Qa bˈaˈn jniˈ kybˈinchbˈin, qa ma chi ja kychˈiysin kyal toj wen, ex bˈaˈn nchi xkˈamin kyiˈjxjal toj kyja, ex qa o tzˈel kytxjoˈn tiˈj kyqan nimil, ex qa nchi mojin kyiˈjjo a nim n‑ikyˈx kyuˈn, ex kukx n‑ok tilil kyuˈn, tuˈn kybˈinchinte tkyaqiljo wen. 	 na awe mwenye sifa nzuri: aliyewalea watoto wake vizuri, aliyewakaribisha wageni nyumbani kwake, aliyewaosha miguu watu wa Mungu, aliyewasaidia watu wenye taabu, na aliyejitolea kufanya mambo mema.


Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈntljo qya te: Ay Tata, qˈoˈntzinjiy cheˈwe weˈy, tuˈntzintla mina tzajitl kˈwaj wiˈja, ex tuˈntzintla mi chin tzajitla qˈaˈyil tzmax tzaluˈn. 	 Huyo mwanamke akamwambia, "Mheshimiwa, nipe maji hayo ili nisione kiu tena; nisije tena mpaka hapa kuteka maji."


Tej kybˈaj kˈulin twutz, bˈeˈxsin i meltzˈajtz toj tnam te Jerusalén, me ox chi tzalajx wen. 	 Wao wakamwabudu, wakarudi Yerusalemu wakiwa na furaha kubwa:


Me ante Jesús bˈeˈx el tnikyˈ tiˈjjo nkubˈ kyximintaq, ex xi tqˈmaˈn kye: ¿Tzeˈn tten n‑okxjo nya bˈaˈn toj kynabˈla? 	 Yesu aliyajua mawazo yao, akasema, "Kwa nini mnawaza mabaya mioyoni mwenu?


ex qa ojtzqiˈn tajbˈil tuˈn, exsiˈn tkawbˈil, a ntzaj xnaqˈtzintiy, ex qˈuqle tkˈuˈja tiˈj, qa kukx nkubˈ tbˈinchinjiˈy wen. 	 kwa njia ya Sheria unajua matakwa ya Mungu na unaweza kuchagua jambo jema;


Tbˈajlinxiˈ twaˈn Judas pan, bˈeˈx ex toj qnikyˈin. 	 Basi, Yuda alipokwisha twaa kile kipande cha mkate, akatoka nje mara. Na ilikuwa usiku.


Atzaj teˈ tok kychmoˈnxjal kyibˈ, xi tqanin Pilat kye: ¿Ankyeˈ kyaja tuˈn t‑xi ntzaqpiˈn: A Barrabás, mo a Jesúsj, a tok tbˈi te Crist? chiˈ. 	 Hivyo, watu walipokusanyika pamoja, Pilato akawauliza, "Mwataka nimfungue yupi kati ya wawili hawa, Baraba ama Yesu aitwae Kristo?"


Me qo ximin tiˈj Jesús: Kabˈe qˈij, ok tqˈoˈn Dios toklin nyala tzeˈn kye angel, qalaˈ ikyjo tzeˈnku xjal, quˈn iltaq tiˈj tuˈn tkyim, ex jun angel nlay bˈant tuˈn tkyim. Noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qMan Dios, kyime Tkˈwal, tuˈn tpaj tkyaqil xjal. Tuˈntzin ikyjo, nimxix toklin jaˈlin, ex nim tqoptzˈajiyil tipin Dios, noq tuˈn tkyimlin twutz cruz. 	 Lakini twamwona Yesu ambaye alifanywa kwa kitambo kidogo kuwa chini zaidi kuliko malaika, ili kwa neema ya Mungu afe kwa ajili ya watu wote. Sasa tunamwona ametawazwa kwa utukufu na heshima kwa sababu ya kifo alichoteseka.


Quˈn ikytziˈn ntqˈmaˈn Dios toj Tuˈjil Tyol kyjaluˈn: Kˈwel nqˈonjiˈy Abˈj toj tnam Sion, a nimxix toklin te tqˈuqiljo ja. Atzin Abˈj lo, skˈoˈnxix wuˈn ex tbˈanilxix. Alkyejo knimil tiˈj, nlay tzˈel toj txˈixewch. 	 Maana Maandiko Matakatifu yasema: "Tazama! Naweka huko sioni jiwe kuu la msingi, jiwe la thamani kubwa nililoliteua. Mtu atakayemwamini yeye aliye hilo jiwe, hataaibishwa."


Tzajtzin ttzaqˈwin aj Etiopía: ¿Tzeˈn tten aj tel nnikyˈa te, ex mix aˈl ntzaj chikyˈbˈinte weˈy? Xi tqˈmaˈn, tuˈn tjax Lip toj tkarwaj, ex tuˈn tkubˈ qe junx tukˈa. 	 Huyo mtu akamjibu, "Ninawezaje kuelewa bila mtu kunielewesha?" Hapo akamwalika Filipo apande juu, aketi pamoja naye.


Nchi etzkutaqjo ayej moẍqetaq, tej tul qˈiˈn juntl ichin, a mibˈin yolin te Jesús, quˈn tokxtaq jun taqˈnil tajaw il toj tanmin. 	 Watu walipokuwa wanakwenda zao, wengine walimletea Yesu mtu mmoja aliyekuwa bubu kwa sababu alikuwa amepagawa na pepo.


Tbˈajlinxiˈ twaˈn Judas, bˈeˈx okx tajaw il toj tanmin. Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn Jesús te: Atzin tuˈn tkubˈ tbˈinchiˈn, bˈinchinkutziˈn jaˈlinxix. 	 Yuda alipokwisha pokea kipande hicho, Shetani akamwingia. Basi Yesu akamwambia, "Unachotaka kufanya, kifanye haraka!"


I xi ttzaqˈwin Jesús: Qa ma jaw nimsin wibˈa wuˈnx wibˈxa, ntiˈla tajbˈin nyola. Me an wejiˈy ma jaw nimsinwe a nMaˈn, a axjo nkyqˈmaˈn qa kyDiosa. 	 Yesu akawajibu, "Nikijitukuza mwenyewe, utukufu wangu si kitu. Baba yangu ambaye ninyi mwasema ni Baba yenu, ndiye anayenitukuza.


Ex qa at jun kyxola, a at chˈin tqˈinimil, bˈaˈn tuˈn ttzaj waˈn tja, qa at waˈyaj tiˈj, tuˈntzin mi chi tzaj kawiˈn tuˈn Dios tuˈn tpajjo chmobˈl ikyjo. Ex atzin txqantl tiˈ, kˈwel nnikˈuˈn, aj npoˈn kyukˈiy. 	 Na kama kuna yeyote aliye na njaa, na ale nyumbani kwake, ili kukutana kwenu kusisababishe hukumu. Lakini, kuhusu yale mambo mengine, nitawapeni maelezo nitakapokuja.


Aye xjal kchi tzajil toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, tuˈn kychmoˈn kyibˈ kyiˈjile Ttanim Dios ex tiˈjile tnam, a kˈuˈjlin tuˈn. Me ate Dios ktzajil qˈonte qˈaqˈ toj kyaˈj, tuˈn kytzˈeˈy te jun majx. 	 Walitawanyika katika nchi yote, wakaizunguka kambi ya watu wa Mungu na mji wa Mungu aupendao. Lakini moto ulishuka kutoka mbinguni, ukawaangamiza.


Ex kykyaqil xjal antza i ok ten yolil tiˈj; attaq junjun nqˈmante: Ajo ichin wen, chi chiˈ. Ex attaq junjuntl nqˈmante: ¡Mina! Quˈn nya wen teˈ ichin a, quˈn noq tok sbˈul kyexjalch. 	 Kulikuwa na minong'ono mingi katika umati wa watu. Baadhi yao walisema, "Ni mtu mwema." Wengine walisema, "La! Anawapotosha watu."


Ex ma tzˈel naj toj kykˈuˈja a saj tqˈmaˈn Dios kyeˈy, a ayiˈy kˈwalbˈajqiˈy te. Quˈn chitzin Diosjo kyjaluˈn toj Tuˈjil Tyol: Nkˈwal, mi tzˈel kyikyˈiˈn aj tjikysin Dios tiˈj kychwinqila, quˈn n‑ajbˈin te qˈol tumil toj kynimbˈila. Ex mi chi kubˈ numja, aj kykubˈ kawiˈn tuˈn. 	 Je, mmesahau yale maneno ya kutia moyo ambayo Mungu anawataja ninyi kuwa wanawe? "Mwanangu, usidharau adhabu ya Bwana, wala usife moyo anapokukanya.


ex chiˈ kyjaluˈn: Twutzxix kxel nqˈmaˈn tey, qa il tiˈj tuˈn tkubˈ nkyˈiwliˈn, ex k‑elil anqˈin nimxix tyajila tiˈja. 	 Mungu alisema: "Hakika nitakubariki na nitakupa wazawa wengi."


Qalaˈ noqx ma chi jaw bˈisiˈn tuˈn xi nqˈmaˈn tkyaqiljo luˈn kyeˈy. 	 Kwa kuwa nimewaambieni mambo hayo mmejaa huzuni mioyoni mwenu.


Quˈn a nxnaqˈtzin tibˈ nlay jawjo toklin tibˈajjo nxnaqˈtzinte. Ex nlay jaw toklin aqˈnil tibˈaj tajaw aqˈuntl. 	 "Mwanafunzi si mkuu kuliko mwalimu wake, wala mtumishi si mkuu kuliko bwana wake.


Il tiˈj jun nejinel ikyjo, quˈn tuˈn at nim xjal ajqˈoj tiˈj Tbˈanil Tqanil. Ex nimku xjal ntiˈ tajbˈin kyyol, ex nchi kubˈ kysbˈuˈn txqantl. Kyxoljo xjal luˈn nimku nkyqˈmaˈn, qa il tiˈj tuˈn tok kyechil tiˈj kytzˈumil tzeˈnku kyij tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios, qa kyajxjal tuˈn kykyij toj wen tukˈa Dios. Me tkyaqiljo yol luˈn, nya twutzx. 	 Maana, wako watu wengi, hasa wale walioongoka kutoka dini ya Kiyahudi, ambao ni wakaidi, wanaowapotosha wengine kwa upumbavu wao.


Aj kybˈintejiˈy jniˈ yol lo, okxpetzin kchi oqˈiltza, ex okxpetzin kchi juˈchˈil kystetza tuˈn nimx kyixkˈoj, quˈn oˈkqex Abraham, Isaac, Jacob ex kykyaqiljo jniˈ yolil Tyol Dios ojtxe, ok kchi kylabˈila tojjo Tkawbˈil qMan Dios. Me ayetzin kyetza axsa kchi kyjela tzaqpiniy peˈn. 	 Ndipo mtakuwa na kulia na kusaga meno, wakati mtakapowaona Abrahamu, Isaka na Yakobo, na manabii wote wapo katika Ufalme wa Mungu, lakini ninyi wenyewe mmetupwa nje!


Tuˈnpetziˈn, wajatlaˈy tuˈn kymejeˈ qya kuˈxinqex, aye o chi kyim tnejil kychmil, tuˈntzintla kyul kyal, ex tuˈn tbˈant kykawin toj kyja, ex tuˈn mi txi kyqˈoˈne ambˈil te tajaw il, tuˈn kyyolinxjal nya bˈaˈn tiˈj qnimbˈil noq tuˈn kypaj. 	 Kwa hiyo ningependelea wajane vijana waolewe, wapate watoto na kutunza nyumba zao ili adui zetu wasipewe nafasi ya kusema mambo maovu juu yetu.


Ex toxin: Aˈlchaqx jun aˈla, nxi tkˈwaˈn jun wiq vin, nlay ttziye, tuˈn t‑xi tkˈwaˈn junl wiq kˈwabˈj, a saq, quˈn naqˈle tiˈjjo tkˈwaˈ, a tbˈanilx toj twutz. Ikytzin kyejiˈy naqˈleqe kyeˈ tiˈjjo ojtxe tumil. Tuˈnpetziˈn kykyˈeˈy tuˈn kyxi lipey tiˈj nxnaqˈtzbˈila, a saq, exla qa wenxixtl tzeˈnku ojtxe. 	 Wala hakuna mtu ambaye hutamani kunywa divai mpya baada ya kunywa ya zamani, kwani husema: Ile ya zamani ni nzuri zaidi."


Jun maj, jun kawil xi tqanin te Jesús kyjaluˈn: Ay, xnaqˈtzil wenxix, ¿Tiˈn kˈwel nbˈinchiˈn, tuˈn nkanbˈintejiˈy chwinqil te jun majx? 	 Kiongozi mmoja, Myahudi, alimwuliza Yesu, "Mwalimu mwema, nifanye nini ili niweze kuupata uzima wa milele?"


Ayiˈn Simun, a Pegr nbˈiˈy, jun taqˈnil ex jun tsanjil Jesucristqiˈn. Kxel ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn te kyeˈy, a ayiˈy at jun kynimbˈila tbˈanilx tzeˈnku qeˈ, noq tuˈn Dios, a qAjaw Jesucrist, a tzˈaqlexix. 	 Mimi Simoni Petro, mtumishi na mtume wa Yesu Kristo, nawaandikia ninyi ambao, kwa wema wake Mungu wetu, na Mwokozi Yesu Kristo, mmejaliwa imani ileile ya thamani kuu tuliyojaliwa sisi.


Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy: Kyqaninxa, ex ktzajil tqˈoˈn Dios; kyjyoma t‑xilin tajbˈil qMan, ex knetil kyuˈn; kyqˈolbˈinxa toj kynaˈj Diosa, ex ktzajil ttzaqˈwin kyeˈy. 	 Kwa hiyo, ombeni, nanyi mtapewa, tafuteni, nanyi mtapata, bisheni nanyi mtafunguliwa.


quˈn tqˈma Dios te Moisés kyjaluˈn: Kˈwel nnajsin weˈ til jun xjal, qa waja tuˈn tkubˈ nnajsiˈn, ex ktzajil qˈaqˈin nkˈuˈja tiˈj jun xjal, qa waja tuˈn ttzaj qˈaqˈin nkˈuˈja tiˈjch. 	 Maana alimwambia Mose: "Nitamhurumia mtu yeyote ninayetaka kumhurumia; nitamwonea huruma mtu yeyote ninayetaka."


N‑ajbˈin te atzˈin tiˈj chibˈj, tuˈn mi junxiyixe. Ikyqexsin qeˈ, kkyˈelix tiˈchaqku tiˈ quˈn, tuˈn mina qox toj il. 	 "Maana kila mmoja atakolezwa kwa moto.


Tuˈntzin tpajjo ikyjo, nimx tzaj kyqˈojxjal tiˈj, tuˈn tkubˈ kybˈyoˈn, nya noq tuˈn tkubˈ tqˈanin jun xjal toj qˈij te ajlabˈl, qalaˈ tuˈn tyol, ok tqˈon tibˈ te Dios, teˈ t‑xi tqˈmaˈn qa aku Dios te ttata. 	 Kwa sababu ya maneno haya, viongozi wa Wayahudi walizidi kutafuta njia ya kumwua Yesu: si kwa kuwa aliivunja Sheria ya Sabato tu, bali pia kwa kuwa alisema kwamba Mungu ni Baba yake, na hivyo akajifanya sawa na Mungu.


quˈn tuˈn tyabˈ twiˈxjal nlay bˈantjo bˈaˈn twutz qMan Dios. 	 Mwenye hasira hawezi kutimiza matakwa ya Mungu yaliyo ya haki.


Ok laqˈe tkˈatzjo xjal kyˈixbˈine, jatz tiˈn t‑aseyt exsin vin te qˈanbˈil, exsin ok tentz suˈlte tiˈjileˈ jniˈ tkyˈixlbˈin xjal. Atzaj teˈ tbˈaj tsuˈn, ok tqˈoˈn bˈuˈẍ te potzbˈilte, exsin jax tqˈoˈntz tibˈajjo tchej. Xi tiˈn toj jun ja, jaˈ ntzaje qˈoˈn qkuẍbˈil, exsin axsa kubˈe tene kaˈyilte. 	 Akamwendea, akamtibu majeraha yake kwa kumtia mafuta na divai; na kuyafunga halafu akampandisha juu ya punda wake akampeleka katika nyumba moja ya wageni akamuuguza.


Ex ma txi kykujsin kykˈuˈja tuˈn nim ma tzikyˈx kyuˈn tuˈn npaja, ex mi ẍi kubˈ numja. 	 Wewe unayo saburi, umestahimili taabu nyingi kwa ajili ya jina langu, wala hukuvunjika moyo.


A noqit ikytzjo, mitla xjatz anqˈintl juntl majl te Cristtz. 	 Kama hakuna ufufuo wa wafu, basi, Kristo naye hakufufuka;


Quˈn noq tuˈn qnimbˈil tiˈj Jesús, ma tzaj tqˈoˈn Dios t‑xtalbˈil qe, a tuˈn waˈlqoxix toj qnimbˈil. Ex nqo tzalaj tuˈn qˈuqle qkˈuˈj tiˈj, tuˈn at qoklin tuˈn qpon kanin toj kyaˈj, jaˈ taˈ tqoptzˈajiyil qMan Dios. 	 Kwa imani yetu, yeye ametuleta katika hali hii ya neema ya Mungu ambamo sasa tunaishi. Basi, tunajivunia tumaini tulilo nalo la kushiriki utukufu wa Mungu.


Xi tqˈmaˈn Jesús kye: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, alkye jun mi tzˈokx toj tjpel chˈlaj kye rit, ex qa noq s‑okx tlimoˈn tibˈ toj jun plaj, ileqˈ teˈ, mo jun bˈyol xjal tuˈn telqˈin. 	 Yesu alisema "Kweli nawaambieni, yeyote yule asiyeingia katika zizi la kondoo kwa kupitia mlangoni, bali hupenya na kuingia kwa njia nyingine, huyo ni mwizi na mnyang'anyi.


nya tuˈn tnajan tukˈa achbˈil ex tzeqbˈil tiˈj juntl ichin mo juntl qya, tzeˈnkuxjo nbˈant kyuˈnxjal, a naˈm tel kynikyˈ tiˈj qMan Dios. 	 na si kwa tamaa mbaya kama watu wa mataifa mengine wasiomjua Mungu.


Atzaj teˈ tbˈaj tqˈmaˈn Jesús ikyjo, attaq jun xqˈuqil ja te naˈbˈl Dios antza, okx ttzˈajchin toj twutz, ex xi tqˈmaˈn te: ¿Ma ikytzin ma txi ttzaqˈwinjiy te tnejil pale? 	 Alipokwisha sema hayo mlinzi mmoja aliyekuwa amesimama hapo akampiga kofi akisema, "Je, ndivyo unavyomjibu Kuhani Mkuu?"


Lu juntl techil lo, chi Jesúsjo: Qa at jun qya, a atit lajaj tpwaq a saqpwaq, txi najit jun, ¿Ma nyapetzila bˈeˈx aku jaw ttxqoˈn ttzaj? ¿Ex ma nyapetzila bˈeˈx k‑okil ten misolte toj tja, ex chebˈe k‑okil ten jyol teˈ tpwaq? 	 "Au mwaonaje? Tuseme mwanamke fulani ana sarafu kumi za fedha, akipoteza moja, atafanya nini? Atawasha taa, aifagie nyumba na kuitafuta kwa uangalifu mpaka aipate.


Qalaˈ nyolin qiˈj, quˈn bˈiˈn quˈn qa jun kjol exsin jun waˈbˈil triy qˈuqle tkˈuˈj tiˈj tawal, tuˈn tjaw, quˈn atzin chojbˈil teˈ. 	 Je, hakuwa anatufikiria sisi aliposema hivyo? Naam, haya yaliandikwa kwa ajili yetu; kwani yule anayelima na yule anayevuna, wote wawili wana haki ya kutumaini kupata sehemu ya mavuno.


Ex xi tqˈmaˈn Jesús juntl t‑xnaqˈtzbˈil tiˈjjo Tkawbˈil Dios. Chiˈ kyjaluˈn: Atzin nbˈant tuˈn Dios twutz txˈotxˈ ikytziˈn tzeˈnku jun ichin ok tchtoˈn ttriy. Aj tbˈaj tchtoˈn, tiˈchaqx txiˈtz bˈinchilte. 	 Yesu akaendelea kusema, "Ufalme wa Mungu ni kama ifuatavyo. Mtu hupanda mbegu shambani.


Me ante Dios, noq tuˈn nimxix tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qiˈj, ma qo tkˈuˈjle nimxix, 	 Lakini Mungu ni mwenye huruma nyingi. Alitupenda kwa mapendo yasiyopimika,


Xi ttzaqˈwin Jesús: Noq tuˈn tpajjo manyor kujx kyanmiˈn ja xi ttziyin Moisés, tuˈn tkubˈ tpaˈn ichin tibˈ tukˈa t‑xuˈjil. Me me teˈ te tnejil, nya iky teˈ tten. 	 Yesu akawajibu, "Mose aliwaruhusu kuwaacha wake zenu kwa sababu ya ugumu wa mioyo yenu.


Bˈeˈx i okx toj ojtxe tja Dios, exsin i etz tiˈn wabˈj, a otaq chi kubˈ kyˈiwlit te oyaj twutz Dios. Ex i xi twaˈn, exsin xi tqˈoˈntz kye tukˈa, a ntiˈtaq kyoklin tiˈj tuˈn t‑xi kywaˈn, qalaˈ oˈkqextaq pale. 	 Yeye aliingia katika Nyumba ya Mungu pamoja na wenzake, wakala ile mikate iliyowekwa mbele ya Mungu. Yeye wala hao wenzake hawakuruhusiwa kula mikate hiyo isipokuwa tu makuhani peke yao.


Antej yabˈ, texjo paq ja weˈks, etz tiˈn iqbˈilte, exsin etz kywutzileˈ jniˈ xjal. Tuˈnxsiˈn ikyjo, bˈeˈx jaw kaˈylajx kywutzjo xjal tkyaqil. Exsin i bˈaj ja nimsin tbˈi Dios kykyaqilx, ex kyqˈma: Bˈajxpen qlaˈyix teˈ ikyjo, chi chiˈ. 	 Mara, watu wote wakiwa wanamtazama, huyo mtu akainuka, akauchukua mkeka wake, akaenda zake. Watu wote wakashangaa na kumtukuza Mungu wakisema, "Hatujapata kamwe kuona jambo kama hili."


Tbˈajlinxiˈ qaq qˈij, xi tkˈleˈn Jesús Pegr tukˈa Santyaw ex Juan, a kyitzˈin kyibˈ, exsin i xiˈtz tzma twiˈ jun ma tij wutz. 	 Baada ya siku sita, Yesu aliwachukua Petro, Yakobo na Yohane nduguye, akaenda nao peke yao juu ya mlima mrefu.


Tunpetziˈn, kymutxinkutzin kyibˈa twutz qAjaw. Ikytzin chi okilejiˈy te nim kyokliˈn. 	 Nyenyekeeni mbele ya Bwana, naye atawainueni.


Tuˈnpetziˈn, kubˈ tyolin Jesúsjo jun techil lo kyexjal. Chiˈ kyjaluˈn: 	 Yesu akawajibu kwa mfano:


Me atzin tej nbˈujintaq tiˈj tukˈa, bˈeˈx etz limoˈn Moisés tuˈn, ex tqˈma: ¿Ankyenaj te s‑ok qˈonte te nim toklin ex te kawil qxola? 	 Yule aliyekuwa anampiga mwenzake alimsukuma Mose kando akisema: Ni nani aliyekuweka wewe kuwa kiongozi na mwamuzi wa watu?


Me tej tok kykaˈyiˈn nejinel kyxol pale, exqetziˈn jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, a jniˈ nimku techil tipin Jesús otaq bˈant, ex teˈ tok kybˈiˈn jniˈqe kˈwal nchi ẍchˈin toj tnejil ja te naˈbˈl Dios: Nimxit tbˈiy, ay Tyajil qtzan nmaq kawil David, bˈeˈx tzaj kyqˈoj, 	 Basi, makuhani wakuu na walimu wa Sheria walipoyaona maajabu aliyoyafanya Yesu, na pia watoto walipokuwa wanapaaza sauti zao Hekaluni wakisema: "Sifa kwa Mwana wa Daudi," wakakasirika.


Ma tzaj tqˈoˈn jun Klolqe, a nimx toklin, tzajnin tiˈj tyajiljo qtzan nmaq kawil David, a kubˈ niminte. 	 Ametupatia Mwokozi shujaa, mzawa wa Daudi mtumishi wake.


Atzin jaˈlin, kykaˈyinktzintza jniˈtzin toklin Melquisedec kywutzjo txqantl pale, ayeˈ tzajninqe tiˈj Leví. Quˈn tuˈn Abraham, a ojtxe qxeˈchil, ex nim toklin, xi tqˈoˈn te Melquisedec a tlajajin tkanebˈ tiˈjjo otaq tkanbˈe toj jyoj qˈoj kyukˈa aye kawil. 	 Basi, mwaona jinsi mtu huyu alivyokuwa maarufu. Baba Abrahamu alimpa sehemu moja ya kumi ya vitu vyote alivyoteka vitani.


Otaq bˈaj jun jteˈbˈin qˈij tuˈn antza, tej tex juntl majl bˈetsil teˈ junjunchaq najbˈil te Galacia ex Frigia, tuˈn tnimsit kynimbˈiljo nimil antza. 	 Alikaa huko muda mfupi, halafu akaendelea na safari kwa kupitia sehemu za Galatia na Frugia akiwatia moyo wafuasi wote.


Qa ikytzjo, ¿Ma apelaˈ kawbˈil wenxix kxel qˈin weˈy toj najin? ¡Mina! Qalaˈ ikytzin ate il xi qˈin weˈy toj kyimin. Quˈn ikytzin s‑ele qnikyˈjo te qa nimxix tipin il, ex qa noq tuˈn, xbˈante tkyaqil nya bˈaˈn wuˈn. 	 Je, hii inamaanisha kwamba kile kilicho kizuri kimesababisha kifo changu? Hata kidogo! Iliyo ni kwamba, dhambi, ili ionekane dhahiri kuwa ni dhambi, imekitumia kile kilicho kizuri na kusababisha kifo changu. Hivyo dhambi, kwa njia ya ile amri, ilijionyesha kikamilifu jinsi ilivyo mbaya mno.


Ex ikyxjo jun qya, qa ma kubˈ tpaˈn tibˈ tukˈa tchmil, ex qa ma jaw meje tukˈa juntl ichin, aj kyˈaˈjiljo qya ikyjo twutz tnejil tchmil. 	 Na mwanamke anayemwacha mumewe na kuolewa na mwingine anazini."


Exla qa ok qe kykˈuˈj tiˈjjo jawsbˈil aˈ ex xjan wabˈj anetziˈn, me mix tzalaje Dios kyiˈj, ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx i kyij kyim nimkuxix kybˈaj; noqx jun jteˈbˈin kyij. 	 Hata hivyo, wengi wao hawakumpendeza Mungu, na maiti zao zilisambazwa jangwani.


Quˈn tkyaqiljo tze, qa nya wen twutz s‑el, kjawil txˈemit, ex k‑okix toj qˈaqˈ. 	 Kila mti usiozaa matunda mema utakatwa na kutupwa motoni.


Ex jun paqx tzaj tipin Xewbˈaj Xjan wibˈaja, ex xi nkaˈyiˈn jun qˈuqbˈil tkubˈ toj kyaˈj, jaˈ nkawine Dios, ex qˈuqletaq jun aˈla tibˈaj. 	 Mara nikachukuliwa na Roho. Kumbe, huko mbinguni kuna kiti cha enzi na juu yake ameketi mmoja.


At jun ichin ttzi tkubˈil aˈ, o bˈant‑xi wajxaqlajaj toj kaˈwnaq abˈqˈe tyabˈtlin. 	 Basi, hapo palikuwa na mtu mmoja aliyekuwa mgonjwa kwa muda wa miaka thelathini na minane.


Atzaj teˈ tkanin Mariy tkˈatz Jesús, bˈeˈx kubˈ meje t‑xe tqan, ex xi tqˈmaˈn: Tata, noqit attaqa tzaluˈn, mitla xkyim weˈ nxibˈin. 	 Basi, Maria alipofika mahali pale Yesu alipokuwa na kumwona, alipiga magoti, akamwabia, "Bwana, kama ungalikuwa hapa, kaka yangu hangalikufa!"


Xitzin kyqaniltz te: ¿Me ankye tetza? Qˈmantza qeˈy, tuˈntzin t‑xi qiˈn tqanil kyeˈ a saj chqˈoˈn qeˈy. ¿Ankye tetza toj twutza? 	 Nao wakamwuliza, "Basi, wewe ni nani? Wasema nini juu yako mwenyewe? Tuambie, ili tuwapelekee jibu wale waliotutuma."


Xi nqaniˈn: ¿Tiˈtzin kˈwel nbˈinchintza, Tata? Tzajtzin tqˈmaˈn Tata weˈy kyjaluˈn: Weˈksa, ex qˈinx tumil tbˈey tzma Damasco. Antza, ktzajil qˈmaˈne tey tkyaqiljo a il tiˈj tuˈn tkubˈ tbˈinchiˈn. 	 Basi, mimi nikauliza: Nifanye nini Bwana? Naye Bwana akaniambia: Simama, nenda Damasko na huko utaambiwa yote ambayo umepangiwa kufanya.


Atzin te tajaw aqˈuntl xi tqˈmaˈn: Atla jun ajqˈoj xkubˈ bˈinchin teˈ ikyjo wiˈja. Xi kyqˈmaˈn taqˈnil te: ¿Mej qa ma qoˈxa xbˈoqil teˈ maˈ kˈul toj triy? chi chiˈ. 	 Yeye akawajibu, Adui ndiye aliyefanya hivyo. Basi, watumishi wake wakamwuliza, Je, unataka twende tukayang'oe


Nimku bˈant kyuˈn te kaˈybˈil qeˈy. Atzin teˈ qokxa jun majla toj juntl bark, nimku tzaj qˈoˈn qeˈy, a ilxix tiˈj, tuˈn tokin quˈn toj bˈe. 	 Watu walitupatia zawadi mbalimbali na wakati tulipoanza tena safari, walitia ndani ya meli masurufu tuliyohitaji.


Tajtaq Pabl tuˈn tokx yolil kywutz xjal antza, me mix kytziye nimil. 	 Paulo mwenyewe alitaka kuukabili huo umati wa watu, lakini wale waumini walimzuia.


Tej tbˈaj tqˈmaˈn Pabl ikyjo, bˈeˈx i aj kyej Judiy, ex nimxix i chˈotj kyxolx. 	 Paulo alipokwisha sema hayo, Wayahudi walijiondokea huku wakiwa wanabishana vikali wao kwa wao.


Quˈn twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa il tiˈj tuˈn tjapin bˈaj wiˈja a tzˈibˈin taˈ toj Tuˈjil Tyol Dios, a iky ntqˈmaˈn kyjaluˈn: Ex kxel qˈoyit junx kyukˈa a nya wen xjalqe. Oc japin bˈajx teˈ jotxjo jniˈ tzˈibˈin wiˈja. 	 Maana nawaambieni, haya maneno ya Maandiko Matakatifu: Aliwekwa kundi moja na wahalifu, ni lazima yatimie. Naam, yale yanayonihusu yanafikia ukamilifu wake."


Bˈeˈx kubˈ weˈ Jesús, exsin xi tqˈmaˈn, tuˈn ttzaj qˈinj moẍ jaˈ taˈyetaq. Tejtzin tpon qˈiˈn moẍ nqayin tkˈatz, xitzin tqanin te kyjaluˈn: 	 Yesu alisimama, akaamuru wamlete mbele yake. Yule kipofu alipofika karibu, Yesu akamwuliza,


Me ante Jesús bˈeˈx el tnikyˈ tiˈj tiˈtaq nkyxime, ex xi tqanin kye: ¿Tiquˈn nkubˈ kyximinjiˈy ikyjo? 	 Yesu alitambua mawazo yao, akawauliza, "Mnawaza nini mioyoni mwenu?


Nlayla txi kynimiˈn tiˈjjo anqˈbˈil kye kyimnin, quˈn at junjun kyxola aku txi tqˈmaˈn: ¿Tzeˈntzilaˈ qxmilil aj qjatz anqˈin kyxol kyimnin? 	 Lakini mtu anaweza kuuliza: "Wafu watafufuliwaje? Watakuwa na mwili wa namna gani wakati watakapokuja tena?"


Me kkletil te qya te tkyaqil tiˈ, qa ma kubˈ ten toj tja, ex qa ma tzˈok tqˈoˈnxix tilil tuˈn tjapin bˈaj tuˈn, tzeˈnkux jun tbˈanil txubˈaj kyxol tal, ex tukˈa tnimbˈil, ex tukˈa tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, tuˈntzin tten saqxix wen. 	 Hata hivyo, mwanamke ataokolewa kwa kupata watoto, kama akidumu katika imani, upendo, utakatifu na unyofu.


Werman, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy toj tbˈi qAjaw Jesucrist, ex tuˈn tqˈuqbˈil qkˈuˈj tuˈn Xewbˈaj Xjan, tuˈn kymujbˈinte kyibˈa wukˈiy toj aqˈuntl, tuˈn kynaˈn Diosa wiˈja. 	 Basi, ndugu zangu, nawasihi kwa kwa ajili ya Bwana wetu Yesu Kristo, na kwa ajili ya upendo uletwao na Roho, mniunge mkono kwa kuniombea kwa Mungu.


Aj ttzaja, liwey tzikyˈa qˈilte ntxoˈwa, aj kyij nqˈoˈn toj tnam Troas toj tja Carpo. Ex kˈaˈ chi tzaj tiˈnjiy wuˈja, exqetziˈn ojtxe uˈj, quˈn ayetzin at‑xix kyajbˈin weˈy. 	 Utakapokuja niletee koti langu nililoacha kwa Karpo kule Troa; niletee pia vile vitabu, na hasa vile vilivyotengenezwa kwa ngozi.


Kutzin chtej nmaq kawil te aqˈnil. Jun tbˈanil aqˈnil te, quˈn tuˈn toj tumil ma tzˈaqˈniniy tojjo chˈin taqˈin xi nqˈoˈn. Tuˈnpetziˈn, ok k‑okil nqˈoˈn tokliˈn te kawil kyibˈaj lajaj tnam. 	 Naye akamwambia: Vema; wewe ni mtumishi mwema. Kwa kuwa umekuwa mwaminifu katika jambo dogo, utakuwa na madaraka juu ya miji kumi!


a ttata Sadoc, a ttata Akim, a ttata Eliud, 	 Azori alimzaa Zadoki, Zadoki alimzaa Akimu, Akimu alimzaa Eliudi,


Quˈn tzˈelku kynikyˈa te: Wenxix te Dios kyukˈaˈ waˈlqe toj kynimbˈil; me kujxix kyukˈa nchi kubˈ tzˈaq. Ex ayetzin kyeˈ, il tiˈj tuˈn tkubˈ kybˈinchinjiˈy wen, ex tuˈn kyxi lipeˈy tiˈj qMan Dios, quˈn qa mina, ex ikyx kyejiˈy aku chi el txˈemiˈn tuˈn. 	 Kumbuka, basi, jinsi Mungu alivyo mwema na mkali. Yeye ni mkali kwa wale walioanguka, na ni mwema kwako wewe ikiwa utaendelea katika wema wake; la sivyo, nawe pia utakatwa.


Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, tzmataq nchi ikyˈsin aj Judiy jun nintz qˈij toj Jerusalén, aj meltzˈaj Jesús antza. 	 Baada ya hayo kulikuwa na sikukuu ya Wayahudi, naye Yesu akaenda Yerusalemu.


Atzaj teˈ tkanin or, oktzin qe Jesús tiˈj meẍ junx kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin. 	 Saa ilipotimia, Yesu akakaa kula chakula pamoja na mitume wake.


¿Ma tzunpela nja qnimsin qibˈa tukˈa yol lo? ¿Mo ilpela tiˈj tuˈn t‑xi qqˈoˈn jun uˈj kyeˈy te oqxenbˈil qeˈy, noq tuˈn qkubˈ kyxkˈamiˈn; mo tuˈn ttzaj kyqˈoˈn jun uˈj qeˈy te oqxenbˈil qeˈy, jaˈ tuˈn qponiˈy? Quˈn ikytzin tumiljo kyuˈnxjal, a nya wen, ayeˈ nchi bˈet suqil Tyol qMan. 	 Je, tunaanza tena kujipendekeza? Je, tunahitaji barua ya utambulisho kwenu, au kutoka kwenu, kama watu wengine?


Me qa ma knet t‑xuˈjila, ntiˈ tila tiˈj; ex qa jun txin ma knet tchmil, ntiˈ til tiˈj. Me qatzin qa ma chi meje, ok kchi okil jitzˈle toj nimku tiˈ tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Tuˈnpetziˈn, wajatlaˈy tuˈn mi tzikyˈxi tkyaqiljo lo kyuˈn. 	 Lakini ikiwa utaoa hutakuwa umetenda dhambi; na msichana akiolewa hatakuwa ametenda dhambi. Hao watakaooana watapatwa na matatizo ya dunia hii, lakini mimi ningependa hayo yasiwapate ninyi.


Ex saj tqˈmaˈn angel weˈy kyjaluˈn: Mi tzaj xobˈa Pabl, quˈn tuˈn ntiˈ jun mibˈin kykyˈelix tiˈja, quˈn il tiˈj tuˈn t‑xiˈy twutz tnejilxix kawil toj Rom. Ex noq tuˈn tpaja, kykyaqiljo iteˈ tukˈiy toj bark, ok kchi kletil tuˈn Dios. 	 akaniambia: Paulo usiogope! Ni lazima utasimama mbele ya Kaisari; naye Mungu, kwa wema wake, amekufadhili kwa kuwaokoa wote wanaosafiri nawe wasiangamie.


Me quˈn tuˈn mix i jyete antza, ex tuˈntzin kyqˈojtz, etz jukikin Jasón kyuˈn, junx kyukˈa ilaˈ nimil, ex xi qˈiˈn kywutz kawil te tnam. Bˈeˈx jaw ẍchˈin, ex kyqˈma: Aye maˈ xjal lo, a o chi sbˈun tiˈj tkyaqil tnam twutz txˈotxˈ, ma chi ul tzaluˈn jaˈlin, 	 Lakini hawakuwapata na hivyo walimburuta Yasoni pamoja na ndugu wengine mpaka kwa wakuu wa mji, wakapiga kelele: "Watu hawa wamekuwa wakivuruga dunia yote na sasa wako hapa mjini.


Nim tzaljbˈilx teˈ aqˈnil te, a qa tzun nbˈinchin tukˈa tumil, aj tel jyet tuˈn tajaw aqˈuntl. 	 Heri yake mtumishi huyo ikiwa bwana wake atakaporudi atamkuta akifanya hivyo.


Tuˈn ikyjo, bˈaˈn tuˈn qxi laqˈe tkˈatz Dios tukˈa jun qanmin tzˈaqlexix. Ex qˈuqlexix qkˈuˈj tuˈn qnimbˈil, quˈn o txjet qanmin, ex tuˈn ikyjo, tzaj tqˈoˈn jun saq qnabˈl, noq tuˈn tchkyˈel Jesús. Ex ikyxjo tiˈjjo qbˈinchbˈin nya wen, o najsit tuˈn Jesús, nyakuj tuˈn ttxjet qxmilil tukˈa aˈ ẍqiyin wen. 	 Kwa hiyo tumkaribie Mungu kwa moyo mnyofu na imani timilifu, kwa mioyo iliyotakaswa dhamiri mbaya, na kwa miili iliyosafishwa kwa maji safi.


Quˈn kubˈ nnaˈnjiˈy tnimbˈila jikyinxix wen, tzeˈnku te tyayin, a tnejil nimil toj tjaˈy, a Loida, exsin te tnaniy, Eunice. Ex qˈuqlexix nkˈuˈja tiˈja, qa ikyx taˈ tejiy tnimbˈil. 	 Naikumbuka imani yako ya kweli, imani aliyokuwa nayo nyanya yako Loisi, na pia mama yako Eunike. Nina hakika kwamba wewe pia unayo.


Quˈn tuˈn kyojtzqiˈntaq, mix xi kynimine. Me xi tqˈmaˈn Jesús kye: Jaˈchaqx taˈ jun yolil Tyol Dios twutz txˈotxˈ, nxi qˈoˈnx toklin. Me qa tojx ttxˈotxˈ ex tojx tja ntiˈx toklin. 	 Basi, wakawa na mashaka naye. Lakini Yesu akawaambia, "Nabii hakosi kuheshimiwa, isipokuwa katika nchi yake na nyumbani mwake!"


Ex mix jun maj in jyete, qa tzun nchin chˈotje tukˈa jun aˈla, ex mix jaˈ jaw tiljxjal wuˈn toj tnejil ja te kynaˈbˈl Dios Judiy, mo kyoj txqantl ja te naˈbˈl Dios, iˈchaqpetla ttxanila tnam. 	 Wayahudi hawakunikuta nikijadiliana na mtu yeyote. Hawakunikuta nikichochea watu Hekaluni wala katika masunagogi yao, wala mahali pengine popote katika mji huo.


Ax orjo jaw ẍchˈin Jesús kujxix wen, ex tqˈma: Eloi, Eloi, lama sabactani. Atzin tzˈelpine ikyjo: ¡NMan Dios! ¡NMan Dios! ¿Tiˈxsin quˈn ma chin kyij ttzaqpiˈn? 	 Saa tisa alasiri Yesu akalia kwa sauti kubwa, "Eloi, Eloi, lema sabakthani?" Maana yake, "Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?"


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, atzin te Leví kubˈ tbˈinchin jun tbˈanil waˈn tiˈj Jesús, ex ilaˈku tukˈa Leví, nchi bˈaj peyintaq kˈaybˈil te Rom, junx kyukˈa junjunl xjal, qˈuqleqetaq kyukˈa tiˈj meẍ. 	 Kisha Lawi akamwandalia Yesu karamu kubwa nyumbani mwake; na kundi kubwa la watoza ushuru na watu wengine walikuwa wameketi pamoja nao.


Atzin tej qsqix, i kyij jun jteˈbˈin Judiy toj wen, tuˈn tkyim Pabl kyuˈn. Kubˈ kyqˈmaˈn kyxolx kyjaluˈn: Kˈwel qkˈluˈn twutz Dios, qa nlay qo waˈn, ex qa nlay qo kˈwan, qa mina xkyim Pabl quˈn. 	 Kulipokucha, Wayahudi walifanya kikao cha faragha. Wakala kiapo: "Hatutakula wala kunywa mpaka tutakapokuwa tumekwisha muua Paulo."


Xiˈ Jse tukˈa Pilat qanil t‑xmilil Jesús, ex xi tqˈmaˈn Pilat, tuˈn t‑xi kyqˈoˈn. 	 Akamwendea Pilato, akaomba apewe mwili wa Yesu. Basi, Pilato akaamuru apewe.


Tbˈajlinxitzin ikyjo, i meltzˈaj tsanjil Jesús twiˈ wutz Olivos, tuˈn kyul toj tnam Jerusalén, nya najchaq tzaj kybˈetin, noqla jun nikyˈjin ajlabˈ. 	 Kisha mitume wakarudi Yerusalemu kutoka mlima wa Mizeituni ulioko karibu kilomita moja kutoka mjini.


Ex qˈuqletaq Pegr twiˈ peˈn, tej t‑xi laqˈe jun txin tkˈatz, a bˈinchil wabˈj. Ex xi tqˈmaˈn te: Ex ikyx tejiy; ajintaq te nbˈettaq tukˈa Jesús aj Galiley. 	 Petro alikuwa ameketi nje uani. Basi, mtumishi mmoja wa kike akamwendea, akasema, "Wewe ulikuwa pamoja na Yesu wa Galilaya."


Me ante Zakey, tej nchi waˈntaq, bˈeˈx jaw weˈks teˈ, exsin xi tqˈmaˈn te tAjaw Tkyaqil kyjaluˈn: Kaˈyintziˈn, wAjaw, nikyˈjiˈn nqˈinimila ok kxel nqˈoˈn kye yaj, exsin qa at jun wetza tiˈ o tzˈel welqˈin te jun aˈla, kyaje maj ok k‑ajil nmeltzˈinlta t‑xel. 	 Lakini Zakayo akasimama akamwambia Yesu, "Sikiliza Bwana! Mimi nitawapa maskini nusu ya mali yangu, na kama nimenyang'anya mtu yeyote kitu, nitamrudishia mara nne."


Ex majxpe, tnejil ja te naˈbˈl qDiosa, tajtaq tuˈn tbˈaj tyajin. Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx ok qtzyuˈn, 	 Tena alijaribu kulikufuru Hekalu nasi tukamtia nguvuni. Kama ukimhoji wewe mwenyewe, utaweza kubainisha mambo haya yote tunayomshtaki kwayo." Tulitaka kumhukumu kufuatana na Sheria yetu.


Chi Jesús kyjaluˈn: Twutzx teˈ, nlonte weˈ tajaw il, tej ttzaj lankˈaj toj kyaˈj ikyjo tzeˈnkuˈ jun qˈankyaq. 	 Yeye akawaambia, "Nilimwona Shetani jinsi alivyokuwa anaporomoka kama umeme kutoka mbinguni.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, ok qˈoˈn techil, noq te jun yekˈbˈil, ex jun kujsbˈilte qa otaq tzˈok tzˈaqle twutz qMan noq tuˈn tnimbˈil, a attaq, teˈ naˈmxtaq tok techil. Tuˈntzin ikyjo, ate Abraham tok te nim toklin kyxol nimil, ayeˈ ntiˈ kyechil tok, quˈn tuˈn naˈmtaq tok techil Abraham, tej tnimin. Ax Dios ma tzˈok qˈoˈnkye tzˈaqle twutz, noq tuˈn kynimbˈil. 	 Abrahamu alitahiriwa baadaye, na kutahiriwa huko kulikuwa alama iliyothibitisha kwamba Mungu alimkubali kuwa mwadilifu kwa sababu ya imani yake aliyokuwa nayo kabla ya kutahiriwa. Kwa hiyo, Abrahamu amekuwa baba wa wale wote ambao, ingawa hawakutahiriwa, wamemwamini Mungu, wakafanywa waadilifu.


¿Ma mitzin bˈiˈn kyuˈn qa ayeˈ xjal bˈinchil ilqe, ntiˈ kyoklin toj Tkawbˈil Dios? Mitzin txi kyqˈoˈn sbˈubˈl kyibˈa, quˈn tkyaqiljo xjal lo ntiˈ kyoklin toj Tkawbˈil Dios: Jniˈ aj pajil, ex aj kˈulil kywutzjo twutzbˈiyil, ex aye n‑el kyiˈjlin mejebˈlin, ex jniˈ ichin, a n‑ok kyqˈoˈn kyibˈ te qya, noq tuˈn kykyˈaˈjin ichin tukˈa ichin; 	 Au je, hamjui kwamba watu wabaya hawataurithi Utawala wa Mungu? Msijidanganye! Watu wanaoishi maisha ya uasherati, wanaoabudu sanamu, wazinzi, au walawiti,


Quˈn te Abraham te qMan Dios teˈ, ex ok te xjanxix, junx kyukˈa txqantl tnejil kyxeˈchil aj Judiy. Exsin ikyqex kye txqantl aj Judiy kchi okil xjanxix. Ikytziˈn tzeˈnku jun tze; qa bˈaˈn tlokˈ, il tiˈj tuˈn kyel tqˈobˈ bˈaˈn. 	 Ikiwa kipande cha kwanza cha mkate kimewekwa wakfu, mkate wote umewekwa wakfu; mizizi ya mti ikiwa mizuri, na matawi yake huwa mazuri pia.


Ku kyxiˈtziˈn kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin, exsin kˈaˈ txi kyqˈmaˈn kye ex te Pegr. Chichkujiˈy kye kyjaluˈn: Nej kanin Jesús kywutza tzma Galiley, tuˈntzin tbˈajjo aj kyij tqˈmaˈn kyeˈy. 	 Nendeni mkawaambie wanafunzi wake pamoja na Petro ya kwamba anawatangulieni kule Galilaya. Huko mtamwona kama alivyowaambieni."


Iwletzin Jesús kyuˈn t‑xnaqˈtzbˈin nchi yolintaq kyukˈa Elías ex Moisés. 	 Eliya na Mose wakawatokea, wakazungumza na Yesu.


Ximinkuxixa wen tiˈj tkyaqiljo lo, ex ax qAjaw ktzajil qˈoˈnte tumil, tuˈn tel tnikyˈa te. 	 Fikiria hayo ninayosema, kwani Bwana atakuwezesha uyaelewe yote.


Ex nxi nqaniˈn te Manbˈaj, a at nimxix tqˈinimil toj tqoptzˈajiyil kyaˈj, tuˈn ttzaj tqˈoˈn kyipiˈn, noq tuˈn Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn, 	 Namwomba Mungu, kadiri ya utajiri wa utukufu wake, awajalieni kwa uwezo wa Roho wake, nguvu ya kuwa imara ndani yenu,


Ex jaw weˈ jun nmaq yolil kyxol xjal aj Creta, ex chiˈ kyjaluˈn kyiˈjx t‑xjalil: Aye aj Creta noqx ikyˈil yolqe, ex ntiˈ kynabˈl; noqx nchi bˈinchin tzeˈnku ntqanin kyxmilil; manyor loˈlqex ex manyor kyˈajqexch. 	 Hata mmoja wa manabii wao, ambaye naye pia ni Mkrete, alisema: "Wakrete, husema uongo daima; ni kama wanyama wabaya, walafi na wavivu!"


aj ttzaj kyqˈmaˈn kyjaluˈn: Mi tzaj kytzyuˈnjiˈy luˈn, ex mi txi kywaˈnjiˈy luˈn, ex mi tzˈok kymekoˈnjiˈy luˈn? chi chiˈ. 	 "Msishike hiki," "Msionje kile," "Msiguse kile!"


Ikyqetziˈn tzeˈnqeku tal kˈwal nchi kubˈ qe saqchal toj kˈaybˈil. Ex nxi kyẍchˈin te kyukˈa, tuˈn kysaqchaˈn junx, ex nxi kyqˈmaˈn: Ma qo chinbˈiˈn kyukˈa xux, tuˈntzintla qsaqchan, ex tuˈn kytzalaja ex tuˈn kybˈixiˈn, me mi ẍi bˈixiˈn. Tuˈnpetziˈn, ma txi qbˈitziˈn bˈitz te bˈisbˈajil, tuˈntzintla qsaqchan, ex tuˈn kyoqˈa, me mix aˈl s‑oqˈ. ¿Tiˈxsin kyajtza? chi chiˈ. 	 Ni kama vijana waliokuwa wamekaa sokoni na kuambiana, kikundi kimoja na kingine: Tumewapigieni ngoma, lakini hamkucheza! Tumeomboleza, lakini hamkulia!


Atzin jaˈlin, kxel nqˈmaˈn kyeˈy tiˈjjo aj tikyˈsit Xjan Wabˈj kyuˈn, nya wen kybˈinchbˈiˈn toj nwutza, ex nya toj tumil ikyjo. 	 Nikiwa bado nawapeni maagizo haya, siwezi hata kidogo kuwapa ninyi hongera kuhusu haya yafuatayo: mikutano yenu ninyi waumini yaleta hasara zaidi kuliko faida.


ex atzin kyximbˈila, tuˈn kymujbˈil kyibˈa kyxolxa, ex atzin kymujbˈil kyibˈa, tuˈn kykˈuˈjlintiˈy tkyaqil. 	 udugu katika uchaji wenu, na mapendo katika udugu wenu.


Toj Listra, attaq jun ichin mibˈintaq bˈet. Mix jaˈ otaq bˈete, quˈn tuˈn koxtaq te titzˈjlin. Qˈuqletaqjo ichin, 	 Kulikuwa na mtu mmoja huko Lustra ambaye alikuwa amelemaa miguu tangu kuzaliwa, na alikuwa hajapata kutembea kamwe.


Quˈn ma kanin jaˈlin tqˈijiljo kujxix kawbˈil qibˈaja. ¿Ankye aku tzikyˈx tuˈn? 	 Maana siku maalum ya ghadhabu yao imefika. Nani awezaye kuikabili?"


Ay Timotey, tzeˈnku jun nkˈwala, qˈinks tibˈa tuˈn xtalbˈil tzaj tqˈoˈn teˈy tuˈn Dios, tuˈn tmujbˈil tibˈa tukˈa Crist, a Jesús. 	 Basi, wewe mwanangu, uwe na nguvu katika neema tunayopata katika kuungana na Kristo Yesu.


Ikytziˈn werman, ayiˈy at‑xix nkˈuˈja kyiˈja; ayetzin yoljo o chi tzaj tqˈmaˈn Dios qe. Tuˈnpetziˈn, qqˈonktzin tilil, tuˈn qsaqix te tkyaqiljo nya bˈaˈn toj qxmilil ex toj qanmin, tuˈn qok tzˈaqle, noq tuˈn tchewil Dios. 	 Basi, wapenzi wangu, tukiwa tumepewa ahadi hizi zote, na tujitakase na chochote kiwezacho kuchafua miili na roho zetu, tuwe watakatifu kabisa, na tuishi kwa kumcha Mungu.


Nkubˈ qbˈinchinjiˈy lo, quˈn qkyˈeˈy tuˈn kyyolbˈinxjal qiˈja, qa ma kubˈ qyupin chˈin tiˈjjo oyaj ktzajil kyqˈoˈn qeˈy. 	 Tunataka kuepa lawama zinazoweza kutokea kuhusu usimamizi wetu juu ya zawadi hii karimu.


Ajo techil, a ma bˈaj qˈmet, antza nyoline teˈ tiˈjjo Tyol qMan Dios. 	 "Basi, maana ya mfano huu ni hii: mbegu ni neno la Mungu.


Ikyxsin otoˈke tzeˈn kye laq: Qa qaj tuˈn ttzaj qˈoˈn qoklin tbˈanil tuˈn qMan Dios, il tiˈj tuˈn tel qpaˈn qibˈ tiˈj tkyaqil nya bˈaˈn, tuˈntzintla qajbˈin te Dios toj tkyaqiljo wen. 	 Basi, kama mtu atajitakasa kwa kujitenga mbali na mambo hayo yote maovu, atakuwa chombo cha matumizi ya pekee, kwa sababu amewekwa wakfu, anamfaa Bwana wake na yupo tayari kwa kila kazi njema.


¡Xmiletzˈqiˈy ikyjo! Quˈn tuˈn n‑el kynikyˈa tiˈj tiˈ tzul kyuˈnjo techil, a nkyloˈn twutz kyaˈj exsin nkyloˈn twutz txˈotxˈ. ¿Tzeˈntzin tten mi n‑el kynikyˈtza kyiˈjjo techil nbˈant wuˈn kyiˈjjo tqˈijil jaˈlin? 	 Enyi wanafiki! Mnajua kutabiri hali ya hewa kwa kuangalia dunia na anga; kwa nini basi, hamwezi kujua maana ya nyakati hizi?


Quˈn alkye nwaˈn ex nkˈwan, qa mi s‑aj qˈaqˈin tkˈuˈj tiˈj Ttanim Dios, a t‑xmilil qAjaw, ax nqaninte jun tkawbˈil Dios tibˈajx kujxix wen. 	 maana anayekula na kunywa bila kutambua maana ya mwili wa Bwana, anakula na kunywa hukumu yake yeye mwenyewe.


Tej t‑xi tkaˈyin Jesús chˈixtaq tpon Natanael tkˈatz, ex ok tqˈmaˈn tiˈj: Lu jun xjal lo, jun aj Israel tukˈa tkyaqil tanmin, mina njawje tkˈuˈj. 	 Yesu alipomwona Nathanieli akimjia alisema juu yake, "Tazameni! Huyo ni Mwisraeli halisi: hamna hila ndani yake."


qalaˈ, chi bˈet‑xixsintza toj kynimbˈila tzmaxiˈ aj wula. 	 Lazima mzingatie yale mliyo nayo sasa mpaka nitakapokuja.


Tuˈnpetziˈn, i tok tilil quˈn tuˈn qmujbˈin te qibˈ qxolx, ex tuˈn qchˈiy toj qnimbˈil. 	 Kwa hiyo tuyazingatie daima mambo yenye kuleta amani, na yanayotusaidia kujengana.


Antza, bˈaj tqˈolbˈine kyoj kykyaqiljo najbˈil, ex qˈuqbˈin kykˈuˈjjo nimil kyukˈa tyol. Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, kanin tzma Grecia. 	 Alipitia sehemu za nchi zile akiwatia watu moyo kwa maneno mengi. Halafu akafika Ugiriki.


Tzaj tbˈis Jesús tuˈn ikyjo, ex xi tqˈmaˈn kye: ¿Tiˈtzila quˈn ntzaj kyqanin xjal techil jun tiˈ, tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn? Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy; mixla juntl techil kˈwel nqˈoˈn. 	 Yesu akahuzunika rohoni, akasema, "Mbona kizazi hiki kinataka ishara? Kweli nawaambieni, kizazi hiki hakitapewa ishara yoyote!"


Quˈn kxel nqˈmaˈn qa nimxix twenil Dios tiˈja. Ex nimx n‑ikyˈx tuˈn Dios noq tuˈn tbˈinchbˈiˈn, ex n‑ayoˈn Dios tiˈja, tuˈn tajtz tiˈj tanmiˈn. Exsin ante ntiˈx nximiˈn tiˈj tuˈn tnimin tiˈj Dios. Ex noq tuˈn tbˈinchbˈin nya bˈaˈn, n‑ele tikyˈiˈn Dios. Quˈn tukˈa tkyaqil twenil Dios, taj tuˈn tajtz tiˈj tanmiˈn, ex tuˈn tnimiˈn tiˈj. 	 Au labda unaudharau wema wake mkuu, uvumilivu wake na saburi yake, bila kutambua kwamba wema wake huo una shabaha ya kukuongoza upate kutubu?


Me noq tuˈn kymeltzˈaj juntl majl tojjo ojtxe kyten, ma japin teˈ kyyolxjal luˈn kyiˈj: Ma meltzˈaj tetxˈyan juntl majl waˈl teˈ t‑xabˈ; ex ikyxjo te kuch: Akxtaq tbˈaj txjet tiˈj, ma txiˈ juntl majl tolil tibˈ toj xoqˈlch. 	 Ipo mithali isemayo: "Mbwa huyarudia matapishi yake mwenyewe," na nyingine isemayo: "Nguruwe aliyekwisha oshwa hugaagaa tena katika matope!" Ndivyo ilivyo kwao sasa.


Tuˈnpetziˈn, ntiˈ tuˈn qkawin tiˈj juntl tzeˈnku tumil te twutz txˈotxˈ, a noq paˈj yol nbˈaj; exla qa ikyxjo ojtxe nqo kawintaqa tiˈj Crist, a noq tzeˈnku jun aˈla. Me atziˈn jaˈlin, mikyxi qximjo. 	 Basi, tangu sasa, sisi hatumpimi mtu yeyote kibinadamu. Hata kama kwa wakati mmoja tulimpima Kristo kibinadamu, sasa si hivyo tena.


Quˈn atziˈn ma jax tqoˈn jupsbˈil wiˈbˈaja, noq tuˈn tbˈaj tbˈinchin nxmilila, aj tkux muqet. 	 Huyu mama amenimiminia marashi ili kunitayarisha kwa maziko.


Ikytzin bˈajjo, tej naˈmxtaq tuˈn tkuˈx Juan toj tze. Tej nchi kuˈxtaq tqˈoˈn Juan xjal toj aˈ te jawsbˈil aˈ, ikyxl te Jesús bˈeˈx kuˈx toj aˈ tuˈn, te jawsbˈil aˈ. Ex tzuntaqtzin nnaˈnxi Jesús Dios, jun paqx xi jaqpajjo kyaˈj, 	 Watu wote walipokuwa wamekwisha batizwa, Yesu naye alibatizwa. Na alipokuwa akisali, mbingu zilifunguka,


Ex ikytziˈn tzeˈn ojtxe, a kˈwal itzˈje tiˈj Agar tzeˈnkux txqantl kˈwal, el tikyˈiˈn kˈwal, a itzˈje tiˈj Sara, a itzˈje tzeˈnku tajtaq Xewbˈaj Xjan. Ex ikyxsin jaˈlin, aye xjal, a qˈuqlek kykˈuˈj tiˈj ojtxe kawbˈil tuˈn kyklet, nchi el kyikyˈin aye qˈuqlek kykˈuˈj tiˈj Tyol Dios. 	 Lakini kama vile siku zile yule mtoto aliyezaliwa kwa njia ya kawaida alimdhulumu yule aliyezaliwa kwa uwezo wa Roho wa Mungu, vivyo hivyo na siku hizi.


Twutz Jesús i bˈaj ok ten stzˈimilte jniˈ yol tiˈj. Chi chiˈ kyjaluˈn: Ma tzˈel jyetjo ichin quˈn lo, a tokxix tilil tuˈn, tzeˈn tuˈn kyjawe naje qxjalila. Tok qˈmalte kyexjal, qa nya il tiˈj tuˈn t‑xi kychjoˈn kˈaybˈil teˈ nmaq kawil, ex tzunxix ntzaj tqˈmaˈn, qa aku a Crist, a skˈoˈnxix tuˈn Dios, ex qa nmaq kawil. 	 Wakaanza kumshtaki wakisema: "Tulimkuta mtu huyu akiwapotosha watu wetu, akipinga kulipa kodi kwa Kaisari na kujiita ati yeye ni Kristo, Mfalme."


Atzaj teˈ kykanin twiˈ wutz Tbˈaqil Twiˈ Kyimnin tbˈi, jaw pejkˈin Jesús twutz cruz exqetziˈn kabˈe aj il, jun toj tman qˈobˈ, ex juntl toj tẍnayaj. 	 Walipofika mahali paitwapo, "Fuvu la Kichwa," ndipo wakamsulubisha Yesu pamoja na wale wahalifu wawili, mmoja upande wake wa kulia na mwingine upande wake wa kushoto.


Me ante Pegr xi tqˈmaˈn: Ntiˈ weˈ npwaq; me kxel nqˈoˈn tey a at weˈy. Tiˈj tipin tbˈi tAjaw Tkyaqil, a Jesucrist aj Nazaret, weˈksa ex kux bˈeta. 	 Kisha Petro akamwambia, "Sina fedha wala dhahabu lakini kile nilicho nacho nitakupa. Kwa jina la Yesu Kristo wa Nazareti, tembea!"


Atzin jaˈlin, nya il tiˈj tuˈn qtzˈibˈiˈn tiˈjjo tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyxolxa, quˈn axte qMan Dios o tzaj yekˈinte kyeˈy, tzeˈn tuˈn kykˈuˈjlin te kyibˈa kyxoliliˈy. 	 Hakuna haja ya kuwaandikieni juu ya kuwapenda ndugu zenu waumini. Ninyi wenyewe mmefundishwa na Mungu namna mnavyopaswa kupendana.


Tzeˈnchaqxla taj junjuntz tuˈn tajbˈin, me il tiˈj tuˈn tajbˈin tzeˈnkuxjo toklin ma tzaj tqˈoˈn qAjaw, tej ttxoklajtz tuˈn Dios, tej tnimin. Quˈn atzin nukˈbˈiljo lo, nxi nqˈmaˈn kyojile kykyaqil chˈuq Ttanim Dios. 	 Kwa vyovyote kila mmoja na aishi kufuatana na vipaji alivyogawiwa na Bwana, na kama alivyoitwa na Mungu. Hili ndilo agizo langu kwa makanisa yote.


Ex noq tuˈn t‑xtalbˈil Dios, tzaj ttziyin jun kolbˈilqe noq tuˈn qnimbˈil, ex ma tzaj tqˈoˈn te jun majx kye tyajil Abraham. Quˈn a tziyin tuˈn Dios nya noq kye xjal Judiy, qalaˈ ex ikyxjo a awo, qa ma qo nimin tzeˈnku te Abraham, exla qa Judiyqo mo minaj. Tuˈnpetziˈn, ma tzˈok Abraham manbˈaj te tkyaqiljo nimil, jaˈchaqx tzajninqetz, 	 Kwa sababu hiyo, jambo hili lategemea imani, hivyo kwamba ahadi hiyo yatokana na neema ya Mungu, na kwamba ni hakika kuwa ahadi hiyo ni kwa ajili ya wote: si kwa wale tu wanaoishika Sheria, bali pia kwa wale waishio kwa imani kama Abrahamu. Yeye ni baba yetu sisi sote.


Quˈn o chi kyima toj tkyaqiljo ojtxe kawbˈil lo, a ntiˈ tumil, ex atziˈn jaˈlin, atzin kychwinqila ma kyij tkˈuˈn Crist toj kyaˈj junx tukˈa qMan Dios. 	 Maana ninyi mmekufa na uzima wenu umefichwa pamoja na Kristo katika Mungu.


Noq tuˈn tpaj qil, at jun qkˈas twutz Dios, a nqanintaq qiˈj tuˈn qkyim, ikyxjo tzeˈnku ntqˈmaˈn ojtxe tkawbˈil Dios. Ex ojtxe, iltaq tiˈj tuˈn tkyim jun aj il twutz cruz tjaqˈ jun tuˈjil til, a pejkˈinktaq tibˈaj twiˈ. Me atzin te Jesús, ntiˈ til, me xi tqˈoˈn tibˈ te qxel tuˈn tchjet tkyaqil qil, nyakuj ma tzˈok pejkˈit tuˈjil qil junx tukˈa, tej tkyim twutz cruz tuˈn qpaj. 	 alifutilia mbali ile hati ya deni iliyokuwa inatukabili na masharti yake, na kuifuta kabisa kwa kuipigilia msalabani.


¿Me tiquˈn qaja tuˈn qxiˈy lol kyeˈy? Quˈn tuˈn ayiˈy o chi oka te jun qˈuqbˈil qkˈuˈja tiˈjjo a nqo ayoˈn tiˈj, aj tul Jesucrist, a qtzaljbˈila ex a qˈuqbˈil qkˈuˈja toj kyaˈj. 	 Je, tutakaposimama mbele ya Bwana Yesu wakati atakapokuja, fahari ya ushindi wetu itakuwa nini? Itakuwa ni ninyi wenyewe; ninyi ndio tumaini letu na furaha yetu.


Otaqxi bˈaj jun jteˈbˈin qˈij, tej tkanin juntl majl Félix junx tukˈa t‑xuˈjil, aj Judiytaq, Drusila tbˈi, exsin xi tqˈmaˈntz, tuˈn t‑xi txokbˈaj Pabl, ex antza kubˈe tbˈiˈne, tej tok ten Pabl yolil tiˈjjo qnimbˈil tiˈj qAjaw Jesucrist. 	 Baada ya siku chache, Felisi alifika pamoja na mkewe Drusila ambaye alikuwa Myahudi. Aliamuru Paulo aletwe, akamsikiliza akiongea juu ya kumwamini Yesu Kristo.


Ex aye tjpel, mi chi jpet, quˈn ntiˈ qnikyˈin toj. 	 Milango ya mji huo itakuwa wazi mchana wote; maana hakutakuwa na usiku humo.


Ex tzaj ttzyuˈn jun tkˈwel kˈwabˈj tukˈa vin, ex xi tqˈoˈn chjonte te Dios tiˈj; xi tqˈoˈn qeˈy, ex tzaj tqˈmaˈn: Chi kˈwaˈn tojjo tkˈwel kˈwabˈj lo kykyaqilxa, 	 Kisha akatwaa kikombe, akamshukuru Mungu, akawapa akisema, "Nyweni nyote;


Atzaj teˈ tkanin Jesús juntl majl kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin Jerusalén, okx tojjo tnejil ja te naˈbˈl Dios. Bˈajetz tlajoˈn jniˈ xjal nchi bˈaj kˈayintaq, ex nchi bˈaj loqˈintaq toj. Bˈaj jaw tpichˈkin jniˈ kymeẍjo nchi bˈaj txˈexbˈintaq pwaq, jniˈ kyqˈuqiljo nchi bˈaj kˈayintaq palom, a aye nchi bˈaj ajbˈintaq te aqˈbˈil chjonte te Dios. 	 Basi, wakafika Yerusalemu. Yesu akaingia Hekaluni, akaanza kuwafukuza nje watu waliokuwa wanauza na kununua vitu humo ndani. Akazipindua meza za wale waliokuwa wakibadilishana fedha na viti vya wale waliokuwa wakiuza njiwa.


Nimku yabˈil bˈaj qˈanit, ex nimx taqˈnil tajaw il bˈajetz tlajoˈn toj kyanminxjal. Aye taqˈnil tajaw il i bˈaj jaw ẍchˈin, ex kyqˈma kyjaluˈn: ¡Axixa Tkˈwal Dios! Me bˈeˈx nchi bˈaj ok tmiyoˈntaq Jesús, ex mina nchi kubˈtaq twutzlin tuˈn kyjawtaq yolin, quˈn bˈintaq kyuˈn, qa axtaq Jesúsjo Tkˈwal Dios, a Crist. 	 Pepo waliwatoka watu wengi, wakapiga kelele wakisema: "Wewe u Mwana wa Mungu!" Lakini Yesu akawakemea, wala hakuwaruhusu kusema, maana walimfahamu kwamba yeye ndiye Kristo.


Me anteˈ ileqˈ noq n‑ul teˈ tuˈn telqˈin, ex bˈiyil, ex yuchˈil. Me metzin weˈ, ma chin ula tuˈn tten kychwinqilxjal toj tzaljbˈil tzaluˈn twutz txˈotxˈ ex toj kyaˈj te jun majx. 	 Mwizi huja kwa shabaha ya kuiba, kuua na kuharibu. Mimi nimekuja mpate kuwa na uzima--uzima kamili.


Quˈn ntiˈx chˈinqe qˈiˈn quˈn, teˈ xqo ul itzˈje twutz txˈotxˈ, ex ntiˈx chˈin k‑ajil qiˈn, aj qkyim. 	 Maana hatukuleta kitu chochote hapa duniani, wala hatutachukua chochote.


Atzin jaˈlin, noq tuˈn kynimbˈila tiˈj Crist, a Jesús, ma tzaj tqˈoˈn Dios kyokliˈn te tkˈwal. 	 Kwa njia ya imani, ninyi nyote mmekuwa watoto wa Mungu katika kuungana na Kristo.


Tuˈnpetziˈn, noq tiˈjjo kybˈinchbˈin, k‑elile kynikyˈa kye qa wen xjalqe mo minaj. 	 Kwa hiyo, mtawatambua kwa matendo yao.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, attaq jun ichin, Jse aj Arimatey, xi tqanin ambˈil te Pilat, tuˈn t‑xi tiˈn t‑xmilil Jesús. Atzin teˈ Jse lipchek toj tanmin tiˈj t‑xnaqˈtzbˈil Jesús; me tkyˈeˈtaq tuˈn tel tqanil, noq tuˈn t‑xobˈil kye Judiy. Ante Pilat xi tqˈoˈn ambˈil te Jse, tuˈn t‑xi tiˈn t‑xmilil Jesús. 	 Baada ya hayo, Yosefu, mwenyeji wa Armathaya, alimwomba Pilato ruhusa ya kuuchukua mwili wa Yesu. (Yosefu alikuwa mfuasi wa Yesu, lakini kwa siri, maana aliwaogopa viongozi wa Wayahudi). Basi, Pilato akamruhusu. Hivyo Yosefu alikwenda, akauondoa mwili wa Yesu.


Tzaj tqˈmaˈn Herodes tuˈn ttzyet tjoyle; me quˈn tuˈn mix jyete, bˈeˈx ok qˈoˈn te kypaj xoˈl qˈaqˈ, ex tqˈma tuˈn kykubˈ bˈyet. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, ex Herodes toj txˈotxˈ Judey, ex bˈeˈx xiˈ najal toj Cesarea. 	 Herode aliamuru ufanywe msako lakini hawakuweza kumpata. Hivyo aliamuru wale askari wahojiwe, akatoa amri wauawe. Halafu akatoka huko Yudea akaenda Kaisarea ambako alikaa.


I bˈaj jaw weˈksjo txin kykyaqilx, ex i bˈaj ok ten txqol kytzaj. 	 Hapo wale wanawali wote wakaamka, wakazitayarisha taa zao.


Tbˈajlinxiˈ tyolin Jesúsjo yol lo, tzaj tqˈmaˈn qeˈy, awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: 	 Yesu alipomaliza kusema hayo yote, aliwaambia wanafunzi wake,


Kykaˈyinktzin kyibˈa, ex chi weˈkuxixa toj kynimbˈila; chi okxa jun xjal kujxix wen, at kyipin toj kynimbˈil. 	 Kesheni, simameni imara katika imani, muwe hodari na wenye nguvu.


Quˈn ma qo klet tuˈn Dios tjaqˈ tipin tkawbˈil il, a qxopin toj qanmin, ex ma qo tzaqpet te tipin tkyaqil nya bˈaˈn, tuˈn qpon tiˈn toj Tkawbˈil Tkˈwal, a kˈuˈjlin tuˈn. 	 Yeye alituokoa katika nguvu ya giza, akatuleta salama katika ufalme wa Mwanae mpenzi,


Quˈn ikytziˈn tzeˈnku in kubˈsin nwutza tey, tej nxiˈy toj txˈotxˈ te Macedonia, exsin ikyx teˈ jaˈlin kxel nqˈmaˈn juntl majla tey, tuˈn tkyija toj tnam Éfeso, tuˈn t‑xi tnikˈuˈn te junjun xjal, tuˈn mina txi kyyekˈin jun xnaqˈtzbˈil, nya toj tumil, 	 Napenda ukae huko Efeso, kama nilivyokuomba nilipokuwa ninakwenda Makedonia. Wako watu fulani huko wanaofundisha mafundisho ya uongo. Wakomeshe watu hao.


Ex majxjo Juana, a t‑xuˈjil Cuza, aj mojiltaq tukˈa Herodes, majx Susana exsin txqantl qya, ayej nchi mojintaq tukˈa Jesús. 	 Yoana, mke wa Kuza, mfanyakazi mkuu wa Herode; Susana na wengine kadhaa. Hao wanawake walikuwa wakiwatumikia kwa mali yao wenyewe.


Me ayetzin kyeˈ nimil nojnintaq kyeˈ kyanmin tukˈa tzaljbˈil ex tukˈa Xewbˈaj Xjan. 	 Lakini hao wafuasi walikuwa wamejaa furaha na Roho Mtakatifu.


Tej tmeltzˈaj Jesús twiˈ wutz, nimx txqan xjal ok lipe tiˈj. 	 Yesu aliposhuka kutoka mlimani, makundi mengi ya watu yalimfuata.


ex xi tqˈmaˈnl angel te: Qˈonk t‑xbˈalin exqetziˈn t‑xjabˈa. Ikytzin kubˈ tbˈinchin Pegrjo. Bˈaltzˈink ttxoˈwa tiˈja, ex lipetza wiˈja, chi angeljo. 	 Malaika akamwambia, "Jifunge mshipi wako, vaa viatu vyako." Akafanya hivyo. Kisha huyo malaika akamwambia, "Vaa koti lako, unifuate."


Antza, el jyet txqan nimil quˈn, ex wuq qˈij o kyija kyukˈa. Me otaq tzul jun tqanil tuˈn Xewbˈaj Xjan kye nimil antza. Tuˈntziˈn, xi kyqˈmaˈn te Pabl, tuˈn mi txaˈye tzma Jerusalén. 	 Tulikuta waumini huko, tukakaa pamoja nao kwa muda wa juma moja. Waumini hao wakawa waongea kwa nguvu ya Roho, wakamwambia Paulo asiende Yerusalemu.


Tej tnaˈnte jun, qa otaq kubˈ qˈanin, bˈeˈx aj meltzˈaj, ex jaw tnimsiˈn tbˈi qMan Dios tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ kujxix wen. 	 Mmoja wao alipoona kwamba ameponywa alirudi akimtukuza Mungu kwa sauti kubwa.


Ex ikyxjo, mixla aˈlx aku tzˈel paˈnqe tiˈj Dios, jaˈchaqxla otoˈtz: Exla qa jawl, exla qa kubˈl. Ntiˈxla juntl tbˈinchbˈin Dios aku tzˈel paˈnqe tiˈjjo tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, a ma tzaj tqˈoˈn tuˈn qAjaw Crist, a Jesús. 	 Wala ulimwengu wa juu, wala wa chini kabisa. Hakuna kiumbe chochote kitakachoweza kututenga na upendo wa Mungu kwetu kwa njia ya Kristo Yesu Bwana wetu.


a ma tzˈok te jun kujsbˈil Tyol qMan tiˈjjo qetzbˈil, a ktzajil tqˈoˈn, ajxi kykotpajjo tkyaqilx, a at toklin tiˈj, tuˈntzintla tjaw nimsitjo tbˈi, a nimxix t‑xilin. 	 Huyu Roho ni dhamana ya kurithi yote yale Mungu aliyowaahidia watu wake, na jambo hili latuhakikishia kwamba Mungu atawakomboa kabisa wote walio wake. Tuusifu utukufu wake!


Quˈn atzin tkawbˈil qMan Dios ikyjo tzeˈnku jun nim qˈaqˈ, a o kˈwel bˈaj tkyaqiljo nya bˈaˈn tuˈn. 	 maana Mungu wetu kweli ni moto mkali unaoteketeza.


Quˈn nya tuˈn qbˈinchbˈiˈn kyxola, kjawil qnimsin qibˈa, quˈn tkyaqiljo lo tzajnin te Dios, 	 Si kwamba sisi tunaweza kufanya chochote kwa nguvu zetu wenyewe, ila uwezo wetu wote hutoka kwa Mungu:


Me atziˈn, kxel tqanin tukˈa tnimbˈil, ex nya nkaˈmin tkˈuˈj tzeˈnku aˈ te ttxuyil aˈ, n‑ul piqˈj ex n‑ajl tiˈj tuˈn kyqˈiqˈ. 	 Lakini anapaswa kuomba kwa imani bila mashaka yoyote. Mtu aliye na mashaka ni kama mawimbi ya bahari ambayo husukumwa na kutupwatupwa na upepo.


Chˈixtaq kyjapin bˈajjo wuq qˈij, jun jteˈbˈin Judiy tzajninqetaq toj txˈotxˈ te Asia, iwle Pabl kyuˈn, toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, ex bˈeˈx i ja najxjal kyuˈn, ok tzyuˈn Pabl kyuˈn, 	 Wakati siku hizo saba zilipokaribia kuisha, Wayahudi waliokuwa wametoka katika mkoa wa Asia walimwona Paulo Hekaluni. Wakachochea hasira kati ya kundi lote la watu, wakamtia nguvuni


¿Tiˈtzin quˈntz ma tzaj kyqˈmaˈn weˈy, qa nchin xoˈn yol tiˈj Dios, noq tuˈn xi nqˈmaˈn qa ayiˈn Tkˈwal Dios? Quˈn ax Dios el paˈn weˈy tuˈn ntzaj tchqˈoˈn tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Je, yeye ambaye Baba alimweka wakfu na kumtuma ulimwenguni, mnamwambia: Unakufuru, eti kwa sababu nilisema: Mimi ni Mwana wa Mungu?


Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx el rinin, tuˈntzintla tnej chˈintl, ex bˈeˈx jax toj twiˈ jun wiq tze, sicómoro tbˈi, tuˈntzintla tiwle Jesús tuˈn, quˈn antza tuˈn tikyˈetaq. 	 Hivyo, alitangulia mbio, akapanda juu ya mkuyu ili aweze kumwona Yesu, kwa maana alikuwa apitie hapo.


Me alkye qˈij ex alkye or chin ula, mix aˈl teˈ bˈilte, mixpe aye angel toj kyaˈj, mixpe ayinkuy, a Kˈwalbˈaj te Dios; qalaˈ oˈkx te nMan bˈilte. 	 "Lakini hakuna mtu ajuaye siku au saa hiyo itakuja lini; wala malaika wa mbinguni, wala Mwana; Baba peke yake ndiye ajuaye.


Nkubˈ t‑ximiˈn qa ma tzˈoka te xnaqˈtzil kyeˈ mi ojtzqiˈn Dios kyuˈn, ex kyeˈ kˈwal, a mi nkybˈiˈn. Tkyaqiljo lo qˈuqle tkˈuˈja tiˈj, quˈn qˈuqle tkˈuˈja qa tojjo ojtxe kawbˈil antza taˈye ttxuyiljo tkyaqil ojtzqibˈl, a twutzxix. 	 unajiona kuwa mkufunzi wa wajinga na mwalimu wa wale wasiokomaa bado. Unayo katika Sheria picha kamili ya elimu na ukweli.


Metziˈn, qa noq txˈiˈx ex kˈul ntzaj toj, ntiˈx tajbˈin, ex ktzajil tqˈoj Dios tiˈj, ex ok kˈwel naj tuˈn qˈaqˈ. Ikyqetzin xjaljo, qa mi s‑ajtz tiˈj kyanmin. 	 Lakini kama ardhi hiyo ikiota miti ya miiba na magugu, haina faida; karibu italaaniwa na Mungu na mwisho wake ni kuchomwa moto.


Xi tqˈmaˈn Jesús te: Tbˈanilqex kye junjun tij ja nchi ok tkaˈyiˈn, me twutzxix kxel nqˈmaˈn tey, qa tkyaqilx kchi kˈwel yuchˈj, ex ntiˈx jun abˈj kyjel tibˈaj juntl, aj tpon tqˈijil. 	 Yesu akamwambia, "Je, unayaona majengo haya makubwa? Hakuna hata jiwe moja litakalosalia juu ya lingine; kila kitu kitabomolewa."


Tkyaqilx kkyˈelix quˈn, kukx kqebˈil qkˈuˈjjo tiˈj qMan Dios toj tkyaqil, ex qo ayoˈn tiˈj tajbˈil qMan tukˈa qukˈa. Tuˈnpetziˈn, kukx paˈn quˈn. 	 Mwenye upendo huvumilia yote, huamini yote, na hustahimili yote.


Quˈn ikytzin tzeˈnku kyeˈ ojtxe. Ma tzˈel kyiˈjliˈn Dios. Me tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj Dios kyiˈja, noq tuˈn mix kubˈe kynimin aj Israel. 	 Hapo awali ninyi mlikuwa mmemwasi Mungu, lakini sasa mmepata huruma yake kutokana na kuasi kwao.


Me bˈeˈx tzajx tqˈoj nmaq kawil, ex bˈeˈx bˈaj xi tchqˈoˈn xoˈl qˈaqˈ bˈyol kyeˈ bˈiyil, ex majx ok qˈoˈn tqˈaqˈiljo kytanim. 	 Yule mfalme akakasirika, akawatuma askari wake wakawaangamize wauaji hao na kuuteketeza mji wao.


Nimx i xpichˈin tiˈj, tuˈn tel kynikyˈ te, ankye ex jtojtzin bˈajjo a otaq tzaj tqˈmaˈn T‑xew Crist, a Xewbˈaj Xjan, toj kyanmin, tej t‑xi tqˈmaˈn qa iltaq tiˈj tuˈn tikyˈx yajbˈil tuˈn Crist, ex yajxi tuˈn tjaw nimsit tbˈi, tbˈajlinxiˈ yajlajtz. 	 Walijaribu kujua nyakati na mazingira ya tukio hilo, yaani wakati alioudokezea Roho wa Kristo aliyekuwa ndani yao, akibashiri juu ya mateso yatakayompata Kristo na utukufu utakaofuata.


quˈn ntiˈ tumil tuˈn ttzqet‑xix kyanmin xjal tuˈn. Me metziˈn jaˈlin, tzaj tqˈoˈn jun tqˈuqbˈil qkˈuˈj tbˈanilxix wen, tuˈn qpon laqˈe tkˈatz qMan Dios: 	 Maana Sheria ya Mose haikuweza kukamilisha jambo lolote. Lakini sasa, mahali pake pamewekwa tumaini lililo bora zaidi ambalo kwalo tunaweza kumkaribia Mungu.


Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, jaˈchaqx kubˈeˈ yolite nyola twutz txˈotxˈ, ex kˈwel yolitjo a ma bˈant tuˈn qya wiˈja, ex kˈwel naˈyit. 	 Nawaambieni kweli, popote ulimwenguni Habari Njema itakapohubiriwa, kitendo hiki alichofanya kitatajwa kwa ajili ya kumkumbuka."


Me atzin te, a ntqˈmaˈn qa Judiy xjala, ex qa qˈuqle tkˈuˈja tiˈj tkawbˈil Moisés, ex njaw tnimsin tibˈa noq tiˈjjo tbˈi Dios, 	 Na wewe, je? Wewe mwenyewe unajiita Myahudi; unaitumainia Sheria na kujivunia kuwa wa Mungu;


Atziˈn jun kyukˈa, a Lip tbˈi, bˈeˈx xiˈ tojjo tnejil tnam toj txˈotxˈ te Samaria, ex ok ten yolil tiˈj Crist. 	 Naye Filipo aliingia katika mji wa Samaria na kumhubiri Kristo kwa wenyeji wa hapo.


Ex axte Moisésjo ten kyukˈa aj Israel, aye ojtxe qxjalil, tojjo tzqij txˈotxˈ jaˈ ntiˈ najbˈil; ex tukˈa angel, a yolin tukˈa twiˈ wutz Sinaí; ex ax tzaj kˈmonte te Dios, ayeˈ yol te chwinqil, tuˈntziˈn tzaj tqˈmaˈn qe. Tuˈntziˈn ikyjo, ax Moisésjo nim toklin. 	 Wakati watu wa Israeli walipokutana pamoja kule jangwani, Mose ndiye aliyekuwako huko pamoja nao. Alikuwa huko pamoja na babu zetu na yule malaika aliyeongea naye mlimani Sinai; ndiye aliyekabidhiwa yale maneno yaletayo uzima atupe sisi.


Ex atzin tjweˈyin angel xi tqonjo tlaq tibˈaj tqˈuqbˈiljo ma tij txuk ex atzin tkawbˈil bˈeˈx kyij toj qnikyˈin. Ex ayetzin xjal i ok ten bˈaˈlte kyaqˈ tuˈn tkyixkˈojil, 	 Kisha malaika wa tano akamwaga bakuli lake juu ya makao makuu ya yule mnyama. Giza likauvamia utawala wake, watu wakauma ndimi zao kwa sababu za maumivu,


Toj jun qˈij te ajlabˈl, nchi bˈettaq Jesús kyxol awal. Me ayetaqtziˈn t‑xnaqˈtzbˈin nbˈaj jawtaq kyxbˈoqin triy, ex nbˈaj kubˈ kyxqˈuchintaq toj kyqˈobˈ, exsin bˈaj xi kywaˈntz. 	 Siku moja ya Sabato, Yesu alikuwa anapita katika mashamba ya ngano, na wanafunzi wake wakaanza kukwanyua masuke ya ngano, wakaondoa punje zake kwa mikono, wakala.


jaˈ ele qkˈulbˈiˈn qibˈa kyukˈa ilaˈ nimil, a xi txkoˈn qeˈy, tuˈn qkyija wuq qˈij kyukˈa. Ikytziˈn, o kaninjiˈy tzmax Rom. 	 Huko tuliwakuta ndugu kadhaa ambao walituomba tukae nao kwa juma moja. Hivi ndivyo tulivyopata kufika Roma.


Me mixla tuˈn qˈumle tkyaqiljo lo, oxpe chi miyetkuxjal, tuˈn kybˈiyin kyiˈjjo tman wakx, tuˈn kyok te oyaj, ajtaq kykˈulin kywutz tsanjil. 	 Ingawa walisema hivyo haikuwa rahisi kuwazuia wale watu wasiwatambikie.


Me tojjo tkabˈ tnej ja, a Najbˈil Xjanxix, noq oˈkxtaqjo tnejilxix pale n‑okxtaq jun maj tojile junjun abˈqˈe. Ex ajtzin tokx, iltaq tiˈj nxi tiˈn tchkyˈel aluˈmj te najsbˈil tilx, ex teˈ il, a mitaq n‑el kynikyˈxjal te. 	 Lakini kuhani Mkuu peke yake ndiye anayeingia katika lile hema la pili; naye hufanya hivyo mara moja tu kwa mwaka. Anapoingia ndani huwa amechukua damu ambayo anamtolea Mungu kwa ajili yake mwenyewe na kwa ajili ya dhambi ambazo watu wamezitenda bila wao wenyewe kujua.


Bˈiˈn we wuˈn, qa kukx nchin tzaj tbˈinjiˈy, me ma txi nqˈmanjiˈy luˈn teˈy, noq tuˈn kypajjo xjal txolcheqek wiˈja, tuˈntzin txi kynimin qa ate ma tzaj chqˈoˈn weˈy. 	 Najua kwamba unanisikiliza daima. Lakini nimesema hayo kwa ajili ya watu hawa waliopo hapa ili wapate kuamini kwamba wewe ndiwe uliyenituma."


Quˈn atxix ojtxe, bˈantnin tiˈj tuˈn Dios tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa, noq kyuˈn pale, ayeˈ tzajninqe tiˈj Leví. Me tkyaqiljo lo mix ele wen. Ex atzin jaˈlin, tuˈn Jesús at juntl tbˈanil tumil nimxixtl toklin tzeˈnkuˈ ojtxe. 	 Basi, kutokana na tofauti hii, Yesu amekuwa mdhamini wa agano lililo bora zaidi.


Kyqˈoˈnktzin kyiˈja tkyaqiljo a n‑ajbˈin te jun xoˈl qˈaqˈ toj jyoj qˈoj, tuˈn kykleta, a tzeˈnkuxjo ma tzaj tqˈoˈn Dios kyeˈy, tuˈntzintla kyweˈxixa wen toj kynimbˈila twutzjo tsbˈubˈl tajaw il, quˈn ma chi oka tzeˈnku jun xoˈl qˈaqˈ toj qˈoj tukˈa. 	 Vaeni silaha anazowapeni Mungu mpate kuzipinga mbinu mbaya za Ibilisi.


Tej tkanin, xi tqˈmaˈn kye: Ku kytzaja lolte jun xjal, a ma bˈaj tqˈmaˈn tkyaqiljo nya wen o bˈant wuˈn ojtxe. ¿Nyapela Cristjo, a at tulil? 	 "Njoni mkamwone mtu aliyeniambia mambo yote niliyotenda! Je, yawezekana kuwa yeye ndiye Kristo?"


quˈn ex naˈmtaq tel kynikyˈ te, tiˈ bˈant tuˈn kyiˈj wabˈj ex kyiˈj kyiẍ, ex tzeˈn tten tbˈant tkyaqiljo ikyjo tuˈn. 	 maana hawakuwa bado wameelewa maana ya ile mikate. Akili zao zilikuwa bado zimepumbazika.


Ikyxjo kye aj tnam Capernaum; ¿Chila, qa chi japiˈn toj kyaˈj? ¡Me mina! Quˈn ayexixpe kyeˈ kchi xeˈl tojjo ma tij jul, a jaˈla taˈyile t‑xela, chi Jesúsjo. 	 Na wewe Kafarnaumu, unataka kujikweza mpaka mbinguni? La; utaporomoshwa mpaka Kuzimu."


Nimxix nchin ok tkˈuˈjliˈn tuˈn nMan Dios, quˈn ayin weˈ Tkˈwal; ex ntzaj tyekˈin weˈy tkyaqiljo nbˈant tuˈn. Ex okpe ktzajil tyekˈin nimxixtl techil wipiˈn, tzeˈnku xbˈant wuˈn tiˈjjo kox lo, noqx tuˈn kyjaw kaˈylaja tiˈj. 	 Baba ampenda Mwana, na humwonyesha kila kitu anachokifanya yeye mwenyewe, tena atamwonyesha mambo makuu kuliko haya, nanyi mtastaajabu.


Ex te juntl ntzaj tqˈoˈn toklin tuˈn tyekˈitjo tipin Dios, ex te juntl tuˈn tyolin Tyol Dios tukˈa tkyaqil tanmin; ex te juntl tuˈn tel tnikyˈ te qa nyolin jun xjal tuˈn Xewbˈaj Xjan, mo te taqˈnil tajaw il; ex te juntl ntzaj tqˈoˈn toklin tuˈn tyolin toj junxil yol; ex te juntl ntzaj tqˈoˈn tuˈn tel pjetjo yol anetziˈn. 	 humpa mmoja kipaji cha kufanya miujiza, mwingine kipaji cha kusema ujumbe wa Mungu, mwingine kipaji cha kubainisha vipaji vitokavyo kwa Roho na visivyo vya Roho; humpa mmoja kipaji cha kusema lugha ngeni, na mwingine kipaji cha kuzifafanua.


Me ayetzin kyetz nimx kyxobˈil tzaj, quˈn kubˈ kybˈisin qa noq jun klelin otaq kyli. 	 Wakashtuka na kushikwa na hofu wakidhani wameona mzimu.


Atzaj teˈ kybˈin teˈ nya Judiyqe, bˈeˈx i jaw tzalaj, ex i ok ten qˈmalte qa tbˈanilxtaqjo Tyol tAjaw Tkyaqil. Ex i nimin kykyaqilxjo, a otaq tzaj qˈoˈn kyoklin tuˈn Dios, tuˈn kykˈmonte kychwinqil te jun majx. 	 Watu wa mataifa mengine waliposikia jambo hilo walifurahi, wakausifu ujumbe wa Mungu; na wale waliokuwa wamechaguliwa kupata uzima wa milele, wakawa waumini.


Tej chˈixtaq kypon kanin tuˈn kyxi pichˈkaj t‑xe Wutz Olivos, jotqexjo jniˈ xjal, a lipcheqetaq tiˈj, ox chi ẍchˈinx tuˈn kytzaljbˈil, ex i nimsin tbˈi qMan Dios, tuˈn otaq kylon teˈ jotxjo jniˈ tbˈinchbˈin Jesús, a noqx nchi jaw kaˈylajxjal tuˈn. 	 Alipofika karibu na Yerusalemu, katika mteremko wa mlima wa Mizeituni, umati wote na wanafunzi wake, wakaanza kushangilia na kumtukuza Mungu kwa sauti kubwa, kwa sababu ya mambo makuu waliyoyaona;


Me xi ttzaqˈwin Dios: O tzˈel npaˈnjiˈy wuq mil ichin, aye bˈajxi chi kˈuline twutz juntl dios, a Baal tbˈi. 	 Je, Mungu alimjibu nini? Alimwambia: "Nimejiwekea elfu saba ambao hawakumwabudu Baali."


Ankye teˈ bˈantnin tiˈj tuˈn tkux jpuˈn toj tze, il tiˈj tuˈn tkux jpuˈn. Ex ankye te bˈantnin tuˈn tkyim tukˈa kxbˈil, il tiˈj tuˈn tkyim. Tuˈnpetziˈn, ankye teˈ, a at toklin te nimil tiˈj Dios, il tiˈj tuˈn tten tipin ex tnimbˈil tiˈj toj tkyaqil. 	 Waliokusudiwa kuchukuliwa mateka lazima watatekwa; waliokusudiwa kuuawa kwa upanga lazima watauawa kwa upanga. Kutokana na hayo ni lazima watu wa Mungu wawe na uvumilivu na imani."


Me ante Pilat xi tqˈmaˈn: Ex iteˈ kyxoˈl qˈaqˈa. Kyqˈoˈnqekja te xqˈuqilte. Ku kyxiˈy ex noqit tzeˈn tzˈoka chˈintl tuˈn tjpet‑xix. 	 Pilato akawaambia, "Haya, mnao walinzi; nendeni mkalinde kadiri mjuavyo."


Quˈn ikytzin ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Tuˈntzin tpajjo, kyjel ttzaqpiˈn ichin ttata ex tnana, tuˈn tok meje tukˈa t‑xuˈjil, ex kabˈe kchi okil te junchˈin xmilil. 	 Kama yasemavyo Maandiko Matakatifu: "Kwa hiyo, mwanamume atawaacha baba na mama yake, ataungana na mkewe, nao wawili watakuwa mwili mmoja."


Tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Bˈaˈnqexa. Kykaˈyink kyibˈa noq cheˈxa tiˈjjo ttxˈamsbˈil kywa Parisey ex Sadusey. 	 Yesu akawaambia, "Muwe macho na mjihadhari na chachu ya Mafarisayo na Masadukayo!"


ikytziˈn tzeˈnku te Sara, kubˈ tnimin Abraham, ex xi tqˈoˈn toklin te tnejil. Atzin jaˈlin, ayetzin kyeˈ, ma chi oka te tal Sara, qa ma kubˈ kybˈinchinjiˈy wen, ex qa mi xi kyqˈon kyibˈa toj xobˈajil twutz txˈotxˈ. 	 Sara kwa mfano alimtii Abrahamu na kumwita yeye bwana. Ninyi mmekuwa sasa binti zake kama mkitenda mema bila kuogopa tisho lolote.


Ex qatzin ma txi nqanintza jun nxjelbˈitza kyeˈy, nlay chin tzaj kytzaqˈwiˈn. 	 na hata kama nikiwaulizeni swali, hamtanijibu.


Atzaj teˈ tjapin bˈaj kyyol, jawtzin yolin Santyaw ex tqˈma: Chin kybˈintza, werman. 	 Walipomaliza kuongea, Yakobo alianza kusema: "Ndugu zangu, nisikilizeni!


Quˈn ikytaqtzin qteˈn ojtxe: Ntiˈtaq qnabˈl, ex minataq nkubˈ qnimin Dios. Nqo bˈettaq toj najin, ex nqo bˈinchintaq tkyaqil wiq achbˈil, ex tzyuˈnqotaq tuˈn tkyaqil wiq il, ex otoˈtaq toj tkyaqil nya bˈaˈn, ex nloˈchjtaq qkˈuˈj kyiˈj qukˈa. Nchi el qikyˈintaq, ex nqo el ikyˈintaq kyuˈn. 	 Maana, wakati mmoja sisi tulikuwa wapumbavu, wakaidi na wapotovu. Tulikuwa watumwa wa tamaa na anasa za kila aina. Tuliishi maisha ya uovu na wivu; watu walituchukia nasi tukawachukia.


Ex xi toqxenin Jesús qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin, tuˈn mi qo ok teˈn qˈmalte kye jniˈ xjal, qa ataq Jesúsjo Crist, a Kolil, quˈn naˈmxtaq tul tqˈijil. 	 Kisha akawaonya wanafunzi wasimwambie mtu yeyote kwamba yeye ndiye Kristo.


¿Ma bˈiˈntzin kye kyuˈn, tiˈ aku tzul toj kychwinqila nchiˈj? Ikytzin kye kychwinqil tzeˈnku muj te qlixje; at, aj t‑xi qkaˈyin, me te jun paql, ntiˈl; otaq tzˈel naj. 	 Ninyi hamjui hata maisha yenu yatakavyokuwa kesho! Ninyi ni kama ukungu unaotokea kwa muda mfupi tu na kutoweka tena.


Ex ayetzin cheˈw toj kyaˈj, bˈeˈx i tzaj tzˈaq twutz txˈotxˈ, tzeˈnku nchi kubˈ tzˈaqjo tal lobˈj iw, aj t‑xi yekj tqan tuˈn nim kyqˈiqˈ. 	 nazo nyota za mbingu zikaanguka juu ya ardhi kama matunda ya mtini yasiyokomaa yaangukavyo wakati mti wake unapotikiswa na upepo mkali.


tuˈntzintla kyjyon tiˈjjo Dios, ex qape jyet kyuˈn iˈchaqxtla ikyjo tzeˈnku nxmakin jun xjal toj qxopin. Me twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa nya najchaq taˈye qMan Dios tukˈile junjun, 	 Alifanya hivyo, ili mataifa hayo yapate kumfuata, na kama vile kwa kupapasapapasa, yapate kumfikia. Hata hivyo lakini, Mungu hayuko mbali na kila mmoja wetu.


Ex ikyxsin te kbˈajiljo, aj wul juntl majla, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, chi Jesúsjo. 	 Ndivyo itakavyokuwa siku ile Mwana wa Mtu atakapofunuliwa.


Quˈn ate Crist il tiˈj tuˈn tkawin, me tzmaxiˈ aj ttzaj tqˈoˈn qMan tuˈn tkanbˈin Crist kyibˈaj jniˈ tajqˈoj. 	 Maana Kristo sharti atawale mpaka Mungu atakapowashinda adui zake na kuwaweka chini ya miguu yake.


¿Tiquˈn ntzaj tqaniˈn weˈy? Qaninxa kye, a o chi bˈin wiˈja. Ayetziˈn kchi qˈmal teˈ tiˈ o bˈaj nxnaqtziˈn, ex bˈiˈn kyuˈn alkye o bˈaj nqˈmaˈn. 	 Kwa nini waniuliza mimi? Waulize wale waliosikia nini niliwaambia. Wao wanajua nilivyosema."


Me noq tuˈn mi tzajeku kyqˈoj, okla qo chojil. Tuˈnpetziˈn, ku txiˈy toj nijabˈ. Kˈaˈ kux t‑xonjiˈy bˈaq te tzuybˈil kyiẍ. Atzin tnejil kyiẍ ktzyetil tuˈn, kˈaˈ kux tjyoˈn toj ttzi, ex kjyetil jun pwaq tuˈn antza. Kˈaˈ txi tiˈn te chojbˈil te weˈ ex tey, quˈn atzin pwaq kˈaˈ tzˈajbˈin te qkabˈil. 	 Lakini kusudi tusiwakwaze, nenda ziwani ukatupe ndoana; chukua samaki wa kwanza atakayenaswa, fungua kinywa chake, na ndani utakuta fedha taslimu ya zaka. Ichukue ukawape kwa ajili yangu na kwa ajili yako."


Tuˈnpetziˈn, mix aˈl jun kye tuˈn tel ikyˈinte. Qalaˈ bˈaˈn tuˈn kyoniˈn tiˈj toj tbˈe tukˈa tnukˈbˈil qMan Dios tibˈaj, tuˈn ttzaj wukˈiy. Quˈn loqin nchin yoˈn tiˈj ex kyiˈjjo erman, aye nchi bˈet tukˈa. 	 Kwa hiyo mtu yeyote asimdharau, ila msaidieni aendelee na safari yake kwa amani ili aweze kurudi kwangu, maana mimi namngojea pamoja na ndugu zetu.


Chi weˈkuxixa twutz toj kynimbˈila, quˈn bˈiˈn kyuˈn, qa kykyaqil nimil toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, ikyx n‑ikyˈxjo kyuˈn, tzeˈnkuxjo kyeˈ. 	 Muwe imara katika imani na kumpinga, mkijua kwamba ndugu zenu pote duniani wanapatwa na mateso hayohayo.


Tuˈn tkyaqiljo lo, bˈiˈn quˈn qa atziˈn ojtxe tumil, a tzajnin te Moisés, ntiˈ tipin tuˈn tsaqsit kyanmin xjal tuˈn. Quˈn atziˈn ojtxe tumil noq te jun yekˈbˈil te tkyaqiljo bˈaˈn qa iltaq tiˈj tuˈn tul kanin. Ex atzin yekˈbˈil lo, ikyxjo tzeˈnku jun t‑xlekemil jun tiˈ, quˈn nya twutzxixjo jun t‑xlekemil, qalaˈ noq jun yekˈbˈil. Tuˈn ikyjo, atzin ojtxe tumil ntiˈtaq nchi okx xjal tzˈaqlexix tuˈn. Tuˈntzin ikyjo, iltaq tiˈj tuˈn t‑xi oyittaq chojbˈil kyil toj junjun abˈqˈe. 	 Sheria ya Wayahudi si picha kamili ya mambo yale halisi: ni kivuli tu cha mema yanayokuja. Dhabihu zilezile hutolewa daima, mwaka baada ya mwaka. Sheria yawezaje, basi, kwa njia ya dhabihu hizo, kuwafanya wale wanaoabudu wawe wakamilifu?


Qatzin qa nchi ok tktxuˈn Diostzjo tal t‑xmakil kˈul ikyjo, a loqe tzunx nchi milinx toj kojbˈil jaˈlin, me meljo nchiˈj bˈeˈx kchi kˈwel bˈolj tuˈn qˈaqˈ; ¿Yajxsila kyetza? ¿Nyapela kchi okil ktxuˈn kyeˈ tuˈn Dios? Quˈn qa noq oˈkxtza nchi bˈisiniˈy tiˈjjo tkyaqiljo lo, antza nyekˈine qa noq tal chˈin kynimbˈila. 	 Ikiwa basi Mungu hulivika hivyo jani la shambani ambalo leo liko na kesho latupwa motoni, je, hatafanya zaidi kwenu ninyi? Enyi watu wenye imani haba!


Tbˈajlinxiˈ tqanin Festo kye qˈolte tumil te, tiˈjjo otaq tqˈma Pabl, tzaj tqˈmaˈn kyjaluˈn: Quˈn axa ma tzaj qaninte, tuˈn toka toj xjel tuˈn César toj Rom, mala txiˈtza antza. 	 Basi, baada ya Festo kuzungumza na washauri wake, akamwambia Paulo, "Umekata rufani kwa Kaisari, basi, utakwenda kwa Kaisari."


Teˈ kykanin, xi kyqanin: Ay, xnaqˈtzil, noq samiy, bˈiˈn qe quˈn, qa nyolin te twutzxix, ex nxnaqˈtziˈn noq tiˈjjo tbˈeyil chwinqil tuˈn qxiˈ tukˈa qMan Dios. Ex nya noq lipcheka tiˈjjo nkyqˈmaˈnxjal, ex mi nchi kubˈ tniminjiy aye nim kyoklin, quˈn toj twutza, junx kyoklinxjal kykyaqil. Tuˈnpetziˈn, ¿Wenpela tuˈn t‑xi qchjonjiˈy kˈaybˈil te kawil te Rom, mo minaj? Xi kyqanin ikyjo quˈn kykyˈeˈtaq Parisey tuˈn t‑xi chjet kˈaybˈil, me ayetzin kyukˈa Herodes, kyajtaq. Ikytzin iltaq tiˈj tuˈn tkubˈ tzˈaq Jesús kyuˈn toj til kywutzjo jun chˈuq xjal lo. Tuˈnpetziˈn, xi kyqˈmaˈn te: ¿Okpela kxel qchjoˈntza, mo minaj? 	 Wakamwendea, wakamwambia, "Mwalimu, tunajua kwamba wewe ni mtu mwaminifu unayesema ukweli mtupu, wala humjali mtu yeyote. Wala cheo cha mtu si kitu kwako, lakini wafundisha ukweli kuhusu njia ya Mungu. Je, ni halali kulipa kodi kwa Kaisari, au la? Tulipe au tusilipe?"


O chi tzaqpaja te tipin il; atziˈn jaˈlin ma chi oka te taqˈnil bˈaˈn. 	 Mlikombolewa kutoka utumwa wa dhambi, mkawa watumwa wa uadilifu.


Kukx nqo qˈoˈnjiˈy chjonte te qMan Dios kyiˈja, 	 Tunamshukuru Mungu daima kwa ajili yenu ninyi nyote na kuwakumbukeni daima katika sala zetu.


Ayiˈy werman, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy noq toj tbˈi qAjaw Jesucrist, tuˈn tkubˈ kyxmoxin kyibˈa, tuˈn mi bˈaj kypaˈne kyibˈa; qalaˈ noqpe kyja tuˈn tok kymujbˈinxix kyibˈa wen, tuˈntzintla tten kynabˈla junx, ex jun elnin kyyola. 	 Ndugu, ninawasihi kwa jina la Bwana wetu Yesu Kristo: pataneni nyote katika kila jambo msemalo; yasiweko mafarakano kati yenu; muwe na fikira moja na nia moja.


Me ayetzin kyeˈ, kukxjo mi n‑okx toj kywiˈy. Mina nxi kybˈiˈn, ex ntiˈ nimbˈil toj kyanmiˈn; quˈn noqx nchi qˈojliˈy tiˈj Xewbˈaj Xjan ikyqexjiˈy tzeˈnku ojtxe qxjalil. 	 "Enyi wakaidi wakuu! Mioyo na masikio yenu ni kama ya watu wa mataifa. Ninyi ni kama baba zenu. Siku zote mnampinga Roho Mtakatifu.


Ex ikyxjo o tzaj tqˈmaˈn Xewbˈaj Xjan toj Tyol Dios kyjaluˈn: 	 Naye Roho Mtakatifu anatupa ushahidi wake. Kwanza anasema:


Qa ma tzˈel kynikyˈa te tkyaqiljo lo, ex qa ma kubˈ kybˈinchiˈn ikyjo, at tkyˈiwbˈil Dios kyibˈaja te jun majx. 	 Basi, ikiwa mwayajua hayo, mtakuwa na heri mkiyatekeleza.


Ex ayiˈy werman, mi tzˈel naj toj kykˈuˈja, quˈn toj twutz qAjaw jun qˈij iky n‑ele tzeˈnku mil abˈqˈe, ex mil abˈqˈe iky n‑ele tzeˈnku jun qˈij. 	 Lakini, wapenzi wangu, msisahau kitu kimoja! Mbele ya Bwana, hakuna tofauti kati ya siku moja na miaka elfu; kwake yote ni mamoja.


Ex ankyeˈ kˈwel tqˈmaˈn tbˈi tnejil ja te naˈbˈl Dios tiˈj tyol, nya noq tiˈjjo tnejil ja te naˈbˈl Dios ma kubˈe tqˈmaˈne, qalaˈ majx tiˈj Dios, a najle toj. 	 Na anayeapa kwa Hekalu ameapa kwa hilo Hekalu na pia kwa yule akaaye ndani yake.


Toj tqˈijil paˈbˈin, ok kchi okil tkyaqil xjal atxix t‑xe tnejil toj paˈbˈin twutz Dios, junx kyukˈa ayeˈ loqe nchi anqˈin kyojjo tqˈijil jaˈlin. Ok kjawil weˈksjo qya, a nmaq kawil tzajnin te najchaq te twutz txˈotxˈ, tuˈn kykubˈ tzˈaqxjal toj kyil tuˈn, ayeˈ iteˈ kyojjo qˈij jaˈlin. Quˈn ajo qya anetziˈn bˈeˈx xiˈ bˈilte tnabˈlxix qtzan Salomón. Me ajo t‑xilin nabˈl wiˈja jaˈlin, nimxixtl toklin tzeˈnku te Salomón. 	 Malkia wa kusini atatokea wakati kizazi hiki kitakapohukumiwa, naye atashuhudia kwamba kina hatia. Yeye alisafiri kutoka mbali, akaja kusikiliza maneno ya hekima ya Solomoni; kumbe hapa pana mkuu zaidi kuliko Solomoni.


Ex kjawil qˈiˈn kyuˈn toj kyqˈobˈ, tuˈntzintla mi kyˈixbˈiy twiˈ abˈj. 	 na tena, Watakuchukua mikononi mwao usije ukajikwaa mguu wako kwenye jiwe."


Me atzaj teˈ qjlajinxa tjlajxi nijabˈ, o pon toj txˈotxˈ te Genesaret. 	 Walivuka ziwa, wakafika nchi ya Genesareti.


Twutzxix qa i kux tqˈoˈn Juan xjal toj aˈ te jawsbˈil aˈ; me ayetzin kyeˈ, toj jteˈbˈin qˈij, mina chi kuˈx kyeˈ toj aˈ, qalaˈ kˈwelix te Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn te jun majx, chi Jesús. 	 Kwani Yohane alibatiza kwa maji, lakini baada ya siku chache, ninyi mtabatizwa kwa Roho Mtakatifu."


Aˈlchaqx kyetz k‑okil bˈinte a ntqˈmaˈn Xewbˈaj Xjan kye wuq chˈuq Ttanim Dios, bˈaˈn tuˈn tkubˈ kybˈinchin. Ankye qe, kchi weˈbˈil twutz tkyaqiljo lo, kchin kolila kyiˈj tuˈn jun kolbˈil a ewintaq, ikyxjo tzeˈnku xi nqˈoˈn wabˈj maná kye aj Judiy ojtxe. Ex kxel nqˈoˈn jun abˈj sjanin wen, a jaˈ tzˈibˈinku jun akˈaj bˈibˈaj, a mix aˈl ojtzqilte, qalaˈ oˈkxjo a kxel tzyuˈnte. 	 "Aliye na masikio, basi, na asikie yale Roho anayoyaambia makanisa! "Wale wanaoshinda nitawapa ile mana iliyofichika. Nitawapa pia jiwe jeupe lililoandikwa jina jipya ambalo hakuna mtu aliyelijua isipokuwa tu wale wanaolipokea.


Quˈn bˈiˈn quˈn qa nimxix tqˈoj Dios ktzajil kyiˈjjo xjal, a nya ojtzqiˈn Dios kyuˈn, ex bˈinchil ilqe, quˈn noq tuˈnjo kyil, mi nkytziyin tuˈn tel kynikyˈ te Tqanil twutzxix. 	 Ghadhabu ya Mungu imedhihirishwa kutoka mbinguni dhidi ya uasi na uovu wote wa binadamu ambao kwa njia zao mbaya wanaupinga ukweli usijulikane.


Tej tlontej kox, teˈ kykanin Pegr ex Juan antza, xi tqanin jun tmobˈitz kye. 	 Alipowaona Petro na Yohane wakiingia Hekaluni, aliwaomba wampe chochote.


Tuˈnpetziˈn, ikyx kyximjiˈy, ex ikyx kyaqˈnbˈinjiˈy tzeˈnqe bˈyol xjal ojtxe, quˈn aye kychmaˈn i kubˈ bˈyoˈnkye, ex ayetzinl kyetza njaw kybˈinchiˈn kyja te jun nabˈlkye. 	 Kwa hiyo mnashuhudia na kukubaliana na matendo ya wazee wenu; maana wao waliwaua hao manabii, nanyi mnajenga makaburi yao.


N‑el ttxˈemin tkyaqiljo tqˈobˈ, a ntiˈ twutz n‑el. Ex tkyaqiljo tqˈobˈ, a at twutz n‑el, k‑elitz ttxˈemin jniˈ ttzqijlin kyxolile, tuˈntzin twutzin nimxix. 	 Yeye huliondoa ndani yangu kila tawi lisilozaa matunda, na kila tawi lizaalo hulisafisha lipate kuzaa zaidi.


Me metzin weˈ, a ayiˈn tajaw ja, a k‑elitz ntzaqˈwiˈn kyjaluˈn: Ma txi nqˈmaˈn kyeˈy, qa nya bˈiˈn wuˈn jaˈ tzajninqiˈy. Tuˈnpetziˈn, kypaˈmil kyibˈa wiˈja, ayiˈy, bˈinchil il. 	 Lakini yeye atasema: Sijui ninyi mmetoka wapi; ondokeni mbele yangu, enyi nyote watenda maovu.


El kypaˈn kyibˈjo kawil, tuˈn kyyolin kyjunalx tiˈjjo til Pabl. Kyqˈma kyxolilex kyjaluˈn: Ntiˈ teˈ ichin til lo te kyimin, ex nya tuˈn tkuˈx toj tze. 	 Walipokwisha ondoka, waliambiana, "Mtu huyu hakufanya chochote kinachostahili adhabu ya kifo au kifungo."


Tej tbˈinte tnejilxix pale, exsin tnejil xqˈuqil ja te naˈbˈl Dios, exqetziˈn nmaq pale, i jaw chˈotj kyxolx, ex kyqˈma: ¿Tzeˈntzila kpon bˈajile lo? 	 Mkuu wa walinzi wa Hekalu na makuhani wakuu waliposikia habari hiyo wakawa na wasiwasi, wasijue yaliyowapata.


Me mina, chi Pegr. Ex qa ma chin kyima tukˈiy, me nlay kubˈ wewiˈn, chiˈ. Ex ikyxljo, kyqˈmaˈn txqantl t‑xnaqˈtzbˈin. 	 Lakini Petro akasisitiza, "Hata kama ni lazima nife pamoja nawe, sitakuacha kamwe." Wanafunzi wote pia wakasema vivyo hivyo.


Quˈn exla qa aj ilqiˈy, me tililx tiˈj kxel kyqˈoˈn jun tbˈanil tiˈ te kykˈwala. ¿Yajtzilaˈ te kyMaˈn at toj kyaˈj? ¿Ma nlaypela tzaj tqˈoˈn jun tbˈanil tiˈ kyeˈ, ayeˈ nchi qanin tiˈj? 	 Kama basi ninyi, ingawa ni waovu, mwajua kuwapa watoto wenu vitu vizuri, hakika Baba yenu wa mbinguni atafanya zaidi: atawapa mema wale wanaomwomba.


I xi ttzaqˈwin Juan: Ma chi kuˈxxjal toj aˈ wuˈn, te jawsbˈil aˈ, me at juntl kyxola, a mi ojtzqiˈn kyuˈn, 	 Yohane akawajibu, "Mimi nabatiza kwa maji, lakini yuko mmoja kati yenu, msiyemjua bado.


Me bˈeˈx i etz tchqˈoˈn Pegr kykyaqilx peˈn. Kubˈtzin meje, ex naˈn Dios. Xitzin tkaˈyintzjo kyimnin ex tqˈma: Weˈksa, Tabita. I jawtzin tjqoˈn tej qya twutz. Atzaj teˈ tiwle Pegr, bˈeˈx jaw qe. 	 Petro aliwatoa nje wote, akapiga magoti, akasali. Kisha akamgeukia yule maiti, akasema, "Tabitha, amka" Naye akafumbua macho yake na alipomwona Petro, akaketi.


Tzajtzin tqˈmaˈnl kabˈe tyoltz weˈy: A kyDios qxeˈchil, ma jaw skˈontiy, tuˈntzin tel tnikyˈa tiˈjjo tajbˈil, ex tuˈntzin tok tkaˈyin Jesús, a jikyinxix, ex tuˈn tbˈintejiy tyol, a aku yolinte. 	 Halafu Anania akasema: Mungu wa babu zetu amekuchagua upate kujua matakwa yake na kumwona yule mtumishi wake mwadilifu na kumsikia yeye mwenyewe akiongea.


Jun techil: At junjun nimil qa ntiˈ tkyˈi te te, tuˈn t‑xi tchyoˈn tkyaqil tiˈ, me at junjuntl toj tnimbˈil qa noq itzaj bˈaˈn txi tchyoˈn. 	 Watu huhitilafiana: mmoja imani yake inamruhusu kula kila kitu; lakini mwingine ambaye imani yake ni dhaifu, hula tu mboga za majani.


Me axsa chin kyjela teniˈy tzaluˈn toj Éfeso, tzmaxiˈ aj tpon tqˈijil nintz qˈij te Pentecostés, 	 Lakini nitabaki hapa Efeso mpaka siku ya Pentekoste.


Me noq tiˈjjo kybˈinchbˈin k‑elile kynikyˈa kye, quˈn ikytziˈn tzeˈnku jun tze, n‑el tnikyˈtzajil noq tiˈjjo twutz. Quˈn nlay tzˈel jun uv tiˈj tqan txˈiˈx; ex nlay tzˈel jun iw noq tiˈj jun tqan kˈul. 	 Mtawatambua kwa matendo yao. Je, watu huchuma zabibu katika miti ya miiba, au tini katika mbigili? La!


Tej naˈmtaq tel kypaˈn kyibˈa tiˈjjo ojtxe kyteˈn, kyimninqetaqa twutz Dios, ex otaq chi naja toj kyila. Me atziˈn jaˈlin, ma tzaj tqˈoˈn qMan Dios akˈaj kychwinqila junx tukˈa Jesucrist; ex noq tuˈn Jesús, o najsit tkyaqil kyila. 	 Wakati mmoja nanyi mlikuwa mmekufa kwa sababu ya makosa yenu na kwa sababu ninyi mlikuwa watu wa mataifa mengine. Lakini Mungu amewapa ninyi uzima pamoja na Kristo. Mungu ametusamehe dhambi zetu zote;


Me il tiˈj tuˈn tkubˈ ikyˈsit jun nintz qˈij jaˈlin, ex bˈaˈn tuˈn qtzalaj, quˈn tuˈn ma jaw anqˈin juntl majljo titzˈiˈn, a kyimnintaq toklin quˈn; otaq txi naj, me ma jyetl jaˈlin, chiˈ. 	 Ilitubidi kufanya sherehe na kufurahi, kwa sababu huyu ndugu yako alikuwa amekufa, kumbe yu mzima; alikuwa amepotea, lakini sasa amepatikana."


Me xi ttzaqˈwin Festo kyjaluˈn: Lu te Pabl tkuˈx toj tze tzma Cesarea, ex ayinxa, ma chin kubˈ bˈisinte tuˈn nxiˈy antza tojjo jteˈbˈin qˈijl, chiˈ. 	 Lakini Festo alijibu, "Paulo atabaki kizuizini kule Kaisarea na mimi nitakwenda huko karibuni.


Atzin jaˈlintz, ayeqetziˈn kyaj tuˈn tanqˈin jun nukˈbˈil kyxol, ilxix tiˈj tuˈn kybˈinchin wen, tuˈntzin kykˈmonte a kyumil wen. 	 Uadilifu ni mazao ya mbegu ambazo wapenda amani hupanda katika amani.


Ex bˈeˈx jaw weˈks Jse; xi tiˈn tal kˈwal tukˈa tukˈax tnana tzmax toj txˈotxˈ te Israel. 	 Basi, Yosefu aliamka, akamchukua mtoto pamoja na mama yake, akarejea katika nchi ya Israeli.


Tqˈma Dios te Tkˈwal tojjo uˈj, a kubˈ ttzˈibˈin jun yolil Tyol Dios ojtxe, Isaías tbˈi. Chiˈ kyjaluˈn: Kxel nchqˈoˈn twutz txˈotxˈ. Me nej kxel nchqˈoˈn jun nsaˈn qˈmal tqanila, ex tuˈn tkubˈ kybˈinchinxjal kyibˈ twutza. 	 Ilianza kama ilivyoandikwa katika kitabu cha nabii Isaya: "Tazama, namtuma mjumbe wangu akutangulie; yeye atakutayarishia njia yako.


Me tej tjatz anqˈin, mix kubˈe tyekˈin tibˈ kyxol kykyaqil xjal toj tnam, qalaˈ noq qxola, a awoˈy nej jaw skˈoˈn tuˈn Dios, tuˈn qlontiˈy, ex tuˈn qqˈmaˈn tiˈjjo tuˈntaq tbˈaj. Ma qo waˈn, ex ma qo kˈwaˈn tukˈa, tej tjaw anqˈin juntl majl. Tuˈn ikyjo, bˈiˈn quˈn qa twutzxix itzˈl. 	 si kwa watu wote ila kwa wale Mungu aliokwisha wachagua wawe mashahidi wake, yaani sisi tuliokula na kunywa pamoja naye baada ya kufufuka kwake kutoka wafu.


Tuˈntzintzjo, nim xjal i bˈinte, ex nim i lonte yekˈbˈil tipin Tbˈanil Tqanil tAjaw Tkyaqil. 	 Kwa namna hiyo, neno la Bwana lilizidi kuenea na kuwa na nguvu zaidi.


Quˈn aku te qMan Dios o txkonqe tuˈn qanqˈin saqxix toj tkyaqil, ex nya tukˈa jun nya bˈaˈn toj qchwinqil. 	 Mungu hakutuita tuishi maisha ya zinaa, bali tuishi katika utakatifu.


Xi kyqanin te Jesús: ¿Tzeˈntzin ttentz nkyqˈmaˈn xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, qa ataq Elías tuˈn tul nej twutza? ¿Nyapela tiˈjjo lo nchi yolinetaq, a ma qliˈy? 	 Wakamwuliza Yesu, "Mbona walimu wa Sheria wanasema kwamba ni lazima Eliya aje kwanza?"


Ikytziˈn erman, qa iltaq tiˈj tuˈn nnimin chˈin wibˈa kywutza, me noq tuˈn tkubˈ nyekˈinkuy, qa ntiˈ wipiˈn wilx wibˈxa. 	 Ikinilazimu kujivuna, basi, nitajivunia udhaifu wangu.


I xitzin chqˈoˈn Bernabé ex Saulo tuˈn Xewbˈaj Xjan tzma Seleucia, ex antza i xiˈ toj bark tuˈn kykanin tojjo txˈotxˈ tkuˈx toj aˈ, Chipre tbˈi. 	 Basi, Barnaba na Saulo walipokwisha tumwa na Roho Mtakatifu, walishuka hadi Seleukia, na kutoka huko walipanda meli hadi kisiwa cha Kupro.


Quˈn atxix naˈmtaq tkubˈlin xkye tkyaqil, ax Dios o jaw skˈoˈnkye aj Judiy, tuˈn kyok te Ttanim, ex nya o chi el tiˈjlin. ¿Ma miˈtzin bˈiˈn kyuˈn tzeˈnku ntqˈmaˈn Tuˈjil Tyol Dios, tej tyolbˈin Elías kyiˈj aj Judiy toj tnaˈj Dios? Chiˈ kyjaluˈn: 	 Mungu hakuwakataa watu wake aliowateua tangu mwanzo. Mnakumbuka yasemavyo Maandiko Matakatifu juu ya Eliya wakati alipomnung'unikia Mungu kuhusu Israeli:


Ex ma taqˈ, tuˈn tel nnikyˈa te Tkˈwal, ex tuˈn t‑xi nqˈmaˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil kye tkyaqil xjal. Tej ttzaj tqˈoˈn wokliˈn anetziˈn, mix ja in xtaˈjiˈy qanil jun tumil kyexjal. 	 Mara tu alipoamua kunifunulia Mwanae kusudi niihubiri Habari Njema yake kwa watu wa mataifa mengine, bila kutafuta maoni ya binadamu,


Me meqetzin kyeˈ t‑angel Dios, exla qa nimxix kyoklin ex nimxix kyipin, ntiˈ n‑okx kyqˈoˈn kyibˈ tuˈn kypatin, ex tuˈn kyyasin kyiˈjjo tajaw il ex jniˈ nmaq tkawbˈil. 	 Lakini malaika, ambao wana uwezo na nguvu zaidi kuliko hao walimu wa uongo, hawawashtaki na kuwatukana hao mbele ya Bwana.


Me mix jyete tumil kyuˈn tzeˈn tuˈn tkubˈe bˈyete, quˈn tuˈn kykyaqilx xjal tzunxixtaq nchi bˈin tiˈjjo ntqˈmaˈntaq Jesús. 	 lakini hawakuwa na la kufanya, maana watu wote walikuwa wakimsikiliza kwa makini kabisa.


Iteˈ techil ok kchi okil tiˈj qˈij ex tiˈj yaye ex kyiˈj cheˈw. Ex atzin teˈ twutz txˈotxˈ noqx kchi jawil najx kyexjal, ex nim kyxobˈil ktzajil, quˈn tuˈn okx ktinilxjo ttxuyil aˈ, aj tok ten puljil. 	 "Kutakuwa na ishara katika jua na mwezi na nyota. Mataifa duniani yatakuwa na dhiki kwa sababu ya wasiwasi kutokana na mshindo wa mawimbi ya bahari.


Quˈn te tnejil, ate qya tzajnin tiˈj ichin. Me ex ikyxjo, qa tkyaqil ichin n‑anqˈin tiˈjqya. Ex tkyaqiljo luˈn tzajnin tiˈj Dios. 	 Kama vile mwanamke alivyotokana na mwanamume, vivyo hivyo mwanamume huzaliwa na mwanamke; kila kitu hutoka kwa Mungu.


Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa atx juntl tumil nimxixtl toklin tzeˈnku tumil tiˈjjo tnejil ja te kˈulbˈil. 	 Basi, nawaambieni kwamba hapa pana kikuu kuliko Hekalu.


Ex ikyl tqˈma tAjaw Tkyaqiljo kyjaluˈn: Simun, Simun, bˈintza: Ma qanajtz teˈ tuˈn tajaw il, tuˈn tyekajtza wen, tzeˈnkuˈ tuˈn t‑xtulit triy. 	 "Simoni, Simoni! Sikiliza! Shetani alitaka kuwapepeta ninyi kama mtu anavyopepeta ngano.


Me atzin te Jesús, xiˈ teˈ tzyulte tqˈobˈjo txin, exsin jaw tiˈn tqˈajqˈojil twiˈ. Chiˈ kyjaluˈn: ¡Weˈksa, txin! 	 Lakini Yesu akamshika mkono akasema, "Mtoto amka!"


Nxi nqˈmaˈnjiˈy tumil lo kyeˈy, me nya ilxix tiˈj tuˈn tbˈant‑xix ikyjo. Qa wentaqku te kyeˈy tuˈn tkubˈ kypaˈn kyibˈa jun jteˈbˈin qˈij, bˈaˈn; me qa mina, ex bˈaˈn. 	 Ninayowaambieni sasa ni mawaidha, si amri.


Ex atziˈn tnejilxix pale ok ten qanilte te Jesús, ankyeqe te t‑xnaqˈtzbˈin ex tiˈtzin xi t‑xnaqˈtzin kye. 	 Basi, Kuhani akamwuliza Yesu juu ya wanafunzi wake na mafundisho yake.


¿Me tzeˈnx tten, ayiˈy aj Israel? Ayeˈ ojtxe qxeˈchil tzaj tzyuˈnte tkawbˈil Dios noq kyuˈn qe angel, me ayetzin kyeˈ mina nkubˈ kynimiˈn. 	 Ninyi mliipokea ile Sheria iliyoletwa kwenu na Malaika, lakini hamkuitii."


Ex ajo angel tzaj tqˈmaˈn weˈy: Tzˈibˈinkujiy luˈn: Kyˈiwlinqexixjo aye ma txi txokle tojjo nintz qˈij te mejebˈlin tejo tal Tal rit. Ex tzaj tqˈmaˈn weˈy: Ayetzin yol luˈn twutzxix te Diosqe. 	 Kisha malaika akaniambia, "Andika haya: Heri wale walioalikwa kwenye karamu ya arusi ya Mwanakondoo!" Tena akaniambia, "Hayo ni maneno ya kweli ya Mungu."


Quˈn atzin ichin, nya nimil, ma tzˈel paˈn tuˈn Dios, bˈalaqa tuˈn tnimin noq tuˈn t‑xuˈjil. Ex atzin qya, nya nimil, ma tzˈel paˈn tuˈn Dios, bˈalaqa tuˈn tnimin tuˈn tchmil. Quˈn qa ma kubˈ kypaˈn kyibˈ, bˈalaqa ayejo kyal, nlay tzˈel kynikyˈ te qAjaw. Me qa kukx nchi najan junx, at ambˈil tuˈn kynimin, ex tuˈn kyok te xjan twutz qMan. 	 Kwa maana huyo mume asiyeamini hupokelewa kwa Mungu kwa kuungana na mkewe; na huyo mke asiyeamini hupokelewa kwa Mungu kwa kuungana na mumewe. Vinginevyo watoto wao wangekuwa si wa Mungu; kumbe sasa ni watoto wake Mungu.


Tuˈnpetziˈn, aj tjapin oxe qˈij, kyjpunkxixjiˈy ttzi jul wen, quˈn noq chi uljo t‑xnaqˈtzbˈin qnikyˈin elqˈil teˈ t‑xmilil, tuˈn tkubˈ kyqˈmaˈntz kyexjal, qa ma jatz anqˈintl juntl majl. Quˈn apen sbˈubˈljo nimxixtl tzeˈnku tnejil. 	 Kwa hiyo amuru kaburi lilindwe mpaka siku ya tatu ili wanafunzi wake wasije wakamwiba na kuwaambia watu kwamba amefufuka. Uongo huu wa mwisho utakuwa mbaya kuliko ule wa awali."


Ex ikyqex kyejiˈy manbˈaj, mi kaˈmin kykˈuˈja kyukˈa kykˈwala, tuˈn tbˈaj kykˈuˈj. Qalaˈ kychˈiysinqeksa tukˈa tumil, ex kyxnaqˈtzinqexa tuˈn kynimin tiˈj qAjaw. 	 Nanyi akina baba, msiwachukize watoto wenu ila waleeni katika nidhamu na mafundisho ya Kikristo.


Me ayetzin kyeˈ, erman, nlay chi jaw kaˈylaja, aj tul qAjaw, quˈn mi nchi bˈeta toj qxopin toj kyanmiˈn, quˈn bˈiˈn kyuˈn qa il tiˈj tuˈn tul, a ntiˈkux toj qnabˈl, tzeˈnku tulil jun ileqˈ. 	 Lakini ninyi ndugu, hamko gizani, na siku hiyo haipaswi kuwajieni ghafla kama vile mwizi.


Tuˈntziˈn, nimsit kynimbˈiljo Ttanim Dios, ex tuˈn tchˈiye kybˈajjo nimil junjun qˈij. 	 Hivyo, yale makanisa yalizidi kuwa imara katika imani, na idadi ya waumini ikaongezeka kila siku.


Quˈn noqit ma qo klet a tuˈn tjapin tkawbˈil Moisés quˈn, ntiˈtla tajbˈintzjo tnejil yol, a bˈant tiˈj tuˈn Dios tukˈa Abraham. ¿Ma ma nqo klettz tuˈn tjapin bˈaj tkawbˈil Moisés quˈn? ¡Mina! Qalaˈ noq tuˈn Tyol qMan Dios, a bˈant tiˈj tuˈn tukˈax Abraham. 	 Maana, kama urithi ya Mungu inategemea Sheria, basi, haiwezi kutegemea tena ahadi ya Mungu. Kumbe, lakini Mungu alimkirimia Abrahamu kwa sababu aliahidi.


Ankyeˈ xjal kxel niminte ex qa ma kuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, ok kletil teˈ. Me atziˈn mina txi tnimin, ok kxeˈl toj najin. 	 Anayeamini na kubatizwa ataokolewa; asiyeamini atahukumiwa.


Atzaj teˈ kykanin tojjo tnam, a jaˈ tuˈntaq kyxiˈye, majx tqanku xiˈl te Jesús, nyakutzintlaj najchaq chˈintl tuˈn tpone. 	 Walipokikaribia kile kijiji walikokuwa wanakwenda, Yesu akafanya kana kwamba anaendelea na safari;


Jun aqˈnil ntiˈ toklin tuˈn tok tajlal jun chˈuq xjal toj kyja. Me metzin te kˈwalbˈaj at teˈ toklin toj ja te jun majx. 	 Mtumwa hana makao ya kudumu nyumbani, lakini mwana anayo makao ya kudumu.


Ok tenl Jesús yolil juntl majl tukˈa techil, ex xi tqˈmaˈn: 	 Yesu alisema nao tena kwa kutumia mifano:


Ayetziˈn nmaq kawil twutz txˈotxˈ, ayeˈ ẍi kyˈaˈjin ex ẍi ten tojjo tzeqbˈil kyukˈa xjal toj tnam Babilonia, okxla kchi oqˈil, ex kchi labˈil tiˈj, aj t‑xi kykaˈyin tsbˈeljo tnam, aj tbˈaj tuˈn qˈaqˈ. 	 Wafalme wa Dunia waliofanya uzinzi naye na kuishi naye maisha ya anasa wataomboleza na kulia wakati watakapoona moshi wa mji huo unaoteketea.


Me ayin weˈ ma chin kubˈsin nwutz tiˈja te Dios, tuˈntzintla mina kubˈ numja toj tnimbˈila. Ex ajtzin tmeltzˈaj juntl majla toj tnimbˈila, wetzin mojintltza kyukˈa tukˈiy, tuˈn kyweˈxix wen toj kynimbˈil, chi Jesús te Pegr. 	 Lakini mimi nimekuombea ili imani yako isipungue. Nawe utakaponirudia, watie moyo ndugu zako."


Quˈn ayin wejiˈy tspikyˈin Dios, a ma tzul tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈntzin alkye knimil wiˈja nlayxpen kyijx teˈ toj qxopin. 	 Mimi ni mwanga, nami nimekuja ulimwenguni ili wote wanaoniamini wasibaki gizani.


Me noq tuˈn tmojbˈil qMan Dios, loqin intiˈn tzmax tzaluˈn, ex nchin yolin tiˈj Dios kyukˈa kykyaqiljo nimxix kyoklin, exqetziˈn kyukˈa jniˈ txqantl. Kukx nchin yolinjiˈy, ex ntiˈx chˈin ma tzˈok ntzˈaqtziˈn, tzeˈnku kyij tqˈmaˈn Moisés, a yolil Tyol qMan Dios ojtxe, junx kyukˈa txqantl, a tiˈtaqjo tuˈn tbˈaj: 	 Lakini Mungu alinisaidia; na hivyo mpaka siku ya leo nimesimama imara nikitoa ushuhuda kwa wote, wakubwa na wadogo. Ninayosema ni yale ambayo manabii na Mose walisema yatatukia;


Ex jun paqx xi kyiˈn tzma tja Anás. Ante Anás ttata t‑xuˈjil Caifás, a toktaq te tnejinel kypale aj Judiy tojjo abˈqˈe anetziˈn. 	 na kumpeleka kwanza kwa Anasi; Anasi alikuwa baba mkwe wa Kayafa ambaye alikuwa Kuhani Mkuu mwaka huo.


Me atzaj teˈ ttzaj qˈijil, bˈeˈx jaw tzqij, tuˈn nya nim xaˈye tlokˈ. 	 Jua lilipochomoza, zikachomeka; na kwa kuwa mizizi yake haikuwa na nguvu, zikanyauka.


Ex najsimjiy qila, a o bˈant quˈn, tzeˈnku qeˈ, nkubˈ qnajsiˈn kyilxjal nchi bˈinchin mibˈin qiˈja. 	 Utusamehe makosa yetu, kama nasi tunavyowasamehe waliotukosea.


Xi tqˈmaˈn Jesús te: Kux tzˈaja, noq tuˈn tnimbˈila wiˈja ma chi kaˈyin twutza. Texjo paq, kykaˈyin twutz, ex bˈeˈx ok lipe tiˈj Jesús. 	 Yesu akamwambia, "Nenda, imani yako imekuponya." Mara huyo kipofu akaweza kuona, akamfuata Yesu njiani.


Tbˈajlinxi ikyjo, ul nim waˈyaj ex nim yajbˈil toj tkyaqil Egipto ex tzaluˈn toj Canaán, jaˈ najleqetaq ojtxe qxjalil, ex ntiˈtaq kywa. 	 Kisha, kulizuka njaa kubwa katika nchi yote ya Misri na Kanaani, ikasababisha dhiki kubwa. Babu zetu hawakuweza kupata chakula chochote.


Ikytziˈn aye nchi bˈisin, ex aye nchi tzalaj, ex aye at chˈin kypwaq, mitla txi kyqˈoˈn ambˈil tuˈn tmaqsetjo taqˈin Dios tuˈn ikyjo. 	 wenye kulia wawe kama hawalii, na wenye kufurahi wawe kama hawafurahi; wanaonunua wawe kama hawana kitu;


Atzin te Jesús bˈeˈx xi tiˈnl teˈ tbˈe, exsin pon kanin toj jun kojbˈil, jaˈ najletaq jun qya, Mart tbˈi. Kˈamle Jesús tojjo ja anetziˈn. 	 Walipokuwa safarini, waliingia katika kijiji kimoja na mwanamke mmoja, aitwaye Martha, alimkaribisha nyumbani kwake.


Tkyaqil Ttanim Dios toj txˈotxˈ Asia nxi tsmaˈn jun qˈolbˈil kyeˈy. Ex ikyxjo te Aquila ex Priscila, nxi kysmaˈn jun qˈolbˈil toj tbˈi qAjaw, junx kyukˈa tkyaqil Ttanim Dios, a n‑ok kychmoˈn kyibˈ toj kyja. 	 Makanisa yote ya Asia yanawasalimuni. Akula na Priskila pamoja na watu wote wa Mungu walio nyumbani mwao wanawasalimuni sana katika Bwana.


Me bˈiˈn kyeˈ kyuˈn, tiˈ xbˈaj toj tkyaqil kytxˈotxˈ Judiy. Tzaj xkye toj txˈotxˈ te Galiley, tej tbˈajlinxi tqˈma Juan, qa iltaq tiˈj tuˈn kykuˈxxjal toj aˈ te jawsbˈil aˈ. 	 Ninyi mnajua jambo lililotukia katika nchi yote ya Wayahudi kuanzia Galilaya baada ya ule ubatizo aliohubiri Yohane.


Tzˈelxix tnikyˈa tiˈjjo lo: Aj chˈixtaq tjapin bˈaj tqˈijil twutz txˈotxˈ, tzul kanin jun qˈij te bˈisbˈajil. 	 Kumbuka kwamba, katika siku za mwisho kutakuwa na nyakati za taabu.


Noqit ax qMan Dios junx tukˈa Jesucrist, a tAjaw Tkyaqil, tzaj qˈonte t‑xtalbˈil kyibˈaja junx tukˈa tnukˈbˈil toj tkyaqil. 	 Tunawatakieni neema na amani kutoka kwa Mungu Baba yetu, na kwa Bwana yesu Kristo.


Tej tbˈaj tbˈiˈn Ananías ikyjo, bˈeˈx kyim, ex kykyaqiljo i bˈinte bˈeˈx tzaj kyxobˈil. 	 Anania aliposikia hayo, akaanguka chini, akafa. Watu wote waliosikia habari ya tukio hilo waliogopa sana.


Xi ttzaqˈwin tej qya: Mina, Tata; mix aˈl jun. Tuˈntziˈn, xi tqˈmaˈn Jesús te: Ex ikyqinx wejiˈy. Nlay txi nqˈmaˈn tuˈn tkyima. Qalaˈ, kux txiˈy. Mi kubˈ tbˈinchin jun majljiy il lo. 	 Huyo mwanamke akamjibu, "Mheshimiwa, hakuna hata mmoja!" Naye Yesu akamwambia, "Wala mimi sikuhukumu. Nenda zako; na tangu sasa usitende dhambi tena."


Tuˈntziˈn ikyjo, bˈeˈx o bˈaj jaw bˈisiˈn, ex junjunku o ok ten qanilte: WAjaw, ¿Meqa ayiˈn? qo chijiˈy. 	 Wanafunzi wakahuzunika sana, wakaanza kuuliza mmojammoja, "Bwana! Je, ni mimi?"


Ex ikyx nbˈantjo tuˈn qukˈa, tuˈn tyekˈinte tkyaqiljo tqoptzˈajiyil, a awo bˈantnin qiˈj tuˈn, noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, tuˈn qnajan tukˈa te jun majx toj tqoptzˈajiyil kyaˈj. 	 Alitaka pia kudhihirisha wingi wa utukufu wake ambao alitumiminia sisi tulio lengo la huruma yake; sisi ambao alikwisha kututayarisha kuupokea utukufu wake.


Ex ma tzul julkˈaj toj nkˈuˈja, qa tkyaqil tbˈaj Estéfanas i kux nqˈoˈn toj aˈ te jawsbˈil aˈ. Me mi naˈn wuˈn qa atx juntl. 	 (Samahani, nilibatiza pia jamaa ya Stefana; lakini zaidi ya hawa, sidhani kama nilimbatiza mtu mwingine yeyote.)


Ex nxi nqaniˈn, tuˈntzintla tel kynikyˈa tiˈjjo tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj lo, exla qa mi tzˈelpin bˈajx tuˈn tel kynikyˈa tiˈj tkyaqilx; ex tuˈntzintla tnoj kyanmiˈn te jun majx tukˈa tkyaqil t‑xilin Dios. 	 Naam, mpate kujua upendo wa Kristo upitao elimu yote, mjazwe kabisa utimilifu wote wa Mungu.


Ex ntiˈx jun tiˈ toj tkyaqiljo tchˈiˈysbˈin qMan Dios nya ojtzqiˈn tuˈn, ex ntiˈx jun tiˈ, a akut tzˈewit, quˈn tkyaqil qˈanchaˈl te Dios. Ex tkyaqilxjal k‑okil toj paˈbˈin twutz, tiˈj tkyaqil tbˈinchbˈin. 	 Hakuna kiumbe chochote kilichofichika mbele ya Mungu; kila kitu kimefunuliwa wazi mbele ya macho yake. Kwake, sisi sote tutapaswa kutoa hoja ya matendo yetu.


Xi kyqanin, ex i kubˈsin kywutz te Festo, tuˈn t‑xi qˈiˈn Pabl Jerusalén, quˈn tuˈn antza toj Cesarea taˈyetaq, ex otaq bˈaj kyximin, qa tuˈntaq tkubˈ kybˈyoˈn Pabl toj bˈe. 	 awafanyie fadhili kwa kumleta Paulo Yerusalemu; walikuwa wamekula njama wamuue akiwa njiani.


Me metzin weˈ kxel nqˈmaˈn kyeˈy, ankyeˈ noqx qˈoj kxel taqˈnin tukˈa tukˈa, at til twutz kawbˈil. Ex ankyeˈ k‑okil lipin yisol tukˈa, at til twutz tnejil kawbˈil. Ex ankyeˈ kxel tqˈmaˈn te tukˈa: Ntiˈ tnabˈl, kxeˈl toj qˈaqˈ te jun majx. 	 Lakini mimi nawaambieni, yeyote anayemkasirikia ndugu yake, lazima ahukumiwe. Anayemdharau ndugu yake atapelekwa mahakamani. Anayemwita ndugu yake: Pumbavu atastahili kuingia katika moto wa Jehanamu.


Tuˈnpetziˈn, ax Dios ma kyij tzaqpinkye tojjo kyachbˈil te txˈixwejil. Majqexpeˈ qya kyij kytzaqpiˈn kymujbˈil kyibˈ tukˈa kychmil, noq tuˈn kykubˈ kẍe tukˈa juntl qya nyakuj ichinqe, tuˈn kybˈinchin tkyaqil wiq kyˈaˈjin. 	 Kwa hiyo, Mungu amewaacha wafuate tamaa mbaya. Hata wanawake wanabadili matumizi yanayopatana na maumbile.


Quˈn ¿Ma akutzin txi kyqˈoˈn kyeˈ jun abˈj te jun kykˈwala, qa ma tqanin twa? 	 Je, kuna yeyote miongoni mwenu ambaye mtoto wake akimwomba mkate, atampa jiwe?


Tbˈajlinxitzin tyolin Jesúsjo ikyjo, bˈeˈx i jaw kaˈylaj xjal tiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈil, 	 Yesu alipomaliza kusema maneno hayo, umati wa watu ukashangazwa na mafundisho yake.


¿Me tiˈtzin chˈin saj tqˈoˈn kyeˈy, tkyaqiljo a nchi txˈixwiˈy te jaˈlin? Quˈn tkyaqiljo anetziˈn, nqoˈx tiˈn toj kyimin te jun majx. 	 Sasa, mlipata faida gani siku zile kutokana na mambo yale ambayo mnayaonea aibu sasa? Maana, matokeo ya mambo haya ni kifo!


Ex qa ma tzaj tqˈoˈn tuˈn qajbˈin kye txqantl, qo okin bˈaˈnxix; ex qa ma tzaj tqˈoˈn tuˈn qxnaqˈtzin, qqˈonk tilil, tuˈn qxnaqˈtzin wen. 	 Mwenye kipaji cha utumishi na atumikie. mwenye kipaji cha kufundisha na afundishe.


Quˈn qa at chˈin kyeˈy jaˈlin, tuˈn kymojiˈn kyiˈjjo txqantl; ex bˈalaqa toj juntl majl ayetl kchi mojil kyiˈja, aj tel bˈajjo kye. Ikytzin tumiljo, tuˈn qel junx, 	 Kila mlicho nacho sasa cha ziada kiwasaidie wale wanaohitaji, ili nao wakati watakapokuwa na ziada, wawasaidie ninyi katika mahitaji yenu, na hivyo kuwe na usawa.


Ex ikytzin qaqˈjo tzeˈnku qˈaqˈ anetziˈn; tex jun joybˈil qˈojx toj qxmilil; ex nya wen nqo ele tuˈn. Qˈontz tqˈaqˈil tuˈn tqˈaqˈil tajaw il. Nim ntjyoˈn tumil tuˈn qbˈinchin il. Tuˈntzintzjo, atkux ikyx kbˈajile qchwinqiljo tzaluˈn twutz txˈotxˈ tukˈa qˈoj. 	 Hali kadhalika ulimi ni kama moto. Umejaa maovu chungu nzima, unayo nafasi yake katika miili yetu na hueneza ubaya katika nafsi zetu zote. Huteketeza maisha yetu yote kwa moto utokao Jehanamu kwenyewe.


Iky kbˈajiljo tojjo qˈij, aj wul juntl majla, chi Jesúsjo, tzeˈnku ikyˈ kyojjo qˈij, tej tten Noé ojtxe. 	 Kama ilivyokuwa nyakati za Noa, ndivyo itakavyokuwa katika siku za Mwana wa Mtu.


Tuˈnpetziˈn, nqˈmaˈn tuˈn kybˈeta tzeˈnkuxjo taj Xewbˈaj Xjan; tuˈn mi txi kyqˈoˈn ambˈil teˈ jniˈ ntqaniˈn ojtxe kyteˈn, ex mi ja kynimsin kyibˈa. 	 Basi, nasema hivi: mwenendo wenu na uongozwe na Roho, nanyi hamtafuata tena tamaa za kidunia.


Juntl majl, i bˈaj pon chmet Parisey kaˈyil tiˈj Jesús junx kyukˈa junjun Sadusey. Noq tuˈn tkubˈ tzˈaq kyuˈn toj til, xi kyqanin te, tuˈn tkubˈ tbˈinchin jun tbˈanil techil tipin twutz kyaˈj, tuˈn tyekˈin qa te Dios tzajnin. 	 Mafarisayo na Masadukayo walimwendea Yesu, na kwa kumjaribu, wakamwomba afanye ishara itokayo mbinguni.


Ex xi tqˈoˈn Dios qanbˈil tibˈaj xjal kyojjo tnam Sodoma ex Gomorra, noq tuˈn ttzˈeˈy te jun majx, tuˈn kyok te jun yekˈbˈil jaˈlin tiˈj tiˈ kbˈajil kyiˈjjo tkyaqil xjal, a nya wenqe. 	 Mungu aliadhibu miji ya Sodoma na Gomora, akaiteketeza kwa moto, akaifanya iwe mfano wa mambo yatakayowapata watu wasiomcha Mungu.


Me mix kyjaye tene toj tnam Nazaret, qalaˈ bˈeˈx xiˈ toj juntl tnam toj txˈotxˈ te Galiley, Capernaum tbˈi, jun tnam nqayin taˈ ttzi nijabˈ, toj txˈotxˈ, a xi qˈon kye tyajil qtzan Zabulón ex te qtzan Neftalí, ayeˈ tkˈwal qtzan Israel. 	 Aliondoka Nazareti, akaenda Kafarnaumu, mji ulio kando ya bahari ya Genesareti, mpakani mwa wilaya za Zabuloni na Naftali, akakaa huko.


Eltzin qˈiˈn abˈj, ex ante Jesús jax tkaˈyiˈn tzmax toj kyaˈj, ex tqˈma: Tata, nxi nqˈoˈn chjonte teˈy, tuˈn ma chin tzaj tbˈiˈn. 	 Basi, wakaliondoa lile jiwe. Yesu akatazama juu mbinguni, akasema, "Nakushukuru Baba kwa kuwa wewe wanisikiliza.


¿Ex tiquˈn? Quˈn kubˈ t‑ximin Moisés, qa nimxixtl toklin twutz Dios tuˈn tikyˈx yajbˈil tuˈn noq tuˈn tpaj Crist, tzeˈnku tuˈn t‑xi tqˈoˈn tibˈ toj jniˈ qˈinimil toj txˈotxˈ Egipto. Kubˈ t‑ximin Moisés ikyjo, quˈn qˈuqletaq tkˈuˈj tiˈjjo chojbˈil, a tziyintz tuˈn Dios toj kyaˈj. 	 Alitambua kwamba kuteseka kwa ajili ya Masiha kuna faida kubwa zaidi kuliko utajiri wote wa nchi ya Misri, maana alikuwa anatazamia tuzo la baadaye.


Ex nlijiˈy tnam xjan, a akˈaj Jerusalén, a tzaj te Dios toj kyaˈj. Ajo tnam bˈantnin tten tzeˈnku jun txin otaq bˈaj ok t‑xbˈalin, tuˈn t‑xiˈ tukˈa tchmil. 	 Nikaona mji mtakatifu, Yerusalemu mpya, ukishuka kutoka kwa Mungu mbinguni. Ulikuwa umetayarishwa vizuri kama bibi arusi aliyepambwa tayari kukutana na mumewe.


Bˈeˈxpetzin jaw ẍchˈintz, ex chiˈ kyjaluˈn: ¡Ay, Tata Abraham, qˈaqˈintzin teˈ tkˈuˈj wiˈja! Smaˈntzin te Lázaro nkˈatza, ex qˈmanxsin te, tuˈn tkux takˈsin twiˈ tqˈobˈ toj aˈ, exsin tuˈn tkubˈ tqˈoˈntz tibˈaj waqˈa tuˈntzintla t‑xi chewx, quˈn loqiˈn ma chin tzaj bˈant‑x tojjo qˈaqˈ lo. 	 Basi, akaita kwa sauti: Baba Abrahamu, nionee huruma; umtume Lazaro angalau achovye ncha ya kidole chake katika maji, auburudishe ulimi wangu, maana ninateseka mno katika moto huu.


exsin xi tchqˈoˈntz qanilte te Jesús kyjaluˈn: ¿Atzinjiˈy a Crist, a attaq tulil, mo qa at juntl, tuˈn tkubˈ qyoˈn? 	 aliwatuma kwa Bwana wamwulize: "Wewe ndiye yule ajaye, au tumtazamie mwingine?"


Atzin tej xnaqˈtzil xi ttzaqˈwin kyjaluˈn: Chixix te uˈjjo kyjaluˈn: Kˈuˈjlinkxix te tDios, a tAjaw Tkyaqil, tukˈa tkyaqil tanmiˈn, tukˈa tkyaqiljo tajbˈila, tukˈa tkyaqil tipiˈn ex tukˈa tkyaqil tnabˈla; exsin kˈuˈjlink te t‑xjalil tzeˈnkuxjo n‑ok tkˈuˈjlin te tibˈ. 	 Akamjibu, "Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, kwa roho yako yote, kwa nguvu zako zote na kwa akili yako yote. Na, mpende jirani yako kama unavyojipenda mwenyewe."


Ay Jesús aj Nazaret. ¿Tiˈxsin s‑ula lolte qxola? Noqx ma tzula yuchˈil qeˈy. Wojtzqiˈn te, ex bˈiˈn weˈ wuˈn; a tejiy Tkˈwal Dios, xjanxix toklin. 	 akapaaza sauti, "Una nini nasi, wewe Yesu wa Nazareti? Je, umekuja kutuangamiza? Najua wewe ni nani: wewe ni Mtakatifu wa Mungu!"


Quˈn naˈmtaq tel qnikyˈa te a ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios, qa iltaq tiˈj tuˈn tjaw anqˈintl Jesús kyxol kyimnin. 	 (Walikuwa bado hawajaelewa Maandiko Matakatifu yaliyosema kwamba ilikuwa lazima afufuke kutoka wafu).


Atziˈn xjal tzeˈnku tbˈanil txˈotxˈ nkubˈ kybˈiˈn Tyol Dios, ex nbˈaj kubˈ kybˈinchin tzeˈnku ntqˈmaˈn, ikyqetziˈn tzeˈnku triy; n‑el lajaj toj kaˈwnaq twutz, junjuntl ox kˈal ex junjuntl te jweˈ kˈal. 	 Lakini wengine ni kama zile mbegu zilizopandwa katika udongo mzuri. Hawa hulisikia hilo neno, wakalipokea, wakazaa matunda: wengine thelathini, wengine sitini na wengine mia moja."


Ex a xjal nya qitin techil tiˈj tchibˈjil, me qa ma japin tkyaqil Tyol Dios tuˈn, kjawil weˈ toj tqˈijil kawbˈil twutz Dios, tuˈn tkubˈ tzˈaqa tuˈn toj tila, a mi njapin tajbˈil qMan tuˈn, exla qa bˈiˈn ojtxe kawbˈil tuˈn, ex qitin techila. 	 Watu wa mataifa mengine watakuhukumu wewe Myahudi kama ukiivunja Sheria, ingawaje unayo maandishi ya Sheria na umetahiriwa, hali wao wanaitii Sheria ingawa hawakutahiriwa.


Me atzin teˈ n‑okx toj tjpel chˈlaj kye rit, atzin te bˈaˈn kyikˈleljo, ex nchi ok tkaˈyin trit. 	 Lakini anayeingia kwa kupitia mlangoni, huyo ndiye mchungaji wa kondoo.


Me ayetzin kye Judiy, ayeˈ kykyˈeˈtaq tuˈn kynimin, bˈeˈx i ok ten kyeˈ tzpetsilte kynabˈljo nya Judiyqe, tuˈntzintla tkubˈ kyximin nya bˈaˈn kyiˈj nimil. 	 Lakini Wayahudi wengine waliokataa kuwa waumini walichochea na kutia chuki katika mioyo ya watu wa mataifa mengine ili wawapinge hao ndugu.


Ex xi nbˈiˈn tqˈajqˈojil twiˈ jun aˈla, a tzaj qˈmante weˈy: Weˈksa, Pegr. Bˈyoˈnqekujiy txuk lo, ex kux chex tchyoˈn. 	 Kisha nikasikia sauti ikiniambia: Petro amka, chinja, ule.


Ex jun paqx jaw weˈ tej yabˈ kywutz kykyaqilxjal, ex jaw tchmoˈn tkuẍbˈil, ex bˈeˈx aj tja nnimsin tbˈi Dios wen. 	 Mara, huyo mtu aliyepooza akasimama mbele yao wote, akachukua kitanda chake akaenda zake nyumbani huku akimtukuza Mungu.


Atziˈn jaˈlin, tzun nchin tzalaja tiˈjjo n‑ikyˈx wuˈn, quˈn bˈiˈn wuˈn, qa n‑ajbˈin luˈn tuˈn kychˈiya, ikyx tzeˈnku a ma tzikyˈx tuˈn Jesús n‑ajbˈin te kolbˈilqe. Ayintzin weˈ loqiˈn nchin ikyˈsin tiˈjjo a atx taj noq tuˈn tel wenjo Ttanim Dios, a t‑xmilil Crist. 	 Na sasa nafurahi kuteseka kwa ajili yenu, maana kwa mateso yangu hapa duniani, nasaidia kukamilisha kile kilichopungua bado katika mateso ya Kristo kwa ajili ya mwili wake, yaani kanisa.


tuˈn tkubˈ qbˈinchin qten jikyinxix toj tkyaqil qchwinqil twutz. 	 kwa unyofu na uadilifu mbele yake, siku zote za maisha yetu.


I xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Ayetziˈn bˈaˈnqe ntiˈ kye tajbˈin qˈanil kye; me meqetziˈn yabˈqe, atpen kyeˈ tajbˈin kye. 	 Yesu akawajibu, "Wenye afya hawahitaji daktari, lakini wanaomhitaji ni wale walio wagonjwa.


Quˈn tkyaqil nimil noq ojtzqiˈnl tuˈn Dios atxix naˈmtaq tkubˈ xkye tkyaqil, ex ax jaw skˈoˈnkye, tuˈn kyok te tkˈwal, ex tuˈntzin tokjo Tkˈwal, a Jesús, te tnejil kyxol tkyaqil nimil. 	 Maana hao aliowachagua tangu mwanzo, ndio aliowateua wapate kufanana na Mwanae, ili Mwana awe wa kwanza miongoni mwa ndugu wengi.


Ex ktzajil qˈoˈn kawbˈil kujxix te jun majx, ex kchi elix lajet najchaq tkˈatz Dios toj kyaˈj, jaˈ nqoptzˈaje qAjaw tukˈa tkyaqil tipin. 	 Adhabu yao itakuwa kuangamizwa milele na kutengwa mbali na utukufu wake mkuu,


Ma qo txoklajtz tuˈn qMan Dios tuˈn qok te Ttanim, exla qa Judiyqo ex qa mina. 	 Maana sisi ndio hao aliowaita, si tu kutoka miongoni mwa Wayahudi bali pia kutoka kwa watu wa mataifa mengine.


Atziˈn tiˈjjo tulil qAjaw Jesucrist, ex tiˈjjo aj qchmet junx tukˈa, qo kubˈsil qwutza kyeˈy, erman, 	 Sasa yahusu kuja kwake Bwana wetu Yesu Kristo na kukusanywa kwetu pamoja tukae naye. Ndugu, tunawaombeni sana


Ante Abraham, ttata Isaac, a ttata Jacob, a ttata Judá junx kyukˈa ttziky ex titzˈin. 	 Abrahamu alimzaa Isaka, Isaka alimzaa Yakobo, Yakobo alimzaa Yuda na ndugu zake,


Majqexpekyej xjal i qˈanit, ayeˈ nimxtaq n‑ikyˈx kyuˈn, noq kyuˈn taqˈnil tajaw il. 	 Aliwaponya pia wote waliokuwa wanasumbuliwa na pepo wachafu.


Tej kybˈinte ikyjo, bˈeˈx i nimin, ex bˈeˈx i kuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ toj tumil tbˈi Jesús, a tAjaw Tkyaqil. 	 Baada ya kusikia hayo, walibatizwa kwa jina la Bwana Yesu.