Ankye teˈ taj noq tuˈn tok tkˈuˈjlin tchwinqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ok kˈwel najsin tkyaqil. Me ankye teˈ kxel qˈonte tibˈ toj tqˈobˈ Dios, ex mi n‑ok tilil tuˈn tiˈjjo tchwinqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, apente kkanbˈil jun tchwinqiljo, a nlay bˈaj. 	 Anayependa maisha yake, atayapoteza; anayeyachukia maisha yake katika ulimwengu huu, atayaweka kwa ajili ya uzima wa milele.


Kkletila wuˈn kye Judiy ex kyeˈ nya Judiy, quˈn kyxoltzin xjal anetziˈn kxel nchqˈoˈniy jaˈlin. 	 Nitakuokoa na watu wa Israeli na watu wa mataifa mengine ambao mimi ninakutuma kwao.


Tuˈnpetziˈn, kynaˈnqetzjiˈy xnaqˈtzbˈil, aye o chi tzaj kykˈmoˈn. Chi lipexa tiˈj; ku tajtz tiˈj kyanmiˈn, kymeltzˈintz kyibˈa wukˈiy. Quˈn qa mi saj kysakˈpin kyibˈa, kchin poˈn kawil kyiˈja, ex ntiˈ tqanil aj npoˈn, tzeˈnku jun ileqˈ toj qnikyˈin. 	 Kumbuka, basi, yale uliyofundishwa na jinsi ulivyoyasikia, uyatii na ubadili nia yako mbaya. Usipokesha nitakujia ghafla kama mwizi, na wala hutaijua saa nitakapokujia.


Atzin jaˈlin, ntiˈl tuˈn tkubˈ tyoˈn. Weˈksa, ex kux kuˈxa toj aˈ, te jawsbˈil aˈ, ex naˈn tbˈi tAjaw Tkyaqil, tuˈn ttxjet tanmiˈn, ex tuˈn kynajsit tila. 	 Sasa basi, ya nini kukawia zaidi? Simama ubatizwe na uondolewe dhambi zako kwa kuliungama jina lake.


Quˈn ma tzaj tqˈoˈn nMaˈn weˈy tkyaqil. Ex mix aˈl jun ojtzqil weˈy, qalaˈ oˈkx nMaˈn, quˈn ayiˈn Tkˈwal. Ex mix aˈl jun ojtzqil te nMaˈn, qalaˈ oˈkqinxa. Ex alkye jun xjal waja tuˈn t‑xi nyekˈiˈn nMaˈn te, kxel nyekˈiˈn. 	 Kisha akasema, "Baba yangu ameweka yote mikononi mwangu. Hakuna amjuaye Mwana ni nani ila Baba, wala amjuaye Baba ni nani ila Mwana, na yeyote yule ambaye Mwana anataka kumfunulia hayo."


Quˈn ayex kyeˈ aku chi qˈmante, qa nya wen tuˈn tnaˈn jun qya Dios toj tja Dios tzeˈnku jun ichin, a mi njax kutxbˈil twiˈ, quˈn il tiˈj jun txˈixpibˈl kyxol ichin ex qya. 	 Amueni wenyewe: Je, inafaa mwanamke kumwomba Mungu bila kuvaa kitu kichwani?


O qbˈi qeˈ, tej tqˈma qa ok kˈwel tyuchˈin Jesús te Nazaret tnejil qja te qnaˈbˈl Dios, ex kjawil ttxˈixpin tzeˈn nqo anqˈina tzeˈnkux tzaj tqˈmaˈn Moisés. 	 Kwa maana tulikwisha msikia akisema eti huyo Yesu wa Nazareti atapaharibu kabisa mahali hapa na kufutilia mbali desturi zile tulizopokea kutoka kwa Mose."


a tkˈwaltaq Serug, a tkˈwaltaq Ragau, a tkˈwaltaq Peleg, a tkˈwaltaq Heber, a tkˈwaltaq Sala. 	 mwana wa Serugi, mwana wa Reu, mwana wa Pelegi, mwana wa Eberi, mwana wa Sala,


Tuˈnpetziˈn, nxi nqˈmaˈn kyeˈy, ex nya noq kyekuy ex majx kye jniˈ xjal tkyaqil twutz txˈotxˈ: ¡Kybˈinchim kyteˈn! 	 Ninayowaambieni ninyi, nawaambia wote: Kesheni!"


Me quˈn noqxtaq kyjaˈtaq kyjaw tiljxtaq kyexjal; tuˈntzintzjo, bˈeˈx tzaj t‑xobˈiljo tnejil xqˈuqil, quˈn kubˈ tbˈisin, qa akutaq kubˈ kybˈyoˈn Pabl. Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn, tuˈn kytzaj txket jun jteˈbˈin xoˈl qˈaqˈ, tuˈn tex qˈiˈn Pabl, ex tuˈn t‑xi qˈiˈn juntl majl toj kyja xoˈl qˈaqˈ. 	 Mzozo ulizidi kuwa mwingi hata mkuu wa jeshi akaogopa kwamba Paulo angeraruliwa vipandevipande. Kwa hiyo, aliwaamuru askari wake kuingia kati ya lile kundi, wamtoe Paulo na kumrudisha ndani ya ngome.


Quˈn noq tuˈn t‑xtalbˈil Dios, ma qo klete, tuˈn qnimbˈil tiˈj, ex nya tuˈn qbˈinchbˈin. Quˈn nya awox xqo jyonte, qalaˈ a Dios saj qˈonte qe. 	 Maana, kwa neema ya Mungu mmekombolewa kwa njia ya imani. Jambo hili si matokeo ya juhudi zenu, bali ni zawadi ya Mungu.


Me oˈkqexjo maˈ xjal, a mi n‑el kynikyˈ te Tuˈjil Tyol Dios; bˈaˈn tuˈn kyxiˈ toj najin te jun majx. 	 Lakini umati huu haujui Sheria ya Mose; umelaaniwa!"


Tzunxtaq nyolin Pegr ex Juan kyukˈa xjal, tej kykanin pale, junx tukˈa kawil kye xqˈuqil tnejil ja te naˈbˈl Dios, ex junx kyukˈa jun chˈuq Sadusey. 	 Petro na Yohane walipokuwa bado wanawahutubia watu, makuhani na mkuu wa walinzi wa Hekalu pamoja na Masadukayo walifika.


Me atzin te Jesús iky xi tqˈmaˈn te kyjaluˈn: Ay Judas, ¿Ma noqtzin tuˈn jun maˈtzj ok chin xele tqˈoˈniy toj kyqˈobˈxjal, a ayiˈn Tkˈwal Ichin? 	 Lakini Yesu akamwambia, "Yuda! Je, unamsaliti Mwana wa Mtu kwa kumbusu?"


Kubˈ nximiˈn nej, tuˈn nxiˈy kyukˈiy, me bˈaˈntla qa ma chex nkawiˈn kujxix, tuˈn kybˈinchbˈiˈn nya bˈaˈn. Me ojtzqiˈnqinxa tuˈn Dios, qa nkyˈeˈytaqa ikyjo. Tuˈnpetziˈn, mix in ikyˈiˈy kyukˈiy liwey toj Corint. 	 Mungu ndiye shahidi wangu--yeye anajua moyo wangu! Mimi sikuja tena Korintho, kwa sababu tu ya kuwahurumieni.


tuˈn wajbˈiˈn te Jesucrist kyxoljo xjal nya Judiyqe, tzeˈnku jun pale. Quˈn atzin waqˈinjiˈy tuˈn t‑xi nqˈmaˈn Tbˈanil Tqanil Dios te kolbˈil, tuˈntzin tyekˈitjo nya Judiyqe twutz Dios tzeˈnku jun oyaj tbˈanilx wen, saqxix tuˈn Xewbˈaj Xjan. 	 ya kuwa mtumishi wa Yesu Kristo kwa watu wa mataifa. Ni jukumu langu la kikuhani kuihubiri Habari Njema ya Mungu ili watu wa mataifa mengine wapate kuwa dhabihu inayokubaliwa na Mungu, dhabihu iliyotakaswa na Roho Mtakatifu.


Bˈeˈx ok kyyisoˈnxjal, tuˈn tkubˈ qen, me noqx kyjaˈ jawe ẍchˈine: Tyajil David, qˈaqˈintz tkˈuˈja wiˈja. 	 Watu wengi walimkemea ili anyamaze, lakini yeye akazidi kupaaza sauti, "Mwana wa Daudi, nihurumie!"


Ex chi okxa tzeˈnku jun neˈẍ n‑oqˈ tiˈj tmiˈẍ, tuˈn tchˈiy. Ikytzintla kyejiˈy kyjyomtzinjiˈy Tyol Dios, a tzˈaqle, tuˈntzintla kychˈiya tiˈjjo t‑xilin kolbˈil, 	 Kama vile watoto wachanga wanavyotamani maziwa, nanyi pia mnapaswa kuwa na hamu ya maziwa halisi ya kiroho, ili kwa nguvu yake mpate kukua na kukombolewa.


Atzaj teˈ qok yupj tojjo qˈij anetziˈn, jotxtaq xjal tuˈn tbˈanttaq kyten te junxil qˈij, a qˈij te ajlabˈl, a jaˈ mix aˈltaq tuˈn taqˈnin. 	 Wakati wa jioni ulikuwa umekwisha fika. Hiyo ilikuwa siku ya Maandalio, yaani siku inayotangulia Sabato.


Quˈn nkyqˈmaˈn, qa qˈininqiˈy, ex qa bˈaˈn iteyiˈy, ex qa ntiˈ atx taj kyeˈy. Me ntiˈx n‑el kynikyˈa te, qa toj nwutza, toj bˈisbˈajil iteˈy, ex ntiˈ chˈin kywenila, ex yajqiˈy, moẍ, ex ẍbˈiqqiˈy. 	 Wewe unajisema, Mimi ni tajiri; ninajitosheleza, sina haja ya kitu chochote. Kumbe, hujui kwamba wewe ni mnyonge, unahitaji kuhurumiwa, maskini, kipofu tena uko uchi!


Ex i tzaj laqˈe junjun kyej xjal, tuˈn kykuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ. Ayetzin xjal anetziˈn, a peyil pwaqqetaq toj tkawbˈil Rom. Me nej xi kyqanin te Juan kyjaluˈn: Ay xnaqˈtzil, ¿Yajtzin qeˈ? ¿Tiˈn qeˈ kˈwel qbˈinchin? 	 Nao watoza ushuru wakaja pia ili wabatizwe, wakamwuliza, "Mwalimu, tufanye nini?"


Ayetzaj chˈuqleqetaq tukˈa Jesús, xi kyqanin te: QAjaw, ¿Okpetzila ktzajil ttziyiˈn jaˈlin tuˈn t‑xi xkye Tkawbˈil Dios qxol, a tuˈn qetz tjaqˈ kykawbˈil aj Rom, ex tuˈn ttzaj tqˈoˈn qoklin juntl majl, tuˈn qkawin tzaluˈn toj qtanim tzeˈnku kye qtzan qtata ojtxe? 	 Basi, mitume walipokutana pamoja na Yesu, walimwuliza, "Je Bwana, wakati huu ndipo utakaporudisha ule ufalme kwa Israeli?"


Toj tox majintl xi tqanin te Pegr: Simun, ay tkˈwal Juan, ¿Twutzxixsin, qa taja wiˈja? Ante Pegr bˈeˈx jaw bˈisin, tuˈn otaq xi tqanin Jesús oxe maj te, qa n‑ok tkˈuˈjlin. Ex xi tqˈmaˈn: WAjaw, a te ojtzqilte tkyaqil, ex ojtzqiˈn tuˈn qa wajxixa tiˈja. Xi tqˈmaˈn Jesús te: Kaˈyinqektzinjiy nimil, tzeˈnku jun kyikˈlel kyiˈj trit. 	 Akamwuliza mara ya tatu, "Simoni mwana wa Yohane! Je, wanipenda?" Hapo Petro akahuzunika kwa sababu alimwuliza mara ya tatu: "Wanipenda?" akamwambia, "Bwana, wewe wajua yote; wewe wajua kwamba mimi nakupenda." Yesu akamwambia, "Tunza kondoo wangu!


Jotxjo xjal bˈaj noj kykˈuˈj, quˈn tuˈn nimx kywa bˈaj. Me atzaj teˈ kybˈaj waˈn, kabˈlajaj chiˈljo tbˈuchil wabˈj chmet. 	 Wakala wote, wakashiba; wakakusanya makombo ya chakula, wakajaza vikapu kumi na viwili.


Ay, Agripa, chi Pabl, ¿Tzuntzin nxi tnimin tejiy a kyyol yolil Tyol Dios? ¡Bˈiˈn we wuˈn, qa nxi tnimiˈn! 	 Mfalme Agripa, je, una imani na manabii? Najua kwamba unaamini."


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, ok tyekˈin tibˈ te Santyaw, ex atximaytaq chˈintl kye kykyaqil tsanjil. 	 Baadaye alimtokea Yakobo kisha akawatokea mitume wote.


A tajbˈil qMan Diosjo, tuˈn kyoka tzˈaqle toj kychwinqila, ex tuˈn tel kypaˈn kyibˈa tiˈjjo kyˈaˈjin tiˈjlbˈinxi mejebˈlin. 	 Mungu anataka ninyi muwe watakatifu na mjiepushe kabisa na maisha ya zinaa.


Me atziˈn jaˈlin o yekˈit tuˈn a kubˈ kytzˈibˈin yolil Tyol Dios, ikyxjo tzeˈnkuˈ tqˈma qMan. Atzin bˈantlin tiˈj tuˈn Dios, ewintaq, me atziˈn jaˈlin o yekˈajtz toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, tuˈntzin t‑xi kynimiˈn, ex tuˈn tkubˈ kynimiˈn. 	 Lakini, sasa ukweli huo umefunuliwa kwa njia ya maandiko ya manabii; na kwa amri ya Mungu wa milele umedhihirisha kwa mataifa yote ili wote waweze kuamini na kutii.


Me atzaj teˈ tbˈinte Jacob, qa attaq triy toj Egipto, bˈeˈx i xi tchqˈoˈn qe tkˈwal, aye qxeˈchil, antza. Me toj tnejil kybˈe tzma Egipto, i yolin tukˈa Jse, me mix ele kynikyˈ te, qa ataqjo kyitzˈin. 	 Basi, Yakobo alipopata habari kwamba huko Misri kulikuwa na nafaka, aliwatuma watoto wake, yaani babu zetu, waende huko Misri mara ya kwanza.


¿Tiˈtzila t‑xiliˈn tkyaqiljo lo? ¿Ma nyapetzila wentzjo ojtxe kawbˈiltz? ¡Mina! Quˈn tuˈn ojtxe kawbˈil s‑ele nnikyˈa tiˈjjo wila. Ikytziˈn, quˈn ex noqit nya ojtxe kawbˈil xqˈmante qa nya wenx tuˈn tel qanmin tiˈj jun tiˈ, mitla s‑el nnikyˈa te. 	 Je, tuseme basi, kwamba Sheria ni dhambi? Hata kidogo! Lakini bila Sheria, mimi nisingalijua dhambi ni kitu gani. Maana, nisingalijua ni nini hasa kutamani mabaya, kama Sheria isingalikuwa imesema: "Usitamani."


Atzaj teˈ tiwle tuˈn Jesús, bˈeˈxsin tzaj ttxkoˈn, exsin xi qˈmaˈn te kyjaluˈn: Ay qya, ma tzaqpaj te tojjo yabˈil anetziˈn. 	 Yesu alipomwona, alimwita, akamwambia, "Mama, umeponywa ugonjwa wako."


Ayiˈn Santyaw, jun taqˈnil qMan Dios ex ikyx te Jesucrist, a tAjaw Tkyaqil; jun qˈolbˈil kyeˈy, ayiˈy kabˈlajaj chˈuq xjal tzajnin te Israel, a ojtxe qxeˈchil, ex jaˈlin kysipin kyibˈa toj tkyaqil twutz txˈotxˈ. 	 Mimi Yakobo, mtumishi wa Mungu na wa Bwana Yesu Kristo, nawaandikia ninyi, makabila kumi na mawili, yaliyotawanyika ulimwenguni! Salaam!


¿Yajtzin qa nchin ulkuy, ex nya bˈinchin kyteˈn? 	 Kesheni ili akija ghafla asije akawakuta mmelala.


Me luˈ te Dios kmojil, te qˈol tumil, tzeˈnku ntqˈmaˈn Tyol. Chiˈ kyjaluˈn: Njaw tikyˈin te Dios kyukˈa a njaw kynimsin kyibˈ, me metzin kyukˈa a mutxsin kyibˈ, nchi tzaj tmojin. 	 Lakini, neema tunayopewa na Mungu ina nguvu zaidi; kama yasemavyo Maandiko: "Mungu huwapinga wenye majivuno lakini huwapa neema wanyenyekevu."


Qa mi xkubˈ nbˈinchiˈn tkyaqil techil wipiˈn tzeˈnkuxjo nbˈant tuˈn nMaˈn, nlayx chinx kynimiˈn. 	 Kama sifanyi kazi za Baba yangu msiniamini.


Ayin wejiˈy tDios Abraham, te Isaac ex te Jacob? Mix tqˈma qa ayintaq wejiˈy, qalaˈ ayin wejiˈych. Ikytziˈn, ate Dios nya kyDios kyimnin, qalaˈ kyDios itzˈ, exla qa o chi kyim tzaluˈn twutz txˈotxˈ, quˈn toj twutz Dios, itzˈqe kykyaqilx. 	 Aliwaambia, Mimi ni Mungu wa Abrahamu, Isaka na Yakobo! Basi, yeye si Mungu wa wafu, bali ni Mungu wa walio hai."


Ex nchin tzalaja tzeˈn ntiˈl wipiˈn tuˈn waqˈniˈn toj tbˈi Crist. Ex nchin tzalaja aj wok yisoˈn, ex qa ntiˈl at weˈy, ex qa ma chi ok tenxjal lajol weˈy, ex qa ma tzaj bˈis toj wanmiˈn. Nchin tzalaja toj tkyaqiljo lo, quˈn tzeˈnku ntiˈ wipiˈn tuˈnx wibˈxa, atzintza jaˈ nyekˈine jniˈ tipin Dios toj nchwinqila. 	 Kwa hiyo nakubali kwa radhi udhaifu, madharau, taabu, udhalimu na mateso, kwa ajili ya Kristo; maana ninapokuwa dhaifu, ndipo ninapokuwa na nguvu.


Ma bˈantjo ikyjo, tuˈntzintla kyok xjan, ex tuˈn kytxjet kyanmin tuˈn Tyol Dios, ex tuˈnjo aˈ te jawsbˈil aˈ, 	 Alifanya hivyo, ili kwa neno lake, aliweke wakfu kwa Mungu, baada ya kulifanya safi kwa kuliosha katika maji,


Me ate Jesucrist, ax Diosjo, quˈn tiˈjxjo Crist, a ichin skˈoˈnxix tuˈn Dios, yekˈineˈ tkyaqiljo t‑xilin qMan. 	 Maana, ndani yake Kristo katika ubinadamu wake, umo ukamilifu wote wa Mungu,


I tzaj ttxkoˈn Jesúsjo t‑xnaqˈtzbˈin, ex xi tqˈmaˈn kye: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy; ajo tal qya lo, nim chˈintljo toyaj ma kux tqˈoˈn kywutzjo txqantl, 	 Yesu akawaita wanafunzi wake, akawaambia, "Kweli nawaambieni, huyu mama mjane maskini ametoa zaidi kuliko wengine wote waliotia fedha katika sanduku la hazina.


Kxel nqˈmaˈn jun tumil kyeˈy tzeˈntzin t‑xilin jun aˈla ktzajil lipe wiˈja, a nkubˈ tbˈinchin a nxi nqˈmaˈn. 	 Nitawapeni mfano unaofaa kuonyesha alivyo yeyote yule anayekuja kwangu, akasikia maneno yangu na kuyatimiza:


Ikytzin tzeˈn te chmilbˈaj ntkˈuˈjlin t‑xmilil, ex ikytzin tuˈn tok tkˈuˈjlin t‑xuˈjil. Quˈn alkye ma tzˈok tkˈuˈjlin t‑xuˈjil, ax n‑ok tkˈuˈjlin te tibˈ. 	 Basi, waume wanapaswa kuwapenda wake zao kama miili yao wenyewe.


Noq ok tmekoˈn Jesús, ex xi tqˈmaˈntz te: Waja. Bˈeˈx ma qˈanita jaˈlin. Texjo paq anetziˈn, bˈeˈx qˈanitkux te jun majx. 	 Yesu akaunyosha mkono wake, akamgusa na kusema, "Nataka, takasika!" Mara ule ukoma ukamwacha.


Ikyxsin qeˈ, ma kux qawin jun awal toj kyanmiˈn, a Tyol qMan Dios. Exla at chˈin qoklintza, tuˈn ttzaj kyqˈoˈn chˈin qeˈy, quˈn loqoˈy nqo aqˈnin kyxola. 	 Ikiwa sisi tumepanda mbegu ya kiroho kati yenu, je, ni jambo kubwa tukichuma kwenu faida ya kidunia?


Ex atzin jaˈlin, bˈiˈn kyuˈn tiˈ ma tzˈok meqonte, tuˈn mi tzule ichin lo. Naˈmx tkanin tqˈijil. 	 Lakini kuna kitu kinachomzuia sasa, nanyi mwakijua kitu hicho. Basi, huyo Mwovu ataonekana wakati wake ufaao.


Me atzin kye ojtxe, tuˈn naˈmtaq tel kynikyˈa te Dios, ma chi ajbˈiˈn kye dios, aye nya Diosqe. 	 Zamani hamkumjua Mungu na hivyo mkatumikia miungu isiyo miungu kweli.


Toj junxil qˈij, bˈalaqa otaq tzˈok kabˈlaj, tzuntaq nchi bˈetjo aye xjal, ex teˈ chˈixtaq kykanin tzma Jope, jax te Pegr naˈl Dios tzma twiˈ ja. 	 Kesho yake, hao watu watatu wakiwa bado safarini, lakini karibu kufika Yopa, Petro alipanda juu ya paa la nyumba yapata saa sita mchana ili kusali.


Kubˈ mutxe, ex nya toj tumiljo kubˈ bˈinchin tiˈj. ¿Me ankye aku yolin kyiˈjjo tkˈwal? Ntiˈ, quˈn bˈeˈx jatz xbˈoqin tchwinqil toj txˈotxˈ, chi Isaías. 	 Alifedheheshwa na kunyimwa haki. Hakuna atakayeweza kuongea juu ya kizazi chake, kwa maana maisha yake yameondolewa duniani."


Jun maj, nnaˈntaq Jesús Dios. Atzaj teˈ tbˈaj naˈn Dios, at jun t‑xnaqˈtzbˈin xi qˈmante te kyjaluˈn: Taa, qo t‑xnaqˈtzintza tuˈn tbˈant qnaˈn Diosa, ikyjo tzeˈnku oke tuˈn Juan, tej kyxi t‑xnaqˈtzin jniˈ t‑xnaqˈtzbˈin. 	 Siku moja, Yesu alikuwa mahali fulani akisali. Alipomaliza kusali, mmoja wa wanafunzi wake akamwambia, "Bwana, tunakuomba utufundishe kusali kama Yohane mbatizaji alivyowafundisha wanafunzi wake."


Quˈn bˈiˈn quˈn, qa a ojtxe qten ntiˈ tipin qibˈaj, quˈn nyakuj o jaw pejkˈit twutz cruz junx tukˈa Crist tuˈn tkyimlin, tuˈntzintla ntiˈ tipin il toj qchwinqil jaˈlin, ex tuˈntzintla mi qo okine te taqˈnil il tuˈn qil, 	 Tunajua kwamba utu wetu wa kale ulisulubiwa pamoja na Kristo, ili hali ya dhambi iharibiwe, tusiwe tena watumwa wa dhambi.


Tuˈnpetziˈn, qa at jun kyeˈ tkyˈeˈ tuˈn tkyij ttzaqpiˈn tkyaqil at te, nlayxpetzin tzˈok teˈ te nxnaqˈtzbˈiˈn. 	 Vivyo hivyo, basi, hakuna hata mmoja wenu atakayekuwa mwanafunzi wangu kama asipoachilia kila kitu alicho nacho.


Ikytziˈn, ma chi txokliˈy tuˈn qMan Dios tuˈn kykleta, noq tuˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil, a xi qqˈmaˈn kyeˈy, tuˈntziˈn jaˈlin at kyokliˈn tiˈjjo a at toj kyaˈj, jaˈ nqoptzˈaje qAjaw Jesucrist. 	 Mungu aliwaitieni jambo hili kwa njia ya Habari Njema tuliyowahubirieni; aliwaiteni mpate kupokea sehemu yenu katika utukufu wa Bwana wetu Yesu Kristo.


Tzeˈnku weˈ, nya noq tuˈn teˈ yolil Tyol Diosqiˈn, kjawil nimsin wibˈa; qalaˈ quˈn ilx tiˈj tuˈn tkubˈ nbˈinchinjiˈy aqˈuntl, quˈn jun waqˈin wejiˈy ma tzaj tqˈoˈn Dios. Quˈn qa mina xkubˈ nbˈinchiˈn, ktzajil tqˈoj Dios wiˈja. 	 Ikiwa ninaihubiri Habari Njema, hilo si jambo la kujivunia; hilo ni jukumu nililopewa. Na, ole wangu kama sitaihubiri Habari Njema!


El tqaniljo lo toj tkyaqil tnam te Jope, ex nimx txqan xjal nimin tiˈj tAjaw Tkyaqil. 	 Habari ya tukio hili ilienea kila mahali huko Yopa, na watu wengi wakamwamini Bwana.


Ayetziˈn t‑xnaqˈtzbˈin ntiˈx chˈin el kynikyˈ tiˈjjo otaq bˈaj qˈmaˈn kye, quˈn tuˈn ntiˈxtaq chˈin ojtzqiˈn kyuˈn tiˈtaqjo nyolajtz. Tuˈnpetziˈn, minataq n‑el kynikyˈ te. 	 Lakini wao hawakuelewa hata kidogo jambo hilo; walikuwa wamefichwa maana ya maneno hayo, na hawakutambua yaliyosemwa.


Quˈn ayetzin kyeˈ, a nchi bˈet toj qxopin, ex nya tok tilil kyuˈn tiˈj qMan Dios, ikyx tzele tzeˈnku jun xjal nktan qnikyˈin. Ntiˈ bˈin kyuˈn tiˈ kbˈajil. Ex ikyx tzeˈnku aye nchi txˈujte, toj qnikyˈin nchi txˈujte. 	 Wanaolala hulala usiku, na walevi hulewa usiku.


Qatzin qa nchi ok tktxuˈn Diostzjo tal t‑xmakil kˈul ikyjo, a loqe tzunx nchi milinx toj kojbˈil jaˈlin, me meljo nchiˈj, bˈeˈx kchi kˈwel bˈolj tuˈn qˈaqˈ; ¿Yajxsila kyetza? ¿Nyapela kchi okil ktxuˈn kyeˈ tuˈn Dios? Quˈn qa noq oˈkxtza nchi bˈisiniy tiˈjjo tkyaqiljo lo, atzin nyekˈine qa noq tal chˈin kynimbˈila. 	 Lakini, kama Mungu hulivika vizuri jani la shambani ambalo leo liko na kesho latupwa motoni, je, hatawafanyia ninyi zaidi? Enyi watu wenye imani haba!


Kyˈiwlinqexix kyeˈ, a ayiˈy at waˈyaj kyiˈja jaˈlin, quˈn tzul jun qˈij tuˈn kynoja. Kyˈiwlinqexix kyeˈ, a ayiˈy nchi bˈaj oqˈa jaˈlin, quˈn tzul jun qˈij, jaˈ kchi tzeˈjilxa. 	 Heri ninyi mnaosikia njaa sasa, maana baadaye mtashiba. Heri ninyi mnaolia sasa, maana baadaye mtacheka kwa furaha.


Me awotzinqe ma qo ok te tkˈwal qMan Dios. Me naˈmxixpe qlonte tzeˈn qo okila, aj tul Jesús juntl majl. Quˈn ex bˈiˈn quˈn, qa aj tul, qo okil ikyxjo tzeˈnku a, quˈn k‑okil qkaˈyin ikyx tzeˈnkuxix t‑xilin. 	 Wapenzi wangu, sisi ni watoto wa Mungu sasa, lakini bado haijaonekana wazi jinsi tutakavyokuwa. Lakini tunajua kwamba wakati Kristo atakapotokea, tutafanana naye kwani tutamwona vile alivyo.


Nchi bˈaj waˈntaq ex nchi bˈaj txˈujtetaq, teˈ tokpin jun txin tal Herodías, exsin ok tentz bˈixil kyxol. Me jotqex bˈeˈx pon kykˈuˈj tiˈj, quˈn tbˈanilxnaj bˈant tuˈn. Tuˈntziˈn ikyjo, xi tqˈmaˈn Herodes te: Qanintzin weˈy tiˈxjo taja, ex kˈaˈ txi nqˈoˈn, chiˈ. 	 Basi, binti yake Herodia aliingia, akacheza, akawafurahisha sana Herode na wageni wake. Mfalme akamwambia huyo msichana, "Niombe chochote utakacho, nami nitakupa."


Kybˈinchinkujiˈy tkyaqiljo luˈn tukˈa naˈj Dios. Kukx chi kubˈsin kywutza, ex chi qanin te Dios noq tuˈn Xewbˈaj Xjan. Tuˈn tbˈantjo luˈn kyuˈn, chi weˈkuxixa twutz tkyaqiljo nya wen, ex mi chi numja; qalaˈ kukx chi naˈn Diosjiˈy kyiˈj tkyaqil Ttanim Dios. 	 Salini daima, mkiomba msaada wa Mungu. Salini kila wakati kwa nguvu ya Roho. Kesheni bila kuchoka mkisali kwa ajili ya watu wote wa Mungu.


Me chi tzalajxa tiˈjjo yuchˈbˈil tiˈjjo tnam lo, ayiˈy toj kyaˈj: Ayiˈy nimil, ex ayiˈy tsanjil Jesús, ex jniˈ yolil Tyol Dios. Quˈn ma kawin Dios kyibˈajjo xjal toj tnam lo, te t‑xeljo tkyaqil otaq kubˈ kybˈinchin kyiˈja. 	 Furahi ee mbingu, kwa sababu ya uharibifu wake. Furahini watu wa Mungu, mitume na manabii! Kwa maana Mungu ameuhukumu kwa sababu ya mambo uliyowatenda ninyi!


Atzin jaˈlin, ma bˈant tiˈj tuˈn nxiˈy lol kyeˈy toj tox majin, ex mi chin qaniˈn twiˈ nkˈuˈja kyeˈy, quˈn nya wejiˈy njyoˈn a kypwaqa; qalaˈ waja tuˈn kyel wena twutz qMan Dios, quˈn ma chin oka te kytatiˈy toj kynimbˈila. Ikytziˈn tzeˈnku jun manbˈaj ipbˈilxix toke, tuˈn tknet pwaq kye tkˈwal, ex nyaqe kˈwalbˈaj nchi lipin tuˈn tjyet pwaq te kytata. 	 Sasa niko tayari kabisa kuja kwenu mara ya tatu, na sitawasumbua. Maana ninachotafuta si mali zenu, bali ni ninyi wenyewe. Ni kawaida ya wazazi kuwawekea watoto wao akiba, na si watoto kuwawekea wazazi wao.


Ex antza, o exiˈy, nqayin toj mlaj, tuˈn qkaniˈn tzmax toj tnam Regio. Toj junxil qˈij, kyjaˈ tzaje kyqˈiqˈ kubˈl qumila. Tuˈntziˈn, toj junxil qˈij o kaniˈn tzma Puteoli, 	 Toka huko tuling'oa nanga, tukazunguka na kufika Regio. Baada ya siku moja, upepo ulianza kuvuma kutoka kusini, na baada ya siku mbili tulifika bandari ya Potioli.


Quˈn ate chmilbˈaj nejinel te t‑xuˈjil, ikyx tzeˈnku te Crist, a nejinel te Ttanim, a t‑xmilil, ex xi tqˈoˈn tibˈ te klolte. 	 Maana mume anayo mamlaka juu ya mkewe, kama vile Kristo alivyo na mamlaka juu ya kanisa; naye Kristo mwenyewe hulikomboa kanisa, mwili wake.


Tuˈn ikyjo, xi tqˈmaˈn xqˈuqil tze te Pabl kyjaluˈn: Ma tzaj qˈmaˈn weˈy kyuˈn kawil, tuˈn kyxi tzaqpeta; kuxsin cheˈxtza toj tbˈanil, ex mina chi xobˈa. 	 Yule askari wa gereza alimpasha habari Paulo: "Mahakimu wametuma ujumbe ili mfunguliwe. Sasa mnaweza kutoka na kwenda zenu kwa amani."


An Diosjo, tuˈn tajbˈil, ma tzaj tqˈoˈnjo saq chwinqil tuˈnjo Tbˈanil Tqanil, a Tyol twutzxix. Tuˈntziˈn, qokin awo tnejil nimil, jun tnejil oyaj te saq tchˈiysbˈin qMan Dios, tzeˈnku jun oyaj tiˈj tnejil twutz awal. 	 Kwa kupenda kwake mwenyewe alituzaa kwa neno lake la ukweli, ili tuwe namna ya matunda ya kwanza miongoni mwa viumbe vyake.


Quˈn noqx ma tzˈok naj kynabˈljo xjal luˈn; jpuˈnqe kyẍkyin, tuˈn mi tzˈokx toj kywiˈ, jpuˈnqe kywutz, tuˈn mi tzˈele kynikyˈ te tbˈanil. Tuˈntzin ikyjo, mi nchi tzaj laqˈe nkˈatza, tuˈn kykubˈ nqˈaninch. 	 Maana akili za watu hawa zimepumbaa, wameyaziba masikio yao, wameyafumba macho yao. La sivyo, wangeona kwa macho yao. wangesikia kwa masikio yao, wangeelewa kwa akili zao, na kunigeukia, asema Bwana, nami ningewaponya.


Ex noq tuˈn tpajjo lo, n‑ikyˈx jniˈ nya bˈaˈn wuˈn. Me ex nlay chin tzaj txˈixwiˈy te luˈn, quˈn ma tzˈel nnikyˈa teˈ Jesús, a ma txi nnimiˈn, ex qˈuqlek nkˈuˈja tiˈj, qa at tipin tuˈn tnaˈyit, ex tuˈn tkˈuyitjo tkyaqiljo ma txi woqxeniˈn te, ajxi tjapin tqˈijil. 	 nami nateseka mambo haya kwa sababu hiyo. Lakini niko bado timamu kabisa kwani namjua yule niliyemwamini, tena nina hakika kwamba yeye aweza kukilinda salama kile alichonikabidhi, mpaka Siku ile.


Me ante Mariy, aj Xleˈn, tukˈaxjo juntl Mariy i kyij qe ttzi jul. 	 Maria Magdalene na yule Maria mwingine walikuwa wameketi kulielekea kaburi.


Nchin kubˈsin nwutza tey, tzeˈnkuxjo o tzˈok tbˈiˈn wiˈja, tej nyoliˈn kywutz txqan xjal, axsin kxel woqxeninjiˈy jaˈlin kye xjal, ayeˈ at tqˈuqbˈil tkˈuˈja kyiˈj, tuˈn kyok te xnaqˈtzil kye txqantl. 	 Chukua yale mafundisho uliyonisikia nikitangaza mbele ya mashahidi wengi, uyakabidhi kwa watu wanaoaminika, ambao wataweza kuwafundisha wengine pia.


Ikyxsiˈn tzeˈnku bˈaj kye Janes ex Jambres, tej tel kyikyˈin Moisés, ex ikyqexsintzjo xnaqˈtzil kyxola ma tzˈel kyikyˈin tkyaqiljo twutzxix. Ma tzˈok naj kynabˈl, ex o chi kubˈ tzˈaq toj kynimbˈil. 	 Watu hao huupinga ukweli kama vile Yane na Yambre walivyompinga Mose.


Tuˈn ikyjo, mix aˈlx junxjal aku kˈmet tuˈn Dios noq tuˈnjo kybˈinchbˈin, a tzeˈnku ntqˈmaˈn toj ojtxe kawbˈil. Qalaˈ noq a ojtxe kawbˈil nyekˈinte, tuˈn tel qnikyˈ te qa aj ilqo twutz Dios. 	 Maana hakuna binadamu yeyote anayekubaliwa kuwa mwadilifu mbele yake Mungu kwa kuishika Sheria; kazi ya Sheria ni kumwonyesha tu mtu kwamba ametenda dhambi.


Me qa taja tuˈn tten jun tchwinqila te jun majx, niminqekutzinjiy ojtxe kawbˈil: Mina kyˈaˈjiˈn, mi bˈiyiˈn, mi tzˈelqˈiˈn, mi nikyˈin yola kyiˈj txqantl, niminkutzin ttatiy ex tnaniy. 	 Unazijua amri: Usizini; usiue; usiibe; usitoe ushahidi wa uongo; waheshimu baba yako na mama yako."


Me atzin tej aqˈnil jun paqx xi tqˈmaˈn te: Ay Tata, ku tzaja jaˈlinxix; chˈix tkyim weˈ nkˈwal. 	 Huyo ofisa akamwambia, "Mheshimiwa, tafadhali twende kabla mwanangu hajafa."


Kybˈinkutzinjiˈy a kxel nqˈmaˈn kyeˈy, ex mina tuˈn tel naj toj kykˈuˈja: Ayin wejiˈy, a Tkˈwal Ichin, me ok kchin xel qˈoˈn toj kyqˈobˈxjal tuˈn nkyima, chiˈ. 	 "Tegeni masikio, myasikie mambo haya: Mwana wa Mtu anakwenda kutiwa mikononi mwa watu."


Bˈiˈn kyuˈn, teˈ naˈmtaq kynimiˈn Tyol Dios, nxi kyqˈoˈntaq kyibˈa tuˈn kykubˈ sbˈuˈn, ex nchex qˈiˈntaqa kˈulil kywutzjo twutzbˈiyil, a mibˈin chi yolin. 	 Mnajua kwamba, kabla ya kuongoka kwenu, mlitawaliwa na kupotoshwa na sanamu tupu.


Ex mi tzˈok kyqˈoˈn toklin jun aˈla te manbˈaj tzaluˈn twutz txˈotxˈ, quˈn oˈkx te Manbˈajjo junchˈin at toj kyaˈj. 	 Wala msimwite mtu yeyote Baba hapa duniani, maana Baba yenu ni mmoja tu aliye mbinguni.


Tuˈnpetziˈn, nxi nqˈmaˈn kyeˈy, ayiˈy wukˈa, tuˈn mina chi tzaj xobˈa kyeˈ xjal, a aku chi kubˈ bˈyoˈn kyuˈn. Quˈn ntiˈl aku bˈant kyuˈn, aj tkyimjo kyxmilila. 	 "Nawaambieni ninyi rafiki zangu: msiwaogope wale wanaoua mwili, wasiweze kufanya kitu kingine zaidi.


Me te kypon ttzi jul, nyataqltza tkubˈe a ma tij abˈj ttzi jul, jaˈ okxi, qalaˈ najchaqtaql taˈye. 	 Lakini walipotazama, waliona jiwe limekwisha ondolewa. (Nalo lilikuwa kubwa mno.)


Kyˈiwlinqexixjo ayeˈ n‑ikyˈx yajbˈil kyuˈn, noq tuˈn nkubˈ kybˈinchin a tzˈaqle, a tzeˈnku taj Dios, quˈn at kyoklin tiˈj Tkawbˈil Dios toj kyaˈj. 	 Heri wanaoteswa kwa sababu ya kufanya atakavyo Mungu, maana ufalme wa mbinguni ni wao.


¿Me ankyex teˈ, k‑okil qe tkˈuˈj tuˈn tklet, noq tuˈn tjapin bˈaj ojtxe kawbˈil tuˈn? Ntiˈx teˈ tumil, ex ok kyjel ten tjaqˈ tqanbˈil qMan Dios, quˈn ikytziˈn tqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: At jun qanbˈil kyibˈaj tkyaqil xjal, aye mi njapin bˈaj kyuˈn tkyaqilxjo, a kyij tzˈibˈin tojjo uˈj lo. 	 Lakini wote wanaotegemea tu kutimiza yanayotakiwa na Sheria, wako chini ya laana. Maana, Maandiko Matakatifu yasema: "Yeyote asiyeshika na kutimiza yote yaliyoandikwa katika kitabu cha Sheria, yuko chini ya laana."


Tej tbˈinte Jesús, qa otaq kux jpuˈn Juan, a Jawsil Aˈ, toj tze, bˈeˈx xiˈ toj txˈotxˈ Galiley. 	 Yesu aliposikia kwamba Yohane ametiwa gerezani alikwenda Galilaya.


¿Ma tkyaqilxpela at kyoklin te tsanjil Jesús? Mo ¿Ma tkyaqilxpela at kyoklin te yolil Tyol Dios mo tuˈn kybˈinchin yekˈbˈil te tipin Dios, 	 Je, wote ni mitume? Wote ni manabii? Wote ni walimu? Wote ni wenye kipaji cha kufanya miujiza?


Ex atzin abˈj jun techil wiˈja. Ankye teˈ kˈwel t‑xoˈn tibˈ tibˈajjo abˈj, tuˈn tyuchˈj tuˈn; axte kˈwel tyuchˈin tibˈ tibˈaj. Ex qa a abˈj xkubˈ tzˈaq tibˈaj jun aˈla te kawbˈil kujxix, bˈeˈx kˈwel quqix te jun majx. 	 Mtu yeyote akianguka juu ya jiwe hilo, atavunjika vipandevipande; na likimwangukia mtu yeyote, litamsaga kabisa."


Chi Jesús kye kyjaluˈn: Jteˈla majxla o kubˈ nbˈisiˈn tuˈn nwaˈn junx kyukˈiy, tuˈntzintla tkubˈ ikyˈsitjo Xjan Qˈij, a naˈmxtaq nkyima. 	 Akawaambia, "Nimetamani sana kula Pasaka hii pamoja nanyi kabla ya kuteswa kwangu.


Tuˈntziˈn, xi kyqˈmaˈn, tuˈn tex Pegr ex Juan tojjo chmobˈl. Ayetzaj i kyij, ok ten chˈotjil kyxolelix. 	 Hivyo, waliwaamuru watoke nje ya baraza, nao wakabaki ndani wakizungumza kwa faragha.


Me atzin te Pegr, xi tyekˈin kyukˈa tqˈobˈ tuˈn mina chi chˈotje, ex xi tqˈmaˈn kye tzeˈn tten otaq tzˈetz toj tze tuˈn tAjaw Tkyaqil. Ex xi tqˈmaˈnl: Kyqˈmanxjiˈy lo te Santyaw ex kye txqantl nimil. Bˈeˈxsin extz, ex xiˈ toj junxil najbˈil. 	 Petro aliwaashiria kwa mkono wakae kimya, akawaeleza jinsi Bwana alivyomtoa gerezani. Kisha akawaambia watoe taarifa ya jambo hilo kwa Yakobo na wale ndugu wengine, halafu akatoka akaenda mahali pengine.


Ayetzin kyej nchi bˈettaq wukˈiy, iwle spikyˈimil kyuˈn, ex tuˈntzintzjo, bˈeˈx jaw xobˈ, me mix i kybˈiˈye tqˈajqˈojil tyoljo, a nyolintaq weˈy. 	 Wale wenzangu waliuona ule mwanga lakini hawakusikia sauti ya yule aliyeongea nami.


Ex ikyxjo t‑xjalila Lisabet, ntiˈtaql bˈisin tuˈn, tuˈn tul jun tal, quˈn noq tijl. Me atzin jaˈlin, tzul itzˈje jun tal, quˈn o bˈant qaq xjaw toklin tzˈaq, 	 Ujue pia kwamba hata Elisabeti, jamaa yako, naye amepata mimba ingawa ni mzee, na sasa ni mwezi wa sita kwake yeye ambaye watu walimfahamu kuwa tasa.


Tuˈnpetziˈn, nqo tzajala kyiˈja, quˈn ayiˈy ma chi oka te qtzaljbˈila tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex te jun nimsbˈil qbˈiˈy twutz qMan Dios tiˈjjo qaqˈiˈn, aj tul juntl majtl. 	 Naam, ninyi ni utukufu wetu na furaha yetu!


Tej chˈixtaq qok yupj, awotziˈn, a t‑xnaqˈtzbˈin, o tzaj laqˈeˈy tkˈatz, ex xi qqˈmaˈn te: Ma qoqixte jaˈlin, ex mix aˈl jun najle tzaluˈn. Qˈmanxa kye jniˈ xjal tuˈn kybˈaj xiˈ toj junjun kojbˈil, tuˈn kyxiˈ jyol kywa, qape at kˈaẍjil. 	 Kulipokuwa jioni, wanafunzi wake walimwendea wakamwambia, "Mahali hapa ni nyikani, na saa zimepita. Basi, uwaage watu ili waende vijijini wakajinunulie chakula."


Quˈn ankye teˈ kjawil tnimsin tibˈ, kˈwel mutxsin teˈ tuˈn Dios kywutzxjal. Me anteˈ kˈwel tmutxsin tibˈ, poˈn qˈij jaˈ kjawile nimsin teˈ tuˈn Dios. 	 Anayejikweza atashushwa, na anayejishusha atakwezwa.


Tuˈnpetziˈn, nchin kubˈ mejeˈy naˈl Dios twutz qMan Dios kyiˈja. 	 Kwa sababu hiyo, nampigia magoti Baba,


Ex ajo tja Dios toj kyaˈj, bˈeˈx noj tuˈn sibˈ, a tzajnin tiˈjjo tqoptzˈajiyil tipin Dios. Ex mix aˈl jun aku bˈant tuˈn tokx, tzmaxiˈ teˈ tjapin bˈaj wuq kyˈixsbˈajil, a qˈiˈntaq kyuˈn wuq angel. 	 Hekalu likajaa moshi uliosababishwa na utukufu na nguvu ya Mungu, na hakuna mtu aliyeweza kuingia Hekaluni mpaka mwisho wa mabaa makubwa saba ya wale malaika saba.


Me bˈeˈx ok miyoˈn tuˈn Dios tiˈjjo til, noq tuˈn tyoljo bur, a mibˈin yolin. Me tuˈn Dios, bˈant tyolin tzeˈnku jun xjal noq tuˈn tweˈ a kabˈe tkˈuˈj Balaam. 	 akakaripiwa kwa ajili ya uovu wake. Punda ambaye hasemi alinena kwa sauti ya binadamu, akaukomesha wazimu wa huyo nabii.


Quˈn qa ma chi jaw bˈisiˈn tuˈn npaja, ¿Tzeˈntzin ttentz tuˈn ntzalaja kyukˈiy? ¿Ma akutzin chi tzalaja wukˈiˈy, qa otaq chi bˈisiˈn wuˈn? 	 Maana nikiwahuzunisha ninyi, basi, ni nani atakayenifariji? Ni walewale niliowahuzunisha!


Kyqaninxa kyˈiwbˈil kyibˈajjo nchi qanbˈin kyiˈja. Chi naˈn Diosa kyiˈjjo nchi ok yison kyeˈy. 	 Watakieni baraka wale wanaowalaani, na waombeeni wale wanaowatendea vibaya.


Noqxit ax qMan Dios tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj tiˈj Onesíforo kyukˈa tbˈaj toj tja. Quˈn ilaˈku maj, ul qˈuqbˈil nkˈuˈja, ex mix tzaje txˈixwe, tuˈn jpuˈnqinkuxa toj tze noq tuˈn tpaj taqˈin Dios. 	 Bwana aihurumie jamaa ya Onesiforo, kwa sababu aliniburudisha rohoni mara nyingi, wala hakuona haya kwa kuwa nilikuwa kifungoni,


Me nimxix t‑xtalbˈil ma tzaj tqˈoˈn qAjaw wibˈaja, junx tukˈa qnimbˈil ex tqˈaqˈbˈil qkˈuˈj, noq tuˈn qmujbˈil qibˈ tukˈa Crist, a Jesús. 	 Lakini Bwana wetu alinijalia neema yake kwa wingi, akanipa imani na upendo katika kuungana na Kristo Yesu.


Ex xi tbˈiˈn tqˈajqˈojil twiˈ jun aˈla, a tzaj tqˈmaˈn: Weˈksa, Pegr. Bˈyoˈnqekujiy txuk lo, ex chyoˈnqexa. 	 Akasikia sauti ikimwambia: "Petro, amka uchinje, ule!"


¿Ma ntiˈtzin weˈ woklin tiˈj npwaqa, tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn noq alqe wajiˈy? ¿Mo qa nloˈchj kyeˈ kykˈuˈj, tuˈn soˈjqiˈn? 	 Je, sina haki ya kufanya na mali yangu nipendavyo? Je, unaona kijicho kwa kuwa mimi ni mwema?"


Tuˈnpetziˈn tkyaqiljo luˈn, qo laqˈex tukˈa tkyaqil qanmin toj qnaˈj Dios twutz tkawbˈil at toj kyaˈj; jaˈ knetile tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qiˈj, ex jun t‑xtalbˈil te onbˈilqe toj qchwinqil. 	 Basi, na tukikaribie bila hofu kiti cha enzi cha Mungu, palipo na neema, ili tukajipatie huruma na neema ya kutusaidia wakati wa lazima.


¡Chi weˈkuxixa toj kynimbˈila, tuˈntzintla kykleta! 	 Kwa uvumilivu wenu, mtayaokoa maisha yenu.


Nbˈettaq Jesús ttziyile Nijabˈ te Galiley, teˈ t‑xi tkaˈyin Simun tukˈaxjo titzˈin, Andrés. Nxi kyxoˈntaq kypa toj aˈ te tzuybˈil kyiẍ, quˈn kyiẍilqetaq. 	 Alipokuwa anapita kando ya ziwa Galilaya, aliwaona wavuvi wawili: Simoni na Andrea ndugu yake wakivua samaki kwa wavu.


I kubˈ tqˈmaˈn Jesús jun jteˈbˈin tyol kyiˈjjo xjal mibˈin chi nimin, a najleqe kyojjo tnam. Chiˈ kyjaluˈn: ¡Ay! Nimx bˈisbˈajil kyeˈy, a ayiˈy aj tnam Corazín exsin aj Betsaida. Quˈn noqit kyojjo tnam Tiro ex Sidón ma bˈant te yekˈbˈil wipiˈn, tzeˈnku ma bˈant kyxola, ojtxetla tzˈajtz tiˈj kyanminxjal, ex matla kubˈ kyyekˈin jun txˈixpibˈl toj kychwinqil, noq tuˈn tok kyqˈoˈn kyxbˈalin te bˈisbˈajil, ex tuˈn tjaw kychtoˈn tzaˈj toj kywiˈ, tzeˈnkuxjo nbˈant kyuˈnxjal tzaluˈn. 	 "Ole wako Korazini! Ole wako Bethsaida! Maana, kama miujiza iliyofanyika kwenu ingalifanyika kule Tiro na Sidoni, watu wake wangalikwishavaa mavazi ya gunia kitambo, na kukaa katika majivu kuonyesha kwamba wametubu.


Xi tqanin Jesús te: ¿Tiˈtzin tajach? Ante qya xi ttzaqˈwin: Wajatlaˈy, tuˈn kykubˈ tqˈuqbˈin wala toj Tkawbˈila toj tman qˈobˈa ex juntl toj tẍnayaja kawil tukˈiy. 	 Yesu akamwuliza, "Unataka nini?" Huyo mama akamwambia, "Ahidi kwamba katika Ufalme wako, hawa wanangu wawili watakaa mmoja upande wako wa kulia na mwingine upande wako wa kushoto."


Teˈ attaq Herodes kawil toj Judey, attaq jun chˈuq pale tzajnin tiˈj tyajiljo jun qtzan pale Abías, ex tojjo chˈuq anetziˈn tokxtaq jun pale, Zakariy tbˈi. Ataqtzin t‑xuˈjil Zakariy, Lisabet tbˈi, tzajnin tiˈj tyajiljo qtzan tnejil pale Aarón. 	 Wakati Herode alipokuwa mfalme wa Yudea, kulikuwa na kuhani mmoja jina lake Zakaria, wa kikundi cha Abia. Mke wake alikuwa anaitwa Elisabeti, naye alikuwa wa ukoo wa kuhani Aroni.


Quˈn atzin chojbˈil ntzaj tuˈn il, te kyimin. Me atzin toyaj qMan Dios ntzaj tqˈoˈn, jun chwinqil te jun majx, noq tuˈn qmujbˈil qibˈ tukˈa Crist, a Jesús, a qAjaw. 	 Kwa maana mshahara wa dhambi ni kifo; lakini zawadi anayotoa Mungu ni uzima wa milele katika kuungana na Kristo Yesu, Bwana wetu.


Kyniminkuy Dios tzeˈnqeku kˈwal te kytata: Mi txi kyqˈoˈn kyibˈa tojjo kyachbˈila, a attaq, tej naˈmtaq tel kynikyˈa te Dios. 	 Kama watoto wa Mungu wenye utii, msikubali kamwe kufuata tena tamaa mbaya mlizokuwa nazo wakati mlipokuwa wajinga.


Me at junjun kyxola, a mi nxi kynimin. Xi tqˈmaˈn ikyjo, quˈn ojtzqiˈntaq tuˈn atxix teˈ tzaj xkye taqˈin, alkye mi chex niminte, ex alkye tuˈn t‑xi kˈayinte toj kyqˈobˈ tajqˈoj. 	 Hata hivyo, wako baadhi yenu wasioamini." (Yesu alisema hivyo kwani alijua tangu mwanzo ni kina nani wasioamini, na pia ni nani atakayemsaliti.)


Tojxjo qˈij anetziˈn, iteˈtaq kabˈe nimil tiˈj Jesús kyjaˈtaq kyxiˈ toj jun tnam, Emaús tbˈi, bˈalaqa chˈime oxe ajlabˈtaq taˈye tkˈatz tnam te Jerusalén. 	 Siku hiyohiyo, wawili kati ya wafuasi wake Yesu wakawa wanakwenda katika kijiji kimoja kiitwacho Emau, umbali wa kilomita kumi na moja kutoka Yerusalemu.


ex xi kyqˈmaˈn: Ayiˈy aj Galiley, ¿Tiquˈn nxi kykaˈyiˈn twutz kyaˈj? Axte Jesúsjo, a ten kyukˈiy, ex ma txi qˈiˈn toj kyaˈj, ikytzin tzule juntl majljo, tzeˈnku ma kyliˈy, teˈ xiˈ. 	 wakasema, "Enyi wananchi wa Galilaya! Mbona mnasimama mkitazama angani? Yesu huyu ambaye amechukuliwa kutoka kwenu kwenda mbinguni atakuja tena namna hiyohiyo mliivyomwona akienda mbinguni."


ex xi tqˈmaˈn kye: Ku kyxiˈy tojjo tal kojbˈil jlajxi. Antza kjyetila jun tal bur kyuˈn, kˈloˈn tukˈa tal tal. ¡Kypjumila, exsin kyintza tzaluˈn! 	 akawaambia, "Nendeni hadi kijiji kilicho mbele yenu na mtamkuta punda amefungwa na mtoto wake. Wafungueni mkawalete kwangu.


Quˈn tkyaqiljo nya bˈaˈn lo, tzuntaq kubˈ kybˈinchiˈn tojjo ojtxe kychwinqila, tej naˈmtaq kynimiˈn. 	 Wakati mmoja ninyi pia mliishi kufuatana na mambo hayo, mlipotawaliwa nayo.


Ikytzin qteˈn, ma nintz qbˈaj, me ma tzaj qˈoˈn qoklin tuˈn qok te junxchˈin qxmilil, a t‑xmilil Crist. 	 Hali kadhalika ingawa sisi ni wengi, tu mwili mmoja kwa kuungana na Kristo, na kila mmoja ni kiungo cha mwenzake.


Nya te David jaw twutz kyaˈj, quˈn ikytzin tqˈma kyjaluˈn: Xi tqˈmaˈn qMan Dios te wAjawa: Qekuy toj nman qˈobˈa kawil wukˈiy, 	 Maana Daudi mwenyewe, hakupanda mpaka mbinguni; ila yeye alisema: Bwana alimwambia Bwana wangu: Keti upande wangu wa kulia,


Juntl majl yolin Pegr tiˈj Judas, ex tqˈma: Quˈn nyolin toj Tuˈjil Bˈitz, tuˈn tkyij tzaqpajjo tnajbˈil, ex mix aˈl tuˈn tnajan toj tja. Ex toj juntl Bˈitz chiˈ kyjaluˈn, chi Pegr: Ex junxitl tuˈn tten tojjo toklinch. 	 Basi, imeandikwa katika kitabu cha Zaburi: Nyumba yake ibaki mahame; mtu yeyote asiishi ndani yake. Tena imeandikwa: Mtu mwingine achukue nafasi yake katika huduma hiyo.


Ex kyxoljo kawil te Asia, iteˈtaq junjun tukˈa Pabl, xi kychqˈoˈn qˈmalte, tuˈn mina tzˈokx antza. 	 Maofisa wengine wa huo mkoa wa Asia, waliokuwa rafiki zake, walimtumia Paulo ujumbe wakimsihi asijihatarishe kwa kwenda kwenye ukumbi wa michezo.


A naˈmx tex qˈij, ilx tiˈj tuˈn tkubˈ qbˈinchin taqˈin a tzaj chqˈon weˈy, quˈn tzul kanin qnikyˈin, aj nkyima, a jaˈ mix aˈl jun aku bˈant taqˈnin. 	 Kukiwa bado mchana yatupasa kuendelea kufanya kazi za yule aliyenituma; maana usiku unakuja ambapo mtu hawezi kufanya kazi.


Ayiˈy werman, kˈuˈjlinqiˈy wuˈn, ma kybˈiˈy tkyaqiljo lo. Tuˈnpetziˈn, kykaˈyinktzin kyibˈa, tuˈntzintla mi chi oka lipeˈy kyiˈjjo xnaqˈtzbˈil, a sbˈuˈbˈl ex kyiˈj xjal, a mi kytzyuˈn kyibˈ, tuˈn mi chi kubˈe tzˈaqiˈy tojjo kyokliˈn, a kynimbˈila jikyin wen. 	 Lakini ninyi, wapenzi wangu, mmekwisha jua jambo hili. Basi, muwe na tahadhari msije mkapotoshwa na makosa ya waasi, mkaanguka kutoka katika msimamo wenu imara.


Me bˈeˈx xi tqˈmaˈn tnana kyeˈ nchi sipintaq: Kybˈinchinkuy tkyaqil a tzeˈnkuxjo ktzajil tqˈmaˈn kyeˈy. 	 Hapo mama yake akawaambia watumishi, "Lolote atakalowaambieni, fanyeni."


Ex mi chi xobˈa kye aku kubˈ bˈyonte kyxmilila, quˈn me kye kyanmin nlay kyim kyuˈn. Qalaˈ kxel nqˈmaˈn kyeˈy, antza chi xobˈa kyeˈ te Dios, quˈn nya noq kyxmilila aku kyim tuˈn, qalaˈ ikytzin majx kyanmiˈn. Ex nya noq oˈkxjo, qalaˈ ikytzin ajxi kykyim tuˈn, aku cheˈx tqˈoˈn toj qˈaqˈ te jun majx. 	 Msiwaogope wale wauao mwili, lakini hawawezi kuiua roho. Afadhali zaidi kumwogopa yule awezaye kuuangamiza mwili pamoja na roho katika moto wa Jehanamu.


Tuˈnpetziˈn, kymutxsinku kyibˈa twutz Dios, a nimxix tipin, tuˈntzintla kyjaw nimsiˈn tuˈn, aj tpon tqˈijil. 	 Basi, nyenyekeeni chini ya mkono wa enzi wa Mungu, ili awainue wakati ufaao.


¿Ma attzin tkyˈitzjo tkawbˈil Moisés tukˈa tnejil yol, a bˈant tiˈj tuˈn Dios tukˈa Abraham? ¡Ntiˈ! Quˈn noqit at kolbˈil tuˈn tjapin bˈaj tkawbˈil Moisés quˈn, matla qo ok tzˈaqle tuˈn toj qchwinqil. 	 Je, Sheria inapingana na ahadi za Mungu? Hata kidogo! Maana, kama kungalitolewa sheria ambayo ingeweza kuwapa watu uzima, basi, tungeweza kukubaliwa kuwa waadilifu kwa njia ya Sheria.


Ex manyor piˈsqe, ex mi njapin jun kyyol kyuˈn, ex nya soˈjqe, ex mibˈin chi najsin kyil kyxolx, ex ntiˈ tqˈaqˈbˈil kykˈuˈj. 	 hawana dhamiri, hawatimizi ahadi zao, hawana wema wala huruma kwa wengine.


Qa at jun saj qanin te jun tiˈ kyeˈy, kyqˈonxa; ex qa at jun s‑el elqˈin te jun tiˈ kyeˈy, mi txi kyqanintla. 	 Yeyote anayekuomba mpe, na mtu akikunyang'anya mali yako usimtake akurudishie.


Atzaj teˈ t‑xi qˈiˈn Jesús tuˈn tjaw pejkˈit twutz cruz, bˈeˈx ok kytzyuˈn jun ichin aj Sirene, Simun tbˈi, tzajnintaqjo ichin anetziˈn toj kojbˈil. Jaw kyqˈoˈn cruz tibˈaj, tuˈntzintla t‑xi tiqin, ex tuˈntla tok lipe tiˈj Jesús. 	 Walipokuwa wakimpeleka, walikutana na mtu mmoja, aitwaye Simoni wa Kurene, aliyekuwa anatoka shambani. Basi, walimkamata, wakamtwika ule msalaba auchukue nyuma ya Yesu.


Quˈn tuˈntziˈn, chi Pegr, ma txi tqˈoˈn te qMan Dios Xewbˈaj Xjan kye, ikyxjo tzeˈnku tzaj qˈoˈn qe, a awo o qo nimin tiˈj Jesucrist, a tAjaw Tkyaqil. ¿Tinajtzin wetza woklin, tuˈn tel wiˈjlinjiˈy, a tbˈinchbˈin Dios, ex tuˈn mina kubˈ nniminjiˈy kyoklin xjal, a nya aj Judiyqe, a otaq tzaj tqˈoˈn Dios? 	 Basi, kama Mungu amewapa pia watu wa mataifa mengine zawadi ileile aliyotupa sisi tulipomwamini Bwana Yesu Kristo, je, mimi ni nani hata nijaribu kumpinga Mungu?"


Ex axa aku txi kaˈyinte tumiljo lo; tzmape kabˈlajaj qˈij, we nponlin toj Jerusalén, tuˈn nkˈuliˈn twutz qMan Dios. 	 Unaweza kujihakikishia kwamba si zaidi ya siku kumi na mbili tu zimepita tangu nilipokwenda kuabudu Yerusalemu.


Me atzin jaˈlin tzaqpinqiˈy tjaqˈ tipin il, ex ma chi oka te taqˈnil qMan Dios. Quˈn atpen teˈ luˈn tajbˈin. O tzaj tqˈoˈn qe jun qchwinqil saqxix twutz, ex qo xel tiˈn toj jun tkabˈ chwinqil te jun majx, aj qkyim. 	 Lakini sasa, mmekwisha kombolewa kutoka utumwa wa dhambi na mmekuwa watumishi wa Mungu; faida mliyo nayo sasa ni utakatifu, na matokeo yake ni uzima wa milele.


Atzin qˈolbˈil luˈn ayinkuy Pabl nchin kubˈ tzˈibˈiˈnte tzeˈnkuxjo nkubˈ ntzˈibˈinjiˈy tkyaqil wuˈja. Ex ikytzin k‑elile kynikyˈjiˈy te, qa ayinkuy nchin kubˈ tzˈibˈinte uˈj lo. 	 Kwa mkono wangu mwenyewe naandika hivi: Salamu kutoka kwa Paulo! Hivi ndivyo ninavyotia sahihi kila barua; ndivyo ninavyoandika.


Ex xi nbˈiˈntla juntl tqˈajqˈojil twiˈ tzaj toj kyaˈj, ex tqˈma: Ku kyetza tojjo tnam lo, ayiˈy ma chi oka te Ntanima, tuˈntzin mi chi bˈinchiniˈy il kyukˈa, ex tuˈntzin mi pon kanin kyˈixsbˈajil kyibˈaja, tzeˈnku kye. 	 Kisha nikasikia sauti nyingine kutoka mbinguni ikisema, "Watu wangu, ondokeni kwake, ili msishirikiane naye katika dhambi zake, msije mkaipata adhabu yake.


Me naˈmxtaq tel kyxobˈil, i bˈaj ja yolin kyxolile: ¿Alxsila kye xjal ikyjo? A ajin kyqˈiqˈ ex aˈ ma kubˈ niminte. 	 Nao wakaogopa sana, wakawa wanaulizana, "Huyu ni nani basi, hata upepo na mawimbi vinamtii?"


Me atzin te Pegr, bˈeˈxkux tzaj rinin teˈ, tuˈn tul kanin tzma ttzi jul. Atziˈn teˈ tokx tkaˈyin, oˈkqexjo iqbˈil iteˈkutaq. Bˈeˈxsin aj meltzˈajtz tja, ex noqx jaw kaˈylaj tiˈj tkyaqilj lo. 	 Lakini Petro alitoka, akaenda mbio hadi kaburini. Alipoinama kuchungulia ndani, akaiona tu ile sanda. Akarudi nyumbani huku akiwa anashangaa juu ya hayo yaliyotokea.


Erman, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy, tuˈn kyok kykaˈyinjiˈy ayeˈ nchi jyon tumil tuˈn tel kypaˈn kyibˈ, quˈn noq jun tze nkubˈ kyqˈoˈn toj kybˈeˈy tuˈn kyja tolpaja tiˈj. Nya wenjo ikyjo, quˈn nya iky kyejiˈy xnaqˈtzbˈil o kybˈi. Kypamil kyibˈa kyiˈj, 	 Ndugu zangu, nawasihi muwafichue wote wanaosababisha mafarakano na kuwafanya watu wengine waanguke, kinyume cha mafundisho mliyofundishwa. Jiepusheni na watu hao,


Jun qˈij, i xtaˈj Pegr ex Juan toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, teˈ tok oxe or te qale, quˈn antaq orjo te naˈbˈl Dios. 	 Siku moja, saa tisa alasiri, Petro na Yohane walikuwa wanakwenda Hekaluni, wakati wa sala.


Mi kubˈ kysbˈuˈn kyibˈa ayexa. Quˈn mix aˈlx te Dios aku kubˈ sbˈunte, quˈn tzeˈnxjo kbˈantil tuˈnxjal, ikyx t‑xeljo ktlaˈbˈil. 	 Msidanganyike; Mungu hafanyiwi dhihaka. Alichopanda mtu ndicho atakachovuna.


xi tqanin Jesús kye: ¿Tiˈtzin chˈin kye nkyximiˈn tiˈjjo Crist, a Kolil? ¿Jaˈtzila tzajnin tyajil? Tyajil David, chi chiˈ. 	 "Ninyi mwaonaje juu ya Kristo? Je, ni mwana wa nani?" Wakamjibu, "Wa Daudi."


Tuˈntziˈn tyoljo qya ikyjo, xi ttzaqˈwin Jesús te: Ay qya, nimxixjo tnimbˈila wiˈja. Kxel nqˈoˈn tzeˈnku taja. Atzaj taljo qya, jun paqx tel weˈ. 	 Hapo Yesu akamjibu, "Mama, imani yako ni kubwa; basi, ufanyiwe kama unavyotaka." Yule binti yake akapona tangu saa hiyo wakati huohuo.


Tuˈntzin qklet, iltaq tiˈj tuˈn tok Jesús tzeˈnkuxixjo qe, awo xjalqo. Oˈkx jun tumiljo, tuˈn tten tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qukˈa, ex tuˈn tok qˈoˈn toklin te tnejilxix pale, tuˈn tyolin kyiˈj xjal twutz qMan Dios; ex tuˈn tchjet qil tuˈn tchkyˈel el chitj twutz cruz, noq tuˈn qklet awo, a o qo nimin tiˈj. 	 Ndiyo maana ilimbidi awe kama ndugu zake kwa kila namna, ili awe Kuhani Mkuu wao aliye mwaminifu na mwenye huruma katika kumtumikia Mungu, ili dhambi za watu ziondolewe.


Tej tbˈij teˈ luˈn kyuˈn xjal iteˈkxtaq tojjo ja te kynaˈbˈl Judiy Dios, nimx i jaw qˈojle. 	 Wote waliokuwa katika lile sunagogi waliposikia hayo walikasirika sana.


Ayetziˈn ntiˈ kynabˈl xi kyiˈn kytzaj, me mi xi kyiˈne chˈintl kyaseyt. 	 Wale wapumbavu walichukua taa zao, lakini hawakuchukua akiba ya mafuta.


Atzaj teˈ kymeltzˈajjo t‑xnaqˈtzbˈin Jesús, bˈeˈx i ok ten qˈmalte te Jesús jniˈ otaq bˈaj kybˈinchin. Bˈeˈxsin i xi qˈiˈntz kyjunalx, tuˈn kypon kanin tojjo jun najbˈil, Betsaida tbˈi. 	 Wale mitume waliporudi, walimweleza yote waliyoyafanya. Yesu akawachukua, wakaenda peke yao mjini Bethsaida.


Me quˈn wajtaqa, tuˈn nbˈintiˈy tiˈtaq til, bˈeˈxsin xi wiˈntza kywutz Sanedrín. 	 Nilimpeleka mbele ya Baraza lao kuu nikitaka kujua kisa cha mashtaka yao.


Axsintza, i kubˈe tene tkyaqil qˈij toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, ex nimx i qˈoˈn chjonte te. 	 wakakaa muda wote Hekaluni wakimsifu Mungu.


Ntiˈ chˈin kubˈ kyayoˈn. Bˈeˈxkux kubˈ bˈe kyuˈn, tuˈn kymeltzˈajl toj Jerusalén. Ex antza chˈuqleqetaqjo junlajaj t‑xnaqˈtzbˈin Jesús, junx kyukˈa txqantl kyukˈa. 	 Wakaondoka saa ileile, wakarudi Yerusalemu: wakawakuta wale mitume kumi na mmoja na wale wengine waliokuwa pamoja nao, wamekusanyika


Me kyxol tkyaqiljo luˈn, attaq junjun Judiy i nimin tiˈj Jesús, ex majxpe junjun nejinel kyxol. Me mix kubˈe kychikybˈin kywutzxjal noq tuˈnjo kyxobˈil kye Parisey, tuˈn mi chi exe lajoˈn tiˈjjo kyoklin tojjo ja te kynaˈbˈl Dios aj Judiy. 	 Hata hivyo, wengi wa viongozi wa Wayahudi walimwamini Yesu. Lakini kwa sababu ya Mafarisayo, hawakumkiri hadharani kwa kuogopa kwamba watatengwa na sunagogi.


Quˈn nyoliˈn kyiˈjjo noq tiˈchaqjo, a nya qojtzqiˈn, ex qaja tuˈn tel qnikyˈa te, tzeˈn chi elpine kykyaqiljo lo. 	 Vitu vingine tulivyosikia kwa masikio yetu vinaonekana kuwa viroja kwetu. Tungependa kujua mambo haya yana maana gani."


Tzaj kytzyuˈn ojtxe qxjalil, a ojtxe ja te naˈbˈl Dios, a iqintaq kyuˈn, ex ayetziˈn i ul tukˈa Josué, tzaj kyiˈn kyukˈa, tej tkanbˈitjo txˈotxˈ lo, Canaán tbˈi, a kytxˈotxˈjo txqantl xjal aj il, ayej xi xoˈn kywutzjo qxjalil, tuˈn Dios. Ikytzin bˈajjo, teˈ naˈmxtaq titzˈje David. 	 Kisha babu zetu walilipokezana wao kwa wao mpaka wakati wa Yoshua, walipoinyakua ile nchi kutoka kwa mataifa ambayo Mungu aliyafukuza mbele yao. Hapo lilikaa mpaka nyakati za Daudi.


Teˈ tiwle tuˈn Jse ex Mariy, noq i jaw kaˈylaj tiˈj, ex xi tqˈmaˈn tnana te: ¡Wal! ¿Tiquˈn tuˈn qiˈja ikyjo? Loqoˈy tzunx nqo bˈisin wen tiˈja tuˈn tjyete. 	 Wazazi wake walipomwona walishangaa. Maria, mama yake, akamwuliza, "Mwanangu, kwa nini umetutenda hivyo? Baba yako na mimi tumekuwa tukikutafuta kwa huzuni."


Quˈn aku bˈaj ikyjo; qa nxi kychyoˈn tchibˈjil aluˈmj, a otaq kubˈ kywutzjo kywutzbˈiyil toj tja kydiosxjal, exsin qa atkutaq jun nimil nkaˈyin kyiˈja, a naˈmxix tweˈ toj tnimbˈil; exsin qa xkubˈ tbˈinchinkutaq tzeˈnkuˈ kyeˈ, exsin bˈalaqa ntiˈtaq bˈisin tuˈn ikyjo. Me noq tuˈn s‑ok tkaˈyin kyiˈja ikyjo, ja xkubˈe tzˈaqe te jun majx toj il. 	 Maana, mtu ambaye dhamiri yake ni dhaifu, akikuona wewe mwenye ujuzi unakula vyakula hivyo ndani ya hekalu la sanamu, je, hatatiwa moyo wa kula vyakula vilivyotambikiwa sanamu?


Quˈn noq tiˈjjo bˈaˈn kyyola, kchi tzaqpajiliˈy tjaqˈ tkawbˈil Dios kujxix wen; me qatzin qa mina, ok kychjaˈbˈilxa tuˈn. 	 Maana kwa maneno yako, utakubaliwa kuwa mwadilifu, na kwa maneno yako, utahukumiwa kuwa na hatia."


Tuˈnpetziˈn, kxel woqxeniˈn tey, tuˈn kykubˈsin kywutza tukˈa naˈj Dios tiˈj tkyaqil xjal, ex tuˈn kyyolin tukˈa Dios kyiˈj, tukˈa nim aqˈbˈil chjonte te; 	 Kwanza kabisa, basi naomba dua, sala, maombi na sala za shukrani zitolewe kwa Mungu kwa ajili ya watu wote,


Tuˈn ntiˈtaq tqˈoj Saulo kyiˈj, chˈiyjo Ttanim Dios toj tkyaqil txˈotxˈ te Judey, Galiley ex Samaria. Nimx i tzalaj, ex chˈiyjo kynimbˈil, ex najleqetaq tukˈa kymutxbˈil kyibˈ twutz qMan Dios, quˈn tuˈn nimintaq kyuˈn, ex attaq tchewil Dios kyiˈj. Tuˈn ikyjo, ex tukˈa tmojbˈil Xewbˈaj Xjan, chˈiye kybˈaj. 	 Wakati huo kanisa likawa na amani popote katika Yudea, Galilaya, na Samaria. Lilijengwa na kukua katika kumcha Bwana, na kuongezeka likitiwa moyo na Roho Mtakatifu.


Ex nixpe chˈin chjonte aku txi tqˈoˈn teˈ aqˈnil anetziˈn, tuˈn otaq kubˈ tbˈinchin jotxjo jniˈ otaq txi tqˈmaˈn te. 	 Je utamshukuru huyo mtumishi kwa sababu ametimiza aliyoamriwa?


Ex kxel nsmaˈn kabˈe kujsilte wiˈja, tok kyxbˈalin te bˈisbˈajil. Ex kchi yolil te kujsil teˈ yol toj 1,260 qˈij. 	 Nami nitawatuma mashahidi wangu wawili ili watangaze ujumbe wa Mungu kwa muda huo wa siku elfu moja mia mbili na sitini wakiwa wamevaa mavazi ya magunia."


Tej tbˈinte Jesúsjo ikyjo, bˈeˈx jaw kaˈylaj, ex bˈeˈx tzaj meltzˈaj, exsin tzaj tqˈmaˈntz kyeˈ xjal, a lipcheqetaq tiˈj. Chiˈ kyjaluˈn: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, naˈmx nbˈintiˈy jun ichin kyxol aj Israel, a atit nim tnimbˈil tzeˈnku tnimbˈiljo ichin lo, chiˈ. 	 Yesu aliposikia hayo, alishangaa; halafu akauelekea ule umati wa watu uliokuwa unamfuata, akasema, "Sijaona imani kubwa namna hii hata katika Israeli."


Tej kybˈinte aj Jerusalén ikyjo, ok kyqˈoˈn tbˈij txˈotxˈ anetziˈn: Acéldama, atzin tzˈelpineˈ toj qyol, Ttxˈotxˈil Chikyˈ. 	 Kila mtu katika Yerusalemu alisikia habari za tukio hilo na hivyo, kwa lugha yao, wakaliita lile shamba Hekeli Dama, maana yake, Shamba la Damu.)


Ex noq tuˈnjo tkyimlin Crist, ma tzˈel tipin kawbˈil tukˈa tkyaqil nukˈbˈil ex jniˈ jikysbˈil qchwinqil, a noq tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa Dios. Ex atzin jaˈlin, ma chi ok tmujbˈin kabˈe tnam, ayeˈ aj Judiy junx kyukˈa nya Judiy, tuˈn kyok akˈaj junx tukˈa, tuˈntzin at qmujbˈil qibˈ qkyaqilx. 	 Aliiondoa ile Sheria ya Wayahudi pamoja na amri zake na kanuni zake, ili kutokana na jamii hizo mbili aumbe jamii moja mpya katika umoja naye na hivyo kuleta amani.


Tuˈn ikyjo, tzunx nchin tzalaja, ex nchin bˈitziˈn tukˈa tzeˈjbˈil. Ex qˈuqle nkˈuˈja tiˈja tukˈa tkyaqil nchwinqila, 	 Kwa hiyo, moyo wangu ulifurahi; tena nilipiga vigelegele vya furaha. Mwili wangu utakaa katika tumaini;


Ex atzin tsibˈiljo storak junx kyukˈa jniˈ kynaˈj Dios jax tiˈj tqˈobˈ angel tuˈn tjapin tzma twutz Dios. 	 Moshi wa ubani ukapanda juu, pamoja na sala za watu wa Mungu, kutoka mikononi mwake huyo malaika aliyekuwa mbele ya Mungu.


Quˈn ikytziˈn tzeˈnku te Ttanim Dios nkubˈ tnimin Crist, ex ikyqetzin kye xuˈjlbˈajjo, tuˈn tkubˈ kynimin kychmil toj tkyaqil. 	 Kama vile kanisa linavyomtii Kristo, vivyo hivyo, wake wawatii waume zao katika mambo yote.


Quˈn atzin xnaqˈtzbˈil nim t‑xilin, ikyjo tzeˈnku wabˈj, a n‑ajbˈin kye xjal, a ma chi tijin, ex te kyeˈ, at tumil toj kywutz, quˈn n‑el kynikyˈ te alkye wen ex alkye nya wen. 	 Lakini chakula kigumu ni kwa ajili ya watu waliokomaa, ambao wanaweza kubainisha mema na mabaya.


Me bˈeˈx kubˈ tewin te Pegr. Chiˈ kyjaluˈn: Ay txin, nyax wojtzqiˈn wejiˈy ichin anetziˈn. 	 Lakini Petro akakana akisema, "Wee! simjui mimi."


I kubˈsin kywutz nimxix te Jesús, tej kypon kanin tkˈatz, exsin xi kyqˈmaˈntz te kyjaluˈn: Taa, nimsinx tkˈuˈja, atla qajiˈy noqit aku txiˈy qukˈiy, exsin tuˈn tkubˈ tqˈaninjiy ajo jun taqˈniljo jun tbˈanil nejinel. 	 Walipofika kwa Yesu, walimsihi sana, wakasema: "Huyu anastahili afanyiwe jambo hilo,


Quˈn tkyaqil qya, aj tok kykaˈyin, n‑el kyanmin kyiˈj tuˈn kykyˈaˈjin kyukˈa, ex mi nchi sikyte tuˈn kybˈinchin aj pajil. Ex kukx nchi xmoxin kyiˈjjo a nya kujqe toj kynimbˈil. At‑xix kynabˈl tuˈn tpon kykˈuˈj tiˈj tiˈchaqku, me at tqanbˈil Dios kyibˈajjo xjal luˈn. 	 Macho yao yamejaa uzinzi na uwezo wao wa kutenda dhambi hauna kikomo. Huwaongoza watu walio dhaifu mpaka mitegoni. Mioyo yao imezoea kuwa na tamaa ya mali. Wapo chini ya laana ya Mungu!


Exsin qa aku xknet tuˈn, twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, maˈxla tzalajx tiˈjjo jun tzeˈnqekuljo bˈeljajlajaj toj jweˈ kˈal, a mi ẍi kyij naj. 	 Akimpata, nawaambieni kweli, humfurahia huyo kuliko awafurahiavyo wale tisini na tisa ambao hawakupotea.


Tuˈnpetziˈn, xi kychqˈoˈn junjun kyukˈa, junx kyukˈa junjun xjal, ayeˈ lipcheqektaq tiˈj Herodes, exsin xi kyqˈmaˈntz te Jesús: Ay, xnaqˈtzil, noq samiˈy, bˈiˈn qe quˈn, qa nyolin te twutzxix, ex nxnaqˈtziˈn noq tiˈjjo tbˈeyil chwinqil tuˈn qxiˈ tukˈa qMan Dios. Ex nya noq lipcheka tiˈjjo nkyqˈmanxjal, ex mi nchi kubˈ tniminjiy aye nim kyoklin, quˈn toj twutza, junx kyoklinxjal kykyaqil. 	 Basi, wakawatuma wafuasi wao pamoja na wafuasi wa kikundi cha Herode. Wakamwuliza, "Mwalimu, tunajua kwamba wewe ni mtu mwaminifu, na kwamba wafundisha njia ya Mungu kwa uaminifu; humwogopi mtu yeyote, maana cheo cha mtu si kitu kwako.


Me attaq jun kyxol, a Caifás tbˈi, toktaq te kynejilxix pale tojjo abˈqˈe anetziˈn, ex xi tqˈmaˈn kye: Ntiˈx kye kynabˈl. 	 Hapo, mmoja wao aitwaye Kayafa, ambaye alikuwa Kuhani Mkuu mwaka huo, akawaambia, "Ninyi hamjui kitu!


Xitzin tqanin aj Etiopía te Lip: Bˈinchima xtalbˈil. Qˈmantziˈn weˈy; ¿Anqiˈj nyolineˈ ojtxe yolil tojjo yol luˈn; ma tiˈjxpela moj qa tiˈj junxilj? 	 Huyo Mwethiopia akamwambia Filipo, "Niambie, huyu nabii anasema juu ya nani? Anasema mambo haya juu yake yeye mwenyewe au juu ya mtu mwingine?"


Ex kyaj tuˈn kyok qe kyiˈj tnejil meẍ te wabˈl toj kyjaxjal ex kyoj muˈẍ ja te naˈbˈl Dios. 	 Hupenda nafasi za heshima katika karamu na viti vya heshima katika masunagogi.


Ex noqit tuˈn tipiˈn chi qˈanit yabˈ, ex tuˈn tbˈant nim techil tiˈj tipin tbˈi xjan taqˈnila, Jesús, chi chiˈ. 	 Nyosha mkono wako uponye watu. Fanya ishara na maajabu kwa jina la Yesu Mtumishi wako Mtakatifu."


Atzin wejiˈy waqˈnil, a skˈoˈnxix, ex kˈuˈjlinxix wuˈn, ex nchin tzalaja tiˈj. Kˈwel nqˈoˈn nXewa toj tanmin. Ex ok k‑yolil tiˈj Nkawbˈila toj tkyaqil twutz txˈotxˈ. 	 "Hapa ni mtumishi wangu niliyemteua, mpendwa wangu anipendezaye moyoni. Nitaiweka Roho yangu juu yake, naye atatangaza hukumu yangu kwa mataifa yote.


Quˈn bˈiˈn wuˈn tuˈn qAjaw Jesús, qa ntiˈx jun tiˈ nya wen tuˈnx tibˈx, quˈn a nya wen ntzaj noq tuˈn qxim. Tuˈnpetziˈn, qa at jun tiˈ nya wen toj twutz jun xjal, exla nya wentz tuˈn tkubˈ tbˈinchin. 	 Katika kuungana na Bwana Yesu, nina hakika kwamba hakuna kitu chochote kilicho najisi kwa asili yake; lakini, mtu akidhani kwamba kitu fulani ni najisi, basi, kwake huwa najisi.


Tej tetz Jesús antza, bˈeˈx xiˈ toj txˈotxˈ te Tiro ex te Sidón. 	 Yesu aliondoka mahali hapo akaenda kukaa katika sehemu za Tiro na Sidoni.


Ex xi tqˈmaˈn Jesús kye jniˈ xjal, tuˈn kybˈaj kubˈ qe twutz txˈotxˈ. 	 Basi, Yesu akawaamuru watu wakae chini.


¿Me tin quˈn waja tuˈn tkubˈ ntzˈibˈinjiˈy luˈn? ¿Ma tuˈnpela kyyolin xjal bˈaˈn wiˈja? ¡Mina! Qalaˈ a wajiˈy tuˈn ttzalaj Dios wiˈja. Quˈn noqit noq tuˈn nnimsin wibˈa kywutzxjal, mitla xi ntziyiˈn tuˈn woka te taqˈnil Crist. 	 Sasa nataka kibali cha nani: cha binadamu, ama cha Mungu? Au je, nataka kuwapendeza watu? Kama ningefanya hivyo, mimi singekuwa kamwe mtumishi wa Kristo.


Nqo naˈn Dios, tuˈntzin mi kubˈ kybˈinchinjiˈy nya wen, nya noq tuˈn tyekˈin qa wenqoˈy kywutza; qalaˈ tuˈn kyel wena twutz Dios, exla qa nyakuj nya wenqoˈy. 	 Tunamwomba Mungu msifanye uovu wowote, lakini si kusudi tuonekane kama watu waliokwisha faulu, bali mpate kutenda mema, hata kama sisi tunaonekana kuwa tumeshindwa.


Ex ikyxjo, a Tkawbˈil Dios, a at toj kyaˈj, tzeˈnku jun kˈayil njyoˈn tiˈj jun tal abˈj tbˈanilxix. 	 "Tena, Ufalme wa mbinguni umefanana na mfanyabiashara mmoja mwenye kutafuta lulu nzuri.


Tej tok tkaˈyiˈn ma tij txuk qa otaq tzaj xoˈn twutz txˈotxˈ, bˈeˈx ok lipe tiˈjjo qya, a otaq tzul itzˈje tal. 	 Joka lilipotambua kwamba limetupwa chini duniani, likaanza kumwinda yule mama aliyekuwa amejifungua mtoto wa kiume.


Ajin te Judas kyukˈa, a otaq txi kˈayinte. Tuˈnpetziˈn xi kytzaqˈwin: A Jesús aj Nazaret, chi chiˈ. 	 Nao wakamjibu, "Yesu wa Nazareti!" Yesu akawaambia, "Mimi ndiye." Msaliti Yuda alikuwa amesimama hapo pamoja nao.


Me metzin qe te qMan Dios qoqe, ex ayetziˈn a o tzˈel kynikyˈ te Dios nqo kubˈ kybˈin. Me ayetzin kye nya te Diosqe, mi nqo kubˈ kybˈin kyeˈ. Tuˈntzin ikyjo, k‑elile qnikyˈ te ankyeˈ a at Xewbˈaj Xjan tukˈa, ex ankyeˈ a at xewbˈaj te tajaw il tukˈa. 	 Lakini sisi ni wake Mungu. Mtu anayemjua Mungu hutusikiliza, mtu asiye wa Mungu hatusikilizi. Basi, kwa njia hiyo tunaweza kutambua tofauti kati ya Roho wa ukweli na roho wa uongo.


Ayiˈy xjal, ¿Tiquˈnil nkubˈ kybˈinchinjiˈy lo? Ichinqo qeˈ tzeˈnku kyeˈ. Ex ma qo ula qˈmalte kyeˈy, tuˈn tkyij kytzaqpinjiˈy a nbˈant kyuˈn, quˈn ntiˈx tajbˈin twutzjo Dios, a nimxix toklin. Tuˈntzintzjo, kytxˈixpinks kynabˈla tukˈa Dios itzˈ, a kubˈ bˈinchinte kyaˈj, txˈotxˈ, ex ttxuyil aˈ, ex tkyaqiljo at kyoj. 	 "Ndugu, kwa nini mnafanya mambo hayo? Sisi pia ni binadamu kama ninyi. Na, tuko hapa kuwahubirieni Habari Njema, mpate kuziacha hizi sanamu tupu, mkamgeukie Mungu aliye hai, Mungu aliyeumba mbingu na nchi, bahari na vyote vilivyomo.


Me oktzin ten Pegr qˈol qanbˈil tibˈajx, ex xi tqˈmaˈn: Twutz Dios, mi ojtzqiˈnx wejiˈy ichin wuˈn anetziˈn. Ex njawku oqˈ ekyˈ. 	 Hapo Petro akaanza kujilaani na kuapa akisema, "Simjui mtu huyo!" Mara jogoo akawika.


Ante Isaí, ttata David, a nmaq kawiltaq. Ante David ttata Salomón, a taljo t‑xuˈjlbˈin Urías. 	 naye Yese alimzaa Mfalme Daudi. Daudi alimzaa Solomoni (mama yake Solomoni alikuwa mke wa Uria).


Tej tbˈijte kyuˈn jniˈ xjal tiˈjjo jniˈ nbˈaj bˈanttaq tuˈn, nimx bˈaj ul lolte tzeˈnqekuˈ aj Judey, aj Jerusalén, aj Idumey, jniˈ qeˈ najleqetaq tjlajxiˈ Nim Aˈ Jordán, exqe aj Tiro ex aj Sidón. 	 Idumea, ng'ambo ya mto Yordani, Tiro na Sidoni. Watu hao wengi walimwendea Yesu kwa sababu ya kusikia mambo mengi aliyokuwa ameyatenda.


Tej tok kykaˈyin txqantl aqˈnil ikyjo, bˈeˈx tzaj chyoˈn kyanmin tiˈj. Bˈeˈx i xiˈ qˈmalte te kawil tkyaqiljo otaq bˈaj. 	 "Basi, watumishi wenzake walipoona jambo hilo walisikitika sana, wakaenda kumpasha habari bwana wao juu ya mambo hayo yaliyotukia.


Mix aˈl jun o tli twutz qMan Dios, qalaˈ oˈkqinxa, ayiˈn, a ẍin tzaj tsmaˈn. 	 Hii haina maana kwamba yupo mtu aliyemwona Baba, isipokuwa yule aliyetoka kwa Mungu; huyo ndiye aliyemwona Baba.


Qatzin toj spikyˈin taˈye kyximbˈitza exsin tkyaqiljo kychwinqila, ex ntiˈ chˈin qxopin toj; okpen k‑elil kynikyˈtza tiˈj tkyaqiljo nya wen, tzeˈnku tuˈn kybˈeta toj jun tqan tzaj. 	 Basi, kama mwili wako wote una mwanga, bila kuwa na sehemu yoyote yenye giza, mwili huo utang'aa kikamilifu kama vile taa inavyokuangazia kwa mwanga wake."


Ankye teˈ ma tzˈitzˈje kyuˈn manbˈaj, at tchwinqil te twutz txˈotxˈ. Ex ankye te ma tzˈitzˈje tkabˈ majin tuˈn Xewbˈaj Xjan, at chwinqil te jun majx. 	 Mtu huzaliwa kimwili kwa baba na mama, lakini huzaliwa kiroho kwa Roho.


Ex alkye tkyˈeˈ tuˈn t‑xi lipe wiˈja toj tkyaqil, exla qa tuˈn tkyim tzeˈnqekuˈ xjal xi kyiqin kycruz te kyimin, ntiˈ toklin tuˈn tok te weˈy. 	 Mtu asiyechukua msalaba wake na kunifuata, hanistahili.


Atziˈn Xewbˈaj Xjan qˈmaˈnte te Simeón, tuˈn tzmaxitaq tuˈn tkyimjo, aj tlon teˈ Kolil, a Crist, a tuˈntaq tul tsmaˈn Dios. 	 Roho Mtakatifu alikuwa amemhakikishia kwamba hatakufa kabla ya kumwona Masiha wa Bwana.


Quˈn tuˈntzin aj tul Crist, ajo Tnejilxix Kyikˈlel, ktzajil kytzyuˈn jun oyaj tbˈanilx, a mi bˈaj, qalaˈ kqoptzˈajiyil te jun majx. 	 Na wakati Mchungaji Mkuu atakapotokea, ninyi mtapokea taji ya utukufu isiyofifia.


Tej kyjaˈtaq t‑xiˈ Jesús toj tnam te Jerusalén, antza bˈete tojjo bˈe tkuˈx kyxol tnam te Samaria ex Galiley. 	 Yesu akiwa safarini kwenda Yerusalemu alipitia mipakani mwa Samaria na Galilaya.


¿Ma nyapela at tokliˈn bˈinchil xoqˈl, tuˈn tkubˈ tbˈinchin noq tzeˈnchaqku taj? Aku kubˈ tbˈinchin qa taj tuˈn tkubˈ tbˈinchin jun kˈwil tbˈanilx wen, ex juntl noq te tkˈwel tzˈis. 	 Mfinyanzi anaweza kuutumia udongo apendavyo na kufinyanga vyungu viwili kwa udongo uleule; kimoja kwa matumizi ya heshima, na kingine kwa matumizi ya kawaida.


Toj Jerusalén, at jun tkubˈil aˈ ma tij, tkubˈ tkˈatz jun ma tij tjpel ja, Tjpel Tja Rit tbˈi. Ajo aˈ tok tbˈi: Betzata toj kyyol aj Judiy. Attaq jweˈ tqan ja anetziˈn. 	 Huko Yerusalemu, karibu na mlango uitwao Mlango wa Kondoo, kulikuwa na bwawa la maji liitwalo kwa Kiebrania Bethzatha, ambalo lilikuwa na baraza tano zenye matao.


Aˈlchaqx kyetz k‑okil bˈinte lo, bˈaˈn tuˈn tkubˈ kybˈiˈn. 	 "Aliye na masikio, na asikie!


Qalatzin weˈ, ma txi nqˈmaˈn wejiˈy a twutzxix kyeˈy, a tzaj t‑xnaqˈtzin Dios weˈy. ¿Tiquˈn kyajtza tuˈn nkubˈ kybˈyoˈn? Quˈn te Abraham ntiˈx chˈin teˈ xkubˈ tbˈinchin ikyjo. 	 Mimi nimewaambieni ukweli niliousikia kwa Mungu; hata hivyo, ninyi mwataka kuniua. Abrahamu hakufanya hivyo!


Chi chiˈ kyjaluˈn: ¿Tiˈn k‑okil qbˈinchin kyiˈjjo xjal lo? Bˈiˈn kyuˈn kykyaqil aj Jerusalén, ma lonte tiˈjjo ma bˈant kyuˈn, ex nlay kubˈ qewin qa ma qˈanitjo ichin. 	 Wakaulizana, "Tufanye nini na watu hawa? Kila mtu anayeishi Yerusalemu anajua kwamba mwujiza huu wa ajabu umefanyika, nasi hatuwezi kukana jambo hilo.


Ex ok tkaˈyin Jesús jun tal qya yajxix, a kyimnin tchmil, tej tkux tqˈoˈn kabˈe tal netzˈ pwaq te toyaj. 	 akamwona pia mama mmoja mjane akitumbukiza humo sarafu mbili ndogo.


Kyqˈoˈnkxsinjiˈy kolbˈil tzeˈnku jun toj kywiˈy tuˈn tklet kywiˈy tuˈn. Ex kytzyuˈnktzinjiˈy Tyol Dios tzeˈnku jun machet te bˈujbˈil tuˈn tipin Xewbˈaj Xjan. 	 Upokeeni wokovu kama kofia yenu ya chuma, na neno la Mungu kama upanga mnaopewa na Roho Mtakatifu.


Ex kykyaqil kux nojsin kyanmin tuˈn Xewbˈaj Xjan, ex i ok ten yolil, me toj junxil yol, tzeˈnku tqˈma Xewbˈaj Xjan. 	 Wote wakajazwa Roho Mtakatifu, wakaanza kusema lugha mbalimbali kadiri Roho alivyowawezesha.


Quˈn alkye ma kubˈ tqˈmaˈn tbˈi t‑altar Dios toj tnejil ja te naˈbˈl Dios tiˈj tyol, nya noq tiˈj tbˈi t‑altar ma kubˈe tqˈmaˈne tyol, qalaˈ majx tiˈj tkyaqiljo tkubˈ tibˈaj. 	 Anayeapa kwa madhabahu ameapa kwa hiyo madhabahu, na kwa chochote kilichowekwa juu yake.


Ex ikyxjo, kukx chi naˈnjiˈy Dios, ex kyqˈonka tilil tukˈa tkyaqil kyanmiˈn tuˈn kynaˈn Dios. Ex kybˈinchinkuy tukˈa aqˈbˈil chjonte te Dios. 	 Dumuni katika sala, na mnaposali muwe waangalifu, mkimshukuru Mungu.


Ex kyqˈaninqekujiˈy yabˈ, a iteˈ antza, exsin kyqˈmanxa kyjaluˈn: Ajo Tkawbˈil qMan Dios, luˈ ma tzul laqˈe kykˈatza, chichkujiˈy. 	 Ponyeni wagonjwa walioko huko, waambieni watu: Ufalme wa Mungu umekaribia kwenu.


Tojjo ja te naˈbˈl Dios anetziˈn, attaq jun ichin tokxtaq jun taqˈnil tajaw il toj tanmin. Tej tbˈin teˈ jniˈ tyol Jesús, bˈeˈx jaw ẍchˈin. Chiˈ kyjaluˈn: 	 Mara akatokea mle ndani ya sunagogi mtu mmoja mwenye pepo mchafu,


Axte Caifásjo lo, a otaq qˈmante kye aj Judiy, qa wentaq kye tuˈn tkyimtaq jun ichin te kyxel tkyaqil kyxjalil. 	 Huyo Kayafa ndiye aliyekuwa amewashauri Wayahudi kwamba ni afadhali mtu mmoja afe kwa ajili ya taifa.


Quˈn atzin qMan Dios, at teˈ tchwinqil tuˈnx tibˈx, ex aku ttxuyil chwinqil. Ex ikyxjo, o tzaj tqˈoˈn wokliˈn, a ayiˈn Tkˈwal, tuˈn tten nchwinqila wuˈnx wibˈxa. 	 Kama vile Baba alivyo asili ya uhai, ndivyo pia alivyomjalia Mwanawe kuwa asili ya uhai.


Ex tej nteˈn kyxola, ntiˈtaq nim wipiˈn ex nimtaq nxobˈila, ex noq nchin luˈlintaqa wen, tuˈn jun wokliˈn o tzaj tqˈoˈn Dios kyxola. 	 Nilipokuwa kwenu nilikuwa dhaifu, natetemeka kwa hofu nyingi.


Ikyxjo kyqˈolbˈinqexjiˈy jniˈ Ttanim Dios ok kychmoˈn kyibˈ toj tja Priscila ex Aquila. Ikyxjo te jun wukˈiy, a Epeneto, a tnejil nimil tiˈj Crist toj txˈotxˈ te Asia, ex nimxix kˈuˈjlin wuˈn. 	 Salamu zangu pia kwa kanisa linalokutana nyumbani kwao. Salamu zangu zimfikie rafiki yangu Epaineto ambaye ni kwa kwanza katika mkoa wa Asia kumwamini Kristo.


Me ante Jesús nktantaq tiˈjxi bark, kuẍletaq twiˈ tibˈaj jun qˈuqbˈil. Okx kˈasin Jesús kyuˈn t‑xnaqˈtzbˈin, exsin xi kyqˈmaˈn te: ¡Xnaqˈtzil! ¿Minatzin ntzaj qˈaqˈin tkˈuˈja qiˈj? Chˈix qxi mulqˈaj toj aˈ. 	 Yesu alikuwa sehemu ya nyuma ya mashua, amelala juu ya mto. Basi, wanafunzi wakamwamsha na kumwambia, "Mwalimu, je, hujali kwamba sisi tunaangamia?"


Ante txˈotxˈ ayetziˈn xjal tkyaqil. Atzin triy, ayetziˈn nimil tiˈj Tyol Dios. Ex atziˈn kˈul, ayetziˈn xjal nya nimil, ayeˈ ncheˈx lipe tiˈj tajaw il. 	 Lile shamba ni ulimwengu. Zile mbegu nzuri ni watu wale ambao Ufalme ni wao. Lakini yale magugu ni wale watu wa yule Mwovu.


Qˈmanxa kye nimil tkyaqiljo luˈn, tuˈntzin mi chi yolbˈajtz kyuˈnxjal. 	 Wape maagizo haya, wasije wakawa na lawama.


Quˈn bˈapeˈ kye yaj loqe kye iteˈ axsa kyxola, me metzin weˈ, mi chin tenl weˈ kyukˈiy. 	 Maskini mnao daima pamoja nanyi, lakini mimi sitakuwapo pamoja nanyi daima.


Qa at jun xjal taj tuˈn tok lipe wiˈja, me nya kˈuˈjlinkqiˈn tuˈn tukˈa tkyaqil tanmin, qalaˈ oˈkxtza toka tkˈuˈj tiˈj tman, tiˈj ttxu, tiˈj t‑xuˈjil, kyiˈjqe tkˈwal, kyiˈjqe ttziky ichin ex qya, kyiˈjqe titzˈin ichin ex qya, mo qa axsa qˈuqle tkˈuˈj tiˈjx; nlay tzˈokjo xjal anetziˈn te nxnaqˈtzbˈiˈn, chiˈ. 	 "Mtu yeyote akija kwangu, asipowachukia baba na mama yake, mke wake, watoto, ndugu na dada zake, naam, hata na nafsi yake mwenyewe, hawezi kuwa mwanafunzi wangu.


Tuˈntziˈn, kyqˈonxsin kyibˈtza toj tqˈobˈ qMan Dios, ex kyiˈjlemila tajaw il. Ikytziˈn, k‑elil oqjo kyiˈja. 	 Basi, jiwekeni chini ya Mungu; mpingeni Ibilisi naye atawakimbieni.


Toj juntl majl tzaj tchqˈoˈn juntl taqˈnil, ex ikyxjo, bˈeˈx kyˈixbˈe twiˈ, noqx jniˈ bˈaj kyyisoˈn, ex kukxljo, aj kychqˈoˈn. 	 Akatuma tena mtumishi mwingine; huyu wakamuumiza kichwa na kumtendea vibaya.


Tzikyˈxsin tuˈn toj aqˈuntl, tzeˈnku jun xoˈl qˈaqˈ, quˈn ma tzˈoka te jun xoˈl qˈaqˈ te Crist, a Jesús. 	 Shiriki katika mateso kama askari mwaminifu wa Kristo yesu.


Tiˈjjo lo, majxpe te Moisés kyij tzˈibˈinte, tej ttzaj tyekˈin Dios tibˈ toj tqan txˈiˈx, a nkˈanttaq ojtxe. Tuˈn ikyjo, bˈiˈn quˈn qa nchi jatz anqˈin kyimnin, quˈn axte Dios qˈmante kyjaluˈn: Ayin wejiˈy tDios Abraham, te Isaac ex te Jacob. Mix tqˈma qa ayintaq wejiˈy, qalaˈ ayin wejiˈych. 	 Lakini, kwamba kuna kufufuka kutoka wafu, hata Mose alithibitisha jambo hilo katika Maandiko Matakatifu. Katika sehemu ya Maandiko Matakatifu juu ya kile kichaka kilichokuwa kinawaka moto, anamtaja Bwana kama Mungu wa Abrahamu, Isaka na Yakobo.


Me noq i bˈaj kubˈ mutxe tuˈn kytxˈixew, quˈn otaq bˈaj kubˈ kyyolintaq alkye nimxtaq toklin kyxol. 	 Lakini wao wakanyamaza, maana njiani walikuwa wamebishana ni nani aliye mkuu kati yao.


Me tzuntzin nyontaq Pabl toj Atenas, tuˈn tkanin Silas ex Timotey, bˈeˈx jaw tikyˈin, tej tok tkaˈyin txqan twutzbˈiyil, qˈoˈnk kyuˈn te kydios. 	 Paulo alipokuwa anawasubiri Sila na Timotheo huko Athene, moyo wake ulighadhibika sana alipoona jinsi mji huo ulivyokuwa umejaa sanamu za miungu.


Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, noq tuˈn tpaj tkyaqiljo lo, kˈwel tzˈaq tkawbˈil Dios kujxix wen kyibˈajjo xjal jaˈlin. 	 Nawaambieni kweli, kizazi hiki kitapata adhabu kwa sababu ya mambo haya.


Atzin teˈ ijaj, a xpon chitj kyxol abˈj, antza nyoline teˈ kyiˈjjo xjal, a nchi bˈin tiˈj Tyol qMan Dios. Nxi kynimin tukˈa tkyaqil kyajbˈil, me ajo kynimbˈil ntiˈxix tkujil, ex noq te jteˈbˈin qˈij, tuˈntziˈn bˈeˈx nchi jaw tzˈaq toj kynimbˈil, tzeˈnku ntzaj jun mibˈin toj kychwinqil. 	 Zile zilizoanguka penye mawe zinaonyesha watu wale ambao wanaposikia juu ya lile neno hulipokea kwa furaha. Hata hivyo, kama zile mbegu, watu hao hawana mizizi maana husadiki kwa kitambo tu, na wanapojaribiwa hukata tamaa.


Ok twokˈchin tjpel ja, jaˈ iteˈtaq, ex etz jun txin, Rode tbˈi, lolte alkyetaqjo nwokˈchintaq. 	 Petro alibisha mlango wa nje na mtumishi mmoja msichana aitwaye Roda, akaenda mlangoni kuitikia.


Bˈalaqa a xjal, a tokx tuja, ktzajil tqˈmaˈn: Mitzin chin tyajiy nej. Ma jpet weˈ nja, ex loqo qeˈ ma qo kux kẍe kyukˈa qalaˈ. Me bˈaˈpetziˈn, nlay chin jaw weˈks weˈ qˈolte chˈin tiˈ tey. 	 Naye, akiwa ndani angemjibu: Usinisumbue! Nimekwisha funga mlango. Mimi na watoto wangu tumelala; siwezi kuamka nikupe!


Ex qa wentaq toj kywutza tuˈn nxiˈy, okla kqo xela kyukˈa. 	 Kama itafaa nami niende, basi, watakwenda pamoja nami.


Bˈaj jun maj, kyjaˈtaq qxiˈy tzma ttzi aˈ, jaˈ nkubˈ naˈyetaq Dios, ok qkˈulbˈiˈn jun kuˈxin qya, a nkanintaq tnabˈl tiˈjjo naˈmxtaq tul kanin, quˈn tzyuˈntaq tanmin tuˈn taqˈnil tajaw il. Jun aqˈniltaqjo kuˈxin qya luˈn, ex nimtaq kypwaqjo tajaw nkykanbˈin noq tuˈn nbˈanttaq tuˈn. 	 Siku moja, tulipokuwa tunakwenda mahali pa kusali, msichana mmoja aliyekuwa na pepo mwenye uwezo wa kuagua alikutana nasi. Msichana huyo alikuwa anawapatia matajiri wake fedha nyingi kwa uaguzi wake.


Me atzaj teˈ kybˈinte txqantl xjal, qa otaq cheˈx Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin tzma Betsaida, bˈeˈxsin i xi lipetz kyiˈj. I kubˈ tziyin tuˈn Jesús tej kykanin; xi chikyˈbˈin Tkawbˈil qMan Dios kye, ex i kubˈ tqˈanin jniˈ yabˈ. 	 Lakini wale watu walipojua alikokwenda, walimfuata. Yesu akawakaribisha akawazungumzia juu ya Ufalme wa Mungu, akawaponya wale waliohitaji kuponywa.


a saj tqˈoˈn qMan Dios qe, noq tuˈn Jesucrist, a Klolqe. 	 Mungu alitumiminia Roho Mtakatifu bila kipimo kwa njia ya Yesu Kristo, Mwokozi wetu,


Teˈ tbˈaj wajxaq qˈij tulin itzˈje, ul aqˈbˈaj techiljo qˈa, tzeˈn nchi tenetaqjo jniˈ kykˈwal aj Judiy, a qˈaqetaq. Atziˈn teˈ tuˈntaq tok tbˈi, Zakariytaq tbˈi tuˈntaq tok qˈoˈn, tzeˈnkuxjo tbˈi ttata. 	 Halafu siku ya nane walifika kumtahiri mtoto, wakataka kumpa jina la baba yake, Zakariya.


Ikytzin bˈajjo, ayetziˈn kubˈ kynimin tyol Pegr, bˈeˈx i kuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ. Tojjo qˈij anetziˈn, bˈalaqa oxe mil xjal ok kychmoˈn kyibˈ kyukˈa txqantl nimil. 	 Wengi waliyakubali maneno yake, wakabatizwa. Watu wapatao elfu tatu wakaongezeka katika kile kikundi siku hiyo.


Me qa a xbˈantjo wuˈn a nkyˈeˈy tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn, a nya wen, chi kawbˈil. Antza n‑ele nnikyˈa te, qa a kawbˈil, a iˈjlin wuˈn, wenxix. 	 Ikiwa basi, ninatenda kinyume cha matakwa yangu, hii inamaanisha kwamba nakubali kuwa ile Sheria ni nzuri.


Me ayetzin kyej Judiy, bˈeˈx i ok meltzˈaj tiˈj, ex i ok ten yisolte. Tuˈn ikyjo, bˈeˈx el tchtoˈn tej Pabl tiˈj t‑xbˈalin, tuˈn t‑xi tyekˈin kye, qa nya wentaqjo yasbˈilte otaq tzˈok qˈoˈn, exsin xi tqˈmaˈn kyjaluˈn: Ayexa at kypaja, qa ma chi naja toj paˈbˈin, ex nyaqiˈn at npaja, quˈn kykyˈeˈy tuˈn t‑xi nchikyˈbˈin Tyol Dios kyeˈy. Tuˈn ikyjo, ma chinka kyukˈa nya Judiy, chi Pabl. 	 Walipompinga na kuanza kumtukana, aliyakung'uta mavazi yake mbele yao akisema, "Mkipotea ni shauri lenu wenyewe; mimi sina lawama yoyote juu ya jambo hilo. Na tangu sasa nitawaendea watu na mataifa mengine."


Tuˈnpetziˈn, ax qˈijjo anetziˈn, bˈeˈx i kyij aj kawil toj wen, tuˈn tkubˈ kybˈyoˈn Jesús. 	 Basi, tangu siku hiyo viongozi wa Wayahudi walifanya mipango ya kumwua Yesu.


Quˈn ate qMan Dios, jun Dios te nukˈbˈil, nya noq te tzeˈnchaqku, ikytziˈn tzeˈnku nbˈant toj tkyaqil Ttanim Dios toj tkyaqil tnam. 	 Maana Mungu si Mungu wa fujo, ila wa amani.


Me ma txi nqˈmaˈn kyeˈy, me mi nchinx kynimiˈn, exla qa ma chin kyliˈy. 	 Lakini niliwaambieni kwamba ingawa mmeniona hamniamini.


Ex qa at jun xjal ntqˈmaˈn qa mujle tukˈa Dios, bˈaˈn tuˈn tbˈet toj tchwinqil, tzeˈnku xbˈete Jesucrist. 	 mtu yeyote anayesema kwamba ameungana na Mungu, anapaswa kuishi kama alivyoishi Yesu Kristo.


Quˈn qa ntiˈ aku tzˈokine atzˈin, nlay tzˈokin te txˈotxˈ, ex nlay tzˈokin te tzˈis. Oˈkxjo noq tuˈn t‑xi xoˈyit. Ankyeˈ iteˈ tẍkyin, in tok tbˈiˈn nyola, ex in tkubˈ tbˈinchin. 	 Haifai kitu wala kwa udongo wala kwa mbolea. Watu huitupilia mbali. Sikieni basi, kama mna masikio!"


Tuˈnpetziˈn, aj qa ma chi oniˈn kyiˈjjo ntiˈx chˈin at kye, mi kubˈ kybˈinchiˈn noq tuˈn telku kyqanila kyxolilexjal, tzeˈnku nbˈant kyuˈn xmiletzˈ, ayeˈ nimsil kyibˈ, kyojileˈ ja te kˈulbˈil ex kyxolileˈ tnam, noq tuˈn tkubˈ kyyolinku xjal qa tbˈanilqex. Twutzx kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa kyinxla chˈin chojbˈiljo ktzajil qˈoˈn tiˈj. 	 "Basi, unapomsaidia maskini, usijitangaze. Usifanye kama wanafiki wafanyavyo katika masunagogi na njiani ili watu wawasifu. Kweli nawaambieni, hao wamekwisha pata tuzo lao.


Majxpe quq tiˈj qqaˈn k‑elil qchtoˈn te jun yekˈbˈil kyiˈja, qa kykyˈeˈy tiˈj Tyol Dios. Me bˈiˈnkuxix kyuˈn, a Tkawbˈil Dios ma tzul laqˈe kykˈatza. 	 Hata mavumbi ya mji wenu yaliyoshikamana na miguu yetu tunawakung'utieni. Lakini, jueni kwamba Ufalme wa Mungu umekaribia.


Tbˈanilx te atzˈin. Me qa ma tzˈel najjo tpitzˈmejiltz, ntiˈlxla tajbˈin. 	 "Chumvi ni nzuri; lakini ikipoteza ladha yake, itakolezwa na nini?


Xi tqˈmaˈntl Jesús kye: ¿Tzeˈnxsilaˈ Tkawbˈil qMan Dios, ex anqukˈa aku tzˈoke qmujbˈine? 	 Tena, Yesu akasema, "Tuufananishe Utawala wa Mungu na nini? Tuueleze kwa mifano gani?


Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy xkol moẍ. Quˈn nkyqˈmaˈn qa at jun xjal xkubˈ tqˈmaˈn jun tyol, exsin ma kubˈ tqˈmaˈn tbˈi tnejil ja te naˈbˈl Dios tiˈj, nyaxix il tiˈj tuˈn tjapin bˈaj tyol tzeˈnkux tqˈma. Me qa ma kubˈ tqˈmaˈn jun tyol, exsin xkubˈ tqˈmaˈn tbˈi qˈanpwaq toj tnejil ja te naˈbˈl Dios tiˈj, ilxixpen teˈ tiˈj tuˈn tjapin bˈaj, chi chijiˈy. 	 "Ole wenu viongozi vipofu! Ninyi mwasema ati mtu akiapa kwa Hekalu, kiapo hicho si kitu; lakini akiapa kwa dhahabu ya Hekalu, kiapo hicho kinamshika.


Xi ttzaqˈwin Pilat te Jesús: ¿Mejqa aj Judiyqin weja tzeˈnku kyeˈ? A ayeku t‑xjalila exqetziˈn kynejil pale ma chi tzaj qˈintiy nwutza. ¿Tiˈtzin ma kubˈ tbˈinchiˈn? 	 Pilato akamjibu, "Je, ni Myahudi mimi? Taifa lako na makuhani wamekuleta kwangu. Umefanya nini?"


Tuˈnpetziˈn, ayiˈy erman, chi weˈxixa jikyin wen toj kynimbˈila, ex mi tzˈel naj toj kykˈuˈja a xnaqˈtzbˈil xi qqˈoˈn kyeˈy, tej otoˈxtaqa kyukˈiy, ex tojjo uˈj xi qsmaˈn kyeˈy. 	 Basi, ndugu, simameni imara na zingatieni yale mafundisho tuliyowafundisheni kwa mahubiri yetu na barua zetu.


Tej kybˈaj naˈn Dios, bˈeˈx tzaj luˈlinj txˈotxˈ jaˈ chˈuqleqetaq, ex kykyaqilx noj kyanmin tuˈn Xewbˈaj Xjan, ex i xiˈ yolil Tyol Dios tukˈa tkyaqil kyanmin. 	 Walipomaliza kusali, pale mahali walipokuwa wamekutanika pakatikiswa, nao wote wakajazwa Roho Mtakatifu. Wote wakaanza kuhubiri neno la Mungu bila uoga.


¿Tiquˈn nchin yoliˈn ikyjo? ¿Ma nyapela waja kyiˈja? Quˈn ate Dios ojtzqilte, qa at‑xix nkˈuˈja kyiˈja. 	 Kwa nini nasema hivyo? Kwa sababu eti siwapendi ninyi? Mungu anajua kwamba nawapenda!


Tuˈn jtzˈoˈnqintaqa tuˈn aqˈuntl, ntiˈtaq jun tumil tzeˈn tten tuˈn nxiˈy lol kyeˈy. 	 Kwa sababu hiyo nilizuiwa mara nyingi kuja kwenu.


Tkyaqiljo lo o bˈaj, noqx tuˈn tjapin bˈaj tkyaqiljo ntqˈmaˈn Tuˈjil Tyol Dios kyjaluˈn: Ntiˈx jun tbˈaqil tuˈn tok waqˈit. 	 Jambo hilo lilitendwa ili Maandiko Matakatifu yatimie: "Hapana hata mfupa wake mmoja utakaovunjwa."


Kyqˈmanxa kye xjal toj tnam Sion: Kykaˈyinxjiˈy Nmaq kyKawila tzul; mutxin tten, ex qˈuqlekx tibˈaj jun tal bur, kˈleˈn tal tal. 	 "Uambieni mji wa Sioni: Tazama, Mfalme wako anakujia! Ni mpole na amepanda punda, mwana punda, mtoto wa punda."


Ex qa toj tumil nbˈiˈy, il tiˈj tuˈn t‑xi yolit kyeˈ jniˈ xjal, a iteˈ toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, qa il tiˈj tuˈn tajtz tiˈj kyanminxjal tukˈa Dios, tuˈntzintla tkubˈ nnajsiˈn jniˈ kyil. Antza tuˈn ttzaj xkye tqˈumle yol lo toj txˈotxˈ te Jerusalén. 	 na kwamba ni lazima, kwa jina lake, mataifa yote kuanzia na Yerusalemu yahubiriwe juu ya kutubu na kusamehewa dhambi.


Me anteˈ qya bˈeˈx tzaj qˈoˈn kabˈe t‑xikyˈ tzeˈnku te tˈiw, tuˈntzintla tbˈant tlipin, tuˈn tkanin tojjo najbˈil, a jaˈ ntiˈ kynajbˈilxjal toj, najchaq tkˈatzjo txuk, a jaˈ tuˈn tkˈaˈchit toj oxe abˈqˈe tukˈa nikyˈjin. 	 Lakini mama huyo akapewa mabawa mawili ya tai apate kuruka mbali sana na hilo joka, mpaka mahali, pake jangwani ambapo angehifadhiwa salama kwa muda wa miaka mitatu na nusu.


Teˈ tjapin qˈij tuˈn tkubˈ tzˈaq Lisabet, ul jun kyal qˈa. 	 Wakati wa kujifungua kwake Elisabeti ulifika, akajifungua mtoto wa kiume.


Ma kyij kytzaqpinjiˈy tkawbˈil Dios, noq tuˈn tkubˈ kybˈinchinkujiˈy a kye kyajbˈil, 	 Ninyi mnaiacha amri ya Mungu na kushikilia maagizo ya watu."


Ex tzaj yekˈin jun techil toj kyaˈj: Jun qya bˈaltzˈin toj tqan qˈij, nyakuj tzeˈnku t‑xbˈalin, ex tokxtaq xjaw tjaqˈ tqan, ex tukˈa jun toj twiˈ tzeˈnku te nim toklin te kabˈlajaj cheˈw. 	 Kisha ishara kubwa ikaonekana mbinguni. Palikuwa hapo mwanamke aliyevikwa jua, na mwezi chini ya miguu yake, na taji ya nyota kumi na mbili juu ya kichwa chake!


Ex ntiˈ te aseyt ma jax tqˈoˈn toj nwiˈy, a tzeˈnkuxjo nbˈinchajtz, me metzin teˈ qya lo, at teˈ aˈ, a kˈokˈjxix wen ma tzˈok tqoˈn kyiˈj nqaˈn. 	 Wewe hukunionyesha ukarimu wako kwa kunipaka mafuta kichwani, lakini huyu mwanamke amefanya hivyo kwa kunipaka mafuta miguu yangu.


Toj Pátara, el jyet jun bark quˈn, a kyjaˈtaq t‑xiˈ tzma Fenicia. O okxa toj, exsin o xiˈtza. 	 Huko, tulikuta meli iliyokuwa inakwenda Foinike, hivyo tulipanda, tukasafiri.


Jawtzin skˈoˈn kabˈe ichin, Jse Barsabás, mo Just tbˈi; junx tukˈa Matías. 	 Basi, wakataja majina ya watu wawili; wa kwanza Yosefu aliyeitwa Barsaba (au pia Yusto), na wa pili Mathia.


Ex ayiˈy, a kyaja tuˈn kykleta noq tuˈn tjapin bˈaj ojtxe kawbˈil kyuˈn, ma tzˈel kypaˈn kyibˈa tiˈj Crist ex tiˈjjo t‑xtalbˈil qMan Dios. 	 Kama mnatazamia kukubaliwa kuwa waadilifu kwa njia ya Sheria, basi, mmejitenga mbali na Kristo; mko nje ya neema ya Mungu.


¿Tiˈn quˈn kyinx kyeˈ ẍi bˈaj ok aqˈnil yaj twiˈ kykˈuˈj s‑ex tzeˈnkuljo qe, exsin bˈeˈx xqo ok qeˈ qlixje, ex ma tzikyˈx aqˈuntl ex tqan qˈij quˈn? 	 Wakasema, Watu hawa walioajiriwa mwisho walifanya kazi kwa muda wa saa moja tu, mbona umetutendea sawa na wao hali sisi tumevumilia kazi ngumu kutwa na jua kali?


Quˈn qa taja tuˈn tok kaˈyin tuˈn kykyaqilxjal tiˈjjo nbˈant tuˈn, mi kubˈ tewin tibˈa tzaluˈn toj Galiley; qalaˈ qˈimix tibˈa, ex yekˈinkuy kywutz kykyaqilxjal. 	 Mtu hafanyi mambo kwa siri kama anataka kujulikana kwa watu. Maadam unafanya mambo haya, basi, jidhihirishe kwa ulimwengu."


Tunpetziˈn, qqˈonktzin tilil jaˈlin, tuˈn atx ambˈil, tuˈn qokx tojjo jun ajlabˈl, a qˈoˈnku tuˈn Dios. Qxqˈuqim qibˈ, tuˈntzin mix aˈl junqe kyij naj tiˈjjo ajlabˈl. 	 Mungu alituahidia kwamba tutaweza kupata pumziko hilo alilosema. Basi, na tuogope ili yeyote kati yenu asije akashindwa kupata pumziko hilo.


Me atzin te Pabl xi tqˈmaˈn: Ex k‑okilx poqˈchin te toj ttzi tuˈn Dios, ay xmiletzˈ, quˈn qa qˈuqliy antza te kawil, ex tzeˈnxix kawbˈil, ¿Titzin quˈntz ma kyij ttzaqpiˈntza kawbˈil, exsin ma tzaj tqˈmaˈntza, tuˈn tokx poqˈchin toj ntziˈy kyuˈn? chi Pabl. 	 Basi, Paulo akamwambia, "Mungu mwenyewe atakupiga kofi wewe uliye kama ukuta uliopakwa chokaa! Unawezaje kukaa hapo ili unihukumu kisheria na huku wewe mwenyewe unaivunja Sheria kwa kuamuru nipigwe?"


Me nlay chˈiyjo kyxnaqˈtzbˈil, quˈn tkyaqilxjal k‑elil tnikyˈ te qa ntiˈ tajbˈin kyxnaqˈtzbˈil, tzeˈnkuj bˈaj kyej kabˈe, ayej i el ikyˈinte Moisés. 	 Lakini hawataweza kuendelea zaidi kwa maana upumbavu wao utaonekana wazi kwa wote. Ndivyo ilivyokuwa kwa akina Yane na Yambre.


Noq tuˈn tipin Dios, ma tzaj tqˈoˈn tkyaqil, a at tajbˈin qe, tuˈn qbˈet tojxix tumil tzaluˈn twutz txˈotxˈ ex toj qanmin, noq tuˈn ma tzaj tyekˈin Dios tuˈn tel qnikyˈ tiˈj Jesús, a tzaj txkonqe tuˈn nimxix toklin ex tkyaqil twenil. 	 Kwa uwezo wake wa kimungu, Mungu ametujalia mambo yote tunayohitaji, ili tuishi maisha ya kumcha Mungu kwa kumjua yeye aliyetuita tuushiriki utukufu na wema wake yeye mwenyewe.


Xi tqˈmaˈn Jesús te: ¡Ay wukˈa! Ankye ma tzula bˈinchilte, ¡Bˈinchinkutziˈn! Bˈeˈxsin i tzaj laqˈe txqantl, ex ok kytzyuˈn Jesús, ex el qititin kyuˈn. 	 Yesu akamwambia, "Rafiki, fanya ulichokuja kufanya." Hapo wale watu wakaja, wakamkamata Yesu, wakamtia nguvuni.


Jun tzaljbˈilx teˈ kyeˈ taqˈniljo xjal, aj qa itzˈqe, ex qa nchi ayon, aj tpoˈn tajaw aqˈuntl. Kxel nkujsin kyeˈy, aj qa bˈeˈx aku txi qˈmaˈn kyeˈ tal aqˈnil anetziˈn tuˈn tajaw aqˈuntl, tuˈn kyok qe waˈl tiˈj meẍ, ex axla tajaw aqˈuntl aku txi sipinte kywa. 	 Heri yao watumishi wale ambao bwana wao atakaporudi atawakuta wanakesha! Nawaambieni hakika, huyo bwana atajifunga mkanda kiunoni, atawaketisha mezani na kuwahudumia.


Tuˈntziˈn, bˈeˈx etz Jse tojjo tnam te Nazaret toj ttxˈotxˈ Galiley, tuˈn t‑xiˈ tzma Belén toj txˈotxˈ te Judey, jaˈ itzˈje qtzan nmaq kawil David, quˈn tiˈj tyajil David tzajnin. 	 Yosefu pia alifanya safari kutoka mjini Nazareti mkoani Galilaya. Kwa kuwa alikuwa wa jamaa na ukoo wa Daudi alikwenda mjini Bethlehemu mkoani Yuda alikozaliwa Mfalme Daudi.


Quˈn toj tuˈj, nim o yolin tiˈjjo lo. Ex atku maj, kuj chˈin tuˈn tel qnikyˈ te, ex ayetziˈn nya kuj toj kynimbˈil exqetziˈn nya jikyin kynabˈl, nkytxˈixpin aye tuˈj Pabl, ikyxjo tzeˈnku txqantl Tyol Dios, noq tuˈn tok tzeˈnkuxjo kyaj. Me ok kchi najil tuˈn ikyjo. 	 Hayo ndiyo asemayo katika barua zake zote anapozungumzia suala hilo. Yapo mambo kadhaa katika barua zake yaliyo magumu kuyaelewa, mambo ambayo watu wajinga, wasio na msimamo, huyapotosha kama wanavyopotosha sehemu nyingine za Maandiko Matakatifu. Hivyo wanasababisha maangamizi yao wenyewe.


Ajo angel tzaj tqˈmaˈn weˈy: Ayejo yol lo twutzqexix, ex bˈaˈn tuˈn tqe kykˈuˈja kyiˈj. Quˈn axte Dios, a qAjaw, a xi qˈoˈnte tumil kye yolil Tyol ojtxe, xi tsmaˈn t‑angel, noq tuˈn tyekˈinte kye taqˈnil tiˈ tuˈn tbˈaj. 	 Kisha malaika akaniambia, "Maneno haya ni ya kweli na ya kuaminika. Bwana Mungu ambaye huwapa manabii Roho wake, alimtuma malaika wake awaonyeshe watumishi wake mambo ambayo lazima yatukie punde.


Qalaˈ atzin te xjaljo, a twutzxix Ttanim Dios, a Judiyxix, a tok techil tojxi tanmin, ex atzin te qechiljo twutzxix, a tok tojxi qanmin, a mi qˈanchaˈl, nya noq jun nukˈbˈil tzˈibˈin kyuˈnxjal, qalaˈ tuˈn Xewbˈaj Xjan. Qatzin qa ikyjo, nya kywutzxjal qo elil wen, noq tuˈn jun tiˈ toj qxmilil; qalaˈ twutz Dios, a ojtzqilte qanmin. 	 Myahudi wa kweli ni yule aliye Myahudi kwa ndani, yaani yule ambaye ametahiriwa moyoni. Hili ni jambo la Roho, na si jambo la maandishi ya Sheria. Mtu wa namna hiyo anapata sifa, si kutoka kwa watu, bali kutoka kwa Mungu.


Me ayetziˈn manil txˈotxˈ i ok lipin kyiˈjjo taqˈnil tajaw txˈotxˈ. Jun teˈ noq bˈaj kylankˈin, jun teˈ bˈeˈx kyim, ex jun teˈ noqx techx kyˈixbˈe tuˈn abˈj. 	 Wale wakulima wakawakamata hao watumishi; mmoja wakampiga, mwingine wakamwua na mwingine wakampiga mawe.


Chitzin Jesúsjo, a tAjaw Tkyaqil, kyjaluˈn: ¿Ankye te kaˈyil aqˈuntl, a qˈuqle tkˈuˈj tajaw aqˈuntl tiˈj, quˈn tuˈn njapin bˈajxix taqˈin? ¿Nyapela atz kyjel qˈoˈn nejinel kyibˈajjo txqantl aqˈnil, tuˈn t‑xi qˈoyit kywa toj tumilxix? 	 Bwana akajibu, "Ni nani basi, mtumishi aliye mwaminifu na mwenye busara, ambaye bwana wake atamweka juu ya watumishi wake ili awape chakula wakati ufaao?


Me nej, i ok meltzˈaj tiˈj Sóstenes, a kawil tojjo ja te kynabˈl Dios Judiy, noq tuˈn mix i oke nimin tuˈn Galión. Ex axsa, ok bˈyoˈne twutz kawil. Me ante Galión, aj kawil, ntiˈx pone tbˈis tiˈjjo nbˈajtaq. 	 Nao wote wakamkamata Sosthene ambaye alikuwa kiongozi wa sunagogi, wakampiga palepale mbele ya mahakama. Lakini Galio hakujali kitendo hicho hata kidogo.


Ex jun paqx i bˈajetzxjal toj tnam, ex i xiˈ jaˈ taˈye Jesús. 	 Watu wakatoka mjini, wakamwendea Yesu.


Quˈn o qo jaw tskˈoˈn Dios, a naˈmtaq tuˈn tkubˈ tchˈiˈysin twutz txˈotxˈ, tuˈn qok xjanxix, ex ntiˈ qkyˈi twutz. Ex noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qiˈj, 	 Kabla ya kuumbwa ulimwengu, Mungu alituteua tuwe wake katika kuungana na Kristo ili tuwe watakatifu na bila hitilafu mbele yake. Kwa sababu ya upendo wake,


Xitzin ttzaqˈwin Juan: Mi tzˈel kypeyin chˈintla tibˈajjo qˈmaˈntz kyeˈy, chiˈ. 	 Naye akawaambia, "Msitoze ushuru zaidi ya kima kilichowekwa."


Me atzin jaˈlin, ¿Tzeˈntzila tteˈn tuˈn kyjaw anqˈintl kyimnin? Quˈn, qa ikyjo, aj kyjaw itzˈje juntl majl, ¿Tiˈtzila kbˈajiltz? ¿Altzila kye k‑okil te tchmiljo qya kyxoljo wuq ichin, quˈn kykyaqilx i ok meje tukˈa? 	 Je, siku wafu watakapofufuka mama huyo atakuwa mke wa nani miongoni mwa wale ndugu saba? Maana Wote saba walimwoa."


Tuˈnpetziˈn, nchin tzalaja, nya tuˈn bˈis tzaj toj kyanmiˈn; quˈn atziˈn bˈis ma tzˈajbˈin tuˈn tajtz tiˈj kyanmiˈn, ex tuˈn kybˈinchinte kyteˈn twutz Dios. Ma tzikyˈx chˈin bˈis kyuˈn, me nya noq kukxjo, quˈn ma tzikyˈx kyuˈn tzeˈnku taj qMan Dios; ex nya noq taj kˈaˈnil qkˈuˈja kyiˈja. 	 Sasa nafurahi, si kwa sababu mmehuzunika, ila kwa kuwa huzuni yenu imewafanya mbadili nia zenu na kutubu. Mmehuzunishwa kadiri ya mpango wa Mungu, na kwa sababu hiyo hatukuwadhuru ninyi kwa vyovyote.


Ex twutz kykyaqilxjal antza, toj tumil njaw yolbˈintaq kyiˈj aj Judiy; ex nkubˈ tyekˈintaq qa a Jesúsjo Crist, tzeˈnx ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios. 	 kwa maana aliendelea kwa uhodari kuwashinda Wayahudi hadharani akithibitisha kwa Maandiko Matakatifu kuwa Yesu ni Kristo.


Ex ikyxjo, xi nqˈmaˈn tuˈn tkubˈ tbˈinchiˈn jaˈ tuˈn nktaniˈy, quˈn qˈuqle nkˈuˈja tiˈj Dios, tuˈn ttzaj ttzaqˈwiˈn kynaˈj Diosa, alkye qˈij tuˈn nxiˈy lol kyeˈy. 	 Pamoja na hayo, nitayarishie chumba kwani natumaini kwamba kwa sala zenu, Mungu atanijalia niwatembeleeni.


Quˈn mi nbˈantjo a bˈaˈn wuˈn, a waja tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn, qalaˈ oˈkxjo nya wen, a nkyˈeˈy tuˈn tbˈant. 	 Yaani, badala ya kufanya lile jambo jema ninalotaka, nafanya lile baya nisilotaka.


Tzaj ttzaqˈwin Jesús qeˈy: Ma tzaj tyekˈin Diosjo tumil kyeˈy, tuˈn tel kynikyˈa tiˈjjo a ewintaq ojtxe tiˈjjo Tkawbˈil Dios, a at toj kyaˈj; quˈn metziˈn kyexjal nlay tzˈel kynikyˈ te. 	 Yesu akawajibu, "Ninyi mmejaliwa kuzijua siri za Ufalme wa mbinguni, lakini wao hawakujaliwa.


Bˈaˈn tuˈn tok kyqˈoˈn kyxjabˈa, me mi txi kyiˈn kyxbˈaliˈn te txˈixpil kyiˈja. 	 Vaeni viatu lakini msivae kanzu mbili."


Noqit ax qMan Dios, a tAjaw tkyaqil nukˈbˈil, ten junx kyukˈiy. Ikyxit tzˈele. 	 Mungu aliye chanzo cha amani na awe nanyi nyote! Amina!


Ex tuˈn xjalqe, iltaq tiˈj, tuˈn t‑xi kyqˈoˈn chojbˈil tnejil tiˈjjo kyilku, exsin tkabˈ, tuˈn t‑xi kyqˈoˈn chojbˈil tiˈj kyiljo txqantl xjal. 	 Na kwa vile yeye mwenyewe ni dhaifu, anapaswa kutolea dhabihu si tu kwa ajili ya watu, bali pia kwa ajili ya dhambi zake.


Nchin kubˈsin nwutza teˈy, tuˈn kytzaj tmojiˈn, tuˈntzintla junx kyanmin toj tkyaqil, ex junx kyteˈn toj kymujbˈil kyibˈ qukˈa, tzeˈnku we mujle wibˈa tukˈiy, ex a te wukˈiy. Nxi nqaninjiˈy luˈn teˈy, tuˈntzin tel kynikyˈxjal te, qa ay saj chqˈoˈn weˈy. 	 Naomba ili wote wawe kitu kimoja. Baba! Naomba wawe ndani yetu kama vile wewe ulivyo ndani yangu nami ndani yako. Naomba wawe kitu kimoja kusudi ulimwengu upate kuamini kwamba wewe ulinituma.


Yolin juntl majljo tqˈajqˈojil twiˈ jun aˈla, ex tqˈma: Me ante jaˈlin, wen tchyoˈljtzjo, a nya wentaq tchyoˈljtz ojtxe, quˈn ate Dios o qˈmante qa wen. Tuˈnpetziˈn, mina tzˈok tqˈoˈn te nya wen. 	 Ile sauti ikasikika tena ikimwambia: "Usiviite najisi vitu ambavyo Mungu amevitakasa!"


Aj kykaniˈn toj jun tnam mo jun tal kojbˈil, kyjyoma tja jun xjal wen, tuˈn tok qe kykˈuˈja tiˈj. Ex ku kynajaˈn tukˈa toj tja, ajxi tpon qˈij tuˈn kyikyˈa. 	 "Mkiingia katika mji wowote au kijiji, tafuteni humo mtu yeyote aliye tayari kuwakaribisheni, na kaeni naye mpaka mtakapoondoka mahali hapo.


Ex qa ma txi qqˈmaˈn qa xjal, at qxobˈil. ¿Ma nyatzin kykyaqil xjaltz qˈmante qa a Juan jun yolil Tyol Dios? 	 Na tukisema, Yalitoka kwa watu, tunaogopa umati wa watu maana wote wanakubali kwamba Yohane ni nabii."


Me qa akutaq xkubˈ tpaˈn qya tibˈ tukˈa tchmil, ma kyijkux ikyjo. Nlay bˈantl tuˈn tmeje jun majl tukˈa juntl ichin; qalaˈ ilx tiˈj tuˈn tmeltzˈaj tukˈa tchmil. Ex ikyqexjo chmilbˈaj, ex nya bˈaˈn tuˈn tkyij kytzaqpiˈn kyxuˈjil. 	 lakini kama akiachana naye, basi abaki bila kuolewa; ama la, apatanishwe na mume wake. Mume naye asimpe talaka mkewe.


Ex ikyxjo ncheˈx qˈolbˈiˈn tuˈn Jesús, a Justjo juntl tbˈi. Kyxol kykyaqil nimil, a aj Judiyqe, oˈkqexjo ichin luˈn o chi aqˈnin junx wukˈiy toj taqˈin qMan, tuˈn kyyolin tiˈj Tkawbˈil Dios. Ex nimxix ma chi ajbˈin te qˈuqbˈil nkˈuˈja. 	 Naye Yoshua aitwaye Yusto, anawasalimuni. Miongoni mwa Wayahudi waliokwisha pokea imani, hawa tu peke yao, ndio wanaofanya kazi pamoja nami kwa ajili ya Utawala wa Mungu; nao wamekuwa msaada mkubwa kwangu.


Bˈeˈxsin xi kyqanin te: ¿Ankyenaj tetza? Xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Ma nyatzin o txi nqˈmaˈn kyeˈy te tnejil? 	 Nao wakamwuliza, "Wewe ni nani?" Yesu akawajibu, "Nimewaambieni tangu mwanzo!


Tzuntaq nchi pjun tiˈjjo tal bur, tej ttzaj qanin kye kyuˈn tajaw: ¿Tiquˈn n‑el kypjuˈnjiˈy tal bur? 	 Walipokuwa wanamfungua yule mwana punda, wenyewe wakawauliza, "Kwa nini mnamfungua mwana punda huyu?"


Ex nya noq nchi bˈaj ja jyoˈn qˈoj kyxolxa, qalaˈ ex liweyxix ncheˈxa chikyˈbˈil kyibˈa kywutzjo kawil nya nimilqe. ¿Ma mixsin aˈl jun kyxola, a ayiˈy nyakuj aj nabˈlqiˈy, tukˈaxpetla jun, a at chˈin tnabˈl tuˈn tnikˈetjo jun tiˈ kyxoljo nimil? 	 Badala yake, kweli imekuwa mtindo ndugu kumpeleka ndugu yake mahakamani, tena mbele ya mahakimu wasioamini.


Tzikyˈxku kyuˈn kyxolxa, ex kynajsinkuy qa at jun kyqˈoja kyxola. Il tiˈj tuˈn kynajsiˈn kyil txqantl, ikyx tzeˈnku kubˈ najsit kyila tuˈn qAjaw. 	 Vumilianeni na kusameheana iwapo mmoja wenu analo jambo lolote dhidi ya mwenzake. Mnapaswa kusameheana kama Bwana alivyowasamehe ninyi.


Ex kyxoljo xtankoˈl xi nkaˈyiˈn jun aˈla nyakuj akuxix ele Tkˈwal Ichin toj nwutza. Tok jun t‑xbˈalin xqer wen, ex tukˈa jun tkˈalbˈil tkˈuˈj bˈinchin tuˈn qˈanpwaq, ex tok tzma ttzi tkˈuˈj tzeˈnku tnejilxix pale. 	 na katikati yake kulikuwa na kitu kama mtu, naye alikuwa amevaa kanzu ndefu na ukanda wa dhahabu kifuani.


Atzin kxel nqˈmanjiˈy juntl majl kyeˈy, tuˈn kykˈuˈjlin te kyibˈa kyxolxa. 	 Basi, amri yangu kwenu ndiyo hii: pendaneni.


Tbˈajlinxi jteˈbˈin qˈij, xi tqˈmaˈn Pabl te Bernabé kyjaluˈn: Qoˈ juntl majl qˈolbˈil kyeˈ erman toj tkyaqil tnam, jaˈ o qˈmete Tyol tAjaw Tkyaqil, tuˈntzin tel qnikyˈ te tzeˈn iteˈye. 	 Baada ya siku kadhaa, Paulo alimwambia Barnaba, "Turudi tukawatembelee wale ndugu katika kila mji tulikolihubiri neno la Bwana tukajionee jinsi wanavyoendelea."


Ex jun paqx xi nbˈiˈn tqˈajqˈojil tzaj toj kyaˈj, ikytziˈn tzeˈnku tqˈajqˈojil txqan nim aˈ, mo tzeˈnku ntinin jun qˈankyaq kujxix; quˈn atzin tqˈajqˈojiljo chnabˈ, arpa tbˈi, a nchinbˈajtztaq kyuˈn nim xjal. 	 Basi, nikasikia sauti kutoka mbinguni, sauti iliyokuwa kama sauti ya maji mengi na kama sauti ya ngurumo kubwa. Sauti niliyosikia ilikuwa kama sauti ya wachezaji muziki wakipiga vinubi vyao.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, tej t‑xi tqˈmaˈnl Jesús kye t‑xnaqˈtzbˈin, chiˈ kyjaluˈn: Kxel nqˈmaˈn kyeˈy: Mina chi jaw melj kyeˈ tiˈjjo wabˈj, a tuˈn t‑xi kywaˈn, ex mina chi jaw melja tiˈjjo kyxbˈaliˈn tuˈn tok. 	 Kisha Yesu akawaambia wanafunzi wake, "Kwa sababu hiyo nawaambieni, msiwe na wasiwasi juu ya chakula mnachohitaji ili kuishi, wala juu ya mavazi mnayohitaji kwa ajili ya miili yenu.


Ajo kynejinel xoˈl qˈaqˈ aj Rom, exqetziˈn nchi xqˈuqintaq tiˈj Jesús, tej kynaˈnte kyaqnajnabˈ ex tkyaqiltaqjo nbˈaj, tzajxix nim kyxobˈil, ex kyqˈma: Twutzx tetz Tkˈwal Diostaq teˈ ichin lo. 	 Basi, jemadari na wale waliokuwa wakimlinda Yesu walipoona tetemeko la ardhi na yale mambo yaliyotukia, wakaogopa sana, wakasema, "Hakika mtu huyu alikuwa Mwana wa Mungu."


Tojjo wuˈja lo, ma txi ntzˈibˈiˈn junjun tumil kuj chˈin, tuˈntzin mi tzˈele najeˈ t‑xtalbˈil Dios toj kykˈuˈja, a ma tzaj toqxenin weˈy, 	 Lakini nimewaandikia hapa na pale katika barua hii bila woga, nipate kuwakumbusheni juu ya mambo fulani. Nimefanya hivyo kwa sababu ya neema aliyonijalia Mungu


Antza kywutzxjo t‑xnaqˈtzbˈin, txˈixpit kaˈyin Jesús. Ox qoptzˈajx wen tzeˈnku qˈij, exsin t‑xbˈalin manyor sjanin wen, tzeˈnku tqan tzaj ntilkˈaj wen. 	 Huko, wakiwa wanamtazama, akageuka sura, uso wake ukang'aa kama jua na mavazi yake yakawa meupe kama nuru.


I xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Tiˈtzin kyaja tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn kyiˈja? 	 Yesu akawauliza, "Mnataka niwafanyie nini?"


Atzin toxin majjo kubˈ tyekˈin Jesús tibˈ qwutza, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin, a otaqxi jaw anqˈin kyxol kyimnin. 	 Hii ilikuwa mara ya tatu Yesu kuwatokea wanafunzi wake baada ya kufufuka kutoka wafu.


Quˈn qa ma chi oktza te te Crist, ma chi oktza te twutzxix tyajil Abraham, ex at kyokliˈn tiˈjjo jniˈ bˈaj tyolin Dios te. 	 Ikiwa ninyi ni wa Kristo, basi ni wazawa wa Abrahamu, na mtapokea yale aliyoahidi Mungu.


tzma toj ttanim. Antza xi xkye tuˈn t‑xnaqˈtzin kyoj muˈẍ ja te kˈulbˈil. Ex tkyaqilxjal bˈaj jaw kaˈylaj, ex kyqˈma: ¿Jaˈtzila xbˈaje t‑xnaqˈtzin xjaljo tkyaqiljo bˈaˈn tuˈn? ¿Ex tzeˈntzin tten nbˈantjo tbˈanil techil tipin tuˈn ikyjo? 	 akaenda kijijini kwake. Huko akawa anawafundisha watu katika sunagogi hata wakashangaa, wakasema, "Huyu amepata wapi hekima hii na maajabu?


Bˈaˈnqexa noq txi kyqˈonjiˈy tumil, a tzˈaqle twutz Dios, kye xjal, ayeˈ noqx nchi yasin tiˈj Tbˈanil Tqanil, quˈn okla k‑elil kyiˈjlin kyyola, mo tzeˈnqekuˈ jun kuch nipela tuˈn t‑xiˈ jun qˈinimil kye, noq aku bˈaj kywaˈbˈin. Ex aku chi tzaj meltzˈaj kyiˈja tzeˈnku jun txˈuˈj txˈyan. 	 "Msiwape mbwa vitu vitakatifu wasije wakageuka na kuwararua ninyi; wala msiwatupie nguruwe lulu zenu wasije wakazikanyaga.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xtaˈj Bernabé tzma Tarso jyolte Saulo. 	 Kisha, Barnaba alikwenda Tarso kumtafuta Saulo


Xi tqˈmaˈn qMan Dios te wAjawa: Qekuy toj nman qˈobˈa kawil wukˈiy, ex kˈwel kyiˈjjo tajqˈoja wuˈn. 	 Bwana alimwambia Bwana wangu: keti upande wangu wa kulia, mpaka niwaweke adui zako chini ya miguu yako.


Me atzaj teˈ saj tyekˈin Dios, a Klolqe, twenil ex tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qiˈj, 	 Lakini wakati wema na upendo wa Mungu, Mwokozi wetu, ulipofunuliwa,


Tukˈa jun yol lo, a tzajnin toj Tuˈjil Tyol Dios, chitzin Jesús toj tnejil, qa ntiˈ taj qMan Dios, ex ntiˈ ntzalaj kyiˈjjo chojbˈil ex kyiˈjjo tkyaqil wiq oyaj, ayeˈ aluˈmj, a nchi kubˈ patit, tuˈn tnajsit il kyuˈn, exla qa iltaq tiˈj tuˈn tkubˈ bˈinchit, quˈn ikyjo ntqˈmaˈn toj ojtxe kawbˈil. 	 Kwanza alisema: "Hutaki, wala hupendezwi na dhabihu na sadaka, sadaka za kuteketezwa na za kuondoa dhambi." Alisema hivyo ingawa sadaka hizi zote hutolewa kufuatana na Sheria.


¿Ma nyapetzilaˈ a jsol tzˈlan, aj tal Mariy ex kytziky Santyaw, Jse, Judas ex Simun? ¿Ma nyaqetzin tanebˈjo najleqe qxol? chi chiˈ. Tuˈn kyojtzqiˈntaq, mix xaye kynimine. 	 Je, huyu si yule seremala mwana wa Maria, na ndugu yao kina Yakobo, Yose, Yuda na Simoni; Je, dada zake si wanaishi papa hapa kwetu?" Basi, wakawa na mashaka naye.


Atzin jaˈlin kyxol nimil tzaluˈn twutz txˈotxˈ atjo qnimbˈil, ex atjo qˈuqbˈil qkˈuˈj, ex atjo qkˈuˈj kyiˈj qukˈa. Me kyxoljo oxe luˈn, axix te nim tokliˈn: Qkˈuˈjbˈil qibˈ qxolx. 	 Sasa yanadumu haya matatu: imani, tumaini na upendo; lakini lililo kuu kupita yote ni upendo.


Me ayetzin kye Judiy kykyˈeˈtaq tuˈn txi kynimiˈn, qa ataqjo a moẍtaq otaq bˈant tkaˈyin, tzmaxix xi kyniminxjo, teˈ kytzaj kytxkoˈn ttataˈ a moẍtaq. 	 Viongozi wa Wayahudi hawakusadiki kwamba mtu huyo alikuwa kipofu hapo awali na sasa anaona mpaka walipowaita wazazi wake.


Ayetzin kyeˈ kynejil pale exqetziˈn jniˈ nejinel kyxolx Judiy i ok ten stzˈimil tiˈj. Me ntiˈ te Jesús xi ttzaqˈwin. 	 Lakini makuhani wakuu na wazee walipokuwa wanamshtaki, hakujibu neno.


Ok tmikoˈn Jesús tqˈobˈ, ex bˈeˈx ul Dios te, ex njawku weˈ, ex n‑ok tenku bˈinchil chˈin tiˈ kye. 	 Basi, Yesu akamgusa huyo mama mkono, na homa ikamwacha; akasimama, akamtumikia.


Qalaˈ il tiˈj tuˈn tkubˈ tbˈinchinjiy, a kˈwel qqˈmaˈn: At kyaje ichin nimil tzaluˈn qxol, a il tiˈj tuˈn tkubˈ kynimiˈn jun kyyol bˈantnin tiˈj tukˈa Dios, ikyxjo tzeˈnku kyij ttzˈibˈin Moisés toj Tuˈjil Tyol Dios ojtxe. 	 Basi, fanya kama tunavyokushauri. Tunao hapa watu wanne ambao wameweka nadhiri.


quˈn a qAjaw Jesucrist o qˈmante weˈy qa chˈix tpon qˈij tuˈn nkyima. 	 Najua kwamba karibu nitauweka kando mwili huu wenye kufa, kama Bwana alivyoniambia waziwazi.


Kykyaqil kynejilxix pale skˈoˈnqe kyxol ichin, tuˈn kyyolin kyiˈjxjal twutz qMan Dios, ex tuˈn kyqˈoˈn oyaj te Dios, ex tuˈn kybˈyoˈn aluˈmj te chojbˈil kyilxjal. 	 Kila kuhani mkuu huchaguliwa kutoka miongoni mwa watu kwa ajili ya kumtumikia Mungu kwa niaba yao, kutolea zawadi na tambiko kwa ajili ya dhambi zao.


I xiˈtzin kyej t‑xnaqˈtzbˈin antza, exsin el knetj tal bur kyuˈn, tzeˈnkuxjo otaq txi qˈmaˈn kye tuˈn Jesús. 	 Basi, wakaenda, wakakuta sawa kama alivyowaambia.


Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Mina txi kymiyoˈn kyeˈ, quˈn atziˈn luˈn nya qiˈjbˈinxi taˈ, qukˈa taˈ teˈ. 	 Lakini Yesu akamwambia, "Msimkataze; kwani asiyepingana nanyi yuko upande wenu."


Tuˈnpetziˈn, chˈix tul tkawbˈil Dios kujxix kyibˈaj kykyaqiljo, ayeˈ kykyˈeˈ tuˈn tajtz tiˈj kyanmin, ikyxjo tzeˈnku tajaw jun wiˈ tze kjawil ttxˈemin, qa ntiˈ twutz n‑el. Ex a tze, a ntiˈ tajbˈin, k‑okix toj qˈaqˈ; ikyxsin kchi tenbˈilajiˈy qa mi s‑ajtz tiˈj kyanmiˈn. 	 Lakini, sasa hivi shoka limewekwa tayari kukata mizizi ya miti. Kila mti usiozaa matunda mazuri utakatwa na kutupwa motoni."


junx kyukˈaˈ a kchi nimil tiˈj toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, tuˈn kymujbˈin te kyibˈ toj kynimbˈil. 	 na wala si kwa ajili yao tu, bali pia apate kuwaleta pamoja watoto wa Mungu waliotawanyika.


Me ayetziˈn i xi tzyuˈnte Jesús twutz Caifás, a kynejilxix pale, a jaˈ otaq tzˈoke kychmoˈne kyibˈjo jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn nejinel kyxol aj Judiy. 	 Basi, hao watu waliomkamata Yesu walimpeleka nyumbani kwa Kayafa, Kuhani Mkuu, walikokusanyika walimu wa Sheria na wazee.


tuˈntzintla mi bˈete tojjo chˈintl tchwinqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, a tzeˈnkuxjo tajbˈil kyachbˈilxjal; qalaˈ tzeˈnkuxitlaˈ tajbˈil Dios tukˈa. 	 Tangu sasa, basi, maisha yaliowabakia kuishi hapa duniani yanapaswa kuongozwa na matakwa ya Mungu, si na tamaa za kibinadamu.


Axit qAjaw tzˈonin kyeˈy, tuˈn tel kynikyˈa te tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qMan Dios kyukˈiy, ex tuˈn kykujsin te kyibˈa, tzeˈnku te Crist, toj tkyaqiljo a n‑ikyˈx kyuˈn. 	 Bwana aiongoze mioyo yenu katika upendo wa Mungu na katika uvumilivu tunaopewa na Kristo.


Ex ikyxjo weˈ, chebˈexix o bˈaj nqaniˈn tzeˈnxix tzaje xkyeye, tuˈntziˈn kyjel ntzˈibˈiˈn ex kyjel nikˈuˈnxixa tey, 	 Inafaa nami pia, Mheshimiwa, baada ya kuchunguza kwa makini mambo yote tangu mwanzo, nikuandikie kwa mpango,


Ikytzin kyejiˈy jaˈlin, chi jawil bˈisiˈn; me chin ultla lol kyeˈy juntl majl. Bˈeˈxpen knojil kyanmintza tukˈa tzaljbˈil, a mix aˈlx aku tzˈel qˈinte. 	 Ninyi pia mna huzuni sasa; lakini nitawajieni tena, nanyi mtajaa furaha mioyoni mwenu, na furaha hiyo hakuna mtu atakayeiondoa kwenu.


Qlixje wen, sjuminxtaq chˈintl, teˈ tjaw weˈks Jesús, tuˈn t‑xiˈ tjunalx naˈl Dios. 	 Kesho yake, kabla ya mapambazuko, Yesu alitoka, akaenda mahali pa faragha kusali.


Tojjo tnam anetziˈn, antza najletaq jun ichin aj Judiy, qˈinin wen, Zakey tbˈi, nejineltaq kyxoljo jniˈ peyil pwaq, a tuˈn tajbˈin kye aj kawil toj tnam Rom. 	 Kulikuwa na mtu mmoja mjini, jina lake Zakayo ambaye alikuwa mkuu wa watoza ushuru tena mtu tajiri.


Atzin jaˈlin werman, waja tuˈn tkubˈ kynaˈnjiˈy Tbˈanil Tqanil kolbˈil, a xi nqˈmaˈn kyeˈy. Axsin yoljo lo a o kubˈ kynimiˈn, ex jaˈ waˈlqexixa toj kynimbˈila; 	 Sasa ndugu, napenda kuwakumbusha ile Habari Njema niliyowahubirieni nanyi mkaipokea na kusimama imara ndani yake.


Atzin teˈ awal triy ikytziˈn tzeˈnku yolil Tyol Dios. 	 Mpanzi hupanda neno la Mungu.


Chebˈe nchi bˈet, teˈ kyxi tkaˈyin, quˈn kyjaˈtaq ntzaje kyqˈiqˈ tumil kybˈe. Qnuminx wen, teˈ t‑xi bˈet Jesús tibˈaj aˈ, nyakuj tuˈn tnej kywutz. 	 Basi, akawaona wanafunzi wake wakitaabika kwa kupiga makasia, maana upepo ulikuwa unawapinga. Karibu na mapambazuko, Yesu aliwaendea akitembea juu ya maji. Alitaka kuwapita.


Qnimsinks tbˈi Dios, a tDios ex tMan qAjaw Jesucrist. Noq tuˈn Crist, tzaj tqˈoˈn Dios toj qanmin jniˈ tkyˈiwbˈil te toj kyaˈj, a at tajbˈin qe tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Atukuzwe Mungu na Baba wa Bwana wetu Yesu Kristo! Maana, katika kuungana na Kristo ametubariki kwa kutujalia zawadi zote za kiroho mbinguni.


tuˈntzin ntiˈ paˈbˈl toj qxmilil; qalaˈ teyilex te junjun tnej at tajbˈin kye txqantl. 	 ili kusiweko na utengano katika mwili bali viungo vyote vishughulikiane.


Atzin tej xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil xi tqˈmaˈn te Jesús kyjaluˈn: Aj tzaj chyoˈn tkˈuˈj tiˈj xjal, a otaq kyˈixbˈe. Xitzin tqˈmaˈnl Jesús te kyjaluˈn: ¡Kuxsin txiˈtza! exsin bˈinchinkutza tzeˈn oke tuˈn xjal, a tzaj chyoˈn tkˈuˈj tiˈjjo juntl. 	 Yule mwalimu wa Sheria akamjibu, "Ni yule aliyemwonea huruma." Yesu akamwambia, "Nenda ukafanye vivyo hivyo."


Atzaj teˈ tetz Jesús tukˈaˈ toj twiˈ, exsin t‑xbˈalin otaq tzˈok qˈoˈn, a kyaq kaˈyin, xi tqˈmaˈn Pilat kye: Lu ichin lo. 	 Basi, Yesu akatoka nje amevaa taji ya miiba na joho la rangi ya zambarau. Pilato akawaambia, "Tazameni! Mtu mwenyewe ni huyo."


Ex tuˈn ikyjo, nyatza okx Crist tojjo ja te naˈbˈl Dios, a at tzaluˈn twutz txˈotxˈ, a noq te yekˈbˈil teˈ ja at toj kyaˈj; qalaˈ antza okxi tojxixjo ja twutzxix, a at toj kyaˈj, tuˈn t‑xi tqˈoˈn tibˈ twutz qMan Dios te chojbˈil qil te jun majx, ex tuˈn tyolin qiˈj. Tuˈn ikyjo, nya il tiˈj tuˈn tqˈon Jesús tibˈ ilaˈ maj tzeˈnqeku kynejilxix pale ojtxe, a ilaˈ maj kubˈ kybˈyoˈn aluˈmj te oyaj te chojbˈil il. Quˈn aye pale anetziˈn iltaq tiˈj tuˈn kyokx toj Najbˈil Xjanxix tzaluˈn twutz txˈotxˈ toj junjun abˈqˈe, me tukˈa kychkyˈel aluˈmj, te chojbˈil il. 	 Maana Kristo hakuingia Mahali Patakatifu palipojengwa kwa mikono ya watu, ambapo ni mfano tu wa kile kilicho halisi. yeye aliingia mbinguni kwenyewe ambako sasa anasimama mbele ya Mungu kwa ajili yetu.


Ante Jesús xi ttzaqˈwin kye: Kyqˈoˈnxa kywa. Xitzin kytzaqˈwin t‑xnaqˈtzbˈin: ¿Tajtzin tuˈn qxiˈy laqˈol wabˈj kye, ex tuˈn tkubˈ yupit txqan qpwaq te twiˈ? 	 Lakini Yesu akawaambia, "Wapeni ninyi chakula." Nao wakamwuliza, "Je, twende kununua mikate kwa fedha dinari mia mbili, na kuwapa chakula?"


Twutzxix ma tzaj tqˈuqbˈin qMan Dios qkˈuˈj a awo nimil, a nqo klet tuˈn. ¿Tzeˈn tten bˈiˈn quˈn qa twutzxjo ikyjo? At kabˈe tumil: Tnejil, kubˈ tkujsin Dios Tyol te qe; ex tkabˈ, noq tiˈjjo Tyol tukˈaxix tkyaqil tipin tzaj tqˈoˈn qe, ex nlay bˈant tuˈn qkubˈ tsbˈuˈn Dios, quˈn nlay jaw ttxˈixpiˈn Tyol. Tuˈn ikyjo, qˈuqlekxix qkˈuˈj tiˈjjo a at qoklin tiˈj, ex tuˈn ikyjo, nimxix qkˈuˈj tiˈj, tuˈn qweˈ toj qnimbˈil tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Basi, kuna vitu hivi viwili: ahadi na kiapo, ambavyo haviwezi kubadilika na wala juu ya hivyo Mungu hawezi kusema uongo. Kwa hiyo sisi tuliokimbilia usalama kwake, tunapewa moyo wa kushikilia imara tumaini lililowekwa mbele yetu.


Quˈn qa ma kubˈ kybˈinchinjiˈy wen, nyale qo kawiljiˈy kyiˈja, quˈn ntiˈ jun tiˈ aku kubˈ bˈinchit tiˈjjo a wen. 	 Maana hatuwezi kuupinga ukweli; uwezo tulio nao ni wa kuuendeleza ukweli.


Atx te Dios tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj kyiˈjjo nchi kubˈ niminte. 	 Huruma yake kwa watu wanaomcha hudumu kizazi hata kizazi.