Quˈn nyaxix noq tuˈn t‑xi tqˈoˈn jun xjal tibˈ tuˈn tkyim te t‑xel juntl, exla qa tuˈn tpaj jun xjal tzˈaqle. Qatzila qa at juntz aku txi tqˈoˈn tibˈ te t‑xel jun xjal, a nimxix t‑xilin wen. 	 Si rahisi mtu kufa kwa ajili ya mtu mwadilifu; labda mtu anaweza kuthubutu kufa kwa ajili ya mtu mwema.


Ex iteˈ junjuntl xoˈl qˈaqˈ i xi qaninte te kyjaluˈn: ¿Yajtzin qetza? ¿Tiˈn qeˈ kˈwel qbˈinchin? Xi tqˈmaˈn kye kyjaluˈn: Ikyxjo kyeˈ, mina tzˈok kyxobˈtzin jun aˈla, ex mina txi kypatiˈn jun aˈla, a ntiˈ tbˈinchbˈin nya bˈaˈn, ex mina tzˈel kyiˈn jun tiˈ te jun aˈla; qalaˈ qe kykˈuˈja tiˈjjo twiˈ kykˈuˈja n‑etz. 	 Nao askari wakamwuliza, "Na sisi tufanye nini?" Naye akawajibu, "Msichukue vitu vya mtu yeyote kwa nguvu wala kumshtaki yeyote kwa uongo. Toshekeni na mishahara yenu."


Ante xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil xi tqˈmaˈn: Xnaqˈtzil, twutzxjo ikyjo tzeˈn ntzaj tqˈmaˈn; junchˈinx te Dios, tAjaw Tkyaqil; ntiˈ juntl. 	 Basi, yule mwalimu wa Sheria akamwambia, "Vyema Mwalimu! Umesema kweli kwamba Mungu ni mmoja tu wala hakuna mwingine ila yeye.


Tej t‑xi kykaˈyin nbˈet Jesús, xi tqˈmaˈn Juan kye: Kykaˈyinxa atzin ichin chiˈ, atzin tal Tal Trit Diosjo. 	 Alipomwona Yesu akipita akasema, "Tazameni! Huyu ndiye Mwana-kondoo wa Mungu."


ex toj toxin qˈij, i ok ten xoˈl teˈ tkyaqiljo a tokxtaq te tzˈaqtzbˈilte bark, a ntiˈxixtaq kyokin, tuˈntzintla mina t‑xi mulqˈaje toj ttxuyil aˈ. 	 Siku ya tatu, wakaanza pia kutupa majini vifaa vya meli kwa mikono yao wenyewe.


Quˈn ajo wipiˈn ex ajo nchwinqila tzajninqe tuˈn qMan Dios itzˈ, a saj smaˈn weˈy. Ikytzin wejiˈy, alkye teˈ kwaˈl wiˈja, at chwinqil te jun majx wuˈn. 	 Baba aliye hai alinituma, nami naishi kwa sababu yake; vivyo hivyo anilaye mimi ataishi pia kwa sababu yangu.


Atzaj teˈ tok tkaˈyin Jesús, xi tqanin kye: ¿An qwutzbˈiyiljo lo, ex an qbˈi tzˈibˈink twutz? 	 Basi, Yesu akawauliza, "Sura na chapa hii ni ya nani?"


Ex mix aˈl jun bˈant ttzaqˈwin teˈ yol lo. Atxixsiˈn, mix aˈl juntl ul toj tkˈuˈj tuˈn tokx tlimoˈn tibˈ qanil juntl tiˈ. 	 Hakuna mtu yeyote aliyeweza kumjibu neno. Na tangu siku hiyo hakuna aliyethubutu tena kumwuliza swali.


Tej nteˈn toj tnam Damasco, a kawil n‑ajbˈintaq te nmaq kawil Aretas, xi tqˈmaˈn tuˈn t‑xqˈuqit tkyaqil ttzija te tnam, tuˈn wok kytzyuˈn. 	 Nilipokuwa Damasko, mkuu wa mkoa, aliyekuwa chini ya mfalme Areta, alikuwa akiulinda mji wa Damasko ili apate kunikamata.


Quˈn ma chin ula qˈol paˈbˈl kyxolxjal tzeˈnku tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios: Jun kˈwalbˈaj ichin kjyol qˈoj tiˈjx tman, ex jun kˈwalbˈaj qya kjyol qˈoj tiˈjx ttxu. Ex ilibˈj tiˈj ilibˈilte. 	 Maana nimekuja kuleta mafarakano kati ya mtu na baba yake, kati ya binti na mama yake, kati ya mkwe na mkwe wake.


Xi ttzaqˈwin Jesús: Ayin wejiˈy Bˈe, ex ayin wejiˈy Twutzxix, ex ayiˈn wejiˈy Chwinqil. Quˈn noq wuˈn aku chi kaninxjal tkˈatz nMaˈn. 	 Yesu akamjibu, "Mimi ni njia, na ukweli na uzima. Hakuna awezaye kwenda kwa Baba ila kwa kupitia kwangu.


Xitzin tqˈmaˈn tej kuˈxin qˈa kyjaluˈn: Ma chi kyij Judiy toj wen, tuˈn t‑xi qanit tey, tuˈn t‑xi qˈiˈn Pabl nchiˈj kywutz qeˈ iteˈkx toj Sanedrín. 	 Yeye akasema, "Wayahudi wamepatana wakuombe umpeleke Paulo Barazani wakijisingizia kwamba Baraza lingependa kupata habari kamili zaidi juu yake.


Bˈeˈxsin k‑okixtz toj tanmin xjal, me nya tjunalx jaˈlin; qalaˈ kyukˈa wuql tukˈa xininqexix toj il tzeˈnku a. Ex kykyaqilx chi najal toj tanminjo xjal jaˈlin. Atzaj xjal noqx kyja kxeˈlix toj il tzeˈnkuˈ ttentaq te tnejil. 	 Basi, huenda na kuwachukua pepo wengine saba waovu zaidi kuliko yeye; wote huenda na kumwingia mtu yule. Hivyo, basi hali ya mtu huyo sasa huwa mbaya zaidi kuliko pale mwanzo."


Teˈ tbˈajxi waˈn, jaw tiˈn jun tkˈwel vin, xi tqˈoˈn chjonte te Dios tiˈj, ex xi tsipin kye, tuˈn t‑xi kykˈwaˈn, 	 Kisha akatwaa kikombe, akamshukuru Mungu, akawapa; nao wote wakanywa katika kikombe hicho.


Ajo kywutza tzeˈnku jun tzaj te kyxmilila ex te kyanmiˈn. Qa wen kywutza, at spikyˈin toj kyanmiˈn tuˈn tel kynikyˈa tiˈj tkyaqiljo wen. 	 "Jicho ni taa ya mwili. Kama jicho lako ni zima, mwili wako wote utakuwa katika mwanga.


Me texjo qˈij lo, toj tman qˈobˈ qMan Dios, a nimxix tipin; ok kchin kˈwel qeyiˈy kawil tukˈa, a ayiˈn Tkˈwal Ichin. 	 Lakini tangu sasa, Mwana wa Mtu atakuwa ameketi upande wa kulia wa Mungu Mwenyezi."


Quˈn qa mi ẍi ok kykaˈyin kybˈaj toj kyja, mapen chi oktz manyor aj ilx, tzeˈnqeku nya nimil. 	 Lakini kama mtu hawatunzi watu wa jamaa yake, hasa wale wa nyumbani kwake, basi, mtu huyo ameikana imani, na ni mbaya zaidi kuliko mtu asiyeamini.


Mix aˈl jun aku tzˈajbˈin te kabˈe tajaw aqˈuntl. Quˈn k‑elil tiˈjliˈn tnejil, ex k‑okil tkˈuˈjliˈn tkabˈ; mo k‑okilj tzˈaqle tukˈa tnejil, me bˈeˈx aku tzˈel tiˈjlinljo tkabˈ. Nlayx bˈant tuˈn tokin te Dios ex te pwaq. 	 "Hakuna mtu awezaye kutumikia mabwana wawili. Maana atamchukia mmoja na kumpenda huyo wa pili; au ataambatana na mmoja na kumdharau huyo mwingine. Hamwezi kumtumikia Mungu na mali pamoja.


Ex ikyxjo, iteˈ junjuntl i kyim, tej kyok xoˈn tukˈa abˈj. Ex iteˈ junjuntl i kubˈ qitit tukˈa qitbˈil tze; ex iteˈ junjuntl i bˈaj kyim tukˈa kxbˈil, a at tste. Ex noq tuˈn tpaj kynimbˈil, aye nimil lo, ntiˈtaq kyja, ex atzin kyxbˈalin noq ttzˈumil rittaq ex ttzˈumil chivtaq, quˈn yaj xjalqetaq. Ex noq tuˈn tpaj kynimbˈil, o chi yasle, ex o chi yajlajtz. 	 Walipigwa mawe, walipasuliwa vipandevipande, waliuawa kwa upanga. Walizungukazunguka wakiwa wamevaa ngozi za kondoo na ngozi za mbuzi, walikuwa watu maskini, walioteswa na kudhulumiwa.


At junjun Parisey xi kyqˈma: Ajo ichin kubˈ tbˈinchin ikyjo, nya te Dios teˈ, quˈn mina nkubˈ tnimin qˈij te ajlabˈl. Me attaq junjunltl xi kyqˈmaˈn: ¿Tzeˈntzin tten ikyjo? ¿Akupela bˈant tbˈinchin jun yekˈbˈil tipin nimx kyoklin, qa aj il? Tuˈntzin ikyjo, mix mejeye kyyol, ex bˈeˈx bˈaj kubˈ kypaˈn kyibˈ. 	 Baadhi ya Mafarisayo wakasema, "Mtu huyu hakutoka kwa Mungu, maana hashiki sheria ya Sabato." Lakini wengine wakasema, "Mtu mwenye dhambi awezaje kufanya ishara za namna hii?" Kukawa na mafarakano kati yao.


Tuˈnpetziˈn, toj jun qˈij, ktzajil kyˈixsbˈajil kyiˈj: Aye kyimin, yajbˈil kyiˈj ex waˈyaj. Ex ajo kytanima ktzˈeˈyil tuˈn qˈaqˈ. Quˈn ate Dios, a qAjaw, a Kawil kyibˈaj, nimxix tipin. 	 Kwa sababu hiyo mabaa yake yatampata kwa siku moja: ugonjwa, huzuni na njaa. Atachomwa moto, maana Bwana Mungu mwenye kumhukumu ni Mwenye Uwezo."


Xitzin kybˈiˈntz, tej kyjaw yolin toj junxil yol, ex i nimsin tbˈi Dios. 	 maana waliwasikia wakiongea kwa lugha mbalimbali wakimtukuza Mungu. Hapo Petro akasema,


Nya noq kyiˈj nxnaqˈtzbˈiˈn nchin kubˈsin nwutza teˈy, qalaˈ ikyxjo kyiˈjjo kchi nimil kyuˈn, aj t‑xi kyqˈmaˈn Tbˈanil Tqanil kye. 	 "Siwaombei hao tu, bali nawaombea pia wote watakaoamini kutokana na ujumbe wao.


Tkyimlinxi Jesús, chi Pabljo, ex aˈkxtaq tbˈaj tkyaqiljo, a otaq yolajtz tiˈj toj Tuˈjil Tyol Dios, kutz qˈiˈn twutz cruz, ex kux muquˈn toj tjulil kyimnin. 	 Na baada ya kutekeleza yote yaliyokuwa yameandikwa kumhusu yeye, walimshusha kutoka msalabani, wakamweka kaburini.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, tqˈma: ¡Kykaˈyintza! Loqiˈn nchin kaˈyin kyiˈjjo kyaˈj jaqleqe, ex tiˈjjo Klolqe Jesús, a Tkˈwal Ichin, at toj tman qˈobˈ qMan Dios. 	 Akasema, "Tazameni! Ninaona mbingu zimefunuliwa na Mwana wa Mtu amesimama upande wa kulia wa Mungu."


Quˈn ilaˈku tumil, tiquˈn nlay meje jun ichin: At junjun, titzˈjlinxjo ikyjo; at junjuntl noq kyuˈnxjal; ex at junjuntl ma txi kyqˈoˈn kyibˈ, tuˈn mi chi mejeye noq tuˈn tpajjo ma txi kyqˈoˈnx kyibˈ tukˈa tkyaqil kyanmin toj aqˈuntl te Tkawbˈil Dios, a at toj kyaˈj. Qa at jun aku bˈantjo ikyjo tuˈn, bˈaˈn tuˈn tkubˈ tbˈinchin. 	 Maana kuna sababu kadhaa za kutoweza kuoa: wengine ni kwa sababu wamezaliwa hivyo, wengine kwa sababu wamefanywa hivyo na watu, na wengine wameamua kutooa kwa ajili ya Ufalme wa mbinguni. Awezaye kulipokea fundisho hili na alipokee."


Nya tzeˈn k‑elile kynikyˈa te, jun xjal qa at Xewbˈaj Xjan tukˈa, mo qa minaj: Qa ma tkujsin qa a Jesucrist ul tzaluˈn twutz txˈotxˈ tzeˈnku ichin; atzin xjaljo at Xewbˈaj Xjan tukˈa. 	 Hii ndiyo njia ya kujua kama mtu anaongozwa na Roho wa Mungu: Kila anayekiri kwamba Kristo alikuja, akawa binadamu, mtu huyo anaye Roho wa Mungu.


tzeˈnku qtzan Abel ex qtzan Zakariy, a kubˈ bˈyoˈn tojx tnejil ja te naˈbˈl Dios ex twutz t‑altar. Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy, aj qa kchi okila toj paˈbˈin twutz Dios tiˈj kykyimliˈn qtzan xjal lo, ktzajil tqˈoˈn Dios kujxix tkawbˈil kyibˈaja te chojbˈil, a ayiˈy iteˈ tojjo tqˈijil jaˈlin. 	 tangu kumwagwa damu ya Abeli mpaka kifo cha Zakariya ambaye walimuua kati ya madhabahu na mahali patakatifu. Naam, hakika kizazi hiki kitaadhibiwa kwa matendo haya.


Tnejil, nxi nqˈoˈn chjonte te qMan Dios kyiˈja kykyaqila, noq tuˈn Jesucrist, quˈn nyolajtz tiˈj kynimbˈila toj tkyaqil twutz txˈotxˈ. 	 Awali ya yote, namshukuru Mungu wangu kwa njia ya Yesu Kristo kwa ajili yenu nyote, kwa sababu imani yenu inasikika duniani kote.


Axsa, oke ten Jesús xnaqˈtzil qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin, qa iltaq tiˈj tuˈn t‑xiˈ toj Jerusalén, ex iltaq tiˈj tuˈn tikyˈx tuˈn antza kyuˈn kynejil xjal ex kyuˈn kynejil pale junx kyukˈa xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil. Ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy, qa iltaq tiˈj tuˈn tkubˈ bˈyoˈn kyuˈn. Me toj toxin qˈij, bˈeˈxtaq tuˈn tjatz anqˈin juntl majl. 	 Tangu wakati huo Yesu alianza kuwajulisha waziwazi wanafunzi wake: "Ni lazima mimi niende Yerusalemu, na huko nikapate mateso mengi yatakayosababishwa na wazee, makuhani wakuu na walimu wa Sheria. Nitauawa, na siku ya tatu nitafufuliwa."


Qatzin at jun wiltza o kuˈx, a at kyimin tiˈj, nlay kubˈ nxkˈaˈyin wibˈa tuˈn nkyima. Metzin qa nya twutzxjo, a tiˈchaqjo nqˈumlajtz wiˈja, mix aˈl junte at toklin tuˈn nxi qˈoˈn weˈy kye. Tuˈnpetzintzjo, ma bˈaj nkˈuˈja tojjo luˈn jaˈlin. Ok kxel nqaniˈn, tuˈn nxi tsmaˈn twutz César, a tnejilxix kawil te Rom, tuˈn woka toj xjelbˈil tuˈn. 	 Basi, ikiwa nimepatikana na kosa linalostahili adhabu ya kifo, siombi kusamehewa adhabu hiyo. Lakini kama hakuna ukweli katika mashtaka waliyotoa watu hawa, hakuna awezaye kunikabidhi kwao. Nakata rufani kwa Kaisari!"


Me ayetzin kye junjun Judiy, a nchi bˈettaq toj tnam, ex nchi etztaq taqˈnil tajaw il kyuˈn, toj kyanminxjal kyajtaq kyeˈ tuˈn tokin tbˈi Jesús, a tAjaw Tkyaqil kyuˈn, te qˈanbˈil kyexjal. Ikytzin kyqˈma kyjaluˈn, kye taqˈnil tajaw il: Kxel qqˈmaˈn kyeˈy, tuˈn kyetza toj kyanmin xjal, noq tiˈj tumil tbˈi Jesús, a nqˈumlaj Pabl tiˈj, chi chiˈ. 	 Wayahudi kadhaa wenye kupunga pepo wabaya, walisafiri huko na huko, wakijaribu kulitumia jina la Bwana Yesu kwa wale waliokuwa wamepagawa na pepo wabaya. Walikuwa wakisema: "Ninawaamuru kwa jina la Yesu ambaye Paulo anamhubiri."


Xitzin tqanin Jesús tej ichin kyjaluˈn: ¿Titzin tetza tbˈi? Tzajtzin ttzaqˈwin tej ichin kyjaluˈn: Ilaˈku weˈ nbˈi. Xi tqˈmaˈn ikyjo quˈn tuˈn nimxtaq taqˈnil tajaw il otaq chi okx toj tanmin. 	 Basi, Yesu akamwuliza, "Jina lako nani?" Yeye akajibu, "Jina langu ni Jeshi" --kwa sababu pepo wengi walikuwa wamempagaa.


Quˈn tuˈn tkyaqiljo ma qliˈy, atzin ma kujsin teˈ kyyol yolil Tyol Dios, aye i kˈmonte Tyol ojtxe. Tuˈnpetziˈn, bˈaˈn tuˈn t‑xi kyqˈoˈn ambˈil tiˈjjo yol lo tuˈn kykleta, ikyx tzeˈnku nxi kyqˈoˈn ambˈil tiˈj jun tzaj nkˈant toj qxopin, tzmaxi aj tul Jesús juntl majl tzeˈnku jun akˈaj qˈij. Ex atzin jaˈlin, antza taˈ Jesús toj kyanmiˈn nqoptzˈaj tzeˈnku cheˈw ma tij, a nyekˈin qa chˈix tul tqˈijil. 	 Tena, ujumbe wa manabii watuthibitishia jambo hilo; nanyi mwafanya vema kama mkiuzingatia, maana ni kama taa inayoangaza mahali penye giza mpaka Siku ile itakapopambazuka na mwanga wa nyota ya asubuhi utakapong'ara mioyoni mwenu.


quˈn tuˈn nxi nbˈiˈn tiˈjjo nim tkˈuˈja at, ex tnimbˈila tiˈj qAjaw Jesús, ex kyukˈaˈ kykyaqil nimil. 	 maana nasikia habari za imani yako kwa Bwana wetu Yesu na upendo wako kwa watu wote wa Mungu.


Ex majx tliˈ a bˈuˈẍ toktaq te potzbˈil twiˈ Jesús, nya junx iteˈkutaq kyukˈaˈ bˈuˈẍ aye ajbˈin te bˈaltzˈbˈilte; qalaˈ tjunalxtaq tkubˈ, chebˈex paqtzin wen. 	 na kile kitambaa alichofungwa Yesu kichwani. Hicho kitambaa hakikuwekwa pamoja na hiyo sanda, bali kilikuwa kimekunjwa na kuwekwa mahali peke yake.


qa chebˈe tok nwutza kyiˈja tzeˈnku jun xkyˈaqil, mo tzeˈnku jun manbˈaj tiˈj tkˈwal. Me a xkyˈaqlin luˈn nya weˈy; qalaˈ te Dios, quˈn ma txi ntziyiˈn, tuˈn kyoka te Crist, ikyxjo tzeˈnku jun txin, tuˈn tjaw meje tukˈa tchmil. 	 Ninawaoneeni wivu lakini ni wivu wa Mungu; maana ninyi ni kama bikira safi niliyemposa kwa mwanamume mmoja tu ambaye ndiye Kristo.


Quˈn ikytzin kbˈajiljo tzeˈn tqˈma Isaías, a yolil Tyol Dios ojtxe, tej tqˈma: Mix tuˈn tzˈok kybˈin, mi n‑okx toj kywiˈ. Mix tuˈn tzˈok kykaˈyin, mi n‑el kynikyˈ te. 	 Kwao yametimia yale aliyosema nabii Isaya: Kusikia mtasikia, lakini hamtaelewa; Kutazama mtatazama, lakini hamtaona.


Atzin ktzajil qˈmante tey tzeˈn kkletiliy, junx kyukˈa tkˈwala ex t‑xuˈjila. 	 Yeye atakuambia maneno ambayo kwayo wewe na jamaa yako yote mtaokolewa.


Nchi yolin nya bˈaˈn tiˈj juntl, ex n‑el kyikyˈin Dios, ex mibˈin chi bˈin, ex laˈjilqe, ex nja kynimsin kyibˈ, ex nkubˈ kyximiˈn tkyaqil nya wen, ex mibˈin chi nimin te kytata. 	 na kusingiziana; ni watu wa kuchukiza kwa Mungu, wafidhuli, wenye kiburi na majivuno; hodari sana katika kutenda mabaya, na hawawatii wazazi wao;


A lo nya ilxix tiˈj kyukˈa tnej qxmilil, a ntiˈ txˈixwejil tiˈj. Me ate Dios xkubˈ bˈinchinte qxmilil, tzeˈnkux tten tuˈntzin il tiˈj tuˈn kyok kˈuˈjlit kyeˈ aye nyakuj ntiˈxix kyoklin toj qwutz, 	 ambapo viungo vingine havihitaji kushughulikiwa. Mungu mwenyewe ameuweka mwili katika mpango, akakipa heshima zaidi kiungo kile kilichopungukiwa heshima,


Tuˈnpetziˈn, aye kynejil pale bˈeˈx ok kychmoˈn kyibˈ kyukˈa nejinel kyxol aj Judiy, tuˈn tkyij bˈant kyuˈn, tuˈn mi tzˈele tqanil. Ex xi kyqˈoˈn nim pwaq kye xoˈl qˈaqˈ, 	 Basi, wakakutana pamoja na wazee, na baada ya kushauriana, wakawapa wale askari kiasi kikubwa cha fedha


Ex chi yoliˈn kyxoliliy tukˈa Tyol Dios, ex ilaˈ bˈitz te qnimbˈil. Ex chi bˈitziˈn, ex chi nimsiˈn tbˈi qAjaw tukˈa tkyaqil kyanmiˈn. 	 Zungumzeni kwa maneno ya Zaburi, nyimbo na tenzi za kiroho; mwimbieni Bwana nyimbo na zaburi kwa shukrani mioyoni mwenu.


Nimx tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj nMan wiˈja, quˈn kxel nqˈoˈn we nchwinqil tuˈn tkyim, exsin tuˈn tjaw anqˈin juntl majl kyxol kyimnin. 	 "Baba ananipenda kwani nautoa uhai wangu ili nipate kuupokea tena.


Xi ttzaqˈwin Jesús: Qa at jun yol xi nqˈmaˈn nya wen, qˈmantza ankye nya wen. Mej qa twutzxjo nxi nqˈmaˈn ¿Tiquˈn chin ok tbˈyoˈn? 	 Yesu akamjibu, "Kama nimesema vibaya, onyesha huo ubaya; lakini ikiwa nimesema vema, mbona wanipiga?"


Ajtzin tkˈuˈl, kˈwel tiˈj kynabˈlxjal tuˈn, qa aj ilqe, ex qa at jun tumil tuˈn kyokxjal tzˈaqle, ex qa kykyaqilxjal il tiˈj tuˈn kyok toj paˈbˈin twutz Dios. 	 Naye atakapokuja atawathibitishia walimwengu kwamba wamekosea kuhusu dhambi, uadilifu na hukumu ya Mungu.


Mi txi kyiˈn qˈanpwaq, saqpwaq mo tzeˈn juntl pwaq toj kybˈeˈy. 	 Msichukue mifukoni mwenu dhahabu, wala fedha, wala sarafu za shaba.


Iky xi tqˈmaˈn aqˈnil te kyjaluˈn: Qalaˈ a tej titzˈin ma tzul, ex quˈn tuˈn bˈaˈn s‑ula, bˈeˈx saj tqˈmaˈn ttatiy, tuˈn tkubˈ bˈyetjo a ma qˈeˈs tal wakx. 	 Huyo mtumishi akamwambia: Ndugu yako amerudi nyumbani, na baba yako amemchinjia ndama mnono kwa kuwa amempata akiwa salama salimini.


Ex majqex kyeˈ txqantl nimil toj Antyokiy, a Judiyqe, ok lipe tiˈjjo t‑xmiletzˈil anetziˈn tuˈn tkaˈmin kykˈuˈj. Ex majxl te Bernabé ok lipe kyiˈj. 	 Hata ndugu wengine Wayahudi walimuunga mkono Petro katika kitendo hiki cha unafiki, naye Barnaba akakumbwa na huo unafiki wao.


Tej tmeltzˈaj juntl majl kykˈatzjo t‑xnaqˈtzbˈin, ex ikyxljo, nchi ktantaql, teˈ kyel knetl tuˈn, quˈn mix kypaˈyix watl. 	 Akawaendea tena, akawakuta wamelala, maana macho yao yalikuwa yamebanwa na usingizi.


Me qa ma kubˈ mejeˈy kˈulil nwutza, tkyaqil kxel nqˈoˈn tey, chiˈ tajaw il. 	 Hivi vyote vitakuwa mali yako wewe, kama ukiniabudu."


Quˈn ajtzin tkux awet jun wiq ijaj, qa triy mo qa alkye jun ijaj, nya otaq tzˈel twiˈ aj tkux awet; qalaˈ a tejo tal twutz kˈwelix awet. 	 Unachopanda ni mbegu tu, labda ya ngano au nafaka nyingine, na si mmea mzima ambao hutokea baadaye.


Me xi ttzaqˈwin Jesús: Kyij tzˈibˈin toj Tyol Dios, qa nya noq oˈkx tuˈn wabˈj k‑anqˈile texjal. 	 Yesu akamjibu, "Imeandikwa: Mtu haishi kwa mkate tu."


Tkyaqil xjal tzaj tkyˈiwbˈil Dios kyibˈaj tzeˈnku txˈotxˈ, aj ttzaj jbˈal tibˈaj. Qa ma tzaj tbˈanilx tawaljo txˈotxˈ, attzin tkyˈiwbˈil Diostz tibˈaj, ex nim n‑ajbˈin kye xjal, a nchi aqˈnin tiˈj. 	 Mungu huibariki ardhi ambayo huipokea mvua inayoinyeshea mara kwa mara, na kuotesha mimea ya faida kwa mkulima.


Qa kyaja tuˈn t‑xi kynimiˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy qa a Juan, a Elías, a iltaq tiˈj tuˈn tul, tzeˈnku qˈumj toj Tuˈjil Tyol Dios. 	 Kama mwaweza kukubali basi, Yohane ndiye Eliya ambaye angekuja.


Me i xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Jteˈn wabˈj at? Ku kyxiˈtziˈn lolte, chiˈ. Teˈ kymeltzˈaj, xi kyqˈmaˈn te: Noq jweˈchˈin, ex kabˈe tal netzˈ kyiẍ. 	 Yesu akawauliza, "Mnayo mikate mingapi? Nendeni mkatazame." Walipokwisha tazama, wakamwambia, "Kuna mikate mitano na samaki wawili."


Ex ankye taj tuˈn tok te tnejil, il tiˈj tuˈn tok tzeˈnku jun aqˈnil te jun majx kye txqantl. 	 Anayetaka kuwa wa kwanza, sharti awe mtumishi wa wote.


Me metzin kyeˈ, aj tul Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn, kxel tqˈoˈn kyipiˈn, tuˈn kyxiˈy yolil wiˈja, a t‑xilin Tkawbˈil Dios, toj Jerusalén, toj tkyaqil Judey ex Samaria ex toj tkyaqiljo najchaq txˈotxˈ, chi Jesús. 	 Lakini wakati Roho Mtakatifu atakapowashukieni ninyi, mtajazwa nguvu na mtakuwa mashahidi wangu katika Yerusalemu, katika nchi yote ya Yudea na Samaria, na hata miisho ya dunia."


Ex nkyqˈmaˈn, qa ma kubˈ tqˈmaˈn jun tyol, exsin ma kubˈ tqˈmaˈn tbˈi t‑altar Dios toj tnejil ja te naˈbˈl Dios tiˈj, nyaxix il tiˈj tuˈn tjapin tyol. Me qa at jun kubˈ tqˈmaˈn jun tyol, exsin xkubˈ tqˈmaˈn tbˈi oyaj, a tkubˈ tibˈaj t‑altar Dios tiˈj, axixpente yoljo, il tiˈj tuˈn tjapin, chi chijiˈy. 	 Tena mwasema ati mtu akiapa kwa madhabahu si kitu; lakini akiapa kwa zawadi iliyowekwa juu ya madhabahu, kiapo hicho humshika.


¿Ma nyapela bˈiˈn kyuˈn qa ajo qxmilil ma tzˈok te jun tnej t‑xmilil Crist? ¿Ma akutzin tzˈel wiˈnjiˈy jun tnej t‑xmilil Crist, tuˈn tok mujbˈit tukˈa jun kyˈaˈjil? Ntiˈx tumil ikyjo. 	 Je, hamjui kwamba miili yenu ni viungo vya mwili wa Kristo? Je, mnadhani naweza kuchukua sehemu ya mwili wa Kristo na kuifanya kuwa sehemu ya mwili wa kahaba? Hata kidogo!


Ex tkabˈ, tzeˈn aj tkux bˈinchit vin; nlay kuˈx bˈinchit toj jun ttxˈaqin tzˈuˈn, quˈn ajtzin tloqlin, bˈeˈx aku tzˈex laqj, ex noq aku chi kubˈ najx kykabˈil. Tuˈntzintzjo, il tiˈj tuˈn tkux bˈinchit vin toj jun saq tzˈuˈn. Ikytziˈn wejiˈy nxnaqˈtzbˈil, nlay bˈant tuˈn tok smet tukˈa juntl tumil. 	 Wala hakuna mtu atiaye divai mpya katika viriba vikuukuu. Kama akifanya hivyo, divai itavipasua hivyo viriba, nayo divai pamoja na hivyo viriba vitaharibika. Divai mpya hutiwa katika viriba vipya!"


Ma bˈaj te tkabˈ bˈisbˈajil lo. Me atx juntl chˈix tul kanin. 	 Maafa ya pili yamepita; lakini tazama! Maafa ya tatu yanafuata hima.


Kchin kxel kyqˈoˈn toj kyqˈobˈjo nya aj Judiy, tuˈn wok xmayiˈn kyuˈn, tuˈn wok kylankˈiˈn, ex kchin kˈwel kybˈyoˈn twutz cruz. Me toj toxin qˈij, kchin jawil anqˈiˈntla. 	 Watamkabidhi kwa watu wa mataifa mengine ili adhihakiwe, apigwe viboko na kusulubiwa; lakini siku ya tatu atafufuliwa."


Attziˈn xjal kuj tzeˈnku txˈotxˈ toj bˈe. Mina nchex awle ijaj toj. Ayetzin xjal n‑ok kybˈiˈn Tyol Dios, ex nkubˈ kykujsin kyanmin te, ex ajtzin ttzaj tajaw il tzeˈnku pichˈ, n‑el tiˈn Tyol Dios toj kyanmin. 	 Watu wengine ni kama wale walio njiani ambapo mbegu zilianguka. Hawa hulisikia hilo neno lakini mara Shetani huja na kuliondoa neno hilo lililopandwa ndani yao.


Me ayetzin Judiy xi kyẍchˈiˈn: ¡Kyimkuj! ¡Kyimkuj! ¡Pejkˈinksa twutz cruz! Xi tqˈmaˈn Pilat kye: ¿Mej qa ayin weja, tuˈn njaw pejkˈinte kynmaq kawila twutz cruz? Me ayetzin kyeˈ kynejinel pale xi kytzaqˈwin: ¿Mejqa at juntl qeja qnmaq kawil? Qalaˈ oˈkx César, a nmaq kawilxix toj Rom. 	 Wao wakapaaza sauti: "Mwondoe! Mwondoe! Msulubishe!" Makuhani wakuu wakajibu, "Sisi hatuna Mfalme isipokuwa Kaisari!"


Ex kubˈ tbˈinchin nim techil tukˈa tipin, expe bˈant tuˈn, tuˈn ttzaj qˈaqˈ toj kyaˈj tuˈn tkˈuˈl twutz txˈotxˈ kywutzxjal. 	 Basi, huyu mnyama wa pili akafanya miujiza mikubwa hata akasababisha moto kutoka mbinguni ushuke duniani mbele ya watu.


Twutzx teˈ qa at jun qˈinimil tuˈnjo qnimbˈil, a tuˈn qtzalaj tiˈjjo chˈin, a at qe. 	 Kweli dini humfanya mtu awe tajiri sana, ikiwa anatosheka na vitu alivyo navyo.


Ex noq tuˈn t‑xtalbˈil Dios, ma qo ok tzˈaqle twutz, ex tuˈn ikyjo, at qoklin jaˈlin tiˈj jun etzbˈil toj kyaˈj, a nqo ayoˈn tiˈj. 	 ili kwa neema yake tupate kukubaliwa kuwa waadilifu na kuupokea uzima wa milele tunaoutumainia.


Ntiˈkux toj kynabˈl, teˈ tkubˈ qoptzˈaj kyiˈjile tuˈn tspikyˈemil tipin Dios, exsin pon jun t‑angel Dios kykˈatz. Tuˈn ikyjo, bˈeˈx i xobˈxjo kyikˈlel. 	 Malaika wa Bwana akawatokea ghafla, na utukufu wa Bwana ukawaangazia pande zote. Wakaogopa sana.


¿Tzeˈntzin tten n‑el tzaqpajjo ttzi ikyjo? ¿Nyaˈpela noq nxoˈn yol tiˈj Dios? Quˈn oˈkx te Dios aku kubˈ najsinte kyilxjal. 	 "Anathubutuje kusema hivyo? Anamkufuru Mungu! Hakuna mtu awezaye kusamehe dhambi isipokuwa Mungu peke yake."


Ayinku weˈ aku chin tzaj smaˈn teˈ a saj tziyin kyeˈy tuˈn nMaˈn. Me il tiˈj, tuˈn kykyija tzaluˈn tojjo tnam te Jerusalén, ex tzmaxi aku chi exjiˈy, aj kykˈmoˈntejiˈy tipin, a ktzajil toj kyaˈj. 	 Nami mwenyewe nitawapelekeeni yule ambaye Baba aliahidi kumtuma, lakini ngojeni huku mjini mpaka mtakapopewa ile nguvu itokayo juu."


Kybˈiˈntzin jaˈlin, ayeqiˈy qˈinin: Chi oqˈa, ex chi ẍchˈiˈn, quˈn ktzajil jun kawbˈil kujxix kyibˈaja. 	 Na sasa sikilizeni enyi matajiri! Lieni na kuomboleza kwa sababu ya taabu zitakazowajieni.


Me ayetziˈn nchi bˈin tiˈj nyola, ex mi nkubˈ kybˈinchin tzeˈnku nxi nqˈmaˈn, ikyqetziˈn tzeˈnku jun xjal ntiˈ tnabˈl, a jaw tbˈinchin tja tibˈaj tzˈawin. 	 "Lakini yeyote anayesikia maneno yangu haya bila kuyazingatia, anafanana na mtu mpumbavu aliyejenga nyumba yake juu ya mchanga.


Ex at juntl tyol Jesús bˈaj tqˈmaˈn. Chiˈ kyjaluˈn: At jun xjal attaq kabˈe tkˈwal. 	 Yesu akaendelea kusema, "Kulikuwa na mtu mmoja mwenye wana wawili.


Ayejo qya, aj kyok toj xnaqˈtzbˈil tiˈj Tyol qMan toj tja Ttanim Dios, bˈaˈn tuˈn kykubˈ nume, ex tuˈn mutxin kyten. 	 Wanawake wanapaswa kukaa kimya na kuwa wanyenyekevu wakati wa kujifunza.


Nimxix waja tuˈn tok nkaˈyiˈn juntl majl, ex tuˈn njaw ntzalaja wen tiˈja, quˈn tzunx ntzaj nnaˈnjiˈy, tzeˈnku tej tel qpaˈn qibˈ tukˈiy, quˈn ex ox tzˈoqˈxa wen wiˈja. 	 Nakumbuka machozi yako na ninatamani usiku na mchana kukuona, ili nijazwe furaha.


Tzun nchin tzalaja, quˈn tuˈn tojtzqiˈn te, ay Agripa, a jniˈxjo nbˈant toj kychwinqil Judiy exqetziˈn nchi bˈaj yolajtz qxola. Tuˈnpetziˈn, kxel nqanin tey tukˈa tipin tchwinqila, ex tuˈn tkubˈ tbˈiˈnjiy a kxel nqˈmaˈn. 	 Hasa kwa vile wewe mwenyewe ni mtaalamu wa desturi za Wayahudi na migogoro yao, ninakuomba basi unisikilize kwa uvumilivu.


Ex tzuntaq nbˈantjo luˈn wuˈn, tej tbˈaj nsaqsin wibˈa, tzeˈnkuxjo nbˈant kyuˈn nxjalila atxix ojtxe. Me ntiˈ chˈin jaw tiljxjal, tej wel jyete toj tnejil ja te naˈbˈl Dios kyuˈn jun jteˈbˈin Judiy tzajninqetaq toj txˈotxˈ te Asia. 	 Wakati nilipokuwa nikifanya hayo ndipo waliponikuta Hekaluni, nilipokuwa nimekwisha fanya ile ibada ya kujitakasa. Hakukuwako kundi la watu wala ghasia.


Tojxi junxil qˈij, ok tkaˈyin Moisés kabˈe aj Israel nchi bˈujintaq, ex i el tpaˈn, ex tqˈma: Kyxjalil kyeˈ kyibˈ. ¿Titzin quˈn nchi bˈujintza? 	 Kesho yake, aliwaona Waisraeli wawili wakipigana, akajaribu kuwapatanisha, akisema: Ninyi ni ndugu; kwa nini basi, kutendeana vibaya ninyi kwa ninyi?


Atzin taqˈnil tajaw il jaw ẍchˈin wen, ex tbˈinche tuˈn ttzaj junl majl kyimin tiˈjjo qˈa, ex bˈeˈx etzkux toj tanmin, ex kyij tqˈoˈn tzeˈnku jun kyimnin. Nimxl xjal qˈmante qa otaq tzˈel kyim te jun majx. 	 Hapo huyo pepo alipaaza sauti, akamwangusha huyo mtoto chini, kisha akamtoka. Mtoto alionekana kama maiti, hata wengine walisema, "Amekufa!"


Me bˈiˈnqe quˈn, qa mix aˈlx junqe kkletil noq tuˈn Judiyqe, ex tuˈn tjapin bˈaj ojtxe tkawbˈil Moisés quˈn, qalaˈ noq tuˈn qnimbˈil tiˈj Klolqe Jesucrist. Tuˈnpetziˈn, o kubˈ qnimiˈnqe Jesucrist. Ex noq tuˈn ikyjo, qo kletil toj najin, ex nya tuˈn tjapin bˈaj ojtxe kawbˈil quˈn. Quˈn mix aˈlx junqe kkletil tuˈn ikyjo. 	 Lakini, tunajua kwa hakika kwamba mtu hawezi kukubaliwa kuwa mwadilifu kwa kuitii Sheria, bali tu kwa kumwamini Yesu Kristo. Na sisi pia tumemwamini Yesu Kristo ili tupate kukubaliwa kuwa waadilifu kwa njia ya imani yetu kwa Kristo, na si kwa kuitii Sheria.


Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Kux cheˈxa, ex kˈaˈ txi kyqˈmaˈn te Herodes, a sbˈulxix tnam, qa jaˈlin ex nchiˈj ok kchi elitz taqˈnil tajaw il wuˈn toj kyanminxjal, ex qa ok kchi kˈwel nqˈaniˈn yabˈ. Ex kabˈjxi japin bˈaj wuˈn. 	 Yesu akawajibu, "Nendeni mkamwambie huyo mbweha hivi: Leo na kesho ninafukuza pepo na kuponya wagonjwa, na siku ya tatu nitakamilisha kazi yangu.


Exsin ikyxjo, qa at jun xjal s‑ok tmujbˈin tibˈ tukˈa qAjaw, bˈeˈx k‑okil junxchˈin kyanmin tukˈa. 	 Lakini aliyejiunga na Bwana huwa roho moja naye.


Nlay chin txˈixwiˈy tiˈjjo Tbˈanil Tqanil kolbˈil, quˈn a luˈn tipin qMan Dios, tuˈn kyklet tkyaqil xjal tuˈn, qa ma chi nimin tiˈj. Te tnejil kye Judiy, me ex ikyxjo kye, a nya Judiyqe. 	 Sioni aibu kutangaza Habari Njema; yenyewe ni nguvu ya Mungu inayowaokoa wote wanaoamini: Wayahudi kwanza, na wasio Wayahudi pia.


Tetzinj qok yupj, xiˈ Jesús kyukˈa kabˈlajaj t‑xnaqˈtzbˈin jaˈ otaq bˈante wabˈj. 	 Ilipokuwa jioni, Yesu alifika pamoja na wanafunzi wake kumi na wawili.


Quˈn at jun nkˈasa twutz Dios kyiˈj kykyaqil wiq xjal, tuˈn nyoliˈn Tbˈanil Tqanil kye, exla qa aj uˈjil ex qa mina, ex qa ẍtij mo qa mina. 	 Ninalo jukumu kwa watu wote, waliostaarabika na wasiostaarabika, wenye elimu na wasio na elimu.


Quˈn qa ma kubˈ qbˈinchin ikyjo, ok qo xeˈl toj najin te jun majx. Qalaˈ il tiˈj tuˈn qbˈet tzeˈnkuxjo taj Xewbˈaj Xjan, ex tuˈn tkubˈ qbˈyoˈn a tajbˈil ojtxe qteˈn, tuˈn mi qox lipel tiˈj, quˈn qa ma bˈantjo ikyjo, ok qo anqˈil te jun majx. 	 Kwa maana, kama mkiishi kufuatana na matakwa ya maumbile ya kibinadamu, hakika mtakufa. Lakini, kama kwa njia ya Roho mnayaua matendo yenu maovu, basi, mtaishi.


Quˈn ikyjo tzeˈnku bˈaj kyiˈj aluˈmj ojtxe, ikyx te Jesúsjo iltaq tiˈj tuˈn tkyim teˈ ttxaˈn tnam, tuˈn ttxjet kyiljo jniˈ xjal, noq tuˈn tchkyˈel. 	 Ndiyo maana Yesu pia, kusudi apate kuwatakasa watu kwa damu yake mwenyewe, aliteswa na kufa nje ya mji.


Kyjyomtziˈn Tkawbˈil qMan Dios, ex ok ktzajil tqˈoˈn tkyaqiljo at tajbˈin kyeˈy. 	 Shughulikieni kwanza Ufalme wa Mungu, na hayo yote mtapewa kwa ziada.


Ex mix ttziye tuˈn kyokx juntl majljo kˈayil. 	 Hakumruhusu mtu yeyote kupitia Hekaluni akichukua kitu.


qalaˈ kye kydiosa, a kubˈ kybˈinchiˈn. Ex ikyˈ kyiqiˈn tqˈuqiljo kydiosa, Moloc tbˈi, tej kybˈeta toj tzqij txˈotxˈ. Ex i kˈuliˈn twutz tcheˈw juntl kydiosa, Refán tbˈi, ayetzin kydiosjiˈy, a ayexi i kubˈ bˈinchinte tuˈn kykˈuliˈn kywutz. Tuˈnpetziˈn, kchi xel nxoˈn toj junxil txˈotxˈ najchaq wen, a lu at tzma tiˈjxi Babilonia. 	 Ninyi mlikibeba kibanda cha mungu Moloki, na sanamu ya nyota ya mungu wenu Refani. Sanamu mlizozifanya ndizo mlizoabudu. Kwa sababu hiyo nitakupeleka mateka mbali kupita Babuloni!


Aj tok kybˈiˈn tqanil qˈoj ex aj kybˈaj ok qˈoj kyojile junjuntl tnam najchaq, mi chi tzaj xobˈa, quˈn ikytzin ilx tiˈj tuˈn tbˈajjo ikyjo. Me naˈmtaqx tpon qˈij tuˈn tjapin bˈaj tkyaqil. 	 Mtasikia juu ya vita na fununu za vita; lakini msifadhaike, maana hayo hayana budi kutokea, lakini mwisho wenyewe ungali bado.


Ex xi tqˈmaˈn Jesús kye: Mi chi xobˈa. Ku kyxiˈy qˈmalte kye txqantl, ayej lipcheqektaq wiˈja, tuˈn kyxiˈ tzmax toj txˈotxˈ te Galiley. Antza kchin okile kykaˈyiˈn. 	 Kisha Yesu akawaambia, "Msiogope! Nendeni mkawaambie ndugu zangu waende Galilaya, na huko wataniona."


Tqˈma Jesús ikyjo, noq tuˈn nxi kyqˈmaˈn te, qa tzyuˈntaq tuˈn tajaw il, ex qa nya tuˈn Xewbˈaj Xjan nbˈaj kubˈ tbˈinchintaq tkyaqil. 	 (Yesu alisema hivyo kwa sababu walikuwa wanasema, "Ana pepo mchafu.")


Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn Jesús kye: Nya noq te qˈuqbˈil nkˈuˈja saje yolin teˈ tqˈajqˈojil wiˈbˈaj; qalaˈ te qˈuqbˈil kykˈuˈja wiˈja. 	 Lakini Yesu akawaambia, "Sauti hiyo haikutokea kwa ajili yangu mimi, ila kwa ajili yenu.


Me ataqtzin te Jesús, bˈeˈxtaq n‑el tpaˈn teˈ tibˈ kyiˈj, ex nxiˈtaq teˈ naˈl Dios jaˈ mixtaq aˈl jun at. 	 Lakini yeye alikwenda zake mahali pasipo na watu, akawa anasali huko.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, i tzaj ilaˈ kuˈxin qˈa kubˈ kyptzoˈn kyimnin, ex xi kyiˈn, tuˈn tkux muqet. 	 Vijana wakafika wakaufunika mwili wake, wakamtoa nje, wakamzika.


Quˈn chitzin qa attaq jun t‑angel Dios nkˈuˈltaq ttzi tkubˈil aˈ junjun maj, te yekilte. Noq aj t‑xi yekjjo aˈ, ankye te nxi t‑xoˈn tibˈ tnejil, bˈeˈx tzul Dios te aˈlchaqx kye yabˈiltz tiˈj. 	 maana mara kwa mara malaika alishuka majini nyakati fulani na kuyatibua. Mtu yeyote aliyekuwa wa kwanza kuingia majini baada ya maji kutibuliwa, alipona ugonjwa wowote aliokuwa nao.


Me tzulittzin juntl xjal, a nimxixtl tipin tzeˈnku tnejil, bˈeˈx aku kubˈ tuˈnljo xjal anetziˈn. Bˈeˈx aku chi el qˈiˈn jniˈ qˈuqle tkˈuˈj tiˈj te kolbˈil tibˈ, ex a xjal anetziˈn kqˈmalte tzeˈn aku chi oke jniˈ at toj tja. 	 Lakini akija mwenye nguvu zaidi akamshambulia na kumshinda, huyo huziteka silaha zake alizotegemea na kugawanya nyara.


Eltzin tnikyˈ Pegr te, qa nya jun twutzikyˈ, ex tqˈma: Mapetzin tzˈelxix nnikyˈtza te jaˈlin, qa aj tAjaw Tkyaqil s‑aj chqˈoˈnte jun t‑angel te klol weˈy toj tqˈobˈ Herodes, ex te tkyaqiljo a kyajtaq Judiy tuˈn tkubˈ kybˈinchin wiˈja. 	 Hapo ndipo Petro alipotambua yaliyotukia, akasema, "Sasa najua kwa hakika kwamba Bwana amemtuma malaika wake akaniokoa kutoka katika mkono wa Herode na kutoka katika mambo yale yote watu wa Israeli waliyotazamia."


Quˈn tuˈntzin aj nkaniˈn kyxola, kxel nqˈoˈn jun uˈj kye erman te oqxenbˈilkye, ayeˈ kchi jawil kyskˈoˈn, tuˈn t‑xi kyiˈn oyaj, tuˈn tpon kye erman toj Jerusalén. 	 Wakati nitakapokuja kwenu, nitawatuma wale mtakaowachagua miongoni mwenu wapeleke barua na zawadi zenu Yerusalemu.


Quˈn tkyaqiljo a o tzˈok te tkˈwal Dios, kˈwel tiˈjjo tkyaqil nya bˈaˈn tuˈn, tzeˈnku qe, noq tuˈn qnimbˈil tiˈj, o kubˈ tiˈjjo tkyaqil nya bˈaˈn quˈn. 	 maana kila aliye mtoto wa Mungu anaweza kuushinda ulimwengu. Hivi ndivyo tunavyoushinda ulimwengu: kwa imani yetu.


Tuˈn ikyjo, qajsintz tiˈj qanmin tuˈn qonin te qibˈ qxolx, tuˈn qkˈuˈjlin te qibˈ, ex tuˈn qbˈinchin bˈaˈn. 	 Tujitahidi kushughulikiana kwa ajili ya kuongezeana bidii ya kupendana na kutenda mema.


Tkyaqiljo nimil lo, bˈaˈn i ele twutz qMan Dios noq tuˈn kynimbˈil tiˈj, me naˈmxtaq kykˈmon teˈ a tzaj ttziyin Dios kye. 	 Watu hawa wote walionekana kuwa mashujaa kwa sababu ya imani yao. Hata hivyo, hawakupokea yale ambayo Mungu aliwaahidia,


Ex ax ntzaj qˈonte chewsbˈil qanmin toj tkyaqiljo a n‑ikyˈx quˈn, tuˈntzintla tbˈantqe qchewsinte kyanmiˈnjo noq tiˈchaqku n‑ikyˈx kyuˈn, tuˈnxjo chewsbˈil anmin, a ma tzaj qˈon qe tuˈn Dios. 	 Yeye hutufariji sisi katika taabu zetu zote, ili nasi tupate kuwafariji wengine katika kila taabu kwa faraja hiyohiyo tunayopokea kutoka kwa Mungu.


Ex kyojjo qˈij anetziˈn, tzaj tqˈoˈn Dios tumil te Pabl, tuˈn tbˈant ilaˈ techil te yekˈbˈil teˈ tipin Dios. 	 Mungu alifanya miujiza ya ajabu kwa mikono ya Paulo.


Ayiˈy werman, ma qe nkˈuˈja, qa ma noj kyanmiˈn tukˈa tkyaqil bˈaˈn ex ojtzqibˈl, tuˈn tel kynikyˈa te, ex tuˈn kyqˈoˈn jun tumil kyxolxa. 	 Ndugu zangu, mimi binafsi nina hakika kwamba ninyi pia mmejaa wema, elimu yote, na mnaweza kushauriana ninyi kwa ninyi.


Xitzin ttzaqˈwin Simun kyjaluˈn: Toj nwutza, bˈalaqa a ichin, a nimxixtaq chˈintljo tkˈas. Twutzx teˈ, chi Jesúsjo. Ikypen teˈ tzeˈnku ma tzaj tqˈmaˈn. 	 Simoni akamjibu, "Ni dhahiri kwamba yule aliyesamehewa deni kubwa zaidi atampenda zaidi yule bwana." Yesu akamwambia, "Sawa."


Bˈiˈntl quˈn, qa il tiˈj tuˈn qpon twutz Dios chikyˈbˈilte tkyaqiljo qxim ex qbˈinchbˈin. 	 Kwa hiyo, kila mmoja wetu atatoa hoja yake mbele ya Mungu.


Tzˈibˈinkujiy lo te nejinel toj Ttanim Dios toj tnam Laodicey: Ikytzin ntqˈmaˈn Jesús, a Twutzxix, ex twutzxix yolin tiˈj tkyaqil a ma tli, a jaˈ saja xkye tkyaqil tchˈiysbˈin qMan Dios: 	 "Kwa malaika wa kanisa la Laodikea andika hivi: "Huu ndio ujumbe kutoka kwake yeye aitwaye Amina. Yeye ni shahidi mwaminifu na wa kweli, ambaye ni chanzo cha viumbe vyote alivyoumba Mungu.


Me ante Caifás nya tuˈnx tibˈxtaq nyolin; qalaˈ tuˈn Dios. Quˈn tuˈn toktaq te tnejilxix pale, tzaj tqˈoˈn Dios tqanil te, qa iltaq tiˈj tuˈn tkyim Jesús te kyxel xjal aj Judiy, 	 Yeye hakusema hivyo kwa hiari yake mwenyewe, bali kwa vile alikuwa Kuhani Mkuu mwaka huo, alibashiri kwamba Yesu atakufa kwa ajili ya taifa lao;


Jun maj, bˈalaqa otaq tzˈok oxe or te qale, ok jun twutzikyˈ. Tlixixjo jun t‑angel Dios n‑okxtaq tojjo ja, jaˈ taˈyetaq, ex ntqˈmaˈntaq kyjaluˈn: ¡Cornelio! 	 Yapata saa tisa mchana, aliona dhahiri katika maono malaika wa Mungu akiingia ndani na kumwambia, "Kornelio!"


Quˈn kukx n‑ok nqˈoˈn tilil, tuˈn tqˈmet Tbˈanil Tqanil kolbˈil jaˈ naˈmtaq tbˈijte tqanil tbˈi Crist. Quˈn nkyˈeˈy tuˈn t‑xi nxikybˈiˈn waqˈiˈn tibˈaj taqˈnbˈin juntl. 	 Nia yangu imekuwa daima kuihubiri Habari Njema popote pale ambapo jina la Kristo halijapata kusikika, nisije nikajenga juu ya msingi wa mtu mwingine.


Attaq juntl otaq tzˈok lipe, me bˈeˈx xi tqˈmaˈn te Jesús: Taa, qˈontza ambˈil weˈy quˈn atzin ntatiy ma tijin. ¿Nlaypela chin kubˈ tayoˈn chˈin tzmaxi tuˈn tkyim, ex tuˈn tkux nmuquˈn? Exsintla ẍinx lipetza tiˈja. 	 Kisha mtu mwingine miongoni mwa wanafunzi wake akamwambia, "Bwana, niruhusu kwanza niende nikamzike baba yangu."


Ex nimx i jaw bˈisinj nimil, quˈn tuˈn otaq tqˈma Pabl, qa nlay tzˈiwle juntl majl kyuˈn. Texjo or anetziˈn, i xiˈ waˈbˈilte tzmax jaˈ taˈyetaq bark. 	 Jambo lililowahuzunisha zaidi lilikuwa neno alilosema kwamba hawangemwona tena. Basi, wakamsindikiza hadi melini.


Jax Jesús toj bark kykˈatz, ex bˈeˈx kubˈ qen te kyqˈiqˈ. Ayetzin t‑xnaqˈtzbˈin noq i bˈaj jaw kaˈylaj, 	 Kisha akapanda mashuani walimokuwa, na upepo ukatulia. Nao wakashangaa sana.


Ex ate Moisés etz qˈinkye ojtxe qxjalil toj txˈotxˈ Egipto, ex tuˈn bˈant nim techil tipin Dios tojjo txˈotxˈ anetziˈn, ex toj ttxuyil aˈ, Chikyˈ tbˈi, ex tojjo tzqij txˈotxˈ, jaˈ ntiˈ najbˈil. Jotxjo luˈn bˈant toj kaˈwnaq abˈqˈe. 	 Ndiye aliyewaongoza wale watu watoke Misri kwa kufanya miujiza na maajabu katika nchi ya Misri, katika bahari ya Shamu na jangwani kwa muda wa miaka arobaini.


Quˈn ikytzin bˈiˈn quˈn, qa a kawbˈil xjanxix, ex qa a nukˈbˈil xjanxix, tzˈaqlexix ex wenxix. 	 Basi, Sheria yenyewe ni takatifu, na amri yenyewe ni takatifu, ni ya haki na nzuri.


Kchin ula liwey. Tuˈnpetziˈn, mi kyij kytzaqpinjiˈy kynimbˈila, tuˈntzin mix aˈl jun k‑elil qˈintejo oyaj, a nchi yoˈn tiˈj. 	 Naja kwako upesi! Linda, basi, ulicho nacho sasa, ili usije ukanyang'anywa na mtu yeyote taji yako ya ushindi.


Quˈn qa ma txi qˈiˈn jun kyxola tuˈn jun tajqˈoj twutz kawil, i tok tilil tuˈn, tuˈn tkyij toj wen tukˈa patilte, a naˈmxtaq kykanin. Quˈn qa mina, bˈeˈxsin kpomil qˈintz tzmax twutz kawil, ex bˈeˈxsin kxel qˈontz toj kyqˈobˈ xqˈuqil tnam tuˈnj kawil, tuˈntzin tkuˈx toj tze. 	 Maana kama mshtaki wako anakupeleka mahakamani, ingekuwa afadhali kwako kupatana naye mkiwa bado njiani, ili asije akakupeleka mbele ya hakimu, naye hakimu akakutoa kwa polisi, nao wakakutia ndani.


Ex iteˈ junjun ncheˈx lipe kyiˈjjo xnaqˈtzbˈil nya wen te aj Nicolaítas. 	 Vivyo hivyo, wako pia miongoni mwenu watu wanaofuata mafundisho ya Wanikolai.


I xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: ¿Ma naˈmtzin tkux kyuˈjin kyejiˈy bˈant jun maj tuˈn qtzan David, a nimx toklin, tej ttzaj waˈyaj tiˈj kyukˈa tukˈa? 	 Yesu akawajibu, "Je, hamjasoma jinsi alivyofanya Daudi pamoja na wenzake wakati walipokuwa na njaa?


tuˈntzin mi tzˈele kynikyˈxjal kyeˈy, qa nchi paˈn waˈyaj; qalaˈ oˈkx kyMaˈn, ex ax ktzajil qˈonte chojbˈil kyeˈy. 	 ili mtu yeyote asijue kwamba unafunga, ila ujulikane tu kwa Baba yako asiyeonekana. Naye Baba yako aonaye yaliyofichika atakutuza.


ex kykyaqilxjo najleqetaq toj Lida ex toj tnam Sarón kyli, tej tjaw weˈks. Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx i nimin tiˈj tAjaw Tkyaqil. 	 Wakazi wote wa Luda na Saroni walimwona Enea, na wote wakamgeukia Bwana.


Ax Dios, a ntzaj qˈonte qˈuqbˈil qkˈuˈj, nojsinte kyanmiˈn tukˈa nim tzaljbˈil ex jun nukˈbˈil toj tkyaqil, tuˈntzintla kychˈiya wen tojjo kyqˈuqbˈil kykˈuˈja tiˈj, noq tuˈn tipin Xewbˈaj Xjan. 	 Basi, Mungu aliye msingi wa matumaini, awajazeni furaha yote na amani kutokana na imani yenu; tumaini lenu lipate kuongezeka kwa nguvu ya Roho Mtakatifu.


Ikyxjo qa noq tuˈn tpaj twutza, aku kubˈ tzˈaqiy toj il, wenitla tuˈn tetz tiˈn, exsin tuˈn tokxa toj kyaˈj jaˈ nkawine Dios, tukˈa junchˈin twutza, tzeˈnkuljo tuˈn t‑xiˈy toj qˈaqˈ tukˈa kykabˈilx, 	 Na jicho lako likikukosesha, ling'oe! Afadhali kuingia katika utawala wa Mungu ukiwa na jicho moja tu, kuliko kuwa na macho yako yote mawili na kutupwa katika moto wa Jehanamu.


Atzaj teˈ wok teˈn yolil kye, chi Pegr, bˈeˈx tyekˈeku Xewbˈaj Xjan, qa bˈeˈx okx toj kyanmin, ikyxjo tzeˈnku tyekˈe qxol te tnejil. 	 Na nilipoanza tu kuongea, Roho Mtakatifu aliwashukia kama alivyotushukia sisi pale awali.


ma qo klet, nya tuˈn qbˈinchbˈin nyakuj bˈaˈn, qalaˈ noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qiˈj. Ma txjet qanmin tuˈn, noq tuˈn ma qo itzˈje tkabˈ majin. Ex ma qo saqix tuˈn Xewbˈaj Xjan, 	 alituokoa. alituokoa si kwa sababu ya jambo lolote jema tulilotenda sisi, bali alituokoa kwa sababu ya huruma yake, kwa njia ya Roho Mtakatifu anayetujalia tuzaliwe upya na kuwa na maisha mapya kwa kutuosha kwa maji.


Quˈn antza ẍin etziy tukˈa nMaˈn, ex ma chin ula tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Atziˈn jaˈlin, kyjel ntzaqpiˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn waj meltzˈajla tkˈatz nMaˈn toj kyaˈj. 	 Mimi nilitoka kwa Baba, nikaja ulimwenguni; na sasa nauacha ulimwengu na kurudi kwa Baba."


Me metzin weˈ, ayin weˈ tjpel chˈlaj. Noq wuˈn, aku chi okxixjal toj kolbˈil, tzeˈnku kye rit a nchi okx ex nchi etz wuˈn, exsin njyet kywa. 	 Mimi ni mlango. Anayeingia kwa kupitia kwangu ataokolewa; ataingia na kutoka, na kupata malisho.


Jun nejinel toj Ttanim Dios, il tiˈj tuˈn tnajan tzˈaqle toj tkyaqil, tuˈntzin mix aˈl jun aku tzaj qˈmante jun tiˈ tiˈj. Il tiˈj tuˈn tten junxchˈin t‑xuˈjil, ex aye tkˈwal, il tiˈj tuˈn kyok te nimil, ex nya meltzˈil kyibˈ, tuˈntzintla ntiˈ jun yol ktzajil kyiˈj, tuˈn nya wen kybˈinchbˈin. 	 mzee wa kanisa anapaswa kuwa mtu asiye na hatia; aliye na mke mmoja tu, na watoto wake wanapaswa kuwa waumini, wasiojulikana kuwa wakorofi au wakaidi.


Atzin jaˈlin, ¿Mapela tzˈel tiˈjlin te qMan Diosjo Ttanim te jun majx, ayeˈ aj Judiy? ¡Mina! Quˈn ikyqinx wejiˈy, aj Judiyqiˈn, ex antza tzajnin nyajila tiˈj Abraham ex tiˈjjo chˈuq xjal, a tzajnin tiˈj Benjamín, a tkˈwal Israel. Me nya ma chin el tiˈjlin Dios. 	 Basi, nauliza: je, Mungu amewakataa watu wake? Hata kidogo! Mini binafsi ni Mwisraeli mzawa wa Abrahamu, wa kabila la Benyamini.


Me ayetzin kyej tuˈntaq kyex toj Jerusalén, bˈeˈx ok ten qˈmalte Tyol Dios te kolbˈil, jaˈchaqjo nchi bˈete. 	 Wale waumini waliotawanyika, walikwenda kila mahali wakihubiri ule ujumbe.


Tuˈntzintzjo, kyojjo qˈij anetziˈn, chi Diosjo, nya il tiˈj tuˈn tten jun xjal xnaqˈtzil kyeˈ txqantl, qa il tiˈj tuˈn tel kynikyˈ tiˈj tAjaw Tkyaqil, quˈn tkyaqil xjal k‑elil kynikyˈ weˈy; jniˈqe ma tij xjal ex jniˈqe tal netzˈ kˈwal. 	 Hakuna mtu atakayemfundisha mwananchi mwenzake, wala atakayemwambia ndugu yake: Mjue Bwana. Maana watu wote, wadogo na wakubwa, watanijua mimi.


quˈn naˈmxtaq tokx Jesús toj tnam. Axtaqtza taˈye ttxaˈn tnam, jaˈ oke tkˈulbˈin Mart. 	 Yesu alikuwa hajaingia kijijini, ila alikuwa bado mahali palepale Martha alipomlaki.


Tuˈnpetziˈn, mi qo jaw kaˈylaj kyuˈn nchi ajbˈin te tajaw il, qa ma tzˈok kyqˈoˈn kyibˈ nyakuj tbˈanilx nbˈant kyuˈn. Me pon jun qˈij, jaˈ ktzajile tkawbˈil Dios kyibˈaj kujxix wen, tzeˈnkuxjo ntqanin kybˈinchbˈin. 	 Kwa hiyo si jambo la kushangaza ikiwa na hao watumishi wake wanajisingizia kuwa watumishi wa haki. Mwisho wao watapata kile wanachostahili kufuatana na matendo yao.


Kyqˈolbˈinxa Apeles, quˈn nimxix yekˈbˈil o kubˈ tqˈoˈn tojjo tnimbˈil tiˈj Crist, ex ikyxjo kye tbˈaj Aristóbulo. 	 Nisalimieni Apele ambaye uaminifu wake kwa Kristo umethibitishwa. Salamu zangu kwa wote walio nyumbani mwa Aristobulo.


majqexl Judas, a titzˈin Santyaw; exsin Judas Iscariot, a ok meltzˈaj tiˈj Jesús. 	 Yuda wa Yakobo na Yuda Iskarioti ambaye baadaye alikuwa msaliti.


Ex ayetziˈn aqˈnil, kyniminqekutzinjiˈy tajaw aqˈuntl toj tkyaqil, a at toklin kyibˈaja tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex nya noq oˈkx tuˈn kykyija wen kyukˈa, tzeˈnku nchi kaˈyin kyiˈja; qalaˈ kybˈinchinkuy tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, ex tukˈa tkyaqil ambˈil kyiˈja, nyakaxtlaj te qAjaw Jesús nchi aqˈniniˈy, ex nya noq oˈkx texjal, quˈn bˈiˈn kyuˈn a qAjaw nkaˈyin kyiˈja. 	 Enyi watumwa, watiini wakuu wenu wa kidunia katika mambo yote, na si tu wakati wanapowatazama kwa kuwa mnataka kujipendekeza kwao; ila fanyeni hivyo kwa moyo wote, kwa sababu ya kumcha Bwana.


Ikytzin bˈantjo, quˈn tkyˈeˈtaq Pabl tuˈn tkyijtaq ilaˈ qˈij toj txˈotxˈ te Asia, ex mix ttziye, tuˈn t‑xiˈ tzma Éfeso, quˈn tajtaq tuˈn tkanin liwey tzma Jerusalén qa akutaq pon kanin, tuˈn tikyˈsitjo nintz qˈij te Pentecostés. 	 Paulo alikuwa amekusudia kuendelea na safari kwa meli bila kupitia Efeso ili asikawie zaidi huko Asia. Alikuwa na haraka ya kufika Yerusalemu kwa sikukuu ya Pentekoste kama ingewezekana.


Kyjel nqˈoˈn jun etzbˈil kyeˈy, a nnukˈbˈila toj kyanmiˈn. Me nya ikyjo tzeˈnku nukˈbˈil te twutz txˈotxˈ, a njapin bˈaj liwey. Ikytziˈn, mi jaw tukˈpaj kyanmiˈn, ex mi chi tzaj xobˈa. 	 "Nawaachieni amani; nawapeni amani yangu. Siwapi ninyi kama vile ulimwengu ufanyavyo. Msiwe na wasiwasi, wala msifadhaike.


Twutzxix kxel nqˈmaˈn kye kykyaqiljo nbˈin tiˈjjo Tyol Dios, a tzˈibˈin tojjo uˈj lo, qa at jun s‑ok tzˈaqtzin teˈ jun yol tibˈajjo lo, kxel nqˈmaˈn qa kxel ttzˈaqtzin Dios tkyaqil kyˈixsbˈajil tibˈaj, a kubˈ tzˈibˈin tojjo uˈj lo. 	 Mimi Yohane nawapa onyo wote wanaosikia maneno ya unabii yaliyomo katika kitabu hiki: mtu yeyote akiongeza chochote katika mambo haya, Mungu atamwongezea mabaa yaliyoandikwa katika kitabu hiki.


Quˈn tuˈn ayin weˈ kchin xel qˈonte kyyola, a nimxixjo kynabˈl, a mix aˈlx jun kyajqˈoja aku tzikyˈx kyuˈn, ex mix aˈlx aku xkye tyolin kyiˈja. 	 kwa sababu mimi mwenyewe nitawapeni ufasaha wa maneno na hekima, hivyo kwamba zenu hawataweza kustahimili wala kupinga.


Chi chiˈ kyjaluˈn: Kyojjo qˈij, aj chˈixtaq tul qAjaw Jesús, kchi ul xjal xmayil tiˈj tkyaqiljo bˈaˈn, quˈn oˈkx nchi bˈinchin tiˈj alkye nya bˈaˈn, tzeˈnkux kyaj. 	 Waliwaambieni: "Siku za mwisho zitakapofika, watatokea watu watakaowadhihaki ninyi, watu wafuatao tamaa zao mbaya."


Me atzin teˈ ichin xi ttzaqˈwin kye: ¿Tzeˈnxsin tteˈn ikyjo? Mi bˈin kyuˈn jaˈ tzajnin ichin, ex ma jqet nwutza tuˈn. 	 Naye akawajibu, "Hili ni jambo la kushangaza! Ninyi hamjui ametoka wapi, lakini amenifumbua macho yangu!


Quˈn ma txi nqˈonjiˈy tqanil, a saj tqˈoˈn weˈy, ex ma txi kynimin, ex ma tzˈel kynikyˈ te, qa twutzxix tukˈiy ẍin tzajiˈy, ex qa ay saj chqˈoˈn weˈy. 	 Mimi nimewapa ule ujumbe ulionipa nao wameupokea; wanajua kwamba kweli nimetoka kwako, na wanaamini kwamba wewe ulinituma.


Xi ttzaqˈwin Mariy te angel: ¿Tzeˈn tten tuˈn tok tzˈaq wala, ex bˈajxi chin kubˈ kẍeyiy tukˈa jun ichin? chiˈ. 	 Maria akamjibu, "Yatawezekanaje hayo, hali mimi ni bikira?"


Ex mi txi tqˈoˈn ambˈil te jun patbˈil tuˈn jun xjal tiˈj jun nejinel toj Ttanim Dios, qa mix aˈl jun mo kabˈe xlonte. 	 Usikubali kupokea mashtaka dhidi ya mzee yasipowakilishwa na mashahidi wawili au watatu.


Me tuˈntzin ntiˈ qˈoj kyxoljo nimil Judiy ex nya Judiy, noq tuˈn qbˈinchbˈin qxolx, iltzin tiˈj tuˈn t‑xi tzˈibˈit jun uˈj kyeˈ nya Judiy, tuˈn mina t‑xi kychyoˈn kychibˈjiljo aluˈmj, a nchi kubˈ bˈyet te chojbˈil il kywutzjo txqantl kydiosxjal; ex tuˈn mina txi kychyoˈn kychibˈjiljo aluˈmj, a nchi jaw kyim, mo nchi jaw kyjtzˈoˈn kyibˈ; ex tuˈn mina tkubˈ kytzqˈajsiˈn chikyˈ te kychiˈ; ex nya wen tuˈn kykubˈ kẍe kyukˈa junxil qya, qa nya kyxuˈjil. Tzuntzin nxi nqˈmaˈntza ikyjo, quˈn tkyaqiljo lo, manyor tzˈilx toj qwutz awo Judiyqo. Me nya taj qMan Dios, tuˈn tkux ikyˈbˈil qxol awo nimilqo, noq tuˈn nya junxjo qbˈinchbˈin qxolx. 	 Bali tuwapelekee barua kuwaambia wasile vyakula vilivyotiwa najisi kwa kutambikiwa sanamu za miungu; wajiepushe na uasherati; wasile mnyama yeyote aliyenyongwa, na wasinywe damu.


Atzaj teˈ tkanin Jesús tja Jayr, mix ttziye tuˈn kyokx kykyaqil xjal tukˈa; qalaˈ oˈkxjo ttata ex tnanaj txin tukˈax Pegr tukˈa Santyaw exsin Juan. 	 Alipofika nyumbani hakumruhusu mtu kuingia ndani pamoja naye, isipokuwa Petro, Yohane, Yakobo na wazazi wa huyo msichana.


Tkyaqiljo luˈn k‑okil kybˈinchin kyiˈja noq tuˈn npaja, quˈn mi ojtzqiˈn a saj chqˈoˈn weˈy kyuˈn. 	 Lakini hayo yote watawatendeeni ninyi kwa sababu ya jina langu, kwani hawamjui yeye aliyenituma.


Tkyaqiljo luˈn ma bˈant tuˈn Dios, noq tuˈn qmujbˈin te qibˈ tukˈa, noq tuˈn Crist. Ex ma tzaj toqxenin qoklin tuˈn t‑xi qqˈmaˈn kyexjal, tuˈn tok kymujbˈin kyibˈ tukˈa. 	 Yote ni kazi ya Mungu mwenye kutupatanisha sisi naye kwa njia ya Kristo, akatupa nasi jukumu la kuwapatanisha watu naye.


Me ayetzin kyeˈ najleqetaq toj Jerusalén, ex ayeˈ nmaq kawil kyxol, nya bˈiˈntaq kyeˈ kyuˈn alkyetaqjo Jesús, ex mi n‑eltaq kynikyˈ te kyyoljo yolil Tyol Dios, a n‑uˈjit toj ja te naˈbˈl Dios tojile junjun qˈij te ajlabˈl. Ikytziˈn, ayex kye nchi bˈinchin il, ex nxi kyqˈmaˈn tuˈn tkubˈ kybˈyoˈn. Me atziˈn lo n‑ajbˈin noq tuˈn tkubˈ nimitjo yol tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios kyuˈn yolil Tyol. 	 Kwa maana wenyeji wa Yerusalemu na wakuu wao hawakumtambua yeye kuwa Mwokozi. Wala hawakuelewa maneno ya manabii yanayosomwa kila Sabato. Hata hivyo, waliyafanya maneno ya manabii yatimie kwa kumhukumu Yesu adhabu ya kifo.


Ikytziˈn tzeˈn kˈul aj tjaw noq tuˈn tokx toj qˈaqˈ tuˈn ttzˈeˈy, ikytzin kbˈajiljo, aj tbˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ. 	 Kama vile magugu yanavyokusanywa kuchomwa moto, ndivyo itakavyokuwa mwishoni mwa nyakati;


I xi tkaˈyin Jesús tiˈjile; tzaj tqˈoj, ex jaw bˈisin tuˈn tkujil kyanminxjal. Ex xi tqˈmaˈn Jesús te ichin, tuˈn t‑xi tnuqpin tqˈobˈ. Noqx teˈ t‑xi tnuqpin, ex texjo paq, ul tanmin tqˈobˈ. 	 Hapo akawatazama wote kwa hasira, akaona huzuni kwa sababu ya ugumu wa mioyo yao. Kisha akamwambia huyo mtu, "Nyosha mkono wako!" Naye akaunyosha mkono wake, ukawa mzima tena.


Quˈn ayetzin kyeˈ, a mi ntzaj qˈaqˈin kykˈuˈj tiˈj juntl, nlay tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj Dios kyiˈj, aj kyok toj paˈbˈin. Me ayetzin kyeˈ, a ntzaj qˈaqˈin kykˈuˈj tiˈj juntl, ayetzin kye kchi kletiljo, aj kyok toj paˈbˈin twutz Kawil. 	 Maana, Mungu hatakuwa na huruma atakapomhukumu mtu asiyekuwa na huruma. Lakini huruma hushinda hukumu.


Qa at qkˈuˈj kyiˈj qukˈa, il tiˈj tuˈn tikyˈx quˈn, ex soˈjqo, mi nloˈchj qanmin kyiˈj, nya nimsil qibˈqo, nya yekˈbˈil qibˈqo, 	 Mwenye upendo huvumilia, hufadhili; mwenye upendo hana wivu, hajidai, wala hajivuni.


Ayetziˈn chi xel niminte tbˈanilx kbˈantil kyuˈn, tzeˈnku tuˈn kylajoˈn taqˈnil tajaw il toj kyanminxjal, tuˈn kyyolin toj junxil yol, 	 Na ishara hizi zitaandamana na wale wanaoamini: kwa jina langu watatoa pepo na watasema kwa lugha mpya.


Ex juntl majl, xi tiˈn tajaw il Jesús tibˈaj jun wutz, ma nimxix tweˈ, ex xi tyekˈin tajaw il tkyaqil tnam twutz txˈotxˈ te, ex tkyaqiljo qˈinimil toj. 	 Kisha Ibilisi akamchukua mpaka juu ya mlima mrefu, akamwonyesha falme zote za ulimwengu na fahari zake,


ex ma tzˈiwliy tuˈn toj twutzikyˈ, qa ma tzˈokxa, ex qa ma chi kubˈ tqˈoˈn tqˈobˈa tibˈaj, tuˈn tkaˈyin juntl majl. 	 na katika maono ameona mtu aitwaye Anania akiingia ndani na kumwekea mikono ili apate kuona tena."


a kkolil kyiˈjjo jniˈ xjal chi xel niminte tkyaqil twutz txˈotxˈ. 	 ambao umeutayarisha mbele ya watu wote:


Me ntiˈkux toj tnabˈl, tej tpon tajaw ja, quˈn ntiˈxtaq bˈiˈn tuˈn. 	 bwana wake atakuja siku asiyoitazamia na saa asiyoijua.


Qa at t‑xuˈjil, mi kyij ttzaqpiˈn; ex qa ntiˈ, mi tzaj tjyoˈn. 	 Je, umeoa? Basi, usitake kuachana na mkeo. Wewe hukuoa? Basi, usitake kuoa.


I xi tkaˈyin jniˈ xjal qˈuqejqetaq tiˈjile, exsin xi tqˈmaˈn kye: Ayetzin wejiˈy nnana ex witzˈin lo, a aye nchi kubˈ bˈinchin teˈ a taj Dios, 	 Hapo akawatazama watu waliokuwa wamemzunguka, akasema, "Tazameni! Hawa ndio mama yangu na ndugu zangu.


Xitzin tqˈmaˈn qya te: Bˈiˈn weˈ wuˈn qa tzul Kolil, a Crist. Ex aj tul, okla ktzajil tchikyˈbˈin tkyaqil. 	 Huyo mama akamwambia, "Najua kwamba Masiha, aitwaye Kristo, anakuja. Atakapokuja atatujulisha kila kitu."


Ex el nnikyˈa te qa otaq txˈujte qya tuˈn kychkyˈeljo nimil tiˈj Jesús, ayeˈ a otaq chi kyim, noq tuˈn tpajjo i yolin tiˈj. Atzaj teˈ tok nkaˈyinjiˈy luˈn, bˈeˈx in jaw kaˈylaja. 	 Nikamwona huyo mwanamke amelewa damu ya watu wa Mungu, na damu ya watu waliouawa kwa sababu ya kumtangaza Yesu. Nilipomwona nilishangaa mno.


Ex ikyxjo tzeˈnkuˈ te Enoc, tuˈn tnimbˈil xi qˈiˈn tuˈn Dios tukˈa t‑xmilil, tuˈn mi kyime. Noq jaw naj, ex i ok tenxjal jyolte, me mix jyete, quˈn otaq txiˈ tukˈa Dios. ¿Me tiquˈn xi qˈiˈn Enoc ikyjo? Quˈn tqˈma toj Tuˈjil Tyol Dios, tej naˈmtaq t‑xiˈ Enoc, qa wen ele twutz Dios noq tuˈn tnimbˈil. 	 Kwa imani Henoki alichukuliwa na Mungu, asipate kufa. Hakuonekana tena kwa sababu Mungu alikuwa amemchukua. Maandiko yasema kwamba kabla ya kuchukuliwa kwake, yeye alikuwa amempendeza Mungu.


Tej qok yupj, kanin Jse aj Arimatey, jun ichin qˈinin, a otaq tzˈok lipe tiˈj Jesús. 	 Ilipokuwa jioni, akaja mtu mmoja tajiri mwenyeji wa Armathaya, jina lake Yosefu. Yeye pia alikuwa mwanafunzi wa Yesu.


Twutzxixjo yol kxel nqˈmaˈn, ex bˈaˈn tuˈn tnimajtz kyuˈn tkyaqilxjal. 	 Usemi huo ni wa kusadikika kabisa na unastahili kukubaliwa.


Tbˈajlinxiˈ jun jteˈbˈin qˈij ikyjo, bˈeˈxsin i meltzˈajtz toj Ttanim Dios toj Jerusalén, ex kyij kyqˈoˈn jun qˈolbˈil te nukˈbˈil ex toj tbˈanilxix. 	 Baada ya kukaa huko kwa muda fulani, ndugu wa Antiokia waliwaaga wakiwatakia amani, kisha wakarudi kwa wale waliokuwa wamewatuma.


Quˈn bˈin quˈn, qa a Dios kkawil kyibˈajjo jniˈ bˈinchil il. 	 Tunajua kwamba hukumu ya Mungu kwa wale wanaofanya mambo kama hayo ni hukumu ya haki.


me atziˈn tej tnejil xqˈuqil, Lisias tbˈi, bˈeˈx okx tlimoˈn tibˈ, ex tukˈa tkyaqil tipin, bˈeˈx el tiˈn qeˈy, 	 Lakini Lusia, mkuu wa jeshi, aliingilia kati, akamchukua kwa nguvu kutoka mikononi mwetu.


quˈn bˈiˈn weˈ wuˈn qa ntzaj tqˈoˈn Diosjo tkyaqilx nxi tqaniˈn te. 	 Lakini najua kwamba hata sasa chochote utakachomwomba Mungu, atakupa."


Naˈmxsin tel kynikyˈa te. ¿Ma mitzin naˈn kyuˈn kyiˈj jweˈ wabˈj, ayej i kubˈ nsipiˈn kyxoljo jweˈ mil xjal? ¿Jteˈn chiˈl jaw chmet, tej kybˈaj waˈnxjal? 	 Je, hamjaelewa bado? Je, hamkumbuki nilipoimega ile mikate mitano kwa ajili ya wale watu elfu tano? Je, mlijaza vikapu vingapi vya makombo?


Ex ayetziˈn kyaje toj kaˈwnaq nejinel, exqetziˈn kyaje ajbˈil twutz tqˈuqbˈil Dios, i kubˈ mukˈe tzmax twutz txˈotxˈ, ex i kˈulin twutz Dios, ajo qˈuqletaq toj tqˈuqbˈil. Ex kyqˈma: Nimxit tbˈiy. Ikyxitjo. ¡Aleluya! 	 Na wale wazee ishirini na wanne, na vile viumbe hai vinne, wakajitupa chini, wakamwabudu Mungu aliyeketi juu ya kiti cha enzi wakisema, "Amina! Asifiwe Mungu!"


Tzaj lipexi tej qya lo tiˈjxi Jesús, exsin ok ttzyuˈn ttxaˈn t‑xbˈalin. Ex noq tuˈn ikyjo, bˈeˈx qeˈn tyabˈil. 	 Huyo mwanamke alimfuata Yesu nyuma, akagusa pindo la vazi lake. Papo hapo akaponywa ugonjwa wake wa kutokwa damu.


Xi kyqˈmaˈn: Kxel qqˈoˈn chjonte teˈy, ay qAjaw ex qMan Dios, a nimxix tipin, a attaq te tnejil, ex at jaˈlin. Quˈn tzaj ttzyuˈn tkyaqil tipiˈn, ex ma txi xkye tuˈn tkawiˈn tibˈaj tkyaqil. 	 wakisema: "Bwana Mungu Mwenye uwezo, uliyeko na uliyekuwako! Tunakushukuru, maana umetumia nguvu yako kuu ukaanza kutawala!


Ex bˈeˈxsin kubˈ meje Esteban, ex jaw ẍchˈin kujxix wen, ex tqˈma: ¡Ay, wAjaw, najsinkujiy il nbˈant kyuˈn xjal lo! Tej tbˈaj tqˈmaˈn ikyjo, bˈeˈx el kyim. 	 Akapiga magoti, akalia kwa sauti kubwa: "Bwana, usiwalaumu kwa sababu ya dhambi hii." Baada ya kusema hivyo, akafa.


Quˈn twutzxixjo jun yol nkyqˈmaˈnxjal kyjaluˈn: Junxilte nkux awante, ex junxilte njaw chmon teˈ twutz, me junx twiˈ kykˈuˈj ktzajil kytzyuˈn tiˈj. 	 Kwa sababu hiyo msemo huu ni kweli: Mmoja hupanda na mwingine huvuna.


Ex mixpe kubˈ tnajsin Dios kyilxjal ojtxe, a nya wenqe; qalaˈ tzaj tsmaˈn nimku aˈ kyibˈaj, tuˈn kykyim. Me oˈkx Noé klet kyukˈa wuq tukˈa, quˈn wen te Noé, ex nyolintaq tiˈj jun chwinqil jikyin. 	 Mungu hakuihurumia dunia ya hapo kale, bali alileta gharika kuu juu ya nchi ile ya watu wasiomcha Mungu; lakini Noa ambaye alihubiri uadilifu, Mungu alimwokoa pamoja na watu wengine saba.


Xi tqˈmaˈn kye: Ex ikyx kyejiˈy, ¿Mi s‑el pjet toj kynabˈla? ¿Ma mitzin n‑el kynikyˈa te qa tkyaqiljo nbˈaj tuˈn jun xjal, nlay txi tiˈn toj il, 	 Naye akawaambia, "Je, hata ninyi hamwelewi? Je, hamwelewi kwamba kitu kinachomwingia mtu toka nje hakiwezi kumtia unajisi,


Ikytziˈn, ajo kyqˈinimila ma qˈayj, ex ikyxjo, a kyxbˈaliˈn tbˈanilx ma bˈaj tuˈn pokˈ. 	 Mali zenu zimeoza, na nguo zenu zimeliwa na nondo.


Teˈ tbˈiˈnte qa ataq Jesús aj Nazaret, bˈeˈx ok ten ẍchˈil: Jesús, tyajil David, qˈaqˈintz tkˈuˈja wiˈja. 	 Aliposikia kwamba ni Yesu wa Nazareti aliyekuwa anapita mahali hapo, alianza kupaaza sauti, "Yesu, Mwana wa Daudi, nihurumie!"


Atziˈn, tej tjyet, bˈeˈx tzaj tkˈleˈn, tuˈn kyul toj Antyokiy. Antza, i tene junku abˈqˈe tukˈa Ttanim Dios, ex i xnaqˈtzin kye txqan xjal. Ex antza toj Antyokiy, xi xkye kyqˈolbˈajtzjo jniˈ nimil te taqˈnil Crist. 	 Alipompata, alimleta Antiokia. Nao wote wawili walikaa na lile kanisa kwa mwaka wote mzima wakifundisha kundi kubwa la watu. Huko Antiokia, ndiko, kwa mara ya kwanza, wafuasi waliitwa Wakristo.


Ikytziˈn tzeˈnqeku chnabˈ, tzeˈnku jun xux mo juntl tiˈ: Qa mix txˈixpit tqˈajqˈojil kywiˈ, ¿Tzeˈntzin tten tuˈn tel tnikyˈtzajil alkye bˈitz n‑ok tuˈn? 	 Ndivyo ilivyo kwa vyombo visivyo na uhai vyenye kutoa sauti kama vile filimbi au kinanda. Je, mtu anawezaje kuutambua wimbo unaochezwa kama vyombo hivyo havitoi sauti waziwazi vinapopigwa?


Aj tetz jun taqˈnil tajaw il toj tanmin jun xjal, a nya nimil, bˈeˈx nxiku jyolte tojjo tzqij txˈotxˈ, jaˈ tuˈn ttene. Exsin qa mi xjyet tuˈn, kˈwel t‑ximin: Kchin meltzˈajil weˈ juntl majl tojjo njaˈy, jaˈ ẍin etziy. 	 "Pepo mchafu akifukuzwa kwa mtu fulani, huzururazurura jangwani akitafuta mahali pa kupumzikia. Asipopata, hujisemea: Nitarudi kwenye makao yangu nilikotoka.


Toj junxil qˈij, teˈ kyjaˈtaq kyikyˈx tojjo Betania, otaq tzaj waˈyaj tiˈj Jesús. 	 Kesho yake, walipokuwa wanatoka Bethania, Yesu aliona njaa.


Ax David qˈmante jun maj tuˈn Xewbˈaj Xjan: Xi tqˈmaˈn Dios te wAjawa: Qekuy toj nman qˈobˈa kawil wukˈiy, ex kˈwel kyiˈjjo tajqˈoja wuˈnch. 	 Daudi mwenyewe akiongozwa na Roho Mtakatifu alisema: Bwana alimwambia Bwana wangu: Keti upande wangu wa kulia, Mpaka nitakapowaweka adui zako chini ya miguu yako."


Qa nimx bˈis nnaˈn, ex tzunx nchyoˈn wanmiˈn 	 Nataka kusema hivi: nina huzuni kubwa na maumivu yasiyopimika moyoni mwangu


Atzaj teˈ kybˈinte xjaljo ikyjo, kykyaqilx i bˈaj jaw kaˈylaj tiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈil. 	 Ule umati wa watu uliposikia hivyo ukayastaajabia mafundisho yake.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, bˈeˈx jqetjo tja Dios toj kyaˈj, ex tojjo tja qˈanchaˈlin teˈ kax, a yekˈbˈil tiˈjjo Kujsbˈil Tyol qa at Dios kyukˈa Ttanim. Ex bˈeˈx tzaj xloqˈlin kyaˈj, junx tukˈa jun tqˈajqˈojil njumin wen, ex qˈankyaq ex jun nim kyaqnajnabˈ ex txqan saqbˈaqin. 	 Hekalu la Mungu mbinguni likafunguliwa, na Sanduku la Agano lake likaonekana Hekaluni mwake. Kisha kukatokea umeme, sauti, ngurumo, tetemeko la ardhi, na mvua kubwa ya mawe.


Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, ok ten Jesús yolil teˈ jun techil lo kyexjal: At jun xjalch, kux tawaˈn txqan tqan uv toj ttxˈotxˈ, exsin bˈeˈx xi tqˈoˈn ttxˈotxˈ te kymajin xjal, exsin xiˈtz toj jun tbˈe najchaq wen. 	 Yesu akaendelea kuwaambia watu mfano huu: "Mtu mmoja alilima shamba la mizabibu, akalikodisha kwa wakulima; kisha akasafiri hadi nchi ya mbali, akakaa huko kwa muda mrefu.


Ex atzin tkyajin angel xi tqonjo tlaq tibˈaj qˈij, ex xi qˈoˈn toklin qˈij tuˈn kytzˈeˈyxjal tuˈn, tukˈa qˈaqˈ. 	 Kisha malaika wa nne akamwaga bakuli lake juu ya jua. Jua likapewa nguvu ya kuwachoma watu kwa moto wake.


Ex ikytzin kubˈe kybˈyoˈnejiy Jesús, a tAjaw chwinqil; me jaw anqˈin juntl majl tuˈn Dios. Ex twutzxixjo anetziˈn, quˈn o qliˈy, ex bˈiˈn quˈn. 	 Basi, mlimuua yule ambaye ni chanzo cha uzima. Lakini Mungu alimfufua, na sisi ni mashahidi wa tukio hilo.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi tqanin Jesús kye: ¿Tiˈtzin tqˈmaˈn kawbˈil tiˈjjo qˈij te ajlabˈl? ¿Ma tzuntzin ntqˈmaˈn tuˈn tkubˈ bˈinchitjo nya wen, mo a wen; tuˈn tklet tchwinqil jun xjal, mo tuˈn tok kaˈyitj tuˈn tkubˈ kyim? Me ayetzin kyetz noq i bˈajel kyim. Ntiˈx xi kytzaqˈwin. 	 Kisha, akawauliza, "Je, ni halali siku ya Sabato kutenda jambo jema au kutenda jambo baya; kuokoa maisha au kuua?" Lakini wao hawakusema neno.


Tej tok kykaˈyinxjal ikyjo, bˈeˈx i bˈaj jaw kaˈylaj. Ex jaw kynimsin tbˈi Dios, tuˈn tok kykaˈyin, qa otaq tzaj qˈoˈn kyoklinxjal tuˈn kyqˈanit yabˈ kyuˈn. 	 Watu wote katika ule umati walipoona hayo, walishangaa na kuogopa; wakamtukuza Mungu aliyewapa binadamu uwezo wa namna hiyo.


O txi nqˈoˈn weˈ kyipiˈn tuˈn kyjax weˈy kyibˈaj kan ex kyibˈaj txuk, a at kytxˈaˈbˈl tiˈj kyje, ex tuˈn tkubˈ kyiˈjjo jniˈ kyipin ajqˈoj kyuˈn. Ex ayetzin kyeˈ, ntiˈx chˈin kchi kyˈixbˈila kyuˈn. 	 Naam, nimewapeni uwezo wa kukanyaga nyoka na ng'e, na uwezo juu ya nguvu zote za yule adui; hakuna chochote kitakachowadhuru.


Tuˈntzintzjo, bˈeˈx i xi tchqˈoˈn kabˈe mojilte, Timotey ex Erasto, tzmax Macedonia te qˈolte tqanil antza. Atzin tetz, axsi kyije jun jteˈbˈin qˈijl toj Éfeso, jun tnam toj txˈotxˈ te Asia. 	 Hivyo, aliwatuma wawili wa wasaidizi wake, Timotheo na Erasto, wamtangulie kwenda Makedonia, naye akabaki kwa muda huko Asia.


Aye Judiy, a otaq tzˈok kytzyuˈn ichin lo, ex tuˈntaq tkubˈ kybˈyoˈn. Me atzaj teˈ nbˈintiˈy, qa jun xjal nimtaq toklin toj Rom, bˈeˈxsin in xiˈtza kyukˈa nxoˈl qˈaqˈa, ex bˈeˈx tzaqpaj wuˈn. 	 "Wayahudi walimkamata mtu huyu na karibu wangemuua kama nisingalifahamishwa kwamba yeye ni raia wa Roma na hivyo nikaenda pamoja na askari nikamwokoa.


Exsin xi tqˈmaˈn Félix te jun xoˈl qˈaqˈ, qa il tiˈj tuˈn tok xqˈuqit Pabl, me tuˈn t‑xi qˈoˈn chˈin tzaqpibˈl te, ex tuˈn t‑xi qˈoˈn ambˈil kye tukˈa, tuˈn tok kaˈyin. 	 Kisha akamwamuru yule jemadari amweke Paulo kizuizini, lakini awe na uhuru kiasi, na rafiki zake wasizuiwe kumpatia mahitaji yake.


ex atziˈn Xewbˈaj Xjan kˈul kanin tibˈaj, ex iky kaˈyiˈn tzeˈnku jun palom. Ex qˈajqˈojin jun yol toj kyaˈj, ex tqˈma: Axixpen te nkˈwala, kˈuˈjlinxix wuˈn, a o jaw nskˈoˈn. 	 na Roho Mtakatifu akamshukia akiwa na umbo kama la njiwa. Sauti ikasikika kutoka mbinguni: "Wewe ndiwe Mwanangu mpendwa, nimependezwa nawe."


Me ante Jesús xi tqˈmaˈn te Pegr: Qˈonkuxjiy tmacheta toj tja. ¿Ma miˈtzin nxi tnimiˈn, qa il tiˈj tuˈn tikyˈx kyixkˈoj wuˈn, a ma bˈant tiˈj tuˈn nMaˈn? 	 Basi, Yesu akamwambia Petro, "Rudisha upanga wako alani. Je, nisinywe kikombe alichonipa Baba?"


Ex noq tuˈn tkyaqiljo lo, tzaj tqˈoˈn jun kujsbˈil tyol, a nim t‑xilin, tiˈj tkyaqiljo wen, a taj tuˈn tbˈinchin qiˈj, tuˈntzintla noq tuˈnjo yol lo, ma qo ok tzˈaqle tzeˈnku te Dios, tuˈntzintla qel oq twutzjo tkyaqiljo nya wen, a tzajnin tiˈjjo jniˈ achbˈil te twutz txˈotxˈ. 	 Kwa namna hiyo ametujalia zawadi kuu na za thamani ambazo alituahidia, ili kwa zawadi hizo mpate kuziepa kabisa tamaa mbaya zilizomo duniani, na mpate kuishiriki hali yake ya kimungu.


Quˈn atzin ojtxe, nchi bˈettaqa toj qxopin; me atzin jaˈlin, noq tuˈn kymujbˈil kyibˈa tukˈa qAjaw, nchi bˈeta tqan qˈijil. Chi bˈet‑xsintza toj kychwinqila, tzeˈnqeku nchi bˈet tqan qˈijil. 	 Zamani ninyi mlikuwa gizani, lakini sasa ninyi mko katika mwanga kwa kuungana na Bwana. Ishini kama watoto wa mwanga:


Ex tuˈn oybˈil luˈn, nqo el wen twutz Dios. Ex tuˈnjo qwenil, at jun qˈuqbˈil qkˈuˈj. 	 nayo saburi huleta uthabiti, na uthabiti huleta tumaini.


Ok kxel nyekˈin te, tkyaqiljo qa nimx tuˈn tikyˈx tuˈn, noq tuˈn npaja. 	 Mimi mwenyewe nitamwonyesha mengi yatakayomlazimu kuteswa kwa ajili ya jina langu."


Xitzin kytzaqˈwin xqˈuqil: Quˈn tuˈn bˈajxi qbˈiˈy txqan yol tbˈanilqex tzeˈnku tyoljo xjal lo. 	 Walinzi wakawajibu, "Hakuna mtu aliyepata kamwe kusema kama asemavyo mtu huyu!"


Ex tzmataq nximin tiˈjjo lo, ok tyekˈin jun t‑angel qAjaw tibˈ te toj wutzikyˈ, ex xi tqˈmaˈn te: Jse, ay tyajil qtzan nmaq kawil David. Mi xobˈa tuˈn tjaw mejey tukˈa Mariy, quˈn atzin tal k‑itzˈjil nya tkˈwal jun ichin, qalaˈ tuˈn Xewbˈaj Xjan. 	 Alipokuwa bado anawaza jambo hilo, malaika wa Bwana alimtokea katika ndoto, akamwambia, "Yosefu, mwana wa Daudi, usiogope kumchukua Maria awe mke wako, maana amekuwa mja mzito kwa uwezo wa Roho Mtakatifu.


Atzin jaˈlin, ma qo ok tzˈaqle twutz qMan Dios, noq tuˈn tchkyˈel Jesús, a el chitj twutz cruz, tej tkyim. Tuˈnpetziˈn, ok qo tzaqpetil tjaqˈjo tqˈoj Dios, a tzul kanin. 	 Kwa kuwa sasa tumekubaliwa kuwa waadilifu kwa damu ya Kristo, ni dhahiri zaidi kwamba atatuokoa katika ghadhabu ya Mungu.


Exitla tqˈma ẍkyinbˈaj kyjaluˈn: Tuˈn nya wutzbˈajqin weˈ, ntiˈ weˈ woklin tiˈjjo xmilil, chitjo. Me nya tuˈnjo luˈn, ntiˈt toklin tiˈj qxmilil. 	 Kama sikio lingejisemea: "Kwa vile mimi si jicho, basi mimi si mali ya mwili", je, kwa hoja hiyo lingekoma kuwa sehemu ya mwili? La!


Tej kybˈin teˈ t‑xnaqˈtzbˈin ikyjo, bˈeˈx i bˈaj kubˈ mutzqˈaj twutz txˈotxˈ tuˈn kyxobˈil. 	 Wanafunzi waliposikia hivyo wakaanguka kifudifudi, wakaogopa sana.


Quˈn ajtzin tok kychmoˈn kyibˈa toj kˈulbˈil, ayiˈy Ttanim Dios, ex qa kykyaqilxa nchi yoliˈn toj tzeˈnchaqku yol, exsin qa aku s‑okpin jun nya nimil bˈil kyiˈja, ¿Nyapela aku kubˈ tbˈisin qa txˈuˈjqiˈy? 	 Basi, kanisa lote linapokutana pamoja, na wote wakaanza kusema kwa lugha ngeni, kama wakija watu wa kawaida au wasioamini, je, hawatasema kwamba ninyi mna wazimu?


Kybˈinchimtzin kyibˈa, tuˈn kyxiˈy qˈmal Tbˈanil Tqanil kolbˈil, tzeˈnku jun xoˈl qˈaqˈ ntbˈinchin tibˈ tuˈn tok t‑xjabˈ te joybˈil qˈoj. 	 na hamu ya kutangaza Habari Njema ya amani iwe kama viatu miguuni mwenu.


kukx nchin qˈonjiˈy chjonte te Dios kyiˈja, ex kukx nchi tzaj nnaˈnjiˈy toj nnaˈj Diosa. 	 sijaacha kamwe kumshukuru Mungu kwa ajili yenu. Ninawakumbuka katika sala zangu


Tkyaqiljo luˈn n‑ajbˈin te jun yekˈbˈil te qe jaˈlin, quˈn ayej oyaj ex tkyaqil chojbˈil, ayeˈ ncheˈxtaq te Dios, ntiˈx tajbˈin te saqsil kyanmin xjal, ayeˈ nchi kˈulin ikyjo. 	 Jambo hili ni mfano wa nyakati za sasa. Linaonyesha kwamba zawadi na dhabihu zinazotolewa kwa Mungu haziwezi kuifanya mioyo ya wale wanaoabudu kuwa mikamilifu,


Ex bˈeˈx ex Jesús, i bˈaj kyij ttzaqpiˈn, ex xiˈ toj kojbˈil Betania, jaˈ ikyˈxi qnikyˈin tuˈn. 	 Basi, akawaacha, akatoka nje ya mji na kwenda Bethania, akalala huko.


Tzaj ttzaqˈwin Jesús: Quˈn tuˈntziˈn noq chˈin kynimbˈila wiˈja. Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, noqit at kynimbˈila wiˈja iˈchaqxpetla kyintzjo tzeˈnku jun tal twutz mistas, akutla txi kyqˈmaˈn te wutz lo: Ku tela tzaluˈn, ex ku txiˈy tzachiˈn. Ex bˈeˈxitla aku tzikyˈ. Quˈn ntiˈxitla jun tiˈ nlay bˈant kyuˈn, noqit at kynimbˈila wiˈja. 	 Yesu akawajibu, "Kwa sababu ya imani yenu haba. Nawaambieni kweli, kama tu mkiwa na imani, hata iwe ndogo kama mbegu ya haradali, mtaweza kuuambia mlima huu: Toka hapa uende pale, nao utakwenda. Hakuna chochote ambacho hakingewezekana kwenu."


Atzin jaˈlin, mix aˈl jun tuˈn tjaw yolbˈin wiˈja, quˈn nimx weˈ wechil ma tzˈok tuˈn ẍin bˈaj kyjubˈchiˈn xjal, noq tuˈn ẍinx lipeˈy tiˈj Jesús. 	 Basi, sasa mtu yeyote asinisumbue tena, maana alama nilizo nazo mwilini mwangu ni zile za Yesu.


¿Tzeˈntziˈntz ikyjo? Mi xknet kyuˈn aj Judiy tuˈn kyok te tzˈaqle twutz Dios, ex ma txi kujix kyanmin. Me ayetzin skˈoˈnqe tuˈn qMan, ma chi ok te tzˈaqle twutz, noq tuˈn t‑xtalbˈil, 	 Sasa, je? Watu wa Israeli hawakukipata kile walichokuwa wanakitafuta; lakini wote walioteuliwa walikipata. Wengine walipumbazwa,


Me anteˈ qya kubˈ meje twutz Jesús, ex xi tqˈmaˈn: ¡Tata, chin tonima! 	 Hapo huyo mama akaja, akapiga magoti mbele yake, akasema, "Mheshimiwa, nisaidie."


Bˈeˈx tzajx txqan tqˈojjo kawil tiˈj, ex xi tqˈmaˈn, tuˈn t‑xi qˈoˈn toj kyqˈobˈjo xqˈuqil tze, ex tuˈn tbˈaj bˈyoˈn, ex tzmaxi tuˈn tjatzjo, aj tchjet tkˈas tkyaqil. 	 "Basi, huyo bwana alikasirika sana, akamtoa huyo mtumishi aadhibiwe mpaka hapo atakapolipa deni lote.


Atzin te Pegr xi laqˈe, ex xi tqanin te Jesús: WAjaw, ¿Jteˈ maj kˈwel nnajsin til jun wukˈiy, qa ma kubˈ tbˈinchin jun nya wen wiˈja? ¿Ma noqpela wuq maj? 	 Kisha Petro akamwendea Yesu, akamwuliza, "Je, ndugu yangu akinikosea, nimsamehe mara ngapi? Mara saba?"


Tkyaqil maj, aj t‑xi kykˈwanjiˈy kˈwabˈj, ex aj t‑xi kywaˈnjiˈy wabˈj, kukxitla xkubˈ kynaˈnjiˈy tkyimlin qAjaw, ajxi tul juntl majl. 	 Maana kila mnapokula mkate huu na kunywa kikombe hiki, mwatangaza kifo cha Bwana, mpaka atakapokuja.


Ex qa ma tzˈok qˈoˈn il kyiˈja, tuˈn t‑xi kyiqin jun iqtz toj nikyˈjin ajlabˈ, majx kyiqinxa toj juntl ajlabˈ. 	 Mtu akikulazimisha kubeba mzigo wake kilomita moja, ubebe kilomita mbili.


Ex tzaj tqˈmaˈnl angel weˈy: Ex ayetziˈn ma nintz aˈ o chi tliˈy, a jaˈ qˈuqlekxiˈ a kyˈaˈjil, ayetziˈn tnamjo, ex xjal, ex kyyol, ex jniˈ txˈotxˈ. 	 Malaika akaniambia pia, "Yale maji uliyoyaona pale alipokaa yule mzinzi, ni mataifa, watu wa kila rangi na lugha.


Tuˈnpetziˈn, qqˈonktzintz tilil, tuˈn qokx tojjo ajlabˈl, ex tuˈntzin mina qo ok tzeˈnku kye aj Israel ojtxe, a mix kubˈe kynimin Tyol Dios, ex tuˈn ikyjo, mix i okxe tojjo ajlabˈl qˈoˈn tuˈn Dios. 	 Basi, tujitahidi kupata pumziko hilo, ili asiwepo yeyote miongoni mwenu atakayeshindwa, kama walivyofanya wao kwa sababu ya ukosefu wao wa imani.


Kubˈ tqˈoˈn Jesús jun techil tiˈj jun ichin tajaw txˈotxˈ: Jun ichin ok tawin tqan uv. Ok tchˈlajin tiˈjile, ex bˈeˈx jaw twaˈbˈin jun xkyaqˈte toj te tzajbˈilte. Exsin xi tqˈoˈntz te kymajin aqˈnil, ex bˈeˈx xiˈ najchaq. 	 Yesu alianza kusema nao kwa mifano: "Mtu mmoja alilima shamba la mizabibu. Akalizungushia ukuta, na katikati yake akachimba kisima cha kusindikia divai, akajenga mnara pia. Akalikodisha shamba hilo kwa wakulima, akasafiri hadi nchi ya mbali.


Tej tjapin kanin nintz qˈij Pentecostés, kykyaqil qe nimil chˈuqleqetaq junx. 	 Siku ya Pentekoste ilipofika, waumini wote walikuwa wamekusanyika pamoja.


Me ma tzul wetza jun tumil toj nnabˈl: Ok chin jyol weˈ kyiˈj txqan wukˈiy, tuˈntzintla nkubˈ wutzliˈn kyuˈn toj kyja, aj qa mataqx tzˈel qˈiˈn waqˈiˈn. 	 Naam, najua la kufanya, ili nitakapofukuzwa kazi, watu waweze kunikaribisha nyumbani kwao.


Quˈn te Crist, ntiˈ teˈ il bˈant tuˈn. Me a Dios xi qˈonte tkyaqil qil tibˈaj twutz cruz, te jun kawbˈil kujxix, noq tuˈn tok te qxel, tuˈntzintla qok te tzˈaqle twutz. 	 Kristo hakuwa na dhambi, lakini Mungu alimfanya ahusike na dhambi kwa ajili yetu, ili sisi kwa kuungana naye, tupate kuushiriki uadilifu wake Mungu.


Quˈn nlay chin yoliˈn tiˈj juntl tiˈ; qalaˈ noq tiˈjjo ma tbˈinche Crist, tuˈn waqˈnbˈiˈn, kyuˈn nyola ex nbˈinchbˈiˈn, tuˈn kynimiˈn nya Judiyqe. 	 Sithubutu kusema kitu kingine chochote isipokuwa tu kile ambacho Kristo Yesu amekifanya kwa kunitumia mimi ili watu wa mataifa wapate kutii. Amefanya hivyo kwa maneno na vitendo,


Quˈn axte Dios ma qˈonte qe, tuˈn qweˈ wen toj qnimbˈil tiˈj Crist, ex o qo jaw tskˈoˈn, tuˈn qbˈinchin taqˈin tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Mungu mwenyewe ndiye mwenye kutuimarisha sisi na ninyi pia katika Kristo, na ndiye anayetuweka wakfu;


Me ma bˈajjo ikyjo noq tuˈn tjapiˈn a yol tzˈibˈin tojjo Tuˈjil Tyol Dios, a bˈiˈn kyuˈn, tej tqˈma: Kchin elil kyikyˈin noq kukxjoch. 	 Na hivi ni lazima yatimie yale yaliyoandikwa katika Sheria yao: Wamenichukia bure!


Ex ikyxjo, bˈiˈn quˈn, qa Jesús, a Tkˈwal Dios, ul twutz txˈotxˈ tuˈn ttzaj tqˈoˈn qnabˈl, tuˈn tel qnikyˈ te Dios, a twutzxix. Ex nqo bˈet mujle qten tukˈa qMan ex tukˈa Tkˈwal, a Jesucrist. Atzin Jesús, ax Diosjo, a twutzxix ex qˈolte qchwinqil te jun majx. 	 Twajua pia kwamba Mwana wa Mungu amekuja, akatupa elimu ili tumjue Mungu wa kweli; tuishi katika muungano na Mungu wa kweli--katika muungano na Mwanae, Yesu Kristo. Huyu ndiye Mungu wa kweli, na huu ndio uzima wa milele.


Chebˈexix o bˈeta toj ilaˈ qˈij, ex tukˈa nimxix aqˈuntl, o kaniˈn nqayin tkˈatz Gnido, quˈn njumintaq kyqˈiqˈ wen qwutza. O ikyˈa tkˈatz Salmón, ex o ikyˈa tiˈjxi txˈotxˈ, Creta tbˈi. 	 Kwa muda wa siku nyingi tulisafiri polepole, na kwa shida tulifika karibu na Nido. Kwa sababu upepo ulikuwa bado unatupinga, tuliendelea mbele moja kwa moja tukapitia upande wa Krete karibu na rasi Salmone ambapo upepo haukuwa mwingi.


Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx i xiˈ chqˈoˈn xoˈl qˈaqˈ bˈinchilte. Nej, kubˈ kywaqˈin tkuxjo tnejil, ex ikyxjo tkabˈ. 	 Basi, askari walikwenda, wakaivunja miguu ya yule mtu wa kwanza na yule wa pili ambao walikuwa wamesulubiwa pamoja na Yesu.


Ay, Agripa, chi Pabl, noq tuˈn nbˈisa ikyjo, bˈeˈx xi wiˈn wibˈa, tuˈn nkaniˈn tojjo tnam Damasco; chqˈoˈn in xiyiˈy tuˈn kykawbˈil kynejil pale. 	 "Kwa mujibu huohuo, nilikwenda Damasko wakati mmoja, nikiwa na mamlaka na maagizo kutoka kwa makuhani wakuu.


Tuˈnpetziˈn, kyimitzjiˈy aj il kyxola. 	 Mfukuzeni mbali nanyi huyo mwovu!


Quˈn tuˈn kynimbˈila tiˈj Crist, at kyokliˈn jaˈlin, iˈchaqx Judiytz mo qa minaj, ex qa aqˈnil mo qa tajaw aqˈuntlj, ex qa ichin mo qa qya. Noq qa at kymujbˈil kyibˈa tukˈa Crist, a Jesús, ma chi oka te junxchˈin Ttanim qMan Dios. 	 Hivyo, hakuna tena tofauti kati ya Myahudi na Mgiriki, mtumwa na mtu huru, mwanamume na mwanamke. Nyote ni kitu kimoja katika kuungana na Kristo Yesu.


Ante Jesús xi tqˈmaˈn te: Kux jaw weˈksa, qˈinqeksjiy tkuẍila, ex kux bˈeta. 	 Yesu akamwambia, "Inuka, chukua mkeka wako utembee."


Tuˈnpetziˈn, chi Festo, tej kyulj Judiy tzaluˈn, mix kubˈe n‑ayoˈn chˈintla, qalaˈ noqx teˈ qsqix, bˈeˈx in kubˈ qey tojjo wokliˈn, ex xi nqˈmaˈn, tuˈn t‑xi iqˈbˈajjo xjal anetziˈn. 	 Basi, walipofika hapa sikukawia, ila nilifanya kikao mahakamani kesho yake, nikaamuru mtu huyo aletwe.


Quˈn bˈin quˈn qkyaqilx, a ma qo kuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ toj tbˈi Crist, a Jesús, tuˈntzin qyekˈinte kywutzxjal, qa ma qo kyim junx tukˈa, ikyxjo tzeˈnku jun kyimnin nkux muqet toj txˈotxˈ. 	 Maana, mnajua kwamba sisi tuliobatizwa tukaungana na Kristo Yesu, tulibatizwa na kuungana na kifo chake.


Me qa ikytzjo, ¿Tiˈtzin tajbˈintzjo tkawbˈil Moiséstz? Tzaj qˈoˈn tkawbˈil Moisés noq tuˈn tyekˈinkuˈ kyilxjal, a naˈmxtaq tul kanin Kolil Jesús tnejil maj tzaluˈn twutz txˈotxˈ, a tyajil Abraham, axjo tzaj tqˈmaˈn Dios te. Atzin tkawbˈil Moisés qˈumj noq kyuˈn t‑angel Dios, ex atzin Moisés ajbˈin te jun yolil Tyol Dios kyxol xjal. 	 Ya nini basi, Sheria? Iliongezwa hapo ili kuonyesha uhalifu ni kitu gani, mpaka atakapokuja yule mzawa wa Abrahamu aliyepewa ile ahadi. Sheria ililetwa na malaika kwa mkono wa mpatanishi.


Ax tqˈma qtzan Davidjo toj Tuˈjil Tyol Dios tiˈj xjal, a at tkyˈiwbˈil Dios tibˈaj, a ma tzˈok te tzˈaqle twutz, noq tuˈn t‑xtalbˈil qMan, ex nya tuˈn tbˈinchbˈin. 	 Naye Daudi asema hivi juu ya furaha ya mtu ambaye Mungu amemkubali kuwa mwadilifu bila kuyajali matendo yake:


Wojtzqiˈn kybˈinchbˈiˈn, a nya wen te jun chewsbˈil kyanminxjal mo te jun onbˈil kye, tzeˈnku at tajbˈin aˈ cheˈw te chewsbˈilqe, mo aˈ kyaqxix te qˈanbˈil qxmilil. Noqpit ikyqejiˈy tzeˈnku aˈ cheˈw mo kyaq. 	 Nayajua mambo yako yote! Najua kwamba wewe si baridi wala si moto. Afadhali ungekuwa kimojawapo: baridi au moto.


Ayetzin xuˈjlbˈaj, kyniminqekutzinjiˈy kychmila, tzeˈnku te qAjaw. 	 Wake wawatii waume zao kama kumtii Bwana.


quˈn ayetzin kye Sadusey nkyqˈmaˈn, qa mina nchi jatz anqˈin juntl majl kyimnin, ex qa ntiˈqe t‑anjel Dios exqetziˈn jniˈ xewbˈaj. Me ayetzin kye Parisey nimin tkyaqiljo luˈn kyuˈn. 	 Kisa chenyewe kilikuwa hiki: Masadukayo hushikilia kwamba wafu hawafufuki, hakuna malaika, na roho nazo hazipo. Lakini Mafarisayo husadiki hayo yote matatu.


Xitzin qanintz te Jesús kyjaluˈn: Taa, ¿Jaˈtzila kbˈajile ikyjo? Ikytzin xi ttzaqˈwin Jesúsjo kyjaluˈn: Ok k‑elil kynikyˈa te jaˈ kbˈajile, ikyxjo tzeˈnqeku kˈutz n‑el kynikyˈ te jaˈ taˈ jun kyimnin. 	 Hapo wakamwuliza, "Ni wapi Bwana?" Naye akawaambia, "Ulipo mzoga, ndipo tai watakapokusanyikia."


Nlay chi kyij ntzaqpiˈn kye; qalaˈ kchin ul meltzˈaj weˈ, tuˈn nteˈn kyukˈiy te jun majx, noq tuˈn Xewbˈaj Xjan. 	 "Sitawaacha ninyi yatima; nitakuja tena kwenu.


Me ayin weˈ in xi qˈmaˈnte te Pegr: Ate qAjawjo, nchijiˈy. Noqx teˈ tok tbˈiˈn Pegr ikyjo, qa a qAjaw, bˈeˈx ok tqˈoˈn t‑xbˈalin, a otaq tzˈel tiˈn, ex bˈeˈx xi t‑xoˈn tibˈ toj aˈ, tuˈn tkanin tkˈatz Jesús. 	 Hapo yule mwanafunzi aliyependwa na Yesu akamwambia Petro, "Ni Bwana!" Simoni Petro aliposikia ya kuwa ni Bwana, akajifunga vazi lake (maana hakuwa amelivaa), akarukia majini.


Ex tuˈnjo Xewbˈaj Xjan, bˈeˈx xiˈ yolil Tbˈanil Tqanil kyejo kyimnin jpuˈnqekx tojjo kynajbˈil kyimnin, 	 na kwa maisha yake ya kiroho alikwenda kuwahubiria wale roho waliokuwa kifungoni.


Me kyojjo qˈij, tej toktaq Galión te kawil txˈotxˈ Acay tbˈi, bˈeˈx ok kychmoˈn Judiy kyibˈ, tuˈn kyok meltzˈaj tiˈj Pabl. Xi qˈiˈn kywutz kawil, 	 Lakini wakati Galio alipokuwa mkuu wa mkoa wa Akaya, Wayahudi walimvamia Paulo kwa pamoja na kumpeleka mahakamani.


Quˈn tzul kanin jun qˈij, a jaˈ mi kubˈ kybˈiˈnxjal xnaqˈtzbˈil toj tumil, ex noq tuˈn tachbˈil ojtxe kyten, kchi jyol kyiˈj txqantl xnaqˈtzil, tuˈn kyxnaqˈtzin kyiˈj, a wen toj kywutz tuˈn kybˈinchin tzeˈnkuxjo kyaj tuˈn kybˈinchinte. 	 Utakuja wakati ambapo watu hawatasikiliza mafundisho ya kweli, ila watafuata tamaa zao wenyewe na kujikusanyia walimu tele watakaowaambia mambo yale tu ambayo masikio yao yako tayari kusikia.


Ex bˈeˈx xi tqˈmaˈn, tuˈn tel kˈuẍpit twiˈ Juan toj tze. 	 Basi, Herode akatuma mtu gerezani amkate kichwa Yohane.


Xi tqˈoˈn kawbˈil kye, tuˈn tetz kylajoˈn taqˈnil tajaw il toj kyanmin xjal. 	 na wawe na mamlaka ya kuwafukuza pepo.


Wajatlaˈy tuˈn tten mojil wukˈiy te t‑xela, quˈn loqinxa intinkux toj tze, tuˈn tpaj Tbˈanil Tqanil. 	 Ningependa akae nami hapa anisaidie badala yako wakati niwapo kifungoni kwa sababu ya Habari Njema.


Kabˈe maj nkubˈ npaˈn weˈ wayˈaj toj junjun seman, tuˈn naˈn Diosa, ex nxi nqˈoˈn tey ajo tlajajin tiˈj tkyaqiljo jniˈ nkanebˈa. 	 Nafunga mara mbili kwa juma, natoa zaka sehemu ya kumi ya pato langu.


Tuˈnpetzintzjo, kˈuˈjlinkxixa tukˈa tkyaqil tanmiˈn ex tukˈa tkyaqil tnabˈla ex tukˈa tkyaqil tipiˈn. 	 Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, kwa roho yako yote, kwa akili yako yote na kwa nguvu zako zote.


Kykaˈyinktzin kyibˈa, chi Jesúsjo. Aj qa ma tzˈok tbˈinchin jun tukˈiy jun nya bˈaˈn tiˈja, ku txiˈy yolil tukˈa, tuˈn tajtz tiˈj tanmin. Me kˈwel tnajsiˈn til, a qa ma ttxˈixpe tnabˈl exsiˈn tbˈinchbˈin. 	 Jihadharini! Kama ndugu yako akikukosea, mwonye; akitubu, msamehe.


Tej tbˈinte Jesúsjo anetziˈn, xi tqˈmaˈn kye: Ayetziˈn bˈaˈnqe ntiˈ kye tajbˈin qˈanil kye; meqetziˈn yabˈqe, atpen kyeˈ tajbˈin kye. Tuˈnpetzintzjo, nya ma chin tzaj weˈ txkol kye xjal nbˈaj kubˈ kybˈisin qa bˈaˈn kyten; qalaˈ ayin wejiˈy ma chin tzaj txkolkye ayeˈ bˈinchil ilqe. Tuˈnpetziˈn, ma chin ula kyxol. 	 Yesu alipowasikia, akawaambia, "Watu wenye afya hawahitaji daktari; wanaomhitaji ni wale walio wagonjwa. Sikuja kuwaita watu wema, ila wenye dhambi."


Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Ikypen teˈ, me nimxixtl teˈ tkyˈiwbˈil qMan kyibˈajjo a nkubˈ kybˈiˈn Tyol Dios, exsin nkubˈ kynimin, chiˈ. 	 Lakini Yesu akasema, "Lakini heri zaidi wale wanaolisikia neno la Mungu na kulishika."


Atzaj teˈ tok kykaˈyin xoˈl qˈaqˈ, bˈeˈx i jaw luˈlin, ex bˈeˈx i el kyim tuˈn kyxobˈil. 	 Walinzi wa lile kaburi wakatetemeka kwa hofu kubwa, hata wakawa kama wamekufa.


Tzajtzin txkoˈn tej kaˈyil, exsin xi qˈmaˈntz te kyjaluˈn tuˈn tajaw aqˈuntl: ¿Tzeˈntzin tzˈelpine a ma bˈaj kyqˈmaˈnxjal weˈy tiˈja? Qˈonqetzjiy jniˈ uˈj nchi ajbˈin tuˈn, ex qˈmantza tzeˈn taˈye jniˈ aqˈuntl, quˈn atziˈn jaˈlin nlay tzˈokla teˈ kaˈyilte waqˈiˈn. 	 Yule tajiri akamwita akamwambia: Ni mambo gani haya ninayosikia juu yako? Toa hesabu ya mapato na matumizi ya mali yangu, kwa maana huwezi kuwa karani tena.


Me kxel nqˈmaˈn kyeˈy, mi chin kˈwaˈntla tiˈjjo kˈwabˈj luˈn tzmaxiˈ aj qkˈwan junx kyukˈiy tzma toj Tkawbˈil nMaˈn toj kyaˈj. 	 Nawaambieni, sitakunywa tena divai ya zabibu mpaka siku ile nitakapoinywa mpya pamoja nanyi katika Ufalme wa Baba yangu."


Awotzin qe, a junlajaj t‑xnaqˈtzbˈin, bˈeˈx o xiˈy toj txˈotxˈ Galiley tzma twiˈ wutz, a jaˈ xi tqˈmaˈne Jesús. 	 Wale wanafunzi kumi na mmoja walikwenda Galilaya kwenye ule mlima aliowaagiza Yesu.


Quˈn kchi okila toj xjelbˈil tuˈn nchi kawiˈn kyibˈaj txqantl. Atziˈn nukˈbˈil lo ikytziˈn tzeˈn nchi miloˈn kyiˈj txqantl. Tuˈntziˈn, jniˈx malbˈil k‑okil kyqˈoˈn kyiˈj txqantl, ikyxjo k‑okil kyiˈja tuˈn Dios. 	 kwa maana jinsi mnavyowahukumu wengine, ndivyo nanyi mtakavyohukumiwa; na kipimo kilekile mnachotumia kwa wengine ndicho Mungu atakachotumia kwenu.


Bˈeˈxsin kubˈ meje ichin twutz Jesús, ex xi tqˈmaˈn te: Ma txi nnimiˈn, wAjaw. 	 Basi, huyo mtu akasema, "Ninaamini Bwana!" Akamsujudia.


Me kyxoljo xjal ayeˈ, at junjun tbˈanilxix tumil toj kywutz tuˈn kykubˈxjal kyuˈn, ex tuˈn kysbˈuˈn kyiˈjjo qya, ayeˈ kyaj tuˈn tel kynikyˈ teˈ twutzxix, chi chiˈ, me tuˈn lajoˈnqe tuˈn il, ex tuˈn jniˈ achbˈil, a tzeˈnku ntqanin kyxmilil, jun paqx nchex lipe kyiˈjjo xnaqˈtzbˈil, a tbˈanilx tbˈijte; me tuˈn tpajjo kabˈe kykˈuˈj, nlay bˈant tuˈn tel kynikyˈ teˈ a twutzxix. 	 Baadhi yao huenda katika nyumba za watu na huwateka wanawake dhaifu waliolemewa mizigo ya dhambi na ambao wanaongozwa na tamaa za kila aina;


Ex ikyxjo kyeˈ chmilbˈaj, tenxit kynabˈla kyukˈa kyxuˈjila, ex kyqˈonktziˈn kyoklin, quˈn ntiˈxix kyipin tzeˈnku kye ichin, ex at kyoklin junx kyukˈiy twutz qMan, tiˈjjo akˈaj chwinqil, noq tuˈn t‑xtalbˈil Dios. Kybˈinchinkujiˈy lo, tuˈn ntiˈ jun tiˈ aku tzˈok miyoˈnte kynaˈj Diosa. 	 Kadhalika nanyi waume, katika kuishi na wake zenu mnapaswa kutambua kwamba wao ni dhaifu na hivyo muwatendee kwa heshima; maana nao pia watapokea pamoja nanyi zawadi ya uzima anayowapeni Mungu. Hapo ndipo sala zenu hazitakataliwa.


Ex qa noq tuˈn kyman qˈobˈa, aku chi kubˈ tzˈaqiy toj il, kytxˈemimila, ex kyxomixa najchaq. Quˈn wenitla tuˈn tnaj jun tnej kyxmilila, tzeˈnku tuˈn kyxiˈ kyxmilila tkyaqil toj qˈaqˈ te jun majx. 	 Na kama mkono wako wa kulia unakukosesha, ukate ukautupe mbali. Afadhali zaidi kupoteza kiungo kimoja cha mwili, kuliko mwili wako wote uende katika moto wa Jehanamu.


Noqit tten t‑xtalbˈil qAjaw Jesús kyukˈiy. 	 Neema ya Bwana Yesu iwe nanyi.


Quˈn ate Crist ma tzˈok te qmujbˈil qibˈ, quˈn ma qo ok tmujbˈin te junchˈin Ttanim, exla qa Judiy, tzeˈnku weˈ, exla qa nya Judiy, tzeˈnku kyeˈ. Quˈn ma kubˈ tyuchˈin qˈoj, a attaq tzeˈnku jun nim maqbˈil qxol. 	 Maana Kristo mwenyewe ametuletea amani kwa kuwafanya Wayahudi na watu wa mataifa mengine kuwa jamii moja. Kwa mwili wake yeye mwenyewe aliubomoa ule ukuta uliowatenganisha na kuwafanya maadui.


Exla qa ma tzikyˈx yajbˈil kyuˈn, noq tuˈnjo kychwinqila tzˈaqle, me kyˈiwlinqexixa tuˈn qMan Dios. Tuˈnpetziˈn, mi chi xobˈa te jun aˈla, ex mi ja naj kynabˈla. 	 Lakini, hata kama itawapasa kuteseka kwa sababu ya kutenda mema, basi, mna heri. Msimwogope mtu yeyote, wala msikubali kutiwa katika wasiwasi.


Noqxsin iteˈkl xjaltz tzyulte, tuˈn tkux kyqˈoˈn toj tze. 	 Basi, hao watu wakamkamata Yesu, wakamtia nguvuni.


Tej tbˈaj yolin Pabl, i kubˈsin Judiy kywutz, tuˈn tkyij jun jteˈ qˈijl kyukˈa. Me mix ttziye. 	 Walimwomba akae nao muda mrefu zaidi, lakini hakupenda.


Ex at pon chitj kyxol txˈiˈx. Me atzin txˈiˈx jun paqx tchˈiy; atzin te triy noq jaw xkyˈiˈsix. 	 Nyingine zilianguka kwenye miti ya miiba, nayo ikakua na kuzisonga, nazo hazikuzaa nafaka.


Ex qa ma pon Timotey, kykaˈyinka tuˈn tten kyukˈiy tukˈa tzaljbˈil, quˈn n‑aqˈnin toj taqˈin qAjaw tzeˈnkuxjo weˈ. 	 Timotheo akija, angalieni asiwe na hofu yoyote wakati yupo kati yenu, kwani anafanya kazi ya Bwana kama mimi.


Bˈeˈx xi tqˈmaˈn Jesús: Ma chin ula tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn nkawiˈn tukˈa tumil, tuˈntzintla ayejo moẍqe toj kyanmin, tuˈn tbˈant kykaˈyin; ex ayetziˈn njaw kynimsin kyibˈ, tuˈn kyok moẍ toj kyanmin. 	 Yesu akasema, "Mimi nimekuja ulimwenguni kutoa hukumu, kusudi wasioona wapate kuona, na wale wanaoona wawe vipofu."


Mix aˈl aku kubˈ ewinte luˈn. Tuˈnpetziˈn, mina chi chˈotja, ex mina kubˈ kybˈinchiˈn jun tiˈla, aj qa nya bˈisinxix wen. 	 Hakuna anayeweza kukana mambo haya. Hivyo basi, tulieni; msifanye chochote bila hadhari.


Atzaj teˈ wok kaˈyiˈn tuˈn Pegr, xi tqanin te Jesús: WAjaw, ¿Yajtzin teˈ lo? ¿Tiˈtzila teˈ kbˈajil tiˈj? 	 Basi, Petro alipomwona huyo akamwuliza Yesu, "Bwana, na huyu je?"


Me ayetzin kye xjal, a ojtzqiˈntaq Jesús kyuˈn, exqetziˈn jniˈ qya, a i tzaj lipe tiˈj tzmax toj txˈotxˈ te Galiley, najchaq chˈintl i kyije tene kyeˈ kaˈyil tiˈjjo jniˈ nbˈajtaq antza. 	 Marafiki zake wote pamoja na wale wanawake walioandamana naye kutoka Galilaya, walisimama kwa mbali kutazama tukio hilo.


Tzunxtaqx yajlajtz te qˈinin tojjo qˈaqˈ, jaˈ nchi pon kanine nya nimil najal. I jawtzin tiˈn twutz jawl, jax tkaˈyin tzmax toj kyaˈj, exsin iwle Abraham tuˈn, ex majx Lázaro qˈuqlek tkˈatz. 	 Huyo tajiri, alikuwa na mateso makali huko kuzimu, akainua macho yake, akamwona Abrahamu kwa mbali na Lazaro karibu naye.


Ex attaq juntl ichin, a aj Samaria, jun kyxol xjal manyor ikyˈin kyuˈn aj Judiy, a tzuntaq nbˈet tojxjo bˈe anetziˈn. Ajo ichin anetziˈn, bˈeˈx tzaj chyoˈnx tanmin tiˈjjo xjal, a otaq kyˈixbˈe kyuˈn ileqˈ. 	 Lakini Msamaria mmoja aliyekuwa anasafiri, alifika pale yule mtu alipokuwa, naye alipomwona, alimwonea huruma.


Me atzin te Jesús xi tqˈmaˈn kye: ¡Mina! Quˈn il tiˈj tuˈn t‑xi nqˈmaˈnjiˈy Tbˈanil Tqanil tiˈj Tkawbˈil Dios kyoj kykyaqil txqantl tnam, quˈn apen wiljiˈy ẍin tzaj chqˈoˈn. 	 Lakini yeye akawaambia, "Ninapaswa kuhubiri Habari Njema za Ufalme wa Mungu katika miji mingine pia, maana nilitumwa kwa ajili hiyo."


Niminkujiy ttatiy ex tnaniy. Ex kˈuˈjlinqekjiy tukˈiy tzeˈnkuxjo ntkˈuˈjlin te tibˈ. 	 waheshimu baba yako na mama yako; na, mpende jirani yako kama unavyojipenda mwenyewe."


Xi tqˈmaˈn Jesús juntl majl kyjaluˈn: ¿Anqukˈa aku tzˈok qmujbˈineˈ Tkawbˈil qMan Dios? 	 Tena akauliza: "Nitaulinganisha Ufalme wa Mungu na nini?


Kynaˈntza, aj bˈaj tiˈj Teudas atxix ojtxe, tej tqˈma kujxix wen qa ataq nimxtaq toklin, ex kyaje syent ichin i ok lipe tiˈj. Me tej tkubˈ bˈyoˈn, bˈeˈx el kylaqˈwin, ex xiˈ kysipin kyibˈjo lipcheqetaq tiˈj, ex ikytzin pon bˈaje tkyaqil tbˈis Teudas. 	 Zamani kidogo, kulitokea mtu mmoja jina lake Theuda, akajisema kuwa mtu wa maana na watu karibu mia nne wakajiunga naye. Lakini aliuawa, kisha wafuasi wake wote wakatawanyika na kikundi chake kikafa.


Bˈeˈx tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj kawil tiˈj, ex bˈeˈx kubˈ tnajsin tkˈas te jun majx; ex bˈeˈx xi ttzaqpiˈn. 	 Yule bwana alimwonea huruma, akamsamehe lile deni, akamwacha aende zake.


quˈn naˈmtaq t‑xi tqˈoˈn Dios a Xewbˈaj Xjan kye; noq oˈkx i kuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ tiˈj tbˈi Jesús, a tAjaw Tkyaqil. 	 maana wakati huo Roho Mtakatifu hakuwa ameshukia yeyote kati yao; walikuwa wamebatizwa tu kwa jina la Bwana Yesu.


Ex okla kyqˈmaˈ: ¿Ntaˈtzintz qa tzul Crist juntl majl? Axla twutz mila tzulxte. Quˈn qa ma tzul Crist klol kyeˈ toj Ttanim, ¿Tiquˈntz nbˈaj kyimik nejinel qxol? Quˈn kykaˈyinktzin: Tkyaqilx te ikyx tten tzeˈnkuxjo tzaj xkye twutz txˈotxˈ te tnejil, chi chiˈ. 	 na kusema: "Aliahidi kwamba atakuja! Je, sasa yuko wapi? Mambo ni yaleyale tangu babu zetu walipokufa; hali ya vitu ni ileile kama ilivyokuwa mwanzo wa ulimwengu!"


Quˈn ayetzin kyeˈ txqantl xjal, a nya nimil, nimx nchi jaw melj kyeˈ tiˈj tkyaqiljo lo. Me metziˈn kyetza, at jun kyeˈ kyMan toj kyaˈj, a ojtzqiˈn tuˈn alkye atx taj kyeˈy. 	 Maana hayo yote yanahangaikiwa na watu wasiomjua Mungu. Baba yenu wa mbinguni anajua kwamba mnahitaji vitu hivyo vyote.


Quˈn qa ma txˈixpitjo kyoklin kykyaqil pale, iltzin tiˈjtz tuˈn ttxˈixpit kawbˈil, quˈn noq tuˈn ojtxe kawbˈil at kyoklin xjal tuˈn kyok te pale. 	 Maana ukuhani ukibadilika ni lazima Sheria nayo ibadilike.


Quˈn tkyaqilx antza ntzaje te qMan Dios, ex ax kubˈ bˈinchinte tkyaqil, ex ax tAjaw Tkyaqil. Nimxit tbˈi qMan Dios te jun majx. Ikyxitjo. 	 Kwa maana vitu vyote vyatoka kwake, vyote vipo kwa uwezo wake na kwa ajili yake. Utukufu na uwe kwake hata milele! Amina.


Me ok tentl qe labˈtil, ex qqˈmaˈy: ¿Tzeˈnxsila tzˈelpineˈ, noq te jun paqkutl? qo chijiˈy. Nlayx tzˈelx qnikyˈ te tiˈ qiˈjil nyoline. 	 Basi, wakawa wanaulizana, "Ana maana gani anaposema: Bado kitambo kidogo? Hatuelewi anaongelea nini."


oktaq kytzyuˈn toj kywutz. Me bˈeˈx i tzaj xobˈ kyexjal, quˈn tuˈn otaq tzˈel kynikyˈxjal te qa a Jesús jun yolil Tyol Dios. 	 Kwa hiyo wakawa wanatafuta njia ya kumtia nguvuni, lakini waliwaogopa watu kwa sababu wao walimtambua yeye kuwa nabii.


Tej tpon qkˈatza, tzaj ttzyuˈn tkˈalbˈil Pabl, ex tukˈa anetziˈn, i ok tkˈloˈn tqˈobˈ exqetziˈn tqan, te yekˈbˈil teˈ tiˈjjo tuˈn tikyˈx tiˈj Pabl, exsin tqˈma kyjaluˈn: Tqˈma Xewbˈaj Xjan, chi Agabo, qa toj tnam Jerusalén, kkˈletileˈ tajaw kˈalbˈil luˈn kyuˈn aj Judiy, exsin kxel qˈoˈn toj kyqˈobˈ nya Judiy. 	 Alitujia, akachukua mkanda wa Paulo, akajifunga mikono na miguu, akasema "Roho Mtakatifu asema hivi: Wayahudi kule Yerusalemu watamfunga namna hii mtu mwenye ukanda na kumtia mikononi mwa watu wa mataifa."


Kykaˈyimtzin kyibˈa kyejo sbˈul yol, ayeˈ n‑ok kyqˈoˈn kyibˈ te yolil Tyol Dios. N‑ok kyqˈoˈn kyibˈ te nimil ex tal mutxin xjal wen, tzeˈnku jun tal rit; me toj kyanmin manyor xoˈjqex. 	 "Jihadharini na manabii wa uongo. Wao huja kwenu wakionekana kama kondoo kwa nje, lakini kwa ndani ni mbwa mwitu wakali.


Ktzajil nyekˈin nim techil toj kyaˈj; ex twutz txˈotxˈ k‑iwlil chikyˈ, qˈaqˈ, ex sibˈ, noq tuˈn qˈoj. 	 Nitatenda miujiza juu angani, na ishara chini duniani; kutakuwa na damu, moto na moshi mzito;


Kxel nqˈmaˈn juntl majl kyeˈy: Mi kubˈ kybˈisiˈn qa tokx toj nwiˈy. Exsin qa ikytzjo toj kywutza, kyqˈontza ambˈil wey tuˈn nyoliˈn, tzeˈnku ma txi kyqˈoˈn ambˈil kyeˈ xnaqˈtzil kyxola, a ntiˈ kynabˈl, tuˈntzintla tjaw nnimin chˈin weˈ wibˈ, tzeˈnqeku txqantl. 	 Tena nasema: Mtu asinifikirie kuwa mpumbavu. Lakini kama mkifikiri hivyo, basi, nichukueni kama mpumbavu ili nami nipate kuwa na cha kujivunia angaa kidogo.


Nkawintaq te Poncio Pilat toj txˈotxˈ te Judey tojjo jweˈlajaj abˈqˈe tjaqˈ tkawbˈiljo nmaq kawil toj Rom, Tiberio tbˈi. Atzinte Herodes tzuntaq nkawin teˈ toj Galiley; atziˈn titzˈin, a Lip tbˈi, tzuntaq nkawin teˈ kyoj txˈotxˈ te Iturey ex toj Traconit. Ex kawiltaq teˈ Lisanias toj Abilinia. 	 Mwaka wa kumi na tano wa utawala wa Kaisari Tiberio, Pontio Pilato alikuwa anatawala mkoa wa Yudea. Herode alikuwa mkuu wa mkoa wa Galilaya, na Filipo, ndugu yake, alikuwa mkuu wa mikoa ya Iturea na Trakoniti. Lusania alikuwa mkuu wa mkoa wa Abilene,


Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, xitzin ttzaqˈwiˈn kyqanbˈitzjo ichin, a i xi tchqˈoˈn Juan. Chiˈ kyjaluˈn: Kux cheˈxa, ex kyqˈmanxa te Juan ajo ma kyliˈy, exsiˈn ma kybˈiˈy, ikyxjo tzeˈnku kyij tzˈibˈit wiˈja toj Tuˈjil Tyol Dios. Chiˈ kyjaluˈn: Aye moẍtaq ma chi kˈant kywutz, aye koxtaq ma chi bˈet, exqetziˈn yabˈqetaq tuˈn nim txˈaˈk, ma chi qˈanit; exqetziˈn ẍoˈrtaq, ma chi bˈin; exqetziˈn otaq chi kyim, ma chi jaw anqˈin juntl majl. Ex jniˈ qeˈ yaj ma pon tqanil Tbˈanil Tqanil kolbˈil kye. 	 Basi, Yesu akawajibu, "Nendeni mkamwambie Yohane yale mliyojionea na kuyasikia: vipofu wanaona, viwete wanatembea, wenye ukoma wanatakaswa, viziwi wanasikia, wafu wanafufuliwa, na maskini wanahubiriwa Habari njema.


Quˈn oˈkx Diosjo nlay bˈaj, ex najle toj tkyaqil tqoptzˈajiyil, a mix aˈlx aku tzˈoksin tkˈatz. Mix aˈl jun o lonte, ex mix aˈl jun aku kaˈyinte. Oˈkx te Dios at tkyaqil toklin ex jniˈ tipin jaˈlin ex te jun majx. Ikyxitjo. 	 Yeye peke yake anaishi milele, katika mwanga usioweza kukaribiwa na mtu. Hakuna mtu aliyepata kumwona au awezaye kumwona. Kwake iwe heshima na uwezo wa milele! Amina.


Tuˈnpetziˈn, xkubˈ nbˈisiˈn ikyjo, tuˈn mi chinka juntl majla kyukˈiy jaˈlin, tuˈntzintla mi chi jaw bˈisiniˈy, noq tuˈn nkawbˈila kujxix kyibˈaja. 	 Basi nimeamua nisiwatembelee tena kuwatia huzuni.


Bˈeˈx kubˈ weˈ Jesús, i tzaj ttxkoˈn moẍ, ex xi tqanin kye: ¿Tiˈn kyaja tuˈn tok nbˈinchiˈn kyiˈja? 	 Yesu akasimama, akawaita na kuwauliza, "Mnataka niwafanyie nini?"


Quˈn ate Crist jaw tskˈoˈn Dios, tuˈn tok te chojbˈil qil, a naˈmxtaq tkubˈ tbˈinchin tkyaqil tchˈiysbˈin. Me tzmax tzaluˈn, a chˈix tjapin bˈaj tqˈijil, ma kubˈ tyekˈin tibˈ, noq tuˈn kyel wena. 	 Yeye alikuwa ameteuliwa na Mungu kabla ya ulimwengu kuumbwa, akafunuliwa siku hizi za mwisho kwa ajili yenu.


Me anteˈ a n‑aqˈnin noq tuˈn tchjet twiˈ tkˈuˈj, ajtzin t‑xi tkaˈyin aj ttzaj xoˈj, bˈeˈx chi kyjel ttzaqpiˈn rit, ex bˈeˈx k‑elil oq, quˈn nya te kyikˈleljo, ex nya teqeku rit. Tuˈnpetziˈn, xi tqˈoˈn ambˈil te xoˈj tuˈn tokx kyxol rit, tuˈn kybˈaj junjun, ex tuˈn tbˈajel tiljjo txqantl. 	 Mtu wa kuajiriwa ambaye si mchungaji, na wala kondoo si mali yake, anapoona mbwa mwitu anakuja, huwaacha kondoo na kukimbia. Kisha mbwa mwitu huwakamata na kuwatawanya.


Awotzin qeˈ, bˈeˈx o neja, ex toj bark o xiˈyiˈy, tuˈn qkaniˈn tzma Aso, tuˈn qikyˈa kˈlelte Pabl, tzeˈnkuxjo otaq qo kyija tukˈa, quˈn tajtaq tuˈn tbˈet twutz txˈotxˈ. 	 Sisi tulipanda meli tukatangulia kwenda Aso ambako tungemchukua Paulo. Ndivyo alivyopanga; maana alitaka kufika huko kwa kupitia nchi kavu.


I tzajtzin ttxkoˈn tej kaˈyil aqˈuntl jotqexjo jniˈ xjal, a attaq kykˈas teˈ tajaw aqˈuntl; junjunku i txokle tuˈn. Iky xi tqaniˈn teˈ tnejil kyjaluˈn: ¿Jteˈtzin te tkˈas te tajaw aqˈuntl? 	 Basi, akawaita wadeni wa bwana wake, mmoja mmoja, akamwambia yule wa kwanza: Unadaiwa kiasi gani na bwana wangu?


Majxte qMan Dios yekˈinte qa twutzxixjo yol luˈn, noq tuˈn nim techil ex nim yekˈbˈil tipin, ex tuˈn tkyaqiljo nbˈant kyuˈn nimil, a qˈoˈntz tzeˈnku jun oyaj tuˈn Xewbˈaj Xjan, ex tzeˈnku tajbˈil tukˈa junjun. 	 Mungu pia aliongeza hapo ushahidi wake kwa kufanya kila namna ya miujiza na maajabu, na kwa kuwagawia watu vipaji vya Roho Mtakatifu kadiri ya mapenzi yake.


Ikytzin taˈye te tajaw iljo, qa ma tzˈok meltzˈaj tiˈjx, nlay tzˈel wen. 	 Ikiwa basi, utawala wa Shetani umegawanyika vikundivikundi hauwezi kudumu, bali utaangamia kabisa.


Ayin wejiˈy wabˈj itzˈ, a kuˈtz toj kyaˈj te qˈol te kychwinqilxjal. Ankye teˈ kxel waˈnte, k‑anqˈil teˈ te jun majx. Atzin wabˈj kxel nqˈoˈn, aku nchibˈjila, a kxel nqˈoˈn te qˈol chwinqil tkyaqilxjal twutz txˈotxˈ. 	 Mimi ni mkate hai ulioshuka kutoka mbinguni. Mtu yeyote akila mkate huu ataishi milele. Na mkate nitakaompa ni mwili wangu ninaoutoa kwa ajili ya uzima wa ulimwengu."


Tuˈnpetziˈn, xi ttzaqˈwin Pilat: ¿Aj kawiltzin tetza toj twutza? Xi ttzaqˈwin Jesús: Ayin weˈ nmaq kawil tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn. Quˈn ma chin itzˈje weˈ tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn t‑xi nqˈmanjiˈy tkyaqil twutzxix. Kykyaqilxjo xjal, a kˈwel nimin teˈ twutzxix, ok kxel kybˈiˈn kykyaqiljo a nxi nqˈmaˈn. 	 Hapo Pilato akamwambia, "Basi, wewe ni Mfalme?" Yesu akajibu, "Wewe umesema kwamba mimi ni Mfalme. Mimi nimezaliwa kwa ajili hiyo; na kwa ajili hiyo nimekuja ulimwenguni kuwaambia watu juu ya ukweli. Kila mtu wa ukweli hunisikiliza."


Bˈeˈxsin i bˈaj ok ten tzubˈil tiˈj, bˈaj ok kymaqsiˈn twutz, ex bˈaj ok kytzˈajchin, exsin xi kyqˈmaˈn te: Qa ajiy tkˈwal Dios, kanintziˈn tiˈj alkye s‑ok tzˈajchin teˈy, chi chiˈ. Ex ikyqexjo xqˈuqil tnejil ja te naˈbˈl Dios bˈaj okx kytzˈajchin toj twutz. 	 Basi, baadhi yao wakaanza kumtemea mate, wakamfunika uso, wakampiga na kumwambia, "Bashiri ni nani aliyekupiga!" Hata watumishi wakamchukua, wakampiga makofi.


¿Tiˈtzila kbˈajil te tajaw txˈotxˈ kyiˈjjo manil, toj kywutza, aj tul? ¿Nyapela bˈeˈx kchi kˈwel tbˈyoˈn, ex kxel tqˈoˈn ttxˈotxˈ te kymajin txqantl? 	 "Basi, mwenye shamba atafanya nini? Atakuja kuwaangamiza hao wakulima na kulikodisha hilo shamba la mizabibu kwa watu wengine.


Nojnintaq tanmin Jesús tuˈn Xewbˈaj Xjan, tej tmeltzˈaj ttzi Nim Aˈ Jordán, exsin xiˈ tuˈn tkujil Xewbˈaj Xjan, tzmax tojjo tzqij txˈotxˈ jaˈ ntiˈye kynajbˈilxjal toj. 	 Yesu alitoka katika mto Yordani akiwa amejaa Roho Mtakatifu, akaongozwa na Roho mpaka jangwani.


Antza, xi laqˈe jun xnaqˈtzil tiˈj ojtxe tkawbˈil Judiy tkˈatz, ex xi tqˈmaˈn te: Xnaqˈtzil, waja tuˈn nxi lipeˈy tiˈja, jaˈchaqx txiyitza, chiˈ. 	 Mwalimu mmoja wa Sheria akamwendea, akamwambia, "Mwalimu, mimi nitakufuata kokote uendako."


Me a ojtxe, ma chin lajoˈn, tuˈn kykyimjo kykyaqil nimil wuˈn, a lipcheqetaq tiˈjjo Tbˈanil Tqanil. O chi okx ntzyuˈn, ex o chi kux nqˈoˈn toj tze, exla qa ichin mo exla qa qya. 	 Niliwatesa hata kuwaua wale watu waliofuata Njia hii. Niliwatia nguvuni wanaume kwa wanawake na kuwafunga gerezani.


me tzaj tqˈmaˈn qAjaw kyjaluˈn: Matxitza nxtalbˈiljiˈy teˈy jaˈlin, quˈn nyekˈitjo wipiˈn, tuˈn ntiˈ tipiˈn kywutzxjal. Tuˈnpetziˈn nchin tzalaja tuˈn ntiˈ wipiˈn, quˈn ikytzin nyekˈineˈ tipin Crist toj nchwinqila. 	 Lakini akaniambia: "Neema yangu inatosha kwa ajili yako; maana uwezo wangu hukamilishwa zaidi katika udhaifu." Basi, ni radhi kabisa kujivunia udhaifu wangu ili uwezo wake Kristo ukae juu yangu.


Iky xi tqˈmaˈn te ttata kyjaluˈn: Mi n‑el nnikyˈa te. Bˈiˈn te tuˈn, jteˈxitzin abˈqˈe o chin ajbˈiˈn tey, ex mix jun maj o chin jawa nim twutza. Ex ntiˈx chˈin o tzaj tqˈoˈn weˈy iˈchaqpetla jun tal tal chivtz, tuˈn wikyˈsiˈn nintz qˈij kyukˈa wukˈiy. 	 Lakini yeye akamjibu: Kumbuka! Miaka yote nimekutumikia, sijavunja amri yako hata mara moja. Umenipa nini? Hujanipa hata mwana mbuzi mmoja nikafanye sherehe pamoja na rafiki zangu!


Bˈaj tkyaqiljo lo, ex bˈeˈx kyij tzˈibˈit toj Tuˈjil Tyol Dios te jun yekˈbˈil te qe, ex te jun aqˈbˈil qnabˈl, tuˈntzin mina kubˈ qbˈinchinqe ikyjo, a awo nqo anqˈin kyojjo qˈij jaˈlin, a chˈix tjapin bˈaj tkyaqil. 	 Basi, mambo hayo yaliyowapata wao ni kielelezo kwa wengine, na yaliandikwa ili kutuonya sisi, ambao mwisho wa nyakati unatukabili.


Xi ttzaqˈwin Jesús: Kux cheˈxa, ex kyqˈmanxa te Juan ajo ma kyliˈy, exsiˈn ma kybˈiˈy, ikyxjo tzeˈnku kyij tzˈibˈit wiˈja toj Tuˈjil Tyol Dios. Chiˈ kyjaluˈn: 	 Yesu akawajibu, "Nendeni mkamwambie Yohane mambo mnayoyasikia na kuyaona:


Ex attaq jun tal bˈiˈẍ antza, Ana tbˈi, tkˈwaltaq Fanuel tzajnin tiˈj qtzan Aser, nyolintaq tiˈj tbˈi Dios. Txinxtaq wen, teˈ tok meje tukˈa tchmil, ex noq wuq abˈqˈe i ten junx, teˈ tkyij mebˈe, quˈn bˈeˈx kyim tchmil. 	 Palikuwa na nabii mmoja mwanamke, mzee sana, jina lake Ana, binti Fanueli, wa kabila la Asheri. Alikuwa ameishi na mumewe kwa miaka saba tangu alipoolewa.


Ex ikyxjo tzeˈnku tqˈajqˈojil jun chun kyxol xoˈl qˈaqˈ; me qa noqx ntutin, ex ntiˈ tqˈajqˈojil twiˈ te txokbˈil, ¿Tzeˈntzin tten tuˈn tel kynikyˈ te, qa il tiˈj tuˈn kyxiˈ toj jyoj qˈoj? 	 La mgambo likilia bila kufuata taratibu zake, nani atajiweka tayari kwa vita?


Me yajxi, tej tjaw anqˈin Jesús juntl majl kyxol kyimnin, ul julkˈaj toj qkˈuˈja, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin, tiˈjjo yol lo, a otaq tzaj tqˈmaˈn qeˈy. Ex tuˈn ikyjo, xi qnimiˈn a Tuˈjil Tyol Dios ex tkyaqil tyol Jesús. 	 Basi, alipofufuliwa kutoka wafu, wanafunzi wake walikumbuka kwamba alikuwa amesema hayo, wakaamini Maandiko Matakatifu na yale maneno aliyokuwa akisema Yesu.


Ex kyqˈonxsin kyibˈa, tuˈn tnoj kyanmiˈn tukˈa Tyol Crist. Kyxnaqˈtzimtzin kyibˈa, ex chi oksin kykˈuˈja kyxolxa tukˈa tkyaqil nabˈl, a axsa tzajnin tiˈjjo Tyol. Ex kybˈitzinxa Tyol Dios ex ilaˈ bˈitz te nimsbˈil tbˈi tukˈa nimxix chjonte te qMan toj kyanmiˈn. 	 Ujumbe wa Kristo ukae ndani yenu pamoja na utajiri wake wote. Fundishaneni na kushauriana kwa hekima yote. Imbeni zaburi, nyimbo na tenzi za kiroho; mwimbieni Mungu mioyoni mwenu kwa shukrani.


Bˈeˈxsin i xiˈtz, jpulte wen, ex ok kyqˈoˈn juntl jupbˈilte, tuˈn mi yekˈjex. Ex kyij kyoqxenin kye xoˈl qˈaqˈ, tuˈn mi chi ikyˈ ktaneˈ. 	 Basi, wakaenda, wakalilinda kaburi, wakatia mhuri juu ya lile jiwe na kuacha hapo askari walinzi.


Nlay qo klet tuˈn ojtxe kawbˈil, quˈn ntiˈ tumil tuˈn tjapin bˈaj quˈn, noq tuˈn tpajjo ojtxe qten nya bˈaˈn. Me atzin jaˈlin, ma qo tzaqpaj tuˈn qMan Dios, tuˈn saj tqˈoˈn Tkˈwal twutz txˈotxˈ, tuˈn tok te xjal tzeˈnku qe; me mix kubˈe tiˈj tuˈn il; qalaˈ tej tkyim te chojbˈil qil, ma kubˈ tiˈj tkyaqil il tuˈn. 	 Mungu ametekeleza jambo lile ambalo Sheria haikuweza kutekeleza kwa sababu ya udhaifu w binadamu. Mungu alimtuma Mwanae akiwa mwenye mwili sawa na miili yetu sisi wenye dhambi, ili aikabili dhambi, na kwa mwili huo akaiangamiza dhambi.


me noq tuˈn at nkˈuˈja tiˈja, nchin kubˈsin nwutza tey tiˈjjo a kxel nqaniˈn tey. Qˈaqˈin tkˈuˈja, erman, quˈn tuˈn ma chin tijin, ex jpuˈnqiˈn jaˈlin toj tze noq tuˈn tpaj qAjaw Jesucrist. 	 Lakini kwa sababu ya upendo, ni afadhali zaidi nikuombe. Nafanya hivi ingawa mimi ni Paulo, balozi wa Kristo Yesu, na sasa pia mfungwa kwa ajili yake.


Ajtz meltzˈaj Jesús kaˈyil kyiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈin, exsin ok ten yisolte Pegr: ¡Pegr! Ayetziˈn tyola ikyjo, tyol tajaw il, quˈn a taj tajaw iljo tuˈn tbˈantjo kyaj xjal, ex nya a taj Dios. ¡Ay, tajaw il, laqˈemila nkˈatza! chiˈ. 	 Lakini Yesu akageuka, akawatazama wanafunzi wake, akamkemea Petro akisema, "Ondoka mbele yangu, Shetani! Fikira zako si za kimungu ila ni za kibinadamu!"


tzmaxiˈ aj tkubˈ kyiˈjjo tajqˈoja wuˈn, chi Dios. 	 hadi nitakapowafanya adui zako kibao cha kukanyagia miguu yako.


Bˈeˈxsin pon kanin toj tnabˈljo ttataˈ kˈwal, qa ax orjo ttzaj tqˈmaˈn Jesús te, qa ma tzul Dios te tkˈwal. Tuˈn ikyjo, bˈeˈx xi tnimin tej ichin kyukˈa kykyaqil najleqe toj tja. 	 Huyo baba akakumbuka kwamba ilikuwa ni saa ileile ambapo Yesu alimwambia: "Mwanao yu mzima." Basi, yeye akaamini pamoja na jamaa yake yote.


Nejlku nim ma chin qˈojliˈy tiˈj, ex ajinqiˈn ẍin el iˈjlin kye Ttanim, ex ma chin yasin tiˈj. Me ma tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj wiˈja, quˈn naˈmtaq nnimiˈn tiˈj, ex mi n‑eltaq nnikyˈa teˈ nbˈanttaq wuˈn. 	 ingawa pale awali mimi nilimtukana na kumtesa na kumdhulumu. Lakini Mungu alinionea huruma, kwa sababu sikuwa na imani bado, na hivyo sikujua nilichokuwa ninafanya.


Ex ikyx te Juan n‑aqˈnin toj junxil txˈotxˈ, Enón tbˈi, nqayin tkˈatzjo tnam Salim. Nchi kux tqˈoˈn teˈ xjal toj aˈ te jawsbˈil aˈ, quˈn nim aˈ attaq antza. 	 Yohane pia alikuwa akibatiza watu huko Ainoni, karibu na Salemu, maana huko kulikuwa na maji mengi. Watu walimwendea, naye akawabatiza.


Mi chin qˈoˈn qya xnaqˈtzbˈil kyibˈaj ichin, ex nya tuˈn kykawin kyibˈaj. Qalaˈ, noq tuˈn tkubˈ kybˈiˈn, ex nya tuˈn kychˈotj. 	 Mimi simruhusu mwanamke amfundishe au amtawale mwanamume; anapaswa kukaa kimya.


Tqˈma Jesús: Ankye taj tuˈn tkubˈ tbˈiˈn nyola, in tkubˈ tbˈiˈntz, tuˈntzintla tkubˈ tbˈinchin. 	 Kisha akawaambia, "Mwenye masikio na asikie!"


Twutzxixjo yol, a qˈumle kyjaluˈn: Qa o qo kyim tukˈa tiˈj il tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex qo jawil anqˈin juntl majl tukˈa te jun majx. 	 Usemi huu ni wa kweli: "Ikiwa tulikufa pamoja naye, tutaishi pia pamoja naye.


Tej kykanin toj Iconio, junx i okx Pabl tukˈa Bernabé toj ja te kynaˈbˈl Dios aj Judiy, ex i ok ten yolil toj tumilxix. Tuˈntziˈn, nimku xjal i nimin, aye Judiy ex qe nya Judiy. 	 Kule Ikonio, mambo yalikuwa kama yalivyokuwa kule Antiokia; Paulo na Barnaba walikwenda katika sunagogi la Wayahudi wakaongea kwa uhodari hata Wayahudi wengi na Wagiriki wakawa waumini.


Qa noq tuˈn tpaj til Adán, tkyaqil xjal il tiˈj tuˈn tkyim, exsin ikyxjo, noq tuˈn juntl ichin, a Jesucrist, ayeˈ a ma chi ok tzˈaqle twutz Dios, nimxixtl kye kyipin tuˈn tkubˈ tiˈj tkyaqil nya bˈaˈn toj kychwinqil, noq tuˈn t‑xtalbˈil. 	 Kweli, kwa dhambi ya mtu mmoja kifo kilianza kutawala kwa sababu ya huyo mtu mmoja; lakini, ni dhahiri zaidi kwamba alichokifanya yule mtu mmoja, yaani Yesu Kristo, ni bora zaidi. Wote wanaopokea neema na zawadi hiyo ya kukubaliwa kuwa waadilifu, watatawala katika uzima kwa njia ya huyo mmoja, yaani Yesu Kristo.


Quˈn tkyaqilxjo nya bˈaˈn n‑ikyˈx quˈn jaˈlin, nya nimxix, ex liwey kbˈajil teˈ. Me te t‑xeljo ikyjo, ktzajil qˈoˈn jun chojbˈil qe nimxix wen, a nlayx bˈaj toj kyaˈj. 	 Taabu tunayopata ni kidogo, tena ya muda tu: lakini itatupatia utukufu upitao matazamio yote, utukufu ambao hauna mwisho.