Péicha rehechakuaáta ikatuha rentende la Bíbliape oĩva, ha ideprovechoha “ñaporomboʼe, ñañemoñeʼẽ, japorokorrehi, ha ñaporohekomboʼe hag̃ua hekoitépe”. 	 Njaluka bantuané Seksi-Seksi Yéhuwah bèn isa ngerti Alkitab.


(Kaori, oikóva Japónpe.) 	 Nèk jujur, awaké dhéwé isa diajèni wong.”—Kaori, Jepang.


La Biblia heʼi: “Ani pejepyʼapyeterei mbaʼevére, síno [...] pemombeʼu Ñandejárape peipotáva [...]. 	 Alkitab mènèhi wejangan kanggo awaké dhéwé, ”Aja padha sumelang ing bab apa waé. Apa sing kokkarepaké aturna marang Gusti Allah. . . .


Péro haʼe ningo peteĩ mitãrusuʼínte, ¿mbaʼe piko ojapóta okambia hag̃ua pe situasión? 	 Ning, apa sing isa ditindakké Dawud sing wektu kuwi isih enom?


¿Mbaʼéichapa ikatu vyʼápe relee la Biblia? 	 Piyé Bèn Dadi Luwih Nyenengké?


Mbaʼépa Ñandejára opensa umi gérrare umi isrraelíta tiémpope 4 	 MINGGU MULAI 4-10 JANUARI 2016


Jahechamína mbaʼéichapa la Biblia ikatu nepytyvõ, primero omeʼẽvo umi konsého ideprovéchotava ndéve káda día, ha segundo reikuaa porãve hag̃ua Ñandejárape ha ipromesakuéra (1 Timoteo 4:8; Santiago 4:8). 	 (Ibrani 4:12) Tuntunané Alkitab kuwi gedhé kuwasané kanggo urip kita saben dina sarta isa mbantu kita sinau luwih akèh bab Gusti Allah lan janji-janjiné.—1 Timotéus 4:8; Yakobus 4:8.


Ikatu voi nomombeʼúi avavépe, ni ndoikói oñeʼẽ umi mbaʼe tuicháva ojapótavare yvágape (1 Cor. 1:28, 29; elee 1 Corintios 4:6-8). 	 Dhèwèké uga ora nyombongké tugasé ing swarga mbésuk.—1 Kr. 1:28, 29; wacanen 1 Korinta 4:6-8.


Che tuakuéra 8 ifamília, ha che anase sietehápe. 	 Wong tuwaku nduwé anak wolu, lan aku anak nomer pitu.


¿Ahechaukátapa Jesúspe umi videohuégo ahugáva ha amombeʼúta chupe mbaʼérepa chegusta?”. 	 Tresna marang Yéhuwah, kuduné mbantu nyingkiri kabèh sing ora cocog kanggoné wong Kristen, senajan biayané gedhé.


Haʼe heʼi: “Koʼág̃a aiméma segúro pe Biblia arekóva haʼeha peteĩ rregálo oúva Ñandejáragui. 	 ”Saiki aku yakin nèk Alkitab kuwi hadiah saka Gusti Allah.


Ikatu ñañeimahina chupekuéra oĩrõ peteĩ tatarendy jerére pyharekue, ha Eliezer omombeʼúrõ Rebécape pe promésa Jehová ojapo vaʼekue Abrahánpe. 	 Bayangna, Élièzer ngomong karo Ribkah nèng ngarep api unggun, bab janjiné Yéhuwah marang kanca akrabé yaiku Abraham.


Umi ihentemanóva sapyʼánte ou avei orrenega ha ipochy, koʼýte oiméramo pe ihénte omano oñehaʼarõʼỹre. 	 Nèk ujug-ujug ditinggal mati, kadhang kala ana rasa nesu.


Haʼe heʼi chupekuéra: “Pesegíkena pejapo kóva penemanduʼávo cherehe” (Lucas 22:19). 	 (Lukas 22:19) Manut karo préntah iki, Seksi-Seksi Yéhuwah sak donya ngumpul bareng kanggo ngéling-éling sédané Yésus saben taun.


Ombopu jepi chupe músika ha oroja avei hiʼarmakuéra (1 Samuel 15:26-29; 16:14-23). 	 Mula, Dawud diundang lan dadi tukang maén musik kanggo Saul lan tukang nggawa senjata.—1 Samuèl 15:26-29; 16:14-23.


Peteĩ infórme heʼi voi: “Káda áño hetaiterei omano malária, mbaʼasy poʼi ha SIDA káusare, péro ñasumambáramo jepe umíva, oĩ hetaitereive persóna omanóva ñembyahýigui”. 	 Ana sing nglaporké nèk ”805 yuta wong—kira-kira wong siji saka sangang pendhudhuk ing donya iki—ngalami kurang gizi sing parah ing taun 2012-2014”.


3 Jesús ningo pyʼỹinte heʼi vaʼekue umi disípulope ohayhuha chupekuéra (elee Juan 15:9). 	 (Wacanen Yokanan 15:9.) Yésus uga nggunakké akèh wektu karo para muridé.


Ijetuʼueterei vaʼekue chéve aheja hag̃ua la sigarríllo. 	 Aku ora ngrungokké lagu-lagu sing marahi aku kepéngin ngisep ganja manèh.


Pablo heʼi avei: “Ñandejára ningo oiporúma ipodér ñanderehehápe, ha pe podér rupive ikatu ojapo hetaitereive mbaʼe jajerure térã ñaimoʼãvagui” (Efes. 3:20). 	 (Éf. 3:20) Para abdiné Yéhuwah ngupaya tenanan nindakké kersané, senajan kahanané béda-béda.


Péro la Biblia heʼi ñandéve ñamotenonde meme hag̃ua Ñandejárape ha ñambotapykue umi mbaʼe ñandéve ñandegustáva (Mateo 6:33). 	 (Matéus 6:33) Wektu mikirké apa sing ditindakké Sara mbiyèn, awaké dhéwé isa mikir, ’Aku pilih urip sing kaya piyé?’


6 Jehová siervokuéra oaprovechapaite umi mbaʼe osẽ pyahúva opredika hag̃ua. 	 6 Umaté Yéhuwah nggunakké téknologi kanggo martakké kabar apik.


Hechos 28:8 heʼi: “Pablo oike hendápe oñemboʼe, omoĩ ipo hiʼári ha omonguera chupe”. 	 (PR. 28:8, Basa Jawi Padintenan.)


Nahániri, pórke ndahaʼéi umi unhídorente oikóva koʼã mbaʼe. 	 Merga kabèh umaté Yéhuwah krasa kaya ngono, senajan dhèwèké dipilih munggah swarga apa ora.


Oĩrõ jepe heta mbaʼe vai ikatúva ostira Sárape, haʼe osegi ifiél iménape 	 Yéhuwah nggawé Firaun lan kabèh sing ana ing istanané kena bencana.


Péro, ¿mbaʼére piko ko múndo oho vaive Jesús oñepyrũ rire ogoverna 1914-pe? 	 Ning, apa sebabé kahanan ing bumi dadi saya susah wiwit Yésus dadi raja ing taun 1914?


Avei ojedesidi oñemoĩ pe téra Jehová Jueces 19:18-pe, pórke oñehesaʼỹijo porãve umi kópia yma guare ha ojehecha oñemoĩ vaʼerãha avei ko versíkulope. 	 Sing keenem, ana ing Para Hakim 19:18. Kuwi ditambahké sakwisé sinau luwih tliti tulisan-tulisan kuna sing isa dipercaya.


Koʼág̃a Poli ha Daniel osegi porãnte hese. 	 Poli lan anaké saiki uripé seneng.


¿Mbaʼéichapa Jehová oipytyvõ Abrahánpe? Ipasiénsia hese ha ohechauka chupe haʼe oporoporiahuverekoha. 	 Abraham percaya karo Yéhuwah ”Hakiming jagad,” mula dhèwèké andhap asor sambat marang Yéhuwah.


Pe ótro artíkulo ohechaukáta upéva. 	 Artikel sakbanjuré bakal ngrembug bab kuwi.


La Biblia heʼi voi: “Ko múndo ha umi mbaʼe oipotáva, ohasa ohóvo; péro pe ojapóva Ñandejára rembipota opyta opa ára g̃uarã” (1 Juan 2:17). 	 Alkitab kandha, ”Donya iki lan kamélikané nedhengé sirna, nanging sapa kang nglakoni karsané Gusti Allah iku tetep urip ing salawas-lawasé.” (1 Yokanan 2:17) Tresna marang Yéhuwah lan umaté kuwi dadi bab sing paling penting kanggoku saiki. [Katrangan Tambahan] Baseball kuwi olahraga sing dimainké karo rong tim. Sak tim isiné sangang wong.


Ñane tiémpope ningo Ñandejára noñeʼẽvéima yvyporakuérandi, upévare ikatu hag̃uáicha ñahendu chupe tekotevẽ jalee la Biblia ha jajapo la ñaaprendéva chugui (1 Juan 5:3). 	 Ning, merga ora isa langsung ngrungokké swarané Gusti Allah, ngrungokké Gusti Allah kuwi tegesé sinau lan manut karo pangandikané sing ana ing Alkitab.—1 Yohanes 5:3. Ngrungokké Gusti Allah kuwi penting.


¿Mbaʼérepa ñarrekonose vaʼerã upéva? 	 Apa sebabé penting ngakoni bab kuwi?


Haʼe oikuaa ikatuha oñeʼẽ hendive oimeraẽ mbaʼégui, umi téma nontendeporãivare jepe. 	 Dhèwèké ora pekéwuh ngomong apa waé karo Yéhuwah, klebu njaluk tulung wektu ngadhepi masalah abot.


Heta vése umi ánhel ou vaʼekue ko yvy ape ári ha oñembohete ñandéicha ojapo hag̃ua Ñandejára omandáva chupekuéra, ha upéi oho jey yvágape peteĩ espírituicha (Jueces 6:11-23; 13:15-20). 	 Kadhang kala, para malaékat isa nggunakké wujud manungsa kanggo nindakké tugas saka Gusti Allah menyang bumi, banjur wujudé malih manèh sakwisé ngrampungké tugasé.—Para Hakim 6:11-23; 13:15-20.


Primeroite oaparese peteĩ kavaju morotĩ, ha pe ohóva hiʼárigui oiko ramoite rréi. 	 Jaran sing kapisan wernané putih.


Ojapo 2.000 áño rasa peteĩ etíope ohasa hague avei upe situasiónre. 	 Dhèwèké nduwé akèh pitakonan bab Alkitab.


La majoría ningo ñapensa ñameʼẽsenteha voi rregálo ñande rapichakuérape, upéicharõ jepe oĩ heta opororregaláva openságui ojapómante vaʼerãha upéva tahaʼe áño nuévope térã ótra okasiónpe. 	 Akèh wong sing mikir nèk niyaté tulus, ning akèh wong liyané mènèhi hadiah ing acara-acara kusus merga kepeksa.


4 Jesús okompara vaʼekue “pe marandu Rréino rehegua”, pe semílla oñeñotỹvare diferénte kláse de yvýpe (Mat. 13:18, 19). 	 4 Yésus mbandhingké Kratoné Allah kuwi kaya wiji sing ditandur ing lemah sing béda-béda.


¿Ha mbaʼépa ikatu jaʼe pe rregálo Ñandejára omeʼẽ vaʼekuére ñandéve? 	 Apa hubungané kuwi karo tebusan?


Poravoha 	 Pilihan


Pe lívro de Sálmope ojeʼe voi hese haʼe imbaʼeporã ha oporoporiahuverekoha. 	 Buku Jabur nggambarké nèk Gusti Allah kuwi ”ambek welasan lan ambek asih” sarta ”ora tansah ndedukani, anggoné duka ora ing salawasé”.


¿Ikatúpa pe Aña odomina umi héntepe? 	 Apa isa Iblis nguwasani wong-wong?


Upémarõ Felipe oexplika chupe mbaʼépa heʼise pe párte oleéva hína (Hechos 8:27-35). 	 Filipus banjur nerangké tegesé ayat kuwi.—Lelakoné Para Rasul 8:27-35


8 Mitãrusu ha mitãkuña, ¿mbaʼépa ikatu reaprende Daniel ehémplogui? 	 8 Apa sing isa ditiru saka Dhanièl?


David ningo ndojepokuaái vaʼekue oipuru armadúra, pórke noñemboʼéiti kuri chupe oiko hag̃ua chugui soldádo. 	 Lan, merga Dawud dudu prajurit, dhèwèké ora kulina nganggo klambi kuwi.


Péro pe ánhel nomombeʼúi mbaʼeve ihentekuéra ni umi ivesínope. 	 Ning, Gabrièl ora nerangké bab kuwi karo keluarga lan tangga teparoné.


¿Ikatúpa javisita ha jaraha chupekuéra hoʼumi vaʼerã? 	 Apa isa kok tekani para sedulur kuwi?


9 Jesús omboʼe vaʼekue idisipulokuérape iñumílde ha oipytyvõ hag̃ua hapichápe. 	 9 Yésus ngandhani lan ngekèki conto para muridé bèn andhap asor lan ora mentingké awaké dhéwé.


Jahechamína mbaʼépa nde ikatu rejapo rehasárõ peichagua situasión. 	 Mula, wong-wong mbokmenawa malah dadi wedi utawa ora gelem ngupaya kanggo ngopèni.


Kon el tiémpo aheja avei pe sigarríllo (2 Corintios 7:1). 	 (Filipi 4:13) Wektu kuwi, aku uga isa mandheg ngrokok.—2 Korinta 7:1.


¿Mbaʼéichapa omoñeñandúta chupe?”. 	 Piyé perasaané?


MEDISÍNA 	 KESÉHATAN


Por ehémplo, jalee vaíramo peteĩ pohã ryru ape, ikatu hína tuicha jajeperhudika. 	 Contoné, salah maca tulisan ing wadhah obat isa nggawé cilaka.


Koʼág̃arupi katu jaipuru Internet ñamog̃uahẽ hag̃ua pe marandu porã mombyryvehápe jepe. 	 Saiki, umaté Yéhuwah martakké kabar apik nganggo komputer lan Internèt sing isa digunakké wong-wong ing endi waé, klebu ing dhaérah plosok.


“¡Péina!, ahecha peteĩ kavaju hũ, ha pe oguapýva hiʼári oreko peteĩ valánsa ipópe. 	 Aku tumuli krungu ana swara ing tengah-tengahé makluk papat iku tembungé: ’Gandum sataker sadinar, lan sair [barli] telung taker sadinar.


Pablo ojapo peteĩ komparasión ikatu hag̃uáicha oexplika mbaʼéichapa oñeñandu umi kristiáno ojeporavóva. 	 Paulus nggambarké perasaané wong kuwi.


¿Mbaʼérepa ñaikotevẽte kuri upéva? 	 Apa sebabé kuwi dibutuhké?


Peteĩ kuñakarai hérava Eunice ha orekómava mas de 50 áño, heʼi: “La Biblia tuichaiterei chepytyvõ hína akambia hag̃ua che rekove, koʼág̃a añehaʼã meme ajapo umi mbaʼe iporãva”. 	 Dadi, kancaku saiki akèh.” Eunice, sing umuré 50-an, kandha, ”Alkitab mbantu aku dadi wong sing luwih apik lan ngowahi kebiyasaanku sing èlèk.” Kaya sing dirasakké wong-wong kuwi lan akèh wong liyané, maca Alkitab isa mbantu urip panjenengan dadi luwih nyenengké.


¿Mbaʼéichapa Jehová ovendesi umi okonfiávape hese? 	 Piyé carané Yéhuwah mberkahi wong sing ngupaya nguwatké imané?


Hembireko heʼi avei: “Umi ehémplo oĩva la Bíbliape tuichaiterei orepytyvõ. 	 Dadi, keluargaku isa tetep urip bungah.” Annalou uga setuju.


Ndahaʼéi ningo la ifasilpáva jaikuaa hag̃ua mbaʼe rregálopa ogustáta peteĩ persónape. 	 Nggolèk hadiah sing paling aji kanggo wong liya kuwi ora gampang.


¿Okonfiápa cherehe omombeʼu hag̃ua chéve oimeraẽ mbaʼe? 	 Apa aku pénak diajak crita-crita anakku?


8 La majoría Ñandejára siérvo nontendepái mbaʼéichapa ojeporavo umi unhídope. 	 8 Ing antarané umaté Allah, ana sing ora isa ngerti sing dialami wong sing dipilih.


Haʼe ñanekonsola opa umi ñande jehasa asýpe.” (2 Corintios 1:3, 4.) Ñanepytyvõ jadesidi porã hag̃ua. “Oĩramo pende apytépe oikotevẽva arandu, ojerure meme vaʼerã Ñandejárape ha oñemeʼẽta chupe. 	 Éntuk panglipur ”Pinujia Gusti Allah, kang Ramané Gusti kita Yésus Kristus, Rama kang kebak sih palimirma lan Gusti Allah kang dadi sumbering panglipur, kang nglipur aku kabèh ing sajroning kasusahanku.”—2 Korinta 1:3, 4.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿OEXISTÍPA UMI ÁNHEL? 	 BAB UTAMA | MALAÉKAT—ANA TENAN APA ORA? Kandhané Alkitab bab Malaékat


Umi opensáva péicha añetehápe nontendéi mbaʼépepa idiferénte pe dedikasión ha pe vautísmo. 	 Ana sing mikir nèk dhèwèké wis janji ngabdi marang Yéhuwah, ning durung siap dibaptis. Sakjané aja mikir ngono.


8 Koʼág̃arupi oĩ hetaiterei persóna oservíva Jehovápe. 	 8 Saiki, akèh wong-wong ing salumahing bumi ngibadah marang Yéhuwah.


Pontoon Mozilla mba'éva 	 Pontoon dening Mozilla


¿Mbaʼe téxto bíblicopa oipytyvõ chupe? Proverbios 17:17, upépe heʼi: “Peteĩ amígo verdadéro nderayhúta tódo el tiémpo, haʼete voi ne ermáno oĩva nde ykére rehasa asy jave” (TNM). 	 Wulang Bebasan 17:17 mbantu Kirsten ngatasi masalahé, isiné ayat kuwi, ”Mitra iku ing samangsa-mangsa ajeg baé katresnané, lan dadi sadulur ing sajroning kasusahan.” Dhèwèké srawung luwih akrab karo para sedulur liyané.


Jesús heʼi haguéicha ndopytái ni peteĩ ita ojoʼári (Lucas 19:43, 44). Asegún peteĩ kálkulo ojejapo vaʼekue, “ojejuka 250 mil térã 500 mil persónape Jerusalén ha Judéape”. 	 (Lukas 19:43, 44) Nurut salah siji laporan, kira-kira ana 500.000 wong sing mati ing Yérusalèm lan dhaérah-dhaérah ing sekitaré.


¿Mbaʼépa ojapo upémarõ hikuái? Pablo heʼi iñamigokuérape: “Peẽ ikatu avei peipytyvõ pejerure asývo orerehehápe” (2 Corintios 1:8-11). Oiméramo reñandu neremeʼẽveimaha térã rehechakuaa pe ne hénte hasývape amasdía ijetuʼuveha ohóvo, tuichaiterei penepytyvõta peñemboʼéramo pende pyʼaite guive. 	 Sakwisé nyebutké pengalaman kuwi, Paulus njaluk marang para kancané, ”Kowé uga mbiyantu aku kabèh kanthi pandonga.” (2 Korinta 1:8-11) Ndonga saktulusé ati wektu ngadhepi kahanan sing abot kuwi bener-bener isa mbantu.


Umi ánhel ipoderosoitéva oipytyvõta Jesúspe ha “okastigáta [...] umi naiñeʼẽrendúivape umi marandu porãme, oñeʼẽva ñande Ruvicha Jesús rehe” (2 Tesalonicenses 1:7, 8). 	 (Wahyu 16:14-16; 19:14-16) Sukmbèn, Yésus bakal ngadili lan nggunakké para malaékat sing prakosa kanggo ’ndhawahaké piwales marang wong-wong kang padha ora mbangun-miturut marang Injilé Gusti Yésus, Gusti kita’.—2 Tésalonika 1:7, 8.


Ikatu rejecha peteĩ situasión ojoguávape Daniel ohasa vaʼekuépe. 	 Kaya Dhanièl, apa ana wong sing ngojok-ojoki nggunakké bakat lan kapinteranmu kanggo donya iki?


¿Mbaʼérepa Jesús ohasa asy ha omano? 	 Apa Sebabé Yésus Sengsara Lan Séda?


Daniel jepe nontendéi vaʼekue heta mbaʼe oskrivi vaʼekue, ha heʼi voi: “Che ahendúramo jepe upe heʼíva, nahesakãi chéve mbaʼeve”. 	 Malah, Dhanièl dhéwé ya ora ngerti senajan dhèwèké sing nulis. Dhanièl ngakoni, ”Aku, pancèn krungu pangandika iku, nanging ora ngreti.”


Koʼã mbaʼe orepytyvõ roñemoag̃uive hag̃ua ojuehe ha avei Ñandejárare”. 	 Aku lan bojoku dadi luwih cedhak karo Yéhuwah lan sedulur liyané.”


Avei amyatyrõ umi mákina ha serradurakuéra. 	 Aku tukang mesin lan ndandani kunci.


La Biblia heʼi Daniel oĩrõ guare Babilóniape “ojedesidi hague ipyʼaite guive noñekontaminamoʼãiha”. 	 Dhanièl ngedohi kabèh perkara sing ana hubungané karo ibadah palsu.


Peteĩ ermána Albaniagua heʼi: “Igustoiterei jalee la Biblia idióma albanéspe. 	 Sedulur wédok saka Albania crita, ”Sabdané Gusti Allah ing basa Albania kuwi pénak banget dirungokké.


Sapyʼánte haʼekuéra odivuha térã ojapo hag̃ua Jesús raʼanga oreko enkuénta umi rrelihión omboʼéva, umi kostúmbre orekóva la hénte upe tiémpope térã la ikliénte oipotáva. 	 Carané para seniman nggambarké Yésus, biyasané dipengaruhi karo kabudayan, agama, lan kepénginané wong sing arep nuku karya seniné.


Che túa oiko vaʼekue Alemániape, ha áño 1949-pe ova Austráliape. 	 Bapakku pindhah saka Jerman menyang Australia taun 1949.


MBAʼÉPA OJAPO ÑANDEJÁRA 	 Ning, apa Gusti Allah bakal ngowahi kahanané?


Péicha heʼi vaʼekue Jesús omano mboyvemi (Juan 14:19). 	 (Yokanan 14:19) Yésus ngurbanké nyawané ”minangka tetebusan tumrap wong akèh”.


8, 9. a) ¿Mbaʼérepa heta lívro oĩva la Bíbliape ojeskrivi vaʼekue gríegope? b) ¿Mbaʼépa ñanemboʼe koʼã mbaʼe Jehovágui? 	 8, 9. Apa sebabé para muridé Yésus nganggo basa Yunani, lan apa sing disinaoni saka Yéhuwah bab kuwi?


Péro añetehápe ko lívro henyhẽte kuénto reígui, ha oĩramo jepe heʼíva Enoc oskrivi hague upéva, ndojekuaaporãi moõguipa ou. 	 Ning, isa waé kuwi dijupuk saka sumber kuna sing saiki wis ora ana, yaiku tulisan kuna utawa crita turun-temurun.


Pablo omyesakã upéva oskrivírõ guare umi kristiáno Romaguápe ‘ojeporavóvape imarangatu hag̃ua’. 	 Gatèkna kandhané Paulus marang wong-wong mau, ”Apa Rohé Gusti Allah iki marakké kowé wedi? Ora!


Por ehémplo, umi orekóvape SIDA térã esclerosis múltiple tuichaiterei avei oipytyvõ imbaʼeporãramo. 	 Sakliyané kuwi, wong sing mauné kecanduan alkohol isa luwih gampang pulih sarta ora gampang strès lan kambuh nèk seneng mbantu wong liya.


Péro la Biblia ohechauka avei Ñandejára Raʼy omboʼe hague idisipulokuérape ohayhu vaʼerãha iñenemigokuérape (Mateo 5:43, 44). 	 Ning, ana sing mikir nèk Yésus mulang para muridé bèn nresnani mungsuh-mungsuhé. (Matéus 5:43, 44) Dadi, wong-wong kuwi mikir nèk tanggepané Gusti Allah bab perang jaman mbiyèn lan saiki béda.


¿CHEAKÃGUAPÝMAPA HA ANTENDE PORÃ LA AJAPÓVA? 	 Ayo dirembug siji-siji. NÈK WIS DIWASA


PETEĨ BIBLIA IKATÚVA ENTEROVE OKONSEGI HA ONTENDE 	 TERJEMAHAN ALKITAB KANGGO KABÈH WONG


Péro oĩ heta kristiáno ndodisfrutaguasuvéimava iservísiope. 	 Ning, ana penginjil sing dadi ora bungah manèh.


Iporã ningo ñapensa mbaʼe mbaʼépa ojapo umi ansiáno ñanderehehápe. 	 Aja nganti para pinituwa dadi sedhih utawa strès, merga kelakuané awaké dhéwé.


La Bíbliape oĩ avei heta ehémplo ohechaukáva Ñandejára ohenduha umi orasión. 	 Ing Alkitab ana conto donga sing dijawab. Ana ayat sing kandha nèk Yésus ”nyuwun marang . . .


7 Ha, ¿mbaʼépa jajapo vaʼerã oiméramo imbaretéma ñande fe? 	 7 Nèk wis nduwé iman sing kuwat, kuwi kudu dijaga.


HA AVEI 	 KACA 18


Péro peteĩ díape papa heʼi chéve: “Embyatypa la nde livrokuéra ha tereho koʼágui”. 	 Bapakku nuding buku-bukuku banjur kandha, ”Buku-buku kuwi kana gawanen lunga!”


La majoría opensa ñande ñamanónte vaʼerãha voi, ha ndaikatúi ñakambia upéva. 	 Umumé wong kandha nèk kabèh wong mesthi mati.


Ha káda día ohasáva ahecha porãvéntema adesidi porã hague”. 	 Saben dina, imanku tambah kuwat.”


Haʼe ningo oorganisakuaaiterei la traváho, upévare umi isirvientekuéra vyʼápe ombaʼapo hendive. 	 Bayangna apa sing dipikirké Sara sing lagi mijeti tangané bèn ora lara.


(Prov. 22:15). 	 (WB. 22:15) Awaké dhéwé kudu niru Yésus.


Hardware 	 Piranti Atos


Ha noikotevẽi vaʼekue hikuái ótro téra pórke peteĩcha vaʼekue umi mbaʼe ogueroviáva. 	 Kabèh wong Kristen wektu kuwi nindakké ajarané Yésus, sing miwiti agama Kristen.


15 Jahechaháicha, iñimportánte hína umi palávra jaipurúva ñañeʼẽ jave, péro iñimportanteterei avei ñapensa mbaʼéichapa ñañeʼẽ ñande rapichakuérape. 	 15 Carané ngomong padha pentingé karo isiné omongan. Wong-wong seneng ngrungokké Yésus merga carané ngomong nyenengké.


KAVAJU MOROTĨ 	 JARAN PUTIH


Péro heta Bíbliape ndojepurúi upe téra. 	 Ning, akèh terjemahan Alkitab sing ora nggunakké jenengé Gusti Allah.


Ótro katu opredesi mbaʼépa oikóta amo gotyove oipurúvo umi te rogue térã kafe a, ha avei ohechávo mbaʼéichapa peteĩ gállo oñemoĩ hoʼu hag̃ua hembiʼu. 	 Ana manèh sing nggawé ramalan nganggo cara ngamati bentuké ampas tèh utawa kopi ing cangkir sakwisé diombé.


¿Mbaʼérepa oĩ hetaite BIBLIA? 	 Alkitab—Apa Sebabé Akèh Banget?


Koʼã mokõi páhinape reanotakuaa avei mbaʼépa ikatu rejapo remehorave hag̃ua reñemboʼe lája, restudia ha repredika lája. 	 Isa uga nulis tujuan liyané sing arep ditindakké, contoné ndonga, sinau dhéwé, lan nginjil.


Péro, ¿jajapópa avei upéva jajavy jave? ¿Jaaseptápa jajavy hague, jepe ndajajapói raʼe a propósito peteĩ mbaʼe térã ótro ndopilláiramo jepe la jajapo vaʼekue? 	 Ning, nèk nggawé kesalahan, senajan ora disengaja utawa ora ana sing ngerti, kita uga kudu gelem ngakoni kesalahan kuwi.


¿Haʼetépa ndéve Jehová ovendesiha de fórma espesiál umi mbaʼe rejapóva iservísiope? 	 Apa aku péngin nindakké tugas liya saka Yéhuwah?


Pe ánhel heʼive: “Umi heko añáva katu, akóinte iñañáta oikuaaʼỹre mbaʼépa ojehu. 	 Alkitab kandha, ”Wong duraka iku ora ana siji-sijia kang bakal mangreti, nanging para wong wicaksana bakal mangreti.”


PAÍS: FRANCIA 	 NEGARA ASAL: PRANCIS


Mateo kapítulo 4, 10, 14, 16, 17, 26; Hechos kapítulo 1-5, 8-12 	 Matéus bab 4, 10, 14, 16-17, 26; Para Rasul bab 1-5, 8-12


Ótro katu ojejapo ojegueromanduʼa hag̃ua peteĩ ñorairõ guasu, umi omano vaʼekuépe gerrahápe, ha umícha. 	 Liyané, nggawé panggonan kanggo ngéling-éling perang, kurban perang, utawa musibah.


Ha umi lugár la majoría orekohápe la Biblia jepe, heta oĩ ndoikuaáiva mbaʼépa oĩ pype. 	 Kuwi kedadéan ing negara-negara Asia, lan uga ing negara-negara sing wong-wongé nduwé Alkitab.


Ñandejehegui reínte ningo ni ñañehaʼãvérõ ndaikatumoʼãi jajelivra umívagui. 	 (Jabur 51:7; Yokanan 8:34) Senajan wis ngupaya tenanan, kita ora isa bébas saka kuwi kabèh.


9 Umi kuimbaʼe oskrivi vaʼekue Escrituras Griegas ningo osita avei unos kuánto téxto Escrituras Hebreasgui. 	 9 Wektu wong-wong sing nulis Kitab Yunani nyuplik ayat saka Kitab Ibrani, kuwi dijupuk saka Septuaginta.


David ohechakuaa Goliat ndahaʼeiha omotĩnteva umi soldádo isrraelítape, síno oñembohory voi hína Ijarakuéra Jehováre. 	 Nurut Dawud, tumindaké Goliat, wong kafir kuwi, marang prajurit Israèl ora pantes lan ngécé Yéhuwah.


Chemanduʼa alee hague peteĩ lívrope peteĩ fráse chemopensáva: “Algún día nañanekoʼẽmoʼãvéima”. 	 Aku kèlingan salah siji ukara ing buku sing tak waca, sing uniné, ”Ora bakal ana dina mbésuk.”


¿Mbaʼéichapa nde ikatu rejapo upéva? 	 Piyé carané?


Imemby peteĩ mitãkuimbaʼe orekópe 90 áño, ha iména ohayhuetéva katu 100. 	 Wektu Sara umuré 90 taun lan Abraham 100 taun, Sara akiré isa nduwé anak lanang.


Peteĩ ermáno oikóva Méxicope, hérava Jesús, omombeʼu: “Che ningo yma vúrroicha ambaʼapo. 	 Sedulur lanang saka Meksiko, sing jenengé Jesús, kandha, ”Aku kerja ora ngerti wayah, senajan kuwi dudu kewajibanku.


Haʼe omokãmbaitéta hesaykuéra, ndaiporimoʼãvéima omanóva, oñembyasýva, hasẽva ni hasýva. Umi mbaʼe yma guare ohasapáma’” (Apocalipsis 21:3, 4). 	 Panjenengané bakal ngusapi sakèhé luh saka ing mripaté, lan bakal ora ana pati manèh; kasusahan lan pasambat apadéné karubedan iya bakal wus ora ana; amarga samubarang kang lawas wus padha kapungkur.’”—Wahyu 21:3, 4.


Umi persóna ivuénova ningo imbaʼeporã hapichándi. 	 Seneng mènèhi kuwi akèh paédahé, salah sijiné yaiku kanggo keséhatan.


Jaikuaave hag̃ua 9 	 Apa Panjenengan Ngerti? 9


Haʼe ogovernáta ko yvy tuichakuére ha opytáta entéro goviérno umáno rekovia (Daniel 2:44). 	 (Dhanièl 2:44) Wektu Kratoné Allah mréntah, kersané Gusti Allah bab bumi firdaus bakal ”kalampahan”.


La Biblia heʼi vaʼekue mbaʼéichapa ojeikóta “umi ára pahápe”, ha koʼág̃a oĩ hetaiterei pruéva ohechaukáva ñaimemaha upe tiémpope (2 Timoteo 3:1-5). 	 Saiki, akèh bukti nduduhké nèk kita wis urip ing ”dina-dina wekasan”. (2 Timotéus 3:1-5) Apa panjenengan gelem nyonto manuk bango lan nitèni ”mangsané”?


Adán ha Eva oguerovia Satanáspe ha péicha omboyke Ñandejárape. 	 Adam lan Hawa pilih ndhukung Sétan lan nglawan Gusti Allah.


Péro, ¿siérto piko upéva? 	 Apa kuwi pancèn bener?


Ñandejára enemigokuéra oipota umi hénte hesarái héragui (Jeremías 23:27). 	 Mungsuh-mungsuhé Gusti Allah péngin wong-wong ora nggunakké jenengé Gusti Allah.—Yérémia 23:27.


¿Mbaʼe moméntopepa oiko upéva? Jehová okonfirma chupekuéra omano mboyve hikuái, térã oñepyrũ mboyvemi pe “jehasa asy guasu” (Apoc. 2:10; 7:3, 14). 	 Yéhuwah sing ngandhani bab kuwi marang dhèwèké, sakdurungé dhèwèké mati utawa sakdurungé ”sangsara gedhé” mulai.—Wy. 2:10; 7:3, 14.


Mbaʼépa Ñandejára opensa umi gérrare ñane tiémpope 	 Tanggepané Gusti Allah bab Perang ing Jaman Saiki


Oĩve informasión internétpe 	 Wacan Liyané ing Internèt


La Biblia heʼi: “Jehová ndohejái umi hese ojeroviávape, umi persóna sinséramente oñemboʼévape chupe. 	 Alkitab kandha, ”Pangéran Yéhuwah celak karo saben wong kang nyebut marang asmané, lan karo wong kang sesambat marang Panjenengané kalawan setya.


Por ehémplo, Satanás ojukapa vaʼekue Jóbgui hymbakuéra ha isiervokuéra. 	 Banjur, sepuluh anaké uga mati merga kambrukan omah sing kena ”angin prahara”, sing digawé karo Sétan.


Ha ikatu hag̃uáicha oñentende porã umi versíkulo oĩháme ko palávra, oñemoĩ peteĩ nóta pe téxto guýpe. 	 Katrangan tambahan bab tembung Ibrani lan Yunani ditulis ing bagéan ngisor kaca sing ana tembung kuwi, bèn gampang diwaca lan dingertèni.


La Biblia okambia chupekuéraHeta vése haʼa péro apuʼã jey 12 	 Kwasané AlkitabAku Terus Ngupaya Nganti Isa Ngetrapké Alkitab 12


Papa ha mama cheañuã ha heʼi chéve ontendeha la ojehúva chéve ha chepytyvõtaha hikuái”. 	 Wong tuwaku ya janji nèk arep mbantu aku.”


Ehecha avei Mateo 26:39 ha 1 Corintios 15:28. 	 Deloken uga Matéus 26:39; 1 Korinta 15:28.


Ñandejára ohundíta “umi ohundívape ko yvy” (Apocalipsis 11:18). 	 (Purwaning Dumadi 2:15) Gusti Allah bakal ”nglebur para ingkang sami ngrisak bumi”.—Wahyu 11:18.


JONATÁN oñesorprende ohechárõ guare David ojuka hague peteĩ higántepe hérava Goliat. 	 YONATAN mesthi gumun banget merga Dawud sing isih enom wani matèni raksasa Goliat, lan nggawa ”sirahé wong Filisti” marang Prabu Saul, raja Israèl, bapaké Yonatan.


Haʼe opensa mbaʼeichaitépa oñemotĩ hína hikuái. 	 Saksuwéné kuwi, prajurit Israèl lan Filisti mung meneng thok.


Haʼe oheja ihentekuérape ha ni ndoikuaái ojotopa jeýnepa hendivekuéra. 	 Mbokmenawa, dhèwèké ora bakal ketemu manèh karo keluargané.


La Biblia nomombeʼúi mbaʼéichapa haʼe ou raʼe ojerovia Jehováre, péro jaikuaa porã peteĩ tiémpore itúa oadora hague umi taʼanga. 	 Sara nyembah Gusti Allah sing sejati, yaiku Yéhuwah.


¡Mbaʼeichaitépa oiméne ijetuʼu raʼe chupe ojerure hag̃ua upéva Abrahánpe! 	 Apa panjenengan isa mbayangké perasaané Sara wektu mènèhi saran kuwi?


MBAʼE MOMÉNTOPEPA IPORÃ ÑAÑEʼẼ 	 KAPAN KUDU NGOMONG?


Upéicharõ, iñimportánte rejeasegura restudia porãpa hína la Biblia (Jos. 1:8). 	 (Ys. 1:8) Coba pikiren, ’Apa aku ajeg sinau Alkitab?


Hasypeve og̃uahẽ pe moménto aretereíma ohaʼarõ vaʼekue Sara. 	 Yéhuwah mberkahi Sara merga imané kuwat


Upéicha rupi, koʼã kristiáno oreko kuri esperánsa oikove hag̃ua opa ára g̃uarã (Rom. 6:17-22). 	 (Rm. 6:17-22) Awaké dhéwé uga manut pathokané Yéhuwah, bèn ora sengsara merga laku jina lan tumindak bejat.


Hetaiterei mbaʼépe ningo ikatu ñanepytyvõ la orasión, ha ko artíkulope ñamensionáma algúno. 	 Aku yakin nèk Yéhuwah mbantu aku, bèn isa milih gawéan sing ora ganggu hubunganku karo Yéhuwah, ning ya isa nyukupi kebutuhan.”


Káda semána, ermáno Russell orahaka peteĩ diskúrso peteĩ ahénsia de notísiape, ha pe ahénsia omondo jey umi diáriope osẽva Canadá, Estados Unidos ha Európape. 	 Banjur, ceramah kuwi dikirim ing kantor-kantor sing nyétak koran ing negara Kanada, Éropa, lan Amerika Serikat.


Haʼe ojagarra chehegui ha omombeʼu chéve heraha Katie. 	 Dhèwèké gelem nampa lan kandha nèk jenengé Katie.


Pesegíkena peñoaguanta ha peñoperdona pende pyʼaite guive, pejapo upéva oĩramo jepe penembopochýva. 	 Panjenengané ngasihi kowé lan milih kowé dadi kagungané.


Pe Léi oñemeʼẽ vaʼekue Moiséspe opermiti vaʼekue peteĩ kuimbaʼépe ojedivorsia hembirekógui ojuhúramo hese peteĩ “mbaʼe ipotĩʼỹva” (Deuteronomio 24:1). Jesús tiémpope umi rravíno ojedividi vaʼekue mokõi grúpope, ha káda uno ontende diferénte umi mbaʼe oĩva pe Léipe. 	 Hukum Musa ngéntukké wong wédok dipegat bojoné nèk ”kabuktèn ana tindaké kang ora pantes”. (Pangandharing Torèt 24:1) Ing jamané Yésus, ana loro sekolah kanggo pemimpin agama Yahudi sing pangertèné béda-béda bab hukum mau.


Umi léi oĩva la Bíbliape tuicha cheprotehe, ha ndahaʼéi voi upévante, síno chepytyvõ avei asẽ porã hag̃ua (Salmo 1:1-3). 	 Pathokané Alkitab ora mung njaga ning uga mbantu bèn urip tentrem rahayu.—Jabur 1:1-3.


Unos kuánto semána upe mboyve Eliezer oñeʼẽma voi kuri upévare Abrahándi ha oporandu chupe: “¿Mbaʼe piko ajapóta pe kuñataĩ ndouséiramo chendive koʼápe?”. 	 Nèk kuwi kedadéan, Abraham kandha, ”Kowé wus luwar saka sumpahmu marang aku.”


Isaías 45:1: “Jehová oiporavo Círope, ha ojagarra chupe ipo deréchagui. Haʼe olehi chupe ojagarra hag̃ua umi tetã, ha oipeʼapa hag̃ua umi rréigui hiʼarmakuéra. Ñandejára oavri chupe pe siuda rokẽ, umi puérta oĩva pe entrádape opyta nandi”. 	 Yésaya 45:1: ”Mangkéné pangandikané Pangéran Yéhuwah: ’Iki pangandikaningSun marang wong kang Sunjebadi, marang Korèsy kang Sunkanthi tangané tengen, Sunagem nelukaké bangsa-bangsa kang ana ing ngarepé lan mblejedi para raja, Sunagem ngengakaké lawang-lawang ing ngarepé lan supaya gapura-gapura aja terus mineb.’”


La Biblia oipuru jave pe palávra ‘okorrehi’, heʼise ogia, oakonseha, omboʼe, odisiplina ha tekotevẽrõ, ikatu avei okastiga. 	 Nurut Alkitab, melèhké utawa ngandhani, kuwi maksudé nuntun, mulang, nyenèni, lan ngukum.


“ÑANDEJÁRA OGUERAHA VAʼEKUE CHUPE ANI HAG̃UA OHASA ASY OMANÓVO” 	 ”HENOKH KAPULUNG, SUPAYA ORA NGALAMI MATI”


Umi testígo de Jehová ovyʼaitereíta ohechaukárõ ndéve la Biblia rupive mbaʼépa ikatu rejapo reime hag̃ua preparádo Jesús ou vove. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah seneng nduduhké saka Alkitab carané bèn isa siap sakdurungé pungkasané jaman iki teka.


Mombe'u ñeñomipy 	 Wewara Privasi


¿Mbaʼérepa? La Biblia omombeʼu rupi Jesús haʼe hague pe primera persóna oñemoinge jey vaʼekue oho hag̃ua oiko yvágape (Juan 3:13). 	 Ning, kuwi ora bener, merga Alkitab kandha nèk Yésus Kristus kuwi wong sing sepisanan munggah swarga.—Yokanan 3:13.


(Noviembre de 2008.) 	 ”Bagaimana Aku Bisa Meningkatkan Mutu Doaku?”—November 2008


7 ¿Mbaʼéichapa Daniel ombohovái ko situasión? 	 7 Piyé tanggepané Dhanièl?


Upévare ojeaparta vaʼekue umi hasývape ha oñemanda avei chupekuéra oporoavisa vaʼerãha hasyha (Levítico 13:45, 46). 	 Wong sing lara kusta dipisahké saka wong liya, lan kudu ngandhani liyané nèk dhèwèké kena kusta.—Kaimaman 13:45, 46.


Oĩ avei heʼíva Ñandejára otrataha enterovépe peteĩchante. 	 Liyané percaya nèk tumindaké Gusti Allah marang kabèh wong kuwi padha.


Pe saserdóte heʼi chupe ojapóramo upéva “ohunditaha peteĩ império tuicháva”. 	 Dhukun kuwi kandha nèk Kroesus bakal ngremuk ”kerajaan gedhé” nèk maju lan nglawan Korès.


Che ajaprovecha upévare, ha upéicha rupi ndahaguasuvéi eskuélape ha añehunta umi mitãrusu tuichavévare chehegui. 	 Aku nggunakké kesempatan iki kanggo mandheg sekolah lan nggabung karo bocah-bocah sing luwih tuwa.


Rejevautisa guive, katuete rehasáma heta mbaʼe nembovyʼáva reservívo Jehovápe. 	 Bar dibaptis, mesthiné kowé tambah bungah ngabdi marang Yéhuwah.


Itúa Taré ohóta avei hendivekuéra, haʼe ningo ja orekóma 200 áñorupi ha ojerrespetaiterei chupe (Génesis 11:31). 	 Térah, sing dadi kepala keluarga, uga mèlu lunga senajan umuré wis mèh 200 taun.


Faraón oikuaa rire Sara haʼeha Abrahán rembireko, oheja chupe oho jey iména rendápe ha ojerure chupekuéra oho hag̃ua Egíptogui (Génesis 12:17-20). 	 (Purwaning Dumadi 12:17-20) Abraham mesthi seneng banget merga Sara wis balik.


Che kompañerokuéra de traváho apytépe oĩ vaʼekue mokõi alkoóliko. Upévare peteĩ vuéltape ajerure oñembyatypa hag̃ua hikuái kompletoite ha omeʼẽ hag̃ua servésa umi mokõime. 	 Terus, aku ngajak kanca-kancaku kumpul bareng, aku ngongkon kanca-kancaku ngekèki bir sak botol marang kancaku lanang loro sing ngaku kecanduan alkohol.


Péro roikuaa avei haʼekuéra ikariaʼy ha ikuñataĩha ohóvo, ha ombohovaitaha gueteri heta mbaʼe ijetuʼúva”. 	 Ning, aku ya ngerti nèk bocah-bocah bakal ngadhepi masalah.”


Génesis kapítulo 11-24; ehecha avei 25:1-11 	 Purwaning Dumadi bab 11-24; deloken uga bab 25:1-11


Jehová ndoipotaiete jaipuru mbaʼeve orekóva “podér máhiko” (Is. 1:13, NM; Deut. 18:10-12). 	 18:10-12; Yé. 1:13.


Jahechamína mbaʼéichapa Ñandejára Ñeʼẽ ikatu ñanepytyvõ umícha jave. 	 Ayo dirembug piyé Alkitab isa mbantu kita ngrampungi masalah sing angèl.


Che patronkuéra oikuaa che ndachejapumoʼãiha hesehapekuéra ni chupekuéra.” 	 Aku péngin tetep jujur senajan ana masalah.


Upe sérro ruʼãgui Sara ikatu ohecha pe Tiérra Prometída, umi siuda oĩva Canaánpe ha umi tape oipurúva umi viahéro oho hag̃ua mombyry. 	 Mauné, Sara manggon ing Ur, salah siji kutha ing Mésopotamia sing jaraké 1.900 km saka dhaérah sing dienggoni Sara saiki.


¿Mbaʼépa ikatu ñaaprende umi guyrágui? 8 	 Sinau saka Manuk ing Awang-Awang 8


OHASÁVO pe tiémpo, pe Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras oĩva ingléspe ojerrevisáma mas de una ves. Péro pe rrevisión iñimportantevéva ojejapóva koʼág̃a peve, haʼe hína pe osẽ vaʼekue áño 2013-pe. 	 SENAJAN Alkitab basa Inggris New World Translation of the Holy Scriptures wis bola-bali didandani, Alkitab sing metu taun 2013 kuwi sing paling akèh didandani.


Ko jeike ndojehechajeýi gueteri 	 Sambungan Iki ora Dipercaya


EÑEIMAHINAMÍNA reguataha rehóvo peteĩ tape iñypytũetereívare. 	 BAYANGNA panjenengan mlaku ing dalan sing peteng ing wayah bengi.


La Biblia noñehundíri oĩramo jepe ojapose vaʼekue upéva ha ojeskrivíramo jepe umi materiál oñembyai reívape. 	 MASALAHÉ: Senajan bahané gampang rusak lan arep disingkirké, Alkitab tetep ana.


Upepete ajerure Jehovápe tojevale ko kuimbaʼére ani hag̃ua ojehu chéve mbaʼeve. 	 Wektu krungu omongan mau, aku ndonga, ”Yéhuwah, tulung bèn wong iki njaga aku.”


MBAʼÉPA OPENSA ÑANDEJÁRA JAJAVY JAVE 	 PANDHANGAN KITA LAN GUSTI ALLAH


“JEHOVÁ NINGO NOPERMITÍRI CHÉVE CHEMEMBY” 	 Kutha Bètèl kuwi uga biasa disebut Luz karo wong Kanaan.


Ehecha avei Génesis 1:2; Hechos 2:1-4 ha 10:38. 	 Deloken uga Purwaning Dumadi 1:2; Lelakoné Para Rasul 2:1-4; 10:38.


Añepyrũ ahayhu ha arrespeta Ñandejárape, upévare ndajaposéi mbaʼeve ikatúva omoñeñandu vai chupe. 	 Aku sinau carané nresnani Gusti Allah. Aku uga sinau bèn aja nganti nindakké sing salah lan nglarani atiné Yéhuwah.


Eréna chupe tachepytyvõmi” (elee Lucas 10:38-42). 	 (Wacanen Lukas 10:38-42.)


La Bíbliape jatopa umi mbaʼe Ñandejára opensáva, upévare jaʼekuaa haʼe añoite ikatuha ñanepytyvõ ñantende porã hag̃ua umíva. 	 Alkitab kuwi isiné pikirané Gusti Allah, mula awaké dhéwé perlu ndonga njaluk bantuané Gusti Allah bèn isa ngerti isiné.


Upéva rangue, osegi iñeʼẽrendu Jehovápe. 	 Alkitab kandha, wektu ing Babil, Dhanièl mutuské saka atiné ”ora bakal najisaké awak”.


La Biblia opromete koʼẽrõitéma Ñandejára oipeʼataha pe violénsia ko múndogui. 	 Wong-wong sing kasar bakal ngadhepi ”dina pangadilan sarta tumpesé para wong mblasar”.


Apóstol Pablo oaguanta vaʼekue heta pruéva ijetuʼúva, ha heʼi: “Opa mbaʼerã chembarete Ñandejára omeʼẽgui chéve podér” (Filipenses 4:13). 	 (Filipi 4:13) Roh suciné Yéhuwah nguwatké Paulus.


Ñandejára Rréino ogoverna vove, enterovéva siémpre hesãita. 	 Sukmbèn kabèh wong isa séhat lan sampurna.


Koʼág̃a Debbie, Pranas ha mokõive ifamília oservi de tiémpo kompléto. 	 Sak keluarga saiki dadi perintis.


Oĩ pyaʼe voi oñemeʼẽva enkuénta ojeporavo hague; ótro katu hasypeve ontende ha oasepta. 	 Kabèh sing wis dipilih nampa apa, lan piyé pengaruhé kanggo wong-wong kuwi? 6 Pancèn, wong Kristen ngerti nèk carané dipilih ora padha.


4. a) ¿Mbaʼe idiómapepa Jehová oñekomunika vaʼekue Moisés, Samuel ha David ndive? b) ¿Mbaʼérehepa oñeʼẽ umi oskrivi vaʼekue la Biblia? 	 4. (a) Wektu omong-omongan karo Musa, Samuèl, lan Dawud, Yéhuwah nganggo basa apa? (b) Alkitab kuwi isiné apa?


Aju cheviolentoiterei voi. 	 Aku dadi wong sing seneng tumindak kasar.


Erregalaséramo álgo peteĩ persónape, eñehaʼã vaʼerã epilla mbaʼe mbaʼépa ogusta chupe, pórke umíva haʼéta hína la haʼe oipotátava. 	 Mula, coba pikirna apa sing disenengi karo wong sing péngin panjenengan wènèhi hadiah, merga apa sing disenengi kuwi biyasané dadi sing dipéngini.


Adán perfékto vaʼekue, péro Satanás omboliga chupe opeka hag̃ua, upévare ikatúta kuri oñepensa siertoha la Satanás heʼi vaʼekue. 	 Ning, Yésus sing sampurna kaya Adam, tetep setya senajan sengsara.


Luis heʼi: “Añemboʼe meme Jehovápe ha añandu ijespíritu chemombareteha. 	 Luis kandha, ”Aku terus ndonga marang Yéhuwah.


“Ko múndo kompletoite oĩ pe aña poguýpe.” (1 Juan 5:19.) Pe Aña ningo oreko añete ipoguýpe ko múndo, péro upéva ndeʼiséi odominaha entéro yvyporápe. 	 ”Sajagad kabèh kawengku ing pangawak dursila.” (1 Yokanan 5:19) Senajan pengaruhé Iblis gedhé, ning ora tegesé saben manungsa isa dikuwasani.


¿Mbaʼépa rejapo vaʼerã rehechauka hag̃ua remombaʼeha pe rregálo iporãvéva omeʼẽ vaʼekue ñandéve Ñandejára? 	 Apa buktiné nèk kita ngajèni hadiah sing paling aji saka Gusti Allah?


Ojeaparta vaʼerã umi hasývape. 	 Misahké wong sing lara.


Upépe heʼi: “Avavépe ani pemyengovia ivaíva ivaívape. [...] 	 Sabisa-bisa yèn pancèn gumantung marang kowé, andona rukun karo wong kabèh.


Enoc ha hetave proféta ontendeka vaʼekue upe heʼíva hikuái katuete oñekumplitaha ha upévare oprofetisa jave oñeʼẽ ku oikoramoguáichama voi (Isaías 46:10). 	 Akèh ramalan liyané sing dicathet ing Alkitab uga dicritakké nganggo cara sing nduduhké nèk kaya-kayané ramalan kuwi wis kelakon.—Yésaya 46:10.


Koʼág̃arupi umi informasión osẽva pyaʼeterei ojeaktualisa, ha la Biblia katu ojapóma amo 2.000 áñorupi ojeskrivipa hague, ¿maʼerã piko upéicharõ jahekáta gía pype? 	 Mula, apa gunané nggolèk tuntunan saka Alkitab, buku sing rampung ditulis kira-kira 2.000 taun kepungkur?


Por ehémplo haʼe voípa omoñepyrũ raʼe, mbaʼérepa opermiti oiko upe gérra térã oimportápa chupe ohechávo umi hénte osufri. 	 Panjenengan mesthi ora nyangka nèk jawabané Alkitab béda banget karo pikirané wong-wong.


7 ¿Mbaʼéichapa ñanepytyvõ umi ánhel? 	 7 Carané Malaékat Mbantu Panjenengan


Bruce Metzger oskrivi: “Pe fráse [oĩva 1 Juan 5:7-pe] ndaipóri ni peteĩva umi ótro manuskríto yma guarépe (siríaco, copto, armenio, etiópico, árabe ha eslavo), pe latínpe añoite oĩ”. 	 Bruce Metzger nulis, ”Bagéan sing ditambahké [ing 1 Yokanan 5:7] mung ana ing basa Latin, ning ora ana ing tulisan kuna liyané (Siria, Koptik, Armenia, Etiopia, Arab, Slavia).”


2 La Biblia ohechauka ñandéve, jajededika guive Jehovápe ha jajevautisa, oikoha ñandehegui Ñandejára siérvo ha okambiaha la ñande rekove. 	 2 Ing Alkitab, awaké dhéwé sinau nèk janji ngabdi lan dibaptis kuwi tandha mulainé dadi Seksi Yéhuwah. Uripé awaké dhéwé wis ora kaya mbiyèn.


La Biblia heʼi umi persóna iñakãguapývare ‘oipuru memeha iñakã ha upévare ikatupyryha oikuaa hag̃ua mbaʼépa iporã ha mbaʼépa ivai’ (Heb. 5:14). 	 Alkitab kandha, wong sing diwasa kulina nggunakké ”daya pangertèn” kanggo mbédakké sing bener lan sing salah. (Ib. 5:14, New World Translation) Wong sing diwasa ngerti bab sing bener, lan isa mutuské saka atiné kanggo nindakké sing bener.


Jaʼe porãsérõ g̃uarã, pyaʼe voi añemoĩma apredika. 	 Dadi, wektu kuwi aku mulai nginjil.


Pe Biblia hebrea ojapo vaʼekue Hutter 1587-pe 	 Taun 1587, Hutter nggawé terjemahan basa Ibrani saka Prajanjian Lawas.


Péro umi konsého oĩva la Bíbliape ikatu ñanepytyvõ jaevita hag̃ua koʼãichagua sufrimiénto, pórke omombeʼu ñandéve mbaʼépa ikatu ñandegueraha hína upévape. 	 Ning, tuntunané Alkitab isa mbantu kita ngedohi tumindak bejat kuwi.


Añetehápe, umi mbaʼe jajapóvare ojekuaa porã oimépa hína ñande fe imbarete. 	 Rasul Yakobus kandha, ”Kowé bakal daktuduhi pracayaku saka panggawé-panggawéku.”


Ojapóma 2.000 áñorupi la Biblia oprofetisa hague “umi ára pahápe pe situasión ijetuʼúta ha hasýta jagueropuʼaka hag̃ua”. 	 Kira-kira 2.000 taun sakdurungé, Alkitab kandha nèk ”ing dina-dina pungkasan kahanané bakal angèl diadhepi”.


Umi ára paha og̃uahẽvo huʼãme opáta umi mbaʼe ñanembohasa asýva (1 Juan 2:17). 	 Sukmbèn kabèh sing jahat bakal disingkirké.—1 Yokanan 2:17.


Avei upéicha rohechaukase chupe roimeha dispuésto roservívo haʼe ojerureháicha”. 	 Kuwi uga cara kanggo mbuktèkké nèk awaké dhéwé setya lan nduwé iman sing kuwat, lan mbuktèkké nèk lila ngabdi nganggo cara apa waé sing dikersakké Yéhuwah.”


Pe astrolohía odividi la héntepe 12 grúpope, ha upearã ojepuru umi signo del Zodiaco ojekalkuláva asegún arakaʼépa onase peteĩ persóna. 	 Jaréné, sipat-sipaté manungsa kuwi kétok saka zodiaké.


Ha'ãjey 	 Coba Manèh


Ha ñande koʼag̃aite peve jasufri gueteri haʼe naiñeʼẽrendúi rupi. Apóstol Pablo heʼi vaʼekue voi: “Peteĩ kuimbaʼe rupive pe pekádo oike ko múndope, ha pe ñemano oike pekádo rupive. 	 Rasul Paulus njelaské, ”Tekané dosa ing jagad jalaran saka wong siji, sarta tekané pati marga saka dosa mau, mangkono si pati iya wus nyrambahi marang wong kabèh, jalaran wong kabèh mau wus padha gawé dosa.”


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã jahechakuaa hag̃ua Ñandejára ñanepytyvõha? 	 Piyé carané awaké dhéwé isa cetha ndelok kwasané Yéhuwah?


Péro ndahaʼéi Laura añónte la ohasáva koʼã mbaʼe, ko múndope mas de 4 millón tapichápe ojeovliga hína avei ombaʼapo hag̃ua umi prostivuloháre. 	 Pengalamané Wulan kuwi uga kerep dialami karo patang yuta wong liyané sing dadi budhak perdagangan sèks sakdonya.


3 Ñande jaikuaa porã Jehová ohechaha opa mbaʼe jajapóva. 	 Ning, apa aku percaya nèk Yéhuwah bener-bener nggatèkké tumindakku?


Upéicharõ jepe, ko grúpo michĩva ojevale koʼã aparátore opredika hag̃ua millones de persónape unos kuánto áñore. 	 Pirang-pirang taun, alat-alat mau isa dinggo nginjil marang wong akèh.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿MÁVAPA IKATU NEKONSOLA? 	 SING UTAMA DIREMBUG | CARANÉ ÉNTUK PANGLIPUR


La Biblia ojeskrivi ontende hag̃uáicha umi iñumíldeva ha oaprendeséva. 	 Kawula ngunjukaken genging panuwun, déné prakawis punika sadaya Paduka damel wados tumrap para winasis, nanging Paduka lairaken dhateng laré alit.”


Por ehémplo, jaikuaa oho hague peteĩ kasamientohápe, ha upépe okonverti y víno iporãvape (Juan 2:2, 6-10). 	 (Yo. 2:2, 6-10) Yésus uga gelem diundang mangan ing omahé kanca-kancané lan wong-wong sing diwulang.


Konsého mitãrusukuérape g̃uarã 	 Bantuan kanggo bocah-bocah enom


Peteĩ kálkulo ojejapo vaʼekue ohechauka 1975 guive 2000 peve, umi terremóto ojuka hague 471 mil persónape. 	 Ana laporan sing kandha, antarané taun 1975 nganti taun 2000 ana 471.000 wong sing mati merga gempa bumi.


Oĩ aja ko yvy ape ári, Jesús omonguera vaʼekue opaichagua mbaʼasy, ha omopuʼã jey umi omanóvape. 	 Wektu ing bumi, Yésus nambani sing lara lan nguripké sing mati. Yésus uga ngurbanké nyawané merga tresna banget karo Gusti Allah lan manungsa.


Jahasáramo jepe heta provléma ijetuʼúva, entéronte jaikovese. 	 Alkitab kandha nèk wektu nggawé manungsa, Gusti Allah ngekèki rasa péngin urip.


Pe apóstol oipuru ehémploramo pe kuérpo umáno, omyesakã hag̃ua entéro kristiáno ikatuha ñaipytyvõ oĩ hag̃ua unida kongregasiónpe ha jasegi hag̃ua Jesúspe, haʼéva hína pe akã. 	 Dhèwèké kandha nèk kabèh sing ana ing jemaat kuwi perlu ”mundhak-mundhak ing samubarang”. (Wacanen Éfesus 4:15, 16.)


ÑANEMBAʼEPORÃRAMO ÑANERESÃIVE 	 Loma kuwi ana paédahé kanggo panjenengan lan wong liya


Upévare Salmo 37:4 tuichaiterei chepytyvõ, upépe heʼi: ‘Evyʼa nde pyʼaite guive rejapóvo Jehová heʼíva, ha haʼe katuete omeʼẽta ndéve umi mbaʼe reipotáva nde pyʼaite guive’” (TNM). 	 Jabur 37:4 uga kandha, ’Lan bungaha marga saka Sang Yéhuwah, dadi kowé mesthi diparingi pepenginaning atimu.’


6 Koʼág̃a oĩve pruéva ohechaukáva Ñandejára réra katuete oñemoĩ vaʼerãha la Bíbliape. 	 6 Saiki, ana luwih akèh bukti pentingé nggunakké jenengé Gusti Allah.


9 ¿Mbaʼéichapa peteĩ persóna oikuaa oñeinvitaha chupe oho hag̃ua yvágape? 	 9 Ning, wong kuwi kok isa ngerti nèk dhèwèké dipilih urip ing swarga?


La Biblia ningo peteĩ rregálo omeʼẽva ñandéve ñande Ru yvagapegua. 	 Alkitab kuwi asalé saka Gusti Allah, Bapak kita ing swarga.


11 La Biblia heʼi entéro oservíva Ñandejárape, umi imitãva jepe “kyreʼỹme” ojeofresetaha oservi hag̃ua chupe (Sal. 110:3, NM). 	 11 Alkitab kandha nèk kabèh umaté Yéhuwah, klebu cah-cah enom, bakal ngabdi kanthi ”legawa [lila]”.


David heʼi voi: “Jehová hína pe odesidíva mávapa oganáta la gérra” (1 Samuel 17:45-47, TNM). 	 Dawud kandha, ”Peperangan iku ana ing astané Sang Yéhuwah.”—1 Samuèl 17:45-47.


6 Jajerure vaʼerã Ñandejárape tomeʼẽ ñandéve espíritu sánto. 	 6 Ora isa nguwatké iman tanpa bantuané Yéhuwah, mula kudu njaluk roh suciné.


¿Mbaʼépepa ideprovécho umi diferénte eleménto oñemeʼẽ vaʼekue ñandéve? 	 Piyé sarana werna-werna kuwi isa mbantu gawéan nginjil?


Ha upéva oiko Jesucrístope oñemoingove jey rupi omanóva apytégui. 	 Dhèwèké uga krasa seneng banget lan matur nuwun merga kesempatan kuwi.


Upévare ikatu jaʼe Enoc imbaretéiti hague orekóramo jepe 365 áño. 	 Dadi, umur 365 taun kuwi kuduné Hénokh isih isa urip suwé, ning nyatané ora.


¿JAJEPYʼAPY VAʼERÃPA HETA HETAVÉRAMO UMI HOʼÚVA PE PAN HA VÍNO KONMEMORASIÓNPE? 	 CACAHÉ SING DIPILIH, APA DADI MASALAH?


Ehecha pe artíkulo oĩva ko rrevístape, hérava “Ojekuaaséva jepi: ¿Iporãpa kristianokuéra ofesteha Navidad?”. 	 Deloken artikel ”Pitakonané sing Maca—Apa Wong Kristen Kudu Ngrayakké Natal?” ing majalah iki.


Péro ndaivaíriramo jepe jaikuaase mbaʼéichapa rakaʼe Jesús pínta, iñimportanteve hína jaikuaa mbaʼéichapa koʼág̃a jahecha vaʼerã chupe. 	 Ning, sing luwih penting yaiku pandhangan kita saiki bab Yésus dudu kaya apa Yésus sing saktenané. ”KURANG SADHELA LAN JAGAD ORA BAKAL NDELENG AKU MANÈH”


ÑANEMBOPYʼAGUAPY Jajepyʼapyetereíramo, Jehová ikatu ñanepytyvõ ñaime hag̃ua trankilove. 	 Alkitab kandha, ”Aja padha nyumelangaké bab apa baé, nanging padha lairna sakèhing pepénginanmu marang Gusti Allah ing pandonga lan panyuwun kalawan caos sokur.


Poli heʼi: “Roime rire oñondive 33 áñore, omanomi chehegui che ména ahayhuetéva”. 	 Aku wis 33 taun bebojoan karo dhèwèké.”


Pe artíkulo oúvape oñembohovái koʼã porandu. 	 Kuwi bakal dijawab ing artikel sakbanjuré.


Jesús ombaʼapo Itúandi “peteĩ travahadór ikatupyrývaicha” (Prov. 8:30, NM). 	 (WB. 8:30) Para abdiné Yéhuwah uga nyambut gawé bebarengan kanggo nindakké tugasé.


Upéi, mbeguekatúpe ontende ha ovalorave umi mbaʼe oaprendéva, ha okambia ohóvo. 	 Awaké dhéwé seneng ndelok wong-wong mau ngowahi uripé.


¿Mbaʼéichapa heta kristiáno koʼag̃agua osegi Jesús ha Pablo ehémplo? 	 Ana akèh wong sing niru tuladhané Yésus lan Paulus anggoné ngabdi marang Yéhuwah tanpa ana gangguan.


Haʼe heʼi: “Ñandejára, aipotaite chemokañy pe sepultúrape [...]. 	 Ayub kandha, ”Saupami Paduka karsa ngumpetaken kawula wonten ing teleng palimengan [kuburan] . . .


Péro, ¿mbaʼépa ikatu ñanepytyvõ ñañeñandu porãve hag̃ua? 	 Anaké Abraham yaiku Iskak, ya wis tau sedhih ditinggal mati.


8. a) ¿Mbaʼéichapa Jesús ohechauka iñumildeha? b) ¿Mbaʼéichapa oipytyvõ umi disípulope ohechávo hikuái Jesús iñumildeha? 	 8. (a) Apa buktiné nèk Yésus andhap asor? (b) Para muridé isa sinau apa saka tuladhané Yésus?


Añetehápe pe yvága ndahaʼéi katuete ojehechaukahaichaite koʼã visiónpe, péro umíva ikatu ñanepytyvõ ñañeimahina hag̃ua mbaʼeichaguápa umi oĩva upépe. 	 Kitab Suci nyritakké nèk ana wong-wong sing éntuk wahyu lan isa ndelok alam roh.


Jesús omokyreʼỹ idisipulokuérape imbaʼeporã hag̃ua heʼívo: “Pendepojera memékena pende rapichándi ha oñemyengoviáta peẽme, ojehykuavóta pende ao ruguáipe hetaiterei mbaʼe, ha ijave hag̃ua ojejopy ha oñemonguʼéta, ikatu hag̃uáicha henyhẽ chovi. 	 Takeran kang apik, kang ditetel-tetel, kang dioyog lan kang lubèr, bakal kaesokaké ing pangkonmu, amarga ukuran kang kokanggo ngukur, iku iya bakal kanggo ngukur kowé.”


Péro, ¿mbaʼére piko tekotevẽ raʼe Jesús omano? 	 Sakjané apa perlu Yésus séda kanggo manungsa?


Péro Pablo nomonguerái chupe, upévare Trófimo ndaikatuvéima omoirũ chupe (2 Tim. 4:20). 	 (2 Tm. 4:20) Kancané Paulus sing jenengé Épafroditus, uga lara lan arep mati.


¿Mbaʼérepa jaguerohoryete Jonatán ha David oñoamigoite haguére? 	 Apa sebabé kekancané Yonatan lan Dawud isa ditiru?


Ha oiméramo jepe ohasáma heta tiémpo ha ijetuʼu gueteri ñandéve jasupera hag̃ua pe situasión, ndovaléi jajekulpa upe haguére. 	 Ning, aja terus nyalahké awaké dhéwé nèk rasa sedhihé ora ilang-ilang. Piyé carané ngadhepi rasa sedhih iku?


Peteĩva omoñepyrũ Samay, ha haʼekuéra opensa vaʼekue oñekumpli vaʼerãha pe léi heʼihaichaite. 	 Sekolahan sing aturané ketat yaiku Shammai, mulang nèk dhasar sing sah kanggo pegatan yaiku ”tumindak bejat”, contoné laku jina.


Jesús oĩrõ guare ko yvy ape ári ohechauka vaʼekue Ñandejára Rréino iñimportantetereiha chupe g̃uarã, upévare opárupi oñeʼẽ upe Rréinore. 	 Yésus mulang para muridé kon ndonga, ”Dhuh, Rama kawula ingkang wonten ing swarga, Asma Paduka mugi kasucèkaken.


¿Mbaʼérepa tekotevẽ kuri ojerrevisa pe traducción del nuevo mundo? 	 Apa sebabé kudu ana New World Translation sing anyar?


La Biblia heʼi: “Menakuéra, pesegíkena pehayhu pene rembirekópe, Cristo ohayhu haguéicha pe kongregasión ha omeʼẽ hekove hesehápe” (Efes. 5:25). 	 (Éf. 5:25) Yésus ngurbanké nyawané kanggo para muridé.


Ha Cristo presénsia aja oñembyaty hína umi unhído ofaltáva oñekompleta hag̃ua umi 144.000 ogovernátava Jesúsndi yvágape. Avei oñembyaty “peteĩ aty guasu” ojesalvátava oñehundi vove ko múndo aña. 	 Bar kuwi, anggotané 144.000 sing durung munggah swarga diklumpukké. ”Golonganing wong akèh” yaiku sing bakal urip ing pirdus ing bumi uga diklumpukké.


Péro añetehápe ijetuʼu ñañatende hag̃ua peteĩ hasývare. 	 Kuwi mesthi dadi tantangan kanggo wong sing ngopèni, yaiku biyasané anggota keluargané dhéwé.


Ikatu oĩ opensáva: “Oiméramo Ñandejára iñarandueterei ha oikuaa opa mbaʼe, ¿mbaʼére piko ndojapóinte la Biblia entéro ontende porã hag̃uáicha?”. 	 Gatèkna telung alesan iki. Alkitab dirancang bèn isa dingertèni karo wong-wong sing andhap asor lan gelem sinau.


Ha peteĩ lívro heʼi voi upéva haʼeha “la añetehápe jahecharamovéva” (Collins Atlas of Bird Migration). 	 Gusti Allah sing maringi naluri kuwi. Ning, kanggo manungsa Gusti Allah maringi kesanggupan kanggo nitèni wektu lan musim.


11 Abrahán ningo iñeʼẽrendu vaʼekue Ñandejárape opaite mbaʼépe, upéicha rupi siémpre oiko iñamigoitéramo. 	 11 Merga Abraham terus manut senajan ing bab sepélé, kekancané karo Yéhuwah saya akrab.


Opensa rangue umi mbaʼe oheja vaʼekuére, Sara opensa meme henonderãre. 	 Sara ora kangen karo kabèh sing wis ditinggalké.


¿Mbaʼérepa Jesús ikatu vaʼekue opaga ñande pekádore? 	 Gusti Allah sing nresnani manungsa, ngutus putrané, Yésus, kanggo nanggung ”pituwasé dosa” sing kuduné ditanggung manungsa.


Koʼág̃ama nderekopotĩramo ha remombaʼeguasu Ñandejárape nde pyʼaite guive, ojekuaáta nderehe reimeha segúro kóva haʼeha pe rrelihión verdadéra. Avei ojekuaáta nderehe rejaposeha Jehová heʼíva. 	 Tumindak kudus lan nindakké bab-bab sing ana hubungané karo ngupaya dadi abdi sing salèh, nduduhké nèk kowé yakin karo sing bener lan péngin manut karo pathokané Gusti Allah.


Katuete ko mbaʼe okevranta ha omopensáne raʼe chupe. 	 Isa waé kita uga péngin ngerti kapan janji-janjiné Gusti Allah bakal kelakon.


Por ehémplo, algúno orovia upépe oikoha umi ijypykue omanóma vaʼekue ha tekotevẽha oñemombaʼeguasu chupekuéra. 	 Ana sing percaya nèk swarga utawa alam roh kuwi dienggoni karo para leluhur sing kudu diajèni.


Reiko vaʼerã Ñandejára oipotaháicha.* Avei tekotevẽ rejerure chupe neperdona hag̃ua ikatu hag̃uáicha ne konsiénsia ipotĩ. 	 Panjenengan perlu sinau lan manut karo kersané Gusti Allah kanggo panjenengan.* Ndongaa njaluk pangapura lan hati nurani sing apik.


Por ehémplo, ombou Jesúspe omeʼẽ hag̃ua hekove ñanderehehápe. 	 Piyé carané? Yésus teka ing bumi lan ngurbanké nyawané.


Ha ñantende porãve rupi la Biblia, jajotrata porãvéta ha jajorrespetavéta (Is. 26:9). 	 26:9) Bayangna, mesthi akèh banget sing isa disinaoni lan diwulangké manut tuntunané Raja Yésus Kristus.


Por ehémplo, umi mbaʼe Jesús heʼi vaʼekue ojetradusipa lénto. 	 Ing Alkitab, tembung-tembungé Yésus ing basa sing dinggo Yésus, cacahé mung sithik.


Haʼete voi ojeipeʼáva peteĩ kárga pohýi mbaʼe che árigui. 	 Aku ngrasa kaya-kaya ana beban abot sing diangkat saka pundakku.


Upéva chesorprendeterei. ¡Haʼetépe narreaksionavaíri raʼe! 	 Sakjané aku péngin kaya kowé, isa sinau Alkitab.”


Ñanemanduʼákena Jesúsre jepe ojeʼe hague heta mbaʼe ndasiértoiva. 	 Yésus ngendika karo muridé, nèk mungsuh-mungsuhé bakal nganiaya lan ’mitenah’ para muridé.


¿Mbaʼépa ñaneraʼarõ amo gotyove? 	 Kaya Apa Urip Kita Mbésuk?


Creso oimoʼã oganataha oñorairõrõ guare Ciro kóntrape, péro añetehápe pe império oñehundi vaʼekue haʼe kuri pe imbaʼéva voi. 	 Kroesus percaya karo ramalan kuwi, ning jebulé sing dimaksud ”kerajaan gedhé” sing bakal remuk kuwi kerajaané dhéwé.


Peteĩ karai oikóva Bélfastpe, opytáva Irlanda del Nórtepe, omombeʼu siémpre imanduʼaha peteĩ visikléta de karréra ojerregala vaʼekuére chupe orekópe 10 térã 11 áñorupi. 	 Ana wong lanang saka Belfast, Irlandia Utara, kandha nèk sepédha balap sing dhèwèké tampa wektu umur 10 utawa 11 taun kuwi hadiah sing aji banget.


Upéicharõ jepe, haʼe opermitiha tiémpope umi isrraelítape oho gerrahápe, lomímonte ipasiénsia vaʼekue umi oñemoĩvare ipuévlore ha imbaʼeporã hendivekuéra (Salmo 86:15). 	 (Jabur 86:15) Contoné, sakdurungé diserang karo bangsa Israèl, kutha sing arep diserang diajak rukun ndhisik, bèn wong-wong sing manggon ing kono nduwé kesempatan mertobat lan ora sida diserang.


Péicha jahechakuaa chupe ogustaiterei hague entéro mbaʼe oaprendéva Jehovágui ha Iñeʼẽgui. 	 Kuwi bukti nèk Maryam seneng ngomongké bab sing bener saka Yéhuwah.


Che ména ha che rohechakuaa Jehová voi heʼiha oréve: ‘Ápe aime pende ykére ha che poipytyvõta pegueropuʼaka hag̃ua ko situasión’. 	 Aku lan bojoku ngrasakké tenan kaya-kayané Yéhuwah ngendika, ’Aku ana ing kéné ngancani lan nguwatké kowé.’


¿MBAʼÉPA HÍNA PE RREGÁLO IPORÃVÉVA? 	 HADIAH APA SING PALING AJI?


Jahechaháicha, peteĩ persóna ojevautisaséva ha osegiséva Jesús ehémplo, ojapo vaʼerã upéva ohayhúgui Jehovápe. 	 Cara paling apik kanggo nguwatké rasa tresna marang Yéhuwah yaiku mikirké tenanan tebusan, hadiah sing paling aji saka Gusti Allah.


“Che añeʼẽta koʼág̃a, cherendumína por favór.” 	 ”Rungokna, Ingsun bakal paring pangandika.”—AY.


Kuehe 	 Wingi


La jaikuaáva Enoc niéto hérava Lamec ojerovia mbarete hague Jehováre, ha haʼe ojevale hague hese oprofetisa hag̃ua mbaʼépa oikóta itaʼýra Noégui pe Dilúvio rire. 	 Ning, Alkitab nyathet nèk umuré Metusalakh kuwi sing paling dawa lan dhèwèké mati ing taun pas Banjir Gedhé kelakon.


Koʼãichagua persóna oaprende oñeʼẽ hag̃ua péicha umi pelíkulagui ha prográma de televisióngui. 	 Ning, Seksi Yéhuwah aja nganti omongané kasar lan nglarani ati senajan mung guyon.


JEHOVÁ OGIA ISRAEL ESPIRITUÁLPE 	 TUNTUNAN KANGGO ISRAÈL ROHANI


Ahechakuaa mbaʼeichaitépa Ñandejára Jehová cherayhu ha ipasiénsia cherehe. 	 Rasa tresna lan welas asihé Yéhuwah nggawé trenyuh atiku.


¿MBAʼÉPA RERRESPONDÉTA? 	 APA JAWABAN PANJENENGAN?


Ha ndahaʼéi voi oleénteva, síno “omyesakã chupekuéra” mbaʼépa heʼise umi mbaʼe ojeleéva (Nehemías 8:1-8). 	 Banjur, ”diterangaké, satemah wong-wong padha ngreti surasané”.—Néhémya 8:2-9.


La Biblia voi heʼi: “Pe kapiʼi ipiru, ha pe yvoty haviru, ñande Ruete Ñeʼẽ katu oikóta opaite árape g̃uarã” (Isaías 40:8, Ñande Ruete Ñeʼẽ Bíblia). 	 Apa panjenengan setuju? Alkitab kandha, ”Suket dadi aking, kembang dadi alum, nanging pangandikaning Allah kita tetep ing salawas-lawasé.”—Yésaya 40:8.


Jahecha haguéicha, Jehová oipuru meme vaʼekue umi ánhelpe omombarete ha oprotehe hag̃ua isiervokuérape ko yvy ape ári (Hebreos 1:14). 	 Yéhuwah wis bola-bali nggunakké para malaékat kanggo nguwatké lan nglindhungi para abdiné sing setya ing bumi.—Ibrani 1:14.


Nañanemanduʼaguasúiramo Jehováre katu, saʼi saʼípe ñañemomombyrýta chugui ha ndahaʼevéitama ñane amígo (Heb. 2:1; 3:12). 	 (Ib. 2:1; 3:12) Yésus ngélingké nèk awaké dhéwé ora ngrungokké utawa nampa pangandikané Gusti Allah ”ing sajroning ati kang becik”, pangandika kuwi ora isa ”disimpen”.


¿Mbaʼéichapa David ohechauka iñeʼẽrenduha Jehovápe? 	 Apa buktiné nèk Dawud setya karo Gusti Allah?


Péro ñande ñanaséma voi pekadór, ndahaʼéi jadesidíva upéva ñandejehegui. 	 Wektu lair, awaké dhéwé wis dosa, senajan kuwi dudu salahé awaké dhéwé.


Pesegíramo pejapo koʼã mbaʼe, ni mbaʼevéicharõ napeñepysangamoʼãi. 	 Jalaran manawa nglakoni mangkono, kowé bakal padha ora tau kasandhung.


Entéro mbaʼénte ojapo oporohayhu rupi. 	 Tegesé, nèk tumindak apa waé, kuwi merga tresna.


2 La Biblia ningo ojetradusíma heta idiómape. 	 2 Senajan ana éwon terjemahan Alkitab, ana terjemahan sing luwih cocog karo tulisan asliné timbang liyané.


Upéva rangue, ñañehaʼãmbaitéta ñandepojera opa ikatúvandi (1 Tim. 6:17-19). 	 Dadi, nèk rumangsa cukup, awaké dhéwé bakal loma karo wong liya.—1 Tm. 6:17-19.


Ehechasépa tendaykekuéra ambue mba'e'okaguáva ko'ápe? 	 Pèngèn weruh tab sampéyan saka piranti liya ning kéné?


16, 17. a) ¿Mbaʼéichapa ikatu jasegi Jesús ehémplo ñañemongetávo ñane hénte ha ñane amigokuérandi? 	 16, 17. (a) Wektu omongan karo keluarga lan kanca, piyé carané niru Yésus? (b) Piyé salah sijiné ibu ngupaya bèn omongané nyenengké?


Ñande ningo Adán familiare, upévare “enterove ñamano” ha ndaikatúi jajehekýi pe pekádo ha ñemano poguýgui ni ñaime porã Ñandejára renondépe. 	 Kita uga ora isa ngupaya dhéwé kanggo nyedhak lan rukun manèh karo Gusti Allah.


Arekópe 7 áño oiko kuri cherehe peteĩ mbaʼe ivaietereíva, upérõ aike ramoite kuri segundo grádope. 	 Wektu umurku pitung taun aku lagi mlebu sekolah rong taun.


Ñambyasýramo jepe, umi mbaʼe Hitoshi ohasa vaʼekue ohechauka porã naentéroi omombaʼeha umi hénte iñonrrádovape. 	 Pengalamané Hitoshi nduduhké nèk ora kabèh wong ngajèni sipat lan tumindak jujur.


Amo 300 áñorupi ojeskrivipa riréma umi lívro oĩva la Bíbliape, peteĩ expérto rrelihióso hérava Jerónimo otermina peteĩ traduksión latínpe, ha tiémpo rire upe traduksiónpe oñembohéra la Vulgata latina. 	 Kira-kira 300 taun sakwisé Alkitab rampung ditulis, ahli agama sing jenengé Jerome nggawé terjemahan Alkitab ing basa Latin, sing disebut Vulgata Latin.


Upévare heta oĩ opensáva Ñandejára okambia hague opensa lája, ha upéicha rupi koʼág̃a ndoguerohoryvéi la gérra. 	 Saiki Gusti Allah ora seneng karo perang. Piyé nurut panjenengan?


Ndeʼiséi oñehunditaha ko yvy ni entéro yvypóra, síno heʼise opataha pe gérra, hénte oporombohasa asýva ha pe sufrimiénto ymaiterei guivéma ñandereko asýva. 	 Kuwi dudu pungkasané bumi utawa manungsa, ning pungkasané kabèh kasusahan lan masalah sing wis suwé dialami manungsa.


“Oúramo hasyete ha opyta tupápe, Jehová oipytyvõta chupe.” (SAL. 41:3, NM) 	 ”Manawa kecandhak ing lelara, dibiyantu déning Sang Yéhuwah ana ing paturoné.”—MS. 41:4.


¿Mbaʼérepa pe predikasión rupive oñekumpli Ñandejára volunta? 	 Kok isa gawéan nginjil ana hubungané karo tujuané Yéhuwah kanggo manungsa?


Péro haʼekuéra omboyke Jehová omandáva chupekuéra. 	 Kawa ngrungokké omongané ula, banjur Adam gelem dipengaruhi bojoné.


Upéva oipytyvõ Iláriape okonfiave hag̃ua itúvare ha oñoamigoite hikuái. 	 Bapakku dadi kanca akrabku, lan aku isa crita apa waé, klebu bab sing ruwed.”


Kirirĩhaitépe, David ha peteĩ isoldádo hérava Abisai, oike Saúl oĩha meve. 	 Abisai mbisiki Dawud, ”Kula sampéyan lilani numbak piyambakipun ngantos tembus ing siti, sepisan kémawon, mboten prelu ngaping kalihi.”


Jesús oho vaʼekue Pedro suégra rógape ha omonguera chupe (Mateo 8:14, 15; Marcos 1:29-31) 	 Yésus marani lan nambani maratuwané Pétrus.—Matéus 8:14, 15; Markus 1:29-31


Ñandejára Rréino ogoverna vove ko yvy, jaikóta trankiloite ha pyʼaguapýpe (Isaías 32:18). 	 Ing pamréntahané Gusti Allah, wong-wong bakal urip ayem tentrem.—Yésaya 32:18.


¿Mbaʼéichapa Abrahán oikuaa Jehovápe? La Biblia heʼi haʼe ouha Sem familiarégui, Noé raʼy. 	 Alkitab nduduhké nèk anaké Nuh, yaiku Sèm, isih mbahé Abraham.


Upérõ Jesús ombou espíritu sánto hiʼarikuéra ha oipytyvõ chupekuéra ontende porãve hag̃ua Ñandejára rembipota. 	 Wektu kuwi, para muridé nampa roh suci lan isa ngerti luwih akèh bab kersané Gusti Allah. Kuwi nguwatké iman para muridé.


[1] (párrafo 7) Ko artíkulope oñekambia unos kuánto téra. 	 [1] (paragraf 7) Jeneng-jeneng ing kéné wis diganti.


Ko estrélla oipuru peteĩ lláve oavri hag̃ua “pe yvykua pypuku”. 	 Pisanan, ana kebul metu saka jurang mau, banjur walang-walang padha metu.


“Peteĩ aty guasu” térã heta hénte opa tetãygua ojesalváta ág̃a ou vove pe jehasa asy guasu ha avei Armagedón, oñepyrũtava opakuévo pe jehasa asy guasu (Apocalipsis 7:9, 14). 	 ”Golonganing wong akèh” saka kabèh bangsa bakal slamet saka ”sangsara gedhé”, sing bakal diakiri nganggo perang Armagédhon.—Wahyu 7:9, 14.


Neresãi ha reñeñandu porãve hag̃ua (Salmo 37:8; Proverbios 17:22). 	 Keséhatan émosi lan fisik.—Jabur 37:8; Wulang Bebasan 17:22.


Si, ha Álex ombyasyeterei umi mbaʼe vai ojapo vaʼekue. 	 Ya. Alex getun banget nèk kèlingan tumindaké mbiyèn.


Ñembosarái ha Mbohoryha 	 Dolanan lan kelangenan


Haʼe ostudia vaʼekue Universidad Luterana de Jénape algúno idióma oñeñeʼẽva Medio Oriéntepe. 	 Hutter nyinaoni basa Timur Tengah ing Universitas Lutheran ing Jena.


Haʼekuéra chepytyvõ antende porãve hag̃ua la Biblia. 	 Aku dadi ngerti nèk mung Seksi-Seksi Yéhuwah sing terus nggunakké lan martakké asmané Gusti Allah, yaiku Yéhuwah.


Upéva omomanduʼa Rósape Ñandejára oguerohoryetereiha chupe, pórke oñehaʼãmbaite ojapo pe ikatumíva hasykatúramo jepe. 	 (Terjemahan Dunia Baru) Saka ayat kuwi Rose ngerti nèk Gusti Allah seneng karo apa sing ditindakké, merga Rose nindakké sak isa-isané senajan nduwé kelainan genetis.


Jahechamína mbohapy (Hab. 3:18). 	 Gatèkna telung alesan iki.—Hb. 3:18.


Pe visión oñepyrũ péicha: “¡Péina!, ahecha peteĩ kavaju morotĩ, ha pe oguapýva hiʼári oreko peteĩ árko ha oñemeʼẽ chupe peteĩ koróna. 	 Alkitab kandha, ”Tumuli aku ndeleng: Lah, ana jaran putih, kang nunggang nyekel panah lan nganggo makutha ganjaran.


Haʼe okuestiona pe derécho Jehová orekóva ogoverna hag̃ua ko univérso. 	 Iblis ora gelem ngakoni nèk Yéhuwah sing nduwé hak mréntah jagat iki.


Ani ñanderesarái umi hénte omoñepyrũva ha omosarambíva koʼã japu ojoguaha Satanáspe, “pe japu ruvicha” (Juan 8:44). 	 (Yo. 8:44) Dadi awaké dhéwé kudu mikirké tenanan piyé carané nggunakké katrangan sing akèh saka Internèt.


Jehová oikuaa mávapa haʼe unhído ha mávapa ndahaʼéi. 	 Dadi, jumlah kuwi klebu sing ngaku-ngaku dipilih.


Ñeikundaha ñemigua 	 Ndlajah Pribadi


Lívro de Mateo, Marcos, Lucas ha Juan, pe órden oiko hagueichaite umi suséso 	 Kagiyatané Yésus Wektu Nginjil


Ko karai heʼi voi “oimeraẽ expérto noñemohatãiva haʼe opensávape nonegamoʼãiha pe téxto jarekóva koʼág̃a noñekambiái hague”. 	 Sir Frederic Kenyon nulis bab Kitab-Kitab Yunani Kristen, ”Sakliyané Alkitab, ora ana buku liya sing nduwé akèh bukti sing wujudé tulisan-tulisan kuna, lan para ahli Alkitab sing tulus setuju nèk isiné Alkitab sing saiki cocog karo asliné.”


¿Kuimbaʼekuérantepa oinventa umi rrelihión? 	 Apa agama kuwi gawéan manungsa?


Péro ndahaʼéi ñañemboʼénte vaʼerã, síno ñamoĩ vaʼerã avei ñande párte, upearã jalee vaʼerã la Biblia ha ñamoĩ en práktika umi enseñánsa oĩva pype (Santiago 1:23-25). 	 (Yakobus 1:23-25) Wektu nindakké kuwi, panjenengan bakal ngrasakké paédah saka tuntunané Alkitab. MÈNÈHI RASA AYEM TENTREM:


Péro Jehová tuichaiterei chepytyvõ ahejaite hag̃ua pe dróga” (Salmo 55:22). 	 Alonso kandha, ”Bojoku seneng ndelok aku wis malih.


Oiméramo upéicha, rejapose hína peteĩ mbaʼe iporãitereíva. 	 Nèk ngono, kuwi kaurmatan sing gedhé banget.


Peteĩ kuimbaʼe ndaʼareguasúiva omenda hague heʼi pe rregálo iporãvéva orresivi vaʼekue haʼeha pe tarhéta hembireko ojapo vaʼekue ha orregala chupe okumplírõ guare hikuái un áño omenda hague. 	 Ana wong lanang sing lagi waé setaun nikah, ngrasa nèk hadiah ulang taun pernikahan saka bojoné kuwi hadiah paling aji sing tau ditampa.


Siémpre iporãve ñarresponde amávlemente (Prov. 15:1). 	 (WB. 15:1) Contoné, ana randha sing anaké lanang ora tenanan ngabdi marang Yéhuwah.


Ymaite guive oĩ hénte oikuaaséva koʼã mbaʼe. 	 Apa umurku bakal dawa utawa cendhak?”


Oiméramo upéicha, ¿mbaʼéichapa ikatu rejeprepara? 	 Nèk kowé péngin dibaptis, persiapan apa waé sing perlu ditindakké?


BENÍN 	 BENIN


¿Oikotevẽpa hikuái oipytyvõ vaʼerã chupekuéra umi tembiapo ogapypeguápe? ¿Ikatúpa jaraha chupekuéra rreunionhápe térã ñanohẽ ñanendive predikasiónpe? 	 Apa isa kok gawakké panganan, ngéwangi gawéan omahé, methuk dhèwèké teka ing pakumpulan ibadah, utawa ngajak nginjil bareng?


6 Umi isrraelíta tiémpope oĩ vaʼekue peteĩ país hérava Gabaón. 	 6 Wong-wong Gibéon ora kaya bangsa-bangsa liyané, merga wis ndelok kwasané Yéhuwah.


Áño 167 a.C. rupi, pe rréi Antíoco Epífanes oovligase vaʼekue umi hudíope oike hag̃ua umi griégo rrelihiónpe, upévare omanda oñehundipa hag̃ua umi kópia oĩva umi Escrituras Hebréasgui, oñehenóiva avei Viejo Testamento. 	 Taun 167 SM: Keturunané Seleukus sing jenengé Raja Antiokhus Epifanes meksa wong-wong Yahudi mèlu agamané wong Yunani, lan ngongkon kabèh kitab Ibrani disingkirké.


Proféta Isaías omombeʼúma vaʼekue mbaʼéichapa jaikóta pe paraísope. 	 Ora kaya saiki, kabèh masalah lan perang sukmbèn bakal ora ana manèh.


Reikuaávo koʼã mbaʼe ikatu hína rekambia repensa lája umi gérrare. 	 Nèk ngerti jawabané, kuwi isa nemtokké tanggepané awaké dhéwé bab perang.


Péicha remboʼéta ne famíliape oiko hag̃ua chugui Jehová siérvo. 	 Minggu ngarep bakal dirembug tuladhané Yésus anggoné nresnani lan nduwèni sipat andhap asor, sarta pangertèn, sing isa mbantu panjenengan ndhidhik cah-cah enom.


Emboguejyhína… 	 Ngundhuh…


Koʼápe Pablo omombeʼu umi kristiáno pyʼaporãme oipytyvõ hague iñermanokuérape oikotevẽrõ guare hikuái (2 Corintios 8:4; 9:7). 	 (2 Korinta 8:4; 9:7) Paulus ora kandha nèk wong-wong kuwi mènèhi merga seneng.


Péicha jave tekotevẽmante jaiporavo algún tratamiénto jasegi hag̃ua, ha káda uno jareko derécho jadesidi hag̃ua upéva. Péro ñañatende porã vaʼerã. ¿Mbaʼérepa? 	 Wektu lara, ana cara werna-werna kanggo nambani, dadi kudu nggawé keputusan dhéwé endi sing arep dipilih.


Koʼág̃arupi ikatu iñextráño ñandéve la Sara ojerure vaʼekue iménape, péro upe tiémpope normál vaʼekue peteĩ kuimbaʼe omenda ótrare térã orekóramo konkuvína ikatu hag̃uáicha oguereko hendive peteĩ mitãkuimbaʼe.* ¿Ojapópa upéva Sara openságui upéichamante oñekumplitaha Ñandejára promésa heʼíva Abrahán familiarégui oikotaha peteĩ nasión? 	 Mbokmenawa saran kaya ngono kuwi ora lumrah ing jaman saiki. Ning, ing jaman kuwi, wis lumrah nèk ana wong lanang sing nduwé selir bèn nduwé keturunan.* Apa mungkin Sara mikir nèk kuwi isa dadi cara kanggo ngasilké bangsa saka keturunané Abraham kaya kersané Gusti Allah?


Péro, ¿mbaʼépa ikatu avei jajapove ani hag̃ua jaʼa koʼã mbaʼe vaípe? 	 Mula, awaké dhéwé perlu ndonga njaluk bantuané Gusti Allah.


Kon el tiémpo amenda, ha che ména ha che roñepyrũ rostudia la Biblia umi testígo de Jehovándi. 	 Bar kuwi, aku nduwé bojo.


Upéichapa reipota 	 Yakin?


Péicha oikove jeýta hikuái peteĩ múndo pyahu neporãmba jepévape oĩháme pyʼaguapy (Juan 5:28, 29). 	 Kaya janjiné Yésus, sukmbèn wong-wong sing diéling-éling Yéhuwah bakal krungu swarané Yésus lan isa urip manèh, sarta isa urip ing donya anyar sing éndah lan ayem tentrem.—Yokanan 5:28, 29.


Upéicharõ jepe umi kristianokuéra ndahaʼéi oikóva ojapeligra oimoʼãgui peteĩ ánhel oprotehetaha chupekuéra. 	 Mula, para abdiné Gusti Allah sing sejati ora bakal tumindak sembrana lan nganggep nèk bakal dijaga karo malaékaté.


Péro oikuaárõ guare Kenneth ha Filomena oĩha hóga renondépe, ou hendapekuéra ha omog̃uahẽ chupekuéra. 	 Ning, wektu ngerti nèk Kenneth lan Filomena wis ana ing ngarep omahé, wong wédok kuwi mbukakké lawang lan ngongkon mlebu.


Jesús oikuaa porã vaʼekue upéva, upéicha rupi oñeporandúrõ guare chupe mbaʼépa pe mandamiénto iñimportantevéva, haʼe heʼi: “Rehayhu vaʼerã Jehová nde Járape nde pyʼaite guive, ne álma rugua guive, ha opa ne arandukue reheve” (Mateo 22:37). 	 (Matius 22:37) Dadi, kita pancèn milih kanggo nresnani Gusti Allah, dudu merga wedi utawa mung kewajiban.


Upéicharõ Ñandejára omeʼẽ ijespíritu sánto, térã pe fuérsa haʼe oipurúva ojapo hag̃ua hembipota, oipytyvõ hag̃ua la héntepe ontende hag̃ua la Biblia. 	 Ning, Gusti Allah ora bakal maringké roh suciné kanggo wong-wong sing ora gelem nampa bantuané.


Jehová omombeʼu Abrahánpe mbaʼérepa ombohéra upéicha ko kuñakarai ojehayhuetévape, haʼe heʼi: “Che avendesíta chupe ha haʼe imembýta ndehegui peteĩ mitãkuimbaʼe. 	 Yéhuwah nerangké apa sebabé jeneng Sara kuwi cocog kanggo wong wédok sing ditresnani iki.


Ñanemanduʼa la Biblia heʼívare: “Umi isónsova ndohupytýi mbaʼeve iporãva, péro umi iñarandúvape oñerrekompensa iñentendído haguére” (Prov. 14:18, NM). 	 Alkitab kandha, ”Wong kang tanpa pangalaman pituwasé kabodhoan, nanging wong wicaksana iku kamakuthan kawruh.”—WB. 14:18.


Ekañy sapyʼaitemi ohasa peve chepochyha ára” (Is. 26:20, NM). 	 26:20) ”Kamarmu” kuwi maksudé jemaat, panggonan kanggo ngibadah bareng-bareng marang Yéhuwah karo para sedulur.


Oĩ téra oñekambiáva. 	 Dudu jenengé asli.


Péro pe léi mosáika heʼíma vaʼekue voi umi opokóva peteĩ omanóvare ikyʼaha opytávo, ha ojapo vaʼerã kuri hikuái unas kuánta kósa ipotĩ jey hag̃ua, por ehémplo tekotevẽ vaʼekue ojohéi ijao ha ojahu. 	 Akibaté akèh pasièn sing mati. Ning, Hukum Musa wis nulis nèk sapa waé sing ndemok mayit dadi najis lan wong kuwi kudu wisuh nganggo banyu bèn ora najis.


Romboʼéta mbaʼéichapa repredika vaʼerã ha rohekomboʼéta reikotevẽ jave’. 	 Tak wènèhi kekuwatanku, sabdaku, dhukunganku, kanca-kanca ing bumi, dhidhikan, lan tuntunan ing wektu sing cocog.’


Peẽ [pemeʼẽramo] rregálo iporãva pende raʼykuérape, ¡koʼytevéntema upéicharõ pende Ru oĩva yvágape omeʼẽta mbaʼe porã umi ojerurévape chupe!” 	 Dadiné yèn kowé . . . mangreti ing bab pawèwèh kang becik marang anak-anakmu, saya manèh Ramamu kang ana ing swarga, mesthi peparing kang becik marang wong sing padha nyenyuwun marang panjenengané.”


¿Mbaʼérepa jasegi vaʼerã ko konsého? 	 Ning, malah kudu terus nguwatké rasa tresna marang Yéhuwah.


La Bíbliape jatopa umi “marandu porã” ojeskrivi vaʼekue “entéro tetã, trívu, puévlo ha umi oñeʼẽvape opaichagua idiómape” g̃uarã (Apocalipsis 14:6). 	 Alkitab nduwé kabar apik kanggo kabèh ”bangsa lan taler [suku] tuwin basa sarta golongan”.—Wahyu 14:6.


Haʼe heʼi: “Pehechaukákena peiporiahuverekoha pende rapichápe pende pyʼaite guive, penembaʼeporã, peñemomirĩ, ani pendepochy rei ha penepasiénsiakena. 	 Paulus kandha, ”Kowé kuwi padha umaté Gusti Allah.


Neʼĩraiti 250 áño upe hague, péro koʼág̃a ojeʼopáma ha saʼíma oñentende la heʼíva pype. 	 Saiki, kurang saka 250 taun sakwisé, tulisan kuwi wis mèh ora isa diwaca manèh.


Enterovéva roĩ peteĩ sélda tuichávape, ha umi tupa oñemoĩmbaite en fíla pe pare kóstare. 	 Ana sedulur sing ngatur dhaérah nginjil.


Mas de 60 áño Jesús omano rire, apóstol Juan ohecha vaʼekue chupe heta visiónpe. 	 Luwih saka 60 taun sakwisé Yésus séda, rasul Yokanan éntuk wahyu bab Yésus.


Pe kuñakarai heʼi chupe iména oĩha itravahohápe. 	 Wong wédok sing nduwé omah kuwi njawab télponé lan nerangké nèk bojoné lagi kerja.


9 Añetehápe ningo ndaipóri ko yvy ape ári iperféktova. 	 9 Pancèn, ora ana wong sing sampurna. Wong enom lan tuwa kadhang kala nggawé salah.


Jahechamína David ehémplo, haʼe ningo ombaʼapo porã vaʼekue Ciudad de Méxicope, péro oheja upe itraváho oho hag̃ua Costa Rícape omboʼe hag̃ua la Biblia umi héntepe. 	 Gatèkna contoné David, sing mutuské metu saka gawéané sing kepénak ing Mexico City lan pindhah menyang dhaérah plosok ing Kosta Rika kanggo mulang Alkitab.


Haʼekuéra oreko peteĩ iniéto de 6 áño siémpre orreserváva ijavuélope iñasientorã. 	 Dhèwèké teka manèh ing pakumpulan ibadah.


¡Mbaʼeichaite piko javyʼáta haʼe ñanegoverna vove! (Elee Isaías 9:6, 7; 65:21-23.) 	 Kabèh sing manggon ing kono bakal nduwé omah, gawéan sing nyenengké, lan ora kurang pangan.—Wacanen Yésaya 9:5, 6; 65:21-23.


Avei amokõiterei vaʼekue. 	 Aku uga seneng mendem.


Upéi oheja chupe heta puvlikasión bíblica ha omokyreʼỹ chupe ostudia hag̃ua la Biblia umi testígo de Jehovándi. 	 Alexandra mènèhi wacan-wacan Alkitab lan mènèhi saran bèn wong kuwi sinau Alkitab karo Seksi Yéhuwah.


La Biblia heʼi Ñandejára heraha Jehová (Salmo 83:18). 	 Yéhuwah kuwi asmané Gusti Allah sing ana ing Alkitab.—Jabur 83:19.


Jahechamína peteĩ ermána Australiagua hérava Alicia ehémplo. 	 Wektu sinau Alkitab, dhèwèké ngandhani keluargané apa sing lagi disinaoni.


¿Mbaʼépa añetehápe la ombopochýva Mártape? ¿Mbaʼépa ikatu ñaaprende Jesús heʼi vaʼekuégui chupe? 	 Apa sebabé Marta kandha kaya ngono, lan apa sing isa disinaoni saka jawabané Yésus marang dhèwèké?


Mávapa ikatu nepytyvõ rentende hag̃ua la Biblia 	 Bantuan Bèn Ngerti Alkitab


Péro arakaʼeve noñeporandúi hikuái oimépa haʼe hína unhído térã nahániri. ¿Mbaʼérepa? 	 Ning, dhèwèké yakin nèk wis dipilih Yéhuwah.


Upévare ani ere hovake umi mbaʼe ndeereichéneva chupe”. 	 Dadi, aja ngomongké bab sing isa nggawé dhèwèké ora seneng.”


12. a) ¿Mbaʼépa Jesús omyesakã idisipulokuérape? b) ¿Mbaʼérepa tekotevẽ raʼe Jesús oexplika idisipulokuérape umi mbaʼe? 	 12. (a) Yésus ngélingké para muridé bab apa? (b) Apa sebabé para muridé Yésus pancèn perlu diélingké?


10 Apóstol Pablo ha unos kuánto kristiáno oreko vaʼekue podér omonguera hag̃ua umi hasývape (elee Hechos 14:8-10). 	 (Wacanen Para Rasul 14:8-10.) Rasul Paulus nambani bapaké Publius sing lara panas lan disentri.


Ñañatendékena ani hag̃ua ñambotropesa Cristo ermanokuérape (Luc. 17:2). 	 (Rm. 12:3) Awaké dhéwé ora péngin nggawé wong kuwi tumindak salah, ta?—Lk. 17:2.


Péicha rupi ahechakuaa cherayhuha hikuái”. 	 Mula, Elaine ngerti nèk ditresnani wong tuwané.


Haʼe ohayhu ha ohasa tiémpo hendivekuéra, ha ojapysaka porã hesekuéra omombeʼu jave hikuái opensáva ha oñandúva. 	 Yésus nresnani lan nggunakké wektu karo para rasulé. Yésus seneng crita bab pikiran lan perasaané.


Haʼe heʼi vaʼekue: “Peju che rendápe enterove peẽ pembaʼapo jejopy ha pendekárga pohýiva, ha che pombopiroʼýta. Pehupi pende ári che júgo ha peaprende chehegui. 	 PasanganKu padha tampanana ing pundhakmu lan padha nggegurua marang Aku, awit Aku iki alus lan lembah ing budi, temahan kowé bakal padha olèh ayeming nyawamu.


Upéi ojejerure oréve rova hag̃ua Belícepe romboʼe hag̃ua la Biblia umi héntepe. 	 Banjur, Aku lan bojoku diundang pindah nèng kutha Belize kanggo mulang Alkitab marang wong-wong ing kono.


Og̃uahẽvo iñermanokuéra oĩháme, ipyʼa hoʼa yvýre ohechávo mbaʼépa oiko upépe. Jaʼéma haguéicha iñepyrũme, mokõive ehérsitonte opyta ilugárpe ha noñanimái ojapo mbaʼeve. 	 Wektu Dawud teka, dhèwèké kagèt wektu ndelok prajurit Israèl lan Filisti mung meneng waé, kaya sing disebutké ing wiwitané artikel iki.


10 ¿MBAʼÉICHAPA JAHECHA VAʼERÃ ÑANDE TÉRÃ ÓTRO OJAVY JAVE? 	 10 PANDHANGAN SING BENER BAB KESALAHAN


Jesús ikatu ñanepytyvõ ñantende hag̃ua upéva, pórke heʼi vaʼekue: “Che katu yvategua” (Juan 8:23). 	 Kita isa sinau saka kandhané Yésus, ”Aku iki saka ing ngaluhur.”—Yokanan 8:23.


Ko rrevísta ohechauka mbaʼérepa Ñandejára ombou raʼe Itaʼýra Jesúspe ko yvy ári omano hag̃ua ñanderehehápe, ha mbaʼéichapa ñande ikatu jahechauka ñamombaʼeha upe rregálo porãite. 	 Majalah Warta Penting iki ngrembug apa sebabé Gusti Allah ngutus Yésus menyang bumi lan mati kanggo kita sarta apa buktiné nèk kita ngajèni hadiah kuwi.


Péro umi ostudia porãva la Biblia katu opensa diferentete ko monuménto ojejapo vaʼekuére Títope g̃uarã. 	 Ana uga sing dadi kèlingan karo kutha Yérusalèm lan baité sing diancurké karo Roma.


Amalisia María osita 20 véserupi umi fráse oĩva Ñandejára Ñeʼẽme. 	 (1 Sa. 2:1-10) Wektu ndonga, Maryam nyuplik ayat Alkitab kira-kira ping 20.


¿Mbaʼéichapa jatrata vaʼerã peteĩ hoʼúvape pe pan ha pe víno Konmemorasionhápe? 	 Piyé tanggepanmu marang wong sing mangan roti lan ngombé anggur ing Pèngetan?


Umi mbaʼasy anteve pyaʼeterei oporojuka vaʼekue, koʼág̃a ikatu oñekontrola ha upéicha ojeikove unos kuánto áño. 	 Ning, saiki para dokter akèh-akèhé wis isa nglawan penyakit lan nggawé umuré wong bèn dadi rada luwih dawa.


18 Umi hénte nañanerenduséiva ipochýramo jepe, lomímonte jasegi vaʼerã Jesús ehémplo ha jahechauka jahayhuha chupekuéra. 	 18 Senajan wong-wong nesu lan ora gelem nampa wektu dikabari, awaké dhéwé mbuktèkké nèk nresnani wong-wong kuwi.


Jajeroviáramo Jehováre, ñanekyreʼỹta ha ndajakyhyjemoʼãi ñambohovái hag̃ua umi provléma ijetuʼúva, síno ñandepositívota. 	 Rasa percaya marang Yéhuwah mbantu bèn ora wedi wektu ngadhepi masalah.


Epensamína ko mbaʼe Ñandejára heʼi vaʼekuére Adán ha Évape: “Penefamília retákena ha peñemboheta hetave ha pemyenyhẽ ko yvy ha peipuru. 	 Gusti Allah kandha marang Adam lan Hawa, ’Ngebakana bumi lan telukna. Sakabèhing sato-kéwan kang rumangkang ana ing bumi iku padha sira kuwasanana.’


Ha sapyʼánte ojavy jave, ani repensa ni ere ne famíliare naipohãveimaha. 	 Nèk bocah kuwi nggawé panjenengan sedhih, aja kandha nèk dhèwèké bocah ora nggenah utawa seneng golèk perkara.


Aexplika chupe che haʼeha testígo de Jehová, ha osẽ heʼi chéve: “¿Ha upe haguére nemoinge hikuái koʼápe piko?”. 	 Dhèwèké takon manèh, ”Ho-oh pa? Kok isa mlebu mréné?”


Ko follétope oĩ umi mápa ohechaukáva umi lugár oñemombeʼúva la Bíbliape ha hetave taʼanga. 	 ”Lihatlah Negeri yang Baik”—Ing brosur iki ana péta lan gambar panggonan-panggonan sing disebutké ing Alkitab.


Añetehápe ningo naentéroi ikatu jajapo ñande prekursorádo, péro entéro ikatu jaipurumie ñane tiémpo ha ñane enerhía jaservi porãve hag̃ua Jehovápe. 	 Senajan ora kabèh isa dadi perintis, ning awaké dhéwé isa nggunakké wektu lan tenaga luwih akèh kanggo ngabdi marang Yéhuwah.


Dorina omombeʼu: “Ni ndaroviaséi ningo la oiko vaʼekue. 	 Rina crita, ”Aku isih ora percaya nganti pirang-pirang minggu.


Jehová ñanderayhueterei rupi opaga kuri pe “tratamiénto” ñaikotevẽte vaʼekue jasalva hag̃ua ñande rekove, ha péicha Jesús rupive avei “enterovépe oñemoingove jeýta”. 	 Liwat tebusané Yésus, ”wong kabèh iya bakal padha kauripaké”.


“Chemombareténa ha chesalva, epenamína cherehe ha cheporiahuvereko.” (Salmo 86:16, NM.) 	 Njaluk Kekuwatan ”Kawula mugi Paduka pirsani saha kaparingana sih-piwelas, abdi Paduka mugi Paduka paringi karosan Paduka.”—Jabur 86:16.


Péro oĩ opensáva avei upéva káusare koʼág̃arupi oĩha hetaiterei líder rrelihióso hekokyʼáva ha ovioláva mitãme. 	 Ning, akèh wong nganggep nèk urip selibat iki malah nggawé para pemimpiné agama-agama kuwi tumindak laku jina.


Upéicha rupi ojehecha tekotevẽha oñemodifika unos kuánto versíkulo ikatu hag̃uáicha ijexaktove. 	 Kuwi bagéan-bagéan sing diowahi ing Alkitab New World Translation.


Upe tiémpope avei oiko peteĩ jejuka che rovake che hentekuéra oiko vaipárõ guare, ha upéva cheafekta vaieterei. 	 Ing taun iku, aku uga weruh keluarga sing patèn-patènan. Kuwi ngagètké tenan kanggo aku.


Emoinge hekaha réra 	 Tulis jeneng mesin panggolèk


Upe tiémpo og̃uahẽ Jesús omanórõ guare, upe guive natekotevẽvéima ojesegi pe Léi oñemeʼẽ vaʼekue Moiséspe ojeadora hag̃ua Ñandejárape, ojapo haguéicha kuri umi hudío (Romanos 10:4). 	 Sakwisé Yésus séda, cara ibadahé wong Yahudi sing dhasaré Hukum Musa ora dinggo manèh. (Rum 10:4) Yésus uga kandha, ”Saiki . . . wektuné.”


Ha oĩ avei hetaiterei opytáva mutiládo. 	 Lan ana akèh wong liyané sing ngalami luka parah.


Ha ndahaʼéi upévante, ñande avei javyʼaitereíta ñandepojera haguére. 	 Gusti Allah uga bakal seneng nèk kita nindakké kuwi saka ati.


Ñe'easahára pytyvõhára 	 Pitulung pertalan


“Ani reipuru rei Jahve, nde Jára réra” (Éxodo 20:7, ÑÑB). 	 (Pangentasan 20:7) Nyebutké jenengé Gusti Allah kuwi ora salah.


Ojeʼe voi oipapámi hague hikuái umi palávra ha létra ani hag̃ua ojavy ni peteĩ hendápe. 	 Ana laporan nèk wong-wong kuwi ngétung tembung lan hurufé bèn ora ana sing salah.


Rebeca ohechakuaa mombyrýgui ouha pe karai, upévare pyaʼe voi omboguejy pe kambuchi orekóva ijapére ha omeʼẽ pe karaípe hiʼy. 	 Mula, dhèwèké cepet-cepet ngedhunké genthong cilik mau saka pundhaké bèn wong mau isa ngombé akèh, ora mung sak sruputan waé.


Heta umi ombaʼapóva koʼãichagua negósiope opensa natekotevẽiha iñonrrádo pórke iñimportanteve chupekuéra ogana hetave. 	 Ing kono, wong-wong ora jujur bèn isa makmur.


Péro pe liverasión tuichavéva oiko kuri umi israelíta oñemosãsórõ guare Egipto poguýgui. 	 Nurut cathetan sejarah, siji-sijiné bangsa sing isa bébas tenan saka perbudhakan yaiku bangsa Israèl sing dibébaské saka Mesir.


¿Rejegiánepa hese redesidi hag̃ua mbaʼéichapa readoráta Ñandejárape? 	 Piyé perjuangané Alkitab bèn ora rusak, ora disingkirké, lan ora diowahi?


¿Mbaʼéichapa jahechauka jahayhuha ñane ermanokuérape ñañekontentáramo umi mbaʼe jarekóvare? 	 Nèk rumangsa cukup, piyé kuwi isa mbantu nduduhké katresnaning pasaduluran?


Ñande ñandejehegui ndaikatúi jaikove ni jajapo mbaʼeve ótro oikove hag̃ua. 	 Kita ora isa nylametké wong liya utawa awaké dhéwé.


¿Mbaʼérepa iñimportanteterei oñemoĩ Ñandejára réra la bíbliape? 	 Apa sebabé jenengé Gusti Allah kudu ana ing Alkitab sing diterjemahké?


Pype oĩ vaʼekue Ñandejára réra. 	 Édhisi taun 1901 nggunakké jenengé Gusti Allah, ning édhisi taun 1952 ora nganggo.


Ha Jesucristo ojogua avei Itúvape. 	 Yésus sinau bab katresnané Yéhuwah.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? Por ehémplo, reikuaáramo Ñandejára oguerohoryha umi gérra, ha hiʼarive oapojaha pe grúpo ndéve ndegustáva, upéicharõ repensáta la gérra ndaivairiha ha reikuaáta avei katuete peganataha. 	 Contoné, nèk panjenengan mèlu perang lan ngerti nèk Gusti Allah bakal mbélani panjenengan, mesthiné panjenengan krasa seneng merga bakal menang.


Ñandejára nohendúi umi naiñeʼẽrendúivape chupe (Isaías 1:15). 	 Wong-wong sing ora manut marang Gusti Allah dongané ora dimirengké.


Umíva ‘ojehai vaʼekue ñanerekomboʼe hag̃ua’ (Rom. 15:4). 	 (Rm. 15:4) Conto saka Abraham, Sara, Iskak, Yakub, Musa, Rakhab, Gidhéon, Barak, lan liyané, isa mbantu nguwatké imané awaké dhéwé.


¿Nemanduʼa Alexándrare, pe ñamensiona vaʼekue oñepyrũvo ko artíkulo? 	 Apa panjenengan kèlingan critané Alexandra mau?


¿Mbaʼépa ikatu jahupyty haʼe omano haguére ñanderehehápe? 	 Awaké dhéwé kudu maturnuwun merga tebusané Yésus isa nylametké uripé manungsa, bèn manungsa isa urip saklawasé ing pirdus.


(Ehecha avei pe rrekuádro “¿Mbaʼépa nepytyvõta reñemoag̃uive hag̃ua Jehováre?”.) 	 (Deloken uga kothak ”Sing Mbantu Bèn Luwih Mantep.”)


Satanás kúlpare umi hénte ndaijaʼéi ojuehe, péro ñande jaservíva Jehovápe katu jahayhu ñande rapichápe (1 Juan 5:19). 	 (1 Yo. 5:19) Sakwisé Yéhuwah nyingkirké Iblis, malaékat jahaté, lan wong jahat ing donya iki, wong-wong salumahing bumi bakal padha tresna siji lan sijiné.


Noviembre mbyte guive marzo mbyte peve noñerrekomendaguasúi vaʼekue ojeviaha por várko. 	 Kira-kira saka 15 November nganti 15 Maret, kapal-kapal ora éntuk mlaku ing kono.


Ha oĩramo palávra nañantendéiva, ikatu ñaporandu mbaʼépa heʼise, térã jaheka diksionáriope. 	 Yésus ngerti apa sing diomongké merga Yéhuwah mulang Yésus carané ”nyantosakaké wong kang lemes lesu kalawan tembung”.


Mba'épa 	 Apa


Hekaha mongu’eha 	 Mesin panggolèk


Ko rrevísta oanalisa mbaʼépa Jesús ha Itúa ñanemboʼe pe yvágagui. 	 Warta Penting iki ngrembug apa kandhané Yésus lan Bapaké bab swarga.


Péro Jesús katu ñanderayhu, ha Itúvaicha oreko heta kualida iporãitereíva (Apoc. 7:10, 16, 17). 	 (Wy. 7:10, 16, 17) Yésus kandha, ”Hé, wong kang kesayahan lan kamomotan, padha mrénéa, Aku bakal gawé ayemmu.


Koʼã mbaʼe ojejapo jepínte voi ojehechauka hag̃ua ojehayhueterei hague pe persónape. 	 Ning, nèk panggonan, wongé, lan barang-barangé kuwi dianggep suci utawa keramat, ora cocog karo kandhané Yésus.


¿MBAʼÉPA ÑANEPYTYVÕTA JAJEPYʼAMONGETA HAG̃UA? 	 CARANÉ ÉNTUK PAÉDAH SAKA SING DISINAONI


OPÁTA OÑEMBYASÝVA, OSUFRÍVA HA OMANÓVA 	 WONG SING LARA, SUSAH, LAN MATI ORA ANA MANÈH


Umi mbaʼe heʼíva Samuel, Teresa ha Magdalene ohechauka la hénte oñemboʼeha heta mbaʼére. 	 Pengalamané Samuèl, Térésia, lan Magdaléna nduduhké nèk akèh alesané wong-wong ndonga.


Upe épokape ndojehechavaíri peteĩ kuimbaʼe hembireko hetáramo, ha upéva oiméne oipyʼapy raʼe Sárape. 	 Wektu kuwi, poligami wis umum ditindakké. Dadi, isa waé Sara ya kepikiran bab kuwi.


Péro ikatu haʼekuéra naitiémpoi ojapo hag̃ua upéva (Efes. 5:15, 16). 	 5:15, 16) Dadi, timbang ngirim berita sing awaké dhéwé ora yakin nèk kuwi bener apa ora, awaké dhéwé kudu mikir, ”Nèk aku waé ora yakin, mendhing tak guwang waé berita kuwi.”


4. a) ¿Mbaʼérepa jaʼekuaa David núnka ndohejái hague Jehovápe? b) ¿Máva ehémplopa avei jahecháta ko artíkulope? 	 4. (a) Apa sebabé Dawud dadi tuladha? (b) Apa sing bakal dirembug?


¿Mbaʼépa ikatu jajapo jajepyʼamongeta meme hag̃ua ha igústo hag̃ua ñandéve? 	 Apa sing isa mbantu awaké dhéwé bèn isa ajeg mikirké tenanan lan seneng sinau Alkitab?


Upérõ Isaac oreko kuri 40 áñorupi, ha ojapóma 3 áñorupi omano hague isy Sara, péro haʼe ombyasyetereíti upéva. 	 Iskak, sing umuré kira-kira 40 taun, isih sedhih banget merga ditinggal mati ibuné telung taun sakdurungé.


Péro entéro ojededikámava Jehovápe hekopotĩ vaʼerã, ha oñesenti vaʼerã orgullóso haʼe haguére testígo de Jehová. 	 Ning, wong sing ngabdi marang Gusti Allah bakal seneng dadi Seksi-Seksi Yéhuwah, lan kuwi dibuktèkké saka kelakuané sing bener.


Sapyʼánte ni ndachegustái peteĩ mitãkuña, péro ahechakuaárõ haʼe ojegustaha cherehe anovilleántema avei hese”. 	 Kadhang aku nggodha lawan jenis dudu merga aku ngesir dhèwèké, ning aku ngerti nèk dhèwèké seneng karo aku.


Ñandejára Jehová añoite ikatu heʼi péicha. 	 Mung Yéhuwah, Gusti Allah sing sejati, sing isa kaya ngono.


Hiʼarive pe intendénte ogueraha unos kuánto lívro. 	 Walikota nampa wacan.


Mbaʼépa opensa jepi umi hénte. Oĩ opensáva Ñandejára algúnopente ovendesiha ha ótrope katu omboykeha. 	 Ana sing percaya nèk ana bangsa sing diberkahi lan ana uga sing diukum karo Gusti Allah.


Ñandejára ojevale Itaʼýrare okonsola hag̃ua umi oikotevẽvape, upévare onkarga chupe ombopyʼaguapy hag̃ua umi oñekevrantávape ha avei okonsola hag̃ua umi oñembyasývape (Isaías 61:1, 2). 	 Yésus digunakké Gusti Allah kanggo nyedhiyakké panglipur. Yésus ditugasi Gusti Allah kanggo ”rumeksa marang wong-wong kang padha remuk atiné” lan ”nglipur sakèhing wong kang nandhang susah”.


Satanás heʼi Ñandejárare heta mbaʼe ndahaʼéiva siertogua, ha ikáusare hetaiterei persóna ndoikuaái Jehovápe (2 Corintios 4:3, 4). 	 (2 Korinta 4:3, 4) Wong-wong sing ora seneng karo sing bener malah nyenengi ajarané Iblis.


¿Mbaʼe piko upéicharõ la oñehundítava tatápe? 	 Ing Alkitab, sing dimaksud langit kuwi isa langit tenanan sing ana ing ndhuwur, jagat raya sing kebak lintang, utawa panggonané Gusti Allah.


Haʼe ningo ohayhueterei vaʼekue hembirekópe, péro lomímonte hoʼa jey jey vaʼekue ko ñuhãme. 	 Antonio luwih gampang kegodha kanggo nindakké amoralitas sèksual merga kecanduan pornografi.


Rréi Saúl ha ijehérsito de 3.000 soldádo katu oheka oikóvo Davídpe ojuka hag̃ua chupe. 	 Mbengi-mbengi, Dawud lan kanca-kancané nemokké panggonan turuné Saul lan prajurité.


Oĩ hénte oikuaaséva añetehápepa oexisti raʼe David ha Goliat térãpa kuénto reínte pe istória. 	 Ana wong sing bingung apa kedadéan bab Dawud lan Goliat kuwi nyata apa mung dongèng.


La Biblia ningo omboʼe mbaʼépa ojapo vaʼerã umi túa ha ména, ha che aaprende rire koʼã mbaʼe tuichaiterei okambia che rogapy (Efesios 5:25; 6:4). 	 (Éfesus 5:25; 6:4) Aku mulai nindakké kagiyatan bareng-bareng sak keluarga.


¿Mbaʼépa nepytyvõta releese hag̃ua la Biblia ha igústo hag̃ua ndéve? 	 Piyé carané?


Avei, pe mitãrusu ohendu kuri isýpe heʼírõ guare oñehaʼãmbaite hague hese, ha ohechakuaa isy nopensaiha haʼe naipohãveimaha. Koʼã mbaʼe omokyreʼỹ chupe ha oheja hembiapo vai. 	 Wektu anaké krungu omongané ibuké sing isih percaya karo upayané, dhèwèké ora kekancan manèh karo wong-wong sing ora apik, banjur dibaptis, lan akhiré kerja ing Bètel.


Pe kuimbaʼe oñeñeʼẽha koʼápe haʼe hína Adán. 	 Ning, apa sing dimaksud dosa kuwi lan apa sebabé kuwi isa marahi mati?


Upévare aike peteĩ grúpo de hóvenes komunístape, ha arekópe 14 áño ambaʼapo vaʼekue peteĩ projékto ojerresiklahápe kuatia. 	 Aku aktif mèlu kagiyatan ing organisasi pemuda Komunis. Wektu umur 14 taun, aku sibuk ndhukung proyèk lingkungan kanggo ngolah sampah kertas.


OPÁTA PE ÑEMBYAHÝI 	 KELAPARAN ORA ANA MANÈH


Aĩ aja che sýndi ajejokopaite ani hag̃ua cherasẽ, péro upéi apytávo cheaño cherasẽ soro. 	 Aku ngupaya ora kétok sedhih nèng ngarepé ibukku, ning wektu dhèwèkan aku krasa sedhih banget.


Rréi David oskrivi vaʼekue voi: “Hekopotĩvape opytapáne ko yvy, ha upépe haʼekuéra oikóne opa árape” (Salmo 37:29). 	 (Maléakhi 3:6) Kitab Jabur nulis pangandikané Gusti Allah, ”Para wong mursid padha olèh warisan bumi lan tansah manggon ing kono.”—Jabur 37:29.


15. a) ¿Mbaʼe kámbiopa oiko 1919 guive koʼág̃a peve? b) ¿Mbaʼérepa Jehová organisasión ojapo ingléspe raẽ umi puvlikasión? 	 15. (a) Kèt taun 1919 piyé wacan Alkitab ditulis? (b) Apa sebabé wacan Alkitab ditulis nganggo basa Inggris?


¿Mbaʼe pelígroguipa jajehekýita jatratáramo umi unhídope jatrataháicha umi ótro ermánope? 	 Nèk ora ngunggulké wong sing dipilih munggah swarga, kuwi uga isa ngayomi awaké dhéwé. Kok isa?


Upe rire, Ilaria sy ha itúva oipytyvõ chupe ojuhu hag̃ua kongregasiónpe iñamigorã. 	 Wong tuwané Ilaria cepet-cepet mbantu bèn anaké nduwé kanca-kanca sing apik ing jemaat.


¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka jahayhuha ñane ermanokuérape ñande pyʼaite guive? 	 Piyé carané mbuktèkké nèk awaké dhéwé nresnani para sedulur?


Avei pe rréi Siriagua hérava Ben-hadad, ou kuri hasy ha oikuaase avei ‘okuerátapa’ (2 Rey. 1:2; 8:7, 8). 	 Uga, Raja Bènhadad saka Aram lara, lan takon apa dhèwèké isa mari.—2 Ra. 1:2; 8:7, 8.


Ipire kolór ñekambiapa. 	 Werna kulité malih.


Haʼe heʼi: “Ijetuʼuve jave, ahenóimi Ñandejárape hérarupi ha añepyrũ cherasẽ chupe. 	 Dhèwèké kandha, ”Wektu aku sedhih, aku ngundang jenengé Gusti Allah lan nangis.


Añetehápe ikatu ñaaprende hetaiterei mbaʼe umi guyrágui. 	 Akèh sing isa disinau saka bangsané manuk.


Koʼãichagua santuário ojejapónte jepi umi hénte ojepyʼamongeta hag̃ua térã ogueromanduʼa hag̃ua ihénte omano vaʼekuépe, péro hetave vése ohechauka avei mbaʼe kreénsiapa oreko umi omopuʼãva upe santuário. 	 Senajan ing panggonan-panggonan kuwi ana kesempatan kanggo ngéling-éling, ning mesthi ana hubungané karo agamané wong sing nggawé panggonan kuwi.


Upévare heʼi Saúlpe: “Jehová chesalva pe león ha pe ósogui ha katuete chesalva jeýta pe filistéogui”. 	 Dawud kandha, ”Sang Yéhuwah, ingkang sampun ngluwari kawula saking cengkeremanipun singa utawi bruwang punika, Panjenenganipun ugi badhé ngluwari kawula saking tanganipun tiyang Filisti punika.”


Apóstol Pablo oikuaa vaʼekue Jehová ha Jesús ñanderayhuetereiha, upévare heʼi: “Cristo omano iñañáva rehehápe. 	 Dhèwèké kandha, ”Ing nalika kita isih padha apes, ana ing wektu kang pinesthi déning Gusti Allah, Sang Kristus wus nglampahi séda kanggo kita para wong duraka.


Upévare ijetuʼueterei chéve ani hag̃ua ajapo haʼekuéraicha”. 	 Tumindak ora jujur sing paling umum ing donya iki, yaiku ngapusi.


Haʼekuéra ombaʼapo Jehová tróno ykerete, upévare ikatu jaʼe haʼekuéra orekoha tuichave priviléhio umi ótro ánhelgui (Isaías 6:1-3). Umi keruvín. 	 Para sérafim kuwi malaékat sing nduwé hak istiméwa lan tingkatané dhuwur banget ing antarané para malaékat liyané, sarta ana ing sak kiwa tengené tahtané Gusti Allah.—Yésaya 6:1-3.


5 ¿Mbaʼéichapa ikatu vyʼápe relee la Biblia? 	 5 Piyé Bèn Dadi Luwih Nyenengké?


Oĩva pype 	 Isiné Majalah Iki


Por lo vísto ohecha David orekoha peteĩ vastón puku, péro ndohechái orahaha avei peteĩ ónda. 	 Goliat mung ndelok tongkaté Dawud ning ora weruh umbané.


11, 12. a) ¿Mbaʼéichapa Jehová oipytyvõ isiervokuérape? b) Emombeʼu mbaʼéichapa Jehová oipytyvõ peteĩ ermánape. 	 11, 12. (a) Piyé carané Yéhuwah mbantu para abdiné? (b) Terangna carané Yéhuwah mbantu salah sijiné sedulur wédok.


Upépe umi hénte ndoadorái vaʼekue Jehovápe. 	 Ning, coba digatèkké luwih tenanan kahanané Dhanièl.


8 Oime vaʼerã nde reikuaáma voi heta mbaʼe oĩva la Bíbliape, ha ifásilta ndéve rerresponde hag̃ua unas kuánta pregúnta oĩva pe gía de estúdiope. 	 8 Merga kowé siswa Alkitab, mbokmenawa kowé isa njawab pitakonan-pitakonan sing ana ing kono.


Ambue 	 Liyane


Ñanderekopotĩ rupi, jahechauka avei jahayhuha ñane ermanokuérape (1 Tim. 5:1, 2). 	 (1 Tm. 5:1, 2) Contoné, nèk laku jina karo sedulur lanang utawa wédok, awaké dhéwé isa nglarani sedulur kuwi lan keluargané.


Haʼe oñentera kuri Jehová oguenohẽ hague Israélpe Egipto poguýgui. 	 Dhèwèké dudu wong Israèl, ning wis krungu nèk Yéhuwah nylametké bangsa Israèl saka Mesir.


Ñandejára ningo oreko enkuénta ñande ñaneimperfektoha ha avei mbaʼépepa ñanekangy pórke haʼe “oikuaa porã yvynteha voi ñande” (Salmo 103:8, 9, 14). 	 Gusti Allah kuwi kaya bapak sing welas asih. Gusti Allah péngin kita, sing dadi anak-anaké, nduwèni pandhangan sing padha bab kesalahan.


Pe Aña ogueroviauka umi héntepe haʼe ndoexistiriha (2 Corintios 4:4). 	 Iblis nggawé wong ora ngerti nèk dhèwèké pancèn nyata.—2 Korinta 4:4.


Moñe'ẽrã rysýi 	 Daptar Waca


¿Mbaʼéichapa jahechauka ñaneñeʼẽrenduha Jehovápe peteĩ ermáno orekóva priviléhio ñandetrata vaíramo? 	 Piyé carané tetep setya karo Yéhuwah, senajan ana sing maido utawa tumindak ora adil?


Pe Sepultúra noponderái avavére ha hetaitereípe ombyaty ohóvo, omeʼẽʼỹre avavépe esperánsa. 	 Kuburan kanthi kejem nglumpukké akèh kurban tanpa ana pengarep-arep.


Oiméne tiémpo rire María ni naimanduʼavéima mbaʼépa hoʼu raʼe upe díape, péro katuete imanduʼapaiténe umi mbaʼe Jesús heʼi vaʼekuére. 	 Yésus ngendika, ”Maryam wis milih panduman kang becik dhéwé, kang ora bakal kajupuk saka ing dhèwèké.”


Ikatu jajapo umi mbaʼe ndaikatúiva ojapo pe família upe moméntope. 	 Nèk cocog karo karepé, awaké dhéwé isa masakké, ngurusi anaké, utawa ngurusi acara layatan.


Por ehémplo, peteĩ vuéltape Jesús oñeñandu vaieterei, upémarõ “oñesũ oñemboʼe” Ñandejárape. 	 Yésus ”jèngkèng ndedonga”.


HA CHE POMBOPIROʼÝTA” 	 Kuwi nggawé wong-wong sing ”kesayahan lan kamomotan” dadi gelem nampa undangané Yésus kuwi.


Por ehémplo, peteĩ vuéltape heta isrraelíta omano vaʼekue ohórõ guare oñorairõ umi amalekíta ha kananéo kóntrape, pórke Ñandejára oavisa porã kuri chupekuéra ani hag̃ua oho (Números 14:41-45). 	 (Wilangan 14:41-45) Bar kuwi, Prabu Yosia mati, merga perang tanpa ijiné Yéhuwah.—2 Babad 35:20-24.


Che avuélo oñangareko porãiterei vaʼekue cherehe. 	 Wektu cilik, mbah kakungku sayang banget karo aku.


Ha Ñandejára pyʼaguapy tuichavéva opa mbaʼe ikatúvagui pentende, oñangarekóta pene korasõre ha umi mbaʼe pepensávare, Cristo Jesús rupive.” 	 Pikirané ayem ”Aja padha nyumelangaké bab apa baé, nanging padha lairna sakèhing pepénginanmu marang Gusti Allah ing pandonga lan panyuwun kalawan caos sokur.


Hetaiterei oĩ omboúva kárta pe séde mundiálpe (Brooklyn, Nueva York) oagradese hag̃ua. 	 Éwon surat ditampa kantor pusaté Seksi-Seksi Yéhuwah ing Brooklyn, New York saka para sedulur sing ngajèni.


¿Mbaʼérepa jahayhu vaʼerã ñande rapichápe Jehová ñanderayhuháicha? 	 Apa sebabé awaké dhéwé kudu niru katresnané Yéhuwah?


Upéicharamo ningo nañaikotevẽmoʼãvéima ospitál ni pohã. 	 Rumah sakit lan obat-obatan wis ora dibutuhké manèh.


Haʼekuéra iñumílde rupi, orrekonose Jehová añoite ikatuha oinvita peteĩ persónape oho hag̃ua yvágape. 	 Malah wong-wong kuwi kudu andhap-asor, lan ngakoni nèk mung Yéhuwah sing nduwé hak milih wong munggah swarga.


¿Mbaʼépa upéicharõ heʼi vaʼekue Jesús umi fariséope? 	 Banjur, apa jawabané Yésus marang pitakonané wong Farisi mau?


Nathaniel ha Maud og̃uahẽ Brasílpe áño 1936-pe, ha ou avei hendivekuéra Antonio Andrade, peteĩ prekursór upéi oñepyrũva oservi kómo traduktór. 	 Nathaniel lan Maud teka ing Brasil taun 1936, bareng karo perintis lan penerjemah sing jenengé Antonio P. Andrade.


Avei heʼi chupe ikatúnte hague oprepara peteĩ tembiʼu sensillomi. 	 Yésus banjur ngongkon Marta aja répot-répot anggoné nyuguhi, cukup siji waé suguhané.


Ñehenduva ha Ta`anga sysýi 	 Suara lan Gambar Urip


¿Rehechakuaápa Jehová nepytyvõ hague espesífikamente heta vése? 	 Apa aku ngrasakké Yéhuwah mbantu ing urip saben dina?’


Heta oĩ oikuaaséva mbaʼépa oikóta chugui amo gotyove, ha upearã oporandu umi astrólogope. 	 Akèh wong nggunakké ilmu gaib bèn isa ngerti masa depané.


¿Mbaʼérepa pe Kuérpo Governánte oipota ojetradusi la Biblia heta idiómape? 	 Apa sebabé nerjemahké Alkitab ing basa liya kuwi bab sing utama?


¿Mbaʼéichapa menakuéra ikatu ohechauka omombaʼeha hembirekópe? 	 Wong lanang nggatèkké kebutuhané bojoné lan ngajèni sing disenengi bojoné.


12 Avei japredika umi lugár oĩháme heta hénte. 	 12 Cara liyané sing cocog yaiku nginjil ing panggonan umum.


Ha pe cuarto kavaju katu saʼyju, ohechaukáva oĩtaha mbaʼasy ha hetave mbaʼe oporojukátava. 	 Banjur, jaran sing katelu wernané ireng banget, sing nunggang nggawa timbangan lan ngumumké kabar bab kurang pangan.


Péro, ¿mbaʼépa hína pe rreskáte? 	 Ning, apa tebusan kuwi?


Ojapo jave peteĩ mbaʼe noĩporãiva, reexplika pe mitãme mbaʼérepa oĩ vai la ojapóva, ha sapyʼánte errepeti jey chupe upéva unas kuánta vése. 	 Kadhang kala ora cukup mung diomongi nèk kuwi bener apa salah.


Heta expérto bíblico oipuru vaʼekue umi téknika, ha upéicha oñeimprimi ha oñemog̃uahẽ Europa tuichakuére heta idiómape umi Biblia ojetradusi pyahuvéva. 	 Kuwi mbantu para ahli Alkitab kanggo nyétak lan nyebarké terjemahan-terjemahan Alkitab sing anyar ing akèh basa sing umum digunakké ing Eropa.


Emoheʼõʼimi vaʼerã hembe ha ijuru ryepy. Avei remoĩkuaa trápo heʼõ isyváre oñeñandu porãve hag̃ua. 	 Usapna pelembab ing lambéné (isa nggunakké gliserin) lan komprèsen bathuké bèn nyaman.


Avei iporã ñapensa pe versíkulo jaleétavare umi héntepe, térã umi puvlikasión jaofresétavare. 	 Panjenengan isa uga mikirké ayat Alkitab sing isa dinggo, lan wacan sing arep ditawakké.


Péro ko lístape ndoapareséi vaʼekue peteĩ kuimbaʼe hérava Tatenai. 	 Salah siji sing ora disebutké ing artikel kuwi yaiku Tatnai.


¿Ogueroviápa haʼe Jehová omoingove jeytaha imembykuñáme? 	 Apa Sophia yakin tenan nèk anaké bakal diuripké manèh karo Yéhuwah?


Roservi vaʼekue oñondive peteĩ kongregasión de lengua de señas mexicánape, ha roipytyvõ umi nohendúivape oikuaa hag̃ua Jehovápe. 	 Aku lan bojoku bebarengan ngabdi ing jemaat Basa Isyarat Meksiko, mbantu wong-wong sing tunarungu bèn isa sinau bab Yéhuwah.


Arekópe 16 áño, haʼúma vaʼekue 10 térã 15 votélla de servésa káda día, ha upe riremínte añepyrũma avei ajedroga. 	 Wektu umurku 16, aku ngombé bir 10 nganti 15 botol sedina, lan mulai nganggo narkoba.


¿Mbaʼéichapa oñeñandu umi orekóva pe traducción del nuevo mundo edición revisada? 	 Apa paédahé nèk nggunakké New World Translation?


Ikatu reime segúro umi ánhel ojepyʼapyha nderehe ha entéro oservisévape guive Ñandejárape. 	 Panjenengan isa yakin nèk para malaékat perduli marang panjenengan lan péngin bèn kabèh wong isa dadi abdiné Gusti Allah lan dislametké.


16 Jehová opromete nepytyvõtaha remongakuaa hag̃ua ne família, ndahaʼéi michĩ ajánte, síno avei tuichavévo ohóvo. 	 16 Yéhuwah pancèn isa mbantu ndhidhik anak sing isih cilik.


Añetehápe, pe fráse “perresivi porã” ojepurúva ko téxtope, heʼise hína “peneamávle umi extráñondi”. 	 Apa tegesé ”awèh pamondhokan”?


12 Nde ikatu eiko pára siémpre ko yvy ape ári 	 12 Panjenengan Isa Urip Langgeng ing Bumi


9 JAIKUAAVE HAG̃UA 	 9 APA PANJENENGAN NGERTI?


Ha amo ipahápe haʼekuéra heʼi: “Maʼerã la ñañehaʼã reíta”. 	 Pancèn bener, keadaan sing ora dinyana-nyana ana pengaruhé kanggo uripé awaké dhéwé.


¿Mbaʼérepa? Pórke ko múndope oĩ heta mbaʼe ikatúva ñandedistrae. 	 Patrick, sedulur saka Afrika kandha, ”Pikiranku ki kaya kothak pos sing kebak katrangan penting lan ora penting, sing kudu saben dina dipilih.


Péicha jahechaukáta jahayhuha chupekuéra (1 Tes. 5:14, 15). 	 Nèk pikirané nggenah, awaké dhéwé isa nduduhké katresnaning pasaduluran, nganggo cara nggedhèkké ati lan nglipur para sedulur.


Jahechamína mbaʼérepa. 	 Alesané ana telu.


Péicha jave jahechauka hína Jehovápe jaagradeseha chupe omeʼẽ haguére ñandéve pe kapasida ñañeʼẽ hag̃ua. 	 (Ms. 51:17) Nèk awaké dhéwé ngomong kanggo tujuan kaya ngono, kuwi bukti awaké dhéwé ngajèni peparingé Yéhuwah iki.


PÁHINA 3-8 	 MINGGU MULAI 7-13 DESEMBER 2015


Péro jajapóramo upéicha umi hénte ojeroviave ñanderehe ha ñanderrespeta.” 	 Kudu wani tetep jujur ing donya sing ora jujur.


Pe mborayhu ndeʼiséi ñande jahayhu hague Ñandejárape, síno haʼe la ñanderayhu vaʼekue ha ombou Itaʼýrape oñemeʼẽ hag̃ua sakrifísioramo, ikatu hag̃uáicha ojeheja rei ñande pekádo ha jaiko porã jey hendive” (1 Juan 4:9, 10). 	 Katresnan iku mangkéné: Dudu kita kang wus padha tresna marang Gusti Allah, nanging Gusti Allah kang wus nresnani kita lan wus ngutus Kang Putra minangka pangruwating dosa kita.”—1 Yo. 4:9, 10.