Me atzaj teˈ tok tkaˈyin Juan nimtaq xjal kyxol Parisey ex Sadusey nchi ultaq, tuˈn kykuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, bˈeˈx xi tqˈmaˈn kye: Ntiˈx kyeˈ kyajbˈin, ikyqexjiˈy tzeˈnku jun chˈuq maˈ kan. ¿Ma noqtzin tuˈn aj kykuˈxa toj aˈ, ok kchi kletiliˈy te tkawbˈil Dios kujxix wen, a chˈix tul kanin kyibˈaja? 	 Lakini alipowaona Mafarisayo wengi na Masadukayo wanamjia ili awabatize, aliwaambia, "Enyi kizazi cha nyoka! Ni nani aliyewadokezea kwamba mnaweza kuiepuka ghadhabu inayokuja?


Ex aku teˈ Tkˈwal tAjaw Tkyaqil, ex noq tuˈn, o bˈante tuˈn Dios tkyaqiljo a at toj kyaˈj ex jniˈ at twutz txˈotxˈ: Tkyaqiljo qˈanchaˈl ex tkyaqiljo nya qˈanchaˈl, junx kyukˈa jniˈ nmaq kawil ex kykyaqil nmaq kyoklin, ex kykyaqiljo nejinelqe junx kyukˈa jniˈ kawbˈil. Kykyaqilxjo lo o chi bˈant tuˈn Tkˈwal qMan Dios, tuˈn kyajbˈin te. 	 Maana kwa njia yake vitu vyote viliumbwa duniani na mbinguni, vitu vinavyoonekana na visivyoonekana: wenye enzi, watawala, wakuu na wenye mamlaka. Vyote viliumbwa kwa njia yake na kwa ajili yake.


quˈn tkyaqiljo a mina nkubˈ nimin teˈ yolil anetziˈn, bˈeˈx kˈwel yuchˈin kyxolxjal, chi Moisésjo. 	 Yeyote yule ambaye hatamsikiliza nabii huyo atatengwa mbali na watu wa Mungu na kuangamizwa.


Tej qbˈintejiˈy ikyjo, exqetziˈn aj Cesarea, o kubˈsin qwutza te Pabl, tuˈn mina txiˈye tzma Jerusalén. 	 Tuliposikia hayo, sisi na wale watu wengine waliokuwa hapo tulimsihi Paulo asiende Yerusalemu.


Ex jun paqx tel tqanil Jesús toj tkyaqil Galiley. 	 Habari za Yesu zikaenea upesi kila mahali katika wilaya ya Galilaya.


Ex etz juntl angel toj tja Dios toj kyaˈj, ex ikyxjo qˈiˈntaq jun tsemil attaq tste wen. 	 Kisha malaika mwingine akatoka katika Hekalu mbinguni akiwa na mundu wenye makali.


Kyqˈonxa qˈolbˈil kyeˈ tkyaqiljo nejinel kyxola ex kye tkyaqil Ttanim Dios at antza. Ex tkyaqiljo nimil tzaluˈn wukˈiy toj Italia nxi kyqˈoˈn qˈolbˈil kyeˈy. 	 Wasalimieni viongozi wenu wote pamoja na watu wa Mungu! Ndugu wa Italia wanawasalimuni.


Quˈn atzin kye yaj, axsi kchi kˈwele ten kyxola, ex bˈaˈn tuˈn kyxi kymojiˈn noq tiˈ qˈijil. Qalatziˈn weˈ, nya kukx kchin kˈwel ten wejiˈy kyxola. 	 Maskini mtakuwa nao siku zote, lakini hamtakuwa nami siku zote."


Chi oka tzeˈnqekuˈ taqˈnil jun xjal, a loqe nchi ayon tuˈn toktz jqetjo tjpel ja, aj tmeltzˈajjo tajaw aqˈuntl toj jun mejebˈlin. Jun paqx k‑okitz jqon ja te, noq aj tok twokˈchin. 	 muwe kama watumishi wanaomngojea bwana wao arudi kutoka arusini, ili wamfungulie mara atakapobisha hodi.


Me ante qya ul itzˈje jun tal qˈa, a tuˈntaq tkawin tibˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ tukˈa nimxix tipin ex tukˈa jun tvar kxbˈil. Ex jun paqx xi qˈiˈn tal neˈẍ tzma toj tqˈuqbˈil Dios. 	 Kisha mama huyo akajifungua mtoto wa kiume, ambaye atayatawala mataifa yote kwa fimbo ya chuma. Lakini mtoto akanyakuliwa na kupelekwa kwa Mungu na kwenye kiti chake cha enzi.


Atziˈn angel, a xi nkaˈyin waˈltaq tibˈaj ttxuyil aˈ ex tibˈaj txˈotxˈ, jaw tiˈn tman qˈobˈ toj kyaˈj. 	 Kisha yule malaika niliyemwona akisimama juu ya bahari na juu ya nchi kavu akainua mkono wake wa kulia juu mbinguni,


Tojtzin juntl qˈijltz, jatz tiˈn tej ichin aj Samaria kabˈe pwaq, exsin xi tqˈoˈntz teˈ tajawjo ja, jaˈ kuẍletaqjo yabˈ, exsin xi tqˈmaˈntz kyjaluˈn: Bˈaˈnx te kaˈyin tiˈjjo ichin lo, qatzin atl tetza pwaq xbˈaj tuˈn te kaˈybˈinte, we txi nchjoˈn weˈ, aj nmeltzˈaja. 	 Kesho yake akatoa fedha dinari mbili akampa yule mwenye nyumba, akamwambia, Muuguze mtu huyu; na chochote utakachotumia zaidi, nitakulipa nitakaporudi."


¿Ma oktzin kjawil qnimsin qibˈ tiˈjjo kolbˈilqe? Mina. Quˈn atzin kolbˈil nya quˈnx, ex nya tuˈn tjapin bˈajjo a ntqˈmaˈn ojtxe kawbˈil quˈn, qalaˈ noq tuˈn qnimbˈil. 	 Basi, tunaweza kujivunia nini? Hakuna! Kwa nini? Je, kwa sababu ya kutimiza Sheria? La! Bali kwa sababu tunaamini.


Ntiˈtaq jun yaj kyxol, quˈn ayetziˈn attaq kytxˈotxˈ ex kyja, bˈeˈxtaq nxi kykˈayin. 	 Hakuna mtu yeyote aliyetindikiwa kitu, maana waliokuwa na mashamba au nyumba walikuwa wanaviuza


Xi tqˈmaˈn Jesús kye, tuˈn mina chi ok tene qˈmalte kye jniˈ xjal. 	 Kisha Yesu akawaonya wasimwambie mtu yeyote habari zake.


Ex k‑okil kykaˈyin twutz, ex k‑okil tqˈoˈn tbˈi tiˈj kyplaj. 	 Watauona uso wake, na jina lake litaandikwa juu ya paji za nyuso zao.


Ayiˈy Judiy, ayiˈy nxjalil, chi Pegr, bˈinkuxix kyuˈn. Ax Jesúsjo, aj kubˈ kybˈyoˈn twutz cruz, jaw anqˈin juntl majl tuˈn qMan Dios, tuˈn tok qˈoˈn te qAjaw ex te Crist, a Kolil qiˈj. 	 "Watu wote wa Israeli wanapaswa kufahamu kwa hakika kwamba huyo Yesu mliyemsulubisha ninyi, ndiye huyo ambaye Mungu amemfanya kuwa Bwana na Kristo."


Ex xi ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Kux cheˈxtza, chi Jesús kye. Bˈeˈxsin i bˈajetz toj kyanmin ichin, ex i bˈaj okx kyoj kyanmin kuch. Me ayetziˈn tal kuch bˈeˈx i bˈaj xiˈ tolil kyibˈ twiˈ xaq, ex nqayinkutaql toke jun tij nijabˈ. Bˈeˈx i bˈaj jiqˈwe antza. 	 Yesu akawaambia, "Haya, nendeni." Hapo wakawatoka watu hao, wakawaingia nguruwe. Kundi lote la nguruwe likaporomoka kwenye ule mteremko mkali, likatumbukia ziwani; nguruwe wote wakafa maji.


Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn Parisey xmiletzˈ. Quˈn n‑ok kyjpunjiˈy kynabˈljo xjal, tuˈn mi chi okxa tojjo Tkawbˈil Dios toj kyaˈj, ex ayeku kyeˈ mi chi okxa. Ex mi nkytziyiˈn tuˈn kyokxjo ayeˈ kyaj tuˈn kyokx. 	 "Ole wenu walimu wa Sheria na Mafarisayo, wanafiki! Mnaufunga mlango wa Ufalme wa mbinguni mbele ya macho ya watu. Ninyi wenyewe hamwingii ndani, wala hamwaruhusu wanaotaka kuingia waingie.


Me atzin te Sara juntl techil Jerusalén, me toj kyaˈj, a tzaqpiˈn tjaqˈ ojtxe kawbˈil. Atzin tnam luˈn ok qˈoˈn nyakuj te qnana, awo nimilqo, quˈn tzaqpiˈnqo ikyx tzeˈnku te Sara. 	 Lakini Yerusalemu ya juu mbinguni ni mji ulio huru, nao ni mama yetu.


Tzmataq nyolin, tej qmeltzˈaja. Bˈeˈx o jaw kaˈylaja tuˈn nyolin Jesús tukˈa jun qya. Me mix aˈl jun qeˈ ten tipin tuˈn t‑xi qaninte te, tiˈ taj, mo tiquˈn nyolin tukˈa. 	 Hapo wanafunzi wake wakarudi, wakastaajabu sana kuona anaongea na mwanamke. Lakini hakuna mtu aliyesema: "Unataka nini?" au, "Kwa nini unaongea na mwanamke?"


¿Tzeˈntzin chˈin kye toj kywutz? Qa at jun xjal at jweˈ kˈal trit, ex qa ma kyij naj jun, ¿Ma nyapela kchi kyjel tqˈoˈn bˈeljajlajaj toj jweˈ kˈal twiˈ wutz, exsin kxeˈltz jyol teˈ a otaq kyij naj? 	 Mnaonaje? Mtu akiwa na kondoo mia, akimpoteza mmoja, hufanyaje? Huwaacha wale tisini na tisa mlimani, na huenda kumtafuta yule aliyepotea.


Ayetzin kye, a te Diosqiˈy. Tuˈntziˈn, mi chi yoliˈn kukxjo tiˈjjo kyˈaˈjin, ex jniˈ nya wen, ex tkyaqilxjo npon kykˈuˈjxjal tiˈj. Quˈn nya wen tuˈn qyolin tiˈj qxolx. 	 Kwa vile ninyi ni watu wa Mungu, basi uasherati, uchafu wowote ule au choyo visitajwe kamwe miongoni mwenu.


Exla qa at junjun mi n‑el kynikyˈ teˈ Tbˈanil Tqanil kolbˈil, quˈn ayelaˈ kyjaˈ kyxiˈ toj najin. 	 Maana, kama Habari Njema tunayohubiri imefichika, imefichika tu kwa wale wanaopotea.


Tbˈajlinxiˈ tyolin ikyjo, bˈeˈx aj Mart qˈolbˈil te Mariy, ex xi tjaskˈin te: Lu Xnaqˈtzil at tzaluˈn, ex luy ntxokle tuˈn. 	 Baada ya kusema hayo, Martha alikwenda kumwita Maria, dada yake, akamwabia faraghani, "Mwalimu yuko hapa, anakuita."


Ex tej tqˈma Moisés kye xjal tkyaqil kawbˈil toj tnejil tumil, jaw tiˈn jun tal tze tukˈa chˈin tsmal rit, a kyaq kaˈyin, ex kux tqˈoˈn toj kychkyˈel aluˈmj junx tukˈa chˈin aˈ, exsin ok tchtoˈnjo chikyˈ tiˈjjo tuˈjil kawbˈil ex kyiˈj kykyaqil xjal. 	 Kwanza Mose aliwatangazia watu wote amri zote kama ilivyokuwa katika Sheria; kisha akachukua damu ya ndama pamoja na maji, na kwa kutumia majani ya mti uitwao husopo na pamba nyekundu, akakinyunyizia kile kitabu cha Sheria na hao watu wote.


Ayiˈy werman aj Corint, ma qo yoliˈn kyukˈiy tukˈa tkyaqil qanmiˈn, quˈn nimxix tqˈaqˈbˈil qkˈuˈja kyiˈja. 	 Ndugu Wakorintho, tumezungumza nanyi kwa unyofu; mioyo yetu iko wazi kabisa.


Ex nkubˈ qyekˈiˈn qa jun bˈaˈn aqˈnilqoˈy tiˈjjo Tbˈanil Tqanil, a twutzxix, a xi qqˈmaˈn, ex tuˈn tipin Dios qukˈiˈy, ex tuˈn qoka tzeˈnku jun xoˈl qˈaqˈ tukˈa taqˈwil qqˈobˈa, tuˈn qbˈinchin te qibˈa twutz il, jaˈchaqx tzajitz. 	 kwa ujumbe wa kweli na kwa nguvu ya Mungu. Uadilifu ndiyo silaha yetu upande wa kulia na upande wa kushoto.


Ex tukˈa tje tzaj tbˈaltzˈin toxin tnej cheˈw toj kyaˈj, ex jun paqx tzaj t‑xoˈn tzmax twutz txˈotxˈ. Ex atzin ma tij txuk lo kubˈ weˈ twutzjo qya, a kyjaˈtaq tul itzˈje tal, noq tuˈn t‑xi tchyoˈnjo tal kˈwal, akxtaq tul itzˈje. 	 Joka hilo liliburuta kwa mkia wake theluthi moja ya nyota za anga na kuzitupa duniani. Nalo lilisimama mbele ya huyo mama aliyekuwa karibu kujifungua mtoto, tayari kabisa kummeza mtoto, mara tu atakapozaliwa.


Atzin Tyol Tkˈwal Dios, a Tbˈanil Tqanil kolbˈil, nimxixtl toklin tzeˈnku a tzaj kyqˈoˈn angel. Tunpetziˈn, nlayxla qo klet tjaqˈ tkawbˈil Dios kujxix, qa ma tzˈel qiˈjlin Tyoljo Tkˈwal. Quˈn tuˈn akuxix te qAjaw qˈmaˈn teˈ kolbˈil lo, ex ma tzul kanin tqanil qxol kyuˈn tnejil nimil, ayeˈ i lonte, ex i yolin tukˈa. 	 Basi, sisi tutaokokaje kama hatuujali wokovu mkuu kama huu? Kwanza Bwana mwenyewe aliutangaza wokovu huu, na wale waliomsikia walituthibitishia kwamba ni kweli.


Ku kyxiˈy yolil Tbˈanil Tqanil Tkawbˈil Dios at toj kyaˈj, a ma tzaj laqˈe jaˈlin. 	 Mnapokwenda hubirini hivi: Ufalme wa mbinguni umekaribia.


Ajtzin t‑xi kykaˈyinjiˈy ajo ichin, a kˈwel tbˈinchin a tixqex toj najbˈil xjanxix (aj tkux kyuˈjinjiˈy luˈn, tzˈelku kynikyˈa te). Ajtzin tok kykaˈyin xjaljo tkyaqiljo lo, ayeˈ iteˈ toj txˈotxˈ te Judey, bˈeˈx kchi xel oq toj kˈul. 	 "Mtakapoona Chukizo Haribifu limesimama mahali ambapo si pake, (msomaji na atambue maana yake!) Hapo watu walioko Yudea wakimbilie milimani.


Ex noq tuˈn tchˈuẍil tanmiˈn, ma txi tkujsin tibˈa. Me tuˈn ikyjo, njax ttilinjiˈy tila tibˈajxa. Oktzin ktlabˈila, aj tul tqˈijiljo tkawbˈil Dios kujxix wen, ex aj tjapin kanin tqˈijil, jaˈ tuˈn tokiˈy toj paˈbˈin twutz Dios toj tumilxix. 	 Lakini unao ugumu na ukaidi wa moyo, na hivyo unajilundikia adhabu kwa Siku ile ambayo ghadhabu ya Mungu na hukumu zake za haki vitadhihirishwa.


Tuˈnpetziˈn, mina ẍinka tkˈatza, quˈn tuˈn nya bˈaˈnqiˈn, ex ntiˈ wokliˈn twutza, me oˈkx qˈmantz jun jteˈ tyola, ex noq tuˈn tyola ok kqˈanitil weˈ waqˈnil. 	 Ndio maana sikujiona nastahili hata kuja kwako; amuru tu, na mtumishi wangu atapona.


Exsin kchin xel kykaˈyintza, aj ntzaja toj muj twutz kyaˈj tukˈa tkyaqil wipiˈn ex jniˈ nqoptzˈajiyila, ayiˈn a Tkˈwal Ichin. 	 Hapo watamwona Mwana wa Mtu akija katika mawingu kwa nguvu nyingi na utukufu.


Tuˈnpetziˈn, ma chi oka te Ttanim Dios, ex nya bˈetin xjalqiˈy jaˈlin, toj jun tnam, a nya kyeˈy. Qalaˈ at kyokliˈn tzeˈnqeku txqantl, a aye etzinqe tuˈn Dios, ex ma chi oka tajlal Ttanim. 	 Basi, ninyi si wageni tena, wala si watu wa nje; ninyi ni raia pamoja na watu wa Mungu, na ni watu wa jamaa ya Mungu.


Qa ma kyij qqˈoˈn kukxjo, tkyaqilxlaxjal knimil tiˈj. Ex ayetziˈn aj kawil toj Rom, kchi tzajil qibˈaj qˈil qoklin toj tja Dios, ex tuˈn tkubˈ kyyuchˈin qtanim. 	 Tukimwacha tu watu wote watamwamini, nao Waroma watakuja kuliharibu Hekalu letu na taifa letu!"


Pon jun qˈij kye chˈuq pale a tzajninqe tiˈjjo qtzan Abías tuˈn kyokx naˈl Dios, ex patil pon tojjo nim ja te naˈbˈl Dios. 	 Siku moja, ilipokuwa zamu yake ya kutoa huduma ya ukuhani mbele ya Mungu,


Ayin weˈ ẍin kubˈ bˈinchinte ojtxe, ex kbˈajil tkyaqil wuˈn, a itzˈ te jun majx, a attaq ex tzul kanin, chi qAjaw, a Dios nimxix tipin. 	 "Mimi ni Alfa na Omega," asema Bwana Mungu Mwenye Uwezo, aliyeko, aliyekuwako na anayekuja.


Ex nqo qaniˈn te qMan, tuˈn t‑xi kyqˈoˈn chjonte te Dios tukˈa nim tzaljbˈil. Quˈn tuˈn ma qo txˈixpit tuˈn, tuˈn tbˈant qnajan toj kyaˈj, a nqoptzˈaj wen, ex tuˈn ttzaj qkˈmoˈn tkyaqiljo qetzbˈil at qoklin tiˈj, a ktzajil tqˈoˈn Dios te tkyaqiljo nimil. 	 Na kwa furaha, mshukuruni Baba aliyewawezesha ninyi kuwa na sehemu yenu katika mambo yale Mungu aliyowawekea watu wake katika utawala wa mwanga.


Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy Parisey. Quˈn aye xjal mi naˈn kyuˈn tiˈjjo kyanmiˈn, a nya wen. Quˈn ikyqexixjiˈy tzeˈnqeku kyjulil kyimnin, a nya qˈanchaˈlqe, a tzunx nchi bˈetjexjal kyibˈaj. Me mina n‑el kynikyˈ te, quˈn tuˈn nya qˈanchaˈlqe. 	 Ole wenu, kwa sababu mko kama makaburi yaliyofichika; watu hutembea juu yake bila kufahamu."


Quˈn tzˈibˈin toj kawbˈil, a nimin kyuˈn, qa il tiˈj kabˈe xjal tuˈn tmeje kyyol noq tuˈn tkujsinte jun tiˈ. 	 Imeandikwa katika Sheria yenu ya kwamba ushahidi wa watu wawili ni halali.


O txi nqˈmaˈnjiˈy luˈn, me kxel nqˈmaˈn juntl majla: Qa at juntl s‑ul qˈmal juntl tqanil kolbˈil, a mikyxi tzeˈnku ma txi kykˈmoˈn, kˈwel tzˈaq tjaqˈ tqanbˈil Dios, a kujxix wen, te jun majx. 	 Tulikwisha sema, na sasa nasema tena: kama mtu yeyote anawahubirieni Habari Njema ya aina nyingine, tofauti na ile mliyokwisha pokea, huyo na alaaniwe!


Tuˈn ikyjo, bˈeˈx i bˈijte kyuˈn txqantl yabˈ, a iteˈtaq tojjo txˈotxˈ antza, ex i tzaj kyej yabˈ anetziˈn, ex ikyxjo, bˈeˈx i qˈanit. 	 Kutokana na tukio hilo, wagonjwa wote katika kile kisiwa walikuja wakaponywa.


El jyet jun tal bur tuˈn Jesús, ex bˈeˈx jax qe tibˈaj, tzeˈnkuxtaqjo ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: 	 Yesu akampata mwana punda mmoja akapanda juu yake kama yasemavyo Maandiko:


Me qa mix aˈl jun xjal aku pjunte yol anetziˈn, bˈaˈntla tuˈn mi chi yoliniˈy tojjo noq tzeˈnchaqku yol tojjo kˈulbˈil te Ttanim Dios. Qalaˈ, qa kyaja tuˈn kyyoliˈn toj noq tzeˈnchaqku yol, teyilex te junjun tuˈn tyolin tiˈjx tukˈa Dios. 	 Lakini kama hakuna awezaye kufafanua, basi, mwenye kusema lugha ngeni anyamaze mkutanoni, aseme na nafsi yake mwenyewe na Mungu.


Ajtzin kyokxa toj jun tnam, ex qa ma chi kubˈ tziyiˈn kyuˈnxjal antza, wen tuˈn t‑xi kywanjiˈy a ktzajil qˈoˈn kyeˈy. 	 Kama mkifika mji fulani na watu wakiwakaribisha, kuleni wanavyowapeni.


quˈn noq tuˈn tpaj Lázaro, nimx Judiy otaq tzˈel kypaˈn kyibˈ kyiˈj, noq tuˈn kyxi lipe tiˈj Jesús. 	 Maana kwa sababu ya Lazaro Wayahudi wengi waliwaasi viongozi wao, wakamwamini Yesu.


Exsin ikyxjo jniˈ qbˈinchbˈin wen, qˈanchaˈl kywutz kykyaqil. Ex aye nya qˈanchaˈl kyuˈnxjal, ex nlay tzˈewit te jun majx. 	 Vivyo hivyo, matendo mema huonekana waziwazi, na hata yale ambayo si dhahiri hayawezi kufichika.


Tej tbˈaj kykaˈyin qa ntiˈtaq Jesús, ex ntiˈqotaqla, bˈeˈx i okxkux kyoj bark tuˈn kypon kanin jyolte toj tnam Capernaum. 	 Basi, hao watu walipogundua kwamba Yesu na wanafunzi wake hawakuwapo mahali hapo, walipanda mashua, wakaenda Kafarnaumu wakimtafuta.


Kanin Pabl kyojjo tnam te Derbe ex Listra. Antza, el knete jun nimil tuˈn, Timotey tbˈi, albˈaj te jun nimil qya aj Judiy. Me atzin ttata nya aj Judiy, qalaˈ te aj Grecia. 	 Paulo alifika Derbe na Lustra, ambako aliishi mfuasi mmoja aitwaye Timotheo. Mama yake ambaye pia alikuwa mfuasi, alikuwa Myahudi; lakini baba yake alikuwa Mgiriki.


Tej kylonte aj nabˈljo cheˈw tkubˈ weˈ, bˈeˈxsin i jaw tzalaj nimxix. 	 Walipoiona hiyo nyota, walifurahi mno.


Tzajtzin tzyuˈn tqˈobˈj kuˈxin qˈa tuˈnj tnejil xqˈuqil, ex el kypaˈn kyibˈ tiˈj xoˈl qˈaqˈ, exsin xi tqanintz: ¿Tiˈtzin tuˈn ttzaj tqˈmaˈn weˈy? 	 Mkuu wa jeshi alimshika huyo kijana mkono, akampeleka mahali pa faragha, akamwuliza, "Una nini cha kuniambia?"


Waja tuˈn kynaˈnxjal Dios tkyaqil twutz txˈotxˈ. Ex aj tja kyiˈn kyqˈobˈ twutz qMan toj kynaˈn Dios, kybˈinchim tukˈa kyanmin saqxix, nya tukˈa qˈoj, ex nya tukˈa yolbˈil tiˈj juntl. 	 Basi, popote mnapokutana kufanya ibada nataka wanaume wasali, watu waliojitolea kweli na ambao wanaweza kuinua mikono yao wakisali bila hasira wala ubishi.


Me toj nwutza, tbˈanilxitla noqit aku kyij kukxjo, tuˈn mi mejeye. Ex atzin nyola lo, nya noq wekuy, qalaˈ tuˈn Xewbˈaj Xjan toj wanmiˈn. 	 Lakini, nionavyo mimi, atakuwa na heri zaidi kama akibaki hivyo alivyo. Hayo ni maoni yangu, na nafikiri mimi pia ninaye Roho wa Mungu.


Okx juntl majl Pilat toj ja te kawbˈil, exsin xi tqanin juntl majl te Jesús: ¿Jaˈxixsin tumil tzajnintza? Me ntiˈx te Jesús xi ttzaqˈwin. 	 Basi, akaingia tena ndani ya ikulu, akamwuliza Yesu, "Umetoka wapi wewe?" Lakini Yesu hakumjibu neno.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi tajqelin Mariy tibˈ, tuˈn t‑xiˈ toj jun tnam attaq txol wutz te Judey. 	 Siku kadhaa baadaye, Maria alifunga safari akaenda kwa haraka hadi mji mmoja ulioko katika milima ya Yuda.


Jun maj, teˈ tkanin Pegr toj tnam Antyokiy jaˈ intiniˈy, xi nqˈmaˈn toj twutz, qa nyataq bˈaˈn nbˈant tuˈn. 	 Lakini Kefa alipofika Antiokia nilimpinga waziwazi maana alikuwa amekosea.


Ex kchi ul xjal sbˈul, a kbˈaj okil kyqˈoˈn kyibˈ qa chqˈonqe tuˈn Dios. Ex nimxxjal kˈwel kysbˈuˈn. 	 Watatokea manabii wengi wa uongo watakaowapotosha watu wengi.


Ex bˈisbˈajilxla kyeˈy, a ayiˈy njaw nimsin kybˈiy kyuˈnxjal qa wenqiˈy, quˈn ikyx jawe kynimsin xjaljo kybˈi aye ok kyqˈoˈn kyibˈ te yolil Tyol Dios ojtxe. 	 Ole wenu ninyi iwapo watu wote wanawasifu, maana wazee wao waliwafanyia manabii wa uongo vivyo hivyo.


¿Me tiˈxix quˈn mina nxi kynimin kye, qa kchi jawitz anqˈin juntl majl kyimnin tuˈn qMan Dios? 	 Kwa nini ninyi mnaona shida sana kuamini kwamba Mungu huwafufua wafu?


Quˈn qa oˈkx ẍi ok kykˈuˈjlinjiˈy ayeˈ nchi ok kˈuˈjlin kyeˈy, ¿Tiˈtzin jun tbˈaniltz nkubˈ kybˈinchiˈn ikyjo? Quˈn ikypen kye bˈinchil iljo nbˈant kyuˈn. 	 "Na ikiwa mnawapenda tu wale wanaowapenda ninyi, je, mtapata tuzo gani? Hakuna! Kwa maana hata wenye dhambi huwapenda wale wanaowapenda wao.


Ankye teˈ kxel tnimin qa a Jesús Tkˈwal Dios, apente kˈwel tiˈj tkyaqil nya bˈaˈn tuˈn. 	 Nani, basi, awezaye kuushinda ulimwengu? Ni yule anayeamini kwamba Yesu ni Mwana wa Mungu.


Tuˈnpetziˈn, exla qa intinkuxa toj tze tuˈn tpaj qAjaw, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy tuˈn kyanqˈiˈn, tzeˈnkuxjo tuˈn tbˈant, a ayiˈy o chi txokliˈy tuˈn Dios tuˈn kyoka te te. 	 Basi, mimi niliye mfungwa kwa kuwa namtumikia Bwana, nawasihi muishi maisha yanayostahili wito mlioitiwa.


Ate qerman Tíquico, a kˈuˈjlinxix quˈn, at tzaluˈn wukˈiy, ex nimxix nmojin wukˈiy toj taqˈin qAjaw. Atzin kxel qˈinte nqaniljiˈy, tzeˈn intiniˈy. 	 Ndugu yetu mpenzi Tukiko, mfanyakazi mwaminifu na mtumishi mwenzetu katika kazi ya Bwana, atawapeni habari zangu zote.


Ex ikyxjo, toj jun ja xjal, aj qa kyajqˈoj kyibˈ, nlay chi el wen. 	 Tena, ikiwa jamaa moja imegawanyika makundimakundi yanayopingana, jamaa hiyo itaangamia.


Qqˈonktzintz tilil, tuˈn mina tzˈel qiˈjlin qnimbˈil, a ma tzaj tqˈoˈn Dios qe. Quˈn qa iteˈ junjun ẍi nimin ojtxe, ex qa tzaj kytzyuˈn toyaj qMan Dios, ex qa ma kynaˈ Xewbˈaj Xjan toj kyanmin, 	 Maana watu wanaoiasi imani yao inawezekanaje kuwarudisha watubu tena? Watu hao walikwisha kuwa katika mwanga wa Mungu, walikwisha onja zawadi ya mbinguni na kushirikishwa Roho Mtakatifu;


Ex ikyxjo jun qˈolbˈil tuˈn Marks, Aristarco, Demas, ex Lucas, ayeˈ nchi mojin wukˈiy toj taqˈin qMan. 	 Nao akina Marko, Aristarko, Dema na Luka, wafanyakazi wenzangu, wanakusalimu.


Ex chi ximintziˈn tiˈjjo a at toj kyaˈj, ex nya tiˈjjo a ntiˈ tumil tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Muwe na hamu ya mambo ya huko juu, na siyo mambo ya hapa duniani.


Tata, qˈaqˈintz tkˈuˈja tiˈj nkˈwala. Quˈn atku ntzaj luˈlin tiˈj, tuˈn jun taqˈnil tajaw il, ex nimx kyixkˈoj ma tzikyˈx tuˈn. Ilaˈku maj o txi lankˈaj tuˈn toj qˈaqˈ ex toj aˈ. 	 akasema, "Mheshimiwa, mwonee huruma mwanangu kwa kuwa ana kifafa, tena anateseka sana; mara nyingi yeye huanguka motoni na majini.


Quˈn teyile junjun qe at jun t‑xmilil tzeˈnku te Adán, a te twutz txˈotxˈ. Ex qqˈonktzin tilil, tuˈn qok tzeˈnku te Crist, a te toj kyaˈj. 	 Kama vile tulivyofanana na yule aliyeumbwa kwa udongo, vivyo hivyo tutafanana na huyohuyo aliyetoka mbinguni.


¿Yajtzin kye toj kywutz? ¿Ankyeqiˈn? chi Jesúsjo. Xi ttzaqˈwin Pegr: A tejiy Crist, a skˈoˈnxix tuˈn Dios, tuˈn tul tzaluˈn twutz txˈotxˈ, chiˈ. 	 Naye akawauliza, "Na ninyi je, mnasema mimi ni nani?" Petro akamjibu, "Wewe ndiwe Kristo."


Atx nimxku tuˈn t‑xi nqˈmaˈn kyeˈy, me nlay tzˈel kynikyˈa te jaˈlin. 	 "Ninayo bado mengi ya kuwaambieni, ila kwa sasa hamwezi kuyastahimili.


I xi ttzaqˈwin Jesús: Kykaˈyink kyibˈa tuˈn mix aˈl kubˈ sbˈun kyeˈy, 	 Yesu akaanza kuwaambia, "Jihadharini msije mkadanganywa na mtu.


I xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Ma nyatzin o txi nqˈmaˈn kyeˈy? Me mi nchinx kynimiˈn. Tkyaqilxjo nbˈant wuˈn noq tuˈn tipin nMan, atzin nyekˈin teˈ qa ayinjiˈy. 	 Yesu akawajibu, "Nimewaambieni, lakini hamsadiki. Kazi ninazozifanya mimi kwa jina la Baba yangu zinanishuhudia.


Nkubˈ nbˈinchiˈn tkyaqiljo luˈn, noq tuˈn tpaj Tbˈanil Tqanil, tuˈntzintla qmujbˈin te qibˈ junx qkyaqilx tjaqˈ tkyˈiwbˈil Dios. 	 Nafanya haya yote kwa ajili ya Habari Njema, nipate kushiriki baraka zake.


Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, kˈwel tnajsin Dios kyiljo jniˈ xjal, a nbˈaj kubˈ kybˈinchin nya wen, ex jniˈ xoˈj yol. 	 "Kweli nawaambieni, watu watasamehewa dhambi zao zote na kufuru zao zote;


Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa at jun xjal at‑xix tnimbˈil, ex nya njawje, qa ma txi tqˈmaˈn te wutz luˈn, Ku tela tzaluˈn, ex ku txiˈy toj ttxuyil aˈ, qa at‑xix tqˈuqbˈil tkˈuˈj, ok kbˈantil. 	 Nawaambieni kweli, mtu akiuambia mlima huu: Ng'oka ukajitose baharini bila kuona shaka moyoni mwake, ila akaamini kwamba mambo yote anayosema yanafanyika, atafanyiwa jambo hilo.


Xitzin tqˈmaˈn Jesús kyjaluˈn: Iteˈtaq kabˈe xjal, a attaq kykˈas tukˈa jun ichin, a bˈaˈntaq qˈon pwaq txˈex. Attaqtzin teˈ jun jweˈ syent pwaqtaq teˈ ttxˈex. Ataqtzil teˈ juntl lajaj toj ox kˈaltaq teˈ ttxˈex. 	 "Watu wawili walikuwa wamemkopa mtu fedha: mmoja alikuwa amekopa dinari mia tano, na mwingine hamsini.


Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Jun ichin kubˈ tbˈisin tuˈn tkubˈ bˈinchit jun nim waˈn toj tja, exsin xi tqˈoˈn txokbˈil kyiˈj nimku xjal. 	 Yesu akamjibu, "Mtu mmoja alifanya karamu kubwa, akaalika watu wengi.


Qˈonka tilil, tuˈn tula naˈmtaq tul kanin jbˈalil. Ex jun qˈolbˈil teˈy tuˈn Eubulo, ex ikyx tuˈn Pudente, Lino ex Claudia, junx kyukˈa txqantl nimil. 	 Fanya bidii kuja kabla ya majira ya baridi. Ebulo, Pude, Lino na Klaudia wanakusalimu; vilevile ndugu wengine wote.


Quˈn alkye nqanin jun tiˈ, ok kˈmetil tuˈn; ex alkye njyoˈnxix, ok knetil tuˈn; ex alkye nqˈolbˈin, ex ok ktzajil tzaqˈwin. 	 Maana, aombaye hupewa, atafutaye hupata, na abishaye hufunguliwa.


Me mi jaw kynimsin kyibˈa kyibˈajjo aj Judiy, quˈn akula kyqˈmay: Ma chi el txˈemit kye aj Judiy, ex ma qo oka te kyxel toj Tkawbˈil Dios, qa chi chijiˈy. Nya bˈaˈn kyxima ikyjo, quˈn nyaqe kyeˈ nchi kaˈchin te tlokˈ tze; qalaˈ a tlokˈ tze nkˈaˈchin kyiˈja. 	 Basi, msiwadharau wale waliokatwa kama matawi! Na, hata kama kuna la kujivunia, kumbukeni kwamba si ninyi mnaoitegemeza mizizi, bali mizizi ndiyo inayowategemeza ninyi.


Xi ttzaqˈwin Jesús kye: Ntiˈ kyeˈ kyaj tuˈn kybˈintiˈy tiˈ qˈijil mo jtoj kˈwel tbˈinchin te Diosjo, quˈn oˈkxte at toklin tiˈj jtoj bˈaˈn tkubˈ bˈinchit. 	 Lakini Yesu akawaambia, "Nyakati na majira ya mambo hayo viko chini ya mamlaka ya Baba yangu, wala si shauri lenu kujua yatakuwa lini.


Me ayetzin xjal luˈn, a kyaj tuˈn tok kyechila tiˈj kychibˈjila, me mi njapin tkyaqil ojtxe kawbˈil kyuˈn. Oˈkxnaj kyajjo tuˈn tok kyeˈ kyechil, noq tuˈn tjaw kynimsin kyibˈ, qa noq tuˈn kytzi nkubˈ kybˈinchinjiˈy a nkyqˈmaˈn. 	 Maana, hao wenyewe waliotahiriwa hawaishiki Sheria; huwataka ninyi mtahiriwe wapate kujivunia alama hiyo mwilini mwenu.


Ex nchin kubˈsin nwutza te, qa iky tajbˈiljo, noq tuˈn ttzaj tqˈoˈn tumil tzeˈn tten, tuˈn nxiˈy bˈetsil kyeˈy. 	 daima katika sala zangu. Namwomba Mungu akipenda, anipatie nafasi nzuri ya kuja kwenu sasa.


Me mina, quˈn tkyaqiljo lo noq jun kyximxjal, ex ntiˈ tumil. Quˈn noqpetzin nya tzˈaqlexix te Diostz, ¿Tzeˈntzintla ttentz, tuˈn tkawin kyibˈaj kykyaqil? 	 Hata kidogo! Ingekuwa hivyo, Mungu angewezaje kuuhukumu ulimwengu?


Me atzaj teˈ tokx te nmaq kawil kaˈyil kye txokenj, ok kyim tiˈj jun ichin, a tokxtaq, ntiˈtaq t‑xbˈalin iteˈk tzeˈnku toj jun mejebˈlin, tzeˈnqeku kyeˈ txqantl. 	 "Mfalme alipoingia kuwaona wageni, akamwona mtu mmoja ambaye hakuvaa mavazi ya arusi.


Ex mi t‑xi qtzaqpiˈn tuˈn tok qchmoˈn qibˈ, tzeˈnku n‑oke kyuˈn junjun, a ma chi niqˈet ikyjo; qalaˈ kukx qkujsin te qibˈjo qxolx. Axixpen te, il tiˈjjo luˈn jaˈlin, quˈn nqatzxix taˈ tqˈijil tuˈn tul juntl majl qAjaw, ex tuˈn tbˈaj tkyaqiljo luˈn twutz txˈotxˈ. 	 Tusiache ile desturi ya kukutana pamoja, kama vile wengine wanavyofanya. Bali tunapaswa kusaidiana kwani, kama mwonavyo, Siku ile ya Bwana inakaribia.


Ex tzaj qˈoˈn jun tze weˈy te echbˈil, ikyxixjo tzeˈnku ajlaj, ex tzaj qˈmaˈn weˈy: Weˈksa, ex echinkujiy a tja Dios, junx tukˈa t‑altar. Ex ajlanqekujiy ayeˈ nchi kˈulin antza. 	 Kisha nikapewa mwanzi uliokuwa kama kijiti cha kupimia, nikaambiwa, "Inuka, ukalipime Hekalu la Mungu, madhabahu ya kufukizia ubani, na ukawahesabu watu wanaoabudu ndani ya Hekalu.


Xi ttzaqˈwin Jesús: O chin yolin weˈ kywutz tkyaqilxjal, ex kukx o chin xnaqˈtzinjiˈy kyojjo muchˈ ja te kynaˈbˈl Judiy Dios, ex toj tnejil tja qMan, jaˈ nchi chmete aj Judiy. Tuˈnpetziˈn, ntiˈx jun we tiˈ o txi nqˈmaˈn toj ewajil. 	 Yesu akamjibu, "Nimesema na kila mtu daima hadharani. Kila mara nimefundisha katika masunagogi na Hekaluni, mahali wakutanikiapo Wayahudi wote; na wala sijasema chochote kwa siri.


Ex qa at jun xjal xjaw yolbˈin wiˈja, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, okpe kˈwel najsin teˈ til tuˈn Dios, qa ma tzˈajtz tiˈj tanmin tiˈjjo til. Me anteˈ, a k‑elil ikyˈin te Xewbˈaj Xjan, nlayxpen kubˈ najsit teˈ til. 	 "Yeyote anayesema neno la kumpinga Mwana wa Mtu atasamehewa; lakini anayemkufuru Roho Mtakatifu hatasamehewa.


Nimx xaˈyeˈ chˈotjin lo. Tuˈntziˈn, bˈeˈx el kypaˈn kyibˈ; atzin te Bernabé xi kˈlente Marks, ex bˈeˈx i xiˈ toj txˈotxˈ te Chipre. 	 Basi kukatokea ubishi mkali kati yao, na wakaachana. Barnaba akamchukua Marko, wakapanda meli kwenda Kupro.


Nojnintaq te Jesús tuˈn tipin Xewbˈaj Xjan, tej tmeltzˈaj toj ttxˈotxˈ Galiley, ex nimxtaq nyolajtz tqanil toj kykyaqiljo tnam iteˈtaq tiˈjileˈ txˈotxˈ anetziˈn. 	 Yesu alirudi Galilaya akiwa amejaa nguvu za Roho Mtakatifu, na habari zake zikaenea katika sehemu zote za jirani.


Quˈn ma tzaj tqˈoˈn nMaˈn tkyaqil weˈy. Ex mix aˈl jun ojtzqil weˈy, qalaˈ oˈkx nMaˈn, quˈn ayiˈn Tkˈwal. Ex mix aˈl jun ojtzqil te nMaˈn, qalaˈ oˈkqinxa. Ex alqe wajiˈy tuˈn t‑xi nyekˈiˈn nMaˈn, kxel nyekˈiˈn. 	 "Baba yangu amenikabidhi vitu vyote. Hakuna amjuaye Mwana ila Baba, wala amjuaye Baba ila Mwana, na yeyote yule ambaye Mwana atapenda kumjulisha.


Me mina chi jaw tzalaja noq tuˈn nchi kubˈ nimiˈn kyuˈn taqˈnil tajaw il; qalaˈ chi tzalaj kyeˈ, quˈn tuˈn luˈ kyeˈ kybˈi noq tzˈibˈinl toj kyaˈj toj kyajlal jniˈ nimil, chi Jesúsjo. 	 Hata hivyo, msifurahi kwa sababu pepo wamewatii, bali furahini kwa sababu majina yenu yameandikwa mbinguni."


qalaˈ ikyxjo te qe, qa ma qo nimin tiˈjjo Dios, a jaw anqˈsinte juntl majl qAjaw Jesús kyxol kyimnin. 	 Jambo hili linatuhusu sisi pia ambao tunamwamini Mungu aliyemfufua Yesu, Bwana wetu, kutoka wafu.


Ex kykyaqilxtaq nchi ẍchˈin tukˈa tqˈajqˈojil kywiˈ kujxix wen: Ajo kolbˈil tzajnin te qMan Dios, a qˈuqle tibˈajjo qˈuqbˈil tzaluˈn toj kyaˈj, ex tejo tal Tal rit. 	 Wakapaaza sauti: "Ukombozi wetu watoka kwa Mungu wetu aketiye juu ya kiti cha enzi, na kutoka kwa Mwanakondoo!"


Quˈn ojtzqiˈn kyuˈn kykyaqilxjal, qa axjo kybˈinchbˈiˈn nyekˈinte qa naˈm tajtz tiˈj kyanmiˈn. ¿Tzeˈntzin tten nkubˈ kyximiˈn kyxola, qa aku chi kleta noq tuˈn Judiyqiˈy, a tyajil qtzan Abraham, ex nya tuˈn tajtz tiˈj kyanmiˈn? Tunpetziˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy, noqpetzin at kolbˈiltz ikyjo, majqexpetla kyeˈ abˈj luˈn, aku chi ok tqˈoˈn Dios te tyajil Abraham, tuˈn kyklet. 	 Basi, onyesheni kwa matendo kwamba mmetubu. Msianze sasa kusema: Sisi ni watoto wa Abrahamu. Nawaambieni hakika, Mungu anaweza kuyageuza mawe haya yawe watoto wa Abrahamu!


Nimx Judiy bˈaj ok uˈjin teˈ a yol, tzˈibˈink twutz tzˈlan, quˈn atziˈn tal txˈotxˈ, a jaˈ jawe qˈoˈne Jesús twutz cruz, nqayintaq taˈ tkˈatz tnam, ex atzin yol tzˈibˈink twutz tzˈlan toj oxe yol: Ebrey, Latín ex Griego. 	 Wayahudi wengi waliisoma ilani hiyo, maana mahali hapo aliposulubiwa Yesu palikuwa karibu na mji. Tena ilani hiyo ilikuwa imeandikwa kwa Kiebrania, Kilatini, na Kigiriki.


Qalaˈ ax te qMan Dios saj qˈonte qokliˈn, ex o tzaj toqxeniˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil qeˈy. Tuˈntzin ikyjo, ikytzin nqo yolinejiˈy nya tuˈn qel wena kywutzxjal, qalaˈ twutz qMan Dios, a xpichˈil toj qanmin. 	 Sisi twanena daima kama atakavyo Mungu kwani yeye alituona kwamba tunafaa, akatukabidhi hii Habari Njema. Si nia yetu kuwapendeza watu hata kidogo, bali twataka kumpendeza Mungu ambaye anajua mioyo yetu mpaka ndani.


Ex k‑elil kynikyˈ tiˈjjo tumil tuˈn kyokxjal tzˈaqle, noq tuˈn aj waja tkˈatz nMaˈn. Exla qa mi ẍin ok kykaˈyintla, me aj njaw anqˈiˈn kyxol kyimnin, k‑okil te jun yekˈbˈil, qa ayin weˈ tzˈaqlexix. 	 kuhusu uadilifu, kwa sababu naenda zangu kwa Baba, nanyi hamtaniona tena;


Quˈn nimxtaq txqan yabˈ otaq chi bˈaj tqˈanin; noq tuˈn aj kybˈaj ok tmikontaq, bˈeˈx bˈaj ul Dios kye. Tuˈntzin ikyjo, kykyaqilxjo jniˈ yabˈ kyajtaq tuˈn kypon kanin tkˈatz. 	 Alikuwa amewaponya watu wengi, na wagonjwa wote wakawa wanamsonga ili wapate kumgusa.


Qa ma tzˈok bˈinchin jun nya wen mo jun yasbˈil kyiˈja, mi tzaj kymeltzˈiˈn tukˈa juntl nya wen mo juntl yasbˈil te t‑xel. Qalaˈ, bˈaˈn tuˈn t‑xi kyqaniˈn tkyˈiwbˈil Dios kyibˈajjo nchi bˈinchin mibˈin kyiˈja, quˈn ikyxjo kyeˈ, ma chi txoklajtza tuˈn kykˈmontejiˈy tkyˈiwbˈil qMan Dios. 	 Msiwalipe watu ovu kwa ovu, au tusi kwa tusi; bali watakieni baraka, maana ninyi mliitwa na Mungu mpate kupokea baraka.


Me i bˈijte tuˈn Jesús, exsin xi tqˈmaˈn kye: ¿Tiquˈn nchi bˈisiˈn qa ntiˈ kywaˈy iqin? ¿Naˈmxsin tel kynikyˈa te? ¿Jpuˈnxsin kynabˈla te jun majx? 	 Yesu alitambua hayo, akawaambia, "Mbona mnajadiliana juu ya kutokuwa na mikate? Je, bado hamjafahamu, wala hamjaelewa? Je, mioyo yenu imeshupaa?


Me tuˈntzintzjo ikyjo, bˈeˈx jaw kyikyˈin Judiy a nya nimilqetaq, noq tuˈn kyxkyˈaqlin, ex ok kychmoˈn jun jteˈbˈin nya wen xjal, a ayej kyˈajqe, a iteˈtaq tojile tnam. I bˈinchin ikyjo, noq tuˈn kyjaw naj, ex tuˈn kyjaw tilj kykyaqilxjal toj tnam. Okx kypaˈn tja Jasón, tuˈn tjyet Pabl ex Silas, tuˈn kyetz qˈiˈn, ex tuˈn kyxi qˈoˈn kyexjal. 	 Lakini Wayahudi wakaona wivu; wakawakodi wafidhuli sokoni, wakafanya kikundi na kuzusha fujo mjini kote. Wakaivamia nyumba ya Yasoni wakitumaini kuwapata humo Paulo na Sila ili wawalete hadharani.


Ikyettziˈn atit jun nimil ntiˈ t‑xbˈalin, ex ntiˈ twa tuˈn tok junjun qˈij, 	 Tuseme kaka au dada hana nguo au chakula.


Me ayeqetzin kyej Parisey exqetziˈn jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, mix kytziye kyeˈ tuˈn kykuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ tuˈn Juan. Tuˈn ikyjo bˈeˈxsin el kyikyˈin a tajtaq Dios kyukˈa. 	 Lakini Mafarisayo na walimu wa Sheria walikataa mpango wa Mungu uliowahusu wakakataa kubatizwa na Yohane.


tuˈn qel tkloˈn kye qajqˈoj, ex tuˈn qajbˈin te tukˈa tkyaqil qanmin; 	 tukombolewe kutoka adui zetu, tupate kumtumikia bila hofu,


Quˈn ate Dios taj tuˈn tkubˈ kybˈinchinjiˈy wen, tuˈntzintla mi chi kybˈinxjal kyyoljo, a nchi yolbˈin kyiˈja, ayeˈ ntiˈ kynabˈl, ex ntiˈ tumil kyyol. 	 Maana Mungu anataka mweze kuyakomesha maneno ya kijinga ya watu wasio na akili kwa matendo mema mnayofanya.


Me ante Jesús jaw t‑xkoˈn ex kubˈ twaˈbˈin. 	 Lakini Yesu akamshika mkono, akamwinua, naye akasimama.


Twutzxixjo xnaqˈtzbˈil lo. Tuˈnpetziˈn, kyqˈuqbˈimtzin kykˈuˈja, tuˈnjo yol lo. 	 Basi, farijianeni kwa maneno haya.


Mi chi ok nqˈoˈnl kye jaˈlin te waqˈnila, quˈn mi bˈinte aqˈnil tuˈn, tiˈ kˈwel tbˈinchin tajaw aqˈuntl. Qalaˈ kchi okil nqˈolbˈin kye te wukˈiy, quˈn ma txi nyekˈiˈn kyeˈy kykyaqiljo ma tzaj tqˈmaˈn nMaˈn weˈy. 	 Ninyi siwaiti tena watumishi, maana mtumishi hajui anachofanya bwana wake. Lakini mimi nimewaita ninyi rafiki, kwa sababu nimewajulisha yote ambayo nimeyasikia kutoka kwa Baba yangu.


Atzaj teˈ tok kykaˈyin Parisey ikyjo, xi kyqˈmaˈn te Jesús: Kaˈyinqektzinjiy t‑xnaqˈtzbˈiˈn, a nchi bˈinchin jun tiˈ, a nya wen tuˈn tkubˈ bˈinchit toj qˈij te ajlabˈl. 	 Mafarisayo walipoona hayo, wakamwambia Yesu, "Tazama, wanafunzi wako wanafanya jambo ambalo si halali siku ya Sabato."


Ex o tzˈok qˈmaˈn tiˈja, qa o kyij tiˈjlinjiy tkawbˈil Moisés, ex qa o chex t‑xnaqˈtzin te kykyaqil Judiy, a najleqe toj junxil txˈotxˈ, tuˈn mi kubˈ kynimineˈ a o tzaj tqˈmaˈn Moisés, ex tuˈn o t‑xi tqˈmaˈn kye tuˈn mina tzˈok qitit jun techil tiˈj kytzˈumil aye neˈẍ, a qˈaqe, ex tuˈn mina kubˈ kybˈinchiˈn tzeˈnku qe qbˈinchbˈin. 	 Wamepata habari zako kwamba umekuwa ukiwafundisha Wayahudi wanaoishi kati ya mataifa mengine kuwa wasiijali Sheria ya Mose, wasiwatahiri watoto wao na kwamba wasizifuate mila za Wayahudi.


Tej nxi qˈiˈn tnejil maj twutz kawil tuˈn nkleta, mix aˈl jun kyxol nimil ten mojil weˈy. Kykyaqilx in kyij kytzaqpiˈn. Noqit ntiˈ kyil twutz Dios tuˈnjo ikyjo. 	 Wakati nilipojitetea kwa mara ya kwanza hakuna mtu aliyesimama upande wangu; wote waliniacha. Mungu asiwahesabie kosa hilo!


Tojxjo qˈij anetziˈn, at junjun Sadusey ul kanin tkˈatz Jesús tukˈa jun kyxjelbˈitz. Toj kywutz nlay chi jatz anqˈintl juntl majl kyimnin. Tuˈnpetziˈn, xi kyqanin te Jesús: 	 Siku hiyo, baadhi ya Masadukayo walimwendea Yesu. Hao ndio wale wasemao kwamba wafu hawafufuki.


Ex ankye teˈ kˈwel t‑xkˈaˈmin jun yolil Tyol Dios, quˈn ax Dios saj smaˈnte, ok ktzajil ttzyuˈn jun oyaj toj kyaˈj, tzeˈnku jun oyaj ntzaj qˈoˈn te jun yolil Tyol Dios. Ex ankyeˈ kˈwel t‑xkˈaˈmin jun ichin wen, ok ktzajil ttzyuˈn jun oyaj toj kyaˈj, a ikyxjo tzeˈnku oyaj ktzajil qˈoˈn te ichin wen. 	 Anayemkaribisha nabii kwa sababu ni nabii, atapokea tuzo la nabii. Anayemkaribisha mtu mwema kwa sababu ni mtu mwema, atapokea tuzo la mtu mwema.


Ex twutz qˈuqbˈil, attaq jun tiˈ tzeˈnku ttxuyil aˈ, a ẍtilin twutz, tzeˈnku jun kaˈybˈil wutzbˈaj. Ex toj tanmin kyaˈj ex tiˈjile qˈuqbˈil, attaq kyaje ajbˈil te Dios, aye ikyx chi kaˈyin tzeˈnku txuk, me nojnin kyiˈj tukˈa tbˈaqˈ kywutz. 	 Mbele ya kiti cha enzi kulikuwa na kitu kama bahari ya kioo, angavu kama jiwe linga'aalo sana. Katika pande zote za hicho kiti cha enzi na kukizunguka, kilikuwa na viumbe hai vinne. Viumbe hivyo vilikuwa vimejaa macho mbele na nyuma.


Xitzin kytzaqˈwin t‑xnaqˈtzbˈin kyjaluˈn: At junjun nqˈmaˈnte qa ajiy qtzan Juan, a Jawsil Aˈ; at junjuntl nqˈmaˈnte qa ajiy Elías, a yolil Tyol Dios ojtxe. Ex at junjuntl nqˈmaˈnte qa ajiy jun yolil Tyol Dios jaw itzˈje juntl majl. 	 Nao wakamjibu, "Wengine wanasema kuwa wewe ni Yohane mbatizaji, wengine wanasema wewe ni Eliya, hali wengine wanasema kuwa wewe ni mmoja wa manabii wa kale ambaye amefufuka."


Xi ttzaqˈwin Jesús: ¡Ayiˈn! Ex oktzin kchin kylaˈbˈila ayiˈn Tkˈwal Ichin, aj wok qeˈy ttxlaj Dios, a nimxix tipin, toj tman qˈobˈ, ex ikyxjo aj ntzaja toj muj, aj nmeltzˈaja juntl majl twutz txˈotxˈ. 	 Yesu akajibu, "Naam, mimi ndiye. Tena, mtamwona Mwana wa Mtu amekaa upande wa kulia wa Mwenyezi, akija katika mawingu ya mbinguni."


Ex ikyx kyejiˈy xuˈjlbˈaj, kyniminkujiˈy kychmila, tuˈntzintla qa at jun n‑el tiˈjlin Tyol Dios, aku kubˈ tiˈj tnabˈl, nya tukˈa jun yol, qalaˈ noq tuˈnjo wen nbˈant tuˈn, 	 Nanyi wake, jiwekeni chini ya mamlaka ya waume zenu, ili kama wako waume wowote wasioamini neno la Mungu, wapate kuamini kwa kuuona mwenendo wenu. Haitakuwa lazima kwenu kusema neno,


Ex mi txi kyiˈn jun tal kychuˈẍa; ex mi txi kyiˈn kyxbˈaliˈn te txˈixpil kyiˈja; nixpe juntl muj kyxjabˈa, ex nipe jun kytzeˈy. Nya tiquˈnil, quˈn jun aqˈnil il tiˈj tuˈn ttzaj qˈoˈn twa. 	 Msichukue mkoba wa kuombea njiani, wala koti la ziada, wala viatu, wala fimbo. Maana mfanyakazi anastahili riziki yake.


Me qa ma kubˈ qchikyˈbˈin tqan qˈijil, kyjel qˈanchaˈlix jaˈ ntzaje. 	 Lakini mambo yale yanayotendwa katika mwanga, ukweli wake hudhihirishwa;


Ayetziˈn xjal, a i bˈaj waˈn, chˈime kyaje mil kybˈaj kykyaqilx. Ex bˈeˈx i bˈaj aj tchqˈoˈn, tuˈn kybˈaj aj kyja kykyaqil. 	 Nao waliokula walikuwa watu wapatao elfu nne. Yesu akawaaga,


Me ayetzin kyeˈ nchi qˈmante, qa bˈaˈn tuˈn t‑xi qqˈmaˈn te qtata mo te qnana kyjaluˈn: Matla txi nmojiˈn, noqit nya tkyaqiljo at weˈy jaˈlin, ma txi nqˈoˈn te Dios, tuˈn tajbˈin te, aj nkyima. Tuˈnpetziˈn, ntiˈx tuˈn nmojiˈn tiˈja, exla qa at tajbˈin teˈy. Ex bˈaˈnjo lo toj kywutza. 	 Lakini ninyi mwafundisha ati mtu akiwa na kitu ambacho angeweza kuwasaidia nacho baba au mama yake, lakini akasema: Kitu hiki nimemtolea Mungu,


Me mi nxi kyniminjiˈy a xkyij ttzˈibˈiˈn Moisés. ¿Tzeˈntzin ttentz tuˈn t‑xi kynimiˈn a xi nqˈmaˈn? 	 Lakini hamuyaamini yale aliyoandika, mtawezaje basi, kuamini maneno yangu?"


Noqit a t‑xtalbˈil Jesucrist, a tAjaw Tkyaqil, tten toj kyanmiˈn te jun majx. 	 Nawatakieni ninyi nyote neema ya Bwana wetu Yesu Kristo.


Quˈn axte Diosjo, a qˈmaˈntexix te tnejil, tuˈn tjaw qoptzˈaj spikyˈin toj qxopin; ex ikyxjo jaˈlin, ma tzaj tqˈoˈn spikyˈin te jun qˈinimil toj qanmin, a ojtzqibˈl tiˈjjo t‑xilin tqoptzˈajiyil Dios, noq tuˈn Jesucrist. Me ante qˈinimil lo tojxi qxmilil taˈye te jun majx, ex atziˈn qxmililjo nyakuj ikyjo tzeˈnku jun tzˈaqbˈaj kˈwil, jun paqx nbˈaj. Ex atziˈn qˈinimil nimxix qipin tuˈn toj qanmin, tuˈntzin tyekˈin qa te te Dios ex nyaqeku. 	 Mungu ambaye alisema, "Mwanga na uangaze kutoka gizani," ndiye mwenye kuiangaza mioyo yetu, na kutupatia mwanga wa ujuzi wa utukufu wa Mungu uangazao katika uso wa Kristo.


Quˈn tej qteˈn kyukˈiy, xi qnikˈuˈn kyeˈy, qa at jun aˈla tkyˈeˈ tzˈaqˈnin, ex ntiˈ tuˈn twaˈn. 	 Tulipokuwa pamoja nanyi tulikuwa tukiwaambieni, "Mtu asiyefanya kazi, asile."


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, i kanin tojjo jun najbˈil, Betsaida. Teˈ kykanin, pon qˈiˈn jun moẍ tkˈatz Jesús. I kubˈsin kywutzjo qˈilte te, tuˈn tkubˈ tqˈoˈn tqˈobˈ tibˈaj, tuˈn tkubˈ tqˈanin, 	 Yesu alifika Bethsaida pamoja na wanafunzi wake. Huko watu wakamletea kipofu mmoja, wakamwomba amguse.


Xi kyqanin kye: ¿Atzin kykˈwaljiˈy lo, a nkyqˈmaˈn qa moẍtaq te titzˈje? ¿Tzeˈntzin ttentz ma bˈant tkaˈyin? 	 Basi, wakawauliza hao wazazi, "Je, huyu ndiye mtoto wenu ambaye ninyi mwasema alizaliwa kipofu? Sasa amepataje kuona?"


Ajtzin t‑xi kybˈiˈn kyeˈ tqanil jniˈ qˈoj, ex aj kyjaw tzaqpaj xjal tuˈn kyjyon qˈoj kyxolile, mina chi jaw xobˈa, quˈn tuˈn nej kbˈajiljo jniˈ lo kyxolxjal. Me naˈmtaqx tpon tqˈijil tuˈn tjapin bˈaj tkyaqil. 	 Basi, mtakaposikia habari za vita na misukosuko, msitishike; maana ni lazima hayo yatokee kwanza, lakini mwisho wa yote, bado."


Noq tnaˈbˈinku Lip, noq atl toj tnam te Azoto. Ikyˈxsin tojileˈ junjun tnam qˈmalte Tbˈanil Tqanil, ex ikytziˈn, kanine toj tnam te Cesarea. 	 Filipo akajikuta yuko Azoto, akapita katika miji yote akihubiri Habari Njema mpaka alipofika Kaisarea.


Qalaˈ, ayex kyexjal el kynikyˈ te, qa a Dios tzaj oqxenin teˈ aqˈuntl weˈy, tuˈn t‑xi wiˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil kye xjal nya Judiy, ikyxjo tzeˈnku xi toqxenin te Pegr kye aj Judiy. 	 Badala yake, walitambua kwamba Mungu alikuwa amenituma kuhubiri Habari Njema kwa watu wa mataifa mengine kama vile Petro alivyokuwa ametumwa kuihubiri kwa Wayahudi.


Junxtaq iteˈ Simun Pegr; Tmas, aj toktaq tbˈi, Kwaˈch; tukˈax Natanael, aj Caná te Galiley; ex majqoxa tkˈwal Zebedey; ex kyukˈal kabˈe t‑xnaqˈtzbˈin. 	 Simoni Petro, Thoma (aitwaye Pacha), na Nathanieli mwenyeji wa Kana Galilaya, wana wawili wa Zebedayo na wanafunzi wake wengine wawili, walikuwa wote pamoja.


Atzin angel jaw ẍchˈin tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ kujxix wen. Xi tqˈmaˈn kye angel, ayeˈ otaq xi qˈoˈn kyoklin tuˈn tkubˈ kybˈinchin mibˈin tiˈj txˈotxˈ ex tiˈj ttxuyil aˈ. Ex chiˈ kyjaluˈn: Mi kubˈ kybˈinchiˈn mibˈin tiˈj txˈotxˈ, ex tiˈj ttxuyil aˈ, ex kyiˈj tze, a naˈmxtaq tok kyechiljo nimil quˈn tiˈj kyplaj, ayeˈ aqˈnil te qDios, qa te teqe. 	 "Msiharibu nchi, wala bahari, wala miti, mpaka tutakapokwisha wapiga mhuri watumishi wa Mungu wetu katika paji la uso."


Me atzin jaˈlin, ma tzul Crist tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Ax Jesús tnejilxix qpale jaˈlin, ex noq tuˈn ikyjo, tzaj tqˈoˈn jun tumil nimxixtl wen tzeˈnku ojtxe. Quˈn atzin ja te naˈbˈl Dios, ja taˈye Jesús jaˈlin, nya tzaluˈn twutz txˈotxˈ, qalaˈ toj kyaˈj. Tuˈn ikyjo, a ja anetziˈn at‑xix nim toklin, quˈn tuˈn tbˈinchbˈin Dios, ex tzˈaqlexixtl wen twutzjo ojtxe ja, a xbˈalin tten, te naˈbˈl Dios, a bˈinchin kyuˈnxjal. 	 Lakini Kristo amekwisha fika, akiwa Kuhani Mkuu wa mambo yaliyo mema, ambayo sasa yamekwisha fika. Yeye anatoa huduma zake katika hema iliyo bora na kamilifu zaidi, isiyofanywa kwa mikono ya watu, yaani isiyo ya ulimwengu huu ulioumbwa.


Quˈn bˈiˈn quˈn qa kyim Jesucrist, ex jatz anqˈin juntl majl. Exsin ikyqexjo nimil, aye nchi kyim, kchi jawitz anqˈin juntl majl tuˈn Dios, ex kchi tzajil tiˈn tukˈa Jesús, aj tul juntl majl. 	 Sisi tunaamini kwamba Yesu alikufa, akafufuka; na hivyo sisi tunaamini kwamba Mungu atawaleta pamoja na Yesu wale wote waliofariki wakiwa wanamwamini.


Quˈn ate Xewbˈaj Xjan ntzaj qˈoˈnte nim nabˈl te junjun, ex te juntl axjo Xewbˈaj Xjan ntzaj tqˈoˈn, tuˈn tyolin tukˈa nim tumil ex ojtzqibˈl. 	 Roho humpa mmoja ujumbe wa hekima, na mwingine ujumbe wa elimu apendavyo Roho huyohuyo.


Xi tqanin juntl majl Jesús te Pegr: Simun, ay tkˈwal Juan, ¿Tzuntzin nchin ok tkˈuˈjliˈn? Xi ttzaqˈwinl Pegr: Ikytziˈn wAjaw, ojtzqiˈn tuˈn qa nimx waja tiˈja. Xi tqˈmaˈn Jesús te: Kaˈyinqektzinjiy nimil, tzeˈnku jun kyikˈlel kyiˈj trit. 	 Kisha akamwambia mara ya pili, "Simoni mwana wa Yohane! Je, wanipenda?" Petro akamjibu, "Naam, Bwana; wajua kwamba nakupenda." Yesu akamwambia, "Tunza kondoo wangu."


Ante Simun Pegr jax toj bark ex tzaj qititinljo pa tuˈn, tzma ttzi tzˈawin. Ante pa nojnintaq kyukˈa txqan kyiẍ ma nmaq wen, oxlajaj toj wajxaq kˈal kybˈaj. Exla qa ma nintz kybˈaj, me mix laqje pa kyuˈn. 	 Basi, Simoni Petro akapanda mashuani, akavuta hadi nchi kavu ule wavu uliokuwa umejaa samaki wakubwa mia moja na hamsini na watatu. Na ingawa walikuwa wengi hivyo wavu haukukatika.


Jun nimil ikyjo, ikyx tzeˈnku jun tze, a nimxix ma txaˈye tlokˈ toj txˈotxˈ, tuˈn tchˈiy wen, ex tuˈntzin mi yekje. Ex ikytzin jun nimiljo qa ma qexix tkˈuˈj tiˈjjo nimbˈil twutzxix, a tzaj xnaqˈtzin te, nlay jaw kaˈmin tkˈuˈj tojjo tnimbˈil, ex kukx nqˈoˈn chjonte te qMan Dios. 	 Mnapaswa kuwa na mizizi ndani yake, kujijenga juu yake na kuwa imara katika imani yenu kama mlivyofundishwa. Muwe na shukrani tele.


Ex junchˈin Dios, a kyMan tkyaqil nimil, ex tibˈaj qkyaqil, ex n‑aqˈnin tuˈn qel wen, ex at qoj qkyaqil. 	 kuna Mungu mmoja na Baba wa wote, ambaye yuko juu ya wote, afanya kazi katika yote na yuko katika yote.


Bˈeˈxsin el kynikyˈtzjo t‑xnaqˈtzbˈin te, qa tiˈjtaq Juan, a Jawsil Aˈ, nyoline Jesús. 	 Hapo hao wanafunzi wakafahamu kwamba alikuwa akiwaambia juu ya Yohane mbatizaji.


Tuˈnpetziˈn, a qˈuqletaq toj tqˈuqbˈil tzaj tqˈmaˈn: ¡Kaˈyinxa! Tkyaqilx ma tzˈok te akˈaj wuˈn. Ex ikyxjo tqˈma: Tzˈibˈinkujiy lo, quˈn ayetzin yol luˈn, twutzqexix kyeˈ, ex bˈaˈn tuˈn tok qe kykˈuˈja kyiˈj. 	 Kisha yule aliyeketi juu ya kiti cha enzi akasema, "Tazama, nafanya yote mapya." Tena akaniambia, "Andika hili, maana maneno haya ni ya kuaminika na ya kweli!"


Quˈn ayiˈy erman, ma chi ok lipeˈy tiˈjjo tyekˈbˈil Ttanim qMan Dios, a at toj txˈotxˈ Judey, ayeˈ nchi nimin tiˈj Crist, a Jesús: Mi xkubˈ kyewinjiˈy kynimbˈila, tej saj yajbˈil kyiˈja kyuˈn kyxjalila aj Tesalónica, a nya nimilqe, ikyxjo tzeˈnku kye nimil toj Judey mix kubˈe kyewine kynimbˈil, tej ttzaj yajbˈil kyiˈj kyuˈn nya nimil, a nxjalila, a Judiyqe. 	 Ndugu, ninyi mmepatwa na mambo yaleyale yaliyoyapata makanisa ya Mungu kule Yudea, mambo yaliyowapata watu walio wake Kristo Yesu. Ninyi mlidhulumiwa na wananchi wenzenu kama vile wao walivyodhulumiwa na wenzao Wayahudi,


Bˈeˈxsin xiˈ Pegr kyukˈa. Atzaj teˈ tkanin, bˈeˈx jax kˈleˈn tojjo ja, jaˈ taˈyetaq t‑xmilil Dorcas. Ex bˈeˈx xi laqˈe. Ilaˈ mebˈe qya nchi oqˈ wen, ex xi kyyekˈin jniˈ xbˈalin ex txoˈwbˈaj, a otaq chi bˈant tuˈn Dorcas, teˈ itzˈtaq. 	 Basi, Petro akaenda pamoja nao. Alipofika alipelekwa ghorofani katika kile chumba. Huko wajane wengi walimzunguka Petro wakilia na kumwonyesha makoti na nguo ambazo Dorka alikuwa akitengeneza wakati alipokuwa hai.


Bˈeˈxsin xiˈkux kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin toj jun bark, tuˈn kykanin tojjo jun najbˈil Dalmanuta tbˈi. 	 na mara akapanda mashua pamoja na wanafunzi wake, akaenda wilaya ya Dalmanutha.


Ayiˈn Juan, nxi ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn te kyeˈy, ayiˈy wuq Ttanim Dios toj txˈotxˈ Asia. Noqit xtalbˈil ex jun nukˈbˈil kyukˈiy, aye tzajnin te qMan Dios, a itzˈ te jun majx, a attaq, ex tzul kanin; ex tuˈn Xewbˈaj Xjan, a tzˈaqlexix; 	 Mimi Yohane nayaandikia makanisa yaliyoko mkoani Asia. Nawatakieni neema na amani kutoka kwake yeye aliyeko, aliyekuwako na anayekuja; na kutoka kwa roho saba walio mbele ya kiti chake cha enzi,


Quˈn tkyaqil oyaj bˈaˈn ex tkyaqiljo tbˈanilxix, kyja ntzaje teˈ toj kyaˈj, a ntzaj tqˈoˈn qMan Dios, ajo Bˈinchil teˈ twutz kyaˈj jniˈjo nbˈaj qoptzˈaje. A Dios ntiˈ jun tiˈ nkubˈ ttxˈixpintl; nya ikyjo tzeˈnku jun t‑xlekemil tiˈ, a nxi yekj. 	 Kila kipaji chema na kila zawadi kamilifu hutoka mbinguni; hutoka kwa Baba, Muumba wa mianga, ambaye habadiliki wala hana alama yoyote ya ugeugeu.


Me ante Simun Pegr, qˈiˈntaq jun tmachet. Jatz tiˈn, ex el ttxˈemin tẍkyin jun taqˈnil tnejil pale toj tman qˈobˈ. Ajo ichin luˈn, Malco tbˈi. 	 Simoni Petro alikuwa na upanga; basi, akauchomoa, akamkata sikio la kulia mtumishi wa Kuhani Mkuu. Mtumishi huyo aliitwa Malko.


Ex ikyxjo, xi nkaˈyinjiˈy tal Tal rit, ajo Jesús, waˈltaq twiˈ wutz Sion, junx kyukˈa 144,000 xjal, a toktaq tbˈi tal Tal rit tiˈj kyplaj ex tbˈi Ttata. 	 Kisha nikaona mlima Sioni, na Mwanakondoo amesimama juu yake; pamoja naye walikuwa watu mia moja arobaini na nne elfu ambao juu ya paji za nyuso zao walikuwa wameandikwa jina la Mwanakondoo na jina la Baba yake.


Ex nya noq oˈkxjo lo; ex ikyxjo, nqo tzalaj toj tkyaqiljo n‑ikyˈx quˈn, quˈn bˈiˈn quˈn, aj qa ma tzikyˈx quˈn tukˈa tkyaqil qanmin, nten tumil tzeˈn tten tuˈn qayon tiˈj tkyaqiljo tajbˈil Dios. 	 Naam, si hayo tu, bali tunafurahi pia katika taabu tukijua kwamba taabu huleta saburi,


Tej tok tkaˈyin Simun Pegrjo ikyjo, bˈeˈx kubˈ meje twutz Jesús, exsin xi tqˈmaˈntz te: Tata, chin ttzaqpinkja, quˈn jun aj ilqin weˈ. 	 Simoni Petro alipoona hayo, akapiga magoti mbele ya Yesu akisema, "Ondoka mbele yangu, ee Bwana, kwa kuwa mimi ni mwenye dhambi!"


Ex nxi ntzˈibˈiˈn kyeˈy nyakuj tij xjalqiˈy, quˈn tuˈn o tzˈel kynikyˈa tiˈj qAjaw, a atxtaq te tnejil. Ex nxi ntzˈibˈiˈn kyeˈy nyakuj kuˈxinqiˈy, quˈn tuˈn ma kubˈ tiˈj tajaw il kyuˈn. 	 Nawaandikieni ninyi kina baba kwani mnamjua yeye ambaye amekuwako tangu mwanzo, Nawaandikieni ninyi vijana kwa sababu mmemshinda yule Mwovu.


Tukˈa tkyaqiljo techil, ex yekˈbˈil te tipin Dios ex jniˈxjo ma bˈant tuˈn, a ma kubˈ nbˈinchiˈn kyxola, antza ma tzˈele tnikyˈtzajil qa ayinxix weˈ tsanjil Jesús. 	 Miujiza na maajabu yaonyeshayo wazi kwamba mimi ni mtume yalifanyika miongoni mwenu kwa uvumilivu wote.


Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn kyxi qmojin, tuˈn tyolajtz Tyol Dios, a twutzxix. 	 Basi, sisi tunapaswa kuwasaidia watu hawa, ili nasi tupate kushiriki katika kazi yao kwa ajili ya ukweli.


Ul meltzˈaj jun majl Jesús toj tnam Caná, toj ttxˈotxˈ Galiley, jaˈ o txˈixpit aˈ te vin tuˈn. Ex tkˈatz Caná at juntl tnam, Capernaum tbˈi. Antza taˈye jun xjal nim toklin, te taqˈnil nmaq kawil, ex at jun tkˈwal iltaq taˈ tuˈn yabˈil. 	 Yesu alifika tena huko mjini Kana, mkoani Galilaya, mahali alipogeuza maji kuwa divai. Kulikuwa na ofisa mmoja aliyekuwa na mtoto mgonjwa huko Kafarnaumu.


O ul laqˈeˈy awoˈy, a t‑xnaqˈtzbˈin, tkˈatz, ex xi qqaniˈn te: ¿Tiquˈn nyoliˈn kyukˈaxjal noq kyukˈa techil? 	 Wanafunzi wake wakamwendea, wakamwuliza, "Kwa nini unasema na watu kwa mifano?"


Me mix tpakux teˈ ichin tkˈuˈj ikyjo, qalaˈ bˈeˈx ok ten qˈmalte kye jniˈ xjal. Tuˈntzin tpajjo ikyjo, mix okxi Jesús kyoj tnam, quˈn noqit okx, bˈeˈxitla ok tzaqpaj txqan xjal tiˈj. Bˈeˈx tjoy Jesús ttxolil tbˈe kytxanile tnam, me mix tuˈnxj jyet‑x kyuˈnxjal, ex i bˈaj ok lipe tiˈj. 	 Lakini huyo mtu akaenda, akaanza kueneza habari hiyo kila mahali na kusema mambo mengi hata Yesu hakuweza tena kuingia katika mji wowote waziwazi; ikamlazimu kukaa nje, mahali pa faragha. Hata hivyo, watu wakamwendea kutoka kila upande.


Nimx weˈ tuˈn t‑xi nqˈmaˈn tey, me nkyˈeˈy tuˈn t‑xi ntzˈibˈiˈn toj uˈj, 	 Ninayo bado mengi ya kukwambia, lakini sipendi kuyaandika kwa kalamu na wino.


Chi ajbˈinxita, nya noq oˈkx tzeˈnku nchi kaˈyin kyiˈja, noq tuˈn kyel wena kywutz, qalaˈ kybˈinchinkujiˈy lo tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, a tzeˈnku taj qMan Dios. 	 Fanyeni hivyo si tu wakati wanapowatazama ili mjipendekeze kwao, bali tumikieni kwa moyo kama atakavyo Mungu kwa sababu ninyi ni watumishi wa Kristo.


Ankye te kxel nimin teˈ Tkˈwal Dios, at jun tchwinqil te jun majx; me atziˈnl te, a tkyˈeˈ txi tnimin, ntiˈ teˈ toklin tiˈjjo chwinqil anetziˈn, qalaˈ ktzajil tqˈoˈn Dios tkawbˈil kujxix tibˈaj, a nlay bˈaj. 	 Anayemwamini Mwana anao uzima wa milele; asiyemtii Mwana hatakuwa na uzima wa milele, bali ghadhabu ya Mungu hubaki juu yake."


Qalaˈ qa ma txi txkon tuˈn jun aˈla, antza we kubˈe qe te kyibˈajjo qˈuqbˈil, a iteˈku tzma tiˈjxi, quˈn tuˈntzin aj tuljo a xi txkontiy, aku tzaj qˈmaˈn tey kyjaluˈn: Ay wukˈa, ku tikyˈtz te qebˈil kyibˈajjo tbˈanil qˈuqbˈil loch. Ikytzin kjawil nimsinjiˈy kywutzjo jniˈ txqantl xjal, a kchi okil qe tukˈiy tiˈj meẍ. 	 Bali ukialikwa kwenye karamu, keti mahali pa mwisho, ili mwenyeji wako atakapokuja akwambie: Rafiki, njoo hapa mbele, mahali pazuri zaidi. Hapo utakuwa umeheshimika mbele ya wote wanaoketi pamoja nawe.


I okx toj jul, me ntiˈ t‑xmilil qAjaw Jesús jyet kyuˈn. 	 Walipoingia ndani, hawakuona mwili wa Bwana Yesu.


Atzin tumiljo wuˈn kyeˈy te kolbˈil wibˈa kywutzjo nchi yolbˈin wiˈja. 	 Hoja yangu kwa wale wanaonipinga ndiyo hii:


Ate Crist xi iqin teˈ jniˈ qil tuˈnjo t‑xmilil, tej tkyim twutz cruz, tuˈntzintla qkyimqe tiˈj tkyaqiljo il, ex tuˈn qanqˈin toj jun chwinqil tzˈaqle. Quˈn tuˈn tkyˈixjlbˈin, ex tuˈn tkyimlin twutz cruz, ma qo qˈanit. 	 Yeye mwenyewe alizibeba dhambi zetu katika mwili wake juu ya msalaba, tupate kufa kuhusu dhambi, na kuishi kwa ajili ya uadilifu. Kwa majeraha yake, ninyi mmeponywa.


Tiˈj tkyaqiljo luˈn kxel nqˈoˈn jun tumil: Tojjo abˈqˈe xbˈaj, nya noq kubˈ kybˈisiˈn tuˈn t‑xi kyqˈoˈn jun oyaj, qalaˈ bˈeˈx tzyetku tchimle kyuˈn. 	 Kuhusu jambo hili, basi, nawapeni shauri hili: inafaa kwenu kutekeleza sasa yale mliyoanza mwaka jana. Ninyi mlikuwa wa kwanza kuchukua hatua na kuamua kufanya hivyo.


ex quˈn tuˈn ikyxtaq taqˈin tzeˈnku kye, a noq tuˈn kybˈinchit ja, a xbˈalin kyten; tuˈntzintzjo, axsi kyije aqˈnil junx kyukˈa. 	 na kwa vile wao walikuwa mafundi wa kushona mahema kama alivyokuwa yeye, Paulo alikaa nao akafanya kazi.


Tuˈnpetziˈn, kybˈinchinkutzin kyeˈ kyibˈ, ex chi naˈn Diosa tkyaqil qˈij, tuˈntzintla kytzaqpaja toj tkyaqiljo kbˈajil kyibˈaj txqantl, ex tuˈntzinlta kypon kaniˈn nwutza, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, tukˈa tqˈuqbˈil kykˈuˈja. 	 Muwe waangalifu basi, na salini daima ili muweze kupata nguvu ya kupita salama katika mambo haya yote yatakayotokea, na kusimama mbele ya Mwana wa Mtu."


Noqit aku chˈiy t‑xtalbˈil Dios ex tnukˈbˈil kyukˈiy, tuˈnjo ma tzˈel kynikyˈa tiˈj Dios ex tiˈj qAjaw Jesús. 	 Nawatakieni neema na amani tele katika kumjua Mungu na Yesu Bwana wetu.


Ex a tajaw il, a otaq kubˈ sbˈuˈnkye, bˈeˈx xi xoˈn tojjo ttxuyil qˈaqˈ, a at tkˈokˈjil tzˈeˈnaq, a jaˈ otaq chexe xoˈneˈ a tkabˈ ma tij txuk ex ajo txuk, a bˈinchil nikyˈj yol. Axsi kchi kyˈixsbˈajile te jun majx, qˈijtl ex qnikyˈin toj tkyaqil tabˈqˈeyil. 	 Ibilisi, aliyekuwa anawapotosha, akatupwa ndani ya ziwa linalowaka moto wa kiberiti, walimo yule mnyama na yule nabii wa uongo, nao watateswa mchana na usiku, milele na milele.


(Me ayetzin kye txqantl kyimnin, mix i jawe anqˈintl tzmaxiˈ aj tjapin mil abˈqˈe.) Atzin tnejil anqˈbˈiljo. 	 (Wale wengine waliokufa hawakupata uhai mpaka miaka elfu moja itimie.) Huu ndio ufufuo wa kwanza.


Me ayetzin kyeˈ, a kubˈ kybˈinchin tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn Dios, ok kchi qoptzˈajiyil kye tzeˈnku tqan qˈij toj Tkawbˈil Dios, a kyTata. Ankyeˈ at tẍkyiˈn tuˈn tok tbˈiˈn, in tok tbˈiˈn, ex in tkubˈ tbˈinchin tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn. 	 Kisha, wale wema watang'ara kama jua katika Ufalme wa Baba yao. Sikieni basi, kama mna masikio!


Me me qeˈ, mi nqo nimin qibˈa tiˈjjo qbˈinchbˈiˈn; qalaˈ ate Dios ntzaj yekˈinte jaˈ pon bˈaje qaqˈnbˈiˈn, ex bˈiˈn kyuˈn qa a qaqˈnbˈiˈn ma kanin tzmax kyukˈiy toj Corint. 	 Lakini sisi hatutajivuna kupita kiasi; kujivuna huko kutabaki katika kile kipimo cha kazi aliyotukabidhi Mungu, kazi ambayo tunaifanya pia kwenu.


Ku tzaja, chi Jesús. Ex jun paqx, tkuˈtz Pegr toj bark, ex xi bˈet tibˈaj aˈ, tuˈn tpon tkˈatz Jesús. 	 Yesu akasema, "Haya, njoo." Basi, Petro akashuka kutoka ile mashua, akatembea juu ya maji, akamwendea Yesu.


Ex ajtzin tbˈaj nsipinjiˈy oyaj luˈn kyxol, bˈeˈxsin chin xela tzma España, ex kchin kyˈela kyukˈiy, aj nxiˈy. 	 Nitakapokwisha tekeleza kazi hiyo na kuwakabidhi mchango huo uliokusanywa kwa ajili yao, nitawatembeleeni ninyi nikiwa safarini kwenda Spania.


Attziˈn xjal tzeˈnku txˈotxˈ txol abˈj, mix chˈiyxix tlokˈ triy toj, ikyqetziˈn tzeˈnqe xjal jun paqx nxi kynimin Tyol Dios ex tukˈa tzaljbˈil. Me quˈn tuˈn ntiˈxix kykˈuˈj tiˈj, mi nchi kujix toj kynimbˈil. Qa akux saj jun tiˈ toj kychwinqil, mo qa akux ẍi ok lipinxjal kyiˈj noq tuˈn tpajjo nyola, bˈeˈx kchi kˈwel tzˈaq toj kynimbˈil. 	 Watu wengine ni kama zile mbegu zilizopandwa penye mawe. Mara tu wanapolisikia hilo neno hulipokea kwa furaha.


Kxel nqˈoˈn chjonte kyeˈy, tuˈn kukx nchi tzaj kynaˈnjiˈy, ex tuˈn nkubˈ kybˈinchiˈn tzeˈnku xkyij nqˈmaˈn. 	 Nawapeni hongera kwa sababu mnanikumbuka na kwa sababu mnayashikilia yale maagizo niliyowapeni.


Ex tzaj ttzaqˈwin Jesús qeˈy: Atziˈn jun, a nkux tmulin twa junx wukˈiy; atzin kxel qˈoˈn wejiˈy toj kyqˈobˈxjal. 	 Yesu akajibu, "Atakayechovya mkate pamoja nami katika bakuli ndiye atakayenisaliti.


Me kytzaqˈwinxa tukˈa jun yol bˈunin ex tukˈa jun kymutxbˈil kyibˈa. Chi bˈet‑xa toj tumil, tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn, tuˈntzintla ttzaj kytxˈixewjo nchi yolbˈin kyiˈja, noq tuˈn tpajjo nimilqiˈy tiˈj Crist. 	 lakini fanyeni hivyo kwa upole na heshima. Muwe na dhamiri njema, kusudi mnapotukanwa, wale wanaosema ubaya juu ya mwenendo wenu mwema kama Wakristo, waone aibu.


Qatzin qa kukx nkubˈ nbˈinchinjiˈy a nkyˈeˈy tuˈn tbˈant, antza n‑ele nnikyˈa te qa atx il toj wanmiˈn, ex ax nxi jkˈuˈn wejiˈy, tuˈn nbˈinchin il. 	 Basi, kama ninafanya kinyume cha matakwa yangu, hii inamaanisha kwamba si mimi ninayefanya hayo, bali ni ile dhambi iliyo ndani yangu.


¿Me tiˈquˈnil? Quˈn kyajtaq tuˈn tjapin bˈaj kyuˈn kyuˈnx kyibˈx, ex nya tuˈn kynimbˈil tiˈj Kolil Jesucrist. Tiˈjjo lo, i ok takpaj toj kychwinqil tiˈj Jesús, a abˈj te toljsbˈil, 	 Kwa nini? Kwa sababu walitegemea matendo yao badala ya kutegemea imani. Walijikwaa juu ya jiwe la kujikwaa


Quˈn noqit junx tnej tkyaqil, ntiˈtla teˈ qxmilil. 	 Kama sehemu zote zingekuwa kiungo kimoja, mwili ungekuwa wapi?


Tbˈajlinxiˈ qˈij te ajlabˈl, i xiˈ Mariy, aj Xleˈn, exsin Mariy, a tnana Santyaw tukˈax Salomé, laqˈol qˈanbˈil te jupsbˈil teˈ t‑xmilil Jesús, tzeˈntaqjo nchi tene kyimnin kyuˈn, tuˈn mi chi tzuwixe. 	 Baada ya siku ya Sabato, Maria Magdalene, Salome na Maria mama yake Yakobo walinunua manukato ili wakaupake mwili wa Yesu.


Atzaj teˈ tok kykaˈyin Parisey ikyjo, i bˈaj jaw qanlaj kyxolile, ex xi kyqanin qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: ¿Tzeˈntzin toke ikyjo? A kyxnaqˈtzila nwaˈn kyukˈa aj peyil pwaq, ex kyukˈa noq tiˈchaqku maˈ xjal aj il, chi chiˈ. 	 Mafarisayo walipoona hayo, wakawaambia wanafunzi wake, "Mbona mwalimu wenu anakula pamoja na watoza ushuru na wenye dhambi?"


Ilxix tiˈj tuˈn tel kynikyˈa te, qa aj chˈixtaq tjapin bˈaj tqˈijil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, chi ul xmaẍ kyxola, a nchi bˈet tzeˈnku ntqanin ojtxe kyten. 	 Awali ya yote jueni kwamba siku za mwisho watakuja watu ambao mienendo yao inatawaliwa na tamaa zao mbaya. Watawadhihaki ninyi


quˈn ma jaw tjyoˈn Dios jun qˈij, jaˈ tuˈn qoke toj paˈbˈin twutz. Quˈn ate Dios jaw tskˈoˈn jun ichin, a Jesucrist, tuˈn tok te kawil, ex o tyekˈe toklin kywutz kykyaqil xjal, tej tjatz anqˈin juntl majl kyxol kyimnin. 	 Kwa maana amekwisha weka siku ambayo atauhukumu ulimwengu kwa haki kwa njia ya mtu mmoja aliyemteua. Mungu amewathibitishia wote jambo hili kwa kumfufua mtu huyo kutoka wafu!"


Twutzx kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa mina, chi Jesúsjo. Quˈn ikyqex kyejiˈy, ex ok chi kyimil kyeˈ, qa mina s‑ajtz tiˈj kyanmiˈn tukˈa Dios. 	 Nawaambieni sivyo; lakini nanyi msipotubu, mtaangamia kama wao."


Me quˈn tuˈn mix jaˈ nchjetetaqjo kykˈas, bˈeˈx kubˈ najsiˈn kykˈas tuˈnjo ichin, a tajaw pwaqtaq. Kutzin. Qˈmantzintza weˈy jaˈlin, chi Jesúsjo te Parisey. Kyxoljo kabˈe kˈasbˈine lo, ¿Altzila kyeˈ k‑okil kˈuˈjlinte chˈintljo tajaw kˈas? 	 Waliposhindwa kulipa madeni yao, huyo mtu aliwasamehe wote wawili. Sasa ni yupi kati ya hao wawili atampenda zaidi huyo bwana?"


Xiˈtzintz jyol jun taqˈin tukˈa jun ichin, a antza najletaq tojjo tnam anetziˈn. Tzaj qˈoˈn tetz taqˈin me noq te kyikˈlel kyiˈj kuch. Bˈeˈxsin xi chqˈoˈntz tzmax toj kojbˈil, jaˈ iteˈyetaqjo kuch. 	 Akaomba kazi kwa mwananchi mtu mmoja wa huko naye akampeleka shambani mwake kulisha nguruwe.


Aj t‑xi nsmaˈn Artemas mo qa Tíquico te t‑xela, liweyx txiˈy toj tnam Nicópolis, quˈn ma kubˈ nbˈisiˈn tuˈn tikyˈx jbˈalil wuˈn antza. 	 Baada ya kumtuma kwako Artema au Tukiko, fanya bidii kuja Nikopoli unione, maana nimeamua kukaa huko wakati wa majira ya baridi.


Atzin ttata qˈa jaw ẍchˈin, ex xi tqˈmaˈn: Qˈuqle weˈ nkˈuˈj tiˈja. Me chin tmojintza tuˈn tok qexix wen. 	 Hapo, huyo baba akalia kwa sauti, "Naamini! Lakini imani yangu haitoshi, nisaidie!"


Ex kykyaqil nimil ex jniˈ xjal, aye i bˈinte, bˈeˈx i xobˈ tuˈn ikyjo. 	 Kanisa lote pamoja na wote waliosikia habari ya tukio hilo, waliogopa sana.


Me ayetzin lajaj tkach, a ma tliˈy, ayetziˈn lajaj nmaq kawiljo, a naˈm t‑xi xkye tuˈn kykawin. Me ok ktzajil qˈoˈn kyoklin te kawil junx tukˈa ma tijxix txuk, me noq te jun paq. 	 "Zile pembe kumi ulizoziona ni wafalme ambao bado hawajaanza kutawala. Lakini watapewa mamlaka ya kutawala kwa muda wa saa moja pamoja na yule mnyama.


Tej chˈixtaq tkˈul kaniˈn nintz qˈij te Waˈj Pan kye Judiy, jax Jesús tojjo tnam Jerusalén. 	 Sikukuu ya Wayahudi ya Pasaka ilikuwa imekaribia; hivyo Yesu akaenda Yerusalemu.


Ayetziˈn t‑xjalil najleqetaq nqayin tkˈatz tja exqetziˈn jniˈ ojtzqilte, tej nmoˈntaq, i jaw yolin kyxolx: ¿Ma nyapetzilaˈ xjal lo a moẍtaq, a nkubˈ qe qanil tmobˈitz? 	 Basi, jirani zake na wale waliokuwa wanajua kwamba hapo awali alikuwa maskini mwombaji, wakasema, "Je, huyu siye yule maskini aliyekuwa akiketi na kuomba?"


A Tkawbˈil Dios, a at toj kyaˈj, ikytziˈn tzeˈnku jun qˈinimil ewin toj jun txˈotxˈ. Jun ichin, qa ma knetjo qˈinimil tuˈn, bˈeˈx aku meltzˈaj ewilte axsa. Maˈx tzeˈjix tiˈj wen, ex noq tuˈn ttzyetkuˈ txˈotxˈ tuˈn anetziˈn, kbˈaj xel tkˈayin tkyaqiljo at te, tuˈn ttzaj tlaqˈoˈn. 	 "Ufalme wa mbinguni umefanana na hazina iliyofichika shambani. Mtu mmoja aliigundua, akaificha tena. Alifurahi sana hata akaenda kuuza yote aliyokuwa nayo, akalinunua shamba lile.


Kukxit chi tzalajiˈy. 	 Furahini daima,


Quˈn tnejil, nwaˈntaq Pegr junx kyukˈa xjal nya Judiyqe. Me atzaj teˈ kyul kanin junjun xjal, a tzajninqe kyxol junjun tukˈa Santyaw, tukˈa jun kyximxjal, qa nyaxix toj tumiltaq a nbˈanttaq tuˈn Pegr. Tuˈn ikyjo, bˈeˈx el tpaˈn Pegr tibˈ kyiˈj nimil, a nya Judiyqe, tuˈn twaˈntaq kyukˈa. Quˈn bˈeˈx tzaj t‑xobˈil kye xjal Judiyqe, a kyajxix tuˈn tjapin bˈajjo tkyaqil tkawbˈil Moisés. 	 Awali, kabla ya watu kadhaa waliokuwa wametumwa na Yakobo kuwasili hapo, Petro alikuwa akila pamoja na watu wa mataifa mengine. Lakini, baada ya hao watu kufika, aliacha kabisa kula pamoja na watu wa mataifa mengine, kwa kuogopa kikundi cha waliosisitiza tohara.


Atzin jaˈlin, waja tuˈn kybˈinte chˈin tiˈj Xewbˈaj Xjan: 	 Ndugu, kuhusu vipaji vya kiroho, napenda mfahamu vizuri mambo haya:


Atziˈn te Jesús bˈeˈx kanin teˈ tiˈj t‑xim Parisey. Tuˈntziˈn, iky xi tqˈmaˈn kyjaluˈn: Ay Simun, at jun weˈ tuˈn t‑xi nqˈmaˈn tey. Atzin te Parisey xi ttzaqˈwin kyjaluˈn: Kutzin, Xnaqˈtzil. Qˈmantza. 	 Yesu akamwambia huyo Mfarisayo, "Simoni, ninacho kitu cha kukwambia." Naye Simoni akamwambia, "Ndio Mwalimu, sema." Yesu akasema,


ex tqˈma Dios kyjaluˈn: Tzaqpinkj ttxˈotxˈa exqetziˈn t‑xjalila, ex kux txiˈy tzmax tojjo txˈotxˈ, a kxel nyekˈin tey, chi Diosjo. 	 Mungu alimwambia: Ondoka katika nchi yako; waache watu wa ukoo wako; nenda katika nchi nitakayokuonyesha!


Me tbˈajlinxiˈ oxe qˈij tukˈa nikyˈjin, ax Dios xi qˈoˈnte kychwinqil, ex bˈeˈx i jaw weˈks juntl majl. Ex ayetziˈn nchi kaˈyintaq kyiˈj, bˈeˈx tzaj nim kyxobˈil. 	 Lakini baada ya zile siku tatu na nusu pumzi ya uhai kutoka kwa Mungu iliwaingia, nao wakasimama; wote waliowaona wakaingiwa na hofu kuu.


Xi tqanin juntl majl Jesús kye: ¿Ankye nkyjyoˈnch? Xi kytzaqˈwin juntl majl: A Jesús aj Nazaret. 	 Yesu akawauliza tena, "Mnamtafuta nani?" Wakamjibu, "Yesu wa Nazareti!"


Ex atzaj teˈ tajtaq tuˈn tikyˈx tojjo txˈotxˈ, Acay tbˈi, xi qˈoˈn jun onbˈil te kyuˈn nimil toj Éfeso, ex xi tzˈibˈin jun uˈj te, tuˈntzintla toj tbˈaniljo tponla kyukˈaˈ nimil te Acay. Atzaj teˈ tkanin antza, nimxjo tmojbˈil kyukˈa a otaq chi nimin noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qMan Dios. 	 Apolo alipoamua kwenda Akaya, wale ndugu walimtia moyo kwa kuwaandikia wafuasi kule Akaya wampokee. Alipofika huko, aliweza kwa msaada wa neema ya Mungu, kuwasaidia sana wale ndugu waliopata kuwa waumini;


Ex qa ma txi kyqaniˈn, mina ntzaj tqˈoˈn Dios, quˈn ojtzqiˈnqiˈy noq tuˈn tokin kyuˈn te bˈinchil il, a tzeˈnku kyaja. 	 Tena, mnapoomba hampati kwa sababu mnaomba kwa nia mbaya; mnaomba ili mpate kutosheleza tamaa zenu.


Ntiˈ tumil tuˈn tjaw qnimsin qibˈ, quˈn nya kyuˈnjo qbˈinchbˈin xknete kolbˈilqe. 	 Wala halitokani na matendo yenu wenyewe, asije mtu akajivunia kitu.


Ex xi smaˈn jun uˈj kye, a ntqˈmaˈntaq kyjaluˈn: 	 Halafu mkuu huyo wa jeshi akaandika barua hivi:


Ayiˈn Pabl, jun tsanjil Jesucristqiˈn, noq tuˈn tajbˈil qMan Dios. Nxi ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn junx tukˈa qerman Timotey. 	 Mimi Paulo, mtume wa Kristo Yesu kwa mapenzi ya Mungu, na ndugu Timotheo,


Ex xi tqˈmaˈn kyeˈ nchi bˈaj kˈayin palom: Kyimetza kykyaqiljo lo tzma peˈn. ¿Ma mitzin nchi txˈixweˈy tuˈn ma tzˈok kyqˈoˈn tja nMaˈn te jun kˈaybˈil? 	 Akawaambia wale waliokuwa wanauza njiwa, "Ondoeni vitu hivi hapa. Msiifanye nyumba ya Baba yangu kuwa soko!"


Mi txi kytzaqpiˈn tuˈn kynaˈn Dios. 	 salini kila wakati


¿Jniˈxsiˈn sikyˈx kyuˈn tuˈn tpajjo kynimbˈila, a twutzxix? ¿Exsin kˈwel najtz kyuˈn? ¡Nya tumiljo ikyjo! 	 Je, mambo yale yote yaliyowapata ninyi yamekuwa bure tu? Haiwezekani!


Teˈ kybˈajjo qˈij anetziˈn, bˈeˈx i bˈaj ajtz kyja. Ante Jesús mix iwle kyuˈn ttata, teˈ tkyij Jerusalén. 	 Baada ya sikukuu, walianza safari ya kurudi makwao, lakini Yesu alibaki Yerusalemu bila wazazi wake kuwa na habari.


Qˈontzjiy qwaˈy nimxix te qˈij jaˈlin. 	 Utupe daima chakula chetu cha kila siku.


Qa mina, ¿Tiˈtaqtzin kyajtza tuˈn kylontiˈy? ¿Moj qa jun ichin manyor tbˈanilx t‑xbˈalin tok? ¿Ma mitzin bˈiˈn kyuˈn qa aye xjal, tbˈanilx kyxbˈalin tok, antza iteˈye kyeˈ toj kyja nmaq kawil? 	 Lakini mlikwenda kuona nini? Mlikwenda kumtazama mtu aliyevaa mavazi maridadi? Watu wanaovaa mavazi maridadi hukaa katika nyumba za wafalme.


Xi ntzˈibˈinjiˈy wuˈja kyeˈy tukˈa txqan bˈis, ex labˈil toj wanmiˈn, ex in jaw oqˈa tuˈn ikyjo. Me nya tuˈn kyjaw bˈisiˈn, qalaˈ tuˈntzintla tel kynikyˈa te qa nimxix nkˈuˈja kyiˈja. 	 Nilipowaandikia hapo awali katika hali ya huzuni na sikitiko moyoni na kwa machozi mengi, haikuwa kwa ajili ya kuwahuzunisha ninyi, bali kwa ajili ya kuwaonyesheni kwamba nawapenda mno.


Xi kyqanin noq tukˈa techil te ttata tiˈtaq tbˈi tuˈn tok. 	 Basi, wakamwashiria baba yake wapate kujua alitaka mtoto wake apewe jina gani.


Ex xi nkaˈyiˈn jun angel at‑xix tipin nxi tqanin tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ kujxix wen: ¿Alkye jun at toklin tzˈaqlexix wen tuˈn tjaw laqetjo jupbˈilte, ex tuˈn tjqetjo uˈj? 	 Tena nikamwona malaika mwenye nguvu akitangaza kwa sauti kubwa: "Nani anayestahili kuvunja hiyo mihuri na kukifungua kitabu hicho?"


Xitzin nqanintza: ¿Ankye te, Tata? Tzajtzin ttzaqˈwintz weˈy: Ayin wejiˈy Jesús aj Nazaret, ex ayinxjiˈy, a nchin el tikyˈiˈn. 	 Nami nikauliza: Nani wewe, Bwana? Naye akaniambia: Mimi ni Yesu wa Nazareti ambaye wewe unamtesa.


Mi txi kyqˈmaˈn jun yol, a nya wen. Qalaˈ i tokin jun yol kyuˈn, a wen, a at tajbˈin tuˈn kychˈiyjo txqantl, tuˈntzintla at tkyˈiwbˈil Dios kyibˈajjo aye nchi bˈiˈn tiˈj. 	 Maneno mabaya hata yasisikike kamwe miongoni mwenu; kila mara maneno yenu yawe ya kufaa na ambayo hujenga na kuwasaidia wengine, ili yawaneemeshe wasikilizaji wenu.


Ex ikyx te Judasjo, a tuˈntaq txi kˈayinte Jesús, tojtzqiˈntaql teˈ, quˈn ilaˈku maj otaq tzˈok qchmoˈn qibˈa antza. 	 Yuda, aliyemsaliti Yesu, alipajua mahali hapo kwani mara nyingi Yesu alikutana na wanafunzi wake huko.


Nchi ok nkˈuˈjliˈn noq tuˈn Tyol Dios, a twutzxix, a at toj qanmin, ex ktenbˈil qukˈa te jun majx. 	 kwa sababu ukweli unakaa nasi milele.


Me atzin te Jesús iky xi ttzaqˈwiˈn kyjaluˈn: Kxel nqˈmaˈn kyeˈy, a qa mina ẍi jaw ẍchˈin xjal lo, ayela kye abˈj ok chi jawil ẍchˈin. 	 Yesu akawajibu, "Nawaambieni, kama hawa wakinyamaza, hakika hayo mawe yatapaza sauti."


Tuˈn tel qnikyˈ tiˈj jaˈlin, qa a Tkˈwal Dios nimxixtl toklin kywutz angel, il tiˈj tuˈn tok tilil quˈn, tuˈn tkubˈ qnimin Tyol, a Tbˈanil Tqanil, a o qbˈi, tuˈn mi qo el txalpaj toj qnimbˈil. 	 Kwa sababu hiyo tunapaswa kuzingatia kwa makini zaidi yote tuliyosikia, ili tusije tukapotoshwa.


Kykˈulinxi twiˈ wutz kyukˈa oxe t‑xnaqˈtzbˈin kykˈatzjo txqantl, ayeˈ nchi yolintaql kyukˈa xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, ex attaql txqan xjal kyiˈjile. 	 Walipowafikia wale wanafunzi wengine, waliona umati mkubwa wa watu hapo. Na baadhi ya walimu wa Sheria walikuwa wanajadiliana nao.


Ex qa at jun qˈa ma kubˈ t‑ximin tuˈn tmeje tukˈa jaˈ ma yoline, ex qa ma japin tabˈqˈe jaˈ tuˈn tmejeye, ex qa ma kubˈ t‑ximin qa axix bˈaˈn, ntiˈ tkyˈi tuˈn tmeje, quˈn nya iljo ikyjo. 	 Kama mtu anaona kwamba hamtendei vyema mchumba wake asipomwoa, na kama tamaa zake zinamshinda, na afanye atakavyo; waoane tu; hatakuwa ametenda dhambi.


Qalaˈ noqit aku tzˈokin te kyeˈy, tuˈn tel kynikyˈa tiˈj. Quˈn axte Dios o tzaj qˈoˈnte Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn, ex nimku techil tipin kubˈ tbˈinchin kyxola. Me nya tuˈn tjapin bˈajjo ojtxe kawbˈil kyuˈn, qalaˈ noq tuˈn t‑xi kyniminjiˈy a Tbˈanil Tqanil, a o kybˈiˈy. 	 Je, Mungu huwajalia Roho na kutenda miujiza kati yenu ati kwa sababu mnatimiza yanayotakiwa na sheria, ama kwa sababu mnasikia Habari Njema na kuiamini?


Tuˈnpetziˈn, qqˈonktzin tilil tuˈn qel wen twutz qMan Dios, exla qa otoˈ tojjo qxmilil tzaluˈn, mo qa ma qo aj tukˈa. 	 Lakini jambo la maana zaidi, tunataka kumpendeza, iwe tunaishi hapa duniani au huko.


Quˈn ikytziˈn, tej qkuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, ikytziˈn tzeˈnku ma qo kux muqet junx tukˈa Crist, tej tkyim. Exsin tej qjatz toj aˈ, tzaj tqˈoˈn qMan Dios jun akˈaj chwinqil qe tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ikyxjo tzeˈnku te Crist, tej tjaw anqˈin juntl majl kyxol kyimnin, tuˈn tipin tqoptzˈajiyil qMan Dios. 	 Tulipobatizwa tuliungana na kifo chake, tukazikwa pamoja naye, ili kama vile Kristo alivyofufuliwa kutoka wafu kwa kitendo kitukufu cha Baba, sisi pia tuweze kuishi maisha mapya.


Ankye teˈ k‑okil tkˈuˈjlin tchwinqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ok knajil teˈ te jun majx. Me ankye teˈ k‑elil tiˈjlin tkyaqiljo achbˈil te twutz txˈotxˈ noq tuˈn npaja, okpin knetil teˈ tchwinqil tuˈn te jun majx. 	 Anayeyashikilia maisha yake, atayapoteza; lakini anayeyapoteza maisha yake kwa ajili yangu, atayapata.


Tuˈn ikyjo, bˈeˈx ok xmayin te Jesús tuˈn Herodes, ex kyuˈn xoˈl qˈaqˈ, a iteˈtaq xqˈuqilte. Exsin ok qˈoˈn t‑xbˈalin, a tzunxtaq qopinx wen, nyakutlaj nmaq kawil. Kubˈ kybˈinchin ikyjo, noq te kyxmaybˈil tiˈj. Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, bˈeˈx tzaj smaˈntl Jesús tuˈn Herodes twutzl Pilat. 	 Basi, herode pamoja na maaskari wake, wakamwaibisha Yesu na kumfanyia mzaha; kisha wakamvika vazi la kifalme, wakamrudisha kwa Pilato.


Qa at jun nimil xkubˈ numj, tzunx nchin bˈisiˈn tiˈj; ex qa at jun xjal nkubˈ tzˈaq toj tnimbˈil noq tuˈn tpaj juntl, bˈeˈx ntzaj nqˈoja tiˈj. 	 Kama mtu yeyote ni dhaifu, nami pia ni dhaifu; mtu yeyote akikwazwa, nami pia huwa na wasiwasi.


Ex xi nkaˈyiˈn, tej tjaw tlaqin tal Tal rit tnejil kyxoljo wuq jupbˈilte tiˈjjo uˈj. Ex nbˈiy jun ajbˈil kyxoljo kyaje ajbˈil tiˈjile qˈuqbˈil ntqˈmaˈn tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ, tzeˈnku tqˈajqˈojil qˈankyaq: Ku tzajach. 	 Kisha nikamwona Mwanakondoo anavunja mhuri mmojawapo wa ile mihuri saba. Nikasikia kimoja cha vile viumbe hai vinne kikisema kwa sauti kama ya ngurumo, "Njoo!"


Qa at jun xjal nxnaqˈtzin jun tumil nya twutzx, qa mikyxiˈ tzeˈnku tbˈanil xnaqˈtzbˈil tuˈn qAjaw Jesucrist, ex qa mikyxiˈ tzeˈnku ntyekˈin qnimbˈil; 	 Mtu yeyote anayefundisha kinyume cha mambo haya, na ambaye hakubaliani na maneno ya kweli ya Bwana wetu Yesu Kristo na mafundisho ya dini,


Tuˈnpetziˈn, kux cheˈxa, ex noqit tzˈel kynikyˈa te t‑xilinjo yol lo toj Tuˈjil Tyol Dios: Atzin wajiˈy, tuˈn tten tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyxolxa, ex nya noq tuˈn kyok teˈn patil kychibˈjil aluˈmj te chojbˈil kyila. Tuˈnpetziˈn, chi Jesús, nya ma chin tzaj weˈ txkol kye xjal nbˈaj kubˈ kybˈisin qa bˈaˈn kyten; qalaˈ ayin wejiˈy ma chin tzaj txkolkye, ayeˈ bˈinchil ilqe, ex tuˈn tkubˈ najsit kyil. 	 Basi, kajifunzeni maana ya maneno haya: Nataka huruma, wala si dhabihu. Sikuja kuwaita watu wema, bali wenye dhambi."


Me qa a chmilbˈaj mo qa xuˈjlbˈaj, a nya nimil, nlabˈte tuˈn tkubˈ tpaˈn tibˈ tukˈa nimil, mala kubˈ kypaˈnkuxtaq kyibˈtz. Quˈn at te nimil tzaqpibˈl te toj jun il tzeˈnku lo quˈn ma qo txokle tuˈn Dios, tuˈn qanqˈin tukˈa jun nukˈbˈil toj qchwinqil. 	 Hata hivyo, ikiwa yule asiyeamini anataka kumwacha mwenzake aliye Mkristo, basi, na amwache tu. Hapo huyo Mkristo, mume au mke, atakuwa huru. Maana Mungu amewaiteni ninyi muishi kwa amani.


Teˈ tok kabˈlaj qˈij, ex tzmaxi toj oxe or te qale, bˈeˈx ok yupj twutz txˈotxˈ. 	 Tangu saa sita mchana mpaka saa tisa kulikuwa giza nchini kote.


Me attaq jun Parisey, Nicodem tbˈi, a xtaˈj yolil tukˈa Jesús toj qnikyˈin, ex xi tqˈmaˈn: 	 Mmoja wao alikuwa Nikodemo ambaye hapo awali alikuwa amemwendea Yesu. Basi, yeye akawaambia,


Qa at jun nbˈiˈn kyiˈja toj kˈulbˈil, ex qa ma txi kyqˈoˈn chjonte te Dios toj junxil yol, ¿Tzeˈntzin tten tuˈn tel nikyˈbˈaj te, qa toj tumil kyyola? 	 Ukimsifu Mungu kwa roho yako tu, atawezaje mtu wa kawaida aliye katika mkutano kuitikia sala yako ya shukrani kwa kusema: "Amina," kama haelewi unachosema?


Quˈn ayetziˈn Parisey exqetziˈn kynejinel pale otaq kubˈ kyqˈoˈn jun kykawbˈil, qa attaq jun xbˈinte jaˈ taˈtaq Jesús, ilx tiˈj tuˈn tzaj kyiˈn tqanil, tuˈntzintla tok kytzyuˈn, tuˈn tkuˈx toj tze. 	 Makuhani wakuu na Mafarisayo walikuwa wametoa amri kwamba mtu akijua mahali aliko Yesu awaarifu kusudi wamtie nguvuni.


Ex kubˈ kybˈinchin tukˈa tzaljbˈil, ex axtaq jun tumiljo, quˈn ikytziˈn tzeˈnqeku nimil aj Judiy, kubˈ kysipin a at kye toj kynimbˈil kyukˈaˈ nya Judiyqe; exsin ikyxtzjo, il tiˈj tuˈn kyonin, ayeˈ nya Judiyqe, kyukˈa nimil Judiy tukˈa at kye tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Wao wenyewe wameamua kufanya hivyo; lakini, kwa kweli, hilo ni jukumu lao kwa hao. Maana, ikiwa watu wa mataifa mengine wameshiriki baraka za kiroho za Wayahudi, wanapaswa nao pia kuwahudumia Wayahudi katika mahitaji yao ya kidunia.


Me ante Pegr xi tqˈman te, tuˈn tjaw weˈks. Chiˈ kyjaluˈn: Weˈksa, quˈn ex ichinqin weˈ tzeˈnkuxjo ay. 	 Lakini Petro alimwinua, akamwambia, "Simama, kwa maana mimi ni binadamu tu."


Me atziˈn jaˈlin, tej xqo nimin, nya il tiˈj tuˈn qxi qˈiˈn tuˈn ojtxe kawbˈil, quˈn o japin bˈaj t‑xilin tajbˈil kawbˈil, a tuˈn qok tzˈaqle tuˈn qnimbˈil. 	 Tangu kufika kwa hiyo imani, Sheria si mlezi wetu tena.


Ayetzin kyeˈ aj Samaria, mi n‑el kynikyˈa te alqe nchi kˈuliniy. Me metzin qeˈ, a awoˈy aj Judiy, ma tzˈel qe qnikyˈ te alqe nqo kˈuliniy, quˈn antza tzajnin teˈ tkolbˈil qMan noqx kyuˈn aj Judiy. 	 Ninyi Wasamaria mnamwabudu yule msiyemjua, lakini sisi tunamjua huyo tunayemwabudu, kwa maana wokovu unatoka kwa Wayahudi.


Tojjo tnejil qˈij te seman, ok qchmoˈn qibˈa, tuˈn qwaˈn junx, ex tuˈn tsipitjo xjan wabˈj. Antza, bˈaje yoline Pabl kye nimil, me tuˈntaq tex toj jun tbˈe aj qsqixtaq, nimx xiˈye tumil tyol, ex tzmaxi el bˈajjo te tnikyˈjin aqˈwil. 	 Jumamosi jioni, tulikutana ili kumega mkate. Kwa vile Paulo alikuwa amekusudia kuondoka kesho yake, aliwahutubia watu na kuendelea kuongea nao hadi usiku wa manane.


Ikytzin taˈye te satanásjo, a tajaw il. Qa ma tzˈetz tlajoˈn tibˈ tuˈnx tibˈx kyoj kyanminxjal, paˈnla ttentz tiˈjx, ex atzin tkawbˈil nlay chˈiy. ¿Ma man kubˈ numjjo tipintz? Nxi nqˈmaˈn weˈ ikyjo, quˈn loqiˈy nchi yolin kyxoliliˈy aj qa noq tuˈn tipin Beelzebú, a tajaw il, nchi etz nlajonjiˈy taqˈnil. ¿Ma akutzin tzˈok meltzˈaj tajaw iltz kyiˈjxjo taqˈnil? 	 Kama Shetani anajipinga mwenyewe, utawala wake utasimamaje? Mnasemaje, basi, kwamba ninawafukuza pepo kwa uwezo wa Beelzebuli?


Me ayetzin kyeˈ kyaj tuˈn kyqˈinimix tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Aj ttzaj jun tiˈ kyiˈj, bˈeˈx nchi kubˈ tzˈaq toj il, ex bˈeˈx nkubˈ kysbˈuˈn kyibˈ tuˈn kyajbˈil, a nya tumil, ex ax n‑ok meltzˈajjo qˈol mibˈin kyiˈj, tuˈn kyxi toljx toj najin te jun majx. 	 Lakini wale wanaotaka kutajirika huanguka katika majaribu, na kunaswa katika mtego wa tamaa nyingi mbaya za kipumbavu, ambazo huwavuta mpaka kwenye uharibifu na maangamizi.


Bˈeˈxsin k‑okixtz toj tanmin xjal me nya tjunalx jaˈlin; qalaˈ kyukˈa wuql tukˈa xininqexix toj il tzeˈnku a. Ex kykyaqilx kchi najal toj tanminjo xjal jaˈlin. Atzaj xjal noqx kyja kxeˈlix toj il tzeˈnkuˈ ttentaq te tnejil. Ikytzin kbˈajiljo kyukˈa xjal jaˈlin, a nya nimilqe. 	 huenda kuwachukua pepo wengine saba, wabaya kuliko yeye; na wote huja wakamwingia huyo mtu. Na hali ya mtu huyo sasa huwa mbaya kuliko hapo mwanzo. Ndivyo itakavyokuwa kwa watu hawa waovu."


Jun majjo ikyjo, tjunalxtaq Jesús at kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin; naˈn Dios nej, exsin xi tqanin kyeˈ t‑xnaqˈtzbˈin. Chiˈ kyjaluˈn: ¿Ankyeqiˈn toj kywutzjo jniˈ xjal? 	 Siku moja, Yesu alikuwa anasali peke yake, na wanafunzi wake walikuwa karibu. Basi, akawauliza, "Eti watu wanasema mimi ni nani?"


Chi Jesúsjo kyjaluˈn: Ajtzin kyok ten kyeˈ naˈl Dios, chichkujiˈy kyjaluˈn: Ay qMan Dios, noqit tzˈel kynikyˈxjal qa xjanxixjo tbˈiy. Noqit kuˈtzjo Tkawbˈila tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Yesu akawaambia, "Mnaposali, semeni: Baba! Jina lako litukuzwe; Ufalme wako ufike.


Quˈn ma qo ok qkyaqilx nimil te jun ma tij ja, ex ma qo kubˈ qˈuqbˈin tibˈajjo tqˈuqil, a kyxnaqˈtzbˈil tsanjil Jesús, exqetziˈn jniˈ yolil Tyol Dios, aye i kˈmonte Tyol ojtxe. Ex aku Jesucristjo, tnejil abˈj te tqˈuqil, a nimxix toklin. 	 Mmejengwa juu ya msingi uliowekwa na mitume na manabii, naye Kristo mwenyewe ndiye jiwe kuu la msingi.


Ex ikyxjo qˈuqle tkˈuˈja tiˈj, qa ma tzˈoka nejinel kye mi n‑el kynikyˈ te Dios, tzeˈnku jun tzaj kyeˈ nchi bˈet toj qnikyˈin. 	 wewe unajiona kuwa kiongozi wa vipofu na mwanga kwa wale walio gizani;


Ikytziˈn kyetza jaˈlin, kyxqˈuqinkutzin kyetza kyibˈ, quˈn noqx kynabˈinkuxa aj wula ayiˈn, a Tkˈwal Ichin. 	 Nanyi, kadhalika muwe tayari, maana Mwana wa Mtu atakuja saa msiyoitazamia."


Chi chiljo kyjaluˈn: ¿Me tiˈ til txqantl tstiyiltz te qe? A tojx ttzi ma chi bˈajetza jniˈ xoˈj yol tuˈn tiˈj Dios, a ma chi qbˈi, chi chiˈ. 	 Nao wakasema, "Je, tunahitaji ushahidi mwingine? Sisi wenyewe tumesikia akisema kwa mdomo wake mwenyewe."


Qkaˈyinktzin tiˈjjo qxmilil. Junxchˈin, me ilaˈ elnin. Me exla qa ilaˈ elnin, me junxchˈin xmilil at. Exsin ikyxjo tukˈa Ttanim Crist. 	 Kama vile mwili ulivyo mmoja wenye viungo vingi, na viungo hivyo vyote--ingawaje ni vingi--hufanya mwili mmoja, ndivyo ilivyo pia kwa Kristo.


Kyˈiwlinqexixjo a mi njawje kykˈuˈj wiˈja. 	 Heri mtu yule asiyekuwa na mashaka nami."


Noq same ayiˈy tata exqetziˈn nxjalil, chi Pabl, kybˈintzinjiˈy a kxeˈl nqˈmaˈn kyeˈy te kolbˈil weˈy. 	 "Ndugu zangu na akina baba, nisikilizeni sasa nikijitetea mbele yenu!"


Ex qˈmaˈnxa kye tuˈn tkubˈ kybˈinchiˈn wen, ex tuˈn kyok te soˈj. 	 Waamuru watende mema, wawe matajiri katika matendo mema, na wawe wakarimu na walio tayari kuwashirikisha wengine mali zao.


Quˈn ayetziˈn, a nchi bˈet tzeˈnkuxjo taj ojtxe kyten, ex oˈkx nchi ximin tiˈjjo nya bˈaˈn, a ntqanin kyxmilil. Me ayetziˈn, a nchi bˈet tzeˈnkuxjo taj Xewbˈaj Xjan, n‑ok tilil kyuˈn tzeˈnku taj Xewbˈaj Xjan. 	 Maana, wale wanaoishi kufuatana na matakwa ya mwili, hutawaliwa na fikira za mwili. Lakini wale wanaoishi kufuatana na matakwa ya Roho Mtakatifu, hutawaliwa na fikira za Roho.


Nnaˈn tzaljbˈil toj wanmiˈn, tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn tzeˈnku taj qMan Dios, 	 Ndani kabisa katika moyo wangu naifurahia sheria ya Mungu.


Quˈn ex kchi xel qˈoˈn toj kyqˈobˈ kawil, tuˈn kybˈaj jubˈchiˈn kyuˈn, ex okpe kchi kˈwel bˈyoˈn junjun kyeˈ kyuˈn. Ex kykyaqilxjal kchi elil ikyˈin kyeˈ tuˈn npaja. 	 "Kisha watawatoeni ili mteswe na kuuawa. Mataifa yote yatawachukieni kwa ajili ya jina langu.


Ex kyojjo qˈij anetziˈn, xi xkye tkawbˈil jun kawil toj Egipto, me nyataq bˈiˈn jun tqanil tuˈn tiˈj Jse. 	 Mwishowe, mfalme mmoja ambaye hakumtambua Yosefu alianza kutawala huko Misri.


Jatztzin ttzaqpiˈn Pilatjo Barrabás, a ichin tkuˈxtaq toj tze noq tuˈn tpaj tbˈujbˈin ex tbˈiˈybˈin, ikyxjo tzeˈnku nkyqanintaqxjal, exsin kubˈ tbˈinchin tukˈa Jesús tzeˈnkuxjo nkyqanintaq. 	 Akamfungua kutoka gerezani yule waliyemtaka, ambaye alikuwa ametiwa gerezani kwa sababu ya uasi na kuua; akamtoa Yesu kwao, wamfanyie walivyotaka.


Tuˈnpetziˈn, ku kyel oqa teˈ jniˈ kyˈaˈjin. Nxi kyqˈmaˈn qa tkyaqil kyila, mi nchi bˈinchin mibˈin kyiˈja. Me mina werman, quˈn tkyaqiljo il nbˈinchin mibˈin qiˈj, ex a xjal nbˈinchin kyˈaˈjin, nbˈinchin il tiˈjx t‑xmilil. 	 Jiepusheni kabisa na uzinzi. Dhambi nyingine zote hutendwa nje ya mwili lakini mzinzi hutenda dhambi dhidi ya mwili wake mwenyewe.


Nxi ntzˈibˈinjiˈy uˈj lo tey, a ay Timotey, nyakuj nkˈwala, kˈuˈjlinxixa wuˈn. Noqit ax qMan Dios ex qAjaw Jesucrist tzaj qˈoˈnte t‑xtalbˈil, ex qˈaqˈbˈil tkˈuˈj, ex jun nukˈbˈil toj tkyaqil tibˈaja. 	 nakuandikia wewe mwanangu mpenzi Timotheo. Nakutakia neema, huruma na amani kutoka kwa Mungu Baba na Kristo Yesu Bwana wetu.


Ayiˈy werman, mina chi yolbˈiˈn nya bˈaˈn tiˈj junjun kyeˈ. Atzin nyolbˈin ikyjo, ikyx tzeˈnku nyolbˈin tiˈj kawbˈil, noq tqˈon tibˈ tzeˈnku jun kawil toj kawbˈil, ex ma kyij ttzaqpiˈn tkawbˈil qMan Dios. Qatzin ma tzˈok tqˈoˈn tibˈa ikyjo, a te ma tzˈok te kawil, qalaˈ a te, tuˈn tkubˈ niminte kawbˈil. 	 Ndugu, msilaumiane ninyi kwa ninyi. Anayemlaumu ndugu yake na kumhukumu, huyo huilaumu na kuihukumu Sheria. Kama ukiihukumu Sheria, basi, wewe huitii Sheria, bali waihukumu.


Tzaqpinkjiy nya bˈaˈn tumil tbˈisa, ex kubˈsin twutza te Dios, qapetla aku kubˈ tnajsin tila tuˈn t‑xima ikyjo, 	 Kwa hiyo, tubu ubaya wako huu na umwombe Bwana naye anaweza kukusamehe fikira kama hizo.


Ate tAjaw Tkyaqil qˈman teˈ jniˈxjo luˈn, atxix ojtxe. 	 Ndivyo asemavyo Bwana, aliyefanya jambo hili lijulikane tangu kale.


I pontzin tojjo txˈotxˈ te Gerasa, a at tjlajxi nijabˈ, ttxlaj Galiley. 	 Wakaendelea na safari, wakafika pwani ya nchi ya Wagerase inayokabiliana na Galilaya, ng'ambo ya ziwa.


Atzaj teˈ tokx Jesús toj Jerusalén, bˈeˈx i bˈaj jaw najxjal, ex nimx qˈmante: ¿Ankye teˈ xjal lo? 	 Yesu alipokuwa anaingia Yerusalemu, mji wote ukajaa ghasia. Watu wakawa wanauliza, "Huyu ni nani?"


Noqx i bˈaj jaw tzeˈn jniˈ xjal tiˈjjo tyol Jesús ikyjo. Bˈeˈx i bˈajetz tlajoˈn kykyaqil tuja, exsin i okx tkˈleˈn Jayr tukˈa t‑xuˈjil exqetziˈn oxe t‑xnaqˈtzbˈin jaˈ tokxitaq kyimnin. 	 Lakini wao wakamcheka. Basi, akawaondoa wote nje, akawachukua baba na mama ya huyo msichana na wale wanafunzi wake, wakaingia chumbani alimokuwa huyo msichana.


Quˈn toj kywutzxjal tkyaqil bˈaˈn taˈ, ex ntiˈ jun xobˈajil. Me ntiˈkux toj kynabˈl, aj tuljo xitbˈil kyibˈaj tuˈn qAjaw, quˈn ikyxjo tzeˈnku njaw qˈiˈn jun qya tuˈn tchyoˈn tal, ex mix aˈl jun ktzˈaqpajil. 	 Watu watakapokuwa wanasema: "Kila kitu ni shwari na salama" ndipo uharibifu utakapowaangukia ghafla! Mambo hayo yatatukia ghafla kama uchungu wa uzazi unavyomjia mama anayejifungua, wala watu hawataweza kuepukana nayo.


Quˈn a Xewbˈaj Xjan ma txi qkˈmoˈn, nya noq tuˈn qok te aqˈnil te jun majx, ex tuˈn qbˈinchin tzeˈnku ntqanin qxmilil. Quˈn qa ikyjo, at qxobˈil teˈ kawbˈil kujxix te Dios. Qalaˈ, a Xewbˈaj Xjan tzaj tqˈoˈn qoklin te tkˈwal Dios. Tuˈntzintzjo, nxi qqˈmaˈn te Dios: Ay ntatiˈy, qo chiˈ. 	 Kwa maana, Roho mliyempokea si Roho mwenye kuwafanya ninyi watumwa na kuwatia tena hofu; sivyo, bali mmempokea Roho mwenye kuwafanya ninyi watoto wa Mungu, na kwa nguvu ya huyo Roho, sisi tunaweza kumwita Mungu, "Aba," yaani "Baba!"


Tuˈnpetziˈn, qa at jun qya, tkyˈeˈ jax tktxuˈn twiˈ toj tja Dios, bˈaˈntla tuˈn tel tmitzoˈn twiˈ, tuˈn tok tzeˈnku jun ichin te jun majx. Me jun tij ttxˈixewjo qya aku tzˈel ikyjo tuˈn tkyij twiˈ tzeˈn twiˈ jun ichin. Tuˈnpetziˈn, ilx tiˈj tuˈn tjax tktxuˈn twiˈ toj tja Dios. 	 Mwanamke asiyefunika kichwa chake, afadhali anyoe nywele zake. Lakini ni aibu kwa mwanamke kukatwa nywele zake au kunyolewa; basi, afadhali afunike kichwa chake.


Teˈ kyok tmikoˈn Jesús juntl majl twutzjo moẍ, bˈeˈx el spikyˈeˈ kyiˈj twutz, ex bˈeˈx bˈant tkaˈyin wen. Texjo tqan, bˈeˈx ul Dios te ichin. 	 Kisha Yesu akamwekea tena mikono machoni, naye akakaza macho, uwezo wake wa kuona ukamrudia, akaona kila kitu sawasawa.


Tuˈntzintzjo, noq tuˈn tnimbˈil, ok qˈoˈn te tzˈaqle twutz Dios. 	 Ndiyo maana Mungu alimkubali kuwa mwadilifu.


Noq i bˈaj jaw tiljx kyexjal tuˈn kyẍchˈin. Nchi qanlaj tiˈj tuˈn tkubˈ bˈyoˈn Jesús twutz cruz. Nimx i ẍchˈin tzmaxi kubˈ qeˈn, tej ttzaj tziyiˈn a nkyqanintaq. 	 Lakini wao wakazidi kupiga kelele kwa nguvu sana, kwamba Yesu ni lazima asulubiwe. Mwishowe, sauti zao zikashinda.


Ayiˈy tata, nkubˈ nnabˈliˈn qa nya bˈaˈn tuˈn t‑xi qiˈn qbˈe, quˈn aku txi mulqˈajjo bark exsin tkyaqil tiqitz. Ex majqox, aku qo kyim. 	 "Waheshimiwa, nahisi kwamba safari hii itakuwa ya shida na hasara nyingi si kwa shehena na meli tu, bali pia kwa maisha yetu."


mi txiˈy qˈol toyaja nej; qalaˈ nej, ku txiˈy kubˈsil twutza te tukˈiy, tuˈn tkubˈ tnajsin tila. Ex ajtzin kykyija toj wen tukˈa, kuxpin txiˈtza qˈol toyaja. 	 iache sadaka yako mbele ya madhabahu, nenda kwanza ukapatane na ndugu yako, ndipo urudi ukatoe sadaka yako.


Quˈn at oxe nqˈonte tqanil qa ax Diosjo Jesús: 	 Basi, wako mashahidi watatu:


Me metzin weˈ, ayin wejiˈy, a wabˈj xkuˈtz toj kyaˈj. Ankye qe kchi waˈl tiˈj, nlayxpin chi kyim kyeˈ. 	 Huu ndio mkate kutoka mbinguni; mkate ambao anayekula hatakufa.


Atzin te tok tbˈiˈn teˈ aqˈnil qa o tzˈajtz Jesús Judey, tuˈn tpon kanin toj Galiley, bˈeˈx xiˈ lolte, ex kubˈsin twutz te, tuˈn t‑xiˈ qˈanil teˈ tkˈwal tzma tja, quˈn chˈixtaq tkyim. 	 Basi, huyo ofisa aliposikia kuwa Yesu alikuwa ametoka Yudea na kufika Galilaya, alimwendea akamwomba aende kumponya mtoto wake aliyekuwa mgonjwa mahututi.


Me atzin teˈ tnejil xoˈl qˈaqˈ kubˈ tnimiˈn a otaq kyqˈma tajaw, exsin otaq tqˈma qˈiltetaq bark, ex nya a otaq tqˈma Pabl. 	 Lakini yule ofisa alivutiwa zaidi na maoni ya nahodha na ya mwenye meli kuliko yale aliyosema Paulo.


Quˈn anteˈ ichin bˈeˈx k‑elil oq, quˈn noq oˈkx nkubˈ t‑ximiˈn twiˈ tkˈuˈj, ex nya tuˈn kykletjo rit tuˈn. 	 Yeye hajali kitu juu ya kondoo kwa sababu yeye ni mtu wa mshahara tu.


Ex kxel nqˈmaˈn te wanmiˈn kyjaluˈn: Ay qˈaye, nimx te tiˈ ma kˈuˈyit te, te nimku abˈqˈe. Atziˈn jaˈlin, kuxsin tzˈajlantza, kuxsin waˈntza, kuxsin txˈuˈjte chˈintza ex kuxsin tzalajtza. 	 Hapo nitaweza kuiambia roho yangu: sasa unayo akiba ya matumizi kwa miaka na miaka. Ponda mali, ule, unywe na kufurahi.


Tej t‑xiˈ Jesús qukˈiy, ul kanin jun kuˈxin tkˈatz, ex xi tqanin te: Ay, xnaqˈtzil wenxixa, ¿Tiˈn kˈwel nbˈinchiˈn, tuˈn nkanbˈintejiy chwinqil te jun majx? 	 Mtu mmoja alimjia Yesu, akamwuliza, "Mwalimu, nifanye kitu gani chema ili niupate uzima wa milele?"


Wenxitla kye xjal luˈn, noqit mi s‑el kynikyˈ tiˈjjo Tbˈanil Tqanil, a twutzxix, tzeˈnku tuˈn tel kynikyˈ tejo a xjan Tyol Dios, ex tuˈn tel kypaˈn kyibˈ tiˈjjo a saj tqˈmaˈn kye. 	 Ingalikuwa afadhali kwao kama wasingalijua kamwe njia hiyo ya uadilifu kuliko kujua na kisha kuiacha na kupoteza amri takatifu waliyopokea.


Ikytziˈn luˈn: Ex qa at qechil tok, ex qa mina, me qa at qnimbˈil tiˈj Crist, a Jesús, o qo itzˈje tkabˈ majin tuˈn qnimbˈil tiˈj. 	 Kutahiriwa au kutotahiriwa si kitu; cha maana ni kuwa kiumbe kipya.


Qa at jun, a mi s‑ok kˈuˈjlin te qAjaw, kyjel tjaqˈ tqanbˈil qMan Dios. Ay qAjaw, txok txontxxa. 	 Yeyote asiyempenda Bwana, na alaaniwe. MARANA THA--BWANA, njoo!


Ajtz meltzˈaj Jesús kaˈyil tiˈjxi, xi tkaˈyin lipcheqe tiˈj, ex xi tqanin kye: ¿Tiˈtzin nkyjyoˈnch? Jun paqx xi kytzaqˈwin: Ay Xnaqˈtzil. ¿Jaˈtzin taˈ te tja? 	 Basi, Yesu aligeuka, na alipowaona hao wanafunzi wanamfuata, akawauliza, "Mnatafuta nini?" Nao wakamjibu, "Rabi (yaani Mwalimu), unakaa wapi?"


Tuˈnpetziˈn, kyqˈonktziˈn tilil tuˈn mina chi kubˈ sbˈuˈniˈy kyuˈnxjal, a nya twutzxix kyyol, ex nimxix t‑xilin kynabˈl tuˈn kysbˈun. Quˈn atziˈn kyxnaqˈtzbˈil, ntiˈ tumil, quˈn nya tzajnin tiˈj Crist; qalaˈ tiˈjjo kyxnaqˈtzbˈil ojtxe xjal, ex tiˈjjo jun ojtxe kawbˈil, a ntiˈ tumil. 	 Angalieni basi, mtu asiwapotoshe kwa udanganyifu mtupu wa hekima ya kibinadamu, ambayo chanzo chake ni mafundisho ya mapokeo ya watu na ya pepo watawala, na wala si Kristo mwenyewe!


Quˈn bˈiˈn quˈn alkye qeˈ tkˈwal Dios, ex alkye qeˈ tkˈwal tajaw il: Quˈn aye, a nya bˈaˈn kybˈinchbˈin, ex mi n‑ok kykˈuˈjliˈn txqantl nimil, nya teqe te Diosjo. 	 Lakini yeyote asiyetenda mambo maadilifu, au asiyempenda ndugu yake, huyo si mtoto wa Mungu. Hiyo ndiyo tofauti iliyoko kati ya watoto wa Mungu na watoto wa Ibilisi.


Kubˈ tyolin Jesús jun techil lo kywutz t‑xnaqˈtzbˈin, tuˈntzintla tel kynikyˈ teˈ, qa il tiˈj tuˈn kukx tuˈn kynaˈn Diosjo junjun qˈij, ex nya tuˈn kykubˈ numj. 	 Basi, Yesu aliwasimulia mfano kuonyesha kwamba ni lazima kusali daima bila kukata tamaa.


¡Nya noq aˈlchaqku! Qalaˈ oˈkqexjo ayeˈ junxchˈin tumil qˈiˈn kyuˈn twutz Dios, ex nchi yolin tuˈn, tiˈj Crist. Ex nya ikyxjo tzeˈnqeku txqantl, aye nchi suqin Tyol Dios noq tuˈn kykanbˈin pwaq tiˈj. 	 Sisi si kama wengine ambao hufanya biashara na ujumbe wa Mungu; sisi tunahubiri kwa unyofu mbele ya Mungu, kama watu tuliotumwa na Mungu, tukiwa tumeungana na Kristo.


Bˈeˈx xi kyqanin majl teˈ moẍtaq: ¿Yajtzin te? ¿Tiˈtzin te ntqˈmaˈn tiˈjjo ichin, ax jqonte twutza? I xi ttzaqˈwin tej ichin: Bˈa we wuˈn jun yolil Tyol Dios teˈ. 	 Wakamwuliza tena huyo mtu aliyekuwa kipofu, "Maadam yeye amekufungua macho, wasemaje juu yake?" Naye akawaambia, "Yeye ni nabii!"


Tuˈnpetziˈn tkyaqiljo lo, iltaq tiˈj tuˈn tok chtet chikyˈ kyiˈj kykyaqil tiˈ qa nchi ajbˈin tzaluˈn twutz txˈotxˈ, noq te kˈulbˈilte qMan Dios. Me ayetziˈn tiˈ anetziˈn, noq oˈkx nchi ajbˈin te yekˈbˈil teˈ a iteˈ toj kyaˈj. Tuˈn ikyjo, tuˈn kyok qˈoˈn tzˈaqlexix kykyaqil a iteˈ toj kyaˈj, iltaq tiˈj jun chikyˈ nimxixtl tipin kywutzjo kychkyˈel aluˈmj. 	 Vitu hivi ambavyo ni mfano tu wa mambo halisi ya mbinguni, vililazimika kutakaswa kwa namna hiyo. Lakini vitu vya mbinguni huhitaji dhabihu iliyo bora zaidi.


Ex kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa toj tqˈijil paˈbˈin twutz Dios, kujxixtl kyeˈ tkawbˈil Dios tzul kyibˈaj, tzeˈnkuj kye xjal tojjo txˈotxˈ te Sodoma. 	 Lakini nawaambieni, Siku ya hukumu itakuwa nafuu zaidi kwa watu wa Sodoma, kuliko kwako wewe."


Jotxtaq xjal antza nchi bˈintaq tiˈj Jesús, tej t‑xi tqˈmaˈn kye t‑xnaqˈtzbˈin kyjaluˈn: 	 Yesu aliwaambia wanafunzi wake mbele ya watu wote,


Tzajtzin tqˈolbˈintz jun taqˈnil ttata, exsin xi tqanin tiˈtaqjo nbˈaj. 	 Akamwita mmoja wa watumishi, akamwuliza: Kuna nini?


Tej kymeltzˈaj twiˈ wutz, i pon jaˈ iteˈtaq txqan xjal. Ex tzaj laqˈe jun ichin tkˈatz Jesús, ex kubˈ meje twutz, ex xi tqˈmaˈn te: 	 Walipojiunga tena na ule umati wa watu, mtu mmoja alimwendea Yesu, akampigia magoti,


Ex kxel nqˈoˈn Xewbˈaj Xjan kyojjo qˈij anetziˈn toj kyanmin waqˈnila qya ex ichin, ex kchi yolil wiˈja. 	 Naam, hata watumishi wangu, wanaume kwa wanawake, nitawamiminia Roho wangu, siku zile, nao watautangaza ujumbe wangu.


Ex jun paqx tzaj laqˈe Jesús qkˈatza, ex jaw ttzyuˈn wabˈj toj tqˈobˈ, exsin tzaj tqˈoˈntz qeˈy, ex ikyx oke kyiẍjo tuˈn. 	 Yesu akaja, akatwaa mkate akawapa; akafanya vivyo hivyo na wale samaki.


Tzmaxipetzin kchi okil ten kye xjaljo ẍchˈilte kye wutz kyjaluˈn: Ayiˈy wuutz, kux kytzaj tilje qibˈaja; ex iky kxel kyqˈmaˈnjo kyeˈ muchˈila wutz kyjaluˈn: Qo tewinx qe. 	 Wakati huo, ndipo watu wataanza kuiambia milima: Tuangukieni! na vilima, Tufunikeni!


Bˈaˈnqexa; kyonim kyibˈa tuˈn tikyˈx yajbˈil kyuˈn, quˈn atzin tumiljo tuˈn tjapin bˈajjo Tkawbˈil Crist kyuˈn. 	 Saidianeni kubeba mizigo yenu na hivyo mtatimiza sheria ya Kristo.


Ex ikyxjo te Jesús bˈeˈx xiˈ twiˈ wutz Olivos. 	 lakini Yesu akaenda kwenye mlima wa Mizeituni.


¿Tzeˈn tten nbˈaj klettaq junjuntl xjal tuˈn, me antetz, mix klet‑x tuˈnx tibˈ? ¿Ma nyaˈtziˈn nmaq kawil qibˈaj, a awo aj Israel? In tkuˈtz twutz cruz jaˈlin, tuˈn t‑xi qnimin. 	 "Aliwaokoa wengine, lakini kujiokoa mwenyewe hawezi! Eti yeye ni mfalme wa Wayahudi! Basi, sasa na ashuke msalabani, nasi tutamwamini.


Oktzin tyisoˈn Jesúsjo taqˈnil tajaw il kyjaluˈn: Mi chˈotjiy. Kux tzˈetza toj tanminjo xjal lo, ex tzaqpinkja. Atzin tej ichin bˈeˈx kubˈ tlankˈin taqˈnil tajaw il twutz txˈotxˈ ex twutz kykyaqilxjal, tej tkyij ttzaqpiˈn; ex ntiˈx chˈin kyij kyˈixbˈe te. 	 Lakini Yesu akamkemea huyo pepo akisema: "Nyamaza! Mtoke mtu huyu!" Basi, huyo pepo baada ya kumwangusha yule mtu chini, akamtoka bila kumdhuru hata kidogo.


Ex kxel nqˈmaˈn tey, qa a tbˈiy Pegr, a abˈj tzˈelpine. Ex tibˈajjo abˈj lo kjawile nbˈinchiˈn Ntanima. Ex nlayx kubˈ tiˈj tuˈn tkyaqil tipin kyimin. 	 Nami nakwambia: wewe ni Petro, na juu ya mwamba huu nitalijenga kanisa langu; wala kifo chenyewe hakitaweza kulishinda.


Me ayetziˈn nejinel toj Ttanim Dios Jerusalén, ayeˈ a nimxix kyoklin kywutz nimil, ntiˈ juntl tumil tzaj kyqˈoˈn weˈy, tuˈn tkujsit nyola. Tzeˈnku weˈ ntiˈ waja tiˈj alkyetaq kyoklinxjal, quˈn ntiˈ te Dios nqanin tiˈj. 	 Lakini watu hawa wanaosemekana kuwa ni viongozi--kama kweli walikuwa hivyo au sivyo, kwangu si kitu, maana Mungu hahukumu kwa kuangalia mambo ya nje--watu hawa hawakuwa na kitu cha kuongeza katika Habari hii Njema kama niihubirivyo.


Ex bˈeˈxsin i xi tchqˈoˈn tzmax Belén, ex xi tqˈmaˈn kye: Ku kyxiˈy antza, ex kyxjelinxa wen tiˈjjo tal neˈẍ. Ajtzin knet kyuˈn, kysmaˈntza tqanil weˈy, tuˈntzin ex ikyx wejiˈy tuˈn nxiˈy kˈulil twutz. 	 Kisha akawatuma Bethlehemu akisema, "Nendeni mkachunguze kwa makini habari za mtoto huyo. Mkisha mpata nileteeni habari ili nami niende nikamwabudu."


Me anteˈ kˈwel ewinte kywutzxjal qa ojtzqiˈnqiˈn tuˈn, ex ikyx wejiˈy, kˈwel wewiˈn twutz nMaˈn, a at toj kyaˈj. 	 Lakini yeyote atakayenikana hadharani, nami nitamkana mbele ya Baba yangu aliye mbinguni.


Me mi nxi kynimiˈn qa ikyjo. Me atzin jaˈlin, kxel nyekˈiˈn kywutza qa ayin weˈ, a Tkˈwal Ichin, at wokliˈn tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn tkubˈ nnajsiˈn kyilxjal te jun majx. Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn te yabˈ: Kxel nqˈmaˈn tey, ¡Weˈksa! ¡Qˈinxjiy tkuẍbˈila, ex kux tzˈaja tjay! 	 Basi, nataka mjue kwamba Mwana wa Mtu anao uwezo wa kusamehe dhambi duniani." Hapo akamwambia huyo mtu aliyepooza, "Simama, chukua kitanda chako uende zako nyumbani."


Axjo tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Crist chqˈol qey tuˈn qyoliˈn tiˈj Tbˈanil Tqanil kyukˈa txqantl, quˈn twutzx teˈ qa ma kyim Crist te qxel, awo o qo nimin tiˈj, tuˈntzintla qkyim qkyaqilx tiˈjjo tbˈinchbˈin ojtxe qten. 	 Maana mapendo ya Kristo yanatumiliki sisi ambao tunatambua ya kwamba mtu mmoja tu amekufa kwa ajili ya wote, na hiyo ina maana kwamba wote wanashiriki kifo chake.


Me ajtzin kyok weˈxjal lajol kyeˈy toj jun tnam, liweyx cheˈxa toj juntl. Quˈn twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, naˈmtaqx kyelpin bˈaj kykyaqil tnam toj Israel tuˈn kybˈetintiˈy, aj wula juntl majl, ayiˈn Tkˈwal Ichin. 	 "Watu wakiwadhulumu katika mji mmoja, kimbilieni mji mwingine. Kweli nawaambieni, hamtamaliza ziara yenu katika miji yote ya Israeli kabla Mwana wa Mtu hajafika.


Otaq bˈaj tqˈmaˈn Judas kye, tzeˈn ttxolil tuˈn tel tnikyˈtzajil: Ankye k‑okil nmaˈtzin, atzintzjo. Bˈeˈx kˈaˈ tzˈok kytzyuˈn, tuˈn t‑xi kyiˈn, ex tuˈn tkux jpet toj tze. 	 Msaliti Yuda alikuwa amewapa ishara: "Yule nitakayembusu ndiye; mkamateni, mkampeleke chini ya ulinzi."


¿Me tiˈtzin chi txaˈjtza lolte? ¿Bˈalaqa jun yolil Tyol Dios? ¡Ikytziˈn! Me ante Juan nimxixtl toklin kyibˈaj tkyaqil yolil Tyol Dios, aye i kˈmonte Tyol ojtxe. 	 Basi, niambieni, mlikwenda kuona nini? Mlikwenda kumwona nabii? Naam, hakika ni zaidi ya nabii.


Bˈeˈxsin i xiˈ kyej t‑xnaqˈtzbˈin Jesús tojile junjun kojbˈil, qˈmal teˈ Tbˈanil Tqanil kolbˈil kyexjal, ex tuˈn kyqˈanitjo jniˈ yabˈ kyuˈn. 	 Basi, wakaanza safari, wakapitia vijijini wakihubiri Habari Njema na kuponya wagonjwa kila mahali.


Tuˈnpetziˈn, a Xewbˈaj Xjan ex ajo Ttanim Dios, a t‑xuˈjiljo tal Tal rit, ntqˈmaˈn kye nya nimil: Ku kytzaja nimilch. Ex ajo kxel bˈinte yol lo, bˈaˈn tuˈn t‑xi tqˈmaˈn kye nya nimil, tuˈn kyul nimil. Quˈn ankye teˈ at kˈwaj tiˈj toj tanmin, i tzaj nimil. Ex qa taj, bˈaˈn tuˈn ttzaj ex tuˈn tkˈwan tiˈjjo aˈ te chwinqil, a nya loqˈenaj. 	 Roho na Bibiarusi waseme, "Njoo!" Kila mtu asikiaye hili, na aseme, "Njoo!" Kisha, yeyote aliye na kiu na aje; anayetaka maji ya uzima na apokee bila malipo yoyote.


Xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Ma man txi tnimiˈn noq tuˈn t‑xi nqˈmaˈn tey, qa o tzˈiwliy wuˈn t‑xe tqan iw? Me tzaluˈn ok tlaˈbˈila txqantl tiˈ, a nimixixtl tzeˈnku lo. 	 Yesu akamwambia, "Je, umeamini kwa kuwa nimekwambia kwamba nilikuona chini ya mtini? Utaona makubwa zaidi kuliko haya."


Ex awo, a o qo klet tuˈn Crist, a Jesús, ntiˈxla tajbˈin qa tok qechil ex qa mina. Qalaˈ axix te at tajbˈin, tuˈn qnimin, ex atzin qnimbˈil ok qo anqˈil tuˈn, tuˈn qkˈuˈjlin te qibˈ qxolx. 	 Maana ikiwa tumeungana na Kristo Yesu, kutahiriwa au kutotahiriwa hakuna maana; cha maana ni imani ifanyayo kazi kwa mapendo.


Noqx aj kybˈaj ikyˈjo qˈij te yajbˈil, k‑okil qlolqex twutz qˈij, ex mi kˈantl yaye. 	 "Basi, siku hizo baada ya dhiki hiyo, jua litatiwa giza na mwezi hautaangaza.


Mina chi jaw bˈisiˈn. Qe kykˈuˈja tiˈj Dios, ex qe kykˈuˈja wiˈja. 	 Yesu aliwaambia, "Msifadhaike mioyoni mwenu. Mwaminini Mungu, niaminini na mimi pia.


Tej tkyij nqˈoˈn toj txˈotxˈ Creta, kyij nqˈmaˈn tey tuˈn tkubˈ tbˈinchinjiy a naˈmx tuˈn tbˈant, ex tuˈn kyjaw tskˈonjiˈy nejinel toj Ttanim Dios te junjun tnam, ikyxjo tzeˈnkuˈ xi woqxeniˈn tey. 	 Nilikuacha Krete ili urekebishe yale mambo ambayo hayakuwa yamekamilika bado, na kuwateua wazee wa kanisa katika kila mji. Kumbuka maagizo yangu:


Quˈn tkyaqiljo kxel kyqanin toj naˈj Dios tukˈa kynimbˈila, ok ktzajil qˈoˈn. 	 Na mkiwa na imani, chochote mtakachoomba katika sala, mtapata."


Ataqtziˈn spikyˈin lo a twutzxix, a chˈix tkubˈ tyekˈin tibˈ tzaluˈn twutz txˈotxˈ, qˈol teˈ tspikyˈimil Dios kye kykyaqil xjal. 	 Huu ndio mwanga halisi, mwanga unaokuja ulimwenguni, na kuwaangazia watu wote.


Aj telpin bˈaj tyolajtzjo Tbˈanil Tqanil Tkawbˈil Dios tkyaqil twutz txˈotxˈ, tuˈntzin ntiˈx jun chˈuqxjal, a mit tzˈel tnikyˈ tiˈj. Atzin qˈijjo japin bˈaj tqˈijil tkyaqil. 	 Ila, kabla ya mwisho kufika, hii Habari Njema ya Ufalme wa Mungu itahubiriwa ulimwenguni kote kama ushuhuda kwa mataifa yote.


Atzin jaˈlin, tzaj kytzˈibˈiˈn weˈy tiˈj qa wen tuˈn kychyoˈn tchibˈjil aluˈmj, a kubˈ bˈyoˈn toj kybˈi kywutzbˈiyil dios. Kxel nqˈmaˈn jun tumil te nukˈbˈil kyeˈy. Twutzx kye kyuˈn qa qkyaqilx at qnabˈl tibˈajjo luˈn. Me a kynabˈla lo, a nchi nimsin kyibˈa tukˈa; nya toj tumil taˈye. Me metzin tetz tumil, tuˈn tten jun qkˈuˈjbˈil qibˈ qxolile, tuˈn qchˈiy, tzeˈnku taj Dios. 	 Yahusu sasa vyakula vilivyotambikiwa sanamu: Tunajua kwamba sisi sote tuna ujuzi, lakini ujuzi huo huwafanya watu wawe na majivuno; lakini mapendo hujenga.


¿Quˈn tiˈxsila tajbˈin tuˈn tkanbˈit tkyaqiljo ajbˈil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, exsin tuˈn tnaj tanmin? 	 Je, kuna faida gani mtu kuupata utajiri wote wa dunia kwa kujipoteza au kujiangamiza yeye mwenyewe?


Me jun maj nwaˈntaq Jesús tja Matey kyukˈa txqantl xjal peyil pwaq te kˈaybˈil te Rom, junx kyukˈa nim xjal aj il qˈuqejqetaq tiˈj meẍ junx tukˈa Jesús, ex kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin, quˈn ma nintzxtaq txqan xjal lipchektaq tiˈj. 	 Baadaye, Yesu alikuwa amekaa mezani, nyumbani kwa Lawi, kula chakula. Watoza ushuru wengi na wenye dhambi walikuwa wamemfuata Yesu na wengi wao wakawa wamekaa mezani pamoja naye na wanafunzi wake.


Kykyaqilxjal i jaw kaˈylaj, ex jaw kynimsin tbˈi Dios, exsin tukˈa txqan kyxobˈil bˈaj kubˈ kyqˈmaˈn kyxolx: Tzmaxpen xqliyx jun tiˈ te kaˈybˈajil, chi chiˈ. 	 Wote wakashangaa na kushikwa na hofu; wakamtukuza Mungu wakisema: "Tumeona maajabu leo."


Tej tbˈinte Moisésjo ikyjo, bˈeˈx tzaj xobˈ, quˈn kyjaˈtaq tel tqanil, ex bˈeˈx oq, ex xiˈ toj txˈotxˈ te Madián. Antza, najan tzeˈnku jun bˈetin xjal, ex ok meje tukˈa jun qya, ex itzˈje kabˈe tkˈwal. 	 Baada ya kusikia hayo Mose alikimbia, akaenda kukaa katika nchi ya Midiani na huko akapata watoto wawili.


ex qa at jun kyeˈ xi qˈmaˈnte: Kˈaˈ tli tibˈa. Qˈonk t‑xbˈaliˈn, ex kˈaˈ waˈn wen, noq tzeˈn taja. Ex qa mina xi tqˈoˈn a tililx tiˈj te t‑xmilil, ¿Titzin k‑ajbˈila ikyjo? 	 Yafaa kitu gani ninyi kuwaambia hao: "Nendeni salama mkaote moto na kushiba," bila kuwapatia mahitaji yao ya maisha?


Atzaj teˈ tul tkˈatz Jesús, bˈaj jax kyqˈoˈn kytxoˈw tibˈaj, exsin jax qe Jesús tibˈaj. 	 Wakampelekea Yesu huyo mwana punda. Wakatandika mavazi yao juu ya huyo mwana punda, na Yesu akaketi juu yake.


Attaqtzin jun nim jyoj qˈoj toj kyaˈj, a jaˈ taˈyetaq tnejil angel Miyel kyukˈaxjo tukˈa. Ex ok tilil kyuˈn tuˈn kyjyon qˈoj tukˈa ma tij txuk ex kyukˈa taqˈnil. 	 Kisha kukazuka vita mbinguni: Mikaeli na malaika wake walipigana na hilo joka, nalo likawashambulia pamoja na malaika wake.


Me qatzin ma txi kyqˈoˈn ambˈil te kywutza noq tuˈn kykaˈyiˈn tiˈjjo nya wen, ex ikyxjo ok k‑okil kyanmiˈn te nya wen, ex toj qxopin. Mi qe kykˈuˈja tiˈj jun kyanmiˈn nya wen, quˈn kchi kˈwel sbˈuˈn tuˈn, tuˈn kyxi qˈiˈn toj manyor qxopin. 	 Lakini ikiwa jicho lako ni bovu, mwili wako wote utakuwa katika giza. Basi, ikiwa mwanga ulioko ndani yako ni giza, basi, hilo ni giza la kutisha mno.


Tej tkubˈ ntzˈibˈinjiˈy uˈj, nya noq tuˈn kyximintaqa tiˈjjo xjal, a xbˈinchin il, mo tiˈjjo xjal a n‑ikyˈx tuˈn, tuˈn tpaj il, qalaˈ noq tuˈn tel kynikyˈa te twutz qMan Dios, qa nimxix tok tilil kyuˈn tuˈn kybˈinchiˈn tzeˈnku otaq txi nqˈmaˈn. 	 Hivyo, ingawa niliandika ile barua, haikuwa kwa ajili ya yule aliyekosa, au kwa ajili ya yule aliyekosewa. Niliandika kusudi ionekane wazi mbele ya Mungu jinsi mlivyo na bidii kwa ajili yetu.


Ex ma chin ula, ayiˈn Tkˈwal Ichin jaˈlin, a nchin waˈn ex nchin kˈwan kyukˈa noq tiˈchaqku xjal, me nkyqˈmaˈnla wiˈja qa loˈlqiˈn, ex jun kyukˈa peyil pwaq ex kyukˈa aj il. Ex ayetzin kye, ¿Tiˈxsila kyajtza? 	 Akaja Mwana wa Mtu; anakula na kunywa, mkasema: Mwangalieni mlafi huyu na mlevi; rafiki ya watoza ushuru na wenye dhambi!


Bˈalaqa lajaj toj kaˈwnaq te Jesús tabˈqˈe, tej t‑xi t‑xikybˈiˈn tkyaqil taqˈin. Qˈumlaj qa kˈwalbˈaj te Jse, tzeˈnkuxtaqjo tqanil kyxolxjal. Atzin te Jse kˈwalbˈajtaqpen teˈ te Elí. 	 Yesu alipoanza kazi yake hadharani, alikuwa na umri upatao miaka thelathini, na watu walidhani yeye ni mwana wa Yosefu, mwana wa Heli.


Me ex tqˈma Dios te Abraham kyjaluˈn: Ok chi kˈwel nkawiˈn weˈ xjal, a k‑okil qˈonkye tyajila te aqˈnil, a nya chjoˈn twiˈ kykˈuˈj. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, ok chi elitz tyajila antza, ex chi ajbˈil weˈy tojjo txˈotxˈ lo, chi Dios. 	 Lakini mimi nitalihukumu taifa hilo litakalowafanya watumwa. Kisha nitawatoa katika nchi hiyo ili waje kuniabudu mahali hapa.


Ex atzin xjal, a tokxtaq twiˈja, nlay taqˈ ambˈil tuˈn tkuˈtz qˈilte jun tiˈ te tuja. 	 Mtu aliye juu ya paa la nyumba asishuke kuingia nyumbani mwake kuchukua kitu.


noq tuˈn at jun weˈ wukˈa tzajnin toj tbˈe, ex luˈ ma kanin njaˈy. Me ntiˈx chˈin weˈ at we, a tuˈn t‑xi nqˈoˈn te. 	 kwa kuwa rafiki yangu amepitia kwangu akiwa safarini nami sina cha kumpa.


Xi tqˈmaˈn angel te: Mina ja xobˈa Mariy. Ntzalaj Dios tiˈja, 	 Malaika akamwambia, "Usiogope Maria, kwa maana Mungu amekujalia neema.