Ex xnaqˈtzinxa kye qukˈa, a nimil, tuˈn tkubˈ kybˈinchin wen, ex tuˈn kyonin kyiˈjjo a ntiˈ at kye, tuˈntzintla kyajbˈinxix kye txqantl. 	 Ni lazima watu wetu wajifunze kuutumia wakati wao katika kutenda mema ili wasaidie katika mahitaji ya kweli, na maisha yao yawe ya kufaa.


Mi chi oka kawil kyibˈaj kynimbˈil txqantl, tuˈntzintla mi kawine Dios kyibˈaja. Ex mi chi yolbˈiˈn kyiˈj txqantl, tuˈn mi yolbˈin Dios kyiˈja, aj kyxiˈy toj paˈbˈin. Kynajsinkuy kyil txqantl tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, ex ikytziˈn kˈwele tnajsinte Diosjo kyila. 	 "Msiwahukumu wengine, nanyi hamtahukumiwa; msiwalaumu wengine, nanyi hamtalaumiwa; wasameheni wengine, nanyi mtasamehewa.


Ex kyojjo najbˈil anetziˈn, i nimsin kykˈuˈj nimil, ex xi kyqˈmaˈn kye, tuˈn kyok lipe jikyin wen tojjo kynimbˈil. Ex kubˈ qˈmaˈn kyxol, qa il tiˈj tuˈn tikyˈx nya bˈaˈn kyuˈn, qa kyajtaq tuˈn tkawin qMan Dios toj kyanmin ex toj kychwinqil, ex qa kyajtaq tuˈn kykanin tukˈa Dios toj kyaˈj. 	 Waliwaimarisha waumini wa miji hiyo na kuwatia moyo wabaki imara katika imani. Wakawaambia, "Ni lazima sisi sote tupitie katika taabu nyingi ili tuingie katika ufalme wa Mungu."


¿Ma attzin tumil tuˈn kykleta, qa noq kyaja tuˈn kyela wen kywutzxjal, ex nya twutz qMan Dios, a junchˈin? 	 Mwawezaje kuamini, hali ninyi mnapenda kupokea sifa kutoka kwenu ninyi wenyewe, wala hamtafuti sifa kutoka kwake yeye aliye peke yake Mungu?


Kykyaqilxix qˈiˈntaq kyibˈ tuˈn tkubˈ bˈinchitjo kyyol tsanjil. Ex nkymojin kyibˈ kyxolilex, i naˈn Dios, ex ok kychmoˈn kyibˈ tuˈn tkubˈ ikyˈsitjo Xjan Wabˈj. 	 Hawa wote waliendelea kujifunza kutoka kwa mitume, kuishi pamoja kidugu, kumega mkate na kusali.


Tkyaqiljo at weˈy, te tejiy; ex tkyaqil at teˈy, we wejiˈy. Ex ma jaw nimsiˈn nbˈiy tzaluˈn twutz txˈotxˈ noq tuˈn ikyjo. 	 Yote niliyo nayo ni yako, na yako ni yangu; na utukufu wangu umeonekana ndani yao.


Ojtxe, i kyijxjal toj wen tukˈa Dios noq tuˈn kychkyˈel tman wakx ex tman chiv, ex tuˈn ttzaˈjiljo tal wakx, a kubˈ patit tibˈajjo t‑altar qMan, tojjo ja te naˈbˈl Dios. Ex noq tuˈn tkubˈ chititjo chikyˈ, exsin tzaˈj anetziˈn, i ok tqˈoˈn Dios tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa, ex tuˈn tkubˈ tnajsin kyil. 	 Watu waliokuwa najisi kidini waliweza kutakasika na kuwa safi waliponyunyiziwa damu ya mbuzi na ya ng'ombe pamoja na majivu ya ndama.


Quˈn tej kˈwalqinxtaqa, attaq nchwinqila, exla qa naˈmtaq tel nnikyˈa kyiˈjjo nukˈbˈil toj kawbˈil. Me atzin tej ẍin ntijiˈn, ma tzˈel nnikyˈa tiˈjjo nukˈbˈil; tzmaxitzin s‑el nnikyˈjiˈy te wila, ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx el npaˈn wibˈa tiˈj Dios, quˈn nyataq bˈaˈn nten twutz; ikyqintaqjiˈy tzeˈnku jun kyimnin. 	 Wakati mmoja mimi nilikuwa hai mbali na Sheria; lakini amri ilipokuja, dhambi ilifufuka,


Ikypetziˈn nxjalil, il tiˈj tuˈn kybˈintiˈy, qa noq tuˈn Jesús, a itzˈl, at najsbˈil il. 	 Jueni wazi, ndugu zangu, kwamba ujumbe kuhusu kusamehewa dhambi unahubiriwa kwenu kwa njia ya Yesu Kristo;


¿Tiˈn kbˈajiltz qa atku junjun mi weˈ toj tnimbˈil? ¿Ma tuˈntzintzjo ikyjo, okla kyjel ttzaqpiˈn te Dios twenil kyukˈa, noq tuˈn tmeltzˈin te Dios tibˈ, ex tuˈn mi japin bˈaje Tyol? 	 Lakini itakuwaje iwapo baadhi yao hawakuwa waaminifu? Je, jambo hilo litaondoa uaminifu wa Mungu?


Kyˈiwlinqexixjo ayeˈ nkynaˈn bˈis toj kyanmin, quˈn axte Dios ktzajil qˈuqbˈin te kykˈuˈj. 	 Heri walio na huzuni, maana watafarijiwa.


Xi ttzaqˈwiˈn Jesús: Kykyaqiljo nchi bˈaj kˈwan tiˈjjo cheˈwe lo, ktzajil majl kˈwaj kyiˈj. 	 Yesu akamjibu, "Kila anayekunywa maji haya ataona kiu tena.


Quˈn nya ma qo tzaj tqˈoˈn te Dios tuˈn tikyˈx jun kawbˈil quˈn, kujxix te jun majx, qalaˈ noq oˈkx tuˈn qklet tuˈn qAjaw Jesucrist, 	 Maana Mungu hakututeua ili tuangamizwe na ghadhabu yake, bali tuupate wokovu kwa njia ya Bwana wetu Yesu Kristo,


Me awotzin qe, a t‑xnaqˈtzbˈin, bˈeˈx o xiˈy kˈasilte tuˈn qxobˈila, ex xi qqˈmaˈn te: ¡QAjaw, qo tkloma! Chˈix qxi mulqˈaj toj aˈ. 	 Wanafunzi wakamwendea, wakamwamsha wakisema, "Bwana, tuokoe, tunaangamia!"


Me ayeqetziˈn xjal iteˈtaq tukˈa Jesús, tej ttzaj tqˈolbˈin Lázaro toj jul, ex tej tjaw anqˈintl tuˈn, tzunx nchi yolintaq tiˈj kyukˈa txqantl. 	 Kundi la watu wale waliokuwa pamoja naye wakati alipomwita Lazaro kutoka kaburini, akamfufua kutoka wafu, walisema yaliyotukia.


Quˈn at wokliˈn tuˈn kyxi nkˈasiˈn toj kynimbˈila kyuˈnjo tumil lo, a naˈmxtaq nkyima, 	 Nadhani ni jambo jema kwangu, muda wote niishio hapa duniani, kuwapeni moyo na kuwakumbusheni juu ya mambo haya.


Noq ma tzaj smaˈn twiˈ nkˈuˈja kyuˈn junjuntl Ttanim Dios toj junxil tnam, noq tuˈn wajbˈinkuy kyeˈy. 	 Nilipofanya kazi kati yenu, mahitaji yangu yaligharimiwa na makanisa mengine. Kwa namna moja au nyingine niliwapokonya wao mali yao nipate kuwatumikia ninyi.


Tuˈnpetziˈn, altzin kye jun ma tzikyˈ tibˈajjo kawbˈil, exla qa noq jun tal muˈẍ yol toj twutz, mo qa ma txi tqˈmaˈnj kye txqantl, tuˈn mi kubˈ nimite chˈin, ex tal muˈẍ k‑esbˈajila toj kyaˈj. Me anteˈ, a japin bˈaj tuˈn tkyaqilx, ex qa ma txi tqˈmaˈn kye txqantl qa il tiˈj tuˈn tjapin bˈaj tkyaqil, ex aj tkanin toj Tkawbˈil Dios toj kyaˈj, k‑okil qˈoˈn te nim toklin. 	 Basi, yeyote atakayevunja hata amri moja ndogo kuliko zote, na kuwafundisha wengine wafanye hivyo, huyo atakuwa mdogo kabisa katika Ufalme wa mbiguni. Lakini yule atakayezishika na kuwafundisha wengine, huyo atakuwa mkubwa katika Ufalme wa mbinguni.


Me nimx xjal te ilaˈku tnam el kynikyˈ kyiˈj, ex xi kykaˈyin, tej kyxiˈ jaˈ tajtaq Jesús exqetziˈn t‑xnaqˈtzbˈin tuˈn kykanin. Bˈeˈxsin i bˈaj xi tiljtz antza, ex nej i bˈaj pon. 	 Lakini watu wengi waliwaona wakienda, wakawatambua. Hivyo wengi wakatoka katika kila mji, wakakimbilia huko Yesu na wanafunzi wake walikokuwa wanakwenda, wakawatangulia kufika.


Kyˈiwlinxixjo tbˈi Dios te Israel, a tAjaw Tkyaqil, quˈn ma tzul klol teˈ Ttanim. 	 "Asifiwe Bwana Mungu wa Israeli, kwani amekuja kuwasaidia na kuwakomboa watu wake.


Quˈn ayetzin xjal luˈn at‑xix kyoklin tuˈn kyok te nejinel toj Ttanim qMan Dios, ex ma tzaj tabˈtzin Dios jniˈ taqˈin kye. Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn tten jun kychwinqil jikyin wen. Ex nya wen tuˈn tok jpet kynabˈl, ex nya aj qˈojilqe, ex nya txˈujtinelqe, ex nya aj yasilqe, ex mina pon kykˈuˈj tiˈj jun kykanebˈ nyaxix toj tumil. 	 Maana kwa vile kiongozi wa kanisa ni mkurugenzi wa kazi ya Mungu, anapaswa kuwa mtu asiye na hatia. Asiwe mwenye majivuno, mwepesi wa hasira, mlevi, mkorofi au mchoyo.


¿Mo txi kyqˈoˈn jun kan te, qa ma tqanin jun tchiˈ kyiẍ? ¡Mina! 	 Au je, akimwomba samaki, atampa nyoka?


A kyaˈj ex txˈotxˈ ok kchi bˈajil, me mex weˈ nyol nlayx chi kyij xkyeˈ, tuˈn mi chi japin bˈaje. 	 Mbingu na dunia zitapita, lakini maneno yangu hayatapita kamwe.


Xi kywaˈn kypan pale aj Judiy, exsin nyataq tuˈn tkubˈ kybˈinchiˈn anetziˈn. Me kubˈ kybˈinchin, tej ataq Abyatar toktaq te kynejilxix kypale aj Judiy. Okx David toj ojtxe tja Dios, etz tiˈn a pan xjan, a n‑ajbˈin te kywa pale, ex xi twaˈn David, ex xi tqˈoˈn kye tukˈa, tuˈn t‑xi kywaˈn. Qa ikytzjo tukˈa David ojtxe, ¿Tiˈn tkyˈitz tuˈn kyxbˈoqin nxnaqˈtzbˈiˈn triy? 	 naye akaingia ndani ya Nyumba ya Mungu, akala ile mikate iliyowekwa mbele ya Mungu. Jambo hili lilifanyika wakati Abiathari alikuwa Kuhani Mkuu. Na ni makuhani tu peke yao waliokuwa wameruhusiwa kula mikate hiyo. Lakini Daudi aliila, tena akawapa na wenzake."


I tjawje kykˈuˈja tuˈn bˈis. Chi oqˈa. Kynaˈnkuy tchibˈl kyila o bˈant. Atzin kytzebˈla i tokin te taˈl kywutza, ex atzin kytzaljbˈila i tokin te bˈisbˈajil. 	 Oneni huzuni, lieni na kuomboleza; kicheko chenu na kiwe kilio; na furaha yenu iwe huzuni kubwa.


Tuˈnpetziˈn, bˈiˈnxix quˈn, qa mix aˈlx jun kkletil noq tuˈn qa ma japin bˈaj ojtxe kawbˈil tuˈn. Quˈn ikytzin ntqˈmaˈn Dios toj Tuˈjil Tyol: Aye xjal tzˈaqleqe nwutza, noq tuˈn kynimbˈil wiˈja, ktenbˈil kyeˈ kychwinqil te jun majx. 	 Ni dhahiri kwamba Sheria haiwezi kumfanya mtu akubaliwe kuwa mwadilifu; maana Maandiko Matakatifu yasema: "Mwadilifu kwa imani ataishi."


Tuˈnpetziˈn, ilxix tiˈj tuˈn tel kynikyˈa tiˈjjo lo: Quˈn ntiˈ junte yol tzˈibˈin toj Tyol Dios, a aku pjet tuˈn jun xjal noq tzeˈnku taj. 	 Zaidi ya hayo, lakini, kumbukeni kwamba hakuna mtu yeyote awezaye kufafanua mwenyewe unabii ulio katika Maandiko Matakatifu.


Ikytziˈn Tata, quˈn ikytzin tejiy taj. 	 Naam Baba, ndivyo ilivyokupendeza.


Me metzin te Dios tzaj tyekˈin tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qe: Quˈn tej naˈmxtaq qnimin, ex otoˈxtaq toj il, bˈeˈx kyim Crist te qxel. 	 Lakini Mungu amethibitisha kwamba anatupenda, maana wakati tulipokuwa bado wenye dhambi, Kristo alikufa kwa ajili yetu.


Najchaq lipchexitaq Pegr tiˈj Jesús. Atzaj teˈ tkanin tpeˈn tja tnejilxix pale, axsa kyja qeye xqˈnel qˈaqˈ kyxoljo xqˈuqil tnejil ja te naˈbˈl Dios. 	 Petro alimfuata Yesu kwa mbali, akaingia ndani ya ya wa Kuhani Mkuu, akaketi pamoja na walinzi akiota moto.


quˈn toj Tuˈjil Tyol Dios ntqˈmaˈn: Noq xjalqoˈy, ex atzin te Dios nimxix toklin. ¿Tiquˈntz nqo tzaj tnaˈn, ex tiquˈn nbˈisin qiˈja? 	 Tena yasemwa mahali fulani katika Maandiko: "Mtu ni nini ee Mungu, hata umfikirie; mwanaadamu ni nini hata umjali?


Atzin qˈuqbˈil qkˈuˈjjo lo, a nqo kubˈ tqˈoˈn jikyinxix toj qchwinqil tzeˈnku jun kxbˈil alxix wen, a n‑ajbˈin te jun bark, tuˈn mina txalpaj toj aˈ. Ex atzin qqˈuqbˈil qkˈuˈj tzajnin tiˈjjo qnimbˈil, ex atzin ntzaj qˈoˈnte qokliˈn tuˈn qokx tiˈjxi xbˈalin te paˈbˈl, tzma jaˈ taˈye Dios toj kyaˈj. Me atzin ojtxe, ntiˈtaq tumil tuˈn qokx antza. 	 Tunalo tumaini hilo kama nanga ya maisha yetu. Tumaini hilo ni imara na thabiti, nalo lapenya lile pazia la hekalu la mbinguni mpaka patakatifu ndani.


Ayetzin kyeˈ i xiˈ waˈbˈilte Pabl, i kaninx kyeˈ tzmax toj tnam te Atenas. Me liwey, i meltzˈaj Berea tukˈa tqanil te Silas ex te Timotey, qa il tiˈj tuˈn kykanin Atenas liwey wen, a jaˈ taˈyetaq Pabl. 	 Wale ndugu waliomsindikiza Paulo walikwenda pamoja naye mpaka Athene. Kisha, wakarudi pamoja na maagizo kutoka kwa Paulo kwamba Sila na Timotheo wamfuate upesi iwezekanavyo.


Ex kyxoljo tyajil Aser, kabˈlajaj mil; ex kyxoljo tyajil Neftalí, kabˈlajaj mil; ex kyxoljo tyajil Manasés, kabˈlajaj mil. 	 Kabila la Asheri, kumi na mbili elfu; kabila la Naftali, kumi na mbili elfu; kabila la Manase, kumi na mbili elfu;


Atzin t‑xilin a wuq cheˈw, a qˈiˈn toj nman qˈobˈa, nkyyekˈin kyejo wuq nejinel xqˈuqil kye Ttanim Dios kyojjo wuq tnam qˈumle. Ex atziˈn t‑xilin wuq xtankoˈl bˈinchin tuˈn qˈanpwaq nkyyekˈin kyiˈjjo wuq chˈuq Ttanim Dios. 	 Siri ya nyota zile saba ulizoziona katika mkono wangu wa kulia, na siri ya vile vinara saba vya taa hii: zile nyota saba ni malaika wa makanisa; na vile vinara saba vya taa ni makanisa saba.


Ex bˈijte tzmax toj tqˈuqbˈil toj kyaˈj, jun tqˈajqˈojil twiˈ, a ntqˈmaˈn: Kynimsinksa tbˈi qDios, kykyaqila nchi ajbˈiˈn, ex at tchewil Dios kyiˈja, exla qa nmaq xjal mo minaj. 	 Kisha kukatokea sauti kwenye kiti cha enzi: "Msifuni Mungu enyi watumishi wake wote, nyote mnaomcha, wadogo kwa wakubwa."


Ex qa ma tzˈel tqanil toj twiˈ aj kawil tiˈjjo lo, ok kxmoxitil quˈn, tuˈntzin ntiˈ tuˈn tbˈaj kyiˈja. 	 Na kama mkuu wa mkoa akijua jambo hili, sisi tutasema naye na kuhakikisha kuwa ninyi hamtapata matatizo."


Ex xi tqˈmaˈn te: Wukˈa, ¿Tzeˈn tten s‑oktza tzaluˈn, kyukˈa t‑xbˈalin ikyjo? chiˈ. Me ante xjal mix xaˈye yekche, noq tuˈn t‑xobˈil te nmaq kawil. 	 Mfalme akamwuliza, Rafiki, umeingiaje hapa bila vazi la arusi? Lakini yeye akakaa kimya.


Mitzin chi oka tzeˈnqekuˈ xjal xmiletzˈ anetziˈn, quˈn noqtzin chi oktza tzeˈnqe nya nimil. Quˈn ex ojtzqiˈnl te kyMan tuˈn, naˈmxtaq txi kyqaniˈn alkye ntiˈ kyeˈy. 	 Msiwe kama wao. Baba yenu anajua mnayoyahitaji hata kabla ya kumwomba.


Kyajxix tuˈn kyokx qe te tnejil kyojjo ja te naˈbˈl Dios ex toj jun waˈn toj jun nintz qˈij. 	 na kuchukua nafasi za heshima katika karamu.


Quˈn qa ikyxjo qa tyajil Diosqiˈy, a Dios itzˈ, chi Pabl, nlaytzin kubˈ kybˈisintza qa iky t‑xilin Diosjo noq jun twutzbˈiyil, bˈinchin tuˈn qˈanpwaq, saqpwaq mo jun abˈj, ayeˈ nchi kubˈ kybˈinchinxjal, tzeˈnkuxjo n‑ul tzqet toj kynabˈl. 	 Ikiwa basi, sisi ni watoto wa Mungu, haifai kumfikiria Mungu kuwa kama dhahabu, fedha au hata jiwe lililochongwa na kutiwa nakshi na binadamu.


Tej kyskˈetjo aye kabˈe, i naˈn Dios kyjaluˈn: Noq samiy, qAjaw, ate ojtzqilte kyanmin kykyaqil xjal. Yekˈintziˈn alkye taja, 	 Kisha wakasali: "Bwana, wewe unajua mioyo ya watu wote. Hivyo, utuonyeshe ni yupi kati ya hawa wawili uliyemchagua


Tuˈnpetziˈn, ma txi nqˈmaˈn kyeˈy naˈmtaq tuˈn tul kanin ikyjo. 	 Sikilizeni, nimekwisha kuwaonya kabla ya wakati.


Oktzin kxel nqˈmaˈntza kyeˈy, chi Jesúsjo, qa ikyx teˈ toj kyaˈj; nimx te tzaljbˈil nten kyxol t‑angel Dios, tiˈj jun aj il qa ma nimin. 	 Kadhalika nawaambieni, ndivyo watakavyofurahi malaika wa Mungu kwa sababu ya mwenye dhambi mmoja anayetubu."


Iteˈ junjun xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil xi qˈmante te Jesús kyjaluˈn: Ay Xnaqˈtzil, bˈaˈn te tumil tyol. 	 Baadhi ya wale walimu wa Sheria wakasema, "Mwalimu, umejibu vema kabisa."


Tuˈntziˈn ikyjo, i bˈajetz xjal toj tnam kˈlelte Jesús, quˈn otaq tzˈok kybˈiˈn techil tipin tbˈanilxix tiˈj Lázaro. 	 Kwa hiyo umati huo wa watu ulimlaki, maana wote walisikia kwamba Yesu alikuwa amefanya ishara hiyo.


Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, a naˈmxtaq kybˈaj kyimxjal, a iteˈ tojjo tqˈijil jaˈlin, aj t‑xi xkyejo jniˈ luˈn. 	 Nawaambieni kweli, kizazi hiki hakitapita kabla ya mambo hayo yote kutukia.


Majqexpeˈ suˈtj exqetziˈn xbˈalin, a jaˈ ok aqˈle t‑xmilil Pabl, xi qˈiˈn kye yabˈ, ex noq tuˈn ikyjo, bˈeˈxtaq nchi qˈanit, ex ayetzin kye taqˈnil tajaw il, a iteˈkxtaq toj kyanmin, bˈeˈx nchi etztaq kyeˈ. 	 Watu walikuwa wakichukua leso na nguo nyingine za kazi ambazo Paulo alikuwa amezitumia, wakazipeleka kwa wagonjwa, nao wakaponywa magonjwa yao; na wale waliokuwa na pepo wabaya wakatokwa na pepo hao.


Quˈn qa ma tzˈok qxoˈn qkˈuˈj tiˈj pwaq, nya bˈaˈn, quˈn antza ntzaj anqˈin tkyaqiljo wiq nya bˈaˈn. Quˈn at junjun ma txi lipe kyanmin tiˈj pwaq, ex noq tuˈn tpajjo ikyjo, ma chi el txalpaj toj kynimbˈil, ex ayex ma chi ok qˈonte kyixkˈoj kyiˈjx. 	 Kwa maana kupenda sana fedha ni chanzo cha uovu wote. Watu wengine wametamani sana kupata fedha hata wakatangatanga mbali na imani, na wameivunja mioyo yao kwa huzuni nyingi.


Ikytzin tumiljo, qa matxixix qo ok te tbˈanil nimil, ex ikytzin kqebˈil qkˈuˈjjo twutz Dios. 	 Hivyo ndivyo tuwezavyo kuwa na hakika kwamba sisi ni watu wa ukweli; na hatutakuwa na wasiwasi mbele ya Mungu.


Teˈ tjlajintz Jesús tjlajtzaqtz nijabˈ kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin toj bark, ul chmet txqan xjal tiˈj. 	 Yesu alivukia tena upande wa pili wa ziwa kwa mashua. Umati mkubwa wa watu ukakusanyika mbele yake, naye akawa amesimama kando ya ziwa.


Ex nliy juntl angel, a tzajnin toj tjawitz qˈij, a qˈiˈntaq tuˈn, ajo jupbˈilte uˈj tuˈn Dios, a itzˈ te jun majx. 	 Kisha nikamwona malaika mwingine akipanda juu kutoka mashariki akiwa na mhuri wa Mungu aliye hai. Akapaaza sauti na kuwaambia hao malaika wanne waliokabidhiwa jukumu la kuiharibu nchi na bahari,


Kux meltzˈaja tjay, ex qˈmanxjiy tkyaqiljo a ma tbˈinche Dios tiˈja. Kutzin, chtej ichin. Bˈeˈxsin xiˈtz, exsin ok tentz yolilte te kykyaqil xjal, a najleqetaq toj tnam, jotxjo a otaq tbˈinche Jesús tiˈj. 	 "Rudi nyumbani ukaeleze yote Mungu aliyokutendea." Basi, yule mtu akaenda akitangaza kila mahali katika mji ule mambo yote Yesu aliyomtendea.


Ex tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ, xi tqˈmaˈn kujxix wen: Ma kubˈ tzˈaq nim tnam Babilonia te jun majx a aj kyˈaˈjil, ex ma tzˈok te kyja taqˈnil tajaw il, ex te kytxu tkyaqil ajbˈil te. Ex ma tzˈok te kypaqbˈil pichˈ, a nya wenqe, ex manyor tzˈilqe. 	 Basi, akapaaza sauti kwa nguvu akisema, "Umeanguka; Babuloni mkuu umeanguka! Sasa umekuwa makao ya mashetani na pepo wachafu; umekuwa makao ya ndege wachafu na wa kuchukiza mno.


Ikytziˈn, qa aye xjal iteˈkx tuja at kyoklin tiˈjjo nukˈbˈil lo, ok kbˈantil; metzin qa mina, nlay bˈanttz. 	 Kama akiwako mwenye kupenda amani, amani yenu itakaa naye, la sivyo, itawarudieni.


Xitzin t‑xikybˈintz tuˈn tyolin, ex tqˈma kyjaluˈn: Kywutzxa ex texjo qˈij luˈn, ma japin bˈajjo a xjaw wuˈjiˈn toj Tyol Dios. 	 Naye akaanza kuwaambia, "Andiko hili mlilosikia likisomwa, limetimia leo."


Ankye te kxel waˈn teˈ nchibˈjila, ex kxel kˈwaˈn teˈ nchkyˈela, ante ma tzˈok tmujbˈin tibˈjo wukˈiy, ex ayiˈn ma tzˈok nmujbˈin wibˈa tukˈa. 	 Aulaye mwili wangu na kunywa damu yangu, akaa ndani yangu, nami nakaa ndani yake.


Tojxjo ambˈil anetziˈn, i kanin jun jteˈbˈin Judiy te Antyokiy ex te Iconio. Aye txˈixpin teˈ kynabˈl xjal tiˈjjo nkubˈ kybˈinchin. Ex noq tuˈn kypaj, i ok xoˈn Pabl tukˈa abˈj, ex kubˈtzin kybˈisin qa otaq kyim kyuˈn. Xi jukikin tzma ttxaˈn tnam. 	 Lakini Wayahudi kadhaa walikuja kutoka Antiokia na Ikonio, wakawafanya watu wajiunge nao, wakampiga mawe Paulo na kumburuta hadi nje ya mji wakidhani amekwisha kufa.


Me kxel nqˈmaˈn kyeˈy, atzin qˈijjo jaˈlin, a tuˈn kybˈajel tilje, ex teyile junjun kxel tiˈn tbˈe, ex chin kyjel kytzaqpiˈn njunalxa. Me nya njunalxa chin kyjel, quˈn ajin nMaˈn kukx atjo wukˈiy. 	 Wakati unakuja, tena umekwisha fika, ambapo ninyi nyote mtatawanyika kila mtu kwake, nami nitaachwa peke yangu. Kumbe, lakini mimi siko peke yangu, maana Baba yu pamoja nami.


Quˈn tyajil qtzan Israelqe, ex xi tkˈmoˈn Dios te Ttanim, ex najan Dios kyxol tukˈa tkyaqil tqoptzˈajiyil. Xi tqˈoˈn Dios tumil toj tkawbˈil Moisés tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa, ex xi kykˈmoˈn kˈulbˈil toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, ex jniˈxjo otaq tzaj ttziyin Dios, tuˈn t‑xi tqˈoˈn kye. 	 Hao ndio watu wa Israeli ambao Mungu aliwateua wawe watoto wake, akawashirikisha utukufu wake; aliagana nao, akawapa Sheria yake, imani ya kweli na ahadi zake.


Ayiˈy werman, ikyqotziˈn tzeˈnku Isaac, a tal Sara. Quˈn awotzin qe, ma qo ok te tkˈwal Dios, ikyx tzeˈnku te Isaac, noq tuˈn Tyol, a bˈant tiˈj tuˈn tukˈa Abraham. 	 Sasa, basi, ndugu zangu, ninyi ni watoto wa Mungu kutokana na ahadi yake kama alivyokuwa Isaka.


Qatzin qa ma txi t‑xnaqˈtzinjiy anetziˈn kye nimil, tbˈanil aqˈnilpetzintza te qAjaw Jesucrist, ex nojnin tuˈn yol nimin quˈn, a tbˈanil xnaqˈtzbˈil, ma tzˈok lipey tiˈj. 	 Kama ukiwapa ndugu wote maagizo haya, utakuwa mtumishi mwema wa Kristo Yesu, ukijiendeleza kiroho kwa maneno ya imani na mafundisho ya kweli, ambayo wewe umeyafuata.


Ayetziˈn at kyqˈinimil twutzjo txˈotxˈ tzaluˈn, qˈmanxa kye tuˈn mi ja kynimin kyibˈ, ex tuˈn mi tzˈoke qe kykˈuˈj tiˈjjo kyqˈinimil, quˈn nya kukx teˈ tten. Qalaˈ oˈkx tuˈn tok qe kykˈuˈj tiˈj Dios, a nimxix ntzaj tqˈoˈn qe, tuˈn qtzalaj tiˈj. 	 Waamuru watu walio matajiri katika mambo ya maisha ya sasa, wasijivune, wasiweke tumaini lao katika mali isiyoweza kutegemewa; bali wamtegemee Mungu, ambaye kwa ukarimu hutupatia vitu vyote tuvifurahie.


Aj t‑xi xkyeˈ jotxjo lo, qexix kykˈuˈja, ex kybˈinchinku kyibˈa, quˈn chˈixtaqtzin tkanin tqˈijil kolbˈil. 	 Wakati mambo hayo yatakapoanza kutukia, simameni na kuinua vichwa vyenu juu, kwa maana ukombozi wenu umekaribia."


Atzaj teˈ qok yupj, xi tqˈmaˈn tajaw aqˈuntl te nejinel kye aqˈnil: Txkonqetzjiy aqˈnil jaˈlin, ex chjonxa twiˈ kykˈuˈj. Antza xi xkyeye kyukˈa i pon qalexi, tuˈn tpon bˈaj kyukˈa i bˈaj kanin qlixje. 	 "Kulipokuchwa, huyo mwenye shamba alimwambia mtunza hazina wake, Waite wafanyakazi ukawalipe mshahara wao, ukianzia na wale walioajiriwa mwisho, na kumalizia na wale wa kwanza.


Tuˈnpetziˈn, nimx nchi tzalaja, exla qa il tiˈj tuˈn tikyˈx yajbˈil kyuˈn toj jteˈbˈin qˈij. 	 Furahini kuhusu jambo hilo, ijapokuwa sasa, kwa kitambo kidogo, itawabidi kuhuzunika kwa sababu ya majaribio mbalimbali mnayoteseka.


Tojjo iqbˈil anetziˈn, attaq ilaˈ wiq txuk kyukˈa kyaje kyqan, junx kyukˈa kan, exqe txuk bˈaˈn chi lipin. 	 Ndani ya shuka hiyo kulikuwa na kila aina ya wanyama: wanyama wenye miguu minne, wanyama watambaao na ndege wa angani.


Otaqxi bˈaj kyajlajaj qˈij qbˈetbˈiˈn tojjo ttxuyil aˈ, Adriático tbˈi, antza otaq qo pon suliliˈn tuˈn kyqˈiqˈ. Nikyˈjin aqˈwiljo ikyjo, ayetziˈn aqˈnil toj bark, bˈeˈx i kanin tiˈj, qa chˈixtaq qpon kaniˈn ttzi txˈotxˈ. 	 Usiku wa siku ya kumi na nne, tulikuwa tunakokotwa huku na huku katika bahari ya Adria. Karibu na usiku wa manane wanamaji walijihisi kuwa karibu na nchi kavu.


Toktaq kyyol, ex tzuntaq nchi chˈotj kyxolx, atzin te Jesús chebˈe ok laqˈe teˈ kykˈatz, ex xi lipe kytxlaj. 	 Walipokuwa wakizungumza na kujadiliana, Yesu mwenyewe akatokea, akatembea pamoja nao.


Quˈn tqˈma Dios tuˈn tsan, a Moisés: Kyniminku kytatiy ex kynaniy, chiˈ, ex ankye teˈ k‑elil tzaqpaj ttzi te ttata ex te tnana, il tiˈj tuˈn tkyim. 	 Maana Mose aliamuru: Waheshimu baba yako na mama yako, na, Anayemlaani baba au mama, lazima afe.


Ex ikyxljo, a tzmataq n‑aqˈnin toj ttxˈotxˈ, mi taqˈ ambˈil tuˈn tul qˈilkye t‑xbˈalin tja. 	 Aliye shambani asirudi nyuma kuchukua vazi lake.


Atzaj teˈ qkaniˈn junx tukˈa Jesús toj tnam Capernaum, ayetziˈn peyil pwaq te ja te naˈbˈl Dios i tzaj laqˈe tkˈatz Pegr, ex xi kyqanin te: ¿Ma mitzin nchojiˈn t‑xnaqˈtzila pwaq te mojbˈil toj qja te naˈbˈl Dios? 	 Walipofika Kafarnaumu watu wenye kukusanya fedha ya zaka ya Hekalu walimwendea Petro, wakamwuliza, "Je, mwalimu wenu hulipa fedha ya zaka?"


Tzmataq nyolin Jesús, teˈ tul Judas, a jun t‑xnaqˈtzbˈin. Ex lipcheqektaq txqan xjal tiˈj, qˈimile jniˈ kykxbˈil, a at kyste te bˈiˈybˈil, ex jniˈ kytze te kybˈujbˈil. Aye xjal luˈn otaq chi tzaj kychqˈoˈn kynejil pale ex kyuˈn nejinel kyxol aj Judiy. 	 Basi, Yesu alipokuwa bado anasema nao, mara akaja Yuda, mmoja wa wale kumi na wawili. Pamoja naye walikuja watu wengi wenye mapanga na marungu ambao walitumwa na makuhani wakuu na wazee wa watu.


Atzin tnam kyijnin bˈinchin, junx malbˈilte kyaje plaj. Ajo angel kubˈ tmiloˈnjo tnam tukˈajo ajlaj, ex teyile junjun plaj, attaq 550 ajlabˈ tnuqe. Ex ikyxjo tweˈ, ex twutz, ex toj tẍkyin, junxtaq malbˈinkye. 	 Mji wenyewe ulikuwa wa mraba, upana na urefu wake sawa. Basi, malaika akaupima mji huo kwa kijiti chake: ulikuwa na urefu, upana na urefu wa kwenda juu, kama kilomita elfu mbili na mia nne.


Me mi nxi kynimiˈn, quˈn naˈm kyoka te nrita, tzeˈnkuxjo xi nqˈmaˈn kyeˈy te tnejil. 	 Lakini ninyi hamsadiki kwa sababu ninyi si kondoo wangu.


ex xi tqˈmaˈn kye: Ma tzajx txqan bˈis toj wanmiˈn, nyakutzaj chin kyimila. Chi tenkjtziˈn tzaluˈn, me noq tzaj kywatla. 	 Hapo akawaambia, "Nina huzuni kubwa moyoni hata karibu kufa. Kaeni hapa mkeshe pamoja nami."


Kykaˈyinktzinjiˈy a wen ma bˈant tuˈn bˈis tzaj kyiˈja, quˈn a tzeˈnkuxjo taj Dios: Quˈn ma kubˈ kyximiˈn tuˈn tok tilil kyuˈn, tuˈn tyupjjo qˈoj qxol; ex ma tzaj tyabˈ kywiˈy tuˈn otaq kubˈ kywutzlinjiˈy ajo il kyxola; ex nchi xobˈtaqa weˈy, tuˈn npoˈn ilil kyeˈy. Atzin jaˈlin kyajxixa tuˈn kylontiˈy nwutza, ex nchi koliˈn wiˈja kywutz txqantl, qa nchin yoliˈn twutzxix. Ex ma kubˈ kyximiˈn liwey tuˈn kykawiˈn tibˈajjo bˈinchil il. Tuˈn tkyaqiljo luˈn, ma kubˈ kyyekˈiˈn, qa ma kubˈ kypaˈn kyibˈa tiˈjjo il bˈant kyxola, ex ntiˈ kypaja jaˈlin. 	 Sasa mnaweza kuona matokeo ya kuona huzuni jinsi Mungu atakavyo: ninyi mmepata kuwa sasa watu wenye jitihada, wenye hoja, mnashtuka na kuogopa, mna bidii na mko tayari kuona kwamba haki yatekelezwa. Ninyi mmethibitisha kwa kila njia kwamba hamna hatia kuhusu jambo hili.


Ex ikyxjo, attaq juntl ichin yaj, Lázaro tbˈi, a otaqx tzˈel bˈoˈlin tiˈj tukˈa txqan txˈaˈk. Twutz txˈotxˈ nkubˈe qeyetaq, ex axixtza ttzi tja qˈinin qanil mojbˈil kye xjal. 	 Kulikuwa pia na maskini mmoja jina lake Lazaro, aliyekuwa amejaa vidonda na alikuwa analazwa mlangoni pa nyumba ya huyo tajiri.


Tuˈnpetzintzjo, kyqˈonktzintza tilil, noqtzin kyij kyiˈjliˈn Tyol Dios. Quˈn ayetziˈn, a i kyij iˈjlin teˈ Tyol Dios ojtxe tzaluˈn twutz txˈotxˈ, iltaq tiˈj tuˈn kykyim. Ikytzin qe jaˈlin, qa ma kyij qiˈjlin Tyol, a tzajnin toj kyaˈj, ex nlay qo tzaqpaj te najin toj tqˈobˈ Dios, aj qa ma kyij qiˈjlin qnimbˈil. 	 Basi, jihadharini msije mkakataa kumsikiliza yeye ambaye anasema nanyi. Kama wale walikataa kumsikiliza yule aliyewaonya hapa duniani hawakuokoka, sisi tutawezaje kuokoka kama tukikataa kumsikiliza yule anayetuonya kutoka mbinguni?


Xi tqˈmaˈnl Jesús kyjaluˈn: Mix aˈl jun xjal aku tzˈok txqonte jun tzaj, exsin bˈeˈx kxel tewiˈntz, mo tuˈn tkuˈx tjaqˈ jun kax; qalaˈ tuˈn tkubˈ qˈoyit jawnin twiˈ jun xtankoˈl, tuˈntzin tspikyˈbˈajtz tkyaqil toj ja. 	 "Hakuna mtu anayewasha taa na kuifunika kwa pishi, bali huiweka juu ya kinara ili watu wanaoingia ndani wapate kuona mwanga.


Nya il tiˈj tuˈn t‑xi tqˈmaˈn jun aˈla te, tzeˈn tten jun xjal, quˈn ojtzqiˈn tuˈn, tzeˈn t‑xilin kyxim toj kyanmin. 	 Hakuhitaji kuambiwa chochote juu ya watu, maana aliyajua barabara mambo yote yaliyomo mioyoni mwao.


Ok kyim jun majljo txin tiˈj Pegr, ex xi tqˈmaˈn kye txqantl xjal: ¡Ax juntl teˈ lo! chiˈ. 	 Yule mjakazi alipomwona tena Petro, akaanza tena kuwaambia watu waliokuwa wamesimama hapo, "Mtu huyu ni mmoja wao."


Qalaˈ kchin kawila tukˈa t‑xilin tumil tzˈaqlexix, a tzajnin te nMaˈn. Quˈn nya njunalx weˈ kchin kawil; qalaˈ ajin nMaˈn wukˈiy, a tzaj chqˈoˈn weˈy. 	 Hata nikihukumu, hukumu yangu ni ya haki kwa sababu mimi siko peke yangu; Baba aliyenituma yuko pamoja nami.


Nya tiquˈnil nxi ntzˈibˈinjiˈy luˈn, noq tuˈn tok kykˈuˈjlin kyibˈa kyxolxa kykyaqilxa, tukˈa jun kˈuˈjbˈil, a tzajnin tojxix kyanmiˈn saqxix, ex toj tbˈanil kynabˈla, ex tuˈn kynimbˈila twutzxix. 	 Shabaha ya amri hii ni kuhimiza mapendo yatokayo katika moyo safi, dhamiri njema, na imani ya kweli.


Atzaj teˈ tok qkaˈyiˈn noq tzqijl tej tze, xi qqaniˈn te Jesús: ¿Tzeˈntzin tten teˈ tze jun paqx xjaw tzqij? qo chijiˈy. 	 Wanafunzi walipouona walishangaa wakisema, "Kwa nini mtini huu umenyauka ghafla?"


Ex atziˈn jaˈlin, iˈchaqx aj Judiyqiˈy mo ex qa mina; ex qa ma tzˈok kyechila, mo ex qa mina; ex qa bˈetin xjalqiˈy, mo ex qa mina; ex qa aj uˈjilqiˈy, mo ex qa mina; ex qa ma chex kˈayin te aqˈnil, mo ex qa mina; tkyaqiljo luˈn ntiˈ tkyˈi twutz qMan Dios. Qalaˈ noq tuˈn kynimbˈil jniˈ xjal lo tiˈj Crist, at kyoklin junx kykyaqil twutz Dios, quˈn oˈkx te Crist at toklin kyibˈaj kykyaqiljo lo. 	 Katika hali hii, hakuna tena tofauti kati ya Mgiriki na Myahudi, aliyetahiriwa na asiyetahiriwa, msomi na asiye msomi, mtumwa na mtu aliye huru. Kristo ni kila kitu, na yumo katika yote.


Tuˈnpetziˈn, mi tzˈok qqˈoˈn qwutz tiˈjjo at twutz txˈotxˈ, a qˈanchaˈl. Qalaˈ qqˈonk qwutz tiˈjjo a nya qˈanchaˈl. Quˈn tkyaqiljo qˈanchaˈl, te twutz txˈotxˈ, ex kbˈajil teˈ. Me anteˈ, a nya qˈanchaˈl, mi bˈajx teˈ te jun majx. 	 Hivyo tunatazamia kwa makini si vitu vinavyoonekana, bali visivyoonekana. Maana vinavyoonekana ni vya muda tu; lakini vile visivyoonekana ni vya milele.


Texjo paq anetziˈn, jaw tzalajxix Jesús tuˈn Xewbˈaj Xjan, exsin tqˈma kyjaluˈn: Taa, ay tAjaw kyaˈj ex ay tAjaw txˈotxˈ; loqiˈn nchin nimsin Tbˈiy jaˈlin, quˈn tuˈn ma kubˈ tewin tejiy t‑xilin tumil kolbˈil kyeˈ xjal a ẍtijqe ex nim kynabˈl toj kywutz, exsin ma kubˈ tchikyˈbˈintza kywutzjo xjal, a qˈoˈnk kyoklin te ntiˈ bˈaˈn kyuˈn. Ikytziˈn Tata, quˈn ikytaqkuxla tajiy. 	 Saa ileile, Yesu akafurahi kwa uwezo wa Roho Mtakatifu, akasema, "Nakushukuru ee Baba, Bwana wa mbingu na dunia, kwa kuwa umewaficha wenye hekima na elimu mambo haya, ukawafumbulia wadogo. Naam, Baba, ndivyo ilivyokupendeza."


Ex xi tqˈmaˈnl Jesús qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: Noq te jun paqkutl, mi chin ok kykaˈyintla, quˈn ma chin aj we jaˈ taˈ nMaˈn; me yajxi chˈintl, ok chin okil kykaˈyintla. 	 "Bado kitambo kidogo nanyi hamtaniona; na baada ya kitambo kidogo tena mtaniona!"


tuˈn tkˈant toj kychwinqiljo ayeˈ nchi bˈet toj najin, ex tuˈn tkubˈ nej qwutz toj tbˈeyil bˈaˈn. 	 na kuwaangazia wote wanaokaa katika giza kuu la kifo, aongoze hatua zetu katika njia ya amani."


Atzin teˈ juntl iky teˈ tqˈma kyjaluˈn: Nlay chin kanin weˈ, quˈn ma nloqˈa jweˈ muj nwakixa te kjol, ex ma chink chˈin lolkye qa bˈaˈn chi kjon; noqx cheˈwx tkˈuˈja wiˈja, chichkujiˈy. 	 Mwingine akasema: Nimenunua ng'ombe jozi tano wa kulima; sasa nimo njiani kwenda kuwajaribu; nakuomba uniwie radhi.


Ajtzin kybˈaj jaw itzˈje juntl majljo kyimnin, mikyxil teˈ chwinqil tzeˈnku luˈn. Ayetziˈn ichin exqetziˈn qya mina chi bˈaj jaw meje juntl majl. Iky kchi bˈaj okileˈ tzeˈnqekuˈ angel toj kyaˈj. 	 Maana wafu watakapofufuliwa hawataoa wala kuolewa, watakuwa kama malaika mbinguni.


Twutzx tetz qa toj kywutzxjal, ilaˈku dios twutz txˈotxˈ, ex toj kyaˈj, quˈn ilaˈ kybˈaj dios kye xjal ex ilaˈ kyajaw. 	 Hata kama viko vitu viitwavyo miungu duniani au mbinguni, na hata kama wako miungu na mabwana wengi,


Atzaj teˈ tkanin juntl aqˈnil, a xi ttzyuˈn teˈ kabˈe mil pwaq, xi tqˈmaˈn: Taa, kabˈe mil tzaj tqˈoˈn weˈy. Me luˈ juntl kabˈe miltl lo, ma nkanbˈiy tukˈa. 	 "Mtumishi aliyekabidhiwa talanta mbili akaja, akatoa talanta mbili faida, akisema, Bwana, ulinikabidhi talanta mbili. Chukua talanta mbili zaidi faida niliyopata.


Ikytziˈn, bˈiˈn quˈn qa nchi kletjo xjal tuˈn qAjaw, tojjo tkyaqil n‑ikyˈx kyiˈj, quˈn qˈoˈn kyibˈ te. Me meqetzin kye, a nchi bˈinchin nya wen, iteˈkx tjaqˈ tkawbˈil Dios jaˈlin, ex aj tul tqˈijil paˈbˈin, kchi xeˈl toj najin te jun majx. 	 Kwa hiyo, basi, Bwana anajua jinsi ya kuwaokoa katika majaribu watu wanaomcha Mungu, na jinsi ya kuwaweka waovu katika adhabu hadi Siku ile ya hukumu,


Atzin kyiˈjjo erman ayeˈ, ntiˈ jun chˈotjbˈil kyiˈj. Quˈn te Tito jun wukˈa wejiˈy toj aqˈuntl kyxola, ex ayetzin txqantl, aye Ttanim Dios i xi smaˈnte kyxola te kyxel, ex ntzalaj Crist kyiˈj. 	 Tito ni mwenzangu; tunafanya kazi pamoja kwa ajili yenu; lakini kuhusu hawa ndugu zetu wengine, wanaokuja pamoja nao, hao ni wajumbe wa makanisa, na utukufu kwa Kristo.


Me quˈn tuˈn ntiˈxix kykˈuˈj tiˈj, mi nchi kujix toj kynimbˈil. Qa akux saj jun tiˈ toj kychwinqil, mo qa akux ẍi ok lipinxjal kyiˈj noq tuˈn tpajjo nyola, bˈeˈx kchi kˈwel tzˈaq toj kynimbˈil. 	 Lakini haumwingii na kuwa na mizizi ndani yake; huendelea kuuzingatia ujumbe huo kwa kitambo tu, na wakati taabu au udhalimu vinapotokea kwa sababu ya ujumbe huo, anakata tamaa mara.


Ankye jun xjal nya taj tuˈn tqˈoˈn te tibˈ wukˈiy, nqˈojin wiˈja. Ex ankye jun xjal mi n‑onin wukˈiy tuˈn tel kynikyˈxjal tiˈj Kolbˈil, noq nbˈaj tchitin, tzeˈnku jun aqˈnil kyˈaj, a tkyˈeˈ tuˈn tmojin tuˈn tjaw chmet twutz awal. 	 Yeyote asiyejiunga nami, ananipinga; na yeyote asiyekusanya pamoja nami, hutawanya.


Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn tok kykˈuˈjlin kyeˈ kyajqˈoj, ex tuˈn tkubˈ kybˈinchinjiˈy wen. Kyqˈonxa txˈex ex mina bˈaj kubˈ kyyoˈn, tuˈn tbˈaj tzaj qˈoˈn manbˈilte. Ikytzin ktzajile nim t‑xeljo kyeˈy, ex ikytzin kchi okilejiˈy te tbˈanil tkˈwal Dios, nimxix tbˈi. Qo ok tzeˈnku te qMan, quˈn ntzaj pax teˈ tanmin kyiˈjjo mibˈin chi qˈon chjonte ex kyiˈjjo nya wen xjalqe. 	 Ila nyinyi wapendeni adui zenu, na kuwatendea mema; kopesheni bila kutazamia malipo, na tuzo lenu litakuwa kubwa, nanyi mtakuwa watoto wa Mungu aliye juu. Kwa maana yeye ni mwema kwa wale wasio na shukrani na walio wabaya.


Ex tuˈn nya wentaqjo najbˈil anetziˈn tuˈn tikyˈx jbˈalil quˈn antza; tuˈntziˈn, chˈime kykyaqilx kubˈ bˈisinte qa wen tuˈn qexa, ex tuˈn tok qqˈoˈn tilil, tuˈn qkaniˈn tzma Fenice, jun tnam toj txˈotxˈ Creta, a at tumil tjawitz qˈij, ex antza tuˈn tikyˈe jbˈalil quˈn. 	 Kwa kuwa bandari hiyo haikuwa mahali pazuri pa kukaa wakati wa baridi, wengi walipendelea kuendelea na safari, ikiwezekana mpaka Foinike. Foinike ni bandari ya Krete inayoelekea kusini-magharibi na kaskazini-magharibi; na huko wangeweza kukaa wakati wa baridi.


ex antza o okxa qeˈy toj jun bark, tuˈn qpon kaniˈn jlajxi tzma toj tnam Capernaum. Ex otaq qo ok qxopexix wen, ex naˈmtaq tmeltzˈaj Jesús. 	 wakapanda mashua ili wavuke kwenda Kafarnaumu. Giza lilikuwa limeingia, na Yesu alikuwa hajawafikia bado.


Atzin te Tíquico, ma txi nsmaˈn toj Éfeso. 	 Nilimtuma Tukiko kule Efeso.


Ex ayiˈn, a Tkˈwal Ichin, chi xel nchqˈoˈn n‑angela, tuˈn kyetz xbˈoqitjo toj Tkawbˈil Dios kykyaqiljo nchi bˈinchin il, ex ayeˈ nchi xmoxin kyiˈj junjuntl tuˈn tkubˈ kybˈinchin il. 	 Mwana wa Mtu atawatuma malaika wake wawakusanye kutoka katika Ufalme wake wale wote wenye kusababisha dhambi, na wote wenye kutenda maovu,


Bˈeˈx etz tiˈn te Pegr tibˈ kyxol xjal, exsin ok tentz oqˈil wen. 	 Hapo akatoka nje, akalia sana.


Me mina xkytziye Judiy. Tuˈnpetziˈn, xi nqanintza, tuˈn woka toj paˈbˈin twutzjo tnejilxix nmaq kawil tzaluˈn toj Rom. Me ntiˈ chˈin weˈ aku chin ja yolbˈin, ex ntiˈ nyola te patil kye xjal te ntanima. 	 Lakini Wayahudi wengine walipinga jambo hilo, nami nikalazimika kukata rufani kwa Kaisari, ingawa sikuwa na chochote cha kuwashtaki wananchi wenzangu.


Me ikytzin tzeˈnku n‑ok kykaˈyiˈn, ex n‑ok kybˈiˈn, lu jun maˈ xjal, Pabl tbˈi; lu nyolin qa nya diosqe dios, a kybˈinchbˈin xjal. Ex nimx xjal, ma kubˈ kykˈuˈj tuˈn, nya oˈkxjo tzaluˈn toj Éfeso, qalaˈ toj tkyaqil txˈotxˈ te Asia. 	 Sasa, mnaweza kusikia na kujionea wenyewe mambo Paulo anayofanya, si tu hapa Efeso, ila pia kote katika Asia. Yeye amewashawishi na kuwageuza watu wakakubali kwamba miungu ile iliyotengenezwa na watu si miungu hata kidogo.


Teˈ t‑xiˈ Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin, pon rinin jun ichin tkˈatz, exsin kubˈ meje twutz, ex xi tqanin te: Ay, xnaqˈtzil wenxix, ¿Tiˈn kˈwel nbˈinchiˈn, tuˈn nkanbˈintejiˈy chwinqil te jun majx? 	 Yesu alipoanza tena safari yake, mtu mmoja alimjia mbio, akapiga magoti mbele yake, akamwuliza, "Mwalimu mwema, nifanyeje ili niupate uzima wa milele?"


Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈoˈn jun akˈaj nukˈbˈil kyeˈy: Tuˈn kykˈuˈjlin te kyibˈa jun tukˈa juntl, ikytziˈn tzeˈnku ma chi ok nkˈuˈjliˈn. Ikytzin kyejiˈy, kykˈuˈjlink kyibˈa kyxolxa. 	 Nawapeni amri mpya: pendaneni; pendaneni kama nilivyowapenda ninyi.


Tej kykanin tjlajxi nijabˈ toj ttxˈotxˈjo jun tnam Gerasa tbˈi, 	 Basi, wakafika katika nchi ya Wagerase, ng'ambo ya ziwa.


Qo tzalajx, ex qo tzeˈje, ex qqˈonx nimbˈil te. Quˈn ma kanin tqˈijiljo mejebˈlin te tal Tal rit. Ex atzin t‑xuˈjil ma bˈant tten. 	 Tufurahi na kushangilia; tumtukuze, kwani wakati wa arusi ya Mwanakondoo umefika, na bibi arusi yuko tayari.


Oninqexjiy qya, a o kyim kychmil, ex mix aˈl jun itzˈ kyiˈj. 	 Waheshimu wanawake wajane walio wajane kweli.


Xitzin tqˈmaˈn Pegr te kyjaluˈn: Eneas, ate Jesucrist kˈwel qˈanin tey. Kux jaw weˈksa, ex chmoˈnks tal tkuẍbˈila. Bˈeˈxsin jaw weˈks Eneas, 	 Basi, Petro akamwambia, "Enea, Yesu Kristo anakuponya. Amka utandike kitanda chako." Enea akaamka mara.


Nya bˈaˈn tuˈn tjaw kynimin kyibˈa tiˈjjo nbˈaj kyxola. ¿Ma mitzin bˈiˈn kyuˈn, qa at jun kyxola tzunx nbˈet toj il, bˈeˈx kchi xel lipe txqantl tiˈj? Quˈn ikytziˈn tzeˈnku chˈin ttxˈamsbˈil tqˈotjil pan noq tal kyiˈn, me bˈeˈx n‑el txˈamix txqankux qˈotj tuˈn. Atzin txˈamsbˈil jun yekˈbˈil te il toj tchwinqil jun xjal. 	 Majivuno yenu hayafai! Je, hamjui kwamba chachu kidogo huchachusha donge lote la unga?


ex kyqˈma: ¡Ikyxitjo! Qqˈonx bˈitz te nimsbˈil tbˈi Dios, ex jniˈ qnabˈl, ex tkyaqil aqˈbˈil chjonte, junx tukˈa nim qoklin, qipin ex qkujil, jaˈlin ex te jun majx. ¡Ikyxitjo! 	 wakisema, "Amina! Sifa, utukufu, hekima, shukrani, heshima, uwezo na nguvu viwe kwa Mungu wetu, milele na milele! Amina!"


Ex tej tel bˈaj nxbˈaliˈn, ma chin ok kyktxuˈn. Ex tej nyabˈtiˈy, chi txaˈja qˈolbˈil weˈy. Ex tej nkuˈxa toj tze, chi txaˈja lol weˈy. 	 nilikuwa uchi, mkanivika; nilikuwa mgonjwa nanyi mkaja kunitazama; nilikuwa gerezani nanyi mkaja kunitembelea.


Ikytziˈn tzeˈnku jun qya, aj tjapin tqˈij tuˈn titzˈje tal, tzun njaw bˈisin tuˈn tkyixkˈojil. Me titzˈjlinxi neˈẍ, bˈeˈx el najjo kyixkˈoj toj tkˈuˈj, tuˈn ttzaljbˈil tiˈjjo tal, a otaq tzˈitzˈje tzaluˈn twutz txˈotxˈ. 	 Wakati mama anapojifungua huona huzuni kwa sababu saa ya maumivu imefika; lakini akisha jifungua hayakumbuki tena maumivu hayo kwa sababu ya furaha kwamba mtu amezaliwa duniani.


Axit qAjaw ten toj tanmiˈn. Ex noqxit a t‑xtalbˈil ten kyukˈiy toj tkyaqil. 	 Bwana awe nawe rohoni mwako. Nawatakieni nyote neema.


Atzin jaˈlin erman, chi naˈn Diosa qiˈja. 	 Ndugu, tuombeeni na sisi pia.


Atzaj teˈ tok tbˈiˈn Jesús ikyjo, bˈeˈx tzaj tqˈmaˈn qeˈy: ¿Tin qe n‑ok kyilinjiˈy qya lo? Quˈn atzin ma tbˈinchin wiˈja tbˈanilx wen. 	 Yesu alitambua mawazo yao, akawaambia, "Mbona mnamsumbua huyu mama? Yeye amenitendea jambo jema.


Tej qok yupj, ax txqan xjal i ul qˈanil kyyabˈ, ayeˈ tzyuˈnqetaq tuˈn taqˈnil tajaw il. Ex junchˈinx Tyol xi tqˈmaˈn kye taqˈnil tajaw il, ex bˈeˈx i bˈaj ex toj kyanmin, ex nimku txqantl yabˈ bˈeˈx i bˈaj qˈanit tuˈn. 	 Ilipokuwa jioni, walimletea watu wengi waliokuwa wamepagawa na pepo; naye, kwa kusema neno tu, akawafukuza hao pepo. Aliwaponya pia watu wote waliokuwa wagonjwa.


Ex aj kyok ten naˈl Dios, nya noq tiˈchaqku kchi okil ten qˈmalte, tzeˈnku nbˈant kyuˈnxjal, a nya ojtzqiˈn Dios kyuˈn. Quˈn toj kywutz, nyakuj noq tuˈn ikyjo, kchi tzajil bˈiˈn tuˈn Dios; qalaˈ tukˈax jun jteˈ yol, me qa nkynaˈn toj kyanmiˈn. 	 "Mnaposali, msipayuke maneno kama watu wasiomjua Mungu. Wao hudhani kwamba Mungu atawasikiliza ati kwa sababu ya maneno mengi.


Tulninxi Dios te, bˈeˈx i etzjo Parisey, ex ok kychmoˈn kyibˈ tukˈa juntl chˈuq xjal lipcheqetaq tiˈjjo tkawbˈil Herodes, ex nkyjyoˈntaq tumil tzeˈn tuˈn tbˈaje Jesús. 	 Mara Mafarisayo wakatoka nje, wakafanya shauri pamoja na watu wa kikundi cha Herode jinsi ya kumwangamiza Yesu.


Quˈn bˈiˈn quˈn, qa tkyaqiljo nya nimil tokx tjaqˈ tkawbˈil tajaw il. Me atzin qe, te Diosqoqe. 	 Tunajua kwamba sisi ni wake Mungu ingawa ulimwengu wote unatawaliwa na yule Mwovu.


Me ante Jesús xi tqˈmaˈn kyjaluˈn: Kukxjo, chi tenku xjaljo. Ok tmekoˈn te Jesús tẍkyinj aqˈnil anetziˈn, ex bˈeˈx qˈanit tej xjal te jun majx. 	 Hapo, Yesu akasema, "Acha! Hii inatosha." Akaligusa sikio la mtu huyo akaliponya.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, tzaj tqˈmaˈntl weˈy: Tkyaqil ma japin bˈaj wuˈn. Ayin weˈ ẍin kubˈ bˈinchinte ojtxe, ex kbˈajil tkyaqil wuˈn. Ayin weˈ atxix t‑xe tnejil, ex tibˈaj tkyaqil. Ankye teˈ atx taj toj tanmin, kxel nqˈoˈn nyola te noq kukxjo, tzeˈnku xlokˈ aˈ te chwinqil. 	 Kisha akaniambia, "Yametimia! Mimi ni Alfa na Omega, Mwanzo na Mwisho. Aliye na kiu nitampa kinywaji cha bure kutoka katika chemchemi ya maji ya uzima.


Me tojjo lo k‑ajbˈil te kyeˈy te jun yekˈbˈil qa ojtzqiˈnqiˈn kyuˈn. 	 Hii itawapeni fursa ya kushuhudia Habari Njema.


Nchi nimsintaq tbˈi qMan Dios, ex noq tuˈn nbˈanttaq kyuˈn, bˈaˈn ele twutz tkyaqilx xjal. Tkyaqil qˈij nchi nimintaq txqantl xjal tuˈn qMan Dios. Tuˈntziˈn ikyjo, nchmetiktaq kybˈaj. 	 Walimtukuza Mungu, wakapendwa na watu wote. Kila siku Bwana aliwaongezea idadi ya watu waliokuwa wakiokolewa.


ex tzaj tqˈmaˈn: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa mi s‑ok kyanmiˈn tzeˈn tanminjo tal kˈwal lo, a manyor tal mutxin, nlayxpen chi okxtza toj Tkawbˈil Dios toj kyaˈj. 	 kisha akasema, "Nawaambieni kweli, msipogeuka na kuwa kama watoto, hamtaingia kamwe katika Ufalme wa mbinguni.


Kxel woqxeninxixa teˈy twutz qMan Dios, ex twutz Klolqe Jesucrist ex kywutz jniˈ angel, ayeˈ skˈoˈnqexix tuˈn Dios, tuˈn junx tuˈn teleˈ nukˈbˈil lo kyiˈj kykyaqil, aˈlchaqx kyetz. 	 Nakuamuru mbele ya Mungu, mbele ya Kristo Yesu, na mbele ya malaika watakatifu uyazingatie maagizo haya bila kuacha hata moja, wala kumpendelea mtu yeyote katika kila unachotenda.


Qa kuj ẍi klete kyeˈ tzˈaqleqe, ¿Yajtzila kye nya wenqe ex bˈinchil ilqe? 	 Kama yasemavyo Maandiko Matakatifu: "Ni vigumu kwa watu waadilifu kuokolewa; itakuwaje basi kwa wasiomcha Mungu na wenye dhambi?"


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi nkaˈyiˈn wuq angel waˈlqetaq twutz Dios, ex xi qˈoˈn wuq chun kye. 	 Kisha nikawaona wale malaika saba wanaosimama mbele ya Mungu wamepewa tarumbeta saba.


Xi ttzaqˈwin Jesús: An tnejiljo luˈn: Kybˈinkuxixsiˈn, tyajil Israel. Oˈkx Diosjo junchˈin, a tAjaw Tkyaqil. 	 Yesu akamjibu, "Ya kwanza ndiyo hii: Sikiliza, Israeli! Bwana Mungu wetu ndiye peke yake Bwana.


Bˈeˈx xi tqˈmaˈn Jesús kyeˈ nchi sipintaq: Kynojsinqekuxjiˈy ẍoqˈ tukˈa aˈ. Ex i bˈaj noj kyuˈn wen. 	 Yesu akawaambia, "Ijazeni mitungi hiyo maji." Nao wakaijaza mpaka juu.


Quˈn at junjun nqˈmante qa ayeˈ wuˈja nim kyxilin ex kujxix wen, me metzilaˈ aj nteˈn kyxola, ntiˈxsila wipiˈn, ex ayetzin nyola ntiˈxsila kyajbˈin, chi chiˈ. 	 Mtu anaweza kusema: "Barua za Paulo ni kali na zenye maneno mazito, lakini yeye mwenyewe anapokuwa pamoja nasi ni mtu dhaifu, na hata anapoongea maneno yake ni kama si kitu."


tuˈntzin kynaj te jun majx, quˈn kykyˈeˈ tuˈn t‑xi kynimin Tbˈanil Tqanil, quˈn noq oˈkx nchi tzalaj tuˈn kybˈinchin il. 	 Matokeo yake ni kwamba wote wasioamini ukweli, ila wafurahia dhambi, watahukumiwa.


Tzaluˈn at xjal te tnam Partia, te Media, te Elam, te Mesopotamia, te Judey, te Capadocia, te Ponto ex te txˈotxˈ Asia, 	 Baadhi yetu ni Waparthi, Wamedi na Waelami; wengine ni wenyeji wa Mesopotamia, Yudea, Kapadokia, Ponto na Asia,


twutz tkyaqiljo nya bˈaˈn ex jniˈ yajbˈil s‑ul kanin wiˈja kyuˈnxjal. Ojtzqiˈnl tuˈn, tiˈ s‑ikyˈx wiˈja kyojjo tnam Antyokiy, a Iconio ex Listra. Me toj tkyaqiljo luˈn, ma chin kleta tuˈn qAjaw Jesús. 	 udhalimu na mateso yangu. Unayajua mambo yaliyonipata huko Antiokia, Ikonio na Lustra. Nilivumilia udhalimu mkubwa mno! Lakini Bwana aliniokoa katika mambo hayo yote.


Qa at jun otaq tzˈok techil kyuˈn xjal tiˈj tchibˈjil tej tnimin, bˈaˈn tuˈn tkyij ten ikyjo; ex qa at juntl nya tok techil, ex bˈaˈn. Nya il tiˈj tuˈn tok techil jaˈlin. 	 Kama mtu aliitwa akiwa ametahiriwa, basi asijisingizie kwamba hakutahiriwa; na kama alipoitwa hakuwa ametahiriwa, basi na asitahiriwe.


Xi ttzaqˈwin Jesús kye: Najninx iteˈ kyeˈ. ¿Naˈmxsin tel kynikyˈa te Tyol Dios, ex te jniˈ tipin? 	 Yesu akawajibu, "Kweli mmekosea kwa sababu hamjui Maandiko Matakatifu wala nguvu ya Mungu!


I xi ttzaqˈwin Jesús: Tuˈnpetziˈn, kyqˈoˈnx kyejiˈy a ntqanin nmaq kawil te Rom, ex kyqˈoˈnxjiˈy a te Dios ntqanin. Tetziˈn kyxi ttzaqˈwin ikyjo, noqx i bˈaj jaw kaˈylaj. 	 Basi, Yesu akawaambia, "Mpeni Kaisari yaliyo yake Kaisari na Mungu yaliyo yake Mungu." Wakashangazwa sana naye.


Kyojjo qˈij anetziˈn, etz Jesús toj txˈotxˈ te Galiley, tuˈn tpon ttzi Nim Aˈ Jordán, tuˈn tkuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ tuˈn Juan tojxjo nim aˈ. 	 Wakati huo Yesu alitoka Galilaya akafika katika mto Yordani, akamwendea Yohane ili abatizwe naye.


Ayintzin weˈ, mix tene tumil toj nnabˈla, tzeˈn tuˈn toke lo. Xitzin nqanintza te Pabl, qa tajtaq tuˈn t‑xi tzma Jerusalén, tuˈn tok toj xjelbˈil tiˈjjo a otaq bˈaj qˈmaˈn tiˈj. 	 Sikujua la kufanya kuhusu shauri hilo. Basi, nilimwuliza Paulo kama angependa kwenda mahakamani kule Yerusalemu kwa ajili ya mashtaka hayo.


Me atzin kye ma chi saqixa tuˈn nxnaqˈtzbˈila ẍi ex nqˈoˈn, ikyxjo tzeˈnku jun tqˈobˈ lobˈj ma tzˈel bˈaj tzqijlin. 	 Ninyi mmekwisha kuwa safi kwa sababu ya ule ujumbe niliowaambieni.


Toj tkyaqiljo luˈn, ntzaj tqˈoˈn Xewbˈaj Xjan yekˈbˈil, qa naˈmxtaq tkubˈ yuchˈjjo a paˈbˈl kyeˈ kabˈe elnin toj ja te naˈbˈl Dios. Ex tuˈnpetziˈn, ntiˈxix kyoklinxjal tuˈn kyokx tojjo Najbˈil Xjanxix, a jaˈ taˈyetaq qMan Dios. 	 Kutokana na taratibu hizo Roho Mtakatifu anafundisha wazi kwamba wakati ile hema ya nje ingali ipo imesimama, njia ya kuingia Mahali Patakatifu haijafunguliwa.


Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈoˈn weˈ kyokliˈn toj nkawbˈila, tzeˈnkuxjo ma tzaj qˈoˈn weˈ woklin toj Tkawbˈil nMaˈn. 	 na, kama vile Baba yangu alivyonikabidhi Ufalme, vivyo hivyo nami nitawakabidhi ninyi Ufalme.


Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, kubˈ tbˈisin Pabl, tuˈn t‑xiˈ qˈolbˈil kyeˈ aj te Macedonia ex Acay, ex tuˈn tikyˈx tzmax Jerusalén. Ex tqˈma, qa tajtaq tuˈn tikyˈx toj tnam te Rom, aj tmeltzˈajtaq toj Jerusalén. 	 Baada ya mambo hayo, Paulo aliamua kwenda Yerusalemu kwa kupitia Makedonia na Akaya. Alisema, "Baada ya kufika huko, itanilazimu kuona Roma pia."


Me atzaj teˈ tnikyˈjin aqˈwil, xi kybˈiˈn jun aˈla tjaw ẍchˈin: ¡Luˈ qˈa tzul! ¡Ku kytzaja kˈlelte! chiˈ. 	 Usiku wa manane kukawa na kelele: Haya, haya! Bwana arusi anakuja; nendeni kumlaki.


Toj juntl qˈij te ajlabˈl, okx Jesús toj jun muˈẍ ja te naˈbˈl Dios. Me attaq jun ichin ntiˈtaq tanmin tqˈobˈ, teˈ tokpin naˈl Dios. 	 Yesu aliingia tena katika sunagogi na mle ndani mlikuwa na mtu aliyekuwa na mkono uliopooza.


Exla qa mi xkubˈ nqˈoˈn weˈ jun iqtz kyibˈaja, me at junjun nqˈmante kyxola qa ẍtijqiˈn tuˈn nsbˈuˈn kyiˈja, noq tuˈn ttzaj ntzyuˈnkuy kypwaqa. 	 Basi, mtakubali kwamba sikuwa mzigo kwenu. Lakini labda mtu mwingine atasema: "Kwa vile Paulo ni mwerevu, amewafanyieni ulaghai."


Me qajatlaˈy tuˈn kukx kybˈinchinjiˈy luˈn, nya noq oˈkx jaˈlin, qalaˈ toj tkyaqil kychwinqila, tuˈntzin tjapin bˈaj tkyaqiljo wen nkybˈinchiˈn, ex tuˈn ikyjo ok ktzajil kytzyuˈn, a nchi ayoˈn tiˈj toj kyaˈj. 	 Hamu yetu ni kwamba kila mmoja wenu aonyeshe bidii hiyohiyo mpaka mwisho, ili yale mnayotumainia yapate kutimia.


quˈn nkykˈmoˈnjiˈy ajo t‑xilin kynimbˈila, a kolbˈil te jun majx. 	 kwa sababu mnapokea wokovu wa roho zenu ambao ni lengo la imani yenu.


Ex tojxjo tnam anetziˈn, attaql jun tal mebˈe qya, a otaq kyim tchmil, a attaq tqˈoj tukˈa juntl xjal. Tuˈntziˈn, xiˈ tukˈa aj kawil, tuˈntla tkubˈ qˈoˈn jun tumil kyxol, a toj tumilxix. 	 Katika mji huohuo, kulikuwa pia na mama mmoja mjane, ambaye alimwendea huyo hakimu mara nyingi akimwomba amtetee apate haki yake kutoka kwa adui yake.


Me atziˈn jaˈlin, kytzaqpinkjiˈy kykyaqiljo lo: Jniˈ qˈoj, ex tkyaqil achbˈil ex jniˈ nya wen, junx tukˈa yasbˈil exqetziˈn kykyaqiljo yol nya bˈaˈn. 	 Lakini sasa mnapaswa kuachana na mambo haya yote: hasira, tamaa, uovu; kufuru au maneno yasiyofaa yasitoke kamwe vinywani mwenu.


Chqˈonxa jun aˈla toj tnam te Jope, tuˈn ttzaj Simun, a Pegrjo, juntl tbˈi. Luˈ at toj tja jun bˈinchil tzˈuˈn, Simun tbˈi, a luˈ najle ttzi ttxuyil aˈ. 	 Mtume mtu Yopa akamwite mtu mmoja aitwaye Simoni, kwa jina lingine Petroi; yuko nyumbani kwa Simoni mtengenezaji wa ngozi karibu na bahari.


bˈeˈx i jaw kaˈylaj, ex bˈeˈx i jaw xobˈ tiˈjjo otaq bˈaj tiˈj kox, quˈn tuˈn ojtzqiˈntaq kyuˈn qa axjo ichin, a koxtaq, a qˈuqletaq twutz nim ttzi ja, Ponix tbˈi, a nqanintaq tmobˈitz. 	 Walipomtambua kuwa ndiye yule aliyekuwa anaombaomba karibu na ule "Mlango Mzuri" wa Hekalu, wakashangaa mno hata wasiweze kuelewa yaliyompata.


Atzin qkˈuˈjbˈil mixla jtojx tuˈn tbˈaj. Me nya kukx k‑yolile Diosjo kyuˈn yolil Tyol; ex aye tzeˈnchaqku yol; exsin jniˈ nabˈl kchi bˈajil te jun majx. 	 Upendo hauna kikomo kamwe. Kama kuna vipaji vya kutangaza ujumbe wa Mungu, hivyo vitatoweka siku moja; kama ni vipaji vya kusema lugha ngeni, vitakoma; kama kuna elimu, nayo itapita.


Atzaj teˈ tok qchmon qibˈa qjunalxa, exsin xi qqanintza te Jesús: ¿Tiquˈn mi xbˈant qe qlajoˈn teˈ taqˈnil tajaw il toj tanminjo qˈa? 	 Kisha wanafunzi wakamwendea Yesu kwa faragha, wakamwuliza, "Kwa nini sisi hatukuweza kumtoa yule pepo?"


Bˈalaqa otaq tzikyˈ jun or ikyjo, tej tjaw tiˈn tibˈ juntl xjal, a chiˈ kyjaluˈn: Twutzxpen teˈ, ajin teˈ xjal lo attaq tukˈa Jesús, quˈn ex aj Galiley te luˈn. 	 Kama saa moja baadaye, mtu mwingine akasisitiza, "Hakika huyu alikuwa pamoja naye; ametoka Galilaya ati."


Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, ankye kxel nimin weˈy, atpen te chwinqil te jun majx. 	 Kweli, nawaambieni, anayeamini anao uzima wa milele.


Axit Dios, a Tajaw tkyaqil nukˈbˈil, kubˈ qˈon kyeˈy saqxix, ex tzˈok kaˈyin teˈ kyanmiˈn, kynabˈla, ex kyxmilila, tuˈntzintla ntiˈx jun tiˈ atx taj kyeˈy, aj tul qAjaw Jesucrist. 	 Mungu anayetupatia amani awafanye ninyi watakatifu kwa kila namna na kuzilinda nafsi zenu--roho, mioyo na miili yenu--mbali na hatia yoyote wakati wa kuja kwake Bwana wetu Yesu Kristo.


¡Ay! Nimx bˈisbˈajil kyeˈy, a ayiˈy aj tnam Corazín exsin aj Betsaida. Noqit kyojjo tnam Tiro ex Sidón ma chi bˈant teˈ yekˈbˈil wipiˈn, a ma chi bˈant kyxola, ojtxetla tzˈajtz tiˈj kyanminxjal, ex matla kubˈ kyyekˈin jun txˈixpibˈl toj kychwinqil, noq tuˈn tok kyqˈoˈn kyxbˈalin te bˈisbˈajil, noq tuˈn tpaj kyil, ex tuˈn tjaw kychtoˈn tzaˈj toj kywiˈ, te jun yekˈbˈil qa ma tzˈajtz tiˈj kyanmin. 	 "Ole wako Korazini! Ole wako Bethsaida! Maana, kama miujiza iliyofanyika kwako ingalifanyika kule Tiro na Sidoni, watu wake wangalikwisha vaa mavazi ya gunia na kujipaka majivu zamani, ili kuonyesha kwamba wametubu.


Tuˈnpetziˈn, kyjyomtziˈn Tkawbˈil qMan toj kyaˈj te tnejil, ex kybˈinchinkujiˈy a tzˈaqle toj twutz, ex okpetzin ktzajil kykˈmoˈntza tkyaqiljo txqantl. 	 Bali, zingatieni kwanza Ufalme wa Mungu na matakwa yake, na hayo mengine yote mtapewa kwa ziada.


Teˈ t‑xi tqanin txin ikyjo te Herodes, bˈeˈx jaw bˈisin, quˈn otaq kubˈ tqˈmaˈn tyol tiˈj tbˈi Dios kywutz txqan xjal, tuˈn t‑xi tqˈoˈn tiˈxtaq tajjo txin. Tuˈnpetziˈn, mix kubˈe tzyuˈne tibˈ, tuˈn t‑xi tqˈoˈn. 	 Mfalme akahuzunika sana, lakini kwa sababu ya kiapo chake, na kwa ajili ya wale wageni wake karamuni, hakutaka kumkatalia.


Quˈn noqit nqo xpichˈin wen tiˈjjo qchwinqil, ex noqit nkubˈ qbˈinchin tzeˈnkux taj Dios, nlaytla tzaj tqˈoˈn tkawbˈil qibˈaj. 	 Kama tungejichunguza wenyewe vizuri hatungeadhibiwa hivyo.


Kubˈ kybˈinchin ikyjo, quˈn mix kubˈe kynimin Tbˈanil Tqanil Dios, qalaˈ xi kyqˈoˈn kyibˈ tuˈn kysbˈet, ex tuˈn kykˈulin kywutzjo tchˈiysbˈin Dios, ex nya twutzjo Dios, a kubˈ bˈinchinte tkyaqil, ax qMan Dios nimxix toklin jaˈlin ex te jun majx. Ikyxitjo. 	 Wanaubadili ukweli juu ya Mungu kwa uongo; wanaheshimu na kuabudu kiumbe badala ya Muumba mwenyewe, ambaye ndiye astahiliye sifa milele! Amina.


Atzin te Crispo, jun tnejil kawil te ja te kynaˈbˈl Dios Judiy, junx kyukˈaˈ iteˈtaq toj tja, i nimin tiˈj tbˈi tAjaw Tkyaqil. Ex nimku xjal te Corint i nimin, ex bˈeˈx i kuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, tej kybˈinte Tbˈanil Tqanil. 	 Lakini Krispo, mkuu wa sunagogi, alimwamini Bwana yeye pamoja na jamaa yake yote. Wakorintho wengi waliusikiliza ujumbe huo, wakaamini na kubatizwa.


Ex noqit ikyjo tzeˈnku nkyqˈmaˈn, qa tuˈn tipin Beelzebú nchi etze taqˈnil tajaw il toj kyanminxjal wuˈn, ¿Altzila kye ntzaj qˈoˈnte kyipin aye lipcheqek kyiˈja, tuˈn tetz taqˈnil tajaw il toj kyanminxjal kyuˈn, qa nya ax Dios? Tuˈnpetziˈn, ayexjo kyukˈiy kchi qˈmalte qa nya toj tumil kyyola tiˈjjo lo. 	 Ninyi mnasema ati nawafukuza pepo kwa uwezo wa Beelzebuli; je, watoto wenu huwafukuza kwa uwezo wa nani? Kwa sababu hiyo wao ndio watakaowahukumu ninyi.


Ma tzaj tqˈmaˈn Pegr qe, tzeˈn tten xi tqˈoˈn Dios kyoklin ayeˈ nya Judiyqe exqotzintz, tuˈn qok qkyaqilx te Ttanim Dios. 	 Simoni ameeleza jinsi Mungu hapo awali alivyojishughulisha na watu wa mataifa mengine, akachagua baadhi yao wawe watu wake.


Nimx xjal bˈaj exjo taqˈnil tajaw il toj kyanmin, ex bˈaj ul Dios kye kyuˈn, noq tukˈa chˈin aseyt. 	 Waliwafukuza pepo wengi wabaya; wakawapaka mafuta wagonjwa wengi, wakawaponya.


Tzaj ttzaqˈwin Jesús: Tuˈnpetziˈn, ¿Ma man txi kynimintza? 	 Yesu akawajibu, "Je, mnaamini sasa?


Atzin jaˈlin, te weˈy, tkyaqiljo n‑ikyˈx quˈn tzaluˈn twutz txˈotxˈ mixla chˈin aku pon, tzeˈnku a tqoptzˈajiyil qMan Dios, a tzul, aj tjapin bˈajjo qanbˈil tkubˈ twutz txˈotxˈ, ex aj tyekˈajtz ankye qe tkˈwal Dios twutzxix. 	 Naona kuwa mateso ya wakati huu wa sasa si kitu kamwe kama tukiyafananisha na ule utukufu utakaodhihirishwa kwetu.


Tej tbˈinte qya ikyjo, xi tqˈma: Ay Tata, ma tzˈel we nnikyˈ te, qa atejiy jun yolil Tyol Dios, tzeˈnku ojtxe. 	 Huyo Mwanamke akamwambia, "Mheshimiwa, naona ya kuwa wewe u nabii.


Me tibˈaj tkyaqiljo lo, axix il tiˈjjo kykˈuˈjbˈil kyibˈa, quˈn atzin kykˈuˈjbˈil kyibˈa, knajsitil nim il tuˈn. 	 Zaidi ya yote pendaneni kwa moyo wote, maana upendo hufunika dhambi nyingi.


Ayiˈy werman, noq tuˈn tel kynikyˈa tiˈjjo lo, kˈwel nqˈoˈn jun techil. Qa at jun xjal nbˈant jun tyol tukˈa juntl, il tiˈj tuˈn tkubˈ tqˈoˈn tbˈi toj uˈj, ex tuˈn tkubˈ tsqitinte tbˈi tibˈaj, noq tuˈn tkujsit, tuˈntzin mix aˈl juntl tzˈok qˈonte chˈintl tiˈ tiˈj, mo tuˈn tqˈmante qa nya twutzx. 	 Ndugu, nitawapeni mfano kutoka maisha yetu ya kila siku. Fikirini juu ya mkataba kati ya watu wawili. Mkataba ukisha fanyika na kutiwa sahihi hapana mtu anayeuweka kando au kuuongezea kitu.


Mix jawe xobˈe Pegr ex Juan, tej kyyolin kywutz kawil. Tej kylonte kawil ikyjo, bˈeˈx i jaw kaˈylaj, quˈn ayetzaj ichin nya aj uˈjilqe, ex ntiˈxixtaq bˈaˈn kyuˈn. Me el kynikyˈjo kawil te, qa t‑xnaqˈtzbˈinqetaq Jesús. 	 Hao wazee wa baraza, wakiwa wanajua kwamba Petro na Yohane walikuwa watu wasio na kisomo wala elimu yoyote, walishangaa juu ya jinsi walivyosema kwa uhodari. Wakatambua kwamba walikuwa wamejiunga na Yesu.


Ex ilaˈkul ijaj i pon tzˈaq kyxol abˈj. Ulpin kyeˈ kywiˈ, me liweyxix i jaw tzqij, quˈn tuˈn ntiˈtaq takˈiljo txˈotxˈ anetziˈn. 	 Nyingine zilianguka penye mawe, na baada ya kuota zikanyauka kwa kukosa maji.


Atzaj teˈ kyjaˈtaq qok yupj, bˈeˈxsin i xi laqˈe kabˈlajaj t‑xnaqˈtzbˈin tkˈatz Jesús, exsin xi kyqˈmaˈn te kyjaluˈn: Chqˈonqexjiy xjal lo kyojileˈ jniˈ kojbˈil a nqayin iteˈ, tuˈntzintla kyjyon kywa, ex tuˈn kyjyon teˈ jaˈ tuˈn kyktane, quˈn tuˈn ntiˈx chˈin te at tzaluˈn. 	 Jua lilipokuwa linaanza kutua, wale kumi na wawili walimwendea wakamwambia, "Waage watu waende kwenye vijiji na mashamba ya karibu, wakajipatie chakula na mahali pa kulala, kwa maana hapa tulipo ni nyikani."


Erman, nimxix nkˈuˈja tiˈja; kukx nchin naˈnjiˈy Dios tiˈja, tuˈn waˈlxixa toj tnimbˈila, ex noqit bˈaˈn tayeˈ tchwinqila toj tkyaqil. 	 Mpenzi wangu, nakutakia mafanikio mema ya kila aina; nakutakia afya njema ya mwili kama ulivyo nayo rohoni.


Kukx nxi nqˈoˈnjiˈy chjonte te Dios kyiˈja, tuˈn t‑xtalbˈil ma tzaj tqˈoˈn kyeˈy, noq tuˈn kymujbˈil kyibˈa tukˈa Crist, a Jesús. 	 Ninamshukuru Mungu wangu daima kwa ajili yenu kwa sababu amewatunukia ninyi neema yake kwa njia ya Kristo Yesu.


tuˈn tpon tzma toj jun najbˈil Gólgota tbˈi, atzin tzˈelpineˈ bˈibˈaj ikyjo: Jaˈ taˈ tbˈaqil twiˈ kyimnin. 	 Walipofika mahali paitwapo Golgotha, maana yake, "Mahali pa Fuvu la kichwa,"


Ex aye ileqˈ, noqit mi chi elqˈin, qalaˈ tuˈn kyaqˈnin, ex tuˈn tbˈant jun tbˈanil aqˈuntl kyuˈn, tuˈntzintla tknet chˈin kyuˈn, tuˈn kysipin kyukˈa yaj. 	 Aliyekuwa akiiba, asiibe tena, bali na aanze kufanya kazi njema kwa mikono yake, apate kuwa na kitu cha kumsaidia mtu aliye maskini.


Tuˈntziˈn ikyjo, n‑el qnikyˈ te, qa mix aˈl jun at toklin te tkˈwal Dios noq tuˈn t‑xeˈchil jaˈ itzˈje. Qalaˈ oˈkqexjo aye o chi itzˈje tkabˈ majin tzeˈnkuxjo tqˈma Dios. Aye xjal anetziˈn at kyoklin twutz te twutzxix tyajil Abraham. 	 Nido kusema, wale waliozaliwa kimaumbile ndio watoto wa Mungu, bali wale waliozaliwa kutokana na ahadi ya Mungu ndio watakaoitwa watoto wake.


Toj qˈaqˈ, aye ẍchuqˈ mina nchi kyim, ex mina nyupjjo qˈaqˈ. 	 Humo, wadudu wake hawafi na moto hauzimiki.


Chi Jesúsjo kyjaluˈn: Kykaˈyink kyibˈa quˈn noq chi kubˈ sbˈuˈn. Quˈn ilaˈx tzul, ex ok k‑okil kyqˈoˈn kyibˈ tzeˈnku ayiˈn. Iky ktzajil tqˈmaˈn junjun kyjaluˈn: Ayin weˈ Tkˈwal Diosqiˈn, ex apente qˈijjo ma tzul kanin jaˈlin, tuˈn tjapin bˈaj kykyaqil, chichkulaˈ. Me ayetzin kyeˈ ntiˈx tuˈn kyxi lipey kyiˈj. 	 Yesu akawajibu, "Jihadharini, msije mkadanganyika. Maana wengi watatokea na kulitumia jina langu wakisema: Mimi ndiye, na, Wakati ule umekaribia. Lakini ninyi msiwafuate!


Ex qa at jun nya bˈaˈn o tzˈok tbˈinchin tiˈja, mo qa at tkˈas tey, peyimila wiˈja, 	 Kama alikuwa amekukosea kitu, au alikuwa na deni lako, basi, unidai mimi.


Quˈn tkyaqil ja, at jun bˈinchilte, me ate qMan Dios bˈinchilte tkyaqil tchˈiˈysbˈin, noq tuˈn Tkˈwal. 	 Kila nyumba hujengwa na mjenzi fulani--na Mungu ndiye mjenzi wa vitu vyote.


Nxi nqˈmanjiˈy luˈn, nya tuˈn mi chi mejeyiˈy, qalaˈ tuˈn kyanqˈiˈn tzeˈnku taj Dios, ex tuˈn tok tilil kyuˈn tiˈj taqˈin qAjaw tukˈa tkyaqil kykˈuˈja. 	 Nawaambieni haya kwa faida yenu, na si kwa kuwawekeeni kizuio. Nataka tu muwe na mpango unaofaa, mpate kumtumikia Bwana kwa moyo na nia moja.


Naˈn Jesús Dios, tej tjaw qˈoˈn twutz cruz, ex chiˈ kyjaluˈn: Ay nMaan, najsima kyil, quˈn tuˈn mina n‑el kynikyˈ tiˈjjo nkubˈ kybˈinchin. Ayetzin kyej xjal a xoˈl qˈaqˈqetaq i bˈaj saqchan kyxol tzeˈn tuˈn tsipe teˈ t‑xbˈalin Jesús kyxolile. 	 Yesu akasema, "Baba, uwasamehe kwa maana hawajui wanalofanya." Kisha wakagawana mavazi yake kwa kuyapigia kura.


Ex ma chi ok tqˈoˈn tuˈn kyok te kawil ex te pale te qMan Dios. Ex ok kchi kawil tibˈaj tkyaqil at twutz txˈotxˈ. 	 Wewe umewafanya wawe ufalme wa makuhani wamtumikie Mungu wetu nao watatawala duniani."


Ikytzin kyejiˈy, chi Jesús. Quˈn tej tul Juan, a mix waˈn pan ex mix kˈwan vin kyukˈa txqantl, ex xi kyqˈmaˈn qa attaq taqˈnil tajaw il toj tanmin. 	 Kwa maana Yohane alikuja, yeye alifunga na hakunywa divai, nanyi mkasema: Amepagawa na pepo!


Ikytziˈn, mi chi ok lipeˈy tiˈjjo kynabˈlxjal tzaluˈn twutz txˈotxˈ; qalaˈ kytxˈixpinks kynabˈla, tuˈntzin ttxˈixpitjo kychwinqila, tuˈn tokjo kynabˈla saqxix wen. Quˈn ikytzin k‑elile kynikyˈjiˈy te tajbˈil qMan Dios, a tbˈanilx, a tzˈaqlexix, a ntzalaj Dios tiˈj. 	 Msiige mitindo ya ulimwengu huu, bali Mungu afanye mabadiliko ndani yenu kwa kuzigeuza fikira zenu. Hapo ndipo mtakapoweza kuyajua mapenzi ya Mungu, kutambua jambo lililo jema, linalompendeza na kamilifu.


Atzin jaˈlin, tiˈjjo mejebˈlin kye naˈmx kymeje, ntiˈ jun yol ntqˈmaˈn qAjaw tiˈjjo lo. Me kxel nqˈmaˈn jun nyola, ex bˈaˈn tuˈn tqe kykˈuˈja tiˈj, noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qMan Dios wiˈja. 	 Sasa, kuhusu mabikira na waseja, sina amri kutoka kwa Bwana; lakini natoa maoni yangu mimi ambaye kwa huruma yake Bwana nastahili kuaminiwa.


Ma qe kykˈuˈja tiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈil Moisés tuˈn kykleta, quˈn toj kywutza qa ayiˈn weˈ nchinx patin kyeˈy twutz Dios. Me mina, quˈn atzin kpatil kyeˈ toj paˈbˈin twutz Dios, aku Moisés, quˈn mi njapin bˈajjo t‑xilin t‑xnaqˈtzbˈil kyuˈn. 	 Msifikiri kwamba mimi nitawashtaki kwa Baba. Mose ambaye ninyi mmemtumainia ndiye atakayewashtaki.


Texjo or anetziˈn, pon kanin oxe ichin xi chqˈoˈn toj tnam Cesarea jyol weˈy tojjo ja, jaˈ intintaqa junx kyukˈa wukˈiy. 	 Ghafla, watu watatu waliokuwa wametumwa kwangu kutoka Kaisarea waliwasili kwenye nyumba niliyokuwa nakaa.


Ex ikyx xi tqˈmaˈn Jesúsjo te Parisey, a xi txkonte, tuˈn t‑xiˈ tja. Chiˈ kyjaluˈn: Aj tbˈaj jun nim waˈn toj tjay, mina chi tzaj ttxkoˈnjiy jniˈ tukˈiy, ex mina qeˈ jniˈ ttzikya ex titzˈiˈn ex qeˈ jniˈ xjal, a at tlonte tibˈa kyukˈa, exqetziˈn jniˈ t‑xjalila tiˈjiliy, a qˈininqe. Quˈn aye xjal lo, bˈeˈx aku txi txkoˈnla waˈl kyukˈa, tuˈntzin bˈeˈx kchjetiljo wabˈj, a otaq txi toyiˈn kye. 	 Halafu akamwambia na yule aliyemwalika, "Kama ukiwaandalia watu karamu mchana au jioni, usiwaalike rafiki zako au jamaa zako au jirani zako walio matajiri, wasije nao wakakualika nawe ukawa umelipwa kile ulichowatendea.


Me atzin te Pabl ex Bernabé nimku i jaw chˈotj kyukˈaxjal. Me atzaj teˈ tjapin bˈajjo yol, bˈeˈx i xi chqˈoˈn Pabl ex Bernabé, junx kyukˈa junjun nimil, tuˈn kyxiˈ tzma Jerusalén tuˈn kyyolin kyukˈa tsanjil exqe nejinel toj Ttanim Dios, tiˈj tkyaqiljo a otaq kyij ttzˈibˈin Moisés. 	 Jambo hili lilisababisha ubishi mkubwa, na baada ya Paulo na Barnaba kujadiliana nao, ikaamuliwa Paulo na Barnaba pamoja na waumini kadhaa wa lile kanisa la Antiokia waende Yerusalemu kuwaona wale mitume na wazee kuhusu jambo hilo.


Kutzin, chte Bernabé. Me tajtaq Bernabé tuˈn t‑xiˈ Juan, a Marksjo juntl tbˈi, kyukˈa. 	 Barnaba alitaka wamchukue pia Yohane aitwaye Marko.


Atzaj teˈ t‑xi laqˈe tal kˈwal tkˈatz Jesús, bˈeˈx pon tolpaj juntl majl tuˈn tipin taqˈnil tajaw il, ex bˈeˈx tzaj jun majljo kyimin tiˈj. Me ante Jesús bˈeˈx xi tmiyoˈn tipin taqˈnil tajaw il. Tuˈntziˈn, bˈeˈx qˈanit tej kˈwal anetziˈn, exsin xi qˈoˈntz te ttata. 	 Wakati mtoto huyo alipokuwa anamjia Yesu, yule pepo alimwangusha chini na kumtia kifafa. Lakini Yesu akamkemea yule pepo mchafu akamponya mtoto na kumkabidhi kwa baba yake.


Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx el tlaqˈbˈin te Dios tibˈ kyiˈj, ex xi tqˈoˈn ambˈil kye, tuˈn kykˈulin kywutz qe cheˈw te twutz kyaˈj, quˈn ikytziˈn tzˈibˈin tojjo uˈj kye yolil Tyol Dios: Ayiˈy aj Israel, twutzxix qa kubˈ kybˈyoˈn aluˈmj te chojbˈil kyila, ex tuˈn t‑xi kyqˈoˈn oyaj toj kaˈwnaq abˈqˈe, tej kybˈeta toj tzqij txˈotxˈ. Me ntiˈ tajbˈin, quˈn nya te weˈy tzaje kyqˈoˈniˈy tkyaqiljo luˈn, 	 Lakini Mungu aliondoka kati yao, akawaacha waabudu nyota za anga, kama ilivyoandikwa katika kitabu cha manabii: Enyi watu wa Israeli! Si mimi mliyenitolea dhabihu na sadaka kwa muda wa miaka arobaini kule jangwani!


Tkyaqiljo luˈn nxi nqˈmaˈn kyeˈy, tuˈn mina chi kubˈ sbˈuˈn tuˈn juntl xnaqˈtzbˈil, a tbˈanilxnaj tqˈumle, me nya twutzx. 	 Basi, nawaambieni, msikubali kudanganywa na mtu yeyote kwa maneno ya uongo hata kama ni ya kuvutia sana.


Ex xi tqˈmaˈn Jesús juntl techil. Chiˈ kyjaluˈn: A Tkawbˈil Dios, a at toj kyaˈj, ikytziˈn tzeˈnku jun ichin xiˈ awal triy toj ttxˈotxˈ. 	 Yesu akawaambia watu mfano mwingine: "Ufalme wa mbinguni unafanana na mtu aliyepanda mbegu nzuri katika shamba lake.


Ex jaw ttzyuˈn jun pan. Atzaj teˈ tbˈaj qˈon chjonte te Dios tiˈj, kubˈ tpiẍin, exsin xi tqˈoˈntz kye. Chiˈ kyjaluˈn: Atzin wejiˈy nxmilil lo, a kxel qˈoˈn tuˈn tkyim, noq tuˈn kykleta. Kybˈinchim kyejiˈy lo, noq te naˈbˈl weˈy. 	 Halafu akatwaa mkate, akashukuru, akaumega, akawapa akisema, "Huu ni mwili wangu, unaotolewa kwa ajili yenu. Fanyeni hivi kwa kunikumbuka."


Kyxoltzin ja, ayeˈ kabˈe elnin kyten, attaq jun xbˈalin te paˈbˈl. Tiˈjxi xbˈalin, ataqtzintza taˈye Najbˈil Xjanxix tbˈi, jaˈ xyoline Dios ojtxe. 	 Nyuma ya pazia la pili, kulikuwa na hema iliyoitwa Mahali Patakatifu Kupita Pote.


Me ante Jesús xi toqxeninxix kye, tuˈn mix aˈl qe txi kyqˈmaˈne a otaq bˈant tiˈjjo txin. Ex xi tqˈmaˈn kye, tuˈn t‑xi kyqˈoˈn twa. 	 Yesu akawakataza sana wasimjulishe mtu jambo hilo. Kisha akawaambia wampe huyo msichana chakula.


Kyˈiwlinxix teˈ aqˈnil, qa nbˈinchintaq tiˈjjo taqˈin toj tumil, aj tuljo tajaw ja. 	 Heri mtumishi yule ambaye bwana wake atakapokuja atamkuta akifanya hivyo.


Me nej xi tqˈmaˈn kye: Mina txi kyiˈn jun tiˈ, tuˈn tajbˈin toj kybˈeˈy; qalaˈ noq jun tal kytzeˈy. Ex mipe txi kyiˈn kyeˈ kychˈuˈẍ, kywaˈy ex kypwaqa. 	 na kuwaamuru, "Msichukue chochote mnapokwenda isipokuwa fimbo tu. Msichukue mkate, wala mkoba, wala fedha kibindoni.


Ex bˈeˈx el kyiˈn t‑xbˈalin, ex ok kyqˈoˈn juntl xbˈalin tiˈj, kyaq kaˈyin, tzeˈnku kyxbˈalin jun nmaq kawil. 	 Wakamvua nguo zake, wakamvika joho la rangi nyekundu.


Ex kubˈ tewin Pegr toj tox majin. Texjo paq anetziˈn, jaw oqˈ tman ekyˈ. 	 Petro akakana tena; mara jogoo akawika.


Ex xi nkaˈyiˈn, ex nbˈiy tqˈajqˈojil kywiˈ nimku angel, a iteˈ tiˈjile qˈuqbˈil, kyiˈjile ajbˈil ex kyiˈjile nejinel. Ma nintzx kybˈaj tibˈaj ma nintz. 	 Kisha nikatazama, nikasikia sauti ya malaika wengi sana, idadi isiyohesabika, maelfu na maelfu. Walikuwa wamekaa kuzunguka kiti cha enzi, vile viumbe hai vinne na wale wazee;


Tbˈajlinxiˈ tqˈmaˈn Jesús tkyaqiljo lo, tzaj chyoˈn tanmin tuˈn tbˈis, ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy. At jun kyeˈ k‑okil meltzˈaj wiˈja. 	 Alipokwisha sema hayo, Yesu alifadhaika sana rohoni, akasema wazi, "Kweli nawaambieni, mmoja wenu atanisaliti!"


Qa nqo labˈte tuˈn qxiˈ tojjo kabˈe tumil ikyjo, n‑okx qyekin Dios tuˈn ttzaj tqˈoj qiˈj. Ex nlay miyet tqˈoj, qa ma tzaj. ¿Ma attzinqe qipin tzeˈnku te Dios? 	 Au je, tunataka kumfanya Bwana awe na wivu? Mnadhani tuna nguvu zaidi kuliko yeye?


Kyojjo qˈij anetziˈn, otaq chi kanin Judiy toj Jerusalén, tuˈn tkubˈ nimitjo a tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios tiˈjjo qˈij te Pentecostés; ayetziˈn Judiy, i tzaj toj tkyaqil twutz txˈotxˈ. 	 Na huko Yerusalemu walikuwako Wayahudi, watu wamchao Mungu, waliotoka katika kila nchi duniani.


Me atzin qeˈ xi qqˈmaˈn: Ntiˈ qe wabˈj qˈiˈn quˈn. Noq tal jweˈ wabˈj, ex kabˈe tal netzˈ kyiẍ. 	 Lakini wao wakamwambia, "Tunayo mikate mitano tu na samaki wawili."


Ataqtzin te Judá kˈwalbˈajtaqtzin teˈ te Jacob, a tkˈwaltaq Isaac, a tkˈwaltaq Abraham, a tkˈwaltaq Taré, a tkˈwaltaq Nacor, 	 mwana wa Yakobo, mwana wa Isaka, mwana wa Abrahamu, mwana wa Tera, mwana wa Nahori,


Quˈn atzin a kˈwel tziyinte, ajin ma tzˈok tqˈoˈn tibˈ tukˈa xjal, a nya wen tten. 	 Maana anayemsalimu mtu huyo, anashirikiana naye katika matendo yake maovu.


Noqit tkyaqil tipin tukˈa, jaˈlin ex te jun majx. 	 Kwake uwe uwezo milele! Amina.


Xi kytzaqˈwin t‑xnaqˈtzbˈin: ¿Me jaˈn bˈaˈn tuˈn ttzaje kywa txqan xjal? Mix yaˈ tuˈn ntiˈx jun xjal najle tzaluˈn, chi chiˈ. 	 Wanafunzi wake wakamwuliza, "Hapa nyikani itapatikana wapi mikate ya kuwashibisha watu hawa wote?"


Me tuˈn ntiˈxix tumil te weˈy, chi Festo, tzeˈn tyol jun uˈj, tuˈn t‑xi tzˈibˈit te César, a wajawiˈy, a tnejilxix kawil, a tiˈchaq tbˈinchbˈin xjal lo; matzin tzaj wintza kywutza, me twutzxixa ay, nmaq kawil Agripa, tuˈntzintla, aj tbˈaj tqaninjiy jniˈxjo til, matzintla kubˈ ntzˈibˈintza twutz uˈj. 	 Kwa upande wangu sina habari kamili ambayo naweza kumwandikia Kaisari juu yake. Ndiyo maana nimemleta hapa mbele yenu na mbele yako mfalme Agripa, ili baada ya kumchunguza, niweze kuwa na la kuandika.


Xi tqˈmaˈn Jesús: Tzaj tqˈoˈn Moisésjo kawbˈil ikyjo, quˈn tuˈn tkujil kyanmiˈn, tuˈn kykyˈeˈy kubˈ kyniminjiˈy tkawbˈil Dios kyij tqˈoˈn te tnejil. 	 Yesu akawaambia, "Mose aliwaandikia amri hiyo kwa sababu ya ugumu wa mioyo yenu.


Aj meltzˈaj Jesús tiˈjxi, atzin teˈ tlon teˈ qya, xi tqˈmaˈn te: Nkˈwal, noq tuˈn tnimbˈila wiˈja, ma qˈanita jaˈlin. Texjo paq, bˈeˈx weˈ tej qya. 	 Basi, Yesu akageuka akamwona, akamwambia, "Binti, jipe moyo! Imani yako imekuponya." Mama huyo akapona saa ileile.


Tuˈntzintzjo, n‑el qnikyˈ te, qa mix i okxi xjal toj txˈotxˈ te ajlabˈl, tuˈn mix kubˈe kynimine Tyol Dios. 	 Basi, twaona kwamba hawakuingia huko kwa sababu hawakuamini.


Me ante Pegr xi ttzaqˈwin: Ex qa kykyaqilx s‑el kyiˈn tqˈuqbˈil kykˈuˈj tiˈja, me mina weˈ, chi Pegrjo. 	 Petro akamwambia Yesu "Hata kama wote watakuwa na mashaka nawe na kukuacha, mimi sitakuacha kamwe."


Tkanin Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin kyojjo kabˈe muchˈ tnam Betfagé ex Betania, nqayin t‑xe wutz Olivos. Teˈ chˈixtaq kykanin toj Jerusalén, i xi tchqˈoˈn kabˈe t‑xnaqˈtzbˈin, tuˈn kyxiˈ toj jun kybˈe. 	 Walipokuwa wanakaribia Yerusalemu walifika Bethfage na Bethania, karibu na mlima wa Mizeituni. Hapo aliwatuma wawili wa wanafunzi wake,


Ntiˈx tajbˈin nchin kubˈ kynaˈn ikyjo, quˈn antza tiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈil ichin lipcheqekiy. 	 Kuniabudu kwao hakufai, maana mambo wanayofundisha ni maagizo ya kibinadamu tu.


Quˈn axte Dios xqˈmante tuˈn tokjo qxmilil ikyjo. Ex a saj qˈonte Xewbˈaj Xjan toj qanmin te jun techiljo Tyol, qa yajxi, il tiˈj tuˈn ttzaj tqˈoˈn qxmilil anetziˈn. 	 Mungu mwenyewe alitutayarishia mabadiliko hayo, naye ametupa Roho wake awe dhamana ya yote aliyotuwekea.


Tuˈntzin tkyaqiljo luˈn, ate Jesús o tzˈok nimxixtl toklin tzeˈnku tkyaqil angel, quˈn tuˈn kˈwalbˈaj te qMan Dios. Qalaqetziˈn kye angel, at kyoklin, me noq te taqˈnil. 	 Mwana ni mkuu zaidi kuliko malaika, kama vile jina alilopewa na Mungu ni kuu zaidi kuliko jina lao.


Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Jun maj, at jun ichin tzajninxtaq toj tnam Jerusalén, ex tuˈntaq tpon kanin toj tnam Jericó. Tzuntaq nbˈet, tej tok tzyuˈn kyuˈn txqan ileqˈ. Noqx techx bˈaj bˈyoˈn, exsin el qˈiˈn jotxjo jniˈ qˈiˈntaq tuˈn exsin jniˈ t‑xbˈalin. Atzaj teˈ chˈixtaqx tel kyimj ichin anetziˈn, bˈeˈxsin i oq kyej ileqˈ. 	 Yesu akamjibu, "Mtu mmoja alikuwa anashuka kutoka Yerusalemu kwenda Yeriko. Alipokuwa njiani, alivamiwa na majambazi, wakamnyang'anya mali yake na kumpiga, wakamwacha amelala pale nusu mfu.


me atziˈn tuˈn tkubˈ qe jun kyeˈ toj nman qˈobˈa ex juntl toj nẍnayaja kawil wukˈiy, nyaqin weˈ tiˈj teˈ; qalaˈ a nMaˈn, quˈn oˈkx teˈ ojtzqilte ex bˈilte alqe kxele tqˈoˈne. 	 Lakini ni nani atakayeketi kulia au kushoto kwangu si wajibu wangu kupanga, bali nafasi hizo watapewa wale waliotayarishiwa."


Tuˈnpetziˈn, tzaj kytzaqˈwin kyjaluˈn: Nya bˈiˈn qe quˈn. 	 Basi, wakamwambia, "Hatujui mamlaka hayo yalitoka wapi."


Ex tkyaqil erman tzaluˈn wukˈiy nxi qsmaˈn qˈolbˈil kyeˈy. Ex kyqˈolbˈink kyibˈa kyxolxa tukˈa tkyaqil kykˈuˈja. 	 Ndugu wote wanawasalimuni. Nanyi salimianeni kwa ishara ya mapendo ya Mungu.


Qalaˈ, chi tzalajxa tuˈn n‑ikyˈx kyuˈn tzeˈnku s‑ikyˈx tuˈn Crist, tuˈntzintla kynojxa tukˈa tzaljbˈil, aj tuljo tqoptzˈajiyil tulil. 	 Ila furahini kwamba mnashiriki mateso ya Kristo ili mweze kuwa na furaha tele wakati utukufu wake utakapofunuliwa.


Me atzin jaˈlin, nya wen n‑ele toj kywutzxjal, tuˈn mi nchi bˈettla toj kyachbˈil junx kyukˈa. Tuˈnpetziˈn, nchi yolbˈin nya wen kyiˈja. 	 Sasa, watu hao wasiomjua Mungu wanashangaa wanapoona kwamba hamwandamani nao tena katika hali ya kuishi vibaya, na hivyo wanawatukaneni.


Noqx i jaw xmayin kyej Parisey tiˈj Jesús, tej tok kybˈiˈn yol lo, quˈn tuˈn oˈkxtaqtza qˈuqle kykˈuˈj tiˈj kypwaq. 	 Lakini Mafarisayo waliposikia hayo, kwa vile wao walikuwa wanapenda sana fedha, wakamdharau Yesu.


Ex ntiˈx chˈin kymujbˈil kyibˈ kyukˈa kyukˈa. 	 njia ya amani hawaijui.


Nbˈettaq kykyaqil qˈij ex kykyaqil qnikyˈin kywiˈyile wutz ex tojile muqbˈil kyimnin. Nẍchˈin wen, ex n‑ok tlankˈintaq tibˈ tukˈa abˈj. 	 Mchana na usiku alikaa makaburini na milimani akipaaza sauti na kujikatakata kwa mawe.


Me atx juntlte xi qˈmante kyjaluˈn: Taa, waj weˈ tuˈn wok lipe tiˈja, me nej ma chinka qˈmalte nqanila kyeˈ iteˈ toj njaˈy. 	 Na mtu mwingine akamwambia, "Nitakufuata, lakini niruhusu kwanza nikawaage wale walio nyumbani kwangu."


Bˈijte jun tqˈajqˈojil wibˈaj toj Ramá, tzeˈnku jun oqˈil tukˈa nimx bˈisbˈajil. Nyakuj kyoqˈil kykyaqil txubˈaj aj Israel junx kyukˈa kyimnin ex kyukˈa itzˈqe, nchi oqˈ kyiˈj kyal, ayeˈ i kubˈ bˈyoˈn, ex mix aˈl nchewsin teˈ kykˈuˈj. 	 "Sauti imesikika mjini Rama, kilio na maombolezo mengi. Raheli anawalilia watoto wake, wala hataki kutulizwa, maana wote wamefariki."


Ante ichin xi ttzaqˈwin: Qa aj il mo qa minaj; oˈkx wejiˈy bˈiˈn wuˈn qa moẍqintaqa. Atziˈn jaˈlin ma bˈant nkaˈyiˈn. 	 Yeye akajibu, "Kama ni mwenye dhambi mimi sijui. Lakini kitu kimoja najua: Nilikuwa kipofu, na sasa naona."


Ex bˈeˈx tzaj qkˈmoˈn Jesús tukˈa tzaljbˈil tuˈn tokx toj bark, ex jun paqx o poˈn tjlajxi aˈ, jaˈ iltaq tiˈj tuˈn qpon kaniˈn. 	 Walifurahi kumchukua Yesu katika mashua; na mara mashua ikawasili nchi kavu walipokuwa wanakwenda.


Ikytzin nbˈajjo toj qnimbˈil; kyimnin taˈye, ex ntiˈ tajbˈin, qa noq xkubˈ qyolin, ex qa mi xkubˈ qyekˈin tukˈa qbˈinchbˈin. 	 Vivyo hivyo, imani peke yake bila matendo imekufa.


Ayetzin kyej xjaltz antza xi kyqanin te kyjaluˈn: ¿Tiˈtzin aku kubˈ qbˈinchintza? 	 Umati wa watu ukamwuliza, "Tufanye nini basi?"


Tbˈajlinxitziˈn ilaˈ abˈqˈe, otaq chˈiy kybˈaj aj Israel, a tyajil Jacob, toj txˈotxˈ te Egipto, tej chˈixtaq tul kanin tqˈijiljo, a jaˈ tuˈntaq ttzaj tqˈoˈn Dios txˈotxˈ kye tyajil Abraham, a tzeˈn otaq tqˈma. 	 "Wakati ulipotimia Mungu aitimize ahadi aliyompa Abrahamu, idadi ya wale watu kule Misri ilikwisha ongezeka na kuwa kubwa zaidi.


Tzaj tqˈmaˈnl Jesús qeˈy: Xoˈnkuxjiˈy kypaˈy toj juntl ttxlaj bark, toj kyman qˈobˈa, ex kchi tzyetil kyiẍ. Ikytzin kubˈ qbˈinchinjiˈy. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, mix jatza pa quˈn toj aˈ, tuˈn talil txqan kyiẍ tkuxtaq toj. 	 Yesu akawaambia, "Tupeni wavu upande wa kulia wa mashua nanyi mtapata samaki." Basi, wakatupa wavu lakini sasa hawakuweza kuuvuta tena kwa wingi wa samaki.


Quˈn qa noq tuˈn kypaja, kchi jawile tzˈaq kyermana, ma kuˈx kyila ikyjo twutz Crist. 	 Kama mkiwakosesha ndugu zenu jinsi hiyo na kuzijeruhi dhamiri zao dhaifu, mtakuwa mmemkosea Kristo.


Quˈn twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa mix jun teˈ xjal kyxoljo ẍi txket wuˈn te tnejil, ok kchi waˈl tiˈjjo wabˈj, a ma bˈant wuˈnch, chi Jesúsjo kyexjal. 	 Kwa maana, nawaambieni, hakuna hata mmoja wa wale walioalikwa atakayeonja karamu yangu."


Ma tzˈajbˈin tchkyˈel Jesucrist tuˈn qMan Dios te chojbˈil qil, tej tkyim twutz cruz te qxel, aj qa ma qo nimin tiˈj. Ma bˈantjo luˈn noqtzin tuˈn tyekˈin qa ate Dios tzˈaqlexix. ¿Me tiˈn xbˈaj kyukˈa xjal ojtxe, tej naˈmtaq tkyim Jesús? Ma tzikyˈx tnaˈljtz il tuˈn Dios, a otaq bˈant kyuˈnxjal ojtxe, aye a xi kynimin qa iltaq tiˈj tuˈn tul Kolil. 	 Mungu alimtoa Yesu kusudi, kwa damu yake, awe njia ya kuwaondolea watu dhambi zao kwa imani yao kwake. Alifanya hivyo ili apate kuonyesha kwamba yeye ni mwadilifu. Hapo zamani Mungu alikuwa mvumilivu bila kuzijali dhambi za watu;


Teˈ tokx Zakariy naˈl Dios ex patil pon, kykyaqiljo jniˈ xjal i bˈaj kyij naˈl Dios peˈn. 	 Watu, umati mkubwa, walikuwa wamekusanyika nje wanasali wakati huo wa kufukiza ubani.


Tej ntiˈtaql tumil tuˈn Abraham tuˈn titzˈje jun tkˈwal, me xi tnimin a otaq tzaj tqˈmaˈn Dios te, qa iltaq tiˈj tuˈn tul jun tkˈwal, ex ul itzˈje jun tkˈwal. Ikytzin oke te manbˈaj te nimku chˈuq xjal, a tzeˈnkuxjo otaq tzaj tqˈmaˈn Dios toj Tuˈjil Tyol: Nimxix tyajila ktzajil nqˈoˈn, chi Diosjo te Abraham. 	 Abrahamu aliamini na kutumaini ingawa hali yenyewe ilikuwa bila matumaini, na hivyo amekuwa baba wa mataifa mengi kama Maandiko Matakatifu yasemavyo: "Wazao wako watakuwa wengi kama nyota!"


ex xi tqˈmaˈn kye: Atziˈn vin kxel nqˈoˈn kyeˈy tuˈn t‑xi kykˈwaˈn, atziˈn nchkyˈeljiˈy, a akˈaj tumil, a bˈantnin tiˈj tuˈn Dios, tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa. 	 Akawaambia, "Hii ni damu yangu inayothibitisha agano la Mungu, damu inayomwagwa kwa ajili ya watu wengi.


Ex noq tuˈn nimxix tipin t‑xtalbˈil qMan, ma chin ok tqˈoˈn te taqˈnil tiˈjjo Tbˈanil Tqanil lo. 	 Mimi nimefanywa kuwa mtumishi wa Habari Njema kwa neema ya pekee aliyonijalia Mungu kwa uwezo wake mkuu.


At junjun bˈaj bˈinte, kyxolxjo iteˈxtaq axsa ex bˈaj kyqˈma: Kybˈinxsiˈn, luˈ nqˈolbˈin tiˈj Elías, a yolil Tyol Dios. 	 Baadhi ya watu waliosimama pale waliposikia hivyo, walisema, "Sikiliza! Anamwita Eliya!"


Teˈ kylonte, i ok ten qˈmalte tkyaqiljo jniˈ tqˈma angel kye. 	 Hao wachungaji walipomwona mtoto huyo wakawajulisha wote habari waliyokuwa wamesikia juu yake.


Atziˈn luˈn a qˈumj ojtxe kyuˈn xjan yolil Tyol Dios, tej kyqˈma: 	 Aliahidi hapo kale kwa njia ya manabii wake watakatifu,


Ikytziˈn, kykaˈyinktzin kyibˈa, quˈn noqtzin kyij kytzaqpiˈn t‑xtalbˈil qMan Dios. Quˈn jun xjal ikyjo, a mina tzˈel tpaˈn tibˈ tiˈj il, iky tzˈelpineˈ tzeˈnku jun tlokˈ tze xi ttzˈuˈbˈin jun aˈ kˈaxix wen. Ex bˈeˈx nnajjo tze tkyaqilx. Ikyxixsin tzˈeleˈ kyxol Ttanim Dios; bˈeˈx nchi txalpajjo txqantl nimil tuˈn jun xjal ikyjo, ex bˈeˈx nbˈaj kyyajin kyibˈ. 	 Jitahidini sana mtu yeyote asije akapoteza neema ya Mungu. Muwe waangalifu ili mti mchungu usizuke kati yenu na kuwaua wengi kwa sumu yake.


ex xi kyqanin te: Qa ajiy Crist, a skˈoˈnxix tuˈn Dios, pontzin tiˈj, ankyeˈ s‑ok tzˈajchintiy. 	 wakasema, "Haya Kristo, tutabirie; ni nani amekupiga!"


Ayiˈy werman, kynaˈnqetzinjiˈy aye yolil Tyol Dios ojtxe, tuˈn kyok te jun yekˈbˈil qe jaˈlin. Jniˈxsin sikyˈx kyiˈj, me ma ten kykˈuˈj toj tkyaqil. 	 Ndugu, mkitaka kuona mfano wa subira na uvumilivu katika mateso, fikirini juu ya manabii ambao walinena kwa jina la Bwana.


Ex ikyxjo, a Tkawbˈil Dios toj kyaˈj, tzeˈnku jun xjal, tuˈntaq t‑xiˈ toj jun tbˈe najchaq. I tzaj ttxkoˈn taqˈnil, ex xi toqxenin tpwaq kye. 	 "Itakuwa kama mtu mmoja aliyetaka kusafiri ng'ambo: aliwaita watumishi wake, akawakabidhi mali yake.


Ex tqˈma Dios te Abraham, qa tuˈntaq kynajan tyajil tzeˈnku qe bˈetin xjal toj jun txˈotxˈ nya ojtzqiˈn kyuˈn, ex qa tuˈn kyok te aqˈnil, me ntiˈ twiˈ kykˈuˈj; ex tojjo kyaje syent abˈqˈe, tuˈntaq kybˈaj yisoˈn, ex nimxtaq yajbˈil tuˈn tikyˈx kyuˈn. 	 Mungu alimwambia hivi: Wazao wako watapelekwa katika nchi inayotawaliwa na watu wengine, na huko watafanywa watumwa na kutendewa vibaya kwa muda wa miaka mia nne.


Twutzxix teˈ Tuˈjil Tyol Dios, qa n‑ok tkˈuˈjlin Diosjo a qxew, a xkyij tqˈoˈn qojxi. 	 Msifikiri kwamba Maandiko Matakatifu yamesema maneno ya bure, yanaposema: "Roho ambaye Mungu amemweka ndani yetu ana wivu mkubwa."


Atziˈn t‑xilin yol, a juntl majl, ntqˈmaˈn qa il tiˈj tuˈn tyuchˈj tkyaqiljo bˈaˈn luˈlin, a tchˈiysbˈin Dios noq tuˈn Tyol, quˈn tuˈn ntiˈ tqˈuqil, ex quˈn tuˈn kykyij ten tkyaqiljo, ayeˈ mibˈin chi luˈlin. 	 Neno hili: "tena" linatuonyesha kwamba vitu vyote vilivyoumbwa vitatetemeshwa na kutoweka ili vibaki vile visivyotetemeshwa.


Quˈn ikyxjo xkyij tyekˈin Crist; quˈn mix kubˈe tbˈinchine tzeˈnkuxjo taj. Qalaˈ, ma tzˈikyx tuˈn tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Atzin yasbˈilte s‑ok qˈoˈn, ma kubˈ tzˈaq wibˈajach. 	 Maana Kristo hakujipendelea mwenyewe; ila alikuwa kama yasemavyo Maandiko: "Kashfa zote walizokutolea wewe zimenipata mimi."


Quˈn tuˈn tsanjil Jesúsqiˈn, il tiˈj tuˈn ttzaj kyqˈoˈn nwaˈy ex nkˈwaˈy. 	 Je, hatuna haki ya kula na kunywa?


a tzaj qˈmante qeˈy tzeˈn tten, tej tlonte jun angel waˈltaq, ex tqˈma te kyjaluˈn: Chqˈonxa jun aˈla toj tnam te Jope, tuˈntzin ttzaj Simun, ojtzqiˈn tukˈa juntl tbˈi, Pegr. 	 Yeye alitueleza jinsi alivyokuwa amemwona malaika amesimama nyumbani mwake na kumwambia: Mtume mtu Yopa akamwite mtu mmoja aitwaye Simoni, kwa jina lingine Petro.


Ex bˈisbˈajilxla kyeˈy, a ayiˈy noqx nchi loˈnkuy jaˈlin, quˈn tzul jun qˈij kyibˈaja te nim waˈyaj. Ex bˈisbˈajilxla kyeˈy, loqiˈy noqx nchi tzeˈja jaˈlin, quˈn okxla kchi oqˈila, ex kchi labˈila. 	 Ole wenu ninyi mnaoshiba sasa, maana baadaye mtasikia njaa. Ole wenu ninyi mnaocheka kwa furaha sasa, maana baadaye mtaomboleza na kulia.


Xi ttzaqˈwin Jesús te: ¿Ma akutzin ma tzaj qanin te weˈy, mo at juntlj ma qˈmante tey ikyjo? 	 Yesu akamjibu, "Je, hayo ni maneno yako au wengine wamekwambia habari zangu?"


Xi tqanin juntl majl Pilat: ¿Tinquˈn? ¿Tiˈxsiˈn nya wen ma tbˈinche? chiˈ. Xi kytzaqˈwin juntl majl kujxix wen. ¡Pejkˈinka twutz cruz tuˈn tkyim! 	 Lakini Pilato akawauliza, "Kwa nini! Amefanya kosa gani?" Lakini wao wakazidi kupaaza sauti, "Msulubishe!"


Quˈn ayetziˈn nxi kybˈiˈn Tbˈanil Tqanil tiˈj Tkawbˈil Dios, me mi n‑el kynikyˈ te, ikyqetziˈn tzeˈnku ijaj i kubˈ tzˈaq toj bˈe. Jun paqx tzul tajaw il, tzeˈnku jun pichˈ, ex k‑elil tiˈn Tbˈanil Tqanil, a kux awet toj kyanmin. 	 Yeyote asikiaye ujumbe wa ufalme bila kuuelewa, ni kama zile mbegu zilizoanguka njiani; yule Mwovu huja na kunyakua kile kilichopandwa moyoni mwake.


Kyˈiwlinxix te, tuˈn xi tnimiˈn qa tuˈn tbˈajjo jniˈ saj tqˈmaˈn Dios, a tAjaw Tkyaqil, tey. 	 Heri yako wewe uliyesadiki kwamba yatatimia yale Bwana aliyokwambia."


Quˈn atziˈn intintaqa kyukˈa tzaluˈn twutz txˈotxˈ; tzuntaq nchi ok nxqˈuqiˈn, ex nchi el nkloˈn tukˈa tipiˈn, kykyaqiljo ma chi tzaj tqˈoˈn weˈy. Ex noq junchˈin ma tzˈel naj, me noq tuˈn tjapin bˈajjo tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyola. 	 Nilipokuwa nao, mimi niliwaweka salama kwa nguvu ya jina lako ulilonipa. Mimi nimewalinda, wala hakuna hata mmoja wao aliyepotea, isipokuwa yule aliyelazimika kupotea ili Maandiko Matakatifu yapate kutimia.


Ayiˈy werman, qa ma tzaj nya bˈaˈn kyiˈja, chi tzalajxa tuˈn kkyˈelix kyiˈja, 	 Ndugu zangu, muwe na furaha mnapopatwa na majaribu mbalimbali,


Me antej kˈasbˈine kubˈ meje, ex ja kubˈsin twutz te: Qˈaqˈintz tkˈuˈja wiˈja. Ok chjetil weˈ wuˈn tkyaqilx, noq tuˈn chebˈeku. 	 Huyo mtumishi mwenzake akapiga magoti, akamwomba, Unisubiri nami nitalipa deni langu lote.


Tuˈn ikyjo, bˈeˈx i xi tchqˈoˈn txqantl taqˈnil tzeˈnku te tnejil. Me ikyx bˈajjo kyiˈj, tzeˈnkuˈ bˈaj kyiˈjjo tnejil kyuˈn manil txˈotxˈ. 	 Huyo mtu akawatuma tena watumishi wengine, wengi kuliko wa safari ya kwanza. Wale wakulima wakawatendea namna ileile.


Atzin kyeˈ tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ma kyli jun kyeˈ kychwinqil toj tbˈanilx, ex tzeˈnku kyaja, ikyqetzinjiˈy tzeˈnku jun ma nimxix wakx ma bˈant, tuˈn tkubˈ bˈyet. 	 Mmeishi duniani maisha ya kujifurahisha na ya anasa. Mmejinenepesha tayari kwa siku ya kuchinjwa.


Ayeqetziˈn xjal luˈn, nchi okx kyxola te elsil kytxˈixewa, tzeˈnku n‑ok tchmoˈn Ttanim Dios tibˈ, ex qa at jun nim waˈn nbˈaj. Aye xjal n‑ok kyqˈoˈn kyibˈ te nimil, me nya nimilqe. Noq nchi tzeˈn ex nchi xmayin kyiˈja. Noq nchi bˈet waˈl, ex mina n‑el kynikyˈ te, tzeˈn t‑xilin kychwinqil twutz qMan Dios. Oˈkx n‑ok tilil kyuˈn te kyex, ex ntiˈ nchi bˈisin tiˈj juntl. Ntiˈ tajbˈin, ikyxjo tzeˈnku muj ntiˈ jbˈal toj, ex bˈeˈx nxi tiqin kyqˈiqˈ. Ex aye xjal luˈn ikyqexjo tzeˈnqe tze nchi jatz xbˈoqit; nyakuj kabˈe maj nchi kyim: Tnejil, tuˈn ntiˈl kywutz n‑el, ex tkabˈ, ntzqij kylokˈ. Tuˈn ikyjo, kxel toj qˈaqˈ te jun majx. Ex ikyxjo ok chi xeˈljo xjal luˈn toj qˈaqˈ. 	 Kwa makelele yao yasiyo na adabu, watu hao ni kama madoa machafu katika mikutano yenu ya karamu ya Bwana. Hujipendelea wao wenyewe tu, na wako kama mawingu yanayopeperushwa huko na huko na upepo bila ya kuleta mvua. Wao ni kama miti isiyozaa matunda hata wakati wa majira yake, wamekufa kabisa.


quˈn iteˈx jweˈl weˈ witzˈin. Maˈtzintla yolin Lázarotz kyukˈa, tuˈntzintla mi chi tzaje tzaluˈn, tojjo najbˈil te nimx kyixkˈoj. 	 maana ninao ndugu watano, ili awaonye wasije wakaja huku kwenye mateso.


Tkyaqil nimil tzaluˈn nkyqˈmaˈn tqanil tiˈj Demetrio, qa bˈaˈn taˈye toj tkyaqil, qa ikyx nbˈantjo tuˈn, tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn Tyol Dios, a twutzxix. Ex ajinqoˈy nqo qˈmante, ex tzeˈn te bˈiˈn tuˈn, twutzx qeˈ qo yolin. 	 Kila mtu anamsifu Demetrio; naam, ukweli wenyewe unamsifu. Nasi pia tunatoa ushahidi wetu juu yake, nawe wajua kwamba tunachosema ni kweli.


Me atzinte Pabl otaq tqane teˈ, tuˈn t‑xi nsmaˈn tzma Rom tukˈa tnejilxix kawil tuˈn tok toj xjelbˈil. Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx xi nqˈmaˈn tuˈn tten toj tze, tzmaxi aj tten ambˈil weˈy, tuˈn t‑xi smet, chi Festo. 	 Lakini Paulo alikata rufani, akaomba aachwe kizuizini mpaka uamuzi wa shauri hilo ufanywe na Kaisari. Kwa hiyo niliamua akae kizuizini mpaka nitakapoweza kumpeleka kwa Kaisari."


Kykaˈyinkutziˈn; ayinkuy ma chin kubˈ tzˈibˈiˈnte luˈn tukˈa ma nmaq ntzˈibˈiˈn. 	 Tazameni jinsi nilivyoandika kwa herufi kubwa, kwa mkono wangu mwenyewe.


Tzeˈnkutziˈn kye xjal tzaluˈn twutz txˈotxˈ, qa kyaj tuˈn kyqˈman tiˈj jun tiˈ, qa twutzx mo minaj, il tiˈj tuˈn kykujsinte kyyol tiˈj tbˈi jun aˈla, a nimxixtl toklin tzeˈnku kye. Ex noq tuˈn kyyol ikyjo, bˈeˈx nkubˈ kykˈuˈj. 	 Watu wanapoapa, huapa kwa mmoja aliye mkuu zaidi kuliko wao, na kiapo hicho husuluhisha ubishi wote.


Ante Salomón ttata Roboam, a ttata Abías, a ttata Asa, 	 Solomoni alimzaa Rehoboamu, Rehoboamu alimzaa Abiya, Abiya alimzaa Asa,


Xitzin ttzaqˈwin Simun kyjaluˈn: Kux chi naˈn Diosa wiˈja, tuˈntzintla mi tzikyˈe wiˈja tkyaqiljo ma bˈaj kyqˈmaˈn weˈy. 	 Simoni akajibu, "Tafadhali, niombeeni kwa Bwana lisije likanipata lolote kati ya hayo mliyosema."


Atzin tqaniljo tzaj xnaqˈtzin qeˈy tuˈn Jesús, ex axsin nxi qxnaqˈtzinjiˈy kyeˈy. Atzin tqaniljo lo: Ate Dios spikyˈin, ex ntiˈx chˈin qxopin tukˈa. 	 Basi, habari tuliyoisikia kwake Yesu na tunayowahubirieni ndiyo hii: Mungu ni mwanga na hamna giza lolote ndani yake.


Xitzin tqanin Jesús: ¿Tiˈchaqtzin ma bˈajtz? Chi chiˈ kyjaluˈn: At jun te ma bˈaj tiˈj jun aj Nazaret, a Jesús tbˈi. Nimxtaq tipin tbˈinchbˈin exqetziˈn jniˈ tyol twutz Dios ex twutz tkyaqil xjal. 	 Naye akawajibu, "Mambo gani?" Wao wakamjibu, "Mambo yaliyompata Yesu wa Nazareti. Yeye alikuwa nabii mwenye uwezo wa kutenda na kufundisha mbele ya Mungu na mbele ya watu wote.


Atzin teˈ tok kybˈiˈn te qya, qa otaq jatz anqˈin Jesús, ex qa otaq tli, mi xi kynimine. 	 Lakini waliposikia ya kwamba Yesu yu hai na kwamba Maria Magdalene amemwona, hawakuamini.


Otaq kubˈ tpaˈn Jesús waˈyaj kaˈwnaq qˈij ex kaˈwnaq qnikyˈin, tuˈn tnaˈn Dios. Tuˈnpetziˈn, tzaj waˈyaj tiˈj. 	 Akafunga siku arubaini mchana na usiku, na mwishowe akaona njaa.


Tzˈibˈinkujiy lo te nejinel toj Ttanim Dios toj tnam Tiatira: Ikytzin ntqˈmaˈn Jesús, a Tkˈwal Dios, a iteˈ tbˈaqˈ twutz, ikyjo tzeˈnku taqˈ qˈaqˈ njulin wen, ex ayetzin tqan nchi tilkˈaj tzeˈnku jun kxbˈil ntzˈiltzˈin wen: 	 "Kwa malaika wa kanisa la Thuatira andika hivi: "Huu ndio ujumbe wa Mwana wa Mungu, ambaye macho yake yametameta kama moto, na miguu yake inang'aa kama shaba iliyosuguliwa.


Lidiataq teˈ jun tbˈi, te aj Tiatira, ex jun kˈayiltaq tbˈanil xbˈalin, a wiˈyilxix. Ajo qya lo, a bˈaˈnxixtaq kˈulin twutz Dios, ex nbˈintaq tiˈjjo nyolajtztaq. Ok tyekin Dios tanmin, tuˈn tok tbˈiˈnxixjo, a nqˈumletaq tuˈn Pabl. 	 Miongoni mwa wale waliotusikiliza alikuwa mwanamke mmoja mcha Mungu aitwaye Ludia mwenyeji wa Thuatira, ambaye alikuwa mfanyabiashara ya nguo za kitani za rangi ya zambarau. Bwana aliufungua moyo wake hata akayapokea yale maneno Paulo aliyokuwa anasema.


Tbˈajlinxitzin naˈn Dios, jawtzin weˈkstz, exsin aj meltzˈaj kykˈatzjo t‑xnaqˈtzbˈin, me noqtaql nchi ktanl kyeˈ tuˈn bˈisbˈajil, tej kyel jyet. 	 Baada ya kusali, aliwarudia wanafunzi wake, akawakuta wamelala, kwani walikuwa na huzuni.


Toj tox majin, xi tqˈmaˈn Pilat kye kyjaluˈn: Qalaˈ, ¿Tiˈxixsin iltz ma bˈant tuˈn? Ntiˈx wetza til ma jyet wuˈn, a atit kyimin tiˈj. Ok kˈwel jubˈchit tetz, me bˈeˈx kxel ntzaqpiˈn, aj tbˈaj jubˈchit. 	 Pilato akawaambia mara ya tatu, "Amefanya kosa gani? Sioni kosa lolote kwake linalomstahili auawe; kwa hiyo nitampiga viboko, halafu nimwachilie."


Tuˈnpetziˈn, xi kyqˈmaˈn te qya: Atzin jaˈlin mapen txi qniminx qe nya noq tuˈn saj tqˈmaˈn qeˈy; qalaˈ awokuxix qe ma qo ok bˈinte te, ex ma tzˈel qnikyˈa te, qa twutzxix ate Cristjo, a Kolil te tkyaqilxjal twutz txˈotxˈ. 	 Wakamwambia yule mama, "Sisi hatuamini tu kwa sababu ya maneno yako; sisi wenyewe tumesikia, na tunajua kwamba huyu ndiye kweli Mwokozi wa ulimwengu."


Ma qˈaqˈin tkˈuˈj Dios wiˈja jaˈlin, tuˈn mina chi yolbˈine xjal wiˈja, tuˈn ntiˈx jun wala otaq tzul, chi Lisabetjo. 	 "Hivi ndivyo alivyonitendea Bwana; ameniangalia na kuniondolea aibu niliyokuwa nayo mbele ya watu."


Ex ante qkˈuˈjbˈiljo nimxix toklin, tuˈn t‑xi qqˈoˈn qchwinqil noq tuˈn tpaj qukˈa. 	 Hakuna upendo mkuu zaidi kuliko upendo wa mtu atoaye uhai wake kwa ajili ya rafiki zake.


tuˈn tok te t‑xel Judas, a toktaq te tsanjil Jesús, me bˈeˈx s‑el tiˈn tibˈ tuˈn til. Tuˈntziˈn, bˈeˈx xi qˈoˈn Judas tojjo najbˈil te chojbˈil il. 	 ili achukue nafasi hii ya huduma ya kitume aliyoacha Yuda akaenda mahali pake mwenyewe."


Ex ax Abraham tok te nim toklin kyxol kykyaqiljo xjal, ayeˈ tok kyechil tiˈj kychibˈjil, ex lipcheqek tiˈjjo tnimbˈil Abraham, a attaq, tej naˈmxtaq tok techil. 	 Vilevile yeye ni baba wa wale waliotahiriwa; lakini si kwa kuwa wametahiriwa, bali kwa sababu wanafuata njia ileile ya imani baba yetu Abrahamu aliyofuata kabla ya kutahiriwa.


Bˈeˈx meltzˈaj kykˈatz oxe t‑xnaqˈtzbˈin. Atzaj teˈ tul kykˈatz, xi tqˈmaˈn te Pegr: ¿Ma mitzin s‑elx jun or kywatla wukˈiy? 	 Akawaendea wale wanafunzi, akawakuta wamelala. Akamwambia Petro, "Ndiyo kusema hamkuweza kukesha pamoja nami hata saa moja?


Atzaj teˈ kybˈinte Parisey kyyolxjal nkyqˈmaˈn tiˈj Jesús, i jaw labˈte tiˈj, ex i kyij toj wen kyukˈa kynejil pale, tuˈn tkux kyjpuˈn toj tze. Bˈaj xi kychqˈoˈn xqˈuqil teˈ tnejil ja te naˈbˈl Dios, tuˈn tok kytzyuˈn. 	 Mafarisayo waliwasikia watu wakinong'ona maneno hayo juu ya Yesu. Basi, wao pamoja na makuhani wakuu wakawatuma walinzi wamtie nguvuni.


Atzaj teˈ kybˈaj noj wen, tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Kychmoˈnksjiˈy tbˈuchil, a ma kyij, tuˈntzin ntiˈx chˈin tuˈn tkubˈ naj. 	 Watu waliposhiba Yesu akawaambia wanafunzi wake, "Kusanyeni vipande vilivyobaki visipotee."


Kyqˈonka tilil tiˈj kynimbˈila, ex mi chi kubˈ numja. Qalaˈ chi ajbˈinxita te qAjaw tukˈa tkyaqil kyanmiˈn. 	 Msilegee katika bidii, muwe wachangamfu rohoni katika kumtumikia Bwana.


Atzin jaˈlin, ma kybˈi qa tkyaqiljo ma tzaj tqˈoˈn weˈy tukˈiy ntzaja. 	 Sasa wanajua kwamba kila ulichonipa kimetoka kwako.


Ikytziˈn, o japin bˈajjo a otaq bˈaj tqˈmaˈn Jesús, qa iltaq tiˈj tuˈn tkyim twutz cruz, quˈn ikytaqtzin tumiljo tuˈn tkyim jun aj il toj kykawil aj Rom. 	 (Ilifanyika hivyo yapate kutimia maneno aliyosema Yesu kuonyesha atakufa kifo gani.)


Ex nkyqˈmaˈn: Noqit otaq qo itzˈje tojjo kyqˈijil qtzan qchman ojtxe, nyajinqotla xqo mojin tuˈn kybˈyetjo yolil Tyol Dios. 	 Mwasema: Kama sisi tungaliishi nyakati za wazee wetu hatungalishirikiana nao katika mauaji ya manabii!


Ikytziˈn tzeˈnku ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Chi okxa xjan, quˈn xjanqin weˈch. 	 Maandiko yasema: "Muwe watakatifu, kwa kuwa mimi ni mtakatifu."


Aj kykaniˈn tja, chi qˈolbˈiˈn tukˈa mutxbˈil kyeˈ najleqe antza tukˈa tnukˈbˈil Dios. 	 Mnapoingia nyumbani wasalimuni wenyeji wake.


Atzin jaˈlin, qa ikyjo, ¿Tiˈxixsin tajbˈintzjo tuˈn qok te Judiy, ex tiˈxixsin ktzajil tqˈoˈn a tuˈn tok qechil? 	 Basi, Myahudi ana nini zaidi kuliko watu wengine? Au kutahiriwa kuna faida gani?


Ayiˈy werman, waja tuˈn tel kynikyˈa teˈ yol ewintaq ojtxe, tuˈntzin mi tzˈok kyqˈoˈnexix kyibˈa te aj nabˈl: Ayetziˈn junjun aj Judiy ma kubˈ kychˈuẍsin kyanmin, nya te jun majx; qalaˈ noq tuˈn tjapin bˈaj kybˈaja, aye nya Judiyqiy, toj kynimbˈil. 	 Ndugu zangu, napenda mjue ukweli huu uliofichika msije mkajiona wenye akili sana. Ukaidi wa Wayahudi ulikuwa ni wa muda tu, mpaka watu wa mataifa mengine watakapokuwa wamemfikia Mungu.


Me ante Pegr xi ttzaqˈwin: WAjaw, qa ajiy, qˈmantza tuˈn nxiˈy tkˈatza tibˈaj aˈ. 	 Petro akamwambia, "Bwana, ikiwa ni wewe kweli, amuru nitembee juu ya maji nije kwako."


Tuˈnpetziˈn, ankyeˈ xjal at tnimbˈil wiˈja, ktzajil qˈoˈn txqantl, tuˈntzin tchˈiyxixjo tnimbˈil. Ex ankyeˈ xjal noq nkaˈmin tkˈuˈj tiˈj tnimbˈil, kyjaˈpe k‑elil qˈiˈne teˈ chˈin at. 	 Maana, aliye na kitu atapewa na kuzidishiwa; lakini yule asiye na kitu, hata kile alicho nacho kitachukuliwa.


Ex nkyqˈmaˈn qa qˈuqlik kykˈuˈja tiˈjjo tulil juntl majl Tkˈwal Dios toj kyaˈj, a jatz anqˈin juntl majl tuˈn kyxol kyimnin, ex ax kklolqe tojjo kawbˈil kujxix, a tzul kanin. 	 na sasa mwamngojea Mwanae ashuke kutoka mbinguni, Yesu, ambaye Mungu alimfufua kutoka wafu, na ambaye anatuokoa katika ghadhabu ya Mungu inayokuja.


Bˈaˈn tuˈn ttzaj qnaˈn, qa ntiˈ kawbˈil ntzaj kyibˈajjo nkubˈ kybˈinchin wen, qalaˈ kyibˈajjo nchi bˈinchin nya wen: Tzeˈnqeku xjal n‑el kyiˈjlin kawbˈil, ex kykyˈeˈ tuˈn kynimin, ex aye nya bˈaˈnqe, ex aj ilqe, ex aye kykyˈeˈ tuˈn t‑xi kynimin qMan Dios exsin Tyol, ex aye nkubˈ kybˈyoˈn kyman ex kytxu, ex kykyaqiljo bˈyol xjal, 	 Lakini tunapaswa kukumbuka kwamba sheria haziwekwi kwa ajili ya watu wema, bali kwa ajili ya wahalifu na wasiotii, wasiomcha Mungu na wenye dhambi, watu wasio na dini na wa kidunia. Watu wanaowaua baba na mama zao, au wauaji wowote wale;


Tkyaqil qˈij n‑ok kychmoˈntaq kyibˈ toj tnejil ja te naˈbˈl Dios. Ex tojile kyja, jaˈ nkubˈe ikyˈsittaqjo Xjan Wabˈj, ex tuˈn kywaˈn junx tukˈa tzaljbˈil ex tmutxbˈil kyanmin. 	 Waliendelea kukutana pamoja kila siku Hekaluni. Lakini wakati wa kumega mkate, walikutana katika nyumba zao na wakakishiriki chakula hicho kwa furaha na moyo mkunjufu.


Quˈn junxchˈin qeˈ qteˈn tukˈa nMaˈn. 	 Mimi na Baba, tu mmoja."


Bˈiˈn kyuˈn, qa a Klolqe Jesús tzˈaqlexix toj tkyaqil. Tuˈn ikyjo, il tiˈj tuˈn tel kynikyˈa te, qa kykyaqiljo nchi bˈet tzˈaqlexix toj kychwinqil, o chi ok te Tkˈwal Dios. 	 Mnajua kwamba Kristo ni mwadilifu kabisa; basi, mnapaswa kujua pia kwamba kila mtu atendaye mambo adili ni mtoto wa Mungu.


Me in kux qˈoˈn kyuˈn wukˈiˈy toj jun ma tij chiˈl, tuˈn nkutz qˈoˈn toj jun tẍutil tape tiˈjile tnam. Ikytziˈn, in tzaqpajiˈy toj kyqˈobˈ. 	 Lakini, ndani ya kapu kubwa, niliteremshwa nje kupitia katika nafasi ukutani, nikachopoka mikononi mwake.


Tbˈajlinxiˈ ikyjo, tjapin kanin qˈij, jaˈ tuˈn kyxiˈye txjol tiˈj nana, tuˈn tsaqix tuˈn titzˈjlin neˈẍ, tzeˈnku ntenetaq toj tkawbˈil Dios. Ex xi kyiˈn neˈẍ tzma Jerusalén, tuˈn t‑xi kyqˈoˈn toj tqˈobˈ Dios. 	 Siku zilipotimia za Yosefu na Maria kutakaswa kama walivyotakiwa na Sheria ya Mose, wazazi hao walimchukua mtoto, wakaenda naye Yerusalemu ili wamweke mbele ya Bwana.


Ex mi txi kyqˈoˈn kyibˈa noqx tuˈn tnoj kykˈuˈja tuˈn qˈeˈn, quˈn nqox tiˈn te toj jun qchwinqil, a nlay tzyet. Qalaˈ kyqˈoˈnx kyibˈa tuˈn tnoj kyanmiˈn tuˈn Xewbˈaj Xjan. 	 Acheni kulewa divai maana hiyo itawaangamiza, bali mjazwe Roho Mtakatifu.


Qalatziˈn tbˈajlinxiˈ aye qˈij anetziˈn, chi Dios, kbˈantil wuˈn jun akˈaj tumil kyukˈa tkyaqil xjal, ayeˈ tzajninqe tiˈj Israel kyjaluˈn: Kˈwel nkawbˈila toj kynabˈl. Ex kyjel ntzˈibˈiˈn toj kyanmin. Oktzin kchin okiltza te kyDios te jun majx. Ex ayetzin kyetz kchi okil te Ntanima. 	 Na hili ndilo agano nitakalofanya na watu wa Israeli siku zijazo, asema Bwana: Nitaweka sheria zangu akilini mwao, na kuziandika mioyoni mwao. Mimi nitakuwa Mungu wao, nao watakuwa watu wangu.


Ex majqexjo pale jaˈlin kyxol Judiy, ayeˈ nchi peyin tlajajin kykanebˈ kyxjalil, noq xjalxiqe. Ex tuˈn xjalxiqe, te kyiminqe. Me metziˈn te Melquisedec, mina; qalaˈ nyakuj itzˈ teˈ te jun majx, ikyxjo tzeˈnkuˈ ntqˈmaˈn Tuˈjil Tyol Dios. Tuˈn ikyjo, nimxixtl toklin Melquisedec kyibˈaj pale tzajninqe tiˈj Leví. 	 Tena, hao makuhani wanaopokea sehemu ya kumi, ni watu ambao hufa; lakini hapa anayepokea sehemu ya kumi, yaani Melkisedeki, anasemekana kwamba hafi.


Nimx jaw bˈisin Jesús tuˈn nimxtaqjo kyixkˈoj tuˈn tikyˈx tuˈn. Me tuˈn ikyjo, jaw tiˈnxix tqˈajqˈojil twiˈ tuˈn tnaˈn Dios. Tuˈnpetziˈn, ox txˈuljinx aˈ tiˈj, nchi kubˈik tzˈaq twutz txˈotxˈ, ex ikytaq chi kaˈyin tzeˈnku chikyˈ. 	 Akiwa katika uchungu mkubwa, alisali kwa bidii zaidi; na jasho likamtoka, kama matone ya damu, likatiririka mpaka chini.


Kyxoljo wuq, at jweˈ ma chi ikyˈ, ex jun nkawin jaˈlin, ex juntl naˈm tul. Me ajtzin tuljo a naˈm tul kyxoljo wuq, nya nim tqan ktenbˈil. 	 Kati ya hao wafalme saba, watano wamekwisha angamia, mmoja anatawala bado, na yule mwingine bado hajafika; na atakapofika atabaki kwa muda mfupi.


A qmujbˈil qibˈ kyukˈa nya Judiyqe, bˈeˈx qˈumle toj Tuˈjil Tyol Dios kyuˈn yolil Tyol. Chiˈ kyjaluˈn: 	 Jambo hili ni sawa kabisa na maneno ya manabii, kama Maandiko Matakatifu yasemavyo:


I xi ttxkoˈn Jesús jniˈ xjal tkˈatz, ex xi tqˈmaˈn kye: Chin kybˈintziˈn, ex tzˈelku kynikyˈa te: 	 Yesu aliuita tena ule umati wa watu, akawaambia, "Nisikilizeni nyote, mkaelewe.


Noqx teˈ t‑xi tqˈmaˈn ikyjo te txin, bˈeˈx jaw weˈks, ex el bˈet, quˈn te kabˈlajaj abˈqˈetaqjo txin, a otaq kyim. Jotxjo jniˈ xjal bˈeˈx i bˈaj jaw kaˈylaj, tuˈn kylonte ikyjo. 	 Mara msichana akasimama, akaanza kutembea. (Alikuwa na umri wa miaka kumi na miwili.) Hapo watu wakashangaa kupita kiasi.


Me ayetzin kyeˈ kynejil pale exqetziˈn nejinel kye aj Judiy, i bˈaj kyxmoxin jniˈ xjal, tuˈn t‑xi kyqanin tuˈn t‑xi ttzaqpiˈn Barrabás, ex tuˈn tkubˈ bˈyoˈn Jesús. 	 Lakini makuhani wakuu na wazee wakawashawishi watu waombe Baraba afunguliwe na Yesu auawe.


Ex tuˈn mi chi elqˈin jun tiˈ exla qa tal netzˈ, qalaˈ tuˈn kyokx jikyinxix wen toj tkyaqil, tuˈn tel kynikyˈxjal, qa a xnaqˈtzbˈil tiˈj Dios ex Klolqe Jesús, tbˈanilxix. 	 au kuiba vitu vyao. Badala yake wanapaswa kuonyesha kwamba wao ni wema na waaminifu daima, ili, kwa matendo yao yote, wayapatie sifa njema mafundisho juu ya Mungu, Mwokozi wetu.


Me ante angel tzunxtaq nqoptzˈajx tzeˈnku xloqˈlin kyaˈj, ex tok jun t‑xbˈalin manyor sjaninx wen, tzeˈnku ttxa cheˈw. 	 Alionekana kama umeme na mavazi yake yalikuwa meupe kama theluji.


Ex xi t‑xoˈn tojjo jul te kawbˈil, a jaˈ kuxe tjpuˈne, ex kubˈ tqˈon jun kujsbˈil teˈ jupbˈilte, tuˈntzin mi sbˈuˈnetl tibˈaj tkyaqil xjal twutz txˈotxˈ, tzmaxiˈ aj tjapin mil abˈqˈe. Tbˈajlinxiˈ mil abˈqˈe, kjawitz tzaqpet jun jteˈbˈin qˈij. 	 Malaika akalitupa Kuzimu, akaufunga mlango wa kuingilia huko na kuutia mhuri ili lisiweze tena kuyapotosha mataifa mpaka hapo miaka elfu moja itakapotimia. Lakini baada ya miaka hiyo ni lazima lifunguliwe tena, lakini kwa muda mfupi tu.


tuˈn kykanin tzma ttxaˈn txˈotxˈ te Misia. Antza, kubˈe kynaˈbˈlin, tuˈn kyokx toj txˈotxˈ te Bitinia, me juntl majl, mix ttziye Xewbˈaj Xjan, a T‑xew Jesús. 	 Walipofika kwenye mipaka ya Musia, walijaribu kuingia mkoani Bithunia, lakini Roho wa Yesu hakuwaruhusu.


¿Ma junxsin tten tja Dios tukˈa jun twutzbˈiyil? Quˈn ayetzin kyeˈ ma chi oka te tja Dios itzˈxix, tzeˈnkuxjo tqˈma Dios toj Tyol: Kchin tenbˈila kyukˈiy, ex kchin bˈetila kyxola. Ex ayiˈn kchin okil te kyDiosa, ex ayetzin kyeˈ, kchi okil te Ntanima, chiˈ. 	 Hekalu la Mungu lina uhusiano gani na sanamu za uongo? Maana sisi ni hekalu la Mungu aliye hai. Kama Mungu mwenyewe alivyosema: "Nitafanya makao yangu kwao, na kuishi kati yao; Nitakuwa Mungu wao, nao watakuwa watu wangu."


Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx tzaj tqˈmaˈn angel weˈy: ¿Tiquˈn njaw kaˈylaja? Kxel nchikyˈbˈiˈn teˈy a t‑xilin qya, a mix aˈl n‑el tnikyˈ te, exsin ma tij txuk, a iqilte, a at wuq twiˈ ex lajaj tkach. 	 Lakini malaika akaniambia, "Kwa nini unashangaa? Mimi nitakuambia maana iliyofichika ya mwanamke huyu na mnyama huyo amchukuaye ambaye ana vichwa saba na pembe kumi.


kyiˈjjo nxjalila, aye wermana te nxeˈchila. Quˈn wajatlaˈy tuˈn woka te kyxel tjaqˈ tqanbˈil qMan Dios, ex tuˈn wel paˈn tiˈj Crist, noqitla tuˈn kykletku nxjalila, aye a naˈmx kynimin, a junx tzajnin qyajila kyukˈa. 	 kwa ajili ya watu wangu, walio damu moja nami! Kama ingekuwa kwa faida yao, ningekuwa radhi kulaaniwa na kutengwa na Kristo.


Ajtzin tnoj, aye kyiẍil kjawitz kyiˈn tzma ttzi aˈ. Antza, kchi kˈwele qeye skˈol teˈ kyiẍ. Ayetziˈn wen, kchi xel kˈuˈyit toj chiˈl; ex ayetziˈn mina, chi xel kyxoˈn. 	 Ulipojaa, watu waliuvuta pwani, wakaketi, wakachagua samaki wazuri wakawaweka ndani ya vikapu vyao, na wabaya wakawatupa.


Ex bˈiˈn kyuˈn, qa toj kynimbˈil aj Judiy, nimxtaq otaq tzˈel nnikyˈa te, kywutzjo txqantl nxjalila, ayeˈ junxtaq qabˈqˈiˈy kyukˈa. Quˈn ayiˈn nimxtaq ipbˈil intinkiˈy tuˈn tjapin bˈajjo jniˈ tumil kyij qˈoˈn kyuˈn qtzan nxjalila ojtxe. 	 Naam, mimi niliwashinda wengi wa wananchi wenzangu wa rika langu katika kuizingatia dini ya Kiyahudi, nikajitahidi sana kuyashika mapokeo ya wazee wetu.


Me metzin kye nimil, a tzˈaqle taˈ kynabˈl, wen teˈ te kye tkyaqil. Me ayetzin kye nya tzˈaqle toj kynabˈl, tkyaqil n‑ok kyqˈoˈn te nya wen, tuˈn ma naj kyanmin ex kynabˈl tuˈn il. 	 Kila kitu ni safi kwa watu walio safi; lakini hakuna chochote kilicho safi kwa wale waliochafuliwa na wasioamini, maana dhamiri na akili zao zimechafuliwa.


Me aye xjal lo kxel qqˈmaˈn kye toj tbˈi qAjaw Jesucrist, tuˈn kyaqˈnin, tuˈntzintla tkanbˈitjo telix kyqˈij kyuˈn. 	 Kwa jina la Bwana wetu Yesu Kristo tunawaamuru na kuwaonya watu hao wawe na nidhamu na kufanya kazi ili wajipatie maslahi yao wenyewe.


Twutzxix kxel nqˈmaˈn ayiˈn, a nmaq kawil, kyeˈy: Ex okxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, tkyaqilxjo xkubˈ kybˈinchiˈn tiˈj jun tal yaj mo tiˈj jun aˈla, a kˈuˈjlinkxix wuˈn, toj twutz Dios, wiˈja s‑oke kybˈinchiniˈy. 	 Mfalme atawajibu, Kweli nawaambieni, kila kitu mlichomtendea mmojawapo wa hawa ndugu zangu wadogo, mlinitendea mimi.


Chiˈ kyjaluˈn: Tzˈibˈin taˈ teˈ, qa iltaq tiˈj tuˈn nkyima, ayiˈn Crist, me toj toxin qˈij, iltaq tiˈj tuˈn njatz anqˈiˈn juntl majl kyxol kyimnin. 	 Akawaambia, "Ndivyo ilivyoandikwa, kwamba Kristo atateswa na siku ya tatu atafufuka kutoka wafu,


Texjo paq, tej tkubˈ juktzˈaj jun muj kyibˈaj. Ex tojjo muj etz yolin jun tqˈajqˈojil, ex tqˈma: Axixpen wejiˈy Nkˈwal lo kˈuˈjlinxix wuˈn. ¡Kybˈinkujiˈy Tyol! 	 Kisha likatokea wingu likawafunika, na sauti ikasikika kutoka katika hilo wingu, "Huyu ni Mwanangu mpendwa, msikilizeni."


¿Tzeˈntzintz toj kywutza? ¿Ma man chin kˈuˈl wetza noq tuˈn kytzalajxjal tzaluˈn twutz txˈotxˈ? ¡Me twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, aj qa mina! Qalaˈ ma chin kˈuˈl weˈ noq tuˈn nqˈoˈn qˈoj kyxolxjal. 	 "Msidhani kwamba nimekuja kuleta amani duniani. Sikuja kuleta amani bali upanga.


¿Ma nya otaq txi qqˈmaˈn kujxix wen kyeˈy, tuˈn mina chi xnaqˈtzinila tiˈjjo ichin Jesús? ¿Me titziˈn ma kubˈ kybˈinchiˈn? Ma bˈaj kyyoliˈn kyxol kykyaqil xjal te Jerusalén a xnaqˈtzbˈil. Ex kyaja tuˈn tok kyqˈoˈn te qpaja a tkyimliˈn ichin anetziˈn, chiˈ. 	 "Tuliwakatazeni waziwazi kufundisha kwa jina la mtu huyu; sasa mmeyaeneza mafundisho yenu pote katika Yerusalemu na mnakusudia kutuwekea lawama ya kifo cha mtu huyo."


Ayiˈy werman, kˈuˈjlinqiˈy wuˈn; mi txi kyqˈoˈn t‑xeljo nya wen tukˈa nya wen; qalaˈ kyqˈonkja tukˈa Dios, quˈn ate Dios kkawil. Quˈn ikytziˈn ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Quˈn ayin weˈ at woklin tuˈn nkawiˈn; ex wukˈa weˈ kxelile, chi qAjaw. 	 Wapenzi wangu, msilipize kisasi, bali mwachieni Mungu jambo hilo; maana Maandiko Matakatifu yasema: "Kulipiza kisasi ni shauri langu; mimi nitalipiza asema Bwana."


Tej kyetz antza, jyet jun ichin kyuˈn aj Cirene, Simun tbˈi, ex ok kyqˈoˈn il tij tuˈn t‑xi tiqin tcruz Jesús, 	 Walipokuwa wakienda, wakamkuta mtu mmoja jina lake Simoni, mwenyeji wa Kurene, wakamlazimisha kuuchukua msalaba wake Yesu.


Kubˈ meje twutz, ex ja kubˈsin twutz te: Ajo nkˈwala txin luˈ nkyim. Ku tzaja qˈol tqˈobˈa tibˈaj, tuˈn mina kyime, chiˈ. 	 akamsihi akisema, "Binti yangu mdogo ni mgonjwa karibu kufa. Twende tafadhali, ukamwekee mikono yako, apate kupona na kuishi."


Quˈn twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa nimjo yolil Tyol Dios ojtxe, ex nim xjal wen kyajtaq tuˈn kylon teˈ a kyeˈ ma kyli jaˈlin, ex tuˈn kybˈin teˈ a kyeˈ ma kybˈi jaˈlin, me mix bˈaje ikyjo. 	 Kweli nawaambieni, manabii na watu wengi wema walitamani kuyaona yale mnayoyaona, wasiyaone, na kuyasikia yale mnayoyasikia, wasiyasikie.