Tuˈnpetziˈn, attaq junjun qxola i bˈaj jaw qanlaj kyxolx: ¿Tzeˈntzila tzˈeleˈ ikyjo, a ntzaj tqˈmaˈn qe: Noq te jun paqkutl, mi qlitl, ex yajxi chˈintl, k‑okil qkaˈyintl? ¿Ex tiˈtziˈn xtqˈma qe, a ma chin aj we, jaˈ taˈ nMaˈnch? 	 Hapo baadhi ya wanafunzi wake wakaulizana, "Ana maana gani anapotwambia: Bado kitambo kidogo nanyi hamtaniona; na baada ya kitambo kidogo tena mtaniona? Tena anasema: Kwa kuwa ninakwenda kwa Baba!"


Me chjontex te qMan Dios; noq tuˈn qAjaw Jesucrist, quˈn a o tzaqpiˈn weˈy tjaqˈ tkyaqiljo luˈn. At kabˈe tumil te wey: Jun, a wanmiˈn il tiˈj tuˈn tajbˈiˈn te Dios; tkabˈ, quˈn tuˈn xjalqiˈn, intinka toj joybˈil tuˈn il, tuˈn nkubˈ nbˈinchiˈn tzeˈnku ntqanin tachbˈil nxmilila, a ojtxe nteˈn. 	 Shukrani kwa Mungu afanyaye hayo kwa njia ya Bwana wetu Yesu Kristo! Hii basi, ndiyo hali yangu: mimi binafsi, kwa akili yangu, ninaitumikia sheria ya dhambi.


ex tqˈma: ¡Ex ikyxjo weˈ; kyqˈontza wokliˈn, tuˈntzintla, aj tkubˈ nqˈoˈn nqˈobˈa tibˈaj aˈlchaqx kye xjaltz, kxel nqˈoˈn Xewbˈaj Xjan toj kyanmin! 	 "Nipeni na mimi uwezo huo ili yeyote nitakayemwekea mikono, apokee Roho Mtakatifu."


Xi tqanin kyexjal, quˈn otaq tzˈel tnikyˈ te, qa noq tuˈn tlochˈj kykˈuˈj kynejil pale, otaq txi kyqˈoˈne Jesús tuˈn tkyim. 	 Alisema hivyo maana alijua wazi kwamba walimleta kwake kwa sababu ya wivu.


Ajtzin kybˈaj jaw itzˈje juntl majljo kyimnin, mikyxil teˈ chwinqil tzeˈnku luˈn. Ayetzin ichin exqetziˈn qya mina chi bˈaj jaw meje juntl majl. Iky kchi bˈaj okileˈ tzeˈnqeku angel toj kyaˈj. 	 Maana wafu watakapofufuka, hawataoa wala kuolewa; watakuwa kama malaika wa mbinguni.


A kyDios tnam te Israel, xjaw skˈoˈn kyeˈ ojtxe qxeˈchil. Ma chi ok tmujbˈin, tuˈn kyok te bˈetin xjal, a ma nintz kybˈaj, teˈ iteˈxtaq toj txˈotxˈ te Egipto. Ex ax, tukˈa tkyaqil tipin, s‑etz qˈinkye tojjo txˈotxˈ anetziˈn. 	 Mungu wa taifa hili la Israeli aliwateua babu zetu na kuwafanya wawe taifa kubwa walipokuwa ugenini kule Misri. Mungu aliwatoa huko kwa uwezo wake mkuu.


Twutzxix qa nqo bˈeta tukˈa jun qxmilila te twutz txˈotxˈ tzeˈnku kye txqantl, me mi nqo aqˈniˈn tzeˈnkuxjo nya bˈaˈn ntqanin qxmilila, quˈn ma qo oka tzeˈnku xol qˈaqˈ toj qnimbˈila. 	 Kweli tunaishi duniani, lakini hatupigani vita kidunia.


Tuˈnpetzintzjo, tzˈelku kynikyˈa te alkyeqexixjo tyajil Abraham; me nya qeˈ xjal ayeˈ tzajninqe tiˈj tyajil Abraham, qalaˈ aye, a ikyx kynimbˈiljo tzeˈnku te Abraham. 	 Sasa basi jueni kwamba watu wenye kumwamini ndio walio watoto halisi wa Abrahamu.


Kymutxsinku kyibˈa, ex bˈunin chi yoliˈn. Kyyonkuy tajbˈil qMan kyukˈa txqantl nimil, ex kukx tzikyˈxi kyuˈn jun tukˈa juntl, tuˈn tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyxolxa. 	 Muwe daima wanyenyekevu, wapole na wenye saburi; vumilianeni ninyi kwa ninyi kwa mapendo.


Noq qaq qˈijtaq tuˈn tpon kanin nintz qˈij te Xjan Qˈij. Bˈeˈx xiˈ Jesús toj kojbˈil Betania, a jaˈ najletaq Lázaro, a otaq jaw anqˈintl tuˈn Jesús toj kyime. 	 Siku sita kabla ya sikukuu ya Pasaka, Yesu alifika Bethania alikoishi Lazaro ambaye Yesu alikuwa amemfufua kutoka wafu.


Ma kybˈintejiˈy xoˈj yol tuˈn tiˈj Dios. ¿Tzeˈn kyeˈ toj kywutz? Kykyaqilx bˈaj qˈmante qa axtaq at tpaj, ex qa toj tiltaq tuˈn tkubˈ bˈyet. 	 Mmesikia kufuru yake! Ninyi mwaonaje?" Wote wakaamua kwamba anastahili kuuawa.


O kubˈ nyekˈiˈn tipin qMan Dios kyuˈn nim techil ex nbˈinchbˈiˈn tukˈa tmojbˈil Xewbˈaj Xjan, tuˈntzin kyja kykaˈylajxjal tiˈj. Ikytziˈn, ma japine nbˈajjo tyolajtz Tbˈanil Tqanil tiˈj Crist toj tnam Jerusalén ex tzmax toj txˈotxˈ te Ilírico. 	 kwa nguvu ya miujiza na maajabu, na kwa nguvu ya Roho wa Mungu. Basi, kwa kusafiri kila mahali, tangu kule Yerusalemu mpaka Iluriko, nimeihubiri kikamilifu Habari Njema ya Kristo.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi tqˈmaˈn Jesús: At kˈwaj wiˈja. Xi tqˈmaˈn ikyjo tuˈntzin tjapin bˈajjo tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios, quˈn bˈiˈntaq tuˈn qa il tiˈj tuˈn tjapin bˈajjo tkyaqil otaq tqˈma Dios. 	 Yesu alijua kwamba yote yalikuwa yametimia; na, ili Maandiko Matakatifu yapate kutimia, akasema, "Naona kiu."


Me metziˈn, i kanin ilaˈ nimil te Chipre ex te Cirene toj tnam te Antyokiy, ex i yolin kyeˈ xjal, a nya Judiyqe, ex kyqˈma yol te Tbˈanil Tqanil tiˈj Jesús, a tAjaw Tkyaqil. 	 Lakini baadhi ya waumini waliotoka Kupro na Kurene, walikwenda Antiokia wakautangaza huo ujumbe kwa watu wa mataifa mengine wakiwahubiria ile Habari Njema juu ya Bwana Yesu.


Tzmataq nyolin, jun paqx tzaj jun angel toj kyaˈj qˈolte tipin. 	 Hapo, malaika kutoka mbinguni, akamtokea ili kumtia moyo.


Me atzaj teˈ chˈiy triy, ex tbˈaj weˈje tunin, antza ele tnikyˈtzajiltz qa attaq juntl wiq kˈul toj. 	 Basi, mimea ilipoota na kuanza kuchanua, magugu pia yakaanza kuonekana.


I xi ttzaqˈwin Jesús: Noqpetzin ma tzˈel kyetz kynikyˈ tiˈj qa moẍqiˈy toj kyanmiˈn, matla kubˈ najsit kyetza kyil. Me tuˈn njaw kynimsin kyibˈa, ex noq tuˈn kyqˈmaˈn qa n‑el kynikyˈa te tkyaqil, at kye kypaj tuˈn kyila. 	 Yesu akawajibu, "Kama mngekuwa vipofu, hamngekuwa na hatia; lakini sasa ninyi mwasema: Sisi tunaona, na hiyo yaonyesha kwamba mna hatia bado.


Ex attaq jun qya aj Canaán najletaq tojjo txˈotxˈ antza, a nya Judiytaq. Tzaj laqˈe tkˈatz Jesús, ex nẍchˈintaq wen: Tata, ay Tyajil qtzan nmaq kawil David, qˈaqˈintz tkˈuˈja wiˈja; at jun wala, at jun taqˈnil tajaw il toj tanmin. 	 Basi, mama mmoja Mkaanani wa nchi hiyo alimjia, akapaaza sauti: "Mheshimiwa, Mwana wa Daudi, nionee huruma! Binti yangu anasumbuliwa na pepo."


Ex ikyxjo te Noé, tej tyolin Dios tukˈa qa attaq jun il tuˈn tul twutz txˈotxˈ. Ex naˈmtaq tul kaniˈn il anetziˈn, tej t‑xi tnimin Noé a tqˈma Dios. Ex noq tuˈn tkubˈ tnimin Noé, kubˈ tbˈinchin jun bark ma tij, noq tuˈn kykletjo jniˈ tkˈwal, t‑xuˈjil exqetziˈn tlibˈ. Tuˈn tnimbˈil Noé, kubˈ tyekˈin kywutzjo txqantl xjal, qa najnintaq iteˈye. Me atzin kye Noé, noq tuˈn kynimbˈil, i klete te tkyaqil il. 	 Kwa imani Noa alionywa na Mungu juu ya mambo ya baadaye ambayo hakuweza kuyaona bado. Alimtii Mungu, akajenga ile safina ambamo aliokolewa yeye pamoja na jamaa yake. Kutokana na hayo ulimwengu ulihukumiwa, naye Noa akapokea uadilifu unaotokana na imani.


Tuˈn toj qˈij te ajlabˈl, okx Pabl tojjo ja anetziˈn, tzeˈnkux n‑oketaq tuˈn tojile tkyaqil tnam. Ex oxe maj, o bˈinchin ikyjo, noq tuˈn tchˈotj wen kyukˈa Judiy chˈuqleqetaq antza. Ex tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn Tyol Dios, 	 Paulo alijiunga nao kama ilivyokuwa desturi yake akajadiliana nao Sabato tatu mfululizo, akatumia Maandiko Matakatifu.


quˈn tuˈn nlay chi kyimtl; qalaˈ iky kchi okileˈ tzeˈnqekuˈ angel, ex ok kchi okil te tkˈwal Dios, tuˈn otaq chi jatz anqˈintl kyxol kyimnin. 	 Ama hakika, hawawezi kufa tena, kwa sababu watakuwa kama malaika, na ni watoto wa Mungu kwa vile wamefufuliwa katika wafu.


Tej tkanin Bernabé antza, el tnikyˈ teˈ tkyˈiwbˈil Dios, a otaq tzaj tqˈoˈn kyibˈajjo otaq chi nimin, ex ox tzalajx wen. Xi tqˈmaˈn jun tumil kye kykyaqilx, quˈn tuˈn tbˈanilxtaq te Bernabé, ex nojnintaq tanmin tukˈa Xewbˈaj Xjan ex nimtaq tnimbˈil. Tuˈn ikyjo, xi tqˈmaˈn, tuˈn kybˈet jikyin wen toj kychwinqil, ex tuˈn kynimin tukˈa tkyaqil kyanmin tiˈj tAjaw Tkyaqil. Tuˈnpetziˈn, at txqan xjal nimin tiˈj qAjaw. 	 Alipofika huko na kuona jinsi Mungu alivyowaneemesha wale watu, alifurahi na kuwahimiza wote wadumu katika uaminifu wao kwa Bwana.


Quˈn ma tzaj kyqˈoˈn jun chewsbˈil wanmiˈn, ikyxjo tzeˈnku kubˈ kybˈinchin kyukˈiy. Bˈaˈntla tuˈn t‑xi kyqˈoˈn chjonte kyeˈ xjal ikyjo. 	 Wameiburudisha roho yangu na yenu pia. Kwa hiyo inafaa kuwakumbuka watu wa namna hii.


Quˈn ankye teˈ kjawil tnimsin tibˈ til tibˈx, ntiˈ chˈin teˈ toklin aku tzaj qˈoˈn toj kyaˈj. Me metzin teˈ xjal, a n‑ok tqˈoˈn tibˈ te ntiˈ toklin, apente xjaljo ok kjawil nimsin. 	 Kwa maana yeyote anayejikweza atashushwa, na anayejishusha, atakwezwa."


Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn Parisey xmiletzˈ. Quˈn nchi bˈaj bˈetjiˈy tkyaqil twutz txˈotxˈ xmoxil kyexjal tuˈn kynimin kyukˈiy tiˈjjo kynimbˈila. Ex ajtzin tkubˈ jun xjal kyuˈn, ma txi kyqˈoˈn toj il, tuˈn t‑xiˈ toj qˈaqˈ te jun majx tzeˈnku kyeˈ. 	 "Ole wenu walimu wa Sheria na Mafarisayo, wanafiki! Mnasafiri baharini na nchi kavu ili kumpata mtu mmoja afuate dini yenu. Mnapompata, mnamfanya astahili maradufu kwenda katika moto wa Jehanamu kuliko ninyi wenyewe.


Atzin lo tnejil techil tipin Jesúsjo bˈant toj najbˈil Caná toj ttxˈotxˈ Galiley, ex tuˈnjo lo xi tyekˈineˈ nim toklin kyeˈ t‑xnaqˈtzbˈin. Ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx xi kynimin qa Tkˈwal Dios. 	 Yesu alifanya ishara hii ya kwanza huko Kana, Galilaya, akaonyesha utukufu wake; nao wanafunzi wake wakamwamini.


Quˈn ayin weˈ ntiˈtaq wajbˈiˈn kywutzjo txqantl tsanjil Jesús, ex ntiˈtaq chˈin wokliˈn tuˈn woka te tsanjil, quˈn ma chin jyoˈn qˈoj tiˈj Ttanim Dios. 	 Maana mimi ni mdogo kabisa miongoni mwa mitume na wala sistahili kuitwa mtume, kwa sababu nililidhulumu kanisa la Mungu.


Me tuˈn mina tzˈele tqaniljo lo kyxolxjal, kchi okil qxobˈtzin, tuˈntzin mina chi yolinil tiˈj tbˈi Jesús. 	 Lakini ili tupate kuzuia jambo hili lisienee zaidi kati ya watu, tuwaonye wasiongee na mtu yeyote kwa jina la Yesu."


Ex mix aˈltaq aku loqˈin, ex tuˈn tkˈayin qa ntiˈtaq kyechil tok, a bˈibˈaj te txuk, mo tajlal tbˈi. 	 Akapiga marufuku mtu yeyote kununua au kuuza kitu isipokuwa tu mtu aliyetiwa alama hiyo, yaani jina la yule mnyama au tarakimu ya jina hilo.


Xi kyqˈoˈn vin smaˈnx tukˈa taˈl mir te, tuˈn mina tnaˈyeku kyixkˈoj. Me mix xi tkˈwaˈne. 	 Wakampa divai iliyochanganywa na manemane, lakini yeye akaikataa.


Me tzuntaq nchin bˈeta ikyjo, otaq tzikyˈ kabˈlaj qˈij, teˈ nlontiˈy jun nim tspikyˈimil, tzaj qoptzˈaj toj kyaˈj, a nimxix chˈintl tqoptzˈajiyil tzeˈnku tqan qˈij, a ox tilkˈajxix wiˈjaliˈy ex kyiˈjjo a nchi bˈettaq wukˈiy. 	 Mheshimiwa, wakati nilipokuwa njiani, saa sita mchana, niliona mwanga mkubwa kuliko wa jua ukiangaza kutoka mbinguni, ukanizunguka mimi na wale wasafiri wenzangu.


Jaw kyskˈoˈn kye tsanjil exqe nejinel toj Ttanim Dios, jun jteˈ ichin kyxol nimil, ex tuˈn kyxi chqˈet tzma toj tnam te Antyokiy. I xitzin chqˈoˈn kabˈe nejinel kyxol, a Silas ex Judas, a Barsabásjo juntl tbˈi, tuˈn kyxiˈ junx tukˈa Pabl ex Bernabé. 	 Mitume, wazee na kanisa lote waliamua kuwachagua watu fulani miongoni mwao na kuwatuma Antiokia pamoja na Paulo na Barnaba. Basi, wakamchagua Yuda aitwaye pia Barsaba, na Sila ambao wote walikuwa wanajulikana zaidi kati ya ndugu.


Ojtzqiˈn kyuˈn aye tbˈaj Estéfanas, a tnejil nimil toj tkyaqil txˈotxˈ te Acay. Ex ma txi kyqˈoˈn kyibˈ tuˈn kyajbˈin kyxol txqantl nimil. 	 Ndugu, mnaifahamu jamaa ya Stefana; wao ni watu wa kwanza kabisa kuipokea imani ya Kikristo katika Akaya, na wamejitolea kuwatumikia watu wa Mungu. Ninawasihi ninyi ndugu zangu,


Zakariy, a ttata neˈẍ, noj tanmin tuˈn Xewbˈaj Xjan, ex ok ten yolil tuˈn, ex chiˈ kyjaluˈn: 	 Zakariya, baba yake mtoto, akajazwa Roho Mtakatifu, akatamka ujumbe wa Mungu:


exla qa ma qo el kyikyˈinxjal, me me te Dios, nlay qo kyij tkolin; exla qa tiˈ xbˈant kyuˈnxjal qiˈj, nlay qo kubˈ tuˈn. 	 twateseka, lakini hatuachwi bila msaada; na ingawa tumeangushwa chini, hatukuangamizwa.


Toj tkyaqiljo tumil wuˈja lo, il tiˈj tuˈn tel kynikyˈa te, qa nya kyukˈiy saj xkye Tyol Dios, ex nya noq oˈkqexa ma chi kˈmoˈnte. Quˈn toj tkyaqil twutz txˈotxˈ nchˈiy Ttanim Dios wen tuˈn xnaqˈtzbˈil lo, ¿Yajtzin kyeˈ? 	 Je, mnadhani neno la Mungu limetoka kwenu ninyi au kwamba limewajieni ninyi peke yenu?


Otaqxi bˈaj wajxaq qˈij, tej tjax Jesús naˈl Dios twiˈ jun wutz; lipcheqektaq Pegr, Santyaw ex Juan tiˈj. 	 Yapata siku nane baada ya kusema hayo, Yesu aliwachukua Petro, Yohane na Yakobo, akaenda nao mlimani kusali.


Me atzin te Juan xi qˈmante kye kyjaluˈn: Me metzin weˈ, nchi kux nqˈoˈn xjol toj aˈ te jawsbˈil aˈ, te jun yekˈbˈil qa ma tzˈajtz tiˈj kyanmin. Me ante tzul wiˈjxiy nya noq oˈkx tuˈn kykuˈxxjal tuˈn toj aˈ, qalaˈ kxel tqˈoˈn Xewbˈaj Xjan toj kyanmin te jun majx te patbˈil jniˈ il toj. Quˈn at nimxixtl tipin tzeˈnku weˈ, ex ntiˈ we woklin nipe tuˈn woka te taqˈnil. 	 Hapo Yohane akawaambia wote, "Mimi ninawabatiza kwa maji, lakini anakuja mwenye uwezo zaidi kuliko mimi ambaye sistahili hata kumfungulia kamba za viatu vyake. Yeye atawabatizeni kwa Roho Mtakatifu na kwa moto.


Atziˈn luˈn atzin qˈmanxjiy, ex xnaqˈtzinxa kye kykyaqil. 	 Wape maagizo hayo na mafundisho hayo.


Ex kubˈ t‑ximinl kyjaluˈn: Ma tzul toj nnabˈla tiˈ tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn, chiˈ. Ok chi kˈwel nxitinjiˈy jniˈ ntxˈutxˈa, exsin ma tijqe chˈintl kchi kˈwel nbˈinchiˈn, tuˈntzintla kykux bˈajjo jniˈxjo kywutz wawala kyoj, exsin jotxjo jniˈ at weˈy. 	 Nitafanya hivi: nitabomoa ghala zangu na kujenga kubwa zaidi, na humo nitahifadhi mavuno yangu yote na mali yangu.


Ex xi tqˈmaˈnl Jesús kyjaluˈn: Qqˈaknajtzin kyjaluˈn: Atit jun kyeˈ, at jun tukˈa pon kanin nikyˈjin aqˈwil, exsintla xi tqˈmaˈntz kyjaluˈn: Ay wukˈa, qˈontzin oxe tal wabˈj ntxˈexa, 	 Kisha akawaambia, "Tuseme mmoja wenu anaye rafiki, akaenda kwake usiku wa manane, akamwambia: Rafiki, tafadhali niazime mikate mitatu,


Me atziˈn jaˈlin, axte Dios o tzˈok mujbˈinqe junx tukˈa, noq tuˈn nimx ikyˈx tuˈn Jesús, tej tkyimjo t‑xmilil, tej tten tzaluˈn twutz txˈotxˈ. A Jesús skˈoˈnxix tuˈn qMan Dios tuˈn tok te Crist te jun majx. O bˈantjo luˈn tuˈn, noq tuˈn qpon qˈiˈn twutz, saqxix toj qanmin, ex ntiˈ chˈin tzˈil qiˈj, ex ntiˈ chˈin qkyˈi. 	 Lakini sasa, kwa kifo cha Mwanae aliyeishi hapa duniani, Mungu amewapatanisha naye, kusudi awalete mbele yake mkiwa watakatifu, safi na bila lawama.


Ayetziˈn txqantl i bˈaj ok ten bˈyol kye taqˈnil nmaq kawil, ex majxpe i kubˈ kybˈyoˈn. 	 na wengine wakawakamata wale watumishi wakawatukana, wakawaua.


Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn Parisey xmiletzˈ. Quˈn chebˈe njaw kybˈinchiˈn kyja qtzan yolil Tyol Dios, ayeˈ i kˈmonte Tyol ojtxe, ex nbˈaj kubˈ kytxoliˈn t‑xmakil kˈul tiˈjile kyjulil qtzan wen xjal. 	 "Ole wenu walimu wa Sheria na Mafarisayo, wanafiki! Mnajenga makaburi ya manabii na kuyapamba makaburi ya watu wema.


Tuˈnpetziˈn, kukx nqo qˈoˈn chjonte te qMan Dios, quˈn tej t‑xi kybˈiˈnjiˈy Tyol, a xi qqˈmaˈn kyeˈy, ma txi kynimiˈn, nya tzeˈnku tyol jun xjal, qalaˈ axix twutz Tyol Dios, a n‑aqˈnin toj kychwinqila jaˈlin, a ayiˈy ẍeˈx niminte. 	 Tena tunayo sababu nyingine ya kumshukuru Mungu: tulipowaleteeni ujumbe wa Mungu, ninyi mliusikia mkaupokea, si kama vile ujumbe wa binadamu, bali kama ujumbe wa Mungu, na kweli ndivyo ulivyo. Maana Mungu anafanya kazi ndani yenu ninyi mnaoamini.


Ex ikyxjo tzeˈnku jaˈlin, atzin kynabˈlxjal ma tzˈok juple nyakuj tuˈn jun kutxbˈil. Quˈn ajtzin tja kyuˈjin xjaljo Tuˈjil Tyol Dios, mi n‑el kynikyˈ te t‑xilin tumil, quˈn oˈkxjo tuˈn kynimbˈil tiˈj Crist, aku tzˈel qˈinte kutxbˈil kywutz tok, tuˈn tel kynikyˈ te. 	 Lakini akili zao zilipumbazwa. Mpaka leo hii lisomwapo Agano la Kale, kifuniko hicho bado kipo. Kifuniko hicho kitaondolewa tu mtu anapoungana na Kristo.


Tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Ajo tspikyˈin qˈij oˈkx nweˈ te kabˈlajaj or. Qa nqo bˈet tqan qˈijil, nlay qo jaw takpaj, quˈn nqo kaˈyin toj tqan qˈij, a nkˈant twutzjo txˈotxˈ. 	 Yesu akajibu, "Je, saa za mchana si kumi na mbili? Basi, mtu akitembea mchana hawezi kujikwaa kwa kuwa anauona mwanga wa ulimwengu huu.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi nkaˈyiˈn jun muj sjanin wen, ex qˈuqlekxtaq jun xjal tibˈaj, a ikyx kaˈyin tzeˈnku Tkˈwal Ichin. Ex tokxtaq jun toj twiˈ, a bˈinchin tuˈn qˈanpwaq, te jun yekˈbˈil, qa otaq kubˈ tiˈj tkyaqil tuˈn. Ex qˈintaq jun semil tuˈn, a at tste wen. 	 Kisha nikatazama, na kumbe palikuwapo wingu jeupe hapo. Na juu ya wingu hilo kulikuwa na kiumbe kama mtu. Alikuwa amevaa taji ya dhahabu kichwani, na kushika mundu mkononi mwake.


Tuˈnpetziˈn, ikyqex kyejiˈy, o chi txokliˈy tuˈn qMan Dios, tuˈn kyoka teku qAjaw Jesucrist. 	 Ninyi ni miongoni mwa watu hao; mmeitwa muwe watu wake Yesu Kristo.


I xi ttxkoˈn Jesús jniˈ xjal tkˈatz, ex xi tqˈmaˈn kye: Chin kybˈintziˈn, ex tzˈelku kynikyˈa te: 	 Yesu aliuita ule umati wa watu, akawaambia, "Sikilizeni na muelewe!


Xitzin tqˈmaˈn tAjaw Tkyaqil te kyjaluˈn: Qˈinqemil t‑xjabˈa, quˈn atzin txˈotxˈ luˈn xjanxix wen. 	 Bwana akamwambia: Vua viatu vyako maana hapa unaposimama ni mahali patakatifu.


O yolin Juan bˈaˈn wiˈja, quˈn ate Juan tzeˈnku jun tzaj, a nqoptzˈaj tukˈa jun yol twutzxix wiˈja kywutzxjal. Ex ma chi tzalaja jun jteˈbˈin qˈij tiˈjjo tyol. Qˈuqle kykˈuˈja tiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈil Juan, ex ntzaj nnaˈn kyeˈy, noq tuˈn kykleta. Me mi qˈuqle nkˈuˈja tiˈjjo jun xjal, exla qa Juan, nyakuj qa il tiˈj tuˈn tkujsitjo nyola tuˈn jun xjal. 	 Si kwamba mimi nautegemea ushahidi wa wanadamu, lakini nasema mambo haya ili mpate kuokolewa.


Me atzaj teˈ tok kykaˈyin kyinxljo tzeˈnqekul kyeˈ, ayeˈ i ok aqˈnil yaj, bˈeˈx i bˈaj ja yolin kyxolile, ex xi kyqanin te tajaw aqˈuntl: 	 Wakazipokea fedha zao, wakaanza kumnung'unikia yule bwana.


Qalaˈ, bˈeˈx i kyij tqˈolbˈin, ex tqˈma: Qa taj qMan Dios, okla chin meltzˈajila qˈolbˈil kyeˈy juntl majl. 	 Bali alipokuwa anaondoka, alisema, "Mungu akipenda nitakuja kwenu tena." Akaondoka Efeso kwa meli.


Ma txi nqˈmaˈn tkyaqiljo luˈn kyeˈy, noq kyuˈnjo techil. Me tojjo qˈij anetziˈn, mi chin yolintla kyukˈa techil; qalaˈ ayinkuxixa chin xel nikˈunte kyeˈy tiˈjjo nMaˈn. 	 "Nimewaambieni mambo hayo kwa mafumbo. Lakini wakati utakuja ambapo sitasema tena nanyi kwa mafumbo, bali nitawaambieni waziwazi juu ya Baba.


Ax txqan nukˈbˈil nbˈaj xi kyqˈoˈn, manyor kujqex wen, ikytziˈn tzeˈn junjun tij iqtz, a mix aˈl aku kyˈisje tuˈn. Noq iteˈk qˈmalte kyexjal, tuˈn tjaw kyiqin, me ayetzin kyetz noqittzin aku jaw kyonin chˈin, iˈchaqxpetla noq jun twiˈ kyqˈobˈ xi aqˈle tiˈj. 	 Hufunga mizigo mizito na kuwatwika watu mabegani, lakini wao wenyewe hawataki kunyosha hata kidole wapate kuibeba.


Chiˈ kyjaluˈn: Kyˈiwlinqexix kyeˈ xjal, ayeˈ ma kubˈ tnajsin Dios kyil, ex mi n‑ok tqˈoˈnl twutz tiˈj kybˈinchbˈin. 	 "Heri wale waliosamehewa makosa yao ambao makosa yao yamefutwa.


Bˈiˈnxix wuˈn, chi Pabl, qa aj wikyˈa, chi ul txqantl xjal te najsilte Ttanim qMan Dios, iky tzeˈnqeku txqan txˈuˈj xoˈj kyxol rit. 	 Nafahamu vizuri sana kwamba baada ya kuondoka kwangu mbwa mwitu wakali watawavamieni, na hawatakuwa na huruma kwa kundi hilo.


Tuˈnpetziˈn, ankye teˈ, a bˈaˈn bˈinchin wen, ex qa mix kubˈ tbˈinchin, ma kux te til ikyjo. 	 Basi, mtu ambaye hafanyi lile jambo jema analojua kwamba anapaswa kulifanya, anatenda dhambi.


Toj junxil qˈij ok kychmoˈn kyibˈ toj Jerusalén aye kawil, junx kyukˈa nim kyoklin kyxol Judiy ex jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, 	 Kesho yake, viongozi wa Wayahudi, wazee na walimu wa Sheria, walikusanyika pamoja huko Yerusalemu.


Bˈaˈnx chi kaˈyin kyibˈa, quˈn kchi bˈaj xel qˈoˈn toj kyqˈobˈjo kawil ex kchi bˈajil lankˈiˈn toj muˈẍ ja te naˈbˈl Dios. Kchi bˈaj pon qˈiˈn kywutz nmaq kawil ex kywutz muchˈ kawil, noq tuˈn npaja. Antza kˈwele kychikyˈbˈiˈn nqanila kywutz. 	 "Lakini ninyi jihadharini. Maana watu watawapelekeni mahakamani, na kuwapigeni katika masunagogi. Mtapelekwa mbele ya watawala na wafalme kwa sababu yangu ili mpate kunishuhudia kwao.


Tuˈntziˈn ikyjo, xi tqˈmaˈn Jesús kye: Te nMaˈn kukx o tzˈaqˈnin teˈ tzmax tzaluˈn, ex ikyx wejiˈy nchin aqˈniˈn, exla qa qˈij te ajlabˈl mo minaj. 	 Basi, Yesu akawaambia, "Baba yangu anafanya kazi daima, nami pia nafanya kazi."


¿Tzeˈntzin tten nkubˈ kybˈisintza, qa aku chi kleta noq tuˈn Judiyqiˈy, a tyajil qtzan Abraham, ex nya tuˈn tajtz tiˈj kyanmiˈn? Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy, noqpetzin at kolbˈiltz ikyjo, majqexpetla kyeˈ abˈj luˈn, aku chi ok tqˈoˈn Dios te tyajil Abraham, tuˈn kyklet. 	 Msidhani kwamba mtaweza kujitetea kwa kusema, Baba yetu ni Abrahamu! Nawaambieni hakika, Mungu anaweza kuyafanya mawe haya yawe watoto wa Abrahamu.


Quˈn tzaqpinqiˈy tjaqˈ kawbˈil tuˈn kybˈinchiˈn tzeˈnku kyaja, me mi tzˈajbˈiˈn tzaqbˈibˈl luˈn kyuˈn, tuˈn kybˈinchiˈn il; qalaˈ chi anqˈiˈn tzeˈnku jun taqˈnil qMan Dios. 	 Ishini kama watu huru; lakini msiutumie uhuru wenu kuuficha ubaya, bali ishini kama watumishi wa Mungu.


Mix aˈl jun teˈ kqˈmalte kyjaluˈn: Luˈ lo, chitjo, mo luˈ chiˈn, chitljo; quˈn ajo Tkawbˈil qMan Dios luˈ noql at toj kyanmin nimil. 	 Wala hakuna atakayeweza kusema, Uko hapa, au Uko pale. Kwa kweli Ufalme wa Mungu uko kati yenu."


Atzaj teˈ t‑xi kykaˈyin t‑xnaqˈtzbˈin kyiˈjile, mix aˈl kyli, oˈkxl Jesús. 	 Mara wanafunzi hao wakatazama tena, lakini hawakumwona mtu mwingine, ila Yesu peke yake pamoja nao.


Me exla qa nimx waˈyaj tzaj toj txˈotxˈ te Israel, mix xaye tchqˈoˈne Dios Elías qanil twa te jun mebˈe qya tzaluˈn toj Israel, qalaˈ antza xi chqˈoˈnil tukˈa jun qya otaq kyim tchmil, tojjo tnam Sarepta, nqayin taˈtaql teˈ tkˈatzjo tnam Sidón tojjo txˈotxˈ te amaqˈ xjal. ¿Tiquˈnil? 	 Hata hivyo, Eliya hakutumwa kwa mjane yeyote ila kwa mwanamke mjane wa Sarepta, Sidoni.


Tuˈn ikyjo, ayiˈy werman, atzin tqˈaqˈbˈil qkˈuˈj nya noq tuˈn tkubˈ qyolin, qalaˈ tuˈn tkubˈ qyekˈin tukˈa qbˈinchbˈin qa twutzxix. 	 Watoto wangu, upendo wetu usiwe maneno matupu, bali uwe upendo wa kweli na wa vitendo.


Atzaj teˈ qsqix, bˈaj ok kychmoˈn kynejil pale kyibˈ kykyaqilx kyukˈa xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, kyukˈa jniˈ nmaq xjal ex kyukˈa jniˈ nmaq kawil. Xi kyjtzˈoˈn Jesús wen, ex xi qˈiˈn twutz Pilat. 	 Kulipopambazuka, makuhani wakuu walifanya shauri pamoja na wazee, walimu wa Sheria na Baraza lote, wakamfunga Yesu pingu, wakampeleka na kumkabidhi kwa Pilato.


Ayiˈy werman, mix aˈl jun kubˈ sbˈun kyeˈy. Quˈn ankye teˈ wenx nbˈant tuˈn, ex wenx teˈ, ikyx tzeˈnku te Jesús wenxix teˈ. 	 Basi, watoto wangu, msikubali kupotoshwa na mtu yeyote. Mtu atendaye matendo maadilifu ni mwadilifu kama vile Kristo alivyo mwadilifu kabisa.


Ex tzaj jun angel nim tipin, ex ja tiˈn jun ma tij abˈj, tzeˈnku jun abˈj te chebˈl triy, ex jun paqx xi t‑xoˈn toj ttxuyil aˈ, ex tqˈma te tnam: Ex ikytzin kxela xoyiteˈ tzma kumnix, ay tnam Babilonia, ex knajila te jun majx. 	 Kisha malaika mmoja mwenye nguvu sana akainua jiwe mfano wa jiwe kubwa la kusagia, akalitupa baharini akisema, "Ndivyo, Babuloni atakavyotupwa na kupotea kabisa.


Ex ikyxjo, ¿Ma attzin jun tqan iw aku tzˈel twutz mikyxiljo; mo qa jun tqan uv aku tzˈel twutz iw? ¡Mina! Tuˈntzintzjo, nya wen junx tuˈn tetzeˈ wen ex nya wen toj qtzi. 	 Ndugu zangu, je, mti wa mtini waweza kuzaa zeituni? Au, mzabibu waweza kuzaa tini? Chemchemi ya maji ya chumvi haiwezi kutoa maji matamu.


Quˈn tzeˈnku te ichin, nya wen tuˈn tjax tktxuˈn twiˈ toj tja Dios tzeˈnku jun qya, quˈn twutzbˈiyil Dios teˈ, ex jun yekˈbˈil tiˈjjo tqoptzˈajiyil t‑xilin Dios. Ex ikyxjo teqya, jun yekˈbˈil tiˈjjo tqoptzˈajiyil t‑xilin ichin. 	 Haifai mwanamume kufunika kichwa chake, kwa kuwa yeye ni mfano wa Mungu na kioo cha utukufu wake Mungu; lakini mwanamke ni kioo cha utukufu wa mwanamume.


Qalaˈ te Jesús aku tAjaw Tkyaqil. Tuˈnpetziˈn, waja tuˈn kybˈintiˈy qa mix aˈl jun aku qˈmante aj kˈa te Jesús, a qa at Xewbˈaj Xjan tukˈa. Ex ikyxjo, mix aˈl juntl aku qˈmante tukˈa tkyaqil tanmin qa ate Jesús tAjaw Tkyaqil, a qa mina nyolin tuˈn Xewbˈaj Xjan. 	 Basi, jueni kwamba mtu yeyote anayeongozwa na Roho wa Mungu hawezi kusema: "Yesu alaaniwe!" Hali kadhalika, mtu yeyote hawezi kusema: "Yesu ni Bwana," asipoongozwa na Roho Mtakatifu.


Ul chmet txqan xjal lolte, me a mix bˈante kyten tuja; noq twutz ja i bˈaj oke tene txqan. Ante Jesús nyolintaq teˈ tiˈj Tyol Dios. 	 Basi, wakaja watu wengi sana hata nafasi yoyote ikakosekana mlangoni. Yesu alikuwa akiwahubiria ujumbe wake,


Ayiˈy erman, bˈiˈn kye kyuˈn, qa ma chi txokliˈy tuˈn kyoka te Ttanim Dios, exla qa nya ilaˈ aj uˈjil kyxola, ex qa nya ilaˈ at kyipin mo at kyoklin kywutzxjal. 	 Ndugu, kumbukeni wakati mlipoitwa: wengi wenu hawakuwa wenye hekima hata kwa fikira za binadamu; wengi hawakuwa wenye nguvu au watu wa tabaka ya juu.


Ex ikyx kyejiˈy, kchi yolil kyeˈ twutzxix wiˈja, quˈn o chi teˈn wukˈiy atxix tej saj xkye. 	 Nanyi pia mtanishuhudia kwa kuwa mmekuwa nami tangu mwanzo.


Me atzin te, a nxnaqˈtziˈn kye txqantl, ¿Tiquˈn mi nkubˈ t‑xnaqˈtziˈn tibˈa nej? Ex atzin te, a nyoliˈn qa nya wen tuˈn qelqˈin, ¿Tiquˈn akul te n‑elqˈin? 	 Basi, wewe unawafundisha wengine; kwa nini hujifundishi wewe mwenyewe? Unawahubiria wengine wasiibe, lakini kumbe wewe mwenyewe unaiba.


Noq tuˈn tpajjo ikyjo, ex tuˈn nimku il kbˈantil, nimxlaxjal k‑elil tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj tiˈj juntl. 	 Kwa sababu ya ongezeko la uhalifu, upendo wa watu wengi utafifia.


Quˈn noq tuˈn Tbˈanil Tqanil ma qo ok tzˈaqle twutz Dios, ex antza nyekˈine tzeˈn tuˈn qklete toj qil noq tuˈn qnimbˈil, ex tzeˈn tuˈn qbˈete toj tumil. Quˈn ikytziˈn ntqˈmaˈn Tuˈjil Tyol Dios: Aye xjal, a tzˈaqleqe toj kyanmin, at kychwinqil te jun majx. 	 Kwa maana Habari Njema inaonyesha wazi jinsi Mungu anavyowakubali watu kuwa waadilifu; jambo hili hufanyika kwa imani, tangu mwanzo mpaka mwisho. Kama ilivyoandikwa: "Mwadilifu kwa imani ataishi."


Me ante Jesús xi tqˈmaˈn te: Ankye te tzmax bˈaj txjet, nya il tiˈj tuˈn tel txjet juntl majl, qalaˈ oˈkqexjo tqan, tuˈntzin tsaqix tkyaqil. Me tzeˈnku kyeˈ ma chi saqix kyeˈ, exla qa nya kykyaqilxa. 	 Yesu akamwambia, "Aliyekwisha oga hana lazima ya kunawa isipokuwa miguu, maana amekwisha takata mwili wote. Ninyi mmetakata, lakini si nyote."


Jun maj, attaq wuq ichin kyitzˈimila kyibˈ. Atzin kytziky knet t‑xuˈjil, me ntiˈx jun tkˈwal kyij, teˈ tkyim. 	 Basi, kulikuwa na ndugu saba. Wa kwanza alioa, akafa bila kuacha mtoto.


Tuˈnpetziˈn werman, tej nkaniˈn kyukˈiy qˈmalte Tbˈanil Tqanil tiˈj Dios, mix in kaniniˈy tukˈa jun yol mo tukˈa jun nabˈl nimxix kywutzxjal. 	 Ndugu, mimi nilipokuja kwenu sikuwahubiria siri ya ujumbe wa Mungu kwa ufasaha wa lugha, au kwa hekima ya binadamu.


Quˈn qˈuqlek qkˈuˈja tiˈj Dios, ikyx tzeˈnkuxjo tqˈma jun xjal toj Tuˈjil Tyol Dios: Ma txi nnimiˈn. Tuˈnpetziˈn nchin yoliˈn tiˈjjo t‑xilin nnimbˈila. Ex ikyxjo qe jaˈlin. Ma txi qnimin. Tuˈnpetziˈn, nqo yolin tiˈjjo lo: 	 Maandiko Matakatifu yasema: "Niliamini, ndiyo maana nilinena." Nasi pia, tukiwa na moyo huohuo wa imani, tunaamini, na kwa sababu hiyo twanena.


Quˈn ayetzin kye Judiy nchi qanin tiˈj jun techil tipin Dios, tuˈn tyekˈin qa twutzxixjo Tbˈanil Tqanil. Ex ayetzin aj uˈjil te Grecia, nchi jyoˈn txqan tumil tbˈanilx kywutz xjal. 	 Wayahudi wanataka ishara, na Wagiriki wanatafuta hekima;


Tej tetz Jesús tukˈa Santyaw ex Juan tojjo muˈẍ ja te naˈbˈl Dios, bˈeˈx i xiˈ tja Simun ex Andrés. 	 Wakatoka katika sunagogi, wakaenda moja kwa moja hadi nyumbani kwa Simoni na Andrea; Yakobo na Yohane walikwenda pamoja nao.


Qa at jun xjaw tnimsin tibˈ, ex qa ma ja ttxˈixpiˈn xnaqˈtzbˈil luˈn, a xkyij tyekˈin Crist, ex ntiˈ teˈ qMan Dios tukˈa. Me atzin k‑okil lipe tiˈjjo a t‑xnaqˈtzbˈil Jesús, at teˈ Dios tukˈa, junx tukˈa Jesús, a Tkˈwal. 	 Asiyezingatia na kudumu katika mafundisho ya Kristo, bali anayakiuka, hana Mungu. Lakini anayedumu katika mafundisho hayo anaye Baba na Mwana.


Chi Jesúsjo kye kyjaluˈn: ¿Tiquˈnil nchi ktaˈn? Kux chi jaw weˈksa, ex kux chi naˈn Dios, tuˈntzin mina chi kubˈ tzˈaqiˈy toj tqˈobˈ tajaw il. 	 Akawaambia, "Mbona mnalala? Amkeni msali, msije mkaingia katika kishawishi."


Me qa ma jaw meje qya tukˈa juntl ichin, exsin itzˈx tchmil, aj kyˈaˈjil ikyjo. Me qatzin qa ma kyimjo tchmil, bˈeˈxpen ktzaqpajiltz tojjo tkawbˈil mejebˈlin, ex bˈaˈn tuˈn tjaw meje tukˈa juntl ichin, ex nya aj kyˈaˈjil ikyjo. 	 Hivyo mwanamke huyo akiishi na mwanamume mwingine wakati mumewe yungali hai, ataitwa mzinzi; lakini mumewe akifa, mwanamke huyo yu huru kisheria, na akiolewa na mwanamume mwingine, yeye si mzinzi.


Tuˈnpetziˈn, ayiˈy werman, kyskˈoˈnksa kyxolxa wuq ichin bˈaˈn kychwinqil, tzˈaqle kynabˈl, ex nojnin kyanmin tukˈa Xewbˈaj Xjan, tuˈntzin t‑xi qqˈoˈn kyoklin, tuˈn kyaqˈnin tiˈjjo aqˈuntl lo. 	 Hivyo, ndugu zetu, chagueni miongoni mwenu watu saba wenye sifa njema, waliojawa na Roho na wenye hekima; nasi tutawakabidhi jukumu hilo.


Me metzin weˈ kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa at jun xjal s‑ok lipin kyiˈja, mi tzˈok kyqˈoˈn t‑xel, expe qa ma tzˈok laqtzˈin jun plaj kytziˈy, kymeltzˈinxjiˈy jun plajtl. 	 Lakini mimi nawaambieni, usimlipize kisasi mtu mbaya. Mtu akikupiga kofi shavu la kulia, mgeuzie pia shavu la pili.


¿Ex jtojetzin xqliˈy tuˈn tyabˈtiy mo qa tkuxa toj tze, ex o xtajatlaˈy loltiˈy? 	 Ni lini tulikuona ukiwa mgonjwa au mfungwa nasi tukaja kukutazama?


Atzaj teˈ xbˈaj qanin weˈy, mataq chinx tzaqpiˈn, quˈn tuˈn mi xjyet tumil kyuˈn, tuˈn nkubˈ kawiˈn te kyimin. 	 Waliponihoji na kuona kwamba sikuwa na hatia yeyote, walitaka kuniacha.


me mix tuˈn ikyjo, mix ajtze tiˈj kyanmin tuˈn kybˈinchin nya wen, a nbˈanttaq kyuˈn. Qalaˈ, i yolbˈin tiˈj Dios te toj kyaˈj kujxix wen, tuˈn tpajjo tkyixkˈojil exsin tkyixkˈojil txˈaˈk kyiˈj. 	 wakamtukana Mungu wa mbinguni kwa sababu ya maumivu yao na madonda yao. Lakini hawakuyaacha matendo yao mabaya.


Quˈn atzin jaˈlin, chˈixxix tul kanin tqˈijil te kykyaqil xjal twutz txˈotxˈ, tuˈn kyok toj paˈbˈin twutz Dios, ex ilxix tiˈj tuˈn tex lajet tajaw il, quˈn twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa kˈwel tiˈj wuˈn te jun majx. 	 Sasa ndio wakati wa ulimwengu huu kuhukumiwa; sasa mtawala wa ulimwengu huu atapinduliwa.


Me metzin teˈ, a n‑ok kˈuˈjlin kye txqantl, apente toj tumil taˈye tnabˈljo. 	 Lakini anayempenda Mungu huyo anajulikana naye.


aj tjapin bˈaj tkyaqil. Tojjo qˈij anetziˈn, kykyaqilx otaq kubˈ tiˈj, tuˈn Crist: Jniˈ nmaq kyoklin, junx tukˈa tkyaqil kawbˈil, ex jniˈ atnaj tipin qibˈaj. Ex k‑okil tchmoˈn Crist twutz Dios tkyaqiljo jniˈ tchˈiysbˈin, tuˈn tkawin qMan tibˈaj te jun majx. 	 Baada ya hayo, mwisho utafika wakati ambapo Kristo atamkabidhi Mungu Baba Utawala, baada ya kufutilia mbali kila tawala na mamlaka na nguvu.


Ex ayeˈ i jaw tskˈoˈn t‑xe tnejil, ma chi ttxok, tuˈn kyok te te. Ex ayetzin ẍi ttxok, i ok tqˈoˈn te tzˈaqle twutz. Ex aye ẍi ok tqˈoˈn te tzˈaqle, ma tzaj tqˈoˈn kyoklin toj tqoptzˈajiyil kyaˈj. 	 Basi, Mungu aliwaita wale aliokuwa amewateua; na hao aliowaita aliwakubali kuwa waadilifu; na hao aliowakubali kuwa waadilifu aliwashirikisha pia utukufu wake.


Qalaˈ, a wejiˈy nxi nqˈmaˈn, qa ayeˈ nya nimil, tzeˈn nxi kyqˈoˈn tchibˈjil aluˈmj te oyaj kywutzjo kywutzbˈiyil, te taqˈnil tajaw il nxi kyqˈoˈne, ex nya te qMan Dios. 	 Hata kidogo! Ninachosema ni kwamba tambiko wanazotoa watu wasiomjua Mungu wanawatolea pepo, sio Mungu. Sipendi kamwe ninyi muwe na ushirika na pepo.


Tzeˈnku tojjo Xjan Wabˈj, ex tzeˈn nxi qqˈoˈn chjonte te Dios tiˈj, nkubˈ qyekˈin qmujbˈil qibˈ tukˈa Crist tiˈjjo tchkyˈel. Ex aj qwaˈn tiˈjjo Xjan Wabˈj, a nbˈaj kubˈ sipit qxol, nkubˈ qyekˈin qa at qmujbˈil qibˈ qxolx, a awo o qo ok te t‑xmilil Crist twutz txˈotxˈ. 	 Tunapomshukuru Mungu kwa kikombe kile cha baraka, je, huwa hatushiriki damu ya Kristo? Na tunapoumega mkate, je, huwa hatushiriki mwili wa Kristo?


Atzin te Félix, tzuntaq nyon teˈ, qa akutaq t‑xi tqˈoˈn Pabl pwaq te, tuˈn t‑xi ttzaqpiˈn. Tuˈnpetziˈn, ilaˈ maj txket Pabl tuˈn, tuˈn tyolin tukˈa. 	 Wakati huohuo alikuwa anatumaini kwamba Paulo angempa fedha. Kwa sababu hii alimwita Paulo mara kwa mara na kuzungumza naye.


Tbˈajlinxiˈ kypejkˈin xoˈl qˈaqˈ Jesús twutz cruz, bˈaj jaw kychmoˈn t‑xbˈalin, ex bˈaj kubˈ kysipin kyxol te kyaje elnin, junjun te junjun xoˈl qˈaqˈ. Me atx juntl kamiẍj kyij, a ntiˈ slepinte; qalaˈ junx chinbˈinte tkyaqil. 	 Askari walipokwisha msulubisha Yesu, walizichukua nguo zake, wakazigawa mafungu manne, fungu moja kwa kila askari. Walichukua pia na kanzu yake; kanzu hiyo ilikuwa imefumwa kwa kipande kimoja tu, bila mshono.


¿Ex tiquˈn tzunx chi bˈisinxa tiˈj kyxbˈaliˈn? Kykaˈyinktziˈn tzeˈn nchi chˈiyeˈ jniˈ t‑xmakil kˈul. Mina nchi aqˈnin, ex mina nchi chubˈin. 	 "Na kuhusu mavazi, ya nini kuwa na wasiwasi? Tazameni maua ya porini jinsi yanavyostawi. Hayafanyi kazi wala hayasokoti.


Noqit kukx tten t‑xtalbˈil qAjaw Jesucrist kyukˈiy. Ikyxitjo. 	 Tunawatakieni neema ya Bwana wetu Yesu Kristo.


Ikyxjo kyeˈ aj tnam Capernaum; ¿Chila, qa chi japin kyeˈ toj kyaˈj? ¡Me mina! Quˈn ayexixpe kyeˈ kchi xeˈl tojjo ma tij jul, a jaˈla taˈye t‑xele. Quˈn noqit tojjo tnam Sodoma ma bˈant teˈ jniˈ yekˈbˈil wipiˈn, a ma bˈant kyxola, mipetla xyuchˈj te tnam anetziˈn; atxpetla teˈ jaˈlin. 	 Na wewe Kafarnaumu, je, utajikweza mpaka mbinguni? Utaporomoshwa mpaka Kuzimu! Maana, kama miujiza iliyofanyika kwako ingalifanyika kule Sodoma, mji huo ungalikuwako mpaka hivi leo.


Luˈtzin nyolin kywutzxjal kykyaqil, exsin ntiˈ chˈin nxi kyqˈmaˈn te. ¿Nyapela ma txi kynimin aj kawil qa axix Cristjo lo, a at toklin tuˈn Dios? 	 Tazameni sasa! Anawaonya hadharani, wala hakuna mtu anayemwambia hata neno. Je, yawezekana kuwa viongozi wametambua kweli kwamba huyu ndiye Kristo?


¿Ma mitzin bˈiˈn kyuˈn qa aye nimil kchi kawil kyiˈj angel? ¿Yajtzila teˈ junjun tal tiˈ tzaluˈn twutz txˈotxˈ? 	 Je, hamjui kwamba, licha ya kuhukumu mambo ya kawaida ya kila siku, tutawahukumu hata malaika?


Qa ikytaqku kyaj xjaljo, bˈaˈntzintz; me qa mina, ex qa bˈeˈxtaqku xja kyikyˈin, me atzin a kyajtaqa kyukˈa, noq ma tzˈel naj. 	 Kama wenyeji wa nyumba hiyo wakiipokea salamu hiyo, basi, amani yenu itakaa pamoja nao. Lakini ikiwa hawaipokei, basi amani yenu itawarudia ninyi.


Tojtziˈn qˈij anetziˈn, mi tzaj kyqanintla jun tiˈ weˈy, qalaˈ teku nMaˈn kxele kyqaniˈn. Ex ok ktzajil tqˈoˈn tkyaqiljo ok kxel kyqaniˈn toj tumil nbˈiˈy. 	 Siku hiyo hamtaniomba chochote. Kweli nawaambieni, chochote mtakachomwomba Baba kwa jina langu, atawapeni.


Qalaˈ chi chˈiyxa toj t‑xtalbˈil Dios ex toj kyojtzqibˈla tiˈjjo qAjaw ex Klolqe Jesucrist; nimxit tbˈi jaˈlin ex te jun majx. Ikyxitjo. 	 Lakini endeleeni kukua katika neema na katika kumjua Bwana wetu na Mwokozi Yesu Kristo. Utukufu uwe kwake, sasa na hata milele! Amina.


Wojtzqiˈn jaˈ najleqiˈy, a jaˈ nkawin tajaw il toj kyaminxjal. Me metzin kye, ma chi weˈxixa toj kynimbˈila wiˈja. Mixpe a tej tkubˈ bˈyon Antipas, ajo tbˈanil nimilxix wiˈja, mi xkyij kytzaqpiˈn kynimbˈila. Ax kubˈ bˈyoˈn toj kytanima, a jaˈ i kˈulinexjal twutz tajaw il. 	 Najua unakoishi: Wewe unaishi kwenye makao makuu ya Shetani! Lakini bado unashikilia jina langu; hukuikana imani yako kwangu hata siku zile Antipa shahidi wangu mwaminifu, alipouawa pale mahali anapoishi Shetani.


Quˈn toj tja nMaˈn at nimku najbˈil, jaˈ tuˈn qnajane; noqit ntiˈ, matla txi nqˈmaˈn kyeˈy. Tuˈnpetziˈn, ma chinka bˈinchil jun kynajbˈila. 	 Nyumbani mwa Baba yangu mna makao mengi; la sivyo ningalikwisha waambieni. Sasa nakwenda kuwatayarishieni nafasi.


Atzaj teˈ tok kybˈiˈn lajajtl t‑xnaqˈtzbˈin ikyjo, bˈeˈx tzaj kyqˈoj kyiˈj Santyaw ex Juan. 	 Wale wanafunzi wengine kumi waliposikia hayo, walianza kuchukizwa na Yakobo na Yohane.


¿Mitzin naˈn kyuˈn, tej t‑xi nqˈmaˈn kyeˈy tiˈj tkyaqiljo lo, tej intinxtaqa kyukˈiy? 	 Je, hamkumbuki kwamba niliwaambieni haya yote wakati nilipokuwa pamoja nanyi?


Nya nimku yekˈbˈil tipin bˈant kyxol t‑xjalil, quˈn tuˈn mix xi kynimine Tyol. 	 Kwa hiyo, hakutenda miujiza mingi pale kwa sababu ya kutoamini kwao.


Ayeˈ kynejil pale exqetziˈn xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil nchi jyontaq tumil, tzeˈn tten, tuˈn tkyimetaq Jesús kyuˈn, quˈn tuˈn attaq kyxobˈil kyiˈjxjal tuˈn kyxi lipe tiˈj. 	 Makuhani wakuu na walimu wa Sheria wakawa wanatafuta njia ya kumwua Yesu, lakini waliwaogopa watu.


Ante tajaw il xi tqˈmaˈn te kyjaluˈn: Qa kˈwalbˈajxixtza te Dios, qˈmanxa kye abˈj lo, tuˈn kyok te wabˈj, quˈn manyor waˈyajx tiˈja. 	 Ndipo Ibilisi akamwambia, "Kama wewe ni Mwana wa Mungu, amuru jiwe hili liwe mkate."


Texjo paq anetziˈn, bˈeˈx ok laqˈe Jesús tkˈatz kyimnin. Ok tmekoˈnjo tzˈlan jaˈ iqintaq. Tuˈn ikyjo, bˈeˈx i kubˈ weˈ kyej xjal, a iteˈkxtaq tjaqˈ. Xitzin tqˈmaˈn Jesústz tej kyimnin kyjaluˈn: Ay qˈa, kxel nqˈmaˈn tey: ¡Qeksa! 	 Kisha akaenda, akaligusa lile jeneza, na wale waliokuwa wanalichukua wakasimama. Halafu akasema, "Kijana! Nakuamuru, amka!"


Jniˈqexjo i lonte a bˈaj tiˈjjo ichin ex kyiˈj kuch, ex i ok ten qˈmalte kye txqantl xjal. 	 Watu walishuhudia tukio hilo wakaeleza wengine mambo yaliyompata huyo mtu aliyekuwa amepagawa na pepo na juu ya wale nguruwe.


Nqo aqˈniˈn kujxix wen, tuˈn tkanbˈitjo telix qqˈija. Aj kyqanbˈinxjal qiˈja, nqo qanin tkyˈiwbˈil qMan kyibˈaj; ex kukx ntzaj yajbˈiljo qiˈja, me kukx n‑ikyˈxiˈ quˈn; 	 Tena twataabika na kufanya kazi kwa mikono yetu wenyewe. Tukitukanwa, tunawatakia baraka; tukidhulumiwa, tunavumilia;


Ex antza, taˈyetaq jun kuˈxin qˈa, Eutico tbˈi, qˈuqletaq ttzi toyijil ja. Me tuˈn nimx tqan yolin Pabl, bˈeˈx tzaj twatl wen, ex bˈeˈx tzaj lankˈaj tzma toj toxin kol ja. Atzaj teˈ tjaw skˈoˈn, noq kyimnintaql. 	 Kijana mmoja aitwaye Eutuko alikuwa ameketi dirishani wakati Paulo alipokuwa anaendelea kuhutubu. Eutuko alianza kusinzia kidogokidogo na hatimaye usingizi ukambana, akaanguka chini kutoka ghorofa ya tatu. Wakamwokota amekwisha kufa.


Ex qa oˈkqex ẍi ok kyqˈolbˈinjiˈy aye nimil, ¿Tiˈtzin chˈin wen nbˈant kyuˈn ikyjo? Quˈn ikypen kye xjaljo nbˈant kyuˈn, ayeˈ nya ojtzqiˈn Dios kyuˈn. 	 Kama mkiwasalimu ndugu zenu tu, je, mmefanya kitu kisicho cha kawaida? Hata watu wasiomjua Mungu nao hufanya vivyo hivyo.


Quˈn atziˈn wabˈj, a maná, xi tqˈoˈn chwinqil kye xjal aj Judiy ojtxe, noq te jteˈbˈin qˈij; me anteˈ saj smaˈn tuˈn Dios, apente wabˈjjo, a ayiˈn, a ktzajil tqˈoˈn chwinqil te jun majx. 	 Maana mkate wa Mungu ni yule ashukaye kutoka mbinguni na aupaye ulimwengu uzima."


Xi tqˈmaˈn Jesús: ¿Minatzin n‑el kynikyˈa te techil nkubˈ nqˈoˈn tiˈj awal triy? ¿Tzeˈntzila ttentz, aj tel kynikyˈa te txqantl techil? 	 Basi, Yesu akawauliza, "Je, ninyi hamwelewi mfano huu? Mtawezaje basi, kuelewa mfano wowote?


Me ayetzin kyeˈ, a nkubˈ kybˈinchin nya wen, ok ktzajil kytzyuˈn jun chojbˈil nya wen tiˈjjo nya wen a kˈwel kybˈinchin. Ktzajil tqˈoˈn Dios oyaj ex chojbˈil il, tzeˈnxjo xbˈant quˈn toj qchwinqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, iˈchaqx aqˈniltz twutz txˈotxˈ mo qa nmaq xjal; quˈn junx kyoklin twutz Dios. 	 Atendaye mabaya atalipwa kufuatana na ubaya wake; Mungu hana ubaguzi.


Ataqtzin te Judá kˈwalbˈajtaq teˈ te Joanán, a tkˈwaltaq Resa, a tkˈwaltaq Zorobabel, a tkˈwaltaq Salatiel, a tkˈwaltaq Neri. 	 mwana wa Yohanani, mwana wa Resa, mwana wa Zerubabeli, mwana wa Shealtieli, mwana wa Neri,


Me xi ttzaqˈwin Jesús: Kyij tzˈibˈin toj Tyol Dios, qa nya noq oˈkx tuˈn wabˈj k‑anqˈile texjal; qalaˈ ex tuˈn tkyaqiljo yol, a n‑etz toj ttzi Dios. 	 Yesu akamjibu, "Imeandikwa katika Maandiko Matakatifu: Binadamu hataishi kwa mikate tu, ila kwa kila neno asemalo Mungu."


Ex qa ma tzikyˈx quˈn, qo kawil junx tukˈa toj kyaˈj. Qa ma tzˈel qikyˈin, ex ikyxjo qo elil tikyˈin. 	 Tukiendelea kuvumilia, tutatawala pia pamoja naye. Tukimkana, naye pia atatukana.


Ex tzaj laqˈe Jesús qkˈatza, ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy: Ma tzaj tqˈoˈn qMan Dios tkyaqil toklin weˈy toj kyaˈj ex twutz txˈotxˈ. 	 Yesu akaja karibu, akawaambia, "Nimepewa mamlaka yote mbinguni na duniani.


Tkanin Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin toj jun najbˈil, Genesaret tbˈi. Teˈ kykanin, ok kykˈloˈn bark ttzi nijabˈ tiˈj jun tze. 	 Walivuka ziwa, wakafika nchi ya Genesareti, wakatia nanga.


Quˈn nya oˈkxjo luˈn; ex ikyxjo te Rebeca, i ul itzˈje kabˈe tal, kwaˈchqe, tukˈa tchmil, Isaac, a ojtxe qxeˈchil. 	 Tena si hayo tu ila pia Rebeka naye alipata mapacha kwa baba mmoja, yaani Isaka, babu yetu.


Atzin wejiˈy Nyol kyijlin bˈant tiˈj kyukˈa, aj tel wiˈn kyilch. 	 Hili ndilo agano nitakalofanya nao wakati nitakapoziondoa dhambi zao."


Oˈkxsin kxel nqˈmaˈnjiˈy kyeˈy, qa ma chi waˈn, qa ma chi kˈwaˈn, mo qa tiˈ juntl tiˈ xkubˈ kybˈinchiˈn, kybˈinchinkuy te nimsbˈil tbˈi qMan Dios. 	 Basi, chochote mfanyacho iwe ni kula au kunywa, fanyeni yote kwa ajili ya utukufu wa Mungu.


Tuˈnpetziˈn, mi chi nikyˈin yola, qalaˈ teyile junjun tuˈn tyolin twutzxix kyukˈa tukˈa, quˈn qkyaqilx ma qo ok te junxchˈin Ttanim Dios, a t‑xmilil Crist. 	 Kwa hiyo, acheni uongo. Kila mmoja anapaswa kumwambia mwenzake ukweli, maana kila mmoja wetu ni kiungo cha mwili wa Kristo.


Ex okx tojjo tnejil ja te naˈbˈl Dios, jaˈ ate junjun sbˈul nchi bˈaj kˈayin aluˈmj te chojbˈil kyilxjal, tzeˈnku wakx, rit ex palom. Ex ikyxjo, ok tkaˈyin aye xjal nya wen qˈuqejqe txˈexbˈil pwaq. 	 Hekaluni aliwakuta watu wakiuza ng'ombe, kondoo na njiwa, na wavunja fedha walikuwa wamekaa kwenye meza zao.


Quˈn bˈiˈn quˈn, qa bˈaˈn teˈ tkawbˈil Dios, me qa ma tzˈajbˈin quˈn tzeˈnkuxjo taj. 	 Twajua kwamba Sheria ni njema, kama ikitumiwa ipasavyo.


Tej kykanin toj tnam Éfeso, bˈeˈx el tpaˈn te Pabl tibˈ tiˈj Priscila ex Aquila, ex bˈeˈx xiˈ tojjo ja te kynabˈl Dios Judiy. Antza, yoline kyukˈa Judiy, a nchi chmettaq antza. 	 Walifika Efeso na hapo Paulo aliwaacha Priskila na Akula, akaenda katika sunagogi, akajadiliana na Wayahudi.


Xitzin xkoˈn Pabl, ex xi qˈiˈn toj qnikyˈin kyuˈn xoˈl qˈaqˈ, tuˈn kykanin toj Antípatris, tzeˈnkuxjo otaq tzaj qˈmaˈn kye. 	 Basi, hao askari walimchukua Paulo kama walivyoamriwa; wakampeleka usiku uleule mpaka Antipatri.


Me mix oke qe tkˈuˈj kyiˈj, quˈn el tnikyˈ tiˈj kynabˈl kykyaqilx. 	 Lakini Yesu hakuwa na imani nao kwa sababu aliwajua wote.


Tuˈnpetziˈn, noqx teˈ saj qˈmaˈn weˈy tuˈn wula, bˈeˈx ẍin tzaja, ex mi xjaw kaˈmin nkˈuˈja. Wajtzintza tuˈn nbˈintiˈy, tiquˈn ẍin tzaj kytxkoˈn. 	 Kwa sababu hiyo, mliponiita nimekuja bila kusita. Basi, nawaulizeni: kwa nini mmeniita?"


Mix aˈl jun aku tzˈel qˈinte nchwinqila; qalaˈ ayinx weˈ kchin xel qˈoˈnte wibˈa wunx wibˈxa. Quˈn at we woklin tuˈn t‑xi nqˈoˈn wibˈa tuˈn nkyima, ex tuˈn njaw anqˈintla wuˈnx wibˈa. Quˈn atzin ma tzaj tqˈmaˈn nManjiˈy weˈy. 	 Hakuna mtu anayeninyang'anya uhai wangu; mimi na nautoa kwa hiari yangu mwenyewe. Ninao uwezo wa kuutoa na uwezo wa kuuchukua tena. Hivi ndivyo Baba alivyoniamuru nifanye."


Tbˈajlinxiˈ qˈij te ajlabˈl, kyjaˈtaq qsqix toj tnejil qˈij te seman, ate Mariy, aj Xleˈn, tukˈaxjo juntl Mariy, i xiˈ tzma ttzi jul lolte. 	 Baada ya Sabato, karibu na mapambazuko ya siku ile ya Jumapili, Maria Magdalene na yule Maria mwingine walikwenda kutazama lile kaburi.


Ex kye xi qˈoˈne jun uˈj, a iky ntqˈmaˈn kyjaluˈn: Kchi xel qqˈolbˈiˈn ayiˈy erman, kˈuˈjlinqe quˈn: Awoqejiˈy tsanjil Jesús exqetziˈn nejinel toj Ttanim Dios toj Jerusalén, nxi qtzˈibˈiˈn kyeˈy, a ayiˈy nya Judiyqiˈy ex najleqiˈy toj Antyokiy, Siria ex Cilicia. 	 Wakawapa barua hii: "Sisi mitume na wazee, ndugu zenu, tunawasalimuni ninyi ndugu wa mataifa mengine mlioko huko Antiokia, Siria na Kilikia.


Ex mi txi tqˈoˈn ambˈil, tuˈn kyyolbˈin tiˈja, noq tuˈn tpajjo wen n‑ele toj twutza. 	 Basi, msikubalie kitu mnachokiona kuwa kwenu ni kitu chema kidharauliwe.


Ayetziˈn mina nchex niminte nyola, nchin kyloˈn, me mina n‑el kynikyˈ weˈy. Ex nchin ok kybˈiˈn, me mina n‑okx toj kywiˈ. Mina njaw kytxˈixpin kynabˈl, tuˈn t‑xi kynimin Dios, ex tuˈn tkubˈ nnajsiˈn kyil. 	 ili, Watazame kweli, lakini wasione. Wasikie kweli, lakini wasielewe. La sivyo, wangemgeukia Mungu, naye angewasamehe."


Me bˈaj kyyolin, qa nya toj nintz qˈij te Xjan Qˈij, tuˈntzintla mi bˈaj jaw tiljxjal kyiˈj. 	 Lakini wakaamua jambo hilo lisifanyike wakati wa sikukuu, kusije kukatokea ghasia kati ya watu.


Quˈn noq tuˈn s‑el tiˈjlin Adán Tyol Dios, ma chi kyijxjal toj najin tuˈn kyil. Exsin ikyxjo, noq tuˈn xkubˈ tnimin Jesús Tyol Dios, nimku ma chi ok tzˈaqle twutz. 	 Na kama kwa kutotii kwa mtu mmoja watu wengi walifanywa wenye dhambi, kadhalika kutii kwa mtu mmoja kutawafanya wengi wakubaliwe kuwa waadilifu.


Ma chi tzaj tqˈoˈn nMaˈn weˈy, a nimxix toklin tibˈaj tkyaqil. Quˈn tkyaqiljo a ma tzaj lipe wiˈja teqe nMaˈn, ex mix aˈlx aku tzˈel qˈinkye toj tqˈobˈ. 	 Baba yangu ambaye ndiye aliyenipa hao ni mkuu kuliko wote, wale hakuna awezaye kuwatoa mikononi mwake Baba.


Tej tbˈaj naˈn Jesús Dios, bˈeˈx o etza tukˈa, tuˈn qxiˈy tjlajxi xlokˈ aˈ, Cedrón tbˈi. Antza taˈtaq jun chˈlaj te awbˈil tqan lobˈj, jaˈ o ok xiˈy tukˈa. 	 Yesu alipokwisha sema hayo, alikwenda ng'ambo ya kijito Kedroni, pamoja na wanafunzi wake. Mahali hapo palikuwa na bustani, naye Yesu akaingia humo pamoja na wanafunzi wake.


Quˈn ma chin ul weˈ, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, jyol kyeˈ ex klol kyeˈ, a ayeˈ otaq chi naj toj il. 	 Kwa maana Mwana wa Mtu amekuja kutafuta na kuokoa waliopotea."


Ex xi tqˈmaˈn: Atzin chikyˈ lo, atzin n‑ajbˈiˈn te kujsbˈilte tumil lo, a o tzaj tqˈmaˈn Dios, tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈach. 	 Mose alisema: "Hii ni damu inayothibitisha agano mliloamriwa na Mungu mlitii."


Texjo qˈij anetziˈn, iteˈ junjun xjal i pon kanin lol Jesús. Xitzin kyqˈmaˈn te, a qa iteˈtaq junjun xjal aj Galiley otaq chi kubˈ bˈyoˈn tuˈn Pilat, ex qa otaq txi smoˈn kychkyˈel tukˈa kychkyˈel aluˈmj, a otaq chi kubˈ kybˈyoˈnj xjal anetziˈn te chojbˈil il twutz Dios. 	 Wakati huo watu fulani walikuja, wakamweleza Yesu juu ya watu wa Galilaya ambao Pilato alikuwa amewaua wakati walipokuwa wanachinja wanyama wao wa tambiko.


Toj tnejil qˈij te junjun seman, teyile junjun kyeˈ, bˈaˈn tuˈn tel tpaˈn chˈin tiˈjjo ntkanbˈin, ex tuˈn t‑xi tkˈuˈn, tuˈntzintla aj nkaniˈn, mina jaw chmet oyaj. 	 Kila Jumapili kila mmoja wenu atenge kiasi cha fedha kadiri ya mapato yake, ili kusiwe na haja ya kufanya mchango wakati nitakapokuja.


¿Ankye teˈ aqˈnil tzˈaqle ex sakˈ? Ok kyjel qˈoˈn teˈ tuˈn tajaw ja, aj t‑xiˈ toj jun tbˈe, te nejinel kyxoljo txqantl, tuˈn t‑xi tqˈoˈn kywa noqx aj tpoˈn ambˈil te wabˈj. 	 Yesu akaendelea kusema, "Ni nani basi mtumishi mwaminifu na mwenye busara, ambaye bwana wake atamweka juu ya watu wake, awape chakula kwa wakati wake?


Mix aˈl jun aku tzaj lipe wiˈja, qa nya nMaˈn saj qˈmante. Ex qa ma qe kykˈuˈj wiˈja, kchi jawil anqˈin wuˈn, aj tjapin bˈaj tqˈijil tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Hakuna mtu awezaye kuja kwangu, Baba aliyenituma asipomvuta kwangu; nami nitamfufua mtu huyo Siku ya mwisho.


Tojjo tnam anetziˈn, jaw tilj xjal tiˈjjo Tbˈanil Tqanil, 	 Wakati huo ndipo kulipotokea ghasia kubwa huko Efeso kwa sababu ya hiyo Njia ya Bwana.


Kykaˈyink kyibˈa, quˈn qa at jun xkubˈ bˈinchinte jun nya bˈaˈn kyiˈja, mi xelin kyuˈn ikyxjo, noqpe kyjaˈ kxela kychjoˈn tukˈa jun bˈaˈn. Kybˈinchima ikyjo kyxola ex tukˈa kykyaqil xjal. 	 Angalieni mtu yeyote asimlipe mwingine maovu kwa maovu, ila nia yenu iwe kutendeana mema daima na kuwatendea mema watu wote.


Tmeltzˈajxitziˈn aqˈnil, iky xi tqˈmaˈn te tajaw ja kyjaluˈn: Taa, ma chin meltzˈaj weˈ jaˈ ẍin xi tchqˈoniy, ex iky xkubˈ nbˈinchinjiˈy tzeˈn saj tqˈmaˈn, me naˈmx tok noj te meẍ tiˈjile. 	 Baadaye, mtumishi huyo akasema: Bwana mambo yamefanyika kama ulivyoamuru, lakini bado iko nafasi.


Chiˈ kyjaluˈn: NMaˈn, chin tklomila teˈ tkyaqil jniˈ kkyˈelix wuˈn; me noqit nya a tzeˈnku waja, qalaˈ atla tzeˈnkuxjo taja. 	 "Baba, kama wapenda, ukiondoe kwangu kikombe hiki; hata hivyo, mapenzi yako yatimizwe, wala siyo yangu."


Mo ¿Ma naˈmtzin tkux kyuˈjiˈn toj ojtxe tkawbˈil Moisés, qa aye pale toj tnejil ja te kˈulbˈil, mi nchi ajlantaq toj qˈij te ajlabˈl, qalaˈ nchi aqˈnintaq? ¿Ma i bˈinchintzintz il tuˈn ikyjo? 	 Au je, hamjasoma katika Sheria kwamba kila siku ya Sabato makuhani huivunja Sheria Hekaluni, lakini hawafikiriwi kuwa na hatia?


Ayiˈn Pabl jun taqˈnil qAjaw Jesucristqiˈn, ex txkonqiˈn tuˈn qMan Dios tuˈn woka te tsanjil. Ax Dios o tzˈel paˈn weˈy, tuˈn nyoliˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil. 	 Kutoka kwangu mimi Paulo, mtumishi wa Kristo Yesu, na mtume niliyeteuliwa na kuitwa kwa ajili ya kuhubiri Habari Njema ya Mungu.


Kybˈiˈntziˈn a kxel nqˈmaˈn kyeˈy, a ayiˈn Pabl: Qa ma txi kytziyiˈn tuˈn tok qitit jun kyechila tiˈj kytzˈumila, nyakuj tuˈn kykyija toj wen tukˈa Dios, ikyxjo tzeˈnku ntqˈmaˈn ojtxe kawbˈil, ntiˈxla tajbˈin Crist kyeˈy tuˈn kykleta, quˈn k‑okil qe kykˈuˈja tiˈj kybˈinchbˈiˈn tuˈn kykleta. 	 Sikilizeni! Ni mimi Paulo ninayesema nanyi! Kama mkikubali kutahiriwa, Kristo hatawafaidia chochote.


Ok kxeˈl kykˈatzjo manil txˈotxˈ, ex ok kchi kˈwel tbˈyoˈn, ex ok kxel tqˈoˈn ttxˈotxˈ kye junxil, chi Jesúsjo. Tej kybˈinte Pariseyjo lo, jun paqx ma tzˈel kynikyˈ te, ex kyqˈma kyjaluˈn: ¡Nlaynajpetzila bˈaj te ikyjo! 	 Atakuja kuwaangamiza wakulima hao, na atawapa wakulima wengine hilo shamba la mizabibu." Watu waliposikia maneno hayo, walisema: "Hasha! Yasitukie hata kidogo!"


Nliˈy tAjaw Tkyaqil, ex tzaj tqˈmaˈn weˈy: Qˈinx tibˈa, ex ajqelin wen tuˈn texa toj Jerusalén, quˈn nlayx kubˈ kybˈiˈn t‑xjalila, ex nlayx tzˈel kynikyˈ tiˈjjo o tqˈmay wiˈja. 	 Nilimwona Bwana akiniambia: Haraka! Ondoka Yerusalemu upesi kwa maana watu wa hapa binadamu hawataukubali ushuhuda wako juu yangu.


Me ante Jesús, bˈeˈx el tnikyˈ te tiˈtaqjo nkybˈisin xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil. Bˈeˈx xi tqanin kye: ¿Tinquˈn nkubˈ kybˈisinjiˈy ikyjo? 	 Yesu alitambua mara mawazo yao, akawaambia, "Mbona mnawaza hivyo mioyoni mwenu?


Ex nya wojtzqiˈnl weˈ twutz, me nchi kux nqˈoˈn xjal toj aˈ te jawsbˈil aˈ, tuˈntzin tel kynikyˈ aj Israel te, tzeˈnku tzaluˈn: 	 Mimi mwenyewe sikumfahamu, lakini nimekuja kubatiza kwa maji ili watu wa Israeli wapate kumjua."


Bˈeˈx xiˈ Jesús toj Capernaum, jun tnam toj txˈotxˈ te Galiley. Antza oke tene xnaqˈtzil kyexjal toj jun qˈij te ajlabˈl. 	 Kisha Yesu akashuka mpaka Kafarnaumu katika mkoa wa Galilaya, akawa anawafundisha watu siku ya Sabato.


Atzin jaˈlin, noq tuˈn ma kubˈ kyniminjiˈy Tbˈanil Tqanil, ma chi saqixa tuˈn, tuˈntzintla ttenxix kykˈuˈja kyiˈj txqantl nimil. Tuˈnpetziˈn, kykˈuˈjlimtzin kyibˈtza nimxix jun tukˈa juntl, tukˈa tkyaqil kyanmiˈn. 	 Maadamu sasa, kwa kuutii ukweli, ninyi mmezitakasa roho zenu na kuwapenda wenzenu bila unafiki, basi, pendaneni kwa moyo wote.


Quˈn atzin t‑xilin Tbˈanil Tqanil lo kyxol nya nimil, te kyimin teˈ. Me kyxoljo ayeˈ kchi kletil, te chwinqil teˈ te jun majx. ¿Me ankyeˈ at toklin tuˈn t‑xi qˈmal teˈ Tbˈanil Tqanil lo, a nimxix t‑xilin? 	 Kwa wale wanaopotea, harufu hiyo ni kifo; lakini kwa wale wanaookolewa, harufu hiyo ni uhai. Nani basi, awezaye kushiriki katika kazi ya namna hiyo?


Ikytziˈn, qa at jun n‑el ikyˈin teˈ xnaqˈtzbˈil lo, nya noq jun ichin n‑el tikyˈin, qalaˈ aku qMan Dios, a tzaj qˈonte Xewbˈaj Xjan toj qanmin. 	 Kwa hiyo basi, anayedharau mafundisho hayo hamdharau mtu, bali amdharau Mungu mwenyewe anayewapeni Roho wake Mtakatifu.


Ayetziˈn xjal iteˈtaq tkˈatz, te kybˈinte yol luˈn, xi kyqˈmaˈn kyxolile, qa noq jun qˈankyaq jaw tinin. Me junjuntl qˈmante qa jun angel tzaj yolin tukˈa. 	 Umati wa watu waliokuwa wamesimama hapo walisikia sauti hiyo, na baadhi yao walisema, "Malaika ameongea naye!"


Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn Pilat te: ¿Ma mitzin ntbˈinjiy tkyaqiljo nkyqˈmaˈnxjal tiˈja? 	 Hivyo Pilato akamwuliza, "Je, husikii mashtaka hayo yote wanayotoa juu yako?"


Ex ikyx tqˈma Tkˈwal Dios te tMan toj Tuˈjil Tyol: Kxel nqˈmaˈn weˈ tbˈiy kye witzˈiˈn, ayeˈ nimil, ex kxel nbˈitziˈn bˈitz kyxol toj tjay, ja n‑oke kychmoˈn kyibˈ. 	 kama asemavyo: "Ee Mungu, nitawatangazia ndugu zangu matendo yako. Nitakusifu katika kusanyiko lao."


Antza taˈyetaqjo yuẍ anetziˈn tukˈa nmaq kawil Sergio Pabl tbˈi, jun ichin manyor ẍtijxtaq. Xi tchqˈoˈn nmaq kawil qˈolbˈilte Bernabé ex Saulo, quˈn tajtaq tuˈn tbˈinte Tyol Dios. 	 Huyu alikuwa pamoja na Sergio Paulo, mkuu wa kile kisiwa, ambaye alikuwa mtu mwelewa sana. Sergio Paulo aliwaita Barnaba na Saulo ili asikie neno la Mungu.


Me atzin tej manbˈaj bˈeˈx xi tqˈmaˈnkye taqˈnil kyjaluˈn: Jun paqx kyinktzjiˈy a tbˈanil xbˈalin, ex kyqˈonka tiˈj. Ex kyqˈonka jun xmilqˈobˈaj tbˈanilx wen tiˈj twiˈ tqˈobˈ, ex kyqˈonqekjiˈy t‑xjabˈ. 	 Lakini baba yake akawaambia watumishi wake: Haraka! Leteni nguo nzuri mkamvike! Mvisheni pete na viatu!


Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn Parisey xmiletzˈ. Quˈn n‑el kyinjiˈy kyja tal qya, a o kyim kychmil, ex noq tuˈn kyjaw niminkuy kyuˈnxjal, nchi naˈnnaja Dios kyiˈj nimxix tqan, tuˈn tmojin ex tuˈn tkolin kyiˈj, ex otaq tzˈel kyiˈn tal kyja. Tuˈn ikyjo nimxix tkawbˈil Dios kˈwel kyibˈaja kujxix wen. 	 Ole wenu walimu wa Sheria na Mafarisayo, wanafiki! Mnawanyonya wajane na kujisingizia kuwa watu wema kwa kusali sala ndefu. Kwa sababu hiyo mtapata adhabu kali.


Ayeˈ xjal tojjo txˈotxˈ lo iteˈtaq toj qxopin toj kyanmin, me o kyli jun nim tqan tzaj. Ex ayeˈ najleqe tojjo txˈotxˈ, a ikyˈin kyuˈnxjal ex te kyiminch, quˈn nyakuj ntiˈtaq kyoklin. Me atziˈn jaˈlin, ma kyli jun nim spikyˈin, ex jun tqan tzaj, a tzunx nqopinx. 	 Watu waliokaa gizani wameona mwanga mkubwa. Nao walioishi katika nchi ya giza na kivuli cha kifo, mwanga umewaangazia!"


Bˈaˈnx kaˈyin tibˈa te, quˈn nimxix nqˈojin tiˈjjo qxnaqˈtzbˈil jaˈlin. 	 Jihadhari naye kwa sababu aliupinga ujumbe wetu kwa ukali.


Ex tkyaqilxjo n‑etz toj kytzi, ikytziˈn tzeˈnku ttzuwil jun kyimnin tokx toj jul. Ex manyor sbˈulqe tukˈa kyyol. Nchi kyˈixbˈe xjal tuˈn kyyol, tzeˈnku ttxˈaˈbˈl kan, 	 Makoo yao ni kama kaburi wazi, ndimi zao zimejaa udanganyifu, midomoni mwao mwatoka maneno yenye sumu kama ya nyoka.


Me atziˈn xjal, a n‑ikyˈin tiˈj juntl, axsa toj qxopin taˈye, ex ntiˈ tumil toj twutz tzeˈn t‑xiˈ, quˈn ma tzˈok jpet tnabˈl, nyakuj ikyjo tzeˈnku jun aˈla nbˈet toj qxopin. 	 Lakini anayemchukia ndugu yake, yumo gizani; anatembea gizani, na hajui anakokwenda, maana giza limempofusha.


Bˈeˈx xi tqˈmaˈn Natanael te Lip: ¿Ma akupela tzˈetz jun nmaq xjal tojjo muchˈ tnam Nazaret? Ex xi ttzaqˈwin Lip: Ku tzaja wukˈiy; k‑elil tnikyˈa te. 	 Naye Nathanieli akamwuliza Filipo, "Je, kitu chema chaweza kutoka Nazareti?" Filipo akamwambia, "Njoo uone."


Tuˈntzintzjo, ilaˈ Judiy, a nchi naˈntaq tbˈi Dios, me naˈmxtaq kynimin, i jaw nimin, junx kyukˈa txqan qya nim kyoklin, ex txqan xjal aj Grecia; ok kymujbˈin kyibˈ tukˈa Pabl ex Silas. 	 Baadhi yao walikubali wakajiunga na Paulo na Sila. Kadhalika, idadi kubwa ya Wagiriki waliomcha Mungu pamoja na wanawake wengi wa tabaka la juu, walijiunga nao.


Noq tuˈn teˈ Yol bˈante tuˈn Dios tkyaqil. Noqit nya Yol bˈinchin teˈ tkyaqil, ntiˈtla te at. 	 Kwa njia yake vitu vyote viliumbwa; hakuna hata kiumbe kimoja kilichoumbwa pasipo yeye.


Bˈeˈx kubˈ mutxe tej kaˈyil aqˈuntl ximilte. Chiˈ kyjaluˈn toj tnabˈl: ¿Tiˈtzila wetza kˈwel nbˈinchiˈn jaˈlin, qa ma tzˈel qˈin waqˈiˈn lo tuˈn tajaw aqˈuntl? Ntiˈ weˈ wipin tuˈn taqˈnit txˈotxˈ, ex bˈeˈx aku chin tzaj txˈixwiˈy tuˈn nxiˈy moˈl. 	 Yule karani akafikiri: Bwana wangu amenifukuza kazi ya ukarani; nitafanya nini? Kwenda kulima siwezi; kwenda kuombaomba kama maskini ni aibu.


Ex antza i xi xoˈneˈ ayeˈ mix kneta kybˈi tojjo Uˈj te Chwinqil. 	 Mtu yeyote ambaye jina lake halikupatikana limeandikwa katika kitabu cha uzima, alitupwa katika ziwa la moto.


ex tuˈn yol lo ma chi kleta, qa ma kubˈ kykˈuˈnjiˈy, a xi nqˈmaˈn. Qatzin mina, ntiˈxla tajbˈin kynimbˈila ikyjo. 	 Kwa njia yake mnaokolewa, ikiwa mnayazingatia maneno niliyowahubirieni, na kama kuamini kwenu hakukuwa bure.


Kubˈ kybˈinchiˈn ikyjo quˈn ikyxtaqjo tzˈibˈin toj tkawbˈil Dios: Tkyaqiljo tnejil kˈwal qa qˈa, il tiˈj tuˈn t‑xi kyqˈoˈn toj tqˈobˈ Dios. 	 Katika Sheria ya Bwana imeandikwa: "Kila mzaliwa wa kwanza wa kiume atawekwa wakfu kwa Bwana."


Quˈn tej ttzaj qˈaqˈin nkˈuˈja, tzaj kyqˈoˈn nwaˈy. Ex tej ttzaj kˈwaj wiˈja, tzaj kyqˈoˈn nkˈwaˈy. Tej woka bˈetin xjal, tzaj kyqˈoˈn nwatbˈila. 	 Maana nilikuwa na njaa nanyi mkanipa chakula; nilikuwa na kiu nanyi mkanipa maji; nilikuwa mgeni nanyi mkanikaribisha;


Me a nbˈajetz toj ttzi, apente iljo, 	 Akaendelea kusema, "Kinachotoka ndani ya mtu ndicho kinachomtia najisi.


Pon laqˈe tej qya kykˈatz tqan Jesús, ok ten oqˈil ex kyukˈa taˈl twutz, oktzin tentz txjolkye tqan Jesús. Atzaj teˈ kybˈaj txjet, bˈeˈxsin ok tentz tzqijsilkye kyukˈa tsmal twiˈ, ex i el tmaˈtzin tqan, exsin ok tqoˈn aˈ kˈokˈjsbˈil kyiˈj, a qˈiˈntaq tuˈn. 	 Akaja, akasimama karibu na miguu yake Yesu, akilia, na machozi yake yakamdondokea Yesu miguuni. Huyo mwanamke akaipangusa miguu ya Yesu kwa nywele zake. Kisha akaibusu na kuipaka yale marashi.


Aye yaj nimilqe tzaluˈn twutz txˈotxˈ, bˈaˈn tuˈn kytzalaj, quˈn japin nim kyoklin tuˈn qMan Dios. 	 Ndugu aliye maskini anapaswa kufurahi wakati Mungu anapomkweza,


Mi tzˈel najx toj kykˈuˈja, a xi nqˈmaˈn kyeˈy: Mix aˈl jun te aqˈnil nimx toklin tzeˈnku te tajaw aqˈuntl. Quˈn qa ma chi ok lipinxjal wiˈja, ex ikyx kyejiˈy, kchi okil lipin kyiˈja. Me qa ma kubˈ kynimiˈn nxnaqˈtzbˈila, ex ikyxjo kye, ok kˈwel kybˈiˈn kyxnaqˈtzbˈila. 	 Kumbukeni niliyowaambieni: mtumishi si mkuu zaidi kuliko bwana wake. Ikiwa wamenitesa mimi, watawatesa na ninyi pia; kama wameshika neno langu, watalishika na lenu pia.


Me ante Saulo, njaw tinxix tibˈ tuˈn tyolin, ex tukˈa tkyaqil tipin tqˈma qa a Jesúsjo Crist, a Kolil. Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx i jaw naj Judiy tuˈn, a najleqetaq toj Damasco. 	 Saulo alizidi kupata nguvu, na kwa jinsi alivyothibitisha wazi kwamba Yesu ndiye Kristo, Wayahudi wa huko Damasko walivurugika kabisa.


Tuˈnpetziˈn, ma chewx qanmiˈn kyuˈn. Me nya oˈkxjo lo, qalaˈ nimx nqo tzalaja tuˈn ma kanin Tito qukˈiˈy tukˈa tqanil, qa ma nimsit tkˈuˈj kyuˈn tukˈa nim tzaljbˈil, tej xten kyxola. 	 Ndiyo maana sisi tulifarijika sana. Siyo kwamba tulifarijika tu, ila pia Tito alitufurahisha kwa furaha aliyokuwa nayo kutokana na jinsi mlivyomchangamsha moyo.


Quˈn ¿Ma nyatzin twutzx, qa ttxˈixew te ichiˈn tuˈn tkubˈ tchˈiysin twiˈ tzeˈnku twiˈ jun qya? 	 Hata maumbile yenyewe huonyesha wazi kwamba kwa mwanamume kuwa na nywele ndefu ni aibu kwake mwenyewe;


Nyatzin tiqeˈ ikyjo noq tuˈn tjapinkuˈ Tyol Dios, a kyij ttzˈibˈin yolil Tyol Dios ojtxe, a Isaías, tej tqˈma: 	 ili yale aliyosema nabii Isaya yatimie:


Ex kkawil Dios kyibˈajjo a lipcheqex tiˈjjo kyachbˈil, a ojtxe kyten, ex n‑el kyiˈjlin alkyechaqku kyoklin kawil. Ma kuj kynabˈl, ex njaw kynimsin kyibˈ. Ntiˈ kyxobˈil tuˈn kyyasin kyiˈj angel ex jniˈ taqˈnil tajaw il. 	 hasa wale wanaofuata tamaa mbaya za mwili na kupuuza mamlaka. Watu hao ni washupavu na wenye majivuno, huvitukana na hawaviheshimu viumbe vitukufu vya juu.


Ex ikyx te qˈinin twutz txˈotxˈ tzaluˈn, bˈaˈn tuˈn ttzalaj, tuˈn ma kubˈ tmutxsin tibˈ twutz Dios; quˈn ikytzin te qˈinin ok bˈajil tzeˈnku jun t‑xmakil kˈul, ex nlay kubˈ ten te jun majx. 	 naye tajiri anapaswa kufurahi anaposhushwa na Mungu. Maana tajiri atatoweka kama ua la porini.


Me ikyxl bˈajjo tukˈa tkabˈ; ntiˈ jun tkˈwal kyij, teˈ tkyim. Ikyxljo tukˈa toxin. Kywuqilx i ok meje tukˈa, me ntiˈ jun kykˈwal kyij, teˈ kykyim. 	 Ikawa vivyo hivyo kwa ndugu wa pili, na wa tatu, mpaka wa saba.


Ex xi tqanin Pilat kye: ¿Tzeˈntzin k‑okile Jesústz wuˈn, a tok tbˈi Crist? Xi kytzaqˈwin kykyaqilx: Pejkˈinka twutz cruz, tuˈn tkyim. 	 Pilato akawauliza, "Sasa, nifanye nini na Yesu aitwaye Kristo?" Wote wakasema, "Asulubiwe!"


Otaq chi bˈaj jaw kaˈylaj tuˈn ikyjo, ex kyqˈma: Tkyaqilx tbˈanilx nbˈaj bˈant tuˈn. A ajinqe ẍonẍ nbˈaj bˈant kybˈiˈn, ex xtiq nbˈaj bˈant kyyolin tuˈn, chi chiˈ. 	 Watu walishangaa sana, wakasema, "Amefanya yote vyema: amewajalia viziwi kusikia, na bubu kusema!"


Ayin wejiˈy Pabl, ma kubˈ ntzˈibˈinjiˈy qˈolbˈil kyeˈy luˈn. Chi naˈn Diosa wiˈja, quˈn loqiˈn intinkux toj tze. Noqit tzaj tqˈoˈn Dios t‑xtalbˈil kyeˈy. Ikyxitjo. 	 Naandika haya kwa mkono wangu mwenyewe: Salamu kutoka kwangu, mimi Paulo. Kumbukeni kwamba niko kifungoni. Neema ya Mungu iwe nanyi.


Me ex tiˈj tkyaqiljo luˈn, qa at jun kyxola taj tuˈn tjaw yolbˈin wiˈja tuˈn tpajjo lo, kxel nqˈmaˈn, qa ntiˈ juntl tumil ojtzqiˈn quˈn, ex toj tkyaqil Ttanim Dios. 	 Kama mtu anataka kuleta ubishi juu ya jambo hili, basi, na ajue kwamba sisi hatuna desturi nyingine, wala makanisa ya Mungu hayana desturi nyingine.


Me qa at jun xi tnimin, a ntkujsin qa twutzxixjo Tyol Dios. 	 Lakini mtu yeyote anayekubali ujumbe wake anathibitisha kwamba Mungu ni kweli.


majqexl Matey; Tmas; Santyaw, a tkˈwal Alpey; Simun, a toktaqljo qˈolbˈinte te Celote; 	 Mathayo na Thoma, Yakobo wa Alfayo na Simoni (aliyeitwa Zelote),


Atzaj teˈ kykanin tzma Cesarea, bˈeˈxsin kubˈ kywaˈbˈin Pabl twutz Félix, a tnejil kawil, exsin xi kyqˈoˈn uˈj, a xi ttzˈibˈin tnejil xqˈuqil. 	 Walipofika Kaisarea walimpa mkuu wa mkoa ile barua na kumweka Paulo chini ya mamlaka yake.


Me metzin kyeˈ, erman, ayiˈy kˈuˈjlinqiˈy tuˈn qAjaw, o chi jaw skˈoˈn atxix ojtxe tuˈn qMan Dios, tuˈn kykleta, noq tuˈn o saqix kyanmiˈn tuˈn Xewbˈaj Xjan, ex tuˈn o chi nimiˈn tiˈj Tbˈanil Tqanil kolbˈil, a twutzxix. Tuˈnpetziˈn, kukx kxel qqˈoˈnjiˈy chjonte te Dios kyiˈja. 	 Tunapaswa kumshukuru Mungu daima kwa ajili yenu ninyi ndugu, ninyi mnaopendwa na Bwana, kwa maana Mungu amewateua tangu mwanzo mpate kuokolewa kwa nguvu ya Roho mfanywe watu wake watakatifu kwa imani yenu katika ukweli.


Quˈn qkyaqilx o qo bˈinchin il, ex toj qanmin najchaq otoˈ tkˈatz tqoptzˈajiyil qMan Dios. 	 Watu wote wametenda dhambi na wametindikiwa utukufu wa Mungu.


Atzaj teˈ kykanin, iky xi tqˈmaˈn kye kyjaluˈn: Kux chi naˈnqiˈy Dios, tuˈntzintla mina chi kubˈ tzˈaqa toj tqˈobˈ tajaw il. 	 Alipofika huko akawaambia, "Salini, msije mkaingia katika kishawishi."


Quˈn ajinqoˈy o qo bˈin te tyol, a tzaj toj kyaˈj, quˈn otoˈtaqa tukˈa tibˈajjo wutz xjanxix. 	 Tena, sisi wenyewe tulisikia sauti hiyo kutoka mbinguni wakati tulipokuwa pamoja naye juu ya ule mlima mtakatifu.


Mi chi kawiˈn wibˈaja noq tuˈn n‑ok kykaˈyiˈn; qalaˈ chi kawiˈn tukˈa jun tumil tzˈaqlexix. 	 Msihukumu mambo kwa nje tu; toeni hukumu ya haki."


Chiˈ kyjaluˈn: Ntiˈ chˈin kyeˈ tuˈn t‑xi kyiˈn, a il tiˈj tuˈn tajbˈin toj kybˈeˈy; mina txi kyiˈn kye kytze, kychˈuˈẍa ex wabˈj, ex mina txi kyiˈn kyeˈ pwaq, nipe jun xbˈalin te txˈixpil kyiˈja. 	 Akawaambia, "Mnaposafiri msichukue chochote: msichukue fimbo, wala mkoba, wala chakula, wala fedha, wala hata koti la ziada.


Tkyaqiljo luˈn bˈaj, quˈn kykyaqilxjo xjal te Atenas, exqetziˈn te junxil tnam a najleqetaq antza, oˈkxtaq tok tililjo kyuˈn, noq tuˈn kybˈin, ex tuˈn kyyolbˈin noq kyiˈjjo saq tqanil. 	 Wananchi wa Athene na wakazi wengine wa huko walikuwa wanatumia wakati wao wote kuhadithiana na kusikiliza habari mpyampya.


Ex attaq qaq ma tij ẍoqˈ tkubˈil aˈ, abˈj julsinqe, ex nchi ajbˈin te kytxˈajbˈil xjal Judiy, tzeˈnkuxtaqjo ojtxe tumil kyuˈn. Teyile junjun nkux bˈaj junjun winqin ẍoqˈ aˈ toj. 	 Hapo palikuwa na mitungi sita ya mawe, ambayo kila mmoja uliweza kuchukua kiasi cha madebe mawili au matatu. Ilikuwa imewekwa hapo kufuatana na desturi ya Kiyahudi ya kutawadha.


Me ante Jesús xi tqˈmaˈn te: Qbˈinchinku jaˈlin, quˈn ilxix tiˈj tuˈn tbˈant quˈn, tzeˈnkuxjo tkyaqiljo taj qMan. Ex bˈeˈx xi ttziyin Juan. 	 Lakini Yesu akamjibu, "Acha tu iwe hivyo kwa sasa, maana kwa namna hii inafaa tuyatekeleze yale yote Mungu anayotaka." Hapo Yohane akakubali.


Ajo tnam Betania nqayin taˈ tkˈatz Jerusalén, bˈalaqa noq nikyˈjin ajlabˈ. 	 Kijiji cha Bethania kilikuwa karibu na Yerusalemu umbali upatao kilomita tatu.


I ex Perge, tuˈn kykanin tzma tojjo juntl Antyokiy, jun tnam toj txˈotxˈ te Pisidia. Tojjo qˈij te ajlabˈl, tojjo tnam anetziˈn, i okx toj ja te naˈbˈl Dios, ex i kubˈ qe. 	 Lakini wao waliendelea na safari toka Pisga hadi mjini Antiokia Pisidia. Siku ya Sabato waliingia ndani ya Sunagogi, wakakaa.


Tzeˈnku qe atqe tkˈuˈjbˈil qibˈ qxolile, quˈn ate Dios saj qˈaqˈin tkˈuˈj qiˈj te tnejil. 	 Sisi tuna upendo kwa sababu Mungu alitupenda kwanza.


Okpe k‑elil tiˈjlin te manbˈaj tkˈwal, ex ikyx te kˈwalbˈajjo tiˈj tman. Ex okpe k‑elil tiˈjlin tetxin ttxu, ex ikyx te txubˈajjo tiˈj tal. Ex okpe k‑elil tiˈjlinte ilibˈj ilibˈilte, ex ikyx te ilibˈiljo tiˈj tlibˈ. 	 Baba atakuwa dhidi ya mwanawe, mwana dhidi ya baba yake; mama dhidi ya bintiye, binti dhidi ya mama yake; mama mkwe dhidi ya mke wa mwanawe na huyo dhidi ya mama mkwe wake."


Tej tok tkaˈyin kypon txqan xjal tkˈatz, bˈeˈx okx toj jun tal bark, ex kubˈ qe toj. Ayetzin kyeˈ jniˈ xjal i bˈaj kyij ten ttzi aˈ. 	 Makundi makubwa ya watu yalimzunguka hata Yesu akapanda mashua, akaketi. Hao watu walisimama kwenye ukingo wa ziwa,


Ex ikyx te qMan Diosjo, a tzaj chqˈon weˈy, ntzaj tqˈoˈn kujsil weˈy qa twutzxix nyola, me naˈmx kybˈintiˈy nipela jun maj tqˈajqˈojil twiˈ, ex naˈm kylontiy tzeˈn iky kaˈyin. 	 Naye Baba aliyenituma hunishuhudia. Ninyi hamjapata kamwe kusikia sauti yake, wala kuuona uso wake,


Quˈn n‑ikyˈx kyuˈn kyeˈ nchi ok jkˈun kyeˈy, tuˈn kyajbˈiˈn kye; ex tuˈn kybˈaj sjilin kyuˈn; ex tuˈn kykubˈ sbˈuˈn kyuˈn; ex tuˈn kyel iˈjlin kyuˈn; expe tuˈn tbˈaj tzˈajchin toj kywutza kyuˈn. 	 Mnamvumilia hata mtu anayewafanya ninyi watumwa, mtu mwenye kuwanyonya, mwenye kuwakandamiza, mwenye kuwadharau na kuwapiga usoni!


Xitzin ttzaqˈwin manbˈaj kyjaluˈn: Ay nkˈwal, luˈ te majx at wukˈiy, ex te tejiy jotxjo jniˈ at weˈy. 	 Baba yake akamjibu: Mwanangu, wewe uko pamoja nami siku zote, na kila nilicho nacho ni chako.


Attaq jun xjal qˈinin, tbˈanilqextaqjo t‑xbˈalin nchi ok, exsin twiˈ wiˈyilqetaq. Tkyaqil qˈij tzuntaq n‑ikyˈsin nintz qˈij, ex tbˈanilxtaq waˈn nbˈaj toj tja. 	 "Palikuwa na mtu mmoja tajiri, ambaye alikuwa anavaa mavazi ya bei kubwa sana ya rangi ya zambarau, na ya kitani safi, na kufanya sherehe kila siku.


Kubˈtzin tyolin Jesús jun techil kywutz kyjaluˈn, tuˈn mi cheˈxe lipe kyiˈjjo xnaqˈtzbˈil nya wen: ¿Ma akutzin bˈant tuˈn tkubˈ nej jun moẍ, yekˈil teˈ tbˈe juntl moẍ? ¿Ma nyapetzila kykabˈilx aku chi kux lankˈaj toj xaq? 	 Akawaambia mfano huu: "Je, kipofu anaweza kumwongoza kipofu mwenzake? La! Wote wataanguka shimoni.


Xi tqˈmaˈn Jesús kye: Noqit twutzxix kyeˈy qa tkˈwal Diosqiˈy, matla chin ok kykˈuˈjlintza, quˈn tkˈatz Dios ẍin tzajiˈy. Quˈn mi ẍin ula wunx wibˈa tzaluˈn, qalaˈ a Dios saj chqˈoˈn weˈy. 	 Yesu akawaambia, "Kama Mungu angekuwa Baba yenu, mngenipenda mimi, maana mimi nilitoka kwa Mungu na sasa niko hapa. Sikuja kwa mamlaka yangu mwenyewe, ila yeye alinituma.


Me ante Jesús xi tqˈmaˈn te: Yonkuy nej, tuˈn kyxi nmojinjiˈy nxjalila, quˈn nya wen tuˈn tel kywa tal kˈwal, exsin tuˈn t‑xiˈ kye chit, quˈn noqit tuˈn kybˈaj waˈn tal kˈwal nej, exsin kxel xiljo kye chittz. Ikyqintzin wejiˈy kyukˈa nxjalila; nej kchi okil nkaˈyiˈn, ex kxel nqˈoˈnjiˈy kyeˈ a ntiˈ at kye. 	 Yesu akamwambia, "Kwanza watoto washibe; kwa maana si vizuri kuchukua chakula cha watoto na kuwatupia mbwa."


Tzunxtaq nyolinjo angel, teˈ kyul nimku angel kykˈatz; nchi bˈaj nimsintaq tbˈi Dios kyjaluˈn: 	 Mara kundi kubwa la jeshi la mbinguni likajiunga na huyo malaika, wakamsifu Mungu wakisema:


Tuˈnpetziˈn, chi okxa tzˈaqle, tzeˈnkuˈ te kyTatiˈy toj kyaˈj tzˈaqlexix teˈ. 	 Basi, muwe wakamilifu kama Baba yenu wa mbinguni alivyo mkamilifu.


Antza najle te Lip toj Betsaida, axjo ttanim Andrés tukˈa Pegr. 	 Filipo alikuwa mwenyeji wa Bethsaida, mji wa akina Andrea na Petro.


Qa nya tejiy Crist mo Elías mo jun yolil Tyol Dios, ¿Ankye saj qˈonte tokliˈn tuˈn kykux tqˈoˈnxjal toj aˈ, te jawsbˈil aˈ? 	 Basi, wakamwuliza Yohane, "Kama wewe si Kristo, wala Eliya, wala yule nabii, mbona wabatiza?"


Atziˈn kˈwal nchˈiyxixe tweˈ ex nchˈiyxixe tnabˈl, quˈn nimtaq tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Dios tukˈa. 	 Mtoto akakua, akazidi kupata nguvu, akajaa hekima, na neema ya Mungu ilikuwa pamoja naye.


Me mina chi jaw bˈisin kyeˈ, aj kyxi qˈiˈn kywutzjo nmaq kawil, ex tiˈ tuˈn txi kyqˈmaˈn kye, quˈn nyaqe kyeˈ kchi yolil, qalaˈ ikytzin ate Xewbˈaj Xjan k‑yolil kyiˈja. 	 Nao watakapowatieni nguvuni na kuwapeleka mahakamani, msiwe na wasiwasi juu ya yale mtakayosema; saa ile itakapofika, semeni chochote mtakachopewa, maana si ninyi mtakaosema, bali Roho Mtakatifu.


Ex ajtzin tkanin juntl majl tkˈatzjo xjal, knetiljo xjal tuˈn, tzeˈnku jun ja, a ntiˈ at toj, ex chebˈe misoˈn, ex nikˈuˈnxix wen. 	 Anaporudi, huikuta ile nyumba imefagiwa na kupambwa.


Me anteˈ xjal, a tbˈanil tanmin, tbˈanilxjo ntqˈmaˈn, quˈn toj tanmin njatze tkyaqiljo wen. Ex anteˈ xjal, a nya wen tanmin, tkyaqiljo ntqˈmaˈn nya wen. 	 Mtu mwema hutoa mambo mema katika hazina yake njema; na mtu mbaya hutoa mambo mabaya katika hazina yake mbaya.


Kynaˈnqetzinjiˈy jpuˈnqekux toj tze, nyakuxtlaj ajinqiˈy iteˈkux junx kyukˈa. Ex qˈaqˈinx kykˈuˈja kyiˈjjo ayeˈ nim ma tzikyˈx kyiˈj, quˈn nyakutlaj ajinqiˈy n‑ikyˈx kyuˈn kyukˈa. 	 Wakumbukeni wale waliofungwa kana kwamba mmefungwa pamoja nao. Wakumbukeni wale wanaoteseka kana kwamba nanyi mnateseka kama wao.


Atzin ja te naˈbˈl Zeus attaq ttxaˈn tnam, ex atzin tpale i tzaj tiˈn tman wakx ex jun pkˈoj t‑xmakil kˈul. Ex atzin pale, junx kyukˈa kykyaqil xjal, kyajtaq tuˈn tkubˈ kybˈyoˈn tman wakx, ex kyajtaq tuˈn kykˈulin kywutz Pabl ex Bernabé, aye tsanjil. 	 Naye kuhani wa hekalu la Zeu lililokuwa nje ya mji akaleta fahali na shada za maua mbele ya mlango mkuu wa mji, na pamoja na ule umati wa watu akataka kuwatambikia mitume.


Ex tej t‑xi nqˈmaˈnjiˈy Tbˈanil Tqanil kolbˈil, mix in yoliniˈy tukˈa nmaq yol noq tuˈn tkubˈku kykˈuˈja wuˈn. Qalaˈ ma kubˈ kyeˈ kykˈuˈj, me tukˈa jun yekˈbˈil tuˈn tipin Xewbˈaj Xjan, 	 Hotuba zangu na mahubiri yangu sikuyatoa kwa maneno ya kuvutia na ya hekima, bali kwa uthibitisho mwingi na nguvu ya Roho.


Ex i jaw ttzyuˈn wuq wabˈj, exqetziˈn tal netzˈ kyiẍ, ex xi tqˈoˈn chjonte te Dios kyiˈj, i kubˈ tpiẍin, ex tzaj tqˈoˈn qeˈy, tuˈn t‑xi qsipiˈn kye jniˈ xjal. 	 Akaitwaa ile mikate saba na vile visamaki, akamshukuru Mungu, akavimega, akawapa wanafunzi, nao wakawagawia watu.


Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy; qa ntiˈ tqˈuqbˈil kykˈuˈja wiˈja tzeˈnku jun kˈwal, nlay bˈant tkawin Dios toj kychwinqila. 	 Nawaambieni kweli, mtu yeyote asiyeupokea Ufalme wa Mungu kama mtoto mdogo, hataingia katika Ufalme huo."


Qa ma kubˈ kyniminjiˈy jniˈ nnukˈbˈila, okpin kchi okil lipetza tiˈjjo tqˈaqˈbˈil nkˈuˈja, a at kyiˈja, ikytziˈn tzeˈnku weˈ nkubˈ nniminjiˈy tnukˈbˈil nMaˈn, ex loqin lipcheqink tiˈjjo tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, a at wiˈja. 	 Mkizishika amri zangu mtakaa katika pendo langu, kama vile nami nilivyozishika amri za Baba yangu na kukaa katika pendo lake.


Noq tuˈn qnimbˈila tiˈj tipin tbˈi Jesús, ma qˈanit teˈ ichin, a n‑ok kykaˈyiˈn ex kyojtzqiˈn. Axjo qnimbˈila tiˈj Jesús, atzin ma kubˈ qˈanin teˈ te jun majx, ikyx tzeˈnku ayiˈy kykyaqilxa loqiˈy nchi kaˈyin tiˈj. 	 Jina la Yesu na imani katika jina hilo ndivyo vilivyompa nguvu mtu huyu mnayemwona na kumfahamu. Imani kwa Yesu ndiyo iliyomponya kabisa mtu huyu kama mnavyoona nyote.


Tuˈnpetziˈn, etz tzyuˈn Pilat Jesús, ex xi tqˈmaˈn tuˈn tok bˈyet. 	 Basi, Pilato akaamuru Yesu achukuliwe, apigwe viboko.


O tzaj ttxkoˈn Jesús, a awoˈy kabˈlajaj t‑xnaqˈtzbˈin, ex tzaj tqˈoˈn qokliˈn tuˈn kyetz qlajoˈn taqˈnil tajaw il toj kyanminxjal, ex tuˈn tkubˈ qqˈaniˈn tkyaqil wiq yabˈil ex kyixkˈoj. 	 Yesu aliwaita wanafunzi wake kumi na wawili, akawapa uwezo wa kutoa pepo wachafu na kuponya magonjwa na maradhi yote.


Atxixsiˈn ttzaj xkye taqˈin Jesús, tuˈn tyolin Tyol Dios, ex xi tqˈmaˈn: Ku tajtz tiˈj kyanmiˈn, ex ku kymeltzˈaja tukˈa qMan Dios, quˈn a Tkawbˈil Dios toj kyaˈj ma tzaj laqˈe. 	 Tangu wakati huo Yesu alianza kuhubiri akisema, "Tubuni, maana ufalme wa mbinguni umekaribia!"


Tej kybˈaj tqˈmaˈn Jesús kykyaqiljo techil, bˈeˈx xiˈ 	 Yesu alipomaliza kusema mifano hiyo alitoka mahali hapo,


Tuˈntzin ikyjo, atx juntl wiq ajlabˈl tbˈanilx te Ttanim Dios jaˈlin. 	 Kwa hiyo, basi, bado lipo pumziko kwa watu wa Mungu kama kule kupumzika kwake Mungu siku ya saba.


quˈn wajatlaˈy tuˈn kyklet junjun nxjalila, tuˈntzintla aj kyok kaˈyiˈn kyuˈn, aj kyoka te Ttanim Dios, bˈeˈx tuˈn tjaw chyoˈn kyanmin, ex tuˈn kyok lipe kyiˈja tuˈn kyklet. 	 nipate kuwafanya wananchi wenzangu wawaonee ninyi wivu, na hivyo nipate kuwaokoa baadhi yao.


Tojjo ttanim David, ma tzˈitzˈje jun Kolil jaˈlin, a Crist, ex a tAjaw Tkyaqil. 	 Kwa maana, leo hii katika mji wa Daudi, amezaliwa Mwokozi kwa ajili yenu, ndiye Kristo Bwana.


Kybˈinkutzinjiˈy nyola, quˈn tzuntzin nchi kubˈ kybˈinjiˈy aye tbˈanilxix tsanjil Jesús toj kywutza. Me mikyxi kyokliˈn tzeˈnku weˈ woklin; me kukx nxi kybˈinjiˈy kyyol; ¿Yajtzila wetza? 	 Sidhani kwamba mimi ni mdogo kuliko hao "mitume wakuu."


Ayetaqtziˈn xjal Judiy iteˈ toj tnam Jerusalén, i tzaj kychqˈoˈn junjun pale ex junjun aj Leví, xjelilte ankyetaqjo Juan. 	 Huu ndio ushahidi Yohane alioutoa wakati viongozi wa Wayahudi kule Yerusalemu walipowatuma makuhani wa Walawi kwake wamwulize: "Wewe u nani?"


¿Ma miˈtzin nxi tnimiˈn, qa mujleqiˈn tukˈa nMaˈn, ex mujle nMaˈn wukˈiy? Tuˈnpetziˈn, tkyaqiljo jniˈ yol nxi nqˈmaˈn, nya wekuy, qalaˈ te nMaˈn, a najle wukˈiy, ex aku n‑aqˈnin wukˈiy tuˈn tbˈantjo jniˈ tajbˈil. 	 Je, huamini kwamba mimi niko ndani ya Baba, naye Baba yuko ndani yangu? Maneno ninayowaambieni nyote siyasemi kwa mamlaka yangu; Baba aliye ndani yangu anafanya kazi yake.


Quˈn nkubˈ kybˈinchiˈn tzeˈnku ojtxe: Nkubˈ kyxjansiˈn junjun nintz qˈij, xjaw, tqˈijil jbˈalil exsin junjun abˈqˈe, nim kyoklin toj kywutza. 	 Bado mnaadhimisha siku, miezi na miaka!


Quˈn tkyaqiljo tchˈiysbˈin Dios ok tjaqˈ tqanbˈil, tuˈn tqˈayj, ex tuˈn tkyim, me nya kyuˈnx kyibˈx, qalaˈ tuˈn tajbˈil qMan Dios, noq tuˈn tpaj il, teˈ tok twutz txˈotxˈ. Me attaq jun qˈuqbˈil kˈuˈjbˈaj, 	 Kwa maana, viumbe viliwekwa katika hali ya kutojiweza kabisa, si kwa hiari yao, ila vilifanywa hivyo kwa mapenzi ya Mungu. Hata hivyo yapo matumaini,


Mi txi kyqˈoˈn ambˈil, tuˈn tbˈisin Xewbˈaj Xjan, quˈn noq tuˈn Xewbˈaj Xjan, ma txi tqˈoˈn Dios kyechila toj kyanmiˈn, tuˈn tel kynikyˈtzajila qa te Diosqiˈy, ex tuˈn kykotpaja tojjo tqˈijil tzul te paˈbˈin. 	 Msimhuzunishe Roho Mtakatifu wa Mungu maana Roho huyo ni alama ya Mungu kwenu kwamba ninyi ni watu wake, na thibitisho kwamba siku itakuja ambapo Mungu atawakomboeni.


Me atzin teˈ tojjo ja, jaˈ iteˈkxitaq xjal, iteˈtaq junjun chˈuq njaw kyẍchˈintaq jun tumil, me mikyxi kyuˈn txqantl. Nbˈajtaqjo luˈn, tuˈn otaq chi jaw najxjal. Me txqantl teˈ ntiˈtaq bˈiˈn kyuˈn, tiquˈn nkychmoˈntaq kyibˈ antza. 	 Wakati huo, kila mtu alikuwa anapayuka; wengine hili na wengine lile, mpaka hata ule mkutano ukavurugika. Wengi hawakujua hata sababu ya kukutana kwao.


me bˈeˈx kyij ttzaqpiˈn iqbˈil, ex kubˈ toj bˈe ẍbˈiˈq. 	 Lakini yeye akaponyoka, akaiachilia ile shuka, akakimbia uchi.


Ayiˈy werman, ma tzˈok qqˈoˈn qibˈa tukˈa Apolos te jun yekˈbˈil, tuˈn tajbˈin kyeˈy, ex tuˈn mi chi xi lipeyiˈy tiˈj juntl xnaqˈtzbˈil tiˈj Tyol Dios, a kyij tzˈibˈit te jun majx, ex tuˈn mi kubˈ kyqˈmaˈn, qa nimxixtl toklin jun taqˈnil qMan Dios tzeˈnku juntl. Quˈn noq tuˈn tpajjo ikyjo, njaw kynimsin kyibˈa jun tukˈa juntl. 	 Ndugu, hayo yote niliyosema juu ya Apolo na juu yangu, ni kielelezo kwenu: kutokana na mfano wangu mimi na Apolo nataka mwelewe maana ya msemo huu: "Zingatieni yaliyoandikwa." Kati yenu pasiwe na mtu yeyote anayejivunia mtu mmoja na kumdharau mwingine.


Tajtaq tej ichin anetziˈn tuˈn tlonte Jesús, me mixtaq jaˈ nbˈante, quˈn tuˈn tal muchˈtaq tweˈ, exsin nimxtaq texjal lipche tiˈj Jesús. 	 Alitaka kuona Yesu alikuwa nani, lakini kwa sababu ya umati wa watu, na kwa vile alikuwa mfupi, hakufaulu.


Me waja tuˈn tel kynikyˈa te, qa ate Crist nejinel te ichin, ex atzin te ichin nejinel te kya, ikytzin tzeˈnku te Dios nejinel te Crist. Tuˈnpetziˈn at jun txˈixpibˈl kyxol kyoklin ichin tukˈa Crist, ex kyxol qya tukˈa ichin, ex kyxol Crist tukˈa qMan Dios. 	 Lakini napenda pia mjue kwamba Kristo ni kichwa cha kila mwanamume, na mwanamume ni kichwa cha mkewe, na Mungu ni kichwa cha Kristo.


Ayetaqtzin kyeˈ, a iteˈtaq tukˈa Jesús, tej tok kykaˈyin, ex tok kybˈiˈn a nbˈajtaq, xi kyqanin kyjaluˈn: Taa, ¿Oktzin kchi okil qtxˈeˈmiˈn tuˈn qkxbˈila, tuˈn tkleta? 	 Wale wanafunzi wake walipoona hayo wakasema, "Bwana, tutumie panga zetu?"


Teˈ tmeltzˈaj Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin toj bark, atzaj ichin, a tzyuˈntaq kyuˈn taqˈnil tajaw il, xi tqanin, tuˈn t‑xi tkˈleˈn Jesús tukˈa, quˈn otaq tzˈel wen. 	 Yesu alipokuwa anapanda mashuani, yule mtu aliyekuwa amepagawa na pepo akamwomba amruhusu kwenda naye.


Quˈn tuˈnpetziˈn, ma qo tzaj ttxkoˈn Dios tuˈn tikyˈx quˈn, tzeˈnku te Crist nim ma tzikyˈx tuˈn, noq tuˈn qpaj; ex tuˈnjo lo, ma tzaj tqˈoˈn jun yekˈbˈil qe. 	 Hayo ndiyo mliyoitiwa; maana Kristo mwenyewe aliteseka kwa ajili yenu, akawaachieni mfano, ili muufuate mwenendo wake.


Kyojjo qˈij anetziˈn, bˈeˈx jax Jesús twiˈ jun wutz naˈl Dios, ex elkux aqˈwil tuˈn. 	 Siku moja Yesu alikwenda mlimani kusali, akakesha huko usiku kucha akimwomba Mungu.


Tuˈnpetziˈn, qa noq tuˈn tpaj jun tqˈobˈa mo jun tqan, aku kubˈ tzˈaqiy toj il, bˈantla tuˈn tel ttxˈemiˈn, ex qˈimila toj tkˈuˈja te jun majx. Quˈn wenitla tuˈn tokxa toj kyaˈj noq tukˈa jun tqˈobˈa mo jun tqan, tzeˈnkul teˈ, tuˈn t‑xiˈy kyukˈa kykabˈil toj qˈaqˈ. 	 "Kama mkono au mguu wako ukikukosesha, ukate na kuutupa mbali nawe. Ni afadhali kwako kuingia katika uzima bila mkono au mguu, kuliko kutupwa katika moto wa milele ukiwa na mikono miwili na miguu yako miwili.


ex xi tqanin kye: ¿Jteˈ aku tzaj kyqˈoˈn weˈy, tuˈn t‑xi nqˈoˈn Jesús toj kyqˈobˈa? Kˈaˈ txi qqˈoˈn lajaj toj kaˈwnaq saqpwaq, chi chiˈ. 	 akawaambia, "Mtanipa kitu gani kama nikimkabidhi Yesu kwenu?" Wakamhesabia sarafu thelathini za fedha;


Ex jun paqx el rinin jun jyolte chˈin bˈuˈẍ. Kux tmulin toj vin txˈam, ex ok tkˈloˈn tiˈj twiˈ jun ptzˈan, tuˈn t‑xi tkˈwaˈn Jesús. 	 Mmoja wao akakimbia, akachukua sifongo, akaichovya katika siki, akaiweka juu ya mwanzi, akampa anywe.


Nya noq tuˈn kyˈajte Dios tuˈn tjapin Tyol tuˈn, tuˈn tul Crist, tzeˈnku nkyqˈmaˈn junjun. Qalaˈ n‑ayon tuˈn kybˈinchinxjal kyten, quˈn nya taj tuˈn kynajxjal, qalaˈ tkyaqilx tuˈn kytxˈixpinte kychwinqil. 	 Bwana hakawii kutimiza yale aliyoahidi kama watu wengine wanavyofikiri kuwa atakawia. Yeye ana saburi kwa ajili yenu, maana hapendi hata mmoja wenu apotee, bali huwavuta wote wapate kutubu.


Quˈn ate Crist o kyim tuˈn qpaj qkyaqilx, tuˈntzin mi qo ajbˈine qex, qalaˈ tuˈn qajbˈin teˈ, a xkyim te qxel, ex ma jatz anqˈin te jun majx, tuˈn qel wen twutz. 	 Alikufa kwa ajili ya watu wote, ili wanaoishi wasiishi kwa ajili yao wenyewe, bali kwa ajili yake yeye aliyekufa, akafufuliwa kwa ajili yao.


quˈn ma kynikyˈbˈiy qa ate qAjaw tbˈanilxix. 	 Kama yasemavyo Maandiko Matakatifu: "Mmegundua kwamba Bwana ni mwema."


Ex kxel nqˈoˈn kychwinqil te jun majx, ex nlayx chi kyij naj. Ex mix aˈlx aku tzˈel qˈinkye toj nqˈobˈa. 	 Mimi nawapa uzima wa milele; nao hawatapotea milele, wala hakuna mtu atakayeweza kuwatoa mkononi mwangu.


Jotqexjo xjal, a otaq kybˈi tyol Juan ex majqexpe kyej xjal, a peyil pwaqqe te Rom, xi kytziyin te Juan tuˈn kykuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, ex xi kyqˈoˈn chjonte te Dios, quˈn el kynikyˈ te qa tzˈaqlexix te Dios. 	 Waliposikia hayo watu wote na watoza ushuru waliusifu wema wa Mungu; hao ndio wale waliokuwa wameupokea ubatizo wa Yohane.


Quˈn tkyaqiljo at te nMaˈn, ex we wejiˈy. Tuˈnpetziˈn xi nqˈmaˈn, qa a Xewbˈaj Xjan kxel tkˈmoˈn a at weˈy, tuˈn t‑xi tchikyˈbˈin kyeˈy. 	 Vyote alivyo navyo Baba ni vyangu; ndiyo maana nimesema kwamba huyo Roho Mtakatifu atawaambieni yale atakayopata kutoka kwangu.


Ex atzin yabˈil tzaj wiˈja kujxtaq te kyeˈy, me ajbˈin te jun nikyˈbˈil kyiˈja, quˈn mix in ele kyikyˈiniˈy, noq tuˈn tpajjo yabˈil lo. Qalaˈ in kˈmeta kyuˈn tzeˈnku jun t‑angel Dios, mo nyakuj aku Crist, a Jesús. 	 Hata hivyo, wakati ule hamkunidharau wala kunikataa kwa sababu ya udhaifu wangu ingawa mlishawishiwa kufanya hivyo; lakini mlinipokea kama malaika wa Mungu, kama vile ningekuwa Kristo Yesu mwenyewe.


Ex noq tuˈn kykyˈeˈ tuˈn tel kynikyˈ te Dios, ax Dios xkyij tzaqpinkye, tuˈn kyxiˈ tojjo kynabˈl te najin, a tuˈn tjapin bˈaj kyuˈn a nya wen tuˈn tkubˈ kybˈinchin. 	 Kwa vile watu walikataa kumtambua Mungu, Mungu amewaacha katika fikira zao potovu, wakafanya yale ambayo hawangestahili kufanya.


Ikytziˈn tzeˈn jun tze, qa tbˈanilx tze, ex tbˈanilqe twutz chi elil te lobˈj. Ex qa mina, nlay chi el twutz tbˈanil. 	 Basi, mti mwema huzaa matunda mema, na mti mbaya huzaa matunda mabaya.


Xi ttzaqˈwin Cornelio: Ma bˈajxi kyaje qˈij, bˈalaqa ikyx orjo tzeˈn jaˈlin, loqintaq weˈ intiˈn toj njaˈy. Nchin paˈntaqa waˈyaj, te naˈj Dios te qale, tej tok tyekˈin jun ichin tibˈ nwutza, a toktaq jun t‑xbˈalin tzunx tilkˈajx wen. 	 Kornelio akasema, "Siku tatu zilizopita saa kama hii, saa tisa alasiri, nilikuwa nikisali chumbani mwangu. Ghafla, mtu aliyekuwa amevaa mavazi yenye kun'gaa alisimama mbele yangu,


Mi kubˈ qbˈisin toj qanmin qa ntiˈ qoklin twutz Dios. Qalaˈ il tiˈj tuˈn tel qnikyˈ te, qa a qoklin tzajnin tiˈj qMan, a ojtzqiˈn tkyaqil tuˈn. 	 Kwa maana, hata kama dhamiri yetu yatuhukumu, twajua kwamba Mungu ni mkuu zaidi kuliko dhamiri, na kwamba yeye ajua kila kitu.


Ex atzin xnaqˈtzbˈiljo lo: Qˈmanxa kye ichin, a ma chi tijin, tuˈn mi chi txˈujte, tuˈntzin kynimajtz kyuˈn txqantl, tuˈn tten kynabˈl, ex tuˈn kyok tzˈaqle toj kynimbˈil ex toj tqˈaqˈbˈil kykˈuˈj, ex tuˈn tikyˈx kyuˈn tkyaqil tiˈ toj kychwinqil. 	 Waambie wazee kwamba wanapaswa kuwa na kiasi, wawe na busara na wataratibu; wanapaswa kuwa timamu katika imani yao, upendo na uvumilivu.


Tbˈajlinxiˈ oxe xjaw quˈn tojjo Malta, o okxa tojjo juntl bark tzajnintaq toj Alejandría, ex antza taˈyetaq toj Malta, tej tkubˈ ten jbˈalil. Atzin bark anetziˈn, iteˈktaqjo kabˈe kywutzbˈiyil dios tiˈj, Cástor ex Pólux kybˈi. 	 Baada ya miezi mitatu tulianza tena safari yetu kwa meli moja ya Aleksandria iitwayo "Miungu Pacha". Meli hiyo ilikuwa imetia nanga kisiwani wakati wote wa baridi.


Tzunxtaq chi naˈn kye nimil Dios tojjo qnikyˈin anetziˈn, ante Pegr nktantaq teˈ kyxol kabˈe xoˈl qˈaqˈ, kˈloˈntaq tukˈa kabˈe kxbˈil, ex xqˈuqintaq kyuˈn ilaˈ xoˈl qˈaqˈ iteˈtaq ttzi tze, quˈn tuˈn tajtaq Herodes tuˈn t‑xi tyekˈin kye Judiy toj junxil qˈij. 	 Usiku, kabla ya siku ile ambayo Herode angemtoa Petro hadharani, Petro alikuwa amelala kati ya askari wawili. Alikuwa amefungwa minyororo miwili, na walinzi walikuwa wanalinda lango la gereza.


Quˈn wajxixa tuˈn nxiˈy lol kyeˈy, ex tuˈn kyxi nmojiˈn toj kynimbˈila tukˈa wokliˈn tuˈn Xewbˈaj Xjan, tuˈn kyweˈxixa wen toj kynimbˈila, 	 Kwa maana ninatamani sana kuwaoneni ili nipate kuwagawieni zawadi ya kiroho na kuwaimarisha.


Tbˈajlinxiˈ jun jteˈbˈin abˈqˈe, meltzˈajljo xjal, a kyajawjo aqˈnil, ex bˈaj xi tqanin tpwaq teyile junjun tukˈaxjo taˈl. 	 "Baada ya muda mrefu, yule bwana alirudi, akaanza kukagua hesabu ya matumizi na mapato ya fedha yake.


Nimx xjal i nimin tiˈj Jesús tojjo txˈotxˈ anetziˈn. 	 Watu wengi mahali hapo wakamwamini.


Quˈn ajo nnukˈbˈila kxel nqˈoˈn kyeˈy nya kujxix tuˈn tbˈant kyuˈn, ex ajo iqtz kxel nqˈoˈn tuˈn tjapin bˈaj kyuˈn, nyaxix al. 	 Maana, nira niwapayo mimi ni laini, na mzigo wangu ni mwepesi."


Quˈn ayetzin kye aj Judiy tzeˈnqekuˈ tqˈobˈ jun wiq tqan lobˈj tbˈanilxix wen, ex ayetzin kye aj nya Judiyqiˈy tzeˈnqeku tqˈobˈ jun tqan lobˈj toj kˈuˈl. Ikyqetziˈn aj Judiy, ayeˈ mi xkubˈ kynimin, bˈeˈx ẍi ok xikybˈita te kyxel. Atzin jaˈlin, nchi anqˈin tiˈjjo tlokˈ tnejil tqan lobˈj, ex tuˈnxjo anetziˈn ate kychwinqila. 	 Naam, baadhi ya matawi ya mzeituni bustanini yalikatwa, na mahali pake tawi la mzeituni mwitu likapandikizwa. Ninyi watu wa mataifa mengine ndio hilo tawi la mzeituni mwitu; na sasa mnashiriki nguvu na utomvu wa mzeituni bustanini.


Kyxoljo kabˈe ichin anetziˈn, a Andrésjo jun, a titzˈin Simun. 	 Andrea, nduguye Simoni Petro, alikuwa mmoja wa hao wawili waliokuwa wamemsikia Yohane akisema hivyo, wakamfuata Yesu.


Ex kykyaqiljo toj kynajbˈil kyimnin, bˈeˈx i xi xoˈn tojjo ttxuyil qˈaqˈ. Me anteˈ ttxuyil qˈaqˈ, a tkabˈ kyimnin, a te jun majx. 	 Kisha kifo na kuzimu vikatupwa ndani ya ziwa la moto. Ziwa hili la moto ndicho kifo cha pili.


Atzin jaˈlin, kyqˈonka tilil, tuˈn tjapin bˈaj kyuˈn, tzeˈnkuxjo at kyeˈy, ex tzeˈnkuxjo kybˈisa, tej t‑xi xkyeku kyuˈn te tnejil. 	 Basi, kamilisheni shughuli hiyo; na kama vile mlivyokuwa na hamu kubwa ya kusaidia, basi, fanyeni bidii vivyo hivyo, kadiri ya uwezo wenu, kuikamilisha.


Wenxixtaqjo ichin anetziˈn, junx tukˈa t‑xuˈjil ex kyukˈa tkˈwal; bˈaˈntaq chi kˈulin twutz Dios, me naˈmtaq kynimin Tbˈanil Tqanil tiˈj Jesús. Exsin nimtaq pwaq nxi tqˈoˈn te mojbˈil kye Judiy, ex kukxtaq nnaˈn Diosjo. 	 Alikuwa mtu mwema; naye pamoja na jamaa yake yote walimcha Mungu; alikuwa anafanya mengi kusaidia maskini wa Kiyahudi na alikuwa anasali daima.


Ex atziˈn taj nManjiˈy, a saj smaˈn weˈy, tuˈn mi naje jun xjal, ayeˈ ma chi tzaj tqˈoˈn weˈy; qalaˈ tuˈn kyjaw anqˈin wuˈn, aj tjapin bˈaj tqˈijil tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Na matakwa ya yule aliyenituma ndiyo haya: nisimpoteze hata mmoja kati ya wale alionipa, ila niwafufue wote Siku ya mwisho.


Tuˈntzin ikyjo, bˈeˈx bˈaj jaw kyiˈn Judiy abˈj tuˈn tkubˈ kybˈyoˈn. 	 Basi, Wayahudi wakachukua mawe ili wamtupie.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, aye xoˈl qˈaqˈ tukˈa kynejil, exqetziˈn xqˈuqil tnejil ja te naˈbˈl Dios, bˈeˈx ok kytzyuˈn Jesús, tuˈn tkuˈx toj tze, ex kubˈ kykˈloˈn. 	 Kile kikosi cha askari, mkuu wake na walinzi wa Wayahudi walimkamata Yesu, wakamfunga


Qo nimsin tbˈi tDios ex tTata qAjaw Jesucrist, quˈn noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, tzaj tqˈoˈn tumil tuˈn qitzˈje tkabˈ majin, noq tuˈn tjawlintz anqˈin Jesucrist kyxol kyimnin. A tzaj qˈoˈnte nim qˈuqbˈil qkˈuˈjjo toj qchwinqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, 	 Asifiwe Mungu na Baba wa Bwana wetu Yesu Kristo! Kwa huruma yake kuu alitufanya tuzaliwe upya kwa kumfufua Yesu kutoka wafu. Ametujalia tumaini lenye uzima,


Me atzin kyetza, a loqiˈy nchin kubˈ kybˈiˈn, kxel nqˈmaˈn: Kykˈuˈjlinqektzinjiˈy kyajqˈoja; kybˈinchinktziˈn jun wen kye nchi el ikyˈin kyeˈy. 	 "Lakini nawaambieni ninyi mnaonisikiliza: wapendeni adui zenu, watendeeni mema wale wanaowachukieni.


Xitzin tqˈmaˈn Pilat kyeˈ kynejil pale, ex kyeˈ jniˈ xjal, a iteˈtaq antza. Chiˈ kyjaluˈn: Qa oˈkxjo lo, ntiˈ jun teˈ ichin til ma knettz wuˈn, chi Pilatjo. 	 Pilato akawaambia makuhani wakuu na umati wa watu, "Sioni kosa lolote katika mtu huyu."


Atzin jaˈlin, tzˈok tilil kyuˈn, tuˈn kyoka tzeˈnku te Dios, quˈn ayiˈy jun tkˈwal, a kˈuˈjlinxix tuˈn. 	 Kwa hiyo, mwigeni Mungu, maana ninyi ni watoto wake wapenzi.


Ex ikyxjo kye aj Israel, tqˈma Isaías kyiˈj toj Tuˈjil Tyol Dios: Exla qa ma nintzxix kybˈaj aj Israel tzeˈnku tzˈawin ttzi ttxuyil aˈ, me noqx jteˈbˈin kkletil. 	 Naye nabii Isaya, kuhusu Israeli anapaaza sauti: "Hata kama watoto wa Israeli ni wengi kama mchanga wa pwani, ni wachache tu watakaookolewa;


Bˈeˈxsin kˈwel tyekˈiˈn ichin tibˈ, a aj ilxix, me bˈeˈx kˈwel bˈyoˈn tuˈn qAjaw, noq tukˈa T‑xew. Ex noq tuˈn tqoptzˈajiyil tten, bˈeˈx kˈwel yuchˈj te jun majx. 	 Hapo ndipo Mwovu atakapotokea; lakini Bwana Yesu anapokuja atamuua kwa pumzi ya kinywa chake na kumwangamiza kwa mng'ao wa kuja kwake.


Ex at nimku tumil tuˈn qbˈinchin tajbˈil Dios, me junxchˈin qMan Dios, a nkubˈ bˈinchinte tkyaqiljo lo. 	 Kuna namna mbalimbali za kufanya kazi ya huduma, lakini Mungu ni mmoja, anayewezesha kazi zote katika wote.


Te jun, xi tqˈoˈn jweˈ mil; te juntl kabˈe mil, ex te juntl, noq jun mil, teyile junjun xi tqˈoˈn tzeˈnkux kynabˈl. Ex bˈeˈxsin xiˈtz toj tbˈe. 	 Alimpa kila mmoja kadiri ya uwezo wake: mmoja sarafu tano za fedha ziitwazo talanta, mwingine talanta mbili na mwingine talanta moja, kisha akasafiri.


Ex tzˈok tilil kyuˈn, tuˈn ttzalaj qMan Dios kyiˈja. 	 Jaribuni kujua yale yanayompendeza Bwana.


quˈn ax te Jesucrist ewe, ex jaˈlin, ex te jun majx. Ex bˈaˈn tuˈn ttzaj tqˈon tkyˈiwbˈil kyibˈaja, ikyxjo tzeˈnku tzaj tqˈoˈn kyibˈaj nejinel ojtxe. 	 Yesu Kristo ni yuleyule, jana, leo na milele.


Bˈeˈxsin i xi ttxkoˈn Jesús t‑xnaqˈtzbˈin exsin jniˈ xjal, ex xi tqˈmaˈn kye: Ankye jun taj tuˈn tok te nxnaqˈtzbˈiˈn, il tiˈj tuˈn tel tiˈn toj tkˈuˈj tkyaqil tajbˈil, ex tuˈn t‑xi tqˈoˈn tibˈ, tuˈn t‑xi lipe wiˈja toj tkyaqil, exla qa ma kyim twutz cruz. 	 Kisha akauita umati wa watu pamoja na wanafunzi wake, akawaambia, "Mtu yeyote akitaka kuwa mfuasi wangu, lazima ajikane mwenyewe, auchukue msalaba wake, anifuate.


Ex t‑xbˈalin ox qoptzˈajx wen, manyor sjaninx tzeˈnku jun bˈuˈẍ, a aˈkxtaq tbˈaj txjet. 	 mavazi yake yakang'aa, yakawa meupe sana, jinsi dobi yeyote duniani asingeweza kuyafanya meupe.


Ex nya oˈkxjo, qalaˈ aye Ttanim Dios ma chi jaw skˈonte erman luˈn, tuˈn t‑xiˈ qukˈiˈy tojjo qbˈeˈy, ex tuˈn tonin tiˈjjo onbˈil, a kxel qiˈn te nimsbˈil tbˈi qAjaw, ex te jun yekˈbˈil tiˈjjo qwenil. 	 Zaidi ya hayo, yeye amechaguliwa na makanisa awe mwenzetu safarini wakati tunapopeleka huduma hii yetu ya upendo, huduma tunayoifanya kwa ajili ya utukufu wa Bwana na uthibitisho wa nia yetu njema.


¿Ex tiquˈn? Quˈn tuˈn at jun qnajbˈil nimxixtl wen toj kyaˈj, jaˈ tuˈn qmujbˈin te qibˈ qkyaqilx tojjo qˈij tzul kanin, tuˈn qok tzˈaqlexix twutz Dios. Kbˈantiljo luˈn tuˈn Dios toj kyaˈj tzmaxi aj qmujbˈit qkyaqilx tuˈn, a awo nimilqo tkyaqil twutz txˈotxˈ, a awo itzˈqo jaˈlin, ayeˈ o chi kyim exqetziˈn naˈmx kyitzˈje ex qeˈ kchi nimil. 	 maana Mungu alikuwa ameazimia mpango ulio bora zaidi kwa ajili yetu; yaani wao wangeufikia ukamilifu wakiwa pamoja nasi.


Tzaj ttzaqˈwin Jesús qeˈy: Tbˈanilqex kye junjun tij ja nchi ok kykaˈyiˈn, me twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa tkyaqilx kchi kˈwel yuchˈj, ex ntiˈx jun abˈj kyjel tibˈaj juntl, aj tpon tqˈijil. 	 Yesu akawaambia, "Sawa, mnaweza kuyatazama haya yote! Kweli nawaambieni, hakuna hata jiwe moja litakalosalia hapa juu ya lingine; kila kitu kitaharibiwa."


Qatla qa kyaj tuˈn kyqanin jun tiˈ, bˈaˈntla tuˈn t‑xi kyqaninte kychmil tzma kyja, quˈn nya wen tuˈn tyuchˈitjo kˈulbˈil tuˈn ikyjo. 	 Ikiwa wanayo maswali ya kuuliza, wawaulize waume zao nyumbani, maana ni aibu kwa mwanamke kusema katika mikutano ya waumini.


¿Ma akutzin klet tchwinqil noq tuˈn pwaq? 	 Ama mtu atatoa kitu gani badala ya maisha yake?


Quˈn ojtxe, ntiˈtaq kymujbˈil kyibˈa, me atzin jaˈlin, ma chi oka te Ttanim Dios. Ex ojtxe, naˈmtaq tuˈn tyekˈin te Dios tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj kyiˈja, me atzin jaˈlin ma tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj kyiˈja. 	 Wakati mmoja ninyi hamkuwa watu wa Mungu, lakini sasa ninyi ni watu wake; wakati mmoja hamkupewa huruma ya Mungu, lakini sasa mmeipokea.


Kxel nchqˈoˈn kyxol, tuˈntzintla tjqetjo kynabˈl, tuˈntzintla mina chi bˈet toj najin, tzeˈnku jun xjal nbˈet toj qxopin; qalaˈ toj tumilxix, tzeˈnku jun xjal nbˈet toj spikyˈin. Ikytzin kchi elitzeˈ tjaqˈ tkawbˈil tajaw il, tuˈn kyok lipe, ex tuˈn kynimin wiˈja, ayiˈn kyMan ex kyDios. Noq tuˈn ikyjo, knajsitiljo kyil, ex ktenbˈil kyoklin tojjo xjan Ntanima, ayiˈn kyDios. 	 Utayafumbua macho yao na kuwawezesha watoke gizani na kuingia katika mwanga; watoke katika utawala wa Shetani, wamgeukie Mungu; ili kwa kuamini, wapate kusamehewa dhambi na kuchukua nafasi yao kati ya wale ambao wamepata kuwa watu wa Mungu.


Ex twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, ankye te knimil wiˈja ok kbˈantil tkyaqil tuˈn, tzeˈnku nbˈant wuˈn, ex okpela kbˈantil nimxixtl tuˈn, tzeˈnku nbˈant jaˈlin, quˈn ma chinka tukˈa nMaˈn toj kyaˈj. 	 Kweli nawaambieni, anayeniamini atafanya mambo ninayofanya mimi; naam, atafanya hata makuu zaidi, maana nakwenda kwa Baba.


Me noq tuˈn nukˈbˈil lo, ate il xkubˈ tzyuˈn weˈy, tuˈn tel wanmiˈn tiˈj tkyaqil. Quˈn noqit ntiˈ jun kawbˈil, ntiˈtla il. 	 Kwa kuitumia hiyo amri, dhambi ilipata fursa ya kuamsha kila aina ya tamaa mbaya ndani yangu. Maana, bila Sheria dhambi ni kitu kilichokufa.


Ex ayetzin kyaje ajbˈil nkyqˈmaˈn: Ikyxitjo. Ex aye nejinel kubˈ meje kˈulil twutz. 	 Na vile viumbe vinne hai vikasema, "Amina!" Na wale wazee wakaanguka kifudifudi, wakaabudu.


Ikyqexsin kyejiˈy bˈant‑x kyteˈn, ex bˈaˈnx chi kaˈyin kyibˈa, quˈn nya bˈiˈn kyuˈn jtoj bˈaˈn wula, qa noq aj qok yupj, mo nikyˈjin aqˈwilj, mo aj toqˈ ekyˈ, mo nqo el sqixkuj. Tuˈnpetzintzjo, ilx tiˈj tuˈn tkubˈ kybˈinchin kyteˈn, quˈn ntiˈ nqanila aj wula. 	 Kesheni, basi, kwa maana hamjui mwenye nyumba atarudi lini; huenda ikawa jioni, usiku wa manane, alfajiri au asubuhi.


Me toj qnikyˈin, ul jun t‑angel tAjaw Tkyaqil jqolte tjpel tze tuˈn kyetz, ex xi tqˈmaˈn kye: 	 Lakini usiku malaika wa Bwana aliifungua milango ya gereza, akawatoa nje, akawaambia,


Exla qa nktan mo itzˈj, n‑ex junjun qnikyˈin ex junjun qˈij, anteˈ ijaj n‑ulxixe teˈ twiˈ, ex nchˈiyxi. Mina n‑el tnikyˈ te tzeˈn nchˈiye ex tzeˈn n‑ele twutz, 	 Usiku hulala, mchana yu macho na wakati huo mbegu zinaota na kukua; yeye hajui inavyofanyika.


ex okla kyqˈmaˈ: Ay, bˈisbˈajil tejo nim tnam Babilonia. Ikytaqtziˈn tzeˈnku jun qya, toktaq t‑xbˈalin, tzˈumin ex wiˈyilxix, a kyaq kaˈyin, ntilkˈaj wen tuˈn qˈanpwaq ex tkyaqil wiq abˈj ntzˈiltzˈin wen. 	 wakisema, "Ole! Ole kwa mji huu mkuu. Ulizoea kuvalia nguo za kitani, za rangi ya zambarau na nyekundu, na kujipamba kwa dhahabu, mawe ya thamani na lulu!


Iteˈtaq junjun kyexjal nchi yolintaq tiˈjjo tnejil ja te naˈbˈl Dios, quˈn ponixtaq chi kaˈyin kyuˈn abˈj, a iteˈktaq te bˈinchbˈilte, ex kyuˈn jniˈ oyaj, a xi kyqˈoˈnxjal te pitxbˈilte. Chi Jesúsjo kyjaluˈn: 	 Baadhi ya wanafunzi walikuwa wanazungumza juu ya Hekalu, jinsi lilivyopambwa kwa mawe ya thamani, pamoja na sadaka zilizotolewa kwa Mungu. Yesu akasema,


Ja yolin ichin ikyjo, quˈn tuˈn t‑xi tqˈmaˈn Jesús, tuˈn kyexjo taqˈnil tajaw il toj tanmin. 	 (Alisema hivyo kwa kuwa Yesu alikuwa amemwambia, "Pepo mchafu, mtoke mtu huyu.")


Xi tqˈmaˈn Jesús: A Tkawbˈil Dios toj kyaˈj, ikytziˈn tzeˈnku jun tajaw aqˈuntl; xiˈ qlixje wen toj plas jyol taqˈnil, tuˈn kyxiˈ aqˈnil toj tqan uv. 	 "Ufalme wa mbinguni unafanana na mtu mwenye shamba la mizabibu, ambaye alitoka asubuhi na mapema kuwaajiri wafanyakazi katika shamba lake.


Tuˈn ikyjo, nimx tzeˈjbˈil ktenbˈil tey, quˈn exla qa nlay bˈant tchjetjo wabˈj, a kxel toyin kye xjal anetziˈn, me nimxix tumil t‑xel ok ktzajil qˈoˈn tey tuˈn Dios tojjo qˈij, jaˈ kchi jawitze anqˈin juntl majljo xjal, a tzˈaqleqe. 	 nawe utakuwa umepata baraka, kwa kuwa hao hawana cha kukulipa. Maana Mungu atakupa tuzo lako wakati watu wema watakapofufuka."


Me qatzin qa ma kubˈ kybˈinchinjiˈy nya wen, exsin qa ma chi ok laqtziˈn tuˈn tpajjo lo, ¿Ma okpela chi ela wena twutz Dios tuˈn tikyˈx kyuˈn? Me qa chebˈe nkubˈ kypaˈnjiˈy yajbˈil, noq tuˈn kybˈinchinjiˈy wen, axixpente wenjo twutz qMan Dios. 	 Maana, mtapata tuzo gani mkivumilia mapigo mnayostahili kwa sababu ya makosa yenu? Lakini kama mnavumilia mateso hata ingawa mmetenda mema, Mungu atawapeni baraka kwa ajili hiyo.


Nlay txi tqˈmaˈn ikyjo. Ikyla aku txi tqˈmaˈn kyjaluˈn: Bˈinchim tibˈa, tuˈn tkubˈ tbˈinchiˈn nwaˈy te qale, ex tenkuy nkˈatza tuˈntzintla ttzaj tseˈnjiy jotxjo jniˈ k‑ajbˈil weˈy. Ajxitzin nbˈaj waˈntza ex nbˈaj kˈwantza, kˈaˈpen txiˈ tetza waˈl ex kˈwal. 	 La! Atamwambia: Nitayarishie chakula, ujifunge tayari kunitumikia mpaka nitakapomaliza kula na kunywa, ndipo nawe ule na unywe.


Otaqxi bˈaj oxe qˈij qkanliˈn, tej t‑xi tchqˈoˈn Pabl txkol kye kynejil Judiy te Rom. Atzaj teˈ kychmet, xi tqˈmaˈn Pabl kye kyjaluˈn: Ayiˈy nxjalil, ntiˈ weˈ nbˈinchbˈin nya bˈaˈn kyiˈj aj Judiy ex tiˈjjo tzeˈn ẍi anqˈine ojtxe qxjalila. Me ma chinx qˈoˈn toj kyqˈobˈ xjal te Rom tzma Jerusalén. 	 Baada ya siku tatu, Paulo aliwaita pamoja viongozi wa Kiyahudi wa mahali hapo. Walipokusanyika, Paulo aliwaambia, "Wananchi wenzangu, mimi, ingawa sikufanya chochote kibaya wala kupinga desturi za wazee wetu, nilitiwa nguvuni kule Yerusalemu na kutiwa mikononi mwa Waroma.


Attaqtzin jun ichin, Barrabás tbˈi, tkuˈxtaq toj tze, kyukˈa jteˈl tukˈa, kybˈiybˈin toj jun qˈoj bˈaj kyiˈj kawil te Rom. 	 Basi, kulikuwa na mtu mmoja aitwaye Baraba, ambaye alikuwa amefungwa pamoja na waasi wengine kwa kusababisha uasi na mauaji.


Ex ate Dios ok qˈoˈnte te tnejilxix qpale, ikyxjo tzeˈnku te Melquisedec. 	 naye Mungu akamteua kuwa kuhani mkuu kufuatana na utaratibu wa ukuhani wa Melkisedeki.


El tqanil Jesús toj tkyaqil txˈotxˈ te Siria, ex i bˈaj tzaj kyiˈnxjal kyyabˈ tukˈa noq tiˈchaqku yabˈil, ex noq tiˈchaqku kyixkˈoj, exqetziˈn tzyuˈntaq kyanmin tuˈn taqˈnil tajaw il, exqetziˈn ntzajtaq nluˈlin kyiˈj, ex jniˈ qe kox; ex bˈeˈx i el weˈ tuˈn Jesús. 	 Habari zake zikaenea katika mkoa wote wa Siria. Wagonjwa wote wenye maradhi ya kila namna na wale waliosumbuliwa na kila namna ya taabu: waliopagawa na pepo, wenye kifafa na watu waliokuwa wamelemaa, walipelekwa kwake; naye akawaponya wote.


Bˈaˈnqexa kykaˈyink kyibˈa noq chi bˈinchiˈn il. Nxi nqˈmanjiˈy luˈn kyeˈy, noq tuˈn kytzaj txˈixwekuy, quˈn at junjun kyxola, a naˈmx tel tnikyˈ te Dios. 	 Amkeni! Anzeni kuishi vema, na acheni kutenda dhambi. Baadhi yenu hawamjui Mungu kabisa. Hii nawaambieni, ni aibu kubwa kwenu!


Tzaj tlaqˈoˈn Jse jun iqbˈil tbˈanilx wen, kutz tiˈn t‑xmilil Jesús twutz cruz, bˈaj tptzoˈn wen tojjo iqbˈil, exsin okx tqˈoˈn toj jun jul, kyij tjpuˈn tukˈa jun ma tij abˈj. 	 Hapo Yosefu akanunua sanda ya kitani, akauteremsha chini huo mwili, akauzungushia sanda. Akauweka katika kaburi lililokuwa limechongwa mwambani, kisha akavingirisha jiwe kubwa mbele ya mlango.


Quˈn ojtxe kyimnintaq otoˈye twutz Dios, noq tuˈn tpajjo tkyaqil qil ex jniˈ qachbˈil, 	 Ninyi mlikuwa mmekufa kwa sababu ya makosa na dhambi zenu.


Atzin teˈ tok tchtoˈn, at pon chitj toj bˈe. I tzaj pichˈ, ex bˈeˈx jaw kyskˈoˈn. 	 Alipokuwa akipanda, nyingine zilianguka njiani, ndege wakaja wakazila.


ex xi kyqˈmaˈn te Jesús: ¿Ma tzuntzin tbˈiˈnjiy nkyqˈmaˈn maˈ kˈwal tiˈja? chi chiˈ. Xi ttzaqˈwin Jesús: Tzuntzin. ¿Ma naˈmxsin tkux kyuˈjiˈn toj Tuˈjil Tyol Dios, a ntqˈmaˈn tiˈjjo lo kyjaluˈn: Ma tzaj tqˈmaˈn, tuˈn tjaw nimsin tbˈiy, tuˈn kybˈitzjo tal kˈwal, majxpe kyuˈn tzma qe nchi miˈẍin? 	 Hivyo wakamwambia, "Je, husikii wanachosema?" Yesu akawajibu, "Naam, nasikia! Je hamjasoma Maandiko haya Matakatifu? Kwa vinywa vya watoto wadogo na wanyonyao unajipatia sifa kamilifu."


Quˈn aj tpon qˈij te paˈbˈin twutz Dios, nimxjal kqˈmalte weˈy: WAjaw, wAjaw, ma qo yolin qe tiˈj tbˈiy, ex tukˈa tipin tbˈiy, i bˈaj ex taqˈnil tajaw il toj kyanminxjal quˈn; ex noq tukˈa tipin tbˈiy, bˈanteˈ nim techil tipiˈn quˈn. 	 Wengi wataniambia Siku ile ya hukumu: Bwana, Bwana! kwa jina lako tulitangaza ujumbe wako, na kwa jina lako tuliwatoa pepo na kufanya miujiza mingi.


Qalaˈ, awotzintla qeˈ tuˈn qnaˈn Dios, ex tuˈn qyoliˈn tiˈjjo Tyol, chi chiˈ. 	 Sisi, lakini, tutashughulika na sala na kazi ya kuhubiri neno la Mungu."


Quˈn nlay qo ela jun elnin junx kyukˈa junjun, a nchi nimsin kyibˈ kyil kyibˈx, ayeˈ nchi yolin qa wenqe, ex qa at tumil kyukˈa; qatzila qa attz, me noq te jun nukˈbˈil kyibˈ kyxolx. Ntiˈxla tumil ikyjo. 	 Kwa vyovyote hatungethubutu kujiweka au kujilinganisha na wale watu wanaojisifia wenyewe. Watu wenye kujifanya wao kuwa kipimo cha kujipimia, na watu wanaojilinganisha wenyewe kwa wenyewe, ni wapumbavu.


Bˈajjo ikyjo, tuˈntzin tjapiˈn a qˈumj tuˈn yolil Tyol Dios ojtxe, tej tkubˈ ttzˈibˈin: Kchin yolila noq kyukˈa techil. Ex kxel nqˈmaˈn nimku tiˈ, a ewintaq, atxix teˈ tkubˈku tbˈinchin Dios twutz txˈotxˈ. 	 ili jambo lililonenwa na nabii litimie: "Nitasema kwa mifano; nitawaambia mambo yaliyofichika tangu kuumbwa ulimwengu."


Tuˈnpetziˈn, bˈin quˈn qa tkyaqiljo tbˈanil tzaluˈn twutz txˈotxˈ ex tkyaqiljo nqoptzˈaje toj kyaˈj nchi ajbˈin te jun yekˈbˈil tiˈjjo kyjawlintz anqˈin kyimnin. Ikytziˈn qxmilil kˈwelix muqet tzeˈnku jun ijaj, tuˈn tqˈayj. Me ex kjawitz anqˈin, tuˈn mi kyime te jun majx. 	 Ndivyo ilivyo kuhusu ufufuo wa wafu. Kama vile mbegu, mwili huzikwa ardhini ukiwa katika hali ya kuharibika, lakini hufufuliwa katika hali ya kutoharibika.


ex chˈixtaq kypon ttzi jul, teˈ kyja yolin: ¿Altzila kye k‑elil qˈinte abˈj ttzi jul? chi chiˈ. 	 Nao wakawa wanaambiana, "Nani atakayetuondolea lile jiwe mlangoni mwa kaburi?"


Me atzin txˈotxˈ exqetziˈn kyaˈj, ok kchi bˈajil, ex kchi xel xoyit, ex kchi ttxˈaqinixil tzeˈnku jun xbˈalin. Qalatziˈn te, ok ktenbˈil te, te jun majx. Ntiˈ txˈixpibˈl tey. 	 Hizo zitatoweka, lakini wewe wabaki daima, zote zitachakaa kama vazi.


Atzaj teˈ tikyˈ Jesús antza, bˈeˈx jaw kaˈyin jawl, jaˈ tokxitaq Zakey, ex xi tqˈmaˈn kyjaluˈn: Kux tkuˈtza Zakey, quˈn il tiˈj tuˈn nkyija toj tjay jaˈlin. 	 Basi, Yesu alipofika mahali pale, aliangalia juu akamwambia, "Zakayo, shuka upesi, maana leo ni lazima nishinde nyumbani mwako."


Noqxit ax qAjaw tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj tiˈj tojjo tqˈijil, aj tul juntl majl, ex ajinkuy bˈilte jniˈxsin xmojin qukˈa, tej otoˈxtaq tojjo tnam Éfeso. 	 Bwana amjalie huruma katika Siku ile! Nawe wajua vizuri mengi aliyonifanyia huko Efeso.


Tuˈnpetziˈn, xi ttzaqˈwin Jesús: A qa ikyjo, ¿Tzeˈntzin tten te Davidtz, tuˈn tipin Xewbˈaj Xjan, ok tqˈoˈn te tAjaw, exsiˈn naˈmtaq tul itzˈje Crist, a Tajaw Tkyakil? Quˈn ikytzin tqˈma Davidjo: 	 Yesu akawaambia, "Basi, inawezekanaje kwamba kwa nguvu ya Roho Mtakatifu Daudi anamwita yeye Bwana? Maana alisema:


Ayetzin kyej xjal xi kyqˈmaˈn kyjaluˈn: Taa, me lajaj maj teˈ pwaq at tukˈa. 	 Nao wakamwambia: Lakini Mheshimiwa, huyo ana faida ya kiasi hicho mara kumi!