Péro haʼekuéra oipota kuri pe kuñataĩ opytave 10 día jepe. 	 Ning, keluargané Ribkah péngin Ribkah lunga sepuluh dina manèh.


Péva haʼe “Ñandejára Ndaijojaháiva ko yvy ape ári” réra (Salmo 83:18). 	 Yéhuwah kuwi asmané Gusti Allah ”Ingkang Mahaluhur tuwin misésani ing salumahing bumi”.—Jabur 83:19.


“Peteĩ persóna núnka ndoleéiva diário itavyeterei, péro itavyvéntema pe siémpre oleéva ha ogueroviapáva la oĩva pype.” 	 ”Wong sing ora tau maca koran kuwi, wong bodho.


Pe kuimbaʼe oagradeseterei Alexándrape ha heʼi odevolvetaha chupe umi 20 dólar, ha hetave voi. 	 Wong kuwi maturnuwun banget lan janji arep ngijoli luwih saka 20 dollar AS.


Jahechamína peteĩ ermáno hérava Ken ehémplo. Haʼe omombeʼu: “Mama ningo ijedáma, upévare pyʼỹinte ahase avisita chupe, ha ainvitase jepi chupe opyta hag̃ua ógape. 	 Contoné, Ken kandha, ”Aku péngin ajeg marani ibuku lan kadhang kala péngin nginep ing kana.


Ko Foto-Drama oipytyvõ hetaiterei persónape oikuaa hag̃ua koʼẽrõitéma Jesús oguerutaha pyʼaguapy ko yvy ape ári. 	 Film iki dadi alat kanggo martakké kabar apik marang wong-wong ing endi-endi.


La Biblia heʼíma vaʼekue heta mbaʼe ojedeskuvri mboyve jepe umíva 	 Ketinggalan Jaman Apa Ora?


¿Mbaʼe tembiapo iñimportantetereívape Jehová omeʼẽ Jesúspe? 	 Yéhuwah ngongkon Yésus nindakké tugas penting apa?


Ñepyrũ 	 Kaca Utama


¿Mbaʼe susésorepa ñañeʼẽ hína? 	 2:16-21) Ana kedadéan penting apa?


Amás día hetave che rembiapo kongregasiónpe. 	 DIJAHATI BAPAKKU


¿Mbaʼépepa ikatu amehorave?”. 	 Sipat endi sing kudu tak owahi?’


Hiʼarive omoĩ yvyporakuérape peteĩ hardín iporãitereívape, ha omeʼẽ chupekuéra peteĩ ménte ha kuérpo perfékto, oĩva preparádo oikove hag̃ua pára siémpre (elee Apocalipsis 4:11). 	 Manungsa diwènèhi taman sing éndah, lan awak uga pikiran sing sampurna bèn isa urip saklawasé. (Wacanen Wahyu 4:11.)


Pype jajuhu Abrahán, Sara, Isaac, Jacob, Moisés, Rahab, Gedeón ha Barac rembiasakue (Heb. 11:32-35). Péro heta ermáno ñane tiempopegua odemostra avei ojerovia mbareteha. 	 (Ib. 11:32-35) Sak liyané conto ing jaman mbiyèn, ana conto saka para sedulur sing imané kuwat ing jaman saiki.* (Deloken katrangan ing ngisor.)


PURAHÉI: 23, 138 	 LAGU: 23, 138


Heta ermáno opredika umi lugár oĩháme heta hénte, ha oñeʼẽ avei chupekuéra ñane páhina de Internet rehe (Ehecha párrafo 12 ha 13) 	 Akèh penginjil seneng nginjil ing panggonan umum lan ngandhani situs wèbé Seksi-Seksi Yéhuwah (Deloken paragraf 12, 13)


Umi tres hebréope oñemombórõ guare peteĩ tatakua rendýpe omano hag̃ua, Ñandejára “ombou peteĩ ánhel osalva hag̃ua chupekuéra” (Daniel 3:19-28, TNM). 	 Ing Babilon mbiyèn, wektu ana cah enom telu saka Ibrani sing diukum mati ing ”pawon kang murub”, Gusti Allah ”ngutus malaékaté lan ngluwari abdi-abdiné”.—Dhanièl 3:19-28.


Jaagradeséramo Ñandejárape ñanderayhu haguére, ñande avei ikatúta ñambohasa rei ñane ermanokuéra defékto. 	 Aku péngin ngerti nèk dhèwèké wis dadi manungsa sampurna.”


¿Mbaʼépa nde repensa? 	 Liyané percaya nèk wong mati kuwi wis ora nduwé pangarep-arep manèh.


Umi hénte ofesteha jave Omanóva Ára, umi ermáno ogueraha pe kóche iparlánteva káda sementériope, ha mas de 40.000 persóna ihentemanóva ohendu umi diskúrso ojegravapyréva hérava “¿Moõpa oĩ umi omanóva?”, ha avei ótro diskúrso hérava “Jehová”. 	 Mobil halo-halo uga nekani layatan kanggo nyetèlké rekaman ”Piyé Kahanané Wong Mati?” lan ”Yéhuwah”.


Péicharõ añoite ikatúta jajesalva. 	 CARANÉ MBANDHINGKÉ AGAMANÉ AWAKÉ DHÉWÉ KARO ALKITAB


Reñemotiémporamo repensa hag̃ua ko rregálo porãite Jehová omeʼẽvare, nekyreʼỹvéta rehechauka hag̃ua reagradeseha chupe. 	 Nèk kuwi ditindakké, tegesé kowé nduduhké rasa sokurmu marang tebusan kuwi.


Che arekoseterei vaʼekue umi héntepe che poguýpe, upévare aaprende aipuru hag̃ua árma ha avei añorairõ hag̃ua heta hendáicha. 	 Aku péngin luwih unggul timbang liyané, mula aku sinau tinju, gulat, lan seni béla dhiri, uga nggunakké senjata-senjata.


¿Ohechaukápa umi manuskríto ymave guare pe mensáhe oĩva la Bíbliape noñekambiái hague? 	 Apa tulisan-tulisan kuna mbuktèkké nèk isiné Alkitab ora diowahi?


Mbaʼépa Ñandejára opensa umi gérrare umi kristiáno ypykue tiémpope 6 	 Dhidhiken Bocah Enom Bèn Dadi Abdiné Yéhuwah KACA 13


Upévare ikatu jaʼe ideprovechoitereiha jaguereko umi Biblia ojetradusi ramovéva. 	 Dadi, kita perlu nduwé terjemahan-terjemahan Alkitab sing anyar.


Haʼe omeʼẽ rupi ñandéve ñande rekove. 	 Gusti Allah uga perduli karo kita kaya bapak sing perduli karo anak-anaké.


Jesús koʼẽrõitéma osolusionambaitéta umi mbaʼe vai ojapo vaʼekue umi mbohapy kavaju arigua 	 Ora suwé manèh Yésus bakal ndandani karusakan sing diakibatké karo telung jaran lan penunggangé


Epensamína por ehémplo ko konsého oĩvare la Bíbliape: “Javyʼaiteve ñameʼẽvo, ñandéve oñemeʼẽ rangue” (Hechos 20:35). 	 (Para Rasul 20:35) Mbokmenawa panjenengan tau mènèhi bantuan karo wong sing lagi ngalami masalah ékonomi.


Ko gía nepytyvõta rejepyʼamongeta hag̃ua umi téxto bíblicore ha reskrivi hag̃ua mbaʼérepa reguerovia umi enseñánsa bíblica. 	 Pitakonan-pitakonan kuwi bakal mbantu kowé mikirké ayat-ayaté, lan isa nulis alesanmu percaya.


Mbaʼépa Ñandejára opensa umi gérrare umi isrraelíta tiémpope 	 Tanggepané Gusti Allah bab Perang ing Jaman Mbiyèn


¿Mbaʼéichapa Daniel ohechauka ontende porãha la ojapóva? 	 Apa buktiné nèk dibaptis kuwi keputusanmu dhéwé?


Upévare Jehová oikuaa haʼe iñeʼẽrendutaha avei ou vove ko yvy ape ári. 	 Wektu ing swarga, Yésus setya marang Yéhuwah.


Añeimahinámi voi arekórõ peteĩ jyva imodernoitereíva orekoháicha umi rrovót, ikatúva aipuru ajapo hag̃ua oimeraẽ mbaʼe. 	 Kadhang kala aku mbayangké isa nduwé tangan sing canggih bèn isa dinggo nindakké apa-apa.


Tuicha chepytyvõ pe konsého oĩva 1 Corintios 15:33-pe, upépe heʼi umi júnta vai ohundiha umi mbaʼe porã jajepokuaáva jajapo. 	 Naséhat sing dicathet ing 1 Korinta 15:33 mbantu aku. Ayat kuwi kandha, ”Sesrawungan kang ala iku ngrusak padatan kang becik,” utawa ngrusak sipat-sipat sing apik.


Rosa heʼi: “Che agueronase peteĩ mbaʼasy tódo el tiémpo chembosufrietereíva. 	 Rose kandha, ”Aku ngalami kelainan genetis sing marahi aku dadi kerep ngrasakké lara sing nemen.


Ndereikomoʼãi rejepyʼapyeterei 	 Ngadhepi rasa kuwatir


Kon el tiémpo ambyasy ndajapói hague la aikuaáva oĩ porãha. 	 Ning bar kuwi, aku getun merga ora isa ngetrapké sing bener.


Pórke ñande fe haʼete peteĩ tatarendy. 	 Pas diurupké, geni isa waé gedhé.


Mávaguipa ou: La Biblia oreko 66 lívro, ha 40 kuimbaʼe oskrivi mas de 1.600 áño pukukue. 	 Pengarangé Ora Ana Tandhingané: Pengarangé Alkitab kuwi yaiku Gusti Allah sing mahakuwasa.


Margarita ha ifamiliakuéra opukánte upe oiko vaʼekuére ha lomímonte hoʼu hikuái pe tembiʼu fideoʼỹre. 	 Kabèh padha ngguyu, kususé Margaret, lan padha seneng mangan masakan kuwi senajan ora ana makroniné.


Avei haʼe oikuaa porã orekoha provléma ifamíliape opeka haguére Bat-seba ndive (2 Sam. 12:7-14). ¿Mbaʼépa ojapo ojechávo ko situasiónpe? 	 Dhèwèké ngerti nèk kuwi kabèh akibat saka dosané karo Batsyéba. (2 Sa. 12:7-14) Apa sing ditindakké Dawud?


La Biblia oprometeháicha, Ñandejára “omokãmbaitéta hesaykuéra, ndaiporimoʼãvéima omanóva, oñembyasýva, hasẽva ni hasýva. 	 Kabèh wong bakal séhat tenan lan urip langgeng.


Añetehápe ikatu jaʼe Ezequías ohasa hague heta mbaʼe ijetuʼuetereíva imitãme (2 Rey. 16:2-4, 10-17; 2 Crón. 	 Akhas uga ngobong anaké kanggo kurban déwané.—2 Ra. 16:2-4, 10-17; 2 Bb. 28:1-3.


Upémarõ haʼekuéra oñekuaveʼẽ oipytyvõ hag̃ua upe vesínope. 	 Dadi, para Seksi nawakké bantuan kanggo ndandani pager kuwi.


10, 11. a) ¿Mbaʼéichapa ojepuru vaʼekue umi diário ha rrádio ojepredika hag̃ua? b) ¿Mbaʼérepa ideprovechoiterei vaʼekue koʼã método? 	 10, 11. Piyé koran lan radio dinggo nginjil, lan apa sebabé cara kuwi cocog?


Pe kuña oñeʼẽ hína kuri sérro Guerizim rehe, opytáva 50 kilómetrorupi Jerusaléngui. 	 Redi, utawa gunung, sing dimaksud wong wédok mau yaiku Gunung Gérizim, 50 km lor Yérusalèm.


¿Mbaʼéichapa ikatu vyʼápe relee la Biblia? 	 Piyé carané bèn panjenengan isa seneng maca Alkitab lan éntuk paédah?


La Biblia ojoguaiterei upe mbaʼe oĩva pe muséope. 	 Alkitab kuwi buku sing kuna banget, luwih tuwa timbang buku-buku kuna liyané.


La majoría umi rrelihión tuichavéva oĩva ko múndope oreko santuário, ha hetaiterei hénte oho jepi umichahárupi.* Umi país oĩháme heta rrelihión kristiána oñemopuʼã jepi tupao ha santuário Jesúspe, Maríape térã umi sántope. 	 Ana wong sing agamané Budha, Kristen, lan liyané, rumangsa ora masalah nèk mèlu ibadahé agama Shinto ing panggonan kuwi. Akèh-akèhé agama ing donya iki nduwé panggonan suci* sing kerep diparani wong akèh.


Arekópe 14 áño añepyrũ apita. 	 Wektu umur 14 taun, aku mulai ngrokok.


Ha Satanás katu oñehaʼãta ojoko ko tembiapo. 	 Iblis nyoba ngalang-alangi bèn iki ora kelakon, ning awaké dhéwé ngerti nèk Yéhuwah péngin wong-wong ngrungokké sabdané nganggo basa sing gampang dingertèni.


Péro, ¿mbaʼépa ikatu jajapo noñesolusionáiramo ensegída umi ñane provléma? 	 Aja mikir nèk Gusti Allah ninggalké panjenengan.


Faraón pyaʼe voi heʼi ojeraha hag̃ua Sárape pe palásiope. 	 Sara mesthi kewedèn banget lan Abraham dadi susah atiné.


Upévare koʼág̃a ko téxtope pe palávra ‘ohlam ojetradusi “ymaiterei guare”. 	 New World Translation sing mbiyèn, nggunakké tembung ”winih”, klebu ing Purwaning Dumadi 3:15.


Idióma evréope, tahaʼe kuña térã kuimbaʼe ikatu oipuru pe palávra “taʼýra” oñeʼẽ jave ifamíliare. Péro ingléspe kuña oipuru peteĩ palávra ha kuimbaʼe katu ótra palávra, oikoháicha avei guaraníme. 	 Apa sebabé tembung-tembung ”anak-anaké lanang Israèl” lan ”anak lanang sing ora nduwé bapak” saiki diterjemahké ”wong Israèl” lan ”anak sing ora nduwé bapak”?


Por ehémplo, siuda de Canápe oikórõ guare peteĩ kasamiénto, haʼe ojapo vaʼekue ýgui víno iporãva (Juan 2:1-11). 	 Contoné, Yésus gelem teka ing acara pernikahan ing Kana lan nggawé mukjijat banyu dadi anggur sing kwalitasé apik.


Jesús haʼe vaʼekue ehémplo idisipulokuérape g̃uarã, pórke núnka nomotenondéi umi mbaʼerepy. 	 Yésus dhéwé maringi conto sing apik banget.


Haimete entéro rrelihión iñimportánteva omboʼe jarekoha peteĩ álma nomanóiva 	 Wong-wong saka akèh agama percaya nèk manungsa nduwé roh sing ora isa mati


Upéicha Jehová haʼéta peteĩ persóna rreál ñandéve g̃uarã, ha jaʼéta Job heʼi haguéicha: “Koʼág̃a ikatúma haʼe rohechamaha”. 	 Awaké dhéwé dadi isa saya cedhak karo Yéhuwah lan isa kandha, ”Anggèn kawula mireng bab Paduka punika namung saking katranganing tiyang, nanging sapunika kawula ningali Paduka kalayan mripat kawula piyambak.”


Áño 1914-pe oñepyrũ kuri pe primera gérra mundiál, upe guive ojehecha porãiterei oñepyrũmaha pe tiémpo Jesús heʼi vaʼekue, ha ñañepyrũma jaiko “umi ára pahápe” (2 Timoteo 3:1-5). 	 (Matéus 24:3, 7; Lukas 21:10, 11) Ora let suwé sakwisé Perang Donya I ing taun 1914, manungsa mulai ngalami jaman rekasa sing disebut ”dina-dina wekasan” ing Alkitab.—2 Timotéus 3:1-5.


Ko mbaʼe ohechauka porã Adán nomanomoʼãiha kuri iñeʼẽrendúrire Ñandejárape, síno osegitaha oiko pe hardín de Edénpe. 	 Nèk Adam gelem manut, dhèwèké ora bakal mati, ning malah isa urip saklawasé ing taman Èden.


Hetave ánhel omoirũ Satanáspe ha opuʼã avei Ñandejárare (Apocalipsis 12:9). 	 Malaékat-malaékat liyané mèlu Iblis mbrontak.—Wahyu 12:9.


“¿Qué hago para que me guste estudiar la Biblia?” (Febrero de 2012.) 	 ”Bagaimana Supaya Aku Bisa Senang Belajar Alkitab?”—Februari 2012


Jesucristo oguerúta pyʼaguapy ha opáta la insegurida. Avei jaikóta ñande róga teépe, ñande traváho porãta ha la tembiʼu katu hembypáta. 	 Kaya sing diramalké, Yésus sing dadi ”Ratuning katentreman,” bakal nggawé bumi dadi ayem tentrem.


JAKUIDA ÑANE PLANÉTARE 	 PERDULI LINGKUNGAN


Ko tiémpo ijetuʼuetéva jahásava opátama koʼẽrõite. 	 Ora suwé manèh kasusahan bakal sirna.


Péro epensamína Job ehémplore. 	 Dhèwèké lara parah.


Ko rrevísta ojeprepara ikatu hag̃uáicha oñembohovái koʼã porandu. 	 Iki édhisi kusus sing kapisan saka édhisi-édhisi kusus liyané.


Upérõ Abrahán ha Sara ijedáma kuri, upéicharõ jepe haʼekuéra pyaʼe porã oñemoĩ oprepara tekotevẽva oñatende hag̃ua hesekuéra. 	 Abraham kandha marang Sara, ”Diénggal njupuka glepung alus telung taker, endang uleten gawénen roti bunder!”


Ha oĩ avei heʼíva ikatuha jaiko pára siémpre yvágape ñamano rire. 	 Ana uga sing percaya nèk kita bakal urip saklawasé ing swarga sakwisé mati.


En totál, 18 vése añekondena aporomonda haguére ha cheviolénto rupi. 	 Dadi, aku wis tau dipenjara ping 18 merga nyolong lan gelut.


¿Mbaʼépa ojoko umi planétape? 	 Apa ana sing nyangga bumi lan planèt-planèt liyané?


Iñeʼẽme heʼi voi: “[Ñandejára] pendeporiahuvereko jeýta peẽ pehenói jey vove chupe” (Isaías 30:19, ÑÑB). 	 Alkitab kandha, ”Pangéran [Gusti Allah] mesthi bakal paring kawelasan marang kowé, samangsa kowé sesambat . . . Panjenengané bakal paring wangsulan.”


¿Mbaʼérepa Santiago heʼi vaʼekue péicha? 	 2 Dhèwèké kandha, ”Ilat iku iya geni.”


Heta Biblia oĩva ingléspe ha ótro idiómape, ndoipurúi avei Ñandejára réra. 	 Para penerjemah rumangsa nèk jenengé Gusti Allah ”ora pantes” digunakké.


Nemanduʼákena umi mbaʼe oaprendéva Jehovágui ikatuha osalva chupe. Upévare, eipytyvõkena ne famíliape odisfruta hag̃ua ostudiávo la Biblia. 	 Mula, bocah kuwi kudu dibantu bèn seneng sinau bab Yéhuwah, lan percaya nèk Yéhuwah bakal ndadèkké dhèwèké wicaksana.


6 Oiméne Rut oikuaa Jehovápe iména térã Noemí rupive. 	 6 Kayané, Rut ngerti bab Yéhuwah saka bojoné utawa saka Naomi.


Upévare saʼieterei oĩ orekóva peteĩ Biblia. 	 Nampa Alkitab New World Translation iki berkah sing aji.


Pablo ohupytyseterei irrekompénsa yvágape, ikatutahápe oiko opa árare. 	 Dhèwèké ngarep-arep urip ing swarga.


Upéi Jonatán ha upe soldádo oho ojuka 20 iñenemígoperupi. 	 Mula, dhèwèké lan prajurit kuwi nyerang wong Filisti lan matèni wong 20.


Enoc pyʼaguasúpe omombeʼu vaʼekue Ñandejára mensáhe umi hénte añáme 	 Hénokh tanpa wedi ngumumké kabar paukuman saka Yéhuwah marang wong-wong sing jahat


Jahechamína peteĩ ehémplo Jesús omombeʼu vaʼekue. 	 Jawabané ana ing salah siji critané Yésus.


Por ehémplo, oĩta heʼíva ndéve ndovaleiha nerasẽ ni rehechauka umi mbaʼe reñandúva. 	 Contoné, mbokmenawa ana sing ngandhani aja nangis, ning ana sing malah ngongkon nangis nggero-nggero.


“¿Mbaʼéicha opaga ñandéve pe pekádo? Pekádo káusare ñamano. 	 ”Pituwasé dosa iku pati, balik sih-peparingé Gusti Allah iku urip langgeng ana ing Sang Kristus Yésus, Gusti kita.”


Péicha ifasilve ojepilla hag̃ua haʼeha poesía ha avei ñanemanduʼa hag̃ua umi téxtore. 	 Ing basa-basa saiki, tandhané puisi yaiku ana aksara sing padha ing tengahé utawa pungkasané larik.


Ha heta vése opermiti avei umi isrraelítape oñorairõ umi ótro paisguándi. 	 Contoné, Gusti Allah ngongkon bangsa Israèl perang nglawan wong Kanaan sing jahat banget.


Péro, ¿ikatúpa jaguerovia siertoha la heʼíva umi adivíno? 	 Apa ramalan-ramalan kuwi pancèn isa dipercaya?


Ohaʼarõ aja og̃uahẽ chupekuéra umi materiál omyatyrõ hag̃ua peteĩ óga, ohechakuaa hikuái peteĩ vesíno portón oñembyai hague. 	 Wektu nunggu bahan-bahan kanggo ndandani omah sing lagi digarap, para Seksi nggatèkké nèk ana pageré tanggané sing rusak.


Oĩ okalkuláva oñeimprimimaha mas de 5.000 millones de Biblia, tahaʼe kompletoite térã peteĩ párte. 	 Saiki, luwih saka limang milyar Alkitab wis dicétak lengkap utawa sebagéan.


1, 2. a) ¿Mbaʼérepa Jesús oapresiaiterei Mártape? b) ¿Mbaʼépepa ojavy Marta? 	 Piyé carané? 1, 2.


¿Mbaʼépa ikatu reaprende Timoteo ehémplogui? 	 Apa sing ditiru cah-cah enom saka tuladhané Timotéus?


Epensamíntena mbaʼeichaitépa oiméne Rebeca ovyʼa raʼe ohechakuaávo Jehová promésa oñekumplitaha imenarã Isaac rupive, ha haʼe rupive avei (Génesis 22:15-18). 	 Bayangna uga, piyé perasaané Ribkah wektu dhèwèké ngerti nèk janjiné Yéhuwah bakal kelakon liwat dhèwèké lan Iskak.—Purwaning Dumadi 22:15-18.


Heʼiháicha la Biblia, hetaiterei hénte koʼág̃arupi ‘ijehénte ojepyʼapy’, péicha rupi ndojesakrifikaséi hapichakuéra rehehápe (2 Timoteo 3:1-5). 	 (2 Timotéus 3:1-5) Wong Kristen sing ngupaya ora gelem dipengaruhi tumindak mau, isa mikirké tumindaké Ribkah sing gelem bola-bali njupuk banyu ing sumur.


Mbaʼépa ojapo jepi umi naiñonrrádoiva 	 Nèk wis tau, piyé perasaan panjenengan?


Upémarõ iména heʼi chupe: “¿Mbaʼére piko nderejeruréi Ñandejárape tanepytyvõ?”. 	 Terus bojoné ngandhani, ”Apa kowé ora ndonga waé bèn isa mandheg?”


8 David tiémpope oĩ vaʼekue avei Ñandejára siérvo siémpre iñeʼẽrendúva Jehovápe. 	 8 Para abdiné Gusti Allah sing setya ing jamané Dawud, kudu andhap asor, apikan, lan wani.


(Eike heʼihápe: ORE INFORMASIÓN > OÑEPORANDU MEMÉVA) 	 (Deloken AJARAN ALKITAB > PERTANYAAN ALKITAB DIJAWAB)


Péro tuichaiterei ojavy hikuái. 	 Jerome ndandani akèh kesalahan mau.


Ñande Ru yvagapegua ovyʼaiterei ohechávo ñanembaʼeporãha, koʼýte umi ndaikatúivandi omyengovia ñandéve la jajapóva hesehapekuéra (Mateo 5:44-46; 1 Pedro 4:9). 	 Nèk seneng nampa tamu lan loma, awaké dhéwé nyenengké Yéhuwah, senajan mbokmenawa wong kuwi ora isa mbales awaké dhéwé.—Matéus 5:44-46; 1 Pétrus 4:9. ’GOLÈKNA JODHO KANGGO ANAKKU’


Jehová oipota jarrespeta avei umi ñanemoakãvape ñande rogapýpe ha kongregasiónpe (1 Cor. 11:3; Heb. 13:17). 	 Awaké dhéwé kudu ngajèni kabèh sing dikèki wewenang karo Yéhuwah.—1 Kr. 11:3; Ib. 13:17.


Por ehémplo, pe rrío Éufratesrupi heta várko oparupigua oúmi ogueru umi kósa porã porã oñevende hag̃ua Úrpe. 	 Para pedagang sing numpak kapal ngliwati Sungai Éfrat nggawa akèh barang sing aji saka ngendi-endi menyang kutha sing makmur kuwi.


¿Mbaʼépa otopa umi expérto ohesaʼỹijóvo umi kópia de la Biblia yma guare? 	 Apa sing ditemokké wong-wong sing nyinaoni tulisan-tulisan Alkitab kuna?


La Biblia heʼi ñande Apohare Jehováre: “Nde ningo remeʼẽ la vída enterovépe” (Salmo 36:9, TNM). 	 (Jabur 36:10) Yésus ndonga marang Bapaké, ”Wondéné menggah gesang langgeng punika manawi tiyang sami wanuh kaliyan Paduka, Allah ingkang sajati piyambak, sarta dhateng Yésus Kristus utusan Paduka.”


Jasegi hag̃ua ñaneonrrádo jajedesidi vaʼerã ni mbaʼevéicharõ nañandejapumoʼãiha ha nañaporombotavymoʼãiha. 	 Bèn isa jujur, awaké dhéwé butuh aturan bab kelakuané manungsa.


Aime segúro haʼe chepytyvõ hague ajuhu hag̃ua peteĩ traváho opermitíva chéve añemantene ha omeʼẽva avei chéve tiémpo adedika hag̃ua Ñandejárape”. 	 Kwabena, saka Ghana, nyritakké nèk dhèwèké butuh bantuané Gusti Allah.


¿Ikatúpa ñaime segúro Ñandejára okumplitaha katuete opa mbaʼe oprometéva? 	 Apa kita isa yakin tenan karo kabèh janjiné Gusti Allah?


Upévare la Biblia heʼi Abrahán rehe haʼeha “opavave umi ojeroviáva túva”. 	 Kuwi sing marahi Abraham disebut ”ramané para wong pracaya”.


Péro Ezequías ndojapói upéva. 	 Saiki, wong-wong sing ngalami kaya Hizkia rumangsa nduwé alesan kanggo ”nyalahaké Gusti Allah,” utawa nesu karo pakumpulané.


PÁHINA 3-7 	 MINGGU MULAI 8-14 FEBRUARI 2016


Ojapóvo koʼã mbaʼe, oipytyvõ chupekuéra heta hendáicha, umíva apytépe hesãive hag̃ua. 	 Dadi, uripé isa luwih séhat.


Upéi haʼe oho Eliezer ndive, ha omoirũ chupe unos kuánto isirviénta ha Débora, upe okuida vaʼekue hese imitãme (Génesis 24:59-61; 35:8). 	 (Purwaning Dumadi 24:59-61; 35:8) Ora krasa, Haran wis saya adoh.


Ha haʼe ojapo upéva (Esdras 6:6, 7, 13). 	 (Ézra 5:6, 7, 11-13; 6:1-3) Dadi, Tatnai dikongkon supaya ora ngganggu proyèk kuwi, lan dhèwèké manut.—Ézra 6:6, 7, 13.


¿Mbaʼérepa ñañehaʼã vaʼerã toñentende porã la jaʼéva? 	 Apa sebabé omongané awaké dhéwé kudu gampang dingertèni?


Upe riremínte ndajotopavéima avei Katie ermánandi. 	 Aku terus omong-omongan karo seduluré Katie.


Ha umi fálla ivaivéva jepe ikatúta oñesolusiona trankílamente. 	 Ketimbang nggolèk-nggolèk alesan kanggo mbenerké kesalahan kita, dadèkna kuwi kesempatan kanggo mupuk sipat-sipat sing apik.


Ha ndaipóri ni peteĩ rregálo peichaite peve ñaikotevẽ vaʼekue, pórke ñaneguenohẽ pe pekádo ha ñemano poguýgui. 	 Lan ora ana hadiah liya sing paling kita butuhké sakliyané tebusan sing isa mbébaské kita saka dosa lan mati.


Haʼe ojasertaite ha pe ita oike Goliat syváre. 	 Dawud mung butuh siji watu waé, merga Yéhuwah nggawé watu sing diuncalké sepisanan kuwi langsung nyungsep ngenani bathuké Goliat.


¿Mbaʼérepa Jehová noñekomunikái vaʼekue evréopente yvyporakuérandi? 	 Wektu ngomong karo manungsa, apa Gusti Allah mung nganggo basa Ibrani?


Jonatángui oiko David amigoite, ha siémpre ohayhu ha orrespeta chupe (1 Sam. 17:57–18:3). 	 (1 Sa. 17:57–18:3) Ning, Abnèr ora.


Haʼe norreklamái ipuésto, síno oapoja Davídpe. ¿Mbaʼérepa? 	 Ning, apa awaké dhéwé seneng karo Yonatan mung merga dhèwèké setya karo Dawud? Ora.


Umi hénte pyaʼeterei omano vaʼekue oimeraẽ infeksión káusare térã oñaksidenta rupi. 	 Dadi, wong lara kerep-kerepé diopèni karo keluargané dhéwé nganti mati ing omah.


Haʼekuéra cheapoʼi ha heʼi chéve heta mbaʼe chemoñeñandu vaietereíva. 	 Sakwisé metu saka rumah sakit, aku bali mlebu sekolah.


Áño 1934-pe umi ermáno voi oñepyrũ ofavrika umi vitróla espesiálmente ojepredika hag̃ua. 	 Taun 1934, Pakumpulan Watch Tower mulai nggawé fonograf kusus kanggo nginjil.


Ñakonsola umi ihentemanóvape 6 	 Nggedhèkké Atiné sing Sedhih 6


Oñemoĩ avei santuário umi lugár oiko haguépe umi mbaʼe oñemombeʼúva la Bíbliape, ojeʼehápe oikoha milágro, térã umi oñeñongatuhápe rrelíkia. 	 Ing negara sing ngaku Kristen, akèh geréja lan panggonan suci kanggo ngibadah marang Yésus, Maryam, lan para wong suci (santo).


Péro ndopái upépe. 	 Ning, ora mung kuwi thok.


Ñaganaséramo ‘jaipeʼa vaʼerã ñandejehegui opa mbaʼe pohýi’, ani hag̃ua mbaʼeve ñandestorva térã ñandejoko (elee Hebreos 12:1). 	 Lan bèn tekan nggoné, kabèh sing isa ngganggu kudu dibuwang. (Wacanen Ibrani 12:1.)


3 Jehová ojapo ypy guive yvyporakuérape omeʼẽ chupekuéra instruksión. 	 3 Kèt jamané Adam lan Kawa, Yéhuwah mesthi ngekèki préntah lan tuntunan sing cetha.


“Opa mbaʼe oĩva Ñandejára Ñeʼẽme ojehai ijespíritu rupive. Ha ideprovécho” (2 Timoteo 3:16). 	 ”Sakèhing tulisan kang diwangsitaké déning Gusti Allah iku pancèn migunani.”—2 Timotéus 3:16.


Upéi, 5 áño haguépe, peteĩ che ermáno itujavéva chehegui ojesuisida. 	 Limang taun sakwisé, masku bunuh diri.


Oiméne Judas upéicha avei okonsegi la informasión, térã oikuaa Jesús voi heʼi rupi chupe, haʼe ningo ohechapaite vaʼekue yvága guive la ohasáva ko proféta. 	 Utawa, Yudas isa sinau bab Hénokh saka Yésus, sing ndelok dhéwé uripé Hénokh saka swarga.


Mbogua 	 Saring


Jahechamína algúno ehémplo: 	 Contoné:


Lugár ojeadoraha Ñandejárape. 	 Panggonan ibadah: Ing antarané taun 4 tekan 2 SM, sing nulis Pentateukh Samaria nambahké tembung ”Aargaareezem.


¿Mbaʼéichapa Jesús oipytyvõ Pédrope? 	 Merga nduwé pangertèn, piyé carané Yésus mbantu Pétrus?


Un áño haguépe aiméma preparáda ajevautisa hag̃ua”. 	 Saya suwé tujuan-tujuanku kelakon, lan aku wis siap dibaptis setaun sakwisé.”


CHE REMBIASAKUE: 	 MBIYÈN:


Upe lugárpe ningo heta mbaʼe idiferénte. 	 Budaya ing kono béda, sok ora ana listrik utawa banyu, dalané sok banjir, lan dhèwèké manggon ing kamar hotèl sing cilik.


Péro haʼe oĩ segúra Ñandejára osalvataha chupekuéra (Jos. 2:9-13; 4:23, 24). 	 Rakhab nduduhké nèk nduwé iman marang Yéhuwah, senajan tumindaké kuwi mbebayani kanggo dhèwèké.—Ys. 2:9-13; 4:23, 24.


Haʼekuéra ensegída oikéma pe siudápe ha ombyai pe témplo murálla. 	 Wong-wong Romawi mlebu menyang kutha lan ngrusak témbok njabané bait.


La Biblia omombeʼu haʼe ou mboyve ko yvy ape ári, heʼi hague: “Chéve raẽ cheapo vaʼekue Jehová opa mbaʼégui [...]. 	 Ingsun dadi putra kekasihé kang nyarengi Panjenengané, sadina-dina Ingsun damel renaning panggalihé, tansah dolanan ana ing ngarsané.”


Mbeguekatúpe añeñandu porãve. 	 Saya suwé aku krasa tenang.


Ñande Apohare oipotaiterei oĩ pyʼaguapy ha hustísia (Salmo 33:5; 37:28). 	 (Jabur 33:5; 37:28) Mula, wong-wong sing kasar ora bakal ana manèh kanggo saklawasé.


Ha ikatu voi oguerovia umi mbaʼe ndoikomoʼãiva arakaʼeve. 	 Wong-wong kuwi percaya, senajan katrangané ora bener.


Entéronte ñantende porãvéta mbaʼéichapa Jehová opensa. 	 Awaké dhéwé uga isa ngerti Alkitab luwih akèh, dadi ing Pirdus awaké dhéwé bakal nresnani lan ngajèni siji lan sijiné. (Yé.


Koʼẽrõitéma 	 Ora suwé manèh


¿Mbaʼépa hína upéva? 	 Piyé carané?


¿Tekotevẽpa ainvestigave ha aporandu raẽ peteĩ doktórpe?” 	 Apa aku kudu mriksa dhisik utawa takon karo ahli keséhatan bab penyakitku?”—PT.


Ñanembopyʼaguapy. 	 Gunané Ndonga


Pe quinto ánhel ombopu rire itrompéta, Juan ohecha “peteĩ estrélla” hoʼáva yvágagui ko yvy ape ári. 	 Wektu malaékat kelima ngunèkké trompèt, Yokanan weruh ”ana lintang kang tiba ing bumi saka ing langit”. ”Lintang” mau dikèki kunci kanggo mbukak jurang sing jero banget.


La Biblia oreko 66 lívro. 	 Alkitab kuwi kumpulan saka 66 buku.


Agar memby Ismael, upérõ oguerekómava 19 áño, siémpre oiko oñembohory Isaac rehe, ha amo ipahápe operhudikáma voi chupe. 	 Ismaèl kuwi anaké Hagar sing umuré 19 taun.


¿Ndévepa hiʼã avei emeʼẽ térã erresivi peichagua rregálo? 	 Piyé nurut panjenengan? Apa panjenengan kepéngin mènèhi utawa nampa hadiah sing aji?


Ha añepyrũ apensa mbaʼéichapa oñeñandúta che rembirekorã cherecháramo anovilleaha hína peteĩ mitãkuñáre. 	 Aku mulai mikirké piyé perasaané bojoku mbésuk nèk weruh aku nggodha lawan jenis.


Ñambyasýramo jepe, oĩ gueteri hetaiterei esklávo ko ñane tiémpope. 	 Sayangé, iki ora mung kelakon mbiyèn.


Amalisia nahániri. 	 Kétoké ora.


Áño 1916-pe ermáno Russell heʼi kuri: “Amás día ojepredikave ohóvo, ha osegíta upéicha, pórke japredika vaʼerã pe notísia porã opárupi ko yvy ape ári” (La fe en marcha, oskrivi vaʼekue Alexander Macmillan, páhina 69). 	 (Faith on the March, sing ditulis A.H. Macmillan, kaca 69) Gawéan nginjil iki terus ana nganti saiki.


Haʼe heʼi: “¿Mamo piko oime iñarandukue, ko omboyke vaʼekue che ñeʼẽ?” (Jeremías 8:9). 	 Gusti Allah ngendika, ”Lah wis padha nampik pangandikané Sang Yéhuwah, apa isih padha kadunungan kawicaksanan?”—Yérémia 8:9.


Káda áño oĩ hetaiterei turísta ovisitáva Roma, ha haʼekuéra ohecha ramoiterei jepi ko monuménto ojejapo vaʼekue Títope g̃uarã. 	 Saben taun ana atusan éwu wong sing teka kanggo ndelok Gapura Titus ing kutha Roma.


Haʼekuéra ojeofrese “oho hag̃ua oimehápe ikatu hag̃uáicha opredika”. 	 Perintis loro mau nulis nèk ”gelem nginjil ing endi waé”.


Péicha ojapóramo ikatúta ovyʼa ha oñeñandu porãve (Hechos 20:35). 	 Kuwi isa nggawé bungah, lan ora patia sedhih manèh.


Umi rreuniónpe oñemeʼẽ ñandéve heta instruksión ikatu hag̃uáicha jaipuru porã koʼã mbaʼe. 	 Ing pakumpulan ibadah, awaké dhéwé dikandhani bèn isa nggunakké sarana kuwi nganggo cara sing bener.


Ha Proverbios 15:8 heʼi avei: “Umi hekojojáva ñemboʼe haʼe ohendu”. 	 (Yésaya 30:19) Ayat liyané kandha, ”Pandongané wong temen ndadèkaké keparengé.”—Wulang Bebasan 15:8.


Ajeve voi ningo yma guive koʼág̃a peve umi pérsape g̃uarã iñimportanteterei pe paraíso ko yvýpe. 	 Ing Museum Seni Filadelfia, ing Pennsylvania, AS, ana karpèt Persia sing asalé saka abad ke-16.


Umi karai arandu okalkula pe síglo 20 aja mas de 300 millón omano hague pe viruéla káusare. 	 Para ahli kandha nèk kira-kira ana atusan yuta luwih sing mati merga penyakit cacar ing abad ke-20.


Mbaʼépa eréne oñeporandúramo ndéve: “¿Reikosépa pára siémpre?”. 	 Apa jawaban panjenengan nèk ditakoni, ”Apa péngin urip saklawasé?”


¿Mbaʼérehepa ikatu avei ñamedita? 	 Bab-bab apik liyané apa sing isa dipikirké tenanan?


Avei ñañehaʼãmbaite vaʼerã ikatu hag̃uáicha osegi oĩ pyʼaguapy kongregasiónpe. 	 Kabèh kudu andhap asor lan rukun ngabdi bebarengan. Lan, kudu ngupaya rukun ing jemaat.


¿Mbaʼérepa? Pórke ontende porãvéma hikuái umi idióma ojepuru vaʼekue ojeskrivi hag̃ua la Biblia ha oĩ avei hetaiterei manuskríto bíblico ymaiterei guare ojetopa ramóva. 	 Wong-wong kuwi luwih ngerti basa sing digunakké ing jaman Alkitab lan ana akèh manuskrip kuna sing lagi waé ditemokké.


Ndoikói oheka ótro unhídope oñemongeta hag̃ua hikuái umi mbaʼe ohasávare, térã oforma hag̃ua peteĩ grúpo espesiál ikatu hag̃uáicha ostudia la Biblia (Gál. 	 Uga, ora nggolèki sing padha-padha dipilih kanggo ngrembug carané dipilih, utawa nggawé kelompok sinau Alkitab.


Chupe g̃uarã iporã pe hardín de Edén iporã haguéicha, péro ndaipórinte umi keruvín oñatendéva pono ojeike upépe. 	 Mbokmenawa Hénokh ngira nèk kuwi taman Éden, ning ing kono ora ana malaékat kerub sing njaga.


Jehová ojapo koʼã guyrápe ikatu hag̃uáicha opilla mbaʼe tiémpopepa osẽ vaʼerã ilugárgui ha upéi ojevy jey, ha péicha avei ojapo yvyporakuérape opilla hag̃ua mbaʼe tiémpopepa oiko (Lucas 12:54-56). 	 (Lukas 12:54-56) Béda karo naluriné manuk, awaké dhéwé isa nitèni kahanan sing kelakon ing jaman kita merga nduwé pangertèn bab Gusti Allah.


Menu multimedia rehegua 	 Menu Multimedia


Péro ndeʼíri oiko vaʼerãha ñandehegui peteĩ umáno segidór (Heb. 13:7). 	 (Ib. 13:7) Alkitab kandha nèk para pinituwa ”pantes diajèni tikel kaping pindho”.


Ndehegui oikóta rréi ha remandáta Israélpe, ha che arekóta pe segundo puésto ne rréinope” (1 Sam. 23:16, 17, NM). 	 Yonatan ngomong karo Dawud, ”Panjenengan sampun kuwatos, amargi kanjeng rama boten badhé saged nyepeng panjenengan, malah panjenengan badhé jumeneng ratu ngerèh bangsa Israèl, lan kula trimah namung dados tiyang ingkang angka kalih, ing sangandhap panjenengan.”—1 Sa. 23:16, 17.


¿Mbaʼe mbaʼérehepa ikatu ñamedita? 	 Apa sing isa dipikirké tenanan?


Upéi oporandu Eliezérpe: “¿Máva piko amo kuimbaʼe oúva ñúrupi koʼa gotyo?”. 	 Wektu ngerti nèk kuwi Iskak, Ribkah nutupi rainé nganggo seléndhang.


Eñeporandumína: “¿Oikuaápa che família mbaʼérepa ndovaléi ohecha pornografía? 	 Coba dipikir, ’Apa anakku ngerti nèk gambar lan tontonan sing saru kuwi bahaya?


Pe Rréino Mesiániko rupive. 	 Yéhuwah wis milih Yésus dadi raja, merga nresnani manungsa lan pancèn cocog mréntah.


Jaiko rangue ñamoĩ exkúsa mbaʼéguipa jaʼe térã jajapo raʼe peteĩ mbaʼe, jahecha vaʼerã mbaʼéichapa upéva ikatu ñanepytyvõ ñamehora hag̃ua ñande lája. 	 Utawa kita perlu dadi wong sing luwih alus, seneng rukun, lan nresnani wong liya.


Ko kavaju arigua orrepresenta umi gérra. 	 Sing nunggang nggambarké peperangan.


Ko famíliape enterovéva peteĩchapa, upéva ningo che ymaitereíma aheka hague, ha avyʼaiterei atopa haguére. 	 Kabèh sing dadi bagéan saka paseduluran sakdonya iki padha-padha nggatèkké lan ora mbédak-mbédakké.


Satanás haʼe hína “pe múndo ruvicha” ha prinsipálmente ikáusare la jaiko asy (Juan 14:30). 	 Sétan si Iblis, ”panggedhéné jagad iki”, sing nyebabké kasusahan.—Yokanan 14:30.


Upéicharõ, entéro ñaime vaʼerã dispuésto jasufri ha ñamanóvo ñane ermanokuéra rehehápe (1 Tes. 2:8). 	 Mula, awaké dhéwé kudu gelem sengsara lan mati kanggo para sedulur liyané.—1 Ts. 2:8.


Upévare, jasegíkena Jesús ehémplo ha ñañatende mbaʼe moméntopepa ñañeʼẽta, mbaʼépa ikatu jaʼe, ha mbaʼéichapa jaʼe vaʼerã. 	 Nèk gelem niru tuladhané Yésus, awaké dhéwé isa milih wektu sing cocog, ati-ati karo apa sing diomongké, lan ngupaya bèn omongané nyenengké.


Elehi peteĩ Biblia ojetradusíva hekópe ha ndahasýiva oñentende hag̃ua. 	 Pilihen terjemahan Alkitab sing basané modhèren lan isa dipercaya.


Upéva oikórire la Bíbliare, nog̃uahẽmoʼãi kuri ñandéve pe mensáhe oĩva pype. 	 Nèk Alkitabé rusak, isiné ora isa diwaca manèh.


Haʼe ndahaʼéi peteĩ rrelihióso, péro romañávo pe lugár iplanoháre heʼi oréve rolee hag̃ua 1 Samuel 17:1-3. 	 Wektu aku ndelok saka lembah, sing mandhu mau macakké 1 Samuèl 17:1-3, banjur dhèwèké nduding sebrang lembah, lan kandha, ’Ing sisih kiwamu, kuwi kutha Sokho, lan ing sisih tengenmu, kuwi kutha Azéka.


Upéinte ohendu hikuái ojeʼeha Jesúsre haʼeha pe Mesías oñepromete vaʼekue. 	 Mula, wong-wong nduwé pengarep-arep nèk Yésus “sing ngluwari [mbébaské] bangsa Israèl“.


Péro Ñandejára ndahaʼeiete upeichagua. 	 Padahal Gusti Allah ora mungkin kaya ngono.


MBAʼÉPA NDE IKATU REHUPYTY UPE HAGUÉRE 	 GUNANÉ KANGGO PANJENENGAN


Haʼe okompara Goliátpe Jehováre. 	 Dawud ora mbandhingké dhèwèké karo Goliat, ning, malah mbandhingké Goliat karo Yéhuwah.


Upérõ kaʼarupytũma kuri, ha la Biblia ndeʼíri Rebeca opyta hague órare pe póso mátape. 	 Dina kuwi wis soré. Ora ana katrangan nèk Ribkah ing sumur kuwi nganti pirang-pirang jam.


Avei tekotevẽ jajepyʼamongeta jaha mboyve japredika (elee Esdras 7:10). 	 Panjenengan uga éntuk paédah nèk persiapan ndhisik sakdurungé nginjil. (Wacanen Ézra 7:10.)


Pejapóramo péicha peikuaátama umi mbaʼe haʼe oipotáva ha napeñeñanduvaimoʼãi tekotevẽta vove pedesidi ivése umi mbaʼe. 	 Kuwi kabèh kudu dirembug bèn mengkoné ora ana salah paham lan wong sing dipasrahi nggawé keputusan ora dadi rumangsa salah.


Sapyʼaitérõ g̃uarã ijatýma hetaiterei hénte. Apóstol Pedro oñepyrũ oexplika mbaʼépa la oikóva ha mbaʼérepa iñimportantete upe suséso. Upéi heʼi: “Peñarrepenti ha pejevautisa peteĩteĩ Jesucristo rérape. 	 Dhèwèké banjur kandha, ”Kowé kabèh kudu ninggal urip sing ala . . . kudu njaluk dibaptis nganggo jenengé Gusti Yésus Kristus, supaya kowé bisa nampa pangapura sangka dosamu lan kowé mesti bakal nampa pawèhé Gusti Allah, yakuwi Roh Sutyi.”


¿Ha mbaʼépa oikóta opa vove pe predikasión? 	 Apa sing bakal kelakon nèk gawéan nginjil iki wis rampung?


Entéro koʼã mbaʼe ohechauka Jehová ipoderosoha, iñarandu ha ñanderayhuha. 	 Kabèh sing digawé Yéhuwah mbuktèkké nèk Yéhuwah iku Sing Nggawé Urip.


Esegi Jesús ehémplo. 	 Kudu sabar, nuntun, mulang, lan ngandhani sing bener bocah kuwi.


Haʼe ohayhu umi iñumíldevape ha oñehaʼãmbaite oipytyvõ chupekuéra (Mat. 20:28). 	 (Yo. 7:49) Yésus nresnani lan tenanan mbantu wong sing andhap asor.—Mt. 20:28.


Péicha heta palávra evréa ojetradusi sensillove ingléspe, ikatu hag̃uáicha oñentende porãve. 	 Ing New World Translation sing mbiyèn, ana tembung lanang Ibrani ”anak-anaké lanang” ing Purwaning Dumadi 3:16 sing diterjemahké ”anak-anak”.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA JEIKOVE HA ÑEMANÓRE? 	 BAB UTAMA | APA KANDHANÉ ALKITAB BAB URIP LAN PATI?


Hetaiterei mbaʼe porãma ningo ahupyty asegi rupi umi konsého oĩva la Bíbliape, ha la askrivipárõ umíva ikatúta voi ajapo chugui peteĩ lívro. 	 Paédah sing tak rasakké merga manut karo pathokané Alkitab kuwi akèh banget, nganti nèk tak tulis mbokmenawa isa dadi sak buku.


NDOIKÓI UMI MBAʼE HAʼE OIPOTA HAGUÉICHA 	 KEPÉNGINANÉ GEDHÉ NING ORA KELAKON


Jesús heʼi: “Heta mbaʼe gueteri areko haʼe vaʼerã peẽme, péro peẽ ndaikatumoʼãi pegueropuʼaka koʼág̃a” (Juan 16:12). 	 (Yo. 16:12) Para sedulur ing Jepang mau ngentèni kapan wektu sing cocog kanggo nyritakké nèk wong mati bakal diuripké manèh.


Jaikóramo ñañemohatã ha jaʼe ndahaʼéi hague ñande kúlpa, jaikóta hína ñambopuku rei la provléma ha provávlemente ivaivéta la situasión. 	 Ketimbang nyalahké awaké dhéwé utawa wong liya, luwih apik nèk kita ngupaya ngrampungi masalahé.


En totál oĩ 215 puvlikadór ha 28 prekursór. Pe Konmemorasión de 2014-pe oĩ kuri hikuái 1.600 persóna 	 Penginjil sing cacahé 215 lan 28 perintis ing telung jemaat, seneng banget wektu wong 1.600 teka ing acara Pèngetan taun 2014


Abrahán oĩ vaʼekue segúro ohechataha Ñandejára Rréino ogoverna vove ko yvy ape ári. 	 Bayangna senengé Abraham bakal urip ing Pirdus, lan isa terus kekancan karo Yéhuwah.


Upémarõ haʼe oporandu chéve: “Nde, enáno, ¿mbaʼére piko reime koʼápe?”. 	 Aku njawab, ”Merga aku Seksi Yéhuwah.”


Ógape ningo entéro rojotrata vaʼekue mborayhúpe, ha che tuakuéra chemboʼe mbaʼéichapa añekomporta porã vaʼerã. 	 Kahanan ing keluargaku ayem tentrem lan wong tuwaku ngajari aku bèn dadi wong sing apik tumindaké. RDJ kuwi negara komunis.


Upévare Josué heʼi umi isrraelítape Jehová siémpre okumpliha opa mbaʼe oprometéva. 	 Yusak yakin banget pas ngomong, ”Kang wus dijanjèkaké déning Sang Yéhuwah Gusti Allahmu ing ngatasi kowé, iku ora ana kang ora dileksanani . . .


Ha oho jave hikuái gerrahápe ikuéntare, la Biblia ohechauka osẽ vaiha katuete pórke Ñandejára ndoapojái chupekuéra.* 	 Alkitab crita wektu bangsa Israèl perang tanpa ijiné Gusti Allah, akibaté ora apik kanggo bangsa kuwi.*


Upévare umi testígo de Jehová ovyʼaitereíta ikatúramo nepytyvõ restudia hag̃ua la Biblia, ha nemboʼe mbaʼépa rejapo vaʼerã ikatu hag̃uáicha nde ha ne familiakuéra pevyʼa oñondive amo gotyove. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah mesthi seneng mbantu panjenengan sinau Alkitab lan sinau carané bèn panjenengan lan keluarga isa éntuk pangarep-arep sing nyenengké.


Katuete oñemongetáne raʼe Eliezer ndive oikuaave hag̃ua ikatúva guive Isaac ha ifamíliagui. 	 Ribkah tetep nduwé tékad arep ketemu lan kenal karo Iskak lan keluargané.


Jahayhúramo Jehovápe, ñamboykéta térã ñamombóta umi mbaʼe naiporãiva kristianokuérape g̃uarã, ijetuʼúramo jepe ñandéve jajapo upéva (Hech. 19:19, 20). 	 (PR. 19:19, 20) Wektu janji ngabdi marang Yéhuwah, awaké dhéwé janji nèk arep nggunakké urip kanggo ngajèni Yésus.


¿Oproivípa Ñandejára omenda umi omoakãva rrelihión? 	 Apa Selibat Kuwi Wajib kanggo Rohaniwan Kristen?


Por ehémplo, heta mitãrusu ha mitãkuñáme ideprovéchoma pe folléto El origen de la vida, ha pe lívro ¿Existe un Creador que se interese por nosotros? 	 Uga, ana cah enom sing seneng lan éntuk paédah saka ”Apa yang Sebenarnya Alkitab Ajarkan” sing ana ing jw.org/id.


Ikatu ñañeimahina mbaʼeichaitépa kyreʼỹme okaseáne raʼe la oikóva hese, pórke haʼe ohecha porãiterei Jehová ovendesiha chupe. 	 Kok isa? Bayangna Élièzer lagi crita karo Bétuèl, lan sedulur kandhungé Ribkah sing jenengé Laban uga ngrungokké tenanan.


Nepytyvõ reikuaa hag̃ua Ñandejárape. 	 Sinau luwih akèh bab Gusti Allah.


¿Ndépa reikuaase mbaʼépa neraʼarõ ndéve ha ne famíliape amo gotyove? 	 Apa panjenengan péngin ngerti piyé masa depané panjenengan lan keluarga?


¿Mbaʼérepa Jehová lomímonte ikatu oñekomunika yvyporakuérandi oñeñeʼẽramo jepe heta idiómape? 	 Apa buktiné nèk senajan manungsa nganggo basa werna-werna, kuwi ora masalah kanggoné Yéhuwah?


16 ¿Mbaʼéichapa ikatu rehechauka nde ndahaʼeveimaha nde rekove jára, síno repertenesemaha Jehovápe? 	 16 Gatèkna conto iki.


Ijapu ¿MBAʼÉPA HEʼISE? 	 Panjenengan mesthi lara ati banget, ta?


Amasdía oĩ hetave persóna omanóva umi ospitalháre, hógape rangue. 	 Ngopèni pasièn sing kaya ngono isa waé ora gampang.


Aagradeseterei Jehovápe chepytyvõ haguére añemoag̃ui hag̃ua hese ha isiervokuérare, haʼekuéra ipasiénsia ha ipyʼaporã chendive ha chemboʼe aiko hag̃ua la Biblia heʼiháicha. 	 Aku ngucap sokur marang Yéhuwah merga wis sabar lan apikan mbantu aku dadi abdiné lan mulang aku bèn isa ngetrapké pathokan-pathokan ing Alkitab.


Pe primera eskuéla ojejapo áño 1943-pe. Upe guive 8.500 ermánorupima oho ko eskuélape ha oñemondo chupekuéra oservi hag̃ua 170 tetãme. 	 Sekolah kuwi dimulai taun 1943 lan wis ana 8.500 lulusan sing dikirim ing 170 negara.


Pórke haʼe voi oñorairõta ifavorpekuéra (2 Crónicas 20:17; 32:7, 8). 	 (2 Babad 20:17; 32:7, 8) Kuwi wis bola-bali kelakon kaya sing wis dicritakké mau.


Haʼe ningo oheja vaʼekue upépe ihentekuéra, hóga tee, heta komodida, ha ikatu voi oime oreko raʼe água korriénte. 	 Sara uga nduwé akèh sedulur ing kono. Kuwi kabèh wis ditinggalké karo Sara.


Jahechakuaa upéva oiko hague 1914 guive. 	 Ing taun 1914, mulai ana perang donya sing kapisan.


Jepe oĩ léi oproivíva oñemombaʼapo péicha umi héntepe, amasdía hetave oĩ ombaʼapóva esklávoicha. Hetaiterei héntepe oñemombaʼapo gueteri esklávoicha 	 Ing jaman modhèren, saya akèh budhak ilégal sing kerja ing tambang, pabrik tèkstil, pabrik bata, dadi pelacur, lan dadi babu.


Jehová ojapo vaʼekue yvyporakuérape oikove hag̃ua opa árare ko yvy ape ári (Gén. 	 Yéhuwah nggawé bèn manungsa urip saklawasé ing bumi, ora ing swarga.


Haʼe pe ofisiálpe añenkarseláma hague peteĩ vuéltape ndahái haguére gerrahápe. 	 Aku ngomong karo petugas nèk aku dipenjara merga wegah mèlu perang.


Cháke peẽ peporohusgaháicha pejehusgáta avei, ha pe medída peiporúva pende rapicháre ojeporúta avei penderehe” (Mat. 6:31–7:2). 	 Amarga wewaton kang kokanggo ngukumi ala-beciking wong, yaiku kang bakal dianggo ngukumi ala-becikmu.”—Mt. 6:31–7:2.


Visión ohechaukáva umi oikóvape yvágape 	 Sapa Waé Sing Ana Ing Swarga


Ha ko ñañemboʼyha oiméne hína pe lugár oĩ haguépe umi isrraelíta’. 	 Dadi, mungkin awaké dhéwé saiki ngadeg ana ing panggoné wong Israèl’.


Upéicharõ, nemanduʼákena pe promésa rejapótava Jehovápe ndahaʼeiha vyrorei. 	 Apa sebabé? Merga janji ngabdi marang Yéhuwah kuwi penting banget.


OJESKRIVI OÑENTENDE HAG̃UÁICHA 	 DITULIS BÈN ISA DINGERTÈNI


Chegustaiterei ha chembojeguaru vaʼekue avei, ha añeñandu vaietereími ahecha rire. 	 Kuwi njijiki ning marahi penasaran. Atiku ora pénak.


Opa koʼã mbaʼére, oĩ hetaiterei kristiáno ndofesteháiva pe Navidad. 	 Saka katrangan kuwi kabèh, jutaan wong Kristen sak ndonya nyimpulké nèk ora perlu ngrayakké Natal.


Áño 1989-pe, Kuérpo Governánte oforma peteĩ ekípo pe séde mundiálpe, ikatu hag̃uáicha oñepytyvõ umi otradusívape la Biblia. 	 Taun 1989 Pengurus Pusaté Seksi-Seksi Yéhuwah nggawé bagéan sing kusus mbantu para penerjemah Alkitab. Bagéan kuwi ana ing kantor pusaté Seksi-Seksi Yéhuwah.


Péicha reg̃uahẽta ikorasõme, ha omoĩta en práktika umi mbaʼe oaprendéva. 	 Bapak utawa Ibu isa sinau nganggo buku-buku iki pas ora ibadah sak keluarga.


Jahechakuaáramo entéronte ojavyha ha oprokuraha avei omehora, upéva ñanepytyvõta ani hag̃ua ñañemomombyry chuguikuéra ojavy jave hikuái. 	 Nèk ngertèni upayané wong liya kanggo ngatasi kesalahané, kita bakal luwih cedhak karo wong kuwi.


Upévare tekotevẽ kuri oñembokatupyryve umi ermánope oporomboʼe hag̃ua, ha oikuaa hag̃ua mbaʼépa heʼíta umi nohenduséivape chupekuéra. 	 Ning, ana sing gelem sinau Alkitab. Para penginjil perlu ngerti cara sing cocog wektu nanggepi wong sing durung péngin sinau Alkitab, lan dadi guru Alkitab sing luwih trampil.


Jajapóva 	 Nyusun Program


Haʼe heʼi porã: “Oimeraẽ ojedivorsiáva hembirekógui, ndahaʼéiramo hekovai haguére ha upéi omenda jey ótrare, upéva oporomoakãratĩ hína” (Mateo 19:6, 9). 	 Yésus kandha, ”Sing sapa megat rabiné, liyané jalaran saka laku jina lan banjur rabi liyané, iku dadi laku bandrèk [jina, New World Translation].”—Matéus 19:6, 9.


Samuel olee kuri peteĩ artíkulo osẽva jw.org-pe. 	 Samuel maca salah siji artikel kanggo cah enom ing situs web jw.org.


Upéicha pe ñemano ohupyty entéro kuimbaʼépe” (Romanos 5:12). 	 (Rum 5:12) Manungsa sing sepisanan, Adam, ora manut karo Gusti Allah, dadi dosa, lan éntuk ukuman mati.


Ko grúpope oñehenói Comité de Traducción de la Biblia del Nuevo Mundo, ha pe traduksión ojapo vaʼekue hikuái osẽ 6 tómope, áño 1950 guive 1960 peve. 	 Dadi, New World Bible Translation Committee digawé, lan para sedulur lanang sing dadi anggotané nyétak sebagéan Alkitab saka taun 1950-1960.


Umi opitáva ohechauka ikariaʼymaha, ha noimportái ijyvápa térã nahániri”. 	 Kaya-kayané aku ngomong, ’Aku ya isa ngrokok kaya cah gedhé, senajan ora nduwé tangan.’


Eñeimahinamína mbaʼéichapa Sara ijurujáine raʼe ohechávo mbaʼeichaitépa iporã pe lugár ha oñandúvo pe yvytu piroʼy asy. 	 (Pangentasan 12:40, 41) Bayangna Sara sing lagi nyawang negara kuwi.


Hechos kapítulo 7-9, 13-28 	 Para Rasul bab 7-9, 13-28


Kaori heʼi: “Mama Ritsuko koʼag̃aite peve ohechauka ojepyʼapyha cherehe. 	 Kaori kandha, ”Bu Ritsuko isih tetep nggatèkké aku.


Péro oikuaa avei ojapo vaʼerãha heta mbaʼe upe mboyve. 	 Contoné, dina Minggu 9 Nisan, Yésus mlebu ing kutha Yérusalèm nunggang jaran cilik.


“Ñandejára yvagapegua omoĩta peteĩ [rréino] noñehundimoʼãiva arakaʼeve. [...] 	 ”Allahipun saindenging langit badhé ngedegaken satunggaling karajan ingkang boten badhé risak ing salami-laminipun, . . . karajan punika badhé nggecak sadaya karajan [manungsa] saha sami dipun sirnakaken.”


Tercero, Elías ojerovia Jehová omoingove jeytaha peteĩ viúda membýpe (1 Rey. 17:21). 	 (1 Ra. 17:21) (4) Élia yakin nèk geni sing ngobong kurban obaran ing Gunung Karmèl kuwi saka Yéhuwah.


Jahecha avei Ñandejára noñorairõiha oporojukaségui reínte, haʼe ningo ndochaʼeiete umi ivioléntovare (Salmo 11:5). 	 (Jabur 11:5) Wektu Yésus ing bumi, piyé tanggepané Gusti Allah bab perang?


Koʼẽrõite Jehová ohundíta entéro iñañávape. 	 Mbésuk, Gusti Allah bakal nyingkirké kabèh sing jahat.


Jehekaha mongu'eha mohendapyre 	 Mesin panggolèk sing wis dipasang


10 Jahechaháicha, Jehová oporohayhueterei, péro haʼe ndaijaʼéi umi mbaʼe vaíre. 	 10 Ing wektu sing wis ditemtokké, Yéhuwah bakal nyingkirké kabèh sing jahat saka jagat iki, merga Yéhuwah kuwi Allah katresnan lan sengit karo sing jahat.


La Biblia heʼi jey: “Ñandejára pyʼaguapy tuichavéva opa mbaʼe ikatúvagui pentende, oñangarekóta pene korasõre ha umi mbaʼe pepensávare” (Filipenses 4:7). 	 (Filipi 4:7) Pikirané awaké dhéwé isa ayem nèk masalahé wis dipasrahké marang Gusti Allah.


Ojehechakuaa heta mbaʼére oikoha upéva. Por ehémplo, oĩ ipochýva oĩ haguére hénte iplataitereíva ha ótro katu imboriahueterei, oĩ umi imitãiterei guivéma ohecháva mbaʼéichapa umi hénte iviolénto, oĩ avei omokõitereíva, ojedrogáva térã ndorrespetáiva hapichakuéra rekove, ha ndojekastigái umi ivioléntovape ha ojapóva mbaʼe vai hapicháre. 	 Nurut laporan, sing nyebabké anané tumindak kuwi yaiku klebu masalah sosial-ékonomi merga ana sing sugih lan mlarat, ana sing ngrèmèhké uripé wong liya, wong nggunakké alkohol lan narkoba, wong diwasa sing ngasari cah-cah cilik, lan wong-wong jahat sing ora diukum.


16, 17. a) ¿Mbaʼéichapa ikatu rehechauka nde ndahaʼeveimaha nde rekove jára? Emoĩ peteĩ ehémplo. b) ¿Mbaʼépa opromete hína peteĩ persóna ojededikávo Jehovápe? 	 16, 17. (a) Conto apa sing mbantu ngerti tegesé ora manut karepé dhéwé? (b) Wong sing janji ngabdi kandha apa marang Yéhuwah?


Peteĩ persóna ojerovia mbarete vaʼekue Ñandejárare heʼi chupe: “Oremboʼéna mbaʼéichapa roiko vaʼerã káda día roipuru porã hag̃ua ore rekove” (Salmo 90:12, TNM). 	 (Jabur 90:12) Panjenengan isa ndonga marang Allah Yéhuwah bèn ngerti carané tumindak wicaksana wektu nunggoni wong sing lagi lara kuwi nganti sak matiné.


Amalisia upérõ haʼe ojepyʼapyeterei pórke itaʼýra Absalón oipeʼase chugui irréino. 	 Dawud lara wektu Absalom, anaké, nyoba ngrebut kwasané Dawud dadi raja.


Segundo, eñehaʼã vaʼerã eikuaa mbaʼe mbaʼépa ogusta ne famíliape. 	 Wong kekancan kuwi biyasané nyenengi bab sing padha.


¿Mbaʼérepa ikatu jaʼe Jehová omeʼẽha ñandéve pe rregálo iporãvéva? 	 Apa sebabé kurban tebusan luwih aji timbang hadiah liyané?


Mboja 	 Tèmpèl


Upéva oiko vaʼekue Elíasre. 	 Kuwi uga dialami Élia.


“Ovyʼa umi oiporiahuverekóva hapichápe, chupekuéra ojeporiahuverekóta avei” (Mateo 5:7). 	 (Matéus 5:7) ”Senajan ana alesan kanggo tersinggung, terusa sabar lan padha ngapurani kanthi tulus marang siji lan sijiné.


Primera ves ikatu kuri aha umi aty guasuhápe ha ahecha hetaiterei ermánope. 	 Lagi kuwi aku mèlu kebaktian lan isa ketemu sedulur-sedulur sing cacahé éwonan.


Ajapóramo jepe entéro koʼã mbaʼe ha ajededikáramo jepe la músika ha la pintúrape, lomímonte naisentídoi chéve mbaʼeve, ha upéva ojekuaa voi umi divúho ajapóvare. 	 Malah, kuwi isa kétok saka lukisan sing tak gawé. Sakjané, apa, ta, tujuané urip iki?


Ñandejára oiporavo heta kristiánope oforma hag̃ua upe puévlo pyahu, upévare ojeʼe chupekuéra: “Yma peẽ ndahaʼéi vaʼekue Ñandejára puévlo, péro koʼág̃a haʼéma ipuévlo” (1 Pedro 2:9, 10). 	 Wong-wong kuwi ”saiki wus dadi umaté” Gusti Allah.—1 Pétrus 2:9, 10.


Por ehémplo, haʼe ombohasy kuri peteĩ rréi Egiptoguápe, ha avei Míriampe, Moisés ermána (Gén. 	 Yéhuwah isa ngukum nganggo lelara, contoné Pringon ing jamané Abraham, lan Miryam, mbakyuné Musa.


Haʼe heʼi vaʼekue: “Chekuerái che rekovégui, upéicha ndaikosevéima” (Job 7:16, Ñande Ruete Ñeʼẽ Bíblia [ÑÑB]). 	 Wektu kuwi isa waé panjenengan nduwé perasaan kaya Ayub sing kandha, ”Kawula sampun jelèh, kawula boten sagah gesang ing salaminipun.”


Peteĩ jey Jesús oñemboʼe ha heʼi: “Umi hénte ohupyty hag̃ua jeikove opaveʼỹva, tekotevẽ ndekuaa porãve ohóvo, nde Ñandejára teete ha peteĩetévape ha Jesucrístope, upe nde rembou vaʼekue” (Juan 17:3). 	 (Yokanan 17:3) Kita bakal éntuk berkah urip langgeng, nèk ngupaya nyedhak sarta nyenengké Yéhuwah lan Yésus Kristus.


Upe siudápe oĩ vaʼekue avei merkádo ha negósio tuichaicháva. 	 Ning, wong wédok sing setya karo Gusti Allah kuwi ora kétok sedhih wektu ngéling-éling kuwi kabèh.


Mopotĩ 	 Resikaké


Sapyʼánte katu opyta Ólgandi pe rreuniónpe (1 Ped. 3:1). 	 Kadhang kala, bojoné mèlu teka ing pakumpulan ibadah.—1 Pt. 3:1.


Ani erénte chupekuéra ojapo hag̃ua peteĩ mbaʼe, síno nde voi rejapo vaʼerã umi mbaʼe eréva. Ha rejeroviáramo Jehováre Enoc ojapo haguéicha, rehejáta peteĩ ehémplo iporãitereíva ne famíliape. 	 Nèk panjenengan pilih setya marang Yéhuwah kaya Hénokh lan manut karo tuntunané Gusti Allah, kuwi isa dadi warisan sing aji banget kanggo keluarga panjenengan.


Sara haʼe vaʼekue Abrahán média ermána ha ituakuéra héra vaʼekue Taré (Génesis 20:12). 	 (Purwaning Dumadi 20:12) Jaman saiki, wong sing seduluran kaya ngono ora éntuk nikah.


Upépe katu la majoría heʼíne nahaniriha. 	 Merga lumrahé wong péngin urip senajan ngadhepi masalah.


La Biblia heʼi: “Jajapo memékena iporãva opavave rehehápe, péro koʼýte ñane ermanokuéra rehehápe” (Gál. 	 Alkitab kandha, ”Ayo padha gawé becik marang wong kabèh, luwih-luwih marang sadulur-sadulur kita kang tunggal pracaya.”


MÁVAPA ORREGALA 	 SAPA SING MARINGI?


“Peteĩ tróno [oĩ] yvágape ha oĩ peteĩ oguapýva pe trónope. 	 ”Ing swarga ana dhampar kapasang, lan ana kang lenggah ing dhampar iku.


¿Ha nde? ¿Repensápa hína rejevautisa? 	 Kuwi gawéan sing nyenengké banget.”


4. a) ¿Mbaʼépa heʼise jajepyʼamongeta? b) ¿Mbaʼépa ñarrespondéta ko artíkulope? 	 4. Apa maksudé mikirké tenanan, lan pitakonan apa waé sing bakal dirembug?


Ñande Apohare ndoipotái vaʼekue jaiko 70 térã 80 áñonte ko yvýpe, upéi jaha hag̃ua jaiko pára siémpre yvágape térã peteĩ lugár oĩháme umi espíritu. 	 Gusti Allah péngin manungsa urip ora mung nganti 70 utawa 80 taun thok banjur mati lan urip manèh ing alam liya.


Péro haʼe omano rire, hetave héntegui oiko idisípulo, ha umíva oñeʼẽma diferénte idióma (elee Hechos 6:1). 	 Ning, sakwisé Yésus séda, para muridé nganggo basa werna-werna. (Wacanen Lelakoné Para Rasul 6:1.)


Umi orrespetáva Ñandejárape, orresivi chugui umi mbaʼe oipotáva. 	 Para wong kang ngabekti marang Gusti Allah padha dijurungi kekarepané, dipiyarsakaké pasambaté banjur padha diluwari.”


La Biblia heʼi: “Ojeroviáva pe Taʼýrare ohupytýta jeikove opaveʼỹva” (Juan 3:36). 	 (Yokanan 3:36) Sing dimaksud ing ayat kuwi ora mung percaya thok, ning uga kudu ana tumindaké.


4 Satanás opuʼã vaʼekue Jehováre ha omboliga avei Adán ha Évape ojapo hag̃ua upéva. 	 4 Wektu mbrontak nglawan Gusti Allah, Iblis ya ngojok-ojoki Adam lan Kawa bèn mèlu-mèlu mbrontak.


Upévare añehaʼã asegi apredika ha apensa meme pe paraísore, pe esperánsa iporãitévare. 	 Aku terus semangat nginjil, lan terus mikirké pengarep-arep mbésuké bèn isa terus bungah.”


Ñandejára Jehová oipota jaikuaa pe añetegua chugui. (Elee 1 Timoteo 2:3, 4.) 	 (Lelakoné Para Rasul 17:24-27) Uga, mènèhi katrangan sing bener bab Gusti Allah Yéhuwah.—Wacanen 1 Timotéus 2:3, 4.


Heta kópia yma guare, koʼág̃a ikatúma oñeanalisa komputadóra rupive. 	 Akèh tulisan-tulisan kuna sing saiki isa diwaca nganggo komputer, bèn isa milih endi tulisan Ibrani lan Yunani sing isa dipercaya.


Eipytyvõ ne famíliape okonsegi hag̃ua iñamigorã kongregasiónpe (Ehecha párrafo 14) 	 Bocah-bocah perlu dibantu bèn isa nduwé kanca-kanca sing apik ing jemaat (Deloken paragraf 14)


Tiémpo rire, añesorprende aikuaávo papa ndokakuaái hague peteĩ família ikariñósova apytépe. 	 Kuwi mesthi upaya sing gedhé banget kanggo bapakku bèn isa nduduhké katresnané karo aku.


Iporãvéta voi reheve peñemongetáramo 	 Kudu dirembug kanthi blaka saka wiwitan


MBAʼÉPA OÑEPENSA KOʼÁG̃A 	 FIRDAUS SING DILALÈKKÉ


3:19; Heb. 10:1-10). Pe Léi rupive ojeprotehe pe Mesías antepasadokuérape, ha upéi oipytyvõ Ñandejára siervokuérape opilla hag̃ua pe Mesías og̃uahẽ vove. 	 (Gl. 3:19; Ib. 10:1-10) Hukum uga njaga bèn Sang Mèsih lair saka bangsa Israèl, lan mbantu wong Israèl isa nitèni sapa Sang Mèsih kuwi.


8, 9. a) ¿Mbaʼe ehémplopa oipuru Pablo oexplika hag̃ua iñimportanteha pe unida kongregasiónpe? b) ¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã oĩ hag̃ua unida kongregasiónpe? 	 8, 9. (a) Wektu nerangké pentingé rukun ing jemaat, kuwi diumpamakké Paulus kaya apa? (b) Piyé carané nyambut gawé bebarengan ing jemaat?


¿Maʼerãpa Ñandejára ojapo vaʼekue ko yvy ha umi yvyporakuérape? 	 Apa kersané Gusti Allah sing saktenané kanggo bumi lan manungsa?


Pe artíkulo oúvape katu jahecháta mbaʼéichapa pe fe ñanepytyvõ upearã. 	 Minggu ngarep, bakal dirembug nèk iman isa mbantu awaké dhéwé luwih ngerti kwasané Yéhuwah ing urip saben dina.


Yma Israélpe ha umi puévlo oĩvape ijerére ojepurúmi ovecha, kavara ha kaméllo pirekue ojejapo hag̃ua umi téla. 	 Kain sing paling akèh dinggo yaiku wol. Alkitab sok nyritakké bab wedhus gèmbèl, nyukur wulu wedhus, lan klambi saka wol.


Upearã rekomparámante vaʼerã umi mbaʼe la Biblia omboʼéva ha umi mbaʼe omboʼéva ne rrelihión. 	 Carané mung siji, yaiku nggunakké Alkitab kanggo mbandhingké.


Avei, umi ndaijaʼéiva hese ojaʼo vaipa jave chupe, haʼe noñemoĩri ojodiskuti hendivekuéra (1 Ped. 2:23). 	 (Mk. 6:34) Nèk ana wong sing ngécé, Yésus ora mbales ngécé.—1 Pt. 2:23.


Peteĩ karai Sudafricagua hérava Mike heʼi: “Che areko vaʼekue 14 áño che túa omanórõ guare. 	 Mike, saka Afrika Selatan, kandha, ”Bapakku mati pas umurku 14.


Haʼe oipota ifamília ohayhu ha iñeʼẽrendu chupe ha ontende hikuái haʼe oñemoñeʼẽha chupekuéra ohayhúguinte ifamiliakuérape. 	 Wong tuwa ora njaluk apa-apa, mung péngin anak-anaké nresnani wong tuwané lan ngajèni apa sing wis ditindakké kanggo kepentingané anaké.


Sapyʼaitépe okaipa 2.000 millones yvyramáta ha omano mas de 1.200 persóna. 	 Cepet banget kobongé lan ngobong kira-kira rong milyar wit. Luwih saka wong 1.200 mati.


Nde neremanehamoʼãi”. 	 Kowé ora éntuk.”


Jahechaháicha, pe navidápe ojefesteha peteĩ kumpleáño ha umi kristiáno ypykue ndojapói vaʼekue upéva haʼégui peteĩ kostúmbre oúva umi rrelihión japúgui. 	 Dadi, kita ngerti nèk Natal kuwi perayaan ulang taun lan wong-wong Kristen ing abad kapisan ora ngrayakké kuwi.


Péro oĩ hetaiteve mbaʼe orembovyʼáva. 	 Masalah sing kudu diadhepi saya akèh.


Haʼe oĩrõ guare ko yvy ape ári, oipytyvõ umi persóna hekomirĩvape. 	 Wektu ing bumi, Yésus mbantu wong-wong, utamané wong sing andhap asor.


¿Mbaʼe konsekuénsiapa ogueru upéva? 	 Piyé tanggepané wong-wong bab tumindak kuwi?


12 Jesús ohasa kuri heta mbaʼe ijetuʼuetereíva omano mboyve (Mat. 26:38; Juan 12:27). 	 12 Yésus strès banget merga ngerti nèk arep séda ora suwé manèh.


Ohayhuetereígui itaʼýra Ismaélpe ndohechakuaái umi mbaʼe ojapóva oikóvo. Péro Jehová si ohecha la oikóva ha upévare heʼi Abrahánpe: “Ani ndepochy Sara oñeʼẽ haguére péicha Agar ha Ismael rehe. 	 Ning, Yéhuwah isa ngertèni masalahé, mula Yéhuwah ngendika marang Abraham, ”Aja nganti dadi renguné atinira marga saka bocahé lan baturira; apa sapanjaluké Sara marang sira iku turutana, awitdéné trah kang saka Iskak iku kang bakal kasebut turunira.”


Ha pe superintendénte de sirkuíto ha hembireko ovisita jave ñane kongregasión, ñañehaʼã avei ñainvita koʼã ermánope ñande rógape, ndajaikuaaporãiramo jepe chupekuéra (3 Juan 5-8). 	 Aja mung ngundang wong-wong sing isa mbales apiké awaké dhéwé.


¿Mbaʼéichapa ojepuru vaʼekue pe vitróla? 	 Piyé carané fonograf dinggo nginjil?


Heta umíva apytépe oĩ ymave oho vaʼekue peteĩ rrelihión ndojeroviáivape Jesúsre. 	 (Matéus 28:19, 20) Saben minggu, para Seksi mbantu luwih saka wong sangang yuta sinau Alkitab.


Upéicharõ jepe, ikatu hína saʼive jajavy jasegíramo umi konsého oĩva la Bíbliape. 	 Ning, bèn ora kerep nggawé kesalahan kita perlu nggatèkké pathokan-pathokan saka Kitab Suci.


Ahechakuaa ojejapoha heta inhustísia, por ehémplo, umi haʼéva komunísta oapoʼieterei umi ndahaʼéivape. 	 Contoné, wong-wong sing ora ndhukung ajaran Komunis disepèlèkké karo negara.


JEJUKA: Ojekalkula áño 2012-pe ojejuka hague haimete 500 mil persónape, hetave umi omanóvagui gerrahápe. 	 PEMBUNUHAN: Kira-kira mèh setengah yuta wong sing dipatèni setahun iki.


Péro ojapo 5.000 áño atrás, peteĩ persóna ndaitujaietéiti kuri orekóramo upe eda. 	 Kétoké angèl mbayangké ana wong sing umuré nganti semono.


Por ehémplo, ikatu hag̃uáicha ñanepasiensiave, ñanembaʼeporãve, jajejokokuaave ha ani hag̃ua ñandepochyrei (Gálatas 5:22, 23). 	 (Galati 5:22, 23) Kita perlu ngupaya bèn ora mbalèni manèh kesalahan sing padha.


Peteĩ empresária katu heʼi pe komputadóra itúa orregala vaʼekue chupe oikeha tiémpope koléhiope okambiaite hague la hekove. 	 Ana wong wédok sing usahané suksès kandha nèk komputer sing dikèki karo bapaké wektu dhèwèké isih SMA kuwi hadiah sing paling aji.


Amasdía añemomombyryve vaʼekue ahávo umi mbaʼe porã che sy chemboʼe vaʼekuégui, ha 20 áñore aiko upéicha. 	 Luwih saka 20 taun bar kuwi, aku saya lali pathokané Alkitab sing diwulangké ibuku.


4 Epensamína Timoteo ehémplore. 	 4 Tuladhané Timotéus isa mbantu kowé.


Ha María haʼe vaʼekue Jesús sy. 	 Maryam dadi ibuké Yésus.


Pe espíritu sánto oikuaauka ñande haʼeha Ñandejára raʼy 	 Roh Suci sing Ngandhani


(Efesios 4:25.) 	 Kuwi lumrah.


Katuete haʼe ovende térã orregaláne raʼe umi mbaʼe ndaikatumoʼãiva ogueraha peteĩ kaméllo térã hymba vúrro ári. 	 Sara bakal urip pindhah-pindhah panggonan nggawa grobag sing digèrèd karo keledai lan unta.


Mokõivéva oñatende vaʼerã ani hag̃ua umi mbaʼe heʼi ha ojapóva omokangy imatrimónio, tove jepe tomenda ramo térã aréma. 	 Ora masalah sepira suwéné bebojoan, pikiren apa waé sing isa diomongké lan ditindakké bèn urip bebojoanmu isa terus rukun.


Upéicha avei, reporandu jave álgo ne famíliape, nepasiénsia vaʼerã ha eñatende la erétavare. 	 Semono uga, nèk panjenengan ora sabar wektu takon lan meksa kon jawab, dhèwèké ora bakal crita bab pikiran lan perasaané.


Rebeca ohechauka iñumildetereiha 	 Ribkah nduduhké sipat andhap asor sing aji lan arang diduwèni


Apóstol Pablo heʼi vaʼekue káda kristiáno idiferenteha ha ikatupyryha peteĩ mbaʼépe, ha káda únope oñenkargaha “diferénte tembiapo”. 	 Rasul Paulus nerangké nèk senajan kabèh nduwé ketrampilan lan tugas sing béda-béda, ning tetep rukun.


Lomímonte ningo ikatu javyʼa nañamendáiramo. 	 Wong sing lajang ora perlu susah atiné.


Upévare eréna nde che reindyha, oho porãmba hag̃ua chéve nde rupi ha che [álma] oikove hag̃ua nde rupi” (Génesis 12:10-13, ÑÑB). 	 (Purwaning Dumadi 12:10-13) Apa sebabé Abraham ngomong kaya ngono?


Upémarõ Husai oho pe sérro Olivotýpe David rendápe (2 Sam. 15:30, 32). 	 Mula, Husai nemoni Dawud ing gunung Jaitun.—2 Sa. 15:30, 32.


Jajapóvo upéva, ñakonfiave Jehováre ha avei ñandepyʼaguasu umi kristiáno ypykuéicha (Hech. 4:17-20; 13:46). 	 Kaya muridé Yésus jaman mbiyèn, awaké dhéwé kudu percaya marang Yéhuwah, lan kendel martakké injil ing endi waé lan karo sapa waé.—PR. 4:17-20; 13:46.


Upe tiémpope Tony ostudia avei oikóvo la Biblia umi testígo de Jehovándi. 	 Tony uga mulai sinau Alkitab karo Seksi Yéhuwah.


Pe létra hebrea michĩvéva omombarete ñande jerovia 	 Huruf sing Paling Cilik, Dadi Jaminan sing Kuwat


Péro, ¿mbaʼérepa jajavy jepi? 	 Apa sebabé kita isa nggawé kesalahan?


Péro, ¿mbaʼéichapa ikatu ñaime segúro Ñandejára ojapotaha upéva? 	 Alkitab kandha nèk Gusti Allah ”gething marang wong sing dhemen nganiaya”.


Jaʼekuaa avei ndahasyiha ñantende hag̃ua la Biblia heʼíva pórke ndoikói omombeʼu kuénto rei, síno oñeʼẽ umi mbaʼe añetehápe oiko vaʼekuére. 	 Panjenengan bakal gumun nèk ngerti piwulangé Yésus kuwi gampang dingertèni lan ditrapké. Bab liyané sing isa nggawé Alkitab gampang dingertèni yakuwi isiné.


Ko artíkulope ha pe ótro oúvape jahecháta upéva. 	 Kowé bakal ngerti alesané ing wulangan saiki lan minggu ngarep.


3 ¿Ideprovéchoitipa umi konsého oĩva la Bíbliape? 	 3 Apa Tuntunané Alkitab Migunani kanggo Jaman Saiki?


Por ehémplo, ohechauka ñandéve mbaʼéichapa jaiko vaʼerã ñande rogapýpe ha ñande travahohápe. 	 Pathokané ora tau molah-malih.


Iñimportánte jaikuaa upéva, pórke oimérõ koʼã mbaʼe kuénto reínte, ndaideprovechomoʼãi ñandéve jajerovia Jesúsre ha ñapensa reíta ikatuha jaiko pára siémpre peteĩ paraísope (1 Corintios 15:14). 	 Nèk ora ana tenan, imané wong Kristen ora ana gunané, lan pengarep-arep kanggo urip ing Pirdus ora bakal kelakon. (1 Korinta 15:14) Ning, nèk ana tenan, kuwi bakal ngekèki urip sing nyenengké kanggo manungsa mbésuk, lan kuwi isa diwartakké.


Un mes mboyve, adesidíma ahejataha pe dróga ha pe vevída. 	 Aku mutuské ora nganggo narkoba lan ngombé-ngombé manèh, sakwisé sesasi sinau Alkitab.


¿Mbaʼépa jajapóta jaagradeséramo opa mbaʼe Jehová ojapo vaʼekue ñanderehehápe? 	 Piyé carané ”sih-peparingé sing semono gedhéné” saka Yéhuwah mbantu kowé?


Ha jajavýramo ñantende lája peteĩ mbaʼe Ñandejára omboʼéva katu ivaivéntema. 	 Luwih cilaka manèh nèk salah paham ing bab rohani. Contoné, ana sing salah paham bab wulangané Yésus.


La Biblia heʼi Ñandejára ohayhuetereiha Itaʼýra Jesúspe, ha ojeʼe voi hese haʼeha “Ñandejára jahechaʼỹva joguahaite” (Colosenses 1:13-15). 	 (Kolosé 1:13-15) Yéhuwah lan Yésus kuwi nduwé hubungan sing raket banget.


Upéva nepytyvõta imbareteve hag̃ua nde fe ha ani hag̃ua ndegueraha vai umi mbaʼe reñandúva, ne kompañerokuéra ni ko múndo. 	 Kuwi bakal mbantu nguwatké imanmu lan mbantu aja nganti nggawé keputusan sing salah, merga diojok-ojoki kanca-kanca, cara mikir donya iki, utawa perasaanmu dhéwé.


Tiémpo riremínte oikóma katu la Abrahán okyhyjete hague. 	 Ora let suwé, apa sing dikuwatirké Abraham kelakon.


Nahániri. La Biblia heʼi: “Sara ojerovia rupi, oñemeʼẽ vaʼekue chupe podér hyeguasu hag̃ua, jepe haʼe ig̃uaig̃uíma upearã. 	 Alkitab kandha, ”Marga saka pracaya, dalah Ibu Sara kaparingan kakiyatan nedhakaké putra-wayah, sanadyan wus lungsé ing yuswa; amarga ngugemi manawa kang maringi prasetya iku setya.”


La Biblia ojejapo ontende hag̃uáicha umi ojeruréva Ñandejára ajúda. 	 Alkitab dirancang kanggo wong-wong sing gelem nampa bantuané Yéhuwah bèn ngerti isiné.


Hetaiterei tiémpore umi téxto ojekopia ha oñeimprimíramo jepe Európape, ojeroviakuaa hikuái noñekambiái hague haimete moõvete. Umi párte ojeskrivi vaʼekue primeroite papírore jepe Egíptope kási el mismoite umi téxto koʼag̃aguándi” (The Book. 	 ”Wong-wong sing perduli karo Alkitab isa tambah yakin merga isiné papirus Alkitab sing paling tuwa saka Mesir cocog karo tèks sing wis bola-bali disalin lan dicétak ing Eropa.”—The Book.


Ñandejára ojapórõ guare ko yvy, umi ánhel osapukái vaʼekue vyʼágui (Job 38:4, 7). 	 Wektu Gusti Allah nggawé bumi, para malaékat ”padha asuka-rena bebarengan tuwin para putraning Allah padha asurak-surak”.


13 Jehová oipytyvõ avei isiervokuérape ikatu hag̃uáicha ‘odefende’ pe derécho orekóva opredika hag̃ua (Filip. 1:7). 	 13 Yéhuwah uga mbantu bèn tugasé nginjil umaté isa sah miturut hukum negara.


Péro amo ipahápe omolesta chupe ikonsiénsia, ha heʼi: “Ivaieterei ningo la jaiko ñanovillea, pórke upéi ñapensa ñandejehéntema ha nañaneinteresavéima ótro oñandúva”. 	 Akiré dhèwèké sengaja neruské kebiasaané. Ning Samuel kandha, ”Kebiasaan kuwi mbebayani merga nggawé aku dadi mentingké awakku dhéwé.”


18 Ñaneimperfékto rupi, ndaikatúi jajehekýi umi mbaʼasýgui. 	 18 Merga ora sampurna, awaké dhéwé ora mungkin ora lara.


Tuichaiterei chembopyʼaguapy umi mbaʼe Ñandejára oprometéva. 	 Aku rumangsa dikuwatké karo janjiné Yéhuwah bab Pirdus, yaiku wektu Yéhuwah nggawé ’samubarang kabèh dadi anyar’, klebu tanganku.


Sofonías 1:14 heʼi: “Hiʼag̃uíma Ñandejára ára guasu. 	 Zéfanya 1:14 kandha, ”Wus cedhak dinané Sang Yéhuwah kang ngédab-édabi iku, wus cedhak lan énggal banget tekané.”


Ñembosarái 	 Dolanan


Heta vése Jehová voi heʼi chupekuéra la oskrivítava, ha sapyʼánte katu haʼekuéra oskrivi avei umi mbaʼe ohecha vaʼekue. 	 Sing ditulis yaiku omongané Yéhuwah langsung, lan hubungané Yéhuwah karo umaté.


Hiʼarive, ojetrata chupe haʼerõguáicha peteĩ persóna espesiál, ha oñemoĩ chupe umi mitãrusu ivalevéva apytépe ikatu hag̃uáicha oservi pe rréipe (Dan. 1:3-5, 13). 	 Dhèwèké salah sijiné cah enom sing dipilih lan dilatih, bèn dadi abdiné raja. (Dn. 1:3-5, 13) Mbokmenawa, nèk Dhanièl isih ing Israèl, dhèwèké ora bakal dadi abdiné raja.


Upévare añehaʼã ajapo Filipenses 4:6, 7 heʼíva: ‘Ani pejepyʼapyeterei mbaʼevére, síno opa árape pemombeʼu Ñandejárape peipotáva’. 	 Aku ngetrapké saran saka Filipi 4:6, 7, sing isiné, ’Aja padha nyumelangaké bab apa baé, nanging padha lairna sakèhing pepénginanmu marang Gusti Allah’.


Haʼe oikotevẽ oxíheno 16 óra káda día. 	 Dhèwèké butuh oksigén 16 jam saben dina.


Ñandejára Rréino poguýpe umi hénte nomanomoʼãvéima ha hetaiterei persóna orresusitáta, umíva apytépe umi omano vaʼekue gérra káusare. 	 Kratoné Gusti Allah uga bakal nyingkirké mungsuhé manungsa yakuwi pati.


Ko kuimbaʼe haʼe vaʼekue Jehová amígo, pórke ojeroviaiterei hese. 	 Abraham isa akrab karo Gusti Allah merga imané, lan dhèwèké dikenal ”dadi ramané para wong pracaya”.


EZEQUÍAS OJEDESIDI OIKO JEHOVÁ AMÍGORAMO 	 HIZKIA AKRAB KARO YÉHUWAH


Upéi Enoc odesaparese pórke Ñandejára odesidi upéicha”. 	 Rasul Paulus kandha, ”Marga saka pracaya Hénokh kapulung, supaya ora ngalami mati, sarta ora ketemu, jalaran wus kapulung déning Gusti Allah.


Sapyʼánte ni noñeʼẽi chupe, térã heʼi umi mbaʼe vai haʼe haguére Testígo ha omoñeñandu vaietereíva chupe. 	 Kadhang kala, bojoné ora gelem omongan lan omong kasar karo dhèwèké, merga Olga dadi Seksi Yéhuwah.


Ñemondo tapia 	 Tansah Ngirim


Pe Aña oñemongeta vaʼekue Jesúsndi ha ‘omoñuhãse’ chupe (Mateo 4:1-4). 	 (Matéus 4:1-4) Dadi, dhèwèké ora mung sipat jahat, utawa mung ana ing pikirané manungsa.


¿Mbaʼépa ikatu ñaaprendeve la Bíbliagui? 	 Apa manèh sing isa disinau saka Alkitab?


Marco, oikóva Itáliape, heʼi: “Ndaikuaái ni mbaʼéichapa haʼéta avyʼaitereiha añehaʼãmbaite haguére ameʼẽ lo mejor Jehovápe. 	 Marko saka Italia kandha, ”Aku bungah banget merga ngerti nèk isa mènèhi sing paling apik kanggo Yéhuwah, lan ora kanggo manungsa sing gampang lali.”


Ha oĩramo oleéva umi rróllo imbarete ha ipyʼaguapy hag̃ua, umi funsionário ojuka vaʼekue chupekuéra”. 	 Wong-wong sing péngin éntuk panglipur lan kekuwatan saka Taurat dipatèni”.


ÓTRA INFORMASIÓN: IMITÃRUSÚPE PATOTÉRO VAʼEKUE HA IVIOLÉNTO 	 MBIYÈNÉ: SENENG TUMINDAK KASAR WEKTU ISIH ENOM, LAN BRANGASAN


Ambueve 	 Liyané


3 Jehová omeʼẽ ñandéve pe kapasida ñamombeʼu hag̃ua ñapensáva ha ñañandúva, tahaʼe jaʼéva rupive, térã umi hésto rupive. 	 3 Allah Yéhuwah maringi awaké dhéwé ilat bèn isa crita marang wong liya apa sing dipikirké lan dirasakké, dudu basa isyarat tangan.


Reiko porãvéta nde rogapýpe 	 Ngadhepi masalah keluarga


Upe épokape heta judío noñeʼẽguasuvéima hebréope, upévare ojapo hikuái ko traduksión ikatu hag̃uáicha umi oñeʼẽva griégope ontende ha omombaʼe “Ñandejára Ñeʼẽ” (2 Timoteo 3:15). 	 Wektu kuwi, akèh wong Yahudi nggunakké basa Yunani, dudu Ibrani. Dadi, terjemahan kuwi digawé kanggo mbantu wong-wong mau bèn isa ngertèni isiné ”Kitab Suci”.—2 Timotéus 3:15.


Umi mbaʼe ñandepyʼapýva 	 Masalah urip saben dina


Péro la Biblia heʼi voi kuri umi milágro opataha, ha upeichaite oiko (1 Cor. 13:8). Upévare koʼág̃a ndaikatúi ñahaʼarõ Ñandejára ojapotaha milágro ñanemonguera hag̃ua ñandéve ha umi jahayhúvape. 	 (1 Kr. 13:8) Dadi, jaman saiki ora isa ngarep-arep mukjijat saka Gusti Allah kanggo nambani awaké dhéwé lan wong-wong sing ditresnani.


Haʼe ohechakuaa vaʼekue mbaʼeichaitépa umi filosofía ha umi mbaʼe kuimbaʼekuéra omboʼéva ombyai pe Iglésia Katólika (Marcos 7:7; Colosenses 2:8). 	 (Markus 7:7; Kolosé 2:8) Dhèwèké yakin nèk saiki wis wektuné kanggo ”ngumumké pangertèn sing bener saka Injil ing saklumahing bumi, bèn wong-wong ora disesatké manèh karo ajarané manungsa”.


15 Rejededikávo Jehovápe ere hína chupe upe ára guive nde repertenesemaha chupe. 	 15 Janji ngabdi marang Yéhuwah kuwi maksudé, kowé janji nèk gelem dadi abdiné Yéhuwah.


Ikatu upévare Pablo imanduʼa Lúcasre oskrivírõ guare umi Colosasguápe, ha heʼi Lucas oguerahaukaha chupekuéra salúdo. 	 Merga dhèwèké dokter, Lukas nulis akèh pengalamané Yésus wektu nambani wong.


¿Mbaʼépa ñañatende porã vaʼerã jajapóta jave algún estúdio médiko térã tratamiénto? 	 Apa sing kudu dipikirké ndhisik sakdurungé nggolèk tamba?


Péicha héra pe kuimbaʼe, ha David ontende sapyʼa mbaʼérepa ojekyhyjepa chugui. 	 Dawud isa ngerti perasaané para prajurit sing wedi karo wong siji kuwi, merga wongé gedhé banget kaya gunung.


Lívro Mitãrusukuéra oñeporandúva jepi. Konsého peẽme g̃uarã 	 Saka buku Pertanyaan Kaum Muda —Jawaban yang Praktis?”


Koʼã plánta ojoguáva kapiʼipépe héra Posidonia oceanica ha hetaiterei párte ojagarra pe mar Mediterráneope, opytáva éntre España ha Chipre. 	 Tanduran kuwi saka spesies Posidonia oceanica, yaiku salah siji jenis rumput laut sing ana ing dhasar laut Mediterania ing antarané Spanyol lan Siprus.


Upévare, jaʼéramo Jehovápe ñande rekove opertenesemaha chupe, siémpre jajapo vaʼerã haʼe oipotáva, sapyʼánte nañandegustáiramo jepe. 	 Wektu janji ngabdi, awaké dhéwé kandha marang Yéhuwah, ”Uripku mung kanggo Panjenengan, dudu kanggo aku dhéwé.”


Síno katuete oikóta opaite mbaʼe che aipotáva, la che haʼéva núnka nosẽvaimoʼãi” (Isaías 55:11). 	 Dadi, bèn kita isa yakin karo kabèh janjiné, Gusti Allah kandha, ’PangandikaningSun ora bakal bali marang Ingsun kanthi nglaha [tanpa hasil], nanging iku bakal nindakaké apa kang Sunkarsakaké, sarta bakal olèh gawé tumrap apa baé kang Sundhawuhaké.’—Yésaya 55:11.


SATANÁS OMBOTAVY HETAITEREÍPE 	 SÉTAN MBLASUKKÉ AKÈH WONG


Ñahendúkena chupe káda día la Biblia rupive. 	 Kuwi ditindakké bèn Yéhuwah isa terus ngandhani awaké dhéwé saben dina nganggo Alkitab.


Upéicharõ, Mateo oskrivi máva familiarépa José ohechauka hag̃ua Jesús orekoha derécho oikóvo chugui rréi, pórke rréi David haʼe vaʼekue ituanga ypykue. 	 Dadi, Matéus nulis nèk mbah-mbahé Yusuf saka bapak kandhungé kuwi, keturunané Raja Dawud. Kuwi dhasar sing sah nurut hukum nèk Yésus keturunané Dawud.


La Biblia heʼi Cristo omano hague “ñanderehehápe ñande pekadór aja gueteri” (Romanos 5:8). 	 (Rum 5:8) Merga diparingké ”nalika kita isih padha kawengku ing dosa”, tebusan kuwi bukti katresnané Gusti Allah senajan kita isih dosa.


Pe ogajára ohenduséramo pe gravasión, pe ermáno omoĩ chupe pe diskúrso, ha upe rire oikuaveʼẽ chupe ñane puvlikasión. 	 Nèk sing dikabari gelem ngrungokké, penginjil kuwi banjur nyetèlké ceramah Alkitab lan nawakké wacan.


La Biblia heʼi: “Ñandejára ohayhuetereígui pe múndo omeʼẽ Itaʼýra peteĩete” (Juan 3:16). 	 Alkitab kandha, ”Gusti Allah anggoné ngasihi marang jagad iku nganti masrahaké Kang Putra ontang-anting.”—Yokanan 3:16.


Káda día apensa ko frásere: “Opa mbaʼerã chembarete Ñandejára omeʼẽgui chéve podér” (Filipenses 4:13). 	 (Filipi 4:13) Saben dina, Yéhuwah maringi kekuwatan sing tak butuhké kanggo nindakké kagiyatan sing ”normal”.


Antóniope oñepytyvõ porã rupi hasypeve ikatu oheja ko vísio vaiete. 	 Antonio éntuk bantuan lan akiré isa ninggalké kebiasaané sing ala.


Pablo oskrivírõ guare ikárta umi evréope, oikuaáma upe riremínte oĩtaha heta kristiáno tekotevẽtava oheja hóga ha opa mbaʼe orekóva. 	 Yésus uga nggambarké kaya apa kahanan abot sing bakal kedadéan.


El 16 de abril de 1922, ermáno Joseph F. Rutherford primera ves ojapo peteĩ diskúrso rrádiope, ha ohendu chupe 50.000 persónarupi. 	 Tanggal 16 April 1922 Sedulur Rutherford sepisanan ceramah ing radio, lan kira-kira wong 50.000 sing ngrungokké.


Péicha rupi haʼe itiempovéma otradusipa hag̃ua la Biblia. 	 Kuwi kesempatan kanggo Lefèvre kanggo ngrampungké terjemahan Alkitabé.


Oĩ opensáva Armagedónpe ko yvy oñehunditaha umi vómba nukleár rupive térã peteĩ desástre naturál ivaietereíva rupive. 	 nèk bumi bakal ancur merga senjata nuklir utawa lingkungan sing rusak.


Ndahaʼéi voi ijedáma haguére, pórke haʼe imbarete gueteri. 	 Mbokmenawa iki abot dilakoni Abraham.


13, 14. a) ¿Mbaʼe mbaʼépa oiméne oipyʼapy raʼe Maríape? b) ¿Mbaʼépa María orresponde ánhel Gabriélpe? 	 13, 14. Apa sebabé tugas sing ditampa Maryam kétoké abot? Piyé tanggepané wektu krungu omongané Gabrièl?


Pe armadúra ojejapo vaʼekue kóvregui, ha oiméne oreko vaʼekue avei ipéchore peteĩ kóta de málla, haʼéva hína peteĩ armadúra ojejapóva heta pedasoʼi de metálgui, oñembojoapýva ojuehe ha oñemohendáva pira platakuéicha. 	 Ing bagéan njeroné klambi perang, ana klambi halkah, sing digawé saka ranté sing dianyam.


Ojeskrivipa mas de 1.600 áñope, oñepyrũ vaʼekue áño 1513-pe a.C. ha oñekompleta áño 98-pe d.C. 	 Alkitab ditulis mulai taun 1513 SM tekan 98 M, dadi butuh wektu luwih saka 1.600 taun kanggo ngrampungké.


“Sapyʼánte [tekotevẽ] ñañembyesaráintema peteĩ mbaʼégui. [...] 	 ”Ana wektu kanggo ngéklaské sing wis ilang. . . .


Péro sapyʼánte jareko umi provléma ndaikatúiva ñasolusiona, por ehémplo peteĩ mbaʼasy vai térã omano ñandehegui peteĩ jahayhúva. 	 Ning, Alkitab mulang bèn wong-wong ngupaya mbantu siji lan sijiné. Apik banget nèk nduwé kanca kaya ngono.


Jesús ojerure vaʼekue ojegueromanduʼa hag̃ua káda áño pe sakrifísio ojejapo vaʼekue ñanderehehápe. 	 Yésus netepké acara taunan kanggo ngélingké kita bab tebusan.


Oĩramo jepe unas kuánta traduksión ijetuʼu léntova oñentende porã hag̃ua, térã ofaltáva ijexaktove, haimete entéro Bíbliape oĩ pe mensáhe omeʼẽva esperánsa ha oñeʼẽva pe jeikove opaveʼỹvare. 	 Senajan ana terjemahan Alkitab sing ora gampang dingertèni utawa ora pas karo asliné, mèh kabèh terjemahan kuwi isiné bab pengarep-arep kanggo manungsa lan bab urip saklawasé.


“Che apensa vaʼekue ijetuʼuha ñantende la Biblia” (Jovy). 	 ”Alkitab kuwi angèl dingertèni.”—Jovy


Káda semána roho rovisita umi testígo de Jehová kongregasión ha romokyreʼỹ chupekuéra. 	 Saben minggu, aku lan Tony nduwé kesempatan kanggo marani lan nguwatké imané Seksi-Seksi Yéhuwah ing jemaat sing béda-béda.


Upéva ohechauka porãiterei peteĩ persóna omombaʼe hag̃ua peteĩ rregálo odependetereiha umi mbaʼe ogustávare chupe. 	 Kuwi mbuktèkké nèk wong bakal ngajèni hadiah sing ditampa nèk cocog karo kepénginané.


“Ore rombaʼapo Ñandejára ndive ha roʼe jey jey peẽme: aníkena perresivi Ñandejára mbaʼeporã ijojahaʼỹva ha upéi ndapejapói chugui mbaʼeve.” (2 COR. 	 ”Aku, sing nyambutgawé bebarengan karo Gusti Allah, aku nyuwun tenanan marang kowé kabèh: mbok kawelasané Gusti Allah marang kowé aja digawé muspra.”—2 KR.


¡Ajépa ipyʼaguasuete Enoc ajeve heʼi koʼã mbaʼe! 	 Yéhuwah lan ”para suci puluhan éwu”, yaiku para malaékaté sing prakosa, bakal teka lan ngukum wong-wong sing jahat kuwi.


7 Jesúspe ojejagarra mboyve ojejuka hag̃ua, haʼe oñemboʼe Itúvape kóicha: “Abba, che Ru, ndéve g̃uarã ndaipóri ikatuʼỹva, eipeʼamína chehegui ko kópa. Péro ani oikótei pe che aipotáva, toiko guei nde reipotáva” (Mar. 14:36).* (Elee pe nóta.) 	 7 Sakdurungé dicekel lan dipatèni, Yésus ndonga marang Yéhuwah, ”Dhuh, Abba, Rama, kagem Paduka boten wonten barang ingkang mokal, mila mugi karsaa nyingkiraken tuwung punika saking Kawula, nanging sampun ngantos kajeng Kawula, namunga ing sakarsa Paduka.”* (Mk. 14:36) Piyé perasaané para muridé wektu krungu dongané Yésus?


Opa umi mbaʼe chereja vaieterei. 	 Sakliyané kuwi, jebulé akèh tumindak sing ora adil ing RDJ.


Haʼe heʼi: “Che añemboʼe Jehovápe ha péicha aheja ipópe opa mbaʼe chepyʼapýva”. 	 Sakwisé bojoné mati lan dhèwèké di-PHK, Régina kudu nguripi keluargané.


La Biblia omombeʼu Jesús orekoha tuicha autorida, péro ndahaʼéi upévante, omombeʼu avei haʼe ojepyʼapyetereiha yvyporakuérare, ojapoháicha avei Jehová. 	 Kitab Suci ora mung nggambarké nèk Yésus wis dimulyakké ing swarga, ning uga nerangké nèk Yésus perduli karo manungsa, kaya Yéhuwah.


La Biblia tuicha ikatu ñanepytyvõ upearã. 	 Nèk rasa percaya kuwi rusak, angèl didandani manèh.


Péro natekotevẽi rejapo koʼã mbaʼe. 	 Panjenengan ora perlu wedi lan mèlu-mèlu.


¿Mbaʼépa ojapo Jesús umi hénte Galileagua ohórõ guare hendápe? 	 Yésus ngerti bab apa wektu wong-wong Galiléa nggolèki dhèwèké?


Pórke Jehová ovendesi umi unhídope, ha avei chupekuéra g̃uarã peteĩ priviléhio omombaʼeguasu Ñandejárape hendivekuéra. 	 Wong-wong kuwi ngerti nèk Yéhuwah mberkahi kelompok wong sing dipilih munggah swarga mau, mula rumangsa éntuk kaurmatan nèk mèlu ngibadah bareng.


Haʼekuéra ningo núnka ni ndojohecháiva. 	 Kaya apa Iskak, calon bojoné sing durung tau ditemoni?


Péro, ¿mávapa hína ‘ñande rapicha’ térã ñane próhimo? 	 Ning, sapa sing dimaksud ”sapepadha” utawa wong liya kuwi?


Umi persóna oĩva ko ‘aty guasúpe’ ikatúta oiko pe paraísope (Apoc. 7:9, 13, 14). 	 (Wy. 7:9, 13, 14) Golonganing wong akèh kuwi cacahé pira?


Heta hénte ñane tiémpope ohasa asyeterei. 	 Ing jaman saiki akèh wong sengsara.


Péro upéi ojagarra Sózospe peteĩ tumór iñakãme ha omano orekópe 53 áño. 	 Poli kandha, ”Aku kélangan bojo sing setya.


Haʼekuéra ojapo haguéicha, nde avei rehechakuaáta Ñandejára okumpliha gueteri ko promésa ojapo vaʼekue: “Peteĩ sy [okonsolaháicha] imembýpe, che [pokonsoláta]” (Isaías 66:13). 	 Kaya wong-wong kuwi, panjenengan isa ngerti nèk Gusti Allah isih netepi janjiné sing nggedhèkké ati, ”Kayadéné wong kang dilipur déning biyungé, iya kaya mangkono anggoningSun iki bakal nglipur sira kabèh.”—Yésaya 66:13.


8 LA BIBLIA OKAMBIA CHUPEKUÉRA¡Namanoseieterei vaʼekue! 	 8 KUWASANÉ ALKITABAku Ora Péngin Mati


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa Jehová ñanepytyvõha ijespíritu sánto rupive japredika hag̃ua? 	 Apa sebabé sregep martakké Injil kuwi bukti nèk roh suciné Yéhuwah mbantu?


Koʼág̃arupi avei ndaikatúi jarovia opaite mbaʼe osẽva Internétpe. 	 Pancèn, saiki ana akèh katrangan ing Internèt sing gampang digolèki.


ÑANEMBAʼEPORÃKENA ÑANDEJÁRAICHA 	 NIRU PRIBADI SING PALING LOMA


Oĩ heʼíva ndaikatuiha oiko chugui Ñandejára amígo pórke opensa ikyʼaitereiha ipekádo káusare. 	 nèk dhèwèké ora isa dadi sahabaté Gusti Allah merga nduwé dosa.


RRESPUÉSTA: Pe espíritu sánto ndahaʼéi peteĩ persóna, síno pe podér Ñandejára oipurúva ojapo hag̃ua ivolunta. 	 JAWABAN: Roh suci kuwi kuwasané Gusti Allah sing digunakké kanggo nindakké kersané.


Pe Atalaya heʼi avei hiʼag̃uivévo ohóvo pe fin, ikatuha osẽ hetaiteve mbaʼe ñandedistrae vaʼerã. 	 The Watchtower kandha nèk awaké dhéwé wis cedhak karo pungkasané jaman. Tandhané yaiku, nèk ”akèh perkara sing ngganggu ibadah saya tambah”.


PE KAVAJU MOROTĨ ARIGUA 	 SING NUNGGANG JARAN PUTIH


Péro, ¿mbaʼéichapa ikatu jajapo koʼã mbaʼe? 	 Ning, apa maksudé kuwi?


Péro, ¿upepevéntemapa og̃uahẽta Enoc? 	 Hénokh ora akèh dicritakké ing Alkitab.


Haʼe omosẽ rangue chupekuéra, naiprovlémai opoko hag̃ua umi ilépravare ha omonguera voi katu chupekuéra (Mateo 8:3). 	 Yésus ora ngusir wong lara kusta, malah gelem ndemèk lan nambani.—Matéus 8:3.


Kundahára Rembiasakue 	 Riwayat Djalahan


Upérõ ndaiporimoʼãvéima umi hénte ivioléntova ha ombohasa asýva hapichápe. 	 Apa buktiné nèk Gusti Allah bakal nyingkirké tumindak kasar?


Oĩ túva opensáva ifamíliape ogustaha vyroreínte koʼã edápe, ha oñekomportaha mitãicha. 	 Wong tuwa kuduné ora nganggep bocah kuwi isih cilik terus.


La Biblia ningo ojeskrivi vaʼekue evréo, araméo ha griégope. 	 Alkitab sing asli ditulis nganggo basa Ibrani, Aram, lan Yunani.


Pórke oimeraẽ ojapóva koʼã mbaʼe ombojeguaru hína Jehovápe”* (Deuteronomio 18:10-12). 	 Awitdéné sapa kang nglakoni pratingkah kang kaya mangkono iku jember ana ing ngarsané Sang Yéhuwah.”*—Pangandharing Torèt 18:10-12.


Upévape oike opa mbaʼe porã Ñandejára omeʼẽtava ñandéve ñanderayhúgui. 	 Ajiné hadiah saka Yéhuwah kuwi ora isa dibayangké.


Ikatu oĩ heʼíva koʼág̃arupi ndojejapoveimaha péicha ojehechauka hag̃ua ojerrespetaha peteĩ persónape, péro ndahaʼéi voi ningo upéva la iñimportánteva. 	 Dadi, wong lanang lan wédok jaman saiki isa niru tuladhané Ribkah sing andhap asor.


Jesús katu iñumílde ha ojeheʼa vaʼekue umi héntere, heta vése oĩ voi ni norrekonoséiva chupe oĩvo ijapytepekuéra (Juan 7:10, 11). 	 Kosok balèné, Yésus kadhang kala ora isa dititèni wektu ana ing antarané wong akèh.


La Biblia heʼi: “Peteĩ kuimbaʼe rupive pe pekádo oike ko múndope, ha pe ñemano oike pekádo rupive. 	 Alkitab kandha, ”Tekané dosa ing jagad jalaran saka wong siji, sarta tekané pati marga saka dosa mau, mangkono si pati iya wus nyrambahi marang wong kabèh, jalaran wong kabèh mau wus padha gawé dosa.”


Umi astrólogo heʼi ikatuha jaikuaa mbaʼéichatapa peteĩ persóna, ha mbaʼépa ojehúta chupe asegún moõpa oĩ kuri koʼã mbaʼe pe yvágape upe persóna onasérõ guare. 	 Ramalan kaya ngono kuwi sing biasané disebut astrologi.


¿Siértopa koʼã mbaʼe? 	 Apa kuwi pancèn bener?


ONASE: 1960-PE 	 LAIR TAUN: 1960


Iporãta avei jafelisita ha ñamokyreʼỹramo chupekuéra. 	 Lan masalah sing luwih serius uga isa dirampungi.


Por ehémplo, Simon Atoumanos, áño 1360-rupi, ha pe alemán Oswald Schreckenfuchs, áño 1565-rupi. 	 Sing liyané yaiku Oswald Schreckenfuchs, salah siji ahli saka Jerman, kira-kira ing taun 1565.


Síno pórke osakrifika vaʼerã itaʼýrape, Jehová omanda haguéicha chupe (Gén. 	 Dudu merga umuré wis tuwa. Dhèwèké isih rosa.


[3] (párrafo 15) Ko témare oñeñeʼẽve La Atalaya del 1 de mayo de 2007-pe, heʼihápe “Preguntas de los lectores”, páhina 30 ha 31. 	 [3] (paragraf 15) Kanggo katrangan luwih akèh, deloken ”Pertanyaan Pembaca” ing Menara Pengawal 1 Mei 2007, kaca 30-31.


Ikatu ñapensa mbaʼépa heʼi la Biblia umi provléma jahasávare. 	 Awaké dhéwé kudu mikirké tenanan pathokané Alkitab wektu ngadhepi masalah.


Upéicharõ, ani repensa ne família ohasapataha nde ári reñehaʼã haguére reñeamiga hese, ha reipytyvõ haguére chupe oñemoag̃uive hag̃ua Jehováre (Sal. 25:14). 	 (Ms. 25:14) Anak panjenengan bakal ngrasakké nèk ditresnani lan diajèni.


Haʼe heʼi: “Oréve g̃uarã umi método pyahu ojepurúva ojepredika hag̃ua haʼe peteĩ oportunida rohechauka hag̃ua Jehovápe rojeroviaha hese ha oreñeʼẽrenduha chupe. 	 Coba dipikir kandhané Sedulur Manera sing dadi pinituwané wilayah, ”Aku nganggep saben cara nginjil sing anyar kuwi cara liyané kanggo ngabdi marang Yéhuwah.


“EHENDU LA HEʼÍVA NDÉVE” 	 ’APA SAPANJALUKÉ SARA IKU TURUTANA’


Haʼetépe iñamigokuéra oĩ ijykére ha oipytyvõ meme chupe. 	 Untungé, dhèwèké nduwé kanca-kanca sing apikan.


¡Ajépa jaagradesete Jehovápe ñaime haguére iñorganisasiónpe! 	 Kowé kudu apura-ingapura, kaya patrapé Gusti ngapura kowé.


Péicha heʼi vaʼekue Jesús oñemboʼérõ guare Ñandejárape, posívlemente ojevautisárõ guare (Hebreos 10:5; Mateo 3:13-17). 	 (Ibrani 10:5; Matéus 3:13-17) Kaya apa pawakané Yésus?


JAJEROVIAVE HAG̃UA | REBECA 	 TIRUNEN IMANÉ | RIBKAH


Emboguejy ko’ág̃a 	 Undhuh Saiki


¿Mbaʼépa ohaʼarõ umi hénte ivuénovape? (versíkulo 11 ha 29). 	 Piyé akhiré wong-wong sing tumindaké bener?—Ayat 11, 29.


La Biblia ningo ohechauka porã mbaʼépa opensa Ñandejára ko mbaʼére. 	 Ing Alkitab, Yésus kandha nèk ana wong-wong sing niru Yésus lan pilih tetep lajang ”marga saka Kratoning Swarga”.


Koʼã mbaʼe nepytyvõta rehechakuaa hag̃ua reikópa hína Ñandejára amígoramo (Sal. 25:4). 	 (Ms. 25:4) Yéhuwah kerep njawab dongané awaké dhéwé liwat Alkitab.


Chepyʼapy ningo che família, pórke papa chemosẽ mboyve ógagui heʼi vaʼekue chéve: “Rehóramo koʼágui, chepuʼakátama nde sy ha ne ermanokuérare”. 	 Aku nguwatirké keluargaku merga Bapak kandha, ”Nèk aku isa ngusir kowé, mesthi aku isa ngusir liyané.”


Oĩ doktór opensáva avei upéicha, ha heʼi oĩha hénte oñemboʼéva kómo tratamiénto oñeñandu porãve hag̃ua. 	 Wong-wong sing kerjané ing bidang keséhatan kandha nèk ndonga kuwi kanggo ngobati strès.


¿Mbaʼérepa iñimportanteterei koʼág̃ama ‘reipuru meme ne akã’? 	 Apa sebabé penting nggunakké nalar wektu isih enom?


Natekotevẽi ningo jajapo peteĩ karu guasu, ni jagasta heta. 	 Senajan ora kenal karo pinituwané wilayah lan bojoné, ning awaké dhéwé isa ngundang dhèwèké wektu nekani jemaat.


19 Hiʼãitéma ningo ñandéve og̃uahẽ pe múndo pyahu. 	 19 Awaké dhéwé ngarep-arep wektu kuwi.


Upéi ñamboykeʼimi tiémpo ñapensa porã hag̃ua pe jaleévare. 	 Lan, ana dina kanggo maca buku-buku Injil yaiku Matéus, Markus, Lukas, lan Yokanan bèn isa mikirké tenanan sing diwulangké lan ditindakké Yésus.


Péro Jehová “omokyreʼỹ umi ikaneʼõvape [ha] ikangývape omombarete” (Isaías 40:29). 	 (Yésaya 40:29) Rasul Paulus sing tau ngalami masalah sing abot kandha, ”Sakèhing prakara bisa daksangga ana ing Panjenengané kang paring kakuwatan marang aku.”


Haʼekuéra ojapo upéicha ha ojesalva (Lucas 21:20, 21). 	 Para muridé manut.—Lukas 21:20, 21.


Umi masoréta oñatende porã vaʼekue okopia hag̃ua Ñandejára Ñeʼẽ 	 Kelompok Masorèt ati-ati nyalin Alkitab


Ikatu avei oĩ orrekomendáva ñandéve algúna diéta. 	 Dhèwèké mbokmenawa kandha ngono merga ana keluargané sing ngalami bab sing padha.


Pe fótope oĩ Ezequiel 18:4 ha ojerresalta mbaʼéichapa Hutter omoĩ upe téxto ibíbliape ha avei mbaʼéichapa pe Biblia con referencias omoĩ inótape. 	 Bagéan-bagéan sing ditengeri nduduhké jenis huruf sing digunakké ing Yéheskièl 18:4 ing Alkitab terjemahané Hutter sarta ing terjemahan Reference Bible ing bagéan katrangan ing ngisor.


Ñandejára oñeʼẽ ñandéve la Biblia rupive. 	 Gusti Allah seneng omong-omongan karo manungsa.


Avei orresivi porã umi persóna ou ramóvape rreunionhápe, ha ombaʼapo ojejapo jave limpiésa ha mantenimiénto Salónpe. 	 Nèk nyambut gawé bebarengan karo para abdiné jemaat, awaké dhéwé isa rukun.


Péro Ñandejára omoingove jey chupe, ha 40 día haguépe, Jesús oho jey yvágape. 	 Ning, Yésus diuripké manèh karo Gusti Allah, banjur 40 dina sakwisé munggah swarga.


Ñañemboʼe jave, “Ñandejára pyʼaguapy” ñanepytyvõ ani hag̃ua jajepyʼapy rasa (Filipenses 4:6, 7). 	 Liwat donga, panjenengan isa ngrasakké ”tentrem-rahayu kang saka ing Gusti Allah” sing isa ngurangi rasa kuwatir.—Filipi 4:6, 7.


Haʼekuéra oajuda umi ansiánope ha oagradese umi tembiapo oñemeʼẽvare chupekuéra. 	 Wong-wong mau nyambut gawé tenanan kanggo mbantu para pinituwa.


Umi pártepe oĩ Ñandejára réra ojeskriviháicha hebréope. 	 Ing kono ana asmané Gusti Allah sing ditulis nganggo huruf Ibrani.


5 Oikuaa porã Jehovápe. 	 5 Sinau.


Ha Husai oñentera Absalón og̃uahẽha Jerusalénpe isoldadokuéra reheve, ha David okañy hague upégui (2 Sam. 15:13; 16:15). 	 (2 Sa. 15:13; 16:15) Husai tumindak apa?


8 OMANÓTA VOVE PETEĨ JAHAYHÚVA 	 8 WEKTU SING DITRESNANI LARA PARAH


La Biblia voi okontesta: “Opa mbaʼe oĩva Ñandejára Ñeʼẽme ojehai ijespíritu rupive. 	 Utawa isih ana paédahé kanggo awaké dhéwé?


Oñepyrũ chegusta pe espiritísmo. 	 Aku dadi penasaran banget karo ilmu gaib.


ÑANDEJÁRA OÑEKOMUNIKA YVYPORAKUÉRANDI 	 YÉHUWAH OMONG-OMONGAN KARO MANUNGSA


María hyeguasu Ñandejára oguerova rupi Itaʼýra rekove yvágagui hetepýpe, ha pe espíritu sánto oprotehe Jesúspe ani hag̃ua María ombohasa chupe pe pekádo (Lucas 1:31, 35). 	 Gusti Allah mindhah uripé putrané saka swarga ing wetengé Maryam, banjur Maryam meteng. Lan, roh suciné Gusti Allah ngayomi bèn Yésus ora éntuk warisan dosa saka Maryam.—Lukas 1:31, 35. ”Iki Tindakna”


Eñemboʼe elee mboyve. 	 Ndongaa sakdurungé maca.


Enterove ñarrekonose vaʼerã Ñandejára operdonaha ñandéve peteĩ déuda tuichaitereíva. 	 Malah, para abdiné Yéhuwah sing setya uga mbutuhké tebusan. Kabèh wong akèh utangé.


Upéicharõ jepe, koʼã traduksión ojapo vaʼekue umi kuimbaʼe imperfékto, koʼág̃a ojepuru avei Ñandejára Ñeʼẽme. 	 Alkitab sing ana saiki kuwi diterjemahké para penerjemah sing ora sampurna.


Péro oñemboʼepamírente, pe estudiánte ohenói chupe por teléfono ha oporandu chupe ikatúpa oho hendive rreunionhápe. 	 Ujug-ujug bar aku ngomong ’Amin,’ wong sing sinau Alkitab karo aku tilpun. Dhèwèké ngomong nèk péngin teka ing pakumpulan ibadah karo aku.


Che kompañerokuéra de traváho nontendéi vaʼekue mbaʼérepa adesidi akambia. 	 Kanca kerjaku gumun merga aku ngowahi uripku.


CHRISTOPHER oreko 12 áño ha opensáma ojevautisávo. Peteĩ ansiáno ikongregasiongua heʼi chupe: “Che ningo roikuaa renase guive, ha avyʼaiterei la rejevautisase haguére. 	 Aku péngin takon, ’Apa sebabé kowé gelem dibaptis?’” kandhané pinituwa marang Christopher sing umuré 12 taun.


La Biblia heʼi porã ñandéve maʼerãpa Ñandejára ojapo vaʼekue ko yvy: “Pe yvága Jehová mbaʼe hína, péro ko yvy haʼe omeʼẽ yvyporakuérape” (Salmo 115:16). Upeichaite, Ñandejára ojapo vaʼekue ko yvy porãite ikatu hag̃uáicha jaiko pype pára siémpre. 	 Alkitab kandha, ”Langit iku langit kagunganing Sang Yéhuwah, déné bumi wus diparingaké marang para anaking manungsa.” (Jabur 115:16) Dadi, bumi sing éndah iki digawé Gusti Allah kanggo manungsa lan bakal ana kanggo saklawasé.


“Che raʼy omano hoʼárõ guare pe avión, péro ore oremanduʼa meme umi mbaʼe porã rohasa vaʼekuére hendive” (Robert) Pe primer artíkulope ñañeʼẽ kuri Robert rehe. 	 ”Senajan anakku lanang mati merga kecelakaan pesawat, ning aku lan bojoku isih nduwé akèh kenangan sing nyenengké wektu bebarengan karo anakku.”—Robert


Haʼe ohechauka ohayhuetereiha Ñandejárape ha yvyporakuérape omanóvo ñanderehehápe (Efesios 2:4, 5). 	 (Éfesus 2:4, 5) Ora suwé manèh Yésus bakal dadi raja lan mberkahi wong sing manut.


¿Mbaʼépa ñanemboʼe koʼã ehémplo? 	 Apa sing isa disinaoni saka conto kuwi?


¿Mbaʼépa ojapo vaʼerã umi ansiáno ijedáva? Iporãta ombokatupyrýramo umi mitãrusúpe. 	 Nèk dilatih, sedulur enom kuwi isa nindakké tugas ing jemaat.


Pe pergamíno oiko areve pe papírogui, péro oñembyaínte avei ojepuru vaíramo térã oñemoĩramo umi lugár hoʼysã térã hakuetereihápe, iñumedahápe térã hesakãitereihápe.* Ha umi vichoʼi ikatu avei okaru pe pergamínore. 	 Kulit kéwan luwih awèt timbang papirus. Ning, kuwi isa rusak nèk ora diopèni utawa didèlèh ing panggonan sing panas utawa adhem banget, lembap, utawa kena srengéngé.* Kulit kéwan uga dipangan rayap.


Ndaipóri ótro lívro rrelihióso ikatúva ñakompara la Bíbliare koʼã mbaʼépe. 	 Ora ana kitab suci liya sing kaya Alkitab ing bab-bab mau.


Jesús jepe ojerure vaʼekue Ñandejárape oipytyvõ hag̃ua chupe odesidíta jave umi mbaʼe iñimportánteva. 	 Yésus waé rumangsa butuh bantuané Bapaké wektu nggawé keputusan penting.


¿Nde mbaʼe repensa? 	 Piyé nurut panjenengan?


Péro, ¿mbaʼéichapa ikatu rekomprova siertoha umi mbaʼe rerrespondéva? 	 Ning, apa kowé yakin karo jawabanmu?


Jehová osufrietereíramo jepe, oheja Itaʼýra omano ñanderehehápe. 	 (Yo. 3:16) Yéhuwah ngutus putrané dadi tebusan senajan atiné lara banget.


ENOC oikóma kuri heta tiémpore, orekómane 365 áñorupi. 	 HÉNOKH urip luwih saka 50 abad kepungkur. Dhèwèké urip nganti umur 365 taun.


Por ehémplo, Isaac oikóva Kéniape heʼi: “Che antendese vaʼekue la Biblia omboʼéva, upémarõ añemboʼe Ñandejárape. 	 Ronny saka Kenya ngomong, ”Aku ndonga bèn isa sinau Alkitab.


Upéva ikatu omoñeñandu porãve chupekuéra. 	 Kuwi bakal nggawé seneng sing ditinggal mati.


Chéverõ g̃uarã núnka voínte ndasuperamoʼãi Rob omano hague” (Gail, orekóva 60 áño). 	 Aku bakal terus kélangan dhèwèké.”—Gail, umur 60.


Upéva ombopochyeterei chupekuéra, ha pyaʼe voi umi judío rrevélde oike Jerusalénpe ha ojukapaite umi soldádo románope, péicha ohechauka Rómape haʼekuéra noĩseveimaha ipoguýpe. 	 Kuwi nggawé wong-wong Yahudi nesu banget. Akiré, wong-wong Yahudi sing mbrontak mlebu ing Yérusalèm, matèni akèh tentara Romawi, lan ngumumké nèk wis ora gelem dijajah manèh karo bangsa Romawi.


Umi Evanhéliope ojeskrivi umi mbaʼe oiko hagueichaite ha ndojavýi ni umi detállepe, upévare jaʼekuaa ndahaʼeiha peteĩ kuénto reínte. 	 Ora kaya dongèng, kedadéan ing kitab Injil dicritakké kanthi cetha lan tliti.


Pórke jahasa peteĩ situasión ojoguáva umi kristiáno Judeagua ohasa vaʼekuépe. 	 Merga kahanané awaké dhéwé padha karo kahanané wong Kristen ing Yudéa.


Betélpe oñehesaʼỹijo pe téxto káda diagua, ha avei ojestudia rrevísta Ñemañaha. 	 Aku seneng mèlu ibadah ésuk lan Sinau Warta Penting ing Bètel.


Haʼe arakaʼeve ndeʼíri vaʼekue chupekuéra ofesteha hag̃ua pe Navidad. 	 Ning, Yésus ora nyebutké bab perayaan Natal.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | NDE IKATU VYʼÁPE RELEE LA BIBLIA 	 BAB UTAMA | CARANÉ ÉNTUK PAÉDAH SAKA MACA ALKITAB


Upévare heʼi umi isrraelítape omeʼẽ raẽ vaʼerãha oportunida umi héntepe okambia hag̃ua oho mboyve ohundi peteĩ siuda, ha ndahaʼéi ohóntema vaʼerã oñorairõ hendivekuéra (Deuteronomio 20:10-13). 	 (Pangandharing Torèt 20:10-13) Dadi, Yéhuwah ”ora ngarsakaké patiné wong duraka, nanging . . . ngarsakaké pamratobaté wong duraka supaya urip”.—Yéhezkièl 33:11, 14-16.*


Ko artíkulope jahecháta mbaʼéichapa Jesús ohayhu vaʼekue chupekuéra, ha mbaʼéichapa ohechauka iñumildeha. 	 Yésus andhop asor lan nresnani para muridé.


Oĩ katu oimoʼãva ihentekuéra naiñeʼẽrendúi haguére Jehovápe, haʼekuéra natekotevẽveimaha oñehaʼã okambia. 	 Liyané krasa nèk kelakuané keluargané marahi uripé ora nggenah, lan ana sing niru salahé wong tuwané.


¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka jasegiha Ñandejára gía? 	 Apa buktiné nèk awaké dhéwé njaluk tuntunané Yéhuwah?


Iñimportánte ko porandu pórke Jesús heʼi vaʼekue voi: “Javyʼaiteve ñameʼẽvo, ñandéve oñemeʼẽ rangue” (Hechos 20:35). 	 (Para Rasul 20:35) Para ilmuwan nyimpulké nèk tumindak loma kuwi ana gunané.


Reikuaasevéramo ko témagui, ikatu rehecha kapítulo 3 oĩva ko lívrope, ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken bab 3 buku iki, Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?, sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah


Jesús oĩro guare ko yvy ape ári ohechauka porãiterei vaʼekue umi mbaʼe porãita ojapótava ág̃a ogoverna vove ko yvy. 	 Wektu ing bumi, Yésus mènèhi conto sing nentremké ati bab kahanan ing pamréntahané.


Ndaikuaái mbaʼérepa, péro ajagarra che selulár ha ahenói hembirekópe”. 	 Ning, kok rasané aku péngin nélpon sing nduwé omah.”


¿Mbaʼéichapa ojogueraha hikuái? 	 Terus piyé akhiré wong loro mau?


ASÁLTO, ÑEMONDA HA UMÍCHA: Latinoaméricape haimete uno de káda tres persóna heʼi ojejapomaha hese peteĩ mbaʼe vai koʼãichagua. 	 GÈNG ING DALAN: Nurut laporan, luwih saka 30.000 gèng ing Amerika Serikat tumindak kasar lan jahat.


Ha ideprovécho ñaporomboʼe, ñañemoñeʼẽ, japorokorrehi, ha ñaporohekomboʼe hag̃ua hekoitépe” (2 Timoteo 3:16). 	 Alkitab kandha, ”Sakèhing tulisan kang diwangsitaké déning Gusti Allah iku pancèn migunani kanggo memulang, kanggo melèhaké, kanggo mbangun wewatekan.”—2 Timotéus 3:16.


4. a) ¿Mbaʼérepa oñekotevẽ instruksión pyahu pe Dilúvio rire? b) ¿Mbaʼépa ñaaprende pe mandáto Jehová omeʼẽ vaʼekuégui? 	 4. (a) Apa sebabé perlu préntah anyar bab getih? (b) Saka préntah kuwi, awaké dhéwé isa ngerti apa?


Mba`e Mba`apoha Kuatia Renda 	 Aplikasi Kantoran


‘Jaagradese Ñandejárape pe rregálo ijojahaʼỹvare’ 	 Ngajèni Hadiahé Yéhuwah sing Paling Aji


Péro, ¿mbaʼérepa Lefèvre oipytyvõsete vaʼekue opaichagua héntepe ontende hag̃ua la Biblia omboʼéva? 	 Lefèvre sadhar nèk Gréja Katolik wis dipengaruhi karo filsafat lan ajarané manungsa.


Omombeʼu Corwin Robison 	 Dicritakké karo Corwin Robison


Upévare pe Traducción del Nuevo Mundo ymaite guive omoĩ koʼã lívro vérsoicha. 	 Apa sebabé ana ayat-ayat sing wujudé dadi puisi? Ing Alkitab akèh ayat sing ditulis wujudé puisi.


Péro tahaʼe haʼéva pe país térã kultúra ojerekóva, koʼág̃a peve la majoría oipuru pe palávra paraíso oñeʼẽ hag̃ua peteĩ lugár iporãmba jepévare. 	 Nganti saiki, nèk ana panggonan sing alami lan kétok éndah, kuwi biyasané diarani kaya firdaus.


3 Eñeimahinamína rehechaha Abrahán ojupiha ohóvo mbeguekatu peteĩ montáñape.[1] Haʼe orekóma 125 áñorupi, ha itaʼýra Isaac, orekóva 25 áño, ojupi ohóvo hapykuéri. 	 3 Bayangna Abraham sing umuré kira-kira 125 taun lagi munggah gunung.[1] (Deloken katrangan ing kaca 12.)


Péro Jesús omboʼe ñamboykete vaʼerãha umi deséo ha pensamiénto vai ani hag̃ua ñaporomoakãratĩ (Mat. 5:27, 28). 	 Dadi, ora mung tumindak jina sing salah, ning mikirké lan péngin nindakké waé wis salah.—Mt. 5:27, 28.


Upéva ningo ipeligróso, pórke ohejáramo Jehovápe, ikatu ñandeafekta ha ñande avei ñañemomombyry Jehovágui (Jud. 16). 	 Nèk wong kuwi metu saka jemaat, awaké dhéwé ora bakal mandheg ngabdi marang Yéhuwah.—Yd. 16.


19 Jehová ningo omeʼẽ ñandéve peteĩ “rregálo ijojahaʼỹva”. 	 19 ”Sih-peparingé sing semono gedhéné” saka Yéhuwah kanggo awaké dhéwé, kudu diajèni banget.


Avei nepytyvõta reexplikakuaa hag̃ua ótrope umi mbaʼe regueroviáva. 	 Kuwi uga mbantu kowé bèn isa nerangké bab agamamu marang wong liya.


Hetaiterei ánhel ogueraháva Ñandejára mensáhe. Haʼekuéra ojapo Ñandejára omandáva chupekuéra ha oñeʼẽ hérape (Hebreos 1:7, 14).* 	 Maleksa-leksa malaékat liyané dadi utusan lan wakil sing nindakké kersané Gusti Allah.* —Ibrani 1:7, 14.


“Peteĩ kuimbaʼe hekojojáva oñemboʼéramo, upe ñemboʼe oreko podér ha añetehápe ikatu oipytyvõ umi héntepe.” (Santiago 5:16.) 	 Isa mbantu wong liya ”Pandongané wong mursid . . . gedhé banget dayané.”—Yakobus 5:16.


Umi mbaʼe yma guare ohasapáma” (Apoc. 21:4). 	 (Wy. 21:4) Mbésuk, wong sing ngajèni katresnané Gusti Allah mesthiné urip pénak, ta?


12 Jahechaháicha, Abrahán oikuaa porã vaʼekue Jehovápe ha oñemeʼẽ enkuénta mbaʼéichapa oipytyvõ chupe. 	 12 Dadi, merga sinau lan ngrasakké dhéwé, Abraham isa kekancan akrab karo Yéhuwah.


Opavave léntoma omano (Apoc. 12:17). 	 (Wy. 12:17) Dadi, akèh saka 144.000 wis mati lan urip ing swarga.


OHO OIKO EGÍPTOPE 	 ”MENYANG ING TANAH MESIR”


Jahecháramo hendápe porãnte jajavy jave ha avei ótro ojavy jave ikatúta ñakontesta koʼã pregúnta. 	 Kita isa ngerti jawabané nèk nduwé pandhangan sing bener bab kesalahan.


MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA 	 APA KANDHANÉ ALKITAB


Upéva heʼise ndaikatuiha rejeporta porã guaʼu Salónpe, péro eskuélape térã koléhiope katu reiko umi ndoservíriva Jehovápe oikoháicha. 	 Dhèwèké ora bakal tumindak kaya abdiné Yéhuwah ing Balé Ibadah, ning ora kaya Seksi Yéhuwah ing sekolahan.


¿Rehechakuaápa avei mbaʼéichapa umi hénte iñexihenteve ha oñemohatã heʼívapente? 	 Apa panjenengan nggatèkké nèk wong-wong saiki seneng nuntut lan ora gelem sepakat karo wong liya?


¿Mbaʼérepa javyʼa japredika jave? 	 Apa sebabé martakké kabar apik isa marahi bungah?


Rebeca odesidíva tuichaiterei oafektáta chupe. 	 Saiki Ribkah kudu nggawé keputusan sing penting banget.


Omano vove peteĩ jahayhúva 	 Wektu sing Ditresnani Mati


4 ¿Mbaʼépa omboʼe la Biblia? 	 4 Apa Kandhané Alkitab bab Urip lan Pati?


Upéinte iména ndohovéi rreunionhápe. 	 Banjur, David ora teka manèh ing pakumpulan ibadah.


Upépe jatopa konsého ijojahaʼỹva ñanepytyvõva ñande rekovépe (Salmo 19:7). 	 (Jabur 19:8) Alkitab ngekèki tuntunan bab urip bebojoan, gawéan, kelakuan, lan hubungan karo Gusti Allah.


¡Ajépa remombaʼetereíta ha reagradese joʼa joʼáta chupe ojapo haguére upéva! “Adán káusare enterove omano, upéicha avei Cristo rupive enterovépe oñemoingove jeýta” (1 Corintios 15:22). 	 ”Padha kaya ana ing Rama Adam wong kabèh padha mati, mangkono uga ana ing Sang Kristus wong kabèh iya bakal padha kauripaké manèh.” (1 Korinta 15:22) Merga éntuk warisan dosa saka Adam, kita kabèh padha dadi lara lan ”mati”.


Oiméramo pe hasýva ikatu gueteri oñekomunika ha oñeʼẽse pe témare, iporãta peporandúramo chupe mávapa oipota odesidi ivése ág̃a haʼe ndaikatuvéi vove. 	 Nèk wong sing lara isih isa diajak rembugan, mbokmenawa apik nèk dhèwèké ditakoni sapa sing kuduné nggawèkké keputusan wektu dhèwèké wis ora isa apa-apa manèh.


Umi testígo de Jehová orekónte avei provléma entéro orekoháicha, péro umi enseñánsa oĩva la Bíbliape omomýi chupekuéra oipytyvõ hag̃ua ótrope, ha peichagua amígo haʼe hína la iporãvéva. 	 Para sedulur pancèn isih durung sampurna. Akèh Seksi Yéhuwah uga ngadhepi masalah kaya wong-wong liyané.


Por ehémplo, ñanderasýramo ha jaipota peteĩ doktór ñanepytyvõ, jahámante vaʼerã ñakonsulta hendive. 	 (Amos 3:3) Semono uga, awaké dhéwé kudu tumindak dhisik bèn isa éntuk panglipur saka Gusti Allah.


Koʼã mbaʼe ontendeka ñandéve pe lugár Jehová oĩha iporã ha itrankiloitereiha, ha igustoitereiha oñeime upépe. 	 Kamulyané Yéhuwah kuwi digambarké nganggo perkara-perkara sing isa dibayangké.


Tembipuru mboguataha 	 Piranti pangembang


¿Mbaʼépa omeʼẽ ñandéve Jehová jadesidi porã hag̃ua? 	 Apa peparingé Yéhuwah sing isa nggawé awaké dhéwé pinter utawa wicaksana?


Péro tiémpo riremi ohechakuaa hikuái Sara ndaikatuiha imemby, ha upévare oñeñandu vaieterei hikuái (Génesis 11:30). 	 Alkitab kandha nèk Sara ”gabug [mandhul] ora duwé anak”. (Purwaning Dumadi 11:30) Ing jaman semono, kuwi dadi masalah sing abot kanggo Sara.