¿Mbaʼépa jaipuru vaʼerã jajepyʼamongeta hag̃ua, ha mbaʼérepa? 	 Buku apa sing paling penting kanggo dipikirké tenanan, lan piyé kuwi isa mbantu awaké dhéwé?


Heta hénte koʼág̃arupi ohasa heta mbaʼe ijetuʼuetereíva ha ojerure Ñandejárape oipytyvõmi hag̃ua chupekuéra. 	 Kaya Raja Dawud, akèh wong saiki kerep ngadhepi masalah lan butuh bantuané Gusti Allah.


Peteĩ tiémpore Jehová opermiti vaʼekue umi kuimbaʼépe oguereko mokõi térã hetave tembireko ha konkuvína avei. 	 Bèn luwih gampang, artikel iki nggunakké jeneng sing wis umum dikenal. Yéhuwah mbiyèn pancèn ngijinké wong nduwé bojo luwih saka siji, utawa nduwé selir.


Ñembojuehe jehejapyre 	 Sync Dipedhot


Nhamba'eapoa Regua 	 Pernak-pernik Desktop


(Eike heʼihápe ENSEÑANZAS BÍBLICAS > MATRIMONIOS Y PADRES) 	 (Deloken AJARAN ALKITAB > SUAMI ISTRI & ORANG TUA)


¿Ikatúpa jaʼe upéva la Bíbliare? 	 Alkitab kuwi buku sing kaya ngono.


Heta Biblia oĩva ingléspe oipuru avei pe palávra Seol, péro heta idiómape ndojekuaái mbaʼépa heʼise ko palávra ni ndaipóri voi diksionáriope. 	 Ing basa Inggris tembung kuwi gampang dingertèni. Ning, ing basa liyané tembung kuwi ora digunakké, merga ora ngerti tembung kuwi.


Avei, jaikuaáramo ndovaleiha ñamombeʼu peteĩ mbaʼe, nañañeʼẽi vaʼerã ótrondi upe témare (Prov. 20:19). 	 (WB. 20:19) Wektu ana sing nggawé nesu, awaké dhéwé isa meneng waé lan ora nanggepi.—Ms. 4:5.


Kundahára rembiasakue 	 Riwayat dlajahan


La Biblia heʼi voi: “Ñandejára, nde remopyenda porã ko yvy. 	 (2 Pétrus 3:7, Basa Jawi Padintenan) Ning, Gusti Allah janji nèk planèt bumi ora bakal ancur.


15 Heta paíspe umi Biblia hepyeterei oñevende ha hasy oñekonsegi hag̃ua. 	 15 Ing negara-negara liya, Alkitab larang regané lan angèl digolèki.


Upépe ikatu ñaime unído umi ohayhúvandi Jehovápe. 	 Sophia kandha, ”Aku ngerti nèk ayat kuwi maksudé ora mung omah saktenané.


Jeike 	 Mlebu


Peteĩ kártape haʼe heʼi chupekuéra Ñandejára ohayhuetereiha umi “vyʼapópe omeʼẽvape” (2 Corintios 9:7). 	 Paulus kandha, ”Gusti Allah iku ngasihi wong kang pawèwèhé kanthi suka-rila.”—2 Korinta 9:7.


PÁHINA 3-8 	 KACA 8


Umi mbaʼe oaprendéva osorprendeterei chupe. 	 Dhèwèké gumun wektu ngerti isiné Alkitab.


2 Upéicharõ, ¿reimépa preparádo rejevautisa hag̃ua? 	 2 Piyé nèk kowé durung siap dibaptis?


Ahechakuaa akambiámante vaʼerãha che juntakuéra, ha añepyrũ aheka che amigorã pe kongregasiónpe. 	 Aku kudu ngowahi sipat-sipatku lan mandheg srawung karo wong-wong sing mènèhi pengaruh sing ala kanggo aku.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 Apa sebabé kuwi ora gampang?


Péro Jesús ndotratái péicha ijapostolkuérape. 	 Ning, Yésus ora nganggep para rasulé kuwi abdi.


Péro Saúl heʼi: “¿Mbaʼéicha piko nde rehóta reñorairõ hag̃ua ko filistéo ndive? 	 Saul kandha, ”Aja. Kepriyé enggonmu arep perang tandhing?


Por ehémplo, haʼe oho kuri Saúl ndive gerrahápe odefende hag̃ua Jehová puévlope (1 Sam. 31:1, 2). 	 Contoné, Saul lan Yonatan perang kanggo mbéla umaté Yéhuwah.—1 Sa. 31:1, 2.


Péro la majoría umi Biblia oĩva kastelláno ha guaraníme ndojapói upéva, síno omoĩ hendaguépe “Señór” térã “Tupã”. 	 Ning, akèh terjemahan Alkitab modhèren liyané ngilangké asma kuwi lan diganti nganggo sebutan ”Gusti”.


La Biblia katu oasegura ñandéve Ñandejára oexistiha ha ohenduha ñane ñemboʼe. 	 Alkitab mènèhi jaminan nèk ana sing ngrungokké donga, yaiku Gusti Allah.


Upévare, ñaneonrrádo hag̃ua ñañehaʼãmante vaʼerã ani hag̃ua ñañemeʼẽ umi mbaʼe vai jajaposévape. 	 Paulus ngrembug bab upayané manungsa nglawan dosa, ”Ing batin aku ngèstokaké angger-anggeré Gusti Allah, nanging aku ngerti, yèn ing sajroning badanku uga ana angger-angger liya, sing nglawan marang angger-angger mau, sing dianut déning budiku.


Ni michĩmi norombyasýi umi mbaʼe roheja vaʼekue ikatu hag̃uáicha roservi Jehovápe de tiémpo kompléto”. 	 Pangurbananku ora isa dibandingké karo rasa seneng merga isa ngabdi marang Yéhuwah saben dina.”


Ojeakusa chupe omboligaha umi héntepe opuʼã hag̃ua pe goviérno kóntrape. 	 Yésus difitnah, digebuki, lan dipaku ing cagak.


Ko Biblia ikatu remboguejy Internétgui: www.jw.org/gug, térã emboguejy pe aplikasión JW Library. 	 Panjenengan isa ngundhuh Alkitab kuwi saka situs wèb jw.org utawa aplikasi JW Library.


Oñemoĩ jave TNM heʼise ojetradusiha Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras inglésgui. 	 Kabèh ayat asalé saka Kitab Suci mawi Basa Jawi Resmi kejaba disebutké liya.


Heta vése haʼa péro apuʼã jey 	 Aku Terus Ngupaya Nganti Isa Ngetrapké Alkitab


Haʼe heʼi: “Pesegíkena pejapo kóva penemanduʼávo cherehe” (Lucas 22:19). 	 Yésus kandha, ”Iki tindakna minangka pangéling-éling marang Aku.”


Ndajaikomoʼãi jakritika ótrore, ni ndajajekehamoʼãi umi situasión jahasávagui. 	 Uga, ora bakal mèri utawa srakah karo liyané.


Síglo primérope oiko hag̃uéicha, koʼág̃a Jehová ha Jesús oipuru mbovymi kristiánope omboʼe hag̃ua pe añetegua heta persónape. 	 (Mt. 24:45-47) Kaya jamané para rasul, Yéhuwah lan Yésus nggunakké wong-wong kanggo mulang.


Upéicha pe ñemano ohupyty entéro kuimbaʼépe, enterovéva opeka rupi” (Romanos 5:12). 	 (Roma 5:12) Kita mati merga éntuk warisan dosa saka Adam lan Hawa, dudu merga ditakdirké Gusti Allah.


“¡TOHO PORÃITE PEẼME!” 	 ”MUGI SAMI GINANJAR WILUJENG”


PE OKUIDA PORÃVÉTAVA NDEREHE 	 GUSTI ALLAH SING NGOPÈNI


Ndeʼíri avei ihentekuéra okéma hague haʼe ojevýrõ guare ni oĩha ohóva ohecha mbaʼérepa otardaite. 	 Uga, ora ana katrangan nèk keluargané wis turu wektu dhèwèké mulih omah, utawa ana sing nggolèki Ribkah merga ora mulih-mulih.


Upéicharõ jepe, haʼe omokyreʼỹ vaʼekue entéro kristiánope ojoayhuve hag̃ua ohóvo. 	 Ning, Paulus ngandhani para sedulur kon nduduhké katresnan sing luwih gedhé manèh.


Umi hénte oikóva upe lugárpe upe tiémpope ojepokuaa vaʼekue oheka ifamíliape hembirekorã. 	 Ing akèh panggonan, ora umum nèk wong kawin dijodhokké.


Aha añemboja peteĩ prisionéro ijyvate ha ipínta mbaretévare. 	 Aku karo dhèwèké ndelok njaba liwat jendhéla.


¿Jahechakuaápa mbaʼéichapa Jehová oipytyvõ hína ipuévlope? 	 Apa panjenengan ngrasakké nèk kwasané Yéhuwah nyata?


Péro Jonatán ndokyhyjéi ni michĩmi. 	 Ning, Yonatan ora wedi.


6, 7. a) Heʼiháicha 1 Corintios 11:3, ¿mávapa omoakã vaʼerã peteĩ família? b) ¿Mbaʼéichapa umi ména oservíva Jehovápe otrata vaʼerã hembirekópe? 	 6, 7. (a) Apa kandhané Alkitab bab sesirahan utawa wewenangé wong lanang? (b) Wong lanang kudu piyé karo bojoné?


11 Añetehápe ningo la Biblia hína pe lívro iñimportantevéva jaipuru vaʼerã jajepyʼamongeta hag̃ua. 	 11 Sakjané Alkitab kuwi buku sing paling penting kanggo dipikirké tenanan.


Peteĩ kuñakarai hérava Cristina omombeʼu: “Che ména chereja rei, ha apyta cheaño cuatro mitã michĩva reheve”. 	 Kirsten kandha, ”Bojoku lunga ninggalké aku lan patang anakku sing isih cilik.”


Heta persónapema amombeʼu umi notísia porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore”.* (Elee pe nóta.) 	 Hakim kuwi kandha karo para juri pengadilan, ”Ing kéné kowé ora mutuské wong iki pendéta apa dudu.


Enócpe ogustaiterei upe lugár porãite ha oĩse voi upépe pára siémpre. 	 Hénokh rumangsa yakin nèk dhèwèké bakal isa urip ing kono.


Upéicha rupi, reñehaʼãvéramo jepe nderetopamoʼãi ni peteĩ hendápe la Biblia oñeʼẽha peteĩ álma nomanóivare. 	 Mula, ing Alkitab ora ana ayat sing nggunakké tembung ”roh sing ora isa mati”.


Koʼag̃aite peve ningo entéronte javyʼase, jaikose segúro, jajepyʼapyʼỹre ñane renonderãre, ha javyʼase ñane família ha amigokuérandi. 	 Akèh wong uga kepéngin nduwé hubungan sing apik karo keluarga lan kanca sing akrab. Senajan wis kuna, Alkitab ngandhani carané bèn isa nduwèni bab-bab kuwi lan liyané.


Upéicharõ, mitãrusu ha mitãkuña, rehayhúramo Jehovápe ha rentende porã mbaʼépa heʼise rejededika chupe, katuete rejevautisáta. 	 Cah-cah enom sing nresnani Yéhuwah lan sing ngerti maksudé janji ngabdi, ora perlu ragu-ragu kanggo janji ngabdi lan dibaptis.


Upe tiémpope Jehová okonfirma jey Abrahánpe ifamiliarégui outaha pe desendénsia, péro naimanduʼái Sárare (Génesis 13:14-17; 15:5-7). 	 Banjur, Yéhuwah maringi katrangan anyar bab janjiné marang Abraham, ning isih durung nyebutké bab Sara.—Purwaning Dumadi 13:14-17; 15:5-7.


Ha aguerovia ikatuha aiko pára siémpre ko yvy ape ári peteĩ hardín neporãvape (Salmo 37:29). 	 Aku mulai ngerti lan percaya nèk aku isa éntuk pangarep-arep urip saklawasé ing bumi Pirdus.—Jabur 37:29.


Upéi ou pe tercer kavaju hũ, ko kavaju arigua oreko ipópe peteĩ valánsa ha heʼi ofaltapataha hiʼupy. 	 Ing mburiné, ana jaran abang mbranang lan sing nunggang ngilangi tentrem rahayu saka ing bumi.


Haʼekuéra opensa haʼe ndohayhuveimaha chupekuéra, ha isy katu heʼi voi ni ndohechaseveiha chupe. 	 Alicé kandha, ”Aku kagèt lan kelara-lara, merga aku tresna tenan karo keluargaku.


Péro Satanás opensa ijehénte ha ndoikuaaséi ndehegui mbaʼeve. 	 Iblis ora isa ngekèki apa sing apik nèk kowé mèlu dhèwèké.


Upérõ ningo umi hénte oiko vaʼekue hetaiteve áño ñandehegui. 	 Ning, ing jaman kuwi, umuré wong pancèn luwih dawa timbang saiki.


Katuete ovyʼaitereíta oikuaávo iñehémplo oipytyvõ hague hetaiterei Ñandejára siérvope. 	 Ing Pirdus mengko, Abraham bakal ngerti nèk sing ditindakké ing Gunung Moria kuwi, dadi gambaran sing luwih agung.


Tembiporu jajapohagua software 	 Perkakas kanggo nyusun software


Siémpre areko en kuénta entéro ñaneimperfektoha, tahaʼe jepe vetelíta. 	 Kabèh abdiné Yéhuwah kuwi ora sampurna, klebu wong Bètel.


Mbaʼépa opensa jepi la hénte pe yvágare 3 	 Pitakonan Bab Sapa sing Manggon ing Swarga 3


Ñandejára ñanemombarete ha ñanemoarandu ikatu hag̃uáicha ñaaguanta ñanderasy jave, ha hiʼarive ojapo vaʼekue ñande kuérpo ikatu hag̃uáicha oñedefende heta mbaʼasýgui. 	 Yéhuwah nggawé bèn awaké manungsa isa mari dhéwé nèk lara.


Ikatúramo, peñemboʼe vaʼerã oñondive. 	 Nèk isa, ndongaa bareng dhèwèké.


ÑANDEJÁRA AÑOITE IKATU ODESIDI MÁVAPA OÑORAIRÕTA. 	 GUSTI ALLAH DHÉWÉ SING NEMTOKKÉ SAPA SING ÉNTUK MÈLU PERANG.


Péro, ¿añetehápe piko ikatu oiko upéva? 	 Apa ana pengalaman nyata bab kuwi?


Elizabeth katu heʼi: “Rejedivorsiáramo ningo reikotevẽterei peteĩ oĩ vaʼerã nde ykére. 	 Elizabeth kandha, ”Wektu pegatan, panjenengan mesthi butuh dhukungan.


Ymaite guive umi hénte ojepyʼamongeta ha opensa heta mbaʼe upévare. 	 Wis éwonan taun akèh wong nduwé pandhangan sing béda-béda bab kuwi.


¿Mbaʼépa ñarrekonose vaʼerã enterove? 	 Awaké dhéwé perlu ngakoni apa?


Heta palávra oĩva ingléspe oñekambia ikatu hag̃uáicha hesakã porãve mbaʼépa la heʼise vaʼekue pe téxto orihinálpe. 	 Kaya sing dirembug ing kaca 15 lan 16, tembung ”Sheol,” ”Hades,” lan ”nyawa” wis diganti.


Haʼe heʼi vaʼekue ndaikatumoʼãiha ojeskrivipa pe rróllope umi milágro Jesús ojapo vaʼekue (Lucas 4:16-20; Juan 20:30; 21:25). 	 Dhèwèké kandha nèk ora isa nulis kabèh mukjijaté Yésus ing gulungan kuwi.—Lukas 4:16-20; Yokanan 20:30; 21:25.


¿Mbaʼe ehémplopa Jesús omoĩ ñandéve? 	 Apa tuladhané Yésus bab nresnani liyané?


Pe Léi heʼíva: ‘Ndovaléi reporomoakãratĩ, ndovaléi reporojuka, ndovaléi remonda, ndovaléi ndetaryrýi’, ha entéro umi ótro mandamiénto añetehápe haʼe peteĩ léinte, upéva hína: ‘Rehayhu vaʼerã nde rapichápe nde rejehayhuháicha’. 	 Awit pangandika: aja laku jina, aja mematèni, aja nyenyolong, aja melik, sarta sadhéngaha pangandika liyané iku wus kacakup ana ing pangandika iki, yaiku: Tresnaa marang sapepadhanira dikaya marang awakira dhéwé! Tresna iku ora nandukaké piala marang sapadha-padha, mulané katresnan iku katetepané angger-anggering Torèt.”


Haʼe voi ikatu oñeʼẽ direktoite yvypórape, térã ikatu omoñeʼẽka umi itápe, Jesús heʼi haguéicha (Luc. 19:37-40). 	 (Lk. 19:37-40) Yéhuwah nganggep awaké dhéwé kanca nyambut gawéné.


Omombeʼu Andreas Golec 	 Pengalamané Andreas Golec


13, 14. a) ¿Mbaʼépa hína pe “mandamiénto pyahu”? b) ¿Mbaʼe ikatu ñaaprende Jesús ehémplogui? 	 13, 14. (a) ”Pepakon anyar” saka Yésus kuwi apa? (b) Piyé carané niru Yésus?


14 Sapyʼánte ningo ikatu algún ermáno reiete ñandetrata vai. Katuete ñañeñandu vai, koʼytevéntema upe ermáno orekóramo priviléhio kongregasiónpe. 	 14 Awaké dhéwé tetep isa setya karo Yéhuwah, senajan ana sedulur sing nduwé wewenang ing jemaat, maido utawa ora adil karo awaké dhéwé.


Por ehémplo, ojejapo jepi nícho umi tape kóstare ojegueromanduʼa hag̃ua umi omano vaʼekuépe aksidéntepe. 	 Contoné, ing akèh negara, ana sing nggawé ’panggonan suci ing pinggir dalan’ kanggo ngéling-éling wong sing tabrakan ing kono.


MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA 	 KANDHANÉ ALKITAB:


Satanás ha idemoniokuéra káusare ndojeikói vaʼekue pyʼaguapýpe yvágape peteĩ tiémpore. 	 Wektu kuwi kahanan ing swarga dadi ora tentrem.


Pe primer día noñepermitíri chéve asẽ che kalavósogui. 	 Dina kapisan aku dipenjara, aku ndonga marang Yéhuwah, ”Aku ora kuwat nèk limang taun dipenjara ing kéné.


Pe mborayhu ningo ndojapói mbaʼeve hekopeʼỹ, nopensái ijehénte” (1 Cor. 13:4, 5). 	 Katresnan iku ora saru polahé lan ora golèk kepénaké awaké dhéwé.” (1 Kr. 13:4, 5) Awaké dhéwé ”saru polahé” nèk tumindak kasar, kurang ajar, lan ora ngajèni wong liya.


Upéva heʼise haʼe noĩriha de akuérdo umi gérra ojapóvare koʼág̃a yvyporakuéra, haʼetéramo jepe umíva osolusionataha umi provléma. 	 Dadi, perang sing ana ing donya saiki kuwi, dudu kersané Gusti Allah senajan mbokmenawa tujuané perang kuwi apik nurut wong-wong.


Upe rire, ojepuru ojejapo hag̃ua ótra Biblia ingléspe hérava King James Version (Versión del Rey Jacobo) (elee 2 Timoteo 2:9). 	 Ning, terjemahané isih ana lan digunakké kanggo bahan terjemahan Alkitab King James Version.—Wacanen 2 Timotéus 2:9.


Avei ñapensa vaʼerã mbaʼéichapa omoñeñandúta ótrope umi mbaʼe jaʼéva (Sant. 1:19). 	 (Yb. 1:19) Awaké dhéwé isa mikir, ”Nèk aku ngomong ngéné, apa wong liya isa ngerti maksudku?


Ha'ãjey 	 Coba manèh


Por ehémplo, la Biblia heʼi Ñandejára oipuru hague peteĩ ánhelpe ogia hag̃ua Felípepe ikatu hag̃uáicha opredika peteĩ mburuvicha Etiopiaguápe, ko kuimbaʼe ningo oikuaase vaʼekue umi mbaʼe oĩva Ñandejára Ñeʼẽme (Hechos 8:26-31). 	 Contoné, Alkitab kandha nèk Gusti Allah nggunakké malaékat kanggo ngarahké Filipus bèn nginjil marang pejabat Étiopia sing lagi mbutuhké tuntunan rohani.—Para Rasul 8:26-31.


Ñandejára nekonsoláta reikotevẽ jave 	 Panglipur Wektu Ngadhepi Masalah


Péro upearã koʼág̃ama jasegi vaʼerã jalee la Biblia, ñañehaʼã ñantende pe jaleéva ha ñaneñeʼẽrendu Jehovápe. Jajapóramo koʼã mbaʼe, ikatúta jajesalva ou vove pe gran trivulasión. 	 Kaya kandhané Alkitab, awaké dhéwé kudu MANDHEG utawa mikirké Alkitab, NDELOK bèn ngerti maksudé, lan NGRUNGOKKÉ nganggo cara manut karo tuntunané Gusti Allah saiki.


¿Mbaʼépa oiko upéi? 	 Terus piyé?


PURAHÉI: 37, 116 	 LAGU: 37, 43


PURAHÉI: 91, 22 	 LAGU: 51, 22


14 Jahechauka avei jarekoha fe ñaaguantávo umi provléma oñepresentáva káda día. 	 14 Awaké dhéwé uga nduduhké iman marang Yéhuwah wektu ngadhepi alangan lan masalah.


Péro lomímonte tekotevẽterei jajerovia Ñandejárare ojapo haguéicha David. 	 Awaké dhéwé kudu percaya nèk Yéhuwah kuwi Gusti Allah sing kudu disembah lan dilayani.


Eike orendive 	 Ayo mèlu


PURAHÉI: 65, 26 	 LAGU: 32, 26


Hiʼarive Abisai haʼe peteĩ héfe militár, ha ikatu kuri oipuru ijautorida oiko hag̃ua chugui rréi. 	 Abisai kuwi pemimpin prajurit sing nduwèni wewenang.


Por ehémplo, Ñandejára ojapo heta milágro ikatu hag̃uáicha umi isrraelíta osẽ Egíptogui, ha avei ogana hag̃ua heta gérra pe Tiérra Prometídape (Jos. 9:3, 9, 10). Heta rréi oikuaa mbaʼépa Jehová ojapo ipuévlo rehehápe. 	 (Ys. 9:3, 9, 10) Senajan wis ndelok lan krungu bab kwasané Yéhuwah wektu nylametké umaté, ”raja-raja mau kabèh padha sarujuk merangi Yosua [Yusak] lan bangsa Israèl bebarengan”.


Oĩ hetaiterei konsého oñemeʼẽva jepi ko témare, péro naentéroi ideprovécho. 	 Ning, ora kabèh ana gunané.


Upéicharõ jepe haʼe naipyʼahatãi ni ndaikorrúptoi. 	 Ning, ana pitakonan liyané manèh.


Péro, ¿mbaʼépa ojapo Abrahán? 	 Piyé tanggepané Abraham?


Pórke Jesús ou omeʼẽ hekove ñanderehehápe, ha upe sakrifísio haʼe hína pe pruéva tuichavéva ohechaukáva Ñandejára ñanderayhuha. 	 Kuwi bukti katresnané Yéhuwah sing paling gedhé, bèn manungsa sing setya isa bébas saka dosa lan pati.


Upévare, ani hag̃ua ojeperde umi mbaʼe ojeskrivíva, tekotevẽ vaʼekue ojekopia jey jey a máno. 	 Nèk kuwi rusak, bèn tulisan asliné tetep isa diwaca, tulisan asli mau kudu diturun lan ditulis manèh.


Papa katu ikaʼu vaʼekue, sapyʼánte ou oiko orendive, péro upéi orereja rei jey. 	 Bapakku arang ing omah merga seneng mendem.


Upéicha pe ñemano ohupyty entéro kuimbaʼépe, enterovéva opeka rupi” (Romanos 5:12). 	 (Rum 5:12) Sing dimaksud ”wong siji” kuwi Adam.


Éxodo kapítulo 2-20, 24, 32-34; Números kapítulo 11-17, 20, 21, 27, 31; Deuteronomio kapítulo 34 	 Pangentasan bab 2-20, 24, 32-34; Wilangan bab 11-17, 20, 21, 27, 31; Pangandharing Torèt bab 34


Jesús heʼi vaʼekue: “Peju che rendápe enterove peẽ pembaʼapo jejopy ha pendekárga pohýiva, ha che pombopiroʼýta. 	 Aku bakal ngekèki ayem lan tentrem marang kowé. Piwulangku dilakoni lan pituturku digatèkké.


Kóva ohechauka haʼe ikatuha oikuaa mbaʼépa oikóta amo gotyove, ha ikatuha ojapo tekotevẽva guive okumpli hag̃ua pe heʼi vaʼekue. 	 Kuwi nduduhké nèk Gusti Allah isa ngerti apa sing bakal kelakon lan kuwi mesthi cocog karo kersané.


Py'ỹigua 	 Situs Ndhuwur


Ótro katu oho umi adivíno rendápe, por ehémplo umi heʼíva oikuaaha ñane renonderã oipurúvo pe tarót, umi número, térã oleévo ñande po. 	 Ana uga sing takon karo ”wong pinter” utawa paranormal sing jaréné ngerti masa depan liwat kartu tarot, nomer-nomer, utawa garis tangan.


¿Ojehapýtapa ko ñane planéta? 	 Apa bumi bakal diobong nganggo geni?


ÑANEMBOJEGUARU PE TEKOVAI HA NDAJAIKÓI ÑANDETARYRÝI 	 NGEDOHI SIPAT SRAKAH LAN LAKU JINA


LA BIBLIA NINGO NDAHAʼÉI PETEĨ LÍVRO DE SIÉNSIA, PÉRO HEʼÍMA HETA MBAʼE OJEDESKUVRI MBOYVE JEPE UMÍVA. 	 ALKITAB DUDU BUKU ILMIAH, NING ISINÉ KATRANGAN SING LUWIH MAJU ING JAMANÉ.


Ha tercero, heʼi Jehová orrekompensataha umi ojesakrifikávape hesehápe (Mat. 16:21-27). 	 Yésus uga kandha nèk Yéhuwah bakal mberkahi wong sing ora mentingké awaké dhéwé.


Por ehémplo, umi paʼi heta tiémpore omboʼe la héntepe umi Biblia latínpe oĩha pe mensáhe orihinál oĩva Ñandejára Ñeʼẽme. 	 Contoné, saksuwéné pirang-pirang atus taun, para pemimpin agama mulang nèk Alkitab basa Latiné cocog karo tulisan asliné.


Peteĩ vuéltape omboʼe hetaiterei persónape ojapórõ guare pe diskúrso oñembohérava Sermón del Mónte, ha “umi hénte ijurujaipa opytávo ohendúgui mbaʼeichaitépa oporomboʼe” (Mateo 5:1, 2; 7:28). 	 (Matéus 5:1, 2; 7:28) Ing taun 33 M, Yésus ”nerangaké Kitab Suci” karo muridé sing cacahé loro, wektu padha mlaku menyang Yérusalèm.—Lukas 24:13-15, 27, 32.


Upéva oiko vaʼekue Josué ha Caleb rehe. 	 Iki dialami karo Kalèb lan Yusak.


Jaservi ñande Apohare ovyʼávape (Hech. 17:28; 1 Tim. 1:11). 	 (PR. 17:28; 1 Tm. 1:11) Awaké dhéwé utang nyawa karo Gusti Allah.


Ko Biblia pyahu chepytyvõ aikuaa porãve hag̃ua Jehovápe. 	 Alkitab iki mbantu aku luwih kenal karo Yéhuwah merga basané gampang dingertèni.


6:16). Ha umi “diez kuimbaʼe” katu orrepresenta umi orekóvape esperánsa oikove hag̃ua ko yvy ape ári. 	 (Gl. 6:16) ”Wong sepuluh” nggambarké wong-wong sing bakal urip saklawasé ing bumi.


¿Mbaʼépa oipytyvõ chupe odesidi porã hag̃ua? 	 Régina, saka Filipina, nyritakké masalahé.


Koʼẽrõitéma “ko yvy henyhẽta Jehová arandúgui y omyenyhẽháicha pe mar” (Is. 11:9, NM). 	 Mengko, ”saindenging bumi kapenuhan ing kawruh bab Sang Yéhuwah, kayadéné banyuning sagara kang nasabi dhasaré”.—Yé. 11:9.


17 Epensamína ko ehémplore. 	 17 Rasa sokurmu marang tebusan isa diumpamakké kaya ngéné: Bayangna nèk kowé kleleb ing banyu lan ana sing nulungi.


Enoc okuida porãne raʼe ifamíliare Jehová oipotahaichaite, upévarente ojeʼe kuri hese ojapoha Ñandejára rembipota. 	 Hénokh mesthi ngupaya ngopèni lan nyukupi kebutuhané keluargané manut carané Yéhuwah. Hénokh ngerti nèk Yéhuwah péngin dhèwèké setya marang bojoné.


Reikuaasevéramo maʼerãpa Ñandejára ojapo ko yvy ha yvyporakuérape, ehecha pe kapítulo 3 oĩva ko lívrope, ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva umi testígo de Jehová, ikatúva avei retopa ko direksiónpe: www.jw.org/gug 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab kersané Gusti Allah kanggo bumi lan manungsa, deloken bab 3 ing buku iki, sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah. Uga ana ing www.jw.org/jv


Ha upe mitãme “oñehenóita Ñandejára Raʼy” (Lucas 1:31, 35). 	 (Lukas 1:31, 35) Dadi, Yésus kuwi manungsa sing sampurna, kaya Adam wektu digawé.


Aagradeseterei Jehovápe cheperdona haguére umi mbaʼe ajapo vaʼekuére yma. 	 Atiku krasa kepénak.


Péro anivéma hag̃ua oĩ persóna ombaʼapóva esklávoicha, entéro oĩva ko yvy ape ári okambia vaʼerã ha oiko Ñandejára oipotaháicha. 	 Allah Yéhuwah sedhih banget wektu mbiyèn bangsa Israèl ditindhes ing Mesir. Saiki, Yéhuwah uga sedhih wektu ana tumindak sing ora adil.


Ramoite peteĩ karai oho ovisita upe lugár ha heʼi: “Pe gía oregueraha Eláhpe, ha rojupi pe sérrope peteĩ tape poʼíre. 	 Ana turis sing marani panggonan kuwi kandha, ”Wong sing mandhu nuntun aku menyang Lembah Élah.


Ñañatendékena ani hag̃ua avave ñanembotavy (Prov. 7:7). 	 (WB. 7:7) Nèk ana katrangan sing kétoké ora isa dipercaya, katrangan kuwi pancèn ora bener.


9 Peteĩ vuéltape peteĩ kuimbaʼépe ogustaiterei pe diskúrso ohendu vaʼekue. 	 9 Wektu Hillary Goslin ngrungokké salah sijiné rekaman ceramah, dhèwèké banjur nyilih fonograf kuwi seminggu bèn isa nginjil karo tanggané.


Jesús ohechauka vaʼekue mbaʼépa tekotevẽ jajapo upearã heʼírõ guare: “Umi hénte ohupyty hag̃ua jeikove opaveʼỹva, tekotevẽ ndekuaa porãve ohóvo, nde Ñandejára teete ha peteĩetévape ha Jesucrístope, upe nde rembou vaʼekue” (Juan 17:3). 	 Yésus ngandhani syaraté wektu kandha, ”Wondéné menggah gesang langgeng punika manawi tiyang sami wanuh kaliyan Paduka, Allah ingkang sajati piyambak, sarta dhateng Yésus Kristus utusan Paduka.”—Yokanan 17:3.


Ezequías ojapo haguéicha, haʼekuéra odesidi ndosegimoʼãiha umi ehémplo naiporãiva. Ñandejára omeʼẽ avei ñandéve pe kapasida jadesidi hag̃ua jaservítapa ha jarrespetátapa chupe. 	 Gusti Allah ngekèki kesempatan kanggo milih, lan awaké dhéwé isa milih ngabdi lan ngluhurké Gusti Allah, kaya sing ditindakké Hizkia.


Aha meme tenonde gotyo ahupyty hag̃ua pe prémio” (Filip. 1:10; 3:8, 13, 14). 	 Dadiné aku mlayu ngener marang tujuanku supaya olèh ganjaran mau.”


DAVID ha isoldadokuéra okañy hína desiérto de Judápe. 	 SAUL lan 3.000 prajurité ngupaya matèni Dawud sing ana ing padhang pasir Yudéa.


Jaipotáramo Jehová ñanderayhu, ñande avei jahayhu vaʼerã ñane ermanokuérape (1 Juan 3:16). 	 (1 Yo. 3:16) Piyé carané?


Umi sientífiko okalkula koʼãichagua plánta ymaiterei guivéma oexistiha 	 Para ahli percaya nèk ana tanduran saka spesies rumput laut sing wis urip éwonan taun


¿Mbaʼérepa Absalón ndorrespetái Jehovápe? 	 Apa sebabé Absalom ora setya karo Gusti Allah?


La Biblia heʼi ihentekuéra oñangareko hague ovecháre, ndahaʼéi komersiánte ojepokuaáva oviaha kaméllo ári (Génesis 29:10). 	 (Purwaning Dumadi 29:10) Wong sing lagi waé isa numpak unta kerep sambat nèk ora pénak, senajan numpaké mung sedhéla.


Arekópe 16 áño, orevisita peteĩ che kakuaa irũngue hérava Jorge. 	 Wektu umurku 16 taun, kanca cilikku sing jenengé Jorge dolan ing omahku.


Omboguatáva %1$s 	 Disokong déning %1$s


4 Jehová okrea vaʼekue Adán ha Évape ha haʼe voi omomenda chupekuéra. 	 4 Yéhuwah sing ndadèkké Kawa dadi bojoné Adam.


Por ehémplo, oñekosina, ojohéi iménape ijao ha oipytyvõ chupe oñatende hag̃ua ihentekuérare (Rom. 12:17). 	 (Rm. 12:17) Nèk isa, Olga mèlu bojoné niliki keluarga lan kancané.


Cháke añetehápe haʼe peẽme, umi ánhel oñangarekóva hesekuéra, akóinte oĩ che Ru yvagapegua renondépe” (Mateo 18:10). 	 (Matéus 18:10) Ning, sing dimaksud Yésus kuwi dudu malaékat penjaga sing diduwèni karo saben wong.


5. a) ¿Mbaʼe adverténsiapa oñemeʼẽ umi kristiáno unhídope 1 Corintios 11:27-29-pe? b) ¿Mbaʼérepa oñatende porã vaʼerã umi unhído ko adverténsiare? 	 Pengéling-éling apa sing kudu dipikirké tenanan wong sing dipilih munggah swarga, lan apa sebabé?


Koʼã pensamiénto porã tuichaiterei nepytyvõta, koʼýte pyharekue reime jave neaño ha ndaikatúi reke (Isaías 57:15). 	 Cara-cara mau isa dipikirké tenanan, bèn ana gunané wektu panjenengan krasa dhèwèkan lan ora isa turu.—Yésaya 57:15.


Ndahaveiete avei fiestahápe ni umi diskotékare, pórke aikuaa upépe amokõsetaha. 	 Ning, aku isih rumangsa ora gampang kanggo mandheg ngrokok.


Heta Biblia otradusi avei pe palávra néfesch péicha: “ser viviente” (Nueva Versión Internacional), “alma viviente” (Versión Reina Valera 2000) ha “hombre con aliento y vida” (Biblia Latinoamericana 1995). 	 Kuwi uga ana ing www.jw.org/jv, utawa isa scan kode iki.


Péro oĩ vaʼekue avei okambiaséva pe mensáhe oĩva la Bíbliape otradusi térã ojapórõ guare kópia chugui. 	 Ning, ana wong-wong sing nyalin lan nerjemahké Alkitab sing ngupaya ngowahi isiné.


8 Satanás oipuru ko múndo ikatu hag̃uáicha ñandedistrae ha jaheja rei Jehovápe. 	 Apa sebabé? 8 Iblis nggunakké perkara-perkara donya iki, bèn awaké dhéwé ora tenanan ngabdi marang Yéhuwah.


Pe kuimbaʼe tuichaitéva oñepyrũ ovava ha hoʼa otĩoite. 	 Wong sing ana ing jèjèré Goliat mau mbokmenawa kewedèn.


Péro, ¿arakaʼépa oiko raʼe upéva? 	 Alkitab kandha nèk Yésus kudu ngentèni dhisik.


Ñande nañamereséi kuri upéva ha arakaʼeve ndaikatumoʼãi japagapa chupe upe ojapo vaʼekue ñanderehehápe. 	 Kita sakjané ora pantes nampa hadiah kuwi sarta ora isa mbales katresnané Gusti Allah.


Koʼã ehémplo ohechauka porã la Biblia ikatuha oipytyvõ peteĩ persónape okambia hag̃ua opensa lája, ha péicha okambiaite hekove (Efesios 4:23). 	 (Éfesus 4:23) Alex, sing mau disebutké, kandha, ”Wektu aku sinau Alkitab, rasané kaya digrujugi banyu resik sing ngresiki pikiranku sing jahat, padhahal mbiyèn aku mikir nèk pikiran-pikiran sing jahat kuwi ora bakal isa ilang.”


Ha umi errór michĩeterei rupi, nokambiái pe mensáhe iñimportantevéva oĩva la Bíbliape. 	 Sakwisé kabèh kuwi dibandhingké, mung ana sithik ayat sing béda lan bédané mung sepélé.


Péro heta oĩ ndojaposéiva upéicha pórke omeʼẽse de sorprésa pe persónape peteĩ rregálo ideprovéchotava chupe. 	 Ning, akèh wong sing luwih seneng nèk isa mènèhi hadiah sing isa dadi kejutan.


¡HETA MBAʼE PORÃ ÑANERAʼARÕ! 	 ANA PENGAREP-AREP


Upéva rangue, peñeʼẽ vaʼerã chupekuéra pyʼaporãme” (1 Ped. 3:8, 9). 	 (1 Pt. 2:23) Saben wektu, awaké dhéwé kudu nduduhké sipat andhap asor lan nindakké kandhané Alkitab, ”Aja males ala marang piala, utawa pepisuh marang pepisuh, nanging kosok baliné, kowé padha mberkahana.”—1 Pt. 3:8, 9.


NDERASÝRÕ TÉRÃ NDEEDÁRAMO REHÓVO 	 WEKTU LARA UTAWA WIS SEPUH


Roma omanda guasúrõ guare, heta esklávo ojeguereko umi gérra káusare, ha algúna vése oñemoñepyrũ voi umi gérra ojeipotave rupi esklávo. 	 Ing jamané Kekaisaran Romawi, budhak dadi saya akèh merga ana perang. Lan akiré perang uga dadi saya akèh merga padha butuh budhak.


Amáske ñañemoag̃ui Jehováre, haʼe avei oñemoag̃uive ñanderehe (elee Santiago 4:8). 	 (Wacanen Yakobus 4:8.)


Nde ikatu rentende la Biblia 	 Yéhuwah Seneng Omong-omongan


Jesús oikuaa umi hénte ndouiha hendápe ohendu hag̃ua chupe, síno ojerurénte hag̃ua tembiʼu. 	 (Yo. 2:25) Yésus ngerti perasaané wong-wong kuwi.


Upéicha rupi isoldadokuéra ikatu okrusa pe rrío ha oike pe siudápe. 	 Dadi, tentarané Korès isa mlebu ing kutha Babilon.


Omokyreʼỹ avei umi héntepe ojerovia hag̃ua Jesucrístore, upe omano vaʼekue ñanderehehápe ha ogovernáva upe Rréino. 	 Uga, isa mbantu bèn nduwé iman marang Yésus Kristus, sing wis séda kanggo nylametké manungsa bèn isa urip langgeng, lan uga sing wis dadi raja ing Kratoné Gusti Allah.


Umi tuakuéra haʼéramo jepe imperfékto, oñehaʼãmbaite ifamiliakuéra rehehápe, upévare omboʼe, omokyreʼỹ ha okorrehi chupekuéra mborayhúpe oipotágui ovyʼa ha osẽ porã hikuái. 	 Senajan ora sampurna, wong tuwa sing nresnani anaké ngupaya ndidik, mulang, lan ndisiplin anaké merga péngin bèn anaké urip seneng lan suksès.


Umi sientífiko koʼag̃aite peve nontendéi mbaʼéicha rupípa ñane apytuʼũ ikatu ojapo opa koʼã mbaʼe. 	 Kuwi sing nggawé manungsa béda karo kéwan. Para ahli ilmu pengetahuan babar blas ora isa ngerti otaké manungsa kok isa kaya ngono.


Iporã ñañeporandu: “¿Añetehápepa ko tratamiénto, vitamína térã pohã naturál oipytyvõma heta persónape omehora hag̃ua? 	 Awaké dhéwé isa mikir, ”Dhèwèké pancèn kandha nèk vitamin, obat herbal, utawa obat dièt iki isa mbantu wong-wong, ning apa aku ngerti tenan nèk kuwi bener?


Upéicha ne família nderrespetavéta ha orrekonoséta avei ojavy jave. 	 Dhèwèké ya bakal gelem ngakoni salahé, lan bakal luwih ngajèni panjenengan.


Saúl ha ijehérsito ohechávo la oikóva oñepyrũ ipyʼaguasu. 	 Akiré, Saul lan prajurité isa wani manèh.


David haʼeñoite ojuka vaʼekue pe león ha pe óso (1 Samuel 17:34-36; Isaías 31:4). 	 Dawud mung dhèwèkan wektu nglawan kéwan-kéwan buwas mau.—1 Samuèl 17:34-36; Yésaya 31:4.


Hiʼarive, umi oskrivíva umi Evanhélio isinséro vaʼekue, upévare omombeʼu avei mbaʼépepa ojavy vaʼekue umi disípulo (Mateo 26:56; Lucas 22:24-26; Juan 18:10, 11). 	 (Matéus 26:56; Lukas 22:24-26; Yokanan 18:10, 11) Kabèh bukti mau nduduhké nèk para penulis Injil kuwi jujur lan tliti, wektu nulis bab Yésus.


Upévare ajedesidi ndahugaveimaha plátare ni lotería. 	 Dina Minggu sakwisé kuwi, jebulé nomer ”keberuntunganku” menang.


ONASE: 1974-PE 	 LAIR TAUN: 1974


Ojogua hikuái Caínpe, upe ojuka vaʼekue iñermáno Abélpe. 	 Wong-wong sing jahat saya akèh wiwit jamané Kain, anaké Adam, sing matèni seduluré, yaiku Habél.


“Arekórõ guare 13 áño añepyrũ aiko umi mondaha apytépe ha ambaʼapo hendivekuéra. 	 ”Aku ora sekolah manèh wektu umurku 13 taun, merga aku mèlu-mèlu dadi maling.


Tres mése upe rire umi romano ohapy pe siuda ha pe témplo ha oguerahapa chuguikuéra ikosakuéra. 	 Ing sasi September, tentara Romawi wis njarah lan ngobong kutha Yérusalèm sarta baité.


Péro entéro jaikuaa porã umi provléma osegitaha ñag̃uahẽ jey vove ñande rógape. 	 Ning, nyatané, nèk wis bali menyang omah, urip kita ya isih padha waé kaya sakdurungé.


PE KAVAJU PYTÃ ARIGUA 	 SING NUNGGANG JARAN ABANG


¿Mbaʼéichapa Jesús ehémplo ñanepytyvõ jaikuaa hag̃ua mbaʼe moméntopepa iporã ñañeʼẽ? 	 ngerti kapan kudu ngomong? milih tembung-tembungé?


Pe mitã michĩramo jepe, ikatu ere chupe: “Sapyʼarei rejuhúramo Internétpe peteĩ páhina ohechaukáva pornografía térã taʼanga tieʼỹ, ha peichahágui ehechase lénto. 	 Karo bocah sing isih cilik banget waé panjenengan isa kandha, ”Nèk ing Internèt ana sing marahi kowé dadi péngin ndelok sing saru, omonga karo Bapak utawa Ibu.


Núnka ndacheresaráiri Mateo 5:23 ha 24-gui. 	 Aku mikirké Matéus 5:23 bab carané ngupaya rukun.


Daniel heʼi: “Pe ermáno chepytyvõ antende hag̃ua ndaeskrivivéi vaʼerãha pe mitãkuñáme, ikatu hag̃uáicha ahechauka ahayhu ha arrespetaha Jehovápe. 	 Daniel crita, ”Pinituwa kuwi nduduhké, nèk aku arep setya karo Gusti Allah, kudu mandheg hubungan karo wong wédok kuwi.


Haʼe ningo ojepyʼapyeterei pórke ijetuʼueterei chupe oñekonsentra hag̃ua ostudia jave la Biblia térã ótra puvlikasión. 	 Tantangan sing paling gedhé yaiku ora isa fokus wektu sinau Alkitab lan nindakké bab-bab rohani liyané.


Haʼe heʼi: “Pende Ru yvagapegua omeʼẽta espíritu sánto umi ojerurévape chupe” (Luc. 11:13). 	 Yésus janji nèk Yéhuwah ”bakal maringi Roh Suci marang kang padha nyeyuwun”.—Lk. 11:13.


Ndajaikuaáiramo jepe upévapa la oiko vaʼekue, la jaikuaáva Ñandejára ojevaleha umi ánhel rehe oipytyvõ hag̃ua umi héntepe oñemoag̃ui hag̃ua hese. 	 Kita ora ngerti sing saktenané. Ning, sing jelas Gusti Allah kerep nggunakké para malaékat kanggo mbantu wong-wong ing bab rohani.


Jonatán ha Abner oikuaa porã Ñandejára oiporavo hague Davídpe ojupi hag̃ua kómo sigiénte rréi de Israel. 	 Ning, sakwisé Saul mati, Abnèr ora ndhukung Dawud. Malahan, ngupaya bèn Isybosèt dadi raja.


David ohechakuaa Goliat oheja vaiseha Jehovápe voi. 	 Kanggoné Dawud, Goliat kuwi nantang Yéhuwah.


“Pe mborayhu ningo ndojapói mbaʼeve hekopeʼỹ” 	 Katresnan Iku ”Ora Saru Polahé”


Ñandejára heʼi kuri Abrahán familiare rupive oñevendesitaha enterove yvypórape. 	 Gusti Allah bakal ngekèki berkah kanggo kabèh manungsa liwat keturunané Abraham.


Péro Ñandejára ndohejavéima koʼã ánhel aña térã demónio oĩ jey hendivekuéra yma guaréicha, “síno okastiga chupekuéra opoívo pe Tártarope” (Judas 6; 2 Pedro 2:4). 	 Ning, Yéhuwah ora ngijinké para malaékat sing ora setya kuwi kanggo balik menyang panggonané ing swarga.


Por ehémplo peteĩ pártepe heʼi pe matrimónio ipotĩ vaʼerãha, ha rosegívo ko konsého roñandu roñemoag̃uiveha ojuehe (Hebreos 13:4). 	 Contoné, Alkitab mènèhi naséhat nèk wong sing wis bebojoan kuwi kudu setya marang siji lan sijiné.—Ibrani 13:4.


Jeho 	 Ayo


Jahechamína mbohapy mbaʼe ñanepytyvõtava ñantende hag̃ua upéva. 	 Saiki arep dirembug alesané Gusti Allah ngéntukké anané perang.


Añetehápe ndaipóri jaduda hag̃ua ko istória oĩvare la Bíbliape. 	 Padha kaya turis mau, akèh wong saiki nggumun banget karo katrangan sing ditulis ing Alkitab.


Pe segundo ojoguáva avei chupe heʼi kóicha: ‘Rehayhu vaʼerã nde rapichápe nde rejehayhuháicha’” (Mat. 22:37-39). 	 Déné angger-angger kang kapindho kang padha karo iku, yaiku: Sira tresnaa ing sapepadhanira dikaya marang awakira dhéwé.”


16 ¿MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA? 	 16 APA KANDHANE ALKITAB?


Cinco áño upe rire, “umi ehérsito [rrománo] omongora Jerusalén”. 	 Sakdurungé, Yésus tau kandha nèk Yérusalèm bakal dikepung para prajurit.


Ha la Biblia voi heʼi Ñandejára omoĩ hague upéva ñane korasõme ñandeapórõ guare (Eclesiastés 3:11). 	 Gusti Allah ngekèki ”kalanggengan” ing ”atiné”.—Kohèlèt 3:11.


Ajépa javyʼaitéta jaguerekóramo peteĩ gía ivaléva ñanepytyvõtava jaha hag̃ua upe tape ñandeguerahávare pe jeikove opaveʼỹvape. 	 Mula, kita kudu tetep setya marang Gusti Allah bèn isa tekan tujuan, yaiku urip saklawasé.


¿Oime piko añetehápe ou Ñandejáragui koʼã profesía? 	 Apa Gusti Allah kuwi pancèn ana tenan?


Unos kuánto vése haimete amano de sovredósis. 	 Ping bola-bali aku mèh mati merga kakèhan nganggo narkoba.


MBAʼÉREPA ORREGALA 	 APA SEBABÉ KUWI DIPARINGKÉ?


¿Mbaʼérepa iñimportánte reñeporandu mbaʼérepa rejevautisase? 	 Apa buktiné nèk dibaptis kuwi keputusanmu dhéwé?


Jehová voi ningo imbaʼeporã ha ipojera opavavéndi, ha oipota jasegi iñehémplo. 	 Yéhuwah seneng nampa tamu merga loma karo kabèh manungsa, lan kuwi kudu ditiru umaté.


13 Iporã jaipuruve ñane tiémpo japredika, jastudia ha ñaipytyvõ hag̃ua umi ermáno ñane kongregasionguápe. 	 13 Sregep nginjil, sinau, lan mbantu sedulur ing jemaat, isa njaga awaké dhéwé, merga ora ana wektu kanggo mikirké masalahé dhéwé.


¡Mbaʼeichaitépa ovyʼáta kuri Satanás haʼe ojapórire upéva ha omendárire Faraón rehe! 	 Ning, Sara ora ngono. Sara tetep setya karo Yéhuwah lan bojoné.


Upépe ojejapo chéve unos kuánto exámen físiko ha ojejerure chéve amyenyhẽ hag̃ua peteĩ dokuménto. 	 Aku dikon lunga ing Fort Hayes, Columbus, Ohio. Aku dikon priksa keséhatan lan mèlu tès.


Ahecharamoiterei mbaʼéichapa oñehaʼã hikuái opredika umi notísia porã opárupi, ha imbaʼeporãiterei avei hikuái Jesús oipota haguéicha. 	 Aku kagum karo upayané para Seksi sing mempeng nginjil ing saklumahing bumi. Yésus wis mréntahké para muridé bèn dadi wong sing loma. Aku nggatèkké nèk para Seksi manut karo kandhané Yésus kuwi.


Péro Ñandejára katu oiko pára siémpre. 	 Mula, Alkitab nduduhké nèk Yéhuwah kepéngin wong-wong ’bèn urip salawasé’.—Jabur 22:27.


Embojuruja amo… 	 Bukak ing…


Umi investigadór ohechakuaa ñepyrũrãnte oñepytyvõha jepi pe ihentemanóvape ha ojejerepa hese, péro sapyʼaitépe ojeheja jeýma chupe haʼeño, káda uno oguerekógui avei iprovlemakuéra. 	 Aku seneng ngrungokké crita kuwi.” Para ahli crita nèk akèh wong sing ditinggal mati pancèn dibantu, ning akhiré dilalèkké. Wong liya sibuk karo uripé dhéwé-dhéwé.


¿Mbaʼépa ñanepytyvõta jajerovia mbarete hag̃ua? 	 Piyé carané nguwatké iman?


Jaikuaa rire koʼã mbaʼe, ñañeimahinamína mbaʼéichapa oiméne omano rakaʼe Enoc. 	 Mbokmenawa, iki sing dialami Hénokh.


Jehová voi oiporavo koʼã kristiánope oho hag̃ua yvágape. 	 Yéhuwah sing nemtokké pengarep-arepé.


Hetaiterei hénte opa tetãygua ojesalváta ág̃a ou vove Armagedón 	 ’Golonganing wong akèh sing cacahé tanpa wilangan’ saka kabèh bangsa bakal slamet wektu Armagédhon


Péro, ¿mbaʼérepa oĩ hetaite kláse de Biblia? 	 Apa sebabé ana terjemahan-terjemahan Alkitab liya sing digawé?


Ha hésto jepe añepyrũ ajapo che pýpe añeʼẽ jave la héntendi. 	 Aku uga ajar sikatan lan sisiran nganggo sikil.


Chupe ningo oanimaiterei la heʼíva Hechos 24:15: “Ha areko esperánsa Ñandejárare [...] oñemoingove jeytaha umi hekojojáva ha hekojojaʼỹva”. 	 Pengarep-arep ing Para Rasul 24:15 nglipur Sophia, isiné ayat kuwi, ”Badhé wonten patangènipun tiyang pejah, tiyang ingkang mursid utawi tiyang mursal.”


¿Mbaʼeichagua persónapa oime vaʼerã che menarã?”. 	 Mesthiné Ribkah mikirké uripé bakal kaya apa ing negara kuwi.


17 Pe tembiapo Jehová omeʼẽva ñandéve ñanembovyʼaiterei, ñanemoag̃ui hese ha ñane ermanokuérare, ha omombarete ñande fe. 	 17 Awaké dhéwé pancèn diberkahi.


Entéro koʼã mbaʼe ningo ojeskrivi ñane venefisiorãnte (Rom. 15:4). 	 Kabèh tulisan kuwi ana gunané kanggo awaké dhéwé.—Rm. 15:4.


Ko tembiapo ndaikatumoʼãi kuri jajapo Jehová nomeʼẽirire ñandéve ijespíritu sánto. 	 Kuwi bukti nèk roh suci mbantu awaké dhéwé.


Pórke umi provléma jahasáva, ohasa avei ñane ermanokuéra, ha umi mbaʼe ñanembovyʼáva ombovyʼa avei chupekuéra. 	 Awaké dhéwé bungah, sabar, lan nyambut gawé bareng-bareng.


Umi mbaʼe odeskuvri ha ojapóva umi doktór koʼág̃arupi ñanepytyvõ jaiko aremieve hag̃ua ñanderasýramo jepe. 	 Jaman mbiyèn, akèh wong sing matiné luwih cepet merga penyakit sing nular utawa kecelakaan. Malah, kuwi uga kelakon ing negara-negara maju.


Ñandejára oñorairõramo jepe umi kananéo kóntrape, operdona avei umi odesidívape okambia, por ehémplo Rahab ha ihentekuéra 	 GUSTI ALLAH ORA SENENG MANUNGSA MATI, KLEBU SING JAHAT.


Heʼise jarrespetáramo Ñandejárape ndajajaposemoʼãiha mbaʼeve ñandeperhudikátava, por ehémplo ndajakaʼumoʼãi ni nañanderekokyʼamoʼãi (1 Corintios 6:9, 10). 	 Contoné, seneng mabuk lan laku jina.—1 Korinta 6:9, 10.


Ko rrevísta ohechauka mbaʼérepa jaʼekuaa la Biblia ikatuha ñanepytyvõ opa mbaʼépe ñane tiémpope. 	 Majalah Warta Penting iki nerangké nèk isiné Alkitab isa dadi tuntunan ing bab apa waé.


2, 3. a) ¿Mbaʼérepa iñimportantete ñamombarete ñande fe? b) ¿Mbaʼe porandúpa ñarrespondéta ko artíkulope? 	 2, 3. (a) Imané awaké dhéwé sepira pentingé? (b) Apa waé sing perlu dipikirké?


10 Jahecha haguéicha, Jehová omeʼẽ pe Léi Mosáika umi isrraelítape omboʼe hag̃ua chupekuéra mbaʼéichapa oiko vaʼerã, ha mbaʼéichapa oadora vaʼerã chupe. 	 10 Mbiyèn, Yéhuwah ngekèki Hukum Musa, bèn bangsa Israèl ngerti carané tumindak lan ngibadah.


Egueromanduʼa Jesús omano hague ára. 	 Teka ing Pèngetan sédané Yésus.


3, 4. a) ¿Mbaʼépa oiméne pe ijetuʼuvéva Abrahán ohasa vaʼekue? b) ¿Mbaʼérepa Abrahán oĩ dispuésto osakrifikávo itaʼýrape? 	 3, 4. (a) Critakna tugas abot apa sing kudu ditindakké Abraham? (b) Apa sebabé Abraham gelem ngurbanké anaké?


4 Péro Marta ndojapói upéva, síno oñemoĩ oñekosina ha oprepara heta mbaʼe ikatu hag̃uáicha oservi porã Jesúspe. 	 4 Ning, Marta malah sibuk dhéwé.


Ani ejoko térã ere chupe opyta hag̃ua peteĩ hendápe, mehorve pyʼaguapýpe porãnte eñeʼẽ chupe oñetrankilisa hag̃ua. 	 Ora usah diélikké, jaken omong-omongan waé lan diayem-ayem atiné.


Ñamombaʼeterei peteĩ rregálo pe persóna omeʼẽramo ñandéve ñanderayhúgui, ha ndahaʼéi oñesentígui ovligádo ojapo hag̃ua upéva. 	 Hadiah kuwi dianggep aji nèk diparingké merga rasa tresna sing tulus, dudu merga kewajiban.


Jordan ehémplo ohechauka porã algúnope g̃uarã ikatuha sonseraite peteĩ rregálo, péro pe orresivívape g̃uarã ikatu hína ivaliosoiterei. 	 Ning, kanggoné wong sing ngajèni, kuwi isa dadi hadiah sing aji banget. Alkitab njelaské nèk ana hadiah sing ajiné ora ana sing ngungkuli.


3 ¿Ndépa nemitã gueteri ha rejevautisaséma? 	 3 Apa kowé cah enom sing péngin dibaptis?


La Biblia heʼi voi: “Haʼe opromete haguéicha, ñande ñahaʼarõ hína yvága ha yvy ipyahúva, ha umívape akóinte oĩta tekojoja” (2 Pedro 3:13). 	 Ning, Gusti Allah janji, ”Laras karo prasetyané, kita padha nganti-anti marang langit anyar sarta bumi anyar kang kadunungan kayektèn.”—2 Pétrus 3:13


La Biblia omeʼẽ ñandéve heta konsého iporãitereíva ñanepytyvõva ñambohovái hag̃ua ñane provlemakuéra, péro ndahaʼéi peteĩ lívro de autoajúda reínte. 	 Alkitab dudu buku panduan biasa merga isiné mènèhi tuntunan sing migunani kanggo mbantu kita ngadhepi masalah.


Ñamombeʼu vaʼerã ko múndo tuichakuére umi “marandu porã” oñeʼẽva Ñandejára Rréinore ou mboyve pe fin (Mat. 24:14; 28:19, 20). 	 (Mt. 24:14; 28:19, 20) Awaké dhéwé perlu ngundang wong-wong sing ”ngelak” kanggo ngombé ”banyu panguripan”.


Ndovaléi ningo reñongatúnte koʼã mbaʼe ha rehasa asy neaño. 	 Nèk panjenengan rumangsa salah lan nesu, kuwi aja ditahan.


Avei oikóta peteĩ lugár haʼe ojepokuaahápe ha oñeñeʼẽhápe iñidióma. 	 Dhèwèké isa bali lan mbokmenawa isa diopèni keluargané. Rut kenal wong-wong, basa, lan budaya ing Moab.


Ñaneumílderamo ha ñambaʼapo meme umi ansiánondi, ñandedeprovechoitereíta kongregasiónpe. 	 Pikiren uga paédahé kanggo jemaat, nèk awaké dhéwé andhap asor lan nyambut gawé bebarengan karo para pinituwa.


Jehová osegíramo oiporavove ko tiémpope unos kuánto unhído, ñande ni mbaʼevéicharõ nañapensamoʼãi upéva oĩ vaiha (Is. 45:9; Dan. 4:35; elee Romanos 9:11, 16).[3] Jesús omoĩ vaʼekue peteĩ ehémplo oñeʼẽva unos kuánto kuimbaʼe ombaʼapóvare, péro ojekeháva ipatrón opaga haguére chupekuéra la mísma kantida opagáva umi ótro saʼive ombaʼapóvape. 	 (Yé. 45:9; Dn. 4:35; wacanen Rum 9:11, 16.)[3] (Deloken katrangan ing kaca 26.)


Ha ontende porãiterei orrespeta vaʼerãha chupe, ha péicha ohechaukaha hína orrespetaha avei Jehovápe. 	 Dhèwèké malah ora tau mikir arep nglarani Saul.


Ndahaʼéi la ifasilpáva chéve akambia ha aiko hag̃ua la Biblia heʼiháicha. 	 Ning, aku isih kudu ngupaya ngowahi uripku bèn isa cocog karo pathokané Alkitab.


Haʼe omombeʼu: “Ni michĩmi nambyasýi adesidi haguére ajevautisa. 	 Christopher kandha, ”Dibaptis kuwi keputusan sing bener.


Oñeʼẽ rire Enoc rehe, apóstol Pablo heʼi: “Ndajajeroviáirõ, Ñandejára ni mbaʼevéicharõ nañandeguerohorymoʼãi” (Hebreos 11:6). 	 (Ibrani 11:6) Dadi, kita kabèh kudu niru Hénokh sing kendel lan imané kuwat.


Jahechami mbohapy ehémplo: 	 Gatèkna conto-conto iki:


Barry heʼi avei: “Umi mitãrusu ha mitãkuña oaprende vaʼerã iñimportanteha odesidi akãguapýpe porã, ha ndojegiái vaʼerãha umi mbaʼe oñandúvarente” (Sal. 119:34). 	 (Ms. 119:34) Mula, dadia andhap asor lan terangna alesané panjenengan nggawé keputusan.


Péro, ¿siértopa upéva? 	 Ning, apa pancèn nèk nangis ing ngarepé wong akèh kuwi saru?


¿Mbaʼéichapa jahechauka imbareteha ñande fe? 	 Piyé carané nduduhké nèk awaké dhéwé nduwé iman sing kuwat?


Péicha rupi naisentídoi ñandéve ojeʼéramo upéva oikónte vaʼerãha voi (Romanos 5:12). 	 (Rum 5:12) Malah, Kitab Suci nyebut pati kuwi ”mungsuh”.


Áño 1530-pe oñeimprimi pe traduksión haʼe ojapo vaʼekue, péro ndahaʼéi Fránciape síno Ambérespe, opytáva Bélgicape. Ha Emperadór Carlos V omeʼẽ chupe permíso upearã.* 	 Ing taun 1530, terjemahan Alkitab sing komplit dicétak ing sak njabané Prancis, yaiku ing kutha Antwerp, Belgia, sing disetujoni karo Kaisar Charles V.*


Ñande avei ñaneamávle ha ñanderorýramo, umi hénte ñanerendusevéta (Prov. 25:15). ¿Mbaʼépa ñanepytyvõta ñaneamávle hag̃ua? 	 (WB. 25:15) Omongané awaké dhéwé isa nyenengké nèk ngajèni lan perduli karo perasaané wong liya, kaya tuladhané Yésus.


Péicha jave haʼekuéra pyʼỹinte oipuru pe Septuaginta, pórke ko Biblia ojetradusíma voi griégope. 	 Kadhang kala, cuplikané rada béda karo tulisan Ibrani sing asli.


La Biblia omboʼe Ñandejára heraha Jehová. 	 Yéhuwah iku asmané Gusti Allah sing ana ing Alkitab.


Áño 1989-pe ojeity pe múro de Berlín ha upe rire opa avei pe komunísmo oĩ vaʼekue Europa del Éstepe. 	 Ing taun 1989, Témbok Berlin ambruk, semono uga blok Komunis saka Eropa Timur.


¿Ikatúpa pe astrolohía ha pe adivinasión heʼi mbaʼépa oikóta amo gotyove? 	 Astrologi lan Ramalan Nasib—Apa Isa Kanggo Ndelok Masa Depan?


¿Mbaʼépa oipytyvõta umi ndodesidírivape oñemeʼẽ Jehovápe? 	 Nèk kowé gojag-gajeg ngabdi, apa sing kudu dipikirké?


¿Mbaʼépa iporã ñañeporandu? 	 Yéhuwah pancèn ngerti kabèh tumindaké manungsa.


Heta oĩ avei oñehaʼãva oiko porãve hag̃ua, péro heta vése operdepa umi mbaʼe orekóva oĩ rupi umi gérra, mondaha, mbaʼasy térã oiko rupi umi sarambi. 	 Wong-wong mbokmenawa wis ngupaya ndandani uripé, nanging tetep waé ana perang, kejahatan, bencana alam, lan penyakit. Akhiré wong-wong kuwi mung isa mikir, ’Ya wis lah. Pasrah waé.’


Upévare, peteĩ mitãrusu ohechaukáramo iñakãguapymaha ha ojededikáma Jehovápe, iporã vaʼerã ojevautisáramo (Prov. 20:7). 	 Dadi, dibaptis kuwi penting banget kanggo mbuktèkké nèk dhèwèké wis diwasa lan wis janji ngabdi marang Yéhuwah.—WB. 20:7.


Ótro katu oreko esperánsa omehorávo la situasión. 	 Ana manèh sing percaya nèk kahanan donya bakal dadi luwih apik.


Heta persóna orresivi porã chupe pórke oikuaa haʼeha “pe Rréi oúva Jehová rérape” (Luc. 19:38). 	 (Lk. 19:38) Sedina sakwisé kuwi, Yésus wani ngusir bakul-bakul sing dodolan ing Padalemané Gusti Allah.


Apóstol Juan heʼi koʼã kristiánope: “Peẽme katu pendeporavo Ñandejára Imarangatúva, ha enterove peikuaa pe añetegua. 	 Rasul Yokanan ngandhani wong-wong mau, ”Balik kowé iku wus padha kajebadan déning Kang Suci, marga saka mangkono kowé padha nyumurupi samubarang.”


Ñanemanduʼa vaʼerã avei ‘ko múndo ha umi mbaʼe oipotáva, ohasaha ohóvo; péro pe ojapóva Ñandejára rembipota katu opyta opa ára g̃uarã’ (1 Juan 2:17). 	 Wong kuwi percaya nèk ”donya lan kesenengané kabèh bakal ilang. Nanging sapa sing manut marang pituturé Gusti Allah bakal urip slawas-lawasé”.


Umi mbaʼe oiko vaʼekue upe díape iñimportanteterei ñandéve g̃uarã, tahaʼe jarekóramo esperánsa jaikove hag̃ua ko yvy ape ári térã yvágape. 	 Ora masalah bakal urip ing swarga utawa ing bumi Pirdus, Péntakosta taun 33 M penting kanggo awaké dhéwé.[1]—Deloken katrangan ing kaca 21.


¿NEMANDUʼÁPA? 	 APA JAWABANÉ?


Ha heʼi voi kuri umi omoakãvape umi hudío rrelihión: “Che aguejy yvágagui ndahaʼéi ajapo hag̃ua che rembipota, síno upe chembou vaʼekue rembipota”. 	 Yésus kandha marang para pemimpin agama ing abad kapisan, ”AnggonKu tumurun saka ing swarga iku ora supaya nglakoni karepKu dhéwé, nanging karsané kang ngutus Aku.”


¿Mbaʼépa oiko raʼe chugui upe rire? 	 Kepriyé sakbanjuré?


Ñepyrũmby 	 Pambuka


Heta tiémpore Margarita ombaʼapo vaʼekue de kosinéra ha upévare opreparase inietokuérape pe tembiʼu ogustavéva chupekuéra: makarrón kon sálsa de késo. 	 Sakdurungé keluargané anaké wédok bali, Margaret, pensiunan koki, masak makroni keju. Kuwi panganan kesenengané putuné lanang loro.


Ñandejára ningo ohecha hendápe porã umi ñande fálla. 	 Gusti Allah nduwé pandhangan sing masuk akal bab kesalahan.


2 Añetehápe ningo pe kapasida jarekóva ñañeʼẽ hag̃ua haʼe hína peteĩ rregálo oúva Jehovágui (Sal. 139:14; Apoc. 4:11). 	 2 Manungsa isa ngomong nganggo basa werna-werna, merga kuwi peparingé Yéhuwah.


Péicha ñañemeʼẽta enkuénta haʼe oñeinteresaitereiha ñanderehe. 	 Dhèwèké uga kandha, ”Pisan waé mbok rasakké kwasané, kuwi nggumunké banget merga ngerti nèk Yéhuwah nggatèkké awaké dhéwé.”


Upéva oipytyvõ Rútpe odesidi porã hag̃ua. 	 Mula, Rut nggawé keputusan sing bener.


15 Áño 1919-pe, peteĩ grúpo de estudiánte de la Bíbliape oñenombra kuri “tembiguái jeroviaha ha iñarandúva” (Mat. 24:45). 	 15 Taun 1919 ana siswa-siswa Alkitab sing dipilih dadi ”abdi kang setya lan pinter”.


Tiémpo riremínte Johannes Gutenberg oinventa vaʼekue heta téknika oñeimprimi hag̃ua umi puvlikasión. 	 Ora suwé sakwisé kuwi, Johannes Gutenberg nggawé mesin cétak.


Jaikuaaháicha, Jesús Túa hína Ñandejára. 	 Bapaké Yésus, yaiku Gusti Allah, asmané Yéhuwah lan ”dalemé” ing swarga.


Reikuaasevéramo umi ánhelgui, ehecha kapítulo 10 ko lívrogui: ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová. Ikatúva avei retopa Internétpe ko direksiónpe: www.jw.org/gug, térã eeskanea ko kódigo. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab malaékat sing setya lan sing ora setya, deloken bab 10 buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan? sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah, uga ana ing jw.org/jv utawa isa scan kode iki.


¿Mbaʼéichapa oñeñandu Marco ha Franco ombaʼapo haguére Jehovándi? 	 Apa kandhané wong-wong sing bungah merga nyambut gawé bareng Yéhuwah?


Jaikuaáramo mávapa otradusi raʼe umi Biblia ha mbaʼérepa ojapo upéva ikatúta japilla mavaitévapa ideprovechovéta ñandéve. 	 Nèk ngerti asal-usulé terjemahan kuwi, kita isa dibantu kanggo milih terjemahan sing apik.


6 Umi profesía oñekumpli vaʼekue 	 6 Nubuat-Nubuat sing Wis Kelakon


¿Mbaʼépa ikatu jajapo jadesidi porã hag̃ua? 	 Dadi, piyé carané bèn isa nggawé keputusan sing bener?


3 Heta oĩ oikuaaséva mbaʼépa oikóta amo gotyove 	 3 Ngramalké Masa Depan


Péro Jesús ohasa asýramo jepe ko yvy ape ári, siémpre odefende pe derécho Ñandejára orekóva ogoverna hag̃ua. 	 Wektu putrané dijahati wong, mesthiné Yéhuwah kelara-lara banget merga nresnani putrané.


Upe rire peteĩ intendénte heʼi: “Oiméne Ñandejára hembiapoiterei raʼe, upévare naitiémpoi ñanepytyvõ hag̃ua”. 	 2 Ana uga sing nganggep nèk Gusti Allah ora weruh sing lagi ditindakké manungsa. (Yé.


¿Mbaʼépa nde ere? 	 Piyé nurut panjenengan?


5 Oime vaʼerã nde avei reaprendéma heta mbaʼe oĩva la Bíbliape. 	 5 Nèk kowé piyé? Mbokmenawa kowé wis suwé sinau Alkitab.


Oñemoĩ jave NM heʼise ojetradusiha Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras inglésgui. 	 Kabèh ayat asalé saka Kitab Suci mawi Basa Jawi Resmi, kejaba nèk disebutké liya.


Upe rire, oiko emperadór iñermáno héravagui Domiciano, ha haʼe ojapoka ko monuménto Títope g̃uarã. 	 Adhiné Titus sing jenengé Domitianus, dadi kaisar lan langsung mbangun gapura kemenangan kanggo ngurmati Titus.


Haʼe iñeʼẽrendu ojekorrehírõ guare chupe, ha ohendu umi konsého omeʼẽva chupe proféta Isaías, Miqueas ha Oseas. 	 Dhèwèké malah seneng ngrungokké nabiné Yéhuwah, kaya Yésaya, Mikha, lan Hoséa. Hizkia gelem diwulang lan dikandhani salahé.


Jasegíramo umi konsého oĩva la Bíbliape ikatúta jatopa umi amígo ñanentendéva 	 Panjenengan isa éntuk kanca sejati nèk ngetrapké pathokan ing Alkitab


Tembiasakue ramovéva ñemopotĩ… 	 Mbusak Sejarah Anyar…


Umi Testígo ndachehusgái, oñemotiémpo guei chéve g̃uarã, ohechauka ojepyʼapyha cherehe ha chepytyvõ aikotevẽve jave. 	 Aku dadi rumangsa nduwé keluarga sing nggatèkké lan seneng mbantu aku.


¿Mbaʼérepa Jehová organisasión oguenohẽ pe traducción del nuevo mundo? 	 Apa tujuané pakumpulané Yéhuwah nggawé Alkitab New World Translation?


Mbaʼépa opensa jepi umi hénte 	 Ana sing percaya . . .


Osapukái hatã hikuái ha oñepyrũ omuña umi filistéope. 	 Nganggo kekuwatan sing gedhé, prajurit Israèl nyerang prajurit Filisti.


Agosto de 1949-pe oĩ vaʼekue 10 Testígonte ko paíspe. 	 Sasi Agustus 1949 ora nganti 10 penginjil ing negara iku.


¿Siértopa la heʼíva umi ndojeroviáiva la Bíbliare, ombojojávo chupe peteĩ lívro de química ndovalevéimavare térã peteĩ manuál itujaitereímavare? 	 Wong-wong sing ora ngajèni Alkitab kandha nèk kuwi padha waé kaya nggunakké buku pelajaran kimia utawa buku panduan komputer sing wis kuna.


Upéva heʼise ñapensa meme vaʼerãha umi mbaʼe iporãvare ha ñañehaʼãmbaite ani hag̃ua jajapo ivaíva (elee 2 Corintios 4:2). 	 Pikirané awaké dhéwé kudu resik, lan kudu mandheg anggoné nindakké dosa. (Wacanen 2 Korinta 4:2.)


2 Ñanepytyvõ ñasolusiona hag̃ua umi provléma 	 2 Mbantu Ngrampungi Masalah


Upe áñope oñepyrũ vaʼekue pe primera gérra mundiál, peichagua gérra núnka ndoikóiva. 	 Sakwisé kuwi, ana perang donya kapindho, sing akibaté luwih parah.


Jesús oipuru kuri pe kuérpo Ñandejára omeʼẽ vaʼekue chupe okumpli hag̃ua ivolunta. Haʼe heʼi: “Aha vaʼerã ótro siudápe amombeʼu hag̃ua umi marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore. 	 Gusti Allah maringi Yésus badan kanggo nindakké kersané, ”Injilé Kratoning Allah iku iya kudu Dakwartak-wartakaké menyang ing kutha-kutha liyané uga, sabab iya iku preluné anggonKu kautus.”


Por ehémplo, ojepuru vaʼekue diário oñeguenohẽ hag̃ua informasión vívlika. 	 Saben minggu Sedulur Russell ngirim ceramah Alkitab ing kantor sing nyétak koran.


1, 2. a) ¿Mbaʼépa oipyʼapy heta sy ha túvape? b) ¿Mbaʼe mbaʼépa ikatu ojapo mitãrusukuéra? 	 1, 2. (a) Apa sing sok dikuwatirké wong tuwa? (b) Bocah-bocah isa nggunakké uripé kanggo ngapa?


¿Aipurukánepa Jesúspe che selulár térã che távlet? 	 Apa angèl nerangké karo Yésus apa sebabé aku seneng dolanan vidhéo game kuwi?’


Jehová ningo Ñandejára tee, ha ipoderosoiteve Satanásgui ha ndeprotehéta rejeroviáramo hese. 	 Yéhuwah bakal njaga nèk panjenengan percaya marang Yéhuwah.


Péro siémpre omboyke tiémpo ikatu hag̃uáicha opytuʼu, ojepyʼamongeta ha oñemboʼe (Mat. 14:23; Mar. 1:35; 6:31, 32). 	 (Lk. 5:29; Yo.12:2) Sing paling penting, Yésus kerep ndonga, mikirké sabdané Yehuwah, lan ngaso.—Mt. 14:23; Mk. 1:35; 6:31, 32.


Ha jaikuaa porã avei pe lugár Ñandejára oikoha noñehundimoʼãiha ni pe yvága oĩháme umi estrélla ha galáxia. 	 Kaya barang sing wis diobong nganggo geni, kuwi kabèh bakal ora ana manèh kanggo saklawasé.


Umi istoriadór avei okomprováma umi hénte oñemensionáva pype oexisti hague (Lucas 3:1, 2, 23). 	 Wong sing disebutké pancèn ana lan disebutké para ahli sejarah.—Lukas 3:1, 2, 23.


Mateo 24:6, 7: “Peẽ pehendúta oikoha gérra heta hendárupi. [...] 	 Matius 24:6, 7: ”Kowé bakal krungu swara perang lan warta-warta bab perang. . . .


“¡Péina!, ahecha peteĩ kavaju saʼyju, ha pe oguapýva hiʼári héra Ñemano, ha pe Sepultúra hapykueriete ou. 	 ”Tumuli aku weruh: lah ana jaran ijo-kuning [”pucet”, Terjemahan Dunia Baru (NW)] siji sarta kang nunggang jenengé si Pati, lan dietutaké déning teleng palimengan [”Kuburan”, NW].


“Ñandejára ohayhuetereígui pe múndo omeʼẽ Itaʼýra peteĩete” (Juan 3:16). 	 ”Gusti Allah anggoné ngasihi marang jagad iku nganti masrahaké Kang Putra ontang-anting.”—Yokanan 3:16.


Amo 1.000 áñorupi upe rire, oĩ gueteri vaʼekue mboʼehára katupyry ikatúva omboʼe umi héntepe umi léi. 	 Guru Alkitab sing dipilih, isih ana nganti kira-kira sepuluh abad sakwisé kuwi.


Peteĩ ermána hérava Berenice, cuatro imemby ha entéro ojevautisa vaʼekue okumpli mboyve 14 áño. 	 Anaké Berenice sing cacahé papat, kabèh dibaptis sakdurungé umur 14 taun.


Segundo, iporãramo jepe jahechauka jarrespetaha koʼã ermáno ha hembirekokuérape, haʼekuéra ndoipotái jatrata chupekuéra ojetrataháicha umi persóna ifamósovape (Mat. 23:8). 	 Wong-wong mau péngin dianggep sedulur. (Mt. 23:8) Telu, éling karo piwulangé Yésus, ”Mulané apa sing kokkarepaké ing bab tumindaké wong marang kowé, iku iya etrapna marang wong.”


Jahechaukákena káda día ñaimeha agradesído. Jasegíkena siémpre Cristo ehémplo, jahayhu ñane ermanokuérape, ha ñaporoperdona ñande pyʼaite guive. 	 Tresnané Yéhuwah lan Yésus mbantu awaké dhéwé niru tuladhané Yésus, nduduhké katresnan marang para sedulur, lan ngapura para sedulur tulus saka ati.


Upe veíkulo rupive, millones de persóna ohendu pe marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore. 	 Akèh wong isa krungu kabar apik.


Péro upéi heʼi: “Añepyrũma aduda okonvenípa chéve asegi ajapo upéva”. 	 Dhèwèké kandha, ”Jan-jané, jujur merga agamaku kuwi bener apa ora, ta?”


3 | ¿Oexisti piko raʼe pe lugár ojeʼeha oiko hague koʼã mbaʼe? 	 3 | Apa panggonané ana tenan?


¿Oĩpa ohendúva ñane orasión? 	 Apa Ana sing Ngrungokké Donga?


Ijetuʼueterei vaʼekue upérõ guare, ha ajerure meme Jehovápe tachepytyvõ ani hag̃ua añeñandu vaieterei ha avei chepyʼaguapy hag̃ua. 	 ”Saksuwéné kuwi, aku terus njaluk tulung marang Yéhuwah bèn isa tetep tenang lan ayem tentrem.


Abrahán ha Sara oreko vaʼekue peteĩ isovríno hérava Lot, chugui ningo omano vaʼekue itúa, upévare haʼekuéra oñepyrũ otrata chupe ifamíliaicha. 	 Uripé Sara lan Abraham kétoké wis tentrem.


Ainvita mama ha che ermanokuérape oho hag̃ua upe rreuniónpe, ha oasepta hikuái. 	 Aku ngejak ibu, mbakyu, lan adhi-adhiku teka ing pakumpulan ibadah kuwi.


Pe léi mosáika heʼi vaʼekue umi orekóva lépra ojeaparta vaʼerãha oĩ hag̃ua haʼeño, pono oguerova umi ótrore imbaʼasy. 	 Nurut Hukum Musa wong sing lara kusta kudu dipisahké saka wong sing séhat.


Koʼã mbaʼe oiko ogovernárõ guare Tiberio”. Oĩ hetave eskritór upe tiémpope guare omensiona vaʼekue avei Jesúspe, umíva apytépe pe istoriadór rrománo Suetonio (onaséva áño 69-pe), pe istoriadór hudío Josefo (onaséva áño 37 térã 38-pe), ha Plinio el Joven, ogoverna vaʼekue Bitíniape (onaséva áño 61 térã 62-pe). 	 Yésus uga disebutké karo Suetonius (abad kapisan); ahli sejarah Yahudi Yosefus (abad kapisan); lan Pliny Enom, gubernur Bitinia (wiwitané abad kapindho).


Pe ohayhúva hapichápe okumplíma pe Léi. 	 Awit sing sapa nresnani sapadha-padha, iku ateges wis netepi ing angger-anggering Torèt.


“¡Chepytyvõna amombareteve hag̃ua che jerovia!” (MAR. 	 ”Mugi karsaa paring pitulungan dhateng kula, ingkang boten pitados punika!”—MK.


Ko veíkulo orekóva parlánte omog̃uahẽ pe marandu porã millones de persónape Brasílpe 	 Mobil halo-halo dinggo nginjil marang akèh wong ing Brasil


Péro añehaʼãmbaite ha ajedesidi amotenondetaha Jehovápe. 	 Ora suwé, aku tambah seneng nindakké gawéan nginjil.”


¿Mbaʼérepa Ñandejára réra oñemoĩve 6 vése pe edición revisada 2013-pe? 	 Apa sebabé ana tambahan nem manèh jenengé Gusti Allah ing Alkitab New World Translation 2013?


Ha nde, ¿mbaʼéichapa reñeñandu raʼe releérõ guare umi kavaju ha hiʼariguáre? 	 Piyé perasaan panjenengan bab jaran papat lan sing nunggang? Apa padha kaya Crystal, utawa kaya Ed?


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa ndaikatuiha ñamotenonde Jehovápe ñapensáramo ñandejehénte? 	 Terangna nèk mentingké awaké dhéwé, kuwi bukti nèk ora setya karo Gusti Allah.


Tekotevẽ jaikuaa mbaʼe moméntopepa ñañeʼẽta, mbaʼépa jaʼéta, ha mbaʼéichapa jaʼéta. 	 Awaké dhéwé kudu ngerti kapan kudu omong, apa sing diomongké, lan piyé carané.


Ñaime ñaimehápe haʼe ikatu ohendu ñañemboʼe jave chupe, pórke “haʼe noĩri voi mombyry ñandehegui” (Hechos 17:24-27). 	 Awaké dhéwé isa ndonga lan donga iku bakal dijawab, merga ”sakjané Gusti Allah kuwi ora adoh karo awaké déwé”.—Lelakoné Para Rasul 17:24-27, Basa Jawa Suriname.


Heta hénte upepegua ndogueroviái vaʼekue Ñandejára oexistiha, ha ore famíliape upéichante avei. 	 Aku lan ibuku manggon karo mbahku ing kutha Burg, kutha cilik ing Jerman sisih wétan, utawa sing mbiyèn disebut Republik Demokrasi Jerman.


JAJEROVIAVE HAG̃UA | DAVID 	 TIRUNEN IMANÉ | DAWUD


Upéicharõ jepe, upéi ojesegi oñehesaʼỹijo porã umi kópia de la Biblia ymave guare, ha koʼág̃a oñentende porãve heta téxto. 	 Tulisan Alkitab kuna saiki isih terus disinaoni, bèn isa nerangké luwih cetha ayat-ayat ing Alkitab.


Peteĩ kristiána soltéra hérava Claudia, ova vaʼekue opredika hag̃ua umi lugár oñekotevẽhápe. 	 Claudia kandha, ”Aku seneng ngabdi marang Gusti Allah.


Haʼe arakaʼeve nomanomoʼãi ha oipota iñamigokuéra avei oiko pára siémpre. 	 Piyé carané isa kekancan akrab saklawasé karo Gusti Allah? Terusa sinau bab Yéhuwah saka Alkitab.


Añetehápe Ñandejára oreko kuri autorida upearã. 	 Gusti Allah nduwé kwasa kanggo nindakké kuwi.


¿Mbaʼe téxto de la Bíbliapa oipytyvõ raʼe chupe? 	 Pikiran négatif nggawé aku ora isa bungah.”


3. a) ¿Mbaʼépa heʼi vaʼekue Jesús ha Pedro pe vautísmore? 	 3. (a) Piyé kandhané Yésus lan Pétrus isa mbantu awaké dhéwé ngerti pentingé dibaptis?


Ñañehaʼãramo ñaaprende ñande fállagui, ñanearanduvéta ha ñande rapichakuéra ovyʼavéta ñanendive. 	 Nèk ngupaya sinau saka kesalahan, kita bakal luwih wicaksana lan disenengi wong liya.


(Elee Juan 12:8.) Ikatu hag̃uáicha opa pe povrésa tekotevẽ oĩ peteĩ goviérno omanda vaʼerã ko yvy kompletoite ha omeʼẽva entérope peteĩchapa umi mbaʼe oikotevẽva. 	 Alkitab kandha nèk masalah kuwi ora ana entèké.—Wacanen Yokanan 12:8.


Aha jave kállere umi hénte okyhyjepa chehegui ha ohasa voi pe ótro verédape pono ojoasa chendive. 	 Wong sing mlaku ing dalan wedi kepethuk aku, nganti nyebrang dalan.


Por ehémplo, heta vése ndaipóri y ni elektrisida ha umi kálle pyʼỹinte oñeinundapa. 	 Dhèwèké uga kangen karo keluargané.


(Génesis 18:9-15, TNM). 	 Malaékat kuwi njawab, ”Ora, sira mau pancèn gumuyu!”—Purwaning Dumadi 18:9-15.


Haʼe imbaʼeporãiterei chendive, ha nachemalagradesidoséi chupe. 	 Aku ngowahi uripku merga nresnani lan péngin nyenengké Gusti Allah.”


Ndaikatumoʼãi ningo jahayhu Jehovápe ndajahayhúiramo ñane ermanokuérape (1 Juan 4:7, 20, 21). 	 (1 Yo. 4:7, 20, 21) Alesan liyané yaiku awaké dhéwé butuh para sedulur, utamané wektu ngadhepi masalah.


Ha ñapensáramo haʼéicha, ‘ñanearandúta’ jadesidi porã hag̃ua ha jaikóta pára siémpre (elee 2 Timoteo 3:14-17). 	 (Ms. 40:6; 92:6; 139:17) Pikiran-pikirané Yéhuwah kuwi isa nggawé awaké dhéwé dadi pinter utawa wicaksana, sarta isa urip saklawasé.—Wacanen 2 Timotéus 3:14-17.


“Jehová, ikatúramo toumi jey ore rendápe ne remimbou, ikatu hag̃uáicha heʼi oréve mbaʼéichapa romongakuaa vaʼerã pe mitã.” (JUEC. 	 ”Mugi abdinipun Gusti Allah . . . mulangna dateng kawula punapa ingkang perlu kawula lampahi tumrap laré ingkang badhé lair punika.”—PH.


Jahechamína mbaʼérepa. UMI VYʼÁPE OMEʼẼVA 	 Akèh pengalaman sing mbuktèkké nèk seneng mènèhi kuwi isa marahi bungah.


7, 8. a) ¿Mbaʼéichapa umi unhído ohechauka ndoipotaiha oñemeʼẽ chupekuéra preferénsia? b) ¿Mbaʼéichapa ikatu oafekta kongregasiónpe umi mbaʼe ojapóva umi unhído? 	 7, 8. Wong sing dipilih ora péngin dianggep apa, lan apa sebabé?


Upérõ haʼe peteĩ paʼi vaʼekue ha ndojekuaaguasúi gueteri chupe. Haʼe ohechakuaa Lefèvre oexplika lája umi versíkulo oĩva la Bíbliape isensilloitereiha ha ndahasyiete oñentende hag̃ua. 	 Wektu isih enom, Luther nggatèkké nèk Lefèvre nerangké ayat-ayat Alkitab nganggo cara sing wajar lan sedherhana, ora kaya para ahli ing jamané sing nggunakké katrangan sing ora gampang dingertèni.


Ko monuménto oreko mokõi divúho orrepresenta hag̃ua peteĩ gérra tuichaitereíva. 	 Ing Gapura Titus kuwi ana loro ukiran sing gedhé, sing nyritakké sejarah sing penting banget.


Upe rreunión ipukúta 1 órarupi, ha pype oñeanalisáta mbaʼérepa tekotevẽ raʼe Jesús ou omano ha mbaʼéichapa upéva ikatu ñanepytyvõ koʼág̃ama voi ha avei tenonderãme. 	 Acara kuwi suwéné kira-kira sak jam, lan bakal ngrembug apa sebabé Yésus séda lan apa paédahé kanggo kita saiki lan mbésuk.


Jehová ningo oreko heta kualida jahecharamóva, ha umíva apytépe pe mbaʼeporã. 	 Salah siji sipaté Allah Yéhuwah sing nggumunké yaiku sipat loma.


La Biblia heʼi Goliat oreko hague 3 métrorupi (1 Samuel 17:4). 	 (1 Samuèl 17:4) Asta sing disebutké ing ayat kuwi dawané 44,5 sèntimèter, lan sakilan kuwi dawané 22,2 sèntimèter.


Heʼiháicha pe lívro Mapping Paradise, upéva oiko pórke “umi teólogope [...] nointeresavéi moõitépa opyta vaʼekue pe paraíso”. 	 Mapping Paradise njelaské alesané yaiku merga ’para téolog pancèn sengaja nglalèkké bab panggonan asliné firdaus’.


Péro haʼe ningo opromete nopermitimoʼãiha oñehundi ko yvy arakaʼeve. 	 Ana sing ngira nèk Gusti Allah bakal ngremuk planèt bumi iki.


9 Jesús onombra umi ansiánope odirihi hag̃ua pe kongregasión. 	 9 Yésus milih para pinituwa kanggo nuntun jemaat, lan Yésus péngin kabèh sedulur ngajèni lan manut tuntunané pinituwa.


Amotimbómi che sigarríllo hováre ha amotĩ chupe umi vesíno rovake. 	 Nèk aku ngrokok, kebulé tak sebulké ing rainé.


Hoʼa rire pe múro de Berlín, pe goviérno opermiti sapyʼa umi Testígope opredika ha oñerreuni pe país che aikohápe. 	 Sakwisé Témbok Berlin ambruk, Seksi Yéhuwah ora dilarang manèh.


Mbaʼérepa noñehundíri la Biblia 	 Apa Sebabé Alkitab Isa Ana Tekan Saiki?


Ñambyasýramo jepe, koʼág̃arupi heta hénte opensave mbaʼéichapa oñemondéta opensa rangue mbaʼéichapa oaktuáta. 	 Ning, sayangé akèh wong mung mèlu-mèlu kebiasaané sak kiwa-tengené timbang mikir bab aturané dhéwé.


Peteĩva umi mápa oñeguenohẽ peteĩ kópia orekóvagui 800 áñorupi, ko kópia ojejapo vaʼekue pe manuskríto héravagui Beato de Liébana. 	 Salah siji saka péta-péta kuwi ana sing umuré kira-kira wis 800 taun, salinan saka naskah sing ditulis Beatus saka Liébana.


14 Mbaʼépa heʼi la Biblia ñane renonderãre 	 14 Alkitab lan Masa Depan


6 Jalee rangue kirirĩháme, jalee vaʼerã en vos vaha, térã ñahenduʼimi hag̃uáicha. Umi sientífiko odeskuvri péicha ñanemanduʼa porãveha umi mbaʼe jaleévare. 	 6 Para ahli ilmu pengetahuan kandha bèn luwih gampang ngéling-éling sing diwaca, macané kudu nganggo swara seru.


Ha ojapóramo jepe 28 áñoma ambaʼapo hague pe emprésape, adesidi arrenunsia. 	 Aku metu saka gawéan bèn isa dadi perintis, padhahal aku wis 28 taun kerja ing kono.”


Peteĩ sikólogo hérava Robert Feldman, oĩva Universidad de Massachúsettspe, ojapo vaʼekue peteĩ investigasión ha ohechakuaa 60 de káda 100 persóna ijapuha unave jepe 10 minúto oñemongeta haguépente. 	 Pirang-pirang taun kepungkur, Robert S. Feldman, psikolog saka University of Massachusetts Amherst, neliti nèk 60 persèné wong diwasa, saben sepuluh menit ngomong mesthi tau ngapusi, sak ora-orané ping pisan.


“Hiʼãiterei oréve roiko hekópe opa mbaʼépe” (Hebreos 13:18). 	 ”Aku kabèh péngin tumindak jujur ing kabèh perkara.”


17 Ko artíkulope ñaaprende Jehová odesidi hague la majoría isiervokuéra oikotaha ko yvy ape ári opa árare, ha umi ogovernátava Jesúsndi oikotaha yvágape. 	 17 Apa sing wis disinaoni saka wulangan iki?


Ha oñeʼẽ jave medisínare katu, heta vése umi mbaʼe heʼíva haʼete ñandeperhudikavétava ñanepytyvõ rangue. 	 Kadhang kala tuntunané bab keséhatan malah isa mbebayani.


“Haʼe ningo omombeʼu porã ndéve mbaʼépa la iporãva. 	 Alkitab nduduhké nèk Gusti Allah Yéhuwah nresnani kita lan ngandhani apa sing kudu kita tindakké.


¿Oĩpa algún grúpo Ñandejára oapojáva oho jave hikuái gerrahápe? 	 Apa ana wong-wong sing ditugasi Gusti Allah kanggo perang?


Peteĩ persóna nontendeporãiva hebreo oimoʼãta haʼeha ótra palavraite néfesch (נפשׁ) ha hannéfesch (הנפשׁ). 	 Nèk kanggoné wong sing durung kulina, tembung han·ne’phesh (הנפשׁ) isa kétok béda banget karo ne’phesh (נפשׁ).


Ñandejára orekóramo jepe heta título, peteĩnte la héra tee ha haʼe voi olehi vaʼekue upéva (Éxodo 3:15). 	 Senajan sebutané akèh, jenengé mung siji.—Pangentasan 3:15.


Rebeca iguápa ha imbaʼeporã vaʼekue 	 Ribkah sregep lan seneng nampa tamu


Rejogueraha porãve hag̃ua ne hénte térã ótrondi (Efesios 4:31, 32; 5:22, 25, 28, 33). 	 Contoné: Hubungan karo wong liya. —Éfesus 4:31, 32; 5:22, 25, 28, 33.


Pe “ivýrova oguerovia opa mbaʼe ohendúva” 	 ”Wong Bodho Ngandel marang Tembungé Saben Wong”


¿Mbaʼérepa iporã reexplika ne famíliape redesidi jave peteĩ mbaʼe? 	 Bocah-bocah bakal ngerti apa nèk panjenengan nerangké alesané nggawé aturan utawa keputusan?


Ha ahechaukáta chupekuéra ojavyha”. 	 Tak buktékké nèk wong-wong iki klèru.’


¿Mbaʼérepa iñimportantete upéva? Jahechamína peteĩ ehémplo. 	 Ana sing mènèhi tandha bèn padha ngumpul.


Boaz ohechakuaa Rut ojerrefuhiaha Ñandejára ‘pepo guýpe’ (elee Rut 2:12). 	 (Wacanen Rut 2:12.)


OJAPO mas de 100 áño oñemoĩ ypy hague heta paíspe umi tape ohasahárupi tren, peteĩ letréro heʼíva: “EPYTA, EMAÑA HA EHENDU”. 	 ”MANDHEG, DELOK, RUNGOKNA.” Tulisan kuwi dipasang ing palang sepur ing Amerika Utara luwih saka 100 taun kepungkur.


... ¿mbaʼéichapa Jehová ñanembokatupyry? 	 sekolah apa waé sing dinggo mbantu para penginjil?


9 PE ARKEOLOHÍA OHECHAUKA SIERTOHA UMI RRELÁTO BÍBLICO 	 9 PENEMUAN SING DADI BUKTI


Techaukaha Mboguete 	 Buwang Tetenger


Oĩ voi katu opensáva ñasẽtaha japerde ñaneonrrádoramo jajapo jave negósio. Peteĩ kuñakarai Sudafricagua heʼi: “Che traváhope oĩ hetaiterei hénte naiñonrrádoiva. 	 Nyatané, tumindak ora jujur wis umum ditindakké wong dagang. ”Wong-wong ing cedhakku padha ora jujur, lan kadhang kala abot nèk ora mèlu-mèlu,” kandhané karyawan wédok ing Afrika Selatan.


Umi ermáno oikóva ag̃ui chuguikuéra, oipytyvõ chupekuéra heta hendáicha. 	 Para sedulur sing cedhak isa mbantu lan niliki.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo jalee hag̃ua la Biblia káda día? 	 Piyé carané bèn isa ajeg maca Alkitab saben dina?


Ogueru heta mbaʼe ideprovechoitereítava, por ehémplo 35 vitróla ha peteĩ kóche iparlánteva. 	 Wong-wong mau nggawa fonograf sing cacahé 35 lan mobil halo-halo.


Jasegíramo ñaaprende heta mbaʼe chugui, haʼe katuete ñanevendesíta ha oñangarekóta ñanderehe (elee Hebreos 6:10-12). 	 Nèk terus sinau bab Yéhuwah lan manut karo préntahé, awaké dhéwé bakal diberkahi lan diayomi. (Wacanen Ibrani 6:10-12.)


OÑEPORANDÚRAMO ndéve mbaʼe díapepa raʼe la revyʼave, ¿mbaʼépa eréta? 	 KAPAN dina sing paling nyenengké ing uripmu?


Avyʼa ha ndajepyʼapýi vaʼekue mbaʼevére. 	 Aku seneng banget merga rumangsa digatèkké lan ditresnani.


Añetehápe ningo entéro ñaneimperfékto, upévare umi oservíva Ñandejárape heta tiémpore jepe ikatu otĩ opredika hag̃ua ótrope. 	 Kadhang kala, ana abdiné Yéhuwah sing wis suwé ngabdi isih isin lan krasa abot wektu nginjil.


JAJEPYʼAMONGETA KÁDA DÍA UMI MBAʼE JALEÉVARE LA BÍBLIAPE 	 MIKIRKÉ PANGANDIKANÉ YÉHUWAH SABEN DINA


Péro Sara ndoadorái vaʼekue upe dióspe, síno Ñandejára Jehovápe. 	 Ning, Sara ora nyembah déwa kuwi.


16 Ojapysaka porã ojeʼévare. 	 16 Sing dirungokké Maryam.


¿Mbaʼéichapa umi unhído ‘ohechaukáta omereseha Ñandejára ohenói chupekuéra’? 	 Wong sing dipilih munggah swarga kudu ngrumangsani apa?


Ha oñehaʼãramo jepe oheja koʼã vísio, ndaipuʼakái hikuái umívare. Péro upéi ojerure Jehovápe ajúda, ha haʼe omeʼẽ chupekuéra “pe podér ijojahaʼỹva” ikatu hag̃uáicha opoi koʼã mbaʼe vaígui (2 Cor. 4:7; Sal. 37:23, 24). 	 Akèh sing ngakoni nèk kuwi angèl, ning merga njaluk bantuané Yéhuwah, wong-wong kuwi dikèki ”kakuwatan kang ngédab-édabi,” dadi isa mandheg saka kebiyasaan sing ala mau.—2 Kr. 4:7; Ms. 37:23, 24.


Ha koʼýte resegi vaʼerã ko konsého oiméramo rekakuaa raʼe peteĩ família kristiánape. 	 Nèk wong tuwamu Seksi Yéhuwah, keputusanmu dibaptis kuwi kudu dipriksa tenanan.


Ha siértoramo jepe, ikatu hína naĩporãi ñamombeʼu ótrope (Mat. 7:12). 	 (Mt. 7:12) Apa maksudé?


¿Mbaʼéichapa jahecha vaʼerã ñande térã ótro ojavy jave? 	 Pandhangan sing Bener bab Kesalahan


Umi masoréta odesidi nokambiamoʼãiha Ñandejára Ñeʼẽ ni michĩmi. 	 Kelompok Masorèt ora gelem ngowahi Alkitab.


Sapyʼánte oñemoĩ Internétpe umi istória oñedemostráma vaʼekue japuha. Péro ikatu oĩ okambiaʼimíva pe istória ikatu hag̃uáicha ojeguerovia. 	 Katrangan sing mbiyèn salah, isa waé tetep metu ing Internèt, senajan wis dianggep klèru lan wis diowahi.


Sara katuete ojepyʼapýne raʼe pórke peteĩ óga kárpa ndahaʼéi la iseguropáva, ha upe ohotaháre hikuái oĩ mondaha ha animál ñarõ, por ehémplo león, jaguarete, óso ha lóvo. 	 Omah sing sedherhana waé mesthi nduwé atap lan témbok sing kokoh, sarta lawang sing isa digembok. Urip ing téndha ora isa aman kaya ngono.


Jehová, che ahaseterei nde rógape ha aimese ikorapýpe. [...] 	 Nyawa kawula rempu margi kangen dhateng plataranipun Pangéran Yéhuwah. . . .


Primero, ombotuicháta Ñandejára réra ha omoĩmbaitéta upe téra umi lugár oaparese haguépe umi téxto orihinálpe (elee Mateo 6:9). 	 Nèk ora isa, nerjemahké tegesé. (3) Nganggo basa sing gampang diwaca lan dingertèni.* (Wacanen Néhémya 8:9, 13.)


¿Mbaʼépa ojerure jepi la hénte oñemboʼe jave? 	 Apa Sebabé Wong-Wong Ndonga?


Por ehémplo, ñanepytyvõ japredika hag̃ua ko yvy tuichakuére (Mat. 24:14; Hech. 1:8). 	 (Mt. 24:14; PR.


Upéicha rupi entéro jajoayhu oñoermánoicha, pórke upéva voi Jehová ñanemboʼe jajapo vaʼerãha (1 Tes. 4:9). 	 (1 Ts. 4:9) Apa sebabé penting terus nduduhké katresnaning pasaduluran?


11 Redesidi jave peteĩ mbaʼe oafektáva ne famíliape, ikatúma guive reexplika vaʼerã chupe mbaʼérepa redesidi upéva. 	 11 Nèk isa, terangna karo anak panjenengan alesané panjenengan nggawé aturan utawa keputusan.


La Biblia heʼi Ñandejára heraha Jehová (Salmo 83:18). 	 Yéhuwah kuwi asmané Gusti Allah sing ana ing Alkitab.—Jabur 83:19.


“Ovyʼa umi ipyʼaguapýva, chupekuéra oñehenóita Ñandejára raʼy” (Mateo 5:9). 	 ”Rahayu wong kang dhemen ngrukunaké, awit iku bakal padha kasebut para putraning Allah.”


Haʼekuéra osegiséramo iñeʼẽrendu Jesúspe, tekotevẽ ojerovia ipyʼaite guive ha oaguanta umi mbaʼe ijetuʼuetéva arakaʼeve ndohasáiva gueteri (elee Hebreos 10:36-39). 	 Bèn isa slamet kudu manut préntahé Yésus kon mlayu. (Wacanen Ibrani 10:36-39.)


Péro, ¿opensápa David Jehová omonguerataha chupe milagrósamente? 	 Ning, apa Dawud ngarep-arep mukjijaté Yéhuwah?


Yma heta hénte opensa vaʼekue ko yvy iplanoha. 	 Ing jaman mbiyèn, akèh wong mikir nèk bumi kuwi datar.


Jahechamína unos kuánto ehémplo. 	 Gatèkna conto-conto iki.


Ani ko'ág̃a 	 Ora Saiki


JAJEROVIAVE HAG̃UA | ENOC 	 TIRUNEN IMANÉ | HÉNOKH


¿Oñembyaípa kon el tiémpo umi mbaʼe oĩva ko univérsope? 	 Apa langit bakal rusak?


¿Mbaʼéichapa umi unhído ohecha vaʼerã ipriviléhio? (1 Cor. 4:6-8.) 	 Wong sing dipilih munggah swarga kudu ngrumangsani apa?—1 Kr. 4:6-8.


Upéicharõ jepe, añehaʼã ahendu mbaʼépa heʼi hikuái. 	 Ning, aku tetep ngrungokké rembugan kuwi.


Haʼe heʼi: “¡Péina! 	 Apa isi ramalané Hénokh?


Ojapóma 63 áño upe hague, péro koʼág̃a peve hasy gueteri chéve”. 	 Aku isih kelara-lara nèk kèlingan omongan kuwi, senajan wis 63 taun kepungkur.”


Ñepyrũrã jahecháta mokõi eleménto Jehová omeʼẽ vaʼekue isiervokuérape opredika hag̃ua. 	 Saiki, ayo dipikirké sarana apa waé sing wis digunakké umaté Yéhuwah saksuwéné 100 taun iki.


5 Koʼág̃a Jehová ñaneinvita avei ñambaʼapo meme hag̃ua hendive Irréino rehehápe, ha ikatu jajapo upéva heta hendáicha. 	 (Deloken gambar ing kaca 28.) 5 Saiki, Yéhuwah ngajak awaké dhéwé ndhukung Kratoné. Ana akèh cara sing isa ditindakké.


OĨ OGUEROVIÁVA tekotevẽha katuete oñesũ, oñakãity térã omoĩ ipo oñondive oñemboʼe hag̃ua. 	 ANA SING PERCAYA nèk wektu ndonga kita kudu sujud, ndhingkluk, utawa tangané nggegem.


¿Mbaʼérepa iñimportánte ñañemboʼe? 	 Apa Ndonga Kuwi Ana Gunané?


Abrahán ha Sara ningo oreko peteĩ ifamília hérava Isaac, ha chupe opytapáta opa mbaʼe haʼekuéra orekóva Canaánpe. 	 Uga crita nèk Abraham lan Sara nduwé anak lanang sing jenengé Iskak, sing bakal éntuk warisan kabèh bandhané Abraham.


Opaite tendayke jehechauka 	 Tuduhaké Kabèh Tab


Primerorã haʼekuéra héra vaʼekue Abrán ha Sarai, péro Jehová okambia upéva ha ombohéra chupekuéra Abrahán ha Sara (Génesis 17:5, 15). 	 Ning, wong loro kuwi luwih dikenal nganggo jeneng sing diparingi Yéhuwah.—Purwaning Dumadi 17:5, 15. Sara kuwi seduluré Abraham. Bapaké padha, yaiku Térah, ning ibuké béda.


¿Térãpa ikuerái oikove haguére ko yvy ape ári ha opensa ndovyʼamoʼãiha koʼápe opa árare? 	 Utawa, apa merga dhèwèké wis mbayangké rasané urip ing swarga?


Haʼekuéra ndorekói pe Biblia orihinál, síno oñekambia pyréma”. 	 Kuwi wis diowahi.”


Péro Jesús perfékto vaʼekue avei ha iñeʼẽrendu omano meve (1 Corintios 15:45). 	 (1 Korinta 15:45) Yésus uga mbuktèkké nèk sakjané Adam isa milih setya karo Gusti Allah.


Umi gavaoníta idiferénte umi ótra héntegui. 	 Wong-wong Gibéon ngupaya rukun, ora malah nyerang bangsa Israèl.


Eñongatu ta'ãnga 	 Simpen gambar


Upéicharõ, ¿siérto piko la heʼíva umi Evanhélio térãpa nahániri? ¿MBAʼE PRUÉVAPA OĨ? 	 Dadi, kedadéan ing Injil kuwi ana tenan apa ora? BUKTINÉ


“Ijerekuévo katu omimbipa, haʼete [árko íris] osẽva okýrõ. 	 ”Kayadéné kluwung kang ing mangsa udan katon ana ing mendhung, iya kaya mangkono iku katoné sunar kang ngubengi.


¿Mboy persónapa koʼág̃a oĩ ‘pe aty guasúpe’? 	 Apa buktiné golonganing wong akèh dadi saya akèh?


Hiʼarive, ojapoháicha peteĩ túa oiporiahuverekóva ifamíliape, Ñandejára ñandeporiahuvereko ha oipota jahecha umi ñande fálla haʼe ohechaháicha (Salmo 130:3). 	 (Jabur 130:3) Ing Alkitab, Gusti Allah maringi naséhat lan tuntunan sing isa mbantu wektu kita utawa wong liya nggawé kesalahan.


Oime vaʼerã haʼe imitã gueteri ojeguerahárõ guare Babilóniape ituakuéra reheʼỹ. 	 Mbokmenawa dhèwèké isih cilik wektu dipisahké karo wong tuwané, lan digawa menyang Babil.


28:1-3). 9, 10. a) ¿Mbaʼérepa Ezequías ikatu kuri oñeamarga? b) ¿Mbaʼérepa núnka nañandepochýi vaʼerã Jehováre? c) ¿Mbaʼérepa ndovaléi ñapensa ñande tuakuéra odesidiha mbaʼeichagua persónatapa ñande? 	 9, 10. (a) Apa sebabé Hizkia isa waé dadi nglokro? (b) Apa sebabé awaké dhéwé aja nganti nesu karo Gusti Allah? (c) Aja nganti mikir nèk kelakuané keluarga mesthi marahi uripé apik apa ora.


Peteĩ unhído oikuaa jave ótra persónape ndeʼíri chupe haʼeha unhído, pórke nollamaséi la atensión. 	 Malah, ora ngandhani sapa-sapa.


Katie omombeʼu chéve pe mitãkuña omeʼẽ vaʼekue chéve iteléfono número haʼeha iñermána. 	 Robby, kowé ngerti ra, cah wédok sing nyilihi HP iki? Kuwi sedulurku.


Ñepyrũrã aime 2 semánare kársel de Colúmbuspe. 	 Sepisanan aku dipenjara rong minggu ing Columbus, Ohio.


Peteĩ persóna omopuʼãséramo peteĩ óga, tekotevẽ ojeprepara raẽ. 	 Padha kaya mbangun omah, cah-cah enom kudu persiapan dhisik sakdurungé dibaptis, bèn isa setya ngabdi marang Yéhuwah ”tekan ing wekasan”.


Péro haʼe ohayhu ha orrespeta Jehovápe, ha okumpli pe promésa ojapo vaʼekue Davídpe. 	 Wong sing nresnani lan setya karo Yéhuwah mesthi netepi janji, senajan susah.


Añetehápe ningo tuakuéra ikatu hína omboʼe ifamíliape hekoporã hag̃ua térã iñaña hag̃ua (Prov. 22:6; Col. 3:21). 	 (WB. 22:6; Kl. 3:21) Ning, kelakuané keluarga durung mesthi nggawé anak-anaké dadi apik utawa jahat.


Haʼe ningo ñanderayhueterei ha ihústo, upévare ñaneguenohẽse pe pekádo ha ñemano poguýgui. 	 Merga rasa tresna lan adilé sing sampurna, Gusti Allah langsung nyedhiakké cara kanggo mbébaské manungsa saka dosa lan pati.


Jorge heʼi ikatuha oremboʼe la Biblia, ha ore roasepta. 	 Lan, aku uga keluargaku gelem sinau.


Pe rréi iñaranduetéva hérava Salomón heʼi vaʼekue: “Pe arandu ha pe pláta ningo ideprovécho. 	 Nanging pengetahuan lan kawicaksanan isa nggawé wong tetep urip.”


Sara oñemondýi ha orreaksiona oimeraẽva ojapotaháicha, upévare oñedefende hag̃ua heʼi: “¡Che ningo ndapukái!”. 	 Banjur Sara njawab, ”Kawula boten gumujeng.”


Umi mbaʼe jajapóva jajecha jave umichagua situasiónpe ohechaukáta mbaʼépa iñimportanteve ñandéve g̃uarã. 	 Tanggepané awaké dhéwé kanggo ngadhepi masalah kuwi, isa nduduhké pathokan endi sing dinggo.


La Biblia heʼi: “Ñandejára Jehová omoheñói opaichagua yvyramáta hiʼa porãva ha ikatúva ojeʼu”. 	 Alkitab kandha, ”Yéhuwah Allah banjur nukulaké wit-witan rupa-rupa saka ing bumi, kang asri dineleng lan becik kanggo pangan.”


Umi ermáno oho de kása en kása, ha ogueraha avei hikuái pe kóche iparlánteva. 	 Mobil halo-halo uga digunakké kanggo nginjil ing omah-omah.


¿MBAʼÉICHAPA ÑANDEJÁRA OIPORAVO UMI UNHÍDOPE? 	 APA SING DIALAMI WONG SING DIPILIH MUNGGAH SWARGA?


Umi judío 33 áñore oĩ vaʼekue umi romano poguýpe. 	 Wong-wong Yahudi isih dianiaya karo bangsa Romawi nganti 33 taun sakbanjuré.


Upéicha entéronte ñaiméta unído ha koʼẽ koʼẽre jajoayhuvéta. 	 Jemaat bakal rukun lan rasa tresna marang para sedulur bakal saya gedhé.


Aike avei peteĩ club de músikape, aha umi rreunión ojeleehápe poesía ha ajapo umi depórte ojepreparáva umi orekóvape g̃uarã diskapasida. 	 Aku uga mèlu grup nyanyi, maca puisi lan mèlu olahraga kanggo wong cacad.


Ha Jehová voi omeʼẽ ndéve pe rresponsavilida remboʼe ha rekorrehi hag̃ua chupe (Efes. 6:4). 	 Panjenengan diwènèhi wewenang karo Yéhuwah kanggo ndhidhik bocah kuwi. (Éf. 6:4) Mula, panjenengan kudu yakin nèk bocah kuwi wis didhidhik tenan.


Ndereikuaáiramo mbaʼe párteguipa reñepyrũta, ikatu reporandu umi testígo de Jehovápe. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah seneng mbantu nemokké bagéan Alkitab sing cocog kanggo panjenengan.


Jasegíkena Jehová siervokuéra yma guare ehémplo 	 Niru Para Abdiné Yéhuwah sing Setya


Por ehémplo, peteĩ karai hérava Faizal okakuaa vaʼekue peteĩ família ndahaʼéivape kristiána. 	 Contoné, Faizal, sing agamané dudu Kristen, diwulang nèk Alkitab kuwi wis diowahi.


Ha ojapoháicha peteĩ mitã oaprendeséva itúagui, upéicha avei reñehaʼã vaʼerã neumílde relee jave la Biblia. 	 Bèn éntuk paédah luwih akèh, panjenengan perlu dadi andhap asor kaya bocah cilik sing gelem sinau saka wong tuwané.


Papa ndoipotái mama oho rreunionhápe. 	 Bapak ngalang-alangi ibuku bèn ora teka ing pakumpulan ibadah.


10 JAJEROVIAVE HAG̃UA | ENOCÑandejára oguerohory chupe 	 10 TIRUNEN IMANÉ | HÉNOKH”Ndadèkaké Keparenging Allah”


Peteĩ expérto ostudiáva la Bíbliare hérava Bruce Metzger heʼi: “Síglo seis guive [oñepyrũva áño 501-pe], heta hetave ojetopa ohóvo [ko fráse] umi manuskríto oĩva latín yma guarépe ha pe Vulgata [latínape]”. 	 Ahli Alkitab sing jenengé Bruce Metzger kandha nèk ukara kuwi ”kèt abad 6, saya kerep dinggo ing Alkitab basa Latin kuna lan Vulgata [Latin]”.


¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope, ha maʼerãpa ñanepytyvõta? 	 Wulangan iki bakal ngrembug apa? Apa sebabé perlu dirembug?


¿Mbaʼérepa Jonatán odesidi oñeamiga David rehe? 	 Awaké dhéwé kudu setya karo sapa?


Ñande kásope ikatu hína jarresivi porã koʼã ermánope, upéicharõ jepe ikatu avei jahechakuaaʼỹre ndajarrespetái hína chupekuéra. 	 9, 10) Senajan awaké dhéwé wis apikan karo para sedulur kuwi, ning isa waé awaké dhéwé tumindak ora ngajèni.


Ñandejára “ojapo vaʼekue peteĩ kuimbaʼégui opaite tetãnguéra, oiko hag̃ua oparupiete ko yvy ape ári” (Hechos 17:26). 	 ’Sadaya bangsa lan sadaya umat kadadosaken déning Gusti Allah saking tiyang satunggal, supados sami ngenggéni jagad punika sadaya.’ (Para Rasul 17:26) ”Gusti Allah boten mbédak-mbédakaken tiyang.


Heta mitã ojapo avei iñasignasión pe Eskuélape. 	 Kuwi pengalamanku sing sepisanan ing mimbar.”


Tapykuehoha jokopyre 	 Palacak kablokir


Un áño Isaac onase mboyve, Jehová omanda Abrahánpe osirkunsida hag̃ua entéro umi kuimbaʼépe oĩva ikárgope. 	 Contoné, wektu lunga menyang Kanaan karo keluargané lan para abdiné, Abraham terus njaluk Yéhuwah nuntun saben keputusané sing gampang utawa angèl.


Ojapómarõ jepe hetaiterei tiémpo ojeskrivi hague la Biblia, pype oñeñeʼẽ entéro koʼã mbaʼére ha hetave ótra kósare avei. 	 Alkitab kuwi saka Gusti Allah. Alkitab mènèhi tuntunan urip lan mbantu kita bèn isa siap ngadhepi masalah apa waé.


¿Mbaʼérepa Ñandejára oguerohory umi oikuaasévape pe añetegua? 	 Apa sebabé Gusti Allah seneng karo wong sing péngin ngerti sing bener?


Jahechamína unas kuánta pruéva ohechaukáva Jehová oipytyvõha isiervokuérape ñane tiémpope. 	 Ning, apa awaké dhéwe isa mbuktèkké nèk Gusti Allah mbantu umaté saiki?


Pe depórte rupive chefamóso ha heta agana vaʼekue la pláta, péro koʼã mbaʼe ningo ndodurái. 	 Nèk main baseball, aku isa dadi sugih lan terkenal, ning kuwi ora langgeng.


Haʼe heʼi: “Pe Persóna iñimportantevéva ko univérsope, ojapo vaʼekue opa mbaʼe, ha haʼéva pe Dios ovyʼaitéva, heʼi chéve: ‘Tereho eñeʼẽ nde rapichakuérape cherehe. 	 Awaké dhéwé krasa kaya Syantèl saka Prancis, sing kandha, ”Gusti Allah sing Mahakwasa, sing nggawé jagat sak isiné, lan sing Mahamulya, ngomong karo aku, ’Ayo!


Por ehémplo, peteĩ okasiónpe unas kuánta persóna Galileagua oho oheka chupe (Juan 6:22-24). 	 (Yo. 6:22-24) Yésus ngerti nèk wong-wong kuwi nggolèki merga arep njaluk mangan, dudu merga péngin diwulang.


Avei jajapóta ko yvýgui peteĩ hardín neporãva. 	 Uga, bakal nggawé bumi iki dadi pirdus.


Koʼág̃arupi, sapyʼánte ndaikatúi jave aha rreunionhápe térã predikasiónpe, haʼetéma voi ofaltáva chéve álgo”. 	 Saiki, nèk dhèwèké ndilalah ora isa mèlu pakumpulan ibadah utawa nginjil, dhèwèké mesthi ngupaya bèn isa mèlu manèh.


Péicha rejapóramo, Satanás ha idemoniokuéra ni mbaʼevéicharõ ndaipuʼakamoʼãi nderehe. Jehová, Itaʼýra Jesucristo, umi ánhel ifiélva ha umi yvypóra ohóva yvágape ojepyʼapyeterei ñanderehe ha oipota pe iporãvéva ñandéve g̃uarã. Ha koʼã visión oasegura ñandéve upéva. 	 Kabèh wahyu sing dicritakké mau dadi bukti nèk Allah Yéhuwah lan Putrané yaiku Yésus Kristus, sarta para malaékat sing setya lan wong-wong sing dipilih munggah swarga kuwi bener-bener nggatèkké lan ngupaya bèn kita urip seneng.


Ohasávo pe tiémpo, osegi gueteri oĩ heta esklávo. 	 Saya suwé, perbudhakan saya parah.


Un tiémpo riremínte cheryeguasúma, ha chememby arekópe 16 áñonte. 	 Banjur, wektu umur 16 taun aku nduwé anak lanang.


Hiʼarive, ñandeapo vaʼekue ikatu hag̃uáicha ñapensa ha jaikuaa hag̃ua mbaʼépa oĩ porã térã mbaʼépa oĩ vai. 	 Manungsa isa mbédakké bab sing apik lan sing èlèk uga nduwé kepénginan kanggo nyedhak marang Gusti Allah.


Adán ha Eva oreko kuri la posivilida oikóvo pára siémpre ifamiliakuérandi ko yvy ape ári, ndahaʼéi yvágape. 	 Gusti Allah kepéngin Adam, Hawa, lan keturunané urip saklawasé ing bumi, dudu ing swarga. APA SEBABÉ KITA MATI?


Péro oĩ heta mbaʼe ikatúva jajapo umícha jave. 	 Saiki bakal dirembug apa sing isa ditindakké kanggo mbantu wong kuwi.


Péro haʼekuéra oñepyrũ osegi umi konsého oĩva la Bíbliape. 	 Ning, wong loro kuwi mulai ngetrapké isiné Alkitab.


Timoteo, omoirũva jepi chupe iviáhepe katu, osẽ ramoite kárselgui. 	 Dadi, Paulus péngin ngajak Timotéus nekani para sedulur ing Yudéa.


¿Mbaʼépa ojapo David? 	 Apa Dawud mulai dadi sombong merga dadi Raja?


DAVID ohasa ohóvo umi soldádo paʼũrupi, ha ohecha mbaʼéichapa oryrýi osusũ oúvo hikuái pe lugár oñeñorairõtahágui. 	 DAWUD ora mèlu mundur wektu para prajurit Israèl padha mundur lan mlayu merga kewedèn.


Upévare jaʼekuaa Abrahán iñarandu hague ojerurévo Sárape heʼi hag̃ua haʼe iñermanoha, ha Sara katu iñumílde, upévare oipytyvõ chupe ko mbaʼépe. 	 Dadi, tumindaké Abraham kuwi wicaksana, lan Sara gelem ndhukung keputusané.


Koʼág̃a avyʼaiterei ikatu haguére aipytyvõ la héntepe oikuaa hag̃ua Jehovápe. 	 Aku seneng banget isa mbantu wong-wong kuwi nyedhak marang Yéhuwah.


Katuete ñande jahechaukase jarrespetaha koʼã ermáno ha hembirekokuérape. 	 Pancèn apik nèk awaké dhéwé péngin ngajèni wong-wong mau sarta bojoné.


ÑEMAÑAHA omombaʼeguasu Ñandejára Jehovápe, haʼe hína Mburuvicha Guasu yvága ha yvýpe. 	 MAJALAH Warta Penting iki tujuané kanggo ngluhurké Yéhuwah, Gusti Allah sing Mahakwasa.


Avei, heta vése pe téxto orihinálpe oĩ rrelátoicha, péro ikatu hag̃uáicha ojerresaltave umi párte iñimportánteva, oñemoĩ komparasión, ñeʼẽnga, ha ojepuru umi palávra ojepuruháicha umi poesíape. 	 Ana tulisan sing wujudé puisi, ana sing nganggo gambar, ana tembung-tembung sing diwolak-walik, lan paralelisme kanggo nerangké sing dimaksud.


Péro oiméramo Ñandejára Ñeʼẽ ndeʼíri jarekoha peteĩ álma nomanóiva, ¿mbaʼérepa upéicharõ oĩ hetaite rrelihión omboʼéva upéva? 	 Lha terus, apa sebabé kok akèh agama ngajarké sing béda karo kandhané Alkitab?


MONEĨ 	 IDINAKÉ


Ni michĩmi norombyasýi rodesidi haguére roju koʼápe. 	 Akhiré, ibukku mulai sinau Alkitab manèh lan dibaptis.


Biblia ojepurúva: Ñandejára Ñeʼẽ Traducción del Nuevo Mundo (Mateo – Apocalipsis), ha Génesis – Malaquías ojetradusi Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras inglésgui. 	 Ayat-ayat saka Buku Purwaning Dumadi-Maléakhi saka Kitab Suci mawi Basa Jawi Resmi lan ayat-ayat saka Buku Matius-Wahyu saka Kitab-Kitab Yunani Kristen Terjemahan Donya Anyar, kejaba disebutké liya.


¿Og̃uahẽmapa pe tiémpo Ñandejára oñorairõ hag̃ua isiervokuéra favórpe? 	 Utawa, apa saiki wektuné Gusti Allah perang kanggo umaté?


Upéicha rupi, Jesús oaprende heta mbaʼe Jehovágui (Col. 1:15). 	 (Kl. 1:15) Sakjegé urip, Yésus nduduhké katresnan sing padha ing swarga lan ing bumi.


Peteĩ kuimbaʼe omombeʼu ijistória pe vidéo héravape Dios ofrece a los presos un porvenir, oĩva ko páhinape, www.jw.org (eike heʼihápe “Buscar contenido” ha emoĩ pe vidéo réra). 	 Wong lanang nyritakké pengalamané ing vidhéo cendhak sing judhulé Dulu Dipenjara Sekarang Bahagia ing www.jw.org/id. (Golèkana ing bagéan vidhéo)


¿MBAʼÉPA OSIGNIFIKA UMI CUATRO KAVAJU ARIGUA? 	 JARAN PAPAT LAN SING NUNGGANG—APA PENGARUHÉ KANGGO PANJENENGAN?


Por ehémplo, Jesús onasérõ guare, unos kuánto pastór omombeʼu mbaʼépa heʼi peteĩ ánhel. Ha María siémpre imanduʼa umi pastór heʼi vaʼekuére. 	 Contoné, wektu Yésus lair, Maryam mikirké omongané wong angon wedhus sing ngandhakké omongané para malaékat.


Ñande algúna vése ikatu avei ñañeporandu arakaʼépa Ñandejára okumplíta ipromesakuéra. 	 Pancèn sabar kuwi ora gampang, kususé nèk lagi ngentèni janji sing diarep-arep.


Entéro koʼã mbaʼe ñanepytyvõ japredika porãve hag̃ua. 	 Ning, kabèh sarana kuwi mbantu awaké dhéwé tambah trampil nginjil.


Rebeca ndeʼíri omboyʼutanteha umi kaméllope, síno heʼi voi omboyʼutaha chupekuéra hyg̃uatãha meve. 	 Ribkah ora mung nawani banyu kanggo unta sepuluh mau, ning arep ngombèni nganti tutug.


Abrahán ovaloraiterei vaʼekue pe amista orekóva Jehovándi, upévare siémpre hakateʼỹ hese. 	 Abraham ngajèni lan ngupaya terus akrab karo Yéhuwah.


¿Mbaʼérepa ikatu jaʼe María siémpre ojapysaka porã hague umi mbaʼe ojeʼévare chupe? 	 Apa buktiné nèk Maryam seneng ngrungokké?


11, 12. a) ¿Mbaʼépa ojasegura vaʼerã peteĩ persóna ojevautisaséva? b) ¿Mbaʼépa nepytyvõta rehecha hag̃ua pe vautísmo Jehová ohechaháicha? 	 11, 12. (a) Wong sing arep dibaptis kudu yakin apa? (b) Piyé carané bèn pangertènmu bab dibaptis padha kaya karepé Yéhuwah?


Ha oiméramo pe persóna oñeʼẽse, jajapysaka porãnte vaʼerã hese. 	 Ana kebiasaan ing dhaérah liya nèk ngekep lan nyekeli lengen kuwi, tanda nèk perduli.


Jaikuaaháicha, Ñandejára añoite ikatu omeʼẽ podér Elíaspe oikuaa hag̃ua arakaʼépa oky jeýta. 	 Ning, Akhab ora gelem percaya. Élia ndonga marang Yéhuwah, lan dongané dijawab nganggo geni saka langit.


Ha ohechávo mbaʼéichapa pe kuarahy ha ama omopererĩmba pe óga kárpa ojejapóva kavara pirégui, omomanduʼa chupe aretereíma péicha oiko hague. 	 Ngerti-ngerti, Sara mèsem merga saka kadohan wis kétok Abraham lagi mlaku ngliwati bukit ing cedhak kono.


Umi testígo de Jehová ovyʼaitereíta ikatúramo ohechauka ndéve mbaʼéichapa umi ánhel ipoderosoitéva ikatu nepytyvõ ndéve avei koʼág̃arupi. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah ing dhaérah panjenengan mesthi seneng kanggo mbantu panjenengan bèn éntuk paédah saka bantuané para malaékat sing prakosa.


Haʼe ikatu kuri ifamóso térã oiko chugui peteĩ líder rrelihióso ipláta hetáva. 	 Dhèwèké isa waé dadi wong sugih lan dadi pemimpin agama Yahudi.


Chéve katu chekonsola la heʼíva Salmo 55:22. 	 Donga sing tenanan uga nggawé dhèwèké tetep kuwat.


Upéva ningo peteĩ priviléhio tuichaitereíva. 	 Kaurmatan gedhé isa janji ngabdi lan dibaptis.


4 ¿Ikatúpa pe astrolohía ha pe adivinasión heʼi mbaʼépa oikóta amo gotyove? 	 4 Astrologi lan Ramalan Nasib—Apa Isa Kanggo Ndelok Masa Depan?


OIMÉRAMO REJEDIVORSIA RAʼE 	 WEKTU PEGATAN


Añemeʼẽ enkuénta ajehekýi hague heta akãrasýgui asegi rupi umi konsého oĩva la Bíbliape. 	 Kuwi ngélingké aku bab masalah sing lagi diadhepi manungsa lan paédahé nèk ngetrapké pathokané Alkitab ing urip saben dina.


Emañamína mbaʼéichapa ko Salmo ombohovái koʼã porandu iñimportantetéva: 	 Gatèkna apa kandhané Alkitab kanggo pitakonan-pitakonan iki.


Israel ningo haʼe vaʼekue pe puévlo Ñandejára oiporavóva, péro umi ehípsio oreko chupekuéra ipoguýpe. 	 Ana wong-wong sing lagi ditindhes. Wis bola-bali ndonga karo Gusti Allah ning ora cepet dijawab.


¿Mbaʼépa nepytyvõta rehecha hag̃ua pe vautísmo Jehová ohechaháicha? 	 Apa pangertènmu bab dibaptis padha kaya sing dikarepké Yéhuwah?


18 Oiméramo oñemeʼẽ ñandéve peteĩ tembiapo Jehová servísiope, péro haʼetévaicha ñandéve ijetuʼuetereítava, katuete ñantendéta Maríape. 	 18 Kaya Maryam, kadhang kala awaké dhéwé nampa tugas sing abot saka Yéhuwah.


¿Ajediskulpámapa algúna ves amondo haguére peteĩ mensáhe ndahaʼéiva siérto? 	 Nèk kanca panjenengan nduwé e-mail, mesthiné ya isa mbukak Internèt dhéwé, lan ora perlu bantuan panjenengan kanggo nggolèki katrangan sing dibutuhké.


Haʼe oimoʼã kuri ndaikatumoʼãveimaha ojapo iprekursorádo auxiliár ijedáma ha hasykatu rupi. 	 Ning, para perintis liyané mbantu dhèwèké.


Moherakuã 	 Dum


Emboyke tiémpo reñemongeta, rekaru ha rehuga hag̃ua hendive. 	 Gunakna akèh wektu kanggo omong-omongan, mangan, lan dolan bareng.


La Biblia heʼi: “Peteĩ kuimbaʼe rupive pe pekádo oike ko múndope, ha pe ñemano oike pekádo rupive. 	 Alkitab kandha, ”Mulané padha kaya tekané dosa ing jagad jalaran saka wong siji, sarta tekané pati marga saka dosa mau, mangkono si pati iya wus nyrambahi marang wong kabèh, jalaran wong kabèh mau wus padha gawé dosa.”


Péro ko ermáno ohechakuaa ndojapoporãiha hína. 	 Ning, banjur Daniel mikir nèk tumindaké kuwi mentingké awaké dhéwé.


Abrahán omano “oikove rire heta áño ha trankílo porã” 	 Abraham mati ”wus akèh yuswané, wus tuwuk sugengé”


Peẽ peime koʼápe pedesidi hag̃ua oñenegápa raʼe oike hag̃ua pe ehérsitope”. 	 Kowé mutuské nèk dhèwèké gelem dadi tentara apa ora.”


Rejogueraha porãvéta nde rapichakuérandi 	 Nduwé hubungan sing apik karo wong liya


¿Ikatúpa ñande jaiko avei hetaiterei áñore umi plántaicha? 	 Nèk tanduran waé umuré isa nganti semono, lha manungsa piyé?


Añehaʼãmante vaʼerã kuri anivéma hag̃ua cheviolénto ha cheumildeve hag̃ua. 	 Aku kudu ngupaya andhap asor lan mandheg tumindak kasar.


Ótro konsého bíblico heʼi: “Peñehaʼãmbaitékena peiko pyʼaguapýpe enterove pende rapichakuéra ndive” (Romanos 12:18). 	 (Rum 12:18) Ngupayaa rukun lan seneng kerjasama. Wektu kerja bareng, pikirna perasaané wong liya.


¿Ostiránepa raʼe chupe umi mbaʼe ha opensa oheja reívo iménape? 	 Sétan mesthi seneng banget nèk Sara pilih ninggalké Abraham lan dadi bojoné Firaun.


Pe áño ohasa vaʼekuépe oñerreuni kuri haimete 20 millón de persóna ogueromanduʼa hag̃ua upe día. 	 Taun wingi, ing saklumahing bumi ana 20 yuta wong sing teka ing acara Pèngetan iki.


Haʼekuéra oikove jeýta ko yvy ape ári, ha ikatúta oiko pára siémpre pe paraísope (Lucas 23:43). 	 Sukmbèn, wong-wong kuwi bakal diuripké manèh kanggo urip saklawasé ing bumi Pirdus.—Matéus 5:5.


Upépe ningo oiko vaʼekue peteĩ torménta ivaietereíva, ha peteĩ grúpo de testígo de Jehová oñekuaveʼẽ oipytyvõ hag̃ua upe lugárpe. 	 Para rélawan saka Seksi-Seksi Yéhuwah mbantu wong-wong sing bar kena bencana angin badai.


Ótro katu ojagarra oraha, omboty hokẽ ha ndogueruvéi oréve. Oĩ katu omondoróva pórke nointeresái chupekuéra pe mensáhe. 	 Ana wong-wong sing ora isa maca kertu kuwi, ana sing ditampa thok banjur nutup lawang, malah ana sing disuwèk-suwèk merga ora seneng beritané.


PURAHÉI: 88, 120 	 LAGU: 41, 6


Ñanemokyreʼỹ jaikuaávo Ñandejára ohenduha ñane orasión. “[Jehová heʼi Salomónpe]: Che ahendúma ne ñemboʼe ha ne mbaʼejerure rejapóma vaʼekue chéve g̃uarã.” (1 Reyes 9:3, ÑÑB.) 	 Éntuk jaminan nèk dongané dirungokké ”Pangandikané Sang Yéhuwah marang panjenengané [Salomo] mangkéné: ’Ingsun wis midhangetaké pandonga lan panyuwunira kang sira unjukaké marang Ingsun.’”—1 Para Raja 9:3.


La Biblia voi heʼi: “Ñandejára Ñeʼẽ oikove ha ipoderosoiterei” (Hebreos 4:12). 	 Alkitab kandha nèk ”pangandikané Gusti Allah iku gesang lan santosa”.


2 PORANDU: ¿Mávapa Jesucristo? 	 2 PITAKONAN: Yésus Kristus kuwi sapa?


Péro heta mbaʼe ijetuʼúva ombohováita gueteri haʼe. 	 Sara tetep setya senajan ngadhepi akèh tantangan lan owah-owahan.


Peteĩ ermána imitãva heʼi: “Adesidi mboyve ajevautisa, astudia la Biblia ajeasegura porã hag̃ua testígo de Jehová haʼeha pe rrelihión verdadéra. 	 Sedulur wédok enom kandha, ”Sakdurungé mutuské dibaptis, aku sinau Alkitab lan mbuktèkké apa kuwi pancèn agama sing bener.


Ku'ejey 	 Ringkesan


Pedro 	 Pétrus


Ikatu jalee hína péro ñapensa ótro ladoite. 	 Kadhang kala ana wong maca tanpa mikir isiné, utawa malah mikirké liyané.


Upeichahápe omoĩ hikuái 1 Juan 5:7-pe pe fráse oĩ vaíva ñamensionámava ko artíkulope. 	 Ning, wong-wong mau nambahi tembung-tembung sing ora bener ing 1 Yokanan 5:7.


Péro upéva ningo upéichatante voi, pórke naentéroipe ojeelehi oho hag̃ua yvágape. 	 Kuwi lumrah, merga wong kuwi ora dipilih.


“¡PE KOLEKTÍVO ikatúma oho, péro pe chíno opytáta!”. 	 WEKTU numpak bis sing arep nyebrang watesé negara sing ana ing Amerika Selatan, Alexandra krungu ana sing mbengok, ”Bisé éntuk lunga, ning wong Cina iki kudu tetep ing kéné.”


7 Ñandejára omanda Abrahán ha Sárape osẽ hag̃ua hetãgui, ha oho hag̃ua oiko ótro país oikuaaʼỹvape. 	 7 Gusti Allah ngongkon Abraham lan Sara lunga saka kutha Ur, lan pindhah ing negara liya.


Tou ne Rréino, tojejapo ne rembipota yvy ape ári yvagapeguáicha” (Mateo 6:9, 10). 	 Karsa Paduka mugi kalampahan wonten ing bumi kadosdéné wonten ing swarga.”—Matéus 6:9, 10.


Haʼekuéra ohechakuaa mbaʼeichaitépa ideprovécho umi konsého oĩva la Bíbliape. 	 Merga lagi waé nikah, Vicent lan bojoné, sing jenengé Annalou, ngalami masalah sing umum diadhepi wong bebojoan.


¿Mbaʼépa nde repensa? 	 Apa kabèh janji kuwi isa dipercaya?


Upévare heta persóna hasýva oikuaase koʼág̃apa Ñandejára oipuru jeýta avei ipodér omonguera hag̃ua chupekuéra. 	 (1 Ra. 17:17-24; 2 Ra. 4:17-20, 32-35) Saiki, akèh wong sing lara mikir, apa Gusti Allah isa nambani wong lara?


Cuarto, Elías oĩ segúro Jehová omboutaha tata ohapy hag̃ua pe sakrifísio haʼe oikuaveʼẽva sérro Carmélope (1 Rey. 18:24, 37). Ha quinto, opa mboyve jepe pe séka, haʼe oĩ segúro oky jeytamaha. Upévare heʼi Acábpe: “Tereho ekaru ha heʼu víno, cháke oñehendúma hína ama ryapu” (1 Rey. 18:41). 	 (1 Ra. 18:24, 37) (5) Malah sakdurungé udan, Élia yakin banget wektu ngomong, ”Kawula aturi tindak, dhahar saha ngunjuk, awit kumrasaking jawah sampun kepireng.” (1 Ra. 18:41) Sakwisé maca pengalaman kuwi, awaké dhéwé isa mikirké pitakonan, ’Apa aku nduwé iman sing kuwat kaya imané Élia?’


Upévare jaʼekuaa Ñandejára oipytyvõha umi iñumílde ha oleévape la Biblia oaprende hag̃uáicha. 	 Sikap kuwi biyasané diduwèni karo wong sing pinter utawa ”para winasis”.


“Aleérõ guare umi cuatro kavaju rehegua akyhyjeterei apytávo, pórke ahechakuaa og̃uahẽmbaitemaha pe día de huísio, ha che naiméiti kuri preparáda upearã” (Crystal). 	 ”Aku wedi wektu sepisanan maca crita bab jaran papat lan sing nunggang. Aku rumangsa nèk Dina Pengadilan wis cedhak lan aku ora bakal slamet merga durung siap.”—Crystal.


Omombeʼu oĩtaha gérra, ñembyahýi ha mbaʼasy oparupiete (Mateo 24:3, 7; Lucas 21:10, 11). 	 Bakal ana perang, kurang pangan, lan penyakit.


Avei javyʼa ñamombeʼúvo umi héntepe umi mbaʼe ñaaprendéva. 	 Ning, wektu nyritakké isiné Alkitab marang wong liya, apa sebabé kuwi ya isa marahi bungah?


¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka jajoayhuha oñoermánoicha? 	 Piyé carané nduduhké?


“Jepeʼaʼỹre ogue pe tata, ha [ndaipóriramo] ijurumyʼỹiva, opa pe ñorairõ.” 	 Tumindak ora jujur isa ngrusak hubungan sing wis apik.


UMI PROFESÍA OÑEKUMPLÍVA KOʼÁG̃A 	 NUBUAT-NUBUAT SING KELAKON ING JAMAN SAIKI


Iñimportánte avei mokõivéva ojoayhu ha ojotrata porã, ojapo haguéicha Abrahán ha Sara, Isaac ha Rebeca, ha Elqaná ha Ana (Gén. 	 Wong bebojoan uga kudu nduduhké rasa sayang siji lan sijiné, kaya Abraham karo Sara, Iskak karo Ribkah, sarta Èlkana karo Hana.


Koʼã visión ñanepytyvõta ñantende hag̃ua mbaʼeichaguápa hína umi oikóva yvágape, oĩháme “heta lugár ojepyta hag̃ua”. 	 Mula, wektu maringi wahyu marang wong-wong kuwi, Gusti Allah nggunakké katrangan sing isa dingertèni karo manungsa.


Jahechamína mbaʼéichapa Ñandejára ohecha umi gérra oiko vaʼekue umi isrraelíta tiémpope, ha avei mbaʼépa opensa umi gérra oiko vaʼekuére umi kristiáno ypykue tiémpope. 	 Ayo digatèkké kandhané Alkitab bab tanggepané Gusti Allah bab perang, ing jaman mbiyèn lan ing jaman wektu Yésus ing bumi.


“Ndaipóri ni peteĩ enseñánsa kristiána oñemopyendáva peteĩ téxto ojeʼévape oñekambia hague” (Our Bible and the Ancient Manuscripts). Umi judío okopia vaʼekue la Biblia saʼietereive ojavy umi ótrogui. 	 Pancèn, para penyalin Alkitab nggawé kesalahan, ning ora nganti ngowahi isiné Alkitab. ”Ora ana ajaran-ajaran dhasar Kristen sing didhasarké saka katrangan sing ora isa dipercaya.”—Our Bible and the Ancient Manuscripts.


Kuatiaroguépe jejuhu 	 Golèki ing kaca


Péro che núnka ndahecháiva peteĩ Biblia.” (YUMIKO, JAPÓN) 	 Ning, aku dhéwé ora nduwé bukuné.”—YUMIKO, JEPANG.


Térã ikatu avei omenda raʼe peteĩ Testígore, péro upéi hembiayhu ou oñemomombyry Jehovágui. 	 Liyané nduwé bojo Seksi Yéhuwah, ning bojoné malah ninggalké jemaat.


Jepo 	 Liwati


Péro Jesús ojapo upéva hetaiterei ohasa asýramo jepe, ha péicha ohechauka Satanás ijapuha (Job 2:4, 5). 	 Bukti kuwi sepisan kanggo saklawasé. (Ayub 2:4, 5) Omongané Iblis kuwi kayané bener, merga Adam gelem dipengaruhi bèn dosa.


Mbosako’i 	 Owahi


Hekaha mongu'eha mbojuaju 	 Tambah Mesin Panggolèk


¿Ikatúnepa algúna ves jaiko pyʼaguapýpe? 	 Apa donya iki bakal ayem tentrem?