Umi testígo de Jehová ikalidaiterei vaʼekue chendive. 	 Wektu sepisanan teka ing pakumpulan ibadah, aku seneng banget merga wong-wongé grapyak.


12 Peteĩ ermáno hérava Daniel oikóva Méxicope, tekotevẽ kuri ohechauka mávapepa omotenondéta. 	 12 Sedulur Daniel saka Meksiko, kudu mutuské arep setya karo sapa.


Ñandejára ningo omeʼẽ pojerápe opavavépe ha ndaipochymoʼãi upe ojerurévandi” (Santiago 1:5). 	 (Yakobus 1:5) Nèk awaké dhéwé ndonga njaluk kawicaksanan, Gusti Allah bakal maringi roh suciné bèn isa nggawé keputusan sing bener.


Génesis 5:22 heʼi: “Enoc osegi ojapo Ñandejára rembipota” [TNM]. 	 Wiwit isih cilik, Hénokh kudu nggawé pilihan.


Kaʼarupytũ ládo Rebeca ohecha peteĩ kuimbaʼépe oguatáva hína pe ñúre, haʼetévaicha opensa mombyrýva ha ojepyʼamongetáva. 	 Alkitab kandha nèk Ribkah ”banjur mudhun saka ing untané,” mbokmenawa langsung anjlog, ora ngentèni untané ndhéprok dhisik.


14 ¿IÑIMPORTÁNTEPA ÑANTENDE PORÃ LA BIBLIA? 	 14 APA IKI MUNG SALAH PAHAM SING SEPÉLÉ?


EHECHAUKA EHAYHUHA NDE RAPICHÁPE 	 TERUS NRESNANI LIYANÉ


¿Mbaʼéichapa oñeñandu odesidi haguére upéva? 	 Dhèwèké kandha nèk seneng banget nggawé keputusan kuwi.


Haʼekuéra ograva jepe 92 diskúrso oipuru hag̃ua predikasiónpe. 	 Para sedulur malahan isa ngrekam 92 ceramah Alkitab sing judhulé béda-béda.


Tembiasakue jeheka 	 Riwayat golèkan


¿MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA JEIKOVE HA ÑEMANÓRE? 	 APA KANDHANÉ ALKITAB BAB URIP LAN PATI?


Ñembosarái ha Mbohoryha 	 Dolanan lan kelangenan


Upéva iñinteresánte pórke oĩramo jepe heta Biblia del Nuevo Testamento ndoipurúiva Ñandejára réra, pe traduksión ojapo vaʼekue Hutter si oipuru, ha upéva ohechauka porã oñemoĩ jey vaʼerãha pe téra Jehová pe Nuevo Testaméntope. 	 Dadi, wektu panjenengan ndelok asma Yéhuwah ing Kitab-Kitab Yunani Kristen, élinga karo terjemahan Alkitab basa Ibrani karyané Elias Hutter sing nggumunké kuwi.


Upéicharõ jepe, nde reasepta upe traváho ha reñepyrũ rerreparti umi pan. 	 Panjenengan ora dibayar, malah kudu nanggung biayané.


Ha káda ves aempeorave ahávo”. 	 Uripku dadi susah.”


Upe guive jahupyty hetaiterei vendisión oúva Jehovágui. 	 Yéhuwah bakal mberkahi, senajan Iblis ora seneng.


Pórke oipota avei ovyʼa hikuái haʼe ovyʼaháicha (Sal. 36:9; 1 Tim. 1:11). 	 (Ms. 36:10; 1 Tm. 1:11) Sing digawé sepisanan karo Yéhuwah yaiku ”Sang Sabda”.


Ndaipóriva arakaʼeve mokõi persóna peichaite peve ojogueraha porãva. 	 Senajan ngono, Gusti Allah ”ora ngéman Kang Putra piyambak”.


Umi oĩva pe rrelihión Ñandejára oguerohorývape ojoayhu ha ojotrata oñoermánoicha toĩ oĩháme (1 Pedro 2:17). 	 Para anggota agama sing nyenengké Gusti Allah dadi paseduluran sakdonya.—1 Pétrus 2:17.


4 ¿Mbaʼépa ñanepytyvõta jagueropuʼaka hag̃ua pe pruéva ijetuʼuetétava? 	 4 Apa sing isa mbantu awaké dhéwé siap-siap ngadhepi kahanan mbésuk?


¿Mbaʼépa Ñandejára opensa umi gérrare? 	 Piyé Tanggepané Gusti Allah Bab Perang?


Upévare la majoría orovia ñamanóramo jarekotaha oportunida jahávo jaiko ótro lugárpe. 	 Merga ana ajaran-ajaran kuwi, akèh wong percaya nèk pati kuwi dadi dalan menyang urip ing alam liya.


Katuete ningo nderejapomoʼãi upéva, síno reiméta agradesído chupe tóda la vída. 	 Semono uga, awaké dhéwé kudu maturnuwun banget karo Yéhuwah lan Yésus merga anané tebusan.


... ¿mbaʼe métodopa ojepuru ojepredika hag̃ua? 	 cara anyar apa sing wis digunakké?


Heʼi avei “umi mitã noñeʼẽiva gueteri jepe imbaʼeporãmaha”. 	 Sakdurungé isa ngomong, anak-anak wis nduwé sikap kuwi”.


5 Jesús oikuaa vaʼekue idisipulokuéra ovyʼaitereitaha oservíramo kyreʼỹme Ñandejárape ha opredika meméramo. 	 5 Yésus ngerti, nèk para muridé semangat nginjil lan ngabdi marang Yéhuwah, para muridé bakal seneng.


Kaʼarupytũma ohóvo, ha David oñangareko hína itúa ovechakuérare Belén ypýpe. 	 Wektu sore Dawud isih njaga wedhusé bapaké ing pinggiran bukit cedhak Bètléhèm.


Hekaha mbojoapy 	 Tambah mesin panggolèk


Ha ñepyrũrã ijetuʼu lénto ndéve pórke nderejepokuaái koʼã mbaʼére. 	 Mbokmenawa kuwi isa nggawé panjenengan bingung.


17 Primer síglope, umi ermáno omoakãva pe predikasión omondo peteĩ kárta iñimportánteva entéro umi kongregasiónpe. 	 17 Pengurus pusat ing jamané para rasul ngandhani para sedulur ing jemaat bab sing kudu disingkiri, liwat surat.


Oipuru unos kuánto versíkulo oĩva la Bíbliape ohechauka hag̃ua chéve mbaʼépa ikatu ajapo anive hag̃ua haʼa pe mbaʼe vaípe, ha chemokyreʼỹ añemboʼe meme hag̃ua Jehovápe chepytyvõ hag̃ua (Salmo 119:37). 	 Dhèwèké uga ngekèki semangat aku bèn njaluk bantuané Yéhuwah nganggo cara ajeg ndonga.—Jabur 119:37.


Avei jaleérõ la Biblia ñanepytyvõta ani hag̃ua ñamboguapyeterei ñandejehe umi mbaʼe jahasáva (Mateo 11:28-30). 	 Maca Kitab Suci uga isa mbantu panjenengan ngatasi strès.—Matéus 11:28-30.


MBAʼE SAKRIFÍSIOPA OJEJAPO 	 SING MARINGI KUDU NGURBANKÉ APA?


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Apa sebabé?


14 Pe Konmemorasión tiémpope iporãta ñapensa meméramo mbaʼéichapa ikatu ñaipytyvõ umi ermáno ñane kongregasionguápe, koʼýte umi ijedavévape. 	 14 Ing sasi Pèngetan, ana kesempatan sing apik kanggo mikirké carané mbantu para sedulur ing jemaat, utamané sing wis tuwa.


¿Mbaʼérepa relee vaʼerã la Biblia? 	 Apa Perlu Maca Alkitab?


Entéro umi ojevautisáva, ojedesidi vaʼerã okumpli pe promésa ojapo vaʼekue Jehovápe (elee Eclesiastés 5:4, 5). 	 (Mk. 12:30) Kabèh sing dibaptis kudu netepi janjiné marang Yéhuwah.—Wacanen Kohèlèt 5:4, 5.


Heʼi ñande Apohare voi oskrivika hague ko lívro, ha oguereko umi konsého ñanepytyvõva ñambohovái porã hag̃ua oimehaichagua situasión ikatúva oñepresenta ñandéve (2 Timoteo 3:16, 17). 	 (2 Timotéus 3:16, 17) Sakliyané kuwi, tuntunané ora bakal ketinggalan jaman.


Rosi omombeʼu koʼã mbaʼe Jesús heʼi vaʼekue oipytyvõ hague chupe ani hag̃ua oñekevranta umi mbaʼe ikatúvare oiko koʼẽrõ, ha ni ndoikuaáiva añetehápepa oikóta. 	 Naséhaté Yésus kuwi mbantu Rosie ora kuwatir bab apa sing bakal kedadéan sésuké.


La Biblia heʼi umi ohayhúva Jehovápe katuete okumpliha oprometéva, sapyʼánte mombyry operdétaramo jepe (Sal. 15:4). 	 (Ms. 15:4) Awaké dhéwé kudu netepi janji, merga kuwi bukti nèk setya karo Yéhuwah.


Jesús heʼi vaʼekue voi: “Hesãiva noikotevẽi doktór, péro umi hasýva oikotevẽ” (Luc. 5:31). 	 16:10-12; 20:5, 6; Kl. 4:14) Dhèwèké seneng mbantu Paulus lan wong liya sing lara wektu nginjil.


Káda kristiáno jahasa diferénte situasión rehe. 	 Yéhuwah nduwé abdi ing salumahing bumi sing kahanané béda-béda.


Péro oĩ peteĩ mbaʼe iñimportantetereíva umi kristiáno ypykue siémpre ogueromanduʼa vaʼekue. Upéva haʼe pe Jesús omano hague ára. 	 Sakliyané kuwi, ana acara penting sing wis biyasa ditindakké karo wong Kristen ing abad kapisan, yaiku Pèngetan sédané Yésus.


Avei ojeʼe hese haʼeha pe “Rréi omandáva entéro rréire ha mburuvichakuéra Ruvicha”, ha ojeʼe hese haʼeha pe “Jeroviaha ha Añeteguáva” (Apocalipsis 19:11, 16). 	 (Wahyu 19:11, 16) Dadi, sing nunggang jaran kuwi nduwé wewenang dadi raja-pejuang, lan ora nggunakké kuwasané kanggo tumindak bejat utawa kasar.


Epensamína Jesús ehémplore, haʼe orekóramo jepe podér omoingove jey hag̃ua umi omano vaʼekuépe, lomímonte hasẽ kuri umi hénte rovake iñamígo Lázaro omanórõ guare (Juan 11:33-35). 	 Senajan nduwé kwasa nguripké wong mati, dhèwèké nangis ing ngarepé wong akèh wektu kancané sing ditresnani, Lazarus, mati.—Yokanan 11:33-35.


¿Ha máva piko che haʼe hag̃ua Ñandejára ndorekoiha podér upearã?” (Isaías 40:8). 	 Ora ana sing isa mbatesi kuwasané Gusti Allah, apamanèh aku.”—Yésaya 40:8.


Añepyrũ ambaʼapo de elektrisísta peteĩ mína oñeguenohẽhágui karvón. 	 Mula, aku ora isa ngetrapké wulangané. Wektu umurku 20, aku nikah.


Ñandejára ohechaseterei jey umi omano vaʼekuépe (Job 14:13-15). 	 Gusti Allah kangen karo sing wis mati.—Ayub 14:13-15.


Che haʼe chupekuéra: “Ha che upéicha avei”. 	 Aku kandha, ”Nèk kuwi aku ya padha.”


Péro ñapensáramo tekotevẽha ñañemongeta pe persónandi, iporãvéta ñahaʼarõ ha ñañetrankilisa raẽ (elee Proverbios 15:28). 	 (Wacanen Wulang Bebasan 15:28.)


Haʼe orrespeta Ñandejárape ha iñeʼẽrendu chupe. 	 Yésus manut karo Gusti Allah lan nindakké kersané.


Avei ohechauka peteĩ yvypóra perfékto ikatuha iñeʼẽrendu Jehovápe ohasárõ jepe umi situasión ijetuʼuetereíva. 	 Ning, Yésus setya ndukung pamréntahané Gusti Allah, lan nduduhké nèk manungsa sampurna isa tetep setya senajan sengsara.


Oĩ heʼíva ojedesidipamaha voi mbaʼeichaguátapa ñande, ótro katu heʼi haʼeha Ñandejára la okontroláva ñande rekove. 	 Ana sing percaya nèk uripé kuwi wis ditakdirké, dadi ora isa nduwé pilihan dhéwé.


Ha ndoikuaaporãiramo jepe pe lugár ohotahápe hikuái, Sara oapoja Abrahánpe ipyʼaite guive pe viáhe pukukue aja, oikuaágui iména familiarégui outaha pe desendénsia ha oikotaha chugui peteĩ nasión oñekumpli hag̃ua Jehová rembipota. 	 Sara ngerti nèk Abraham nduwé tugas penting kanggo ngasilké keturunan lan bangsa sing bakal dadi pilihané Yéhuwah. Lha terus apa bagéané Sara?


“Pemombaʼeguasu Jehovápe enterove peẽ anhelkuéra pendepoderósova, peẽ peneñeʼẽrendúva chupe ha pejapóva haʼe heʼíva” (Salmo 103:20, TNM). 	 ”Hé para malaékaté, para prawira prakosa kang nglakoni apa sadhawuhé, kalawan ngrungokaké swaraning pangandikané, padha saosa puji marang Pangéran Yéhuwah.”—Jabur 103:20.


Avei Satanás ha idemoniokuéra oñemosẽ kuri yvágagui, ha upe guive ombosufri hikuái yvyporakuérape (Apoc. 12:9, 12). Ñande katu japredika hína ko yvy tuichakuére, Jesús omanda haguéicha ñandéve. 	 (Wy. 12:9, 12) Lan manèh, saiki awaké dhéwé nindakké préntahé Yésus nginjil ing saklumahing bumi, marang luwih akèh wong lan nganggo luwih akèh basa timbang sakdurungé.


¿Mbaʼépa hína pe Armagedón? 	 Armagédhon kuwi apa?


8 Peteĩ monuménto ohechaukáva oñekumpliha umi profesía 	 8 Bukti saka Nubuat sing Wis Kelakon


Rréi Saúl jepe okyhyje. 	 Raja Saul ya wedi.


Por ehémplo, haʼe ohayhu vaʼekue avei isy Maríape, ha oapresiaiterei Marta ermánape hérava María, haʼéva avei iñamíga (Juan 11:5; 19:25-27). 	 Yésus uga nresnani Maryam, ibuké. (Yo.11:5; 19: 25-27) Dadi, apa sebabé Yésus nresnani Marta?


Upéva heʼise peteĩ mitãʼi ha mitãkuñaʼi jepe ikatuha oikuaa mbaʼépa oĩ porã térã mbaʼépa oĩ vai, ha ikatu avei ontende porã mbaʼépa heʼise jajededika Jehovápe. 	 Cah cilik waé isa ngerti maksudé nindakké sing bener lan janji ngabdi marang Yéhuwah.


Ikatu umi mbaʼe nde regueroviáva tuicha idiferénte ótro héntegui heʼíva avei haʼeha kristiáno. 	 Saiki, ana éwon aliran agama Kristen, sing ajaran lan pangertèné béda-béda. Mula, mbokmenawa agama panjenengan béda karo Kristen liyané.


Avei upéva ñanepytyvõta ani hag̃ua ñañedesanima ha ñapensa ñandenteha la provléma. 	 Kita ora dadi cilik ati utawa mikir sing èlèk bab awaké dhéwé.


Tembiapo kundaha ñemíme 	 Sèsi dlajahan pribadi


Upéva rangue, emokyreʼỹ ha efelisita chupe. 	 1:13, 14) Panjenengan isa ngalem lan nyemangati anak panjenengan, aja rumangsa nèk sing ditindakké bocah kuwi ora tau ana beneré.


Por ehémplo, umi isrraelíta osẽrõ guare Babilóniagui, heta oĩ ojepokuaáva oñeʼẽ idióma araméope. 	 Wektu bangsa Israèl bébas saka Babil, ana wong Israèl sing ngomong nganggo basa Aram.


Peteĩ lívro heʼi upéva oiko hague “pórke upe tiémpope Rómape oñeñepyrũ avei ojeproivi ojeguereko rrelasión sexuál” (Celibacy and Religious Traditions). 	 Nurut buku Celibacy and Religious Traditions, praktèk selibat kuwi mulai ana ”bebarengan karo aturan anti hubungan sèksual sing mulai ditrapké ing Kekaisaran Roma”.


Ñandejára réra. Heta otradusíva la Biblia osegi peteĩ kostúmbre orekóva umi hudío ha oipeʼa chugui Ñandejára réra. 	 Asmané Gusti Allah: Merga tradhisi Yahudi, ana penerjemah Alkitab sing ngilangi asmané Gusti Allah saka Alkitab.


¿Mbaʼéichapa ikatu rehechauka rehayhuha ne famíliape? 	 4 Nèk panjenengan tresna, kudu ngomong langsung karo anak panjenengan.


Upéva rangue, ñaofendéramo peteĩ persónape iporãitevéta jajeruréramo chupe perdón ha jakorrehi upe jajapo vai vaʼekue, péicha ñamantenéta pe amista jarekóva hendive. 	 Ning, nèk omongan kita nglarani atiné wong liya, kita kudu cepet njaluk ngapura, ora mbalèni kesalahan kuwi manèh, lan njaga hubungan kita karo wong kuwi tetep apik.


Káda semána rosẽmi oñondive ropredika ha roho umi rreunión ojestudiahápe la Biblia. 	 Saben minggu, aku lan dhèwèké nginjil lan lunga menyang pakumpulan ibadah bareng.


La Biblia ningo heʼi Ñandejárape oimportaha umi hénte osufrírõ ha heʼi avei haʼe nokambiaiha opensáva umi gérrare. 	 Kèt mbiyèn nganti saiki, tanggepané Gusti Allah tetep padha.


Jesús oprofetisa vaʼekue: “Og̃uahẽta ára umi ne enemigokuéra omoĩtaha nde jerére umi yvyra akua, nemongoráta ha ndejopýta opáguio, haʼekuéra ndepetéta yvýre, ndéve ha ne membykuérape oĩva ndepype, ndohejamoʼãi ni peteĩ ita ojoʼári” (Lucas 19:43, 44). 	 Mungsuh-mungsuhmu bakal nggempur kowé nganti rata karo lemah lan nyirnakké anak-anakmu. Wong-wong kuwi ora bakal ngejarké siji-sijia watu isih numpuk ing ndhuwuré watu liyané.”—Lukas 19:43, 44.


¿Rejeporta porãpa siémpre nde eskuéla térã koléhiope? 	 Ing sekolahan, apa kelakuanmu dadi tuladha sing apik kanggo liyané?


Upévare tekotevẽ kuri oñekambia avei pe traduksión. 	 Mula, basané perlu dipadhakké karo basa Inggris jaman saiki.


2 Jesús oguerohory vaʼekue Mártape pórke imbaʼeporã ha iguapaiterei. 	 2 Yésus nresnani Marta merga dhèwèké apikan, loma, lan sregep nyambut gawé.


Upéicharõ, ¿mbaʼépa ñanemboʼe Jesús heʼi vaʼekue? 	 Apa piwulangé kanggo kita?


Jesucristo ojapo vaʼekue avei peteĩ tembiapo peichagua, 500 áñorupi upe rire. 	 Limang abad sakbanjuré, Yésus Kristus uga nindakké bab sing padha. Malah, wong-wong nganggep Yésus kuwi guru.


Sara katuete hembiapo hetáne raʼe okuida hag̃ua itúa tujamíre. 	 (Purwaning Dumadi 11:31) Sara mesthi mèlu ngopèni Térah sing wis tuwa kuwi.


Nahániri, jahechamína mbaʼérepa. 	 Ora. Apa sebabé?


Arekópe 11 áño añepyrũma avei amokõ, ha ndahéiramo jepe chéve la vevída, chegusta vaʼekue la añeñandu lája akaʼu jave. 	 Wektu umur 11 taun, aku mulai ngombé-ngombé alkohol.


Por ehémplo, Isaías 24:2-pe, káda líneape oñemensiona mokõi persóna idiferénteva ojuehegui, ha péicha ojehechauka porãve ndaiporimoʼãiha ojelivráva Jehová oporohusga vove. 	 Isiné buku-buku iki digawé puisi bèn gampang diéling-éling.


Upémarõ haʼe odesidi okambia oiko lája, péro ojerure Jehovápe toipytyvõmi chupe ojerovia hag̃ua hese. 	 Kanggo ngowahi uripé mbiyèn, Jaime njaluk bantuané Yéhuwah bèn dhèwèké percaya karo Gusti Allah.


Upévare ndoguevíri heʼi hag̃ua umi soldádope ojejuka vaʼerãha Goliátpe. 	 Mula, Dawud langsung ngomong marang prajurit Israèl bab ngalahké Goliat.


Peteĩ infórme oguenohẽ vaʼekue pe UNESCO heʼi voi: “Ojekalkula 25 a 30 millón kuimbaʼe, kuña ha mitã ojesekuestra ha oñevende hague” upe tiémpope. 	 UNESCO nglaporké nèk ana kira-kira 25 tekan 30 yuta wong lanang, wong wédok, lan anak-anak sing diculik lan didol.


Apóstol Pablo heʼi vaʼekue tekotevẽha jareko fe ikatu hag̃uáicha jajesalva. 	 Dhèwèké kandha, ”Nanging manawa tanpa pracaya mokal yèn ndadèkaké keparenging Allah.”


¿Oñekomprovámapa ótra páhina konfiávlepe upe informasión japuha?”.* (Elee pe nóta.) 	 Apa situs wèb sing isa dipercaya wis tau mènèhi katrangan sing ora bener?’* (Deloken katrangan ing ngisor.)


Haʼe ikatu ojevale peteĩ persónare nekonsola hag̃ua, tahaʼe heʼi térã ojapóva rupive. 	 Gusti Allah bakal nulungi lan nguwatké liwat wong liya.


Péro, ¿ndépa reipytyvõne avei nde rapichápe nembaʼeporãgui reínte? 	 Yésus kandha, ”Rahayu wong wèwèh, katimbang karo nampani.”


Tekotevẽha ñaime aténto ikatu hag̃uáicha ñañemeʼẽ enkuénta Jehová ñanepytyvõ jave. 	 Awaké dhéwé kudu terus nggatèkké kwasané Yéhuwah sing kelakon ing uripé awaké dhéwé.


Upéi añepyrũ aha peteĩ emprésape aaprende hag̃ua pe traváho ojejapóva upépe, ha un tiémpo haguépe chekontrata hikuái. 	 Sakwisé lulus sekolah, aku mulai nyambut gawé ing perusahaan ing kuthaku.


¿Mbaʼeichaguápa rakaʼe pe tarhéta ojepredika hag̃ua, ha mbaʼéichapa ojepuru? 	 Apa kertu kanggo nginjil kuwi, lan piyé kuwi biyasané dinggo?


Heta tiémporema oĩ oleéva umi mbaʼe haʼe oskrivi vaʼekue, péro nontendéi. 	 Wis pirang-pirang abad, akèh wong maca kitab Dhanièl ning ora ngerti tenan apa maksudé.


MBAʼÉPA OJAPÓTA UMI OĨVA YVÁGAPE 	 SING BAKAL DITINDAKKÉ ING SWARGA


¿Mbaʼépa odesidíta? 	 Ibadah sing bejat kaya ngono kuwi wis umum ing jamané Hénokh.


Jehová omeʼẽ ijespíritu sánto koʼã kuimbaʼépe ojapo hag̃ua heta mbaʼe tuicháva, péro upéva ndeʼiséi oinvita hague chupekuéra oho hag̃ua yvágape. 	 Apa tegesé wong-wong kuwi ora setya utawa ora cocog mréntah ing swarga? Ora.


Aníkena jaheja Jehovápe, jahasáramo jepe umi situasión ijetuʼúva. 	 Kuwi bakal nggawé urip seneng, lan nyenengké Yéhuwah.


¿Siértopa hína ko informasión? 	 Apa aku yakin katrangan iki bener?


Péro ñañepyrũ hag̃uánte la ijetuʼu. 	 Panjenengan isa mulai maca lan ngrasakké dhéwé nèk maca Alkitab kuwi nyenengké tenan.


Péro, ¿mbaʼérepa ojeʼe hese ohoha peteĩ kavaju morotĩ ári? 	 Ing Kitab Suci, werna putih kerep dadi lambang tumindak adil lan bener.


“Peteĩ kuimbaʼe rupive pe pekádo oike ko múndope, ha pe ñemano oike pekádo rupive.” (Romanos 5:12) 	 ”Kaya tekané dosa ing jagad jalaran saka wong siji [Adam], sarta tekané pati merga saka dosa mau.”—Rum 5:12


Pórke apóstol Pablo imanduʼárõ guare umi ohechávare Jesúspe, heʼi: “Ohecha chupe quinientos ermánorupi”. 	 Paulus banjur kandha, ”Kang akèh nganti sapréné isih padha urip, salong iya wus padha mati.”


Péro Saúl omano rire, Abner ndoapojái Davídpe, síno ótro Saúl raʼýpe, hérava Is-bóset. 	 Mbokmenawa Abnèr péngin dadi raja, mula turu karo para seliré Prabu Saul.


Ñane tiémpope, Jehová oipota avei jahayhu ha jarrespeta chupe. 	 Merga Gusti Allah wis milih Saul dadi raja Israèl.


Yma cheamargádo ha cheviolénto vaʼekue, ha arekose umi héntepe che poguýpe. 	 Aku ndhisik pancèn kejem, seneng nguwasani wong liya, lan kasar.


Káda mes oñeimprimi mas de 52 millón de rrevísta Ñemañaha, 247 idiómape. 	 Saben sasi majalah iki dicétak luwih saka 52.000.000 majalah ing 228 basa.


¿Mbaʼérepa Ezequías oĩ vaʼekue umi rréi Judagua ivuenovéva apytépe? 	 Hizkia kuwi salah sijiné raja Yéhuda sing paling apik. Apa sebabé?


Koʼã mbaʼe ningo ipeligrosoiterei. 	 Yéhuwah ora seneng nèk awaké dhéwé nggunakké cara-cara pengobatan sing dipengaruhi kekuwatané Iblis.—PT.


Temiandu mondo 	 Wènèhi tanggepan


Ñandepyʼaguapy 	 Tentrem Pikirané


Peteĩ lívro oñeʼẽva la Bíbliare heʼi: “Umi rróllo ipuku porã vaʼekue [normálmente 10 métrorupi] ha ikatu voi ija pype peteĩ lívro kompletoite, péro ojeliapa rire opyta michĩ porã. 	 The Anchor Bible Dictionary kandha, ”Ana gunané Alkitab digawé gulungan. Senajan dawané kira-kira 10 m, ning merga digulung, dadi luwih ringkes.”


Upéicharõ jepe, jahecha gueteri vaʼerã oimépa umi mbaʼe ojapóva umi sientífiko ñanepytyvõta jaiko aremieve hag̃ua. 	 Ning, durung ana bukti sing jelas apa kemajuan kuwi wis suksès nggawé manungsa bèn isa urip luwih suwé manèh.


Haʼe ningo siémpre otrata porã ha orrespeta vaʼekue iñamigokuérape. Por ehémplo, umi apóstol ojodiskutírõ guare oimoʼãgui oĩha iñimportantevéva ijapytepekuéra, Jesús oñemoñeʼẽ porãnte chupekuéra. 	 Wektu para muridé padu bab sapa sing paling penting, Yésus ngandhani nganggo cara sing nyenengké, yaiku nggunakké conto saka bocah cilik sing isa mbantu ngowahi pikirané para muridé.


Ñarresponde hag̃ua ko porandu, jahechamíta mbaʼéichapa oñeñepyrũ raʼe oñepensa upéicha, ha avei jahecháta mbaʼépa Ñandejára opensa upévare. 	 Kanggo njawab pitakonan kuwi, ayo ngrembug asal-usulé praktèk selibat lan piyé pandhangané Gusti Allah bab kuwi.


Upéva chepytyvõ ajogueraha porãve hag̃ua che rapichakuérandi, ha koʼág̃a hetavéma che amígo”. 	 Ning, sakwisé maca Alkitab, aku dadi wong sing sabar. Aku dadi luwih gampang srawung karo wong liya.


La Biblia ningo ohechauka ndaivairiha peteĩ kuimbaʼe hasẽ omanóramo chugui peteĩ ohayhúva. 	 Gatèkna contoné Yésus.


Koʼág̃a ikatu ake trankíla pórke aikuaa Jehová cheguerohoryha, ha ndaipóri mbaʼeve iporãvéva upévagui.” 	 Nèk ngéling-éling manèh uripku mbiyèn sing ora jujur, aku matur nuwun banget isa éntuk welas asihé Yéhuwah.


Pe estúdio de família oipytyvõ umi imitãva ha ijedávape oĩ hag̃ua unído (Ehecha párrafo 12 ha 15) 	 Ibadah sak keluarga mbantu wong tuwa lan enom luwih akrab siji lan sijiné (Deloken paragraf 12, 15)


15 Añetehápe ningo María ojeroviaiterei vaʼekue Jehováre. 	 15 Tuladhané Maryam apik banget.


¿Mávapa ikatu oipeʼaite pe povrésa? 	 Sapa sing isa nyingkirké kabèh sing marahi mlarat?


Chepatotéro tiémpope haʼekuéra ore kontrário vaʼekue. 	 Aku ora bakal lali kedadéan wektu soré aku bali ing omah.


¿Oiménepa añetehápe Ñandejára oipuru peteĩ ánhel térã ijespíritu omomýi hag̃ua Kenneth ha Filoménape ohenói ha oipytyvõ hag̃ua pe kuñakaraípe? 	 Apa pancèn bener Gusti Allah sing campur tangan liwat malaékat utawa roh suciné? Utawa, apa kuwi sakjané mung ngepasi waé?


Tekotevẽ káda semána jajapo pe estúdio de família. 	 Carané yaiku nindakké ibadah sak keluarga saben minggu.


Chembohesaypa ha ambyasyeterei chupe” (Jeremías 31:20). 	 (Yérémia 31:20) Gusti Allah uga nduwé perasaan kaya ngono bab umaté jaman saiki.


Peñehaʼã peẽ raẽ pehechauka pemombaʼeha pende rapichápe” (Rom. 12:10). 	 (Rm. 12:10) Ayat kuwi nduduhké sepira kuwaté tresna marang sedulur.


Péro ñañatendékena, pórke ñande ñaneimperfékto ha umi mbaʼe ñañandúva ikatu ñandegueraha vai ha ñamboyke Ñandejárape (Jer. 17:9). 	 Ning, merga ora sampurna, perasaané awaké dhéwé sok ora bener.


Péro oĩ operdeléntomava la esperánsa ha ohechaʼi hikuái okambiáne hag̃ua ñane situasión. 	 Liyané percaya nèk kahanan donya ora mungkin malih dadi apik.


¿Mbaʼérepa ndaikatúi jaikuaa mávapa ohóta yvágape ha oĩta pe grúpo de 144.000 apytépe? 	 Apa sebabé ora mungkin awaké dhéwé isa yakin tenan sapa sing dadi anggotané 144.000?


¿Mbaʼe pruévapa ohechauka Jehová koʼag̃aite peve oipytyvõha umi iñeʼẽrendúvape? 	 Apa buktiné nèk Yéhuwah mbantu wong-wong saiki?


“Jaagradese Ñandejárape pe rregálo ijojahaʼỹva omeʼẽvare ñandéve.” (2 COR. 	 ”Mulané asmané Allah kaluhurna merga sih-peparingé sing semono gedhéné.”—2 KR.


Oĩ voi oanotáva koʼã fécha ikatu hag̃uáicha opensáma hína mbaʼépa orregaláta upe persónape og̃uahẽ vove upe okasión.* 	 Ana sing nyathet tanggal-tanggal penting kaya ngono supaya isa nyiapké hadiah sing cocog kanggo taun ngarep.*


¿Mbaʼéichapa jaikuaa upéva? Pórke heta áño upe rire, Jesús ermáno hérava Judas oskrivi vaʼekue ikártape umi mbaʼe heʼi vaʼekue Enoc.* ¿Mbaʼépa la oprofetisa vaʼekue Enoc? 	 Awaké dhéwé isa ngerti iki saka cathetané Yudas, seduluré Yésus, sing atusan taun sakbanjuré éntuk wahyu saka Yéhuwah kanggo nulis ramalané Hénokh ing Alkitab.*


¿Oipotápa Ñandejára la hénte omano? 	 Apa pati kuwi kersané Gusti Allah?


Umi mbaʼe yma guare ohasapáma” (Apocalipsis 21:4). 	 Gusti Allah ”bakal ngusapi sakèhé luh saka ing mripaté, lan bakal ora ana pati manèh; kasusahan lan pasambat apadéné karubedan iya bakal wus ora ana”.—Wahyu 21:4.


RRESPUÉSTA: Ñandejára Rréino haʼe hína peteĩ goviérno oĩva yvágape. 	 JAWABAN: Kratoné Gusti Allah yaiku pamréntahan ing swarga, lan Yésus sing dadi rajané.


Áño 1950-pe oñepyrũ pe gérra Coréape. 	 Wektu Perang Korea taun 1950 mulai, aku diundang ing Fort Hayes kon dadi tentara.


MBAʼÉPA IKATU HAʼE: ¿Apensámapa mbaʼépa haʼéta? 	 APA: Milih tembung sing cocog


Diana, pe kuñakarai ñañeʼẽma hague pe ótro artíkulope, ohechakuaa ojepyʼapyeterei rupi oñepyrũma hague omokõiterei. 	 Sophia sing disebutké ing kaca enem tau mabuk-mabukan merga strès. Alkitab kandha nèk kita ora salah ngombé alkohol, ning ”aja srawungan karo wong kang karem ngombé anggur”.


Upéi, umi ojevautisátava oike jave pe ýpe, oñemoĩ umi melodía del Reino oĩva idióma polácope. 	 Sing baptis uga disetèlké rekaman lagu pamuji ing basa Polski.


¿Mbaʼérepa oñekotevẽ instruksión pyahu Jesúsgui oiko rire Mesías? 	 Apa sebabé Gusti Allah ngekèki préntah anyar manèh?


Pe líder chenupã che lómorupi ha osapukái: “¡Eñedefendépy!”. 	 Aku diserang karo kumpulan cah-cah enom sing dadi mungsuhé gèngku ndhisik, lan pentholané gèng kuwi njotos aku karo mbengok, ”Ayo gelut!”


Michĩ guive oñemboʼe chupe la Biblia haʼeha peteĩ lívro sagrádo, péro oñekambia hague umi mbaʼe heʼíva pype. 	 Faizal kandha, ”Dadiné aku ora patia seneng nèk ana wong sing arep ngrembug Alkitab karo aku.


Upéva oipytyvõ vaʼekue umi mitãme okonfia hag̃ua orerehe, ha omombeʼu hag̃ua oréve iprovléma jave hikuái. 	 Aku lan bojoku ngandhani carané ngrampungi masalah.


Ha upe kuimbaʼe oñepyrũ oikove” (Génesis 2:7). 	 Tembung ”titah kang urip” kuwi saka basa Ibrani ne’phesh, sing tegesé makhluk sing ambekan.—Purwaning Dumadi 2:7.


OJEJAPO VAʼEKUE TÍTOPE G̃UARÃ, HAʼE PETEĨ EMPERADÓR ROMANO HA OJEHAYHUETEREI VAʼEKUE CHUPE. 	 GAPURA KUWI DIGAWÉ KANGGO NGLUHURKÉ TITUS, SALAH SIJI PANGUWASANÉ ROMA.


Mokõivéva oplanea ovisita oñondive umi ermáno oikóvape Judéape (Heb. 13:23). 	 (Ib. 13:23) Limang taun bar kuwi, wong Kristen ing Yudéa lan utamané sing ana ing Yérusalèm kudu cepet tumindak.


Upéi kon el tiémpo ótro kasatalénto cheinvita aike hag̃ua pe ekípo nasionál de béisbolpe oĩva Costa Rícape. 	 Ning, aku ora gelem manggon ing Nikaragua, merga kudu ngopèni ibuku sing lara-laranen.


Reaprendeve hag̃ua mbaʼépa ojapóta hikuái, ikatu eñekomunika peteĩ testígo de Jehovándi térã eike ore páhina oĩvape Internétpe, www.jw.org/gug. Ikatu remboguejy upégui pe lívro ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia? 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab kuwi, panjenengan isa takon karo Seksi-Seksi Yéhuwah utawa mbukak situs wèb www.jw.org/jv, lan undhuhen buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?


“[Che, apóstol Juan,] ahendu peteĩ ñeʼẽ oúva pe trónogui ha heʼi hatãva: ‘¡Péina! Ñandejára róga oĩta yvyporakuérandi [...]. 	 ”Aku [Rasul Yokanan] banjur krungu swara seru kang ngandika saka ing dhampar iku: ’Wruhanamu, tarubé Gusti Allah ana ing tengahing manungsa, . . .


MBAʼÉPA IKATU ÑAAPRENDEVE LA BÍBLIAGUI 	 APA MANÈH SING ISA DISINAU SAKA ALKITAB?


Isaías kuatiañeʼẽ oĩva umi Rollo del Mar Muerto apytépe. 	 Gulungan buku Yésaya sing umuré 2.000 taun ditemokké ing Laut Mati.


Añetehápe jajesakrifikáramo ótro rehehápe, ha koʼýte umi ndorekóivare opaga hag̃ua ñandéve, katuete oñemyengoviáta ñandéve la jajapóva. 	 Nèk nduduhké sipat loma, kita sakjané lagi ngutangi Gusti Allah.


Jaasepta vaʼerã la jajavy hague péro natekotevẽi jaiko jajetortura upe haguére. 	 Pancèn, kita kudu tanggung jawab marang kesalahan kita, ning aja nganti terus-terusan ngrasa salah.


Ñandejára ningo ndoipotái umi país oñorairõ oñondive, ha opensa voi umi ohóva gerrahápe ojapoha hína peteĩ mbaʼe nokorrespondéiva chupekuéra. 	 Dadi, ing Armagédhon Gusti Allah bakal nduduhké kuwasané kanggo ngrampungi kabèh masalahé bangsa-bangsa kanggo saklawasé, lan bakal ”ngendhakaké [nggawé mandheg] peperangan nganti tumeka ing pungkasaning bumi”.


Péro che haʼe chupe ndaikuaaiha avavépe Chínape. 	 Aku kandha, ”Halo, aku Robison.”


2 Jehová okrea vaʼekue Jesúspe raẽvete, ha upéi ojerure chupe ojapo hag̃ua hendive opa mbaʼe oĩva yvágape ha ko yvy ape ári (Juan 1:1-3, 18). 	 2 Gusti Allah nggawé Yésus sakdurungé nggawé jagat sak isiné. Yéhuwah ngongkon Yésus mbantu nggawé jagat sak isiné.


Jahechaháicha, pe “hudío” norrepresentái peteĩ persónapente, síno entéro umi unhídope. 	 Alkitab nyebutké nèk ana wong Yahudi siji.


Upéva ñanemboʼe ñañehaʼãnte vaʼerãha voi jatopa hag̃ua umi palávra iporãva jaipurútava ñañeʼẽ jave. 	 Awaké dhéwé isa maca Alkitab lan wacan saka pakumpulan kanggo nggolèki cara-cara sing pas kanggo ngomongké pikiran lan perasaané awaké dhéwé.


JESÚS ningo oñeʼẽseterei vaʼekue Ñandejára Rréinore umi héntepe. 	 Wektu ing bumi, Yésus luwih akèh nyritakké bab Kratoné Allah timbang bab liyané.


Koʼág̃a Daniel oservi kómo superintendénte de sirkuíto, ha omendáma peteĩ kristiána ohayhúvare Jehovápe. ÑANEMBAʼEPORÃ VAʼERÃ ÑAMOTENONDE HAG̃UA JEHOVÁPE 	 NÈK SETYA, ISA APIKAN Nèk ngerti kancamu nindakké dosa gedhé, apa kowé bakal ngandhani lan ngongkon dhèwèké lapor pinituwa?


Temimo'ã Ñemondo 	 Kirim Tanggepan


... avavépe? 	 Ora ana sing dijawab


Koʼág̃a Christopher ombaʼapo Betélpe. 	 Saiki, dhèwèké kerja ing Bètel.


Ñañehaʼãramo jalee la Biblia, jajepyʼamongeta hese ha jajapo la heʼíva pype, ikatúta ñaneonrrádo ñande pyʼaite guive. 	 Cara nglawan tumindak sing ora jujur kuwi ora mung sinau Alkitab.


Ha oñepyrũ mboyve ostudia hikuái, Kenneth oñemboʼe ha ko kuñakarai oñepyrũ jey hasẽ. 	 Wektu Kenneth ndonga kanggo mulai sinau Alkitab, wong wédok kuwi nangis manèh.


(Mat. 28:19, 20; 1 Ped. 3:21.) b) ¿Mbaʼe porandúpa ñarrespondéta ko artíkulope? c) ¿Mbaʼérepa iñimportánte koʼã porandu? 	 (Mt. 28:19, 20; 1 Pt. 3:21) (b) Pitakonan-pitakonan apa sing bakal dirembug, lan apa sebabé?


Heta oĩ oikuaaséva mbaʼépa oikóta amo gotyove 	 Ngramalké Masa Depan


4 Ñande jahechauka vaʼerã avei jahayhu ha jarrespetaha ñane héntepe, ñane amigokuéra ha ñane ermanokuéra kongregasionguápe (1 Tes. 2:10, 11). 	 4 Awaké dhéwé uga kudu setya karo keluarga, kanca, lan para sedulur ing jemaat. (1 Ts. 2:10, 11) Ning, sing paling penting, kudu setya karo Yéhuwah, merga Yéhuwah sing nggawé urip.


Ñandejára ojapo riremi Adán ha Évape, peteĩ ánhel oipuru vai upe liverta ha omomýi chupekuéra opuʼã hag̃ua Ñandejárare. 	 Ora suwé sakwisé manungsa digawé, ana salah siji makhluk roh sing sampurna sing nggunakké kebébasané kanggo mbrontak sarta ngojok-ojoki Adam lan Kawa kanggo mbrontak nglawan Gusti Allah.


Mbovymi palávrante ojeheja la Bíbliape pe idióma haʼe oñeʼẽ haguépe (Mat. 27:46; Mar. 5:41; 7:34; 14:36). 	 (Mt. 27:46; Mk. 5:41; 7:34; 14:36) Yéhuwah nggawé bèn kabèh sing diwartakké Yésus digawé lan diterjemahké ing basa Yunani, banjur ing basa-basa liya.


HAʼETÉRAMO ÑANDÉVE UMI OREKÓVA AUTORIDA NOMERESEIHA JARRESPETA CHUPEKUÉRA 	 WEKTU RUMANGSA SING NDUWÉ WEWENANG ORA PANTES DIAJÈNI


Katuete neinteresáne peteĩva koʼã téma: 	 Panjenengan isa sinau bab iki:


17 ¿Mbaʼépa ojehupytýma ojejapo haguére pe Eskuéla de Galaad? 	 17 Apa Sekolah Giléad ana gunané? Mesthiné iya.


Ha upéva la Rut ojapo vaʼekue. Haʼe oipota Jehová ohayhu ha oprotehe chupe, ha Jehová orrekompensa chupe ojerovia haguére hese. 	 (Ms. 36:8; 91:1-4) Semono uga, Yéhuwah ngayomi lan mberkahi Rut merga imané.


Péro oĩ avei oñeinteresáva ha oikuaaséva hetave mbaʼe la Bíbliagui. 	 Contoné, ana wong-wong sing dikabari ora setuju karo apa sing dirungokké ing fonograf.


“ANI AVAVE OJEPYʼAPY” 	 ”SAMPUN NGANTOS SAMI NGLOKRO, JALARAN SAKING TIYANG PUNIKA”


ENTÉRONTE ningo javyʼa ñaneresãi jave. 	 NÈK PANJENENGAN lara, panjenengan mbokmenawa mikir, ’Apa aku isa mari, ya?’


Péro 1.200 áño upe rire, peteĩ kuimbaʼe hérava William Tyndale oñepyrũ otradusi la Biblia ingléspe. 	 1.200 taun bar kuwi, William Tyndale mulai nerjemahké Alkitab ing basa Inggris.


Por ehémplo, Apocalipsis 2:23-pe heʼi: “[Oipyguara] umi mbaʼe umi hénte orekóva ipyʼa ruguaitépe, ha avei ikorasõme”. 	 Contoné, ”mriksa . . . ati” ing Wahyu 2:23 isa dingertèni ing basa-basa liya.


Iporã reñeporandu: “¿Ajepokuaápa arahaka jey umi mensáhe oñemboúva chéve? 	 Apa ana wong sing wis tau kandha nèk wegah tak sebari e-mail?


Káda ke ahecha peteĩ taʼanga tieʼỹ, automátikamente añehaʼã apensa upéva ouha Satanásgui. Koʼág̃a aikuaa porã Jehová añoite ikatuha chemoarandu ha chepytyvõ aprotehe hag̃ua che akã, che korasõ ha che matrimónio”. 	 Saiki, aku ngerti nèk mung Yéhuwah sing isa mbantu aku bèn tetep ’waras ing budi sarta prayitna [waspada]’ lan aku isa nglawan panggodha sing nyerang pikiran, ati, lan urip bebojoanku.”


OÑEMOSARAMBI PETEĨ ENSEÑÁNSA JAPU 	 ASAL-USUL AJARANÉ AKÈH AGAMA


Iporã reñeporandu: “¿Ahechaukámapa cheñeʼẽrenduha aikóvo Jehovápe? 	 Coba dipikir, ’Saksuwéné iki, apa aku wis kulina manut karo Yéhuwah?’


Upéi og̃uahẽ itúva ha ipochyeterei hendivekuéra nohendúi haguére chupe, upévare okastiga mokõivévape. 	 Bar bapaké mulih, bapaké ora seneng merga anak-anaké ora manut, terus cah loro mau disenèni.


Koʼã “kuimbaʼe” ningo haʼe kuri ánhel Jehová ombou vaʼekue. 	 Rasul Paulus mbokmenawa kèlingan karo pengalamané Abraham kuwi wektu nulis, ’Aja lali awèh pamondhokan,’ merga ana sing tanpa sadhar jebulé ”wus ngaturi pasugatan [suguhan] marang para malaékat”.


¿Neñeʼẽrendúpa Jehovápe, térãpa rejapónte ne kompañerokuéra heʼíva, ani hag̃ua oñembohory nderehe hikuái? (1 Ped. 4:3, 4.) 	 Apa kowé tetep setya marang Yéhuwah, utawa péngin padha kaya kanca-kancamu bèn ora diécé? (1 Pt. 4:3, 4) Pancèn, ora ana wong sing sampurna.


4 Heta tiémpo rire, Jehová omeʼẽ Noépe instruksión ikatu hag̃uáicha ojesalva heta persóna. 	 Terangna. 4 Yéhuwah ngekèki Nuh préntah sing nylametké nyawa.


¿Ajapópa ikatúva guive añeʼẽ hag̃ua Ñandejárare tahaʼe haʼévape? 	 (Hb. 2:3, Basa Jawi Padintenan) Bèn isa mriksa imané awaké dhéwé kuwi kuwat apa ora, isa mikirké, ’Sepira pentingé gawéan nginjil kanggo aku?


JAVYʼÁKENA JASERVI HAGUÉRE JEHOVÁPE 	 Kanggoné wong sing nresnani Yéhuwah, ngabdi kuwi ora abot.


Jesús sakrifísio rupive, Ñandejára omeʼẽ yvyporakuérape oportunida oiko hag̃ua pára siémpre peteĩ paraísope. 	 Merga Yésus séda, Gusti Allah isa mènèhi pengarep-arep urip saklawasé ing Pirdus ing bumi.


Upévare la Biblia heʼi ñandéve ani hag̃ua jafalta rreunionhápe, pórke upépe “ñañomokyreʼỹ” (elee Hebreos 10:24, 25). 	 Ing kono awaké dhéwé isa ”padha éling-ingélingaké”. (Wacanen Ibrani 10:24, 25.)


Primero, ehasa vaʼerã tiémpo hendive, tekotevẽtarõ jepe remboyke nde traváho térã ambue mbaʼe upearã. 	 Mbokmenawa panjenengan isa ngurangi wektu kerja utawa kegiyatan liyané, bèn isa luwih akèh nggunakké wektu karo anak.


Oñangareko porãvo hese, ha ikatúma guive omotenondévo chupe. 	 Alkitab kandha, ”Hé para wong lanang, padha tresnaa marang bojomu kayadéné Sang Kristus anggoné wus ngasihi pasamuwané nganti masrahaké sarirané marga saka pasamuwan iku.”


Cháke pene enemígo, pe Aña, okorre oikóvo pende jerére peteĩ león pochýicha ha oñehaʼã omokõ oimeraẽvape”. 	 Ayat kuwi kandha, ”Padha diwaras ing budi sarta diprayitna [diwaspada], jalaran mungsuhmu Iblis iku klinteran kaya singa nggero-nggero ngupaya manungsa kang kena dimangsa.”


Al día sigiénte, añehaʼãmbaite asegi chepositíva ha amboyke umi pensamiénto vai. 	 Saben ésuk aku ngupaya nduwé pikiran sing positif kanthi cara ndonga bèn ora mikirké bab-bab sing négatif.


Umi hénte ikuriósova ojerepa pe veíkulore ha ojapysaka porã pe ojeʼévare. 	 Wong-wong padha ngrubung mobil mau.


RRESPUÉSTA: Haʼe hína Ñandejára Raʼy ypykue. 	 JAWABAN: Yésus kuwi putra mbarepé Gusti Allah.


Avei ñandeapo vaʼekue jaikuaase hag̃uáicha chupe ha jaikose hag̃uáicha iñamígoramo. 	 Mula, kita ngrasa seneng wektu ndelok ciptaané Gusti Allah, ndelok karya seni, lan ngrungokké musik.


La Biblia omombeʼu mbaʼéichapa oiko vaʼekue umi israelíta Egíptope heʼívo: “Umi egipcio ojapoka umi israelítape opaichagua traváho pohýi, ha otrata vai chupekuéra umi esklávoicha” (Éxodo 1:11-14, TNM). 	 Alkitab nyritakké nèk wong-wong kuwi kudu nindakké ”sarupané pagawéan kang ditrapaké kanthi peksan déning wong Mesir”.


Rekontrivuiséramo, ikatu reike Internétpe: www.jw.org/gug. 	 Nèk arep nyumbang, deloken www.jw.org/jv.


Jajapo jave negósio, katuete ñakumplíta ñapromete vaʼekue, pórke jahayhu ha jarrespeta Jehovápe (Ehecha párrafo 16) 	 Nèk nggawé perjanjian dagang, kudu netepi janji merga setya karo Gusti Allah (Deloken paragraf 16)


La Biblia heʼi vaʼekue avei ñane planéta ijapuʼaha ha noñemboguapyiha mbaʼeve ári, ha hetaiterei áño rire ae umi sientífiko okomprova siertoha upéva (Job 26:7; Isaías 40:22). 	 Padhahal Alkitab wis nerangké bab kuwi atusan taun sakdurungé.—Ayub 26:7; Yésaya 40:22.


¿Mbaʼépa opensa umi testígo de Jehová umi funerál rehe? 	 Mengapa Manusia Mati?


Hetaiterei persóna ko múndo tuichakuére omombaʼe la Biblia, péro ndoikuaaguasúi térã ndoikuaaiete voi mbaʼéguipa oñeʼẽ. 	 Akèh wong ing donya iki ngajèni Alkitab, senajan mbokmenawa wong-wong kuwi mung ngerti sithik isiné.


Ikatu voi peichahápe reikytĩ raʼe nde po térã ojepiro ndehegui nde rrodílla. 	 Isa waé tangan utawa dengkulé babak bundhas.


“Umi hénte ivuénova opytáta ko yvy ape ári, haʼekuéra oikóta pyʼaguapýpe ha upévare ovyʼaitereíta.” 	 (Ms. 37:29) Wong sing setya ”bakal bungah-bungah marga ngrasakaké katentreman kang linuwih”.


Avei, isuégro omanórõ guare, haʼe opreparapa tekotevẽva guive oho hag̃ua hikuái pe velóriope, ojejapóva ótra siudápe. 	 Contoné, wektu bapaké bojoné Olga mati, lan bojoné lunga layat ing luar kota, Olga nyepakké kabèh sing dibutuhké kanggo lunga.


Emoherakuã ta’ãnga 	 Dum gambar


Ani jafalta meme rreunionhápe” (Hebreos 10:24, 25). 	 (Ibrani 10:24, 25) Gusti Allah péngin umaté ngibadah bareng dadi siji.


Rohokuévo ropredika Demetrius Papageorge ndive, peteĩ ermáno unhído oñepyrũva oservi Jehovápe 1913 guive 	 Nginjil karo Demetrius Papageorge, sedulur sing dipilih munggah swarga, sing dadi Seksi Yéhuwah taun 1913


Péro javyʼaiterei jaikuaávo Jesús heʼi hague: “Peikuaáta pe añetegua ha pe añetegua penemosãsóta” (Juan 8:32). Ñantende porãramo mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia, upéva ñanepytyvõ anivéma hag̃ua jaguerovia térã jajapo umi mbaʼe Ñandejára ndoguerohorýiva, oĩramo jepe heta rrelihión omboʼéva umíva. 	 (Yokanan 8:32) Nèk nduwé pangertèn sing bener saka Alkitab, kita isa bébas saka ajaran sing ora ngajèni Gusti Allah lan praktèk-praktèk sing ditindakké karo akèh agama ing donya iki.


13 Ejerure Jehovápe tanepytyvõ rentende hag̃ua ne famíliape ha reikuaa hag̃ua mbaʼéichapa reajudáta chupe (Sal. 32:8). 	 13 Panjenengan isa ndonga karo Yéhuwah njaluk bèn isa ngerti tenan kebutuhané anak panjenengan.


¿Mbaʼépa osignifika umi kavaju arigua? 	 Jaran Papat lan sing Nunggang Sapa Waé Kuwi?


Ojejepohéi vaʼerã ojepoko rire peteĩ omanóvare. 	 Wisuh sakwisé ndemok mayit.


Moisés 	 Musa


Upearã ningo añembou vaʼekue” (Lucas 4:43). 	 (Lukas 4:43) Dibutuhké kekuwatan sing gedhé kanggo mlaku ing kabèh dhaérah Palestina lan martakké Kratoné Allah.


Avei jahecháta Jesús ontende hague mbaʼéichapa oñeñandu hikuái ha oikuaa hague mbaʼéichapa oipytyvõta chupekuéra. 	 Yésus uga nduwé pangertèn.


¿MBAʼE MBAʼÉREHEPA IKATU JAJEPYʼAMONGETA? 	 BAB-BAB PENTING SING ISA DIPIKIRKÉ TENANAN


Hetaiterei tiémporema pe saserdóte prinsipál ojapo hague upéva. Ko ofrénda orrepresenta peteĩ mbaʼe iñimportantetereíva oikótava upe rire. 	 Kurban mau ana hubungané karo kedadéan penting ing dina Péntakosta taun 33 M. Kuwi dialami 120 muridé Yésus sing lagi ndonga ing kamar ndhuwur ing Yérusalèm.


Yma oñepensa vaʼekue umi planéta ojereha ko yvýre, ha umi kálkulo ojapóva umi astrólogo oñemopyenda gueteri koʼã mbaʼépe. 	 Ramalan astrologi dhasaré saka kepercayaan kuna sing kandha nèk planèt-planèt kuwi ngubengi bumi.


“Rehayhu vaʼerã nde rapichápe nde rejehayhuháicha.” (MAT. 	 ”Sira tresnaa ing sapepadhanira dikaya marang awakira dhéwé.”—MT.


ÁÑO 61-pe, umi kristiáno oĩ vaʼekue Judéare oiko pyʼaguapýpe. 	 TAUN 61 M, jemaat-jemaat ing Israèl urip tentrem.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? Peteĩ profesór hérava Wilbert Howard heʼi: “Pe Iglesia Cristiana oipuru vaʼekue ofisiálmente ko traduksión, ha upe hague ojapóma amo 2.000 áñorupi. 	 Para utusan Injilé marani saben sinagogé kanggo ’nduduhké saka kitab suci nèk Mèsias kuwi Yésus’.”


Oĩ hetave ehémplo koʼã téxtope: Daniel 9:20, 21 ha 2 Crónicas 7:1. 	 (Ibrani 5:7, Basa Jawa Suriname [BJS]) Conto liyané ana ing Dhanièl 9:21 lan 2 Babad 7:1.


Avei ñainvita vaʼerã umi ijuhéivape hoʼu hag̃ua ‘pe y oporomoingovéva’. 	 Kuwi tegesé perlu mulang wong-wong bab Alkitab.


18 Ñakonfiáramo ñande pyʼaite guive Jehováre, haʼe ñanevendesíta. 	 18 Nèk awaké dhéwé percaya tenanan marang Yéhuwah, atiné bakal seneng banget.


Upéi Eliezer omombeʼu avei Abrahán onkarga hague chupe peteĩ tembiapo iñimportantetereíva, oheka vaʼerã Isaácpe hembirekorã ihentekuéra apytégui oikóva Haránpe (Génesis 24:34-38). 	 Abraham ngekèki tugas sing penting banget marang Élièzer, yaiku kudu nggolèkké bojo kanggo Iskak, saka keluargané Abraham ing Haran.—Purwaning Dumadi 24:34-38.


5 Noé tiémpo rire, Ñandejára osegi ogia ipuévlope. Ko artíkulope ñahesaʼỹijóta unos kuánto ehémplo ohechaukáva mbaʼéichapa haʼe ojapo upéva. 	 5 Wulangan iki bakal ngrembug conto-conto nèk Yéhuwah terus nuntun umaté bar jamané Nuh.


Che akambia ahayhu ha arrespeta rupi Ñandejárape”. 	 Panjenengan isa ngerti carané bèn isa urip ing donya sing ayem tentrem.


11 Péro la Biblia opromete avei: “Umi hembiapo porãvape oñemeʼẽta ko yvy, ha oikóta pype opa ára g̃uarã” (Sal. 37:29, NM). 	 11 Alkitab uga janji, ”Para wong mursid padha olèh warisan bumi lan tansah manggon ing kono.”


Upérõ ojelee chupekuéra umi Evanhélio, péro ndahaʼéi latínpe, síno francéspe, haʼéva hína iñidiomaite. 	 Injil kuwi ora diwacakké ing basa Latin, ning nganggo basa sing umum digunakké, yaiku basa Prancis.


Peichagua persónape Jehová oprotehéta ha oñangarekóta hese osegi hag̃ua oikove” (Sal. 41:1, 2, NM). 	 Pangéran Yéhuwah bakal ngayomi lan ngopèni nyawané.”


Péro amáske pyʼỹi ahecha umi mbaʼe tieʼỹ akambia apensa lája ha añepyrũma añenvisiaite hese. 	 Merga saya akèh ndelok sing saru-saru, aku ora jijik manèh, malah dadi ketagihan.


Avei omeʼẽ ñandéve oportunida jahechauka hag̃ua jahayhuha Jehovápe ha ñande rapichakuérape. 	 Yéhuwah wis ngekèki gawéan sing marahi bungah, sing nggawé luwih cedhak karo Yéhuwah lan para sedulur, lan sing isa njaga hubungané awaké dhéwé karo Yéhuwah.


Ñesẽte 	 Pedhot


(Ehecha párrafo 18) 	 (Deloken paragraf 18)


La Biblia heʼi Adán káusare yvyporakuéra oĩha pekádo ha ñemano poguýpe. 	 Mula, dibutuhké manungsa sing sampurna uga, yaiku Yésus, kanggo mbébaské manungsa saka dosa lan pati.


Pe pyhare Jesús omano mboyve, haʼe oñembyaty 11 ijapóstolndi ha omoñepyrũ pe Séna del Señór, térã Konmemorasión. 	 Yésus kandha, ”Iki tindakna minangka pangéling-éling marang Aku.”


Goliat osapukái ha odesafia umi soldádope. 	 Goliat nantang para prajurit Israèl lan raja Saul.


Péro Ñandejára omanda Jesúspe omomanduʼa jey hag̃ua enterovépe kuimbaʼekuéra peteĩnte hembireko vaʼerãha, omanda ypy haguéicha Ñandejára pe hardín de Edénpe (Génesis 2:24; Mateo 19:3-9). 	 Ning, saiki Yéhuwah wis maringi wewenang marang Yésus kanggo mulihké pathokan bab urip bebojoan kaya sing wis ditetepké ing Èden mbiyèn, yaiku kudu lanang siji lan wédok siji.—Purwaning Dumadi 2:24; Matéus 19:3-9.


Ha ótro katu heʼíta voi ndéve epoipaite vaʼerãha ndejehegui ha enohẽmbaite okápe la reñandúva. 	 Alkitab ngandhani nèk awaké dhéwé kudu seimbang.


Péro upearã tekotevẽ jajapo avei Enoc ojapo haguéicha. 	 Sakwisé ngrembug bab Hénokh, Paulus kandha, ”Tanpa pracaya mokal yèn ndadèkaké keparenging Allah.”


Ha katuete Jehová voi oipytyvõ chupe ani hag̃ua ojavy. 	 Wong sing gedhé kuwi ambruk.


Ha káda día rolee en família, rohechauka hag̃ua Jehovápe roagradeseha chupe”. 	 Kanggo ngucap sokur marang Yéhuwah, aku lan keluargaku maca Alkitab bareng-bareng saben dina.”


Haʼe heʼi: “Che ningo cheñeʼẽrendu ndéve, upévare nde chepytyvõ. 	 Kaya Dawud, awaké dhéwé percaya nèk wektu lara, Yéhuwah ora bakal ninggalké.


Péro ndaipóri avei ótro lívro peichaite peve ojekritikáva ha oñeinvestigáva ojetopa hag̃ua pype errór. 	 Contoné, ana para ahli sing ora percaya nèk Alkitab isih kaya asliné.


Ikatu hína omombeʼu ndéve peteĩ mbaʼe avave nopensáiva peteĩ persóna oikotevẽneha upe situasiónpe. 	 Wong-wong kuwi isa ngandhani bab kebutuhan sing umumé ora dingertèni wong liya.


Mandy opresenta chéve peteĩ matrimónio haʼéva Testígo, hérava Horst ha Angelika. 	 Mandy ngenalké aku karo Horst lan bojoné sing jenengé Angelika, Seksi Yéhuwah sing mbantu aku sinau Alkitab.


Inglés 	 Basa Inggris


2 David oikuaa porã Jehová oiporavo hague Saúlpe ogoverna hag̃ua Israélpe. 	 2 Dawud ngerti nèk kudu setya karo Yéhuwah, lan ngajèni Saul.


Pórke la Biblia ha umi mbaʼe oikóva ñanepytyvõ jaikuaa hag̃ua mbaʼépa osignifika umi cuatro kavaju arigua. 	 Ning, Kitab Suci lan kahanan sing kelakon saiki isa mbantu kita ngerti idèntitasé saben penunggang jaran kuwi.


Péicha avei, ñande ñañemotiémpo vaʼerã jajepyʼamongeta hag̃ua umi mbaʼe jaʼétavare. 	 Contoné, panjenengan perlu nduwé wektu kanggo persiapan sakdurungé mulang Alkitab.


Upe rire, oĩvo hikuái Moré yvyramatakuéra ypýpe, namombyryiete Siquémgui, Jehová oñeʼẽ jey Abrahánpe ha heʼi chupe: “Ne familiarépe ameʼẽta ko yvy”. 	 Ing kono, kahanané kétok éndah banget, cuacané nyenengké, lan ora mboseni.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | NDE IKATU RENTENDE LA BIBLIA 	 SING UTAMA DIREMBUG | PANJENENGAN ISA NGERTI ALKITAB


“Jehová oĩta ñanendive ha oĩta ñane familiakuérandi pára siémpre.” (1 SAM. 	 ”Sang Yéhuwah wontena ing antawis kula lan panjenengan sarta ing antawisipun turun kula lan turun panjenengan ngantos ing salami-laminipun.”—1 SA.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 (Deloken gambar ing kaca 12.)


16 “Peñekontenta vaʼerã umi mbaʼe perekóvare.” 	 16 ”Padha marema ing saanané.”


... ¿mbaʼe eleméntopa ojepuru vaʼekue ojepredika hag̃ua? 	 sarana apa waé sing dinggo martakké kabar apik bab Kratoné Gusti Allah?


Jesús heʼi vaʼekue: “Pe oguerovia ha ojapóva che mandamiénto, upéva cherayhu hína. 	 Yésus kandha, ”Sing sapa nggondhèli pepakonKu kalawan ditetepi, iya iku kang tresna marang Aku.


Ha ndahaʼéi vyroreínte la oreuníva umi ermanokuérandi, síno enterovéva rombovyʼase Jehovápe”. 	 Dhèwèké crita nèk kanca-kancané nduwé ”cita-cita sing padha”.


Pontoon Mozilla mba'éva 	 Pontoon déning Mozilla


La Biblia heʼi hese haʼe hague doktór. 	 Alkitab ora nyritakké ing endi lan kapan Lukas sekolah dokter.


2 Upérõ ojapo 28 áño Jesús oprofetisa hague oikotaha upéva. 	 2 Kuwi bener-bener kedadéan 28 taun sakwisé.


Avei nomokyreʼỹi avavépe hoʼu hag̃ua pe pan ha pe víno openságui peteĩ persóna haʼeha unhído. 	 Lan, ora ngandhani nèk wong liya ya dipilih munggah swarga lan ngajak mèlu mangan roti lan ngombé anggur ing Pèngetan.


¿Aleépa peteĩ páhina konfiávlepe, térãpa peteĩ páhina oimeraẽvante oopinahápe? 	 Coba dipikir, ’Apa katrangan kuwi asalé saka situs wèb sing isa dipercaya?


Cinco áño upe rire, áño 1535-pe, pe traduktór francés Olivétan onohẽ avei peteĩ Biblia, haʼe otradusíva umi idióma ojeskrivi ypy haguégui. 	 Limang taun sakbanjuré, ing taun 1535, penerjemah saka Prancis sing jenengé Olivétan, nggawé terjemahan Alkitab dhéwé saka basa asliné.


Upévare, umi persóna ipyʼaporãva ostudiáva la Biblia, oĩ segúro pe Biblia jaipurúva koʼág̃a orekoha el mísmo mensáhe Jehová omeʼẽ vaʼekue isiervokuérape oskrivikárõ guare Iñeʼẽ (Is. 40:8).* 	 Ning, isiné Alkitab tetep padha. Kuwi nggawé awaké dhéwé yakin, nèk Alkitab sing ana saiki kuwi Sabdané Yéhuwah.—Yé. 40:8.*


“Umi oñemoĩva Jehová kóntrape pyaʼe oñehundipáta. Haʼekuéra tatatĩcha opa reíta” (Sal. 37:9, 10, 20, NM). 	 Mungsuh-mungsuhé Yéhuwah bakal ”padha sirna kayadéné kukus [kebul]”.—Ms. 37:9, 10, 20.


¿Oapojápa haʼe umi ohóvape gerrahápe? 	 Apa Gusti Allah ndhukung upayané wong-wong mau sing nganggep tujuané perang kuwi apik?


Mokõivéva ropyta romaña pe ventána guive. 	 Dhèwèké takon aku, ”Kok kowé ing kéné, Cah Cendhèk?


Ipyʼaite guive omeʼẽ ñandéve. 	 Niyaté luhur lan ngutamakké kepentingané manungsa.


Peichaite avei ñañehaʼãmbaite vaʼerã ani hag̃ua ipuʼaka ñanderehe ko múndo, ha ombyai ñane amista Jehovándi. 	 Wektu nyritakké bab Yéhuwah lan Alkitab, awaké dhéwé mikirké sing paling penting lan apik, ora sing marahi ilang imané.


MÁVAPA OPOROMBOʼE VAʼEKUE YMA 	 BANTUAN ING JAMAN MBIYÈN


Si, ikatu. 	 Isa.


Pyʼỹinte ñahendu mbaʼéichapa Ñandejára orresponde iñorasión umi persóna oikuaasévape chupe (Sal. 53:2). 	 Kerep ana pengalaman bab wong-wong sing ndonga marang Gusti Allah njaluk bantuané, lan donga kuwi dijawab.


Ndareíri apóstol Pablo imanduʼávo pe sakrifísiore, heʼi haʼeha “pe rregálo ijojahaʼỹva” (2 Cor. 9:15). ¿Mbaʼépa heʼise raʼe Pablo? 	 (Yo. 3:16; 1 Yo. 4:9, 10) Rasul Paulus nyebut kuwi ”sih-peparingé sing semono gedhéné.” (2 Kr. 9:15, BJP) Apa maksudé?


‘ANI JAIPURUPAITE KO MÚNDO’ 	 AJA NGANTI DIGANGGU PERKARA-PERKARA DONYA


Péro mama osẽ jeýnte ótra puértare ha oho rreunionhápe. 	 Ning, Ibu metu liwat lawang liya, banjur lunga ngibadah.


Ha koʼã mbaʼe ñañandúva ñanemomýita ñaneñeʼẽrendu hag̃ua. 	 Wektu kuwi ditindakké, awaké dhéwé ngerti nèk Yéhuwah mberkahi lan ngayomi.


Ha heta vése oñeteñi vaʼekue avei pe lána. 	 Wol uga diwernani.


Ha oiméramo jepe nde nereñemboʼeguasúi, ikatu oime reikuaase ideprovéchopa añete pe orasión térã oĩnepa álgien nerendúva. 	 Senajan kerep ndonga apa ora, panjenengan mbokmenawa takon: ’Apa éntuk-éntukané nèk awaké dhéwé ndonga? Apa ana sing ngrungokké?’


Lastimósamente heta oĩ iñañáva ha okalkuláva voi mbaʼéichapa ombohasa asýta térã ojukáta hapichápe (Salmo 37:12, 14). 	 (Jabur 37:12, 14) Gusti Allah wis nduwé jadwal kanggo nyingkirké wong-wong jahat kuwi.


Pórke oipurúrire umi palávra oipurúva umi oikóva yvágape voi, ndaikatumoʼãi kuri ñantende. 	 Wektu maca ayat-ayat kuwi, élinga nèk alam roh kuwi dudu wujud sing isa didelok utawa didemok.


Lefèvre dʼÉtaples oipota vaʼekue opaichagua hénte ontende la Biblia 	 Lefèvre d’Étaples PÉNGIN WONG-WONG BIYASA NGERTI ISINÉ ALKITAB


Che anase áño 1953-pe. 	 Ing kono, nikah karo ibuku, lan aku lair taun 1953.


Ha upéva ojapo vaʼekue peteĩ che amigaite. 	 Aku nduwé kanca cedhak sing ndhukung aku saben dina.


Ha ñañehaʼãvo jajapo umi mbaʼe ñaaprendéva, jahechakuaáta oho porãveha ñandéve ha upéva ñanepytyvõta jajeroviave hag̃ua (Hebreos 11:1). 	 Nèk ngetrapké isiné Alkitab, awaké dhéwé bakal ngrasakké paédahé lan isa nduwé iman sing kuwat.—Ibrani 11:1.


Frieda, orekóva avei 20 áño arimi, heʼi: “Che ningo chepochypa rei vaʼekue, péro koʼág̃a alee rire la Biblia ajejokokuaavéma. 	 Frieda, sing umuré uga 20-an, kandha, ”Aku mauné gampang nesu.


Ñandejára ikatu avei nepytyvõ Iñeʼẽ la Biblia rupive. 	 Tulisen ayat-ayat sing nggedhèkké ati.


Pyʼỹinte umi pasiénte opyta vai ha ndaikatuvéi ojevale ijehe, upévare ijetuʼuve oñeñatende porã hag̃ua hesekuéra ha pyaʼeterei oporomokaneʼõ avei. 	 Akèh-akèhé pasièn malah dadi ora isa apa-apa utawa butuh bantuan saka wong liya.


Upévare ñande jakyhyje Ñandejáragui térã jarrespeta chupe, pórke haʼe ikatu odesidi mávapa omerese oñehundi ha mávapa omerese oiko pára siémpre. 	 (Yésaya 41:10) Sakjané, wedi marang Gusti Allah kuwi maksudé tenanan ngajèni Gusti Allah.


Por ehémplo, Jehová heʼi kuri ohunditaha Sodoma ha Gomorra, ha Abrahán ojepyʼapyeterei. 	 Contoné, wektu Yéhuwah ngomong arep ngremuk kutha Sodom lan Gomora, Abraham prihatin.


Ikatúta revyʼave 	 Urip seneng lan ayem tentrem


Ndaiporimoʼãvéima iñembyahýiva ha entéro oñealimenta porãta. 	 Ora ana manèh wong sing kelaparan lan kurang gizi.


EHECHAUKA EHAYHUHA ERMANOKUÉRAPE 	 NRESNANI PARA SEDULUR SEIMAN


Péro ko tembiapo ijetuʼúta kuri, pórke Jesús heʼi chupekuéra opredika vaʼerãha “og̃uahẽ meve huʼãme ko múndo ára paha”. 	 Gawéan nginjil iki ora gampang.* Yésus ngandhani nèk gawéan nginjil iki bakal terus ditindakké, malah ”nganti tumeka ing wekasaning jaman”.


Por ehémplo, pe kuarahy haʼe hína peteĩ estrélla, ha pe kuarahy reheʼỹ ndaiporimoʼãi kuri vída ko yvy ape ári. 	 Ing galaksi Bima Sakti, ana salah sijiné lintang sing jenengé srengéngé. Nèk ora ana srengéngé, ora ana sing isa urip ing bumi.


Pe jehasa asy guasu ningo hiʼag̃uimbaitéma, ha ikatu hag̃uáicha jajesalva “ñaime [vaʼerã] umi ojeroviáva apytépe” (Heb. 10:39). 	 Ora suwé manèh ana sengsara gedhé, lan awaké dhéwé péngin dadi wong ”kang padha pracaya lan kang kapitulungan nyawané”.


Péro, ¿jarekópa álgo osegíva oikove ñamano rire? 	 Apa kuwi bener?


1, 2. a) ¿Mbaʼépa heʼi vaʼekue Jehová oikotaha ñane tiémpope? b) ¿Mbaʼe mbaʼépa ñambohováita ko artíkulope? 	 1, 2. (a) Yéhuwah ngramalké apa bab jaman saiki? (b) Pitakonan apa sing arep dijawab ing wulangan iki?


Yvyporakuéra oñepyrũ ramoitépe voi, peteĩ ánhel opuʼã vaʼekue Jehová kóntrape, ha péicha oiko chugui Satanás, heʼiséva “oñemoĩva ótrore”. 	 Ing jamané Adam, ana malaékat siji sing mbrontak nglawan Gusti Allah merga péngin disembah.


Proféta Jeremías heʼi vaʼekue umi siguéña oikuaaha itiémpo ojevy hag̃ua. 	 Nabi Yérémia nulis, ”Manuk cangak [bango] ing awang-awang, ngreti mangsané.”


Péicha jave ajagarra che Biblia, alee ha amedita, ha upéva tuicha chembopyʼaguapy”. 	 Aku krasa nèk kuwi nentremké ati.”


Opa umi mbaʼe oremongyhyjeterei vaʼekue, péro oregustaiterei avei. 	 Wektu umurku sepuluh taun, aku mulai angèl ditata.


Ñandejára oiporavo peteĩ grúponte umi ifiélva apytégui oho hag̃ua yvágape, ndahaʼéi enterovete. 	 Manungsa sing setya sing munggah swarga cacahé mung sithik.


Koʼã téxto ohechauka tekotevẽha ojepuru porã umi hiʼupy. Ojeʼe voi 1 kílo trígo ovaletaha 1 denário. 	 Bahan pangan dadi larang banget nganti sak taker (1.08 L) gandum waé regané sak dinar, kuwi kaya opahé wong kerja sedina ing abad kapisan.


Jehová cherendu ha siémpre chemombarete aikotevẽve jave”. 	 Yéhuwah ngrungokké dongaku lan terus nguwatké aku.”


Nepasiénsiakena ne famíliare, eñemoñeʼẽ ha ekorrehi chupe mborayhúpe. 	 Golèka wektu lan panggonan sing cocog kanggo ngandhani, lan aja kasar-kasar.


Hiʼarive ko múndope oĩ hetaiterei testígo de Jehová, ha kompletoite haʼekuéra che ermáno. 	 Kuwi berkah saka Yéhuwah.


La Biblia heʼi voi: “Javyʼaiteve ñameʼẽvo, ñandéve oñemeʼẽ rangue” (Hechos 20:35). 	 (Para Rasul 20:35) Pancèn, kita isa luwih seneng manèh nèk hadiah sing kita wènèhké diajèni banget karo wong sing nampa.


Oĩ heʼíva haʼe ipyʼaju hague, péro haʼe ohechakuaánte haʼekuéra nomombaʼeiha umi “pérla” oĩva la Bíbliape, upévare opensa ikuentaveha okañýnte chuguikuéra (Mateo 7:6). 	 Senajan ana sing ngarani nèk Lefèvre kuwi jirih, ning Lefèvre percaya nèk kuwi cara sing paling apik kanggo nanggepi wong sing ora ngajèni pangertèn sing bener saka Alkitab sing kaya ”mutyara”.—Matéus 7:6.


Pórke jahecha haguéicha pe ótro artíkulope, Ñandejára añoite oreko derécho odesidívo arakaʼépa ikatu oñeñorairõ. 	 Ing artikel sakdurungé, wis dirembug nèk Gusti Allah arep perang, Gusti Allah dhéwé sing nemtokké kapan kuwi kudu ditindakké.


Mboguete 	 Buwang


Che rembireko ou oñedeprimi ha che añepyrũ apensa ndavaleiha mbaʼeverã. 	 Akibaté, bojoku sing jenengé Priscilla, dadi stress, lan aku rumangsa ora guna.


Aipota pegueruka chéve pe lívro ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia? Reikuaasevéramo ko témagui, ikatu rehecha pe kapítulo 3 oĩva ko lívrope, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab kapan bakal ana kaadilan ing donya iki, deloken bab 3 buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?, sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah


10 Ñande Rréi ñanepytyvõ rupi, jaipurúma heta método ikatu hag̃uáicha japredika hetave persónape. 	 10 Yésus nuntun umaté Yéhuwah nggunakké cara werna-werna kanggo nginjil.


Nahániri. “Péva peteĩ rregálo Ñandejára omeʼẽva imbaʼeporãiterei rupi” (Romanos 3:24). 	 Ora. ”Panebusé Sang Kristus Yésus” kuwi bukti ”sih-rahmaté” Gusti Allah.—Rum 3:24.


Umi judío ovyʼaiterei ha osegi umi románope ojuka hag̃ua chupekuéra. 	 Wong-wong Yahudi seneng banget lan langsung ngoyak tentara Romawi.


Peteĩ mitãkuña hérava Kelly katu heʼi: “Oñemeʼẽ jave chéve peteĩ traváho ajapo hag̃ua, siémpre ahejámi última orarã. 	 Kelsey uga kaya ngono. Dhèwèké kandha, ”Aku seneng ngrampungké gawéanku nèk wektuné wis mèpèt.


Péro haʼe ndahaʼéi ojekuʼako ha omañánteva hesekuéra, síno ombaʼapo avei. 	 Mbokmenawa Sara mau bar njait kain kémahé sing suwèk. Kain kémah sing asalé saka kulit wedhus kuwi wis rusak merga kepanasen lan kudanan.


Upépe heʼi: “Ñandejára voi oĩta hendivekuéra. Haʼe omokãmbaitéta hesaykuéra, ndaiporimoʼãvéima omanóva, oñembyasýva, hasẽva ni hasýva. Umi mbaʼe yma guare ohasapáma”. 	 Ayat kuwi kandha, ”Panjenengané bakal ngusapi sakèhé luh saka ing mripaté, lan bakal ora ana pati manèh; kasusahan lan pasambat apadéné karubedan iya bakal wus ora ana; amarga samubarang kang lawas wus padha kapungkur.”


Por ehémplo, heʼi entéro mbaʼe ñanembohasa asýva opatamaha (Isaías 11:6-9; 35:5-7; 65:21-23). 	 (Yésaya 11:6-9; 35:5-7; 65:21-23) Coba wacanen ayat-ayat kuwi ing Alkitab.


Koʼã ehémplo ñanepytyvõta jasegi hag̃ua Jehová instruksión, ha jaguata hag̃ua pe tape oporoguerahávape jeikove opaveʼỹvape. 	 Kuwi bakal nguwatké tékadé awaké dhéwé bèn isa terus manut tuntunané Yéhuwah, nganti tekan donya anyar.


¡Ajépa revyʼaite upérõ guare! 	 Utawa wektu dibaptis?


Péicha rupi ñanderasy, ñandetuja ha ñamano. 	 Kuwi kaya penyakit turunan.


Pe goviérno oapoja ko grúpo, ha che aime pype kómo sekretário, ha umi hénte omombaʼeterei upe puésto. 	 Aku dadi sekretarisé Free German Youth, yaiku pakumpulané cah-cah enom sing didhukung pamréntah.


Upéva rangue jasegínte vaʼerã ñaneñeʼẽrendu Jehovápe. 	 (1 Sa. 1:13-17) Dadi, awaké dhéwé kudu tetep setya karo Yéhuwah, senajan dipaido utawa diarani sing ora-ora.


La Biblia omombeʼu oĩha “hetaiterei ánhel” (Daniel 7:10; Apocalipsis 5:11).* 	 Malaékat kuwi cacahé ana ”maleksa-leksa lan maéwu-éwu leksa”, mbokmenawa nganti milyaran.*—Dhanièl 7:10; Wahyu 5:11.


7 Apóstol Pablo heʼi vaʼekue ‘ani hag̃ua jaipurupaite ko múndo’ (elee 1 Corintios 7:29-31). 	 7 Alkitab ngélingké, nèk awaké dhéwé éntuk nggunakké perkara-perkara donya, ning aja nganti ngganggu ibadah.


Tahaʼe haʼeháicha, Sara ojapo kuri tuicha sakrifísio. 	 Senajan ngono, Sara lila nggawé pangurbanan.


Jahechamína mbaʼéichapa nde ikatu resegi iñehémplo. 	 Yésus ngerti perasaané para muridé, lan ngerti carané mbantu.


Péro, ¿mbaʼére piko Ñandejára oheja oiko upéva? 	 Apa sebabé kok ora ngono?’


Mba'e'okápe mondo 	 Kirim menyang Piranti


Ñandejára oipota peichagua persóna oadora chupe. (Elee Juan 4:23, 24.) 	 Iblis ngalang-alangi manungsa bèn ora cedhak karo Gusti Allah, nganggo cara mulang sing ora bener bab Gusti Allah.


Pe artíkulo oúvape ñañeʼẽta ko Biblia pyahúre ha umi ojetradusímavare ótro idiómape. 	 Minggu ngarep bakal dirembug bab Alkitab iki lan carané diterjemahké ing basa liya.


Ñandejára ningo ñanderayhueterei ha oñeinteresa ñanderehe. Upévare apóstol Juan ndodudaiete kuri oskrivi hag̃ua: “Ñandejára haʼe [...] mborayhu” (1 Juan 4:8). 	 (Jabur 65:3) Gusti Allah tresna lan perduli banget karo awaké dhéwé, nganti rasul Yokanan nulis nèk ”Gusti Allah iku katresnan”.—1 Yokanan 4:8.


Ha peipuru porãke pene tiémpo, cháke jaiko hína tiémpo ijetuʼúvape” (Efesios 5:15, 16). 	 (Éfésus 5:15, 16) Kita kudu nganggep nèk hubungan kita karo Gusti Allah kuwi bab sing paling penting ing urip.


Ha umi siérvo ministeriál katu oñehaʼã vaʼerã oiko hag̃ua avei chuguikuéra ansiáno (1 Tim. 3:1, 10). 	 (1 Tm. 3:1, 10) Ana pinituwa enom sing ngupaya nduwé pengalaman sing akèh, sing saiki dadi pinituwa wilayah lan mbantu para sedulur ing jemaat-jemaat.


10 Jaʼéma haguéicha, pe Konmemorasión hiʼag̃uimbaitéma, ha iporã jajepyʼamongeta jahecha hag̃ua mbaʼéichapa jaiko hína. 	 (Deloken gambar ing kaca 12.) 10 Pas sasi Pèngetan penting uga mikirké pakaian, film, musik, lan isiné komputer, HP, utawa tablèté awaké dhéwé.


La Biblia chepytyvõ amyatyrõ hag̃ua che rekove, ha ndahaʼéi voi upévante, chepytyvõ avei che rogapýpe. 	 Sakliyané ndandani uripku, Alkitab uga mbantu ndandani hubunganku karo anak bojoku.


Péro avei tekotevẽ kuri oñembokatupyry umi puvlikadórpe. 	 Sekolah kaya apa sing dibutuhké para penginjil, lan sekolah apa sing isa mbantu bèn dadi guru sing trampil?


Ha upérõ ojapóma heta tiémpo oñetermina hague la Biblia ha avei heta tiémpoma Jesús ou hague ko yvy ape ári. 	 Kuwi nduduhké nèk perayaan Natal ana sakwisé Alkitab rampung ditulis lan pirang-pirang abad sakwisé Yésus urip ing bumi.


Ha heta tiémpo upe mboyve jepe, síglo 8-pe Jesús ou mboyve, proféta Isaías heʼíma vaʼekue ko yvy ijapuʼaha (Isaías 40:22). 	 Ning, abad kawolu SM Yésaya wis nulis nèk bumi kuwi bunder.—Yésaya 40:22.


Téra 	 Jeneng


Jesús tiémpope, umi rrelihión omoakãva oñembotuicha vaʼekue ha ohechaukaseterei hikuái la ijautorida (Números 15:38-40; Mateo 23:5-7). 	 (Wilangan 15:38-40; Matéus 23:5-7) Ning, Yésus ora kaya ngono.


¿Mbaʼére piko upéicharõ ndaipóri ni peteĩ yvypóra oikóva pára siémpre? 	 Ning, nyatané manungsa ora isa urip saklawasé.


¿Mbaʼérepa Jonatán oapoja Davídpe, ha mbaʼéichapa ohechauka upéva? 	 Senajan setya karo Dawud, sakjané apa sing luwih penting kanggoné Yonatan, lan apa buktiné?


Péro saʼi oĩ oikuaáva ko monuménto ohechaukaha oñekumpli hague peteĩ profesía oĩva la Bíbliape. 	 Ning ora akèh sing ngerti nèk gapura kuwi ana hubungané karo Alkitab.


¿Mbaʼéichapa ñanepytyvõta jaaseptáramo Ñandejára invitasión ha jaiko iñamígoramo? 	 Nèk ndonga marang Gusti Allah, apa paédahé kanggo awaké dhéwé?


Õsẽ 	 Metu


Péro amáske relee rehóvo retopáta katuete heta párte ijetuʼu léntova rentende hag̃ua. 	 Panjenengan isa niru contoné pejabat saka Étiopia sing urip 2.000 taun kepungkur.


Avei oñehaʼãmbaite okumpli opa mbaʼe oñehaʼarõva peteĩ tembirekógui. 	 Olga masakké bojoné, ngumbahké klambiné, lan ngrampungi gawéan omah.


Péro, ¿mbaʼépa ojapo Marta? 	 Sakjané Marta uga nduwé kesempatan sing padha.


Oñemombeʼu pype umi mbaʼe oiko vaʼekue, ha oĩ avei pype léi, profesía, poesía, provérvio, purahéi ha kárta. 	 Isiné Alkitab kuwi sejarah, hukum, ramalan, puisi, paribasan, lagu, lan surat.


Haʼekuéra heʼi: “Jaha jajupi Jehová montáñape” (Is. 2:2-4, NM; elee Miqueas 4:2-4). 	 (Yé. 2:2-4; wacanen Mikha 4:2-4.)


Ñañatendékena umi mbaʼe jaʼévare 	 Omonganmu Kudu Nyenengké


Jehová ningo ndaijapúi ha omombaʼe pe añetegua. 	 Yéhuwah seneng karo kabèh sing bener, lan ngutus putrané, Yésus, kanggo mulang sing bener.


Péro, ¿mbaʼérepa jaʼe Abrahán oĩ hague en pelígro? 	 Dadi, wajar nèk Abraham kudu ngati-ati, aja nganti cilaka utawa mati.


Peteĩ díape, peteĩ ermána oñentera la oikóvare ha omokyreʼỹse pe sýpe. 	 Sedulur wédok ing jemaat sing prihatin kandha, ”Wah, mesakké tenan ya kowé.


Koʼẽrõitéma opáta umi hénte iñañáva”. 	 Awit wektuné mung kari sathithik, wong duraka nuli bakal sirna.”


Oñepyrũ chegusta la músika ha la pintúra, upévare aha peteĩ eskuéla de músikape ha upégui ikatúta kuri ahasa peteĩ universidápe. 	 Mula, aku mlebu ing sekolah musik supaya isa mlebu ing universitas sakwisé lulus.


Pablo heʼi vaʼekue umi kristiáno evréope tekotevẽha oñomokyreʼỹ ‘oporohayhu ha ojapo hag̃ua iporãva’ ótro rehehápe (Heb. 10:24, 25). 	 (Ib. 10:24, 25) Saiki, perlu nguwatké katresnaning pasaduluran, merga kuwi isa mbantu awaké dhéwé sabar ngadhepi masalah mbésuké.


LA Bíbliape Abrahán rehe añoite ojeʼe haʼe hague Jehová amígo, ha mbohapy hendápe jatopa upéva (2 Crón. 	 ING Alkitab, ping telu Abraham disebut kancané Gusti Allah.


Techaukaha mbosako'i 	 Besut tetenger


¿MBAʼÉICHAPA PETEĨ KRISTIÁNO OIKUAA OJEPORAVO HAGUE CHUPE? 	 KOK ISA NGERTI NÈK DIPILIH?


Katuete ningo haʼekuéra oñeʼẽ meme umi mbaʼe ogueroviávare umi ohendusévape guive chupekuéra. 	 Dadi, Abraham lan Sara mesthi nyritakké bab imané marang wong-wong sing gelem ngrungokké.


¿MBAʼÉPA OIKO UPE RIRE? Hetaiterei manuskríto pedasokue ojeskrivi haguépe la Biblia oĩ gueteri koʼag̃aite peve, umíva apytépe oĩ ojapómava mas de 2.000 áño ojeskrivi hague. 	 HASILÉ: Bagéan-bagéan Alkitab sing cacahé éwon, sing umuré luwih saka 2.000 taun, isih ana nganti saiki.


¿Mbaʼe mbaʼépa jahecha raẽ vaʼerã jadesidíta jave pe tratamiénto jasegítava? 	 Lan, apa sing perlu dipikirké wektu nggolèk tamba?


(Ehecha párrafo 15) 	 (Deloken paragraf 15)


Puruhára réra 	 Jeneng panganggo


Jahechamína mbohapy ehémplo. 	 Ayo dirembug siji-siji.


17 Ko múndope ningo umi hénte ojoavypa ha oiko vai oimeraẽ mbaʼére. 	 17 Wong-wong donya iki ora rukun lan seneng padu.


Reikuaasevéramo ko témagui, ehecha pe folléto Restudia porãve hag̃ua la Biblia, páhina 1 al 13. Ko folléto ikatu retopa Internétpe, www.jw.org/gug. 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken Tuntunan kanggo Sinau Alkitab bagéan 1 lan 2 ing jw.org/jv.


Ndaikatúi opromete ndéve mbaʼeve, pórke haʼe voi oñehundíta (Apoc. 20:10). 	 Merga ora nduwé pengarep-arep, dhèwèké ora bakal isa nggawé kowé urip ayem tentrem.—Wy. 20:10.


Péro ñahaʼarõ aja upe tiémpo, ñañekonsola jaikuaávo Jehová ñanderayhuha ha nañanderejareiriha ñanderasy jave. Ikatu ñañeñandu David oñeñandu haguéicha. 	 Ning, saiki awaké dhéwé isa percaya nèk Yéhuwah tresna, lan ngerti tenan perasaané awaké dhéwé wektu lara.


Ko Biblia pyahu oĩva ingléspe oreko saʼive palávra pe ótrogui, 10 por ciento voi saʼive. 	 Buktiné, cacahé tembung basa Inggrisé 10 persèn luwih sithik timbang sing mbiyèn.


La Biblia heʼi: “Oĩramo pende apytépe oikotevẽva arandu, ojerure meme vaʼerã Ñandejárape ha oñemeʼẽta chupe. 	 Alkitab kandha, ”Déné manawa panunggalanmu ana kang kekurangan kawicaksanan, iku nyuwuna marang Gusti Allah, kang maringi marang sakabèhing wong kanthi éklas, ora kanthi ngundhat-undhat, sarta bab iku bakal kaparingaké marang dhèwèké.”


César heʼi: “Hasypeve antende maʼerãpa Ñandejára ñandeapo rakaʼe. 	 César kandha, ”Kuwi sepisanan aku ngerti nèk urip kuwi ana tujuané.


Noé ningo ndoikuaajepéi vaʼekue chupe, péro oime vaʼerã katuete ihentekuéra omombeʼu chupe mbaʼéichapa rakaʼe haʼe. 	 Nuh isa sinau akèh bab nduwé iman marang Yéhuwah saka bapaké dhéwé, yaiku Lamèkh, utawa saka mbahé, yaiku Metusalakh.


Péicha ohechauka Adán ikatúnte hague avei iñeʼẽrendu Ñandejárape odesidírire ojapo upéicha. 	 Rasa setyané Yésus kuwi dadi conto kanggo manungsa.


Antonio heʼi: “Peteĩ áuto ochoka vaʼekue che túare ha upéva káusare omano. 	 Antonio kandha, ”Aku ora percaya wektu bapakku mati merga ditabrak mobil.


Anive reheka” (Jer. 45:4, 5, NM). 	 (Ym. 45:4, 5) Barukh ngrungokké Yéhuwah.


Júniope áño 70-pe, Tito omanda isoldadokuérape oity hag̃ua umi yvyramáta oĩva Judéape ha oñemoĩ hag̃ua Jerusalén jerére 7 kilómetrore yvyra akua. 	 Ing sasi Juni 70 M, Titus mréntahké tentarané kanggo negori wit-witan sing ana ing dhaérah Yudéa. Kayu-kayu kuwi dilancipi dinggo nggawé pager sing dawané pitung kilomèter kanggo ngepung Yérusalèm.


Jaservívo chupe ñane korasõ mbytete guive, javyʼave ha ñandepyʼaguapy (Sal. 34:8; Prov. 10:22). 	 (Ms. 34:9; WB. 10:22) Saya akèh sinau lan kekancan karo Yéhuwah, hubungané awaké dhéwé isa saya akrab.


Ótra kósa ikatúva ñanemokangy haʼe hína Satanás múndo aña. 	 Rasa péngin sugih uga isa marahi ora bungah manèh. Kok isa?


Mboguete 	 Ilangké


Che Ru ohayhúta upe cherayhúvape ha che avei ahayhúta chupe. Ha ajechauka porãta chupe” (Juan 14:21; 1 Juan 5:3). 	 Lan sing sapa tresna marang Aku, iku bakal dikasihi déning RamaKu sarta iya bakal Dakkasihi sarta Aku bakal nglairaké sariraKu marang wong iku.”—Yo. 14:21; 1 Yo. 5:3.


Upe guive Satanás ipochyeterei opytávo, oikuaa rupi mbykypaitemaha la itiémpo. 	 Ora suwé manèh, Gusti Allah pancèn arep nindakké kersané kanggo nyingkirké Sétan saka bumi.


Upévare ko Biblia pyahúpe Génesis 3:15; 22:17, 18-pe ha Apocalipsis 12:17-pe, ojepuru pe palávra “offspring” (desendiénte). 	 Dadi, Alkitab 2013 nggunakké tembung ”keturunan” ing Purwaning Dumadi 3:15 lan ing ayat-ayat sing ana hubungané.


Peteĩ tiémpore umi sientífiko ikonosidovéva oĩ vaʼekue segúro siémprente voi oexisti hague ko univérso. 	 Mbiyèn para ilmuwan sing kondhang ora setuju karo kuwi.


Abrahán ha Sara oikuaa ñepyrũ Jehovápe ha omombaʼeguasu chupe 	 Abraham lan Sara sinau lan ngabdi marang Yéhuwah


Jaikuaave hag̃ua 11 	 32 Jawabané Alkitab


Upéicharõ, ndojepurúi kuri peteĩ téxto griégonte, síno oñeanalisa porã avei diferénte kópia yma guare oĩva griégope. 	 Ana bagéan-bagéan sing diowahi sing dhasaré tulisan-tulisan kuna, ora mung sak tulisan kuna Yunani waé.


Pe ónda ojejapo kuérogui ha ideprovechoiterei vaʼekue umi pastórpe. 	 Bentuké umban kuwi yaiku tali loro saka kulit sing ana kantong cilik ing bagéan ujung.


Reikuaasevéramo, ikatu rehecha ko lívro, Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia? kapítulo 1-pe, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken bab 1 buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?, sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah


Koʼã eskuéla ombokatupyrýma heta ermáno ha ermánape, ha oipytyvõ chupekuéra omombareteve hag̃ua ijerovia. 	 Sekolah-sekolah iki kebukti mbantu para sedulur nduwé iman sing kuwat.


Upéi ohechauka avei chéve ótra profesía oñeʼẽva ñane renonderãre. 	 Ramalan ing buku Dhanièl kuwi nerangké urut-urutané panguwasa ing donya sing gedhé pengaruhé kanggo kita ing jaman saiki.


3 Enterovéva jaguerohory umi persóna oporohayhu ha opororrespetávape. 	 3 Biasané awaké dhéwé seneng karo wong sing setya.


Ikatu hag̃uáicha péicha jajerovia, tekotevẽ jaikuaa porã la Biblia omboʼéva. Upévare romokyreʼỹ eñemotiémpo hag̃ua reikuaave hag̃ua Ñandejárape. 	 Mula, panjenengan perlu sinau bab Yéhuwah, Gusti Allah sing mènèhi ”ganjaran [hadiah] kang sampurna”, lan sinau apa sing kudu ditindakké bèn isa éntuk paédah saka kurban tebusané Yésus, yaiku urip saklawasé.


¿Jaadora vaʼerãpa Ñandejárape peteĩ santuáriope? 	 Apa Wong Kristen Perlu Ngibadah ing Panggonan Suci?


Haʼe heʼi: “Pe párte chegustavéva la Bíbliagui haʼe Apocalipsis 21:3, 4”. 	 Dhèwèké kandha, ”Ayat sing tak senengi kuwi Wahyu 21:3, 4.”


Avei la Biblia heʼi porã ñandéve Ñandejára haʼeha mborayhu, upévare ikatu ñaime segúro haʼe núnka ndojapomoʼãiha upéva (1 Juan 4:8; Jeremías 7:31). 	 Gusti Allah ngendika, ”Sira aja wedi, sabab Ingsun nganthi marang sira, sira aja melang-melang, awit Ingsun iki Allahira.


Péro haʼe noñeʼẽiramo, ndete reho vaʼerã reñeʼẽ ansianokuérandi. 	 Nèk dhèwèké wegah, kowé sing kudu lapor.


Upe épokape henyhẽte vaʼekue umichagua animál umi lugár oñemensionávape la Bíbliape. 	 Isa waé kudu ngadhepi bahaya sing wis umum ing jaman kuwi, kaya maling, singa, macan, beruang, lan serigala.


¿Mbaʼéichapa omano rakaʼe Enoc? 	 Piyé akir critané Hénokh?


4, 5. a) ¿Mbaʼérepa jaʼekuaa umi imitãva jepe ikatuha ojevautisa? b) ¿Mbaʼépa ojapo umi persóna iñakãguapýva? 	 4, 5. (a) Apa sebabé dibaptis kuwi ora mung kanggo wong sing diwasa umuré? (b) Apa maksudé diwasa?


Satanás omboliga Adán ha Évape haʼekuéra oñemoĩ hag̃ua avei Jehová kóntrape. 	 Sétan nggodha Adam lan Hawa bèn ora manut marang Gusti Allah.


Sapyʼánte ningo añedesanima térã ajepyʼapy che renonderãre. 	 Wektu aku rumangsa cilik ati utawa kuwatir bab mbésuké, aku njupuk Alkitab lan mikirké salah sijiné ayat.


Avei, la Biblia heʼi umi ára pahápe oĩtaha gueteri mbovymi unhído ko yvy ape ári (Apoc. 12:17). 	 (Wy. 12:17) Ning, ora kandha jumlahé pira, sing isih ana ing bumi wektu sangsara gedhé.


Upévare ohenoika chupe ha heʼi: “Nde tembiguái aña, che aheja reínte kuri ndéve nde deveha rejerure asýrõ guare chéve. 	 Raja kuwi kandha, ”Héh, abdi kang ala, utangira kang semana kèhé wis sunlilakaké kabèh, marga sira matur memelas marang ingsun.


Péicha ojejapo ani hag̃ua pe Iglésia operde pláta, pórke umi saserdóte omendáramo, ikatu hína oheja kómo erénsia ifamíliape umi mbaʼe orekóva pe iglésia. 	 Merga ana aturan kuwi, gréja ora bakal kélangan kuwasa lan keuntungan matèri sing isa kelakon nèk propertiné gréja diwariské marang anak-anaké para imam sing wis nikah.


Mbaʼépa opensa jepi umi hénte: Oĩ heʼíva entéronte ñañopytyvõmbáramo ikatutaha opa la sufrimiénto. 	 Ana sing percaya nèk manungsa isa nyingkirké kasusahan nganggo upayané dhéwé.


Péro, ¿iporãpa ñapensa upéicha? 	 (Yk. 18:2, 3) Ning, apa kuwi bener?


Ñongatu 	 Simpen


¿Mbaʼépa ñaaprende Marta ha Maríagui? 	 Apa sing isa ditiru saka Marta lan Maryam?


¿Mbaʼépa ikatu ojapo peteĩ ihentemanóva ogueropuʼaka hag̃ua pe situasión? 	 Mbokmenawa panjenengan tau mikir, ’Sepira suwéné wektu kanggo ngilangi rasa sedhih?


Che aime segúro la Biblia chesalva hague. 	 Aku yakin nèk pathokané Alkitab nylametké uripku.


Avei okonvense heta isrraelítape oapoja hag̃ua chupe. Upéi katu oñehaʼã ojuka itúape (2 Sam. 15:13, 14; 17:1-4). 	 Lan uga, malah ngupaya matèni bapaké, senajan ngerti nèk Yéhuwah sing milih Dawud dadi raja.—2 Sa. 15:13, 14; 17:1-4.


Ajedesidi ndaikomoʼãveimaha chejurukyʼa ni aporotrata vai. 	 Aku ngowahi omonganku lan sipatku sing gampang nesu.


Tiémpo rire ojeskrivi peteĩ lívro omombeʼúva umi mbaʼe haʼe ohasa vaʼekue, ha ojekuaa porã hasyha gueteri chupe itúa omano hague. 	 Pirang-pirang taun bar kuwi, Bébé nulis bab tabrakan kuwi ing buku. Kuwi bukti nèk dhèwèké isih sedhih merga kélangan.


Avei aaprende Ñandejára ojepyʼapyha cherehe (1 Pedro 5:7). 	 (1 Pétrus 5:7) Aku paling seneng karo ayat ing Yérémia 29:11, sing kandha, ”Awit Ingsun iki nguningani rancanganingSun tumrap sira, yaiku: rancangan tentrem rahayu lan dudu rancangan bilai, yaiku supaya sira kebak pangarep-arep kang becik tumrap ing bésuké.”


OÑEKONDENA VAʼEKUE JERUSALÉNPE 	 KUTHA SING BAKAL DIHUKUM


Ñande ningo oñoermanoite voi (Mat. 23:8). Pablo heʼi vaʼekue: “Pejoayhúkena pende pyʼaite guive oñoermáno teéicha. 	 (Mt. 23:8) Paulus kandha, ”Kowé padha tresna-tinresnanana dikaya sadulur, lan dadia tuladha ing bab ajèn-ingajènan.”


La Biblia heʼi: “Ani pejepyʼapyeterei mbaʼevére, síno opa árape pemombeʼu Ñandejárape peipotáva, pejapo upéva peñemboʼévo, pejerure asývo, ha peagradese avei chupe. 	 Temahan tentrem-rahayu kang saka ing Gusti Allah, kang ngungkuli saliring budi, bakal rumeksa marang ati lan pangangen-angenmu ana ing Sang Kristus.”


Upéicharõ jepe, entéronte ikatu ñameʼẽ vyʼapópe. 	 Ora kudu mènèhi sing akèh, sing penting éklas.


Koʼág̃a peve ndaikuaáitiva persóna peichaite peve ikalidáva haʼekuéraicha”. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah iki wong sing paling apikan sakdonya.”


Hiʼarive, la Biblia ohechauka porã ndovaleiha jaadora umi ñandejára guaʼúpe ni jaipuru mbaʼeveichagua taʼanga térã ídolo jaadora hag̃ua Ñandejárape. 	 Apamanèh, Alkitab ngandhani tanggepané Gusti Allah bab brahala.


La Biblia katu tuichaiterei idiferénte umívagui. 	 Ning, Alkitab ora kaya ngono.


Mateo 24:14: “Koʼã marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore oñemombeʼúta oparupiete ko yvy ape ári, ojekuaa hag̃ua opa tetãrupi, ha upéi og̃uahẽta pe ára pahaite”. 	 Matius 24:14: ”Kabar apik bab Kraton iki bakal diwartakké ing saklumahing bumi, dadi kesaksian kanggo kabèh bangsa, sakwisé kuwi pungkasané donya bakal teka.”


¡Máva voi piko hesaráita ko kuña iporãitévagui! 	 Ing Alkitab, Sara dikenal merga imané sing gedhé.


Avei ñamombeʼu vaʼerã ótrope umi mbaʼe ñaaprendéva Ñandejáragui ha jasegi ñandefiél, oĩrõ jepe ñanemomombyryséva chugui. 	 Sara tetep setya karo bojoné senajan ana godhaan ing istanané Firaun


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa Jonatán siémpre iñeʼẽrendu hague Jehovápe? 	 Apa buktiné nèk Yonatan tetep setya karo Yéhuwah?


14 Reipytyvõ porãséramo ne famíliape, reikekuaa vaʼerã chupe. 	 14 Bèn isa mbantu, panjenengan isa takon alon-alon lan aja kasar.


Iporãta umi visíta heʼíramo pe hasývape mávapa hína hikuái. 	 Panjenengan uga isa nyekel tangané karo ngajak omong-omongan bèn rumangsa dikuwatké.


13 Koʼẽrõitéma oúta pe “jehasa asy guasu”, ha Ñandejára ohundíta ko múndo aña (Mat. 24:21; elee Jeremías 25:32, 33). 	 13 Ora suwé manèh Gusti Allah bakal nyingkirké kabèh sing jahat saka donya iki ing ”kasusahan sing gedhé banget”. (Mt. 24:21, BJP; wacanen Yérémia 25:32, 33.)


¡Ajépa iporãite upe esperánsa! (Salmo 37:29; Lucas 14:12-14).* 	 Iki pangarep-arep sing aji banget.—Jabur 37:29; Lukas 14:12-14.*


Pórke chupe g̃uarã iñimportanteve kuri iñamista Jehovándi. 	 Senajan ditulis nèk Abraham urip nganti tuwa lan seneng, kuwi dudu tegesé dhèwèké ora péngin urip saklawasé.


Péro rréina Jezabel ojukasérõ guare chupe, hesarái Jehová oipytyvõma hague chupe ymave. 	 Pas kuwi, dhèwèké ora kèlingan nèk Yéhuwah wis tau nulungi.


Peñehaʼãmbaitékena peiko pyʼaguapýpe enterove pende rapichakuéra ndive. Ani peñevenga [...]. 	 Para sadulurku kang kinasih, aja nganti kowé dhéwé padha nandukaké piwales, . . . sabab ana tulisan mangkéné: ’Pamales iku wewenangingSun.


Haʼe ningo iñamorosaiterei, upévare hasy asýne anga raʼe chupe oikuaávo posívlemente ndohechamoʼãveimaha chupekuéra. 	 Mbokmenawa dhèwèké nduwé sedulur kandung, ponakan-ponakan, pakdhé, budhé, lan liya-liyané sing saiki kudu ditinggalké lan sing ora mesthi isa ketemu manèh.


Upéva ñanepytyvõta ñanemanduʼa hag̃ua umi mbaʼe iñimportantevévare. 	 Iki isa mbantu panjenengan pas persiapan kanggo mara manèh, angon jemaat, lan ceramah.


Tembiasakue 	 Riwayat


Añetehápe natekotevẽi oikuaa hikuái entéro umi unhído réra, oikuaánte vaʼerã mávapa pe grúpo de unhído ikatu hag̃uáicha omoirũ chupekuéra. 	 Wedhus liyané isa nitèni kelompok kuwi, dadi isa mèlu ngibadah bareng marang Yéhuwah.


Ojapómarõ jepe amo 3.500 áñorupi ojeskrivi hague, koʼag̃aite peve oñemantene pe mensáhe orihinál. 	 Alkitab mulai ditulis 3.500 taun kepungkur.


Upéva ningo iñimportanteterei, koʼýte haʼetéramo idudóso léntova la oñerrekomendáva ñandéve. 	 (Tt. 2:12) Kuwi penting banget nèk ana tès utawa pengobatan sing anèh.


Por ehémplo, apraktika jave ni ndachevareʼái vaʼekue pórke añekonsentraiterei pe huégorente. 	 Malah, nèk lagi latihan, aku ora éling mangan lan ora krasa luwé.


5 Péro oĩ avei tiémpo “oñeñeʼẽ hag̃ua” (Ecl. 3:7). 	 5 Ana wektu kanggo omong.


Ha peiporavo vaʼerã pe jeikove” (Deuteronomio 30:19) 	 Panjenengan dhéwé sing isa mutuské.


“Hekopotĩvape opytapáne ko yvy, ha upépe haʼekuéra oikóne opa árape” (Salmo 37:29). 	 ”Para wong mursid [tumindaké bener] padha olèh warisan bumi lan tansah manggon ing kono.”—Jabur 37:29.


3 Jehová oinvita avei yvyporakuérape ombaʼapo hag̃ua hendive. 	 3 Manungsa dijak Yéhuwah nyambut gawé bareng.


Haʼekuéra orresivi peteĩ invitasión Ñandejáragui, péro iñeʼẽrendu vaʼerã hikuái ipahaite peve ikatu hag̃uáicha oho yvágape. 	 Senajan wong kuwi wis dipilih Gusti Allah, wong kuwi bakal tenan munggah swarga nèk setya nganti akhir. Iblis ngerti bab iki, mula dhèwèké nggunakké ”nabi-nabi palsu” kanggo ”nasaraké”.


Añetehápe Pedro oaprende Jesús omboʼeséva chupe (1 Ped. 2:20, 21). 	 (Mt. 16:21-27) Pétrus ngetrapké piwulang kuwi.—1 Pt. 2:20, 21.


Techaukaha mbosako’i 	 Owahi tetenger


Rosa ohechakuaa heta hendáicha ikatuha ojestudia. 	 Rose ngerti nèk ana cara liya kanggo sinau.


Avei umi lívro oñeʼẽva pe siénsiare opyta rei ohóvo, pórke koʼág̃arupi ojeprováma ndasiertoiha heta mbaʼe heʼíva pype. 	 Contoné, tuntunané bab ilmu pengetahuan ora cocog karo hasil riset ilmu pengetahuan sing paling anyar.


Mbaʼépa opensa jepi umi hénte: Oĩ opensáva ndaikatumoʼãiha jaiko pyʼaguapýpe pórke oĩ hetaiterei inhustísia ha sufrimiénto. 	 Ana sing percaya . . . nèk pikiran kita ora bakal ayem nèk donya iki isih kebak kasusahan lan tumindak ora adil.


¿Upéicharõ piko Jehová voi oipota vaʼekue Sara ojerure upéva Abrahánpe? 	 Apa kuwi tegesé sarané Sara mau asalé saka Yéhuwah? Ora ngono.


Haʼe ningo hasy vaiete vaʼekue ha omanoséntema voi (Job 2:7). Péro oguerovia avei Ñandejára orekoha podér omoingove jey hag̃ua chupe ko yvy ape ári. 	 (Ayub 2:7) Senajan péngin mati, Ayub nduwé iman nèk Yéhuwah nduwé kwasa nguripké dhèwèké ing bumi.


Tiémpo rire, upe lugárpe oñeforma peteĩ kongregasión oprogresa porãva. 	 Wektu kuwi, jemaat mulai ana.


Upéicharõ jepe, oĩ heta opensáva arakaʼeve ndaikatumoʼãiha jahupyty upéva, pórke enterovéva ñamanónte vaʼerã voi algúna ves. 	 Wong-wong kandha, ’Kabèh wong mesthi bakalé mati lan kuwi wis lumrah.’


Ha rejapo vaʼerã upéva ne ména térã ne rembireko ndahaʼéiramo jepe Testígo (Prov. 6:20). Eipurúkena pe páhina jw.org reipytyvõ hag̃ua ne famíliape ontende porã hag̃ua umi informasión remboʼéva chupe. 	 (WB. 6:20) Panjenengan isa ngrembug bahan saka jw.org karo anak panjenengan, bab katrangan sing lagi disinaoni lan carané ngetrapké.—Deloken AJARAN ALKITAB > ANAK MUDA.*


Upe ekípope roĩ vaʼekue heta mitãrusu rohuga vaʼekue umi ekípo ndahaʼéivape profesionál. 	 Sakbanjuré, ana pencari bakat liyané sing ngundang aku mèlu main ing tim baseball nasional Kosta Rika, sing isiné para pemain liga amatir sing wis dipilih.


Jehová voi oñenkarga ani hag̃ua oduda. 	 Yéhuwah dhéwé sing ngandhani.


Hiʼarive pe kuimbaʼe ndoservíri Jehovápe. 	 Mosok prajurité Yéhuwah wedi karo wong kafir.


Un vuén rrátore pe ofisiál ndeʼíri mbaʼevete, péro upéi heʼi chéve: “Ikatúma reho”. 	 Bar meneng suwé, dhèwèké kandha, ”Ya wis, muliha.”


Embotypaite tendayke 	 Tutup Kabèh Tab


Por ehémplo hembireko, itajyrakuéra, itaʼýra Matusalén térã iniéto Lamécpe (Génesis 5:21-23, 25). 	 (Purwaning Dumadi 5:21-23, 25) Apa critané pancèn wis rampung?


¿Mávapa raʼe haʼe? 	 Sapa kuwi Tatnai?


Upépe omombeʼu mbaʼéichapa oñepyrũ vaʼekue ko univérso, umi galáxia, estrellakuéra ha ko planéta. 	 Alkitab nyritakké ”jaman kawitan”—milyaran taun kepungkur, wektu jagat iki digawé, klebu galaksi, bintang, lan bumi.


Haʼekuérango oñehaʼã hína osẽ hag̃ua pe vísiogui”. 	 Wong loro iki lagi ngupaya bèn ora kecanduan manèh.”


Ha ojeroviaitereígui Jehováre heʼi voi pe rréipe: “Koʼã áñope ndokymoʼãi ha ndoʼamoʼãi ysapy, che haʼe peve” (1 Rey. 17:1). 	 (1) Wektu ngandhani Raja Akhab nèk Yéhuwah sing nggawé ora ana udan manèh, Élia kandha, ”Demi Pangéran Yéhuwah ingkang gesang, Gusti Allahipun Israèl ingkang kawula ladosi, lah badhé boten wonten ebun utawi jawah ing taun-taun punika.” (1 Ra. 17:1) (2) Élia percaya nèk Yéhuwah bakal nyedhiyakké kabèh sing dibutuhké Élia lan liyané, senajan ora ana udan.


4 ¿Mbaʼérepa ivaliosoiterei ko rregálo? 	 4 Apa Sebabé Kuwi Hadiah sing Paling Aji?


3 ¿Tekotevẽpa umi ambue ovechakuéra oikuaa mbaʼéichapa héra entéro umi unhído oikóva ñane tiémpope? 	 3 Apa wedhus liyané perlu ngerti jenengé wong sing dipilih munggah swarga, sing saiki isih ana ing bumi? Ora.


¿Heʼi reínte piko hikuái enterovéva peteĩchanteha? 	 Apa sakjané ajaran Komunis kuwi mung téori thok? Aku dadi mulai ragu.


8 Nahiʼãi ningo ñañekontenta umi mbaʼe ñaaprende vaʼekuére jajevautisa mboyve, síno jasegi vaʼerã ñaaprende la Biblia omboʼéva (Heb. 6:1, 2). 	 (Ib. 6:1, 2) Contoné, panjenengan kudu terus sinau bab ramalané Alkitab sing wis kelakon.


La Biblia heʼi jaguerekoha “ñande jerére hetaiterei testígo, haʼetéva peteĩ arai guasu ñanemongoráva”. 	 Wong-wong kuwi dadi ”seksi akèh banget, kayadéné méga” sing nampa kaurmatan dadi kancané Yéhuwah.


Péro, ¿mbaʼépa ikatu ñanepytyvõ jasegi hag̃ua ñaneonrrádo? 	 Apa ana pathokan sing isa mbantu awaké dhéwé ngerti apa sing dimaksud tumindak jujur lan ora? Ana.


Péro Jehová iñarandueterei, ha upévare oheja ohasa tiémpo ojehecha hag̃ua siértopa la heʼi vaʼekue Satanás. 	 Ning nyatané, manungsa lan Iblis pancèn ora isa mréntah.


Péro ajevautisa rupi, ajeprotehe heta ñuhã oĩvagui ko múndope”. 19 Jaʼéma haguéicha, Jehová oipota pe iporãvéva ndéve g̃uarã. 	 19 Yéhuwah péngin uripmu ayem tentrem, ning Iblis ora perduli karo kowé lan mentingké awaké dhéwé.


Upépe heʼi: “Nokambiáima guive isignifikádo ha oñentende porãtaramo, ojetradusi vaʼerã káda palávra ha káda fráse”. 	 Nèk tegesé tembung ing basa asliné dingertèni ing basa liya, kuwi isa diterjemahké apa anané.


Por ehémplo, síglo 16 guive síglo 19 peve, ojegueru umi africánope ombaʼapo hag̃ua esklávoicha Américape, ha upéva peteĩ negósio tuichaitereíva kuri. 	 Saka abad ke-16 tekan 19, perdagangan budhak ing antarané negara Afrika lan Amerika dadi salah siji bisnis sing untungé gedhé.


Pablo oñeʼẽrõ guare hese ha umi ótro kuña ha kuimbaʼe ijerovia mbaretévare, heʼi voi: “Enterove haʼekuéra ojerovia omano meve” (Hebreos 11:13). 	 Rasul Paulus nyritakké imané Hénokh lan para abdiné Gusti Allah liyané wektu kandha, ”Iku mau kabèh sédané sajroning pracaya.” (Ibrani 11:13) Bar kuwi, isa waé para mungsuhé nggolèki mayaté Hénokh, ning ”ora ketemu”.


Orerupyty rupi la krísis roperdepa umi mbaʼe rogana vaʼekue 20 áñope. 	 Merga krisis Ékonomi, hasil kerjaku saksuwéné 20 taun entèk ludes.


Por ehémplo, hardín de Edénpe heʼi porã Adán ha Évape mbaʼépa ojapo vaʼerã ikatu hag̃uáicha ovyʼa ha oikove opa árare (Gén. 	 Contoné, ing taman Èden, Yéhuwah ngekèki préntah sing isa nggawé manungsa urip seneng saklawasé.


Ani reñedesanima, upéva rangue reñehaʼãmbaite vaʼerã ikatu hag̃uáicha emehorave rehóvo reime peve preparádo. 	 Gunakna wektumu kanggo ngupaya bèn isa cocog karo persyaratané dibaptis.


Ojerrekupera hag̃ua peteĩ mbaʼe ojeperde vaʼekue, ojepaga vaʼerã el mísmo présio kómo rreskáte. 	 Wektu Adam sengaja ora manut karo Gusti Allah, Adam nindakké dosa lan kélangan uripé sing sampurna.


Upe día de Pentekostéspe hetaiterei persóna orresivi pe espíritu sánto ojevautisárõ guare (Hech. 2:38). 	 (PR. 2:38) Semono uga, ora kabèh dipilih wektu dibaptis.


Hetaiterei tiémpore Jesús oipytyvõ Ñandejárape ojapórõ guare ko univérso, ha Ñandejára ohayhueterei chupe ha káda día ovyʼa heseve (Proverbios 8:30). 	 (Wulang Bebasan 8:30) Yésus kuwi ”Putra kang kinasih” lan ”citrané Gusti Allah kang ora katingal”.


¿Mbaʼépa ojehupyty upe haguére? 	 Apa éntuk-éntukané?


Ojapóma ningo 3.900 áñorupi Rebeca oiko hague ko yvy ape ári, ha koʼag̃aite peve jahecharamo umi mbaʼe porã haʼe oguereko vaʼekue. 	 Saiki, 39 abad sakwisé kedadéan kuwi, tetep akèh sing seneng karo Ribkah.


Pe kuñakarai omombeʼu chupekuéra orekoha depresión, ha Kenneth ohenóirõ guare chupe oskrivi hague hína kuri peteĩ nóta ojedespedi hag̃ua iménagui, pórke opensa kuri ojesuisidávo upe kaʼarúpe. 	 Wong wédok kuwi nerangké nèk dhèwèké mau arep bunuh diri, lan lagi nulis surat kanggo bojoné, ning ora sida merga ditélpon Kenneth. Wong wédok kuwi kandha nèk dhèwèké lagi strès.


Katuete ningo javyʼaiterei kuri jaikuaa ypýrõ guare Jehovápe. 	 (PR. 20:35) Wektu sinau Alkitab, awaké dhéwé bungah.


MBAʼÉPA IKATU JAJAPO ÑANDE TÉRÃ ÓTRO OJAVY JAVE 	 CARANÉ NGATASI KESALAHAN


Adán ha Eva opekáramo jepe, koʼag̃aite peve Ñandejára nokambiái la ipropósito orekóva yvyporakuérape g̃uarã. 	 Kedadéan sing ana ing taman Èden ora isa ngalang-ngalangi kersané Gusti Allah kanggo manungsa lan bumi.


8 Pablo oexplika vaʼekue umi kristiáno Efesoguápe mbaʼéichapa oĩ organisádo peteĩ kongregasión, ha omeʼẽ chupekuéra ko konsého: “Jakakuaapa [vaʼerã] opa mbaʼépe” (elee Efesios 4:15, 16). 	 8 Paulus nerangké marang wong-wong Éfesus carané jemaat ditata lan diatur.


OÑEPYRŨVO pe dékada de 1930, saʼi gueteri ojepredika Brasílpe. 	 GAWÉAN nginjil ing Brasil taun 1930 nganti 1935 ora maju-maju.


Ha umi Testígo ovisitárõ guare che rembirekópe aporandu chupekuéra: “¿Ikatúne piko Ñandejára cheperdona?”. 	 Wektu Seksi Yéhuwah nekani bojoku, aku takon, ”Apa Gusti Allah gelem ngapura kabèh dosaku?”


La Biblia ningo omombeʼu oñemeʼẽ hague yvyporakuérape peteĩ rregálo ijojahaʼỹva, heʼívo: “Ñandejára ohayhuetereígui pe múndo omeʼẽ Itaʼýra peteĩete, ani hag̃ua oñehundi opaite umi hese ojeroviáva, ohupyty hag̃ua guei jeikove opaveʼỹva” (Juan 3:16). 	 Alkitab kandha, ”Gusti Allah anggoné ngasihi marang jagad iku nganti masrahaké Kang Putra ontang-anting, supaya saben wong kang pracaya marang Panjenengané aja nganti nemu karusakan, nanging nduwènana urip langgeng.”—Yokanan 3:16.


David imitãite guive ohechauka ojeroviaha Jehováre, ha umi imitãva ikatu oaprende heta mbaʼe chugui. 	 Cah-cah enom isa niru imané Dawud.


Añepyrũ astudia la Biblia, ha 1941-pe ajevautisa. 	 Aku sinau Alkitab lan dibaptis taun 1941.


¿Ivai piko la ñanerasẽ? 	 Apa Salah Nèk Sedhih?


Ñantende porãramo Jehová ojapo vaʼekue ñanderehehápe, jaikóta Jesús oipotaháicha jaiko. 	 Wektu ngerti nèk kabèh sing ditindakké Yéhuwah kanggo awaké dhéwé, tresnané Yéhuwah bakal mbantu awaké dhéwé nduduhké nèk ngajèni Yésus.


Péro mbaʼe guaʼu haʼe Ñandejára rovake, haʼéva hína pe omanda guasuvéva ko univérsope. 	 Ning, nèk gedhéné Goliat dibandhingké karo Yéhuwah, ora ana apa-apané.


Avei aexplika mamápe mbaʼérepa orrespeta vaʼerã che rembirekópe” (elee Mateo 19:5 ha 1 Corintios 13:4, 5). 	 Dhèwèké uga ngomong karo ibuné kon ngajèni bojoné Ken.”—Wacanen Purwaning Dumadi 2:24; 1 Korinta 13:4, 5.


Upéi oapunta mombyryvehápe ha heʼi: ‘Pende iskiérdape oĩ pe lugár opyta haguépe Socoh’. 	 Wong Filisti manggon nèng tengah-tengahé rong kutha kuwi lagi ngadhep nèng awaké dhéwé.


“Ani peñembotavy pendejupe. 	 Alkitab isa mbantu panjenengan.


¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka jahayhuha ñane ermanokuérape? 	 Piyé carané nduduhké rasa tresna marang para sedulur?


Umi konsého oñemeʼẽva chéve ajapopa rire káda diskúrso, chepytyvõiterei ikatu hag̃uáicha amehorave ahávo kómo diskursánte. 	 Sakrampungé tugas kuwi, aku dibantu bèn isa ceramah luwih apik manèh.


Upéi, orresponde chéve umi mbaʼe aporandúva, cheañuã ha cheretũ. 	 Kuwi nrenyuhké ati, merga aku ngerti nèk bapakku ora tau dikekep lan diambung keluargané.


Ha jahechávo koʼã mbaʼe ñantendéta avei mbaʼérepa tekotevẽ raʼe Jesús ohasa asy ha omano. 	 Jawabané Alkitab pancèn nentremké, lan ana hubungané karo alesané Yésus sengsara lan séda.


Oprepara hikuái opa mbaʼe oikotevẽtava ha upéi oñopytyvõmba pe viáhe aja. 	 Ing omahé Gusti Allah, wong-wong kuwi ndonga lan ngibadah marang Yéhuwah bebarengan.


5 Ko múndo ningo ivai vaive ohóvo. 	 5 Saiki donya iki tambah bobrok.


Génesis kapítulo 17, 18, 20, 21, 23; ehecha avei Hebreos 11:11; 1 Pedro 3:1-6 	 Purwaning Dumadi bab 17-18, 20-21, 23; deloken uga Ibrani 11:11; 1 Pétrus 3:1-6


2. a) ¿Mbaʼéichapa ombaʼapo vaʼekue umi kristiáno síglo primero guare? b) ¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope? 	 2. (a) Apa sing isa dititèni saka wong Kristen ing abad kapisan? (b) Pitakonan-pitakonan apa sing arep dirembug?


Upémarõ oporandu apóstol Felípepe ikatúpa oñemongeta hikuái Jesúsndi, péro Jesús ndoaseptái. ¿Mbaʼérepa? 	 Ning, Yésus ora nggunakké kesempatan kuwi kanggo nggolèk bala bèn isa ngadhepi para mungsuhé.


Ñañekomunika porãramo hendive, ikatúta jaikuaa porãve ha jahayhuve chupe káda koʼẽ (Juan 17:3). 	 Hubungan sing kaya ngéné iki mbantu awaké dhéwé luwih kenal karo Yéhuwah, lan tresnané awaké dhéwé marang Yéhuwah uga dadi saya gedhé.—Yo. 17:3.


Upéi haʼekuéra ohenói chupe por teléfono, ha peteĩva heʼi iñermáno omoñepyrũ hague la provléma, ha pe ótro katu heʼi iñermáno omaltrata hague chupe. 	 Kangmasé ngomong nèk adhiné sing marahi padu, ning adhiné ngomong nèk kangmasé sing nakali.


Ojapo haguéicha umi omboʼe vaʼekue la Biblia yma, koʼág̃arupi umi testígo de Jehová omboʼe la héntepe 239 país ha territóriope (Mateo 28:19, 20). 	 Kaya guru Alkitab jaman mbiyèn, saiki Seksi-Seksi Yéhuwah uga nindakké gawéan sing padha ing 239 negara.


Tuicha añeñandu porãve añeʼẽ rire Ñandejárandi” (Mateo 26:39). 	 Aku krasa luwih pénak sakwisé ndonga.”—Matéus 26:39.


Oikuaa porã heta osufritaha ha upéi omanotaha. 	 (Mt. 26:38; Yo. 12:27) Yésus uga ngerti nèk bakal ngalami kasusahan nganti sédané, lan isih ana akèh gawéan sing kudu ditindakké.


¿Oĩpa pruéva arkeolóhika ohechaukáva siertoha umi rreláto bíblico? 	 Apa ana bukti arkéologi sing ndhukung cathetan Alkitab?


Ñandejára oreko vaʼekue enkuénta umi mbaʼe ñaanalisa vaʼekue ha hetave ótra kósa omeʼẽ hag̃ua ñandéve pe rregálo iporãvéva enterovévagui. 	 Allah uga nggawé pengaturan kanggo maringi manungsa hadiah sing paling aji.


Umíva ningo chemokyreʼỹeterei asegi hag̃ua añehaʼã ha pono añentrega. 	 Aku dadi semangat kanggo terus ngupaya.


Diksionário 	 Tembung-tembung ing Alkitab:


¿Mbaʼéichapa ojapóta upéva? 	 Karsa Paduka mugi kalampahan wonten ing bumi kadosdéné wonten ing swarga.”


Upéi ikatu jaipuru pe informasión japrepara hag̃ua diskúrso, javisita jave peteĩ ermánope térã peteĩ persóna ohendu porãvape pe predikasión. 	 Sing luwih penting, nèk mandheg sedhéla kanggo mikirké tenanan, kuwi nggawé kabèh sing diwaca isa mlebu ing ati.


Upévare ijetuʼúne raʼe chupe Ñandejára ojerurérõ guare chupekuéra oheja hag̃ua iválle ha ihentekuéra. 	 Kuwi mesthi ora gampang kanggo Sara, sing sayang lan cedhak karo keluargané.


Heta eskritór upe tiémpope guare omensiona avei Jesúspe.* Avei umi Evanhéliope oñemombeʼu oñemosaingo hague Jesúspe peteĩ yvyráre ojejuka hag̃ua chupe, ha umi rrománo upe tiémpope guare péicha voi ojuka vaʼekue umi mbaʼe vai apohápe. 	 Para penulis sejarah ing abad kapisan lan kapindho, uga nulis bab Yésus.* Ing kitab Injil, carané Yésus séda padha karo carané wong Rum ngukum penjahat ing jaman kuwi. Kedadéan-kedadéan sing ditulis pancèn nyata lan ora ngapusi, klebu nyritakké kesalahané para muridé Yésus.


Puruhára réra 	 Jeneng Panganggo


Salmo 72:16: “Ko yvy oprodusi porãitereíta, umi montáña ruʼãme entéro, hembypáta la ojekosecha vaʼerã”. 	 Jabur 72:16: ”Nagari mugi kalubèrana taneman gandum, ingkang katingal ngombak-ombak wonten ing pucaking paredèn.”


Ha la Biblia heʼi porã ko ñane planéta ha pe yvága oĩtaha pára siémpre (Salmo 78:69). 	 (Jabur 78:69) Dadi, cetha nèk kabèh Hukumé Allah kuwi mesthi bakal kelakon nganti rincian sing paling cilik.


Ha oiméramo oguerohory, ¿mávapepa oapoja? 	 Nèk iya, sapa sing dibélani Gusti Allah bèn menang perang ing jaman saiki?


Upévare haʼe ndahaʼéi ohechánteva la ojapóva hikuái, síno ontende mbaʼérepa ojapo. 	 Yésus ora mung ndelok tumindaké wong, ning uga ngerti alesané kuwi ditindakké. Yésus isa maca ati.


Ha upéva haʼe hína la oikótava Ñandejára Rréino ogoverna vove ko yvy ape ári. 	 Kahanan kuwi ora bakal ana nèk Kratoné Allah wis teka.


Péro iñimperfékto rupi hikuái, sapyʼánte ikatu nontendeporãi ñane situasión (1 Sam. 1:13-17). 	 Ning, para sedulur iki ora sampurna.


Pe kuimbaʼe omombeʼu orekoha umi kuatia oñekotevẽva oiko hag̃ua upe paíspe, péro oñemondapa haguénte chugui umíva ha avei ipláta. 	 Wong Cina kuwi kandha nèk dhèwèké bar kélangan surat-surat lan dhuwité merga dirampok.


Upéicha rupi, koʼág̃a pe Traducción del Nuevo Mundo ojerekóma mas de 130 idiómape, tahaʼe la Biblia kompléta térã en párte. 	 Saiki, Alkitab New World Translation (Terjemahan Dunia Baru), sing lengkap utawa sebagéan, ana ing luwih saka 130 basa.


EHECHAUKA NE FAMÍLIAPE RENTENDEHA CHUPE 	 KUDU PANGERTÈN


Por ehémplo, ikatu ñañeʼẽ ñambotuicha hag̃ua Jehovápe, ñamokyreʼỹ hag̃ua ótrope, ñamombeʼu hag̃ua ñane remiandu, térã jaʼe hag̃ua mbaʼépa ñaikotevẽ (Sal. 51:15). 	 (Ko. 3:7) Ana wektu kanggo ngluhurké Yéhuwah, nggedhèkké atiné wong liya, crita bab awaké dhéwé, lan ngandhakké apa sing dibutuhké.


9 Jehová oporohayhuetereíramo jepe, haʼe ndaijaʼéi umi mbaʼe vaíre. 	 9 Senajan Yéhuwah iku Allah katresnan, ning tetep sengit karo kabèh sing jahat.


¿Mbaʼépa Jesús omboʼe ko ehémplo rupive? 	 Tresna lan pangapurané Yéhuwah isa mbantu nindakké apa?


Peteĩ kuimbaʼe ojerure haguéicha Jesúspe, ñande avei ikatu jajerure Jehovápe: “¡Chepytyvõna amombareteve hag̃ua che jerovia!” (Mar. 9:24). 	 Kaya wong lanang sing njaluk imané dikuwatké Yésus, awaké dhéwé isa kandha, ”Mugi karsaa paring pitulungan dhateng kula, ingkang boten pitados punika!”


Reikuaasevéramo, ikatu rehecha ko lívro, Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia?, kapítulo 8-pe, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken bab 8 buku iki, Apa yang Sebenarnya Alkitab Ajarkan?, sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah


Jaikóramo ñañemotenonde hese, jahechauka ndajarrespetaiha chupe ha ikatu voi japerhudika upe ñande rapichápe. 	 Nèk awaké dhéwé nyebarké berita kuwi sakdurungé wektu sing ditemtokké, kuwi bakal nggawé masalah.


Ha upéi ojerure Saúlpe animínte hag̃ua ojuka Davídpe (elee 1 Samuel 19:1-6). 	 Dhèwèké ngandhani Dawud kon ndhelik, lan ngomong karo Saul aja matèni Dawud.—Wacanen 1 Samuèl 19:1-6.


Upévare ikuentave neremondói káda mensáhe rerresivíva entéro ne amigokuérape. 	 Senajan tresna kuwi ”ngandel ing samubarang” lan ora curiga karo wong liya, ning aja dadi wong bodho sing waton percaya kabèh crita.


Eheka informasión. 	 Gunakna sarana-sarana kanggo sinau Alkitab.


La Biblia ojeskriviha tiémpope ndaipóri vaʼekue umi tratamiénto médiko iporãitereíva, péro ko léi heʼíva oprotehéma kuri umi mitãme. 	 (Kaimaman 12:3) Ing jaman Alkitab, wektu tèknologi bab mèdis durung maju, nyunat bayi wektu umuré luwih saka seminggu kuwi bab sing wicaksana merga pembekuan darah bayi sing normal butuh wektu luwih saka seminggu.


Añetehápe ningo ndajaikuaapái mbaʼe mbaʼépa oipyʼapýne raʼe Maríape, péro si jaikuaa mbaʼépa haʼe orresponde pe ánhelpe. 	 Awaké dhéwé ora ngerti kabèh sing dipikirké Maryam, ning awaké dhéwé isa ngerti tanggepané bar dikandhani Gabrièl.


14 Umi ermáno oñeʼẽva ótro idióma ovyʼaiterei avei ojetradusi haguére iñeʼẽtépe pe Biblia pyahu osẽ vaʼekue 2013-pe. 	 14 Wong-wong sing ora nganggo basa Inggris, uga ngajèni Alkitab iki.


“Haʼete ohaimbeʼéva hína ijespáda” ha “oapuntáva iflécha” hese (Sal. 64:3, NM). 	 (Ms. 64:4) Liyané, ngomong kaya ngono merga tiru-tiru saka film utawa TV.


Tatenai oviaha vaʼekue Jerusalénpe oinvestiga hag̃ua oimépa siérto umi hudío opuʼãseha Pérsiare. 	 Tatnai lunga menyang Yérusalèm kanggo nliti tudhuhan marang wong Yahudi mau.


Hapykuéri katu ou pe segundo kavaju pytã asýva, ha pe oúvape hiʼári oñemeʼẽ autorida oipeʼa hag̃ua pyʼaguapy ko yvy ape árigui. 	 Sing nunggang jaran kuwi raja sing mulya lan lagi waé dilantik.


Upéicharõ jepe, oĩ vaʼekue avei ijapytepekuéra odesidíva okambia ha upévare ojesalva (Josué 6:25; 9:3-27). 	 Ning, wong-wong Kanaan sing gelem mertobat ora disingkirké.—Yusak 6:25; 9:3-27.


Koʼã persóna ohasa heta mbaʼe ko yvy ape ári, ha pe experiénsia orekóva oipytyvõta chupekuéra ogoverna porã hag̃ua (Apoc. 14:1). 	 (Wy. 14:1) Wektu ing bumi, berita sing paling utama sing dicritakké Yésus yaiku Kratoné Gusti Allah.


Jesús ombyasyeterei chupe ha heʼi: “Si, romonguerase” (Marcos 1:40, 41). 	 Merga nresnani, Yésus njawab, ”Aku kersa.


Upéicharõ jepe, umi tarhéta oipytyvõ umi ermánope opredika hag̃ua, ha avei ikatu hag̃uáicha umi hénte oikuaa haʼekuéra opredikaha pe marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore. 	 Senajan ngono, kertu iki mbantu para penginjil martakké kabar apik marang wong liya, lan isa nduduhké nèk dhèwèké penginjilé Kratoné Allah.


“Che, opa mbaʼe Jára, haʼégui: [...] 	 ”Awit mangkéné pangandikané Pangéran Yéhuwah . . .


Upe tiémpope ogoverna vaʼekue Chínape Shang familiarekuéra, ha ofalta gueteri kuri 1.000 áñorupi pe vudísmo oñepyrũ hag̃ua Índiape. 	 Kuwi ditulis wektu raja Shang saka Cina mréntah, lan kira-kira sepuluh abad sakdurungé agama Budha mulai ana ing India.—Deloken kothak ”Katrangan bab Alkitab.”


Jahecháma haguéicha, ñanembaʼeporãramo javyʼáta katuete. 	 Rasul Paulus kandha nèk ”Gusti Allah iku ngasihi wong kang pawèwèhé kanthi suka-rila”.


¿Mbaʼépa oipytyvõ Jonatánpe odesidítarõ guare mávapepa orrespetave vaʼerã? 	 Apa sebabé Yonatan mutuské setya karo Dawud?


Opa mbaʼe ojejapo haʼe rupive ha imbaʼerã” (Col. 1:15-17). Jehová oheja Jesús oipytyvõ chupe ojapo hag̃ua umi tembiapo ijojahaʼỹva, ha oikuaauka upéva enterovépe. 	 (Kl. 1:15-17) Dadi, Yéhuwah ora mung mènèhi tugas penting kanggo Yésus, ning uga nyritakké kuwi karo wong liya.


Ñandejára Jehová ningo pe amígo iporãvéva ikatúva reguereko. 	 Kanca sing paling apik kanggo sing ditinggal mati kuwi, Allah Yéhuwah.


Koʼã mbaʼe ojejerure vaʼekue chupekuéra irrelihiónpe oipytyvõ avei chupekuéra hesãive hag̃ua (Números 19:11, 19). 	 Pathokan iki pancèn migunani kanggo keséhatan.—Wilangan 19:11, 19.


¿Mbaʼérepa iñimportánte jajepyʼamongeta meme Jehová ha Jesúsre, ha mbaʼépepa ñanepytyvõta upéva? 	 Apa sebabé terus mikirké bab Yéhuwah lan Yésus kuwi penting, lan apa sing bakal mbantu awaké dhéwé nindakké kuwi?


¿Mbaʼépa rehupytýta rehekomboʼe porãramo ne famíliape? 	 Apa éntuk-éntukané nèk panjenengan ndhidhik anak panjenengan bèn isa ngabdi marang Yéhuwah?


Mbaʼépa opensa jepi umi hénte: Oĩ opensáva jaikotanteha voi jajepyʼapyháre. Oĩ avei heʼíva ñamano rire ae ikatutaha japytuʼu kevrántogui. 	 Ana sing percaya . . . nèk rasa kuwatir lan strès kuwi wis lumrah dialami manungsa, sing liyané percaya nèk rasa kuwatir kuwi isa ilang nèk wis urip ing swarga.


“Che chetavyete vaʼekue la huégore. 	 ”Aku seneng banget maén judhi.


Unos kuánto kapítulo katu oñemoĩ en fórma de vérso. 	 Ana ayat-ayat sing diowahi dadi puisi, lan uga ana katrangan sing ditambahké.


¿Mbaʼéichapa la Biblia ohechauka iñimportanteha jahayhu ñande rapichápe? 	 Yéhuwah lan Yésus nduwé sipat apa? Lan, awaké dhéwé isa percaya apa?


Péro pe intendénte ha unos kuánto polisía opyta ohendupaite pe prográma. 	 Ning, walikota lan polisi teka banjur ngrungokké kabèh acarané.


Laura* og̃uahérõ guare Európape, oreko kuri la esperánsa ombaʼapóvo kómo pelukéra. 	 Wulan* dijanjèni kerja ing salon ing Eropa. Ning, wektu tekan kana, dhèwèké malah dianiaya.


Peteĩvape ohenói “Babilonia ha pe rrío amo gotyove”. 	 Salah siji propinsi disebut ”Babilon lan Seberang-Sungai”.


Jehová ojesareko ñanderehe ha ovyʼa ohechávo ñapensaha hese, ñañemboʼeha chupe, ha ñañeʼẽramo chugui ñande rapichápe. 	 14:17) Yéhuwah seneng lan nggatèkké wektu awaké dhéwé mikir tenanan, ndonga, lan nyritakké bab Yéhuwah marang liyané.