Ndaikatúi ningo japrova Ñandejára oipuruha hína koʼág̃a umi ánhelpe oipytyvõ hag̃ua milagrósamente umi héntepe, ojapo haguéicha yma. 	 Pancèn ora ana bukti sing nduduhké nèk Gusti Allah saiki nggunakké malaékat kanggo nulungi manungsa nganggo cara sing dicritakké ing Alkitab mau.


Ha omoĩmbaite voi pype opa mbaʼe ñaikotevẽva ikatu hag̃uáicha jadisfruta ha isentído hag̃ua ñandéve la ñande rekove (Génesis 2:8, 9). 	 Gusti Allah nggawé bumi sak isiné bèn manungsa isa urip bungah sakterusé.—Purwaning Dumadi 2:8, 9.


Añepyrũ añemboʼe Ñandejára Jehovápe ha apoi la sigarríllogui, apitáramo jepe tódo el día mas de 10 áñore. 	 Aku mulai ndonga marang Yéhuwah lan mandheg ngrokok, senajan wis kecanduan ngrokok luwih saka sepuluh taun.


MBAʼÉREPA JESÚS OHASA ASY HA OMANO 	 ALESANÉ YÉSUS SENGSARA LAN SÉDA


(Cap. 35.) “¿Debería bautizarme ya?” 	 ”Bagaimana Aku Bisa Menjadi Sahabat Allah?”—bab 35


Primero, la Biblia nomombeʼúi oĩ hague Ñandejára siérvo ofesteha vaʼekue ikumpleáño ni Jesús kumpleáño. 	 Kapisan, ing Alkitab ora ana katrangan bab perayaan ulang tauné Yésus utawa para abdiné Gusti Allah sing setya liyané.


“Ohechávo peteĩ mitãrusu rova pytãmiha ijukýva, oapoʼi chupe”. 	 Goliat kandha. ”Dawud dirèmèhaké, amarga anom sumringah lan bagus.


Jaʼéma haguéicha iñepyrũme, heta oviaha rire hikuái og̃uahẽ Néguebpe. 	 Akhiré, ing wayah lingsir kulon, kaya sing dicritakké ing wiwitan mau, rombongan kuwi tekan Négeb.


Peteĩ eskritór heʼi vaʼekue: “Ñañehaʼãmbaitéramo ótra persóna rehehápe, kási segúro jarresivíta hetave mbaʼe la ñameʼẽ vaʼekuégui, péro sólamente jajapóramo upéva ñahaʼarõʼỹre oñemyengovia ñandéve”. 	 Ning wektu kita tumindak apik karo wong liya, utamané sing ora isa mbales tumindak sing wis kita lakoni, kita mesthi éntuk balesan sing luwih gedhé.


Upéva oiko vaʼekue Baruc rehe, Jeremías sekretário. Haʼe peteĩ tiémpore oñemoĩ vaʼekue opensa meme umi mbaʼe ndorekóivare ha ndaikatúivare ohupyty. 	 Barukh, juru tulisé Yérémia, wis tau péngin urip mulya lan rumangsa ora tentrem uripé wektu ngabdi marang Yéhuwah.


6 Katuete ningo nde reipota ne famíliagui oiko Jehová amígo. 	 6 Panjenengan mesthi péngin anak panjenengan cedhak karo Yéhuwah.


Ñandejára ojevaléramo jepe hesekuéra oñeʼẽ hag̃ua umi yvypórandi, haʼe ndoipotái jaadora ni ñañemboʼe chupekuéra (1 Corintios 13:1; Apocalipsis 22:8, 9). 	 Gusti Allah nggunakké malaékat kanggo omong-omongan karo manungsa, ning manungsa ora éntuk nyembah lan ndonga marang para malaékat.—1 Korinta 13:1; Wahyu 22:8, 9.


Haʼe ojapo upéva ñande pekadór aja gueteri. Hasy hína oĩ hag̃ua omanóva peteĩ hekojojáva rehehápe, péro añetehápe ikatu oĩ omanoséva peteĩ ivuénova rehehápe. 	 Ujer ora gampang wong kok banjur gelem mati nglabuhi wong bener — éwadéné bokmanawa kanggo wong utama, bisa uga ana wong kang wani mati.— Nanging Gusti Allah wus ngatingalaké sihé marang kita, awit Sang Kristus wus nglampahi séda kanggo kita, nalika kita isih padha kawengku ing dosa.”


Jahecháma haguéicha, Jesús ndeʼíri vaʼekue péicha jaadora vaʼerãha Ñandejárape. 	 Gusti Allah ya ora bakal ngekèki berkah kusus merga jiarah ing kono.


Por ehémplo, Noé ha ifamília ombaʼapo oñondive ojapo hag̃ua pe árka. 	 Contoné, Nuh lan keluargané nggawé bahtera utawa prau gedhé bareng-bareng.


Enterove, tahaʼe kuña térã kuimbaʼe, jasegi vaʼerã Rebeca ehémplo ha ñañehaʼã ñaneumildeve. 	 Sipat kuwi sing kudu diduwèni kabèh wong.


Síglo primérope apóstol Pablo oskrivi vaʼekue: “Ñandejára espíritu heʼi porã amo gotyove oĩtaha umi ohejáva ijerovia, koʼãva ohendúta marandu japu haʼetétava oúva Ñandejáragui, ha ohendúta avei hikuái demoniokuéra omboʼéva” (1 Timoteo 4:1). 	 Ing abad kapisan, rasul Paulus ngélikké, ’Ana pangandikaning roh kang cetha, yèn ing tembé bakal ana wong kang padha murtad banjur ngéloni roh-roh panasaran lan piwulanging sétan-sétan.’ (1 Timotéus 4:1) Sing dikandhakké Paulus kuwi kebukti bener.


Haʼe opredika meme vaʼekue chéve oipotágui añeinteresa avei la Biblia heʼívare. 	 Dhèwèké ngupaya bèn aku gelem sinau Alkitab.


10 Pablo oexplika vaʼekue iñimportantetereiha jahechauka ojupe jajoayhuha. 	 10 Rasul Paulus nerangké luwih cetha nèk katresnan ing antarané murid Yésus kuwi dibutuhké banget.


Áño 2000 guive, pe Tribunal Europeo de Derechos Humanos osẽ ñande favórpe 24 kásope. 	 Taun 2000, Mahkamah Eropa untuk Hak Asasi Manusia (ECHR) menangké 24 perkarané Seksi Yéhuwah.


Upémarõ, ojerure pe ermánope oipuruka hag̃ua chupe pe vitróla una semánare, ikatu hag̃uáicha ohenduka avei ivesinokuérape. 	 Akhiré, ana sing gelem sinau Alkitab lan dibaptis.


Oĩ osufríva ojepersegi haguére chupekuéra (Mat. 24:6-9). 	 (Mt. 24:6-9) Saben dina uga ana masalah ékonomi merga urip ing donya sing jahat.


ÑAÑEHAʼÃMANTE VAʼERÃ 	 Merga péngin kétok nggantheng utawa ayu.


¿Mbaʼéichapa jatrata vaʼerã umi ndaijaʼéivape ñanderehe? 	 Awaké dhéwé kudu piyé karo wong-wong sing mungsuhi?


Pe segunda pártepe oĩ 27 lívro haʼéva avei “Ñandejára Ñeʼẽ” (1 Tesalonicenses 2:13). 	 (Rum 3:2) Gusti Allah nggunakké wong-wong sing setya kanggo nulis bagéan kuwi kira-kira suwéné 1.100 taun, saka taun 1513 SM nganti kira-kira sakwisé taun 443 SM.


Hiʼarive, Jesucristo jepe oñeʼẽ vaʼekue hese, ha ndeʼíri vaʼekue ijistória kuénto reinteha (Mateo 12:3; 22:43-45). Oĩ mokõi lísta ohechaukáva máva mávapa rakaʼe Jesús ypykue, ha ojepuru oñekomprova hag̃ua Jesús haʼe hague pe Mesías. 	 (Matéus 12:3; 22:43-45) Bukti-bukti sing nduduhké nèk Yésus kuwi Sang Mèsih, didhukung karo rong silsilah sing nyebutké nèk Yésus kuwi keturunané Raja Dawud.


Upéicharõ jepe, umi hudío oñeʼẽva griégo ha umi kristiáno, omombaʼe ko Biblia. Chupekuéra g̃uarã pe Septuaginta haʼe vaʼekue Ñandejára Ñeʼẽ. 	 Wong Yahudi sing nganggo basa Yunani lan para muridé Yésus percaya nèk Septuaginta kuwi Sabdané Gusti Allah.


¿Tekotevẽpa akambiaʼimi algúna kósa ajepokuaáva ajapo, ikatu hag̃uáicha chetiempove Jehovápe g̃uarã?”. 	 Ning, senajan nduwé bojo apa ora, awaké dhéwé isa ”padha mbuwang kabèh momotan” sing isa ngganggu ibadah marang Yéhuwah.


Péicha jave ojeaprovechapaite avei ojepredika hag̃ua. 	 Baptisan dianakké ing kali sing kerep ditekani wong-wong.


Hiʼarive umi mbaʼe ñaaprendéva rreunionhápe omombareteve ñande fe. 	 Lan manèh, piwulang sing ana ing kono isa nguwatké iman.


Péro, ¿mbaʼéichapa Enoc oikuaa raʼe Ñandejára “oguerohoryha chupe”? 	 Ning sakdurungé kuwi, Hénokh ”wus kaseksènan manawa ndadèkaké keparenging Allah”.


Ñandejára katuete ñanepytyvõta jadesidi porã hag̃ua jajeruréramo chupe ñanemoarandu hag̃ua. Jesús heʼi vaʼekue voi ‘ñande Ru yvagapegua omeʼẽtaha espíritu sánto umi ojerurévape chupe’ (Lucas 11:13). 	 Awaké dhéwé uga isa langsung njaluk roh suciné, merga Yésus njamin nèk ”Ramamu kang ana ing swarga mesthi bakal maringi Roh Suci marang kang padha nyenyuwun”.—Lukas 11:13.


12 JAJEROVIAVE HAG̃UA | SARAÑandejára heʼi hese haʼeha “Prinsésa” 	 12 TIRUNEN IMANÉ | SARADhèwèké Disebut ”Ibuké Para Raja”


Lefèvre nopenái umi oikóvare ombyaise itraváho ha osegínte otradusi la Biblia. 	 Lefèvre tetep terus nerjemahké Alkitab senajan akèh tantangan.


18, 19. a) ¿Mbaʼérepa nderekyhyjéi vaʼerã rejededika hag̃ua Jehovápe? b) ¿Mbaʼérepa ikatu jaʼe reservíramo Jehovápe oho porãvetaha ndéve? 	 18, 19. (a) Apa sebabé kowé ora perlu wedi janji ngabdi marang Yéhuwah? (b) Apa buktiné nèk ngabdi marang Yéhuwah isa nggawé urip ayem tentrem?


Upépe retopa heta hénte, tembiʼu, kostúmbre ha hetave mbaʼe idiferénteva ndéve g̃uarã. 	 Wongé, kebiasaané, panganané, lan dhuwité béda.


Ha jaʼekuaa hese ipyʼaguasu ha ojeroviaiterei hague Ñandejárare. 	 Rasa kendel lan imané Ribkah pantes ditiru.


Oiméramo ne hénte hína la hasy vaíva, ¿mbaʼépa ikatu rejapo nde ha ne família pekonsola ha peñangareko porã hag̃ua hese? 	 Apa sing isa ditindakké karo anggota keluarga kanggo ngopèni lan nguwatké wong sing lara kuwi?


Upéicharõ, oiméramo ereko fe ha reime segúro siertoha umi mbaʼe regueroviáva, upéva ojekuaáta ne kondúktare. 	 (Yb. 2:17) Nèk imanmu kuwat, kuwi kétok saka tumindakmu.


Che mitãrusúpe aike vaʼekue ahuga peteĩ ekípo ndahaʼéivape profesionál. 	 Wiwit cilik, aku seneng banget main baseball.* Wektu umurku 20-an, aku gabung karo tim liga amatir.


La majoría umíva apytépe ojegasta, osoro ha oñembyaipáma ohóvo. 	 Akèh sing wis padha cuwil, rusak merga cuaca, lan ana bagéan-bagéané sing wis ilang.


¿Mbaʼépa ojerure jepi la hénte oñemboʼe jave? 3 	 ARTIKEL LIYANÉ 3 Apa Sebabé Wong-Wong Ndonga?


¿Mbaʼépa heʼise jaadora Ñandejárape espíritu sánto poguýpe ha añeteguápe? 	 Wektu ngomong nèk ngibadah ing sajroning roh, maksudé Yésus dudu mung ibadah sing mempeng lan semangat.


Peteĩ pyhare oporandu chéve hikuái ndarekóipa algún provléma. 	 Aku nangis, nerangké sing tak alami, lan njaluk bantuan.


2 Haʼe oikuaa porã Jesús sakrifísio rupive Jehová katuete okumplitaha opa mbaʼe oprometéva (elee 2 Corintios 1:20). 	 2 Paulus ngerti kurban tebusané Yésus njamin nèk kabèh janjiné Yéhuwah mesthi kelakon.


Ha che ambyasyeterei umi ihentemanóvape ha ndoikuaáiva ikatuha ohecha jey pe ohayhúva omano vaʼekuépe”. 	 Aku dadi mikirké wong-wong sing ditinggal mati, sing ora ngerti nèk isa ketemu manèh karo sing wis mati.”


Jehová tuichaiterei chepytyvõ, ha upéva rupive kon el tiémpo aheja pe vísio vai areko vaʼekue. 	 Akhiré, merga bantuané Yéhuwah, aku ora ketagihan nonton sing saru-saru manèh.


JEHOVÁ hína pe Dios Todopoderóso, ojapo vaʼekue opa mbaʼe. 	 YÉHUWAH kuwi Mahakwasa. Yéhuwah nggawé jagat sak isiné.


Tekotevẽ ohayhu Ñandejárape, iñeʼẽrendu chupe ha oñakarama hatã hese. 	 Saiki, kita uga nduwé pilihan sing padha.


Daniel oĩ vaʼekue peteĩ pyhare pukukue león apytépe, péro haʼe heʼi ndojehúi hague chupe mbaʼevete pórke Ñandejára “ombou peteĩ ánhelpe ha omboty umi leonkuéra juru” (Daniel 6:16, 22, TNM). 	 Dhanièl isa slamet sakwisé sewengi muput ing guwa sing kebak singa, merga ’Allah sampun ngutus malaékaté mbungkem cangkemé singa-singa’ kuwi.—Dhanièl 6:16, 22.


Upéi Sara ou omenda Abrahánre, haʼe itujave vaʼekue chugui 10 áño (Génesis 17:17).* Haʼekuéra ningo iñakãguapy vaʼekue imatrimóniope ha ojorrespeta hikuái, avei oñemongeta meme, ha oñondive ogueropuʼaka umi mbaʼe ijetuʼúva. 	 Kitab Suci ora njelaské piyé critané Sara isa nduwé iman marang Yéhuwah, merga bapaké mauné dadi penyembah brahala.


Che aime vaʼekue segúro la apensávare, upémarõ ropyta roñemongetataha jepi la Bíbliare. 	 Aku gelem rembugan Alkitab merga aku wis yakin tenan karo kapracayanku.


La Bíbliape oĩ konsého nepytyvõtava remehora hag̃ua, por ehémplo: 	 Naséhaté Alkitab kuwi migunani kanggo urip kita saben dina.


Ha og̃uahẽrõ ñandéve peteĩ mensáhe oheja vaíva ñande rapichápe, iporã ñañeporandu: “¿Mávapa oiméne oipota ojekuaa opárupi ko informasión, ha mbaʼérepa?”. 	 APA PANJENENGAN SENENG NYEBARKÉ E-MAIL?


Ñasolusiona umi provléma oñepresentáva. 	 ngrampungi masalah. ngadhepi masalah.


(Jesús sy) Mateo kapítulo 1, 2; Lucas kapítulo 1, 2; ehecha avei Juan 2:1-12; Hechos 1:12-14; 2:1-4 	 (Ibuké Yésus) Matéus bab 1-2; Lukas bab 1-2; Deloken uga Yokanan 2:1-12; Para Rasul 1:12-14; 2:1-4


Siémpre avei ajerurémi Jehovápe ipasiensiami hag̃ua cherehe. 	 Aku ndonga terus bèn Yéhuwah ora ninggalké aku.


¿Mávapa rakaʼe José túa? 	 Sapa bapaké Yusuf?


Umi hénte aña ha umi goviérno korrúpto oĩva ko múndope, ndahaʼéi pe yvága ni ko yvy ñande jaikoha. 	 Kuwi kabèh ora bakal diremuk. APA SEBABÉ ANA SING SALAH PAHAM BAB ALKITAB?


¿Mbaʼépa rejapo vaʼerã reprotehe hag̃ua ne famíliape? 	 Jaman saiki, bocah cilik waé isa nonton sing saru-saru.


Haʼe oreko vaʼekue heta pregúnta la Bíbliagui, ha oñeporandúrõ guare chupe ontendépa umi mbaʼe oleéva, haʼe heʼi: “Añetehápe, ¿mbaʼéicha piko antendéta, ndaipóriramo omyesakãva chéve?”.* Upéi oheja peteĩ mboʼehára katupyry hérava Felipe oipytyvõ chupe ontende hag̃ua (Hechos 8:30, 31, 34). 	 Wektu ditakoni apa dhèwèké ngerti maksudé sing diwaca, dhèwèké njawab, ”Kadospundi anggèn kula saged mangretos, manawi boten wonten ingkang nuntun?”* Dhèwèké banjur gelem nampa bantuan saka Filipus, muridé Yésus ing abad kapisan sing wis ngerti akèh bab Alkitab.


6 ¿Mbaʼérepa iñimportánte ñañatende porã mbaʼe moméntopepa iporãve ñañeʼẽ? 	 6 Apa sebabé penting milih wektu sing pas kanggo omongan?


Ótro ermáno imitãva hérava Patrick, omombeʼu avei: “Che arekóma vaʼekue voi unas kuánta méta, péro askrivi rire ae umíva, añehaʼãve ahupyty hag̃ua”. 	 Patrick, sedulur lanang enom uga nduwé pengalaman sing padha. Dhèwèké kandha, ”Aku ngerti apa tujuanku, ning nèk kuwi ditulis, mbantu aku ngupaya tenanan bèn tujuanku kelakon.”


Ha upéi heʼi chupekuéra: “Pe oñembotuichávape, ojeapoʼíta, ha pe oñemomirĩvape katu oñembotuicháta” (Mat. 23:8-12). 	 Yésus ngandhani muridé, ”Kowé kabèh padha-padha sadulur.”


Avei ñañatende vaʼerã ñamombeʼu hag̃ua umi mbaʼe ojeʼéva ñane ermanokuérare. 	 Kadhang kala, nyebarké katrangan sing bener isa dadi tumindak sing ora bener.


Hiʼãiterei vaʼekue chéve ajededika la músika ha la pintúrape. 	 Banjur, uripku mulai dadi ora nggenah.


Ojeʼémi chéve umi kuña kosinámente opyta vaʼerãha, ha okuida vaʼerãha iména ha imembykuérare. 	 Aku diajari nèk wong wédok kuwi kudu ing pawon, ngladèni bojo lan anak.


%1$d %2$d rehegua 	 %1$d metu saka %2$d


Opavave ñande ningo pekadór, upéicha rupi entéro ñaime kondenádo a muérte (Rom. 5:12). 	 (Rm. 5:12) Merga tresna, Yéhuwah ngutus Yésus menyang bumi bèn ”nglampahi séda iku kanggo manungsa kabèh.”


6 Umi tarhéta ojepredika hag̃ua ideprovechoiterei vaʼekue. 	 6 Kertu iki uga isa mbantu para penginjil sing isinan, utawa sing péngin nginjil ning bingung apa sing arep diomongké.


Che mba`eva 	 Pribadi


Heta vése hasy ojekuaa porã hag̃ua mbaʼe téxtopa ojeskrivi vérsoicha ha mávapa ojeskrivi rrelátoicha. 	 Wujud puisi iki nduduhké nèk sing nulis Alkitab ora mung waton mbalèni tembung-tembung, ning dhèwèké pancèn sengaja nulis sabdané Gusti Allah ing wujud puisi.


Haʼe ningo heʼika vaʼekue umi hénte añáme Enoc rupive ohundipaitetaha chupekuéra hembiapo vaieterei haguére. 	 Awaké dhéwé perlu nduwé iman sing kuwat lan kendel kaya Hénokh.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 (Deloken gambar ndhuwur.)


Elee Juan 17:3 	 Wacanen Yokanan 17:3


Jesús heʼi vaʼekue umi hénte oikotevẽtaha ajúda ontende porã hag̃ua umi mbaʼe haʼe omboʼéva. 	 Yésus kandha nèk wong-wong perlu bantuan bèn isa ngerti tenan piwulangé Yésus.


Péro pe Léi oñemeʼẽ vaʼekue Moiséspe oĩ kuri hebréope, upévare ikatu jaʼe Jesús oñeʼẽne hague pe létra hebréare. 	 Mula, wektu Yésus kandha, ”sacorèk,” sing dimaksud mesthiné ya huruf Ibrani י (yod) kuwi.


Ñameʼẽramo preferénsia umi unhídope, ikatu otĩ hikuái, térã ivaiveha, ikatu voi oñepyrũ oñemombaʼeguasu (Rom. 12:3). 	 Luwih parah manèh, kuwi bakal nggawé dhèwèké dadi sombong.


Sem ojerovia vaʼekue ipyʼaite guive Jehováre, ha oiméne oñeʼẽ rakaʼe Jehováre ifamiliakuérape. 	 Awaké dhéwé ora ngerti tenané, ning mbokmenawa kuwi sing mbantu Abraham sinau bab Yéhuwah.


Diana heʼi: “Ahechakuaa ko téxto noñeʼẽiha peteĩ ógarente, síno heʼise avei Ñandejára omeʼẽha ñandéve peteĩ óga espirituál, ikatuhápe ñaime segúro ha ñañandu haʼe ñanemokunuʼũha. 	 Jabur 68:7 mbantu dhèwèké bungah, isiné ayat kuwi, ”Wong kang kesepen sanak sadulur padha diparingi papan panggonan.”


Nahendái. 	 Gelisah.


Ñañeʼẽramo Ñandejárandi ñañemoag̃uivéta hese, ha ‘haʼe oñemoag̃uíta ñanderehe’ (Santiago 4:8). 	 (Yakobus 4:8) Alkitab mènèhi jaminan nèk ”Pangéran Yéhuwah celak karo saben wong sing nyebut marang asmané”.


Ivaietereíta ningo Jehovápe g̃uarã” (1 Sam. 26:8-12, NM). 	 Dawud banjur kandha, ”Gusti Allah menggak enggonku arep matèni raja sing dipilih déning Allah!”—1 Sa. 26:8-12, Basa Jawi Padintenan.


“¿Ahechaukápa asegiha Jesús ehémplo añemonde lájare? 	 Apa Yésus seneng nonton filmku? Apa Yésus gelem ngrungokké laguku?


Haʼe ohechakuaa onovilleáramo nahekopotĩriha ha oho vaiha hína hese. 	 Ayat kuwi mbantu Samuel sadhar nèk nggodha lawan jenis kuwi ora bener.


Oĩ avei santuário ndojejapóiva por motívo rrelihióso. 	 Ora kabèh panggonan suci dinggo ngibadah.


Ñandejára katu ohechauka ñanderayhuha, Cristo omanóvo ñanderehehápe ñande pekadór aja gueteri” (Rom. 5:6-8). Ha apóstol Juan oskrivi: “Péicha ojehechauka Ñandejára mborayhu ñande kásope: Ñandejára ombou Itaʼýra peteĩete ko múndope, ikatu hag̃uáicha haʼe rupive jahupyty pe jeikove. 	 (Rm. 5:6-8) Rasul Yokanan kandha, ”Sihé Gusti Allah iku kababaraké ana ing antara kita, iya iku déné Gusti Allah wus ngutus Kang Putra ontang-anting ngrawuhi jagad supaya kita padha urip marga déning Panjenengané.


Haʼe oipota ndehústo, neumílde reguatávo Ñandejára ndive, ha ndoipotái refalla avavépe” (Miqueas 6:8). 	 ”Hé manungsa, kowé wus kaparingan sumurup apa kang becik, lan apa kang dadi pepundhutané Pangéran Yéhuwah marang kowé: kajaba mung tumindak adil, lan tresna marang laku setya, apamanèh andhap-asor ana ing ngarsané Allahmu!”—Mikha 6:8.


Péro, sapyʼánte oĩ persóna ontende vaíva heta téxto. 	 Akèh wong salah tampa bab telung wulangané Alkitab iki.


¿Mbaʼépa ikatu reaprende Daniel ehémplogui? 	 Apa sing isa ditiru saka Dhanièl?


Péicha avei umi mbaʼe oikóva ko múndope chepytyvõ apilla hag̃ua ñaimemaha “umi ára pahápe”, heʼiháicha la Biblia.* Apyta chejurujái ahechávo hesakuaitépe oñekumpliha hína koʼã profesía. 	 Aku kagèt tenan merga weruh dhéwé ramalan-ramalan kuwi kelakon.


Haʼekuéra ohechakuaa la Biblia ojoguaha pe mbaʼe itujaitéva péro iporãitiva oĩva pe muséope, ha ndahaʼeieteha umi ótro lívro yma guaréicha, kon el tiémpo ndoservivéimava. 	 Wong-wong kuwi ngrasa nèk Alkitab kaya patung sing isih apik mau lan ora kaya buku-buku kuna liyané sing wis ketinggalan jaman.


Umi persa oike pe okẽ guasúrupi opytáva aviérto noñeñatendéi rupi. 	 Wong-wong Pèrsia isa mlebu kutha Babilon liwat lawang gedhé, sing dijarké kebukak.


Ótra investigasión ojejapo vaʼekue katu heʼi “javyʼaveha ñameʼẽramo pláta ótrope, jagasta rangue ñandejehe”. 	 Penelitian liyané kandha nèk ”mènèhi dhuwit marang wong liya kuwi isa nggawé awaké dhéwé luwih bungah, timbang ngentèkké dhuwit kanggo kebutuhané dhéwé”.


Upéi chetraslada hikuái pe kársel de Áshlandpe. 	 Wektu aku dipindhah ing penjara ing Ashland, aku ketemu karo para sedulur lanang sing wis ana ing kono.


Ñandejára koʼẽrõitéma oipeʼapáta opa mbaʼe ñanekevrantáva. Haʼe heʼi voi: “Ndaiporimoʼãvéima omanóva, oñembyasýva, hasẽva ni hasýva” (Apocalipsis 21:4). 	 Gusti Allah bakal nyingkirké kabèh sing nyebabké kuwatir. ”Bakal ora ana pati manèh; kasusahan lan pasambat apadéné karubedan iya bakal wus ora ana.”—Wahyu 21:4.


¿Mbaʼéreiko ndénte ndereleéi chéve?’”. 	 Mbok langsung ngomong waé!’”


PURAHÉI: 113, 114 	 LAGU: 37, 23


OIKO AJA CANAÁNPE 	 MANGGON ING KANAAN


Ha jajogua rupi Ñandejárape ikatu avei jahechakuaa mbaʼeichaitépa iporã ko univérso ha umi mbaʼe oĩva pype, avei umi árte, músika ha umi poesía. 	 Ning, sing paling penting manungsa isa ngabdi marang Gusti Allah.


Upéicha rupi Pablo oskrivi: “Che añetehápe aguerovia ni ñemano, ni jeikove, ni ánhel, ni goviérno, ni umi mbaʼe koʼág̃a oĩva koʼápe, ni umi mbaʼe oútava, ni umi podér, ni umi mbaʼe oĩva yvate ni ipypukuhápe, ni mbaʼeveichagua kreasión, ndaikatumoʼãiha ñandepeʼa Ñandejára mborayhúgui, ojehechaukáva ñande Ruvicha Cristo Jesús rupive” (Rom. 8:38, 39). 	 Paulus nulis, ”Aku mesthèkaké, sanadyan pati utawa urip, para malaékat apa para panguwasa, kang saiki ana utawa kang bakal ana, apa para panguwasa kang ana ing dhuwur utawa ing ngisor, lan sadhéngah titah liyané, ora bakal bisa megataké kita saka ing sihé Gusti Allah, kang ana ing Sang Kristus Yésus, Gusti kita.”—Rm. 8:38, 39.


Upépe ahechakuaa Ñandejára oipotaha amotenonde che rembirekópe. Upémarõ ahecha mbaʼépa ikatu ajapo ambovyʼa hag̃ua chupe. 	 Ken mikirké kandhané Alkitab lan ngerti nèk dhèwèké kudu setya lan nyenengké bojoné, mula kudu ngerti carané nyenengké.


Apredika umi oñeʼẽvape chínope, Broóklynpe (Nueva York) 	 Nginjil karo wong Cina ing Brooklyn, New York


Ha síglo 18-pe, umi esklávo oikóva pe ísla La Españólape opuʼã avei ipatronkuérare. 	 Ing abad ke-18, budhak ing Hispaniola, kepulauan Karibia mbrontak nglawan juragané.


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa ñademostraha fe japredika jave? 	 Apa buktiné nèk nginjil kuwi cara kanggo nduduhké iman?


Áño 1914 riremi, pe mbaʼasy hérava grípe españóla ojuka hetaitereípe. 	 Ora let suwé sakwisé taun 1914, ana puluhan yuta wong sing mati merga flu Spanyol.


Por ehémplo, 1881-pe peteĩ henerál británico hérava Charles Gordon oho vaʼekue umi ísla Seychéllespe, ha opyta ijurujái ohechárõ guare mbaʼeichaitépa iporã pe válle de Mai.* Ogustaiterei vaʼekue chupe upe lugár ha upévare heʼi voi hese haʼeha pe hardín de Edén teete. 	 Contoné, ing taun 1881, ana jéndral saka Inggris, sing jenengé Charles Gordon, sing mara menyang Seychelles. Dhèwèké nggumun karo panggonan sing kétok éndah lan subur, sing jenengé Vallée de Mai. Panggonan kuwi saiki dadi salah siji situs Warisan Donya.


18 Áño 1963-pe, oiko ermáno Knorr oipota vaʼekue. 	 18 Taun 1963, sing dipéngini Sedulur Knorr kelakon.


Upévare haʼekuéra ni michĩmi ndodudái ojeporavo hague oho hag̃ua yvágape (elee 2 Corintios 1:21, 22; 5:5). 	 Tegesé, roh suci dadi ”jaminan” utawa bukti nèk wong-wong kuwi mbésuké urip ing swarga, ora ing bumi.—Wacanen 2 Korinta 1:21, 22; 5:5.


“Oĩ hetaiterei kópia yma guare ojejapo vaʼekue pe Nuevo Testaméntogui, ha umíva ohechauka porãiterei noñekambiái hague la heʼise vaʼekue pe téxto orihinálpe. Ndaipóri ni peteĩ ótro lívro ohupytýva chupe upévape” (The Books and the Parchments). “Umi ojepyʼapýva oimérõ g̃uarã oñekambiapa la Biblia heʼíva ikatu oĩ trankílo. 	 Kesalahan-kesalahan sing digawé karo para penyalin sing ora tliti, contoné huruf, tembung, utawa ukara sing salah, saiki luwih gampang dititèni lan didandani. ”Sakliyané Prajanjian Anyar, ora ana tulisan-tulisan kuna liyané sing isiné isa dibuktèkké bener.”—The Books and the Parchments.


Upéva oiko Sara oikuaágui ikatuha ojerovia upe opromete vaʼekuére chupe” (Hebreos 11:11). 	 (Ibrani 11:11) Sara ngerti nèk Yéhuwah isa nggenepi kabèh janjiné.


Haʼe voi pe rregálo tuichavéva jarresivi vaʼekue. 	 Tebusan kuwi hadiah saka Gusti Allah sing paling aji lan ora ana tandhingané.


Che ningo ahayhu chupekuéra haʼerõguáicha che família tee ha upéva chepytyvõ añeñandu porãve hag̃ua. 	 Aku ngerti nèk ajeg sesrawungan karo umaté Gusti Allah bakal nambani rasa lara atiku, lan sedulur-sedulur ing jemaat isa dadi keluargaku.


Pe palávra Gehena ningo ojepuru jepi ojeʼe hag̃ua peteĩ mbaʼe oñehundietemaha. 	 Ingsun bakal nyantosakaké, malah bakal mitulungi sira.”


Reikuaasevéramo mbaʼépa oikóta “umi ára pahápe”, ikatu rehecha pe kapítulo 9 oĩva ko lívrope ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab ”dina-dina wekasan”, deloken bab 9 buku iki, sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah


Oĩve informasión internétpe 	 Wacan Liyané Ing Internèt


Ko ermána norreaksionavaíri rupi, mokõivéva osegi oñoamíga. 	 Merga ibu kuwi tetep apikan karo sedulur wedok mau, wong loro kuwi isih tetep kekancan.


¿Mbaʼe mbaʼépa ojapo Jehová puévlo oñondivepa? 	 Apa sebabé gawéan nginjil kuwi bukti nèk awaké dhéwé rukun?


La Biblia heʼi voi: “Ndaipóri vaʼerã pende apytépe [...] avave ojapóva adivinasión, máhia, opredesíva mbaʼépa oikóta, ni pajeséro, ni peteĩ ojapóva malefísio, ni ohóva oporandu espiritístape térã peteĩ adivínope, ni ombaʼeporandúva umi omano vaʼekuépe. 	 Alkitab kandha, ”Ing antaramu aja ana kang . . . dadi juru tenung, juru pethèk, juru pétung, juru sikhir lan juru gendam, kang olah japa-mantra, kang njaluk katrangan marang arwah utawa marang roh memethèk, sarta kang neges marang wong mati.


¿Ha mbaʼére piko tekotevẽ raʼe Jesús hetaite ohasa asy? 	 Ning, apa sebabé Yésus kudu ngalami sengsara ndhisik sakdurungé séda kaya sing ditulis ing Injil?


Umi konsého oĩva la Bíbliape ningo ou ñande Apoharégui voi, upévare jaʼekuaa haʼeha peteĩ lívro ndaijojaháiva (2 Timoteo 3:16). Umi mbaʼe oĩva pype ikatu okambiaite hína nde rekove. 	 Alkitab kuwi dudu buku biyasa, merga isiné naséhat saka sing nggawé urip. (2 Timotéus 3:16) Mula, isiné Alkitab mesthi ana paédahé kanggo uripé awaké dhéwé.


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã jaipotáramo Ñandejára ñanderayhu? 	 Piyé tresnané Yéhuwah mbantu nresnani para sedulur?


Adán katu opensa vaʼekue ijehénte ha omano Enoc orekórõ guare 308 áño. 	 Adam mati wektu Hénokh umur 308 taun. Apa keluargané Adam sedhih banget merga tumindaké Adam sing mentingké kepentingané dhéwé?


Péro katuete javyʼave jaikuaa rupi jajapoha Ñandejára volunta, ha haʼe ovalora haguére umi mbaʼe jajapóva hesehápe (elee 1 Corintios 15:58). 	 Kuwi isa marahi bungah. (Wacanen 1 Korinta 15:58.)


Umi hénte osegírire umi konsého oĩva la Bíbliape, ikatu vaʼerãmoʼã kuri oevita koʼã provléma. 	 Kuwi sing ditindakké Sophia.


“Ajerure meme Jehovápe adesidi porã hag̃ua.” (Kwabena, oikóva Ghánape) 	 ”Aku ajeg ndonga marang Yéhuwah, njaluk tuntunané bèn isa nggawé keputusan sing bener.”—Kwabena, Ghana


“¡CHE HÍNA JEHOVÁ REMBIGUÁI!” 	 ”AKU IKI PELADÈNÉ GUSTI”


Ñañehaʼãmbaite vaʼerã jajogueraha porã ñande rapichándi. 	 Ngupayaa kanggo ngajèni, ngalem, lan nyemangati.


Katuete ojekuaáne raʼe Jesús rehe hory ha otrata porãha umi héntepe, upévare koʼýte oñemoag̃uise vaʼekue hese umi osufríva ha iprovléma hetáva (Mateo 11:28-30). 	 (Matéus 11:28-30) Sikapé Yésus kuwi nggawé kita yakin nèk wong-wong sing gelem sinau saka Yésus bakal ngrasa ayem.


Mba'éichapa 	 Kepiyé


Péro jahecháramo peteĩ ermáno ouha hembiapo vai ha oñedisiplina chupe, ikatu ñañedesanima ha ndajavyʼavéi. 	 Kuwi isa marahi jemaat dadi sedhih.


Pe amista ndojoguái peteĩ jóyape jaipurúva adornorãnte. 	 Iki dudu kaya vas kembang larang sing dinggo hiasan.


Koʼág̃arupi noñepermitíri oñemenda oñohéntere, péro ñanemanduʼa vaʼerã upe épokape idiferénte hague. 	 Ning, jaman semana, manungsa isih cedhak karo jamané Adam lan Kawa sing mauné sampurna.


MANDUʼARÃ 	 SEKSI-SEKSI YÉHUWAH JAMAN MBIYÈN


Koʼã mbaʼe chepytyvõ asegi hag̃ua aservi Jehovápe vyʼapópe”. 	 Yéhuwah nyedhiyakké tebusan, bèn manungsa urip seneng.


Apóstol Pablo oñeʼẽ hína kuri upévare heʼírõ guare: “[Jehová omopuʼã] Crístope omanóva apytégui ha omboguapy chupe ideréchape yvágape. Omoĩ chupe yvateve opaichagua goviérno, autorida, mburuvicha ha opa téragui, ha ndahaʼéi ko tiémpopente, síno avei amo gotyove” (Efesios 1:20, 21). 	 Rasul Paulus nulis bab kuwi, ”[Yéhuwah] ngwungokaké [Yésus] saka antarané wong mati lan nglenggahaké ing swarga ana ing sisih tengené, banget anggoné ngungkuli luhuré sakèhing pamaréntah lan panguwasa sarta pamisésa tuwin karajan lan sadhéngaha jeneng kang kena sinebut, ora ngamungaké ana ing donya iki baé, nanging uga ing jaman kang bakal kalakon.”—Éfesus 1:20, 21


Lili heta oiko hese, péro Carol siémpre ojekeha. Ha sapyʼánte ijetuʼu chupe ojogueraha porã hag̃ua hendive. 	 Contoné, dhèwèké ngeterké Karti lunga ing endi-endi, ngéwangi blanja, lan mbantu liyané.


Tiémpo riremínte ahechakuaáma avyʼaveha predikasiónpe”. 	 Saiki, Daniel dadi pinituwané wilayah lan nduwé bojo sing nresnani Yéhuwah.


Haʼe heʼi: “Aime segúra ahecha jeytaha che membýpe. 	 Sophia kandha, ”Aku mbayangké ketemu manèh karo anakku, kaya-kaya wis janjian ing wektu sing wis ditemtokké karo Gusti Allah.


13 Jehová oipota umi ména ha tembireko oñopytyvõ ha oĩ unído. 	 13 Piyé carané wong bebojoan isa nyambut gawé bebarengan?


Omombeʼu Josef Mutke 	 Pengalamané Josef Mutke


Hiʼarive ni nokomprovái oimépa siérto la ojeʼéva, térãpa operhudikáta ótra persónape. 	 Mbokmenawa merga wong kuwi péngin digatèkké, lan dadi wong sing ngerti dhisik dhéwé.


Koʼág̃arupi ijakásoma umichagua persóna, péro ñande jasegi vaʼerã iñehémplo. 	 Kuwi sipat sing isa ditiru saka Ribkah sing isih enom lan apikan.


Péro peteĩ mbaʼe iñimportantetereíva ñande añoite jaguerekóva haʼe hína pe kapasida ñamombaʼeguasu hag̃ua Ñandejárape. 	 Kuwi sing mbédakké manungsa saka ciptaan-ciptaan liyané ing bumi.


Ásiape, peteĩ ermána hérava Rhonna heʼi ñañehaʼãmbaite vaʼerãha jahecha hag̃ua mbaʼéichapa Jehová ñanepytyvõ. 	 Rona, sedulur wédok saka Asia, kandha nèk awaké dhéwé kudu mikirké carané Yéhuwah mbantu ing urip saben dina.


PURAHÉI: 94, 134 	 LAGU: 40, 55


¿Ndépa rehechakuaa oĩha heta hénte opensáva ijehénte, iplatarayhúva ha oñembotuicháva? 	 Apa panjenengan ngrasa nèk wong-wong saiki padha mikirké kepentingané dhéwé, mburu bandha, lan sombong?


Hardín de Edénpe, haʼe omanda kuri Adánpe ombohéra hag̃ua entéro animalkuérape. 	 Ing taman Éden, Yéhuwah maringi tugas Adam, yaiku kon njenengi kéwan-kéwan.


Haʼe omyesakã heta mbaʼe iñimportánteva, péro upearã oipuru umi palávra isensíllova. 	 Contoné, Yésus péngin njamin para muridé bèn ora nguwatirké apa sing arep dipangan saben dinané.


Ha pe ótro katu ohechauka mbaʼéichapa ojotrata vaʼerã umi kristiáno. 	 Loro, bab tumindaké wong Kristen marang siji lan sijiné.


David itujáramo jepe ha oĩ heta ojukaséva chupe, Husai odesidi oapoja chupe, pórke oikuaa Jehová omoĩ hague Davídpe ogoverna hag̃ua. 	 Senajan Dawud wis tuwa lan akèh sing arep matèni, Husai tetep setya karo Dawud, merga Yéhuwah sing milih Dawud dadi raja.


Upévare Ñandejára ojevale umi visiónre oexplika hag̃ua umi mbaʼe oĩva yvágape ñande ñantende hag̃uáicha. 	 Artikel sakbanjuré bakal ngrembug ayat-ayat Alkitab sing nyritakké apa sing isa didelok karo wong-wong sing éntuk wahyu.


11. a) ¿Mbaʼépa jajapóta avei jahayhúramo Jehová ha Jesúspe? b) ¿Mbaʼéichapa ikatu ñaporopytyvõ ñane kongregasiónpe? 	 11. (a) Piyé rasa tresna marang Yéhuwah lan Yésus isa mbantu ing gawéan nginjil? (b) Piyé rasa tresna isa mbantu liyané ing jemaat?


Péro Lamec orekórõ guare 100 áño rasami omano vaʼekue ijavuélo Enoc. 	 Metusalakh nduwé anak sing jenengé Lamèkh, sing urip bebarengan karo Hénokh luwih saka satus taun.


¡Namanoseieterei vaʼekue! 	 Aku ora péngin mati.


Yma akyhyjeterei vaʼekue Ñandejáragui, pórke apensa haʼe omondoha umi héntepe pe infiérnope osufri hag̃ua. 	 Aku seneng banget isa ngerti nèk neraka kuwi ora tau diwulangké ing Alkitab.


Áño 1990-pe rodesidi roservitaha Ñandejárape, rojevautisa ha oiko orehegui testígo de Jehová.” 	 Aku lan bojoku sinau nèk Yéhuwah* sengit karo tumindak ora jujur, dadi kabèh kuwi tak owahi.


Ha segundo, ohechakuaa vaʼerã mbaʼéichapa oipytyvõ chupe. 	 Saka sinau lan pengalaman.


ÑANDEJÁRA NDOIPOTÁI AVAVE OMANO. 	 Yéhuwah kuwi sing nggawé urip.


Pe marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore ningo ñanembovyʼaiterei, pórke Jehová opromete ñandéve koʼẽrõitéma ohunditaha ko múndo aña ha omoĩtaha peteĩ paraíso. 	 Kok isa? Merga Yéhuwah wis janji nèk Kratoné bakal nyingkirké kabèh sing jahat lan nggawé bumi dadi pirdus.


Emañamína mbaʼépa heʼi vaʼekue proféta Miqueas: 	 Ning, panjenengan isih nduwé pilihan kanggo nemtokké masa depané panjenengan dhéwé lan keluarga.


¿Ikatúpa jaikuaa mbaʼéichapa pe yvága? 	 Swarga Kuwi Kaya Apa?


MARTA HEMBIAPOITEREI 	 MARTA SIBUK DHÉWÉ


18. a) ¿Mbaʼépa oiko 1914 guive? b) ¿Mbaʼépa jahecháta pe artíkulo oúvape? 	 18. (a) Bar taun 1914 ana kedadéan apa? (b) Apa sing bakal dirembug minggu ngarep?


Techaukaha pyahu 	 Tetenger anyar


Abrahán ha Sara ndohechagaʼúi kuri umi mbaʼe oheja vaʼekue. Haʼekuéra ikatu kuri opensa meme umívare ha oho jey ivállepe, péro ojapórire upéva, operdéta kuri umi mbaʼe porãite Jehová opromete vaʼekue chupekuéra. 	 Banjur, Sara lan Abraham bakal kélangan hak istiméwa sing luar biasa saka Yéhuwah lan ora isa dadi tuladha iman sing kuwat kanggo jutaan wong.


Oñeʼẽvo peteĩ puévlo yma guarére hérava Efraín, Ñandejára heʼi: “Efraingua hína chéve g̃uarã peteĩ che raʼy ahayhúva, haʼe upe che raʼy ahayhuvéva [...]. 	 PanggalihingSun trenyuh, ora kena ora Ingsun mesthi bakal paring piwelas.”


14 La Biblia heʼi porã ndovaleiha ñamenda peteĩ persóna ndoservírivare Jehovápe (2 Cor. 6:14). 	 14 Alkitab kandha nèk awaké dhéwé ora éntuk nduwé bojo sing dudu Seksi Yéhuwah.


Oiméne David ohendu enterovénte oñeʼẽha peteĩ soldádore oĩva ikontrariokuéra apytépe. 	 Terus-terusan Dawud krungu para prajurit kuwi nyebut jenengé wong lanang.


Jesús katuete ifísiko porãne raʼe ha ikatu oime avei ojogua umi judíope pórke isy María judía vaʼekue. 	 Yésus kuwi nduwé bréwok kaya umumé wong Yahudi, béda karo wong Romawi.


¿Mbaʼére piko upéicharõ ndaikatumoʼãi Goliat ijyvateve 20 sentímetrorupi? 	 Mula, apa ora wajar nèk Goliat luwih dhuwur 15 sèntimèter utawa luwih?


Ikatu rehendu umíva rehokuévo nde travahohápe, rejaojohéivo térã rejapo jave ótra kósa natekotevẽihápe reñekonsentraiterei. 	 Akèh wong seneng ngrungokké rekaman Alkitab wektu lagi numpak kendaraan umum, nindakké gawéan omah, utawa kagiyatan liyané.


MBAʼÉICHAPA ÑANEPYTYVÕ UMI ÁNHEL 	 CARANÉ MALAÉKAT MBANTU PANJENENGAN


15 Pe predikasión rupive oñekumpli avei Ñandejára volunta. 	 15 Kok isa gawéan nginjil ana hubungané karo tujuané Yéhuwah kanggo manungsa?


La Biblia oñeʼẽ umi yvypóra ha anhelkuéra idiómare, upéva ohechauka umi ánhel ikatuha oñeʼẽ ha orekoha peteĩ idióma. 	 Alkitab nyritakké bab ”basané manungsa lan malaékat”. Dadi, makhluk roh kuwi nduwé basa lan isa omong-omongan.


Avei jahayhu Jehovápe ha ñaneñeʼẽrendu chupe. Upévare haʼe omeʼẽ ñandéve ijespíritu sánto. 	 Lan sing paling penting, merga awaké dhéwé nresnani Yéhuwah lan manut karo préntahé, uga merga Yéhuwah wis maringi kekuwatané sing paling ampuh yaiku roh suciné.


13 Heta tiémpo Ezequías omano rire, oiko kuri Israélpe peteĩ kuñataĩ hérava María. 	 13 Suwé sakwisé jamané Hizkia, wong wédok enom sing andhap asor, sing jenengé Maryam, kekancan karo Yéhuwah lan dikèki tugas kusus.


Péro Miqueas 5:2-pe ‘ohlam ndeʼiséi peteĩ tiémpo núnka noñepyrũiva ni ndopáiva, síno peteĩ tiémpo oñepyrũ vaʼekue. 	 Kerep ana tembung Ibrani lan Yunani sing diterjemahké ”winih”, sing ana hubungané karo wong tani lan maksudé isa ”keturunan”.


Upéi añeʼẽ porã hendive ha aexplika chupe mbaʼérepa iñamávle vaʼerã mamándi. 	 Banjur, dhèwèké nerangké karo bojoné alesané kudu apikan karo ibuké Ken.


Ñande ha ñane familiakuéra tekotevẽterei avei ñañembyaty meme Ñandejára puévlondi. Péicha jahechauka ñaimesetereiha Ñandejára rógape ha ñamombaʼeha upéva (Salmo 26:8, 12). 	 (Jabur 84:2-4) Apa awaké dhéwé kabèh lan cah-cah enom, uga ngajèni lan ajeg teka ing pakumpulan ibadah bareng karo umaté Yéhuwah?—Jabur 26:8, 12.


Ko'ág̃a nahániri 	 Ora saiki


(Ehecha pe rrekuádro hérava: “La Biblia heʼíma vaʼekue heta mbaʼe ojedeskuvri mboyve jepe umíva”). 	 Alkitab uga nduduhké bab-bab sing bakal kelakon.—Deloken kothak ”Ketinggalan Jaman Apa Ora?”


¿Oho vaʼerãpa umi kristiáno peteĩ santuáriope oadora hag̃ua Ñandejárape? 	 Lan sing paling penting, apa wong Kristen perlu ngibadah ing kono?


“Jajepyʼapýkena ojuehe ñande pyʼaite guive, ha ñañomokyreʼỹ japorohayhu ha jajapo hag̃ua iporãva. 	 ”Mara padha engon-ingengon, supaya padha atag-ingatag ing katresnan lan ing panggawé utama. Kita aja ngedohi pakumpulan-pakumpulan pangibadah kita.”


Péicha Jehová osalva ipuévlope ha ohechauka haʼeha “peteĩ gerréro oñorairõkuaaitereíva” (Éxodo 15:3, 4, NM). 	 (Jabur 136:15) Yéhuwah kebukti dadi ”prawira ing perang” kanggo umaté.—Pangentasan 15:3, 4.


Koʼág̃arupi jahechakuaa umi yvypóra orekoha la kapasida ohundipaite hag̃ua ko yvy ha oĩva guive pype. 	 Malah, manungsa saiki sakjané nduwé kemampuan kanggo nyirnakké kabèh manungsa ing bumi.


Haʼe heʼi: “Añemboʼe jave Jehovápe nañeñanduvéima cheaño. 	 Dhèwèké kandha, ”Wektu aku ndonga, aku ora krasa dhèwèkan manèh.


5 ¿Mbaʼépa heʼise peteĩ persóna iñakãguapymaha? 	 5 Apa maksudé diwasa?


Oñekambia herakuéra. 	 Dudu jenengé asli.


Upéi, heta áño ohaʼarõ rire hikuái, og̃uahẽ sapyʼa pe tiémpo Ñandejára osalva hag̃ua chupekuéra umi ehípsiogui (Éxodo 3:7-10). 	 Akhiré Gusti Allah pancèn nulungi. (Pangentasan 3:7-10) Alkitab kandha nèk Gusti Allah dhéwé sing perang nglawan wong Mesir.


Upéi che rembireko ha che rojedivorsia, ha ahechakuaa desastreteha la che rekove. 	 Banjur, aku ndonga marang Yéhuwah nyritakké isiné atiku.


14 Heta persóna iñañáva oñehaʼãmbaite kuri ani hag̃ua la Biblia og̃uahẽ umi héntepe. 	 14 Senajan ana sing péngin nyingkirké, Alkitab wis diterjemahké luwih saka 2.800 basa.


13 Jesús ohechauka ñandéve iñehémplo rupive mbaʼéichapa jahayhu vaʼerã ñande rapichakuérape. 	 13 Tuladhané Yésus nduduhké carané nresnani liyané.


Sapyʼánte mama osẽma ógagui, péro papa osegi chupe oñekãrama ijyváre ha ogueru jey chupe ógape. 	 Kadhang kala, wektu mangkat menyang pakumpulan ibadah, ibuku digèrèd-gèrèd bapakku kon mulih.


Por ehémplo, Ezequías túa hérava Acaz, haʼe vaʼekue peteĩ rréi iñañaitereíva. 	 Raja Akhas, bapaké Hizkia, kuwi jahat.


¿Mbaʼéichapa Jesús ehémplo ñanepytyvõ jaikuaa hag̃ua mbaʼépa ikatu jaʼe? 	 ngomongé nyenengké?


Ha ikatu voi hasy ñandéve ñanepasiénsia hag̃ua jaipota jave oiko peteĩ mbaʼe ñahaʼarõitereíva. 	 Apa sing isa disinaoni saka imané Sara kuwi? ’KULA DIPUN GANJAR GABUG DÉNING YÉHUWAH’


Eñongatu ta'ãnga 	 Simpen Gambar


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã koʼág̃ama og̃uahẽ mboyve pe jehasa asy guasu? 	 Apa sing dibutuhké sakdurungé sengsara gedhé? 8 Sengsara gedhé bakal dialami manungsa ora suwé manèh.


Péro, ¿mbaʼérepa jahayhu vaʼerã chupe? 	 Ning, apa sebabé kita milih nresnani Gusti Allah?


Avei pe predikasión chepytyvõ cheumílde hag̃ua ha ikatu hag̃uáicha ajerovia Jehováre ha che ermanokuérare”. 	 Gawéan nginjil mbantu aku tetep andhap asor, uga kesempatanku kanggo percaya marang Yéhuwah lan para sedulur.”


KOʼẼRÕITE OPÁTA ENTÉRO MBAʼE VAI 	 SING JAHAT BAKAL DISINGKIRKÉ


“Amombeʼu la che pekádo, ha namokañyvéi la ajapo vaʼekue.” 	 Alkitab nduduhké nèk awaké dhéwé isa ndonga bab apa waé, klebu:


EHECHAUKA REHAYHUHA CHUPEKUÉRA 	 KUDU NRESNANI


Ojekalkula voi káda áño oĩha amo 3 millónrupi mitã omanóva ñembyahýigui. 	 Saben taun kira-kira ana telung juta anak sing mati merga kelaparan.


Upéva káusare haʼe ndaikatuvéima oiko pára siémpre (Génesis 3:1-6). 	 (Purwaning Dumadi 3:1-6) Akibat saka tumindaké Adam isih kudu dirasakké nganti saiki.


¿Mbaʼéichapa Jesús ohechauka umi ijapóstolpe haʼeha iñamígo? 	 Kok para rasulé Yésus ngerti nèk dianggep kanca karo Yésus?


Jahechamína mbaʼe konséhopa omeʼẽ la Biblia ko témare. 	 Apa panjenengan wis tau diapusi karo kanca sing panjenengan tresnani?


Upéva ñanepytyvõta jasegi hag̃ua iñehémplo (2 Cor. 3:18). 	 (2 Kr. 3:18) Awaké dhéwé isa terus sinau luwih akèh lan niru Yéhuwah saklawasé.


Iñimportánte jaikuaa mbaʼéichapa la Biblia og̃uahẽ ñandéve 3 	 Perjuangan sing Nggumunké 3


Péro, ¿mbaʼépa oikóta algún día ojeproivíramo ñandehegui jareko la Biblia?* Vuéno, ikatu ojepeʼa ñandehegui ñande Biblia, péro avave ndaikatúi oipeʼa ñane akãgui umi téxto vívliko, ni umi kántiko ñaaprende vaʼekue de memória (Hech. 16:25). 	 Ning, piyé nèk mengko awaké dhéwé ora éntuk nduwé Alkitab?* (Deloken katrangan ing ngisor.) Senajan ngono, awaké dhéwé tetep isa ngéling-éling isiné Alkitab, klebu ayat sing disenengi utawa lagu pamuji.


¿Mbaʼe moméntopepa opyta porãve ndéve rejepyʼamongeta hag̃ua? 	 Piyé carané ngatur wektu bèn isa mikir tenanan?


Jehová voi ningo ombohéra kuri Sárape “Prinsésa”, upéicharõ jepe Sara nohaʼarõi oñemombaʼeguasu chupe upe haguére. 	 Sara ora péngin diajèni kayadéné bangsawan, senajan dhèwèké disebut ”Ibuké Para Raja” karo Yéhuwah.


¿Mbaʼéichapa jahechauka ñaimeha unído ñamombeʼúvo pe marandu porã? 	 Apa sebabé gawéan nginjil kuwi bukti nèk awaké dhéwé rukun?


Tamil 	 Basa Tamil


Avei Ñandejára mensáhe osegi ojekuaa opárupi, pórke umi hudío ha kristianokuéra ojapo heta kópia la Bíbliagui, ha koʼã kópiagui ojetradusi heta idiómape. 	 Tulisan-tulisan sing diturun iki diterjemahké ing basa werna-werna.


Ñandejára ndahaʼéi peteĩ mistério, haʼe oipota jaikuaa chupe (Hechos 17:27). 	 Gusti Allah ora angèl dikenal, ning malah péngin dicedhaki.—Lelakoné Para Rasul 17:27.


Upévare Judas otraisionárõ guare Jesúspe, ohetũ vaʼekue chupe ikatu hag̃uáicha umi hénte opilla mavaitévapa raʼe Jesús (Marcos 14:44, 45). 	 Yudas, sing ngiyanati Yésus, kudu ngambung Yésus bèn isa dadi ”tandha” kanggo gerombolan wong.—Markus 14:44, 45.


Avei pe mitãkariaʼy oñepyrũ ostudia la Biblia heʼi haguéicha chupe Alexandra. 	 Wong Cina kuwi uga nuruti sarané Alexandra lan mulai sinau Alkitab.


Pe Anuario de 1940 omombeʼu oĩramo jepe umi oñemoĩva ermanokuérare, áño 1939 haʼe hague “pe áño iporãvéva ikatu hag̃uáicha ojeservi pe Mburuvicha Tuichavévape ha ojekuaauka hag̃ua héra”. 	 Yearbook 1940 nglaporké, nèk taun 1939 ing Brasil kuwi ”wektu sing paling apik kanggo ngluhurké Yéhuwah lan jenengé, senajan ana alangan”.


6 ¿Mbaʼéichapa la Biblia ikatu nepytyvõ? 	 6 Apa Paédahé Alkitab kanggo Urip Kita?


Péro ñande jajapo vaʼerã avei ñande párte Ñandejára ñanekonsola hag̃ua. 	 Nabi Amos takon, ”Apa ana wong loro kang mlaku bebarengan, manawa durung sarembug?”


Péro upe mboyve Ñandejára ohechauka vaʼekue Enócpe oguerohoryha chupe” (Hebreos 11:5). 	 (Ibrani 11:5) Apa maksudé Paulus wektu kandha ”kapulung supaya ora ngalami mati”?


Eikũmby he'iséva 	 Ngertèni kontèks


Umi opensáva péicha, ndorekói fe ha nontendéi mbaʼéichapa opensa umi persóna orekóva fe (1 Cor. 2:14-16). 	 (1 Kr. 2:14-16) Abraham ora mung waton manut karo Yéhuwah, ning kuwi kabèh wis dipikirké tenanan.


Umi kuña ojerovia mbarete vaʼekue 	 Wong-wong wédok sing setya


Péro koʼã tuku ndoʼúi umi yvyramáta rogue ni umi plánta, síno oataka umi persóna ndoguerekóivape “Ñandejára séllo isyváre” (Apoc. 9:1-4). 	 (Wy. 9:1-4) Yokanan ngerti nèk walang-walang mau isa ngrusak apa waé, kaya sing kedadéan ing Mesir wektu jamané Musa.


Mbeguekatúpe ambyaty ahávo umi puvlikasión vívlika ha ajapo che vivliotekarã ógape. 	 Aku éntuk akèh tugas ing jemaat, lan aku nduwé akèh buku-bukuné Seksi Yéhuwah.


Ndaikatumoʼãi javyʼa jaservívo Jehovápe, jaikóramo jahupytyse opa mbaʼe oikuaveʼẽva ko múndo. 	 ALESANÉ NGABDI KANTHI BUNGAH


Haʼekuéra oiporavo vaʼerã pe jeikove. 	 Kudu ’nresnani Gusti Allah, ngrungokaké marang pangandikané sarta rumaket marang Panjenengané’.


¿Mbaʼépa oipytyvõ Abrahánpe ojerovia hag̃ua Jehováre ipyʼaite guive? 	 Piyé pengalamané Abraham isa mbantu nguwatké imané?


¿Mbaʼérepa Abrahán ovyʼaitereíta orresusita rire pe paraísope? 	 Berkah apa sing bakal dirasakké Abraham ing Pirdus?


Ñande jadesidíramo jaservi Jehovápe ha jajerovia hese ojapo haguéicha David, mbaʼeveichagua provléma ndaipuʼakamoʼãi ñanderehe. 	 Kaya Dawud, nèk awaké dhéwé nduwé iman lan nyembah marang Yéhuwah, ora bakal ana tantangan lan masalah sing isa nggawé cilik ati.


¿Mbaʼéichapa ikatu jaikuaa mbaʼéichapa rakaʼe haʼe? 	 Piyé kita isa ngerti Yésus sing saktenané?


Añetehápe Jehová hína pe okuida porãvétava nderehe. 	 Gusti Allah Yéhuwah bener-bener dadi Pribadi sing ngopèni kita kabèh.


Itúa oñepyrũrõ guare naiñeʼẽrenduvéi, Jonatán ojapo peteĩ mbaʼe ohechaukáva ojeroviaha ipyʼaite guive Jehováre (1 Sam. 13:13, 14). 	 (1 Sa. 13:13, 14) Wektu kuwi, prajurit Filisti nggunakké 30.000 kréta perang nyerang bangsa Israèl.* Prajurité Saul mung 600, lan mung Saul lan Yonatan sing nggawa senjata.


Pe yvytu oipeju oipejuseha gotyo, nde rehendu hyapu, péro ndereikuaái moõguipa ou ni moõpa oho. 	 Menyang ngendi mididé angin iku miturut ing sakarepé, lan kowé krungu sumiyuté, nanging ora sumurup pinangkané lan parané.


Normálmente la Biblia ojedividi en dos párte, pe primera pártepe oĩ 39 lívro oguerekóva “Ñandejára marandukuéra” (Romanos 3:2). 	 Alkitab kuwi ana rong bagéan.


Una semána upe rire, haʼe omeʼẽ chéve iteléfono número, ha heʼi: “Ehenói Chínape”. 	 Aku njawab, ”Aku ora kenal sapa-sapa ing Cina.” Ning, dhèwèké meksa, dadi aku gelem ngomong nganggo HP kuwi.


Upéicha rupi, ou ipochyeterei hese hikuái. 	 Ibuné kandha nèk ora sudi ketemu manèh karo Alice.


Oñepyrũ guive ojapo ipárte oñepyrũ avei hasẽséma, péro noñentregái, oho hese otermina peve”. 	 Ning, dhèwèké tetep péngin ceramah, dadi ceramahé karo nangis.”


Ehecha avei Daniel 2:44 ha Mateo 6:9, 10. 	 Deloken uga Dhanièl 2:44; Matéus 6:9, 10.


Jesús tiémpope umi omoakãva umi hudío rrelihión ndaikatúi vaʼekue oñemoĩ de akuérdo oñeʼẽ jave pe divórsiore. 	 Ing abad 1 M, pegatan dadi bab sing dipermasalahké ing antarané para pemimpin agama.


Upévare Jehová, ijespíritu sánto rupive omomýi Páblope oskrivi hag̃ua umi kristiánope pe kárta hérava Hebreos. 	 Mula, Yéhuwah nuntun Paulus nulis surat kanggo para sedulur.


¿Mbaʼéichapa la Biblia ikatu nepytyvõ? 	 Apa Paédahé Alkitab kanggo Urip Kita?


Koʼag̃aite peve oĩ gueteri umi dokuménto ojejapo vaʼekue ñaiʼũgui orekóva Tatenai réra, provávlemente peteĩ archívo familiár. 	 Ana tulisan-tulisan sing ditatah ing watu, sing nyebutké jenengé Tatnai, sing isih ana nganti saiki merga disimpen karo keluargané Tatnai.


Péicha ne família ohecháta rejeroviaha Jehováre ha osegíta ne ehémplo. 	 Kuwi bakal ditiru karo dhèwèké.


Haʼekuéra ojepyʼapyetereírõ jepe, ohechauka ojeroviaha Ñandejárare ha oheja opa mbaʼe ipópe. 	 Malah wektu éntuk masalah sing abot banget, wong tuwaku pasrah marang Yéhuwah.


Oĩ peteĩ “rrelihión añetetéva ha ipotĩva” Ñandejára renondépe (Santiago 1:27, Buenas Nuevas para el Paraguay). Upéicharõ pe rrelihión añetetéva ou Ñandejáragui. 	 Ana ”pangibadah kang murni sarta tanpa cacad . . . ing ngarsaning Allah, Rama kita”. (Yakobus 1:27) Agama sing sejati, utawa bener, kuwi asalé saka Gusti Allah.


IJETUʼÚRAMO ÑANDÉVE ÑAKUMPLI ÑAPROMETE VAʼEKUE 	 WEKTU ANGÈL NETEPI JANJI


Salmo 84 oskrivi vaʼekue peteĩva umi Coré raʼykuéra. 	 Sing nulis Jabur 84 kuwi salah siji anaké Korah.


HA AVEi 	 BAB LIYANÉ


Apéndise B 	 Katrangan B:


Umi mbaʼe aaprende vaʼekue chepytyvõ isentído hag̃ua la che rekove ha anivéma hag̃ua ajepyʼapyeterei ñane renonderãre. 	 Ning, sakbanjuré kuwi, uripku malih merga ngetrapké wulangané Alkitab. Aku saiki dadi nduwé tujuan urip lan ora kuwatir manèh bab urip sukmbèn.


Upe tiémpope Lutero opuʼã vaʼekue pe Iglésiare, ha umi teólogo heʼi umi mbaʼe Lefèvre oskrivíva apytépe oĩha párte “oapojáva Lutérope”. 	 Para téolog kuwi uga ngelokké tulisan liyané sing dianggep ”ndhukung Luther, wong sing nglawan gréja”.


Ha koʼã mbaʼe jaikuaaukáta avei umi oikove jeývape. 	 Nèk kabèh wong klebu sing diuripké manèh gelem sinau kitab-kitab kuwi, wong-wong mau bakal ngerti pikiran lan kersané Gusti Allah.


14 Pe predikasión ñanepytyvõ avei jehechakuaa hag̃ua jarekoha Ñandejára espíritu sánto. 	 14 Nginjil uga mbantu awaké dhéwé luwih yakin nèk roh suci mbantu.


Peteĩva umi konsého jatopa Proverbios 18:13-pe. 	 Salah siji pathokané ana ing Wulang Bebasan 18:13, ”Manawa wong mangsuli sadurungé ngrungokaké, iku bodho sarta cacad.”


Upéicharõ, umi hénte ñandetrata vaírõ jepe, ñande ñaneumílde ha jasegi ko konsého: “Ani pemyengovia ivaíva, ivaívape; ni pejaʼo umi pendejaʼóvape. 	 Nalika nandhang sangsara ora ngancam, nanging sumarah marang Panjenengané kang ngadili kanthi adil”. Malah, Yésus percaya marang Yéhuwah.


Pe primer artíkulope ñañeʼẽta Abrahán rehe, ha pe segúndope katu Rut, Ezequías ha Maríare, haʼe vaʼekue Jesús sy. 	 Ing wulangan sing sepisanan, bakal dirembug contoné Abraham. Sing kepindho, bakal dirembug contoné Rut, Yéheskièl, lan Maryam, ibuké Yésus.


Umi arkeólogo otopa pruéva ohechaukáva umi poguasukuéra Egiptogua osekuestrámi hague umi kuña omendávape ha upéi ojuka la iménape. 	 Bukti arkéologi uga nduduhké nèk para panguwasa Mesir pancèn wis biasa matèni wong lanang lan ngrampas bojoné.


Ko yvy oprodusi porãitereíta ha ohupytýta enterovetépe. 	 Bakal ana cukup panganan kanggo kabèh wong.


Ha oiméramo ojodiskuti raʼe pe ihéntendi omano mboyvemi, koʼýte ikatu opensa orekoha la kúlpa. 	 Uga isa rumangsa salah merga padu karo wong kuwi sakdurungé dhèwèké mati.


¿Mbaʼérepa Jesús noipytyvõi pe kuimbaʼépe? 	 11 Wektu Yésus mulang para muridé, ana wong lanang sing nyela lan kandha, ”Guru, Paduka mugi karsaa ndhawuhi sadhèrèk kawula, supados andum warisan kaliyan kawula.”


David katu nopermitíri chupe ojuka Saúlpe, pórke oikuaa porã opyta vaitaha Jehová renondépe (1 Sam. 26:8-11, NM). 	 (1 Sa. 26:8-11) Mula, nèk mutuské arep setya karo sapa, kudu mikirké dhisik pathokané Alkitab.


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã ñamombarete hag̃ua ñane matrimónio, ñane ména térã ñane rembireko ndahaʼéiramo jepe Testígo? 	 Apa sing isa ditindakké bèn urip bebojoan tetep rukun, senajan bojoné dudu Seksi Yéhuwah?


Pe versíkulo 44-pe katu omombeʼu ñandéve mbaʼépa oikóta upe rire: 	 Banjur, ayat 44 njelaské apa sing bakal kedadéan mbésuk:


Añetehápe heta mbaʼe porã jahupyty ñanembaʼeporãramo. 	 Luwih akèh wong sing loma, paédahé uga dadi luwih akèh.


Ñandejára opromete oipeʼataha pe sufrimiénto ha inhustísia, ha ombopyahutaha opa mbaʼe (Apocalipsis 21:4, 5). 	 Gusti Allah janji arep nyirnakké kasusahan lan kahanan sing ora adil, sarta nggawé ’samubarang kabèh dadi anyar’.—Wahyu 21:4, 5.


María ndodudái Jehová oñangarekotaha hese. 	 Maryam percaya nèk Yéhuwah bakal ngopèni lan ngayomi.


Upévare Jesús omyesakã chupekuéra moõpa oñepyrũ pe pekádo. 	 Yésus kandha, ”Sing sapa mandeng wong wadon kalawan nduwèni krenteg marang dhèwèké, iku wus laku jina sajroning atiné.


¿Mbaʼépa reaprende ko artíkulope? 	 Apa gunané wulangan iki kanggomu?


¿Mbaʼéichapa ñande ikatu jahechakuaa Jehová oipytyvõha isiervokuérape? 	 Apa buktiné nèk awaké dhéwé isa ndelok kwasané Yéhuwah saiki?


Upéicharõ jepe, Ñandejára ñanderayhueterei ha ombou Itaʼýra “omano [hag̃ua] opavave rehehápe” (Heb. 2:9). 	 (Ib. 2:9) Paédahé kurban tebusan Yésus pancèn gedhé, merga isa nyingkirké pati saklawasé.


Haʼekuéra núnka ndachekorrehíri pochýre. 	 Elaine kandha, ”Aku ora tau disenèni pas wong tuwaku nesu, lan mesthi dikandhani alesané aku disenèni.”


Oreko peteĩ párte oñemoĩha pe ita, ha upégui osẽ umi mokõi isã. 	 Kuwi senjata sing kerep digunakké wong sing angon wedhus.


Upéva heʼise jaiporavo porãramo mbaʼe moméntopepa jaʼéta peteĩ mbaʼe, ikatuha omoñeñandu porã peteĩ persónape. 	 Semono uga tumindaké kita. Nèk kita mènèhi hadiah ing wektu sing cocog, wong sing nampa bakal dadi seneng.


[2] (párrafo 15) Hechos 2:33 heʼi Jesús omeʼẽha pe espíritu sánto umi kristiáno ohótavape yvágape, péro Jehová hína la oiporavóva chupekuéra. 	 [2] (paragraf 15) Senajan Lelakoné Para Rasul 2:33 nduduhké nèk Yésus mèlu tumindak wektu ana sing dipilih, Yéhuwah dhéwé sing milih wong kuwi.


Por un tiémpo aiko che chíko Tónyndi. 	 Aku manggon karo pacarku sing jenengé Tony.


Peteĩ kaʼarúpe, Rebeca omyenyhẽ rire ikambuchi, peteĩ karai tujami odipara ohug̃uaitĩ chupe ha heʼi: “Emeʼẽmína chéve michĩmi nde y ne kambuchígui hayʼu hag̃ua”. 	 Soré kuwi, sakwisé ngisi genthong ciliké, ana bapak tuwa nemoni Ribkah. Bapak kuwi kandha, ”Aku wènèhana ngombé banyu ing junmu [genthong cilikmu] iku sathithik baé!” Jalukané sepélé lan carané sopan.


¿Heʼisépa upéva peteĩ persóna oipytyvõva umi imboriahúvape nomanomoʼãiha arakaʼeve? Nahániri. 	 (Ms. 41:2, 3) Kuwi dudu tegesé nèk wong-wong sing nggatèkké marang wong ringkih kuwi, wong sing ora isa mati.


Koʼã mbaʼe oñeanalisáta umi mbohapy artíkulo oúvape. 	 Artikel-artikel sakbanjuré bakal ngrembug telung bab kuwi.


20 Jasegíramo umi instruksión “ojehaíva umi lívrope”, ha jasegíramo ñaneñeʼẽrendu pe última pruévape, Jehová ohejaitétama ñande réra ‘pe lívro jeikove reheguápe’. 	 20 Nèk manut kabèh tuntunan sing ”katulis ing kitab-kitab,” lan tetep setya wektu Iblis diculké manèh sakwisé dipenjara, jenengé awaké dhéwé bakal ditulis ing ”kitabing kauripan”.


Sapyʼánte Jehová omanda vaʼekue umi ánhelpe oipytyvõ hag̃ua umi kristiáno ypykuépe. 	 Kadhang kala, malaékat campur tangan kanggo ndhukung kagiyatan ing jemaat Kristen abad kapisan kanggo nindakké kersané Yéhuwah.


Ohasáramo jepe heta mbaʼe ijetuʼúva osegi opredika hikuái, pórke ohayhu hapichakuérape ha pe espíritu sánto oipytyvõ chupekuéra. 	 Merga nresnani wong liya lan dibantu roh suciné Gusti Allah, wong-wong kuwi isa martakké Injil senajan ngalami kasusahan.


Péro oñehesaʼỹijo rire umi téxto oĩháme ko fráse, ojetopa heta vése oñeñeʼẽha kuñáre. 	 Ning, ana tembung lanang sing maksudé wong lanang lan wédok.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo ñandesogue térã jadevepáramo? 	 Ngadhepi masalah bab dhuwit lan utang


¿Itujaitereímapa la Biblia o ikatu gueteri ideprovécho ñandéve koʼag̃aite peve? 	 Apa Alkitab saiki wis ketinggalan jaman?


“Umi hénte ivuénova opytáta ko yvy ape ári” 	 ”Wong Kang Andhap-Asor Iku Bakal Padha Olèh Warisan Bumi”


Haʼekuéra ohenoika Lefèvrepe oñedefende hag̃ua, péro haʼe odesidínte opyta “kirirĩháme” ha osẽ oho Estrasbúrgope. 	 Wektu para teolog ngundang Lefèvre kanggo nerangké pandhangané, Lefèvre pilih tetep meneng lan mlayu menyang Strasbourg.


Péro iporã ñañeporandu: “¿Añetehápepa apensa Ñandejára oñeinteresaha cherehe? 	 Apa aku isa ngrasakké astané Yéhuwah?


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿MBAʼÉPA HÍNA PE RREGÁLO IPORÃVÉVA? 	 BAB UTAMA | HADIAH APA SING PALING AJI?


¿Oñepyrũpa oñemombaʼeguasu ha omandaséntema voi? 	 Ora, Dawud sabar ngentèni Roh Suciné Yéhuwah mènèhi dhèwèké tanggung jawab sing luwih gedhé.


Upéi Jesús ou rire ko yvy ape ári, Jehová omeʼẽ instruksión ipyahúva. 	 Mulai abad kapisan, umaté Gusti Allah ora mung saka sak bangsa, ning malah saka bangsa werna-werna, sing ana ing jemaat Kristen lan manut karo perjanjian anyar.


Oho porã chéve ha ahasa porãiterei, upévare adesidi ajapotaha upéva káda mes. 	 Aku isa éntuk pengalaman sing nyenengké banget.


Upearã tekotevẽterei ñañakarama hatã Ñandejárare (Salmo 16:8). 	 (Jabur 16:8) Apa sebabé?


Avei hetaiterei hénte osegi umi konsého oĩva la Bíbliape odesidíta jave peteĩ mbaʼe. 	 Alkitab uga isa nylametké wong-wong.


Koʼã visión ohecha vaʼekue apóstol Juan ha proféta Ezequiel, ohechauka porã mbaʼeichaitépa Jehová ipoderóso ha ndaijojahái. 	 Rasul Yokanan lan nabi Yéheskièl éntuk wahyu sing nggambarké kamulyané Yéhuwah, Gusti Allah sing Mahakuwasa.


Ha ñaime jave ótra persónandi, ikatúta ñakomparti hendive pe ñaaprende vaʼekue (Sal. 104:24; Hech. 14:17). 	 Panjenengan uga isa nyritakké perasaan panjenengan marang wong liya. (Ms. 104:24; PR.


Pe dedikasión haʼe hína peteĩ ñemboʼe ñaprometehápe Jehovápe jaservitaha chupe pára siémpre. 	 Apa sebabé? Janji ngabdi kuwi maksudé ndonga marang Yéhuwah, ngandhakké nèk arep ngabdi saklawasé.


Añetehápe ningo oĩ umi konsého ou porãitereíva ñandéve. 	 Contoné, Paulus ngandhani Timotéus kon ngombé anggur sithik waé.


13 Jasegíkena Jehová amigokuéra ehémplo 	 13 Niru Kanca Akrabé Yéhuwah


Upémarõ Jehová heʼi chupe: “Eikuaa porãkena che ikatuha aitypa jey umi mbaʼe amopuʼãma vaʼekue, ha amondoro umi mbaʼe añotỹma vaʼekue. 	 Yéhuwah kandha karo Barukh, ”Lah, apa kang Sunyasa, bakal Sunbubrah, lan apa kang Suntanem bakal Sunbedholi, malah sanadyan nganti saindenging nagara!


Ha haʼe okastigáta oimeraẽ ndorrespetáivape koʼã mbaʼe (Gén. 9:5, 6). 	 Wong sing nggunakké getih kanggo tujuan sing ora bener, bakal disingkirké.—Pd. 9:5, 6.


3 Jesús omanda rire idisipulokuérape opredika hag̃ua, heʼi chupekuéra: “Aiméta penendive” (Mat. 28:20). 	 3 Sakwisé mènèhi préntah kanggo nginjil, Yésus kandha, ”Aku tansah nunggal karo kowé.”


Péro Ñandejára ñanderayhueterei ha ojapo tekotevẽva guive ñandesalva hag̃ua. Jehová omeʼẽ Itaʼýra Jesucrístope orreskata hag̃ua yvyporakuérape. 	 Ning, merga tresna banget karo manungsa, Gusti Allah mbébaské kita liwat kurban tebusan Putrané, yaiku Yésus Kristus.


Arkánhel. Pe ánhel ipoderosovéva ha orekóva tuichave autorida ningo haʼe Miguel. 	 Panggedhéné malaékat, Mikhaèl, kuwi pimpinané malaékat sing nduwé kuwasa lan wewenang sing gedhé.


6 Apóstol Pablo heʼi vaʼekue umi kristiáno unhídope: “Ajerure jey jey peẽme penderekoporã hag̃ua, ikatu hag̃uáicha pehechauka pemereseha Ñandejára penerenói”. 	 6 Paulus kandha karo wong sing dipilih munggah swarga, ”Aku mituturi kowé, aku kang dadi pasakitan marga saka Gusti, uripmu dikaya wong-wong kang wus padha katimbalan cundhuk karo timbalan iku.” Piyé carané?


¿Mbaʼérepa ijetuʼu vaʼekue ojetradusi hag̃ua ótro idiómape pe Traducción del Nuevo Mundo oĩva ingléspe? 	 Apa waé masalah sing diadhepi wektu nerjemahké New World Translation ing basa liya?


HETA persóna opensa Ñandejárape nointeresaiha mbaʼépa jajapo ni mbaʼépa ojehu ñandéve. 	 Wong-wong nganggep nèk Gusti Allah ora perduli karo sing dialami manungsa.


Haʼekuéra ndosufríri hína ni noñandúi mbaʼeve pórke “umi omanómava ndoikuaavéima mbaʼevete asy” (Eclesiastés 9:5, TNM). 	 (Kohèlèt 9:5) Yésus mulang nèk wong mati kuwi kaya wong sing lagi turu angler.


Ndaikatumoʼãi kuri jarrekupera Adán ha Eva operde vaʼekue (Apocalipsis 21:3-5). 	 Cocog karo kepénginan kita.


Chupe oñeasigna vaʼekue oho hag̃ua ombaʼapo peteĩ islaʼípe oĩva pe oséano Pacíficope, oñemopuʼãhápe peteĩ Salón del Reino ha peteĩ kása misionál. 	 Dhèwèké ditugasi mèlu mbangun Balé Ibadah lan omahé utusan injil ing pulo cilik ing Laut Pasifik.


Péro Rebeca tuakuéra oadora Jehovápe añoite (Génesis 24:50). 	 Merga nyembah Yéhuwah, wong tuwané béda karo wong-wong ing dhaérah kono sing nyembah déwa bulan sing jenengé Sin.—Purwaning Dumadi 24:50.


Ñandejára ndoguerumoʼãi Armagedón ohundi hag̃ua ko planéta, síno ndoipotáigui umi hénte ohundi ko yvy (Apocalipsis 11:18). 	 Ing Armagédhon, Gusti Allah perang dudu kanggo ngancurké bumi, ning kanggo nylametké bumi bèn ora dirusak karo manungsa.—Wahyu 11:18.


Peteĩ mitãkuña hérava Rose heʼi: “Ahayhueterei Jehovápe ha avyʼaiterei voi aservi haguére chupe. 	 Rose, cah enom sing wis dibaptis kandha, ”Aku nresnani Yéhuwah, lan ora ana sing luwih nyenengké timbang ngabdi marang Yéhuwah.


¿Mbaʼérepa okyhyjete hikuái? 	 Apa sing nyebabké prajurit kuwi wedi?


Haʼe ojerure Jehovápe: “Nembaʼeporãna chendive, chepytyvõna aime porã jey hag̃ua, che ningo arrekonose apeka hague ne kóntrape” (Sal. 41:4, NM). 	 Dawud ndonga, ”Dhuh Yéhuwah kawula mugi Paduka welasi, kawula mugi Paduka sarasaken, amargi anggèn kawula damel dosa punika dhumateng Paduka.”


Ha umi opuvlikáva lívro katu onohẽ hetaiterei puvlikasión de autoajúda ogana hag̃ua pláta la héntere. 	 Saiki gampang banget kanggo éntuk informasi sing paling anyar.


Petra, orekómava 80 áño ári, heʼi: “Oĩ heta mbaʼe ajaposéva jepi, péro ndaikatuvéima. 	 Petra, sing umuré 80 taun kandha, ”Akèh sing péngin tak tindakké, ning ora isa.


¿Mbaʼépa oiko Adán nohendúi haguére Ñandejárape? 	 Apa akibaté merga Adam ora manut?


Avei “Ñandejára omeʼẽ hembiʼurã entéro héntepe ha animalkuérape” (Sal. 136:25, NM). 	 Lan manèh, Yéhuwah ”paring pangan marang sakèhing makhluk, awit langgeng sih-kadarmané.”—Ms. 136:25.


Opa umi mbaʼe oguapyeterei cherehe. 	 Mulané, tujuanku saiki dadi béda.


Por ehémplo, ikatu ipochy pórke peteĩ persóna haʼe orrespetáva opensaʼỹre heʼi peteĩ mbaʼe ndasiértoiva. 	 Rasa nesu kuwi isa ana, merga wong liya ngomong karo sing ditinggal mati tanpa dipikir lan omongané ora mutu, senajan sing ngomong kuwi wong sing diajèni.


Jehová orrekompensa entéro isiervokuérape, tahaʼe umi orrepresentávape ‘umi diez kuimbaʼépe’ ha pe ‘hudíope’. 	 Akèh-akèhé umaté Yéhuwah urip ing bumi lan ana sing urip ing swarga mréntah bareng Yésus. Kuwi kabèh Yéhuwah sing nemtokké.


Koʼã mbaʼe ohechauka porã Ñandejára voi oskrivika hague la Biblia. 	 Dadi, Gusti Allah dhéwé sing maringi katrangan marang wong-wong sing nulis Alkitab.


Ha upéva haʼéramo siérto, Ñandejára káusare oiko hína entéro mbaʼe vai oĩva ko múndope. 	 Nèk kuwi pancèn bener, wong-wong isa nganggep nèk Gusti Allah sing nyebabké kabèh kejahatan ing bumi.


Péicha pe mitã oaprendéta heta mbaʼe Jehovágui ha la Bíbliagui (elee Deuteronomio 6:6-9). 	 (Wacanen Pangandharing Torèt 6:6-9.)


Pe karai haʼe hína proféta Samuel. Jehová omondo chupe onombra hag̃ua rreirã peteĩva umi Jesé raʼykuéra. 	 Yéhuwah mènèhi tugas marang Samuèl kanggo ngurapi salah siji anak lanangé Isai dadi raja Israèl sakbanjuré.


PREKURSÓR RREGULÁR 	 PERINTIS BIASA


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿MBAʼÉPA ÑANDEJÁRA OPENSA UMI GÉRRARE? 	 SING UTAMA DIREMBUG | PIYÉ TANGGEPANÉ GUSTI ALLAH BAB PERANG?


MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA 	 ALKITAB KANDHA


Aagradeseterei Jehovápe omeʼẽ haguére chéve peteĩ che irũrã siémpre oĩva che ykére. 	 Aku seneng banget merga Yéhuwah wis mènèhi aku sisihan sing setya.


Ikatu ñaaprende umi palávra pyahu jaleévo la Biblia ha ñane puvlikasionkuéra. 	 Uga, niru tuladhané Yésus sing omongané nyenengké wektu mulang wong liya.


Kóva hína pe mandamiénto tuichavéva ha tenondegua. 	 Yaiku angger-angger kang gedhé lan luhur dhéwé.


Upévare, ñañatende vaʼerã mbaʼéichapa jaipuru pe kapasida jarekóva ñañeʼẽ hag̃ua. 	 Contoné, geni dinggo masak, dinggo anget-anget bèn ora kademen, lan dinggo obor.


La Muérte voi ou upe kavaju ári, ha pe Sepultúra ou hapykuerimínte, ¡ha hetaitereípe oporojuka oúvo! 	 Jaran sing kapapat wernané pucet, nggawa penyakit lan bencana sing marahi mati.


Koʼág̃arupi umi notísia pyaʼeterei isarambi opárupi. 	 Saiki, berita isa disebar cepet banget, mbuh kuwi bener apa ora, ana gunané apa ora, utawa mbebayani apa ora.


Upévare, mokõi isrraelíta og̃uahẽrõ guare hógape, heʼi chupekuéra: ‘Aikuaa Ñandejára omeʼẽtaha peẽme ko yvy’. 	 Wektu ana utusan loro saka Israèl teka ing omahé Rakhab, dhèwèké kandha, ”Kula sumerep, bilih Sang Yéhuwah sampun maringaken tanah punika dhateng panjenengan.”


Peichahágui ikatu avei oĩ oikuaveʼẽva ñandéve peteĩ prodúkto orekóva algún ingrediénte sekréto térã podér. 	 Liyané malah ana sing nawakké obat nganggo bahan utawa kekuwatan sing ora dingertèni sumberé. Kuwi mbebayani banget.


Diana ohasárõ guare koʼã mbaʼe ijetuʼuetéva, oñepyrũ oheka konsého la Bíbliape ha oñesorprende ohechávo mbaʼéichapa oipytyvõ chupe. 	 Sophia isa dikuwatké merga éntuk bantuan saka Alkitab wektu ngadhepi masalahé.


Jahecha haguéicha, umi paʼi oproivi vaʼekue ojereko la Biblia, péro umi ohayhúva Ñandejára Ñeʼẽ pyʼaguasúpe osegi vaʼekue okopia ha otradusi la Biblia. 	 Ing abad pertengahan, wong-wong sing percaya karo Alkitab wani ngadhepi aniaya sarta terus nerjemahké lan nyalin Alkitab.


Nahaniriete katu, David oikuaa porã mávapa oipytyvõ kuri chupe. 	 Dawud ngerti alesané dhèwèké isa matèni kéwan-kéwan mau.


Abrahán ohaʼarõ haguéicha, koʼã persóna oipota avei Ñandejára ogoverna ko yvy (Heb. 11:10). 	 (Ib. 11:10) Bakal ana 144.000 sing mréntah bareng Yésus ing swarga.


Upévare tekotevẽ pyaʼe jaha jaavisa umi héntepe la oikótava. 	 Mbokmenawa awaké dhéwé rumangsa dhèwèkan merga nduwé iman sing béda karo keluarga utawa kanca.


Umi tarhéta ningo ideprovécho kuri, pórke oipytyvõ umi ermánope ikatu hag̃uáicha pe mensáhe isensillove. 	 Kertu iki isa mbantu kabèh penginjil dadi luwih gampang nginjil.


Ñandejára nekonsoláta reikotevẽ jave 6 	 Panglipur Wektu Ngadhepi Masalah 6


Ojekalkula voi pe síglo 1-pe, la mitárupi umi oikóvagui Rómape haʼe hague esklávo. 	 Kira-kira ing abad kapisan, mèh setengahé pendhudhuk Roma kuwi dadi budhak.


Ndovaléi ningo ñandepochy Jehováre, pórke haʼe ndorekói la kúlpa oiko haguére umi mbaʼe vai (Job 34:10). 	 (Ay. 34:10) Pancèn, wong tuwa isa ngajari anaké bab sing apik utawa ala.


ÁÑO 1871-pe, Estados Unídospe oiko vaʼekue peteĩ inséndio tuichaitereíva. 	 TAUN 1871, ana alas gedhé kobong ing Wisconsin, Amerika Serikat.


Che ermanokuéra heʼi chéve che ehémplo omokyreʼỹeterei hague chupekuéra, pórke papa ndoipotáiramo jepe astudia la Biblia, che lomímonte asegi. 	 Mbakyu lan adhi-adhiku kandha nèk mèlu semangat merga weruh aku tetep ngabdi marang Yéhuwah, senajan dijahati bapakku.


8. a) ¿Mbaʼérehepa ikatu jajepyʼamongeta? b) ¿Mbaʼéichapa Jehová oñeñandu ñañeʼẽ jave hese ótra persónape? 	 8. (a) Apa sing isa dipikirké tenanan?(b) Piyé perasaané Yéhuwah wektu awaké dhéwé nyritakké bab Yéhuwah marang liyané?


La Biblia heʼi avei: “Omokãmbaitéta hesaykuéra, ndaiporimoʼãvéima omanóva, oñembyasýva, hasẽva ni hasýva. 	 Alkitab kandha, ”Panjenengané bakal ngusapi sakèhé luh saka ing mripaté, lan bakal ora ana pati manèh; kasusahan lan pasambat apadéné karubedan iya bakal wus ora ana; amarga samubarang kang lawas wus padha kapungkur.”


OPÁTA UMI GÉRRA 	 PERANG ORA ANA MANÈH


Reikuaave hag̃ua la Biblia 	 Katrangan bab Alkitab


Upéicharõ jepe, ojapo haguéicha umi kristiáno Pablo tiémpope guare, ñaime vaʼerã alérta, pórke hiʼag̃uimbaitéma pe pruéva ijetuʼuvéva tekotevẽtahápe jahechauka jajeroviápa Jehováre ñande pyʼaite guive (elee Lucas 21:34-36). 	 Ora suwé manèh, awaké dhéwé bakal ngadhepi kasusahan sing paling gedhé, sing isa mbuktèkké imané awaké dhéwé tetep kuwat apa ora.—Wacanen Lukas 21:34-36.


Upévare jahayhúramo ñane ermanokuérape ñapensa raẽta mbaʼéichapa oñeñandúta hikuái umi mbaʼe jaʼéva térã jajapóvare. 	 Katresnané awaké dhéwé marang wong-wong sing nduwé wewenang ing pakumpulané Yéhuwah, kétok saka tumindaké awaké dhéwé marang wong-wong kuwi.


Poli heʼi: “Ore amigokuéra pe kongregasión pyahupegua ndoikuaái vaʼekue umi mbaʼe ijetuʼuetéva ore rohasáva. 	 Poli kandha, ”Kanca-kancaku sing anyar ing jemaat, ora ngerti bab urip lan kesusahanku mbiyèn, ning wong-wong kuwi nyedhaki lan mbantu aku, nganggo omongan lan tumindak.


Jaikuaaháicha, umi oservíva Ñandejárape haʼénte avei imperfékto. 	 Aku uga ngupaya ndelok bab-bab sing apik saka para sedulur lan dudu kelemahané.”


Oñekotevẽ peteĩ versión ifásilva jalee ha ñantende porã hag̃ua, ymave isensíllo haguéicha umi héntepe Cristo disipulokuéra oskrivi vaʼekue”. 	 Wong-wong kuwi butuh terjemahan sing gampang diwaca lan gampang dingertèni persis kaya tulisan asliné para muridé Kristus.


Peteĩ vuéltape, itúa Jesé ojerure chupe oho hag̃ua ohecha umi iñermáno oĩvape pe ehérsitope. 	 Saksuwéné kuwi, Isai ngongkon Dawud marani kakangé telu sing paling tuwa, sing dadi prajurité Saul.


Pe óllape oĩ sálsa de késonte pórke Margarita hesarái raʼe nomoĩri pype la makarrón.* 	 Wektu mbukak panciné, Margaret kagèt merga lali nglebokké bahan utamané, yaiku makroni.


¿Ndépa reaseptáta pe rregálo ijojahaʼỹva? 	 Hadiah Paling Aji saka Gusti Allah


Heta ehémplo haʼe oipuru vaʼekue jatopa pe diskúrso oñehenóivape jepi Sermón del Mónte, oĩva pe lívro de la Biblia héravape Mateo, kapítulo 5 al 7. 	 Conto-conto kuwi isa diwaca ing buku Matéus bab 5 tekan 7 sing disebut Piwulangé Yésus ing Gunung.


Orekórõ guare 17 áño ojagarra iprekursorádo rregulár, ha 18-pe katu oñenombráma chupe siérvo ministeriál. 	 Dhèwèké mulai dadi perintis biasa umur 17, banjur dadi abdiné jemaat umur 18.


¿Mbaʼépa jajerure vaʼerã Jehovápe ikatu hag̃uáicha jajerovia mbarete? 	 Apa sing dibutuhké saka Yéhuwah bèn iman tetep kuwat?


Upémarõ haʼekuéra olee chupe unos kuánto téxto bíblico omokyreʼỹtava chupe. 	 Banjur, Kenneth lan Filomena mbukakké ayat-ayat Alkitab kanggo nggedhèkké atiné.


Ojeskrivi ñepyrũ áño 41-rupi, Jesús ou rire, ha opa áño 98-pe, en totál amo 60 áñorupi. Koʼã 27 lívro ojeskrivi vaʼekue prinsipálmente griégope, upévare ojeʼe chupe Escrituras Griegas Cristianas, péro oñehenói avei chupe “Nuevo Testamento”. 	 (1 Tésalonika 2:13) Gusti Allah nuntun para muridé Yésus sing setya kanggo nulis buku-buku kuwi suwéné kira-kira 60 taun, saka taun 41 M nganti 98 M. Akèh-akèhé ditulis ing basa Yunani, mula disebut Kitab-Kitab Yunani Kristen, utawa Prajanjian Anyar.


¿Mbaʼépa ojapo heta Ñandejára siérvo? 	 Apa buktiné nèk saiki ana wong-wong sing dadi kancané Yéhuwah, kaya Hizkia?


Pórke Ñandejára opromete javyʼaitereitaha jalee, ñantende ha jajapóramo umi mbaʼe oĩva upe lívrope (Apocalipsis 1:1-3). 	 Panjenengan isa bungah nèk maca, sinau, lan ngetrapké apa sing ditulis ing kono. Kuwi janji saka Gusti Allah.—Wahyu 1:1-3.


Sapyʼánte okambiase la Biblia ojeadapta hag̃ua haʼekuéra opensa lájare, okambia rangue umi mbaʼe ogueroviáva oho hag̃ua la Biblia heʼívare. 	 Kadhang kala, wong-wong mau ngupaya ngowahi isiné Alkitab bèn cocog karo ajaran agamané, ora mriksa apa ajaran agamané cocog karo Alkitab.


Che Ru yvagapegua oanotáma ikalendáriope mbaʼe fechaitépa rojoecha jeýta. 	 Aku lan anakku isa bareng-bareng ing taman, kuwi kétok nyata banget kanggoku.”


Heta kristiáno okakuaa vaʼekue peichagua ogapýpe. Upéicharõ jepe oñehaʼãmbaite oiko Jehová amígoramo. 	 Kaya Hizkia, urip mbésuké wong-wong mau, nduduhké nèk dhèwèké ora dipengaruhi karo kelakuané keluargané.


Ojeskrivi ypy guive umi lívro sagrádo oĩva la Bíbliape, áño 1513-pe a.C., oĩma vaʼekue oipytyvõva umi héntepe ontende hag̃ua umi mbaʼe oĩva pype. 	 Kèt Alkitab mulai ditulis ing abad 16 SM, wis ana bantuan kanggo ngertèni isiné.


Ha koʼág̃a ahechávo che nietokuéra oikuaa porãveha ohóvo Jehovápe, chembovyʼaiterei avei. 	 Seneng banget rasané atiku, saiki isa nyawang anak-anakku nduwé hubungan sing cedhak karo Yéhuwah.


Por ehémplo, oimépa imitã térã ijedáma, soltéro térã omendáva, divorsiádo térã viúdo, orekópa itraváho térã ojehuviláma. 	 Apa wong kuwi isih enom, wis tuwa, isih legan, wis nikah, pegatan, randha, isih kerja utawa wis pènsiun?


Nde avei rejepokuaárõ ere ne famíliape rehayhuha chupe, haʼe oñeñandúta Samuel oñeñandu haguéicha itúvandi. 	 Bèn anak panjenengan ya rumangsa ngono, kerep-kerepa ngomong karo anak panjenengan ”Aku sayang karo kowé.”


Péro, ¿okambiápa raʼe Ñandejára opensa lája umi gérrare Jesús ou rire ko yvy ape ári? 	 Contoné, bangsa Israèl tau kalah perang wektu nglawan bangsa Amalèk lan Kanaan, merga Yéhuwah ora ngongkon.


Péro Ñandejára Ñeʼẽ ha ijespíritu orepytyvõ rodesidi porã hag̃ua. 	 ”Alkitab lan roh suciné Gusti Allah mbantu aku nggawé keputusan sing bener.


Jaleéramo péicha la Biblia, ikatúta ñañekonsentra ha ñanemanduʼáta umi mbaʼe jaleévare. 	 Nèk maca Alkitab nganggo swara seru, kuwi isa mbantu awaké dhéwé luwih nggatèkké sing diwaca, dadi luwih gampang diéling-éling.


Mandy ohechauka chéve peteĩ profesía oĩva Daniel kapítulo 2-pe, upépe oñeñeʼẽ umi goviérno omanda guasuvévare ko yvy ape ári. 	 Banjur, Mandy mbukakké Dhanièl bab 2, lan apa sing tak waca ing kono kuwi nggawé aku kagèt.


Ko múndope ningo ‘hetaiterei hénte ndojoayhuvéima’, péro ñande jasegi vaʼerã jajoayhu oñoermáno teéicha (Mat. 24:12).[1] 	 (Mt. 24:12)[1]—Deloken katrangan ing kaca 11.


12 Umi pregúnta ojapóva umi ekípo de traduksión de la Biblia ótro idiomagua, tuicha oipytyvõ ikatu hag̃uáicha ojepilla pe Biblia oĩva ingléspe orekoha unas kuánta párte ikatúva oñentende vai. 	 12 Pitakonan-pitakonan saka para penerjemah nduduhké, nèk wong-wong isa waé salah ngerti wektu maca ayat Alkitab.


¿Mbaʼépa ojehupyty ojepuru haguére pe vitróla ojepredika hag̃ua? 	 Apa hasilé merga nggunakké fonograf kanggo nginjil?


Ha Goliat upeichaiténte avei, Ñandejára sapyʼaitépe ohundíta chupe ñande ñahundiháicha peteĩ vichoʼi. 	 Jelas, nèk Goliat kuwi padha kaya manungsa liyané, malah Goliat isa disebut kaya kéwan cilik sing siap dibasmi.


Péicha siémpre oikóta ñandehegui Jehová amígo. 	 Muga-muga awaké dhéwé isa kekancan akrab karo Yéhuwah saklawasé.


Ñambaʼapóramo umi siérvo ministeriál ndive, ñaipytyvõ hína oĩ hag̃ua unida kongregasiónpe ha jaservi hag̃ua Jehovápe peteĩ ñeʼẽme (embojoja Hechos 6:3-6 rehe). 	 Uga, isa ditata lan diatur kanggo ngabdi marang Yéhuwah.—Bandhingna PR. 6:3-6.


Upéicharõ, Lucas ohechauka mbaʼéichapa Jesús “onase vaʼekue yvypóraicha David ñemoñarégui”, isy María rupive (Romanos 1:3). 	 (Rum 1:3) Alkitab mènèhi katrangan sing cetha bab mbah-mbahé Yésus saka Yusuf lan Maryam.


Por ehémplo, ojekalkula pe Evanhélio de Lucas ijáne hague peteĩ rróllo ipukúvape 9 métro imédiorupi. 	 Kadhang kala, pinggirané gulungan bagéan ndhuwur lan ngisor dihias, digosok nganggo watu apung nganti alus, lan diwernani.


Apóstol Pablo heʼi voi: “¿Mbaʼéicha opaga ñandéve pe pekádo? Pekádo káusare ñamano. 	 Rasul Paulus njelaské, ”Opahé dosa kuwi pati, nanging anugrahé Gusti Allah kuwi urip saklawasé liwat Kristus Yésus, Gusti kita.”


Chejurukyʼa vaʼekue ha chíste tieʼỹnte voi amombeʼu. 	 Omonganku ora nggenah lan aku seneng guyon sing saru-saru.


Reikuaave hag̃ua mbaʼépa Ñandejára ojapo vaʼekue ñanderehehápe, ehecha pe lívro ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová ha ikatúva retopa Internétpe www.jw.org/gug. 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan? sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah. Uga ana ing www.jw.org/jv.


3, 4. a) ¿Mbaʼeichagua kópia antíguapepa ojetopa Ñandejára réra? b) ¿Mbaʼépa ojapo heta traduktór Ñandejára réragui? 3 Idióma evréope Ñandejára réra oreko 4 létra. 	 3, 4. (a) Ing endi awaké dhéwé isa ndelok Tétragramaton? (b) Jenengé Gusti Allah diapakké ing akèh terjemahan Alkitab?


¿Mbaʼépa heʼise upéva? 	 Apel mas pancèn kétok apik, ning luwih apik manèh nèk didèlèhké ing piring pérak.


Oĩ voi opensáva Seol haʼeha peteĩ lugár opytáva algúna párte. 	 Tembung kuwi ora ana ing kamus, lan malah ana sing ngarani kuwi jeneng panggonan.


Pablo oskrivírõ guare koʼã mbaʼe, imanduʼa kuri umi ermáno oĩvare kárselpe iñeʼẽrendu haguére Jehovápe (Filip. 1:12-14). 	 (Fp. 1:12-14) Paulus ngalem jemaat merga ”padha mbélani nandhang sangsara marang wong kang padha dikunjara”.


Ha Ñandejárandi péicha avei, upévare la Biblia heʼi ñandéve: “Peñemoag̃uíkena Ñandejárare, ha haʼe oñemoag̃uíta penderehe” (Santiago 4:8). 	 Mula, Alkitab ngongkon awaké dhéwé ”padha nyedhakana marang Gusti Allah; Gusti Allah bakal nyelaki kowé”.—Yakobus 4:8.


Upévare ikatu rejavy heta vése. 	 Mula, dadia andhap asor.


Upe díape 120 disípulorupi ijaty Jerusalénpe peteĩ koty yvateguápe, ha oñemboʼe hikuái ipyʼaite guive (Hech. 1:13-15). 	 (PR. 1:13-15) Nabi Yoèl wis ngramalké bab kuwi, 800 taun sakdurungé.


17 “Ñanekyreʼỹ.” 	 17 ”Aku bakal ora wedi.”


David heʼi: “Oúramo hasyete ha opyta tupápe, Jehová oipytyvõta chupe. 	 Dawud kandha, ”Manawa kecandhak ing lelara, dibiyantu déning Sang Yéhuwah ana ing paturoné, Paduka sarasaken babar pisan sesakitipun wonten ing patilemanipun.”


8 Salmo 41 omombeʼu David hasyete hague. 	 8 Ing Jabur 41, Dawud uga nyritakké perasaané wektu lara parah, ora nduwé daya, lan kuwatir.


Ahakuévo ógape ajupi peteĩ tórre de álta tensiónre. 	 Pas mulih sekolah, aku pènèkan cagak listrik.


Upévo heʼi: ‘¡Péina! Ahecha pe yvága ojavri ha pe Yvypóra Raʼy oñemboʼyha Ñandejára deréchape’” (Hechos 7:55, 56). 	 Nuli ngandika: ’Sanyata, aku weruh langit piyak lan Putraning Manungsa jumeneng ing tengening Allah.’”—Para Rasul 7:55, 56.


Ikatu ñañeimahina mbaʼéicha oñeñandúne raʼe heʼírõ guare iménape: “Jehová ningo nopermitíri chéve chememby”. 	 Bayangna piyé perasaané Sara wektu kandha, ”Lah ta, kula dipun ganjar gabug [mandhul] déning Sang Yéhuwah, temah boten gadhah anak.”


14 ¿Heʼisépa upéva umi unhído omanosentemaha ikatu hag̃uáicha oho yvágape? 	 14 Apa wong sing dipilih kuwi péngin mati?


14 ¿JAIKÓNEPA PETEĨ PARAÍSOPE KO YVY APE ÁRI? 	 14 FIRDAUS ING BUMI —APA KUWI MUNG DONGÈNG?


Upévare romokyreʼỹ resegi hag̃ua relee pe ótro artíkulo. 	 Panjenengan uga isa ngrasakké sing padha.


Por ehémplo, cinco día omano mboyve, oike Jerusalénpe peteĩ vurroraʼy ári. 	 Akèh wong sing seneng Yésus dadi raja.


Ñandejára Jehová omeʼẽ kuri Itaʼýra ñanderehehápe, haʼe ningo ndoipotái reikuaánte chupe, síno oipota voi reñemoag̃ui hese. 	 Allah Yéhuwah wis maringi tebusan kanggo nylametké uripé manungsa lan péngin panjenengan isa kenal uga kekancan raket karo Yéhuwah.


Siémpre chemanduʼa ko fráse oĩvare la Bíbliape: “Añeñandu vai oĩ jave ikangýva” (2 Corintios 11:29). 	 Aku mesthi ngéling-éling ayat sing kandha, ”Yèn ana wong rumangsa apes, apa aku ora rumangsa mèlu apes?” (2 Korinta 11:29) Senajan cacad aku isih isa mikir lan ngomong.


“Ou hendápe peteĩ ánhel yvágagui ha omombarete chupe.” 	 Yésus ”dikatingali malaékat saka ing langit kang nyantosakaké Panjenengané”.


Upéinte haʼe oñepyrũ ostudia la Biblia umi testígo de Jehovándi. 	 Bojoku mulai sinau Alkitab karo Seksi-Seksi Yéhuwah.


Upévare pe kavaju morotĩ osignifika peteĩ gérra hústa omoakãtava Ñandejára Raʼy (Apocalipsis 3:4; 7:9, 13, 14). 	 Mula, jaran putih kuwi cocog kanggo nggambarké peperangan sing adil sing dipimpin karo Yésus.—Wahyu 3:4; 7:9, 13, 14.


¿Mbaʼépa ojapovéta ko Rréino? Hetaiterei gérra oiko umi iñañáva káusare, upévare Ñandejára Rréino ohundietéta avei umi iñañávape (Salmo 37:9, 10, 14, 15).* ¡Ajépa jaipotaitéma oñekumpli koʼã promésa! (2 Pedro 3:13.) 	 (Matéus 6:10) Kratoné Gusti Allah ora mung nyingkirké perang, ning uga nyingkirké kabèh sing nyebabké perang lan sing jahat.* (Jabur 37:9, 10, 14, 15) Mula, para muridé Yésus padha ora sabar ngentèni berkahé Kratoné Gusti Allah.—2 Pétrus 3:13.


Avei omeʼẽ chupe oportunida ojapo hag̃ua ko yvýgui peteĩ paraíso (Gén. 	 Yéhuwah uga mènèhi tugas nggawé bumi dadi pirdus.


La Biblia omeʼẽ konsého ñanepytyvõva ñasolusiona hag̃ua ñane provlemakuéra, ha ndahasyiete ñantende hag̃ua umi mbaʼe heʼíva. 	 Ing Alkitab ana tuntunan sing gampang dingertèni, sing isa mbantu manungsa ngadhepi masalah saben dina.


KOʼÃ PROMÉSA KATUETE OÑEKUMPLÍTA 	 Kuwi janji saka Yéhuwah, Gusti Allah sing nresnani kita.


12 ¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã ikatu hag̃uáicha jalee la Biblia káda día? 	 12 Piyé carané panjenengan isa nggawé jadwal kanggo maca Alkitab saben dina?


Akompleta peteĩ solisitu, ha ojeasepta chéve. 	 Aku nglamar, banjur ditampa ing Bètel.


Jehová ohundírõ guare Sodoma ha Gomorra, mokõi ánhel oipytyvõ vaʼekue Lot ha ifamíliape ojesalva hag̃ua (Génesis 19:1, 15-26). 	 Wektu Yéhuwah ngancurké kutha Sodom lan Gomora sing jahat, para malaékat mbantu Lut lan keluargané kanggo mlayu saka kutha kuwi.—Purwaning Dumadi 19:1, 15-26.


Jesús omano mboyvemi, omaña hína kuri Jerusalénre ha heʼi asy: “Jerusalén, Jerusalén, rejukáva umi proféta ha rejapíva itápe umi Ñandejára remimboúpe..., ¡hetaite ningo añehaʼã ambyaty ne membykuéra, pe ryguasu ombyatyháicha imembykuéra ipepo guýpe! 	 Ora suwé sakdurungé séda, Yésus nyawang kutha Yérusalèm lan krasa sedhih.


Ha ñaime vove pe múndo pyahúpe, koʼẽ koʼẽre jasegíta ñaaprende ñande Ru ñanderayhuetévagui (Ecl. 3:11; Rom. 11:33). 	 Nèk kuwi kabèh ditindakké, awaké dhéwé bakal slamet wektu sengsara gedhé lan isa terus sinau bab Yéhuwah saklawasé.—Ko. 3:11; Rm. 11:33.


¿Mbaʼépa ojapóta Jehová jajeroviáramo hese? 	 Apa éntuk-éntukané nèk percaya marang Gusti Allah?


Haʼe heʼi: “Che ahase” (Génesis 24:58, Ñande Ruete Ñeʼẽ Bíblia [ÑÑB]). 	 Ribkah kandha, ”Inggih, kula purun.”—Purwaning Dumadi 24:58.


Nahániri, jahechamína mbaʼérepa. 	 Ora babar blas. Ayo dirembug alesané.


Reikuaave hag̃ua mávapa ojapo opa mbaʼe ha mbaʼéichapa, ikatu rehecha pe folléto ¿Es la vida obra de un Creador?, ojapóva testígo de Jehová. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab asalé kabèh sing urip ing bumi, deloken buku Benarkah Kehidupan Diciptakan? sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah.


Reimehaite guive. 	 Langsung ing kéné.


Jepive ningo umi soltéro saʼive irresponsavilida umi omendávagui. 	 Piyé carané Mark lan Claire niru tuladhané Paulus?


Ha osẽ la ijidéape (Génesis 3:1-7; Apocalipsis 12:9). La Biblia nomombeʼúi mbaʼéichapa héra ko ánhel ni mbaʼépa ojapo vaʼekue yvágape opuʼã mboyve Ñandejárare. 	 (Purwaning Dumadi 3:1-7; Wahyu 12:9) Alkitab ora nyebutké sapa jenengé malaékat kuwi sakdurungé mbrontak lan apa tingkatané ing swarga.


¿MBAʼÉPA HEʼISE JAJOAYHU OÑOERMÁNOICHA? 	 KATRESNANING PASADULURAN KUWI APA?


Jajeroviáramo Jesús sakrifísiore ikatúta oñeperdona ñande pekadokuéra, ha avei ikatúta jaiko pára siémpre (1 Juan 1:7; 5:13). 	 (1 Yokanan 1:7; 5:13) Apa paédahé tebusan kanggo wong sing wis mati?


La Biblia kompléta oreko en totál 66 lívro, ha pype jatopa pe mensáhe Ñandejára omeʼẽva enterovépe g̃uarã. 	 Dadi, isiné Alkitab ana 66 buku lan kuwi kabèh sabdané Gusti Allah kanggo manungsa.


Péro ndahaʼéi upe haguére ndavalevéiva mbaʼeverã, síno aipurupaite che tiémpo aipytyvõ hag̃ua che rapichakuérape. 	 Mènèhi marang wong liya kuwi isa ngurangi kasusahanku, lan Yéhuwah terus netepi janjiné kanggo nguwatké aku wektu susah.


La Biblia ohechauka porã “oñemoingove jeytaha” umi omano vaʼekuépe (Hechos 24:15). 	 Sabab bakal tumeka ing wektuné: Sakèhé wong kang ana ing kubur padha krungu swarané, banjur metu.”


“ENOMBRA CHUPE, PÓRKE PÉVAPE AIPORAVO” 	 ”JEBADANA, YAIKU WONGE!”


Apóstol Pedro oñeʼẽ vaʼekue avei Jesús rresurreksiónre, ha heʼi: “Ñandejára omopuʼã jey Chupe tres día haguépe, ha oheja umi hénte ohecha chupe, péro ndahaʼéi enterove umi héntepe, síno oréve, rokaru ha romboyʼu vaʼekue hendive opuʼã rire omanóva apytégui. 	 Rasulé Yésus sing jenengé Pétrus, nerangké bab Yésus sing diuripké manèh, ”Ing tigang dintenipun Gusti Yésus punika dipun wungokaken déning Gusti Allah saha sampun dados keparenging Allah, bilih Panjenenganipun lajeng ngatingal, boten dhateng tiyang sabangsa sadaya, nanging dhateng para seksi, ingkang sadèrèngipun sampun tinuding déning Gusti Allah, inggih punika dhateng kula sadaya ingkang sampun ndhèrèk nedha lan ngombé kaliyan Panjenenganipun, sasampunipun Panjenenganipun wungu saking antawisipun tiyang pejah.”


Oĩ persóna pyaʼe orahaka jeýva iñamigokuérape umi mensáhe orresivíva. 	 Lan uga, ora mikirké akibaté nèk kuwi disebarké.


Pe inséndio rire, roho roiko che suegrokuérandi. 	 Bar kobongan, aku lan keluargaku pindhah ing omahé maratuwaku.


Heta añemboʼe Ñandejárape ha heta avei cherasẽ. 	 Kuwi sing tak tindakké sakwisé ndonga lan nangis-nangis.


16 “Umi hénte ivuénova opytáta ko yvy ape ári” 	 16 ”Wong kang Andhap-Asor Iku Bakal Padha Olèh Warisan Bumi”


¿Mbaʼérepa ñamano? 	 Apa sebabé wong mati?


3 ¿Mbaʼérepa neinteresa vaʼerã umi cuatro kavaju arigua? 	 3 Pengaruhé kanggo Panjenengan


Oĩ opensáva Ñandejára nañandeapói hague voi jaiko hag̃ua pára siémpre ko yvy ape ári. 	 Wong-wong kuwi nganggep nèk urip ing bumi kuwi mung sementara utawa mung mampir ngombé.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo ñañedeprimíramo? 	 Ngadhepi strès


¿Oapoʼípa raʼe Jesús umi ndahaʼéivape judío ombojojárõ guare chupekuéra jaguaraʼýre? 	 Apa perumpamaané Yésus bab ”kirik” kuwi ngécé?


“Jehová ohechaukáta ipodér isiervokuérape.” (IS. 	 ”Astané Yéhuwah banjur bakal kelair marang para abdiné.”—YÉ.


Pe siénsia ha pe teknolohía ningo pyaʼeterei okambia, péro, ¿okambiápa umi mbaʼe añetehápe ñaikotevẽva? 	 Ilmu pengetahuan lan tèknologi pancèn cepet malih, ning apa kebutuhané manungsa uga mèlu malih?


ÑAIPYTYVÕ UMI OIKOTEVẼVAPE 	 NULUNGI SING MBUTUHKÉ


¿Mbaʼépa ikatu ñaaprende Abner, Absalón ha Barúcgui? 	 Apa sing isa disinaoni saka Abnèr, Absalom, lan Barukh?


NORREKONOSÉI HIKUÁI ÑANDEJÁRA OIPYTYVÕHA IPUÉVLOPE 	 SING ORA GELEM NGAKONI KWASANÉ GUSTI ALLAH


Péro siémpre oreko iñakãme pe esperánsa porãite ohaʼarõva chupekuéra (1 Cor. 15:53; 2 Ped. 1:4; 1 Juan 3:2, 3; Apoc. 20:6). 	 Ora masalah apa sing lagi ditindakké, wong kuwi kèlingan janjiné Yéhuwah bab urip ing swarga.—1 Kr. 15:53; 2 Pt. 1:4; 1 Yo 3:2, 3; Wy. 20:6. APA KOWÉ DIPILIH YÉHUWAH? 15.


Haʼe ningo peteĩ kuñakarai oikóva Japónpe, ha ijetuʼueterei vaʼekue hendive imitãvépe pórke 15 mése omano haguépe isy, omano avei chugui iñermána majór. 	 Mbakyuné mati 15 sasi sakwisé ibuné mati.


¿NDÉPA REASEPTÁTA PE RREGÁLO IJOJAHAʼỸVA? 	 HADIAH PALING AJI SAKA GUSTI ALLAH


Upe guive haʼekuéra ohechakuaa che añehaʼã hague hína anivéma hag̃ua ahecha pornografía, ha ndoikovéima chemboliga aiko jey hag̃ua yma guaréicha. 	 Kèt wektu kuwi kanca-kancaku ngerti nèk aku ngupaya bèn ora ketagihan nonton sing saru-saru manèh, lan ora mbujuki aku bèn tumindak kaya mbiyèn.


¿Ojapeligra vaʼerãmoʼãpa peichaite peve umi disípulo noĩriramo segúro Jesús oikove jey hague? Nahániri. 	 Sakjané, berita bab Yésus sing diuripké manèh kuwi, malah isa ngekèki kekuwatan kanggo nyemangati wong Kristen saka wektu kuwi nganti saiki.


Sapyʼánte katu rojapo oimeraẽ mbaʼe rointerrumpi hag̃ua ore estúdio de família. 	 Kadhang kala, aku sengaja nggolèk perkara pas sinau Alkitab karo keluarga, bèn isa ora mèlu acara kuwi.


Pórke la Biblia heʼi: “Yvága ningo Ñandejára mbaʼe, yvy katu omeʼẽ yvypórape”. 	 Merga Alkitab kandha, ”Langit iku langit kagunganing Sang Yéhuwah, déné bumi wus diparingaké marang para anaking manungsa.”


13 ¿Mbaʼépa nepytyvõta remombaʼeguasu hag̃ua Ñandejárape nde pyʼaite guive? 	 Sarana apa sing mbantu kowé ”nindakké bab-bab sing ana hubungané karo ngupaya dadi abdi sing salèh,” lan piyé pengalamané cah-cah enom sing wis éntuk paédah saka sarana kuwi?


David ndahaʼéi vaʼekue mombyrymi guivénte omondýiva umi animálpe, síno oñemoĩ voi hesekuéra osalva hag̃ua itúa ovecha mimíme. 	 Wektu kuwi, Dawud ora mlayu bèn isa slamet, ning, malah wani matèni kéwan-kéwan mau kanggo njaga wedhusé bapaké.


Upéi ikatu reheka peteĩ párte oĩva la Bíbliape nepytyvõtava rehupyty hag̃ua koʼã mbaʼe.* 	 Banjur, pilihen bagéan ing Alkitab sing cocog karo tujuan kuwi.*


¿Mbaʼépa David ojerure vaʼekue Jehovápe? 	 Saka Jabur 41:5, apa sing dijaluk Dawud marang Yéhuwah wektu dhèwèké lara parah?


Péro aporandusemi ndéve peteĩ mbaʼe: ¿Mbaʼére redesidi ejevautisa?”. 	 Pinituwa mau nduwé alesan takon bab kuwi.


Pe veloriohápe peteĩ paʼi anglikáno heʼi Ñandejára oikotevẽha hénte ivuénovare, ha upévare voieterei oraha chupekuéra.* Che ningo aikotevẽterei kuri che túare, upévare chembopochyeterei la heʼíva pe paʼi. 	 Wektu bapakku dikubur, pemimpin agama geréja Anglikan kandha nèk Gusti Allah butuh wong-wong sing apik banjur digawé cepet mati.* Aku nesu merga aku lan keluargaku isih butuh bapakku.


Chete aguenohẽta chupekuéra umi egipcio poguýgui” (Éxodo 3:7, 8, TNM). 	 Mulané Ingsun tumedhak karsa nguwalaké umatingSun.”


¿Mbaʼéichapa jaagradesekuaa Cristo ñanderayhu haguére? 	 Apa pengaruhé tresnané Yésus kanggo awaké dhéwé?


Ikatu oinvita sapyʼapyʼa umi matrimónio imitãvévape ijestúdio de famíliape. 	 Mbokmenawa, wong kuwi isa diundang mèlu ibadah sak keluarga.


Upépe haʼekuéra oñesũ, ojepopete ha oñemboʼe pe diósape.* Umi sintoísta opensa ndaivairiha orekóramo avei hikuái ótra rrelihión, upévare pe santuáriope oho avei heta vudísta, kristiáno, ha umícha. 	 Wektu ngadeg ing haiden (panggonan kanggo ngibadah), wong-wong kuwi kudu mbungkuk, keplok, lan ndonga marang dèwi kuwi.* Agama Shinto ngéntukké jemaaté sembahyang nganggo cara agama liya.


Apóstol Pédrope ojeguerahárõ guare kárselpe, peteĩ ánhel olivera chupe upégui (Hechos 12:1-11). 	 Wektu rasul Pétrus dipenjara, ana malaékat sing nemoni lan mbantu Pétrus metu saka penjara.—Para Rasul 12:1-11.


LA BIBLIA CHEPYTYVÕ AKAMBIA HAG̃UA 	 CARANÉ ALKITAB MBANTU AKU


Oñekambia herakuéra. 	 Dudu jeneng asli.


6:10; elee Romanos 12:10). 	 (Gl. 6:10; wacanen Rum 12:10.)


9 Añetehápe ningo nde nandeperféktoi Jesús iperfékto haguéicha. 	 9 Ora kaya Yésus, awaké dhéwé ora sampurna lan isa gawé salah.


¿Mbaʼépa rembohováine oñeporandúrõ ndéve mbaʼéichapa pe yvága? 	 Nèk ana sing takon swarga kuwi kaya apa, apa jawaban panjenengan?


Por ehémplo, síglo 1-pe Jesús ou mboyve, peteĩ kuimbaʼe hérava Espartaco ha 100 mil esklávorupi opuʼã Rómare, péro osẽ vai hikuái. 	 Ing abad kapisan SM, ana kira-kira 100.000 budhak sing dipimpin karo gladiator sing jenengé Spartakus mbrontak nglawan Roma, ning ora menang.


Ikatu voi reñeporandu: “¿Mbaʼépa ikatu aaprende ko persóna aleévagui hína? 	 Coba dipikir tenanan, ’Sipat apa waé sing diduwèni karo wong-wong sing dicritakké ing Alkitab?


Kóva hína pe marandu peẽ pehendu vaʼekue iñepyrũ guive, jajoayhu vaʼerãha” (1 Juan 3:10, 11). Pe mborayhu ha unida oĩva Jehová puévlope ohechauka porã ñande haʼeha Cristo disípulo. 	 (Yo. 13:34, 35) Rasul Yokanan nulis, ”Bédané putrané Allah lan anaké Iblis kuwi mengkéné: Sing sapa ora nglakoni kersané Allah, utawa ora nresnani seduluré, kuwi dudu putrané Allah.


Umi kópia iñantiguovévape oĩ Ñandejára réra haimete 7.000 vése, péro ko Bíbliape saʼi ojepuru Ñandejára réra. 	 Jenengé Gusti Allah mung ana sithik, senajan ing tulisan-tulisan kuna sakdurungé ditulis luwih saka ping 7.000.


Og̃uahẽ vove upe ára, Ñandejára omondóta Itaʼýra Jesucrístope ha umi ijehérsito yvagapeguápe oñorairõ hag̃ua umi iñañáva kóntrape. 	 Ing perang iki, Gusti Allah ora ndhawuhi manungsa perang.


Tres día haguépe, Ñandejára omoingove jey chupe peteĩ espírituicha “ha oheja umi hénte ohecha chupe”, umíva apytépe oĩ vaʼekue heta idisípulo (1 Pedro 3:18; Hechos 10:40). 	 (1 Pétrus 3:18; Para Rasul 10:40) Kaya apa Yésus wektu nemoni para muridé?


¿Oĩpa ohendúva ñane orasión? 4 	 4 Apa Ana sing Ngrungokké Donga?


Umi ivioléntova okambia hag̃ua ohechakuaa vaʼerã ndovaleiha oñemombaʼeguasu, itaryrýi térã opensa ijehénte, síno oaprende vaʼerã ohayhu ha orrespeta hapichápe ha ojepyʼapy hese. 	 Wong-wong sing kasar, sombong, srakah, lan mentingké awaké dhéwé kudu diajari nresnani, ngajèni, lan perduli karo wong liya.


Ko távla osẽ vaʼekue pe Fivefold Psalter-pe, ha oñeimprimi áño 1513-pe. 	 Daftar sebutané Gusti Allah ing kitab Jabur sing ana ing Fivefold Psalter, terbitan taun 1513


Ñandejára voi ningo opromete ñandéve upéva, ha jaikuaaháicha haʼe ndaikatúi ijapu (Salmo 115:16; Tito 1:2). 	 (Jabur 115:16; Titus 1:2) Pangarep-arep bab bumi Firdaus saklawasé kuwi bener-bener janji sing nyenengké tenan.


6 La Biblia heʼíma vaʼekue heta mbaʼe ojedeskuvri mboyve jepe umíva (Rrekuádro) 	 6 Ketinggalan Jaman Apa Ora?


Sara ni ndogueroviaséi imembytaha ig̃uaig̃ui rire, upévare opuka ha heʼi ipyʼapýpe: “¿Mbaʼéiko che avyʼavéta cheg̃uaig̃ui riréma ha arekóta peteĩ mitã, hiʼarive la che ména itujáma?”. 	 Sara ora isa ngempet ngguyu lan mbatin, ”Aku wus tuwa mangkéné apa isih duwé papénginan saresmi, mangka bendaraku iya wus sepuh mangkono?”


¿Mávapa pe kuimbaʼe tujami oĩ vaʼekue pe póso ypýpe? 	 Abraham kuwi sedulur kandhung mbahé lanang Ribkah.


¿Mbaʼépa pe rregálo iñimportantevéva Ñandejára omeʼẽ vaʼekue ñandéve? 	 Apa hadiah sing paling aji saka Gusti Allah kanggo kita?


¿Mbaʼéicha piko antendéta upéicharõ la Santa Biblia?” (AMIT, INDIA) 	 ”Kitab suciné wong Hindu waé aku ora ngerti, apa manèh Alkitab.”—AMIT, INDIA.


14 Ndete ikatu edesidi evyʼátapa amo gotyove 	 14 Masa Depan Kuwi Pilihanmu Dhéwé


¿Mbaʼéichapa Jonatán, Saúl raʼy, ohechauka ohayhu ha orrespetaha Jehovápe? 	 Apa buktiné nèk Yonatan, anaké Prabu Saul, setya karo Yéhuwah?


13 Sapyʼánte ningo ijetuʼu avei jadesidi hag̃ua mávapepa ñamotenondevéta. 	 13 Kadhang kala, ora gampang tetep setya karo para anggota keluarga sing béda.


Avyʼaiterei ambaʼapo rupi Jehová ha iñorganisasiónpe g̃uarã”. 	 Uripku tak gunakké kanggo ngabdi marang Yéhuwah lan pakumpulané.


Umi kristiáno tee upe tiempopegua ojapo vaʼekue upéicha, ha koʼag̃aite peve Jesús segidorkuéra osegi ojapo upe haʼe omanda vaʼekue (Hechos 10:42). 	 Kuwi sing wis lan lagi ditindakké wong Kristen sejati.—Lelakoné Para Rasul 10:42.


Mbaʼe tiémpopepa oñesirkunsida vaʼerã umi mitãʼípe. 	 Wektu sing pas kanggo sunat.


PURAHÉI: 82, 77 ¿MBAʼÉPA RERESPONDÉTA? 	 PIYÉ TULADHANÉ YÉSUS MBANTU AWAKÉ DHÉWÉ KANGGO . . .


Avei oñekambia unas kuánta palávra. 	 Ana tembung-tembung penting ing Alkitab sing wis diganti.


Hitoshi ningo odesidíma iñonrradotaha, ha omombeʼu voi upéva ohekávo itravahorã. 	 Keluarga lan kanca-kancané Hitoshi tetep nyemangati dhèwèké kon terus jujur, wektu dhèwèké bingung arep terus jujur apa ora.


La Biblia ningo peteĩ lívro ymaiterei guaréma. 	 Alkitab kuwi buku sing paling tuwa. Pira umuré?


Oiméramo ñanemboriahu, ñanderasy, ñañedesanima, ñañedeprimi térã jareko peteĩ provléma, ñakonfia vaʼerã Jehová ha Jesús ‘ñanepytyvõtaha ñaikotevẽ jave’ (Heb. 4:16). 	 Wektu awaké dhéwé mlarat, lara, nglokro, strès, lan ngadhepi masalah liyané, awaké dhéwé kudu percaya nèk Yéhuwah lan Yésus bakal maringi ”kapitulungan ing mangsa kang becik”. (Ib. 4:16) Iman marang Yéhuwah uga isa diduduhké wektu awaké dhéwé njaluk bantuan.


Peteĩ rreunión kakuaa ojapóvape umi paʼi onohẽ voi hikuái peteĩ dekréto heʼíva oñenkarga vaʼerãha algúno kuimbaʼépe “oheka meme hag̃ua umi eréhepe. Okumpli porã vaʼerã hikuái upe tembiapo [...], ha oho vaʼerã umi óga ha koty oĩvape yvyguýpe ojekalkulahápe oĩne hag̃ua umi eréhe. [...] 	 Ana majelis geréja sing ngongkon anthèk-anthèké supaya ”tenanan nggolèki wong-wong sing dianggep nglawan geréja Katolik . . . nganggo cara ngglédhah omah-omah lan kamar-kamar rahasia sing dicurigai. . . .


Haʼéngo che Túa ha che amígo, chekonsoláva ha chemombaretéva. 	 Aku wus kapitulungan, mulané atiku bungah-bungah.”


Upéva ñanemomanduʼa la Biblia heʼívare Santiago 3:5-pe: “Peteĩ tata pirirínte ikatu ohapypa peteĩ kaʼaguy guasu”. 	 (Yb. 3:5) Apa sebabé Yakobus kandha ngono?


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa pe paraísope koʼytevéntema ñaneag̃uitaha Jehováre ha ñane ermanokuérare? 	 Apa sebabé awaké dhéwé bakal saya cedhak karo Yéhuwah lan para sedulur ing donya anyar?


La Biblia heʼi: “Ani pejepyʼapyeterei mbaʼevére, síno opa árape pemombeʼu Ñandejárape peipotáva, pejapo upéva peñemboʼévo, pejerure asývo, ha peagradese avei chupe” (Filipenses 4:6). 	 Alkitab kandha, ”Aja padha nyumelangké bab apa baé, nanging padha lairna sakèhing pepénginanmu marang Gusti Allah ing pandonga lan panyuwun kalawan caos sokur.”—Filipi 4:6.


Nahaniriete voi. 	 Ora.


Jaikuaaháicha, ikatu hína peteĩ mbaʼe iñimportánteva algúnope g̃uarã ndahaʼéi la iñimportantetereíva ótrope g̃uarã. 	 Kuwi gumantung karo wong sing nampa. Apa sing dhèwèké anggep hadiah paling aji isa waé ora padha karo anggepané wong liya.


Faraón ofisialkuéra ohechakuaa mbaʼeichaitépa iporã Sara, ha oho omombeʼu upéva Faraónpe. 	 Para pejabat ing istanané Firaun nggatèkké nèk Sara kuwi ayu tenan, senajan wis ora enom manèh.


Ág̃a Jehová ohundi vove Satanáspe, umi demóniope ha ko múndo aña, hasypeve entéro oikóva ko yvy ape ári ohayhúta Jehovápe ha hapichápe. ¡Ajépa igustoitéta og̃uahẽ vove pe tiémpo! 	 Kaya apa senengé mengko, nèk kabèh sing ana ing bumi padha nresnani Yéhuwah lan wong liya!


Pyta 	 Lèrèn


Sapyʼánte ningo jajekivoka ñaneimperfékto rupi, péro siémpre ñañehaʼãmbaite vaʼerã ñamotenonde Jehovápe opa mbaʼe ári. 	 Pancèn awaké dhéwé ora sampurna lan kerep nggawé salah, ning buktèkna karo Yéhuwah nèk tumindak setya kuwi bab sing paling penting kanggo awaké dhéwé.


Ezequías okakuaa vaʼekue Israélpe, Jehová puévlope voi. 	 Cilikané Hizkia bener-bener nelangsa.


Ñañeporandumína: “¿Atĩnepa Jesús ohecháramo mbaʼéichapa añemonde?” (elee 1 Timoteo 2:9, 10). 	 (Wacanen 1 Timotéus 2:9, 10.) ’Apa klambiku nduduhké nèk aku ki muridé Yésus?


Pórke isiervokuéra ndahaʼemoʼãvéima peteĩ tetãmeguánte, síno heta paisgua ha orekóva diferénte kostúmbre. 	 Yéhuwah ngekèki hukum anyar utawa hukum tambahan bab carané tumindak lan ngibadah. Pancèn, ”Gusti Allah ora mbédak-mbédakké manungsa.


Péicha rejapóramo ikatúta reikuaa mbaʼe rregálopa ogustáta chupekuéra. 	 Kuwi isa mbantu panjenengan mènèhi hadiah sing cocog.


Por ehémplo, septiembre de 2013 guive agosto de 2014 peve, ojevautisa más de 275.500 persóna. 	 Contoné, luwih saka wong 275.500 dibaptis dadi Seksi Yéhuwah ing taun kagiyatan 2014.


Heta vése, koʼãichagua ermáno ha ermána omenda riréma oiko chugui Testígo, ha la iména térã hembireko ndostudiái la Biblia. 	 Ana sing sinau Alkitab bar nduwé bojo, ning bojoné ora gelem dadi Seksi Yéhuwah.


Upéi pe yvykuágui oñepyrũ ojupi tuicha tatatĩ. Ha pe tatatĩgui osẽ hetaiterei tuku. 	 Walang-walang kuwi ora ngrusak wit-witan, ning malah nyerang ”manungsa kang ing bathuké ora ana capé Gusti Allah”.


19 Moisés tiémpope Jehová omeʼẽ umi isrraelítape pe Léi Mosáika. 	 19 Ing jamané Musa, bangsa Israèl butuh tuntunan anyar, mula Gusti Allah ngekèki Hukum Musa.


¿NDÉPA releekuaa pe hebreo ojepuru vaʼekue ojeskrivi hag̃ua la Biblia? 	 APA panjenengan isa maca Alkitab basa Ibrani?


11 ¿Mbaʼérepa iporã jatrata umi unhídope jatrataháicha umi ótro ermánope? 	 11 Nèk ora ngunggulké wong sing dipilih munggah swarga, kuwi uga isa ngayomi awaké dhéwé.


David ningo Jehová amigoite ha upévare ojerure chupe konsuélo ha oñangarekomi hag̃ua hese hasy aja. 	 Dawud nduwé sesambungan sing akrab karo Yéhuwah, mula dhèwèké njaluk Yéhuwah nggatèkké lan perduli wektu lara.


¿Mbaʼépa osẽ vai raʼe? 	 Dadi, apa masalahé?


¿Mbaʼéichapa oñeñandu vaʼekue Jesús ombaʼapóvo Itúvandi? 	 Piyé perasaané Yésus wektu nyambut gawé bareng Yéhuwah?


UMI DÍA OMANO MBOYVE 	 KAHANANÉ WONG SING LARA PARAH


Oĩ umi provléma koʼág̃a ndaikatúiva jaevita ni ñasolusiona. 	 Ana masalah sing ora isa dirampungi ning kudu diadhepi.


¿OÑEKAMBIÁPA LA BIBLIA HEʼÍVA? 	 APA ALKITAB WIS DIOWAHI?


Upépe heʼi: “Peñemboʼe jey jeýkena”, ha heʼi avei: “Pemombeʼu Ñandejárape peipotáva” (1 Tesalonicenses 5:17; Filipenses 4:6). ¿Mbaʼépa jahupytýta jajapóramo upéicha? 	 (1 Tésalonika 5:17; Filipi 4:6) Alkitab uga mènèhi jaminan nèk awaké dhéwé ndonga, ”Temahan tentrem-rahayu kang saka Gusti Allah, kang ngungkuli saliring budi, bakal rumeksa marang ati lan pangangen-angenmu.”


Cien áño Ñandejára Rréino ogoverna hague 	 Kratoné Gusti Allah Wis Satus Taun Mréntah


Peichagua persóna nokumplíri hína opromete vaʼekue Jehovápe. 	 Akhiré, wong kuwi ora netepi janjiné marang Yéhuwah.


Umi ótro día ikatu jalee algún kapítulo de Mateo, Marcos, Lucas térã Juan, ha jajepyʼamongeta umi mbaʼe Jesús ojapo ha omboʼe vaʼekuére (Rom. 10:17; Heb. 12:2; 1 Ped. 2:21). 	 (Rm. 10:17; Ib. 12:2; 1 Pt. 2:21) Awaké dhéwé uga nduwé wacan sing nerangké urip lan tumindaké Yésus.


Jesús pe omandapáva entéro rréire ha ijehérsito oĩva yvágape oñorairõta “Ñandejára Ipuʼakapáva ára guasúpe”, hérava Armagedón (Apocalipsis 16:14-16; 19:14-16). 	 Para malaékat sing dadi ”wadya-bala ing swarga” bakal ndhukung Yésus, Rajané para raja, ing Armagédhon, yaiku ’perang ing dinané Gusti Allah kang Mahakuwaos’.


Ani pendeayvu térã pemopararã ikatu hag̃uáicha haʼe oĩ trankílo. 	 Jaganen bèn kahanané tetep tenang.


Embojoaju Ambue Mba’e’oka 	 Sambung Piranti Liyané


Jasegíkena Jehová amigokuéra ehémplo 	 Niru Kanca Akrabé Yéhuwah


Peteĩ ermáno hérava Jaime haʼe vaʼekue voxeadór oiko mboyve chugui Testígo. 	 Gatèkna Jaime, sing dadi petinju.


Haʼe heʼi: “La Biblia chepytyvõ antende hag̃ua maʼerãpa jaikove. 	 Dhèwèké kandha, ”Alkitab mbantu aku nduwé tujuan urip lan pengarep-arep mbésuké.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 Omonga uga nèk dhèwèké aji banget kanggo panjenengan.


Pórke ndosegíri pe mal ehémplo omoĩva itúa. 	 Hizkia ora niru bapaké.


Ehecha pe artíkulo hérava “Cómo escoger una buena traducción de la Biblia”, osẽ vaʼekue rrevísta La Atalaya 1 de mayo de 2008-pe. 	 Deloken artikel ”Bagaimana Memilih Terjemahan Alkitab yang Baik?” ing Menara Pengawal 1 Mei 2008.


Goliat ningo rrefaím trivugua, ha haʼekuéra ijyvate vaʼekue voi. 	 Goliat kuwi keturunané suku Réfaim, sing dikenal merga awaké dhuwur banget.


12 Ko múndope ningo la majoría umi hénte iñañaiterei. 	 12 Wong-wong ing donya iki jahat lan ora nduwé rasa tresna.


Upévare amboʼeseterei voi umi héntepe Ñandejáragui, koʼýte umi haʼetévaicha naipohãvéimava, pórke heta hénte opensa vaʼekue avei upéicha cherehe. 	 Aku péngin banget ngandhani bab sipat-sipaté iki marang wong-wong sing uripé kaya aku mbiyèn.


Káda día mas de 1.600.000 persóna oike ko páhinape, ha upépe ikatu olee térã omboguejy puvlikasión vívlika oĩva mas de 700 idiómape. 	 13 Akèh penginjil sing seneng nduduhké situs wèbé Seksi-Seksi Yéhuwah, yaiku jw.org. Ing situs iki akèh wacan Alkitab sing isa diwaca lan diundhuh nganggo luwih saka 700 basa.


Che aikuaa la Biblia ikatuha oipytyvõ oimeraẽvape okambiaite hag̃ua. 	 Aku ngerti nèk Alkitab nduwé kwasa kanggo mbantu sapa waé bèn isa urip nggenah.


Jesús opredika memérõ jepe, ¿mbaʼépa ojapo vaʼekue avei? 	 Senajan tugas utamané nginjil, Yésus uga nindakké apa?


Epensamíntena umi mbaʼe jahasátava oñondive. 	 Bayangna gawéan sing nyenengké ing donya anyar.


Nahániri. Haʼe oikuaa Ñandejára oñangarekoha ‘umi oipytyvõvare umi imboriahúvape’, ha oipota péichante avei oñangareko hese. 	 Dawud ngarep-arep Gusti Allah mbantu dhèwèké padha kaya Gusti Allah mbantu ”wong kang nggatèkaké marang wong kang ringkih”.


Avei heʼi “yvypóra ndaikatuiha ijehegui reínte oiporavo haperã” (Jer. 10:23, NM). 	 (Ym. 10:23) Kuwi wis kebukti saka lelakon uripé manungsa.


Ko edición pyahúpe oñemoĩve 6 vése Jehová réra. 	 Ana tambahan nem manèh timbang édhisi sakdurungé.


¿Arakaʼépa oikóta kuri upéva? 	 Kapan?


Por ehémplo, David ojepyʼamongeta vaʼekue pyharekue (Sal. 63:6). 	 Dawud mikirké lan ngrasak-rasakké isiné Alkitab ing peturoné sewengi muput.


Péro Abrahán ojeroviaiterei Jehováre, haʼéva “pe Hués hekojojavéva ko yvy ape ári”. Upévare omombeʼu porãnte chupe mbaʼérepa ojepyʼapy. 	 Dhèwèké wedi nèk wong-wong sing bener katut disingkirké klebu Lut, ponakané lan keluargané, sing manggon ing kono.


Haʼe ja ikaneʼõitereíma anga ha nomeʼẽveietéma. 	 Hénokh nemokké panggonan kanggo ndhelik lan lèrèn.


Upéva heʼise umi mbaʼe jaʼéva ohechaukaha mbaʼépa oĩ ñande pyʼapýpe, térã mbaʼépa ñapensa umi ótrore. 	 (Mt. 12:34) Kuwi tegesé, apa sing diomongké nduduhké isiné ati.