Jesús ñanemboʼe vaʼekue jajerure hag̃ua Ñandejárape: “Tou ne Rréino, tojejapo ne rembipota yvy ape ári yvagapeguáicha” (Mateo 6:10). 	 (Matéus 6:10) Kraton kuwi maksudé pamréntahan sakdonya sing dipimpin karo Yésus sing bakal nggentèni kabèh pamréntahané manungsa.


Arakaʼeve ndacheresaraimoʼãi upévagui. 	 Kuwi pengalaman sing nyenengké banget.


Jonatán ha Abner ohecha kuri David orahárõ guare Goliat akãngue Saúlpe. 	 Yonatan dadi kanca lan setya karo Dawud.


“Anína nerasẽ, Ñandejárango oikuaa mbaʼépa iporãve”. 	 ”Iki kersané Gusti, ndhuk. . . .


La Biblia heʼi: “Ndaiporimoʼãvéima ni peteĩ gérra ko yvy ape ári, pórke Ñandejára omopẽ umi flécha ha umi lánsa, ha ohapy umi kárro ojepurúva gerrahápe” (Salmo 46:9, TNM). 	 Yéhuwah ”kang ngendhakaké peperangan nganti tumeka ing pungkasaning bumi, kang mutung gandhéwa sarta mapakaké tumbak”.


Al ótro día umi guárdia ohejáma asẽ che kalavósogui. 	 Aku ngliwati tahanan sing gedhé dhuwur.


Heʼi voi chupekuéra: “Peñeñangarekóke umi mboʼehára leipeguágui. 	 Yésus mulang para rasulé bèn ora ”mréntah marang” wong liya.


Koʼã ha hetave ehémplo ohechauka siertoha la Biblia heʼíva: “Opa mbaʼe oĩva Ñandejára Ñeʼẽme ojehai ijespíritu rupive. 	 Kuwi lagi sebagéan conto sing mbuktèkké nèk Alkitab kuwi pancèn isa dipercaya.


Péro ñanemanduʼa vaʼerã avei Ñandejára ndoipotaiha avave omano, síno oipota umi hénte iñañáva okambia ikatu hag̃uáicha ojesalva (Ezequiel 33:11). 	 (Yéheskièl 33:11) Merga ”karsané aja nganti ana wong kang nemu bilai” ing Armagédhon, Yéhuwah péngin kabar apik bab Yésus ”kawartakaké ing saindenging jagad minangka paseksi marang sakabèhing bangsa” sakdurungé Armagédhon teka.


4 Jehová oinvita vaʼekue avei hetave persónape ombaʼapo hag̃ua hendive. 	 4 Bar kuwi, Yéhuwah ngajak wong-wong liya nyambut gawé bareng.


¿Mbaʼépa jajapóta jahayhúramo Jehovápe? 	 Apa buktiné nèk rasa tresna karo Gusti Allah mbantu awaké dhéwé tetep setya?


¿Mbaʼépa oiko hesekuéra upévare? 	 Akibaté, Adam lan Hawa mati persis kaya sing dikandhakké Gusti Allah.


Haʼe heʼi chupekuéra oiporavo hag̃ua peteĩ kuimbaʼépe oñorairõ hag̃ua hendive, ha oganataha la gérra pe ojuka raẽvéva ikontráriope (1 Samuel 17:4-10). 	 Dhèwèké nantang sapa waé sing wani tandhing siji lawan siji.—1 Samuèl 17:4-10.


3 PORANDU: ¿Mbaʼépa pe espíritu sánto? 	 3 PITAKONAN: Roh Suci kuwi apa?


UMI OHÓVA YVÁGAPE KO YVY APE ÁRIGUI 	 WONG-WONG SING DIPILIH MUNGGAH SWARGA


Kuatiarogue mbojoapy 	 Tengeri Kaca Iki


“María [...] oguapy Jesús ypýpe ha ojapysaka hese. 	 “Maryam . . . ngrungokaké piwulangé Gusti Yésus.


Ojerure avei Ñandejárape toipytyvõ chupe ojerrekupera jey hag̃ua. 	 Dawud uga njaluk dhèwèké bèn cepet mari lan séhat manèh.


Antonio situasión katu ivaivéntema, haʼe oñenvisiaite vaʼekue pe pornografíare. 	 Dhèwèké ngedohi amoralitas sèksual kanthi cara ora nggodha lawan jenis.


Aduda lénto kuri ajapo hag̃ua upéva, péro aikuaase avei la rrespuésta umi pregúnta arekóvape. 	 Aku isih ragu, ning ya penasaran.


¿Mbaʼérepa umi disípulo oĩ vaʼekue segúro Jesús ohayhuha chupekuéra? 	 3 Yésus kerep ngomong langsung karo para muridé, nèk dhèwèké nresnani para muridé.


Ñaaguantáramo umi provléma káda diagua, jahechauka ñande fe imbareteha (Ehecha párrafo 14) 	 Awaké dhéwé uga nduduhké iman marang Yéhuwah wektu ngadhepi alangan lan masalah (Deloken paragraf 14)


ÑAHENDU CHUPE 	 NGRUNGOKKÉ GUSTI ALLAH


Koʼã porandu oñembohováita pe artíkulo oúvape. 	 Pitakonan-pitakonan iki bakal dijawab minggu ngarep.


Ajépa opokoite ñanderehe jaikuaávo oĩha persóna imbaʼeporãva hapichándi, ndoikuaáiramo jepe chupe. 	 Mesthi nyenengké banget nèk ana wong sing loma marang wong sing ora dikenal.


Haʼe ostudia porã rire Ñandejára Ñeʼẽ heʼi voi ohechakuaaha “jastudiárõ añoite pe añetegua oúva Ñandejáragui [...] ikatutaha añetehápe javyʼa”. 	 Wektu sinau Alkitab, dhèwèké nyimpulké nèk ”sinau pangertèn sing bener saka Alkitab kuwi . . . marahi seneng banget.”


Por ehémplo, ánhel Gabriel heʼi chupe hyeguasutaha oikoʼỹre kuimbaʼéndi. 	 Contoné, malaékat Gabrièl kandha nèk Maryam bakal meteng ora merga wong lanang.


¿Añetehápe piko oexisti raʼe David ha Goliat? 13 	 Dawud Nglawan Goliat—Apa Bener-Bener Nyata? 13


Moambue 	 Ijol


5, 6. a) ¿Mbaʼépa ojapo Jesús ohayhúgui idisipulokuérape? b) ¿Mbaʼéichapa tuvakuéra okorrehi vaʼerã ifamíliape? 	 5, 6. (a) Merga nresnani muridé, apa sing ditindakké Yésus? (b) Piyé carané ngandhani anak?


Ikatu voi hína oiko raʼe ñandehegui Testígo jahecha haguére mbaʼéichapa Jehová siervokuéra ikondúkta porã (1 Ped. 2:12). 	 (1 Pt. 2:12) Ning, piyé nèk ana sedulur seiman sing nggawé kesalahan lan ora manut karo préntahé Yéhuwah?


Peteĩ ermáno oñepyrũ oipuru ko tarhéta orekórõ guare 10 áño. 	 Sedulur Erlenmeyer sepisanan nggunakké kertu iki wektu umur 10 taun.


NDE IKATU EIKO PÁRA SIÉMPRE KO YVY APE ÁRI 	 PANJENENGAN ISA URIP SAKLAWASÉ ING BUMI


Ha umi mbaʼe heʼíva hesekuéra ikatu ñanepytyvõ ñaaprende hag̃ua mbaʼéichapa jaiko vaʼerã ha mbaʼéichapa ikatu ñañemoag̃ui Ñandejárare. 	 Alkitab kerep nyebutké manuk kanggo mulang bab urip lan hubungan kita karo Gusti Allah.


Añakarama hatã hese ndachejyváiramo jepe. Ehecha hag̃ua mbaʼeichaitépa oñekumpli hína umi profesía oñeʼẽva umi ára paháre, elee pe lívro ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, kapítulo 9-pe, ojapóva testígo de Jehová ha oĩva avei Internétpe, www.jw.org/gug. Pe kapítulo héra “Ko múndo aña oñehundipotaitéma”. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab tandha-tandha dina wekasan, deloken buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan? bab 9 sing judhulé ”Apa Pungkasané Donya Wis Cedhak?” sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah, uga ana ing www.jw.org/jv.


Ñemano, ¿moõ piko oĩ la ne venéno?” (1 Corintios 15:55). 	 Hèh pati, ana ing ngendi entupmu?”—1 Korinta 15:55.


Péro 10 día pukukue oñeinupã chupe, oñeamenasa ihentekuérape ha ojeovliga chupe ombaʼapo hag̃ua de prostitúta. 	 Sakwisé sepuluh dina, Wulan dipeksa kon dadi pelacur. Nèk ora gelem, keluargané diancem bakal dianiaya.


Por ehémplo, iporã tuvakuéra olee pe téxto del día ifamiliakuérandi, ojapo ijestúdio de família, oho rreunionhápe ha opredika kyreʼỹ hikuái. Péicha katuete enterovéva oñemoag̃uivéta Jehováre. 	 Para keluarga isa akrab karo Yéhuwah, nèk wong tuwa lan anak-anaké ngrembug ayat harian bareng, nganakké Ibadah Sak Keluarga, teka ing pakumpulan ibadah, lan nginjil.


Ko rrevísta Ñemañaha omombeʼu mbaʼépa heʼi la Biblia pe jeikove ha ñemanóre. 	 Majalah Warta Penting iki nerangké apa kandhané Alkitab bab urip lan pati.


(Elee Daniel 2:44.) 	 Gusti Allah janji nèk bakal ana pamréntahan sing kaya ngono.—Wacanen Dhanièl 2:44.


Koʼã mbaʼe katuete ñanemokyreʼỹvéta japredika jave (2 Tim. 1:6). 	 (2 Tm. 1:6) Awaké dhéwé isa mikirké wong-wong ing dhaérah nginjil bèn isa ngerti bab sing disenengi.


Epensamína mbaʼépa ojapo peteĩ ermáno viúdo orekómava 84 áño. 	 Ana penginjil dhudha sing umuré 84 taun, ora péngin merintis merga wis tuwa lan lara-laranen.


¿Mbaʼépa ojapo Manóah oikuaárõ guare ifamiliataha hikuái? 	 Apa sing ditindakké Manoakh wektu ngerti nèk bakal nduwé anak?


Haʼe oiméne oimoʼã raʼe upe haguére iñimportanteveha Sáragui, ha oñepyrũ odespresia chupe. 	 Ora let suwé, Hagar mbobot. Mbokmenawa kuwi nggawé Hagar dadi rumangsa luwih penting lan ora ngajèni Sara.


Pórke la majoría vudísta ha ndoikuaaguasúi hikuái la Biblia. 	 Yésus ngerti kapan wektuné meneng waé, lan uga ngerti kapan kudu omong.


Avei omboʼe idisipulokuérape peteĩ mbaʼe iñimportantetereíva ojoguáva upévape: Omotenonde vaʼerãha Ñandejára Rréino ha oservi vaʼerãha Jehovápe (elee Mateo 6:22, 33). 	 Yésus maringi semangat para muridé bèn isa terus ngabdi marang Yéhuwah lan Kratoné, tanpa ana gangguan. (Wacanen Matéus 6:22, 33.)


Nde avei ikatu remboʼe ne famíliape ne ehémplo rupive. 	 Anak panjenengan uga isa niru tuladha panjenengan.


Ha haʼémi: “Ndaikatúingo kóvante la ñande rekove. 	 Aku mikir, ’Urip iki mesthi ora mung ngéné thok.


¿Mbaʼéichapa rejapokuaa upéva? 	 Wektu krungu panjenengan ndonga, bocah-bocah ora mung sinau carané ndonga, ning uga isa sinau carané ngendelké Yéhuwah.


¿Mbaʼe instruksión pyahúpa Jehová omeʼẽ umi kristiánope? 	 Yéhuwah ngekèki tuntunan anyar apa kanggo wong Kristen?


Upémarõ ipatrón oamenasa chupe ha heʼi oñemosẽtaha, ha amo ipahápe upéva la oikóva. 	 Akhiré, dhèwèké diancam bosé arep ditokké saka kantoré.


Por ehémplo, ñamoĩ chupe reikuaaha peteĩ ermáno ojapo hague peteĩ mbaʼe ivaíva. 	 Contoné, mbokmenawa kowé nduwé bukti nèk ana sedulur nindakké dosa gedhé.


Haʼekuéra oñondivepa osegi umi mbaʼe omboʼe ha omanda vaʼekue Jesucristo, pe omoñepyrũ vaʼekue pe kristianísmo. 	 Nèk geréja panjenengan piyé?


¿OIKOVE JEÝPA RAʼE JESÚS? 	 PIYÉ BAB YÉSUS SING DIURIPKÉ MANÈH?


5 Umi hoʼúva pe pan ha víno Konmemorasionhápe, oñatende porã vaʼerã heʼívare 1 Corintios 11:27-29 (elee). 	 5 Wong sing dipilih munggah swarga kudu tenanan mikirké 1 Korinta 11:27-29. (Wacanen.)


Ko rreláto oĩva Apocalípsispe ningo ikonosidoiterei, ha tuichaiterei nepytyvõta rentendéramo mbaʼépa osignifika. 	 Crita kuwi dicathet ing buku Wahyu, buku sing kèri dhéwé ing Alkitab. Panjenengan isa éntuk paédah nèk ngerti tegesé crita kuwi.


¿Ha mbaʼépa jajapo vaʼerã ñañevenefisia hag̃ua pe rreskátegui? 	 Lan piyé kita isa éntuk paédah saka tebusan kuwi?


Péro síglo 16-pe oiko vaʼekue peteĩ expérto hérava Elias Hutter, haʼe ojapo vaʼekue mokõi Biblia hebréope. Reikuaávo mbaʼéichapa haʼe ojapo rakaʼe upéva katuete nepytyvõta remombaʼeve hag̃ua nde Biblia. 	 Ning, panjenengan isa dadi luwih ngajèni Kitab Suci nèk nggatèkké rong Alkitab basa Ibrani sing digawé karo salah sawijiné ahli ing abad ke-16, yaiku Elias Hutter.


Ombohasa rangue ifamiliarépe pe perfeksión, Adán ombohasa chupekuéra pe pekádo ha upéva rapykuéri avei pe ñemano. 	 Tebusan sing dibayarké kudu padha karo apa sing wis diilangké.


Upévare Abrahán omeʼẽ permíso Sárape okastiga hag̃ua Agárpe ha ndajaikuaáiramo jepe mbaʼéichapa ojapo upéva, si jaikuaa Ñandejára oapoja hague chupe. 	 Akiré, merga wis diijinké karo Abraham lan éntuk dhukungan saka Gusti Allah, Sara nindhes Hagar nganggo cara sing ora dijelaské ing Alkitab.


Mba`apoha Kuatia Renda 	 Kantor


¿Mbaʼépa heʼise hína pe dedikasión? 	 Apa maksudé janji ngabdi?


Péro haʼe ndojapói upéva ha péicha rupi umi hénte imboriahúva jepe ikatu vaʼekue okonsegi pe Biblia. 	 Mula, wong-wong sing ora mampu isa tuku terjemahan Alkitab kuwi.


¿Mbaʼe mbaʼépa ikatu jaʼe ñañemboʼe jave? 	 Apa Waé sing Isa Didongakké?


Domingokue umi asambléa rire, tiémpo porã ha tiémpo vaípe, katuete ojepuru pe kóche orekóva parlánte oñemoĩ hag̃ua umi diskúrso ojegravapyréva umi párke, várrio ha fávrikape oĩvape São Páulope ha umi siuda hiʼag̃uívape upégui. 	 Bar kebaktian, saben dina Minggu, rekaman wacan Alkitab saka mobil halo-halo disetèlké ing taman, kampung, lan pabrik ing São Paulo, uga ing kutha-kutha sak cedhaké.


Umi 3 kapítulo omoñepyrũva pe lívro de Génesis omombeʼu Ñandejára ojapo hague Adán ha Évape oiko hag̃ua pára siémpre. 	 Bab siji tekan telu buku Purwaning Dumadi, ngandhani nèk Gusti Allah nduwé rencana kanggo Adam lan Kawa.


“PE AÑETEGUA PENEMOSÃSÓTA” 	 ”KAYEKTÈN IKU BAKAL MARDIKAKAKÉ”


Táva 	 Kutha


Iporãta remeʼẽ mimíramo chupe hembiaporã ikatu hag̃uáicha oñandu ideprovechoha. 	 Wènèhana tugas sing isa digunakké bocah kuwi pas nginjil.


Koʼã hiʼupy apytépe oĩ umi instruksión iñimportantetereíva, Jehová omeʼẽva ipuévlope okambia jave pe situasión. 	 (Mt. 24:45-47) Pangan kuwi klebu tuntunan sing penting kanggo umaté Gusti Allah, wektu kahanané ora kaya mbiyèn manèh.


EPENSA PORÃKENA EDESIDI MBOYVE 	 NGGUNAKKÉ KAWICAKSANAN


Alexandra heʼi natekotevẽiha oñemyengovia chupe upe ojapo vaʼekue, síno ovyʼaha ikatu haguére oporopytyvõ, oikuaágui upéva oĩ porãha. 	 Alexandra njelaské nèk dhèwèké seneng mbantu lan ora ngarepké imbalan, merga ngerti nèk kuwi bab sing bener kanggo ditindakké.


¿Mbaʼe mbaʼépa ojejapo oñehundi hag̃ua la Biblia? 	 Apa buktiné nèk ana sing péngin nyingkirké Alkitab?


17, 18. a) ¿Moõpa oikóta la majoría Ñandejára siervokuéra? b) ¿Mbaʼépa jahecháta pe artíkulo oúvape? 	 17, 18. (a) Akèh-akèhé abdiné Yéhuwah nduwé pengarep-arep apa? (b) Pitakonan-pitakonan apa sing arep dirembug minggu ngarep?


Umi hénte ndopagái mbaʼevete oaprende hag̃ua la Bíbliagui ha ikatu ostudia hógape térã peteĩ lugár opyta porãvehápe chupe. 	 Akèh wong sing sinau Alkitab, agamané dudu Kristen.


Apóstol Juan oskrivi vaʼekue espíritu sánto rupive Ñandejára haʼeha mborayhu, upéva haʼe pe kualida iñimportantevéva haʼe orekóva (1 Juan 4:8). 	 (1 Yohanes 4:8) Mula, wektu ana sing takon karo Yésus apa préntah sing utama, Yésus kandha, ”Tresnaa marang Yéhuwah Gusti Allahmu sakwutuhé atimu, sakwutuhé nyawamu, lan sakwutuhé pikiranmu.”


Otopa hikuái oĩ hague 50 rupi. 	 Jawabané, ”Paling ora ana 50.”


Ñapensa vaʼerã mbaʼe témapa ointeresavéta umi hénte oikóvape ñande territóriope. Péicha jaipuru porãvéta la Biblia japredika jave (1 Cor. 2:4). 	 Nèk panjenengan persiapan nganggo cara iki, panjenengan isa luwih trampil nggunakké Alkitab wektu nginjil.—1 Kr. 2:4.


11 Ñane tiémpope, Jehová oipytyvõma heta isiérvope. 	 11 Akèh abdiné Yéhuwah wis ngrasakké bantuané.


Peteĩ jahayhúva térã peteĩ persóna iñimportánteva ñanderregaláramo, katuete ñamombaʼetereíta upe rregálo. 	 Ana hadiah sing dianggep aji merga sing maringi wong sing nduwé wewenang utawa wong sing kita ajèni.


Ha heta párte umi kuatiañeʼẽgui okañy térã oñembyaipáma. 	 Akèh tulisan-tulisan kuna liyané sing malah wis ilang utawa rusak parah.


Pórke jarekóramo peteĩ mbaʼe osegíva oikove ótro lugárpe ñamano rire, la muérte ndahaʼemoʼãi peteĩ kastígo japeka haguére. 	 Ning, nèk isih ana bagéan saka manungsa sing tetep urip ing panggonan liya sakwisé mati, kuwi padha waé pati ora sida dadi hukuman kanggo dosa.


Relee jave peteĩ istória, ikatu voi reñeimahinamba la oikóva upépe. 	 Golèkana hubungané ayat-ayat sing diwaca


Amalisia tiémpo riréma umi okopia vaʼekue la Biblia oipeʼa upe téra ha omoĩ hendaguépe pe palávra griega Kýrios, heʼiséva “Señór”. 	 Mula, Alkitab Terjemahan Dunia Baru nggunakké manèh asmané Gusti Allah ing Alkitab.


Mbaʼérepa noñehundíri la Biblia 8 	 Apa Sebabé Alkitab Isa Ana Tekan Saiki 8


Che roipytyvõse”. 	 Bapak utawa Ibu péngin mbantu.”


Heta ñande apytépe oĩ ohechámava oikoha inhustísia ha oĩha ombohasa asýva umi inoséntepe. 	 Jaman saiki ana akèh wong sing apik lan ora salah sing dadi kurban saka kejahatan lan tumindak ora adil.


Ñande ikatu jahechauka jahayhuha umi ermáno odirihívape Jehová organisasión jatrata lájare chupekuéra. 	 Kadhang kala, para sedulur sing dikenal wong-wong, teka ing jemaat utawa kebaktian.


UMI 100 ÁÑO OHASA VAʼEKUÉPE..., 	 SAKSUWÉNÉ 100 TAUN IKI, . . .


Ndegustáramo, ikatu reñemongeta umi testígo de Jehovándi, térã ikatu reike Internétpe jw.org-pe retopa hag̃ua hetave informasión. 	 Aja ragu-ragu kanggo sinau Alkitab bareng karo Seksi Yéhuwah utawa maca wacan-wacan saka Alkitab sing ana ing situs wèb jw.org.


MBOSAKO’I 	 BESUT


Enterovete ningo ñanase pekadór ha ñamano Adán kúlpare, upévare avave ndaikatúi heʼi noikotevẽiha Jesús sakrifísiore. 	 Kabèh manungsa dosa lan mati merga Adam, mula ora ana sing isa kandha, ”Aku ora butuh tebusan.”


¿Ivaípa jaipuru Ñandejára réra? 	 Apa salah nyebut jenengé Gusti Allah?


15 Satanás ombyaise umi famíliape. 	 15 Saiki, keluarga-keluarga padha diserang Iblis.


Káda día añemboʼe ha upéva ojapo porãiterei cherehe. 	 Donga kuwi dadi obatku saben dina.


¿Mbaʼépa ñanepytyvõta ñanemanduʼa ha ñantende porã hag̃ua pe jaleéva? 	 Apa sing isa mbantu panjenengan ngéling-éling lan luwih ngerti sing diwaca?


David heʼi pe rréipe: “Ani avave ojepyʼapy ko filistéo rehe”. 	 Dawud kandha, ”Sampun ngantos sami nglokro, jalaran saking tiyang punika.”


8 Ezequías situasión tuicha idiferénte Rut situasióngui. 	 8 Uripé Hizkia béda banget karo uripé Rut.


Avei oinvitámi umi viúda ha umi ityreʼỹvape okaru hag̃ua hendivekuéra ha ohasa porã hag̃ua oñondivepa (Santiago 1:27). 	 (Yakobus 1:27) Sayangé, Sozos mati merga tumor otak wektu umuré 53.


“Jehová, nde ningo upe chepytyvõva ha chekonsoláva” (Salmo 86:17, TNM). 	 ”Paduka dhuh Yéhuwah, sampun paring pitulungan saha panglipur dhumateng kawula.”—Jabur 86:17.


Haʼekuéra omaña hína kuri ojejapórõ guare ko yvy ha vyʼapópe ombotuicha Ñandejárape (Job 38:4-7). 	 Wektu bumi digawé, para malaékat uga wis ana lan surak-surak mèlu seneng.—Ayub 38:4-7.


Heta hénte opororregala jepi avei oĩ jave peteĩ kumpleáño térã peteĩ arete. 	 Ing artikel sakbanjuré, kita bakal ngrembug hadiah kuwi.


Pe versíkulo heʼi oipeʼaha pyʼaguapy ko múndo kompletoitégui voi, ndahaʼéi unos kuánto tetãguinte. 	 Alkitab kandha nèk dhèwèké ngilangi tentrem rahayu saka saklumahing bumi.


Upévare noñorairõi umi kristiáno favórpe ha nopermitíri chupekuéra oho gerrahápe. 	 Dadi, ing jamané Yésus, kuwi dudu wektuné Gusti Allah kanggo nyingkirké kabèh sing jahat lan sing nindhes.


Áño 1492-pe Cristóbal Colón oimoʼã vaʼekue avei otopa hague pe hardín de Edén og̃uahẽrõ guare pe ísla La Españólape, koʼág̃a haʼéva República Dominicana ha Haití. 	 Saking nggumuné, dhèwèké kandha nèk kuwi mesthi taman Èden. Kira-kira ing taun 1492, Christopher Columbus, penjelajah saka Italia, numpak kapal tekan pulau Hispaniola, sing saiki dadi Republik Dominika lan Haiti.


UMI MARANDU PORÃ REHEHÁPE 	 MERGA SAKA INJIL


Jahechamína upéva peteĩ rreláto bíblico rupive. 	 Ayo ngrembug tugasé Tatnai sing dicritakké ing Alkitab.


Heta ermáno noñanimái vaʼekue opredika hag̃ua pórke hiʼotĩeterei ha ndoikuaái mbaʼépa heʼíta. 	 Penginjil kuwi arep nerangké akèh katrangan ing wektu sing sedhéla waé, ning cara iki ora cocog.


Amalisia idiferenteterei vaʼekue ha upévare ni umi iñamigoite ndoikuaái chupe. 	 Maryam Magdaléna ngira nèk Yésus kuwi tukang kebon.


Ndaipóri ótro lívro rrelihióso ohupytýva la Bíbliape. 	 Mung Alkitab sing tekan saiki isa nggawé wong-wong nduwé iman sing kuwat.


Aaprende avei umi kristiáno tee noganaiha pláta opredika haguére umi héntepe, pórke Jesús heʼi vaʼekue: “Reínte oñemeʼẽ kuri peẽme, ha reínte pemeʼẽ vaʼerã avei” (Mateo 10:8). 	 Yésus kandha, ”Kowé padha nampani kanthi lelahanan [tanpa mbayar], mulané wènèhna kanthi lelahanan uga.”—Matéus 10:8.


Odepende 	 Ora ngerti


Péicha avei, peteĩ mitãrusu ojevautisaséva, tekotevẽ ojeprepara porã ikatu hag̃uáicha osegi iñeʼẽrendu Jehovápe “ipahaite peve” (Mat. 24:13). 	 (Mt. 24:13) Apa sing mbantu cah-cah enom isa mutuské ngabdi marang Yéhuwah saklawasé?


Añetehápe ñanemitãme ndahasýi jatopa hag̃ua peteĩ ñanekonsola vaʼerã. 	 Wektu kuwi, panjenengan éntuk panglipur.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 Yésus setuju karo tumindaké Maryam sing endi, lan apa sing isa disinaoni karo Marta saka bab kuwi?


Pe primera traduksión ojejapo vaʼekue héra Septuaginta, ha oĩ hína umi traduksión iñimportantevéva apytépe.* (Elee pe nóta.) Amalisia 72 persóna ombaʼapo otradusi hag̃ua ko Biblia. 	 Para ahli percaya nèk Septuaginta dirampungké 72 penerjemah.* Ana sing nerjemahké kabèh tembung, utawa sak tembung-sak tembung, sing ana ing Alkitab Ibrani, ning ana sing ora.


Sapyʼánte jadesidi vaʼerã umi mbaʼe iñimportánteva ha ñandeafektátava ñandéve ha ñane famíliape avei. 	 Keputusan sing digawé, isa nggawé uripé awaké dhéwé lan wong-wong liya dadi luwih apik apa ora.


3 Ko artíkulope jahecháta Jehová siémpre oñekomunikaha yvyporakuérandi oñentende porã hag̃uáicha chupe. 	 3 Wulangan iki bakal ngrembug carané Yéhuwah omong-omongan karo manungsa nganggo basa sing gampang dingertèni.


Por ehémplo, peteĩ adivíno ikatu oporandu guaʼu heta mbaʼe ikliéntepe ikatu hag̃uáicha onohẽ chugui umi mbaʼe haʼe oikuaaséva. 	 Contoné, peramal sing wis ahli nakoni bab-bab sing umum, terus ngrungokké tenanan jawabané lan nggatèkké tumindaké.


Upéva oikóta “og̃uahẽvo pe ára ojehusga ha oñehundi hag̃ua umi hénte añáme” (2 Pedro 3:5-7). 	 (2 Pétrus 3:5-7) Ora ana wong sing kasar sing bakal nyengsarakké wong liya.


Reiko hag̃ua Ñandejára amígoramo pára siémpre esegi vaʼerã eaprende umi mbaʼe la Biblia omboʼéva chugui (Juan 17:3; 2 Timoteo 3:16). 	 (Yokanan 17:3; 2 Timotéus 3:16) Njaluka bantuané Yéhuwah bèn paham isiné Alkitab.


Peteĩ pyharépe, David ha umi kuimbaʼe omoirũva chupe otopa Saúl ha isoldadokuéra okeha hína peteĩ lugárpe. 	 Wong-wong kuwi lagi turu angler, dadi Daud lan Abisai isa ngliwati para prajurit kuwi lan nyedhaki Saul.


Ojapóva Mozilla 	 Yasa déning Mozilla


4 Jehová oipota imbarete ñande fe. 	 4 Merga iman kuwi penting banget, ana akèh conto saka Alkitab bab wong-wong sing imané kuwat.


JEHOVÁ ñandeapo vaʼekue ikatu hag̃uáicha ñañekomunika ótrondi. 	 BASA kuwi hadiah saka Yéhuwah kanggo manungsa.


PURAHÉI: 125, 62 	 LAGU: 43, 31


¡Ijedukadoite ningo pe karai ha sonseraiténte la ojeruréva chupe! 	 Ribkah mikir nèk wong kuwi mesthi saka panggonan sing adoh.


Oĩ vaʼekue orrevisa ha oimprimi jeýva pe Nuevo Testamento ojapo vaʼekue haʼe, por ehémplo, William Robertson áño 1661-pe ha Richard Caddick 1798-pe. 	 Contoné, Prajanjian Anyar ing basa Ibrani karyané Hutter wis didandani lan dicétak manèh karo William Robertson ing taun 1661, uga ing taun 1798 karo Richard Caddick.


Haʼekuéra heʼi: “Ñahenóina pe kuñataĩme ha ñahendu mbaʼépa haʼe heʼi” (Génesis 24:57). 	 Akhiré keluarga kuwi kandha, ”Saénipun gendhuk dipun undang saha dipun takèni piyambak.”—Purwaning Dumadi 24:57.


Moñemi 	 Umpetaké


Pe superintendénte de sirkuíto oñeñeʼẽ hague párrafo 12-pe, omombeʼu mbaʼépa oiko peteĩ mitãʼíre ojapórõ guare primera ves ipárte. 	 Senajan ora gampang, bocah-bocah uga isa éntuk tugas ing Sekolah kanggo Mulang Alkitab.


Peteĩ profesór hérava Moshe Goshen-Gottstein oskrivi: “Chupekuéra g̃uarã peteĩ pekádo ivaietereíva oĩramo okambiáva a propósito” Ñandejára Ñeʼẽ. 	 Profésor Moshe Goshen-Gottstein nulis, ”Kanggoné wong-wong mau, ngowahi isiné Alkitab kuwi tumindak sing paling jahat.”


Upéva heʼise Jehová oipuruha ijespíritu okonfirma hag̃ua pe persónape oñeinvitaha chupe oho hag̃ua ogoverna yvágape Crístondi (1 Tes. 2:12). 	 Dadi, Yéhuwah nggunakké roh suci kanggo ngandhani wong-wong sing dipilih, nèk dhèwèké diundang dadi raja bareng Yésus ing swarga.—1 Ts. 2:12.


Pe espíritu sánto omomýi avei umi kristiáno oikuaámavape la Biblia heʼíva, oipytyvõ hag̃ua umi oaprendesévape (Hechos 8:26-35). 	 Roh suci uga nuntun wong Kristen sing luwih ngerti bab Alkitab bèn marani wong sing péngin ngerti tenan isiné Alkitab.—Para Rasul 8:26-35.


Ha ambaʼapo umi Salón de Asambléape oĩva Nueva Yórkpe. 	 Aku uga kerja ing Balé Kebaktian ing New York City.


5 Upéicharõ, ¿iporãpa ñapensa Jehová ha Jesús ikatuha oipuru koʼág̃a ipodér ñanemonguera hag̃ua? 	 5 Ning, nèk lara parah apa awaké dhéwé isa njaluk bantuané Yéhuwah lan Yésus bèn saiki nambani nganggo mukjijat?


Yma guive oĩ oroviáva oexisti hague peteĩ paraíso ko yvýpe. 	 Dadi, gagasan bab bumi firdaus sing wis ilang kuwi terus ana ing pikirané manungsa nganti turun-temurun.


Péro heta ñaime mombyry koʼã ermánogui. 	 Ning, akèh sing adoh saka penjara.


¿Mbaʼérepa? Heta otradusíva la Biblia heʼi ojapoha hikuái upéicha pórke Ñandejára réra hebréope ojeskrivíva YHWH (Tetragrámaton) ndaipóri pe Septuaginta griega ojetradusi vaʼekuépe Escrituras Hebréasgui. 	 Salah siji alesan saka para penerjemah yaiku asmané Gusti Allah, sing ditulis nganggo Tetragramaton (YHWH), ora ana ing Kitab-Kitab Ibrani terjemahan Septuaginta Yunani.


Ojeʼe voi pe violénsia ojoguaha peteĩ mbaʼasýpe “oafektáva heta hetavépe ko múndo tuichakuére”. 	 Tumindak kasar dadi ”masalah keséhatan masyarakat sing saya akèh ing donya iki”.


15 OJEKUAASÉVA JEPI:¿Iporãpa kristianokuéra ofesteha Navidad? 	 15 PITAKONANÉ SING MACA . . .Apa Wong Kristen Kudu Ngrayakké Natal?


Upévare jahechamína mbaʼépa osignifika káda uno. 	 Ayo dirembug dhisik idèntitasé saben penunggang jaran kuwi.


Avei ikatu oaprende opredika porãve hag̃ua, ombaʼaposeve hag̃ua Ñandejára servísiope, ha ikatu odesidi oñemeʼẽ Jehovápe ha iñeʼẽrendu chupe. 	 Bocah kuwi isa saya apik nginjilé, lan semangat ngabdi marang Yéhuwah.


Mateo, Marcos, Lucas ha Juan 	 Injil Matéus, Markus, Lukas, lan Yokanan


Ñandejára ningo “omeʼẽ Itaʼýra peteĩete” (Juan 3:16). 	 (Yokanan 3:16) Sing diparingké kanggo kita kuwi putrané sing paling ditresnani.


Opa koʼã mbaʼére ikatu jaʼe ñande yvypóra tuichaiterei ñanediferenteha umi animál ha plánta oĩvagui ko yvýpe. 	 Coba dipikirké: Gusti Allah mènèhi kemampuan marang manungsa sing isa terus digunakké tanpa ana watesé.


Oñemongetárõ guare pe samaritánandi, Jesús heʼi vaʼekue “og̃uahẽta” hague “pe tiémpo” okambia hag̃ua ojeadora lája Ñandejárape. 	 Wektu ngomong karo wong wédok Samaria, Yésus nyebutké nèk bakal ”tumeka ing wektuné” cara ibadahé wong Yahudi bakal diganti.


¿Maʼerãpa? La Biblia heʼive: “Ikatu hag̃uáicha haʼe rupive jahupyty pe jeikove” (1 Juan 4:9). ¿Oĩpa raʼe ovligádo Ñandejára ojapóvo upéva? 	 Kanggo apa? ”Supaya kita padha urip marga déning Panjenengané.” (1 Yokanan 4:9) Apa Gusti Allah wajib nindakké kuwi?


¿Ndépa ere umi Biblia osẽ pyahúva oipytyvõtaha la héntepe ontende porã hag̃ua mbaʼépa ñanemboʼe, térãpa hasyve guei oñentende hag̃ua? 	 Nèk ana terjemahan sing anyar, apa kuwi isa mbantu panjenengan kanggo ngertèni isiné Alkitab utawa malah dadi alangan?


Haʼe oipuru heta método pyahu oporomboʼe hag̃ua ha oavri peteĩ eskuéla Núrembergpe. 	 Hutter dadi reformis pendidikan lan ngedegké sekolahan ing Nuremberg.


Ha ojestudia porã jey rire umi téxto griégo, ojehecha tekotevẽha oñekambia de órden umi idéa oĩva Mateo 21:29-31-pe. 	 Katrangan ing Matéus 21:29-31 diowahi merga anané teks Yunani sing wis disinaoni.


1 Ñanepytyvõ jaevita hag̃ua umi provléma 	 1 Mbantu Ngedohi Masalah


Mbaʼeve ni avave nohundíri la Biblia 	 Perjuangané Alkitab


Roime vaʼekue 4 ermáno, ha che hína pe segundo. 	 Aku nduwé sedulur lanang papat lan aku anak sing kepindho.


Ana 	 Hana


Ahechakuaa Ñandejára ñanderayhuha peteĩ túaicha, ha oipotaha pe iporãvéva ñandéve g̃uarã. 	 Malah, aku dadi ngerti nèk Gusti Allah kuwi kaya bapak sing kebak katresnan lan péngin anak-anaké urip seneng.


Jahechamína cuatro mbaʼe ñanepytyvõtava ñantende hag̃ua mbaʼérepa naiporãi jajepyʼapy. 13 “Jehová oikuaa umi imbaʼévape.” (2 Tim. 2:19.) 	 13 ”Pangéran nguningani [ngerti] sapa kang dadi kagungané.” (2 Tm. 2:19) Ora kaya Yéhuwah, para sedulur sing ngétung cacahé sing mangan roti lan ngombé anggur ing Pèngetan, ora ngerti sapa sing sakjané dipilih munggah swarga.


Ojekuaa Rebécape oñehekomboʼe hague imbaʼerechakuaa ha imbaʼeporã hag̃ua. 	 Sipat kaya ngono kayané wis arang banget ing jaman saiki.


Haʼe oñepyrũ iviolentoiterei ha che sy okyhyjeterei vaʼekue chugui. 	 Ning, Bapak ora seneng karo kabèh agama.


Upéva hasyeterei kuri chéve ha ahekaiterei voi chupe. 	 Kuwi nggawé aku sedhih banget lan ngrasa hampa.


16, 17. a) ¿Mbaʼépa omomýi vaʼerã peteĩ persónape ojevautisa hag̃ua? b) ¿Mbaʼérepa ñamombaʼe vaʼerã Jesús sakrifísio? 	 16, 17. (a) Apa sing kuduné dadi alesan utama dibaptis dadi Seksi Yéhuwah? (b) Rasa sokurmu marang tebusan isa diumpamakké kaya apa?


Upe pártepe oñeñeʼẽ heta mbaʼe vai ndogustaietévare Ñandejárape, péro upéi heʼi: “Pende apytépe oĩ umi yma upéicha vaʼekue”. 	 Ayat kuwi nerangké bab tumindak sing disengiti Gusti Allah, ning ana ukara sing kandha, ”Panunggalanmu biyèn iya kaya mangkono iku.”


Péro upéva ndeʼiséi katuete umi persóna okueramaha. 	 Senajan ngono, mbokmenawa kuwi tetep durung isa nambani nganti mari tenan.


Ko notísia porã oñemosarambi umi siudaháre, umi kampañaháre, kaʼaguýre ha umi serroháre. 	 Kabar apik wis diwartakké ing saklumahing bumi nganti tekan plosok-plosok désa lan gunung.


¿Mbaʼérepa ou vaʼekue okambia? 	 Apa sing nggawé dhèwèké ngowahi uripé?


Jasegíramo ‘ñamombeʼu pe marandu porã’, jahechauka imbareteha ñande jerovia (elee Romanos 10:10). 	 Apa aku uga nggolèk cara-cara liyané bèn isa luwih apik nginjilé?’ (2 Kr 13:5) Ayo duduhna iman sing kuwat kuwi, nganggo cara martakké kabar apik, merga ”kalawan tutuk wong anggoné ngakoni pracaya, sarta kapitulungan rahayu”.—Wacanen Rum 10:10.


Haʼe ojerure voi ñandéve: “Nearandúke che raʼy, upéva chembovyʼa” (Proverbios 27:11). 	 (Wulang Bebasan 27:11) Merga Gusti Allah perduli karo kita, kita isa éntuk paédah merga manut tuntunané.


Peteĩ karai hérava Frederic Kenyon, oñeʼẽvo pe Nuevo Testaméntore, heʼi ndaiporiha ótro lívro yma guare peichaite peve ojekopiáva, ha oĩva koʼág̃a peve umi kópia ymave guare. 	 HASILÉ: Tulisan-tulisan kuna sing cacahé akèh isa nggawé isiné Alkitab tetep kaya asliné.


¡Ajépa ehémplo porãite oheja Enoc ifamiliakuérape! 	 Kaya Hénokh, mbah buyuté, Nuh uga setya ngabdi marang Gusti Allah.


Che aikose kuri Ñandejára oipotaháicha, upévare ajevautisa 1958-pe, peteĩ asambléa ojapóvape umi testígo de Jehová, péro upe diaitépe oñemoĩ a pruéva che fe (Efesios 4:24). 	 Pas dinané dibaptis, aku ngalami tantangan manèh kanggo upayaku ninggalké urip sing lawas. (Éfesus 4:24) Benginé, wektu bali menyang hotèl sing tak nggo nginep, mantan pacarku wis ngentèni ing ngarep lawang kamar.


Eikuaa hag̃ua eleemína pe artíkulo oúva. 	 Artikel sakbanjuré bakal ngrembug bab kuwi.


ONASE: 1964-PE 	 LAIR TAUN: 1964


Ñanderesaráitama umi mbaʼe ñandepyʼapy vaʼekuégui (Isaías 65:17). 	 Strès lan rasa kuwatir bakal wis ora ana manèh.—Yésaya 65:17.


Upévare eñehaʼãkena etopa umi ijaktitu porãvape ostudiávo la Biblia, ojerurévape Ñandejára espíritu sánto ontende hag̃ua la oleéva ha umi oĩva segúro Ñandejára odesidimaha oñentendetaha pe mensáhe oĩva Iñeʼẽme. 	 Golèka bantuan saka wong-wong sing andhap asor, sing gelem nampa bantuan roh suciné Gusti Allah, lan sing yakin nèk saiki wis wektuné Gusti Allah maringi pangertèn sing bener bab Alkitab.


Upéi ameʼẽ pe mitãkuñáme peteĩ rrevísta Ñemañaha ha ¡Despertad! idióma chínope. 	 Aku ya ngguyu lan nawakké Menara Pengawal lan Sadarlah! ing basa Cina.


¿Mbaʼépa heʼise jajepyʼamongeta? 	 Apa maksudé mikirké tenanan?


Káda áño oiko amo 50 mil terremóto opilláva umi hénte. 	 Saben taun ana 50.000 gempa bumi sing dialami manungsa.


¿MBAʼÉPA RERRESPONDÉTA? 	 APA JAWABANMU?


Ko kavaju arigua káusare oĩ hetaiterei omanóva tahaʼe mbaʼasy térã ambue mbaʼére. 	 Sing nunggang jaran iki nggambarké pati merga penyakit lan sebab liyané.


Por ehémplo, Jesús heta vése oñeʼẽ vaʼekue umi mbaʼe la hénte ohasávare káda día, omboʼe hag̃ua umi mbaʼe iñimportánteva. 	 Bab-bab sing penting diterangké nganggo basa sing umum dinggo. Contoné, Yésus nggunakké conto sing ana ing urip saben dina bèn wulangané isa mlebu ati.


Upe tiémpope che aime vaʼekue segúro Ñandejára ndoexistiriha. 	 Merga aku atéis, aku diajari nèk Gusti Allah kuwi ora ana.


La majoríape ningo ogusta umi promésa oĩva la Bíbliape, péro heta oĩ opensáva ñande ndaikatuiha jaiko pára siémpre, pórke ndoikuaái hikuái ni peteĩ persóna núnka nomanói vaʼekuépe. 	 Ning, akèh wong angèl mbayangké kaya apa urip langgeng kuwi, merga durung ana sing tau ngrasakké urip sing kaya ngono.


Ha aimévo pe 8 metrohápe, okorre mbareteterei cherehe elektrisida ha chereja inkonsiénte. 	 Bareng wis munggah tekan wolung mèter, aku kesetrum nganti semaput.


Péro Olga siémpre orrespeta iménape ha okirirĩnte chugui ha oaguantapa. 	 Ning, Olga ora ”males ala marang wong kang gawé piala”. Dhèwèké ngupaya dadi bojo sing apik.


Ha peiporavo vaʼerã pe jeikove ikatu hag̃uáicha peikove peẽ ha umi pene familiare, pehayhúgui Jehová pende Járape, pehendu rupi iñeʼẽ, ha peñakarama hatãgui hese” (Deuteronomio 30:15, 19, 20). 	 Kang iku kowé miliha urip, supaya lestaria urip, iya kowé dalah turunmu, kalawan nresnani Pangéran Yéhuwah, Gusti Allahmu, ngrungokaké marang pangandikané sarta rumaket marang Panjenengané.”—Pangandharing Torèt 30:15, 19, 20.


Upévare, umi hudío ohóramo gerrahápe, ndaikatuvéima heʼi Ñandejára oapojaha chupekuéra. 	 Kaya ramalané Yésus, berkahé Gusti Allah wis diwènèhké bangsa liya, yaiku ”Israèl kagungané Gusti Allah”.


Péro asẽ rire kárselgui añesorprende, pórke papa oñeoponéramo jepe, mama ha che ermanokuéra oho meme rreunionhápe, ha hiʼarive peteĩ che ermána ojevautisáma. 	 Bar metu saka penjara, aku kagèt merga ana wong pitu ing keluargaku sing terus teka ing pakumpulan ibadah, lan salah sijiné adhiku wédok dibaptis, senajan dijahati Bapak.


Oĩ avei ontende vaíva ko téxto: “Opa mbaʼe hiʼára. [...] 	 Ana sing salah tampa wektu maca ayat sing uniné, ”Samubarang kabèh iku ana wayahé. . . .


Haʼe chupe Testigokuéra ndorohoiha gerrahápe ha ndorojukaiha ore rapichápe. 	 Aku njawab, ”Merga Seksi Yéhuwah ora gelem mèlu perang lan matèni wong.”


Nanegamoʼãi sapyʼánte añeñandu vai lentoha. 	 Kadhang kala aku ya cilik ati. Aku mung kepéngin dadi wong normal.


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã jaipotáramo Jehová ñandeguerohory, jajúramo ñane provléma ñande rogapýpe? 	 Apa sebabé masalah keluarga isa rampung nèk setya karo Gusti Allah?


6 ¿Oĩpa avei ánhel iñañáva? 	 6 Apa Ana Malaékat sing Jahat?


ÑANDE ROGAPÝPE 	 ING KELUARGA


Haʼe heʼi: “Aagradeseterei chupekuéra naikaneʼõi haguére, pórke péicha chemboʼe hikuái siémpre amotenonde vaʼerãha Jehová servísio. 	 Erin maturnuwun banget karo wong tuwané, merga dibantu bèn isa ngajèni acara ibadah.


Peteĩ expérto hérava Philip Comfort ha ostudiáva pe Nuevo Testaméntore heʼi: “Umi hudío oñongatúmi harrón térã kambuchípe umi rróllo ojeskrivihápe Ñandejára Ñeʼẽ oiko areve hag̃ua”. 	 Sarjana Perjanjian Anyar sing jenengé Philip W. Comfort kandha, ”Wong-wong Yahudi seneng nyimpen gulungan Alkitab ing njero kendhi utawa guci bèn awèt.”


PURAHÉI: 75, 74 	 LAGU: 28, 14


IJAPÉRE OĨVA: 	 SAMAK:


18 Jaipotáramo Jehová ñanevendesi, jasegi vaʼerã umi instruksión oñemeʼẽva ñandéve kongregasión rupive. 	 18 Bèn diberkahi Gusti Allah, awaké dhéwé kudu nggatèkké kabèh tuntunané sing ana ing jemaat.


Úrpe ojeadora vaʼekue pe dios lúnape, ha ojejapo voi chupe g̃uarã peteĩ témplo. 	 Ing kono uga ana menara sing dhuwur lan megah sing didegké kanggo déwa kuwi.


Péro amalisia hetave vése ndoiporavói vaʼekue oimeraẽva, síno oĩma voi unos kuánto família iñimportánteva orekóva upe priviléhio, ha umíva apytégui oiporavo pe saserdóte guasurã. 	 Senajan ngono, kayané imam sing dipilih mesthi saka keluarga sing diurmati, lan akèh-akèhé keturunané Harun.


¿Nemanduʼápa algúna ves reipytyvõrõ guare peteĩ nde rapicha oreko vaʼekuépe provléma ekonómiko? 	 Utawa, panjenengan ngupaya kanggo ngrungokké tenanan critané wong liya bab masalahé.


Peteĩ kostúmbre vaieterei ningo jajepokuaa jajapo péicha, pórke amo ipahápe jajestresa ha péicha péichantema jajapo upéi”. 	 Kuwi kebiasaan sing èlèk merga isa marahi strès lan nggawé wong ora tenanan nyambut gawé.”


¿MBAʼÉPA NDE ERE? 	 PIYÉ NURUT PANJENENGAN?


PE KAVAJU HŨ ARIGUA 	 SING NUNGGANG JARAN IRENG


Upe épokape ndaipóri vaʼekue ótra eskuéla térã universida péicha oporomboʼéva. 	 Kuwi ora mungkin kelakon ing sekolah-sekolah utawa universitas liyané. KEUNGGULANÉ TEJEMAHAN IKI


2 Iñimportánte ningo jareko fe. 	 2 Rasul Pétrus ngrembug bab iman sing wis kebukti kuwat.


Segundo, Elías ojerovia Ñandejára omeʼẽtaha chupe ha umi ótra persónape umi mbaʼe oikotevẽva pe séka puku aja (1 Rey. 17:4, 5, 13, 14). 	 (1 Ra. 17:4, 5, 13, 14) (3) Élia uga percaya nèk Yéhuwah isa nguripké manèh anak lanangé randha.


Apóstol Pablo ningo oiko vaʼekue upe épokape, ha haʼe heʼi porã vaʼekue oĩtaha persóna heʼíva “marandu japu” ha “oproivíta ñemenda” (1 Timoteo 4:1-3). 	 Malah, rasul Paulus, sing urip ing abad kapisan, ngélikké wong Kristen bab wong-wong sing ”ngéloni roh-roh penasaran” lan ”menging jejodhoan”.—1 Timotéus 4:1-3.


Ohasa rire heta áño, opermiti jey chéve avisita chupekuéra. 	 Aku ndonga bèn wani nindakké keputusanku.


¿Ha mbaʼépa ikatu pehaʼarõ oiko umi último día omano mboyve? 	 Nèk wong sing lara kuwi wis arep mati, apa waé sing bakal kelakon?


Pe hués heʼi chéve: “Cherehénte odependérõ, rokondenáta a kadéna perpétua. 	 Hakim kandha, ”Aku isa waé ngekèki kowé hukuman seumur hidup.


Péro upe épokape ko siudápe oĩ vaʼekue heta movimiénto. 	 Saiki, kutha kuwi wis ancur. Ning, ing jamané Sara, kutha kuwi ramé banget.


Pe Programa Mundial de Alimentos heʼi: “Ko múndope ningo oĩ tembiʼu entérope g̃uarã, péro upéicharõ jepe 815 millón oke káda pyhare hoʼuʼỹre mbaʼeve. 	 Program Pangan Dunia nglaporké: ”Sakjané kita isa ngasilké panganan sing cukup kanggo kabèh wong. Ning isih ana 815 juta wong sing kelaparan saben bengi.


JADESIDÍTA JAVE MÁVAPEPA JARRESPETAVE VAʼERÃ 	 WEKTU MUTUSKÉ AREP SETYA KARO SAPA


Péro ñañatende porãkena, nahiʼãiete ningo japerhudika peteĩ persónape térã peteĩ organisasiónpe ñamosarambi haguére informasión japu. 	 Contoné, apa kuwi bakal ngrusak jenengé wong liya utawa jenengé pakumpulan?


Ótro katu odivuha chupe haʼerõguáicha peteĩ ánhel ko yvy ape ári, orekóva iñakã ári peteĩ aureóla térã nopenáiva voi avavére. 	 Sakliyané kuwi, Yésus digambarké kaya malaékat, ana lingkaran cahaya ing ndhuwur sirahé, utawa wong sing ora perduli karo wong liya.


Umi isrraelíta yma guare provávlemente noñotỹi vaʼekue algodón, péro la Biblia omombeʼu ojepuru hague téla de algodón Pérsiape (Ester 1:6). 	 (Èster 1:6) Sutra regané larang banget, lan digawa karo para pedagang saka negara Cina, India, lan liyané.—Wahyu 18:11, 12.


Osino ikatu ñaneotĩeterei ha upévare ñandeforsa japredika hag̃ua. 	 Mbokmenawa merga isinan, lan angèl ngomong karo wong sing durung dikenal.


Ñandejára oipeʼa Saúlgui ijespíritu sánto, ha haʼe oñepyrũ oñamarga, ipochypa rei, ndojeroviavéi avavére ha iviolénto. 	 Yéhuwah ora mènèhi roh suciné manèh marang Saul.


Upémarõ reporandu pe gíape: “¿Kóva piko ipyahuve mbaʼe umi ótrogui?”. 	 Jawabané sing mandu tour, ”Ora.


Ha umi Testígo olee chéve 1 Juan 4:8 ohechauka hag̃ua Ñandejára cherayhuha. 	 Seksi Yéhuwah mau uga nduduhké 1 Yokanan 4:8, sing kandha nèk Gusti Allah nresnani aku.


Che aguerovia vaʼekue umi mbaʼe che sy chemboʼe vaʼekue la Bíbliagui, péro namombaʼeguasúi, upévare ndajapói la Biblia heʼíva. 	 Aku dadi tukang listrik ing tambang batubara. Senajan percaya nèk sing diwulangké Ibu kuwi saka Alkitab, aku ora ngajèni.


Che ajapose Jehovápe ogustáva, upévare adesidi asegi umi konsého oĩva la Bíbliape. 	 Aku ora isa mbélani salah sijiné.”


Jahechakuaa upéicharõ Ñandejára añetehápe ojapo porãiterei hague la Biblia. 	 Kuwi mbuktèkké kawicaksanané Gusti Allah wektu nggawé Alkitab.


Oĩ opensáva oimeraẽ persóna ikatuha oreko fe, péro la Biblia heʼi ‘naentéroi ojeroviaha’ (2 Tes. 3:2). 	 (2 Ts. 3:2) Ayat-ayat mau mbantu awaké dhéwé ngerti pentingé nguwatké iman.


Upépe osegi otradusi la Biblia kañyháme. 	 Ing kono, dhèwèké meneng-meneng terus nerjemahké Alkitab.


Pe podér oúva chugui añete hína, ndaijapúi ha penemboʼe opa mbaʼe. 	 Marga saka iku kowé ora prelu diwulang déning wong liya.


Ñane tiémpope avei mbovymi unhído oreko pe rresponsavilida omeʼẽ hag̃ua Ñandejára puévlope “hiʼupy hiʼoraitépe”. 	 Saiki, mung sithik para sedulur sing dipilih mènèhi ”pangan . . . ing wektu kang katamtokaké” kanggo umaté Allah.


Ñañehaʼãmbaitékena siémpre ñaneamávle ha jaʼe umi mbaʼe omokyreʼỹtava ñande rapichakuérape ha ombovyʼátava Jehovápe. 	 Mula, ayo padha nggunakké omongan kanggo nggedhèkké ati sedulur liyané lan nggawé Yéhuwah seneng.


Pablo omeʼẽ vaʼekue heta konsého umi kristiáno evréope, ikatu hag̃uáicha oipytyvõ chupekuéra ojerovia hag̃ua ipyʼaite guive. 	 Ing buku Ibrani, Paulus nulis kabèh sing isa mbantu iman dadi luwih kuwat.


Upévare voi Jesús heʼi vaʼekue: “Ovyʼa umi ohechakuaáva oikotevẽha Ñandejárare” (Mateo 5:3). 	 (Matéus 5:3) Salah siji cara bèn isa cedhak karo Gusti Allah, yaiku ndonga.


Katuete Abrahán omaña porãne raʼe hese oikuaa hag̃ua mbaʼéichapa orreaksionáta. 	 Abraham mesthi mandeng bojoné karo dheg-dhegan lan mbatin, ’Apa dhèwèké gelem ndhukung aku nggawé owah-owahan sing gedhé iki?’


Haʼe oaprende Jehová ndojoguaiha umi dios Moabguápe. 	 Dhèwèké ngerti nèk Yéhuwah béda karo para déwa ing Moab.


Por ehémplo, oĩ ermáno heʼíva Jehová oipytyvõ hague chupe ojuhu hag̃ua pe rrelihión verdadéra. 	 Buktiné ana lima. Siji, mbokmenawa panjenengan ngrasakké Yéhuwah mbantu panjenengan bèn isa sinau Alkitab.


Upéicharõ jepe, Jesús heʼi vaʼekue idisipulokuérape mbaʼéichapa ikatu opilla haʼe ogovernamaha yvágape. 	 Yésus kandha nèk wektu dhèwèké mulai mréntah, kahanan donya bakal dadi rusak parah.


Umi babilonio oikuaárire umi mbaʼe Ciro oplaneáva ndohejái vaʼerãmoʼã aviérto pe okẽ opytáva pe rrío gotyo. 	 Nèk wong-wong Babilon ngerti rencanané Korès, mesthi bakal nutup gerbang-gerbang sing ngarah ing Kali Éfrat.


Prinsipálmente upévare pe Kuérpo Governánte oipota umi hénte oñeʼẽva ótro idióma oreko avei peteĩ Biblia ombotuicháva Ñandejára réra (elee Malaquías 3:16). 	 Iki alesané apa sebabé Pengurus Pusat ngerti nèk wong-wong sing nganggo basa liya, kudu nduwé Alkitab sing ngluhurké jenengé Gusti Allah. (Wacanen Maléakhi 3:16.)


JAHECHA ENTÉROPE PETEĨCHA 	 URIP TANPA PRASANGKA


Ikatu voi haʼe añepyrũ hague avyʼa aservi guive Jehovápe”. 	 Aku bungah banget merga ngabdi marang Yéhuwah.”


La Biblia ningo heʼi voi: “Ejerure jey jey ajúda nentendído hag̃ua [...] ha katuete reikuaa porãta Ñandejárape” (Proverbios 2:3-5, TNM). 	 Alkitab janji, ’Manawa kowé njaluk tulung marang pangretèn, kowé tumuli bakal oleh kawruh bab Gusti Allah.’—Wulang Bebasan 2:3-5.


¿Mbaʼépa ñanemomýi ikatu hag̃uáicha ñaipytyvõ umi héntepe oñemoag̃ui hag̃ua Ñandejárare? 	 Apa sebabé pakumpulané Yéhuwah mundhak saya gedhé?


Ko ermáno heʼi: “Achuchupaite ningo, che retypyʼã oja oja ojuehe, che po ryryipa, ha che rañykã sosopa, péro atermina”. 	 Dhèwèké kandha, ”Sikil, tangan lan untuku ndhredheg.


Oime vaʼerã reñehaʼãmbaitéta siémpre rehechauka reagradeseha chupe. 	 Mesthiné, uripmu sakterusé bakal digunakké kanggo ngajèni pangurbanané wong mau, ta?


Hepy ojekovra vaʼekue umi kópiare, ha upévare saʼi oĩ vaʼekue ikatúva ojogua. 	 Sebagéan tulisan tangan kuwi larang regané lan mung sithik sing isa tuku.


Ñandéve g̃uarã ijetuʼu lénto jaguerovia hag̃ua oĩne hague orekóva upe eda, pórke koʼág̃arupi hetaitérõ jaiko 80 áño rupíntema. 	 Kuwi luwih saka ping papaté umur manungsa jaman saiki.


Haʼekuéra ohechauka chéve 1 Corintios 6:9-11. 	 Seksi Yéhuwah mau nduduhké 1 Korinta 6:9-11 saka Alkitab.


Péro, ¿mbaʼéichapa nde ikatu reime segúro la Biblia haʼeha “Ñandejára Ñeʼẽ” ha ndojeskriviriha pype kuénto reínte? (1 Tesalonicenses 2:13). 	 Ning, piyé panjenengan isa yakin nèk Alkitab pancèn ”sabdaning Allah” lan dudu dongèng? (1 Tésalonika 2:13) Deloken vidhéo cendhak Apa Buktiné Nèk Isiné Alkitab Kuwi Bener? ing www.jw.org/jv.


Sara oikuaa porã vaʼekue mbaʼeichaguápa Jehová ha oĩ vaʼekue segúra ikatuha okumpli ipromesakuéra. 	 Kita kabèh mesthi péngin nduwé iman kaya ngono. Kita kudu ngupaya kanggo sinau luwih akèh bab Gusti Allah liwat Alkitab.


(Ehecha párrafo 9 guive 11 peve) 	 (Deloken paragraf 9-11)


La Biblia heʼi voi: “Jajerovia ñahendu rire” (Rom. 10:17). 	 (Rm. 10:17) Coba dipikir, ’Apa aku ajeg teka ing pakumpulan ibadah?’


Ñandejára ningo siémpre ojapo iporãva isiervokuéra rehehápe, ha upévare ovendesíta umi iñeʼẽrendúvape. 	 Merga Gusti Allah ngerti sing paling cocog kanggo para abdiné sing setya.


Ehendu la heʼíva ndéve, pórke apromete haguéicha ndéve, ne familiare oúta hína Isaac rupive”. 	 Yéhuwah nggawé Abraham yakin nèk Hagar lan anaké mesthi bakal diopèni.


“Peñehaʼãmbaitékena peiko pyʼaguapýpe enterove pende rapichakuéra ndive” (Romanos 12:18). 	 (Matéus 5:9) ”Sabisa-bisa yèn pancèn gumantung marang kowé, andona rukun karo wong kabèh.”—Rum 12:18.


5 Ikatu hag̃uáicha japredika heta hetave persónape tekotevẽ ñañeorganisa porã. 	 5 Bèn isa nginjil marang saakèh-akèhé wong, kuwi kudu diatur lan ditata.


Ha oĩramo jepe organisasión ombaʼapóva oĩ hag̃ua pyʼaguapy, por ehémplo pe Naciones Unidas, ndaikatúi ojoko hikuái pe kavaju pytã ariguápe. 	 Organisasi sing dibentuk kanggo mujudké kahanan sing rukun, contoné PBB, ora isa ngendhegké lakuné penunggang jaran abang.


Visión ohechaukáva umi oikóvape yvágape 4 	 Sapa Waé sing Ana ing Swarga 4


Isaías 33:24: “Ha ni peteĩ oikóva ko yvy ape ári ndeʼimoʼãvéima: ‘Cherasýko hína’”. 	 Yésaya 33:24: ”Ora ana wong siji-sijia kang bakal celathu ana ing kono: ’Aku lara.’”


Upéi heʼive: “Ág̃a pehecha vove umi ehérsito omongora Jerusalén, peikuaáta oñehundipotaitemaha. 	 Wong-wong sing ana ing Yudéa kudu mulai mlayu menyang pegunungan, sing ana ing tengah kutha kuwi kudu lunga, lan sing ana ing désa-désa sakiwa-tengené aja mlebu mrana.”


Moisés oguenohẽ umi isrraelítape Egíptogui, ha Josué katu omoinge chupekuéra pe Tiérra Prometídape. 	 Musa mbébaské bangsa Israèl saka Mesir. Yusak mimpin bangsa Israèl menyang panggonan sing dijanjèkké.


Péro, ¿iñimportánte piko reikuaa oñekambiápa raʼe umi mbaʼe oĩva la Bíbliape? 	 Apa dadi masalah nèk ora ngerti tulisan asliné?


Hiʼag̃uíma hína ha pyaʼe ou”. 	 Ning, nèk awaké dhéwé rumangsa wis ngentèni suwé lan ora teka-teka, kuwi isa marahi ora bungah.


Jahayhúramo Jehovápe, iservísio ndahaʼemoʼãi peteĩ kárga ñandéve g̃uarã (1 Juan 5:3). 	 (1 Yk. 5:3) Yésus tau kandha, ”Kabèh wong sing kangèlan lan kabotan, pada mbrénéa nang nggonku.


Upévare odesidi osẽ pe ekípo de ahedrésgui (Mat. 6:33). 	 Dadi, dhèwèké mandheg main skak ing sekolahané.—Mt. 6:33.


¿Ikatúpa jajesalva ou vove Armagedón? 	 Apa ana sing bakal slamet ing perang Armagédhon?


Upéicha rupi haʼekuéra kyreʼỹme opredika opárupi arakaʼeve ojejapoʼỹ haguéicha (Col. 1:23). 	 Wong-wong kuwi dadi saya mempeng nginjilé. (Kl. 1:23) Nèk awaké dhéwé njaluk dikuwatké imané, apa kuwi bakal dijawab?


9 Jonatán ningo rréi Saúl raʼy, ha Abner katu pe héfe odirihíva Saúl ehérsito. 	 9 Yonatan, anaké Saul, lan Abnèr, pemimpiné prajurit Israèl, ndelok Dawud ngekèkké sirahé Goliat marang Prabu Saul.


Ojejapo mboyvemi pe kompromíso pyahu, Jesús omeʼẽ mokõi mandáto kristianokuéra okumpli vaʼerã. 	 Sakdurungé ngandhani bab perjanjian anyar, Yésus ngekèki préntah penting loro.


Haʼekuéra opensa Ñandejára voi oiporavoha mbaʼe diaitépa ñamanóta. 	 Ana ayat liya ing Alkitab sing njelaské nèk keputusané awaké dhéwé ana pengaruhé marang uripé awaké dhéwé.


Bebe ningo ohayhueterei vaʼekue itúape. 	 Bébé akrab banget karo bapaké.


Péro oiko rupi upéicha ndahasyiete kuri ojeike hag̃ua upe siudápe. 	 Ning, nyatané kutha kuwi ora siap lan ora nglawan.


Avei iñimportánte jareko umi kualida ñaikotevẽtava ñaaguanta hag̃ua pe ‘jehasa asy guasúpe’. Ha jasegíkena jaservi Jehovápe vyʼapópe (Apoc. 7:9, 13, 14; Sant. 1:2-4). 	 Merga bantuané Yéhuwah, awaké dhéwé isa tetep setya lan ngupaya nduwé sipat sing dibutuhké, bèn isa slamet saka ”sangsara gedhé,” lan terus bungah ngabdi marang Yéhuwah.—Wy. 7:9, 13, 14; Yb. 1:2-4.


Ñandejára olivera umi israelítape Egipto poguýgui ha omeʼẽ chupekuéra oportunida oiko porã hag̃ua pe yvy oñepromete vaʼekuépe, ha heʼi avave ndorekomoʼãveimaha chupekuéra ipoguýpe. 	 Sakwisé Gusti Allah mbébaské bangsa Israèl sing dadi budhak ing Mesir, bangsa Israèl isa nduwé pilihan kanggo urip seneng lan diberkahi ing Tanah Perjanjian. Nanging kuwi kabèh ora otomatis.


Che ahayhueterei nde róga iporãitéva. Ñandejára, ahechagaʼuetereígui nde róga ajúma chekangypa. 	 Dhèwèké kandha, ”Iba anggénipun nengsemaken padaleman Paduka, dhuh Yéhuwah Gustining sarwa tumitah.


Emondo tendayke 	 Kirim Tab


La Biblia oasegura ñandéve jajeruréramo ñande pyʼaite guive Ñandejárape ñanemoarandu hag̃ua, haʼe ojapotaha upéva (Santiago 1:5).* Tekotevẽ avei rejapo umi mbaʼe reaprendéva, upéicha Ñandejára Ñeʼẽ haʼéta ndéve g̃uarã “peteĩ lámpara” ohesapéva ndéve ha “peteĩ lus” omyesakãva nde raperã (Salmo 119:105, TNM). 	 Dadèkna Alkitab kaya ”dilah wonten ing ngajengipun suku [kita], sarta pepadhanging margi [kita]” kanggo saiki lan saklawasé.—Jabur 119:105.


Apóstol Juan ohecha vaʼekue peteĩ visiónpe “y oporomoingovéva” ha “yvyramáta oporomoingovéva”, ha heʼi koʼã mbaʼe omonguerataha yvyporakuérape (Apoc. 22:1, 2). 	 Ing Wahyu 22:1, 2, rasul Yokanan kandha bab ”banyu panguripan” lan ”wit panguripan” sing bakal nambani kabèh wong. Iki dudu obat-obatan herbal sing isa nambani awaké dhéwé saiki lan ing donya anyar.


KAVAJU PYTÃ 	 JARAN ABANG MBRANANG


Peteĩ lívro ndaʼareguasúi osẽ vaʼekue hérava Mapping Paradise oreko voi mas de 190 mápa yma guare, ha umíva apytégui oĩ heta oaparesehápe Adán ha Eva pe hardín de Edénpe. 	 Dhèwèké ngira nèk pulau kuwi taman Èden sing wis ilang. Ana buku sejarah modhèren, sing judhulé Mapping Paradise, sing isiné rincian saka 190 péta kuna punjul, sing akèh-akèhé nyritakké bab Adam lan Kawa ing Èden.


PE BIBLIA YPYKUE 	 TÈKS ALKITAB SING ASLI


(Salmo 34:1, NM.) Jajerure ñandegia hag̃ua. “Chemboguatána nde rapére ne mandamiénto rupive, upéichamante ikatúta avyʼa.” 	 Muji ”Pangéran Yéhuwah arep dakpuji ing salawasé; pepujian marang Panjenengané tetep ana ing cangkemku.”—Jabur 34:2.


¿MBAʼÉICHAPA IKATU JAHECHAUKA JAJOAYHUHA OÑOERMÁNO TEÉICHA? 	 PIYÉ CARANÉ TERUS NDUDUHKÉ KATRESNANING PASADULURAN?


Iporã vaʼerã jasegi Jesús ehémplo. 	 Mula, awaké dhéwé bakal nindakké kersané Yéhuwah, senajan dudu karepé awaké dhéwé.


Elee La Atalaya del 1 de marzo de 2006. 	 Deloken uga pengalamané Hadyn lan Melody Sanderson ing artikel ”Mengetahui Apa yang Benar dan Melakukannya” (Menara Pengawal 1 Maret 2006) Gawéané wong loro kuwi mapan, ning Hadyn lan Melody milih dadi perintis.


Upéicharõ, umi traduktór nomoĩri jave Ñandejára réra la Bíbliape, ohechauka hína ndorrespetaiha chupe. 	 Mula, nèk para penerjemah ngilangké jenengé Gusti Allah, kuwi nduduhké nèk ora ngajèni Yéhuwah.


5:22). Jesús oipota kontinuadoite jajerure Ñandejárape tomeʼẽve ñandéve ijespíritu. 	 (Gl. 5:22) Ana akèh paédah nèk manut karo tuntunané Yésus, kanggo ndonga njaluk luwih akèh roh suci.


Térã “jaleévo mbaʼéichapa umi hénte imbaʼeporã ótrondi, upévante voi ñanemomýima ñanembaʼeporã hag̃ua avei”. 	 Malah, para ahli kuwi uga kandha, ”Wong isa dadi seneng mènèhi mung merga maca crita bab wong-wong sing loma banget.”


Koʼag̃aite peve ningo umi hudío káda áño ofesteha pe Páskua ogueromanduʼa hag̃ua upe oiko vaʼekue (Éxodo 12:14). 	 (Pangentasan 3:7, 8) Nganti saiki, wong-wong Yahudi isih ngrayakké Paskah saben taun kanggo mèngeti bébasé bangsa kuwi saka Mesir.—Pangentasan 12:14. BÉBAS SAKA PERBUDHAKAN SAKLAWASÉ


“Koʼág̃a aiméma segúro pe Biblia arekóva haʼeha peteĩ rregálo oúva Ñandejáragui” 	 Akèh wong sing sinau Alkitab nduwé pikiran sing padha karo Rasul Paulus nèk Alkitab ”diwangsitaké déning Gusti Allah”.


Yvyporakuéra osegíta ogoverna Satanás poguýpe, pe dios iñañaitéva odomináva ko múndo (2 Cor. 4:4; 1 Juan 5:19; elee Apocalipsis 12:9, 12). 	 Manungsa bakal terus nguwasani manungsa liyané, lan dikuwasani Iblis sing jahat. (2 Kr. 4:4; 1 Yo. 5:19; wacanen Wahyu 12:9, 12.)


Jehová oikuaauka chupekuéra umi mbaʼe opensáva, péro oheja ojexpresa ha oskrivi haʼekuéra oñeʼẽháicha. 	 Senajan nulis Alkitab ing basa Ibrani lan nganggo carané dhéwé-dhéwé, wong-wong kuwi nulis pikirané Gusti Allah.


Margaret ovisita rire mamápe 2 térã 3 véserupi, oporandu chéve: “¿Nde piko reikuaa mbaʼéichapa héra Ñandejára?”. 	 Sakwisé ping bola-bali nekani ibuku, Margaret takon karo aku, ”Kowé ngerti sapa jenengé Gusti Allah?”


Péro áño 66-pe, peteĩ orekóva autorida oĩva Judéape hérava Gesio Floro omonda pe pláta oĩva pe témplope. 	 Ning, taun 66 M pejabat Romawi sing jenengé Gessius Florus nyolong dhuwit ing bait.


8 Jesús oheja ñandéve ehémplo ‘jaguata hag̃ua hekoitépe ipyporére’ (1 Ped. 2:21; 1 Juan 2:6). 	 (1 Pt. 2:21; 1 Yo. 2:6) Nèk gelem manut, kuwi bukti rasa tresna marang Yéhuwah lan Yésus.


Jahechamína Kaori ehémplo. 	 Gatèkna contoné Kaori, wong wédok saka Jepang.


Upéicharõ jepe, lomímonte ñaimeseterei peteĩ paraísope. Upévare ikatu oime jaikuaase: “¿Ikatúne piko oĩ peteĩ lugár peichaite iporãva? 	 Pancèn, kita mesthi bungah banget nèk mbayangké bumi iki isa dadi taman sing éndah kaya firdaus.


Haʼe porãta ndéve, chéngo aikose avei ko nde reikoháicha ha astudiase la Biblia”. 	 Aku kagèt kok wong kuwi malah marani aku lan kandha, ”Njaluk ngapura ya merga kedadéan wingi.


Jehová oñangareko Abrahán ha Sárare oviaha aja hikuái 	 Yéhuwah ngayomi Abraham lan Sara saksuwéné lunga


¿Mávapa añetehápe umi ánhel? 	 Apa panjenengan péngin ngerti bab para malaékat?


¿Mávapa upéicharõ ikatu ñanepytyvõ? 	 Alkitab kandha nèk ”tuking gesang punika wonten ing [Gusti Allah Yéhuwah]”.


Haʼekuéra ningo omerese vaʼekue upe liverta. 	 Wong-wong kuwi pancèn pantes dibébaské.


Epensamíntena mbaʼeichaitépa oiméne orretumba pe iñeʼẽ odesafiávo umi isrraelítape ha rréi Saúlpe. 	 Bayangna swarané sing seru nggema ing pinggiran bukit-bukit.


Ha pe kliénte ojeroviáma rupi pe adivínore, haʼe ikatu ogana hese hetaiterei pláta. 	 Nèk wong kuwi percaya, peramal kuwi dadi isa njaluk bayaran sing akèh.


Péro Ñandejára Ñeʼẽ rupive tuichaiterei akambia. 	 Ning, Alkitab wis ngowahi uripku.


(Lucas 17:12-17). 	 (Lukas 17:12-17) Apa piwulangé?


¡Añeʼẽnte niko!”. 	 Banjur, Dawud terus lunga lan ngomong nèk isa ngalahké Goliat.


Upévare atantea añeʼẽ umi omano vaʼekuéndi, ha che kompañerokuéra de eskuélandi rohómi umi sementériore. 	 Aku nyoba omong-omongan karo wong mati, mara menyang kuburan karo kanca-kanca sekolah, lan nonton film horor.


Jokopyre 	 Diblokir


¿Mbaʼére piko nereñehaʼãi koestediaitéma voi ekonsegi peteĩ Biblia ha reheja upéva tanepytyvõ ha tandegia? 	 Dadi, saiki panjenengan isa mulai maca Alkitab lan ngrasakké dhéwé paédah saka tuntunané Alkitab.


Péicha jahechauka avei jahayhuha chupekuéra (1 Ped. 3:15). 	 (Kl. 4:6) Saben mbélani kapracayané awaké dhéwé, kuwi kudu ditindakké ”diklawan alus lan andhap-asor” merga awaké dhéwé nresnani wong liya.—1 Pt. 3:15.


Ikatu avei rehecha Internétpe www.jw.org/gug 	 Uga ana ing www.jw.org/jv


Ñanembaʼeporãramo ojapo porãiterei ñanderehe ha avei ótrore 	 Alkitab kandha, ”Wong kang ambek darma [loma] mbeciki awaké dhéwé, nanging kang ambek siya iku niksa awaké dhéwé.”


... ñanemoag̃uiveha Jehováre ha ñane ermanokuérare? 	 mbantu cedhak karo Gusti Allah lan wong liya?


¿Mbaʼépa heʼise upéva? 	 Nèk ngetrapké wulangané Alkitab, kuwi isa mbantu kita ngedohi tumindak sing ana bahayané kanggo keséhatan.


12 Heta tiémpore, oñehundise vaʼekue la Biblia, ha ojepersegi umi otradusíva ha odistrivuívape. 	 12 Nèk ndelok saka sejarah, akèh sing péngin nyingkirké Alkitab, wong sing nerjemahké, lan wong sing nyebarké.


Hetaiterei tiémpore umi omoakãva rrelihión omboʼe jarekoha peteĩ álma nomanóiva. 	 Para pemimpin agama wis atusan taun mulangké ajaran bab roh sing isih urip sakwisé manungsa mati.


Peteĩ ensiklopédia heʼi: “Jesús tiémpope, umi mitã oipuru pe palávra abba heʼiséva “papa”, ohechauka hag̃ua ohayhu ha orrespetaha itúva”. 	 Ing jamané Yésus, bocah-bocah ngundang bapaké nganggo sebutan Abba.


OJEGUEROMANDUʼÁTA JESÚS OMANO HAGUE ÁRA | MIÉRCOLES 23 DE MARZO DE 2016 	 PÈNGETAN SÉDANÉ YÉSUS | REBO, 23 MARET 2016


Ñandejára ñanerendu hag̃ua, umi mbaʼe jajeruréva oĩ porã vaʼerã hembipotándi. Ha la Bíbliape oĩ mbaʼépa hembipota (1 Juan 5:14). 	 Dongané awaké dhéwé bakal dijawab nèk cocog karo kersané Gusti Allah sing dicathet ing Alkitab.—1 Yokanan 5:14.


Upévare tekotevẽ jajekuida. 	 Dadi, kudu ati-ati milih sing arep diwaca.


Añetehápe siertoite voi la heʼíva Proverbios 3:5, 6: “Ejerovia Ñandejárare nde pyʼaite guive ha ani ndejehe añónte. 	 Kandhané Wulang Bebasan 3:5, 6 pancèn bener. Ayat kuwi kandha, ”Kumandela marang Pangéran Yéhuwah klawan gumolonging atimu, lan aja suméndhé marang pangretènmu dhéwé.


KAVAJU HŨ 	 JARAN IRENG


Jesús oikuaa Pedro heʼiha péicha ohayhúgui chupe, péro oikuaa avei tuicha ojavyha. 	 Yésus ngerti nèk ditresnani Pétrus, ning ya ngerti nèk pikirané Pétrus mau salah.


Péro la Biblia ndahaʼéi imatrimóniope añónte oipytyvõva Vícentpe. 	 Vicent uga kandha, ”Maca Alkitab mbantu aku dadi luwih cedhak marang Yéhuwah.”


Umi cuatro kavaju arigua ningo ikatu iñextráño ndéve ha upévare nemongyhyje, péro natekotevẽi reñeñandu upéicha. ¿Mbaʼérepa? 	 Crita bab jaran papat lan sing nunggang kuwi kétoké anéh lan medèni.


EÑEIMAHINAMÍNA rehoha rerrekorre peteĩ muséo oĩháme heta mbaʼe ymaiterei guaréva. 	 BAYANGNA: Panjenengan lagi ana ing muséum sing patung-patungé kuna.


Haʼe ningo peteĩ kuimbaʼe ipyʼaguasúva. 	 Senajan kendel, dhèwèké wedi banget wektu arep dipatèni Ratu Izébèl.


¿Mbaʼépa ikatu ñanepytyvõ jasegi hag̃ua jaservi Jehovápe vyʼapópe? 	 Apa alesané awaké dhéwé isa terus bungah ngabdi marang Yéhuwah?


Ndahaʼéi ningo David ndohecháiva mbaʼeichaitépa tuicha Goliat ha hiʼarmakuéra, síno ndohejáinte upéva omongyhyje chupe. 	 Dawud ngerti nèk Goliat kuwi awaké gedhé dhuwur lan nganggo senjata perang. Ning, kuwi ora nggawé Dawud wedi.


Umi che amigokuéra ningo siémpre oĩ che ykére”. 	 Para sedulur terus siap kanggo mbantu aku.”


Ñande avei ñakonfiáramo Jehováre ha jahechakuaa haʼe ñanepytyvõha, katuete ñande fe imbaretevéta (Sal. 34:8). 	 (Ys. 23:14; 24:14, 15) Imané awaké dhéwé bakal saya kuwat, nèk percaya marang Yéhuwah lan ngalami dhéwé pitulungané Yéhuwah.—Ms. 34:8.


Hasyetereími chéve heʼi jave péicha hikuái. 	 Aku kelara-lara banget, lan kerep rumangsa ora isa ngetrapké Alkitab.


Provávlemente pe viáhe ndahaʼéi kuri la ikomodopáva. 	 Ribkah pancèn kerep weruh unta, ning dhèwèké durung biasa numpak unta.


Añakarama hatã pe añeteguáre ndachejyváiramo jepe 	 Nggondhèli Ajaran Alkitab Senajan Ora Nduwé Tangan


Peteĩ tiémpore, umi judío oĩ vaʼekue Persia poguýpe. 	 Kutha kuwi ana ing dhaérah sing disebut Seberang Sungai, ing sak kuloné kali Éfrat.


Upévare, jasegíkena iñehemplokuéra (Heb. 6:11, 12). Jajapóramo upéicha, ñande avei jarekóta pe priviléhio jaikóvo siémpre Jehová amígoramo. 	 (Ib. 6:11, 12) Nèk isa niru, awaké dhéwé bakal éntuk berkah dadi kancané Yéhuwah saklawasé.


Proféta Elías heʼi chupe: “Koʼã áñope ndokymoʼãi ha ndoʼamoʼãi ysapy, che haʼe peve” (1 Rey. 17:1). 	 Élia ngandhani Akhab, ”Badhé boten wonten ebun utawi jawah ing taun-taun punika, kejawi manawi kawula nglairaken tembung kawula.” (1 Ra. 17:1) Kuwi bakal kelakon merga kwasané Gusti Allah.


[1] (párrafo 9) Rehechasérõ mbaʼéichapa umi testígo de Jehová ohechauka ojoayhuha oñoermáno teéicha oiko jave umi desástre naturál, ehecha La Atalaya 15 de julio de 2002, páhina 8 ha 9, ha lívro Los testigos de Jehová, Proclamadores del Reino de Dios, kapítulo 19. 	 [1] (paragraf 9) Contoné, Seksi-Seksi Yéhuwah nduduhké katresnaning pasaduluran wektu ana lésus gedhé, deloken Menara Pengawal 15 Juli 2002, kaca 8-9, lan buku Saksi-Saksi Yehuwah—Pemberita Kerajaan Allah bab 19.


Upéicharõ jepe, nopenái hikuái Pablo heʼi vaʼekuére ha oñehundi pe várko (Hechos 27:13-44). 	 Akiré, kapalé kandhas.—Para Rasul 27:13-44.


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã avei jahechakuaa hag̃ua Ñandejára ñanepytyvõha? 	 Apa manèh sing kudu ditindakké bèn isa ngrasakké kwasané Yéhuwah?


Koʼág̃arupi ñane puvlikasionkuéra oĩma mas de 700 idiómape. 	 Saiki wacané Seksi Yéhuwah wis dicétak ing luwih saka 700 basa.


Haʼekuéra oho pe Gran Santuario de Ísepe, haʼéva hína peteĩ santuário ojapóva 2.000 áñorupi oñemopuʼã hague ojeadora hag̃ua peteĩ diósa héravape Amaterasu Omikami, orrepresentáva pe kuarahy pe rrelihión sintoístape. 	 Ing kono ana Panggonan Suci Ise kanggo nyembah dèwi agama Shinto, yaiku Amaterasu Omikami.


Haʼekuéra oñehaʼãmbaite ikatu hag̃uáicha pe Biblia osegi ijexákto ha ifasilve oñentende hag̃ua. 	 Tembung-tembung basa Inggris sing kuna diganti karo sing saiki umum dinggo, bèn luwih gampang diwaca lan dingertèni.


12 Yma ningo umi oserviséva Jehovápe péro ndahaʼéiva isrraelíta, oho vaʼerã Israélpe oĩháme Ñandejára puévlo (1 Rey. 8:41-43). 	 12 Mbiyèn, wong saka bangsa werna-werna kudu teka ing Israèl kanggo ngibadah marang Yéhuwah. (1 Ra. 8:41-43) Ning, Yésus ngekèki préntah ing Matéus 28:19, 20.


“Pesegíkena pejoayhu oñoermánoicha” 	 Terusa Nresnani Para Sedulurmu!


Umi kuimbaʼe ojerovia mbarete vaʼekue 	 Wong-wong lanang sing isa dadi conto


ÑAÑEʼẼ MBOYVE IPORÃ ÑAÑEPORANDU: 	 OMONGAN SING NGLUHURKÉ YÉHUWAH


Jesús añetehápe ou vaʼekue omano ñanderehehápe. 	 Sédané Yésus kuwi pancèn nyata.


Pyʼỹinte umi mbaʼe heʼíva hikuái ikatúnte avei oñekumpli oimeraẽvare. 	 Ramalané biasané umum banget lan isa kanggo kabèh wong.


Heta persóna oikuaaséva Ñandejárape oñepyrũ ostudia la Biblia. 	 Merga awaké dhéwé ndelok nèk wong-wong isa ngerti wulangané Alkitab, lan mulai nduwé hubungan sing akrab karo Gusti Allah.


Eñeimahinamína mbaʼeichaitépa upéva káusare umi hénte osufri, oñembyasy ha hasẽ. 	 Akibaté ana akèh wong sing sengsara lan sedhih merga kélangan wong sing ditresnani.


Upéicharamo jepe, pe Enciclopedia Británica heʼi “síglo 10-pe osegínte gueteri hague oĩ saserdóte ha ovíspo omendáva”. 	 Senajan ngono, Encyclopædia Britannica kandha nèk ”ing pungkasané abad ke-10, ana akèh imam lan uskup sing nduwé bojo”.


Haʼe oikuaa peteĩ persóna ojapo mimíramo ivaíva, upe rire ikatuha ojapo ótra kósa ivaietevéva. 	 Yésus ngerti nèk tumindak siji sing salah isa njalari tumindak salah liyané, lan malah dadi dosa.


Satanás ha idemoniokuéra ipyʼahatãiterei ha ivaívante voi oreko iñakãme. 	 Sétan lan para dhemité kuwi bejat, kejem lan nyebabké akèh kasusahan ing donya.


¿Mbaʼérepa koʼág̃arupi oĩ hetaite hénte ijapúva, imondáva ha naiñonrrádoiva? 	 Apa sebabé ngapusi, nyolong, lan tumindak ora jujur liyané umum ing jaman saiki?


La Biblia heʼi pe persóna ojeroviáva oĩha segúro “oikotaha katuete” umi mbaʼe ohaʼarõva (Hebreos 11:1). 	 (Ibrani 11:1, Basa Jawi Padintenan) Bèn isa yakin kaya ngono, kita perlu nduwé pangertèn sing bener.


Haʼe heʼi chupe: “Ikatúramo toumi jey ore rendápe ne remimbou, ikatu hag̃uáicha heʼi oréve mbaʼéichapa romongakuaa vaʼerã pe mitã” (Juec. 13:1-8, NM). 	 Manoakh njaluk bèn malaékaté Yéhuwah teka manèh, ”Mugi abdinipun Gusti Allah . . . mulangna dhateng kawula tumrap ingkang perlu kawula lampahi tumrap laré ingkang badhé lair punika.”—PH. 13:1-8.


Omano meve, Lefèvre ohaʼarõiterei vaʼekue pe Iglésia omboʼe umi mbaʼe Ñandejára Ñeʼẽme oĩhaichaite, ha tojedeha umi mbaʼe kuimbaʼekuérante omboʼévagui. 	 Lefèvre percaya banget nèk ”saben wong Kristen nduwé hak lan uga kewajiban kanggo maca lan sinau Alkitab dhéwé”.


Pe ótro artíkulope jahecha kuri peteĩ ehémplo Jesús oipuru vaʼekue, peteĩ pártepe upe ehémplogui haʼe heʼi: “Michĩ pe okẽ ha ipoʼi pe tape oporogueraháva jeikove opaveʼỹvape, ha saʼi umi ojuhúva upe tape” (Mateo 7:13, 14). 	 (Matius 7:13, 14) Wektu ngliwati dalan sing kaya ngono, kita butuh tuntunan saka wong sing wis pengalaman bèn isa tekan tujuan.


Tembiasakue:Añakarama hatã pe añeteguáre ndachejyváiramo jepe 13 	 PengalamanNggondhèli Ajaran Alkitab Senajan Ora Nduwé Tangan 13


Epensamína mbaʼeichaitépa tuicha ha iporã ko univérso. 	 Contoné, coba bayangna ukurané jagat iki.


17 Japredika jave oĩ persóna ñanerendúva ha oĩ avei nañanerenduséiva. 	 17 Wong-wong nanggepi nganggo cara sing béda-béda.


PURAHÉI: 51, 58 	 LAGU: 51, 48


Jahechamína Álex ehémplo, haʼe oiko Brasílpe ha 19 áñorema oĩ kárselpe oporoasalta haguére heta vése.* Áño 2000-pe oiko vaʼekue chugui testígo de Jehová ostudia rire la Biblia umi Testígondi. 	 Gatèkna pengalamané Alex,* sing wis tau 19 taun dipenjara ing Brasil merga nyerang wong. Dhèwèké sinau Alkitab banjur dadi Seksi Yéhuwah ing taun 2000.


Haʼe heʼi vaʼekue: “Che siémpre apensa Jehováre. Haʼete voi arekóva chupe che renondépe tódo el tiémpo. Haʼe oĩ che ykére cheprotehe hag̃ua. 	 Nèk terus bungah ngabdi marang Yéhuwah, awaké dhéwé bakal kaya Dawud sing kandha, ”Aku tansah madhep marang Sang Yéhuwah, manawa Panjenengané jumeneng ana ing tengenku, aku mesthi ora nganti kéguh.


“¿Cómo mejorar mi comunicación con Dios?” 	 Bab ”Kaum Muda Bertanya” ing Sedarlah!*


Techaukaha oguepyréva 	 Tetenger Dibuwang


Laura heʼi: “Añetehápe pe añetegua ñanemosãso ñaimoʼãʼỹháicha”. 	 Kok isa? Jebulé juragané uga sinau Alkitab karo Seksi Yéhuwah.


Ha upéva oiko pórke Olga ipasiénsia ha siémpre orrespeta iménape. 	 Saiki, bojoné ngongkon Olga lunga ing pakumpulan ibadah, lan malah gelem ngeterké-methuk.


Haʼe opromete omeʼẽtaha ijespíritu sánto “umi ojerurévape chupe” (Lucas 11:13). 	 Gusti Allah janji bakal maringi ”Roh Suci marang kang padha nyenyuwun”.


Upéva mediánte jajelivráta pekádo ha ñemanógui, ha ndajasufrimoʼãvéima ñandeeda rupi jahávo (Salmo 51:5; Juan 8:34). 	 Kuwi hadiah paling aji sing isa kita tampa merga isa mbébaské kita saka dosa, tuwa, lan pati.


Péro Jesús heʼi chupe: “¿Máva piko chemoĩ huésramo pende apytépe?”. 	 Apa piwulangé kanggo para muridé?


Sapyʼánte umi superintendénte de sirkuíto, vetelíta, miémbro del komité de sukursál, miémbro del Kuérpo Governánte térã umi ermáno oipytyvõva chupekuéra, ou ñandevisita ñane kongregasiónpe térã oho ñane asambleahápe. 	 Mbokmenawa, sing teka kuwi pinituwané wilayah, wong Bètel, anggotané Panitya Cabang, sing mbantu Pengurus Pusat, utawa anggota Pengurus Pusat.


PAÍS: INGLATERRA 	 NEGARA ASAL: INGGRIS


Peteĩ estúdio ojapo vaʼekue umi sientífiko heʼi “ñanembaʼeporãramo omombaʼapoha peteĩ párte oĩva ñande serévrope ñanepytyvõva javyʼa hag̃ua, jajogueraha porã hag̃ua ótrondi ha ñañeñandu porã hag̃ua”. 	 Malah, salah siji penelitian kandha, ”Wektu mènèhi, ana bagéan ing otaké manungsa sing diaktifké. Bagéan kuwi ana hubungané karo rasa seneng, hubungan sosial, sarta rasa percaya, lan ngasilké èfèk ’warm glow’.”


Upéi entéro Testígo ñañembyaty jagueromanduʼa hag̃ua ko akontesimiénto el mísmo día, el 14 de nisán, oike rire kuarahy (1 Cor. 11:23-26). 	 (1 Kr. 11:23-26) Kabèh teka bareng wayah surup ing tanggal sing padha, 14 Nisan, kanggo ngajèni tebusan lan manut préntahé Yésus.


Nde nderechaʼéi umi iviolénto ha oporombotavývare” (Sal. 5:4-6, NM). 	 Yéhuwah uga sengit karo wong sing ngwutahké getih lan ngapusi.


Upépe aha peteĩ rreunión ojejapóvape umi ohosévandi oservi Betélpe. 	 Bar kuwi, aku mèlu pertemuan Bètel ing kebaktian ing Cincinnati, Ohio.


Aikuaa vaʼekue la Biblia ikatuha orepytyvõ ore rogapýpe, upémarõ añepyrũ astudia umi testígo de Jehovándi. 	 Aku ngerti nèk Alkitab isa mbantu keluargaku, mula aku mulai sinau Alkitab karo Seksi-Seksi Yéhuwah.


ÑAMOMBEʼÚVO PE MARANDU PORÃ 	 WEKTU NGINJIL


Koʼag̃aite peve ñanemopirĩmba jaleévo la David heʼi vaʼekue Goliátpe. 	 Nganti saiki, omongané Dawud isih digunakké kanggo nguwatké iman.


¿Mbaʼéichapa ikatu ñanepytyvõ pe orasión? 	 Donga—Gunané kanggo Panjenengan


Upévare, jaikuaa porã Jehová ha Jesús siémpre ñanegovernataha mborayhúpe. 	 Mula, awaké dhéwé isa percaya nèk Yéhuwah lan Yésus mréntah nganggo dhasar rasa tresna.


4. a) ¿Mbaʼérepa iñimportánte ñandéve g̃uarã umi mbaʼe oiko vaʼekue Pentekostéspe? b) ¿Mbaʼépa ohechauka umi primer disípulo ojeporavo hague Pentekostés áño 33-pe? 	 4. (a) Apa sebabé perlu nggatèkké kedadéan ing dina Péntakosta? (b) Ana kedadéan penting apa ing dina sing padha, pirang-pirang taun sakdurungé?


Por ehémplo, oĩrõ guare hikuái Canaánpe ou peteĩ ñembyahýi ndevaipa jepéva, ha upévare ovámante hikuái sur gotyove, Egíptope. 	 Ing Kanaan ana bencana kelaparan. Dadi, Abraham mutuské kanggo pindhah karo keluargané menyang Mesir ing arah kidul. Ning, ing kono uga ana bahaya.


La Biblia heʼi avei Ñandejára anhelkuéra ovyʼaitereiha peteĩ pekadór oñarrepentíramo ha oñemoag̃ui jey Jehováre (Lucas 15:10). 	 Malah, wektu ana wong siji sing mratobat lan bali ngabdi marang Yéhuwah, ’para malaékat bakal padha bungah-bungah’.—Lukas 15:10.


Ñande koʼág̃a jajeprepara hína jaiko hag̃ua pe múndo pyahúpe. 	 Mula, kudu rukun lan nyambut gawé bebarengan.


Ñamombaʼékena ñane ermanokuérape, sapyʼánte ojapóramo jepe umi mbaʼe nañahaʼarõiva chuguikuéra. 	 Awaké dhéwé kudu tetep setya karo para sedulur senajan dilarani.


Tácito, peteĩ istoriadór onase vaʼekue áño 55 rupi, oskrivi vaʼekue: “Cristo segidorkuérape oñehenói [kristiáno], chupe ningo Poncio Pilato okondena vaʼekue orresivi hag̃ua pe kastígo tuichavéva. 	 Contoné, Tacitus, sing lair kira-kira taun 55 M. Dhèwèké nulis nèk ”Kristus, asalé jeneng [Kristen], diukum mati karo Gubernur Pontius Pilatus, wektu pamréntahané Tibérius”.


¿Ndépa repensa raʼe avei upéva releévo pe artíkulo oĩva kóva mboyve? 	 Apa panjenengan tau mikir kaya ngono?


¿Péro ohechakuaápa raʼe Jehová upéva? Si ohechakuaa. 	 Ning, Yéhuwah, Gusti Allahé, nggatèkké dhèwèké.


JEHOVÁ OPROTEHE PE MENSÁHE OĨVA LA BÍBLIAPE 	 GUSTI ALLAH NJAGA SABDANÉ


¿Operhudikátapa algúna persónape ko informasión? 	 Apa katrangan iki isa nggawé èlèk jenengé wong liya?


Maymáva oikehagua 	 Akses Universal


Péro ojeʼe chupe pe músika ikatuha omoñeñandu porãve chupe. 	 Mulané, Saul dadi gampang nesu, curiga, lan tumindak kasar.


Haʼe oservi vaʼekue kómo direktór de servísio peteĩ kongregasiónpe, San Francisco, Califórniape (Estados Unidos). 	 Dhèwèké mbiyèn ngawasi gawéan nginjil ing jemaaté Seksi-Seksi Yéhuwah ing San Francisco, Kalifornia, Amerika Serikat.


Pe segundo ojoguáva avei chupe heʼi kóicha: ‘Rehayhu vaʼerã nde rapichápe nde rejehayhuháicha’” (Mat. 22:37-39). 	 Déné angger-angger kang kapindho kang padha karo iku, yaiku: Sira tresnaa ing sapepadhanira dikaya marang awakira dhéwé.”—Mt. 22:37-39.


Ehecha pe vidéo ¿Mbaʼéichapa rojapo peteĩ estúdio vívliko?, oĩva ko direksiónpe: www.jw.org/gug 	 Deloken vidhéo Sinau Alkitab karo Seksi-Seksi Yéhuwah Iku Kaya Apa? ing www.jw.org/jv


Peteĩ karai oñeʼẽva umi mbaʼe oĩvare la Bíbliape heʼi voi “pe diskúrso ideprovechoitereiha”, ha “ndojejapói hague ñamyenyhẽ hag̃uánte ñane akã informasióngui, síno ohechauka hag̃ua ñandéve mbaʼéichapa jaiko vaʼerã ha ñandegia hag̃ua”. 	 Ana wong sing ngomong nèk piwulang kuwi ”gampang ditrapké ora mung omong thok. Malah, nèk gelem ngetrapké, kuwi cespleng tenan”.


Péro dos áño haguépente omano avei Tito avave ohaʼarõʼỹre. 	 Ning, rong taun sakbanjuré, ora disangka-sangka Titus mati.


Jesús, pe Mboʼehára Guasu, heʼipaite vaʼekue idisipulokuérape mbaʼe mbaʼépa oipota ojapo hikuái, ha kompléto umi mbaʼe oĩmbaite la Bíbliape. 	 Yésus, sing dadi Guru Agung, mènèhi préntah sing cetha bab apa sing kudu ditindakké para pengikuté lan kuwi ditulis ing Alkitab.


Umi hénte heʼi vaʼekue voi chupe “Mboʼehára” (Juan 13:13). 	 (Yokanan 13:13) Kadhang kala, Yésus mulang langsung wong akèh, ning kadhang kala mulang siji-siji.


La Biblia heʼi: “[Pe] Túa oporoporiahuverekóva ha Ñandejára omeʼẽva opaichagua konsuélo [...] ñanekonsola opa umi ñande jehasa asýpe” (2 Corintios 1:3, 4). 	 Alkitab kandha, ”Rama kang kebak sih palimirma lan Gusti Allah kang dadi sumbering panglipur . . . nglipur aku kabèh ing sajroning kasusahanku.”—2 Korinta 1:3, 4.


Ko Traducción del Nuevo Mundo oĩva ingléspe ningo oreko heta mbaʼe ipyahúva, ha jahecha kuri unos kuánto kámbio oipytyvõva ojelee ha oñentende porã hag̃ua. 	 Wong-wong sing nganggep Alkitab kuwi hadiah saka Gusti Allah sing seneng omong-omongan, isa dibantu luwih ngerti isiné Alkitab.


11 Jahayhúramo Jehová ha Jesúspe, jasegíta avei japredika ha kyreʼỹme ñamboʼéta umi héntepe la Biblia (Mat. 28:19, 20; Luc. 4:43). 	 11 Rasa tresna marang Yésus uga mbantu bèn luwih semangat nginjil lan mulang Alkitab.


Koʼág̃a og̃uahẽ hikuái Néguebpe, ivaivehápe la tape (Génesis 24:62). 	 (Purwaning Dumadi 24:62) Ribkah kayané weruh wedhus gèmbèl.


Ha saʼieterei oĩ ikatúva olee koʼã idiómape. 	 Mung sithik sing isa ngerti basa kuwi.


Ñandejára ohundietéta opa mbaʼe ñanembohasa asýva guive. “Ndaiporimoʼãvéima omanóva, oñembyasýva, hasẽva ni hasýva” (Apocalipsis 21:3, 4). 	 Gusti Allah bakal nyingkirké kasusahan. ”Bakal ora ana pati manèh; kasusahan lan pasambat apadéné karubedan iya bakal wus ora ana.”—Wahyu 21:3, 4.


Epensamína koʼã mbaʼére: 	 Gatèkna katrangan ing ngisor iki:


Umi persóna isarambírõ guare ko múndo tuichakuére, osegi omombeʼu umi istória ifamiliarépe. 	 Wektu wong-wong mbiyèn padha nyebar menyang saklumahing bumi, wong-wong kuwi nggawa riwayat bab firdaus sing asli.


Ha pe espíritu sánto rupive, okambia hikuái opensa lája ha oreko peteĩ esperánsa ipyahúva. 	 Wektu milih, Yéhuwah nggunakké roh suci bèn wong kuwi ngarep-arep urip ing swarga.


Haʼe hína pe oprometéva omeʼẽtaha ñandéve “podér ijojahaʼỹva” (2 Corintios 4:7, 8). 	 Ya kaya ngono kuwi wong sing percaya marang Yéhuwah, pribadi sing isa maringi ”kakuwatan kang ngédab-édabi”.—2 Korinta 4:7, 8.


Ndépa mbaʼe repensa, ¿oguerohorýpa Ñandejára umi gérra térãpa nahániri? 	 Apa pancèn Gusti Allah seneng karo perang?


Katuete ningo nopensamoʼãi upéicha (Mat. 5:28). 	 Apa dhèwèké rumangsa ditresnani lan diajèni?—Mt. 5:28.


Mbaʼépa nde repensa, ¿omehoránepa la situasión ko múndope oĩrire hetave persóna osegíva koʼã konsého? 	 Nèk luwih akèh wong sing ngetrapké pathokan-pathokan sing disebutké mau mesthiné kuwi isa ngurangi masalahé manungsa.


Oiméramo pe hasýva haʼetévaicha la ipyahẽva, ikatu hína oñehaʼã orrespira porãve hag̃ua. 	 Swara ambekan sing béda kuwi mbokmenawa mung hawa sing ngliwati pita swara wektu turu angler.


Eikuaáke haʼe oĩha opárupi, ha haʼe omyesakãtaha ndéve nde rape”. 	 Ing salaku-lakumu ngakonana Panjenengané, temah Panjenengané bakal nglencengaké dalanmu.”


Pe Diccionario de historia de la Iglesia heʼi: “Ndaipóri ni peteĩ pruéva iñimportánteva ohechaukáva mbaʼe mes ni mbaʼe díapa onase vaʼekue Cristo”. 	 Cyclopedia saka McClintock lan Strong’s kandha, ”Dina lairé Yésus ora dicritakké kanthi gamblang ing P[rajanjian] A[nyar] utawa ing sumber-sumber liyané.”


Lefèvre dʼÉtaples oipota vaʼekue opaichagua hénte ontende la Biblia 10 	 Lefèvre d’Étaples Péngin Wong-Wong Biyasa Ngerti Isiné Alkitab 10


Haʼekuéra ogovernáta Jesucrístondi ko yvy, yvága guive. 	 Wong-wong kuwi bakal dadi raja bareng Yésus mréntah bumi.


¿Mbaʼérepa oĩ persóna orahaka jeýva mensáhe ojeaseguraʼỹre añetépa hína la ojeʼéva? 	 Wong sing nyebarké berita mbokmenawa ora mriksa dhisik kuwi bener apa ora, merga ora ana wektu lan wegah ngupaya.


Rebeca ningo imitã guive ohecháva la kaméllo, péro ndahaʼeichéne raʼe la oikokuaaitereíva hiʼári. 	 Alkitab kandha nèk keluargané Ribkah angon wedhus, dudu pedagang sing tumpakané unta.


Che sy oreko vaʼekue upérõ 17 áño ha che túa oheja rei chupe che anase mboyve. 	 Bapakku minggat sakdurungé aku lair.


Reikuaasevéramo mbaʼéichapa jaiko vaʼerã Ñandejára ñandeguerohory hag̃ua, ehecha pe kapítulo 12 oĩva ko lívrope ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva umi testígo de Jehová, ikatúva avei retopa ko direksiónpe: www.jw.org/gug. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab piyé carané isa nyenengké Gusti Allah, deloken bab 12 ing buku iki, sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah. Uga ana ing www.jw.org/jv


Ñaanalisamína koʼã visión. 	 Ayo saiki awaké dhéwé mèlu ndelok kaya apa alam roh kuwi.


Ñahendúvo péicha ojavyha peteĩ mitã, japuka ha igústo ñandéve, péro idiferentete hína ojejavy tuicháramo ha upéva ikatúrõ ñandeafekta. 	 Ning, nèk ana sing salah paham bab perkara sing penting, kuwi isa dadi masalah.


Pórke reikuaa pe edukasión orresivíva upépe ideprovechotaha chupe. Upéicharõ, koʼytevéntema rejeasegura vaʼerã ani hag̃ua ofalta rreunionhápe, asambleahápe ha pende estúdio de famíliape. 	 Semono uga, panjenengan ngupaya bèn bocah kuwi mèlu pakumpulan ibadah, kebaktian, lan ibadah sak keluarga, merga piwulang saka Yéhuwah kuwi isa nylametké uripé.


Õsẽ 	 Metu


Áño 1993-pe ajevautisa ha oiko chehegui testígo de Jehová, ha áño 2000-pe aju amenda Tabitha rehe, peteĩ kuñataĩ ikyreʼỹetereíva Jehová servísiope. 	 Ing taun 1993, aku dibaptis dadi Seksi Yéhuwah, lan ing taun 2000, aku nikah karo Tabitha, sedulur wédok sing semangat nginjil.


“Pe omondáva anive omonda, upéva rangue tombaʼapo pohýi” (Efesios 4:28). 	 (Ibrani 13:18, NW) ”Wong kang gawéné nyolong, aja nyolong manèh, nanging becik nyambut-gawé kanthi tumemen.”—Éfesus 4:28.


Por ehémplo, Colosenses 4:6 heʼi: “Pene ñeʼẽ akóinte iporã ha ijuky vaʼerã, peikuaa hag̃ua mbaʼéichapa pembohováita entéro ombaʼeporandúvape peẽme”. 	 Yéhuwah péngin awaké dhéwé nduwé perasaan apa marang wong-wong sing dudu umaté? Ora masalah wong bakal nanggepi piyé, sing penting awaké dhéwé manut tuntunané Alkitab.


Reñemeʼẽvo Jehovápe ha rejevautisa, katuete oho porãvéta ndéve. Peteĩ ermáno orekóva 24 áño ojevautisa kuri imitãʼírõ guare. Haʼe heʼi: “Ahaʼarõrire unos kuánto áño, antendeve vaʼerãmoʼã mbaʼépa la ajapóva. 	 Sedulur lanang sing umuré 24 taun, sing dibaptis wektu isih cilik kandha, ”Saya tuwa umurku mbokmenawa pangertènku saya tambah, ning nggawé keputusan kanggo ngabdi marang Yéhuwah kuwi, isa ngayomi aku saka kebiasaan donya sing ala.”


Por ehémplo, peteĩ kuimbaʼe orregaláramo álgo peteĩ kuñáme, haʼe ikatu opensa pe kuimbaʼe ojegustaha hese. 	 Contoné, nèk wong lanang mènèhi hadiah marang wong wédok tanpa alesan sing cetha, wong wédok kuwi isa nganggep nèk hadiah kuwi bukti wong lanang mau ngesir dhèwèké.


Peteĩva koʼã konsého haʼe hína pe oĩva Hebreos 13:1-pe, heʼíva: “Pesegíkena pejoayhu oñoermánoicha”. 	 Sing paling penting yakuwi Ibrani 13:1, ”Rumatana katresnaning pasaduluran!”


Pe mborayhu ndopamoʼãi arakaʼeve” (1 Cor. 13:4-8). Ñapensa memékena Pablo heʼi vaʼekuére ha jasegi upe konsého, péicha ñane matrimónio katuete osẽ porãta. 	 Katresnan iku ora ana entèké.” (1 Kr. 13:4-8) Nèk mikirké lan nindakké omongané Paulus, urip bebojoan bakal nyenengké.


“Roñemboʼe jave eskuélape, rorresitánte vaʼekue de memória umi orasión roaprendéva.”(Teresa, oikóva Filipínaspe) 	 ”Ing sekolahan murid-murid dikon ngapalké donga sing diwulangké.”—Térésia, Filipina.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? Oiméramo nde resufri pe gérra káusare, reikuaaséta Ñandejárapa oapoja raʼe upe gérra. 	 Nèk panjenengan klebu wong-wong sing sengsara merga perang, panjenengan perlu ngerti jawaban saka pitakonan iki: Apa Gusti Allah sing ndhalangi perang sing marahi manungsa sengsara, lan malah ora perduli karo wong-wong sing sengsara?


¡Ndaipóri mbaʼeve Jehová ikatuʼỹva osolusiona! 	 Ora ana sing isa madhani kekuwatané Yéhuwah sing gedhé.


SARA oñemboʼy hína ikotýpe, ha omaña umi mbaʼe oĩvare ijerére. 	 BAYANGNA ana wong wédok saka Timur Tengah sing mripaté éndah, lagi ngadeg ing tengah-tengah ruangan.


Por ehémplo, pe Museo de Arte de Filadélfiape (Pensilvania, Estados Unidos) oĩ peteĩ alfómbra ojapómava 500 áñorupi umi pérsa ojapo hague, hese ojevorda peteĩ hardín imurallapáva iporãitereíva henyhẽva yvyramáta ha yvotýgui. 	 Corak tenunané nggambarké taman sing diklilingi témbok, sing kebak wit-witan lan kembang.


Péro amalisia Caín rire oĩ vaʼekue peteĩ ifamiliare iviolentove jey vaʼekue chugui ha iñañaiteve. 	 Salah siji keturunané Kain malah luwih sombong lan kejem timbang Kain.


Upévare Jesús heʼi pe kuñakarai griégape: “Ndovaléi jaipeʼa umi mitãgui hembiʼu ha ñameʼẽ umi jaguaraʼýpe” (Mateo 15:21-26; Marcos 7:26). 	 (Matéus 15:21-26, Terjemahan Dunia Baru (NW); Markus 7:26) Kanggoné wong Yahudi lan Romawi, kirik kuwi kéwan piaraan sing disayang lan kerep dijak dolanan karo bocah-bocah.


“[Nde, Jesús,] rejogua Ñandejárape g̃uarã umi hénte oúva opaichagua trívu, puévlo, ha tetãgui, ha oñeʼẽva opaichagua idióma. Ha rejapo chuguikuéra rréi ha saserdóte Ñandejárape g̃uarã, ha ogovernáta hikuái pe yvy” (Apocalipsis 5:9, 10). 	 ”[Yésus] sampun nebus tiyang-tiyang saking saben golongan saha basa tuwin bangsa miwah umat kagem Gusti Allah, sarta Paduka dadosaken karajan lan imam sumaos ing Allah kita, sarta sami badhé dados ratu wonten ing bumi.”—Wahyu 5:9, 10.


Primerorã Josépe noñemaltratái vaʼekue Láurape oñemaltrata haguéicha. 	 Dhèwèké akiré dadi budhak ing omahé pejabat ing Mesir. Ora kaya Wulan, juragané Yusuf mauné apikan.


Reikuaasevéramo, ikatu reñeʼẽ umi testígo de Jehovándi oĩva reikohárupi, térã eike ore páhina de Internétpe: www.jw.org/gug. 	 Kanggo katrangan luwih akèh, panjenengan isa ngubungi Seksi-Seksi Yéhuwah ing dhaérah panjenengan, utawa deloken www.jw.org/jv.


10 UMI ESKLÁVO YMA GUARE HA KOʼAG̃AGUA 	 10 BÉBAS SAKA PERBUDHAKAN—MBIYÈN LAN SAIKI


Avei ohechauka Ñandejára ñandepuruha ikatu hag̃uáicha pe marandu porã ojekuaa opárupi (Mat. 24:14). 	 Pawarta sing padha kokrungu wiwit-wiwitan mula, yakuwi: Supaya kita padha tresna-tinresnan.” (1 Yo. 3:10, 11, BJP) Tresna lan rukun nduduhké nèk Seksi-Seksi Yéhuwah kuwi muridé Yésus sing sejati, sing martakké Injil ing salumahing bumi.—Mt. 24:14.


Jahechami raẽna mávapa oskrivi raʼe la Biblia ha arakaʼépa. 	 Ayo dirembug sapa sing nulis Alkitab lan kapan kuwi ditulis?


Umi día omano mboyve, pe hasýva ikatu hína oreko entéro koʼã síntoma térã algúnonte:* 	 Para pasièn sing lara parah lan arep mati biyasané nduduhké gejala-gejala iki*:


Aime aja upépe aikuaa peteĩ mitãkuña iguapaitereívape hérava Claudia, ha romenda áño 1999-pe. 	 Ing kono, aku ketemu karo Claudia, lan akhiré nikah taun 1999.


OĨ OPENSÁVA Ñandejára Rréino haʼeha peteĩ mbaʼe jarekóva ñane korasõme. Oĩ avei heʼíva jahupytytaha upéva enterove ñañehaʼã vove oñondivepa jaiko hag̃ua pyʼaguapýpe. 	 ANA SING PERCAYA nèk kuwi pamréntahané Gusti Allah ing atiné manungsa, liyané kandha nèk kuwi hasil upayané manungsa kanggo mujudké kahanan ayem tentrem ing donya.


Oñemboja vaʼekue ojuehe heta pedáso de kuéro, pergamíno térã papíro oñeforma peve peteĩ tíra puku. 	 Bahan-bahané saka kulit lan papirus, sing dilém bèn mbentuk gulungan.


Heta ermáno ha ermána oservíva de tiémpo kompléto oñeñandu avei haʼekuéraicha.* (Elee pe nóta.) 	 Akèh sedulur sing nindakké sing padha, ya ngrasakké rasa seneng sing sejati.*—Deloken katrangan ing ngisor.


Ha oñeñeʼẽve rupi idióma griégope, umi lívro de Mateo, Marcos, Lucas ha Juan ojeskrivi kuri ko idiómape.* (Elee pe nóta.) Umi kárta Pablo oskrivi vaʼekue ha ambue lívro oĩva la Bíbliape, ojeskrivi avei griégope. 	 Buku Matéus, Markus, Lukas, lan Yokanan ditulis lan disebarké nganggo basa Yunani, merga basa kuwi sing umum dinggo ing jaman kuwi.* Surat-suraté Paulus lan buku-buku liyané ing Alkitab uga ditulis ing basa Yunani.


¿Mbaʼépa nde ere? 	 Apa jawaban panjenengan?


Upévare ikatu jaʼe pe sakrifísio Ñandejára ojapo vaʼekue ñanderehehápe haʼeha peteĩ rregálo ivaliosoitereíva ha ndaijojaháiva. 	 Dadi, tebusan kuwi pancèn hadiah sing paling aji banget.


Ára oñenase hag̃ua ha ára oñemano hag̃ua” (Eclesiastés 3:1, 2). 	 (Kohèlèt 3:1, 2) Ning, ayat kuwi sakjané lagi ngrembug nèk lair lan pati kuwi klebu bab lumrah sing dialami manungsa.


Josué kapítulo 2, 6; ehecha avei Hebreos 11:30, 31; Santiago 2:24-26 	 Yusak bab 2, 6; deloken uga Ibrani 11:30, 31; Yakobus 2:24-26


Pe arína ojejapo pe trígo oñemonoʼõ vaʼekuégui primeroite. 	 Bar kuwi, kira-kira jam sanga, Imam Agung nyedhiyakké roti loro saka gandum utawa woh sing pisanan dipanèn.


3 Jesús ningo haʼe vaʼekue ijapostolkuéra amígo, ndahaʼéi imboʼeharakuérante (elee Juan 15:15). 	 3 Yésus ora mung majikané para rasulé, ning uga dadi kanca. (Wacanen Yokanan 15:15.)


Upe tiémpo guive ahasa 10 áño che sy ha che avuelokueraʼỹre. 	 Saksuwéné sepuluh taun aku urip dhéwé tanpa ibu lan mbahku.


¿Mbaʼérepa ñañatende vaʼerã jatrata lájare umi hoʼúvape pan ha víno Konmemorasionhápe? 	 Piyé tanggepané awaké dhéwé marang wong sing mangan roti lan ngombé anggur ing Pèngetan?


Ko múndope oĩ hetaiterei persóna ivaletereíva ha oipurúva hetaiterei pláta ojapo hag̃ua umi árma. 	 Saiki, ana akèh dhuwit lan keahlian sing sakjané isa digunakké kanggo kepentingané wong akèh.


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa Jehová oñeinteresaha ñanderehe? 	 Apa buktiné nèk Yéhuwah nggatèkké awaké dhéwé saiki?


EJERURE JEHOVÁPE TANEPYTYVÕ 	 PERCAYA MARANG YÉHUWAH WEKTU LARA


OJAPO mas de 3.000 áño Job oiko hague ko yvy ape ári. Haʼe ohechakuaa vaʼekue umi guyra ikatuha ñanemboʼe heta mbaʼe Ñandejára rembiapokuégui. 	 LUWIH saka 3.000 taun kepungkur, nabi Ayub nggatèkké nèk manuk ing awang-awang isa crita bab pakaryané Gusti Allah.


8 ¿OPROIVÍPA ÑANDEJÁRA OMENDA UMI OMOAKÃVA RRELIHIÓN? 	 8 APA SELIBAT KUWI WAJIB KANGGO ROHANIWAN KRISTEN?


Upéicharõ jepe tekotevẽ ñañatende jahecháta jave mavaitévapa jaipurúta.* Péro umi otradusíva la Biblia ojapóramo peteĩ traduksión ipyahúva ohayhúgui Ñandejárape ipyʼaite guive, katuete ñanepytyvõitereíta la hembiapokue. 	 Pancèn, kita tetep perlu waspada karo terjemahan-terjemahan kuwi.* Ning, nèk wong-wong sing ndandani terjemahan kuwi bener-bener nresnani Gusti Allah, kita bakal éntuk paédahé.


(Ehecha pe rrekuádro “Reikuaave hag̃ua la Biblia”.) 	 Alkitab njawab akèh pitakonan penting bab urip


Ha upépe remopuʼã vaʼerã peteĩ altár”. ¿Mbaʼérepa ojapo hikuái upéva? 	 Wong-wong Samaria péngin Alkitab ndhukung pembangunan panggonan ibadah ing ”Aargaareezem”, utawa Gunung Gérizim.


Péro upéva ndeʼiséi oñembojeroviaiterei hague Rebécape ha ojerekoha chupe peteĩ prinsésaicha, síno michĩ guive voi oñemboʼe chupe ombaʼapo jejopy vaʼerãha. 	 Dhèwèké uga dikon nyambut gawé abot.


UMI MBAʼE PORÃ JAHUPYTÝVA 	 Saiki, dhèwèké nyambut gawé ing kantor sing ngajèni sipat jujuré.


David avei ohecha vaʼekue mbaʼéichapa pe espíritu sánto ogia chupe (1 Sam. 16:13). 	 (1 Sa. 16:13) Roh suci mbantu Dawud ngerti akèh bab Yéhuwah lan nuntun dhèwèké nulis Alkitab.


Upévare nosẽporãi jave chupekuéra peteĩ mbaʼe haʼekuéra heʼi: “Oĩmbáma desidído oiko vaʼerãha ñanderehe”. 	 Wektu rencanané gagal, wong-wong biasané ngomong, ”Pancèn kuwi wis takdirku”.


JAJEROVIAVE HAG̃UA | SARA 	 TIRUNEN IMANÉ | SARA


Katuete ningo ifasilvéta ñaporandúnteramo peteĩ persónape mbaʼépa oikotevẽ térã mbaʼépa oipota ikatu hag̃uáicha jarregala chupe upéva. 	 Cara sing paling gampang yaiku kita isa takon apa sing dibutuhké utawa sing dipéngini.


Ha Ñandejára voi ojapo ñandéve koʼã promésa, upévare iporãta ñapensáramo koʼã mbaʼére: ¿Añetehápe piko ikatúne jaiko pára siémpre peteĩ paraísope ko yvy ape ári? 	 Mula, kita isa mikirké, apa mungkin manungsa isa urip saklawasé ing bumi Firdaus?


¿Mbaʼérepa entéro jaservíva Jehovápe ñaime unído? 	 Apa sebabé umaté Allah isa rukun?


Jareko vaʼerã enkuénta ojapomaha 2.000 áñorupi ojeskrivi hague umi Evanhélio, ha umi mbaʼe ojeskrivi vaʼekue upe tiémpope oñehundipa léntoma (1 Pedro 1:24, 25). 	 Ora. Injil ditulis kira-kira mèh 2.000 taun kepungkur.


Por ehémplo, nañanohẽmoʼãi chupekuéra fóto ipermisopeʼỹ térã oñemeʼẽʼỹre enkuénta, tahaʼe okaru jave térã ojapo jave ótra kósa. 	 Contoné, apa pantes nèk motrèt tanpa ijin utawa pas wongé ora siap difoto, mbokmenawa pas lagi mangan utawa nindakké liyané?


Upémarõ ojerure ajúda peteĩ ansiánope. 	 Dhèwèké crita karo pinituwa bab wong wédok kuwi.


¿Mbaʼérepa ikatu jaʼe Jehová oipytyvõha isiervokuérape ikatu hag̃uáicha odefende pe derécho orekóva opredika hag̃ua? 	 Apa buktiné nèk Yéhuwah mbantu bèn tugasé umaté isa sah miturut hukum negara?


Betélpe siémpre areko heta traváho ajapo vaʼerã. 	 Gawéanku ing Bètel akèh.


Chemichĩme gueteri che sy oñepyrũ ostudia la Biblia umi testígo de Jehovándi, upévare voíre che añepyrũma aaprende la Biblia omboʼéva. 	 Pirang-pirang taun bar kuwi, ibuku sinau Alkitab karo Seksi-Seksi Yéhuwah.


8 Ne família ikatu oaprende heta mbaʼe reñemboʼéramo hendive, por ehémplo ikatuha ojerovia Jehováre. 	 8 Anak panjenengan isa nggatèkké lan sinau saka donga panjenengan.


Ñamoĩmína peteĩ ehémplo. 	 Bayangna ana kanca ngekèki kowé hadiah mobil.


PURAHÉI: 65, 48 	 LAGU: 32, 48


Upéicharamo ñahendu Ñandejárape heʼise hína jaikuaaha mbaʼépa haʼe ohaʼarõ ñandehegui ha jajapo upéva. 	 Kuwi kaya wektu kita ngongkon bocah cilik, ”Rungokna bapak ibumu.”


Péro heta persóna oreko jepe pe Biblia Tyndale otradusi vaʼekue. 	 Akhiré, Tyndale ditekak lan diobong ing cagak.


Ikatu oime reñeporandu: “¿Añetehápe piko ideprovécho gueteri umi konsého oĩva la Bíbliape?”. 	 Apa wulangané Alkitab cocog kanggo jaman saiki?


Upéi jastudia hendive pe lívro ‘Jaikókena Ñandejára mborayhúpe’, ikatu hag̃uáicha haʼe ohayhuve Jehovápe ha omombaʼe umi ikonsého ha imandamientokuéra. 	 Uga, nggunakké buku ”Tetaplah Berada dalam Kasih Allah” kanggo mbantu bèn saya gedhé katresnané marang Yéhuwah, lan seneng ngetrapké pathokané.


OÑEMBYATY ‘PETEĨ ATY GUASÚPE’ 	 NGLUMPUKKÉ ”GOLONGANING WONG AKÈH”


Sara ha iména Abrahán heta mbaʼe ohasa vaʼekue upe hogamíme.* Ha vyʼápe oiko vaʼekue hikuái oñondive. 	 Sara lan Abraham manggon ing Ur, kutha sing makmur.


Myandy 	 Urubaké


Rehecháramo ndovyʼaveiha oikóvo, oñeʼẽ vaiha ermanokuérare, térã haʼeteha omokañýva ndehegui álgo, aníkena redeskonfiáma voi hese ojapoha oikóvo ñemihãme peteĩ mbaʼe vai.* Péro ndovaléi avei reiko ku mbaʼeveʼỹrõguáicha ha nerepenáinte hese, reimoʼãgui pe provléma haʼeñónte oñesolusionataha. 	 (Ms. 32:8) Wektu panjenengan nggatèkké nèk anak panjenengan kétok susah, utawa ngomongké sing èlèk bab sedulur liya, mbokmenawa panjenengan krasa nèk dhèwèké ana masalah sing ora diomongké. Aja cepet-cepet mikir nèk anak panjenengan nggawé salah ning ora gelem ngomong.* Ning, kuwi aja dianggep sepélé utawa ora penting.


Ñandejára Léipe heʼi vaʼekue umi iléprava oiko vaʼerãha “haʼeño mombyry” pe kampaméntogui, ha oĩ vaʼekue ostudiáva pe Talmud opensáva upéva heʼiseha ndovaleiha oiko hikuái umi siuda ryepýpe. 	 Ana aturan saka Alkitab nèk wong lara kusta kudu manggon ”ing sajabané pakémahan”. Ning, para ahli kitab Talmud nganggep nèk kuwi maksudé wong sing lara kusta kudu ditokké saka témbok kutha.


¡Oiméne nde fe imbareteve raʼe rehechávo mbaʼeichaitépa Jehová nepytyvõ! 	 Apa panjenengan ya nduwé pengalaman sing padha, sing isa nguwatké iman panjenengan?


Mokõive grúpo ñaneumílde ha ñaneunído vaʼerã. 	 Kabèh kudu setya lan manut hukum sing padha.


Avei aexplika chupe unos kuánto téxto oĩva la Bíbliape ha ameʼẽ chupe lívro Mbaʼépa omboʼe la Biblia? 	 Aku uga nerangké bab Alkitab marang dhèwèké, lan dhèwèké gelem nampa buku Alkitab Ajarkan.


Péicha ojechauka Ñandejára rekomimbipa” (Ezequiel 1:27, 28). 	 Kaya mangkono katoné gambaring kamulyané Pangéran Yéhuwah.”—Yéheskièl 1:27, 28.


Mbaʼérepa japororregala. 	 Niyaté sing mènèhi.


Nahániri, Sara ojeruréva ohechauka nopensái hague Ñandejáraicha, haʼe opensa vaʼekue Jehovágui ouha umi provléma orekóva ha ndaikatumoʼãiha voi oñesolusiona. 	 Sarané Sara kuwi nduduhké pandhangané manungsa sing lumrah.


13 JAVYʼAITEREI ÑANEMBAʼEPORÃRAMO 	 13 PAÉDAHÉ SENENG MÈNÈHI


La Biblia omombeʼu Sara “pyʼỹinte ohecha” hague peteĩ mbaʼe oipyʼapýva chupe. 	 Ning, Alkitab kandha nèk Sara nggatèkké Ismaèl sing terus-terusan ngécé Iskak.


Hiʼarive pe rresponsavilida Ñandejára omeʼẽ vaʼekue chupe tuichaiterei, pórke omongakuaa ha ohekomboʼe vaʼerã Itaʼýrape. 	 Lan manèh, Maryam nduwé tanggung jawab ngopèni anaké Gusti Allah sing dadi manungsa.


Haʼe oduda ikatúne hag̃ua osupera iména Rob omano hague. 	 Dhèwèké ora percaya nèk isa ngadhepi rasa kélangan wektu bojoné sing jenengé Rob, mati.


Che rembireko ahayhuetévandi. 	 Aku uga nduwé keluarga rohani sing cacahé jutaan, yaiku Seksi-Seksi Yéhuwah sak donya.


Umi mbaʼe jaikuaaséva jepi 	 Pitakonan sing kerep ditakokké wong


Peteĩ vuéltape Jesús oñemongeta kuri peteĩ samaritánandi, ha ohechauka porã mbaʼépa Ñandejára opensa umi lugár sagrádo térã santuáriore. 	 Wektu omong-omongan karo wong wédok saka Samaria, Yésus ngandhani tanggepané Gusti Allah bab ngibadah ing panggonan suci.


1, 2. a) Emyesakã mbaʼérepa iñimportánte pe vautísmo. b) ¿Mbaʼérepa rejeasegura porã vaʼerã rejevautisa mboyve? 	 1, 2. (a) Apa sebabé dibaptis kuwi keputusan sing penting banget? (b) Apa sing kudu diupayakké sakdurungé dibaptis, lan apa sebabé?


Oiméramo upéicha, ¿mbaʼépepa tekotevẽ akambia?”. 	 Apa ana bab liyané sing ngganggu perkara sing luwih penting?


23:2; 1 Tes. 2:2). ¿Mbaʼépa ikatu jajapo oiméramo ñañeñandu péicha? Iporãta ñapensáramo Abrahán ehémplore. 	 (Pa. 23:2; 1 Ts. 2:2) Wektu dikon nindakké tugas sing abot, coba pikiren iman lan rasa kendelé Abraham.


Ko istória oĩ umi cuatro Evanhéliope, oĩva umi Escrituras Griegas Cristianas apytépe, oñehenóiva jepi avei Nuevo Testamento. 	 Kedadéan sing penting iki isa diwaca ing kitab Injil sing cacahé papat ing Kitab Yunani Kristen, utawa Perjanjian Anyar.


Upévare, restudia vaʼerã hendive umi lívro ¿Mbaʼépa omboʼe la Biblia? ha ‘Ñandejára mborayhu’*. 	 Dadi, panjenengan isa sinau nganggo buku Alkitab Ajarkan lan ”Kasih Allah” karo anak panjenengan, senajan bojo panjenengan dudu Seksi Yéhuwah.


Mbojevy 	 Wurung


Upéicharõ jepe ndajahechái rupi umi ánhelpe, ndajaikuaái mbaʼeichaite pevépa Ñandejára oipuru chupekuéra ñanepytyvõ hag̃ua. 	 Ning, merga para malaékat kuwi ora isa didelok, kita ora isa ngerti sing saktenané bab kapan lan kepriyé carané Gusti Allah nggunakké para malaékat kanggo nulungi manungsa.


Avei ñanepytyvõ ñanderekoporã hag̃ua ha ñañemoag̃ui hag̃ua Ñandejárare. 	 Hukum lan pathokané cocog kanggo wong saka bangsa werna-werna.


¿Mbaʼépa oikóta umi hénte iñañávagui? (versíkulo 10). 	 Piyé akhiré wong-wong sing jahat?—Ayat 10.


Pe fécha onase hague peteĩ persóna ni mbaʼevéicharõ ndaikatúi ohechauka mbaʼeichaguápa haʼe. 	 Dadi sipaté manungsa kuwi ora dipengaruhi karo tanggal lairé.


Péro ko apóstol nomonguerái entéro umi oikuaávape. 	 Ning, Paulus ora nambani kabèh wong sing dikenal.


¿MÁVAPEPA ÑAMOTENONDÉTA? 	 APA KOWÉ SETYA KARO YÉHUWAH?


¿Mbaʼéichapa jaikuaa umi unhídope ndojeporavoiha de la mísma fórma? 	 Apa buktiné nèk carané wong-wong dipilih ora padha? 5 Para murid ing kamar ndhuwur, ora bakal lali dina kuwi.


¿Mbaʼéichapa reñeñandu repensávo pe priviléhio rerekóvare ikatu haguére repredika? 	 Piyé perasaan panjenengan nèk éntuk kaurmatan martakké Injil?


La Biblia heʼi: 	 Alkitab kandha:


16 Umi isrraelíta oviaha jave Jerusalénpe umi fiestarã, entéronte ombaʼapo oñondive. 	 16 Wektu bangsa Israèl lunga menyang Yérusalèm kanggo ngibadah, kabèh ditindakké bebarengan.


¿Ideprovéchoitipa umi konsého oĩva la Bíbliape? 	 Apa Alkitab Isih Cocog kanggo Jaman Saiki?


Ko múndope oĩ mas de 8 millón testígo de Jehová 240 país ha territóriope, haʼekuéra ojoayhu peteĩ famíliaicha ha oiko pyʼaguapýpe oñondive (1 Pedro 4:8). 	 Luwih saka wolung yuta Seksi-Seksi Yéhuwah ing 240 negara wis ngerti carané ngilangi tumindak kasar.


Diana* ningo oreko vaʼekue itraváho, ovyʼa ha oiko porã. 	 Uripé Sophia* mauné sibuk banget lan nyenengké.


Epensamína Daniel ehémplore. 	 Gatèkna contoné Dhanièl.


Mboja ha jeho 	 Tèmpèl & Mulai


Haʼekuéra ningo ndoaseptái vaʼekue Jesús haʼeha Ñandejára Raʼy ha pe Mesías oñepromete vaʼekue (Hechos 2:36). 	 (Para Rasul 2:36) Hubungané bangsa kuwi karo Gusti Allah wis rusak.—Matéus 23:37, 38.


Enhepynru Apy 	 Aplikasi


Peteĩ persóna ojavy jave, heta vése operde jepi tiémpo oñehaʼãvo okulpa ótrope térã omoĩvo exkúsa mbaʼérepa heʼi térã ojapo raʼe peteĩ mbaʼe. 	 Wektu nggawé kesalahan, manungsa biyasané ngupaya nyalahké wong liya utawa mbenerké kesalahané.


Avei oĩ segúro haʼe iñeʼẽrendúramo, Ñandejára ovendesitaha chupe ha itaʼýrape. 	 Abraham ngerti nèk gelem manut, dhèwèké lan anaké bakal diberkahi.


Umi testígo de Jehová ningo heta vése oñandu umi ánhel oipytyvõha chupekuéra predikasiónpe. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah wis kerep ndelok bukti-bukti bantuané para malaékat wektu nginjil.


Heta esklávope ningo oñemaltrata vaieterei ha upéva káusare oñemoĩ hikuái ipatronkuéra kóntrape oñemosãso hag̃ua chupekuéra. 	 PÉNGIN BÉBAS Merga ditindhes, akèh budhak ngupaya bèn isa bébas.


Upéva ikatu ñakompara pe y oñenohẽvare pósogui. 	 Kuwi kaya ngangsu banyu saka sumur.


Upéi oipuru avei ko idióma oñekomunika hag̃ua heta kuimbaʼe oskrivi vaʼekuéndi la Biblia, por ehémplo Moisés, Samuel ha David. 	 Bar kuwi, Yéhuwah uga omong-omongan karo Musa, Samuèl, lan Dawud.


Epensamína mbaʼéichapa Rebeca oñeñandúne raʼe oiméramo ohendu kuri Eliezérpe okaseárõ guare la oikóva. 	 Bétuèl lan Laban nganti mrinding krungu critané Élièzer, banjur kandha, ”Prakawis punika pinangkanipun [asalé] saking Sang Yéhuwah.”


Apóstol Pedro heʼi vaʼekue ñaneñeʼẽrendúramo Ñandejárape, jahayhutaha ñane ermanokuérape ‘ñande pyʼaite guive’. 	 Rasul Pétrus nulis nèk ”pambangun-turut marang kayektèn” kudu kétok saka ”katresnan ing pasaduluran” sing sejati.


6 Jaikuaaháicha, entéronte jafavorese jepi ñane hénte ha ñane amigokuérape. 	 6 Kuwi lumrah nèk awaké dhéwé setya karo wong sing ditresnani, kaya kanca utawa keluarga.


¿Mbaʼépepa idiferénte pe dedikasión ha pe vautísmo? 	 Terangna bédané janji ngabdi lan dibaptis.


¿Ha mávapa umi ontendétava koʼã mbaʼe? 	 Sapa sing bakal ngerti pangandikané Gusti Allah?


¿Mbaʼéichapa rakaʼe Jesús pínta? 	 Kaya Apa Yésus sing Saktenané?


¿Mbaʼéichapa Jehová ohechauka ñanderayhuha? 	 Terangna.


Péro che ajedesidíma amotenondetaha Jehová ha Jesúspe, upévare ajevautisa pe sigiénte asambléape” (Mat. 10:37). 	 Aku dibaptis ing kebaktian bar kuwi.”—Mt. 10:37.


Hova ñekambiapaite hikuái ha ipochy rendy voi. 	 Wong-wong kuwi ora gelem nampa lan malah ngenyèk Gusti Allah sing ngutus Hénokh.


6 ¿Mbaʼépa hína pe rregálo iporãvéva? 	 6 Apa Hadiah sing Paling Aji Kuwi?


¿Mbaʼépa heʼise japororresivi porãha? 	 Apa tegesé seneng nampa tamu?


Upéva rangue ojetradusi isignifikádo. 	 Tembung penting apa waé sing wis diowahi?


Upéicha rupi, tahaʼe ñanemitã térã ñandeedáramo entéronte jajavy (Ecl. 7:20). 	 (Ko. 7:20) Ning, nèk péngin dibaptis, coba dipriksa dhisik tékadmu kanggo manut karo préntah-préntahé Yéhuwah.


Reñemboʼe rangue hesénte, iporã avei rejerure Jehovápe tanepytyvõ ndéve. 	 Wektu ndonga, aja mung njaluk bèn Yéhuwah mbantu anak panjenengan, ning uga njaluk Yéhuwah mbantu panjenengan.


Péicha umi isrraelíta ogana pe gérra (1 Sam. 13:5, 15, 22; 14:1, 2, 6, 14, 15, 20, NM). 	 Bangsa Israèl menang perang.—1 Sa. 13:5, 15, 22; 14:1, 2, 6, 14, 15, 20.


Jaikuaave hag̃ua 	 Apa Panjenengan Ngerti?


Pórke ojapóramo David heʼíva, ikatu ojejuka chupe ojepilláramo. 	 Husai wani lan nindakké préntahé Dawud, senajan bahaya kanggo uripé.


Upérõ haʼe oipuru peteĩ palávra griéga ohechaukáva Jacob haʼe hague José túa tee. 	 Tembung Yunani sing digunakké ing kono, nerangké nèk Yakub kuwi bapak kandhungé Yusuf.


Apóstol Pablo heʼi Ismael opersegi hague voi Isaácpe. 	 Kuwi dudu mung écé-écénan biasa.


Upéva heʼise opromete hague Jehovápe oservitaha chupe pára siémpre, ha ndaiporimoʼãiha ótra kósa iñimportantevéva upévagui. 	 Mula, sakdurungé dibaptis kowé kudu diwasa, dibaptis merga keputusanmu dhéwé, lan ngerti maksudé janji ngabdi marang Gusti Allah.


Upévare Jonatán ikatu kuri opensa ijehénte ha ojapo ikatúva guive oñemeʼẽ hag̃ua chupe pe goviérno. 	 Dhèwèké ora mentingké awaké dhéwé. Dhèwèké kekancan lan netepi janjiné karo Dawud.


Iporãvéta neñeʼẽrendu Jehovápe ha retrata porã ne ermánope, Natán ojapo haguéicha. 	 Dadi, kaya Natan, manuta karo Yéhuwah lan tindakna sing apik karo sedulurmu.


Upérõ oñekumpli kuri proféta Joel heʼi vaʼekue ojapóma 800 áño atrás (Joel 2:28-32; Hech. 2:16-21). 	 (Yl. 2:28-32; PR.


“Ñandejára Ñeʼẽ oikove.” (HEB. 	 ”Sabab pangandikané Gusti Allah iku gesang.”—IB.


La Biblia heʼi: “Peteĩ persóna ivuénoramo, haʼe voi oñevenefisia, péro umi iñañáva ojeperhudika ijupe voi” (Proverbios 11:17, TNM). 	 (Wulang Bebasan 11:17) Wong sing loma kuwi gelem ngurbanké wektuné, tenagané, perhatiané, lan liya-liyané.


Ha oiméramo ijetuʼu ndéve rentende hag̃ua, oĩ ikatúva nepytyvõ upearã. 	 Ning, ana sing isa mbantu.


Umi ánhel ningo ipoderosoiterei ha iñaranduetereive ñandehegui. 	 Para malaékat kuwi ”prakosa”, nduwé kuwasa lan kapinteran sing ngungkuli manungsa.


Jehová peneperdona haguéicha ipyʼaite guive, upéicha avei peẽ pejapo vaʼerã. 	 Mulané padha duwéa watak welasan, sumanak, andhap-asor, lembah-manah lan sabar.


Umi lívro de Job ha Salmo ojehai vaʼekue ojepurahéi térã ojerresita hag̃ua. 	 Saiki ana ayat-ayat sing wujudé puisi, kaya tulisan asliné


Por ehémplo, jaheja vaʼerã tohechauka ñandéve mbaʼéichapa ñantende vaʼerã umi mbaʼe oĩva la Bíbliape (1 Corintios 2:9-12). 	 (1 Korinta 2:9-12) Kayektèn sing dimaksud, yaiku ngerti tenan bab wulangané Alkitab.


13 Jesús avei omeʼẽ “peteĩ mandamiénto pyahu” ohechaukáva mbaʼéichapa kristianokuéra jajotrata vaʼerã (elee Juan 13:34, 35). 	 13 Yésus uga ngekèki ”pepakon [préntah] anyar” bab tumindak marang sedulur liyané. (Wacanen Yokanan 13:34, 35.)


¿Mbaʼéichapa jajapo upéva? 	 Piyé carané?


¿Mbaʼérepa? Pórke tiémpo rire umi hénte nontendevéima latín ha amo ipahápe pe Vulgata latina oipytyvõ rangue la héntepe ontende hag̃ua la Biblia omboʼéva, omoypytũve guei chuguikuéra. 	 Ning, wektu kuwi para pemimpin gréja mutuské nèk terjemahan sing resmi kuwi mung Vulgata Latin lan kuwi terus digunakké nganti pirang-pirang abad.


Añetehápe Jonatán ojeroviaiterei Jehováre, ha haʼe ovendesi chupe upévare. 	 Yonatan nduwé iman lan diberkahi Yéhuwah.