Iñimportanterei ningo ñakonfia Ñandejárare, ndahaʼéi ñane hénte hasy ajánte, síno omano rire avei. 	 Kita kudu ngendelké Gusti Allah, ora mung wektu ngopèni keluarga sing lara parah kuwi ning uga wektu ngrasakké sedhih sakwisé ditinggal mati.


Haʼe heʼi chupe: “‘Rehayhu vaʼerã Jehová nde Járape nde pyʼaite guive, ne álma rugua guive, ha opa ne arandukue reheve’. 	 2 Wektu ana sing takon karo Yésus bab préntah endi sing paling penting, Yésus kandha, ”Sira tresnaa marang Pangéran Allahira kalawan gumolonging atinira, lan gumolonging nyawanira, sarta gumolonging budinira.


Koʼág̃a peve oñeimprimíma 200 millón ári, mas de 250 idiómape. 	 Nganti saiki, buku kuwi wis dicétak luwih saka 200.000.000 buku.


Emboty tendayke ñemigua 	 Tutup Tab Pribadi


Hoʼokuénte peʼu vaʼerã, pórke huguy orrepresenta hína hekove” (Gén. 	 Merga kahanané béda, manungsa perlu préntah sing anyar, ”Mung daging kang isih ana nyawané, iya iku getihé, iku aja sira pangan.”


Por ehémplo, ikatu reporohayhuve, nembaʼeporãve ótrondi ha reperdona umi ofallávape nendive. 	 Mbokmenawa, kowé péngin dadi luwih loma, tresna, lan seneng ngapura wong liya sing nglarani ati.


Osẽ rire pe Traducción del Nuevo Mundo iñidiomakuérape, peteĩ família heʼi: “Roagradeseterei Jehovápe ha pe tembiguái jeroviahápe omeʼẽ haguére oréve ko Biblia. 	 Wektu ana Alkitab New World Translation ing basa Rwanda, keluarga sing nduwé anak papat kandha, ”Keluargaku matur nuwun banget marang Yéhuwah lan abdi sing setya lan pinter, merga ngekèki Alkitab iki.


Koʼág̃a che ermáno majór, hembireko ha ifamiliakuéra haʼéma avei testígo de Jehová. 	 Uga, masku, bojoné, lan anak-anaké dadi Seksi-Seksi Yéhuwah.


Por ehémplo, haʼekuéra oikuaa pe inmoralida sexuál haʼeha peteĩ pekádo igráveva. 	 Contoné, para murid ngerti nèk laku jina kuwi salah, ning Yésus ngélingké nèk ana sing isa njalari awaké dhéwé tumindak ngono.


Upe asamblearã apyta kuri peteĩ otélpe, ha pe kaʼaru pytũ aha jeývo upépe, ajuhu che chikakue cheraʼarõha hína pe che koty rokẽme. 	 Dhèwèké meksa aku, ”Ayo seneng-seneng, Sammy!”


17 Ñañehaʼãmbaitékena siémpre jasegi Abrahán ehémplo, ha koʼẽ koʼẽre jajeroviave Jehováre. 	 17 Awaké dhéwé isa niru tuladhané Abraham.


Haʼe omombeʼu: “Chemitãvérõ guare avyʼa vaʼekue ermanokuérandi, péro aimese avei che kompañerokuérandi, aikuaárõ jepe upéva naiporãiha. 	 Dhèwèké kandha, ”Soré-soré wong tuwaku ngomong nèk ndelok aku lagi sedhih.


12 Lucas ndahaʼéi vaʼekue peteĩ persóna omeʼẽsénteva konsého de salu. 	 12 Lukas ora mung seneng ngandhani carané bèn isa tetep séhat, ning uga sekolah dokter.


Upéva heʼise haʼe ojedesidi hague ndopartisipamoʼãiha ni mbaʼevéicharõ pe rrelihión fálsape (Dan. 1:8, NM). 	 (Dn. 1:8) Kuwi bukti nèk Dhanièl pancèn diwasa.


12 Jesús oikuaa avei mbaʼéichapa oipytyvõ vaʼerã idisipulokuérape. 	 12 Yésus ngerti tenan apa sing dibutuhké para muridé.


Sapyʼánte akoloka 30 térã 40 rrevísta peteĩ pyharevépe. 	 Aku wis tau ésuk-ésuk ngekèki 30 utawa 40 majalah, marang wong sing gelem nampa.


Ñandejára odesidírõ guare umi ndahaʼéivagui hudío oikotamaha avei kristiáno, peteĩ ánhel ojeaparese Cornéliope peteĩ visiónpe ha heʼi chupe oinvita hag̃ua hógape apóstol Pédrope (Hechos 10:3-5). 	 Wektu wis wanciné wong sing dudu Yahudi dadi Kristen, ana komandhan tentara Romawi, sing jenengé Kornélius, sing éntuk wahyu lan isa ndelok malaékat ngarahké dhèwèké supaya nggolèki rasul Pétrus.—Para Rasul 10:3-5.


¿Mbaʼépa upéva? 	 Carané piyé?


Haʼekuéra oipeʼaitéta umi mbaʼe ombohasa asyetéva yvyporakuérape. 	 Perkara-perkara sing nyebabké manungsa sengsara bakal ora ana manèh.


Chegusta vaʼekue pe komunísmo pórke siémpre apensáva enterove peteĩchanteha. 	 Merga Komunis ngajarké nèk kabèh wong kuwi padha. Aku ya percaya nèk kabèh wong kuduné éntuk bagéan lemah sing padha.


10. a) ¿Mbaʼérepa Jehová omeʼẽ instruksión ipyahúva Jesús ou rire ko yvy ape ári? b) ¿Mbaʼérepa umi instruksión pyahu idiferénte pe Léi Mosáikagui? 	 10. Apa sebabé jemaat Kristen dikèki hukum-hukum anyar? Apa bédané karo Hukum Musa?


(Kap. 17.) 	 ”Kenapa Aku Takut Cerita Soal Agamaku?”—bab 17


7 Jesús oĩrõ guare ko yvy ape ári posívlemente oñeʼẽ vaʼekue evréope (Juan 19:20; 20:16; Hech. 26:14). 	 7 Wektu ing bumi, mbokmenawa Yésus nganggo basa Ibrani. (Yo. 19:20; 20:16; PR.


Ha ohechakuaa umi mbaʼe oaprendéva siertoha, pórke oñekontesta chupe la Biblia rupive umi mbaʼe oporandúva guive. 	 Kabèh pitakonané dijawab saka Alkitab. Mula, dhèwèké dadi yakin nèk sing disinau kuwi bener.


Péicha ñandeagradesidovéta ha jahayhuvéta chupekuéra. 	 Ning, malah awaké dhéwé lila manut karo para pinituwa.


¿Mbaʼe fórmapa oreko ko yvy? 	 Kaya apa bentuké bumi?


Péicha haʼe opromete odirihi ha oipytyvõtaha chupekuéra opredika hag̃ua ko múndo tuichakuére. 	 (Mt. 28:20) Dadi, Yésus njamin nèk para muridé bakal dituntun lan dibantu wektu nginjil ing saklumahing bumi.


Ñandejára voi omoĩka vaʼekue pe Léi Mosáika la Bíbliape, ikatu hag̃uáicha ñanemboʼe heta mbaʼe ha jajegia hese. 	 Hukum-hukum saka Gusti Allah kuwi ana ing Alkitab, bèn awaké dhéwé isa sinau saka kono.


Peteĩ doktór heʼi vaʼekue jaipotáramo la Biblia ñandegia haʼeteha jaipurúva peteĩ lívro osẽ vaʼekue áño 1920-pe jaexplika hag̃ua peteĩ kláse de química. 	 Ana salah siji dokter sing madhakké tuntunané Alkitab karo buku pelajaran kimia taun 1920-an.


UMI MBAʼE PORÃ AHUPYTÝVA 	 PAÉDAHÉ KANGGOKU


Jahechaháicha, ñande ndahaʼéiramo unhído hasýtante voi jaexplika ha ñantende porã hag̃ua mbaʼépa oñandu peteĩ unhído. 	 (Yo. 3:7, 8) Dadi, ora mungkin isa nerangké marang wong sing ora dipilih, persisé sing dirasakké wong sing dipilih.[2]—Deloken katrangan ing kaca 21.


3 Katuete javyʼa jarresivi jave peteĩ rregálo. 	 3 Awaké dhéwé seneng wektu nampa hadiah.


Heta áñoremango ambaʼapo ko emprésape, ¿mbaʼéreiko koʼág̃a ou opensa hikuái ndachedeprovechoveimaha chupekuéra?”. 	 Wis taunan aku kerja mempeng kanggo perusahaan, apa sebabé aku dianggep ora guna?’


Arakaʼeve ndacheresaraichéne upévagui”. 	 Kuwi pengalaman sing ora bakal tak lalèkké.”


Reikuaasevéramo mbaʼépa rehupytýta Jesús omano rupi ñanderehehápe, ikatu rehecha pe vidéo Jagueromanduʼa Jesús omano hague ára, ikatúva retopa ko direksiónpe: www.jw.org/gug (eike heʼihápe PUVLIKASIONKUÉRA > VIDÉO). 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab tebusan lan carané bèn éntuk paédah saka tebusan, deloken vidhéo cekak Mèngeti Sédané Yésus ing www.jw.org/jv. Deloken ing PUBLIKASI > VIDHÉO.


Péro haʼekuéra oikuaa upéva haʼeha peteĩ rresponsavilida tuicháva. 	 Manoakh seneng banget wektu krungu berita kuwi saka bojoné.


Koʼág̃a peve ko traduksión iñimportanteterei, pórke oipytyvõ umi expértope ontende hag̃ua umi palávra ha versíkulo ijetuʼúva oĩva idióma evréope. 	 Terjemahan iki penting banget nganti saiki, merga isa mbantu para ahli bèn isa ngerti tembung-tembung Ibrani sing angèl utawa maksud ayaté.


Péro añetehápe ndaipukuveietéma kuri la hekovemi. 	 Coba bayangna bahaya gedhé sing diadhepi Hénokh.


Oiméne Abrahán oguapy raẽ raʼe oñetrankilisa hag̃ua, ha upéi omombeʼu Sárape Jehová heʼi vaʼekue chupe: “Eheja nde válle ha ne hentekuéra ha tereho pe yvy ahechaukátavape ndéve” (Hechos 7:2, 3). 	 Banjur, Abraham nyritakké nèk Yéhuwah ngendika, ”Sira lungaa saka ing tanahira lan saka ing sanak sadulurira sarta menyanga ing tanah, kang bakal Suntedahaké marang sira.” (Para Rasul 7:2, 3) Sakwisé kuwi, Abraham lan Sara mesthi mikirké tenanan tugas saka Yéhuwah kuwi.


Koʼág̃a avyʼaiterei, pórke haʼekuéra ostudia hína la Biblia, ha oho meme umi rreunión ojapóvape umi testígo de Jehová. 	 Seneng banget rasané merga wong tuwaku saiki uga sinau Alkitab lan teka ing pakumpulan ibadahé Seksi-Seksi Yéhuwah.


Upéi oporandu: “¿Ndapevalevéingaʼu piko peẽ chuguikuéra?” 	 Banjur, Yésus takon, ”Apa kowé ora kinacèk luwih banget katimbang karo manuk-manuk iku?”


Juan 3:16 omombeʼu Jesús heʼi hague: “Ñandejára ohayhuetereígui pe múndo omeʼẽ Itaʼýra peteĩete, ani hag̃ua oñehundi opaite umi hese ojeroviáva, ohupyty hag̃ua guei jeikove opaveʼỹva”. 	 Yésus kandha ing Yokanan 3:16, ”Gusti Allah anggoné ngasihi marang jagad iku nganti masrahaké Kang Putra ontang-anting, supaya saben wong kang pracaya marang Panjenengané aja nganti nemu karusakan, nanging nduwènana urip langgeng.”


13 Koʼág̃arupi ndaipóri ni peteĩ ermáno ikatúva ojapo milágro ‘ñanemonguera hag̃ua’. 	 13 Saiki, ora ana sedulur seiman sing isa nambani nganggo mukjijat.


¿Mbaʼérepa ko lívro idiferénte oimeraẽ ótrogui? 	 ”Saiki aku yakin nèk Alkitab kuwi hadiah saka Gusti Allah”


Upémarõ añemongeta pe Testígo chembostudiávandi la Biblia ikatu hag̃uáicha chepytyvõ ha chemokyreʼỹ. 	 Dhèwèké sabar ngrungokké wektu aku crita isiné atiku.


Péro Abrahán ohechakuaa upépe ipeligrosonteha avei, upévare heʼi Sárape: “Aikuaa voi ningo nde neporãitereiha. 	 Abraham ngandhani Sara, ”Lah ta, aku weruh yèn kowé iku wanita kang éndah ing warna, samangsa wong Mesir ndeleng kowé, mesthi ngarani: Iku somahé, banjur aku mesthi dipatèni lan kowé diuripi.


La Biblia heʼíma vaʼekue mbaʼépa oikóta og̃uahẽ mboyve pe fin, ha umi mbaʼe oñekumplipaite hína ñane tiémpope (2 Timoteo 3:1-5).* Upévare jaʼekuaa saʼietereíma ofaltaha oñepyrũ hag̃ua pe Armagedón ha ou hag̃ua Ñandejára Rréino. 	 Alkitab wis ngramalké nèk awaké dhéwé urip ing ”dina-dina wekasan”. (2 Timotéus 3:1-5)* Ora suwé manèh, Kratoné Gusti Allah bakal nyingkirké kasusahan sing ana saiki ing Armagédhon.


Itúa Betuel ha entéro ifamília odesea toho porãmba Rebécape opa mbaʼépe. 	 Akhiré Ribkah, Débora sing ngopèni Ribkah pas cilik, lan batur liyané mèlu lunga bareng Élièzer lan rombongané.


Nemanduʼa vaʼerã Jesús heʼi vaʼekuére Juan 3:16-pe. 	 Élinga kandhané Yésus ing Yokanan 3:16 nèk mung wong-wong sing nduduhké iman sing bakal dislametké.


Upévare avei ojeʼe Josére haʼe hague “Helí raʼy”, pórke omenda itajýrare, hérava María. 	 Dadi, Lukas mènèhi katrangan bab mbah-mbahé Yésus saka ibuné, yaiku Maryam.


Ko mandáto ñanemboʼe mbaʼéichapa Jehová ohecha pe vída. 	 Yéhuwah kuwi sing nggawé urip, lan nyawa kuwi duwèké Gusti Allah.


Haʼe ohechakuaa oipytyvõ hague chupe la heʼíva 1 Pedro 5:8: “Akóintekena pepensa hekoitépe ha peñatende meme. 	 Dhèwèké crita nèk ayat ing 1 Pétrus 5:8 bener-bener mbantu dhèwèké.


Avei haʼe heʼi vaʼekue ojepersegitaha umi kristiánope ha ojeʼetaha hesekuéra heta mbaʼe vai (Mat. 5:11; 11:19; Juan 10:19-21). 	 (Mt. 5:11; 11:19; Yo. 10:19-21) Dadi, nèk ati-ati lan dipikir tenanan, panjenengan isa nitèni endi wong sing ngapusi lan endi crita sing ora bener.—WB. 2:10-16.


Péro Jesús heʼi vaʼekue upéva okambiatamaha ha “umi oadoráva hekoitépe Ñandejárape” oadorataha chupe “espíritu sánto poguýpe ha añeteguápe”. 	 Para ”wong sujud kang sajati” bakal ngibadah ”ing sajroning Roh lan kayektèn [sing bener]”.


Ñanemboʼe ani hag̃ua ñañekonsentraiterei umi mbaʼe ñandepyʼapývarente, síno jahechakuaa hag̃ua oĩha hetaiterei mbaʼe iñimportantevéva. 	 Alkitab uga mulang bèn kita nggatèkké kebutuhané wong liya. Kuwi isa mbantu kita ngerti tujuan urip.


Por ehémplo, ndajaikói ñaporandu pe ermáno térã ermánape mbaʼéichapa haʼe oñemeʼẽ enkuénta haʼeha unhído. 	 Kuwi dudu urusané awaké dhéwé, lan awaké dhéwé ora nduwé hak takon.


Jahechávo ñane ermanokuéra oñehaʼãjoaha ombovyʼa hag̃ua Jehovápe, koʼytevéntema ñañemoag̃uive hesekuéra. 	 Wektu weruh upayané para sedulur kanggo nyenengké Yéhuwah, awaké dhéwé isa saya cedhak karo para sedulur kuwi.


Upeichaite ningo, Ñandejára oipota ñañemboʼe chupe pórke ojepyʼapy ñanderehe ha ñanepytyvõseterei (1 Pedro 5:7). 	 (1 Pétrus 5:7) Gusti Allah uga péngin panjenengan crita bab masalah sing diadhepi.


(Elee Lucas 14:12-14.) 	 (Wacanen Lukas 14:12-14.)


Sambyhyha 	 Administrasi


David oikuaa porã Jehová operdonáma hague ipekádo, upévare ojerure chupe ajúda hasyetérõ guare. 	 (Ms. 41:5) Dawud percaya nèk Yéhuwah bakal ngapura dosané, lan mbantu wektu lara.


Oikuaáramo jepe Jehová oiporavo hague itúape rreirã, haʼe oipeʼase chugui ipuésto. 	 Dhèwèké péngin dadi raja, mula nyepakké ”kréta sajarané lan wong sèket kang njajari”.


¿Mbaʼépa jaʼekuaa upéicharõ umi operegrinávare peteĩ santuário peve térã oadoráva Ñandejárape umichagua lugárpe? 	 Apa wong Kristen kudu jiarah lan ngibadah ing panggonan suci?


Jaikuaaséramo oimépa ñande fe imbarete hína, ñañeporandu vaʼerã: “¿Iñimportántepa chéve g̃uarã pe predikasión? 	 Merga wektu nginjil, awaké dhéwé nduduhké nèk percaya Armagédhon ora suwé manèh, lan kuwi ”ora diundur lan ora dibatalaké”.


Si, ani reduda upévagui. Haʼe nekonsoláta tahaʼe haʼéva pe provléma reguerekóva.* Upévare, eñemoag̃uíkena Jehováre, haʼe hína “Ñandejára omeʼẽva opaichagua konsuélo” (2 Corintios 1:3). 	 Masalah apa waé sing diadhepi, panjenengan isa éntuk panglipur.* Mula, ayo terus ngendelké Yéhuwah kanggo njaluk bantuané, merga Yéhuwah kuwi ”Gusti Allah kang dadi sumbering panglipur”.—2 Korinta 1:3.


¿Ndépa mbaʼe ere? 	 Piyé nurut panjenengan?


Abrahán oraha peteĩ kyse ha umi mbaʼe oikotevẽtava ojatapy hag̃ua. 	 Mburiné, ana Iskak, anaké, sing umuré 25 taun.


Mitãrusukuéra, ¿peimépa preparádo pejevautisa hag̃ua? 	 Cah-Cah Enom Apa Kowé Wis Siap Dibaptis?


¿Mbaʼérepa aĩ segúro la Biblia haʼeha Ñandejára Ñeʼẽ? 	 Apa sebabé aku percaya nèk Alkitab saka Gusti Allah?


Por ehémplo, Adán orekóma kuri mas de 600 áño Enoc onasérõ guare, ha upe rire osegi oiko 300 áño. 	 Adam, manungsa sing sepisanan, wis urip nem atus taun wektu Hénokh lair, lan isih urip telung atus taun sakbanjuré.


¿Ndépa ere ikatúne hag̃ua oñehundi pe mensáhe oĩva la Bíbliape oiméramo ou Ñandejáragui? 	 Nèk Alkitab pancèn saka Gusti Allah, mesthiné isa terus ana tekan saiki senajan bola-bali arep disingkirké.


Sapyʼánte ikatu voi rekompara peteĩ versíkulo ótrore térã ehecha mbaʼépa heʼi ótra Biblia. 	 Ana Alkitab versi digital sing isa mbantu panjenengan mbandhingké karo terjemahan liya utawa ayat liya sing ngrembug bab sing padha.


Por ehémplo, María Magdalena oimoʼã kuri peteĩ hardineronteha, ha mokõi idisípulo ohórõ guare Emaúspe, ojotopa hikuái hendive pe tapére, péro haʼekuéra oimoʼã haʼeha peteĩ extranhéro (Lucas 24:13-18; Juan 20:1, 14, 15). 	 Wektu ing perjalanan menyang Émaus, loro muridé Yésus kandha nèk Yésus kuwi wong sing ora dikenal.—Lukas 24:13-18; Yokanan 20:1, 14, 15.


Heta áño upe rire, umi isrraelíta ombaʼapo avei oñondivepa ojapo hag̃ua pe tavernákulo. 	 Wong Israèl bareng-bareng masang lan mbongkar Kémah Suci, lan digawa saka panggonan siji menyang panggonan liyané.


¿Máva ehémplopa ikatu ñanepytyvõ jajerovia mbareteve hag̃ua? 	 Ana conto saka sapa sing isa mbantu awaké dhéwé nguwatké iman?


Peteĩ ermána Italiagua hérava Ilaria, omombeʼu isy ha itúvape ogusta hague avei umi músika chupe ogustáva. 	 Ilaria saka Italia kandha, ”Wong tuwaku ya seneng musik sing tak senengi.


OĨVE INFORMASIÓN INTERNÉTPE 	 32 Jawabané Alkitab


Oiméramo nereñanimái repredika koʼã lugár rupi, ¿mbaʼépa ikatu rejapo? 	 Apa nginjil ing panggonan umum marahi panjenengan deg-degan?


Informasión omyesakãva heta mbaʼe yma guare, ha umi lísta ideprovéchova ñantende hag̃ua heta detálle 	 Katrangan tambahan, grafik, lan sejarah sing ana paédahé kanggo siswa Alkitab


¿Mbaʼérepa tekotevẽ ñañatende porã umi mbaʼe heʼívare kárta de Hebreos? 	 Apa sebabé awaké dhéwé kudu nggatèkke buku Ibrani?


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 (Deloken gambar dhuwur.)


Ha ikatu hag̃uáicha rentende heta párte oĩva la Bíbliape, oĩ umi artíkulo osẽva jepi ko rrevístape oexplikáva umi mbaʼe, térã ikatu avei reike ore páhina de Internétpe: www.jw.org/gug. 	 Artikel-artikel ing majalah warta penting utawa ing situs wèb jw.org uga isa mbantu panjenengan éntuk katrangan bab isiné Alkitab.


MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA: “Pe omondáva anive omonda, upéva rangue tombaʼapo pohýi ha tojapo iporãva oguereko hag̃ua omeʼẽ vaʼerã umi oikotevẽvape” (Efesios 4:28). 	 Piyé carané bèn ora mèlu-mèlu nindakké sing ora jujur?


Koʼág̃a napensavéima che rembireko opytánte vaʼerãha kosináme, síno vyʼápe aipytyvõ chupe osẽ meme hag̃ua opredika umi héntepe. 	 Saiki, aku ora ngongkon bojoku ing pawon, ning aku malah seneng banget ndhukung dhèwèké dadi perintis.


Pe añetegua chemosãso 	 Bébas saka Perbudhakan Jenis Liya


Kaori heʼi: “Legálmente ndahaʼéi la chegustapáva upéva. 	 Kaori kandha, ”Jujur waé aku ora seneng merga ora ana sing isa nggantèni ibuku.


Resegi rupi ikonsehokuéra ndahaʼéi revyʼátanteva, síno ikatúta voi reiko iñamígoramo. 	 Panjenengan uga isa ngerti kersané Gusti Allah, yaiku ”urip kang sanyata” sing bakal kelakon ing donya mbésuk kanggo saklawasé.


Abrahán ohendúrõ guare Sara hyeguasutaha Jehová ovendesi rupi chupe, “oñesũ ha oñakãity ha oñepyrũ opuka” (Génesis 17:17, TNM). 	 Wektu ngerti kersané Yéhuwah nèk Sara bakal nduwé anak dhéwé, Abraham banjur ”sumungkem konjem ing bumi karo gumujeng [ngguyu]”. (Purwaning Dumadi 17:17) Abraham nggumun lan ngguyu merga seneng banget.


Upe riremínte ojejerure chéve adirihi hag̃ua pe Estudio de Libro de Congregación. 	 Ora let suwé, aku dikon mimpin sinau Alkitab jemaat.


Nde katuete rehechagaʼu ha rehechaseterei jeýta upe ne rembiapokuemi” (Job 14:13, 15, NM). 	 (Ayub 14:13, 15) Ayub yakin nèk Yéhuwah kangen nguripké dhèwèké manèh.


18 Jehová opromete ovendesitaha umi ojepyʼamongetávape la Bíbliare ha oñehaʼãmbaitéva ojapo umi mbaʼe oaprendéva (elee Salmo 1:1-3). 	 18 Alkitab kandha nèk Yéhuwah bakal mberkahi kabèh sing ngupaya mikirké pangandikané lan sing ngupaya nindakké sing disinaoni. (Wacanen Jabur 1:1-3.)


Iporã ñañeporandu: “¿Mbaʼéichapa asegi hína koʼág̃a Jesús ehémplo? 	 Awaké dhéwé isa mikir, ’Endi sipaté Yésus sing wis tak tiru?


EIKUAA UMI PERSONÁHE BÍBLICOPE RENTENDE PORÃVE HAG̃UA LA BIBLIA 	 SINAU BAB WONG-WONG SING DICRITAKKÉ ING ALKITAB


Ñande ningo koʼág̃ama jajapo jaikóvo Ñandejára oipotáva ha jareko esperánsa jaikovévo opa ára g̃uarã. Upévare, jasegíkena ko konsého: “Akóintekena jajapo iporãva, péicha og̃uahẽ vove pe tiémpo katuete ñamonoʼõta nañanekaneʼõiramo” (Gál. 	 Awaké dhéwé isa terus nindakké kersané Yéhuwah lan mikirké pengarep-arep urip saklawasé. ”Mulané kita aja padha bosen nindakaké kabecikan, sebab yèn kita ora kendho, bakal ana mangsané kita padha ngundhuh asilé.”


Juan ohechaukánte natekotevẽiha avave okonfirma chupekuéra oñeinvitaha oho hag̃ua yvágape. 	 Ning, wong kuwi ora butuh dikandhani wong liya nèk dhèwèké dipilih.


Jesús heʼi vaʼekue voi jahayhu vaʼerãha Jehovápe ha ñande rapichápe. 	 Yésus kandha nèk awaké dhéwé kudu nresnani Yéhuwah lan wong liya.


¿Mbaʼépa Ñandejára opensa umi gérrare? 	 Piyé Tanggepané Gusti Allah bab Perang?


Che aikotevẽterei vaʼekue che famíliare chemitãʼírõ guare ha avei chekariaʼývo ahávo. 	 Mula aku ya ora bakal ninggalké Yéhuwah.


Ko versíkulope, “ñande juru” orrepresenta pe kapasida jarekóva ñañeʼẽ hag̃ua. 	 Lan kaya geni, omongané awaké dhéwé isa nggawé cilakané wong liya. Dadi, omongan kuwi ana pengaruhé kanggo wong liya.


Peteĩ ermáno omombeʼu mbaʼéichapa oñeñandu omeʼẽrõ guare iprimér diskúrso áño 1944-pe. 	 Sedulur Ramu crita bab ceramahé sing sepisanan ing taun 1944.


Péro che ndachejyvái ha ndaikatúi ajapo upéva. 	 Ning aku ora isa ngono merga ora nduwé tangan.


Haʼe heʼi: “Ha Ñandejára napendehusgamoʼãi avei. 	 Wektu ngandhani bèn ora ngarani wong sakpénaké dhéwé, Yésus nerangké alesané,”Supaya kowé iku aja katetepaké alamu.


Koʼág̃arupi umi hénte ndojeroviaguasuvéima avei Ñandejárare ha operdéma la esperánsa, upévare iporã jajepyʼamongeta Sara ehémplore ha ñamombeʼu avei ñande rapichápe jaikuaa vove peteĩ mbaʼe porã ñaaprendéva la Bíbliagui. 	 Dadi, nèk wis sinau bab sing apik saka Alkitab, apa panjenengan gelem nyritakké kuwi marang wong liya?


Omeʼẽ ñandéve pe ñaikotevẽva. 	 Cocog karo kebutuhan kita.


Péro upearã jajapo vaʼerã Abrahán ojapo vaʼekue: jaikuaa porã Jehovápe ha jahechakuaa haʼe ñanepytyvõ jave. 	 Kaya Abraham, awaké dhéwé perlu sinau bab Yéhuwah, lan ngrasakké dhéwé kekancan karo Yéhuwah.


Ko múndope oĩ opaichagua provléma, ha ko artíkulope ndaikatumoʼãi ñañeʼẽmba enterovére. 	 Masalah sing diadhepi kuwi isa werna-werna bentuké.


La Biblia omombeʼu avei oĩ hague cuatro rrío osẽva pe hardín de Edéngui. 	 Ana rong kali sing isih ana nganti saiki, yaiku kali Tigris (utawa, Hidekel) lan Éfrat.


Péro omombeʼu porãramo jepe iménape umi mbaʼe opensáva, siémpre ohechauka orrespetaha chupe. 	 Malah, rasul Pétrus, sing uga nduwé bojo, nyebutké nèk Sara kuwi dadi tuladha bab wong wédok sing ngajèni bojoné.


ÑANEMOMBARETE 	 MÈNÈHI KEKUWATAN:


Che tuakuéra chevautisa pe iglésia katólikape ha apurahéi jepe pe kórope. 	 Aku dibaptis ing Gréja Katolik, banjur aku mèlu paduan swara ing gréja kuwi.


Reikuaa hag̃ua upéva, iporãitereíta rekomparáramo umi mbaʼe heʼíva la Biblia ha umi mbaʼe omboʼéva ne rrelihión. 	 Nurut Yésus, dhasar ibadahé awaké dhéwé kudu saka Alkitab.


OÑEPORANDU MEMÉVA UMI TESTÍGO DE JEHOVÁRE:¿Mbaʼépa ajapo vaʼerã oiko hag̃ua chehegui testígo de Jehová? 	 PITAKONAN ALKITAB LIYANÉ SING DIJAWABApakah Allah Menciptakan Iblis?


AAPRENDE AIKO CHE PO HA CHE JYVAʼỸRE 	 URIP TANPA TANGAN


¿Ndépa mbaʼe ere? ¿Oñemboʼépa la hénte ojepokuaágui reínte ha oñeñandu porãve hag̃uánte? 	 Dadi, apa pancèn wong-wong ndonga mung merga kebiyasaan waé, utawa mung kanggo nentremké pikiran?


Oskrivi mboyve pe kárta, ojepyʼamongeta porã unos kuánto téxto bíblicore (1 Cor. 5:11; 2 Juan 9-11). 	 (1 Kr. 5:11; 2 Yo.


16 Ñande ningo jajerovia Jehováre ha ñaĩ segúro haʼe voi oskrivika hague la Biblia. 	 16 Pakumpulané Seksi Yéhuwah isa saya mundhak gedhé, merga nduwèni iman marang Gusti Allah lan Alkitab.


Ha Cristo omano enterove rehehápe ha oñemopuʼã jey, ikatu hag̃uáicha umi oikovéva ndojapovéima haʼekuéra oipotávante, ojapo hag̃ua guei Cristo oipotáva” (2 Corintios 5:14, 15). 	 Kristus wus nglampahi séda kanggo wong kabèh, supaya wong kang padha urip, uripé ora lumadi marang awaké dhéwé manèh, nanging lumadia marang kang wus séda marga saka wong-wong mau.’—2 Korinta 5:14, 15.


Hetaiterei ohasa asy omano meve. 	 Yésus ngalami sengsara sakdurungé séda.


3 Eñeporandumína: “¿Mbaʼérepa aguerovia Ñandejára oexistiha? 	 3 Pikiren jawabané pitakonan iki: Apa sebabé aku percaya nèk Gusti Allah ana?


¿Mbaʼérepa ojetradusi vaʼekue Escrituras Hebreas idióma griégope? 	 Apa sebabé Alkitab Ibrani diterjemahké ing basa Yunani?


OĨVE INFORMASIÓN INTERNÉTPE 	 ▪ Yéhuwah Iku Allah Katresnan


Oiméramo ne família ohasa hína pe adolesénsia, ¿mbaʼéichapa reipytyvõkuaa chupe oservi hag̃ua Jehovápe? 	 Bocah kuwi uga isa nggawé keputusan dhéwé, contoné péngin dibaptis lan manut karo Yéhuwah.


Oĩ heʼíva ñamano rire jasegitaha jaikove ótro lugárpe. 	 Ana sing percaya nèk sakwisé mati, manungsa isih urip nganggo wujud liya utawa ing panggonan liya.


Manterei aiko vai, upévare fin de semanakue ahasámi komisaríape térã ospitálpe. 	 Merga seneng gelut, saben dina setu-minggu aku mesthi ana ing kantor polisi utawa rumah sakit kanggo njahit laraku.


Oĩ país oipurúva umi mbaʼe oĩva la Bíbliape onohẽ hag̃ua umi léi, ha heta hénte oñeʼẽ jave oipuru umi fráse oĩva pype. 	 Ana negara-negara sing basané nggunakké tembung-tembung saka Alkitab, lan nganggo pathokan-pathokané Alkitab kanggo nggawé hukum ing negara kuwi.


MBAʼÉPA JASTUDIÁTA4 DE ABRIL GUIVE 1 DE MAYO DE 2016 PEVE 	 WULANGAN SING DISINAONI: 4 APRIL–1 MEI 2016


Umi persóna perféktota ha oikóta pára siémpre peteĩ paraísope ko yvy ape ári. 	 Kasusahan, tangisan, lan rasa lara uga ora bakal ana manèh.


Asẽ rire ospitálgui, aha jey eskuélape. 	 Ibuku lan mbahku sedhih banget.


Por ehémplo, peteĩ vuéltape heʼi: “Akóintekena pehayhu pene enemigokuérape ha peñemboʼe umi pendepersegívare” (Mateo 5:44). 	 (Matéus 5:44) Wektu ngramalké nèk Yérusalèm bakal diobrak-abrik tentara Rum, Yésus ngongkon para muridé mlayu, ora mèlu perang.


(Lucas 22:40.) Oñeperdona hag̃ua ñande pekádo. 	 Éntuk bantuan wektu ngadhepi masalah ”Padha nyenyuwuna, supaya aja nganti klebu ing panggodha.”—Lukas 22:40.


Eha'ãjey 	 Coba manèh


7 Oĩ heta persóna oikuaáva Jehovápe, péro ndojerrefuhiái “ipepo guýpe”. 	 7 Ana wong-wong sing sinau bab Yéhuwah ning ora gelem ngabdi marang Yéhuwah.


Nde ha ne hentekuéra katuete peikotevẽta peteĩ penekonsola ha penemomanduʼa vaʼerã pe párte ivaivéva ohasáma hague, ha pe persóna koʼág̃a ndosufriveimaha. 	 Keluarga lan kabèh sing mèlu ngopèni butuh dikuwatké lan diyakinké nèk wong sing ditresnani kuwi saiki wis ora ngrasakké lara lan susah manèh.


“Jarrespetáramo Jehovápe, nañandejaʼemoʼãi umi mbaʼe vaíre” (Proverbios 8:13, TNM).* 	 ”Wedi-asih marang Sang Yehuwah iku sengit marang piala.”*—Wulang Bebasan 8:13.


Ñembosarái 	 Dolanan


Santiago 4:8 heʼi voi: “Peñemoag̃uíkena Ñandejárare, ha haʼe oñemoag̃uíta penderehe”. 	 (Yakobus 4:8) Kadhang kala kita ragu apa isa nduwé hubungan sing akrab karo Gusti Allah.


¿Mbaʼépa ojehechakuaa oñekomparávo umi Biblia koʼag̃agua rehe? “Saʼieterei hendápe oñemoĩ térã ojepeʼa hague peteĩ palávra” (The Book. 	 Apa isiné padha karo buku Yésaya sing ana saiki? ”Sithik banget tembung sing ditambahké utawa dikurangi.”—The Book.


13 “Penemanduʼa memékena umi oĩvare préso.” 	 13 ”Padha élinga marang para pasakitan.”


Péro ojapo amo 300 áñorupi peteĩ rrelihióso hérava John Lewis oskrivi hague: “Umi idiomakuéra ningo kon el tiémpo okambia ohóvo ha noñeñeʼẽvéima yma guaréicha, upévare tekotevẽ ojerrevisa jey umi traduksión itujavéva oñekambia hag̃ua umi párte nahesakãporãiha ikatu hag̃uáicha la hénte koʼag̃agua ontende”. 	 Ning, ing abad ke-18, ana pemimpin agama saka Inggris yaiku John Lewis kandha, ”Saya suwé basa isa dadi kuna lan ora gampang dingertèni, mula terjemahan-terjemahan sing lawas kudu dipriksa bèn cocog karo basa sing digunakké saben dina.”


Ñande kristiáno tee katu ñahenói “ermáno” entéro oservívape Jehovápe, tahaʼe haʼéva hetã térã irrása (Rom. 10:12). 	 (Rm. 10:12) Yéhuwah mulang awaké dhéwé kon nresnani siji lan sijiné kaya seduluré dhéwé.


Nde avei ereko pe rresponsavilida remboʼévo ne famíliape oikuaa ha ohayhu hag̃ua Jehovápe (Prov. 1:8). 	 Panjenengan uga nduwé tanggung jawab mbantu anak panjenengan sinau lan nresnani Yéhuwah.


Jarregaláramo peteĩ persónape álgo oikotevẽva, haʼe katuete omombaʼéta upéva isensílloramo jepe. 	 Senajan hadiahé sepélé, wong bakal ngajèni nèk kuwi cocog karo kebutuhané.


JAIKOVE aja pukukue entéronte ñaikotevẽ ótro ñanderayhu. 	 SAKA lair nganti mati, awaké dhéwé butuh ditresnani.


Che júgo napendeforsamoʼãi ha che kárga ivevýi” (Mat. 11:28-30). 	 (Mt. 11:28-30, Basa Jawa Suriname.)


Papa jepe ou okambiaʼimi, ha omano mboyve oho mimi kuri rreunionhápe. 	 Malah, bapakku rada apikan lan gelem teka ing pakumpulan ibadah sakdurungé mati.


¿Ahechakuaápa chejeheguiete mbaʼépa la oĩ porãva?”. 	 Apa kowé isa mutuské arep nindakké sing bener?


Pe eskuéla opyta vaʼekue mombyry pe lugár che aiko haguégui, upévare che sy ha che avuelokuéra ndaikatúi chevisita. 	 Akhiré, aku dipindhahké menyang Sekolah Birkenwerder, yaiku sekolah kusus kanggo wong cacad.


“Oikóta chuguikuéra Ñandejára ha Cristo saserdóte, ha ogovernáta hendive” (Apocalipsis 20:6). 	 ”Wong iku . . . bakal padha dadi imamé Gusti Allah lan Sang Kristus, sarta bakal ndhèrèk jumeneng ratu kalawan Panjenengané.”—Wahyu 20:6.


Ñamoĩmína peteĩ ehémplo. Epensami rejapoha peteĩ mbaʼe ivaietereíva, ha upeakuére rehoha kárselpe ha osẽ ndéve péna de muérte. 	 Contoné, bayangna nèk kowé dadi penjahat sing arep diukum mati.


Ojapóma 12 áño Kaori sy omano hague, ha koʼág̃a haʼe ha iména oiko ótro lugárpe ha oipuru heta tiémpo opredika hag̃ua umi héntepe. 	 Rolas taun bar ibuné mati, Kaori lan bojoné dadi perintisé Seksi-Seksi Yéhuwah.


¿Mbaʼeichagua lugárpa jaheka vaʼerã jajepyʼamongeta hag̃ua, ha mbaʼe moméntopepa? 	 Kapan wektu sing paling cocog kanggo mikirké isiné Alkitab?


Péro haʼekuéra ojedesidi ojapotaha Jehová oipotáva. 	 Senajan ngerti nèk arep ngadhepi akèh bahaya, Abraham tetep manut.


Péro pe amista arekóva Jehovándi ha umi ermanokuérandi arakaʼeve ndopamoʼãi. 	 Sing isa langgeng yaiku hubunganku karo Gusti Allah saiki lan para sedulur seiman.


Pe ermána Maud Yuille omombeʼu peteĩ okasiónpe peteĩ saserdóte omboliga hague heta héntepe ou hag̃ua oñemanifesta pe lugár oĩháme pe kóche. 	 Sedulur Yuille éling wektu pemimpin geréja nglumpukké wong-wong kon ngrubung mobil kuwi.


Ñandejára Jehová ningo ojapo vaʼekue pe primer paraíso ha opromete orrekupera jeytaha. 	 Piyé carané? Gatèkna donga sing diwulangké Yésus, ”Kraton Paduka mugi rawuh.


Haʼe oñembyasy “heta díare” ha ihentekuéra ndaikatúi okonsola chupe. 	 Dhèwèké sedhih nganti ”pirang-pirang dina,” lan ora gelem dilipur karo keluargané.


Peteĩ ermána Sudafricagua omombeʼu: “Che ha che ermanokuéra ningo ndorostudiaséi vaʼekue, ndorohoséi rreunionhápe ni ndoropredikaséi. 	 Erin saka Afrika Selatan kandha, ”Wektu cilik, aku sok rèwèl lan sambat nèk diajak sinau Alkitab, teka ing pakumpulan ibadah, lan nginjil.


Haʼe ohenói “ovechakuéra mbovymi” umi orekóvape esperánsa oho hag̃ua yvágape. 	 Yésus nggambarké wong sing bakal munggah swarga kuwi ”pepanthan cilik,” utawa kelompok cilik.


Haʼe ohechakuaa heta vése umi téxto yma guare oñekambiapaha ohóvo kon el tiémpo, pórke oñentende vai heta párte ojetradusi jave ha ojejavy avei. 	 Dhèwèké nggatèkké nèk tèks-tèks kuna kuwi wis akèh sing diowahi lan klèru tegesè.


Poravoha 	 Pilihan


Oiméramo rehechakuaa koʼã mbaʼe oikopaiteha nderehe, ¿heʼisépa nde haʼeha peteĩ unhído? 	 Nèk kabèh kuwi jawabané ya, apa tegesé kowé dipilih urip ing swarga? Ora. Apa sebabé?


¿Retĩ vaʼerãpa nerasẽ hag̃ua ótro rovake? 	 Ahli keséhatan pikiran kandha nèk nangis merga ditinggal mati kuwi lumrah.


17 Tuichaiterei ningo idiferénte ojuehegui Jesús goviérno ha yvypóra goviérno. 	 17 Pamréntahané Yéhuwah lan pamréntahané manungsa kuwi béda banget.


Kundahára ñemígui ñesẽ? 	 Metu saka Dlajahan Pribadi?


Upéicharõ, ikatu voínte Goliat ijyvate kuri la Biblia heʼiháicha. 	 Dadi isa waé Goliat dhuwuré semono, senajan kétoké ora wajar.


Péro áño 1935-pe Joseph Rutherford, omoakãva pe predikasión upe tiémpope, orresivi peteĩ kárta omondóva chupe peteĩ matrimónio oikóva Brasílpe. 	 Ing taun 1935, perintis loro sing jenengé Nathaniel lan Maud Yuille nulis surat kanggo Joseph F. Rutherford, sing mimpin gawéan nginjil.


Peteĩ sy [okonsolaháicha] imembýpe, che [pokonsoláta]” (Isaías 66:12, 13). 	 Kayadéné wong kang dilipur déning biyungé, iya kaya mangkono anggoningSun iki bakal nglipur sira kabèh.”—Yésaya 66:12, 13.


Jahechamína mbaʼéichapa ikatu jahechauka upéva. 	 (Yb. 2:18) Iman kétok saka tumindaké. Ngéné carané.


Avía sído haʼe oñepyrũ avei ostudia la Biblia umi testígo de Jehovándi. 	 Juragané njaluk ngapura lan kandha nèk Wulan dibébaské saka utangé.


Péro Jehová omombarete chupe oaguanta hag̃ua, ha upeichaite avei ojapo cherehe. 	 Semono uga Yéhuwah mesthi mènèhi aku kekuwatan.


Pórke la Biblia heʼi haʼe omano hague “trankílo porã” orekórõ guare 175 áño (Gén. 	 Alkitab kandha, ”sédané iku nalika wus akèh yuswané, wus tuwuk [marem] sugengé.”


Haʼe ningo ñande Apohare ha upévare ontende porãiterei mbaʼéichapa reñeñandu. 	 Yéhuwah isa lan gelem nyedhiyakké bantuan sing dibutuhké sarta nguwatké kita bèn isa ngadhepi kahanan kuwi.


Ambue 	 Liyane


Emoherakuã juajuha 	 Dum pranala


Ehecha pe rrekuádro “¿Mbaʼépa peteĩ santuário?”. 	 Deloken kothak ”Panggonan Suci Kuwi Apa?”


Jehová* peneperdona haguéicha ipyʼaite guive, upéicha avei peẽ pejapo vaʼerã” (Colosenses 3:13). 	 Padha kaya Yéhuwah* kanthi tulus ngapurani kowé, tindakna kuwi uga.”—Kolosé 3:13, Terjemahan Dunia Baru (NW).


Enoc ningo aretereíma omano hague, péro jaikuaa porã Ñandejára arakaʼeve ndahesaraimoʼãiha chugui. 	 Rumangsa ayem, suwé-suwé Hénokh merem lan bablas turu nganti mati.


Áño 1881-pe henerál Gordon oimoʼã ko lugár haʼeha pe hardín de Edén 	 Taman Èden vèrsi Jéndral Gordon sing ditemokké ing Praslin, Seychelles taun 1881


¿Mbaʼéichapa ikatu rehechauka ne família adoleséntepe rentendeha chupe? 	 nduwèni pangertèn?


Mba`e jaikehagua Internet-pe 	 Jejaring


Astudia rire la Biblia un áñore, adesidi aservitaha Jehovápe ha ajevautisa, ojapóma haguéicha che rembireko. 	 Sakwisé setaun sinau Alkitab, aku janji ngabdi marang Yéhuwah lan dibaptis, niru contoné bojoku.


Péro Ñandejára orregala jeikove opaveʼỹva ñande Ruvicha Cristo Jesús rupive” (Romanos 6:23). 	 Alkitab kandha, ”Awit pituwasé dosa iku pati, balik sih-peparingé Gusti Allah iku urip langgeng ana ing Sang Kristus Yésus, Gusti kita.”—Rum 6:23.


Reikuaasevéramo, ikatu rehecha ko lívro, Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia?, kapítulo 10-pe, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken bab 10 buku Apa yang Sebenarnya Alkitab Ajarkan?, sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah


Peteĩ traduksión opokóva ñane korasõre 	 Alkitab sing Gampang Dingertèni


Ehecha pe artíkulo “Cómo escoger una buena traducción de la Biblia” osẽ vaʼekue La Atalaya 1 de mayo de 2008-pe. 	 Deloken artikel ”Bagaimana Memilih Terjemahan Alkitab yang Baik?” ing Menara Pengawal 1 Mei 2008.


Reikuaasevéramo, ikatu rehecha ko lívro, Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia?, kapítulo 15-pe, ojapóva testígo de Jehová. 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken bab 15 buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?, sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah


Añetehápe ningo tuicha priviléhio rejevautisa ha oiko ndehegui testígo de Jehová. 	 Kaurmatan gedhé dibaptis dadi Seksi-Seksi Yéhuwah.


La Biblia heʼi avei oĩha kristiáno tekotevẽva “ojerrespetave”, péro ndahaʼéi unhído haguére, síno ombaʼapo jejopy rupi “oñeʼẽ ha oporomboʼe hag̃ua” (1 Tim. 5:17). 	 Kuwi merga ”becik pangrèhé” lan ”kabubuhan kotbah lan memulang,” dudu merga dipilih munggah swarga. (1 Tm. 5:17) Nèk wong sing dipilih munggah swarga kakèhan diunggulké, dhèwèké bakal isin.


La Biblia noñehundíri ha péicha rupi ñande ikatu jalee koʼág̃a. 	 Saiki panjenengan isa nduwé lan maca Alkitab, merga anané upaya sing tenanan bèn Alkitab tetep ana.


Ko artíkulope jaipurúta umi téra Jehová omoĩ vaʼekue chupekuéra. 	 Ning, ing wulangan iki, jeneng sing dinggo yaiku jeneng saka Yéhuwah, Abraham lan Sara.


Haʼekuéra ndojedesidíri oñemeʼẽ Jehovápe ha ojevautisa. 	 Wong kuwi gojag-gajeg nggawé janji ngabdi lan dibaptis.


Añetehápe, upéicha peẽ tuichaiterei pejehovasáta ha peikéta ñande Ruvicha ha Salvadór Jesucristo Rréinope; upe Rréino ndopamoʼãi arakaʼeve” (2 Ped. 1:10, 11). Jahechaháicha, káda uno umi unhído osegi vaʼerã iñeʼẽrendu Jehovápe. 	 Kalawan mangkono iku, kowé bakal kaparingan wewenang sakatogé lumebu ing Kraton kang langgeng, yaiku Kratoné Gusti lan Pamarta kita Gusti Yésus Kristus.” (2 Pt. 1:10, 11) Mula, sing wis dipilih aja nganti mandheg ngabdi marang Yéhuwah.


Péro, ¿mbaʼéichapa ikatu jajapo upéva? 	 Saben dina, akèh sing kudu ditindakké lan direncanakké.


Haʼe ningo omeʼẽ pe persóna ohayhuvéva ñanderehehápe. 	 Saksuwéné pirang-pirang abad, Gusti Allah nggawé jagad raya bareng karo Yésus, sing dadi ”putra kekasihé”.


8 Jesús disipulokuéra oñeʼẽ vaʼekue evréope. 	 8 Para muridé Yésus nganggo basa Ibrani.


Koʼã mbaʼe ohechauka porã Ñandejára heta vése oipuru hague umi gérra ohundi hag̃ua umi hénte iñañáva ha oporombohasa asývape. 	 Gusti Allah sing nduwé hak nemtokké kapan éntuk perang, lan sapa sing éntuk mèlu. Manungsa ora nduwé hak nemtokké dhéwé.


Péro núnka ndeʼíri “ermáno” peteĩ persóna ndahaʼéivape hudío. 	 Ning, kuwi ora klebu wong sing dudu Yahudi. Kanggoné Seksi-Seksi Yéhuwah, kabèh kuwi ”sedulur” ora masalah saka endi asalé.


Informasión oĩva Internétpe 	 Bantuan ing Situs Wèb


Eliezer omombeʼu avei umi ogajárape oñemboʼe hague Jehovápe oĩrõ guare pe póso mátape oĩva Harán ypýpe. 	 Élièzer crita karo keluargané Ribkah nèk dhèwèké ndonga marang Yéhuwah wektu teka ing sumur cedhak Haran.


Upe tiémpope peteĩ karai Inglaterragua hérava John Wyclef oñepyrũ vaʼekue otradusi la Biblia ingléspe ikatu hag̃uáicha la hénte ontende. 	 Ing akir abad ke-14, John Wycliffe mulai nyétak Alkitab ing basa Inggris, basa sing dingertèni karo wong-wong biyasa sing ana ing negarané.


16 Sapyʼánte ijetuʼu ñamboyke tiémpo jajepyʼamongeta hag̃ua la Biblia heʼívare. 	 16 Urip ing donya sing akèh gangguan iki, isa nggawé awaké dhéwé angèl nggolèk wektu kanggo mikirké isiné Alkitab.


Peteĩ vuéltape mas de 500 persóna voi ohecha chupe oikove jey rire (1 Corintios 15:6). 	 Malah, tau ana luwih saka wong 500 sing bareng-bareng weruh Yésus.—1 Korinta 15:6.


Avyʼa chepytyvõ haguére, chupe aropurahéita” (Salmo 28:7). 	 (Jabur 28:7) Senajan ora nduwé tangan, aku bakal terus nggondhèli ajarané Alkitab.


16 Entéronte jahayhu ñane hénte ha ñane amigokuérape, ha upévare ñakonfia hesekuéra. 	 16 Senajan nresnani keluarga lan kanca, awaké dhéwé isa waé ngomong nylekit merga wis akrab.


Jaiko peteĩ múndo ñanemokyreʼỹvape ñamotenonde hag̃ua umi mbaʼerepy ha ñañeñandu hag̃ua segúro. 	 Ning, Alkitab ngongkon supaya kita nggawé pilihan sing wicaksana, yaiku ndhisikké bab rohani lan kersané Yéhuwah, dudu nggolèk senengé dhéwé.


Upéva ohechauka ñandéve mbaʼeichaitépa Ñandejára ñanderayhu ñaneimperféktoramo jepe. 	 Lan kuwi mènèhi kita pangarep-arep, senajan kita saiki isih kudu nanggung akibat saka dosa.


17 Jahechamína Mark ha Claire ehémplo, peteĩ matrimónio oikóva Gálespe (Reino Unido). 	 17 Contoné, Mark lan Claire sing manggon ing Wales, mulai dadi perintis sakwisé lulus sekolah.


6:1). 17 Péro, ¿mbaʼépa ikatu jajapo oĩramo ñaneofendéva? 	 17 Nèk ana sing omongané nylekit, awaké dhéwé isa ngupaya bèn omongané awaké dhéwé tetep nyenengké.


¿Mbaʼépa heʼise jajoayhu vaʼerãha oñoermánoicha? 	 Katresnaning pasaduluran kuwi apa?


Che adesidi apredikavetaha, péro akyhyje avei añemongeta hag̃ua umi extráñondi. 	 Aku péngin luwih mempeng nginjil, ning aku wedi ketemu karo wong sing ora tak kenal.


Kuatiarogue ñepyrũ 	 Kaca Utama


Péro reñehaʼã vaʼerã reikuaa mbaʼéichapa oñeñandu. Por ehémplo, oime vaʼerã ne família osẽ jepi opredika nendive. 	 Contoné, panjenengan isa ngupaya bèn ngerti perasaané anak panjenengan bab nginjil.


Upévare ñañehaʼã vaʼerã káda día ñamombareteve jahávo ñande fe. Péichamante Jesús ñandesalváta ou vove ohundi hag̃ua ko múndo aña. 	 (Ib. 10:39) Dadi, awaké dhéwé kudu tenanan ngupaya bèn imané kuwat, lan dadi wong sing dislametké wektu Yésus Kristus dadi raja.


Upéva en párte odependéta nderehe, péro jahechamína mbaʼe mbaʼépa ikatu nepytyvõ upearã. 	 Ayo dirembug piyé carané bèn maca Alkitab kuwi isa dadi luwih nyenengké.


Upe guive, siémpre ke cherecha, ou cherendápe ha roñemongeta. 	 Bar kuwi, saben ketemu aku, Katie mesthi ngejak ngobrol.


Internétpe ningo oĩ heta istória ha notísia pyaʼeterei ojekuaáva opárupi, péro ndahaʼéiva siérto. 	 Wong sing wicaksana kuwi ati-ati lan mung percaya karo kabèh sing bener.


Haʼe katuete nepytyvõta oipytyvõ haguéicha umi ermáno opartisipa ypy vaʼekuépe pe Eskuéla Jaiporukuaa hag̃ua la Bíbliape (elee Salmo 32:8). 	 Yéhuwah bakal mbantu panjenengan kaya mbantu wong-wong sing lagi anyaran mèlu Sekolah kanggo Mulang Alkitab mau.—Wacanen Jabur 32:8.


Péro, ¿mbaʼéichapa raʼe upérõ Jesús pínta? 	 Kayané béda banget karo mbiyèné, nganti para muridé ora kenal manèh.


Ñamboykéramo tiémpo jajepyʼamongeta hag̃ua umi kuña ha kuimbaʼe iñeʼẽrendúva ehémplore, ñañemoag̃uivéta Jehováre (Heb. 12:1, 2). 	 Nèk mikirké tenanan imané para abdiné Yéhuwah, kuwi bakal nggawé awaké dhéwé péngin niru wong-wong kuwi lan luwih akrab karo Yéhuwah.—Ib. 12:1, 2.


¿MBAʼE PROVLÉMAPA OĨ RAʼE? 	 Perjuangan Bèn Ora Rusak


Oĩ vaʼekue ohundiséva la Biblia 5 	 Perjuangan Bèn Ora Disingkirké 5


Peteĩ díape aguapy ajapysaka hesekuéra, péro mama oimoʼã astorvataha chupekuéra, ha heʼi chéve aha hag̃ua upégui. 	 Aku ya péngin mèlu rembugan, ning aku dikon lunga karo ibuku merga wedi aku ngganggu sinau.


Emoĩ peteĩ ehémplo. 16 Peteĩ díape, peteĩ kuimbaʼe oikuaa porãva pe Léi Mosáika, oporandu Jesúspe: “¿Mbaʼépa pe mandamiénto tuichavéva oĩva pe Léipe?”. 	 16 Ana ahli Torèt sing wis tau takon karo Yésus, ”Angger-angger ing salebeting Torèt punika ingkang ageng piyambak ingkang pundi?” Yésus kandha, ”Sira tresnaa marang Pangéran Allahira kalawan gumolonging atinira, lan gumolonging nyawanira, sarta gumolonging budinira.”


La Biblia heʼi: “Upe guive Jonatán ohayhu chupe ha opyta oñoamigoite hikuái”. 	 Mulai wektu kuwi, Yonatan lan Dawud kekancan akrab, lan janji bakal setya siji lan sijiné.


(Prov. 22:29). Ikatu oĩ heʼíva ñandéve ojetopa hague mombyry peteĩ pohã iporãitereíva, péro heta doktór ni ndoikuaaiha gueteri. 	 (WB. 22:29) Mbokmenawa ana wong sing ngandhani nèk obat anyar wis ditemokké ing panggonan liya, lan dokter isih durung ngerti bab kuwi.


6 Síglo primérope Jehová omeʼẽ vaʼekue espíritu sánto umi kristiánope, upévare oĩ ijapytepekuéra ojapóva milágro (Hech. 3:2-7; 9:36-42). 	 (PR. 3:2-7; 9:36-42) Contoné, para rasul kuwi isa nambani wong lara, lan ngomong nganggo basa sing béda-béda.


Haʼekuéra ohendu kuri opa mbaʼe Jehová ojapóva Israel rehehápe, ha ohechakuaa Ñandejára oipytyvõha ipuévlope. 	 Apa sebabé? Merga wong-wong Gibéon wis krungu bab Yéhuwah lan tumindaké.


Oĩ ningo heʼíva Ñandejára ipyʼahatãguinte omanda hague Abrahánpe osakrifika hag̃ua itaʼýra. 	 Liyané nganggep Abraham ora nresnani anaké.


La Biblia heʼi: “Opavave tekotevẽ ipyaʼe ohendukuaa hag̃ua ha imbegue oñeʼẽ [...] hag̃ua” (Santiago 1:19). 	 (Yakobus 1:19) Wektu omong-omongan karo kanca utawa sedulur, coba rungokna tenanan bèn isa ngerti apa sing disenengi lan sing ora.


3 Elee Hechos 2:2-4. 	 3 Wacanen Lelakoné Para Rasul 2:2-4.


Diana ohechakuaa siertoiteha la heʼíva Salmo 90:10: “Amo 70 áñorupi jaikove, imbaretevéva ohupyty 80, heta ñambaʼapo pohýi ha jahasa asy rei, umíva pyaʼe ohasa ha upéicha avei ñande rekove”. 	 Sophia ngrasa nèk ayat Alkitab iki pancèn bener, ”Laminipun gesang kawula sadaya punika pitung dasa taun, déné manawi kawula sami kiyat, wolung dasa taun, saha ingkang dipun gung-gungaken punika anggénipun nandhang rekaos lan sangsara, amargi lampahipun rikat sanget saha kawula sami kabur sirna.”—Jabur 90:10.


Ñandejára ñanderayhúgui avei “omeʼẽ Itaʼýra peteĩete, ani hag̃ua oñehundi opaite umi hese ojeroviáva, ohupyty hag̃ua guei jeikove opaveʼỹva” (Juan 3:16). 	 (Yohanes 3:16) Yésus dhéwé uga lila dadi kurban tebusan bèn manungsa isa ngrasakké urip sampurna kaya sing diilangké Adam mbiyèn.*


Ha oúne chupe iñakãme pe promésa ojejapo vaʼekue hardín de Edénpe. Upérõ ojeʼe vaʼekue pe “kuña familiare” ohunditaha Satanáspe. 	 Wektu krungu tembung ”turunira”, Abraham mesthi dadi kèlingan ramalané Yéhuwah ing taman Èden mbiyèn, nèk ana keturunan sing sukmbèn bakal ngancurké Sétan.


Mboyvegua 	 Mundur


Oservi aja hikuái de misionéro Índiape, opyta plataʼỹre. 	 Artikel sakbanjuré bakal nerangké carané nindakké kuwi.


Ha ani ñainvita sólamente umi orekóvape omyengovia jey hag̃ua ñandéve (Luc. 10:42; 14:12-14). 	 (3 Yo. 5-8) Rasah répot-répot masak utawa ngetokké dhuwit akèh kanggo njajakké.


¿Mbaʼéichapa ikatu jajerovia David ojerovia haguéicha? 	 Dawud percaya nèk Yéhuwah kuwi ngayomi umaté lan netepi janjiné.


¿Mbaʼérepa? Pórke pe espíritu sánto, haʼéva hína pe fuérsa ipoderosovéva ko univérsope, okonfirmáma chupekuéra upéva. 	 Yéhuwah isa nggunakké roh suciné kanggo ngandhani.


¿Mbaʼérepa Jehová opermiti oikove umi hénte aña? 	 Apa sebabé Gusti Allah durung nyingkirké kabèh sing jahat?


Hetaiterei hénte oikuaase mbaʼéichapa oiméne pe yvága ha umi oikóva upépe. 	 Apa panjenengan péngin ngerti kaya apa swarga kuwi lan sapa sing manggon ing kono?


Por ehémplo, ikatu jastudia mbaʼéichapa oñekumpli umi profesía. 	 Kuwi bakal mbantu bèn iman panjenengan tetep kuwat.


Chemitã guive voi ahecháma heta mbaʼe vai. 	 Cilikanku susah banget.


JORDAN ningo oreko peteĩ sakapúnta ojoguáva peteĩ varkítope, ha ñamañávo hese haʼetévaicha la vyroreínteva, péro chupe g̃uarã upe sakapúnta ivaliosoiterei. 	 IKI mung rautan pènsil cilik sing bentuké kapal-kapalan lan kétoké biyasa waé. Ning, kanggoné Jordan, iki dadi barang sing aji banget.


Ambaʼapo jave peteĩ kaldérape peteĩ edifísio de ofisínape Betel de Broóklynpe 	 Kerja ing bagéan mesin ing Bètel Brooklyn


Arekópe 17 áño aha mimíma préso. 	 Pas umurku 17, aku dipenjara.


Avei oipytyvõ Gedeónpe oiko hag̃ua chugui peteĩ gerréro ipyʼaguasúva, ha Páblope katu opredika hag̃ua umi hénte ótro tetãguápe. 	 Bézaleèl didadèkké tukang nggawé bekakas, Gidhéon didadèkké prajurit sing prakosa, lan Paulus didadèkké utusan injil.


Pe Organización Mundial del Trabajo heʼi oĩha 21 millónrupi kuimbaʼe, kuña ha mitã ombaʼapóva esklávoicha, algúna vése saʼieterei ojepaga chupekuéra térã katu ndojepagái voi. 	 Nurut Organisasi Buruh Internasional, isih ana kira-kira 21 yuta wong lanang lan wong wédok sarta bocah-bocah sing dadi budhak, ora isa bébas, gajiné sithik utawa malah ora dibayar blas.


Koʼã mbaʼe tuicha chemokyreʼỹ, upémarõ ajerure chupekuéra chemboʼe hag̃ua la Biblia dos vése por semána ha añepyrũ aha irreunionkuérape. 	 Merga atiku digedhèkké, aku njaluk sinau Alkitab seminggu ping pindho, lan mulai teka ing pakumpulan ibadahé Seksi Yéhuwah.


Ikatu oime apóstol Pablo imanduʼa hína raʼe upe oiko vaʼekuére heʼírõ guare: “Aníkena penderesarái perresivi porã vaʼerãha pende rapichakuérape; ojapo rupi upéicha oĩ vaʼekue orresivíva anhelkuérape oikuaaʼỹre” (Hebreos 13:2). 	 (Ibrani 13:2) Apa panjenengan isa niru tuladhané Abraham lan Sara sing seneng nampa tamu?


Absalón ohendu Husai konsého, péro nohendúi Ahitofélpe (2 Sam. 15:31; 17:14). 	 Absalom ngrungokké omongané Husai, timbang Akhitofèl.—2 Sa. 15:31; 17:14.


Avei ikatu ñapensa umi mbaʼe jaleévare rrevísta Ñemañaha ha ¡Despertad!-pe, ha umi puvlikasión osẽvare ñane asambleakuérape. 	 Panjenengan uga isa mikirké artikel-artikel ing majalah Warta Penting utawa Menara Pengawal lan Sadarlah! saben sasi, lan wacan anyar sing diumumké ing kebaktian durung suwé iki.


Avei ikatu ñañemboʼe ha japurahéi Jehovápe. 	 Merga sinau basa, manungsa isa maca, nulis, omong, lan ngerti sing dirungokké.


Upévare, oñemoĩ vaʼerã katuete Ñandejára réra entéro Bíbliape. 	 15:14) Yéhuwah uga nuntun sing nulis Alkitab, bèn nulis jenengé luwih saka ping 7.000 ing tulisan-tulisan kuna.


Jahechaháicha pe famóso “carro-sonante da Watch Tower” tuicha oipytyvõ vaʼekue oñepyrũrõ guare oprogresa pe predikasión Brasílpe. 	 Merga anané ”mobil halo-halo Watch Tower,” gawéan nginjil ing Brasil mulai maju.


Jahechamína umi provléma ikatúva hína rembohovái. 	 Gatèkna conto-conto iki.


¿Oĩnepa algúna ves hustísia? 	 Apa bakal ana kaadilan ing donya iki?


Reikuaasevéramo mbaʼépa heʼi la Biblia umi ánhel rehe, ehecha kapítulo 10 ko lívrogui: Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová. Ha pe informasión oĩvéva: “Máva pe arkánhel Miguel?”. Ikatúva avei retopa Internétpe ko direksiónpe: www.jw.org/gug. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab para malaékat, deloken bab 10 buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan? uga bagéan cathetan sing judhulé ”Mikhaèl Panggedhéné Para Malaékat” sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah, uga ana ing www.jw.org/jv.


2 Jehová oikuaa porãiterei entéro umi ánhel ha yvyporakuéra okrea vaʼekuépe. 	 2 Yéhuwah ngerti kabèh bab malaékat lan manungsa.


Ha’arõmbýva 	 Katundha


¿Mbaʼépa Jehová omeʼẽta ñandéve pe múndo pyahúpe? 	 Apa sing isa diarep-arep ing donya anyar mbésuk?


Gujarati 	 Basa Gujarat


Enterovénte oipota ojeʼe irregálo rehe pe jalee vaʼekue yvate. 	 Akèh sing seneng nèk tanggepané wong sing nampa hadiah padha kaya wong-wong sing disebutké mau.


Upe tiémpope Ñandejára opensa gueteri umi gérra rupive ikatuha odefende ipuévlope ha ohundi umi iñañáva ha oporombohasa asývape. 	 Gusti Allah nganggep perang kuwi, cara kanggo mbéla umaté lan nyingkirké kabèh sing jahat lan sing nindhes.


9 Yma ningo Jehová oipuru vaʼekue avei ipodér oporomonguera hag̃ua. 	 9 Pancèn, kadhang kala Yéhuwah nambani wong-wong.


6 PORANDU: ¿Mbaʼépa Ñandejára oipota ko yvýpe g̃uarã ha yvyporakuérape g̃uarã? 	 6 PITAKONAN: Apa kersané Gusti Allah kanggo bumi lan manungsa?


¿Mbaʼérepa ivaliosoiterei ko rregálo? 	 Apa Sebabé Kuwi Hadiah sing Paling Aji?


Nemitãiterei, haʼe katu imitã guive voi oñorairõva”. 	 Kowé isih bocah, mangka dhèwèké wis kulina perang wiwit cilik.”


Péro Jesús oipotárire idisipulokuéra ofesteha ikumpleáño katuete ojapóta kuri tekotevẽva guive ojekuaa hag̃ua pe fécha. 	 Nèk pancèn Yésus péngin para pengikuté ngrayakké ulang tauné Yésus, Yésus mesthi bakal ngandhani kapan tanggal lairé.


Ko eskuéla ojejapo ikatu hag̃uáicha oñemokyreʼỹve umi ermánope opredikaseve hag̃ua. 	 Salah siji tujuané yaiku mbantu para siswa bèn terus péngin nginjil.


¿Ha mbaʼépa oiko raʼe Noégui? 	 Lamèkh nduwé iman marang Gusti Allah.


Ko kuñataĩ ningo iñumílde ha haʼe vaʼekue Jehová amíga. 	 Maryam bakal meteng, nglairké, lan ngopèni anaké Gusti Allah.


¿TEKOTEVẼPA JAIKUAA ENTÉRO UMI UNHÍDO RÉRA? 	 APA PERLU NGERTI JENENGÉ WONG SING SAIKI DIPILIH MUNGGAH SWARGA?


Haʼe imanduʼa proféta Samuel heʼi hague: “Jehová napenderejamoʼãi héra porãite rehehápe” (1 Sam. 12:22, NM). Upévare Jonatán heʼi peteĩ soldádope: “Jehová ñanepytyvõséramo, mbaʼevete ndojokomoʼãi chupe. Haʼe ikatu ojevale heta héntere térã mbovymíre osalva hag̃ua ipuévlope”. 	 Yonatan éling kandhané nabi Samuèl, ”Sang Yéhuwah ora bakal mbucal umaté, amarga saka asmané kang agung.” (1 Sa. 12:22) Yonatan kandha karo prajurit liyané, ”Amarga tumrap Sang Yéhuwah gampang baé mitulungi, dadia karo wong akèh, dadia karo wong sathithik.”


Péicha jave alee ha ajepyʼamongeta umi versíkulo de la Biblia ikatúvare chepytyvõ añeñandu porãve hag̃ua, ha añemboʼe Ñandejárape che pyʼaite guive. 	 Ning, bar maca lan mikirké ayat-ayat Alkitab lan ndonga ngomongké isiné atiku, aku krasa tentrem lan pasrah, banjur isa turu.”


Upévare Jehová puévlo oikotevẽ instruksión pyahu osẽ rire Egíptogui. 	 Bangsa Israèl bakal dadi bangsa sing kudu manut mung karo Hukumé Yéhuwah.


JEHOVÁ SIÉMPRE OGIA ISIERVOKUÉRAPE 	 YÉHUWAH TERUS NUNTUN UMATÉ


Jehová ha Jesús oĩ peteĩ ñeʼẽme ha ojapo opa mbaʼe oñondive. 	 (Yo. 10:30) Yéhuwah lan Yésus bener-bener akrab, lan terus nyambut gawé bareng.


Peteĩ domingo kaʼaru, Kenneth ha Filomena Curazaogua, oho ovisita peteĩ matrimóniope ostudiáva jepi hendivekuéra la Biblia. 	 Ing dina Minggu soré, Kenneth lan Filomena, sing manggon ing Curaçao, mara ing omahé salah siji keluarga kanggo sinau Alkitab.


Heta oĩ heʼíva japerde reiha ñane tiémpo ñañemboʼéramo, pórke avave nañanerendumoʼãi. 	 Ana wong sing rumangsa nèk ndonga kuwi mung mbuwang wektu, merga ora ana sing ngrungokké.


Eipytyvõ ne famíliape ikatu hag̃uáicha ogusta chupe pe predikasión (Ehecha párrafo 11) 	 Bocah-bocah perlu dibantu bèn seneng nginjil (Deloken paragraf 11)


Jarekóramo fe ko rregálo porãite Jehová omeʼẽvare ñandéve, haʼe ikatu operdona ñande pekádo ha omeʼẽ ñandéve pe jeikove opaveʼỹva. 	 Kuwi alesan utama kanggo maturnuwun.


¿Mbaʼérepa oñekambiaʼimi heta téxto yma ojetradusi vaʼekue palávra por palávra? 	 Apa sebabé tembung sing diterjemahké apa anané, diganti?


Ohechávo iñermána noipytyvõiha chupe, ipochy ha ojeplagea Jesúspe. 	 Marta sibuk nyuguhi lan ngladèni Yésus bèn kepénak anggoné mertamu.


Ojapóma ningo 73 áño aservi hague Jehovápe. Ha aagradeseterei chupe chepytyvõ haguére pono afalla chupe aĩ aja préso. 	 Aku wis 73 taun ngabdi marang Yéhuwah, lan aku seneng merga Yéhuwah terus njaga aku tetep setya lan ora mèlu perang.


Upévare, rejevautisa mboyve, reikuaa porã vaʼerã mbaʼépa heʼise jajededika Jehovápe. 	 Mula, sakdurungé dibaptis kowé kudu ngerti maksudé janji ngabdi.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Gusti Allah kuwi sing nggawé urip.


Ha umi lívro oskrivi vaʼekue Lefèvre tuichaiterei oipytyvõ chupe otradusírõ guare pe Nuévo Testaménto. 	 Wektu nerjemahké Kitab-Kitab Yunani, dhèwèké nggunakké terjemahané Lefèvre dadi réferènsi.


Arekópe 29 áño ajegolpea vai vaʼekue ahugahápe, ha upéva káusare ajerretirámante pe béisbol profesionálgui. 	 Ning, wektu umur 29, aku ngalami cilaka sing parah pas arep nyekel bal wektu lagi main.


2 Jonatán opyta vaʼerã kuri rréiramo itúa rekovia, péro Jehová ndoelehíri chupe, síno oiporavo Davídpe. 	 2 Yonatan setya karo Dawud, senajan Yéhuwah ora milih Yonatan dadi raja Israèl mbésuké, ning malah milih Dawud.


Péro upéva nañandextrañái vaʼerã, pórke Ñandejára nañandeapói vaʼekue ñamano hag̃ua. 	 Manungsa ora dirancang kanggo mati.


La Biblia ohenói chupe “pe ogovernáva pe território oĩva oéste gotyo pe Río Éufratesgui” (Esdras 5:3-7, TNM). 	 Alkitab nyebut wong kuwi ”bupati ing sakuloné bengawan Éfrat”.—Ézra 5:3-7.


Reikuaasevéramo, ikatu rehecha ko lívro, Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia?, kapítulo 1-pe, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken bab 1 buku Apa yang Sebenarnya Alkitab Ajarkan?, sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah


ENTEROVE IKATU OLEE 	 KANGGO KABÈH WONG


Avei ontendéta hikuái ñapensa porã hague jadesidi mboyve”. 	 Anak panjenengan dudu cah cilik manèh.


Ha orresivi autorida oreko hag̃ua ipoguýpe peteĩ párte ko yvy ape ári, oporojuka hag̃ua espáda puku reheve, ñembyahýi, mbaʼasy oporojukáva ha mymba ñarõ ko yvy arigua rupive” (Apocalipsis 6:8). 	 Lan iku padha kaparingan panguwasa matèni isining jagad saprapat srana pedhang, pailan sarta pageblug, tuwin kalawan kéwan-kéwan galak ing bumi.”—Wahyu 6:8.


Péro upe áño guive koʼág̃a peve, pe idióma inglés tuicha okambia. 	 19 Basa Inggris saiki wis ora padha karo basa Inggris jamané New World Translation wektu pisanan diumumké.


Ko visiónpe, Daniel ohecha oĩha yvágape hetaiterei ánhel, ndahaʼéi peteĩmínte mbaʼéva. 	 Wektu kuwi, Dhanièl ndelok malaékat sing cacahé akèh banget, ora mung siji thok.


12 Jahayhúramo Ñandejárape, ñande avei ñamotenondevéta Jehovápe oimeraẽ mbaʼégui, tahaʼe peteĩ club deportívo, ñande eskuéla téra ñande país. 	 12 Aja nganti bab liyané, kaya tim olahraga, sekolah, utawa negara, luwih penting timbang Yéhuwah.


Mbaʼépa heʼi la Biblia 	 Kandhané Alkitab


Lefèvre omombaʼeterei vaʼekue Ñandejára Ñeʼẽ, upévare ojedesidi oñehaʼãmbaitetaha ikatu hag̃uáicha opaichagua hénte okonsegi ha ontende. 	 Merga ngajèni Alkitab banget, Lefèvre péngin kabèh wong isa maca Alkitab.


Por ehémplo, jaʼáramo inmoralida sexuálpe peteĩ ermáno térã ermánandi, tuicha japerhudikáta chupe ha ifamíliape. 	 Rasa percaya sing wis ana isa rusak.


Upéicharõ, aníkena jareko mbaʼevete ñandestorvátava jasegi hag̃ua Jesús ehémplo (Mat. 5:29, 30; Filip. 4:8). 	 Mula, aja nganti ana sing ngalangi awaké dhéwé niru tuladhané Yésus.—Mt. 5:29, 30; Fp. 4:8.


Péro, ¿mbaʼépa la ojapo vaʼekue? 	 Apa sing ditindakké Sétan?


Añetehápe ningo ko múndope ndaipóri ótra rrelihión oĩva unído ñandéicha. 	 Mung umaté Yéhuwah sing isa kaya ngono.


¿Mbaʼérepa umi testígo de Jehová ojapo pe séna del señór diferénte umi ótro rrelihióngui? 	 Apa Maksudnya Korban Yesus Adalah ”Tebusan bagi Banyak Orang”?


¿Oĩpa algúna esperánsa umi jahayhúva omano vaʼekuépe g̃uarã? 	 Apa ana pengarep-arep kanggo wong sing wis mati?’


Péro ohasávo pe tiémpo ningo ko yvy okuʼe ohóvo, ha umi estrélla ojepuru vaʼekue oñembohéra hag̃ua koʼã signo koʼág̃a noĩvéima oĩ haguépe upérõ. 	 Ning nyatané, wong sing tanggal lairé padha, durung mesthi nduwé sipat sing padha.


“ESPÍRITU SÁNTO POGUÝPE HA AÑETEGUÁPE” 	 NGIBADAH DITUNTUN ROH SUCI LAN ALKITAB


Haʼérõ guare músiko ha pintór chefamóso jepe vaʼekue, ha aju añemombaʼeguasu. 	 Aku iki seniman musik sing wis suksès.


¿Mbaʼéichapa jahecha vaʼerã umi instruksión omeʼẽva ñandéve Jehová organisasión? 	 Piyé kuduné tanggepané awaké dhéwé nèk éntuk tuntunan ing jemaat?


8 Javyʼa ningo jahechávo oĩha persóna oikuaaséva pe añetegua. 	 8 Wektu mbantu wong liya sinau bab Yéhuwah, awaké dhéwé ngerti nèk Yéhuwah seneng lan ngajèni upayané awaké dhéwé.


6, 7. a) ¿Mbaʼe mbaʼépa Daniel ombohovái vaʼekue Babilóniape? b) ¿Mbaʼéichapa Daniel ohechauka ontende porãha la ojapo vaʼerã? 	 6, 7. (a) Terangna sing diadhepi Dhanièl ing Babil. (b) Apa buktiné nèk Dhanièl diwasa?


Por ehémplo, Internétpe oĩ umi sítio oñemeʼẽhápe konsého ha suherénsia, ha oĩ voi umi orekóva peteĩ páhina Internétpe opuvlika hag̃ua umíva ha oñerresponde hag̃ua chupekuéra. 	 Ana akèh situs wèb lan blog sing isiné panduan-panduan sing paling anyar. Akèh acara TV nampilké wong-wong sing ahli ing bidang psikologi lan gaya hidup.


¿MBAʼÉICHAPA JEHOVÁ OHECHAUKA ÑANDERAYHUHA? 	 CARANÉ YÉHUWAH NDUDUHKÉ KATRESNANÉ


Adán opeka vaʼekue, upévare omano. 	 Kuwi maksudé, wong akhiré mati merga dosa.


Umi sientífiko ohechakuaa umi ojeofreséva oipytyvõ hag̃ua hapichápe, menove hasyha ha menove oñedeprimiha. 	 Malah, wong sing nduwé lara kronis, contoné sklerosis multipel lan HIV, isa dadi luwih séhat nèk seneng mènèhi kanthi loma.


16 ¿Mbaʼépa nde repensa? 	 16 Piyé Nurut Panjenengan?


Jesús heʼi vaʼekue ikatuha jajerure Ñandejárape omeʼẽ hag̃ua ñandéve ‘ñane rembiʼurãmi ñaikotevẽva’ káda diarã (Luc. 11:3). 	 (Lk. 11:3, Basa Jawa Suriname) Pengalaman ing Alkitab mbuktèkké nèk Yéhuwah isa maringi kabèh sing dibutuhké.


Hiʼarive, umi mokõi kumpleáñope oiko vaʼekue álgo ivaíva (Génesis 40:20; Marcos 6:21). Pe Encyclopædia Britannica heʼi umi kristiáno ypykue ndofestehaséi hague “umi kumpleáño oúgui rrelihión japúgui”. 	 (Purwaning Dumadi 40:20; Markus 6:21) Nurut Encyclopædia Britannica, wong-wong Kristen abad kapisan lan kapindho nentang kebiyasaan ngrayakké ulang taun.


Upéi asita 2 Timoteo 2:3 heʼíva, ha haʼe pe ofisiálpe: “Che ningo Cristo soldádoma”. 	 Aku nyuplik 2 Timotéus 2:3 lan kandha, ”Saiki aku wis dadi tentarané Kristus.”


Mbaʼépa oikotevẽ pe persóna. 	 Kebutuhané sing nampa hadiah.


11 Jesús heʼi vaʼekue: “Umi mbaʼe omyenyhẽva ñane korasõ ningo osẽ ñande jurúrupi” (Mat. 12:34). 	 11 Yésus mulang nèk ”apa kang kaucapaké ing cangkem iku saka bludaging ati.”


Yma ajeguaru vaʼekue chejehegui, péro koʼág̃a amombaʼe che rekove ha chepyʼaguapy. 	 Mbiyèn aku jijik karo awakku dhéwé, ning saiki aku ngajèni awakku lan pikiranku tentrem.


¿Ahechakuaápa haʼe chepytyvõha?”. 	 Ing Alkitab,”astaning” Gusti Allah kuwi tegesé kwasané.


15 Abrahán núnka nombyasýi iñeʼẽrendu haguére Jehovápe. 	 15 Apa Abraham gela manut préntahé Yéhuwah?


Haʼe oikuaa Ñandejára oipytyvõha Davídpe, péro orrechasa hague Saúlpe. 	 Yonatan péngin setya karo bapaké, ning uga péngin setya karo Dawud.


“Ñandejára, avyʼaiterei ajapo haguére ne rembipota.” (SAL. 40:8, NM) 	 ”Dhuh Allah kawula, kawula remen nglampahi karsa Paduka.”—MS. 40:9.


19 Ñaneumílderamo, jasegíta ko konsého Jesús omeʼẽ vaʼekue: “Peẽ peikuaa ojeʼe hague: ‘Rehayhu vaʼerã nde rapichápe, ha nderechaʼéi vaʼerã ne enemígore’. 	 19 Sipat andhap asor isa mbantu awaké dhéwé manut karo pathokané Yésus.


¿Ndépa rehechakuaa Jehová nepytyvõha? 	 Apa Panjenengan Ngrasakké Dhéwé Kwasané Gusti Allah?


Upémarõ añepyrũ astudia hendivekuéra la Biblia. 	 Mula, aku dadi gelem sinau Alkitab karo Seksi Yéhuwah mau.


2 Timoteo 3:1-5: “Umi ára pahápe [...] umi hénte ijehénte ojepyʼapýta, iplatarayhúta, oñembotuicháta, ijejapóta, otakýta hapicháre, naiñeʼẽrendumoʼãi ituakuérape, imalagradesídota, oporombotavýta, ndohayhumoʼãi ihéntepe, oñemohatãta heʼívape, okopíta ótrore, ndojejokokuaamoʼãi, oñemboharáita hapicháre, ndohayhumoʼãi mbaʼeve iporãva, itraisionérota, hovaʼatãta, oñemombaʼeguasúta, oikóta vyʼarã rapykuéri ohayhu rangue Ñandejárape, haʼetévaicha oservíva Ñandejárape, péro hekovére ojekuaáta ndosegiriha chupe”. 	 2 Timotius 3:1-5: ”Ing dina-dina pungkasan, . . . wong-wong mung bakal mikirké kepentingané dhéwé, ngutamakké mburu bandha, nyombongké awaké dhéwé, rumangsa hébat, seneng ngrèmèhké, ora manut karo wong tuwa, ora nduwé rasa matur nuwun, ora setya, ora nduwé katresnan marang anggota keluarga, ora gelem sepakat karo wong liya, seneng mitenah, ora isa ngendhalèni dhiri, kejem, sengit karo apa sing apik, seneng ngianati, ngèyèl, sombong, nresnani kesenengan ketimbang nresnani Gusti Allah, ing ngarepé wong liya wong-wong kuwi kétoké ngibadah marang Gusti Allah, nanging sakjané ora urip miturut ibadahé.”


Ndaipóri chereity vaʼerã. Upévare chepyʼarory ha avyʼaiterei” (Sal. 16:8, 9, NM). 	 Mulané atiku bungah-bungah lan nyawaku asurak-surak, malah dagingku bakal manggon kalawan tentrem.”—Ms. 16:8, 9.


Upéicharõ jepe, oiko gueteri 10 jejukárupi por káda 100.000 persóna oikóva upépe, ha heta hetave oĩ umi ojapóva mbaʼe vai hapicháre. 	 Ning, werna-werna tumindak kasar isih ana ing endi-endi. Ing kono, kira-kira ana wong 10 sing dipatèni ing antarané 100.000 pendhudhuk.


Péro tiémpo rire ko lugár ojedividi jey dos hendápe, ha peteĩvape oñehenóintema “Rrío amo gotyo”. 	 Propinsi kuwi dibagi dadi loro, salah sijiné disebut Seberang Sungai.


1-3. a) ¿Mbaʼérepa jaʼekuaa enterovévagui ikatuha oiko Ñandejára amígo? b) ¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope? 	 1-3. (a) Apa sebabé awaké dhéwé percaya nèk isa dadi kancané Yéhuwah? (b) Sapa waé sing arep dirembug ing wulangan iki?


La Biblia heʼi umi ojeroviáva Ñandejárare ojoguaha avei umi ágilape. Heʼi: “Ojeroviáva Ñandejárare katu ikyreʼỹ jeýne ha [ágilaicha] ovevéne” (Isaías 40:31). 	 (Yésaya 40:31, Terjemahan Dunia Baru) Wektu nemokké termal, utawa hawa panas ing awang-awang, elang ngegarké swiwiné lan nggunakké hawa panas kuwi bèn isa mabur mumbul saya dhuwur.


Tiémpo rire ko karai omondo peteĩ kárta pe Central Mundial de los testigos de Jehovápe ha heʼi: “Aagradeseterei ningo chepytyvõ haguére. 	 Ora suwé sakwisé kuwi, wong sing dibantu kuwi nulis surat kanggo kantor pusaté Seksi Yéhuwah, uniné, ”Aku seneng lan maturnuwun banget.


29:1-5). Jahechaháicha, David ojavy avei heta mbaʼépe, péro núnka ndohejái Jehovápe (Sal. 51:4, 10; 86:2). 	 (Ms. 51:6, 12; 86:2) Wulangan iki bakal ngrembug carané niru Dawud lan liyané, anggoné setya karo Yéhuwah, ora karo liyané.


La Bíbliape avei jatopa peteĩ profesía iñimportantetereíva oñeʼẽva pe rréi Persiapeguáre, péro ko profesía oñekumplipaite vaʼekue, umi detálle michĩva jepe. 	 Ramalan kuwi ora kaya nubuat-nubuat ing Alkitab. Alkitab nyritakké akèh nubuat, utawa ramalan saka Gusti Allah, bab raja Pèrsia sing kelakon kabèh kanthi rinci.


Oĩ ermáno ohenóiva pe vitrólape Aarón, pórke oñeʼẽ vaʼekue ivesekuéra, yma Aarón oñeʼẽ haguéicha Moisés vése (elee Éxodo 4:14-16). 	 (Wacanen Pangentasan 4:14-16.)


Umi hudío yma guare okyhyjeterei vaʼekue ojagarrárõ g̃uarã chupekuéra pe lépra. 	 Wong-wong Yahudi jaman mbiyèn wedi lara kusta utawa lépra, penyakit sing umum ing jamané Alkitab.


¿MBAʼÉREPA OMANO LA HÉNTE? 	 Apa sebabé manungsa mati?


Ameʼẽ avei chupe rrevísta Ñemañaha ha ¡Despertad! 	 Minggu ngarepé, cah wédok kuwi ngekèki aku HPné lan kandha, ”Ana wong saka negara Cina arep ngomong.”


Ko rrevísta Ñemañaha ohechauka mbaʼépa heʼi la Biblia umi ánhel rehe, ha avei omyesakã ikatúpa haʼekuéra ñanepytyvõ térã ñandeperhudika. 	 Majalah Warta Penting iki ngrembug apa kandhané Alkitab bab para malaékat lan apa pengaruhé kanggo kita.


Oñeimprimítarire pe tamáño normálpe, el dóvle kuri hepyvéta. 	 Merga ukurané cilik, regané mung separoné rega Alkitab sing wis ana.


Pe primer estúdiope haʼe ohejáma la sigarríllo, ndojagarravéima chehegui pláta amonda vaʼekue ha omeʼẽmba jey chéve umi joya. 	 Bar pisanan sinau, bojoku mandheg ngrokok, ora gelem nampa dhuwit colongan, lan perhiasan colongan mau dibalèkké aku. Aku nesu tenan.


Pe rróllo ipukúramo, oñemoĩmi peteĩ pálo káda púntape, péicha pe oleéva ikatu oipuru peteĩ ipo olia hag̃ua un ládo ha pe ótro ipo oavri hag̃ua pe ótro ládo, otopa peve pe párte oleeséva. 	 Wektu maca, tangan sing siji nggulung mlebu, lan sijiné mbukak gulungan, nganti ketemu bagéan sing arep diwaca.


Haʼe heʼi: “Avyʼaiterei ajuhu haguére peteĩ traváho natekotevẽihápe ajapo mbaʼeve omongyʼátava che konsiénsia”. 	 Liyané uga nduwé pengalaman sing padha.


Ñandejára oipota Armagedónpe ojesalva opa ikatúva. 	 Yéhuwah péngin sak akèh-akèhé wong dislametké wektu Armagédhon.


Por lo vísto umi kristiáno osegi avei ojapo upéicha. 	 Wong-wong Kristen uga nindakké kebiasaan kuwi.


Eike heʼihápe: PUVLIKASIONKUÉRA > LÍVRO HA FOLLÉTO. 	 Deloken ing bagéan PUBLIKASI > BUKU & BROSUR.


Jesús orresusita rire, Jehová oñepyrũ oiporavo ijespíritu sánto rupive umi kristiánope oho hag̃ua yvágape. 	 Kayané ing abad sepisan, kabèh muridé Yésus dipilih munggah swarga.


Rréi David ojapo vaʼekue avei upéicha, ha heʼi Ñandejárape: “Cherendumína ajerure jave ndéve chepytyvõ hag̃ua”. 	 Dawud nyuwun, ”Paduka mugi karsaa miyarsakaken swantening panyuwun kawula.”


Télepe avei oñembohasa hetaiterei prográma ha entrevísta ojejapóva umi sikólogope, konsehérope ha eskritórpe. 	 Toko-toko buku uga nyedhiakké akèh buku panduan lan kuwi ngasilké keuntungan nganti milyaran dolar kanggo perusahaané.


Upe jave ndaipóri kuri elektrisida ha iñypytũmba. 	 Pas kuwi listriké mati.


¿Mbaʼépa opensa Ñandejárare heta persóna? 	 Apa sing dipikirké wong-wong bab Gusti Allah?


PURAHÉI: 72, 119 	 LAGU: 3, 20


¿Mbaʼéichapa siémpre ombaʼapo Jehová ha isiervokuéra? 	 Apa sing dititèni saka cara nyambut gawéné Yéhuwah wiwit jaman mbiyèn?


18 Eservi Jehovápe vyʼapópe 	 18 Terusa Ngabdi marang Yéhuwah kanthi Bungah


¿Ikatúpa jaʼe Sara opuka hague ndojeroviái rupi Ñandejárare? 	 Ngguyuné Sara kuwi ora nduduhké nèk dhèwèké kurang iman.


Upéicharõ, ñanembaʼeporã rupi peteĩ persónandi ikatu omomýi hetápe ojapo hag̃ua la mísma kósa, ha péicha peteĩ várrio kompletoite voi ikatu imbaʼeporã hína. 	 Dadi, nèk wong siji tumindak apikan, kuwi isa nyebar lan nulari wong liya ing kelompoké.


¡Katuete ojapóta upe opromete vaʼekue! 	 Kersané kuwi mesthi bakal kelakon.


Péro ndahaʼéi heʼínteva chupekuéra mbaʼépa ojapo vaʼerã, síno haʼe voi omoĩ pe ehémplo (elee Lucas 22:27). 	 (Wacanen Lukas 22:27.)


Haʼe oikuaa vaʼekue Jehová oñangarekoha isiervokuérare ha siémpre okumpliha umi mbaʼe oprometéva. 	 Dhasaré yaiku merga nduwé pangertèn lan pengalaman.


Upéicharõ jepe oĩ heta kristiáno iména térã hembireko ndahaʼéiva Testígo. 	 (2 Kr. 6:14) Ning, ana para sedulur sing bojoné dudu Seksi Yéhuwah.


9 Jesús heʼi vaʼekue idisipulokuérape: “Peẽ enterovéva oñoermáno”. 	 9 Piyé tanggepanmu marang para sedulur sing dipilih munggah swarga?


Ha oiméne oñehaʼãmbaite vaʼekue avei omboʼe ifamíliape ohayhu hag̃ua Jehovápe. 	 Apa hasilé? Alkitab ora nyritakké kanthi cetha bab keluargané Hénokh.


Avei ndoroviái vaʼekue oexistiha peteĩ Kreadór, síno oguerovia pe evolusión. 	 Dhèwèké ora percaya nèk Gusti Allah ana, lan percaya nèk manungsa kuwi asalé saka kéwan.


19 Ojapóma mas de 100 áño Ñandejára Rréino oñepyrũ hague ogoverna. 	 19 Kratoné Gusti Allah wis mréntah luwih saka 100 taun. Saksuwéné iku Yésus Kristus terus ngarahké gawéan nginjil.


Pe monuménto Títope g̃uarã oĩva Rómape 	 Gapura Titus ing Roma jaman saiki


¿Mbaʼérepa Jehová ikatu oñekomunika yvyporakuérandi, oñeñeʼẽramo jepe diferénte idiómape? 	 Nèk manungsa ngomong nganggo basa béda-béda, kuwi ora masalah kanggo Yéhuwah. Apa sebabé?


Upérõ haʼe heʼi: “Ojekuaa porã ningo tekotevẽtereiha jareko peteĩ traduksión isensíllova ha ojetradusíva pe orihinálpe oĩháicha. Upéicha ikatúta oñeaprende porãve Ñandejáragui. 	 Ing kebaktian iku, Sedulur Knorr kandha nèk umaté Gusti Allah butuh terjemahan Alkitab anyar sing pas kaya asliné lan gampang dingertèni, sing isa mbantu wong ngerti isiné Alkitab luwih cetha.


Ko rrevísta, ojapóva testígo de Jehová áño 1879 guive, noñeʼẽi polítikare ha omombaʼeterei la Biblia heʼíva. 	 Majalah sing dhasaré saka Alkitab iki terus dicétak mulai taun 1879 nganti saiki, lan ora ana hubungané karo politik.


Ha Adán oipuru iñakã ikatu hag̃uáicha omoĩ umi téra opyta porãvétava káda únore (Gén. 	 Adam nggawé jeneng sing cocog kanggo kéwan-kéwan kuwi.


Segundo, oexplika chupekuéra mbaʼépa oikóta umi oúvagui naiñeʼẽrenduvéi Jehovápe iprovléma haguére. 	 Terus, Yésus nerangké apa éntuk-éntukané wong sing ora gelem nindakké kersané Yéhuwah merga kuwi angèl.


Áño 1587-pe, Hutter ojapo peteĩ versión hebréope pe Viejo Testaméntogui, hérava Derekh ha-Kodesh, upe téra oñenohẽ Isaías 35:8-gui ha heʼise “Tape Ipotĩva”. 	 Terjemahan kuwi dikèki judhul Derekh ha-Kodesh, sing dijupuk saka Yésaya 35:8, sing tegesé ”Dalan Suci”.


Upérõ haʼe oĩ kuri de viáhe Sudaméricape ha ohaʼarõ hína okrusa hag̃ua pe frontéra ótro paíspe. 	 Alexandra kuwi salah siji Seksi Yéhuwah sing gabung karo jemaat basa Cina.


Haʼe ojapóma vaʼekue upéva umi kristiáno ypykuére, ha koʼag̃aite peve osegi oipuru ko múndo ñanemoñuhã hag̃ua (2 Tim. 4:10). 	 Cara iki wis digunakké kèt jaman mbiyèn tekan saiki. (2 Tm. 4:10) Dadi, kudu ajeg mriksa pikirané awaké dhéwé bab perkara-perkara donya, lan kudu ngowahi tumindak sing ora cocog.


¿Mbaʼérepa ñañatende vaʼerã oñemeʼẽ jave ñandéve konsého ñande salúre? 	 Apa sebabé awaké dhéwé kudu ati-ati wektu ana wong sing ngandhani bab golèk tamba?


Oĩramo jepe heta rrelihióso ha rréi ipoderósova ohundise vaʼekue la Biblia, ndaipóri ótro lívro peichaite peve ojetradusíva ha oñemog̃uahẽva opárupi. 	 HASILÉ: Senajan arep disingkirké karo para raja lan pemimpin agama, Alkitab malah dadi buku sing paling akèh disebarké lan diterjemahké.


Upéicharõ jaʼekuaa oĩha párte la Bíbliagui Ñandejára omyesakãva og̃uahẽ vove itiémpo. 	 Apa Seksi-Seksi Yéhuwah wis tau nduwé pangertèn sing klèru bab isiné Alkitab?


Reikuaa hag̃ua upéva, iporã repensa mbaʼéichapa reñemboʼe hína. 	 Apa kowé kerep ndonga marang Yéhuwah?


Ñañekomparáramo umi animál ha plánta rehe, jahechakuaa ñande yvypóra tuichaiterei ñanediferenteha. 	 Saka kabèh ciptaané Gusti Allah ing bumi, manungsa kuwi sing paling unik.


Ndaikatúiramo jepe oñesolusiona umi provléma jarekóva, Jehová ikatu ñanemombarete ha ñanembopyʼaguasu ñaaguanta hag̃ua (1 Corintios 10:13). 	 (1 Korinta 10:13) Alkitab uga janji nèk kabèh masalah kita bakal dirampungi kanthi tuntas ing wektuné.


Ituakuéra ndohayhúi ni noñangarekói hesekuéra (2 Tim. 3:1-5). 	 (2 Tm. 3:1-5) Senajan ana Seksi Yéhuwah sing asalé saka keluarga kaya ngono, dhèwèké milih kekancan karo Yéhuwah.


Sy ha túva, ¿mbaʼépa ikatu rejapo reñemoag̃uive hag̃ua ne famíliare? 	 Wong kekancan kuwi nggunakké wektu bareng-bareng.


¿Mbaʼépa ojapo hikuái upémarõ? 	 Mula wektu kuwi, keputusané Ribkah bab gelem orané penting banget lan perlu diajèni.


6:8, 9). Jajerurékena Jehovápe tañanepytyvõ, ha ñañehaʼãmbaite jagueropuʼaka opa mbaʼe oúva. 	 (Gl. 6:8, 9, Basa Jawi Padintenan.)


Jalee jave Anuáriope algún ermáno rembiasakue, ñañemotiémpo vaʼerã ñapensa hag̃ua iñehémplore, ikatu hag̃uáicha opoko ñane korasõre. 	 Wektu maca salah sijiné pengalaman ing Buku Tahunan, mandhega sedhéla lan dipikirké ndhisik bèn mlebu ing ati.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA 	 MINGGU MULAI 28 DESEMBER 2015–3 JANUARI 2016


Jesús heʼi: “¿Noñemonguerái piko raʼe diez kuimbaʼépe? 	 Yésus kandha, ”Apa ora wong sapuluh kang birat najisé?


Seth* omombeʼu: “Che rembireko Priscila oñemosẽrõ guare itravahohágui, kavalete che aju avei añemosẽ. 	 Seth* kandha, ”Aku lan bojoku bareng-bareng kélangan gawéan.


Upévare septiembre de 2007-pe, Kuérpo Governánte odesidi ojerrevisataha pe Traducción del Nuevo Mundo oĩva ingléspe. 	 Mula, sasi September 2007 Pengurus Pusat mènèhi ijin nggawé terjemahan Alkitab basa Inggris sing luwih gampang dingertèni.


Ko kavaju arigua orrepresenta Jesúspe. Haʼe oñepyrũ vaʼekue ogoverna 1914-pe ha koʼẽrõitéma omohuʼãta iñorairõ ohundipávo opaichagua sufrimiénto. 	 Sing nunggang nggambarké Yésus Kristus, sing mulai mréntah ing taun 1914 lan arep ndang ngrampungi tugasé kanggo nyingkirké kabèh kasusahan.


Por ehémplo, pe edición osẽ vaʼekue 1984-pe, oipuru pe palávra evréa “Seol” Eclesiastés 9:10-pe ha hetave téxtope. 	 Contoné, ing basa Inggris tembung ”Sheol” saka basa Ibrani digunakké ing Kohèlèt 9:10 lan ing ayat-ayat liyané.


Mávapa ikatu nepytyvõ rentende hag̃ua la Biblia 6 	 6 Bantuan Bèn Ngerti Alkitab


Sara ojerure vaʼekue iménape ombosufrietereíta kuri chupe, péro haʼe ohechauka nopensaiha ijehénte. 	 Sara mikir nèk Gusti Allah sing kudu tanggung jawab marang masalahé, lan Sara ora nduwé pilihan liya.


Ñahendúvo pe palávra paraíso ñañeimahina voi peteĩ lugár trankílo ha iporãitereíva. 	 Nèk krungu tembung firdaus, apa bayangan panjenengan? Apa panjenengan mbayangké panggonan sing éndah kaya taman?


¿MBAʼÉPA RERRESPONDÉTA? 	 APA JAWABANÉ?


Jesús avei heʼi vaʼekue upe tiémpo ijetuʼuetereitaha (Mar. 13:14-18; Luc. 21:21-23). Ha og̃uahẽ mboyve upe tiémpo, umi kristiáno ohechaukáma vaʼerã ojoayhuetereiha (Rom. 12:9). 	 (Mk. 13:14-18; Lk. 21:21-23) Mula, sakdurungé kuwi dialami, wong-wong mau kudu nguwatké rasa tresna siji lan sijiné.—Rm. 12:9.


¿Mbaʼéichapa Salmo 41:3 omokyreʼỹ umi hasývape? 	 Piyé Jabur 41:4 nggedhèkké ati wektu awaké dhéwé lara?


Oiméramo ótro la ofalláva ñanendive, ndahasyiete ñandéve ñandepochy hag̃ua upe persónandi. 	 Dadi, kita kudu sinau saka kesalahan, ora mbalèni kesalahan kuwi manèh, lan aja terus mikirké kesalahan kuwi.


Jahechaháicha, ndajakyhyjéiramo ñatantea hag̃ua umi método pyahu, jaservi porãve Jehovápe ha ñakonfiave hese (elee 2 Corintios 12:9, 10). 	 Wektu nyoba cara nginjil sing anyar lan ora wedi nginjil, kuwi tegesé awaké dhéwé percaya karo Yéhuwah lan dadi penginjil sing luwih apik.—Wacanen 2 Korinta 12:9, 10.


10 Umi mbaʼe jaʼéva ikatu omoñeñandu porã térã omoñeñandu vai peteĩ persónape. 	 10 Sing diomongké awaké dhéwé isa nggawé perasaané wong liya pénak apa ora.


Ani jarahaka jey ótra persónape, pórke upéicha ñamosarambíta pe japu. 	 Ora bener nèk kuwi disebarké karo wong liya, lan dinggo bahan rembugan, merga kuwi malah nggawé katrangan mau tambah mbebayani.


Ndovyʼái umi mbaʼe vai ojejapóvare, ovyʼa guei añeteguáre. 	 Katresnan iku ora gampang nepsu lan ora nyimpen kaluputaning liyan.


Péro ndaipóri odiskuti vaʼerã Lefèvre tuichaiterei oipytyvõ hague opaichagua hénte oikuaa hag̃ua Ñandejára Ñeʼẽ. 	 Senajan kepénginané kuwi ora kelakon, terjemahané Lefèvre wis kelakon mbantu wong-wong ngerti pangandikané Gusti Allah.


¿Mbaʼéichapa ikatu ñanepytyvõ pe orasión? 6 	 6 Donga—Gunané kanggo Panjenengan


Ha 3 áño aja, manterei chemboligámi ajapo jey hag̃ua umi mbaʼe vai aheja vaʼekue. 	 Telung taun aku diganggu kanca-kancaku bèn uripku bejat kaya mbiyèn.


Ñanembaʼeporãramo ñande rapichándi katuete oagradeséta ñandéve hikuái, ha upéi haʼekuéra voi imbaʼeporãvéta ótrondi. 	 Sikap seneng mènèhi kuwi isa nggawé wong dadi gampang kerja sama lan kekancan.


Osẽrõ guare Harángui haʼekuéra neʼĩra ifamília, hiʼarive Abrahán orekóma 75 áño ha Sara katu 65. 	 (Purwaning Dumadi 12:2-4) Ning, wektu ninggalké Haran, umuré Abraham wis 75 taun lan Sara 65 taun, lan wong loro kuwi ora nduwé anak.


Ñamombeʼúramo Ñandejárape mbaʼéichapa ñañeñandu, katuete ñandepyʼaguapyvéta upe rire. 	 Jabur 55:23 kandha, ”Sumelangmu pasrahna marang Pangéran Yéhuwah, temah kowé mesthi direksa!”


Romboʼe ore famíliape iñimportanteha oheka informasión ñane puvlikasionkuérape oipytyvõtava chupekuéra osolusiona hag̃ua umi provléma, ha roñemboʼe hendivekuéra”. 	 Nèk bocah-bocah butuh dibantu, tak bantu nganggo wacan saka Alkitab lan ndonga bareng.”


11 “Aníkena penderesarái perresivi porã vaʼerãha pende rapichakuérape.” 	 11 ”Aja padha lali awèh pamondhokan marang wong.”


Ejeruréna nde avei Ñandejárape tohechauka ndéve mbaʼéichapa ikatu reipuru porã ne tiémpo pe persóna rehayhúvare. 	 Alkitab kandha, ”Rancangan bakal ora kelakon, manawa tanpa tetimbangan.”


¿Rehupytysépa nde upéva? 	 Apa panjenengan péngin urip saklawasé?


Térã ikatu avei reñeñandu Luis oñeñandu haguéicha. Haʼe orekóma 80 áño ha heʼi: “Sapyʼánte haʼete voi ahaʼarõntemava hína amano”. 	 (Ayub 7:16) Panjenengan isa waé krasa kaya Luis, wong lanang sing umuré 80-an, sing kandha, ”Kadhang kala aku rumangsa péngin mati waé.”


Oĩ hetave persóna ohechakuaáva ohupytyha heta mbaʼe porã iñonrrádo rupi ha oiko haguére “hekópe opa mbaʼépe”, heʼiháicha la Biblia. Jahechamína algúno ehémplo. 	 Ing kéné ana conto wong-wong sing wis ngetrapké pathokané Alkitab bab nindakké sing jujur ing urip saben dinané.


MAʼERÃPA ÑANDEAPO ÑANDEJÁRA 	 Akèh sing nganggep nèk Gusti Allah nggawé manungsa ora kanggo urip saklawasé ing bumi.


Upépe pe samaritána oñeʼẽ Jesúspe peteĩ diferénsia oĩvare umi hudío ha umi samaritáno oadora lájare Ñandejárape, ha heʼi: “Ore rukuéra ypykue omombaʼeguasu vaʼekue Ñandejárape ko sérrope, péro peẽ hudiokuéra peje Jerusalénpe ojeadora vaʼerãha chupe” (Juan 4:5-9, 20). 	 Wong wédok kuwi crita nèk cara ibadahé wong Yahudi lan Samaria béda, ”Para leluhur kawula anggènipun sujud wonten ing redi punika, mangka bangsa Paduka criyos bilih panggènanipun tiyang nglampahi sujud punika ing Yérusalèm.”—Yokanan 4:5-9, 20.


Avei ipasiénsia vaʼekue, upéicha rupi oaprende heta mbaʼe ideprovéchotava chupe ombaʼapo hag̃ua upe rire. 	 Sakliyané kuwi, Dawud nduwé ketrampilan-ketrampilan sing isa digunakké kanggo nyambut gawé.


Kóva hína pe primera létra orekóva pe Tetragrámaton, térã Ñandejára réra, Jehová.* Umi mboʼehára leipegua ha umi fariséo ningo omombaʼeterei vaʼekue umi palávra ha létra oĩva Ñandejára Léipe, ha umi letraʼi o “párte michĩvéva” jepe iñimportanterei vaʼekue chupekuéra g̃uarã. 	 Kuwi dadi huruf sing kapisan saka Tetragramaton, asma suciné Gusti Allah, yaiku Yéhuwah.* Para penulis lan wong Farisi nganggep nèk kabèh tembung lan huruf sing ana ing Hukumé Gusti Allah kuwi penting. Malah, saben ’corèkan’ waé uga dianggep penting banget.


Péro oĩ hetaiterei hénte omano vaʼekue ndohomoʼãiva yvágape. ¿Mbaʼépa oikóta chuguikuéra? 	 Lha terus, apa sing bakal dialami karo milyaran wong sing wis mati ning ora dipilih kanggo urip ing swarga?


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA 	 SING UTAMA DIREMBUG


¿MBAʼÉPA JAJAPO VAʼERÃ ÑANDE FE IMBARETE HAG̃UA? 	 PIYÉ CARANÉ NGUWATKÉ IMAN?


Haʼekuéra ojokuaa porãiterei, upévare Jesús heʼi vaʼekue: “Che ha pe Túva ningo peteĩnte” (Juan 10:30). 	 Yésus kandha, ”Aku lan Sang Rama iku siji.”


¿Mbaʼe féchapepa onase vaʼekue Jesús? 	 Kapan Yésus lair?


16 Tekotevẽ avei ñanearandu ha ñapensa porã jadesidíta jave mbaʼe estúdio médikopa jajapóta, térã mbaʼe tratamiéntopa jasegíta (Tito 2:12). 	 16 Wektu awaké dhéwé mutuské apa sing arep ditindakké kanggo nambani lara, awaké dhéwé kudu ”wicaksana”.


... ñanembovyʼaha? 	 marahi bungah?


10 ¿Mbaʼe mbaʼérehepa ikatu avei jajepyʼamongeta? 	 10 Bab liyané apa sing isa dipikirké?


Avei ñanepytyvõ pono ojupipa ñane presión ha ani hag̃ua jajepyʼapyeterei oĩvare. 	 Lan wong sing strès merga bojoné mati, isa luwih cepet pulih nèk seneng mbantu wong liya.


Ikatu opensa: “Che amigokuéra ningo ikatúnte avei ojeasegura oimépa siérto hína”. 	 Ning, jebulé wong sing nampa uga ora nduwé wektu. (Éf.


¿MBAʼÉPA NDE ERE? 	 Piyé Nurut Panjenengan?


3 Ko artíkulope ñarrespondéta mbohapy porandu: ¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã ikatu hag̃uáicha ñande fe imbarete? 	 3 Ing artikel iki bakal dirembug carané nguwatké iman, lan carané nduduhké nèk imané awaké dhéwé kuwat.


Koʼã guyra ojaitypo jepi umi óga pepo guýpe. Oĩ vaʼekue ojaitypóva Salomón témplope. 	 Ana sing saben taun nggawé susuh ing baité Suléman, merga panggonan kuwi aman kanggo anaké.


Ndaivaíringo jaikuaase mbaʼépa jahupytýta ñañemboʼéramo. 	 Ora. Kuwi wis umumé dipikirké wong.


Oiméramo jajecha ko situasiónpe, jasegi vaʼerã jajapo la Biblia heʼíva ijetuʼúramo jepe ñandéve. 	 Ing kahanan kaya ngéné, wong Kristen isa nggunakké tuntunané Alkitab, bèn urip bebojoané tetep rukun.


¿Péro mbaʼéicha ikatu orresivi upéva? 	 Piyé carané?


Koʼág̃a ndakyhyjevéima amanórõ g̃uarã ni ndachepyʼapyvéima mbaʼépa oikóta tenonderãme. Tony ha che hetaiterei orerembiapo. 	 Aku saiki isa turu angler merga ora kuwatir manèh bab urip sukmbèn.


Péro, ¿ikatúnepa la Biblia nepytyvõ ndéve? 	 Ning, apa paédahé wulangané Alkitab kanggo panjenengan saiki?


¿Mbaʼépa heʼi la Biblia? 	 Apa Kandhané Alkitab?


Ótro katu heʼi ovyʼaiterei hague onasérõ guare iprimér família. 	 Apa pas nikah, apa pas anakmu mbarep lair?


La Biblia omombeʼu mbaʼérepa Ñandejára omeʼẽ Itaʼýra ñanderreskata hag̃ua: “Péicha ojehechauka Ñandejára mborayhu ñande kásope: Ñandejára ombou Itaʼýra peteĩete ko múndope, ikatu hag̃uáicha haʼe rupive jahupyty pe jeikove. 	 Alkitab nerangké apa sebabé Gusti Allah maringké Putrané dadi tebusan, ”Sihé Gusti Allah iku kababaraké ana ing antara kita, iya iku déné Gusti Allah wus ngutus Kang Putra ontang-anting ngrawuhi jagad supaya kita padha urip marga déning Panjenengané.


Sapyʼánte jareko jepi umi provléma ñandereko asýva heta áñorema, térã katu ñañepyrũma raʼe jareko peteĩ provléma péro ñande ni nañañemeʼẽi enkuénta. 	 Ana masalah sing angèl dirampungi, kadhang kala nganti taunan lan isa waé tanpa sadhar masalahé wis parah.


Por ehémplo, oĩ vaʼekue ‘omongueráva’ umi hasývape, ha oĩ avei oñeʼẽva diferénte idiómape (1 Cor. 12:4-11). 	 (1 Kr. 12:4-11) Ning bar kuwi, mukjijat wis ora ana manèh kaya sing diramalké Alkitab.


Káda uno oñeñandu diferénte ohasa jave upe situasión, upévare ndovaléi jahusga avavépe umi mbaʼe oñandúvare péicha jave. 	 Saben wong nduwé sedhihé dhéwé-dhéwé, lan ora perlu maido carané wong nanggepi musibah kuwi.


Enoc tiémpope ningo umi hénte ndojeroviái Ñandejárare, ha upévare haʼe oñeñandúne raʼe haʼeño peteĩ. 	 Hénokh isa waé rumangsa dhèwèkan merga wong-wong ing jamané ora setya marang Gusti Allah.


Haʼe omombeʼu: “Rog̃uahẽvo, roʼe pe ogajárape: ‘¿Ikatúpa releemi ko tarhéta?’. 	 Dhèwèké kandha, ”Carané mbukak rembugan biyasané, ’Apa panjenengan gelem maca kertu iki?’


Áño 1999-pe ajevautisa ha oiko chehegui testígo de Jehová. 	 Taun 1999 aku dibaptis dadi Seksi Yéhuwah.


Koʼã rréi oñorairõrõ guare Israel kóntrape, ohecha mbaʼéichapa Jehová odefende ipuévlope. Por ehémplo, ohecha hikuái ‘pe kuarahy ha pe jasy opytaha peteĩ hendápe Israelguakuéra ojukapa peve’ iñenemigokuérape. 	 Kwasané Yéhuwah isa kétok, wektu ”srengéngé tumuli mandheg, lan rembulan uga ora mingsed, nganti tumeka sarampungé wong Israèl anggoné males nempuh marang mungsuhé”.


Areko peve 18 áño ndagueroviái vaʼekue Ñandejára oexistiha ha amombaʼeterei pe komunísmo, péro mbeguekatúpe la Biblia chepytyvõ akambia hag̃ua. 	 Nganti umur 18, aku percaya banget karo ajaran Komunis lan atéis.


¿Mbaʼéichapa Ikatu Ñanepytyvõ Ñandejára? 	 PIYÉ GUSTI ALLAH MBANTU KITA?


Avei tekotevẽ oñeñatende umi mbaʼe ojeʼévare hovake. 	 Mbokmenawa panjenengan isa nyebutké jenengé wong-wong sing niliki.


¿Okambiápa Ñandejára opensáva umi gérrare? 	 Apa tanggepané Gusti Allah bab perang wis ora padha kaya mbiyèn?


Arekópe 20 áño peteĩ kasatalénto, térã peteĩ karai ohekáva mitãrusu ivaléva peteĩ depórtepe, cheinvita aha hag̃ua ahuga peteĩ ekípo profesionálpe oĩva Nicaráguape, péro upe tiémpope che sy hasy vai kuri ha che akuida vaʼerã hese, upévare arrechasa pe oférta. 	 Banjur, ana salah siji pencari bakat sing nawani aku main ing tim profésional ing Nikaragua.


¿Mbaʼéichapa héra Ñandejára? 	 Apa Gusti Allah nduwé jeneng?


Heta vése apensa jepi Jesús ojerure vaʼekuére Itúape, heʼírõ guare ombohasamínte hag̃ua chugui pe situasión ijetuʼúva. 	 Aku kerep mikirké wektu Yéhuwah mènèhi Yésus kekuwatan sakwisé Yésus njaluk tulung marang Yéhuwah.


Upe tiémpope oñembaʼapo vaʼerã kuri un día pytã oñegana hag̃ua upe kantida (Mateo 20:2). 	 (Matéus 20:2) Sak dinar kuwi uga isa kanggo tuku telung taker (3.24 L) barli, wiji sing kwalitasé sak ngisoré gandum.


Upe kultúrape peteĩ kuña naimembýiramo oñemotĩ vaicha voi. 	 Ning, Sara tetep setya karo Yéhuwah lan bojoné.


7 Peteĩ tuku ningo ndaikatúi ojapo mbaʼeve guasu haʼeñónte, péro hetáramo hikuái katuete ojekuaa hapykuere. 	 7 Nèk walangé mung siji, ora akèh sing isa dilakoni.


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa Jesús orekoha enkuénta umi mbaʼe porã ojapóva umi persóna? 	 Ana conto apa saka Yésus wektu ndelok sipat apiké wong liya?


Ha vakasiónpemante ahecha chupekuéra. 	 Merga sekolahé adoh saka omah, ibu lan mbahku ora isa niliki aku, ketemuné mung pas prèi.


Upéicharõ jepe, iñimperfékta ha heta vése ojavy. 	 Kaya awaké dhéwé, Marta uga ana salahé.


Yma ningo cherekovai vaʼekue, ha ijetuʼu kuri chéve aheja hag̃ua upéva. 	 Sakliyané kuwi, ora gampang kanggo ninggalké urip sing ora nggenah.


“Roñemboʼe jave penderehe akóinte roagradese Ñandejárape, haʼéva hína ñande Ruvicha Jesucristo Túa” (Colosenses 1:3). 	 ”Aku tansah padha saos sokur marang Gusti Allah, Kang Ramané Gusti kita Yésus Kristus, lan ora pegat tansah ndongakaké kowé.”—Kolosé 1:3.


Lili heʼi: “Che ningo ahaʼarõiterei Carol orresusita. 	 Ning, Sri terus ndelok sipat apiké Karti, lan pirang-pirang taun terus mbantu, nganti Karti lara lan mati.


Ko lugár idiferentete pe haʼe oikohágui. 	 Bayangna wektu kuwi Hénokh ndelok donya sing kahanané béda banget karo kahanan ing jaman kuwi.


Upémarõ oho hendápe ha omokyreʼỹ chupe “osegi hag̃ua ojerovia Jehováre”. Jonatán heʼi Davídpe: “Ani rekyhyje David, che túa ndaikatúi ojapo nderehe mbaʼeve. 	 Dhèwèké ngerti nèk Dawud ing padhang pasir Khorèsa, mula Yonatan nemoni Dawud kanggo nggedhèkké atiné, bèn ngendelké Yéhuwah.


Ojeskrivi hag̃ua la Biblia ojepuru vaʼekue kuéro, papíro ha hetave materiál ndoikoʼaréiva. 	 Tulisan asli Alkitab ditulis ing kulit kayu lan papirus sing gampang rusak.


Ñandejára la odesidi vaʼekue arakaʼetépa isiervokuéra oñorairõta ohundi hag̃ua umi iñañáva ha ombohasa asývape chupekuéra. 	 Umaté Gusti Allah sing kerep ditindhes lan dijahati, sabar ngentèni kapan wektu sing ditemtokké kanggo perang.


Jaʼekuaa upéicharõ Isaac haʼéne hague peteĩ kuimbaʼe oporohayhukuaáva. 	 Saka kono, awaké dhéwé isa ngerti nèk Iskak nduwé perasaan sing alus.


Ñane tiémpope avei, heta persóna ndohasáiramo jepe umi mbaʼe Ezequías ohasáva, ou oñeamarga ha “ipochy Jehováre” térã iñorganisasiónre (Prov. 19:3, NM). 	 (WB. 19:3, Basa Jawi Padintenan.)


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿IKATÚPA JAIKUAA MBAʼÉICHAPA PE YVÁGA? 	 SING UTAMA DIREMBUG | SWARGA KUWI KAYA APA?


Upépe opyta hikuái peteĩ tiémpore, provávlemente Taré hasykatu rupi ha ndaikatuvéima oviaha. 	 Keluarga kuwi manggon ing Haran sedhéla. Ing kono, Térah kétoké lara lan ora isa mèlu nutugké perjalanan.


Ñamombaʼeterei ningo oĩ haguére heta persóna naiprovlémaiva oñatende hag̃ua peteĩ orekóvare peichagua mbaʼasy. 	 Kabèh wong isa waé sak wayah-wayah lara parah sing ora ana tambané.


Upearã ikatu reike ko direksiónpe: www.jw.org/gug. 	 Panjenengan uga isa scan kode utawa mbukak situs jw.org/jv, lan ndelok ing bagéan PUBLIKASI > VIDHÉO > ALKITAB


Péro umi judío enemigokuérape ndogustái upéva, ha oakusa voi chupekuéra opuʼãseha umi pérsare (Esdras 4:4-16). 	 (Ézra 4:4-16) Ing pamréntahané Darius I (522-486 SM), ana pejabat Pèrsia sing jenengé Tatnai sing nliti masalah kuwi.


Igustoiterei ñaipytyvõ ñande rapichakuérape oñemoag̃ui hag̃ua Jehováre (Ehecha párrafo 7) 	 (Deloken paragraf 7)


Jahechamína peteĩ ehémplo. 	 Piyé carané?


Algúna vése ikatu avei jarresivi peteĩ rregálo ndahepýiva, péro lomímonte ñamombaʼeterei omeʼẽgui ñandéve peteĩ ñane hénte térã ñane amígo jahayhúva. 	 Liyané nganggep hadiah kuwi aji senajan regané murah, merga sing maringi keluarga utawa kanca cedhak.


Ehechakuaa hag̃ua mbaʼépa oikotevẽne peteĩ persóna, eporandukuaa peteĩ ohasa vaʼekuépe peichagua situasiónre. 	 Bèn isa ngerti kebutuhané, takona karo wong-wong sing ngalami kahanan sing padha.


Ikatu oĩ tembireko ohaʼarõva Jehová oipytyvõ chupe oipytyvõ haguéicha Sárape. 	 Ning, wong-wong wédok kuwi tetep niru imané Sara sarta katresnan lan kesabarané.


(Hech. 15:29). Idióma griégope, ko pártepe heʼi: “Tapeneresãi”. Ko palávra oipuru vaʼekue umi hénte ojedespedi hag̃ua. Péro upéva ohechauka ymaite guive opavavénte oĩ porã ha hesãiseha. 	 (PR. 15:29) Senajan tembung-tembung kuwi mung dinggo mungkasi surat, sakjané pengurus pusat arep ngélingké nèk umumé awaké dhéwé péngin séhat.


Jesús ojapo vaʼekue péicha idisipulokuérandi. 	 Kuwi sing ditindakké Yésus marang para muridé.


Péro haʼe añoite la orekóva derécho odesidívo arakaʼépa oikóta umi gérra ha mávapa oñorairõta. 	 Apa perangé Gusti Allah kuwi kejem? Ora. Alkitab kandha nèk Gusti Allah sengit karo kabèh tumindak kejem.


14 Jesús oñemeʼẽmbaite vaʼekue predikasiónpe, péro ndahaʼéi upévante la ojapóva. 	 14 Wektu ing bumi, tugasé Yésus sing paling utama yaiku nginjil. Senajan kuwi penting banget, Yésus ora mung mikirké nginjil thok.


Ha jaikuaaháicha, Jesús omano vaʼerã ñanderehehápe okumpli hag̃ua Ñandejára rembipota. 	 Yésus ngendika, ”Sapa kang nresnani nyawané, iku bakal kélangan nyawané, nanging sapa kang ora nresnani nyawané ana ing donya iki, iku kang bakal ngrumati nyawané kanggo urip kang langgeng.”


Ñanemanduʼa vaʼerã avei jajerure vaʼerãha umi mbaʼe ‘oĩ porãva hembipotándi’, ha upéicha katuete ñanerendúta (1 Juan 5:14). 	 Gusti Allah njamin nèk awaké dhéwé ndonga cocog karo kersané, kuwi ”mesthi disembadani [dituruti]”. (1 Yokanan 5:14) Dadi, bèn dongané dijawab, awaké dhéwé kudu sinau bab Gusti Allah lan kersané saka Alkitab.


Haʼe añetehápe oexisti, ha haʼe hína peteĩ espíritu iñañaitereíva. 	 Sakdurungé dadi jahat, Iblis kuwi malaékat.


Epensamína koʼág̃a ne rrelihiónre, ¿omboʼépa hikuái umi mbaʼe oguerovia vaʼekue umi kristiáno ypykue ha umi mbaʼe Jesús omboʼe vaʼekue? 	 Apa panjenengan yakin nèk ajaran geréja panjenengan padha karo ajarané Yésus lan padha karo sing dipercaya para muridé Yésus jaman mbiyèn?


¿Mbaʼe mbaʼépa ñanepytyvõta jatopa hag̃ua umi palávra iporãva ñañeʼẽ jave? 	 Apa manèh sing isa mbantu milih tembung sing cocog? 12 Butuh upaya kanggo milih tembung sing cocog.


Péro koʼẽrõitéma Satanás ndojapomoʼãvéima koʼã mbaʼe vai. 	 Wektu diuncalké saka swarga menyang bumi, dhèwèké ngerti nèk ”wektuné mung kari sathithik”.


Umi mbaʼe ohasa vaʼekue Julián, Raquel, Luis ha Robert ningo ijetuʼueterei kuri, péro oĩ vaʼekue okonsoláva chupekuéra. ¿Mávapa? Ñandejára Todopoderóso. 	 Senajan Robert, Luis, Raquel, lan Julian ora éntuk panglipur wektu ngadhepi kahanan susah, ning, akhiré wong-wong kuwi éntuk panglipur saka Gusti Allah sing Mahakuwasa.


“[Pekonsola], pembopyʼaguapy che retãme, heʼi ñande Ruete” (Isaías 40:1, ÑÑB). 	 ”UmatingSun lipuren, iya lipuren, mangkono pangandikaning Allahira.”—Yésaya 40:1.


Umi árma oñehundipaitéta 	 Kabèh senjata perang bakal diancurké


Upévare heta oĩ opensáva Jesús “osalvataha Israélpe” umi rrománogui (Lucas 24:21). 	 (Lukas 24:21, Basa Jawa Suriname [BJS]) Ning, dongané kuwi ora dijawab.


Jehová opermiti “umi mburuvicha” omanda ñanderehe, ha oipota jarrespeta chupekuéra (elee Romanos 13:1, 2). 	 (Wacanen Rum 13:1, 2.)


Upéicharõ jepe osegi ostudia kañyháme ha omombaʼeterei umi mbaʼe oaprendéva. 	 Bapak dadi kasar lan jahat. Ibu wedi karo Bapak, mula sinau Alkitabé ndhelik-dhelik.


Iporã ñañeporandu: “¿Moõpa alee ko informasión? 	 Piyé carané bèn awaké dhéwé ora gampang diapusi?


Erekóramo enkuénta upéva, ikatúta erregala peteĩ mbaʼe avave ndopilláiva ideprovechoitereitaha upe persónape. 	 Kuwi isa mbantu kita mènèhi hadiah sing cocog.


Ñandejára ningo imbaʼeporãiterei ha opaga ñanderehe ñanderreskata hag̃ua. 	 Tebusan kuwi pancèn hadiah sing paling aji saka Gusti Allah merga isa nggawé manungsa éntuk pangarep-arep urip saklawasé.


Upéicharõ nderehe odepende rehupyty hag̃ua koʼã mbaʼe, ¿mbaʼépa nde redesidíta? 	 Apa sing bakal panjenengan tindakké?


17 Peteĩ persóna ojededikáva Jehovápe, añetehápe heʼi chupe: “Che rekove nembaʼéma hína”. 	 17 Wektu janji ngabdi marang Yéhuwah, dhèwèké kandha marang Gusti Allah, ”Uripku tak pasrahké Panjenengan.


Tahaʼe haʼeháicha, hetaiterei hénte ohechakuaa tekotevẽha oñemboʼe. 	 Kuwi bukti nèk wong-wong rumangsa perlu ndonga.


Pe rrekuádro hérava “Umi día omano mboyve”, ohechauka mbaʼe mbaʼépa ikatu hína ohasa pe hasýva. 	 Kahanan-kahanan sing mbokmenawa bakal kelakon ana ing kothak ”Kahanané Wong sing Lara Parah”.


Peteĩ ensiklopédia heʼi: “Umi judío ojeheʼa meme rupi umi griégore oñepyrũma avei oguerovia jarekoha peteĩ álma nomanóiva, ha koʼýte Platón omboʼéva rupive oñemosarambive ko kreénsia ijapytepekuéra” (The Jewish Encyclopedia). 	 Ahli sejarah Yahudi abad kapisan, sing jenengé Yosefus, kandha nèk ajaran kuwi dudu saka Kitab Suci, ning saka ”kapracayané wong Yunani”, yaiku saka dongèng-dongèng kuna sing diklumpukké karo para penulis mitologi Yunani.


¿Mbaʼépa oipytyvõ ikatu hag̃uáicha ojetradusi la Biblia hetave idiómape? 	 Apa sing mbantu penerjemahan Alkitab?


¿Mbaʼérepa naiporãi jahayhu umi mbaʼe oĩva ko múndope? 	 Awaké dhéwé aja nganti nresnani perkara-perkara donya iki.


Síglo 1-pe mokõi sékta judía tuicháva hérava esénio ha fariséo, omboʼe vaʼekue ñane álma osegiha oikove ñande rete omanóramo jepe. 	 The Jewish Encyclopedia kandha, ”Wong-wong Yahudi percaya karo roh sing ora isa mati merga ajaran saka wong-wong Yunani, kususé saka ajarané Plato.”


¡Katuete oiméne osorprende raʼe chupekuéra ko mensáhe! 	 Sepisan manèh, Yéhuwah janji nèk keturunané Abraham bakal dadi akèh.


Jesús heʼi vaʼekue Itúape: “Rombotuicha opavave rovake che Ru, yvága ha yvy Ruvicha, remokañy porã haguére koʼã mbaʼe umi iñarandu ha iñakãporãvagui ha reikuaauka umi mitãme” (Lucas 10:21). 	 (Lukas 10:21) Alkitab kuwi dirancang bèn isa dingertèni mung karo wong-wong sing nduwé sikap sing bener.


Ñanearandúramo, pyaʼe voi jahechakuaáta peteĩ persóna heʼíramo japu ñanderehe, térã ombotavyséramo hína ótrope (Prov. 2:10-16). 	 AJÈNANA WONG LIYA Awaké dhéwé kudu ati-ati nèk nyebarké berita bab sedulur seiman, utawa mbagi pengalaman sing wis tau dicritakké wong liya.


Okargávo ohóvo umi ikosakuéra, Sara ojecháne raʼe tesaparápe odesidi hag̃ua mbaʼépa oraháta ha mbaʼépa nahániri. 	 Wektu ngepaki barang-barangé, Sara kudu mutuské barang endi sing arep digawa utawa ditinggal.


“Upéva haʼe pe rregálo iporãvéva arresivi vaʼekue” 	 ”Iki Hadiah Paling Aji sing Tau Tak Tampa”


Upéicha rupi oĩ Biblia orekóva diferénte estílo, por ehémplo oĩ orekóva hetave kapítulo en fórma de vérso, ha ótro katu en fórma de rreláto. 	 Bédané karangan biasa lan puisi ing basa Ibrani, ora mesthi kétok.


La Bíbliape oñehenói péicha Jesúspe, pórke Ñandejára ojevale hese omombeʼu hag̃ua ñandéve umi mbaʼe oipotáva jaikuaa (Juan 1:1, 14). 	 (Yokanan 1:1, 14) Dhèwèké uga disebut ”Ratuné para ratu lan Gustiné para gusti”, sarta ”Kang Setya lan Kang Sanyata”.


3 ¿Ñanepytyvõpa umi ánhel? 	 3 Malaékat—Apa Pengaruhé kanggo Panjenengan?


Eñeimahinamína mbaʼéichapa oiméne David oguejy ohóvo pe y ohasahárupi jepi, ha oiporavo 5 itaʼi ijapuʼa porãva, ha upe aja oñemboʼe Ñandejárape ipyʼaite guive. 	 Awaké dhéwé isa mbayangké nèk Dawud mesthi ndonga tenanan wektu dhèwèké mbungkuk kanggo njupuk watu cacahé lima ing kali sing wis mèh garing.


¿Mbaʼe mbaʼépa ojapo umi siérvo ministeriál oĩ hag̃ua unida kongregasiónpe? 	 Piyé carané abdiné jemaat isa mbantu bèn jemaat rukun?


Mark heʼi: “Ikatu hag̃uáicha roiko sensillomínte, roheja ore róga porã ha ore traváho de médio día. Upéicha rupi, ikatu rojeofrese rombaʼapo hag̃ua pe konstruksión internasionálpe”. 	 Mark kandha, ”Aku lan bojoku ninggal omahku sing gedhé lan metu saka gawéan, bèn isa mèlu mbangun gedhung-gedhungé Seksi-Seksi Yéhuwah.


Peteĩ rreskáte haʼe pe présio ojepagáva ojerrekupera hag̃ua peteĩ mbaʼe ojeperde vaʼekue térã ojelivera hag̃ua peteĩ persónape. 	 Alkitab nerangké nèk Adam lan Kawa digawé dadi manungsa sampurna, sing isa urip saklawasé ing bumi firdaus bareng karo keturunané.


Haʼekuéra ningo iñamavleterei ha orresivi hógape umi deskonosídope jepe. 	 Mbokmenawa iki ngélingké awaké dhéwé marang Abraham lan Lot sing nampa tamu sing ora dikenal.


UMI NAIÑONRRÁDOIVA OMBYAI AVEI HAPICHÁPE 	 Ning, rasa percaya kuwi ora ujug-ujug ana.


Ha oikóramo upéva ñanderehe, katuete ñañemomombyrýta Jehovágui (Luc. 8:14, 15). 	 Awaké dhéwé malah ”kelindhih ing rasa sumelang, kasugihan lan kanikmataning ngaurip”.—Lk. 8:14, 15.


La Biblia ohechauka Ñandejára Rréino oñepyrũ hague ogoverna yvágape áño 1914-pe.* Oiko rire ko mbaʼe iñimportantetéva, oñemosẽ Satanás ha umi demoniokuérape yvágagui ha oñemombo chupekuéra ko yvy ape ári, péro ndaikatuvéima oiko hikuái yma guaréicha. 	 Alkitab mulangké nèk Kratoné Allah, yaiku pamréntahané ing swarga, wis madeg ing taun 1914.* Bar kuwi, Sétan lan para malaékaté diusir saka swarga lan kagiyatané dibatesi ing bumi.


Eñeimahinamína mbaʼéichapa oiméne Sara oñesorprende raʼe, katuete omaña porãne iménare ha oporandu chupe: “¿Ha mbaʼéiko heʼi ndéve? 	 Sara mesthi kagèt, banjur mandeng bojoné karo takon, ”Apa sing dingendikakké Gusti Allah?


Ndaijuruhevéi ni ndoyʼusevéi. 	 Ora doyan mangan lan ngombé.


Ikatu oime orremenda hína raʼe pe hóga kárpa. 	 Sara isih ngentèni Abraham* sing wis lunga kèt ésuk.


Ko artíkulope ñaaprendéta mbaʼéichapa ikatu jahechauka jahayhuha chupekuéra. 	 Ing artikel iki awaké dhéwé bakal ngerti carané nduduhké katresnan marang wong liya.


¡Ajépa iporãite ko priviléhio! 	 Kuwi kesempatan kanggo nduduhké tresna marang Yéhuwah lan wong liya.


Avei nañaporandúi iména térã hembirekópe, isy térã itúvape, térã ambue ihentekuérape haʼekuérapa haʼe avei unhído, pórke upe priviléhio ndahaʼéi peteĩ mbaʼe ojeeredáva (1 Tes. 2:12). 	 Munggah swarga kuwi dudu merga turun saka keluargané. (1 Ts. 2:12) Aja takon sing nglarani ati.


Jesús disipulokuéra omboʼe vaʼekue avei la héntepe Ñandejára Ñeʼẽ. 	 Murid-muridé Yésus uga mulang Alkitab.


Ikatu hína ñamehora ñande lektúra ha jastudia lája la Biblia. 	 Nèk ana, apa sing isa ditindakké?


“Che ahase” 	 ”Inggih, Kula Purun”


¡Ajépa idiferentete vaʼekue Jesús otrata lája umi ilépravape! 	 Ning, tumindaké Yésus béda.


“Ore rohóta penendive, rohendúgui Ñandejára oĩha penendive.” (ZAC. 	 ”Kula sami badhé tumut panjenengan sadaya, margi kula sami mireng, bilih panjenengan sami tinunggil déning Gusti Allah!”—ZA.


Jahecháma haguéicha, ojeʼe pe saserdóte Delfospegua tuichaiterei ombotavy hague Crésope, ha upéicha rupi ou operde Persia kóntrape. 	 Artikel pertama nyritakké bab Kroesus sing akhiré dikalahké karo raja Pèrsia merga percaya karo ramalané dhukun saka Delfi.


Ko artíkulope jastudiáta unos kuánto ehémplo. 	 Uga isa sinau nèk iman isa mbantu awaké dhéwé ngrasakké kwasané Yéhuwah.


ÓTRA INFORMASIÓN: ATÉO VAʼEKUE 	 MBIYÈNÉ: ATÉIS


Péro oñepyrũrõ guare ostudia la Biblia umi Testígondi, isy ha itúa heʼi chupe ojedeha hag̃ua. 	 Dhèwèké manut lan setya karo wong tuwané, ora mung merga kewajiban, ning merga tresna.


Ha oĩramo jepe sientífiko oinvestigáva omonguera hag̃ua umi mbaʼasy, millónere osegi gueteri omano pe SIDA, malária ha mbaʼasy poʼi káusare. 	 Nganti saiki, jutaan wong mati merga AIDS, tuberkulosis, lan malaria, senajan wis ana penelitian mèdis sing intènsif.


¿Mbaʼépa ñañatende vaʼerã ani hag̃ua oiko ñanderehe? 	 Apa maksudé?


Opavave 	 Kabèh


¿Mbaʼérepa 1 Juan 2:27 heʼi ‘natekotevẽiha avave omboʼe’ umi unhídope? 	 Apa maksudé 1 Yokanan 2:27 wektu kandha nèk wong sing dipilih ora butuh dikandhani liyané?


Por ehémplo, peteĩ vuéltape David ojapo peteĩ mbaʼe ivaietereíva. 	 Ning, sakwisé dadi raja, Dawud nindakké dosa.


Epensamíntena umi mbaʼe ikatútava reporandu chupe. 	 Hénokh isa nyritakké piyé pengalamané sing saktenané.


Ha upéi heʼive: “Ani peñevenga” (Romanos 12:17, 19). 	 (Rum 12:17, 19) Gusti Allah uga wis ngandhani manungsa kudu ’nganti-anti marang Sang Yéhuwah,’ sing bakal tumindak ing Armagédhon.


4 Erékena ne famíliape rehayhuha chupe, ha avei ehechauka chupe haʼe iñimportanteha ndéve g̃uarã (Prov. 4:3; Tito 2:4). 	 (WB. 4:3; Tt. 2:4) Samuèl saka Australia kandha, ”Pas aku isih cilik, aku diwacakké buku Cerita Alkitab karo bapakku saben mbengi.


Alicia omombeʼu: “Che ningo ahayhueterei che hentekuérape, upévare hasyeterei chéve la chetrata lája hikuái. 	 Ning, aku mutuské nèk Yéhuwah lan putrané dadi sing nomer siji ing atiku.


Upearã rentende vaʼerã mbaʼérepa haʼe omano. 	 Iman panjenengan bakal saya kuwat, nèk ngerti alesané ana kedadéan kuwi.


Upévare jaʼekuaa umi añetehápe osegíva Jesús ehémplo omopyenda vaʼerãha la Bíbliape umi mbaʼe ogueroviáva. 	 Dadi, saben wong Kristen kudu mikirké pitakonan iki, ’Apa ajaran geréjaku cocog karo Alkitab?’


Umi isrraelíta oipotáramo Jehová ovendesi chupekuéra, okumpli vaʼerã pe Léi. 	 Nèk manut Yéhuwah, bakal diberkahi.


4 ¿Mbaʼéichapa ikatu reñepyrũ? 	 4 Piyé Carané Mulai?


Umi kananéo oreko vaʼekue oportunida 400 áñore okambia hag̃ua. 	 Merga bangsa Kanaan wis dikèki wektu 400 taun kanggo ngowahi kelakuané.


Por ehémplo, umi 100 áño ohasa vaʼekuépe mas de 100 millón de persóna omano umi gérra káusare. 	 Luwih saka wong 100 yuta mati merga perang saksuwéné 100 taun iki. Alkitab kandha nèk ing ”dina-dina wekasan,” ”wong ala lan culika bakal saya wuwuh alané”.