Ikytziˈn, ate Jse tukˈa Nicodem, xi kyiˈn t‑xmilil Jesús, ex kubˈ kybˈaltzˈin toj iqbˈil tukˈa qˈanbˈil te jupsbˈil, ikyxjo tzeˈnkuˈ kyxnaqˈtzbˈin aj Judiy, aj tkux muqet jun kyimnin. 	 Basi, waliutwaa mwili wa Yesu, wakaufunga sanda pamoja na manukato kufuatana na desturi ya Wayahudi katika kuzika.


Quˈn jaˈtzin taˈye ikyˈbˈil ex bˈujbˈil; antza taˈye tkyaqil wiq il, jaˈ ntiˈye tumil. 	 Maana popote palipo na wivu na ubinafsi hapo pana fujo na kila aina ya uovu.


Ma txi nqˈoˈn t‑xilin tumila kye, ikyxjo tzeˈnku ma tzaj tqˈoˈn weˈy, tuˈntzintla junx kyten tzeˈnku qe, junx qten. 	 Mimi nimewapa utukufu uleule ulionipa mimi, ili wawe kitu kimoja kama nasi tulivyo mmoja;


Texjo paq anetziˈn, xi kykaˈyin Moisés ex Elías nchi yolintaq tukˈa Jesús. 	 Mose na Eliya wakawatokea, wakawa wanazungumza naye.


Tej tkanin tnana Jesús kyukˈa titzˈin jaˈ taˈtaq, i bˈaj kyij weˈ peˈn; noqtzin xi kyqˈmaˈn kyexjal, tuˈn tetz kytxkoˈn. 	 Mama yake Yesu na ndugu zake walifika hapo, wakasimama nje, wakampelekea ujumbe kutaka kumwona.


Bˈeˈxsin jaw anqˈin juntl majl tej txin, ex texjo paq anetziˈn bˈeˈx jaw weˈks. Xitzin tqˈmaˈn Jesús tuˈn t‑xi qˈoˈn twa. 	 Roho yake ikamrudia, akaamka mara. Yesu akaamuru wampe chakula.


Ex o tzaj tqˈoˈn qoklin, tuˈn qok te Ttanim, ex tuˈn qok te pale toj taqˈin qMan Dios, a Ttata. Nimxit tbˈi ex te teˈ tkyaqil tipin jaˈlin, ex te jun majx. Ikyxitjo. 	 akatufanya sisi kuwa ufalme wa makuhani, tumtumikie Mungu, Baba yake. Kwake Yesu Kristo uwe utukufu na nguvu, milele na milele! Amina.


Quˈn mipe xkubˈ t‑xkˈaˈyin te Diostz a Tkˈwalku, quˈn ma txi tqˈoˈn tuˈn tkyim tuˈn qpaj. ¿Nyaˈpela ktzajil tqˈoˈntz tkyaqiljo at tajbˈin qe junx tukˈa Tkˈwal? 	 Mungu hakumhurumia hata mwanae wa pekee, bali alimtoa kwa ajili yetu sisi sote. Ikiwa amefanya hivyo, je, hatatujalia pia mema yote?


Tzaj chqˈoˈn juntl, me ikyx ikyˈjo tiˈj, noqx techx bˈaj kybˈyoˈn, ex bˈeˈx aj kylajoˈn. 	 Akamtuma tena wa tatu; huyu naye, baada ya kumwumiza, wakamfukuza.


Quˈn bˈiˈn kyuˈn a t‑xtalbˈil qAjaw Jesucrist: Attaq tkyaqil qˈinimil tukˈa toj kyaˈj, me noq tuˈn kypaja, bˈeˈx kyij ttzaqpiˈn tkyaqil, exsin kubˈ tqˈoˈn tibˈtz tzaluˈn twutz txˈotxˈ tzeˈnku jun xjal yaj, tuˈntzintla kyoka te qˈinin tojjo kynimbˈila tiˈj, noq tuˈn yajbˈil n‑ikyˈxtaq tuˈn. 	 Maana, ninyi mnajua neema ya Bwana wetu Yesu Kristo: yeye, ingawa alikuwa na kila kitu, alijifanya maskini kwa ajili yenu, ili kutokana na umaskini wake, awatajirishe.


¿Tiquˈnil mi xi kˈayitjo jupsbˈil lo, a wiyilxix wen, tuˈn kyxi qmojin tal yajqe? 	 "Kwa nini marashi hayo hayakuuzwa kwa fedha dinari mia tatu, wakapewa maskini?"


Tzeˈn nteˈn, ayiˈn Tkˈwal Ichin chqˈoˈnqintza tuˈn Dios kyxola, ex ayiˈn at wokliˈn tibˈajjo qˈij te ajlabˈl, ex ayiˈn kchin qˈmalte qa wen tuˈn tkubˈ bˈinchit jun tiˈ mo qa minaj. 	 Kwa hiyo, Mwana wa Mtu ni Bwana hata wa Sabato."


Bˈeˈx xi tqˈmaˈn kawil kye aqˈnil nchi bˈaj bˈinchintaq meẍ te wabˈl: Kykˈlonqekuy tqan ex tqˈobˈ, ex kyqˈomixa tzma toj qxopin peˈn, a jaˈ okx k‑oqˈile, ex kchi juˈchˈile tste tuˈn nim kyixkˈoj. 	 Hapo mfalme akawaambia watumishi, Mfungeni miguu na mikono mkamtupe nje gizani; huko atalia na kusaga meno."


Quˈn bˈiˈn kyuˈn tiˈ qˈumj kye ojtxe qxeˈchil: Mi chi bˈiyiˈn, quˈn qa ma bˈiyin, at til twutz kawbˈil te twutz txˈotxˈ. 	 "Mmekwisha sikia ya kuwa watu wa kale waliambiwa: Usiue! Atakayeua lazima ahukumiwe.


Noqit noq xi tkˈayin, matla wiˈyin, ex atzintlaˈ pwaq matla txiˈ te mojbˈil kye yaj. 	 Marashi haya yangaliweza kuuzwa kwa bei kubwa, maskini wakapewa hizo fedha."


Quˈn atzin Tbˈanil Tqanil kolbˈil, a xi nqˈmaˈn tiˈjjo tkyimlin Crist twutz cruz, ntiˈ tajbˈin toj kywutzxjal, ayeˈ kyja kyxiˈ toj najin. Me atzin Tqanil luˈn tipin Dios teˈ te qe, awoˈ nqo okx toj tbˈeyil kolbˈil, tuˈn qklet tuˈn. 	 Maana ujumbe kuhusu kifo cha Kristo msalabani ni jambo la kipumbavu kwa wale walio katika mkumbo wa kupotea, lakini kwetu sisi tulio katika njia ya wokovu ujumbe huo ni nguvu ya Mungu.


Exla qa naˈm kylontiy, me ma qe kykˈuˈja tiˈj; exla qa ntiˈ tzaluˈn twutz txˈotxˈ tuˈn kykaˈyiˈn tiˈj jaˈlin, me at kynimbˈila tiˈj, ex nim nchi tzalaja tukˈa jun t‑xilin tzaljbˈil, a ntiˈ tumil tuˈn tbˈant kyqˈmaˈntey tkyaqil, 	 Ninyi mnampenda ingawaje hamjamwona, na mnamwamini ingawa hamumwoni sasa. Hivyo, mnafurahi kwa furaha tukufu isiyoelezeka,


Anteˈ qˈuqlekxtaq tibˈaj muj, bˈeˈx xi tnuqpin tqˈobˈ tibˈaj txˈotxˈ, ex jaw tchmoˈn nimil. 	 Basi, yule aliyekuwa amekaa juu ya wingu akautupa mundu wake duniani, na mavuno ya dunia yakavunwa.


Tal netzˈxix kywutzjo txqantl twutz ijaj, me ajtzin tchˈiy, jun tijx n‑oke kywutzjo txqantl. Ex ma tij nchi oke tqˈobˈ, a jaˈ n‑okxi kybˈinchin pichˈ kypaqbˈil kyxol tqˈobˈ. 	 Lakini ikisha pandwa, huota na kuwa mmea mkubwa kuliko mimea yote ya shambani. Matawi yake huwa makubwa hata ndege wa angani huweza kujenga viota vyao katika kivuli chake."


Teˈ tbˈinte tyol angel ikyjo, noq el kyim tuˈn, exsin kubˈ tbˈisin tiquˈnil xi tqˈmaˈn angeljo te ikyjo. 	 Maria aliposikia maneno hayo alifadhaika sana, akawaza: maneno haya yanamaanisha nini?


Tej tchojin Abraham tlajajin tkanebˈ te Melquisedec, nyakutlaj o chi chojiˈn kykyaqil aye tzajninqe tiˈj, exqetziˈn pale, ayeˈ tzajninqe tiˈj Leví, a xkachmanbˈaj te Abraham. 	 Twaweza, basi, kusema kwamba Abrahamu alipotoa sehemu moja ya kumi, Lawi (ambaye watoto wake hupokea sehemu moja ya kumi) alitoa sehemu moja ya kumi pia.


Exsin tzˈok tentz bˈyol kyeˈ tukˈa, ex tzˈok tukˈlin tibˈ loˈl ex txˈujtil kyukˈa txˈujtinel. 	 kisha akaanza kuwapiga watumishi wenzake, akaanza kula na kunywa pamoja na walevi,


Ma txi nyekˈiˈn kye ankye te. Ex kukx kxel nyekˈinjiˈy, tuˈntzin a tqˈaqˈbˈil tkˈuˈja at wukˈiy ktenbˈil kyukˈa, ex ikyx wejiˈy kchin tenbˈila kyukˈa te jun majx. 	 Nimekufanya ujulikane kwao na nitaendelea kufanya hivyo, ili upendo ulio nao kwangu uwe ndani yao, nami niwe ndani yao."


Tuˈntzin ikyjo, o tzaj nqˈoja kyiˈj, chi Diosjo. Ex kukx ntxalpajjo kyanmin, ex kukx nchi txalpajjo toj kychwinqil, ex ntiˈx nchi ximin tiˈjjo wajbˈila. 	 Kwa sababu hiyo niliwakasirikia watu hao nikasema, Fikira za watu hawa zimepotoka, hawajapata kamwe kuzijua njia zangu.


Ktzajil tqˈoˈn Dios weˈy tuˈn nkawiˈn tibˈaj tkyaqil. Ex ankye qe, kchi weˈbˈil twutz tkyaqiljo lo, tuˈn kukx kybˈinchin tzeˈnku waja, kxel nqˈoˈn kyoklin tuˈn kykawin wukˈiy tibˈaj tkyaqil tnam te twutz txˈotxˈ. Ikyxjo tzeˈnku ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Kchi kawil tibˈaj tkyaqil tnam te jun majx tukˈa nimxix kyipin, nyakuj tukˈa jun var kxbˈil, tuˈn tyuchˈj jun txˈotxˈ kˈwil tuˈn. 	 "Wanaoshinda, na wale watakaozingatia mpaka mwisho kutenda ninayotaka, nitawapa mamlaka juu ya mataifa.


Tuˈnpetziˈn, qa ma qe tkˈuˈja wiˈja, qa qukˈa qibˈ, kˈmomtzintza nyakuxitlaj ayiˈn. 	 Basi, ikiwa wanitambua mimi kuwa mwenzako, mpokee tena kama vile ungenipokea mimi mwenyewe.


Bˈeˈxsin i bˈaj xiˈ aqˈniltz chmol kyeˈ jniˈ xjal kyojile jniˈ nim bˈe, tzeˈnchaqextz, exla qa wen, mo minaj, tzmaxitzin noj teˈ ma tij ja kyuˈn xjal. 	 Wale watumishi wakatoka, wakaenda njiani, wakawaleta watu wote, wabaya na wema. Nyumba ya arusi ikajaa wageni.


Exsin xi tqˈoˈntz twiˈ Juan toj jun laq te txin, tzeˈnkuxtaq otaq tqanin. Ex anteˈ txin bˈeˈx xi tqˈoˈn te tnana. 	 Kichwa chake kikaletwa katika sinia, wakampa yule msichana, naye akampelekea mama yake.


Tkyaqilxjo lo bˈaj tqˈmaˈn Jesús, tej tbˈaj xnaqˈtzin tojjo ja te naˈbˈl Dios toj tnam Capernaum. 	 Yesu alisema hayo alipokuwa akifundisha katika sunagogi kule Kafarnaumu.


Ex nya te Adán kubˈ sbˈuˈn tuˈn tajaw il, qalaˈ a teqya. Ex tej tkubˈ sbˈuˈn, bˈeˈx i ok aj il. 	 Na wala si Adamu aliyedanganywa; bali mwanamke ndiye aliyedanganywa, akaivunja sheria ya Mungu.


Tkyaqiljo a nya bˈaˈn toj kychwinqila, il tiˈj tuˈn ttxˈixpit; ikyxjo tzeˈnku jun bˈe, a tuˈn tjikyimixjo, a ma txlaẍ taˈye, ex tuˈn tnojsitjo jniˈ jul at toj, ex tuˈn tbˈaj jaw pixkˈitjo ma tij jawnin, aj tul jun nimx toklin. Ikytziˈn, il tiˈj tuˈn qbˈinchinte tkyaqil, tuˈntzin bˈantnin qten, aj tul qAjaw. 	 Kila bonde litafukiwa, kila mlima na kilima vitasawazishwa; palipopindika patanyooshwa, njia mbaya zitatengenezwa.


Quˈn atzin a tzaj chqˈoˈn tuˈn Dios oˈkxtza nyoline Tyol qMan, quˈn ax Dios saj tqˈoˈn T‑xew tibˈaj te jun majx. 	 Yule aliyetumwa na Mungu husema maneno ya Mungu, maana Mungu humjalia mtu huyo Roho wake bila kipimo.


Qa at jun aˈla saj qaninte kyeˈy. ¿Tiquˈnil n‑el kypjuˈn? qa chiˈ. At k‑okile te qAjaw, chichkujiˈy, me jaˈlinx tzˈajtz qqˈoˈntla. 	 Kama mtu akiwauliza, Mbona mnafanya hivyo? Mwambieni, Bwana anamhitaji na atamrudisha hapa mara."


Tej tokx Jesús toj tnam Capernaum, tzaj laqˈe jun ichin, nejinel kye xoˈl qˈaqˈ; tukˈa kubˈsbˈil twutz, 	 Yesu alipokuwa anaingia mjini Kafarnaumu, ofisa mmoja Mroma alimwendea, akamsihi


Kyojtziˈn qˈij ayeˈ, tqˈma nmaq kawil toj Rom, Augusto tbˈi, tuˈn tjaw ajlet kybˈajjo jniˈ xjal tkyaqil twutz txˈotxˈ, ex tuˈn kybˈaj tzˈibˈit. 	 Siku zile, tangazo rasmi lilitolewa na Kaisari Augusto kuwataka watu wote chini ya utawala wake wajiandikishe.


Ntiˈx tajbˈiˈn a nchi kˈulin nwutza, quˈn noqx tiˈjjo kyxnaqˈtzbˈilxjal lipcheqeke. 	 Kuniabudu kwao hakufai, maana mambo wanayofundisha ni maagizo ya kibinadamu tu."


Atzaj teˈ tkuˈtz t‑xmilil Jesús twutz cruz, kux tbˈalqˈin toj jun iqbˈil tbˈanilx wen, exsin okx tqˈoˈntz toj jun tjulil kyimnin, a likuˈnkxtaq twutz piky, a ntiˈtaq kyimnin otaq tzˈokx toj. 	 Kisha, akaushusha mwili huo kutoka msalabani, akauzungushia sanda ya kitani, akauweka katika kaburi lililokuwa limechongwa kwenye mwamba, ambalo halikuwa limetumika.


¿Ma taja tuˈn nkubˈ tbˈyoˈn tzeˈnkuj tkubˈ tbˈyoˈnjiy jun aj Egipto ewe? 	 Je, unataka kuniua kama ulivyomuua yule Mmisri jana?


Tuˈntziˈn tyol Herodes, bˈeˈx i xiˈ aj nabˈl. Atzin teˈ cheˈw, a kyli toj tjawitz qˈij, nejnintaq kywutz ex tzmaxi weˈ, tej tkanin tibˈajjo ja, jaˈ taˈtaqjo tal kˈwal. 	 Baada ya kumsikiliza mfalme, hao wataalamu wa nyota wakaenda. Kumbe ile nyota waliyokuwa wameiona upande wa mashariki iliwatangulia hata ikaenda kusimama juu ya mahali pale alipokuwa mtoto.


Atzin jaˈlin erman, o bˈaj qnikˈuˈn kyeˈy tzeˈn tuˈn kybˈetiˈy toj tumil, ex tzeˈnku taj qMan Dios tzeˈnkuxjo nkubˈ kybˈinchiˈn jaˈlin. Me qo kubˈsil qwutza kyeˈy toj tbˈi qAjaw Jesús, tuˈn kukx tkubˈ kybˈinchinjiˈy ikyjo. 	 Hatimaye, ndugu zangu, mmejifunza kutoka kwetu namna mnavyopaswa kuishi ili kumpendeza Mungu. Na kweli mmekuwa mnaishi hivyo. Sasa tunawaombeni na kuwasihi kwa jina la Bwana Yesu mfanye vema zaidi.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, bˈeˈx el bˈet Pabl. 	 Hivyo, Paulo aliwaacha, akatoka barazani.


Xitzin nqˈmaˈntza: Ay wAjaw, ¿Tiquˈnil qa nlay kubˈ kybˈiˈn? ¿Ma nya aj Judiyqiˈn? Ex bˈin kyuˈn, qa nchinktaqa tojile tkyaqil ja te kynaˈbˈl Dios Judiy, ex nchex wintaqa toj tze aye nchi nimintaq tiˈja, ex tzuntaq nchi kubˈ nbˈyoˈn. 	 Nami nikamjibu: Bwana, wao wanajua wazi kwamba mimi ni yule aliyekuwa anapitapita katika masunagogi na kuwatia nguvuni na kuwapiga wale waliokuwa wanakuamini.


Tuˈntziˈn ikyjo, chitzin Xewbˈaj Xjan toj Tuˈjil Tyol Dios kyjaluˈn: Qatzin ma kubˈ kybˈiˈn jaˈlin, a ntqˈman Tyol Dios, 	 Kwa hiyo, basi, kama asemavyo Roho Mtakatifu: "Kama mkisikia sauti ya Mungu leo,


Me ante Jesús xi tqˈmaˈn te: ¡Mariy! Atzin teˈ qya xi meltzˈaj, ex xi tqˈmaˈn toj kyyol aj Judiy: ¡Raboni! Atzin tzˈelpine, Xnaqˈtzil toj qyol. 	 Yesu akamwambia, "Maria!" Naye Maria akageuka, akamwambia kwa Kiebrania, "Raboni" (yaani "Mwalimu").


Me qalaˈ, noq junchˈin te s‑aj qˈonte kawbˈil, oˈkx Dios, ex ax Kawiljo. Tuˈnpetziˈn, at toklin Dios tuˈn tkolin, ex a kqˈmalte qa ma naj erman, ex nya ay. 	 Mungu peke yake ndiye mwenye kuweka Sheria na kuhukumu. Ni yeye peke yake anayeweza kuokoa na kuangamiza. Basi, wewe ni nani hata umhukumu binadamu mwenzako?


Tuˈntzin ikyjo, mi kyij kynajsin kynimbˈila tiˈj qMan Dios, quˈn axsin ktzajil qˈoˈnte tbˈanil chojbˈil, qa mi ẍi meltzˈaja kyiˈjxiy. 	 Basi, msipoteze uhodari wenu, maana utawapatieni tuzo kubwa.


¿Quˈn noqittzin ntiˈtaq qokliˈn tiˈj jun onbˈil, tuˈn t‑xi qqaniˈn kyeˈy? Me mi xi qqaniˈn. Qalaˈ ma qo aqˈniˈn, tuˈntzintla tkyij qqˈoˈn jun yekˈbˈil kyeˈy, tuˈn kyok lipeˈy tiˈj. 	 Tulifanya hivyo si kwa kuwa hatuna haki ya kutaka msaada wenu, ila kwa sababu tunataka kuwapeni mfano.


Tuˈnpetziˈn, chi Esteban, kubˈ kybˈinchin jun twutzbˈiyil ikyjo tzeˈnku wakx, tuˈn tok te kydios. Kubˈ kybˈyoˈn aluˈmj te aqˈbˈil chjonte, ex kubˈ kyikyˈsin jun nintz qˈij tiˈj tumil tbˈij kydios, a ayex i kubˈ bˈinchinte. 	 Hapo ndipo walipojitengenezea sanamu ya ndama, wakaitambikia na kukifanyia sherehe kitu ambacho ni kazi ya mikono yao wenyewe.


Tzaj ttzaqˈwin Jesús qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: Kyqˈmaˈnxa kyeˈ, tuˈn kybˈaj kubˈ qe kykyaqil, quˈn attaq tal kˈul antza. Bˈeˈxsin i kubˈ qeˈ xjal, bˈalaqa jun jweˈ mil ichin. 	 Yesu akasema, "Waketisheni watu." Palikuwa na nyasi tele mahali hapo. Basi, watu wakaketi, jumla yapata wanaume elfu tano.


Me tuˈn attaq nim cheˈw; ayetzin aqˈnil exqetziˈn xqˈuqil ja te naˈbˈl Dios otaq kubˈ kykchoˈn jun qˈaqˈ, ex waˈlqetaq tiˈj nchi bˈaj xqˈnentaq. Ex ikyxl te Pegrjo nxqˈnentaql kyukˈa. 	 Watumishi na walinzi walikuwa wamewasha moto kwa sababu kulikuwa na baridi, wakawa wanaota moto. Naye Petro alikuwa amesimama pamoja nao akiota moto.


Ex qa at jun xkyij ttzaqpiˈn tnimbˈil, me mete Crist kukx te tten te jun majx, ex nlay bˈant tuˈn tkyij ttzaqpiˈn Tyol, a tuˈn tqˈon jun chojbˈil teˈyila junjun tzeˈnkux tbˈinchbˈin, exla qa te tkyˈiwbˈil qibˈaj mo minaj, quˈn nlay ja ttxˈixpin Tyol, a o tqˈma. 	 Tukikosa kuwa waaminifu, yeye hubaki mwaminifu daima, maana yeye hawezi kujikana mwenyewe."


Wojtzqinjiˈy tkyaqil kybˈinchbˈiˈn, a kyaqˈnbˈiˈn kujxix, ex qa ma chi weˈxixa toj kynimbˈila twutz tkyaqil ma tzikyˈx kyuˈn. Ex ojtzqiˈn wuˈn qa mi xi kyqˈoˈn ambˈil kyeˈ nya wenqe, a ma tzˈok kyqˈoˈn kyibˈ te nsanjila. Me teˈ t‑xi kyqaniˈn tzeˈn t‑xilin kynimbˈil, antza k‑elile kynikyˈa kye qa nya twutzxix nsanjilqiˈy; qalaˈ sbˈulqe. 	 Najua mambo yako yote; najua bidii yako na uvumilivu wako. Najua kwamba huwezi kuwavumilia watu waovu, na kwamba umewapima wale wanaojisemea kuwa mitume na kumbe sio, ukagundua kwamba ni waongo.


Tej t‑xiˈ Jesús tzma Jerusalén, ikyˈ xnaqˈtzil kyexjal kyojile jniˈ tnam ex kyojile jniˈ kojbˈil, a nqayintaq iteˈke ttxlajile tbˈe. 	 Yesu alindelea na safari yake kwenda Yerusalemu huku akipitia mijini na vijijini, akihubiri.


Ex ikyxjo chi naˈn Dios qiˈja, tuˈn ttzaj tqˈoˈn Dios ambˈil te qeˈy, tuˈn qyoliˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil, ex tuˈn tpjetjo yol quˈn tukˈaxix tumil, a ewintaq tiˈj Crist. Ex chi naˈn Diosa wiˈja, tuˈn tbˈant nyoliˈn toj tumilxix, quˈn tuˈntzin tpajjo yol luˈn, intinkuxiˈy toj tze. 	 Vilevile, mtuombee sisi pia ili Mungu atupe fursa ya kuuhubiri ujumbe wake kuhusu siri ya Kristo. Kwa ajili hiyo mimi niko sasa kifungoni.


Tuˈntzin tjapin bˈajjo t‑xilin tumil ojtxe kawbˈil, mina nqo bˈet jaˈlin tzeˈnku ntqanin qxmilil, qalaˈ tzeˈnku taj Xewbˈaj Xjan. 	 Mungu alifanya hivyo kusudi matakwa ya haki ya Sheria yatekelezwe kikamilifu ndani yetu sisi ambao tunaishi, si kwa nguvu za kibinadamu, bali kwa nguvu ya Roho.


Mina, quˈn ok kxel nqˈmaˈn kyeˈy, chi Jesúsjo, a qa liweyxix kchi elil kloˈn kyej xjal, a skˈoˈnqe. Me aj wul juntl majla, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, ¿Akupela chi jyet‑xjal wuˈn tzaluˈn twutz txˈotxˈ, a at kynimbˈil tzeˈnku tnimbˈiljo tal mebˈe qya? 	 Nawaambieni atawatetea upesi. Hata hivyo, je, kutakuwako na imani duniani wakati Mwana wa Mtu atakapokuja?"


Atzin jaˈlin, noq tuˈn tjapin bˈaj nyola, kxel nqˈmaˈn tuˈn kymujbˈin te kyibˈa kyxolxa tukˈa tzaljbˈil, ex tukˈa tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja. Tenxit kykˈuˈja kyxolxa nyakuj kyitzˈin kyibˈa. Kymojim kyibˈa kyxolxa tukˈa kymutxbˈil kyibˈa. 	 Mwisho nasema hivi: mnapaswa kuwa na moyo mmoja, na fikira moja; mnapaswa kupendana kidugu, kuwa wapole na wanyenyekevu ninyi kwa ninyi.


Tuˈnpetziˈn, nim qˈij i kyij Pabl ex Bernabé, aye tsanjil, antza. I yolin jikyin wen tiˈjjo tkˈuˈjbˈil Dios, quˈn tuˈn qˈuqletaq kykˈuˈj tiˈj tAjaw Tkyaqil. Tuˈnpetziˈn, i tzaj mojin tiˈjjo nkyqˈmaˈntaq tuˈn tAjaw Tkyaqil, ex tzaj qˈoˈn kyoklin, tuˈn tbˈant techil tipin Dios kyuˈn. 	 Paulo na Barnaba waliendelea kukaa huko kwa muda mrefu. Waliongea kwa uhodari juu ya Bwana, naye Bwana akathibitisha ukweli wa ujumbe walioutoa juu ya neema yake, kwa kuwawezesha kutenda miujiza na maajabu.


Me tej tyolin Dios tukˈa Abraham, ntiˈtaq tajbˈin juntl xjal te yolil kyxol, quˈn aku Dios nyolintaq. 	 Ama hakika, mpatanishi hahitajiwi ikiwa jambo lenyewe lamhusu mtu mmoja; na Mungu ni mmoja.


Atzaj teˈ tbˈajjo nintz qˈij te Waˈj Pan, a ntiˈ txˈamsbˈilte tkuˈx, o exa toj bark toj tnam te Filipos, ex toj jun qˈij, o kaniˈn toj Troas, jaˈ atetaqjo Timotey ex txqantl nimil tukˈa. Antza, o kyijiˈy wuq qˈij kyukˈa. 	 Sisi, baada ya sikukuu ya Mikate Isiyotiwa chachu, tulipanda meli kutoka Filipi na baada ya siku tatu tukawafikia kule Troa. Huko tulikaa kwa muda wa juma moja.


Me atzin te, weˈkuxixa toj tkyaqiljo ma bˈaj t‑xnaqˈtzin, quˈn ma tzˈel tnikyˈa te, ex ojtzqiˈnl tuˈn, alkyeqe ẍi xnaqˈtzin teˈy. 	 Lakini wewe dumu katika ukweli ule uliofundishwa, ukaukubali kabisa. Unawajua wale waliokuwa walimu wako.


Bˈeˈxsin etz tojjo ja te naˈbˈl Dios, ex bˈeˈx xiˈ tojjo jun ja attaq ttxlaj, jaˈ najletaq jun ichin, Ticio Just tbˈi, a bˈaˈntaq naˈn Dios. 	 Basi, akatoka hapo akaenda kukaa nyumbani kwa mtu mmoja mcha Mungu aitwaye Tito Yusto. Nyumba yake Tito ilikuwa karibu na lile sunagogi.


Me atzin te Jesús, ex kyxolile ex bˈeˈx xiˈ. 	 Lakini Yesu akapita katikati yao, akaenda zake.


Tuˈnpetziˈn, qo ikyˈsin nintz qˈij te Xjan Qˈij jaˈlin, me nya tzeˈnku ojtxe tukˈa chˈin pan ntiˈ txˈamsbˈil toj; qalaˈ tukˈa qanmin txjoˈnxix wen te tkyaqil il ex te tkyaqil nya bˈaˈn, tuˈn qok tzˈaqlexix toj qchwinqil ex twutzxix qyol. 	 Basi, tufanye karamu hiyo si kwa chachu ile ya kale, chachu ya ubaya na uovu, bali kwa mkate usiotiwa chachu, mkate wa usafi na kweli.


Teˈ tajjo qˈinin tja, jaw kaˈylaj Jesús tiˈjile, exsin xi tqˈmaˈntz kye t‑xnaqˈtzbˈin: Kujx teˈ luˈn kye qˈinin, tuˈn kyokx toj Tkawbˈil Dios. 	 Yesu akatazama pande zote, akawaambia wanafunzi wake, "Jinsi gani itakavyokuwa vigumu kwa matajiri kuingia katika Ufalme wa Mungu!"


Ex qa at jun ma yabˈte kyxola, bˈaˈn tuˈn kytzaj ttxkoˈn nejinel kyxol Ttanim Dios, tuˈn kynaˈn Dios tiˈj, ex tuˈn tkyij kysuˈn chˈin aseyt tiˈj tplajjo yabˈ toj tbˈi qAjaw. 	 Je, yuko mgonjwa kati yenu? Anapaswa kuwaita wazee wa kanisa, nao watamwombea na kumpaka mafuta kwa jina la Bwana.


Quˈn te xobˈajilxtaq teˈ antza, ax Moisés qˈmante ikyjo, tej ttzaj ttzyuˈn tkawbˈil Dios. Chiˈ kyjaluˈn: Tzunx nchin luˈlinx weˈ, tuˈn txqan nxobˈila. 	 Hayo yote yalionekana ya kutisha mno, hata Mose akasema, "Naogopa na kutetemeka."


¿Ma nyatzin iltaq tiˈj tuˈn tikyˈx tuˈn Kolil, a Crist nej, a naˈmxtaq tjaw nimsin? 	 Je, haikumpasa Kristo kuteswa, na hivyo aingie katika utukufu wake?"


Me ntiˈx te Jesús xi ttzaqˈwin. Me xi tqˈmaˈn tnejilxix pale te: Twutz Dios itzˈ ex tiˈj tbˈi, kxel nqaniˈn teˈy tuˈn ttzaj tqˈmaˈn, qa twutzxix qa ajiy Crist, a Tkˈwal Dios. 	 Lakini Yesu akakaa kimya. Kuhani Mkuu akamwambia, "Nakuapisha kwa Mungu aliye hai, twambie kama wewe ndiwe Kristo, Mwana wa Mungu!"


Ex ikyx ntqˈmaˈn Diosjo toj Tuˈjil Tyol: Ok nkˈuˈjliˈn Israel, ex el wiˈjliˈn Esaú, aye tal Rebecach. 	 Kama Maandiko Matakatifu yasemavyo: "Yakobo nilimpenda, lakini Esau nilimchukia."


Qlixje wen, teˈ kyxiˈ, jun tnejil qˈij te seman, jaˈ okx muqet Jesús noqxix njawilku qˈij, 	 Basi, alfajiri na mapema siku ya Jumapili, jua lilipoanza kuchomoza, walienda kaburini.


Ex xi nkaˈyiˈn toj tman qˈobˈjo a qˈuqletaq toj qˈuqbˈil jun uˈj bˈaltzˈin tten, ex tzˈibˈin tojxi ex tiˈjxi. Ajo uˈj jpuˈn wen kyukˈa wuq jupbˈilte. 	 Kisha katika mkono wa kulia wa huyo aliyeketi juu ya kiti cha enzi, nikaona kitabu; nacho kilikuwa kimeandikwa ndani na nje na kufungwa na mihuri saba.


Ex i jaw yolin kyxolx: ¿Ma nyatzin twutzx, qa ma qnaˈ jun nim tzaljbˈil toj bˈe, tej s‑ok ten chikyˈbˈil teˈ t‑xilin yol, a nyolajtz tiˈj toj Tuˈjil Tyol Dios? 	 Basi, wakaambiana, "Je, mioyo yetu haikuwa inawaka ndani yetu wakati alipokuwa anatufafanulia Maandiko Matakatifu kule njiani?"


Xitzin qˈmaˈn te, qa ataq Jesús, a te aj Nazaret, tuˈn tikyˈ antza. 	 Wakamwambia, "Yesu wa Nazareti anapita."


Ayetzin kyetz xi kyqaniˈn kyjaluˈn: ¿Jaˈtzin tajiy tuˈn tkubˈ qbˈinchinjiˈy wabˈj? 	 Nao wakamwuliza, "Unataka tuiandae wapi?"


Kyqˈonk kyeˈ tilil tuˈn kyokxa tojjo tal tjpel ja tal muchˈ te chwinqil. Ex twutzx kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa nimx xjal k‑okil tilil kyuˈn, tuˈn kyokx, me nlay chi okx. 	 Yesu akawaambia, "Jitahidini kuingia kwa kupitia mlango mwembamba; maana nawaambieni, wengi watajaribu kuingia lakini hawataweza.


Quˈn ayejo nyola ex tkyaqil nxnaqˈtzbˈila nya weqekuy; qalaˈ te nMaˈn, a tzaj chqˈoˈn weˈy. 	 Mimi sikunena kwa mamlaka yangu mwenyewe, ila Baba aliyenituma ndiye aliyeniamuru niseme nini na niongee nini.


Tuˈnpetziˈn, atzin te nim tokliˈn toj Tkawbˈil Dios, a kˈwel tmutxsin tibˈ tzeˈnku tal kˈwal lo. 	 Yeyote anayejinyenyekesha kama mtoto huyu, huyo ndiye aliye mkubwa katika Ufalme wa mbinguni.


Tuˈnpetziˈn, chi lipeka tiˈjjo nkubˈ nyekˈiˈn, tzeˈnku weˈ lipcheqiˈn tiˈjjo tyekˈbˈil Crist. 	 Niigeni mimi kama ninavyomwiga Kristo.


Ex atzin we noq jun tal qyaqinxiˈy, ¿Exsin tuˈn wul qˈolbˈaja tuˈn tnana Klol weˈy? 	 Mimi ni nani hata mama wa Bwana wangu afike kwangu?


Quˈn mina nqo jyon qˈoj kyukˈaxjal te twutz txˈotxˈ, a at kychibˈjil ex kybˈaqil, qalaˈ kyukˈa nejinelqe, a mi qˈanchaˈl, ex kyukˈa jniˈ kawil, exsin tkyaqil nya wen, a at tipin toj qxopin, ex kyiˈjjo tkyaqil taqˈnil tajaw il, a nya te twutz txˈotxˈqe. 	 Maana vita vyenu si vita kati yetu na binadamu, bali ni vita dhidi ya jeshi ovu la ulimwengu wa roho; tunapigana na watawala, wakuu na wenye nguvu wanaomiliki ulimwengu huu wa giza.


Xitzin kaˈyin Jesús toj twutzjo qya, exsin xi tqˈmaˈntz te Simun kyjaluˈn: ¿Man tzˈiwle qya lo tuˈn, a ma chi el ttxjoˈn nqaˈn tukˈa taˈl twutz, ex ma chi el tsuˈn kyukˈa tsmal twiˈ tuˈntzintla kytzqijtz? Me metziˈn te, ma chin tzaj ttxkoˈn tuˈn woktza toj tjay, me ntiˈ chˈin aˈ saj tqˈoˈn te txˈajbˈilkye nqaˈn. 	 Halafu akamgeukia yule mwanamke na kumwambia Simoni, "Unamwona huyu mwanamke, sivyo? Basi, mimi nilipoingia hapa nyumbani kwako hukunipa maji ya kunawa miguu yangu; lakini mwanamke huyu ameniosha miguu yangu kwa machozi yake na kunipangusa kwa nywele zake.


Kyutzˈlinku kyibˈa toj kynimbˈila. Quˈn mi bˈiˈn kyuˈn alkye or kchin ula, a ayiˈn kyAjawiˈy. 	 Basi, kesheni, kwa maana hamjui siku atakayokuja Bwana wenu.


Tuˈnpetziˈn, qa taja tuˈn t‑xiˈy qˈol jun toyaja toj ja te naˈbˈl Dios, ex aj tpon, me qa akux s‑ul toj tkˈuˈja, qa at jun tqˈoja tukˈa jun tukˈiy, 	 Basi, ukipeleka sadaka yako mbele ya madhabahu na hapo ukakumbuka kwamba ndugu yako ana ugomvi nawe,


Nqayintaq nbˈaj wane txqan kuch. 	 Karibu na mahali hapo kulikuwa na nguruwe wengi wakichungwa.


Ex qa o qo kyim junx tukˈa Crist tiˈj tkyaqil nya wen toj qanmin, ma qe qkˈuˈj tiˈj, qa ok qo najal tukˈa te jun majx toj kyaˈj. 	 Basi, ikiwa tumekufa pamoja na Kristo, tunaamini kwamba tutaishi pia pamoja naye.


Atzin te Jesús xi ttzaqˈwin kyjaluˈn: A wejiˈy nnana ex aye wejiˈy witzˈin ayeˈ nchi bˈin, ex nkubˈ kybˈinchin a ntqˈmaˈn Tyol qMan Dios. 	 Lakini Yesu akawaambia watu wote, "Mama yangu na ndugu zangu ni wale wanaolisikia neno la Mungu na kulishika."


Ul kanin jun te qˈij, ex bˈeˈx kyim te Lázaro. Xitzin qˈiˈntz kyuˈn t‑angel Dios tzmax toj kyaˈj, jaˈ taˈyetaq Abraham. Ex ikyxjo bˈeˈx kyim te qˈinin me noq kux muquˈn teˈ toj txˈotxˈ. 	 "Ikatokea kwamba huyo maskini akafa, malaika wakamchukua, wakamweka karibu na Abrahamu. Na yule tajiri pia akafa, akazikwa.


Me ayetzinl kyeˈ, a i xi niminte, bˈeˈx ok tqˈoˈnku kyoklin te tkˈwal Dios. 	 Lakini wale wote waliompokea na kumwamini, hao aliwapa uwezo wa kuwa watoto wa Mungu.


Ex ante nya bˈaˈn nkubˈ bˈinchit, tzajnin tuˈn il, a at toj wanmiˈn. 	 Basi, si mimi hasa ninayefanya kitu hicho, bali ile dhambi iliyo ndani yangu.


Ku kyokxa tojjo tal tjpel bˈe tal muchˈ te chwinqil. Quˈn atzin ma tij tjpeljo ma tij bˈe, tbˈanilx wen toj kywutzxjal, ex ma nintz nbˈaj bˈet toj; me atzin bˈe anetziˈn nqox tiˈn toj najin. 	 "Ingieni kwa kupitia mlango mwembamba. Kwa maana njia inayoongoza kwenye maangamizi ni pana, na mlango wa kuingilia humo ni mpana; waendao njia hiyo ni wengi.


ex tuˈn ttzaj tsmaˈn qMan Dios kyˈiwbˈil kyeˈy noq tuˈn Jesús, a atxix ojtxe ok qˈoˈn te Kolil kyiˈja. 	 Fanyeni hivyo ili Bwana awape nyakati za kuburudika rohoni na kuwaletea yule Kristo aliyemteua ambaye ndiye Yesu.


Ayetziˈn i waˈn, jweˈ mil ichin, me nya telqetziˈn qya exqetziˈn kˈwal i ok te tajlal. 	 Jumla ya waliokula ilikuwa wanaume wapatao elfu tano, bila kuhesabu wanawake na watoto.


Aˈkxtaqku teˈ ikyjo, tej tiwle juntl majl Pegr tuˈn juntl xjal, a iky tqˈmaˈ kyjaluˈn: Ex majx te at kyxoljo xjal anetziˈn. Me ante Pegr chiˈ kyjaluˈn: Me mina, nyaqin wejiˈy. 	 Baadaye kidogo, mtu mwingine akamwona Petro, akasema, "Wewe ni mmoja wao." Lakini Petro akajibu "Bwana we; si mimi!"


Exla qa ntiˈ tkyˈi jun tiˈ twutz Dios, me mi kubˈ kybˈinchiˈn, tuˈn mi yaje kyyekˈbˈil kyibˈa tiˈj kynimbˈila kywutz Judiy ex nya Judiy ex kywutzjo txqantl nimil. 	 Msiwe kikwazo kwa Wayahudi au kwa Wagiriki au kwa kanisa la Mungu.


Atzaj teˈ tok kykaˈyiˈn a otaq bˈant tuˈn Pabl, bˈeˈx i ok ten kye xjal ẍchˈil tojjo yol kye xjal te Licaonia, ex kyqˈma: Diosqe kyeˈ, a iky qeˈ tzeˈnku ichin, a loqe ma chi kˈuˈl qxol. 	 Umati wa watu walipoona alichofanya Paulo, ulianza kupiga kelele kwa lugha ya Kilukaonia: "Miungu imetujia katika sura za binadamu!"


Ikytziˈn, qa at jun xyolbˈin wiˈja, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, aku najsit teˈ til. Me qa at jun xyolbˈin tiˈj Xewbˈaj Xjan, nlayxpen najsit teˈ til tzaluˈn twutz txˈotxˈ ex toj kyaˈj. 	 Tena, asemaye neno la kumpinga Mwana wa Mtu atasamehewa, lakini yule asemaye neno la kumpinga Roho Mtakatifu, hatasamehewa, wala katika ulimwengu huu, wala katika ulimwengu ujao.


Mi nchin yoliˈn kyiˈja kykyaqila. Quˈn ojtzqiˈn wuˈn ankye qe o chi jaw nskˈoˈn. Me ilxix tiˈj tuˈn tbˈajjo tzeˈnku ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Ankye jun nwaˈn wukˈiy, kjawil meltzˈaj wiˈja. 	 "Haya nisemayo hayawahusu ninyi nyote. Mimi nawajua wale niliowachagua. Lakini lazima yatimie Maandiko Matakatifu yasemayo: Yule aliyeshiriki chakula changu amegeuka kunishambulia.


Ex naˈmx tkyijjo Tyol toj kyanmiˈn, quˈn naˈmx kynimiˈn wiˈja, a ayinkuy ẍin tzaj tchqˈoˈn Dios. 	 na ujumbe wake haukai ndani yenu maana hamkumwamini yule aliyemtuma.


Tuˈnpetziˈn werman, nimx tqˈaqˈbˈil nkˈuˈja kyiˈja, chi weˈkuxixa wen, ex mi chi yekjxa toj kynimbˈila. Kybˈinchinkuy taqˈin qMan Dios tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, quˈn ojtzqiˈn kyuˈn, qa a kyaqˈiˈn anetziˈn, nya noqx kukxjo, qalaˈ at chojbˈil te. 	 Basi, ndugu zangu wapenzi, simameni imara na thabiti. Endeleeni daima kuwa na bidii katika kazi ya Bwana, mkijua kwamba kazi mnayofanya katika utumishi wa Bwana haitapotea bure.


Quˈn toj kywutza wen xjalqiˈy, noq tuˈn tzajninqiˈy te qtzan Israel. Me twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, kyojjo qˈij, tej tten Elías tzaluˈn toj ttxˈotxˈ Israel, nimxtaq qya otaq bˈaj kyim kychmil exla qa tzajninqetaq te Israel, ikyxjo tzeˈnku te Elías. Oxe abˈqˈe tukˈa nikyˈjin mix tzaje jbˈal. Tuˈntziˈn ikyjo, tkyaqil twutz txˈotxˈ nimx waˈyaj tzaj. 	 Lakini, sikilizeni! Kweli kulikuwa na wajane wengi katika nchi ya Israeli nyakati za Eliya. Wakati huo mvua iliacha kunyesha kwa muda wa miaka mitatu na nusu; kukawa na njaa kubwa katika nchi yote.


Ikytziˈn tzeˈnku jun ichin, kjawil tbˈinchin jun tja; tnejilxix kˈwelix tlakuˈn tqˈuqil, exsin kˈwel tbˈinchintz tibˈaj abˈj. Tej ttzaj nim jbˈal, jaw chˈiy nim aˈ ex pon peqˈj aˈ tiˈjjo ja, me mix jawe yekche, quˈn bˈinchinku tibˈaj abˈj. 	 Huyo anafanana na mtu ajengaye nyumba, ambaye amechimba chini na kuweka msingi wake juu ya mwamba; kukatokea mafuriko ya mto, mkondo wa maji ukaipiga nyumba ile, lakini haukuweza kuitikisa, kwa sababu ilikuwa imejengwa imara.


tuˈntzintla kykubˈ nimiˈn kyuˈnxjal, a nya nimil, ex tuˈntzin ntiˈ atx taj kyeˈy. 	 Kwa namna hiyo mtajipatia sifa nzuri kutoka kwa wale wasio Wakristo, na hamtakuwa na lazima ya kuwategemea wengine kwa mahitaji yenu.


Quˈn alkye teˈ knimil tiˈj Dios, k‑okix teˈ tojjo ajlabˈl qˈoˈn tuˈn Dios, quˈn ntiˈ nqe tkˈuˈj tiˈj taqˈnbˈin tuˈn tel wen twutz. Tuˈnpetziˈn, ma tzˈajlan tiˈjjo taqˈnbˈin, ikyxjo tzeˈnku te Dios n‑ajlan teˈ, quˈn o japin bˈaj taqˈin tiˈj tkyaqil tchˈiysbˈin. 	 Maana, kila anayepata pumziko aliloahidi Mungu atapumzika baada ya kazi yake kama vile pia Mungu alivyopumzika baada ya yake.


Ex i xi ttzaqˈwin: Atziˈn taj Diosjo tuˈn tkubˈ kybˈinchiˈn, noq tuˈn kynimiˈn wiˈja, a ayiˈn ẍin tzaj smaˈn tuˈn. 	 Yesu akawajibu, "Hii ndiyo kazi anayotaka Mungu muifanye: kumwamini yule aliyemtuma."


Quˈn kˈwalbˈajqexixa te kytatiˈy, a at toj kyaˈj. Quˈn ate ntzaj qˈonte qˈij kyibˈajjo wen ex kyibˈajjo mina; ex n‑etz qˈonte jbˈal kyibˈajjo o chi nimin tiˈj exqetziˈn bˈinchil il. 	 ili mpate kuwa watoto wa Baba yenu aliye mbinguni. Kwa maana yeye huwaangazia jua lake watu wabaya na wema, na kuwanyeshea mvua watu wanyofu na waovu.


Ex ayiˈy ikyqejiˈy tzeˈnku bˈinchil ja, a nxi kyxoˈn jun abˈj nya wen toj kywutza, me axixpete abˈjjo ma tzˈokin te tqˈuqil tẍkyin, a nimxix toklin toj aqˈuntl. Atzin Jesúsjo a abˈj s‑el kyikyˈiˈn. 	 Huyu ndiye ambaye Maandiko Matakatifu yanasema: Jiwe mlilokataa ninyi waashi, sasa limekuwa jiwe kuu la msingi.


Kaˈntzin te chejila; tuˈn tkubˈ nimin tuˈn chej, k‑okix tqˈoˈn kxbˈil tal netzˈ toj ttzi, tuˈn tqˈoˈnte tibˈ, ex tuˈn t‑xiˈ jaˈ taje chejil. 	 Sisi huwatia farasi lijamu kinywani mwao ili watutii; na kwa njia hiyo twaweza kuwaongoza kokote tunakotaka.


Quˈn kubˈ nximiˈn tuˈn wikyˈa kyukˈiy, aj nxiˈy toj nbˈeˈy tzmax toj txˈotxˈ te Macedonia. Ex aj nmeltzˈaja, tuˈn wikyˈtaq juntl majla lol kyeˈy, ex tuˈn kymojintaqa wiˈja toj nbˈeˈy, aj nxiˈy toj Judey. 	 Nilikusudia kupita kwenu nikiwa safarini kwenda Makedonia, na wakati wa kurudi pia, ili nipate msaada wenu kwa safari yangu kwenda Yudea.


Tuˈnpetziˈn, ku kyxiˈy kyukˈaxjal toj tkyaqil twutz txˈotxˈ xnaqˈtzilkye, tuˈn kyok te nxnaqˈtzbˈiˈn. Ex kyqˈonqekuxa toj aˈ, te jawsbˈil aˈ, toj tbˈi Manbˈaj, ex toj tbˈi Kˈwalbˈaj, ex toj tbˈi Xewbˈaj Xjan. 	 Nendeni basi, mkawafanye watu wa mataifa yote wawe wanafunzi wangu; mkiwabatiza kwa jina la Baba, na la Mwana, na la Roho Mtakatifu.


Ex ntiˈ xqo qaniˈn, tuˈn ttzaj kyqˈoˈn qokliˈn kyxola, ex kyxol txqantl xjal. Bˈaˈntla qa ma bˈant quˈn ikyjo, quˈn tsanjil Cristqoˈy, me mix bˈant quˈn ikyjo, tuˈn mi kubˈe qqˈoˈn jun iqtz kyibˈaja. 	 Hatukutafuta sifa kutoka kwa watu, wala kutoka kwenu, wala kutoka kwa mtu yeyote,


Tej tok laqˈe Lip, xi tbˈiˈn tqˈajqˈojil twiˈ ichin aj Etiopía, a tzuntaq n‑uˈjin jun uˈj, a tzˈibˈin tuˈn Isaías, a yolil Tyol Dios ojtxe. Xitzin tqanin Lip te: ¿Tzuntzin el tnikyˈa tiˈjjo ntuˈjiˈn? 	 Filipo akakimbilia karibu na gari, akamsikia huyo mtu akisoma katika kitabu cha nabii Isaya. Hapo Filipo akamwuliza, "Je, unaelewa hayo unayosoma?"


Xi ttzaqˈwin Jesús kye: ¡Ayin wejiˈy! Jun paqx, bˈaj xi pakˈchaj kyiˈjxi, ex i bˈaj kubˈ lankˈaj twutz txˈotxˈ. 	 Basi, Yesu alipowaambia: "Mimi ndiye", wakarudi nyuma, wakaanguka chini.


Xi ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: ¡Ma chi jqet te twutz jaˈlin! Axjo tnimbˈila ma kubˈ qˈanintiy. 	 Yesu akamwambia, "Ona! Imani yako imekuponya."


Tzajtzin kyqˈmaˈn kyej Judiy kyjaluˈn: Ntiˈ jun qeˈ uˈj o tzaj qtzyuˈn tzajnin toj txˈotxˈ te Judey, a tzunt yolin tiˈja. Ex ntiˈ jun qxjalil a kyxoljo najleqe antza, a mat tzul tzaluˈn, a nyat bˈaˈn tyol tiˈja. 	 Wao wakamwambia, "Sisi hatujapokea barua yoyote kutoka Yudea, wala hakuna ndugu yeyote aliyefika hapa na kutoa habari rasmi au kusema chochote kibaya juu yako.


Atziˈn tojjo juntl qˈij, kujxtaq taˈye kyqˈiqˈ ex jbˈal. Tuˈnpetziˈn, i ok ten xoˈl teˈ tiqitz bark toj ttxuyil aˈ, 	 Dhoruba iliendelea kuvuma na kesho yake wakaanza kutupa nje shehena ya meli.


Tojjo tkawbˈil Moisés ntqˈmaˈn qe tuˈn tok xoyit tuˈn abˈj tuˈn tkyim jun qya tzeˈnku lo. ¿Yajtzin te? ¿Tiˈn teˈ ktqˈmabˈil tiˈj? 	 Katika Sheria yetu Mose alituamuru mwanamke kama huyu apigwe mawe. Basi, wewe wasemaje?"


Xi kykˈayin kytxˈotxˈ ex tkyaqiljo attaq kye, ex kubˈ kypaˈn kypwaq kyxolilex, tzeˈnkuxjo, a attaq tajbˈin kye. 	 Walikuwa wakiuza mali na vitu vyao kisha wakagawana fedha kadiri ya mahitaji ya kila mmoja.


Ma kubˈ nqˈoˈn jun yekˈbˈil, tuˈntzin tkubˈ kybˈinchiˈn tzeˈnkuxjo ma kubˈ nbˈinchiˈn kywutza. 	 Nimewapeni mfano, ili nanyi pia mfanye kama nilivyowafanyieni.


Tej tkyij bˈant tiˈjjo yol luˈn, chi Esteban, xi tqˈmaˈn Dios te Abraham, tuˈn tok qitit kyechiljo qˈa tiˈj kytzˈumil, te jun techil qa te teqetaq Dios. Tuˈnpetziˈn, tojxi twajxaqin qˈij titzˈjlin tkˈwal Abraham, Isaac tbˈi, ex bˈeˈx kubˈ qitin ttzˈumil te techil tuˈn ttata. Ex ikyx bˈantjo tuˈn Isaac tukˈa tkˈwal, Jacob tbˈi. Ex ikyx bˈantjo tuˈn Jacob kyukˈa kabˈlajaj tkˈwal qˈa, ayej i ok te qxeˈchil awo, a o tokx kyojjo kabˈlajaj chˈuq xjal te Israel. Me lajajtaqjo tkˈwal Jacob, a nchi xkyˈaqlintaq tiˈj kyitzˈin, Jse tbˈi, tuˈn kˈuˈjlinxixtaq tuˈn manbˈaj, ex bˈeˈx xi kˈayin kye xjal aj Egiptoqetaq. Me attaq tkyˈiwbˈil Dios tibˈaj Jse. 	 Halafu Mungu aliifanya tohara iwe ishara ya agano. Hivyo, Abrahamu alimtahiri mtoto wake Isaka, siku ya nane baada ya kuzaliwa. Na Isaka, vivyo hivyo, alimtahiri Yakobo. Naye Yakobo aliwatendea wale mababu kumi na wawili vivyo hivyo.


Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Twutzjo txˈotxˈ lo, nchi jaw meje kye ichin exqetziˈn qya. 	 Yesu akawaambia, "Watu wa nyakati hizi huoa na kuolewa;


Me metzin kyeˈ, mi chi tiliˈn tuˈn tok qˈoˈn kybˈiy te xnaqˈtzil kyuˈnxjal te kynimsbˈil kyibˈa. Quˈn junx kyokliˈn, quˈn junchˈin kyMaˈn, ex junxchˈin Xnaqˈtzil kyeˈy, a ayiˈn, a Crist. 	 Lakini ninyi msiitwe kamwe Mwalimu, maana mwalimu wenu ni mmoja tu, nanyi nyote ni ndugu.


Quˈn mixpetzin tuˈn chi ja meljtza, ¿Ma akutzin txi nimix toj kychwinqiltza nipela jun or? 	 Ni nani miongoni mwenu kwa kuwa na wasiwasi sana anaweza kuuongeza muda wa maisha yake?


Bˈeˈxsin xi kyqanin te: Tzeˈntzin tten ma bˈant tkaˈyiˈn, chi chiˈ. 	 Basi, wakamwuliza, "Sasa, macho yako yalipataje kufumbuliwa?"


Noq oˈkqinx we ojtzqilte, quˈn atzin intinetaqa tukˈa toj kyaˈj, ex atziˈn jaˈlin ma chin tzaj chqˈon tuˈn, tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Lakini mimi namjua kwa sababu nimetoka kwake, naye ndiye aliyenituma."


Ex ate Dios kukx njapin bˈaj Tyol tuˈn, a xjaw skˈoˈn kyeˈy, tuˈn kymujbˈin te kyibˈa tukˈa qAjaw Jesucrist, a Tkˈwal. 	 Mungu ni mwaminifu; yeye aliwaita ninyi muwe na umoja na Mwanae Yesu Kristo Bwana wetu.


Teˈ tmeltzˈaj juntl majl kykˈatzjo t‑xnaqˈtzbˈin, ex ikyxljo, nchi ktantaql teˈ kyel knetl tuˈn. Ex mix tene tumil kyyol te, quˈn mix kypaˈyix watl. 	 Kisha akarudi tena, akawakuta wamelala. Macho yao yalikuwa yamebanwa na usingizi. Hawakujua la kumjibu.


Noq tuˈn tkyimlin Jesús, a Tkˈwal Dios, ma qo el tpaˈn tuˈn qok saqxix, ex ma qo ok kˈwalbˈaj te Dios. Tuˈntzintzjo jaˈlin, noq tuˈn qnimbˈil tiˈj, junx qtata tukˈa Jesús. Ex atziˈn jaˈlin, ntiˈ ntxˈixwe Jesús tuˈn tok tqˈoˈn qbˈi te titzˈin, quˈn junchˈin qtata tukˈa. 	 Yeye anawatakasa watu dhambi zao, naye pamoja na wale waliotakaswa, wote wanaye Baba mmoja. Ndiyo maana Yesu haoni aibu kuwaita hao ndugu zake;


Noq tuˈn tnejil ichin, kubˈ tbˈinchin Dios ẍi chˈiye kykyaqil nmaq tnam ex kykyaqil xjal, tuˈntzintla kyanqˈin toj tkyaqil twutz txˈotxˈ. Ex o txi tyekˈin jtoj, ex jaˈ, tuˈn kyanqˈine; 	 Kutokana na mtu mmoja aliumba mataifa yote na kuyawezesha kuishi duniani kote. Aliamua na kupanga kabla kabisa lini na wapi mataifa hayo yangeishi.


ex at toklin te pale nya tuˈn ojtxe kawbˈil, a jaˈ n‑uˈjite qa oˈkqexjo tzajninqe tiˈj Leví at kyoklin tuˈn kyok te pale. Qalaˈ at toklin Jesús te pale noq tuˈn tchwinqil te jun majx. 	 Yeye hakufanywa kuwa kuhani kwa sheria na maagizo ya kibinadamu, bali kwa nguvu ya uhai ambao hauna mwisho.


A kˈwel nej twutzjo Kolil tukˈa nim tipin ex tukˈa Xewbˈaj Xjan, tzeˈnkuj Elías, a yolil Tyol Dios ojtxe, tuˈn tkubˈ kyxmoxin manbˈaj kyibˈ kyukˈa kˈwalbˈaj, ex ikyqex kˈwalbˈaj kyukˈa manbˈaj; ex aye xjal, a mina nkubˈ kybˈinchin a taj Dios, tuˈn tel kynikyˈ tiˈj, ikyxjo tzeˈnqeku a nkubˈ kybˈinchin wen, tuˈntzintla noq bˈantnintl kyten aj tul Kolil. 	 Atamtangulia Bwana akiongozwa na nguvu na roho kama Eliya. Atawapatanisha kina baba na watoto wao; atawafanya wasiotii wawe na fikira za uadilifu, na hivyo amtayarishie Bwana watu wake."


Ikytziˈn, nya tuˈn tajbˈil, mo tuˈn t‑xim jun xjal, ex nya tuˈn tbˈinchbˈin kkletile, qalaˈ noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qMan Dios. 	 Kwa hiyo, yote hutegemea huruma ya Mungu, na si bidii au mapenzi ya mtu.


Tuˈnpetziˈn, tajtaq Herodes tuˈn tkubˈ tbˈyoˈn Juan, me tzaj t‑xobˈil kyexjal, quˈn tuˈn otaq tzˈok kyqˈonxjal Juan te yolil Tyol Dios. 	 Herode alitaka kumwua Yohane, lakini aliogopa watu kwa sababu kwao Yohane alikuwa nabii.


Ex okpe kchi xel qˈiˈn kywutz nejinel ex nmaq kawil, noq tuˈn npaja, quˈn ikytzin k‑elile kynikyˈtzajiljiˈy kyuˈn nejinel ex kyuˈn jniˈ nya nimil, qa nimilqiˈy wiˈja. 	 Mtapelekwa mbele ya watawala na wafalme kwa sababu yangu, mpate kutangaza Habari Njema kwao na kwa mataifa.


Attaq waˈyaj tiˈj, ex tajtaq tuˈn twaˈn. Me tzunxtaq nbˈinchajtztaq twa, texjo tok jun twutzikyˈ. 	 Aliona njaa, akatamani kupata chakula. Chakula kilipokuwa kinatayarishwa, alipatwa na usingizi mzito akaona maono.


Tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Mina chi jaw xobˈa. Ayin wejiˈy. 	 Yesu akawaambia, "Ni mimi, msiogope!"


Ayiˈy nxjalil, chi Pabl, a tzajninqiˈy tiˈj tyajil Abraham, ex ayiˈy nya Judiy, a bˈetin xjalqiˈy, ex at tchewil Dios kyiˈja; a Tbˈanil Tqanil kolbˈil lo te kye kyejiˈy. 	 "Ndugu, ninyi mlio watoto wa ukoo wa Abrahamu, na wengine wote mnaomcha Mungu! Ujumbe huu wa wokovu umeletwa kwetu.


Tuˈnpetziˈn, xi kyqˈmaˈn ttata: Kyqaninxa te; quˈn ma bˈet tabˈqˈe, ex ax kqˈolte tqanil. 	 Ndiyo maana wazazi wake walisema: "Yeye ni mtu mzima, mwulizeni."


Ex ayetzin kyeˈ tzˈaqleqexixa tuˈn kymujbˈil kyibˈa tukˈa Jesucrist, ex tuˈn najle Crist toj kyanmiˈn. Ex ax Jesús at nimxixtl toklin tibˈaj tkyaqil nmaq nejinel ex jniˈ kawbˈil. 	 nanyi mmepewa uzima kamili katika kuungana naye. Yeye yuko juu ya pepo watawala wote na wakuu wote.


Ex ok kyqˈoˈn kyibˈ te ẍtij, ex ntiˈ tumil toj kywutz; qalaˈ ma tzˈel naj kynabˈl te jun majx. 	 Wanajidai kuwa wenye hekima, kumbe ni wapumbavu.


Tetziˈn tiwle Jesús tuˈn, xi rinin tkˈatz, ex kubˈ meje twutz. 	 Alipomwona Yesu kwa mbali, alimkimbilia, akamwinamia


Quˈn ate Jesús tzaj tiˈn tqanil tiˈjjo tkyaqil a o tli ex o tbˈi toj kyaˈj, me mix aˈlx jun nxi niminte. 	 Yeye husema yale aliyoyaona na kuyasikia, lakini hakuna mtu anayekubali ujumbe wake.


At nimku tuˈn nkawiˈn tiˈj. Ex twutzxix nyola, quˈn oˈkx nyolinjiˈy tzeˈnku tzaj tqˈmaˈn nMaˈn, a tzaj chqˈoˈn weˈy, tuˈn t‑xi nqˈmaˈn Tyol te tkyaqil xjal twutz txˈotxˈ, quˈn tekuxix s‑ok nbˈiniˈy. 	 Ninayo mengi ya kusema na kuhukumu juu yenu. Lakini yule aliyenituma ni kweli; nami nauambia ulimwengu mambo yale tu niliyoyasikia kutoka kwake."


Quˈn iky te Diosjo Tkawbˈil tzeˈnkuˈ ttxˈamil wabˈj, a nkux tqˈoˈn jun qya toj oxe malbˈil jarin. Ex ajtzin tbˈaj tsmoˈn, tkyaqiljo tqˈotjil wabˈj ktxˈamixil, ex nchˈiy wen. 	 Ni kama chachu aliyoitwaa mama mmoja na kuichanganya pamoja na unga debe moja kisha unga wote ukaumuka wote."


Nimx jun tzaljbˈil toj wanmiˈn, quˈn at junjun kyxola, aye nchi bˈet toj tumil, a twutzxix toj kychwinqil, a ikyxjo tzeˈnkuˈ xkyij tqˈmaˈn Dios. 	 Nilifurahi sana kuona kwamba baadhi ya watoto wako wanaishi katika ukweli kama Baba alivyotuamuru.


quˈn jun xjal ikyjo, ma txalpaj toj tchwinqil, ex nbˈet toj til, ex noq tuˈn ikyjo, tzul tkawbˈil Dios tibˈaj kujxix wen, tzeˈnkuxjo ntqanin tbˈinchbˈin. 	 Wajua kwamba mtu wa namna hiyo amepotoka kabisa, na dhambi zake zathibitisha kwamba amekosea.


Aye kyeˈ kaˈyilte, ex a Dios ojtzqilte, tzeˈn xqo bˈetiˈy kyxola. Ma qo bˈeta tzˈaqle ex jikyin toj qnimbˈila. 	 Ninyi mnaweza kushuhudia, na Mungu pia ni shahidi, jinsi mwenendo wetu kati yenu ninyi mnaoamini ulivyokuwa mzuri, mwadilifu na usio na lawama.


Ayeqetziˈn kyxeˈchila ojtxe, ayeˈ el kyiˈjlin wajbˈila, ¿Ma mitzin xkylijiˈy jniˈ yekˈbˈil wipiˈn toj kaˈwnaq abˈqˈe? 	 Huko wazee wenu walinijaribu na kunichunguza, asema Bwana, ingawa walikuwa wameyaona matendo yangu kwa miaka arobaini.


Xitzin tqˈmaˈn tnejil xqˈuqiltz kyjaluˈn: Nimx pwaq bˈaj wuˈn, tuˈn tlaqˈetjo wokliˈn kyxol aj Rom. Ex ¿Yajnajtziˈn tetza? Xi ttzaqˈwin Pabl: Me ayintzin weˈ, at weˈ woklin, quˈn antza ẍin itzˈjiˈy. 	 Mkuu wa jeshi akasema, "Mimi nami nimekuwa raia wa Roma kwa kulipa gharama kubwa." Paulo akasema, "Lakini mimi ni raia wa Roma kwa kuzaliwa."


Tzunxtaq nyolin Jesús tukˈa qya, teˈ kykanin junjun xjal iteˈtaq tja Jayr qˈmalte te: Tata, ma kyim tkˈwala. Mi tzˈok ila tiˈj xnaqˈtzil. Mi txi tkˈleˈnla tjay jaˈlin, chi chiˈ. 	 Yesu alipokuwa bado anaongea, watu walifika kutoka nyumbani kwa yule ofisa wa sunagogi, wakamwambia, "Binti yako amekwisha kufa. Ya nini kuendelea kumsumbua Mwalimu?"


ex pon bˈaj, tej tjaw Jesús twutz kyaˈj. Me nej, i jaw tskˈoˈn tsanjil, ex xi tqˈoˈn tumil kye tuˈn Xewbˈaj Xjan, a tiˈtaqjo tuˈn tkubˈ kybˈinchin toj tumil. 	 mpaka siku ile alipochukuliwa mbinguni. Kabla ya kuchukuliwa mbinguni aliwapa maagizo kwa njia ya Roho Mtakatifu wale mitume aliowachagua.


Ilaˈ maj, chi Pabl, i bˈaj nbˈyoˈn tuˈntzintla tkyij kytzaqpiˈn kynimbˈil tiˈj Jesús. Ex bˈantjo lo wuˈn toj kykyaqil ja te kynaˈbˈl Dios Judiy. Ex tuˈntaqjo txqan nqˈoja kyiˈj, in ok teˈn lajolkye nya noq oˈkxjo kyojjo tnam te Israel, qalaˈ majx kyojjo tnam te najchaq. 	 Mara nyingi niliwafanya waadhibiwe katika masunagogi yote nikiwashurutisha waikane imani yao. Hasira yangu kwao ilikuwa kubwa hata nikawasaka mpaka miji ya mbali.


Ex alkye taj tuˈn tok ikyjo, il tiˈj tuˈn tsaqsin te tibˈ toj tchwinqil, ikyx tzeˈnku te Jesús saqxix teˈ toj tkyaqil. 	 Basi, kila mtu aliye na tumaini hili katika Kristo, hujiweka safi kama vile Kristo alivyo safi kabisa.


Xi ttzaqˈwinl Jesús kye: Twutzx teˈ, akula tzikyˈx kye kyuˈn tzeˈnku weˈ kkyˈelix wuˈn, me atzin tuˈn tkubˈ qe jun kyeˈ toj nman qˈobˈa ex juntl toj nẍnayaja kawil wukˈiy, nyaqin weˈ tiˈj teˈ; qalaˈ a nMaˈn, quˈn oˈkxte ojtzqilte ex bˈilte alqe kxele tqˈoˈne. 	 Yesu akawaambia, "Kweli mtakunywa kikombe changu, lakini kuketi kulia au kushoto kwangu si kazi yangu kupanga; jambo hilo watapewa wale waliowekewa tayari na Baba yangu."


Xi tqˈmaˈn Jesús: ¿Tzeˈntzin chˈin kyeˈ toj kywutz? Attaq jun ichin attaq kabˈe tkˈwal. Xi tqˈmaˈn te jun: Nkˈwal, maˈ txiˈy aqˈnil jaˈlin toj tqan uvch. 	 "Ninyi mnaonaje; mtu mmoja alikuwa na wana wawili. Akamwambia yule wa kwanza, Mwanangu, leo nenda ukafanye kazi katika shamba la mizabibu.


Kukx chi weˈkujiˈy kujxix. Kypasim kykˈuˈja tukˈa twutzxix, nyakuj jun kˈalbˈil kykˈuˈja. Ex kykˈlonkxixa wen tukˈa jun chwinqil tzˈaqle, tzeˈnku jun kxbˈil tok tiˈj kykˈuˈj xoˈl qˈaqˈ te kolbˈilkye. 	 Basi, simameni imara! Ukweli uwe kama ukanda kiunoni mwenu, uadilifu uwe kama vazi la kujikinga kifuani,


Tuˈnpetziˈn, ate Santyaw, Pegr ex Juan, aye nejinelqe te Ttanim Dios toj Jerusalén, el kynikyˈ te, qa a Dios tzaj qˈoˈnte wokliˈn tuˈn nyoliˈn Tyol kyxol nya aj Judiy. Ex noq tuˈn tok te jun yekˈbˈil qa otaq qo oka te kyukˈa, tzaj kyqˈoˈn kyqˈobˈ weˈy ex te Bernabé. Ex kubˈ kykˈuˈj, tuˈn qaqˈniˈn kyxoljo nya aj Judiyqe, ex ayetzin kyetz, kyxol qxjalila, aye Judiy. 	 Basi, Yakobo, Kefa na Yohane, ambao waonekana kuwa viongozi wakuu, walitambua kwamba Mungu alinijalia neema hiyo, wakatushika sisi mkono, yaani Barnaba na mimi, iwe ishara ya ushirikiano. Sisi ilitupasa tukafanye kazi kati ya watu wa mataifa mengine, na wao kati ya Wayahudi.


Bˈeˈxsin xi kˈleˈntz twutz tnejil xqˈuqil, ex tqˈma: Ma chin tzaj ttxkoˈn Pabl, ex ma tzaj tqˈmaˈn weˈy, tuˈn ttzaj winjiˈy kuˈxin qˈa lo tukˈiy, quˈn at jun tyol tuˈn t‑xi tqˈmaˈn tey. 	 Askari akamchukua huyo kijana, akamwongoza mpaka kwa mkuu wa jeshi, akasema, "Yule mfungwa Paulo ameniita akaniomba nimlete kijana huyu kwako kwa maana ana jambo la kukwambia."


Quˈn n‑ok kyqˈoˈn nbˈiˈy te Xnaqˈtzil ex te kyAjawa. Twutzx kye kyuˈn, quˈn ayintzinjiˈy. 	 Ninyi mwaniita Mwalimu na Bwana, nanyi mwasema vyema, kwa kuwa ndimi.


Ayiˈn at wokliˈn te nejinel toj tkyaqil Ttanim Dios, ex nxi ntzˈibˈiˈn tey, Gay, a nimx nkˈuˈja tiˈja, tzeˈnku tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Dios qiˈj, a twutzxix. 	 Mimi mzee nakuandikia wewe Gayo, rafiki yangu, ninayekupenda kweli.


Atx juntl tumil: Qa taj jun ileqˈ tzˈokx elqˈil toj tja jun xjal nim tipin, nlay bˈant telqˈin, qa mi xkubˈ kˈlet tajaw ja nej. Ikytzin toke tajaw iljo tzeˈnku tajaw ja lo, quˈn a tajaw jniˈ xjal aye tzyuˈnqe tuˈn. Me ayin weˈ ma chin kanbˈin tiˈj tajaw il. Tuˈnpetziˈn, nchi ex nlajonjiˈy taqˈnil toj kyanmin xjal. 	 "Hakuna mtu awezaye kuivamia nyumba ya mtu mwenye nguvu na kumnyang'anya mali yake, isipokuwa kwanza amemfunga huyo mtu mwenye nguvu; hapo ndipo atakapoweza kumnyang'anya mali yake.


Tzajtzin ttzaqˈwin qya: Ntiˈ weˈ nchmil. Ex xi tqˈmaˈn Jesús te: Twutzx te ma tzaj tqˈmaˈn qa ntiˈ tchmila. 	 Huyo mwanamke akamwambia, "Mimi sina mume." Yesu akamwambia, "Umesema kweli, kwamba huna mume.


Ikytzin quˈn, werman, mina tzˈok kyqˈojlin kyibˈa, tuˈn mi chi okiy toj kawbˈil. Ikytziˈn, ate Dios, a Kawil, nyakuj nqˈolbˈin toj tjpel ja, quˈn chˈix tul twutz txˈotxˈ. 	 Ndugu zangu, msinung'unikiane ninyi kwa ninyi msije mkahukumiwa na Mungu. Hakimu yu karibu, tayari kuingia.


Toj tnam te Arimatey te txˈotxˈ te Judey, attaq jun tbˈanil ichin, Jse tbˈi. Tzˈaqlexixtaqjo xjal anetziˈn, exsin toktaq te tajlaljo jun chˈuq kykawil aj Judiy. Tkyˈeˈtaq te Jse tiˈjjo nbˈanttaq kyuˈn jniˈ tukˈa, quˈn tuˈn tzuntaq nyon tiˈj Tkawbˈil Dios. 	 Kulikuwa na mtu mmoja jina lake Yosefu, mwenyeji wa kijiji kimoja cha Wayahudi kiitwacho Armathaya. Alikuwa mtu mwema anayeheshimika;


quˈn ilaˈxte tzul, ex k‑okil kyqˈoˈn kyibˈ tzeˈn ayiˈn. Chichkuˈ kyjaluˈn: Ayin weˈ Crist, ex nimx xjal kbˈaj kˈwel kyuˈn, tuˈn kybˈaj ok lipe kyiˈj. 	 Maana wengi watakuja wakilitumia jina langu, wakisema, Mimi ndiye! nao watawapotosha watu wengi.


Tbˈajlinxiˈ qaq xjaw toklin tzˈaq tal Lisabet, teˈ t‑xi tchqˈoˈn Dios angel Gabriel tzma Nazaret, jun tnam toj txˈotxˈ te Galiley, 	 Mnamo mwezi wa sita, malaika Gabrieli alitumwa na Mungu aende kwenye mji uitwao Nazareti huko Galilaya,


Tzuntaq qˈojle Herodes kyukˈa xjal te Tiro ex te Sidón. Tuˈnpetziˈn, i kyij toj wen tuˈn kyxiˈ yolil tukˈa Herodes, me ntiˈtaq tumil tzeˈn tuˈn kyyoline. Tuˈn ikyjo, nej i yolin tukˈa Blast, jun kawil tkˈatz tnejil kawil Herodes; ex noq tuˈn Blast, xi kyqanin, tuˈn mina chi qˈojine, quˈn attaq kyoklin tiˈjjo awal njaw toj txˈotxˈ tjaqˈ tkawbˈil Herodes. 	 Herode alikasirishwa sana na watu wa Tiro na Sidoni. Lakini wao walimpelekea wajumbe. Nao wakafaulu kwanza kumpata Blasto awe upande wao. Blasto alikuwa msimamizi mkuu wa ikulu ya mfalme. Kisha, wakamwendea Herode wakamwomba kuwe na amani, kwa maana nchi yao ilitegemea nchi ya mfalme kwa chakula.


Tuˈnpetziˈn, kytzaqpinkjiˈy tkyaqiljo il exsin jniˈ nya bˈaˈn, quˈn oˈkx te ma chˈiyxjo kyojjo qˈij luˈn, exsin kyniminkujiˈy Tbˈanil Tqanil, a o kyij awaˈn toj kyanmiˈn; me kyniminkuy tukˈa kymutxbˈil kyibˈa. Atzin Tqaniljo lo at tipin tuˈn kykleta tuˈn. 	 Kwa hiyo, tupilieni mbali mwenendo mchafu na tabia zote mbovu; jiwekeni chini ya Mungu na kupokea ule ujumbe uliopandwa mioyoni mwenu, ambao waweza kuziokoa nafsi zenu.


Ex bˈaj xi kyiˈn xjaljo junjun tal kˈwal tkˈatz Jesús, tuˈn tkubˈ tqˈoˈn tqˈobˈ kyibˈaj, tuˈn kykubˈ tkyˈiwlin. Me ayetzin t‑xnaqˈtzbˈin bˈeˈx i ok ten yisol kyeˈ nchi bˈaj kanintaq. 	 Watu walimletea Yesu watoto wadogo ili awawekee mikono yake. Wanafunzi walipowaona, wakawazuia kwa maneno makali.


Tej tokx Jesús toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, i pon laqˈe kynejil pale exqetziˈn kynejinel kyxolxjal aj Judiy, a tzmataq nxnaqˈtzintaq. Xi kyqanin te: ¿Tiˈn tokiy tuˈn tbˈinchinjiy jniˈ lo, a nkubˈ tbˈinchiˈn? ¿Ex ankye saj qˈoˈnte tokliˈn? chi chiˈ. 	 Yesu aliingia Hekaluni, akawa anafundisha. Alipokuwa akifundisha, makuhani wakuu na wazee wa watu wakamwuliza, "Unafanya mambo haya kwa mamlaka gani? Nani amekupa mamlaka haya?"


Ex noq tuˈn kynimbˈila tiˈj Dios, aku Dios nklon kyeˈy tukˈa tkyaqil tipin, tuˈntzintla tlajetjo kolbˈil, a bˈantnin tuˈn, ex ktzajil tyekˈin, aj tpon bˈaj tqˈijil. 	 Hizo zitakuwa zenu ninyi ambao kwa imani mnalindwa salama kwa nguvu ya Mungu kwa ajili ya wokovu ambao uko tayari kufunuliwa mwishoni mwa nyakati.


Atzin tumil tiˈjjo chibˈj kubˈnin kywutz twutzbˈiyil ntiˈ tajbˈin, quˈn ayetziˈn twutzbˈiyil ntiˈ kyoklin tzaluˈn twutz txˈotxˈ, quˈn ntiˈ juntl te Dios, qalaˈ oˈkxjo jun, a ojtzqiˈn quˈn. 	 Kwa hiyo, kuhusu vyakula vilivyotambikiwa sanamu, twajua kwamba sanamu si kitu duniani; twajua kwamba Mungu ni mmoja tu.


Bˈeˈxsin xiˈ Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin toj jun bark toj jun najbˈil jaˈ ntiˈyetaq xjal. 	 Basi, Wakaondoka peke yao kwa mashua, wakaenda mahali pa faragha.


Loqintaq weˈ intin toj tnam te Jope, chi Pegrjo, ex tzuntaq nchin naˈn weˈ Dios, tej tok jun nwutzikyˈa. Nliˈy ikyxixtaqjo tzeˈnku jun iqbˈil xmoˈnqetaqjo kyaje ttxaˈn, ex tzaj likyˈikyˈin twutz kyaˈj, ex tuˈntaq tkˈuˈl jaˈ intintaqa. 	 "Siku moja nikiwa nasali mjini Yopa, niliona maono; niliona kitu kama shuka kubwa likishushwa chini kutoka mbinguni likiwa limeshikwa pembe zake nne, likawekwa kando yangu.


Quˈn noq tuˈn, ma tzaj tqˈoˈn Dios tkyaqil qˈinimil kyeˈy toj kynimbˈila, tzeˈnku tuˈn kyyola ex kyojtzqibˈla. 	 Maana, kwa kuungana na Kristo mmetajirishwa katika kila kitu. Mmejaliwa elimu yote na uwezo wote wa kuhubiri,


Kyqˈonxa t‑xel kyejo xjal aj Babilonia, tzeˈnku ma tzaj kyqˈoˈn kye txqantl. Ex kychjonxa kabˈe maj t‑xel tzeˈnkuxjo ntqanin. Ajo kyachbˈil xi kysuqin kyexjal, ma tzˈok te nim kyil, tzeˈnku jun kˈwabˈj kˈaxix wen. Atzin jaˈlin, kyqˈonxa juntl kykˈwaˈ kabˈe maj kˈaxixtl tzeˈnku xkubˈ kybˈinchin kye txqantl. 	 Mtendeeni kama alivyowatendea ninyi; mlipeni mara mbili kwa yale aliyoyatenda. Jazeni kikombe chake kwa kinywaji kikali mara mbili zaidi ya kile alichowapeni.


Tuˈn a ma bˈaj jaˈlin, aku qo ok qˈoˈn te meltzˈil kynaˈbˈlxjal tuˈn tbˈantjo nya bˈaˈn. Me ntiˈxix jun tumil quˈn te tzaqˈwilte, qa ma tzaj qanin qe, tiquˈn ma jaw tiljxjal. 	 Kwa maana tungaliweza kushtakiwa kwa kusababisha ghasia kutokana na vituko vya leo. Ghasia hii haina msingi halali na hatungeweza kutoa sababu za kuridhisha za ghasia hiyo."


Toj jun qˈij te ajlabˈl, okx Jesús waˈl toj tja jun xjal nejinel kyxol Parisey. Me iteˈtaql txqantl Parisey nchi kaˈyin tiˈj, tiˈtaqjo tuˈn tkubˈ tbˈinchin toj tqˈijil ajlabˈl. 	 Siku moja ya Sabato, Yesu alikwenda kula chakula nyumbani kwa mmoja wa viongozi wa Mafarisayo; watu waliokuwapo hapo wakawa wanamchunguza.


Tzaj ttzaqˈwin Jesús kye: ¿Ankye nnaniy exqetziˈn witzˈiˈn? 	 Yesu akawaambia, "Mama yangu na ndugu zangu ni kina nani?"


Tuˈn mix xkyeye kyyolin, i chjet jun jteˈbˈin xjal kyuˈn, ayeˈ nya wenqetaq, tuˈn tkubˈ kysbˈuˈn, ex tuˈn t‑xi kyqˈmaˈn qa otaq kybˈi paˈj yol tuˈn Esteban tiˈj Moisés ex tiˈj Dios. 	 Kwa hiyo waliwahonga watu kadhaa waseme: "Tumemsikia Stefano akisema maneno ya kumkashifu Mose na kumkashifu Mungu."


O jlajinxi toj ttxuyil aˈ, junx twutzila txˈotxˈ te Cilicia ex Panfilia, ex o kaniˈn tzma Mira, jun tnam toj txˈotxˈ te Licia. 	 Halafu tulivuka bahari ya Kilikia na Pamfulia, tukatia nanga Mura, mji wa Lukia.


Kyniminkuy qa ayiˈn intin tukˈa nMaˈn, ex a nMaˈn najle wukˈiy. Exsin qa minatz, ¿Ma nlayxsiˈn txi kynimiˈn tuˈn tkyaqilxjo nbˈant wuˈn? 	 Mnapaswa kuniamini ninaposema kwamba mimi niko ndani ya Baba naye Baba yuko ndani yangu. Ama sivyo, aminini kwa sababu ya mambo ninayofanya.


Ayeqetziˈn junjun Parisey, a iteˈtaq kyxolxjal, xi kyqˈmaˈn te Jesús kyjaluˈn: Ay Xnaqˈtzil, miyonqexjiy xjal, a noq nchi ẍchˈin tiˈja. 	 Hapo baadhi ya Mafarisayo waliokuwako katika lile kundi la watu, wakamwambia Yesu, "Mwalimu, wanyamazishe wanafunzi wako!"


Tzˈibˈinkujiy lo te nejinel toj Ttanim Dios toj tnam Filadelfia: Ikytzin ntqˈmaˈn Jesús, a xjanxix, a twutzxix Tyol, a at toklin tibˈaj tkyaqil tyajil qtzan nmaq kawil David. Ax Jesús at tipin tuˈn ttzaj tqˈoˈn kolbˈil, a mix aˈlx jun aku tzˈel qˈinte. Ex qa tkyˈeˈ tuˈn ttzaj tqˈoˈn, mix aˈlx jun aku tzˈokx tuˈnx tibˈx. 	 "Kwa malaika wa kanisa la Filadelfia andika hivi: "Huu ndio ujumbe kutoka kwake yeye aliye mtakatifu na wa kweli, ambaye anao ule ufunguo wa Daudi, na ambaye hufungua na hakuna mtu awezaye kufungua.


Tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj Jesús tiˈj. Noq ok tmikoˈn, ex xi tqˈmaˈn te: Waja. ¡Bˈeˈx ma qˈanita jaˈlin! 	 Yesu akamwonea huruma, akanyosha mkono wake, akamgusa na kumwambia, "Nataka, takasika!"


Ikytziˈn, teyile junjun at qˈoj kyiˈj tojx tja. 	 Na maadui wa mtu ni watu wa nyumbani mwake.


Tej tetz Jesús toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, kyjaˈtaq t‑xiˈ, bˈeˈx o tzaj laqˈeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin tkˈatz, ex xi qqˈmaˈn te: Kanqex kyejiˈy junjun tij ja te naˈbˈl Dios, tbˈanilqex wen, qo chijiˈy. 	 Yesu alitoka Hekaluni, na alipokuwa akienda zake, wanafunzi wake walimwendea, wakamwonyesha majengo ya Hekalu.


Kyojjo qˈij anetziˈn, najletaq jun ichin Jerusalén, Simeón tbˈi, nnaˈntaq Dios ex nyoˈntaq tiˈjjo Klolkye aj Judiy tuˈn tul, ex attaq Xewbˈaj Xjan tukˈa. 	 Wakati huo huko Yerusalemu kulikuwa na mtu mmoja, mwema na mcha Mungu, jina lake Simeoni. Yeye alikuwa akitazamia kwa hamu ukombozi wa Israeli. Roho Mtakatifu alikuwa pamoja naye.


Me ayetzin kyeˈ xjal, a loqe nchi anqˈin jaˈlin, ok kˈwel tzˈaq tkawbˈil Dios kujxix kyibˈaj tuˈn tpaj kychkyˈeljo jniˈ yolil Tyol Dios ojtxe, atxix t‑xe tnejil, 	 Matokeo yake ni kwamba kizazi hiki kitaadhibiwa kwa sababu ya damu ya manabii wote iliyomwagika tangu mwanzo wa ulimwengu;


Jaw kaˈylaj kykyaqilx, tuˈn nim techil ex nim kybˈinchbˈin tsanjil otaq bˈant, tuˈn tyekˈit tipin Dios. 	 Miujiza na maajabu mengi yalifanyika kwa njia ya mitume hata kila mtu akajawa na hofu.


Tuˈnpetziˈn, kymeltzˈintz kyibˈa, ex kybˈinchinku kyteˈn twutz Dios, tuˈntzin tnajsit kyila, 	 Basi, tubuni mkamrudie Mungu ili afute dhambi zenu.


Ex ma chi ok ktxuˈntla tuˈnjo kychwinqila saqxix, nyakuj ikyxjo tzeˈnku jun kyxbˈalin n‑ok kyqˈoˈn saqxix wen, quˈn axte qMan Dios ntxˈixpinte kychwinqila junjun qˈij, tuˈn kyoka tzˈaqle ikyx tzeˈnku Dios, a chˈiysil kyeˈy, ex tuˈn tel kynikyˈa tiˈj toj tumilxix. 	 mkavaa utu mpya. Huu unaendelea kurekebishwa na Mungu, Muumba wake, kadiri ya mfano wake, ili mpate kumjua Mungu kwa ukamilifu.


Ex nimxix ma chin aqˈniˈn tukˈa sikytlin toj taqˈin qMan. Ex nimku maj, mi nchin ktaˈn, ex ma tzikyˈx waˈyaj ex kˈwaj wuˈn. Ex nimku maj o kubˈ npaˈn waˈyaj tuˈn woka toj naˈj Dios, ex o tzikyˈx cheˈw wuˈn, ex ntiˈtaq nxbˈaliˈn. 	 Nimefanya kazi na kutaabika, nimekesha bila usingizi mara nyingi; nimekuwa na njaa na kiu; mara nyingi nimefunga na kukaa katika baridi bila nguo.


Tuˈnpetziˈn, ate Juan ikyˈ teˈ kyojile jniˈ najbˈil, a iteˈtaq nqayin tkˈatzjo nim aˈ Jordán tbˈi, ex tqˈma kyexjal qa iltaq tiˈj tuˈn tajtz tiˈj kyanmin toj tkyaqil nya bˈaˈn toj kychwinqil, ex tuˈn kykuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, te jun yekˈbˈil qa otaq najsit kyil tuˈn Dios. 	 Basi, Yohane akaenda katika sehemu zote zilizopakana na mto Yordani, akihubiri watu watubu na kubatizwa ili Mungu awaondolee dhambi.


Tuˈnpetziˈn, kypaˈmiljiˈy xjal kyxola anetziˈn, tuˈn kyoka tzˈaqle tzeˈnku akˈaj tqˈotjil pan ntiˈ txˈamsbˈil toj, quˈn ikytziˈn kytenjiˈy jaˈlin tuˈn Jesucrist. Ojtxe, tzeˈn nkubˈ ikyˈsittaq nintz qˈij te Xjan Qˈij, iltaq tiˈj tuˈn tkubˈ kybˈyoˈn aj Israel jun tal tal rit, tuˈn tok te kyxel, ex tuˈn kyklet tuˈn tchkyˈel. Me atzin jaˈlin, ate Crist o kyim te qxel tzeˈnku jun tal tal rit, tuˈn qklet te jun majx. 	 Jitakaseni, mkatupe mbali chachu ya kale ili mpate kuwa donge jipya lisilotiwa chachu kama mnavyopaswa kuwa; maana, Kristo, Pasaka yetu, amekwisha tolewa tambiko.


¿Me tzeˈntziˈn ikyjo? ¿Ma maˈtzin chi kubˈ nsbˈuˈn tukˈa jun ichin, a xi nsmaˈn kyukˈiy? 	 Je, mimi niliwanyonyeni kwa njia ya mjumbe yeyote niliyemtuma kwenu?


Quˈn jaw skˈoˈn Moisés tuˈn tikyˈx jniˈ yajbˈil tuˈn kyxoljo t‑xjalil aj Judiy, a Ttanim Dios, ex nya tuˈn ttzalaj noq toj kabˈe qˈij tojjo achbˈil, ex toj tkyaqil wiq il kyukˈa aj Egipto. 	 Aliona ni afadhali kuteseka pamoja na watu wa Mungu kuliko kufurahia raha ya dhambi kwa kitambo kidogo.


Ayiˈy werman, qa at jun kyxola ma kubˈ tzˈaq toj il, me ayetzin kyeˈ, ayiˈy waˈlqiˈy toj kynimbˈila, kyxkonksa, ex kywaˈbˈinkuy juntl majl toj tnimbˈil. Me chebˈeku kybˈinchinkuy, quˈn yajtzila qa ayekul kyeˈ ẍi kubˈ tzˈaq toj il. 	 Ndugu, kama mkimwona mtu fulani amekosea, basi, ninyi mnaoongozwa na Roho mwonyeni mtu huyo ajirekebishe; lakini fanyeni hivyo kwa upole, mkiwa na tahadhari msije nanyi wenyewe mkajaribiwa.


Ex kykyaqilxjal xi kytzaqˈwin: Kˈaˈ qliˈy kyukˈax qkˈwala, quˈn awoˈy at qpaj tiˈjjo tkyimlin. 	 Watu wote wakasema, "Damu yake na iwe juu yetu na juu ya watoto wetu!"


Ex xi nkaˈyiˈn jun tiˈ tzeˈnku ttxuyil aˈ, a nqoptzˈaj tzeˈnku kaˈybˈil wutzbˈaj, ex smoˈn tukˈa qˈaqˈ. Ex waˈltaq txqan xjal ttxlaj, aye otaq chi kanbˈin tiˈj ma tij txuk ex tiˈj twutzbˈiyil, ex tiˈjjo tajlal tbˈi. Ex qˈiˈn arpa kyuˈn, a otaq xi tqˈoˈn Dios kye. 	 Kisha nikaona kitu kama bahari ya kioo, imechanganywa na moto. Nikawaona pia wale watu waliomshinda yule mnyama na sanamu yake na ambaye jina lake lilitajwa kwa ile tarakimu. Watu hao walikuwa wamesimama kando ya hiyo bahari ya kioo, wakiwa na vinubi walivyopewa na Mungu.


Axsa kˈaˈ chi kyijiˈy tojjo ja anetziˈn; kˈaˈ txi kywaˈn, ex kˈaˈ txi kykˈwanjiˈy a ktzajil qˈoˈn kyeˈy, quˈn at te aqˈnil toklin tuˈn tchjet twiˈ tkˈuˈj. Mina cheˈx kyeˈ kyojileˈ txqantl ja. 	 Kaeni katika nyumba hiyo mkila na kunywa wanavyowapeni, maana mfanyakazi anastahili mshahara wake. Msiende mara nyumba hii mara nyumba ile.


mo tbˈi txˈotxˈ, quˈn ax Dios nkawin tibˈaj; exjo tbˈi tnam Jerusalén, quˈn atzin Ttanim Diosjo, a Nmaq Kawil. 	 wala kwa dunia, maana ni kiti chake cha kuwekea miguu; wala kwa Yerusalemu, maana ni mji wa Mfalme mkuu.


Xi ttzaqˈwin Jesús te: ¿Ma twutzxixsin tey qa aku txi lipeˈy wiˈja? Me majx kxel nqˈmaˈn tey: At kye wech kyjul te kynajbˈil; ex at kye pichˈ kypaqbˈil. Me metzin weˈ, a Tkˈwal Ichin, nipe jaˈ tuˈn nxi qˈejeye chˈin, ntiˈ. 	 Yesu akamjibu, "Mbweha wana mapango, na ndege wana viota; lakini Mwana wa Mtu hana mahali pa kupumzikia."


¿Ma atzin tqˈuqiljo twutzxix a kynabˈl? ¿Ex ma attzin tumiljo aj uˈjil exsin jniˈ ẍtij tzaluˈn twutz txˈotxˈ? Quˈn axte qMan Dios ma tzˈok najsinte kynabˈljo xjal anetziˈn. 	 Yu wapi basi, mwenye hekima? Yu wapi basi, mwalimu wa Sheria? Naye bingwa wa mabishano wa nyakati hizi yuko wapi? Mungu ameifanya hekima ya ulimwengu kuwa upumbavu.


ex ma chi kubˈ wutzlin tuˈn Jasón toj tja. Kykyaqilx mi nkubˈ kynimin tkawbˈil kawil te Rom, quˈn tzuntzin nkyqˈman qa atx juntl kawil, Jesús tbˈi. 	 Yasoni amewakaribisha nyumbani kwake. Wote wanafanya kinyume cha amri ya Kaisari wakisema eti Kuna mfalme mwingine aitwaye Yesu."


Mi xi nqˈmanjiˈy luˈn kyeˈy tzeˈnku jun kawbˈil, qalaˈ noq waja tuˈn tel nnikyˈa te, qa tukˈa tkyaqil kyanmiˈn kxel kyqˈonjiy onbˈil lo, ikyxjo tzeˈnku kye erman toj Macedonia. 	 Siwapi ninyi amri, lakini nataka tu kuonyesha jinsi wengine walivyo na bidii ya kusaidia ili nipate kujua jinsi upendo wenu ulivyo wa kweli.


At junjuntl qˈmante: A Elías, a yolil Tyol Dios. Ex junjuntl qˈmante: Jun yolil Tyol Dios tzeˈnkuj yolil Tyol Dios ojtxe. 	 Wengine walisema, "Mtu huyu ni Eliya." Wengine walisema, "Huyu ni nabii kama mmojawapo wa manabii wa kale."


Quˈn ate Jesús jun tnejilxix pale nimxix toklin, ex nimxix tajbˈin te qe. Quˈn ate Jesús tzˈaqlexix wen: Ntiˈ til, ex ntiˈ tkyˈi, ex nya ikyjo tzeˈnqeku xjal, aj il. Ex atzin jaˈlin tokx toj kyaˈj, junx tukˈa Ttata, a qMan Dios. 	 Basi, Yesu ndiye Kuhani Mkuu ambaye anatufaa sana katika mahitaji yetu. Yeye ni mtakatifu, hana hatia wala dhambi ndani yake; hayumo katika kundi la wenye dhambi na ameinuliwa mpaka juu mbinguni.


Ex najsinkujiy qila, ikyxjo tzeˈnku qeˈ, nkubˈ qnajsiˈn kyilxjal, a nchi bˈinchin mibˈin qiˈja. Mi ttziyiy tuˈn qkubˈ tzˈaqa toj jun joybˈil, aj ttzaj qiˈja. 	 Utusamehe dhambi zetu, maana sisi tunawasamehe wote waliotukosea; wala usitutie katika majaribu."


Tzunxtaq nchi rinin wen, tej tkubˈ tyekˈin Jesús tibˈ kywutz, ex i ok tqˈolbˈin. Ex i xi laqˈe tkˈatz, i tzaj kychleˈn tqan, ex i kˈulin twutz. 	 Mara, Yesu akakutana nao, akawasalimu: "Salamu." Hao wanawake wakamwendea, wakapiga magoti mbele yake, wakashika miguu yake.


Xi qtzaqˈwiˈn: At junjun nqˈmante qa ajiy qtzan Juan, a Jawsil Aˈ, ma jaw anqˈintl, ex junjuntl nqˈmante qa ajiy Elías, moj qa ajiy Jeremías, mo juntl yolil Tyol Dios. 	 Wakamjibu, "Wengine wanasema kuwa ni Yohane mbatizaji, wengine Eliya, wengine Yeremia au mmojawapo wa manabii."


Ayetziˈn nya wenqe kchi xel xoˈyit toj jun tij kˈachbˈil qˈaqˈ, a mixla kbˈajilx, jaˈ kchi oqˈile, ex kchi juˈchˈile kyste tuˈn kyixkˈoj. 	 na kuwatupa hao wabaya katika tanuru ya moto. Huko watalia na kusaga meno."


Xi kytzaqˈwin te: Noqit nya jun bˈinchil il, mitla saj qiˈn twutza. 	 Wakamjibu, "Kama huyu hangalikuwa mwovu hatungalimleta kwako."


Atzin teˈ muchˈtaq chˈintl iky xi tqˈmaˈn te tman kyjaluˈn: Taa, qˈontzinjiy weˈ wetzbˈil, a at wokliˈn tiˈj, chiˈ. Kubˈtzin tpaˈn manbˈajtz jotxjo jniˈ tqˈinimil kyxoljo tkˈwal. 	 Yule mdogo, alimwambia baba yake: Baba, nipe urithi wangu. Naye akawagawia mali yake.


mikyxi tzeˈn te Moisés, n‑ok tktxuˈntaq twutz, tuˈn mi tzˈiwle tqoptzˈajiyil Dios tiˈj, kyuˈn aj Israel, tzmaxi k‑elil tjqoˈn twutzjo, ajxi tkubˈ yupjjo tqoptzˈajiyil. 	 Sisi hatufanyi kama Mose ambaye alilazimika kuufunika uso wake kwa kitambaa ili watu wa Israeli wasiuone ule mwisho wa mng'ao uliokuwa unafifia.


Teˈ tqˈmante ikyjo, noqx el kyimjo kynejilxix pale, ex bˈeˈx xi lipin laqil kye t‑xbˈalin tuˈn tqˈoj, ex tqˈma: ¿Tiˈ qe txqantl tstiyil qe? 	 Hapo Kuhani Mkuu akararua joho lake, akasema, "Tuna haja gani tena ya mashahidi?


Nya tiquˈn nxi nqˈmanjiˈy luˈn kyeˈy, quˈn tuˈn noq tzeˈnchaqku nkyqˈmaˈn. At junjun nqˈmaˈnte, qa te Pabl, junjun te Apolos, ex junjun te Pegr. Ex at junjun te Crist, chiˈ. 	 Nataka kusema hivi: kila mmoja anasema chake: mmoja husema, "Mimi ni wa Paulo," mwingine: "Mimi ni wa Apolo," mwingine: "Mimi ni wa Kefa," na mwingine: "Mimi ni wa Kristo,".


Tuˈnpetziˈn, tzaj tqanin Jesús qeˈy, a awoˈy kabˈlajaj t‑xnaqˈtzbˈin: ¿Yajtziˈn kyeˈ, majqexpela kye kchi xel lipe kyiˈj? 	 Basi, Yesu akawauliza wale kumi na wawili, "Je, nanyi pia mwataka kwenda zenu?"


Xi tqˈmaˈn ikyjo: Nya kykyaqilxa ma chi saqixa, quˈn bˈiˈntaq tuˈn, alkye tuˈn t‑xi kˈayinte toj kyqˈobˈ aj il. 	 (Yesu alimjua yule ambaye atamsaliti, ndiyo maana alisema: "Ninyi mmetakata, lakini si nyote.")


Ex atzin te Sara, a t‑xuˈjil Abraham, mibˈintaq tzˈalin, ex noq taˈẍtaqljo tchmil. Me tuˈn tnimbˈil Abraham, ja tzaj qˈoˈn kyoklin tuˈn tul jun kyal, quˈn xi tnimin Abraham, qa tilil tiˈj tuˈn tbˈajjo a tqˈma Dios te, qa tuˈntaq tul jun kyal. 	 Kwa imani hata Sara aliamini kwamba Mungu hutimiza ahadi zake, kwa hiyo akajaliwa kuchukua mimba ingawaje alikuwa amepita umri.


Quˈn noq tuˈn tbˈinchbˈin Adán, jaˈ saje kyimin kyibˈaj kykyaqilxjal. Exsin ikyxjo, noq tuˈn Crist kykyaqiljo kchi nimil tiˈj kchi jawil anqˈintl juntl majl. 	 Kama vile watu wote wanavyokufa kwa kujiunga na Adamu, vivyo hivyo wote watafufuliwa kwa kuungana na Kristo.


Xi tqˈmante Pegr te Jesús: WAjaw, tbˈanilx teˈ otoˈ tzaluˈn. Qa taja tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn oxe tal pach; jun te, ex jun te Moisés, ex jun te Elías. 	 Hapo Petro akamwambia Yesu, "Bwana, ni vizuri sana kwamba tupo hapa! Ukipenda nitajenga vibanda vitatu: kimoja chako, kimoja cha Mose na kimoja cha Eliya."


Me ankyeˈ xjal xi kyqˈmaˈn: Quˈn mix aˈl jun ma tzaj qˈmante qaqˈiˈn. Ex xi tqˈmaˈn ichin kye: Ku kyxiˈy aqˈnil toj wawala, ex kˈaˈ txi nchjoˈn twiˈ kykˈuˈja toj tumil tzˈaqle. 	 Wakamjibu: Kwa sababu hakuna mtu aliyetuajiri. Yeye akawaambia, Nendeni nanyi mkafanye kazi katika shamba la mizabibu.


Ex kxel woqxeniˈn kyeˈy toj tbˈi qAjaw, tuˈn tkubˈ kyuˈjinjiˈy uˈj lo kyxol kykyaqil erman. 	 Nawahimizeni kwa jina la Bwana muwasomee ndugu zetu wote barua hii.


Me kyxoljo kawil, attaq jun Parisey, Gamaliel tbˈi, a toktaq te xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, ex nimtaq toklin kyuˈnxjal. Jaw weˈks, ex xi tqˈmaˈn, tuˈn kyex qˈiˈn jun paqjo tsanjil. 	 Lakini Mfarisayo mmoja aitwaye Gamalieli ambaye alikuwa mwalimu wa Sheria na aliyeheshimika sana mbele ya watu wote, alisimama mbele ya lile Baraza, akataka wale mitume watolewe nje kwa muda mfupi.


Twutzxix nya atx juntl tqanil kolbˈil; qalaˈ ikytzin at junjun ma jaw najsinte kynabˈla, quˈn kyaj tuˈn kytxˈixpin teˈ Tbˈanil Tqanil kolbˈil, a aku Crist. 	 Lakini hakuna "Habari Njema" nyingine. Ukweli ni kwamba wako watu wanaowavurugeni, watu wanaotaka kuipotosha Habari Njema ya Kristo.


Tuˈnpetziˈn, tej qkuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, nyakuj o qo kyim tojjo ojtxe qten, ex nyakuj o qo kux muqet junx tukˈa Crist, tej tkuˈx toj txˈotxˈ. Ex tej qjatz toj aˈ, jun techil qa ma qo jaw itzˈje tukˈa jun akˈaj qchwinqil, ikyxjo tzeˈnku jaw itzˈje te Jesús juntl majl kyxol kyimnin. Ex a teˈ akˈaj qchwinqil ma tzaj qkˈmoˈn noq tuˈn qnimbˈil tiˈj tipin Dios, a jatz anqˈin Jesús tuˈn. 	 Maana, mlipobatizwa mlizikwa pamoja na Kristo, na katika ubatizo, mlifufuliwa pia pamoja naye kwa imani yenu katika nguvu ya Mungu ambaye alimfufua Kristo kutoka wafu.


Ex chi bˈet‑xa toj tumil kyxoljo nya nimil. Ikytziˈn, exla qa nchi yolbˈin kyiˈja, a nyakuj aj ilqiˈy, me k‑okil kykaˈyin ajo kybˈinchbˈiˈn wen, ex kchi nimsil tbˈi qMan Dios, aj tpon qˈij tuˈn kynimin. 	 Mwenendo wenu kati ya watu wasiomjua Mungu unapaswa kuwa mwema kabisa, ili hata watakapowasingizieni kwamba mnatenda mabaya, waweze kutambua matendo yenu mema na hivyo wamtukuze Mungu Siku ya kuja kwake.


Ntiˈxtaq wokliˈn, me atziˈn jaˈlin, ma chin tzaj tkaˈyiˈn Dios. Oˈkqinxa nimxix wokliˈn kyxoljo jniˈ xjal jaˈlin. 	 Kwa kuwa amemwangalia kwa huruma mtumishi wake mnyenyekevu. Hivyo tangu sasa watu wote wataniita mwenye heri.


Ayin wejiˈy wabˈj, a twutzxix, a kuˈtz toj kyaˈj te qˈol chwinqil te jun majx. Mikyxiˈ tzeˈnku te maná, a qˈol chwinqil te twutz txˈotxˈ, a xi kywaˈn qtzan qtaˈẍ. Quˈn ayetzin qtaˈẍ, exla qa i waˈn tiˈj, me bˈeˈx i bˈaj kyim. Me ankye te kwaˈl tiˈjjo wabˈj lo, atpen teˈ chwinqil te jun majx. 	 Basi, huu ndio mkate ulioshuka kutoka mbinguni; si kama mana waliyokula babu zetu, wakafa. Aulaye mkate huu ataishi milele."


Xitzin tqanin Jesús kye: ¿Tiˈtzin kyeˈ nkubˈ kyyolin toj bˈe? ¿Ex tiˈtzin quˈnil nchi bˈisin kyeˈ? 	 Akawauliza, "Mnazungumza nini huku mnatembea?" Nao wakasimama kimya, nyuso zao wamezikunja kwa huzuni.


Quˈn ikytziˈn te qAjaw Jesús, a Tkˈwal qMan Dios, a nqo yoliˈn tiˈj kyxola, junx tukˈa Silvano ex Timotey. Ex mina nyolintaq Jesús tukˈa kabˈe tyol, qalaˈ a Jesús kukx nyolin twutzxix tukˈa junchˈin tumil, ex ikyxjo qeˈ. 	 Maana Kristo Yesu, Mwana wa Mungu, ambaye mimi, Silwano na Timotheo, tulimhubiri kwenu, hakuwa mtu wa "Ndiyo" na "Siyo"; bali yeye daima ni "Ndiyo" ya Mungu.


Quˈn tbˈanilxjo luˈn, ex ntzalaj Dios, a Klolqe te jun majx, tiˈj. 	 Jambo hili ni jema na lampendeza Mungu Mwokozi wetu,


Toj jun qˈij, tzuntaq nchi kubˈ t‑xnaqˈtzin Jesús xjal, ex attaqjo tipin Dios tukˈa, tuˈn kyqˈanittaqjo yabˈ. Me antza, attaq junjun Parisey exqetziˈn xnaqˈtzil tiˈjjo ojtxe kawbˈil tzajninqetaq toj junjun kojbˈil, iteˈkutaq toj ttxˈotxˈ Galiley, Judey, ex Jerusalén. Qˈuqleqetaq tkˈatz Jesús toj jun ja, tej kykanin junjun ichin iqintaq jun yabˈ kyuˈn twiˈ tkuẍbˈil. Ex ataqtzin teˈ yabˈ noq otaq tzˈok kˈolpaj. Kyajtaqjo xjal tuˈn tokx kyiˈn twutz Jesús, me mibˈintaq tokx. 	 Siku moja Yesu alikuwa akifundisha. Mafarisayo na walimu wa Sheria kutoka katika kila kijiji cha Galilaya, Yudea na Yerusalemu, walikuwa wameketi hapo. Nguvu ya Bwana ilikuwa pamoja naye kwa ajili ya kuponyea wagonjwa.


Tkyˈeˈtaq Pilat tuˈn ttzaj kyqˈoj xjal tukˈa. Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx xi ttzaqpiˈn Barrabás, ex bˈeˈx xi tqˈoˈn Jesús kye xqˈuqil te aj Rom, tuˈn tok kypejkˈin twutz cruz tuˈn tkyim. 	 Pilato alitaka kuuridhisha huo umati wa watu; basi, akamwachilia Baraba kutoka gerezani. Akaamuru Yesu apigwe viboko, kisha akamtoa asulubiwe.


Tzaj ttzaqˈwin Jesús: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, noqit at‑xix kynimbˈila, ex noqit mi njawje kykˈuˈja, nya noq oˈkxjo luˈn aku bˈant kyuˈn, tzeˈnku xbˈant wuˈn tiˈjjo tqan iw, qalaˈ noqit txi kyqˈmaˈn te wutz luˈn: Ku tela tzaluˈn, ex ku txiˈy toj ttxuyil aˈ, ex akula tzikyˈ. 	 Yesu akawajibu, "Kweli nawaambieni, kama mkiwa na imani bila kuwa na mashaka, mnaweza si tu kufanya hivyo, bali hata mkiuambia mlima huu: Ng'oka ukajitose baharini, itafanyika hivyo.


Quˈn mix aˈl junxjal, aku tzˈel tnikyˈ te t‑xim juntl, qalaˈ oˈkxjo tanminxjal ojtzqilte alkye t‑xilin t‑xim. Ikytzin te Diosjo: Mix aˈlx juntl ojtzqilte t‑xim, qalaˈ noq oˈkxjo tanmin Dios, axjo Xewbˈaj Xjan. 	 Nani awezaye kujua mambo ya ndani ya mtu isipokuwa roho yake mtu huyo? Hali kadhalika, hakuna ajuaye mambo ya Mungu isipokuwa Roho wa Mungu.


Ex nlay txi qqˈmaˈn qa noq aye xjal ẍi tzaj chqˈonte qtzan Juan, quˈn qa ma txi qqˈmaˈn ikyjo, bˈeˈx aku qo kubˈ kybˈyoˈnxjal tukˈa abˈj, quˈn tuˈn kykyaqiljo maˈ xjal lo i xi niminte qa ate Juan jun yolil Tyol Dios. 	 Na tukisema yalitoka kwa binadamu, watu wote hapa watatupiga mawe, maana wote wanaamini kwamba Yohane alikuwa nabii."


Atzin jaˈlin erman, nya il tiˈj tuˈn t‑xi nqˈmaˈn tijjo tqˈijil mo tiˈjjo jtoj tuˈn tul Jesús juntl majl tzaluˈn twutz txˈotxˈ, 	 Ndugu, hakuna haja ya kuwaandikieni juu ya nyakati na majira yatakapotukia mambo haya.


exsin qa otaq tzˈel tnikyˈ te a tqˈma Dios, qa tiˈjtaq Isaac, tuˈn tel poqˈin tyajil Abraham. 	 ingawa Mungu alikuwa amemwambia: "Wazawa wako watatokana na Isaka."


Teˈ tkanin, okx toj tja Zakariy, ex qˈolbˈin te Lisabet. 	 Huko, aliingia katika nyumba ya Zakariya, akamsalimu Elisabeti.


Ex ojtzqiˈn bˈe kyuˈn, jaˈ kchin xeliˈy. 	 Mnajua njia ya kwenda huko ninakokwenda."


Tuˈnpetziˈn jaˈlin, nya noq jun aqˈnilqo, qalaˈ kˈwalbˈajqo te qMan Dios. Ex tuˈntzin kˈwalbˈajqo, at qoklin tiˈj tkyaqiljo at te, noq tuˈn Crist. 	 Basi, wewe si mtumwa tena, bali mwana. Na ikiwa ni mwana, basi, wewe utapokea yote Mungu aliyowawekea watoto wake.


Ex ma txi qˈoˈn ambˈil te, tuˈn tok t‑xbˈalin tzˈumin ex tbˈanilx wen, a saqxix ex nqoptzˈaj wen. (Atzin xbˈalin tzˈumin ex tbˈanilx wen, jun techil tiˈjjo kybˈinchbˈin tzˈaqle kyejo kykyaqil nimil, aye ma tzˈel kypaˈn kyibˈ, tuˈn kyajbˈin te Dios.) 	 Amepewa uwezo wa kujivalia nguo ya kitani safi, iliyotakata na yenye kung'aa!" (Nguo hiyo ya kitani safi ni matendo mema ya watu wa Mungu.)


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, okx Jesús toj bark, ex o xi lipeˈy tiˈj, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin. 	 Yesu alipanda mashua, na wanafunzi wake wakaenda pamoja naye.


Me ante Jesús xi ttzaqˈwin: Mi n‑el kynikyˈa teˈ ntzaj kyqaniˈn weˈy. ¿Ma akutzin tzikyˈx kyeˈ kyuˈn, tkyaqiljo jniˈ kkyˈelix wuˈn? Ex xi kyqˈmaˈn Santyaw tukˈax Juan te: Ok kkyˈelix qe quˈn. 	 Yesu akajibu, "Hamjui mnaomba nini. Je, mnaweza kunywa kikombe nitakachokunywa mimi?" Wakamjibu, "Tunaweza."


Quˈn taj Dios tuˈn tkubˈ yekˈit twutz tkyaqil Ttanim, tuˈn tel tnikyˈ tiˈjjo t‑xim, a ewintaq. Iky t‑xim Diosjo kyjaluˈn: Qa tkyaqil xjal twutz txˈotxˈ at kyoklin junx, tuˈn kyok te Ttanim Dios, ex tuˈn tokx Jesucrist toj kyanmin. Ex noq tuˈn at Crist toj qanmin, loqo nqo ayoˈn tukˈa tqˈuqbˈil qkˈuˈj, tuˈn qpoˈn junx tukˈa toj kyaˈj, jaˈ qo jawila nimsin tuˈn. 	 Mpango wa Mungu ni kuwajulisha watu wake siri hii kuu na tukufu ambayo ni kwa ajili ya watu wote. Na, siri yenyewe ndiyo hii: Kristo yuko ndani yenu, na jambo hilo lamaanisha kwamba ninyi mtaushiriki utukufu wa Mungu.


quˈn twutzx kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa nlay txi nkˈwaˈn juntl majljiˈy kˈwabˈj lo, tzmaxiˈ aj qkˈwan junx kyukˈiy tzma toj Tkawbˈil qMaˈn toj kyaˈj. 	 Kwa maana nawaambieni, sitakunywa tena divai ya zabibu mpaka Ufalme wa Mungu utakapokuja."


Tkyaqiljo kˈwel niminte Tkˈwal Dios, at te chwinqil te jun majx, ex tkyaqiljo a mi nkubˈ niminte, ntiˈ teˈ chwinqil te jun majx. 	 Yeyote, aliye na Mwana wa Mungu anao uzima huo; asiye na Mwana wa Mungu, hana uzima.


Ex xi tqˈmaˈn kye jniˈ xjal, tuˈn kybˈaj kubˈ qe tibˈaj kˈul. Ex i jaw ttzyuˈn jweˈ tal wabˈj exqetziˈn kabˈe tal kyiẍ, ex jaw tkaˈyin twutz kyaˈj, ex xi tqˈoˈn chjonte te Dios kyiˈj. Ex i bˈaj tpiẍiˈn tal wabˈj, ex tzaj tqˈoˈn qeˈy, ex xi qsipiˈn kyexjal. 	 Akawaamuru watu waketi katika nyasi. Kisha akaitwaa ile mikate mitano na wale samaki wawili, akatazama juu mbinguni, akamshukuru Mungu. Halafu akaimega hiyo mikate, akawapa wanafunzi wake, nao wakawapa watu.


Me at junjuntl kyila nwutza. Quˈn at junjun kyxola, a ikyxjo nbˈant kyuˈn tzeˈnku t‑xnaqˈtzbˈin Balaam ojtxe, a kaˈmin tkˈuˈj. A bˈaj oksinte tkˈuˈj Balac, a attaq tqˈoj kyiˈj aj Judiy, tuˈn kyok t‑xmoxin tuˈn kyjaw tzˈaq toj il, noq tuˈn t‑xi kychyoˈn chibˈj, a xi oyit kywutzjo kywutzbˈiyil kydiosxjal, ex tuˈn kybˈinchin aj kyˈaˈjil toj kybˈi. 	 Lakini ninayo machache dhidi yako: baadhi yenu ni wafuasi wa Balaamu aliyemfundisha Balaki kuwatega wana wa Israeli wale vyakula vilivyotambikiwa sanamu za kufanya uzinzi.


Ayiˈy werman, at nkˈuˈja kyiˈja. Mi chi jaw kaˈylaja tuˈn tkyaqiljo n‑ikyˈx kyiˈja, nyakuj jun tiˈ, a ntiˈtaq tbˈajil. 	 Wapenzi wangu, msishangae kuhusu majaribio makali mnayopata kana kwamba mnapatwa na kitu kisicho cha kawaida.


Qˈmantza qeˈy, ¿Aj qa ajiy Crist, a at toklin tuˈn Dios? Chi Jesús kye kyjaluˈn tej t‑xi ttzaqˈwin: Qa ayiˈn, qa nchijiˈy, nlay chinx kynimiˈn. 	 Nao wakamwambia, "Twambie! Je, wewe ndiwe Kristo?" Lakini Yesu akawaambia, "Hata kama nikiwaambieni, hamtasadiki;


Ex nxi tsmaˈn Epafras jun qˈolbˈil, a wukˈiy at toj tze noq tuˈn tpaj Crist, a Jesús. 	 Epafra, mfungwa mwenzangu kwa ajili ya Kristo Yesu, anakusalimu.


Me anteˈ tnejilxix pale jaw weˈks, ex xi tqanin te Jesús: ¿Tiquˈn mi ntzaj ttzaqˈwiˈn chˈin? ¿Tiˈxsiˈn nkyqˈmaˈnxjal tiˈja? 	 Kuhani Mkuu akasimama, akamwuliza Yesu, "Je, hujibu neno? Watu hawa wanashuhudia nini dhidi yako?"


Exla qa nya wen tuˈn nnimsin wibˈa kywutza, me il tiˈj tuˈn nbˈinchiˈn, tuˈntzin tel kynikyˈa weˈy, qa jun taqˈnil qMan Diosqinxixa wen. Ex tuˈntzin ikyjo, kˈwel nqˈmaˈn chˈin kyeˈy tiˈjjo a tzaj tyekˈin qAjaw weˈy, nyakuj noq toj wutzikyˈ. 	 Nitajivuna basi, ingawa haifai! Lakini sasa nitasema juu ya maono na ufunuo alivyonijalia Bwana.


Xi tqanin Jesús te: ¿Tiˈ taja tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn tiˈja? Xi ttzaqˈwin: Xnaqˈtzil, waja tuˈn kykaˈyin nwutza. 	 Yesu akamwuliza, "Unataka nikufanyie nini?" Huyo kipofu akamwambia, "Mwalimu, naomba nipate kuona."


Quˈn tuˈn Xewbˈaj Xjan, qkyaqilx nqo kuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, tuˈn qok te junchˈin Ttanim, a t‑xmilil Crist. Exla qa Judiy mo minaj, exla qa aqˈnil te jun majx, mo tzaqpiˈnj, ma qo ok te junchˈin Ttanim noq tuˈn Xewbˈaj Xjan, a ma tzaj qkˈmoˈn. 	 Maana sisi, tukiwa Wayahudi au watu wa mataifa mengine, watumwa au watu huru, sote tumebatizwa kwa Roho mmoja katika mwili huo mmoja; na sote tukanyweshwa Roho huyo mmoja.


Ex xi tqˈmaˈntl Jesús kyjaluˈn: Atziˈn qˈij te ajlabˈl ma kubˈ bˈinchit tuˈn tajbˈin kyexjal, ex nya qexjal tuˈn kyajbˈin te. 	 Basi, Yesu akawaambia, "Sabato iliwekwa kwa ajili ya binadamu na si binadamu kwa ajili ya Sabato!


Ex nya ilxix tiˈj tuˈn tkubˈ bˈinchit jun tiˈla tiˈj tuˈn jun aˈla, quˈn tuˈn ntiˈ aku tzˈok tzˈaqsit te, qalaˈ axte ntzaj qˈonte chwinqil, kyqˈiqˈ, ex tkyaqil at qe. 	 Wala hatumikiwi kwa mikono ya watu kana kwamba anahitaji chochote kile, kwa maana yeye mwenyewe ndiye anayewapa watu uhai, anawawezesha kupumua na anawapa kila kitu.


Bˈalaqa iky tajbˈil Diosjo, tuˈn tel tpaˈn Onésimo tibˈ tiˈja jun jteˈbˈin qˈij, noq tuˈn tok te jun termana te jun majx, a kˈuˈjlin tuˈn, ex nya noq oˈkx te jun taqˈnila te jun majx toj tjaˈy. Quˈn wajxixa tiˈj, me bˈaˈntla tuˈn tok tkˈuˈjlin wen tzeˈnku weˈ, nya noq jun ichinxi toj tjaˈy, qalaˈ tzeˈnku jun nimil tiˈj tAjaw Tkyaqil. 	 Labda Onesimo aliondoka kwako kwa kitambo tu, kusudi uweze tena kuwa naye daima.


Chjonte qMan Dios tuˈn toyaj nimxix ma tzaj tqˈoˈn qe, a kolbˈil te jun majx. 	 Tumshukuru Mungu kwa ajili ya zawadi yake isiyo na kifani!


Ex qa ma tzaj qˈmaˈn kyeˈy: Lu at toj kˈul, qa chiˈ, mi cheˈxa lolte. Ex qa ma tzaj kyqˈmaˈn: Ku kytzaja. Lu at tuja, qa chiˈ, mi txi kynimiˈn. 	 Basi, wakiwaambieni, Tazameni, yuko jangwani, msiende huko; au, Tazameni, amejificha ndani, msisadiki;


Me toj bˈe attaq jun qya, otaq bˈant kabˈlajaj abˈqˈe tyabˈtlin tuˈn kyyabˈil. Tzaj laqˈe tiˈjxi Jesús, ex ok tmikoˈn ttxaˈn t‑xbˈalin, 	 Mama mmoja, mgonjwa wa kutokwa damu kwa muda wa miaka kumi na miwili, alimfuata Yesu nyuma, akagusa pindo la vazi lake.


¿Ma nyatzin tetaqa txˈotxˈ? ¿Exsin teˈ xi tkˈayiˈn, ma nyatzin tetaqtza tkyaqil pwaq? ¿Tiquˈn xkubˈ tewin qeˈy? ¿Ex tiquˈnil xkubˈ t‑ximin tuˈn tkubˈ bˈinchitjo ikyjo, noq te yekˈbˈil tibˈa, qa jun tbˈanil nimila? Me tojjo lo, nya kye ichin ma nikyˈiniy yol, qalaˈ te Dios. 	 Kabla ya kuliuza lilikuwa mali yako, na baada ya kuliuza, bado hizo fedha zilikuwa zako uzitumie utakavyo. Kwa nini basi, uliamua moyoni mwako kufanya jambo la namna hii? Hukumdanganya mtu; umemdanganya Mungu!"


Me xi kynimiˈn yol te Tbˈanil Tqanil tqˈma Lip tiˈjjo Tkawbˈil Dios ex tiˈj Jesucrist, ex i kuˈx ichin ex qya toj aˈ, te jawsbˈil aˈ. 	 Lakini walipouamini ujumbe wa Filipo juu ya Habari Njema ya Ufalme wa Mungu na jina la Yesu Kristo, walibatizwa, wanawake na wanaume.


Nimin te tuˈn, qa at junchˈin Dios. Tbˈanilx ikyjo, quˈn ikypen kye taqˈnil tajaw iljo bˈiˈn kye kyuˈn, expe nchi tzaj luˈlin tuˈn kyxobˈil te. 	 Je, wewe unaamini kwamba yuko Mungu mmoja? Sawa! Lakini hata pepo huamini hilo, na hutetemeka kwa hofu.


Ex mix aˈl bˈilte alkye ttata ex alkye tnana, ex alkye tyajil, ex tiˈjjo titzˈjlin ex tiˈjjo tkyimlin. Tuˈntzin ikyjo, nyakuj tzeˈnku Jesús, a Tkˈwal Dios, quˈn mix jaˈ saje xkyeye, ex mibˈin bˈaj, ex tok te tnejilxix pale te jun majx. 	 Baba yake na mama yake hawatajwi, wala ukoo wake hautajwi; haisemwi alizaliwa lini au alikufa lini. Anafanana na Mwana wa Mungu, na anaendelea kuwa kuhani daima.


Me atzin teˈ qya xi tqˈmaˈn te: ¿Tiˈtzin quˈn ntzaj tqaniˈn tkˈwaˈy cheˈwe weˈy? Quˈn aj Judiy te, ex ayintzin weˈ jun qya aj Samaria (quˈn kyojjo qˈij anetziˈn nimxtaq qˈoj at kyxol aj Judiy ex aj Samaria). 	 Lakini huyo mwanamke akamwambia, "Wewe ni Myahudi; mimi ni mwanamke Msamaria! Unawezaje kuniomba maji?" (Wayahudi hawakuwa na ushirikiano na Wasamaria katika matumizi ya vitu.)


Exsin qa nya bˈaˈn kybˈinchbˈiˈn tukˈa qˈinimil, a oqxenin kyeˈy, ¿Altzin kye jun aˈla aku tzaj qˈonte kyqˈinimila? 	 Na kama hamjakuwa waaminifu katika mali ya mtu mwingine, ni nani atakayewakabidhi mali yenu wenyewe?


Xi tqˈmaˈn Jesús te: Atzin ntzaj tqˈmaˈn weˈy, qa aku bˈant jun tiˈ wuˈn tiˈj tkˈwala. Kaˈn. Bˈinkutziˈn. Qa at jun xjal at tnimbˈil wiˈja, tkyaqilx aku bˈant wuˈn tiˈj. 	 Yesu akamwambia, "Eti ikiwa waweza! Mambo yote yanawezekana kwa mtu aliye na imani."


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, noq tuˈn kynimbˈil aj Israel, bˈaj ikyˈtze tojjo ttxuyil aˈ, Chikyˈ tbˈi, a xi tpaˈn tibˈ tuˈntzintla tten jun bˈe, nyakutzintlaj toj jun tzqij txˈotxˈ. Ex ikyqextaq kyeˈ aj Egipto kyajtaq kyeˈ tuˈn kyikyˈtz, me bˈeˈx i xi mulqˈaj toj aˈ, tej tok tmujbˈin aˈ tibˈ. 	 Kwa imani watu wa Israeli walivuka bahari ya Shamu, kana kwamba ilikuwa nchi kavu; lakini Wamisri walipojaribu kufanya hivyo walikufa maji.


Ex xi qˈoˈn ambˈil tuˈn tnimsin tibˈ, ex tuˈn tyasin tiˈj Dios, ex tuˈn tkawin tibˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ toj kabˈe toj ox kˈal xjaw. 	 Kisha huyo mnyama akaruhusiwa kusema maneno ya kujigamba na kumkufuru Mungu; akaruhusiwa kuwa na mamlaka kwa muda wa miezi arobaini na miwili.


Alkye nimil nim toklin jun qˈij toj twutz, bˈaˈn, quˈn te nimsbˈil tbˈi qAjaw. Ex alkye mikyxiˈ toj twutz, ex te nimsbˈil tbˈi qAjaw. Ex ikyxjo, alkye nxi tchyoˈn tkyaqil tiˈ, a wen toj twutz, bˈaˈn tuˈn t‑xi tchyoˈn te nimsbˈil tbˈi qAjaw, quˈn kxel tqˈoˈn chjonte te qMan Dios tiˈj. Ex alkyeˈ mi nxiˈ tkyaqil tiˈ tuˈn, a nya wen toj twutz, ex bˈaˈn tuˈn mi txi tchyoˈne, quˈn ex te nimsbˈil tbˈi qAjaw, quˈn ex kxel tqˈoˈn chjonte te Dios tiˈj tkyaqiljo nxiˈ tuˈn. 	 Anayeadhimisha siku fulani anaadhimisha siku hiyo kwa ajili ya kumtukuza Mungu; naye anayekula chakula fulani anafanya hivyo kwa kumtukuza Bwana maana anamshukuru Mungu. Kadhalika naye anayeacha kula chakula fulani anafanya hivyo kwa ajili ya kumtukuza Bwana, naye pia anamshukuru Mungu.


Tuˈnpetziˈn, mix tenil Jesús kyxol Judiy; qalaˈ bˈeˈx etz tojjo ttxˈotxˈ Judey, ex bˈeˈx xiˈ ttxaˈn tzqij txˈotxˈ toj jun tnam, Efraín tbˈi. Axsa kyije tene junx qukˈiy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin. 	 Kwa hiyo, Yesu hakutembea tena hadharani kati ya Wayahudi, bali alitoka hapo, akaenda mahali karibu na jangwa, katika mji uitwao Efraimu. Akakaa huko pamoja na wanafunzi wake.


Me xi ttzaqˈwin Jesús: Lipeka wiˈja jaˈlin. Chi tenku kyeˈ, a kyimninqe toj kynimbˈil, kˈaˈ kux kymuquˈn kyeˈ kyibˈ. 	 Lakini Yesu akamwambia, "Nifuate! Waache wafu wazike wafu wao."


Me atziˈn aqˈnil kubˈ meje twutz kawil, ex ja kubˈsin twutz te: Tata, qˈaqˈintz tkˈuˈja wiˈja. Ok chjetil weˈ wuˈn tkyaqilx, noq tuˈn chebˈeku. 	 Basi, huyo mtumishi akapiga magoti mbele yake, akasema, Unisubiri nami nitakulipa deni lote.


Ex ikyxjo, noq tuˈn tpaj kynimbˈil, iteˈ junjuntl i ok yisoˈn, ex i bˈaj jubˈchin. Ex ilaˈ maj, i kubˈ kˈloˈn tukˈa kxbˈil, ex i kuˈx toj tze. 	 Wengine walidhihakiwa na kupigwa mijeledi, na wengine walifungwa minyororo na kutupwa gerezani.


Nyatza taˈye tzaluˈn, qalaˈ ma jaw anqˈin juntl majl. Kynaˈntzinjiˈy jniˈ yol xbˈaj tqˈmaˈn kyeˈy tiˈjjo lo, tej atxtaq toj txˈotxˈ te Galiley: 	 Hayuko hapa; amefufuka. Kumbukeni aliyowaambieni alipokuwa kule Galilaya:


I xtaˈj qˈol chjonte te Dios tukˈa jun oyaj tzeˈnku ntqˈmaˈn tkawbˈil Dios; jun muj xlukˈekˈ mo kabˈe tal palomj. 	 Pia walikwenda ili watoe sadaka: hua wawili au makinda wawili ya njiwa, kama ilivyotakiwa katika Sheria ya Bwana.


Atzaj teˈ tetz, mix bˈantil tyolin kyukˈa jniˈ xjal, noq tqˈobˈqe i xi tyekin, tuˈn tyekˈinte jun tiˈ. Tuˈntziˈn ikyjo, bˈeˈx el kynikyˈjo jniˈ xjal te, qa attaq jun otaq tli, quˈn kukx xaˈye mix bˈantil tyolin. 	 Alipotoka nje, hakuweza kusema nao. Ikawa dhahiri kwao kwamba alikuwa ameona maono Hekaluni. Lakini akawa anawapa ishara kwa mikono, akabaki bubu.


Kykaˈyink kyeˈ kyibˈ kyeˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil. Quˈn axix kyajjo tuˈn kybˈet tojjo ma xqer xbˈalin, tuˈn kykaˈyinxjal kyiˈj qa wenqe, ex kyaj tuˈn kyqˈolbˈinxjal kye tukˈa kymutxbˈil kyibˈ kyojileˈ bˈe. Tzunxix nkyjyoˈn kyqˈuqil, a tnejilxix iteˈku toj muˈẍ ja te naˈbˈl Dios, exsiˈn tzeˈnku ncheˈx waˈl toj nintz qˈij te wabˈj. 	 "Jihadharini na walimu wa Sheria ambao hupenda kupitapita wamevalia kanzu. Hupenda kusalimiwa na watu kwa heshima masokoni, huketi mahali pa heshima katika masunagogi na kuchukua nafasi za heshima katika karamu.


Quˈn qa ayiˈy nya Judiyqiˈy, ma chi el txˈemiˈn tiˈj jun toj kˈul tqan lobˈj, tuˈn kyok xikybˈiˈn tiˈj jun toj ja tqan lobˈj, a mixsin yaˈtzjo kyeˈ, ayeˈ tqˈobˈkuxix tqan lobˈj, ayeˈ aj Judiy, qa ma chi meltzˈaj, chi okil xikybˈin tiˈjxixjo ttxuyil tbˈanil tqan lobˈj. 	 Ninyi watu wa mataifa mengine, kwa asili ni kama tawi la mzeituni mwitu, lakini mmeondolewa huko, mkapandikizwa katika mzeituni bustanini mahali ambapo kwa asili si penu. Lakini, Wayahudi kwa asili ni kama mzeituni bustanini, na itakuwa jambo rahisi zaidi kwao kupandikizwa tena katika mti huohuo wao.


Atzin te Jesús xi tqˈmaˈn te: Nlayx txi kynimin kye, qa ntiˈ jun techil wipiˈn tuˈn tbˈant. 	 Yesu akamwambia, "Msipoona ishara na maajabu hamtaamini!"


Nchin bˈisiˈn tuˈn nxiˈy lol tey, me qa ẍin weˈtaqkuy, kxeˈl ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn tey, tuˈn tel tnikyˈa te, tzeˈn tuˈn kybˈeteˈ jniˈ xjal toj Ttanim Dios, a Dios itzˈxix. Ex a Ttanim tzyul teˈ yol, a twutzxix, ex nbˈet tzeˈnkuxjo ntzaj t‑xnaqˈtzin, tuˈntzin kyok te yekˈilte Dios kywutzxjal. 	 Ninakuandikia barua hii nikiwa na matumaini ya kuja kwako hivi karibuni.


Me mix jaˈ pone tej qˈa liwey, ex bˈeˈx bˈaj tzaj kywatl kykyaqilx, ex bˈeˈx i xiˈ ktal. 	 Kwa kuwa bwana arusi alikawia kuja, wale wanawali wote wote walisinzia, wakalala.


Kanqetzin kyeˈ tal pichˈ. ¿Ma nyatzin jweˈ kyeˈ tal kybˈaj nkˈayajtz tuˈn kabˈe tal pwaq? Me iˈchaqx nya tal wiˈyilqetz, mix aˈlx junte n‑el naj toj tkˈuˈj qMan Dios. 	 Inajulikana kwamba shomoro watano huuzwa kwa senti kumi, au sivyo? Lakini mbele ya Mungu hasahauliki hata mmoja.


Ex tzaj ttzaqˈwin Jesús qeˈy: ¿Tiquˈn nchi tzaj xobˈa? Noqxla tal chˈin kye kynimbˈil wiˈja. Tej tbˈaj tqˈmaˈn ikyjo, jaw weˈks Jesús, ex nxiku tqˈmaˈn te kyqˈiqˈ ex te aˈ, tuˈn kykubˈ qen. Ex texjo paq, bˈeˈx bˈaj kubˈ nume tkyaqil. 	 Yesu akawaambia, "Enyi watu wenye imani haba; mbona mnaogopa?" Basi, akainuka, akazikemea pepo na mawimbi; kukawa shwari kabisa.


A Dios, a xkubˈ bˈinchinte txˈotxˈ ex tkyaqiljo tkubˈ twutz ex at toj; axix tAjaw kyaˈj ex tAjaw txˈotxˈ. Nyatza najle kyojjo ja, a kybˈinchbˈinxjal. 	 Mungu, aliyeumba ulimwengu na vyote vilivyomo, ni Bwana wa mbingu na nchi; yeye hakai katika hekalu zilizojengwa na watu.


Ikytziˈn, bˈiˈn quˈn qa nqo yolin toj tzeˈnchaqku yol toj kˈulbˈil, nya jun yekˈbˈil qa at Xewbˈaj Xjan qukˈa, tzeˈnku nkyqˈmaˈn, qalaˈ noq tuˈn mi tzˈeleku kynikyˈxjal tiˈj Tbˈanil Tqanil, ex tuˈn kyklet. Me atzin teˈ tuˈn qyolin Tyol Dios nyekˈin teˈ, qa te Diosqo. 	 Hivyo basi, kipaji cha kusema lugha ngeni ni ishara, si kwa ajili ya watu wenye imani, bali kwa ajili ya wale wasioamini; lakini kipaji cha kutangaza ujumbe wa Mungu ni kwa ajili ya wale wanaoamini na si kwa ajili ya wasioamini.


Jax kysiˈpin jun tqan txˈiˈx toj twiˈ tukˈax ttxˈiˈxil. Ex xi kyqˈoˈn jun tze toj tman qˈobˈ tzeˈnkuˈ kyvar nmaq kawil. Exsin i kubˈ meje twutz, me noq tuˈn kyxmayin tiˈj, ex xi kyqˈmaˈn te: Nimxit tbˈiy, ay nmaq kawil kye aj Judiy, chi chiˈ. 	 Kisha wakasokota taji ya miiba, wakamvika kichwani, wakamwekea pia mwanzi katika mkono wake wa kulia. Wakapiga magoti mbele yake, wakamdhihaki wakisema, "Shikamoo mfalme wa Wayahudi!"


ex xi tqˈoˈn chjonte te qMan Dios. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, kubˈ tpiẍin, ex tqˈmaˈ: Atziˈn wabˈj lo atzin wejiˈy nxmilil kxel qˈoˈyit te kyimin noq tuˈn kyel wena. Kybˈinchinkujiˈy luˈn te naˈbˈl weˈy. 	 akamshukuru Mungu, akaumega, akasema: "Huu ndio mwili wangu ulio kwa ajili yenu; fanyeni hivi kwa kunikumbuka."


Atzin jaˈlin, werman, chi Pabl, kchi xel woqxeniˈn toj tqˈobˈ qMan Dios, ex teˈ Tbˈanil Tqaniljo tkˈuˈjbˈil, quˈn at te tipin, tuˈn kychˈiya tuˈn toj kynimbˈila, ex tuˈn ttzaj tqˈoˈn kyeˈy, a jotxjo o tzaj ttziyin teˈ xjan Ttanim. 	 "Na sasa basi, ninawaweka ninyi chini ya ulinzi wa Mungu na ujumbe wa neema yake. Yeye anao uwezo wa kuwajenga ninyi na kuwawezesha mzipate zile baraka alizowawekea watu wake.


Ex ayekuy i xtaˈj qanilte te Juan qa wenqe nyola; ex atziˈn tzaj ttzaqˈwin kyeˈy qa twutzxix teˈ. 	 Ninyi mlituma ujumbe kwa Yohane naye aliushuhudia ukweli.


Tuˈnpetziˈn, aye nchi bˈet tzeˈnkuxjo ntqanin tachbˈil kyxmilil, mi ntzalaj Dios kyiˈj. 	 Watu wanaotii matakwa ya mwili hawawezi kumpendeza Mungu.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, tzaj tqˈmaˈn qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: Qo meltzˈaj majl toj ttxˈotxˈ Judey. 	 Kisha akawaambia wanafunzi wake, "Twendeni tena Yudea!"


Me ma nbˈiˈy, qa ma chi kyij Judiy toj wen tuˈn tkubˈ bˈyet. Tuˈntziˈn, ma txi nchqˈoˈn twutza, ex ma txi nqˈmaˈn kye nchi stzˈimin tiˈj, tuˈn t‑xi kychikyˈbˈin twutza, a tiˈ kyaj tiˈj. 	 Nilipofahamishwa kwamba Wayahudi walikuwa wamefanya njama za kumuua, niliamua kumleta kwako. Nikamwambia washtaki wake walete mashtaka yao mbele yako."


Qa at jun xjal nimxix tipin, a at kxbˈil te kolbˈilte kywutz ileqˈ, exsin tzunxix nxqˈuqintz tiˈj tja, nlay tzˈex qˈiˈn a at toj, ex ntiˈxla aku bˈajte. 	 "Mtu mwenye nguvu anapolinda jumba lake kwa silaha, mali yake yote iko salama.


Tuˈnpetziˈn, at tqˈuqbˈil qkˈuˈj tiˈj. Atziˈn jaˈlin, bˈiˈn quˈn, qa otoˈx tojjo qxmilil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex najchaqx otoˈ tiˈjjo kyaˈj, jaˈ taˈ qAjaw. 	 Tuko imara daima. Tunajua kwamba kuishi katika mwili huu tu ni kukaa mbali na Bwana.


Atzin te Jesús, tej tok tkaˈyin n‑oqˈ Mariy kyukˈaxjo jniˈ Judiy, a otaq chi kanin tukˈa, bˈeˈx tzaj tbˈis, ex tzaj chyoˈn tanmin, 	 Yesu alipomwona analia, na wale Wayahudi waliokuja pamoja naye wanalia pia, alijawa na huzuni na kufadhaika moyoni.


Kykaˈyinktzin kyibˈa tuˈn mi qe kykˈuˈja tiˈj jun kyanmiˈn nya wen, quˈn kchi kˈwel sbˈuˈn tuˈn, tuˈn kyxi tiˈn toj manyor qxopin. 	 Uwe mwangalifu basi mwanga ulio ndani yako usije ukawa giza.


Me ante Jesús tzaj tqˈmaˈn qeˈy: At jun weˈ nwa, a mi ojtzqiˈn kyuˈn. 	 Lakini Yesu akawaambia, "Mimi ninacho chakula msichokijua ninyi."


Nyakuj tzunx nqo bˈisiˈn, me mina; qalaˈ tzunx nqo tzalaja. Nyakuj ntiˈx chˈin at qeˈy, me ma chi qˈinimixxjal quˈn tukˈa Tyol Dios. Nyakuj manyor tal yajqoxa wen, me mina, quˈn tkyaqil at qeˈy tuˈn Crist, a tAjaw Tkyaqil. 	 Ingawa tumeadhibiwa, hatukuuawa; ingawa tunayo huzuni, twafurahi daima; ingawa tu maskini hohehahe, lakini twatajirisha watu wengi; twaonekana kuwa watu tusio na chochote, kumbe tuna kila kitu.


Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn kyjaw anqˈin kye nimil, ayeˈ otaq chi kyim. Ex qa mina, ¿Tiquˈntzin nchi kuˈxa toj aˈ, te jawsbˈil aˈ te jun naˈbˈl kyiˈjjo nimil, ayeˈ o chi kyim? Quˈn qa mi ẍi jaw anqˈin qtzan nimil, bˈeˈx i kyimtz te jun majx. Ex qa ikyjo, ¿Tiquˈntz nchi tzaj kynaˈn, aj kykuˈxa toj aˈ? 	 Kama hakuna ufufuo, je watu wale wanaobatizwa kwa ajili ya wafu wanatumainia kupata nini? Kama wafu hawafufuliwi, ya nini kubatizwa kwa ajili yao?


Tuˈntzintzjo lo, tzaj kylaqˈoˈn jun txˈotxˈ, a ttxˈotxˈil bˈinchil kˈwil, tzeˈnkuxjo tqˈma tAjaw Tkyaqilch. 	 wakanunua nazo shamba la mfinyanzi, kama Bwana alivyoniagiza."


Quˈn noq tuˈn Crist, o chi nimiˈn tiˈj Dios, a jatz anqˈin kyxol kyimnin, ex ma jaw nimsin tuˈn Dios, tuˈntzintla ajo kynimbˈila ex qˈuqbˈil kykˈuˈja tuˈn tten tiˈj Dios. 	 Kwa njia yake, ninyi mnamwamini Mungu aliyemfufua kutoka wafu na kumpa utukufu; na hivyo imani na matumaini yenu yako kwa Mungu.


Me atzin te Simun xi ttzaqˈwin: ¡Ay Xnaqˈtzil! Ma tzˈelkux aqˈwil quˈn, tuˈn qaqˈniˈn, exsin ntiˈx kyiẍtz ma tzyet quˈn. Me tuˈn Tyola saj tqˈmaˈn, chi kˈwelix nxoˈnjiˈy npaˈy te kyiẍbˈil. 	 Simoni akamjibu, "Bwana, tumejitahidi kuvua samaki usiku kucha bila kupata kitu, lakini kwa kuwa umesema, nitatupa nyavu."


Atzin xbˈalin tokxtaq tojjo tnejil ja te naˈbˈl Dios, bˈeˈx kubˈ laqj te kabˈe; tzaj xkye tiˈjjo ttxaˈn jawl, tuˈn tkˈuˈl kanin tiˈjjo juntl ttxaˈn. Ex tzaj luˈlin txˈotxˈ, ex jniˈ abˈj bˈeˈx bˈaj kubˈ kaˈmin, 	 Hapo pazia la Hekalu likapasuka vipande viwili, toka juu mpaka chini; nchi ikatetemeka; miamba ikapasuka;


Me atziˈn jaˈlin, ma chinka, tuˈntzin nteˈn tukˈa a saj chqˈoˈn weˈy. Ex mix aˈl jun kye ntzaj qaninte weˈy, jaˈ ma chinkiy. 	 Lakini sasa namwendea yule aliyenituma; na hakuna hata mmoja wenu anayeniuliza: Unakwenda wapi?


Tuˈnpetziˈn, kukx nqo yoliˈn kyiˈja kyxol kykyaqil Ttanim Dios, quˈn tuˈn nimxix kynimbˈila ex tuˈn waˈlqexixa toj tkyaqiljo nya bˈaˈn ntzaj kyuˈnxjal, ex toj tkyaqiljo bˈis n‑ikyˈx kyuˈn. 	 Ndio maana sisi tunajivunia ninyi katika makanisa ya Mungu. Tunaona fahari juu ya jinsi mnavyoendelea kuamini na kustahimili katika udhalimu wote na mateso mnayopata.


Attaq jun ichin toj tnam te Cesarea, Cornelio tbˈi, nejinel kywutz jun chˈuq xoˈl qˈaqˈ, Italiano tbˈi. 	 Kulikuwa na mtu mmoja huko Kaisarea aitwaye Kornelio, Jemadari wa kikosi kimoja kiitwacho "Kikosi cha Italia."


Xi tqˈmaˈn Jesús kye: ¿Ma naˈmtzin tkux kyuˈjin kyejiˈy bˈant jun maj tuˈn qtzan David, a nimx toklin, tej ttzaj waˈyaj tiˈj kyukˈa tukˈa? 	 Yesu akawajibu, "Je, hamjapata kusoma juu ya kile alichofanya Daudi wakati alipohitaji chakula? Yeye pamoja na wenzake waliona njaa,


Tej kybˈinte ikyjo, noq i bˈaj jaw kaˈylaj, ex bˈeˈx kyij kytzaqpiˈn. 	 Waliposikia hivyo wakashangaa; wakamwacha, wakaenda zao.


Atzin jyoj qˈoj, antza bˈaje tiˈjxi tnam. Ex kyuˈn jniˈ kyimnin, etz ajqelin chikyˈ japin tzma tiˈj ttzi jun chej, ex pon piqˈj jweˈlajaj toj jun mutxˈ ajlabˈ tiˈjile tnam. 	 Zabibu zikakamuliwa ndani ya hilo shinikizo lililoko nje ya mji, na damu ikatoka katika shinikizo hilo mtiririko mrefu kiasi cha mita mia tatu na kina chake kiasi cha mita mia mbili.


Tzaj meltzˈaj te tAjaw Tkyaqil, exsin xi kyimtz toj twutz Pegr. Bˈeˈxpen i ul julkˈaj tej tyol Jesús toj tkˈuˈj Pegr, aj otaq chex tqˈmaˈn te kyjaluˈn: A naˈmxtaq toqˈ tman ekyˈ, ok kchin kˈwel tewiˈn oxe maj. 	 Bwana akageuka na kumtazama Petro, naye Petro akakumbuka yale aliyokuwa ameambiwa na Bwana: "Leo kabla jogoo hajawika, utanikana mara tatu."


Qa at jun aˈla saj qaninte kyeˈy: ¿Tiquˈnil n‑el kypjuˈn? qa chiˈ. At k‑okile te qAjaw, chichkujiˈy. 	 Kama mtu akiwauliza, kwa nini mnamfungua, mwambieni, Bwana ana haja naye."


¿Ma oktzin ktzaqpajila toj twutza te najin, a tzul tuˈn Dios, a ay nyolbˈin kyiˈjjo nchi bˈinchin il? Quˈn tuˈn ikyjo, axl nbˈantjo tuˈn. 	 Lakini wewe, rafiki, unayewahukumu wale wanaofanya mambo kama hayo bali wewe pia unayafanya, je unadhani utaiepa hukumu ya Mungu?


Ex nlay qo numj tuˈnjo qˈuqbˈil qkˈuˈj lo, quˈn ate Dios ma nojsin te qanmin tukˈa tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, noq tuˈn Xewbˈaj Xjan, a tzaj tqˈoˈn qe. 	 Tumaini hilo haliwezi kutuhadaa, maana Mungu amekwisha miminia mioyoni mwetu upendo wake kwa njia ya Roho Mtakatifu aliyetujalia.


Me, ¿Tiˈtzin toke te tuˈn t‑xoˈn yol tiˈj qMan Dios? Quˈn ma akupela tqˈma jun kˈwil te bˈinchilte, ¿Tiquˈn ẍin kubˈ tbˈinchiˈn ikyjo? 	 Lakini, ewe binadamu, u nani hata uthubutu kumhoji Mungu? Je, chungu chaweza kumwuliza mfinyanzi wake: "Kwa nini umenitengeneza namna hii?"


Xi qˈiˈn Jesús twutz Pilat, a aj kawil, exsin xi tqanin te: ¿Atzinjiy a nmaq kawil kye Judiych? Axa ma qˈmante, chi Jesús. 	 Yesu alisimamishwa mbele ya mkuu wa mkoa. Basi, mkuu wa mkoa akamwuliza, "Je, wewe ndiwe Mfalme wa Wayahudi?" Yesu akamwambia, "Wewe umesema."


Tiˈjjo nbˈajtaq iteˈ junjunkye, xi chikyˈbˈinte te Lejantr, jun xjal, a otaq txi kylimoˈn Judiy, kywutz kykyaqiljo, a iteˈtaq antza. Xitzin tqanin Lejantr tukˈa tqˈobˈ, tuˈn mina chi chˈotj xjal, quˈn tuˈntaq tyolin twutz tnam te kolbˈil kye jniˈ Judiy. 	 Kwa vile Wayahudi walimfanya Aleksanda ajitokeze mbele, baadhi ya watu katika ule umati walidhani kuwa ndiye. Basi, Aleksanda aliwaashiria watu kwa mkono akitaka kujitetea mbele ya ule umati wa watu.


Tuˈn bˈant tuˈn, kubˈ tbˈisin Moisés qa akutaq tzˈel kynikyˈjo t‑xjalil te, qa attaq toklin tuˈn Dios tuˈn kytzaqpajjo t‑xjalil tjaqˈ tkawbˈil aj Egipto. Me mix ele kynikyˈ te. 	 (Alidhani kwamba Waisraeli wenzake wangeelewa kwamba Mungu angemtumia yeye kuwakomboa, lakini hawakuelewa hivyo.)


Quˈn noqit mi tzˈajtz tajsin Dios kyiˈjjo qˈij anetziˈn, mixitla aˈlx jun aku kyij anqˈin. Me ok ajitz tajsin Dios noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj kyiˈjjo o chi jaw tskˈoˈn. 	 Kama Bwana asingepunguza siku hizo, hakuna binadamu ambaye angeokolewa. Lakini kwa ajili ya wateule wake, Bwana amezipunguza siku hizo.


tuˈntzintla kywaˈn kychibˈjil nmaq kawil, ex jniˈ nejinel kye xoˈl qˈaqˈ, ex kye ichin nimxix kyipin, ex kychibˈjil chej kyukˈaxjo iteˈkx chejil kyibˈaj, ex kychibˈjil tkyaqilxjal, exla qa aqˈnil mo tajaw aqˈuntl, mo qa nmaq xjal mo minaj. 	 Njoni mkaitafune miili ya wafalme, ya majemadari, ya watu wenye nguvu, ya farasi na wapanda farasi wao; njoni mkaitafune miili ya watu wote: walio huru na watumwa, wadogo na wakubwa."


Me atzaj teˈ tkˈlet, ex tuˈntaq tok laqtzˈin, xi tqanin Pabl te xoˈl qˈaqˈ, a attaq antza. Chiˈ kyjaluˈn: ¿Ma attzin kyeˈ kyoklin, tuˈn tok laqtzˈit jun xjal, a at toklin te Rom, ex naˈm tok toj paˈbˈin? 	 Lakini walipokwisha mfunga ili wamchape viboko, Paulo alimwuliza jemadari mmoja aliyesimama hapo, "Je, ni halali kwenu kumpiga viboko raia wa Roma kabla hajahukumiwa?"


Me ayetzin kye Judiy anetziˈn, wentaq chˈintl kyeˈ kynabˈl tzeˈnqeku kyej te aj Tesalónica, quˈn tuˈn toj twenil, xi kybˈiˈn kyyol Pabl ex Silas, ex i xpichˈin Tyol qMan Dios junjun qˈij, tuˈntzin telxix kynikyˈ te, qa twutzxtaqjo nyolajtz kye. 	 Watu wa huko walikuwa wasikivu zaidi kuliko wale wa Thesalonika. Waliupokea ule ujumbe kwa hamu kubwa, wakawa wanayachunguza Maandiko Matakatifu kila siku, ili kuona kama yale waliyosema Paulo na Sila yalikuwa kweli.


Me atzin David jun yolil Tyol Dios, chi Pegr. Bˈiˈntaq tuˈn qa otaq tzaj tqˈmaˈn Dios, qa jun t‑xkachmanbˈaj tuˈn tok te nmaq kawil te jun majx. 	 Lakini kwa vile Daudi alikuwa nabii, alijua kuwa Mungu alimwapia kiapo kwamba atamtawaza mmoja wa uzawa wake kuwa mfalme mahali pake.


Qa ma qo ikyˈa tibˈajjo tumil toj twutz junjun kyeˈ tiˈj taqˈin Dios, ala Dios ojtzqilte. Me nya ikyjo; qalaˈ nchin yoliˈn tojxix tumil tuˈntzin kyel wena. 	 Ikiwa tumeonekana kuwa wendawazimu, hiyo ni kwa ajili ya Mungu; na ikiwa tunazo akili zetu timamu, hiyo ni kwa faida yenu.


Xi ttzaqˈwin Jesús te: O tlixiy, ex ayintzinjiˈy, a nchin yoliˈn tukˈiy. 	 Yesu akamwambia, "Umekwisha mwona, naye ndiye anayesema nawe sasa."


Tbˈajlinxiˈ ttxjoˈn qqaˈn, ok tqˈoˈn Jesús ttxoˈw, ex ok qe juntl majl tiˈj meẍ, ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy: ¿Man tzˈel kynikyˈa tiˈjjo xbˈant wuˈn kyxola? 	 Alipokwisha waosha miguu na kuvaa tena vazi lake, aliketi mezani, akawaambia, "Je, mmeelewa hayo niliyowatendeeni?


Ma nliˈy, ex ayinkuxixa ẍin lonte qa a Jesúsjo Tkˈwal Dios. 	 Mimi nimeona na ninawaambieni kwamba huyu ndiye Mwana wa Mungu."


ex k‑okil tzˈaq jun tala jaˈlin. Ex ajtzin tul itzˈje, k‑okil tqˈoˈn tbˈi Jesús. 	 Utachukua mimba, utamzaa mtoto wa kiume na utampa jina Yesu.


Tzuntaq nbˈajjo ikyjo, tej tpon kanin jun ichin tkˈatz Jesús, Jayr tbˈi, nejinel tojjo muˈẍ ja te kynaˈbˈl Dios aj Judiy. Atzin tej ichin anetziˈn bˈeˈx kubˈ meje t‑xe tqan Jesús, exsin kubˈsin twutz, tuˈntzintla t‑xiˈ Jesús tzmax tja, 	 Hapo akaja mtu mmoja aitwaye Yairo, ofisa wa sunagogi. Alijitupa miguuni pa Yesu, akamwomba aende nyumbani kwake,


Jaw ẍchˈin, ex tqˈma: ¿Tiˈn taja wukˈiy? Ay Jesús Tkˈwal Dios, a nimx toklin tkawbˈil. Chin kubˈsil nwutza tey, tuˈn mina chin kubˈ tyajinxa. 	 akisema kwa sauti kubwa, "Una shauri gani nami, wewe Yesu Mwana wa Mungu aliye juu? Kwa jina la Mungu, nakusihi usinitese!"


Tuˈnpetziˈn, mi qo ktan toj qnimbˈil tzeˈnqekuˈ xjal nchi ktan, aj tul ileqˈ. Qalaˈ qkˈasim qibˈ toj qnimbˈil, ex tenxit qnabˈl, tuˈntzintla noq bˈinchil qten, aj tul. 	 Basi, tusilale usingizi kama wengine; tunapaswa kukesha na kuwa na kiasi.


Ex ayetziˈn xjal bˈeˈx i bˈaj jaw kaˈylaj, tej tok kykaˈyin tbˈant kyyoliˈn a mibˈintaq chi yolin; ex otaq bˈant kybˈetjo a mibˈintaq chi bˈet; ex otaq jqet kyẍkyin a mibˈintaq chi bˈin; ex otaq chi el weˈ kox, ex otaq kˈant kywutzjo moẍqetaq. Jotxjo jniˈ xjal i bˈaj ok ten nimsil tbˈi Dios, a kyDios aj Israel. 	 Umati ule wa watu ulishangaa sana ulipoona bubu wakiongea, waliokuwa wamelemaa wamepona, viwete wakitembea na vipofu wakiona; wakamsifu Mungu wa Israeli.


Me attaq junjuntl kyxol bˈeˈx i xiˈ qˈmalte kye Parisey tiˈ otaq kubˈ tbˈinchin Jesús tukˈa Lázaro. 	 Lakini baadhi yao walikwenda kwa Mafarisayo wakatoa taarifa ya jambo hilo alilofanya Yesu.


ex tuˈn tten kynabˈl, ex tuˈn kyok tzˈaqle toj tkyaqil, ex tuˈn tok tilil kyuˈn toj kyaqˈin toj kyja, ex tuˈn kyoyin jun tiˈ te juntl, ex bˈaˈn tuˈn kyniminte kychmil toj tkyaqil, tuˈntzin mi tzˈel kyiˈjlinxjal Tyol Dios. 	 wawe na kiasi na safi, waangalie vizuri mambo ya nyumbani, na wawatii waume zao, ili ujumbe wa Mungu usije ukadharauliwa.


¿Tiquˈntzin njaw kynimsin kyeˈ kyibˈ twutz Dios, tuˈn t‑xi kyqˈmaˈn kye nimil nya Judiyqe, qa il tiˈj tuˈn tkubˈ nimit tkyaqil tkawbˈil Moisés tibˈajjo kychwinqil xjal, ex naˈmx tbˈantqe qniminte, exqetziˈn ojtxe qxeˈchil? Noq ma tzˈok kytzˈaqtzin kyejiˈy mikyxi te Diosjo ntqˈmaˈn. 	 Sasa basi, kwa nini kumjaribu Mungu kwa kuwatwika hao waumini mzigo ambao wala babu zetu, wala sisi hatukuweza kuubeba?


Mi kubˈ tqˈoˈn tqˈobˈa jun paqx tibˈaj jun aˈla tuˈn tok te nejinel toj Ttanim Dios, qa naˈmxtaq tok tkaˈyin tbˈinchbˈin. Quˈn yajtzilaˈ, qa nyataqku wen tbˈinchbˈin, ajin kxel bˈlen toj til. Qalaˈ kaˈyinkxix tibˈa wen. 	 Usiharakishe kumwekea mtu yeyote mikono kwa ajili ya kumtumikia Bwana. Usishiriki dhambi za wengine; jiweke katika hali safi.