Jahechaháicha, Rahab odemostra ojeroviaha Jehováre, oikuaárõ jepe upéva oapeligraha chupe ha ifamíliape. 	 Rakhab percaya nèk Yéhuwah bakal nylametké dhèwèké lan keluargané.


RRESPUÉSTA: Jehová hína Ñandejára Todopoderóso, haʼe ñande Apohare ha siémpre oexistíva. Jehová haʼe Jesús túa. 	 JAWABAN: Yéhuwah, bapaké Yésus, Gusti Allah sing ana saklawasé, mahakuwasa, lan nggawé jagat sak isiné.


Nahániri. Umi omendáva ikatu hína ovyʼa, pórke Jehová omeʼẽ chupekuéra heta konsého iporãva la Biblia rupive (elee 2 Timoteo 3:16, 17). 	 Ing Alkitab, Yéhuwah wis maringi tuntunan kanggo urip bebojoan.—Wacanen 2 Timotéus 3:16, 17.


Ótro katu heʼi omokyreʼỹeterei hague chupe peteĩ mbaʼe ohendu vaʼekue rreunionhápe. 	 Loro, mbokmenawa panjenengan kèlingan wektu teka ing pakumpulan ibadah, lan ngrungokké ceramah Alkitab, terus kandha, ”Kuwi cocog kanggo aku.”


Pe mborayhu ogueropuʼaka opa mbaʼe, oguerovia opa mbaʼe, ohaʼarõ opa mbaʼe ha oaguanta opa mbaʼe. 	 Katresnan iku nutupi samubarang, ngandel ing samubarang, ngarep-arep samubarang, nyabari samubarang.


Por lo vísto ndahaʼéi kuri la ijyʼuheietereíva hikuái.* Péro Rebeca ndoikuaái kuri upéva ojeofresérõ guare omboyʼu hag̃ua umi animál. 	 Ning, kayané unta-unta kuwi ora ngelak banget.* Apa Ribkah ngerti bab kuwi wektu dhèwèké nawani bantuan? Ora.


Apóstol Pablo oñeʼẽ vaʼekue pe amór verdadérore heʼírõ guare: “Pe mborayhu ipasiénsia ha imbaʼeporã, naiñenvidiósoi, ndaijejapói ha noñembotuichái. 	 Rasul Paulus nyritakké bab katresnan sing sejati, ”Katresnan iku sabar; katresnan iku loma, ora kumèrèn, ora gumunggung lan kumenthus.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 (Deloken gambar ing kaca 21.)


Jehová chepytyvõ aservi hag̃ua chupe che pyʼaite guive 	 Yéhuwah Nggawé Aku Isa Terus Ngabdi


Sambyhyha 	 Administrasi


Upearã ñañemboʼe vaʼerã Jehovápe añoite.* Ndajaikói vaʼerã ñañemboʼe umi sántope ni ótro dióspe. 	 Bèn dirungokké, awaké dhéwé kudu ndonga mung karo Yéhuwah,* aja karo liyané utawa karo mbah sing wis mati.


Upérõ umi hénte oiko are kuri hiʼag̃uive rupi pe perfeksióngui, upéicharamo jepe upérõ umi hénte desastretéma kuri. 	 Wong-wong ing jaman kuwi umuré dawa banget, merga isih cedhak karo kahanan sampurna sing mauné diduwèni karo Adam lan Kawa.


Upéva rupi ikatu kuri oipytyvõ chupe unos kuánto áño. 	 Senajan Sri wis apikan, Karti tetep sambat terus.


Péro pe mitãkariaʼy haʼe oipytyvõ vaʼekue oñemoĩ en kontákto iñamigokuérandi oikóva pe siuda pe kolektívo opytatahápe, ha upépe haʼekuéra odevolve Alexándrape ipláta. 	 Ning, pas wis tekan ing tujuané, wong sing ditulungi mau ngubungi kancané lan mbalèkké dhuwité Alexandra.


Jeporavorãve 	 Pilihan liyané


Saʼi oĩ umi ikatúva oho ospitálpe, upévare heta vése ihéntente oñangareko hesekuéra hógape omano meve. 	 Jaman saiki, ilmu kedokteran wis saya maju.


Ha nde rehupyty hag̃ua ko promésa porãite resegi vaʼerã ko konsého Jesús omeʼẽ vaʼekue: “Peikékena pe okẽ ipoʼívarupi; cháke tuicha hína pe tape oporogueraháva ñehundípe, ha heta umi upérupi ohóva. 	 Nanging, gerbang sing sempit lan dalan sing ciyut kuwi ngarah menyang urip, lan mung wong sithik sing nemokké kuwi.”


Nde derécho 	 Hak Sampéyan


Péro umi mbaʼe oĩva la Bíbliape ningo iñimportanteterei ha tekotevẽ rentende porã, upévare rekonsegi vaʼerã peteĩ oexplika vaʼerã ndéve, ani ndejeheguínte rentendese. 	 Ning, wulangané Alkitab kuwi bab sing penting banget. Mula, aja ngupaya sinau dhéwé kanggo ngertèni isiné Alkitab.


Añetehápe Tatenai, “pe ogovernáva Rrío amo gotyo” ndahaʼéi peteĩ personáhe iñimportantetereíva. 	 Cathetan bab ”Tatnai, bupati ing sabrang kuloné bengawan Éfrat”, ora pati dikenal ing sejarah.


Upéicharõ, ¿ikatúne piko opa pe violénsia? 	 Apa masalah kuwi isa dirampungi kanggo sakterusé?


¿Mbaʼérepa tuvakuéra naikaneʼõi vaʼerã omboʼe hag̃ua ifamíliape Jehová rape? 	 Ngajari anak bèn ajeg mèlu acara ibadah kuwi bukti nèk panjenengan nresnani dhèwèké. Apa sebabé?


Upémarõ Saúl ohenoika Davídpe ombaʼapo hag̃ua chupe g̃uarã. 	 Ana abdiné Saul sing krungu nèk Dawud kuwi pejuang lan pinter maén musik.


UMI GÉRRA KÁUSARE OĨ HETAITEVE ESKLÁVO 	 IKI BISNIS SING GEDHÉ


JAHEJAPA ÚLTIMA ORARÃ 	 SENENG NGUNDUR-UNDUR


Oĩramo ne kongregasiónpe oñepyrũva hoʼu pe pan ha pe víno Konmemorasiónpe, ¿mbaʼéichapa retrata vaʼerã chupe? 	 Nèk ana sedulur ing jemaat sing mulai mangan lan ngombé anggur pas dina Pèngetan, piyé kuduné tanggepanmu?


Oaseguraháicha heta estudióso, pe héra heʼise voi “Haʼe ojapo upe oipotáva oiko”. 	 Asmané Gusti Allah kuwi tegesé ”Sing Nyebabké Dadi”.


Upéva oaprovecha umi kristiáno ojapo hag̃ua Jesús heʼi vaʼekue ha okañy hikuái Jerusaléngui ha oho umi serroháre rrío Jordán mboypýri (Mateo 24:15, 16). 	 Merga wong-wong Yahudi sing mbrontak lan tentara Romawi ninggalké Yérusalèm, iki kesempatan kanggo wong-wong Kristen mlayu menyang dhaérah pegunungan cedhak Kali Yordan, kaya prentahé Yésus.—Matius 24:15, 16.


Upe mápape oĩ peteĩ rrektángulo ha imbytetépe omarka oĩha pe paraíso. 	 Ing bagéan ndhuwuré, ana gambar firdaus ing tengah-tengahé kothak cilik.


10 Absalón ningo rréi David raʼy. Péro haʼe naiñumíldei ha upévare ndorrespetái Jehovápe. 	 10 Absalom, anaké Prabu Dawud, ora setya karo Yéhuwah merga ora andhap asor.


Ha ahechakuaa oĩha umi músika haʼetéva voi chemboligáva apita hag̃ua mariguána, upévare nahenduveiete umíva ha añepyrũ ahendu ótro músika. 	 Aku uga ora mara menyang diskotik bèn ora kepéngin mendem manèh.


¿Mbaʼérepa ñanediferentete umi animálgui? 	 Apa bédané manungsa karo kéwan?


Upéicha jave, ¿mbaʼéichapa ikatu ñanepytyvõ Sara ehémplo? 	 Sakwisé metu saka Mesir, Sara lan keluargané ngedegké kémah ing dataran tinggi sak wétané Bètèl.


Ñandeagradesídoramo Jehovápe, katuete jaservíta chupe vyʼapópe. 	 Nèk ngajèni tebusan, kuwi isa nggawé awaké dhéwé bungah ngabdi marang Yéhuwah.


¿IKATÚPA AÑETE NDETE REDESIDI REVYʼÁTA AMO GOTYOVE? 	 APA PANJENENGAN PANCÈN ISA NEMTOKKÉ MASA DEPAN DHÉWÉ?


9 Ezequías túa ningo nomoĩri chupe ehémplo porã, upévare haʼe ikatu kuri oñeamarga térã ipochy Jehovándi. 	 Apa sebabé? 9 Tumindaké Akhas sing jahat, isa waé ndadèkké Hizkia nglokro utawa nesu karo Yéhuwah.


Média óra mboyve, pe hurádo chedeklara kulpávle. 	 Kurang saka setengah jam, juri mutuské nèk aku salah.


Che desastretéma vaʼekue arekópe 10 áñonte. 	 Aku mulai kecanduan ngrokok.


Peteĩ túa ningo ohayhueterei ifamiliakuérape ha Ñandejára upeichaite avei ñanderayhu. 	 Gusti Allah nresnani manungsa kaya wong tuwa sing nresnani anaké.


Telugu 	 Basa Telugu


Upévare, pemombaʼeguasúke Ñandejárape, upe ojapo vaʼekue yvága, yvy, mar ha yvukuéra’” (Apocalipsis 14:6, 7). 	 (Wahyu 14:6, 7) Ing jaman saiki, akèh pengalaman sing mbuktèkké nèk para malaékat ndhukung gawéan nginjil ing saklumahing bumi.


Koʼág̃a peve, pe Traducción del Nuevo Mundo ombotuicháma pe téra Jehová mas de 130 idiómape. 	 Nganti tekan saiki, Alkitab New World Translation terus ngluhurké jenengé Gusti Allah nganggo luwih saka 130 basa.


Upévare tekotevẽ ‘jahechauka jaguerohoryeterei ha jahayhuha chupekuéra ombaʼapoiterei haguére’ (1 Tes. 5:13). 	 Nèk mikirké kabèh sing wis ditindakké para pinituwa, awaké dhéwé dadi luwih nresnani lan ngajèni.


Ndagueroviái vaʼekue Ñandejára oexistiha 	 Kanggoku, Gusti Allah Kuwi Ora Ana


La Biblia heʼi: “[Ñandejára] omokãmbaitéta hesaykuéra, ndaiporimoʼãvéima omanóva” (Apocalipsis 21:4). 	 Alkitab kandha, ”[Gusti Allah] bakal ngusapi sakèhé luh saka ing mripaté, lan bakal ora ana pati manèh.”—Wahyu 21:4.


Ohundietéta umi ótro goviérnope” (Daniel 2:44, TNM). 	 (Dhanièl 2:44) Kratoné Gusti Allah kuwi pancèn pamréntahan sing nyata.


Upéi, ou rire Brasílpe, oñenombra chupe siérvo de sukursál de Brasil. 	 Wektu nginjil, dhèwèké nggunakké peralatan swara.


Koʼã mbaʼe heta vése ideprovechove oimeraẽ mbaʼe ikatúvagui jaʼe chupekuéra. 	 Bantuan mau luwih ana gunané timbang omongan.


Abrahán heʼi hembirekópe: “Pyaʼe porãkena ejagarra 10 kílorupi pe arína iporãvéva, eamasa ha ejapo ñandéve unos kuánto pan apuʼa”. 	 Abraham lan Sara langsung sibuk kanggo nyambut tamuné. Abraham langsung mbelèh sapi lan nyiapké ombé lan panganan.


Upéi kon el tiémpo Abrahánpe oñehenói voi “opavave umi ojeroviáva túva” (Romanos 4:11). 	 (Rum 4:11) Sara lan Abraham mbangun keluarga sing kuwat lan nyenengké, merga padha-padha ngajèni, komunikasiné apik, lan gelem kerjasama kanggo ngatasi masalah.


Ha umi santuáriope ojejapo rupi koʼã mbaʼe umi kristiáno tee ndohói umichahárupi. 	 Awaké dhéwé isa sinau lan ngrembug Alkitab ing panggonan sing pénak lan pantes.


Jeike Tekorosãme 	 Sambungan aman


Amy oñeñandu voi ku Jehová oñeʼẽrõguáicha chupe. 	 Ami kandha, ”Aku krasa nèk Yéhuwah ngomong karo aku mbengi kuwi.


Ñameditáramo Jehová ojapo vaʼekuére omboúvo Jesúspe omano hag̃ua ñanderehehápe, jahechakuaáta tuichaiterei mbaʼeha jaiko Jehová amígoramo (Rom. 3:24; Sant. 4:8). 	 Wektu mikirké peparingé Yéhuwah yaiku korban tebusané Yésus, panjenengan bakal terus ngajèni hubungan sing cedhak karo Yéhuwah.


Péro, ¿mbaʼére mbaʼeve ni avave nokonsegíri ohundi la Biblia? 	 Apa istiméwané buku iki?


Peteĩ persóna oñepyrũ ramóva oipuru Internet, ikatu opensa pe notísia siertoha oĩgui Internétpe, térã ombou haguére chupe peteĩ iñamígo. 	 Ana wong-wong sing rumangsa nèk kabèh katrangan ing Internèt mesthi bener, merga katrangan kuwi isa dibukak ing Internèt, utawa dikirimi kancané.


Upéicha pe ñemano ohupyty entéro kuimbaʼépe, enterovéva opeka rupi” (Romanos 5:12). 	 (Rum 5:12) Adam dosa merga ora manut.


¿Oñokontradesi piko upéicharõ hikuái? (Lucas 3:23; Mateo 1:16). 	 Kok béda katrangané?—Lukas 3:23; Matéus 1:16.


Péro haʼe ningo ndaikatúi imemby ha hiʼarive orekóma 75 áño, ¿mbaʼéicha piko upéicharõ haʼe oipytyvõta oiko hag̃ua upéva? 	 Umuré Sara wis 75 taun.


Jehová opromete omeʼẽtaha ñandéve opa mbaʼe jajeruréva chupe, “oĩ porãramo hembipotándi” (1 Juan 5:14). 	 Kuwi bakal dijawab nèk awaké dhéwé ”nyuwun apa-apa marang Panjenengané, kang nyondhongi ing karsané.”—1 Yo. 5:14.


“Ovyʼa pe oleéva hatã porã ko profesía, [ha] umi ohendúva umi ñeʼẽ” (Apocalipsis 1:3). 	 ”Rahayu wong kang macakaké lan para wong kang ngrungokaké pangandika pamedhar wangsit iki.”—Wahyu 1:3.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo ñanderasy vaíramo? 	 Ngadhepi penyakit sing parah


16 La Bíbliape omombeʼu oĩ hague heta persóna iñeʼẽrendúva Jehovápe ha oñandúva mbaʼeichaitépa pe espíritu sánto oipytyvõ chupekuéra, ndorekóiramo jepe hikuái esperánsa oho hag̃ua yvágape. 	 16 Ing Alkitab, ana conto saka para abdiné Yéhuwah sing setya sing nampa roh suci, ning ora munggah swarga.


Upépe haʼe ikatúta oiko pára siémpre, “hete hesãi” jeýta ha imbaretéta “imitãramo guaréicha” (Job 33:24, 25). 	 (Ayub 33:24, 25) Kabèh wong sing ngajèni janjiné Gusti Allah mau, isa nduwé pengarep-arep sing padha kaya Ayub.


Péro Jesús oikuaa haʼe opreparaha hetaiterei kósama, upévare heʼi: “Marta, Marta, rejepyʼapyeterei hína heta mbaʼére”. 	 Yésus ngerti nèk Marta péngin nindakké sing becik, mula Yésus ngendika, ”Marta, Marta, kowé iku nyumelangaké lan nggrantesaké prakara akèh.”


Por ehémplo, rréi Ezequías “hasyete” kuri ha haimete omano. 	 Contoné, wektu Raja Hizkia arep mati, Yéhuwah nambani dhèwèké.


10 Koʼa peve jahecha Jehová nañandeovligaiha ñaaprende hag̃ua peteĩ idióma, ikatu hag̃uáicha jaikuaa chupe ha jaikuaa ipromesakuéra. 	 10 Awaké dhéwé wis sinau nèk Yéhuwah omong-omongan karo manungsa gumantung kahanané.


Ñane tiémpope Ñandejára siervokuéra ndohovéima gerrahápe. 	 Saiki, abdiné Gusti Allah ora mèlu perang manèh.


Péicha haʼe ohechakuaáta Jehová ikatuha oipytyvõ chupe odesidi porã hag̃ua (Prov. 24:14). 	 (WB. 24:14) Panjenengan uga isa ngajari bèn bocah kuwi ajeg nginjil.


Manterei apensa: ‘¿Mbaʼére? 	 Aku terus mikir, ’Kok isa?


Upéva rangue, oipytyvõ Saúlpe opersegi ha ‘ojuka hag̃ua chupe’ (Sal. 54:3, NM; 1 Sam. 26:1-5). 	 (1 Sa. 26:1-5; Ms. 54:4) Dadi, Yonatan lan Abnèr ngerti nèk Gusti Allah péngin Dawud nggantèni Saul dadi raja.


Primerorã haʼekuéra héra vaʼekue Abrán ha Sarai, péro Jehová okambia upéva ha ombohéra chupekuéra Abrahán ha Sara. 	 Mauné, wong loro kuwi jenengé Abram lan Sarai. Banjur, Gusti Allah ngganti jenengé dadi Abraham lan Sara.


Umi testígo de Jehová ovyʼaitereíta ikatúramo nepytyvõ reinvestiga porã hag̃ua pe añetegua oĩva la Bíbliape. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah seneng mbantu panjenengan ngerti isiné Alkitab.


Avei entéro jaservíva Jehovápe ñaime unído, tahaʼe haʼéva ñande país, ñande rrása ha ñane idióma. 	 1:8) Para abdiné Yéhuwah saka akèh bangsa isa rukun mung merga bantuané Yéhuwah.


Entéro ñande ikatu avei jareko umi kualida porã. Péro upearã ñamombarete vaʼerã ñande jerovia ha ñambotapykue umi mbaʼerepy. 	 Kita isa niru imané Sara nèk luwih ndhisikké bab rohani timbang bandha, nyritakké bab Yéhuwah marang wong liya, lan tetep setya karo pathokané Yéhuwah senajan ana godhaan.


OÑEPORANDU MEMÉVA UMI TESTÍGO DE JEHOVÁRE:¿Mboy testígo de Jehovápa oĩ ko múndo tuichakuére? 	 PITAKONAN ALKITAB LIYANÉ SING DIJAWABUntuk Apa Berdoa? Apakah Allah Akan Menjawab?


Amo ipahápe pe Iglésia nokambiái haʼe oipota haguéicha. 	 Dhèwèké péngin gréja ora mèlu-mèlu tradisi manungsa lan balik ngajarké sing bener saka Alkitab.


Pe kártape heʼi mbaʼe mbaʼépa haʼekuéra orrechasa vaʼerã, ha opakuévo heʼi: “¡Toho porãite peẽme!” 	 Ing pungkasané surat kuwi, pengurus pusat nulis, ”Punika sadaya manawi sami panjenengan singkiri, panjenengan sampun tumindak saé.


Iporã ningo jahasa tiémpo ñane ermanokuérandi, pórke upéva ñanemokyreʼỹta jaservi hag̃ua Jehovápe vyʼapópe. 	 Kelakuané umaté Yéhuwah isa nggawé awaké dhéwé dadi péngin mélu ngibadah sejati, lan mulai ngabdi marang Yéhuwah kanthi bungah.


Egueraha neñanduti nendive 	 Gawanen Situs Sampéyan


La Biblia heʼi porã ñandéve: “Aníkena osẽ pende jurúgui mbaʼeveichagua ñeʼẽ kyʼa, síno umi mbaʼe iporãva ha oporomombaretétava oñekotevẽ jave, péicha umi mbaʼe pejéva ideprovéchota umi penerendúvape” (Efes. 4:29, 31). 	 Lan, uga kandha, ”Aja nganti ana tembung reged kawetu saka ing tutukmu, nanging munga tembung kang becik kanggo mbangun, yèn prelu, supaya kang krungu, olèha sih-rahmat.”—Éf. 4:29, 31.


Aaprende ahecha vaʼerãha umi mbaʼe iporãva oguerekóva káda uno ha ambohasa reínte vaʼerãha ofalla jave hikuái”. 	 Banjur aku nggawé daftar kegiatan sing isa taktindakké bareng karo para sedulur sing padha-padha nresnani Yéhuwah.


Ñandejára ohendu isiervokuéra ñemboʼe (Salmo 86:5; 1 Tesalonicenses 5:17). 	 Gusti Allah sabar ngrungokké dongané para abdiné.—Jabur 86:5; 1 Tésalonika 5:17.


Upéicharõ, ejededika chupe ha ejevautisa. 	 Nèk ngono, janji ngabdi lan baptisan kuwi cocog ditindakké.


Eporandumína umi testígo de Jehovápe mbaʼe óra ha moõpa ojejapóta ko rreunión. 	 Njaluka katrangan bab wektu lan panggonané, karo Seksi-Seksi Yéhuwah ing dhaérah panjenengan.


Heʼi chupe peteĩ kuimbaʼe irríkova omonda hague peteĩ kuimbaʼe imboriahúvagui ijovechami. 	 Wektu krungu crita kuwi, Dawud nesu banget karo wong sugih mau.


Péicha Ñandejára ohechauka ndoipotaiha umi iñañáva oñehundi, síno oipota haʼekuéra okambia ha osegi oikove (Ezequiel 33:11, 14-16).* 	 Saka kedadéan mau, awaké dhéwé ngerti nèk kanggoné Gusti Allah, perang kuwi sarana kanggo numpes wong jahat lan nylametké wong sing ditindhes.


¿Oexistípa umi ánhel? Núm. 	 Malaékat—Ana Tenan Apa Ora?


¿Mbaʼérepa? 	 Apa sebabé?


Hiʼarive haʼeñoite ojapo upéva. 	 Hénokh tanpa wedi ngumumké kabar paukuman saka Yéhuwah senajan dhèwèkan.


¿Mbaʼérepa ikatu jaʼe testígo de Jehová haʼeha pe rrelihión verdadéra? 	 Pakumpulané Gusti Allah isa dititèni saka apa?


Jahecháma haguéicha, pe gérra de Armagedónpe oñehundíta “umi naiñeʼẽrendúivape umi marandu porãme, oñeʼẽva ñande Ruvicha Jesús rehe” (2 Tesalonicenses 1:8). 	 Kaya sing wis dirembug mau, wong-wong sing disingkirké ing Armagédhon, yakuwi wong-wong sing ”padha ora gelem wanuh marang Gusti Allah sarta ora mbangun-miturut marang Injilé Gusti Yésus, Gusti kita”. (2 Tésalonika 1:8) Ning sakjané, Gusti Allah ora seneng nèk manungsa mati, klebu sing jahat.


Péro, ¿mávapa oipytyvõta umi mitãrusu térã mitãkuñáme ituakuéra ndahaʼéiva Testígo? 	 Nèk ora nduwé wong tuwa Seksi Yéhuwah, para pinituwa ing jemaat bakal mbantu bèn ngerti maksudé janji ngabdi lan dibaptis.


Jesús heʼi kuri mbaʼépa ojapo vaʼerã umi kristiáno oiko vove upéva: umi Judeagua, koʼýte umi oikóva Jerusalénpe, pyaʼe osẽ vaʼerã upégui (Luc. 21:20-24). 	 Mula, wong Kristen kudu cepet mlayu.—Lk. 21:20-24.


Pórke ñanembaʼerechakuaa ha jaiporiahuverekóramo ñande rapichápe, saʼive ñapensáta umi mbaʼe ikatúvare ñanemoñeñandu vai. 	 Seneng mènèhi uga isa ngurangi strès lan tekanan darah.


JW.ORG. Ore páhina de Internétpe retopáta umi puvlikasión restudia hag̃ua la Biblia, por ehémplo, pe lívro ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia? 	 JW.ORG—Akèh sarana kanggo sinau Alkitab sing ana ing situs wèb iki.


Pe rréi de Israel ha isoldadokuéra oryrýi osusũ hína upépe, ha hiʼarive mbohapy David ermáno oĩ avei ijapytepekuéra. 	 Dawud krasa susah merga prajurit Israèl, rajané, lan kakangé telu mung meneng waé merga kewedèn.


¿Mbaʼérepa heta persóna ohechakuaa Ñandejára oipytyvõha chupekuéra, ha mbaʼérepa oĩ umi ndohechakuaáiva? 	 Apa sebabé ana sing gelem ngakoni kwasané Gusti Allah lan ana sing ora?


Nde ikatu rejerovia nde pyʼaite guive la Biblia heʼívare. ¿Mbaʼérepa? 	 Apa sebabé kita isa yakin tenan nèk kandhané Alkitab kuwi isa dipercaya?


Upéicharõ, oĩ heta mbaʼe ikatúva jajapo ñaipytyvõ ha ñakonsola hag̃ua umi ihentemanóvape. 	 Pancèn, ana akèh cara kanggo mbantu lan nggedhèkké atiné wong sing ditinggal mati.


Dos áño imédio oiko rire pe sunámi, haʼekuéra orreparti pe tratádo ¿Añetehápepa oikove jeýta umi omanóva? Heta persóna oasepta pe tratádo, ha pe informasión oĩva pype okonsolaiterei chupekuéra. 	 Rong taun setengah sakwisé tsunami, para sedulur nawakké selebaran Apa Wong Mati Bener-Bener Bisa Urip Manèh? marang wong-wong liya.


¿Mbaʼépa ojapo péicha jave ikatu hag̃uáicha ojepyʼamongeta? 	 Iki isa mbantu aku luwih ngerti bab sing bener.”


Jehová okambia avei chugui héra, chupe ningo oñehenói vaʼekue Sarai, provávlemente heʼiséva “Plageóna”, péro koʼág̃a katu ombohéra chupe Sara, heʼiséva “Prinsésa”. 	 Apa tegesé jeneng Sara? Sara kuwi tegesé ”Ibuké Para Raja”.


Omeʼẽ ñandéve pe jaipotavéva. 	 Manungsa nduwé kepénginan kanggo urip saklawasé.


Umi hénte osẽmba hogakuéragui oikuaaségui mbaʼépa la oikóva, ha ore roaprovecha ropredika chupekuéra”. 	 Mobil halo-halo nyiarké berita sing wis direkam, lan aku isa ngomong karo wong sing metu saka omah merga péngin ngerti ana apa.


Adesidírõ guare ajevautisa, aĩ vaʼekue segúra ndaiporiha mbaʼeve iñimportantevéva upévagui”. 	 Keputusanku dibaptis kuwi sing paling mantep, ing antarané keputusan liyané.”


Chemitãkuñaʼíme che sy heʼími vaʼerã chéve añemboʼe vaʼerãha káda pyhare. 	 Wektu aku isih cilik, ibuku ngajari aku ndonga saben bengi.


Jesús ojerure vaʼekue Itúvape oipytyvõ hag̃ua chupe, ha Ñandejára ‘ombohovái chupe iñemboʼe’ (Hebreos 5:7) 	 Yésus ndonga marang Bapaké, sing ”nampa pandongané”.—Ibrani 5:7, BJS


La Biblia heʼi: “Ñandejára ohayhuetereígui pe múndo omeʼẽ Itaʼýra peteĩete, ani hag̃ua oñehundi opaite umi hese ojeroviáva, ohupyty hag̃ua guei jeikove opaveʼỹva” (Juan 3:16). 	 (Yk. 3:16) Nèk nduwé iman marang tebusan, awaké dhéwé isa diapura lan isa urip saklawasé.


Heʼi avei ñandéve ñahaʼarõkuaáramo Ñandejára ñanepytyvõtaha, ha upéva oikóta hína Armagedónpe (Salmo 37:7). 	 (Jabur 37:7) Nèk negara-negara ora sabar nunggu Gusti Allah tumindak lan malah perang dhéwé, Gusti Allah nganggep wong-wong kuwi lancang lan ora disenengi karo Yéhuwah.


Ñe’ẽ 	 Basa


Haʼe omeʼẽ isiervokuérape “opa mbaʼe porã” ikatu hag̃uáicha ojekuaa opárupi pe marandu porã (Heb. 13:20, 21). 	 Yéhuwah bakal maringi ”samubarang kabèh kang becik” kanggo mbantu awaké dhéwé nginjil.


Pontoon ñepyrũha 	 Ngenani Pontoon


Rréi Davídpe avei heʼi vaʼekue oñorairõ hag̃ua umi filistéo kóntrape ha heʼi voi chupe mbaʼépa ojapo vaʼerã ogana hag̃ua upe gérra (2 Samuel 5:17-25). 	 Pengalaman-pengalaman kuwi nduduhké nèk umaté Gusti Allah éntuk perang wektu ditindhes bangsa liya.


¿Máva mávapa oipytyvõ avei Jehovápe okumpli hag̃ua ivolunta? 	 Piyé carané wong-wong nyambut gawé bareng Yéhuwah bèn kersané kelakon?


Upémarõ opyta hikuái upépe omano meve Taré, orekópe 205 áño. 	 Dadi, keluarga kuwi tetep manggon ing kono nganti Térah mati ing umur 205 taun.


Upérõ umi misionerokuéra oho umi sinagogahárupi ha ohechauka ‘Ñandejára Ñeʼẽ rupive Jesús haʼeha pe Mesías’” (Hechos 17:3, 4; 20:20). 	 (Para Rasul 17:3, 4; 20:20) Nurut sarjana Alkitab sing jenengé F. F. Bruce, kuwi dadi salah siji alesan akèh wong Yahudi ”ora minat manèh nggunakké Septuaginta”.


KAVAJU SAʼYJU 	 JARAN PUCET


¿Ikatúnepa la Biblia ñanepytyvõ ñasolusiona hag̃ua koʼãichagua provléma ipukúmava ohóvo ha ñandepyʼapýva? 	 Apa Alkitab isa mbantu ngrampungi masalah sing angèl kaya ngono?


Abrahán neʼĩrarõ guare ifamília heʼi voi kuri ohejapataha chupe opa mbaʼe orekóva omano rire. 	 Dadi, mesthiné Élièzer kuwi abdiné Abraham sing paling tuwa lan paling dipercaya.


Eremína chéve upévapa isentído”. 	 Anèh banget, ta?”


Oiméramo ñañeimahina Sara omaña asyha hína éste gotyo ha ohechagaʼuha umi komodida oheja vaʼekue, upéicharõ ndahaʼéi la jaikuaa porãitereíva chupe. 	 Kira-kira 2.000 taun sakbanjuré kuwi, rasul Paulus éntuk wahyu kanggo nulis bab imané Sara lan Abraham.


Jajapóramo upéicha, jahechaukáta hína jaagradeseha Jesús ñanderayhu haguére, ojapo haguéicha apóstol Pablo. 	 Nèk kuwi ditindakké, kaya Paulus, awaké dhéwé nduduhké nèk niru tresnané Yésus.


Chemitãrusuvépe añepyrũ alee siénsia fiksión, ha chegustaiterei upéva. 	 Wektu mundhak gedhé, aku seneng maca buku fiksi ilmiah.


¿NDÉPA repensa ikatutaha rejesalva ou vove pe jehasa asy guasu? 	 Rasul Paulus kandha nèk awaké dhéwé péngin slamet, kudu nduwé iman.


Ha che nakambiáirire provávlemente amanóma vaʼerãmoʼã avei haʼekuéraicha. 	 Mbokmenawa, nèk aku terus tumindak kasar kaya ngono, aku uga isa mati.


Upévare umi isrraelíta oñorairõntema hendivekuéra pórke ojekuaáma nokambiamoʼãiha voínte hikuái kómo puévlo (Génesis 15:13-16). Ñandejára odesidíma oñehundietémante vaʼerãha chupekuéra. 	 Ning, wektu bangsa Israèl arep perang nglawan bangsa Kanaan, bangsa kuwi isih ndableg nindakké sing jahat. (Purwaning Dumadi 15:13-16) Dadi, bangsa kuwi pancèn kudu disingkirké.


Péro sapyʼánte nañañatendéi ñañeʼẽ jave hendivekuéra, ha ikatu voi jaʼe peteĩ mbaʼe omoñeñandu vaíva chupekuéra. 	 Mbokmenawa, awaké dhéwé mikir ora perlu njaga omongan merga keluarga utawa kancané dhéwé.


Koʼág̃a areko heta amígo cherayhúva, isentído la che rekove ha ikatu haʼe avyʼa añeteha. 	 Contoné, aku saiki nduwé akèh kanca sing tulus ati, urip sing aji, lan rasa bungah sing sejati.


Oiméramo ostira chupe pe pornografía, ¿heʼínepa chéve?”. 	 Dadi, nèk pas kegodha nonton sing saru, anakku gelem kandha karo aku.’


Segundo, ojetopáma hetaiterei manuskríto yma guare, ha umíva rupive umi expérto ikatu otopa umi lugár ojejavy haguépe. 	 Kapindho, akèh tulisan kuna sing saiki mbantu para ahli Alkitab nemokké kesalahan sing ana ing Alkitab.


Ndete ikatu edesidi evyʼátapa amo gotyove 	 Masa Depan Kuwi Pilihanmu Dhéwé


Heta ñane ermánopema ojeataka, ha oĩ umi ohasáva heta mbaʼe ijetuʼúva, péro entéronte oñehaʼãmbaite iñeʼẽrendu Jehovápe (2 Tim. 3:1, 12). 	 (2 Tm. 3:1, 12) Ning, akèh-akèhé para sedulur uripé tentrem tanpa ana gangguan lan ora ngadhepi aniaya.


12 ¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka japororresivi porãha? 	 12 Piyé carané nduduhké nèk seneng nampa tamu?


Ikatu relee peteĩ mbaʼe ogustátava chupe térã epurahéi umi músika omoñeñandu porãtava chupe. 	 Panjenengan isa macakké buku utawa nyanyèkké lagu sing isa nguwatké.


15, 16. a) ¿Mbaʼéichapa ñanepytyvõ avei jajepyʼamongetáramo Jehová ha Jesúsre? b) ¿Mbaʼérepa sapyʼánte ijetuʼu ñamboyke tiémpo ñamedita hag̃ua la Bíbliare? c) ¿Mbaʼépa jahupytýta jajepyʼamongeta meméramo la Bíbliare? 	 15, 16. (a) Apa paédahé nèk mikirké tenanan bab Yéhuwah lan Yésus? (b) Apa sebabé kadhang kala angèl kanggo mikirké isiné Alkitab, ning apa sebabé awaké dhéwé kudu terus ngupaya?


Teratee 	 Judhul


Ha jalee jave umi puvlikasión, iporã ñamarka umi púnto iñimportantevéva, térã ñaanota hese algúna idéa ideprovéchotava ñandéve. 	 Wektu maca wacan saka pakumpulan, panjenengan isa nggarisi bab sing penting utawa nggawé cathetan ing kono.


Péro, ¿mbaʼérepa ñañeñandu porãve jepi ñanembaʼeporãramo ótrondi? 	 Mula, hasil riset kuwi njelaské nèk ”sikap apikan lan welas asih isa mbantu ngurangi perasaan négatif”.


Hetaiterei hénte oguerovia navidápe ojefestehaha Jesucristo kumpleáño. 	 Jutaan wong percaya nèk Natal kuwi perayaan ulang tauné Yésus.


Koʼág̃arupi oĩ hetaiterei informasión ha teknolohía osẽ pyahúva. 	 Ing donya sing tèknologiné saya maju iki, kita gampang éntuk informasi apa waé.


¿Oñeʼẽpa raʼe algún pohã naturál ikatúvare jaʼu koʼág̃a térã pe paraísope? Nahániri. 	 Ning, kuwi sarana sing disedhiyakké Yéhuwah lan Yésus, sing isa nggawé awaké dhéwé urip saklawasé.—Yé.


Haʼe oaprovecha vaʼekue itiémpo lívre ojapo hag̃ua umi mbaʼe omoag̃uivétava chupe Jehováre. 	 Dhèwèké nggunakké wektu santai kanggo ngupaya nyedhak marang Yéhuwah.


Iporãvéta reñeʼẽramo peteĩ ne amígondi ikatu vaʼerã nerendu, haʼe nepytyvõta rentende hag̃ua umi ihentemanóva oñeñandunteha voi upéicha. 	 Panjenengan isa crita karo kanca sing gelem ngrungokké, lan gelem ngerti nèk perasaan panjenengan kuwi lumrah.


¿Jajepyʼapy vaʼerãpa upe haguére? 	 Apa perlu dimasalahké? Ora.


Haʼe omombeʼu haʼeteha voi opáva chugui la múndo, ha opensa: “¿Mbaʼéicha piko amantenevéta che família? 	 Dhèwèké bingung, ’Piyé carané ngopèni keluargaku?


Ko téxto heʼíva ñanemboʼe María oikuaa porãha Ñandejára Ñeʼẽ. 	 Kok isa? Dongané Maryam mèh kaya dongané Hana, ibuné Samuèl.


Embosa'ypa 	 Pilih Kabèh


Opavave lénto heʼíne oikoseha, péro okalkula ndaikatumoʼãiha oiko upéva. 	 Akèh-akèhé wong njawab péngin, ning mesthi mikir kuwi ora mungkin.


¿Mbaʼérepa Ñandejára oipota ñañemboʼe? 5 	 5 Alesané Gusti Allah Ngongkon Manungsa Ndonga


Rebeca omombeʼu chupe mávapa la ihentekuéra, ha upépe ovyʼavéntema pe karai. 	 Ribkah nawani ngono merga bapak mau nggawa rombongan.


Péro mokõivévapente oñevende kuri ombaʼapo hag̃ua ótro paíspe ha ojetrata chupekuéra merkaderíaicha. 	 Nèk Wulan kuwi budhak ing abad ke-21.


La Biblia heʼi voi haʼe ohupi hague ijyva ári umi mitãme (Marcos 10:13-16). 	 Alkitab kandha, ”Bocah-bocah mau tumuli padha dirangkuli.”—Markus 10:13-16.


Upévare, ñamotenondéramo Ñandejára volunta ñande rekovépe jahechauka hína jasegiha Sara ehémplo. 	 Senajan ngono, kuwi malah dadi bukti nèk Sara ora mikirké kepentingané dhéwé.


Pe astrolohía ningo oñepyrũ vaʼekue Babilóniape, ha upéva ymaiterei guaréma, upéicharõ jepe ojepuru gueteri koʼag̃aite peve. 	 Astrologi wis ana wiwit jaman Babilon kuna, ning isih tetep umum nganti saiki.


Haʼe heʼi: “Ndaikuaavéi ningo ni mávapa che. 	 Urip bebojoané bubrah.


¿Mbaʼépa rejerure jepi Ñandejárape? 	 Kanggo apa panjenengan ndonga?


Pórke oikuaa ohóramo oñemongeta hendivekuéra, ikatuha oĩ hetave oapojáva ha odefendéva chupe. 	 Yésus ngerti apa sing luwih penting yaiku séda kanggo tebusan, kaya kersané Yéhuwah.


Heʼi chupekuéra orekoha derécho odesidívo mbaʼépa iporã ha mbaʼépa ivai, ha upéva haʼeha peteĩ mbaʼe iporãitereíva Ñandejára omokañýva chuguikuéra. 	 Sétan nudhuh Gusti Allah ndhelikké bab-bab sing apik saka manungsa yaiku hak kanggo mutuské dhéwé apa sing apik lan sing èlèk.


¿Mbaʼéichapa pe predikasión ñandeprotehe? 	 Kok isa gawéan nginjil njaga awaké dhéwé?


Peteĩva katu chepytyvõ akonsegi hag̃ua che travahorã. 	 Ana uga sing mbantu aku kanggo nggolèk gawéan.


Jesús heʼi vaʼekue: “Ovyʼa [...] umi ohendúva Ñandejára Ñeʼẽ ha ojapóva” (Luc. 11:28). 	 Yésus ngendika, ”Kang rahayu iku wong-wong kang padha ngrungokaké pangandikaning Allah lan digatèkaké.”


¿Mbaʼépa heʼise Jehová réra? 	 Jeneng Yéhuwah kuwi tegesé apa?


Emboʼe ne família adoleséntepe oservi hag̃ua Jehovápe 	 Dhidhiken Bocah Enom Bèn Dadi Abdiné Yéhuwah


Mbohekopyahu 	 Nganyari


Jajapóramo koʼã mbaʼe japyta vaíta Jehovándi. 	 Kuwi bahaya kanggo hubungané awaké dhéwé karo Yéhuwah.


Papánte la ndohoséi vaʼekue. CHE TÚA OREMOPROVLÉMA 	 Ning, bapakku ora gelem sinau Alkitab.


Pe predikasión ningo ojogua lénto peichagua traváhope. 	 Saya suwé panjenengan isa saya nglokro, lan malah mandheg kerja.


Upéi Agar imemby ha ombohéra chupe Ismael (Génesis 16:4-9, 16). 	 Banjur, Hagar nglairké anak lanang sing jenengé Ismaèl.


Ha Jesús heʼi vaʼekue avei: “Ani pehecharamo ko mbaʼe, og̃uahẽtagui pe óra opavave umi oĩva pe sepultúrape ohendutaha iñeʼẽ ha osẽta” (Juan 5:28, 29). 	 (Yokanan 5:28, 29) Ayub bakal ngalami janji kuwi kelakon.


Entéro umi ótro dios orekóva umi puévlo ndovaléi mbaʼeverã. Ñandejára oĩ peteĩ lugár iporãiterei ha omimbipávape, upe lugár ningo sagrádo. 	 Gambaran kuwi cocog karo sing ditulis ing kitab Jabur, ”Pangéran Yéhuwah iku mahaagung lan banget pinuji-puji, sarta nggegirisi ngungkuli sakèhing para allah.


Upéva ohechauka Abrahán ojeroviaitereiha Eliezer rehe ha avei haʼéne hague pe sirviénte itujavéva ombaʼapóva hógape (Génesis 15:2). 	 Mula, abdi mau dicritakké ing kéné.—Purwaning Dumadi 15:2; 24:2-4.


Ojeʼe voi hetaiterei omano hague ohasárõ guare hikuái pe oséano Atlántico. 	 Ana atusan wong sing mati wektu nyebrang Samudra Atlantik.


Oiméne nemanduʼa pe segundo artíkulope oñemensiona hague Gáilpe. 	 Mbokmenawa panjenengan kèlingan Gail, sing disebutké ing kaca papat.


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa Abrahán núnka nombyasýi hague iñeʼẽrendu haguére Jehovápe? 	 Apa buktiné nèk Abraham ora tau gela ngabdi marang Yéhuwah?


Ko mbaʼe Jesús heʼíva nontendeporãi vaʼekue idisipulokuéra. 	 Omongané Yésus kuwi mbokmenawa nggawé para muridé Yésus bingung.


Umi ohundiséva la Biblia okonsegírire la oipotáva, pe mensáhe oĩva pype nog̃uahẽi vaʼerãmoʼã ñandéve. 	 Nèk Alkitab isa disingkirké, sabdané Gusti Allah ora ana nganti saiki.


Ore roʼe chupekuéra rokonsegi hague upéva haʼekuéra oñemboʼe meme rupi orerehehápe. 	 Aku lan bojoku ngucap sokur marang para sedulur kuwi merga wis ndongakké aku lan bojoku.


¿Mbaʼérepa? La Biblia heʼi: “Avavépe ani pemyengovia ivaíva ivaívape”. 	 Malahan, Alkitab kandha nèk kanggoné Gusti Allah, ”Aja males ala marang wong kang gawé piala,” lan, ”Aja nganti kowé dhéwé padha nandukaké piwales.”


La Biblia heʼi avei Ñandejára haʼeha ñande Ru (Isaías 63:16). 	 (Yésaya 63:16) Kok isa?


Mbaʼépa opensa jepi la hénte pe yvágare 	 Pitakonan Bab Sapa Sing Manggon Ing Swarga


Sapyʼánte mas de una família oñembyaty ohendu hag̃ua umi gravasión. 	 Wis tau ana sak keluarga gelem ngrungokké bareng.


¿Mbaʼépa ikatu rejapo oĩramo ndeakosáva? 	 Carané bèn aja nganti digrayangi utawa diajak tumindak saru


Pe ótro artíkulope jahecháma kuri Ñandejára heta vése oipytyvõ hague ipuévlope oñorairõ hag̃ua iñenemigokuéra kóntrape, péicha haʼe omyengovia umi iñañávape hembiapo vaikuére ha ojapo hustísia. 	 Kaya artikel sakdurungé, carané Gusti Allah mbéla umaté ing jaman mbiyèn yaiku mbantu umaté pérang nglawan mungsuh-mungsuhé.


RUT OHECHAUKA OSERVISEHA JEHOVÁPE 	 RUT NDUDUHKÉ KATRESNAN SING LANGGENG


Por ehémplo, haʼekuéra oadora umi omanóvape ha oreko heta dios. 	 Wektu metu saka Mesir, bangsa kuwi perlu tuntunan anyar.


Pe New Catholic Encyclopedia heʼi primera ves oñeñeʼẽ hague pe navidáre pe Cronógrafo de Filócalope, péva haʼe peteĩ kalendário romano ojejapo vaʼekue áño 336-pe. 	 Nurut New Catholic Encyclopedia, perayaan Natal sepisanan disebutké ”ing Chronograph sing ditulis karo Philocalus, yaiku buku penanggalan Romawi sing sumberé dhokumèn saka taun 336 [M]”.


Haʼekuéra oĩ segúro oñeinvitaha oho hag̃ua yvágape, péro orresivíta hikuái irrekompénsa sólamente osegíramo iñeʼẽrendu ipyʼaite guive Ñandejárape ipahaite peve. 	 Dhèwèké percaya nèk dipilih dadi raja ing swarga. Ning, kuwi bakal kelakon nèk dhèwèké terus setya ngabdi marang Yéhuwah.


¿Mbaʼépa oiko ohasávo hikuái upérupi? 	 Wong lanang kuwi kétoké kalem, pinter, lan gagah.


14 Jesús oñeʼẽ lája ndahasýi vaʼekue oñentende hag̃ua. Ñapensamína pe diskúrso ojapo vaʼekuére oĩva Mateo kapítulo 5 al 7-pe. 	 14 Ing Matéus bab 5-7, ana conto sing apik saka carané Yésus milih tembung-tembung sing gampang dingertèni.


Ha ojekalkula Estados Unídospe oĩha mas de 30 mil grúpo de patotéro ojapóva mbaʼe vai umi héntere. 	 Ing Amerika Latin, mèh 1 saka antarané wong 3 dadi korban tumindak kasar.


¿Mbaʼépa ikatu ñaaprende umi guyrágui? 	 ”Takona ta marang manuk ing awang-awang, mesthi kowé disumurupaké.


Tekombo`e 	 Piwulang


Umi testígo de Jehová ningo haʼe che família ha enterovéva rovyʼa ha roiko pyʼaguapýpe oñondivepa. 	 Aku rumangsa dadi bagéan saka paseduluran sakdonya sing rukun ngabdi bebarengan marang Yéhuwah.


Upéicharõ, ¿mbaʼépa añetehápe heʼise Enócpe ojegueraha hague “ani hag̃ua ohasa asy omanóvo”? 	 Apa maksudé Hénokh ”kapulung supaya ora ngalami mati”?


7, 8. a) ¿Mbaʼépa oaprende umi disípulo ohendúvo Jesús ñemboʼe? b) Rejapo jave orasión ne famíliandi, ¿mbaʼéichapa ikatu remboʼe chupe ojerovia hag̃ua Jehováre? 	 7, 8. (a) Apa sing disinaoni para muridé saka dongané Yésus? (b) Piyé donga panjenengan isa ndadèkké anak panjenengan ngendelké Gusti Allah?


7 Umi unhído ningo oikuaa orekoha tuicha priviléhio ohóta haguére yvágape. 	 7 Senajan éntuk kaurmatan gedhé dipilih munggah swarga, wong-wong kuwi ora péngin dianggep wong penting.


Ha og̃uahẽ meve upe tiémpo, ndaikatúi vaʼekue odesidíntema hikuái ijehegui oho oñorairõ umi oñemoĩvandi hesekuéra. 	 Nganti wektu kuwi, Gusti Allah ora bakal maringi tugas kanggo para muridé Yésus bèn nglawan mungsuh-mungsuhé.


Pe fráse “soy incircunciso de labios” hasy ñantende hag̃ua, upévare koʼág̃a oñekambia ha oñemoĩ “che ndaikatúi añeʼẽ porã” (Éx. 6:12). 	 Kanggo alesan sing padha, ”lambéku ora disunat” ora gampang dingertèni, mula akèh basa liya nerjemahké ”Aku ora lancar ngomong”.—Pa. 6:11.


Ko ehémplo ohechauka peteĩ mbaʼe iñimportánteva: tuvakuéra iñumílderamo ha oĩrõ dispuésto oservi ótrope, ifamília osegíta avei iñehémplo. 	 Nèk panjenengan andhap asor lan ora mentingké awaké dhéwé, anak panjenengan bakal seneng lan ikhlas mbantu liyané.


Ko téra heʼise hína “Chehegui Oikóta Che Aipotáva”.* (Elee pe primera nóta.) Yma ñane puvlikasionkuéra oipurúmi vaʼekue pe nóta oĩva Éxodo 3:14-pe oexplika hag̃ua mbaʼépa heʼise ko téra. 	 Tegesé jenengé Gusti Allah yaiku ”Sing Isa Nyebabké Bèn Dadi”.* Mbiyèn, wacané Seksi-Seksi Yéhuwah nerangké tegesé jenengé Gusti Allah nganggo dhasar Pangentasan 3:14, ”Aku Arep Dadi Apa Waé sing Tak Péngini [New World Translation].”


4. a) ¿Mbaʼe téxtopa ojeporavo áño 2016-pe g̃uarã? b) ¿Mbaʼérepa ojeporavo ko versíkulo? 	 4. Apa ayat kanggo taun 2016, lan apa sebabé kuwi cocog?


7 Jahechaháicha, la Biblia voi heʼi ména omoakã vaʼerãha hembirekópe. 	 7 Senajan wong lanang kuwi sesirahé wong wédok, Alkitab kandha nèk wong lanang kudu ngajèni bojoné.


¿Iñimportántepa ñantende la Biblia? 	 Alesané Perlu Ngerti Alkitab


Upéicharõ jepe, omeʼẽ pe priviléhio Adánpe, ha péicha ohechauka ojeroviaha hese. 	 Ning, merga tresna, Yéhuwah mènèhi tugas Adam njenengi kéwan-kéwan mau.


Segundo, jahayhu ñane ermanokuérape. Ha tercero, ñaperdona ñande pyʼaite guive umi ofallávape ñanendive. 	 Pengaruhé yakuwi mbantu awaké dhéwé (1) niru tuladhané Yésus, (2) nresnani para sedulur, lan (3) ngapura wong liya tulus saka ati.


Ko párte pyaʼeve oñetermina vaʼekue. 	 Bagéan sing kapindho, ana 27 buku sing uga ”sabdaning Allah”.


Téxto del áño 2016: “Pesegíkena pejoayhu oñoermánoicha” (Hebreos 13:1). 	 Ayat taun 2016: ”Rumatana katresnaning pasaduluran!”—Ibrani 13:1


Haʼekuéra ningo ndaikatúi ñanepytyvõ ni ñandeperhudika, “pórke pe sepultúrape avave ndaikatúi ombaʼapo, ni oplanea mbaʼeve. Ndaikatúi avei oaprende ni ontende mbaʼeve” (Eclesiastés 9:10, TNM). 	 Wong sing wis mati ora isa nulungi utawa nyilakani, merga ’ing jagading wong mati ora ana pagawéan, panimbang-nimbang, kawruh lan kawicaksanan’.


La Biblia heʼi voi “umi ára pahápe” “umi kuimbaʼe aña ha hovamokõiva oho vai vaive” vaʼerãha (2 Tim. 3:1, 13). 	 (2 Tm. 3:1, 13) Alkitab uga kandha, ”Dhuh Sang Yéhuwah, kawula mangretos, bilih manungsa punika boten gadhah pangwaos netepaken marginipun piyambak, lan tiyang ingkang andon lampah boten gadhah pangwaos netepaken jangkahipun.”


Upépe heʼi “Ñandejára otrataha enterovépe peteĩchante, haʼe oguerohory entéro umi hembiapo porãva ha okyhyjéva chugui, tahaʼe haʼéva tetãygua” (Hechos 10:34, 35). Ñandejárape g̃uarã entéro ñande peteĩchante. 	 Saben tiyang ingkang kagolong bangsa punapa kémawon, ingkang ngabekti dhateng Pangéran saha ingkang nindakaken kaleresan, punika ndadosaken ing keparengipun Gusti Allah.” (Para Rasul 10:34, 35) Gusti Allah nganggep nèk kabèh wong kuwi padha.


¿Mbaʼépa ñanepytyvõta ñaneamávle ha ñandepyʼaporã hag̃ua? 	 Apa sing isa mbantu awaké dhéwé milih tembung-tembung sing cocog?


Ha jahecha haguéicha, koʼág̃arupi ndaikatúi ñahaʼarõ Jehová ojapotaha milágro ñanemonguera hag̃ua. 	 Lan, wektu lara awaké dhéwé ora isa ngarep-arep mukjijaté Yéhuwah bèn mari.


Avei jajeroviáramo Jehováre, og̃uahẽ vove pe jehasa asy guasu ‘ñañemboʼy ha ñañakãrapuʼãta’, pórke jaikuaa haʼe pyaʼe ñandesalvataha (Luc. 21:25-28). 	 (1 Ts. 5:14, 15) Saksuwéné sengsara gedhé, awaké dhéwé bakal ora wedi, merga ngerti nèk arep dislametké.—Lk. 21:25-28.


Reaprendeve hag̃ua la Bíbliagui, ikatu rehecha pe folléto La Biblia, mbaʼépa oikuaauka ñandéve?, ojapóva testígo de Jehová. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab Alkitab, delokén buku Alkitab Apa Isinya? sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah.


Haʼekuéra ou ko yvy ape ári, oñembohete kuimbaʼéicha ha hekovaieterei hikuái. 	 Ing jamané Nuh, ana pirang-pirang malaékat sing ”padha ninggal papan padunungané” ing swarga.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 (Deloken gambar ing kaca 7.)


12 JAJEROVIAVE HAG̃UA | SARAPeteĩ kuña iporãitereíva 	 12 TIRUNEN IMANÉ | SARA”Kowé Iku Wanita kang Éndah Ing Warna”


Emboguete tembiasakuégui 	 Busak saka Riwayat


Upéicharõ jepe, ikatu oaprende heta mbaʼe ohechávo mbaʼéichapa Sara ojerovia, oporohayhu ha ipasiénsia. 	 Sara ora péngin diajèni kayadéné bangsawan, senajan dhèwèké disebut ”Ibuké Para Raja” karo Yéhuwah


Anteve umi país iplatavéva jepe ndaikatúi vaʼekue ohupyty upéva. 	 Mbokmenawa merga wektu kuwi durung ana akèh rumah sakit.


Haʼe ojerure iñemboʼépe pe kuñataĩ oumi hag̃ua upe pósope, ha haʼe ojerurévo chupe y hoyʼumi hag̃ua, pe kuñataĩ heʼi vaʼerã omboyʼutaha avei ikamellokuérape (Génesis 24:12-14). 	 Lan, wektu dijaluki ngombé, wong wédok kuwi ora mung ngekèki banyu kanggo Élièzer, ning uga kanggo unta-untané. (Purwaning Dumadi 24:12-14) Sapa wong wédok sing teka lan nindakké persis sing dijaluk Élièzer?


Reikuaave hag̃ua mbaʼéichapa la Biblia ikatu nepytyvõ, ehecha pe folléto Cómo lograr una vida llena de satisfacción, ojapóva testígo de Jehová. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab carané ngerti paédahé Alkitab, deloken buku Kehidupan Yang Memuaskan—Bagaimana Memperolehnya, sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah.


VIOLÉNSIA SEXUÁL HA VIOLÉNSIA OGAPÝPE: Peteĩ infórme ojapóva pe Naciones Unidas heʼi “uno de káda tres kuña” ohasaha koʼã mbaʼe, iména térã iparéha ojahéi hesekuéra térã omaltrata chupekuéra sexuálmente. 	 TUMINDAK KASAR MARANG WONG WÉDOK: Perserikatan Bangsa-Bangsa kandha, ”Siji saka antarané wong wédok telu wis tau dikasari ing bab sèks lan dianiaya karo pasangané.


Ore testígo de Jehová roikuaveʼẽ ndéve peteĩ estúdio bíblico gratiete. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah nawakké sinau Alkitab gratis kanggo mbantu panjenengan ngerti isiné Alkitab.


Jajeroviave hag̃ua:“Jehová hína pe odesidíva mávapa oganáta” 9 	 Tirunen Imané”Peperangan Iku Ana ing Astané Sang Yéhuwah” 9


Upe riremínte aaprende peteĩ mbaʼe okambiaitéva che rekove. 	 Aku banjur sinau ajarané Alkitab sing isa ngowahi uripku. Wiwit cilik, aku wedi mati.


Naimeiete voi kuri preparáda upearã”. 	 Rasa-rasané kaya dudu aku sing ngalami.”


¿Mbaʼépa ikatu rejapo reime hag̃ua segúro upévagui? 	 Piyé carané bèn panjenengan isa yakin?


Ne estudiánte iñimportantevéva 	 Siswa Alkitab Panjenengan sing Paling Utama


Ha umi ryguasuraʼy ohendúvo upéva pyaʼe odipara okañy isy pepo guýpe. 	 Anak-anak pitik kuwi uga ndhelik wektu panas lan udan deres.


8 Jehová ojapo ko yvy ikatu hag̃uáicha umi plánta, animál ha umáno oiko pype. 	 8 Yéhuwah nyedhiyakké bumi kanggo manungsa. Sing ana ing bumi, kabèh ana gunané kanggo manungsa lan kéwan.


Haʼe ojevale Crístore ojapo hag̃ua upéva. 	 Paulus kandha, ”Kowé padha precaya . . .


Pe palávra ojetradusíva “diversiones estrepitosas” oñekambia ha oñemoĩ “fiestas desenfrenadas”, térã “ofarreáva itarovávaicha” (Gál. 	 Contoné, ”tumindak bébas” diganti ”tumindak kurang ajar” sing ana hubungané karo tumindak ngécé ing basa Yunani.


Ha oĩ gueteri lugár ojejapoha péicha, péro heta párte nahanirivéima. 	 Ning, ing panggonan liya, kuwi wis biasa.


Upévare iñimportánte avei ereko enkuénta pe persóna situasión ikatu hag̃uáicha reikuaa mbaʼeichagua rregálopa ideprovéchota chupe. 	 Mula, gatèkna tenan kahanané.


Upéicha rupi umi kristiánope ifasilvéma oguerovia hag̃ua jarekoha peteĩ álma nomanóiva”. 	 Akiré ajarané Plato kuwi digabungké karo ajaran Kristen.”


Péro haʼe oreko pe iñarmadúra kompletoite, hiʼarive imbareteterei ha hetáma oñorairõ. 	 Dhèwèké nggunakké piranti perang sing komplit, kuwat banget, lan prajurit sing wis trampil.


Ha pe iñehémplo oipytyvõ rangue hetápe ojerovia mbarete hag̃ua, avave ni naimanduʼamoʼãi kuri hesekuéra. 	 Ning, Sara lan Abraham ora kaya ngono.


Ahechakuaa ajehekyiha heta mbaʼe vaígui cheñeʼẽrendu haguére Jehovápe. 	 Mikirké pathokané Yéhuwah kuwi njaga aku.


Upéva natekotevẽi ñande jaikuaa (1 Tes. 4:11; 2 Tes. 3:11). 	 (1 Ts. 4:11; 2 Ts. 3:11) Aja mikir nèk bojo, wong tuwa, utawa seduluré sing dipilih, ya mèlu dipilih.


Aikuaa porã maʼerãpa Jehová ñandeapo vaʼekue, ha upéva chepytyvõ ahayhuve ha aservi hag̃ua Ñandejárape che pyʼaite guive. 	 Kèlingan nèk aku utang nyawa karo Yéhuwah waé, wis cukup kanggoku terus nresnani, lan ngabdi marang Yéhuwah sak gumolonging atiku.


¿Oñeñeʼẽpa koʼápe umi ombaʼapóvare esklávoicha? 	 (Lukas 4:18, 19) Apa iki tegesé bébas saka kabèh perbudhakan?


¿Ojeroviápa Jesús rehe umi testígo de Jehová? 	 Apa Seksi-Seksi Yéhuwah Percaya Yésus?


Oĩ avei ojapóva upéva asajekue opytuʼu aja, kaʼaru, térã pyhare oñeno mboyve. 	 Mbokmenawa, wektu sing paling cocog kanggo maca Alkitab kuwi wayah soré utawa arep turu.


11, 12. a) ¿Mbaʼépa ikatu oñeporandu peteĩ unhído? b) ¿Mbaʼépa arakaʼeve noñeporandumoʼãi? 	 11, 12. Apa sing mbokmenawa dipikirké wong Kristen sing dipilih, lan dhèwèké yakin bab apa?


Ha ojerure Ñandejaraite voi oiporavo hag̃ua Isaácpe hembirekorã. 	 Élièzer njaluk Yéhuwah mbantu milihké bojo kanggo Iskak. Apa sing dijaluk?


“KOʼẼRÕITE KO MÚNDO NDACHERECHAMOʼÃVÉIMA” 	 Ora suwé sakwisé ngomongké kuwi, Yésus séda lan dimakamké.


Péro ndahaʼéi pláta añónte ikatúva ñameʼẽ jahechauka hag̃ua ñanembaʼeporãha. 	 Kuwi nggawé aku seneng banget.” Pancèn, mènèhi kuwi ora kudu dhuwit.


Ikatu oime nde reguereko álgo ndepyʼapýva ha ‘oĩ porãva Ñandejára rembipotándi’, péro, ¿oĩnepa haʼe dispuésto nerendúvo? 	 Apa Gusti Allah gelem mbantu awaké dhéwé wektu ngandhepi masalah, bèn hubungané tetep akrab karo Yéhuwah?


¿Mbaʼéicha guaʼu piko upéicharõ omboʼéta chupekuéra ojapo hag̃ua opa mbaʼe Jesús omanda vaʼekue?” 	 Wong-wong kuwi diarani munafik lan nduwé pandhangan sing klèru.


Upéva ojekuaa mokõi mbaʼe ojapóvare. 	 Ayo digatèkké apa sing dirungokké lan diomongké Maryam.


¿Jarekópa peteĩ ánhel de la guárda? 	 Apa Panjenengan Nduwé Malaékat Penjaga?


Upéi Carol ou hasy ha omano. 	 Ora gampang mbantu Karti.


OÑEHUNDI JERUSALÉN 	 YÉRUSALÈM DIANCURKÉ


Ehecha pe artíkulo “Peteĩ monuménto ohechaukáva oñekumpliha umi profesía”. 	 Deloken artikel ”Bukti saka Nubuat sing Wis Kelakon”.


Ha upe día guive añehaʼãmbaite anive hag̃ua ajotopa pe karaíndi. 	 Mula, aku nyingkir saka wong kuwi.


4 Umi isrraelíta tiémpope, heta persóna oreko vaʼekue oportunida ohecha hag̃ua mbaʼéichapa Jehová oipytyvõ ipuévlope. 	 4 Jaman mbiyèn, akèh wong nduwé kesempatan ndelok lan krungu bab kwasané Yéhuwah wektu mbantu bangsa Israèl.


Upe guive ñande Rréi Jesucristo odirihi pe predikasión. 	 Merga kuwi gawéan sing ditindakké sak donya kanggo martakké ’Injil Kratoné Allah.’”


Péro ñapensáramo péicha, ikatu ndajavyʼavéi ha nañanekyreʼỹvéi jaservívo Jehovápe (Prov. 13:12). 	 13:12. Wektu ngabdi marang Yéhuwah bareng para sedulur seiman, awaké dhéwé bungah.


Peteĩ matrimónio oikóva Ásiape osegi umi konsého oĩva Mateo 6:33-pe ha Proverbios 10:4-pe. 	 Ribka sing wis nduwé bojo, saka Asia, crita nèk dhèwèké lan keluargané ngetrapké pathokan ing Matéus 6:33 lan Wulang Bebasan 10:4.


Peteĩ kuñakarai hérava Pam omombeʼu ojapoha 6 áño iména Ian omano hague, ha heʼi: “Umi hénte sapyʼánte omombeʼu chéve umi mbaʼe ojapo vaʼekue Ian ha che ni ndaikuaáiva, upéva chemoñeñandu porãiterei”. 	 Contoné, Pam, sing ditinggal mati bojoné nem taun kepungkur, kandha, ”Wong-wong sok crita karo aku bab sing ditindakké bojoku, sing kadhang kala malah aku ora ngerti.


Por ehémplo áño 303-pe d.C., peteĩ emperadór rrománo hérava Dioclesiano, omanda vaʼekue oñehundi hag̃ua entéro umi Biblia. 	 300 taun sakwisé Yésus lair, Kaisar Rum sing jenengé Diokletian ngongkon kabèh Alkitab disingkirké.


Haʼe avei oñembyatými umi héntendi ha omboʼe chupekuéra heta mbaʼe opokoitereíva hesekuéra (Mateo 9:9-13; Juan 12:1-8). 	 (Yokanan 2:1-11) Ing acara liyané, Yésus mulangké bab-bab sing ora bakal dilalèkké.—Matéus 9:9-13; Yokanan 12:1-8.


Sapyʼaitépe entéro umi tetã oĩva Alejandro Magno poguýpe oñepyrũma avei oguerovia ñane álma nomanoiha. 	 Ing Alkitab ora ana ayat sing nggunakké ukara ”roh sing ora isa mati”


Ko “siuda” orrepresenta Ñandejára Rréino. 	 Pancèn dhèwèké bakal weruh kuwi.


Papíro Chester Beatty P46, peteĩ manuskríto de la Biblia ojeskrivi vaʼekue áño 200 rup. 	 Chester Beatty P46, papirus tulisan kuna saka kira-kira taun 200 M


16 Saúl ndoipotái vaʼekue David opyta hekovia ogoverna hag̃ua Israel. 	 16 Saul péngin Yonatan nggantèni dhèwèké dadi raja.


Oĩ vaʼekue voi peteĩ rravíno ohecha jave peteĩ ilépravape pe siuda ryepýpe ojapíva chupe itápe ha heʼi: “Tereho nde lugárpe, ha ani reiko remongyʼa hína umi ótro héntepe”. 	 Mula, wektu ketemu wong lara kusta ing kutha, salah sijiné pemimpin agama Yahudi mbalangi wong kuwi nganggo watu karo kandha, ”Minggata kana, aja nulari liyané.”


Umi mokõi kapítulo omoñepyrũva pe primer lívro de la Biblia, hérava Génesis, oñeʼẽ koʼã mbaʼére. 	 Padhahal, kuwi dijawab ing bab 1 lan 2 buku Purwaning Dumadi, buku ing Alkitab sing sepisanan.


¿MBAʼÉICHAPA JATRATA VAʼERÃ UMI UNHÍDOPE? 	 TANGGEPANMU MARANG WONG KUWI


Umi hénte oĩva upépe ndoikói oñombyepoti térã ojahéi ojuehe iprovléma jave oñondive, síno oñehaʼã pyʼaguapýpe porãnte osolusiona pe provléma, heʼiháicha la Biblia. 	 Dadi, saiki aku kudu kekancan karo para sedulur ing jemaat Kristen, dudu karo kanca-kanca lawasku manèh. Para sedulur kuwi ngrampungi masalah ora nganggo tumindak kasar, ning, nganggo cara ngetrapké pathokan-pathokané Alkitab.


Jajapórõ upéicha, jahecháta mbaʼeichaitépa ideprovécho umi konsého oguerekóva. 	 Wektu panjenengan ngrasa strès banget, Yéhuwah isa mbantu panjenengan nduwé rasa ayem tentrem.


Umi ára pahápe oĩta hetaiterei gérra, terremóto, mbaʼasy vai ha hénte iñembyahýiva (Mateo 24:3, 7; Lucas 21:11). 	 Dina-dina wekasan kuwi tandhané ana perang, kurang pangan, lindhu, sarta penyakit sing nular lan marahi mati.—Matéus 24:3, 7; Lukas 21:11.


Amboʼe chupe mbaʼéichapa ojeʼe che idiómape algúna frúta ha verdúra réra. 	 Aku ngajari dhèwèké jeneng buah lan sayuran ing basa Inggris, lan dhèwèké mbalèni omonganku mau.


[1] (párrafo 3) Abrahán ha Sara héra vaʼekue Abrán ha Sarai, péro upéi Jehová okambia chupekuéra la héra. 	 [1] (paragraf 3) Jeneng asliné Abraham lan Sara kuwi Abram lan Sarai.


¿Mbaʼépa opensa umi testígo de Jehová ótra rrelihiónre? 	 Apakah Perlu untuk Bergabung dengan Suatu Agama yang Terorganisasi?


10 Jesús ningo perfékto vaʼekue ha oikuaa mbaʼépa opensa umi hénte (Juan 2:25). 	 10 Yésus kuwi pangertèné gedhé banget.


Koʼã pregúnta nepytyvõta rehecha hag̃ua oimépa rejevautisase reserviségui Jehovápe nde pyʼaite guive. 	 Jawaban saka pitakonan kuwi mbantu kowé ngerti nèk dibaptis kuwi keputusanmu dhéwé.


Ñañemboʼéramo Ñandejárape haʼe oipotaháicha ha jajerure umi mbaʼe oĩ porãva hembipotándi, haʼe katuete ñanerendúta. 	 Nèk ndonga nganggo cara sing bener lan isiné cocog karo kersané, Gusti Allah bakal nggatèkké. Gusti Allah péngin kekancan karo awaké dhéwé.


LA BIBLIA OKAMBIA CHUPEKUÉRA 	 KWASANÉ ALKITAB


¿Mbaʼérepa? 	 Iman kuwi kaya geni.


¡Ajépa ñanembovyʼaite upéva! 	 Martakké kabar apik kuwi gawéan sing paling penting lan nyenengké.


MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA 	 Sawisé iku lagi dina wekasan.”


La Biblia heʼi voi umi ohasa asývape: “Ñande Ruvicha Jesús ojehechauka vove [...] yvága guive hiʼanhelkuéra ipoderósovandi, peẽ pehasa asýva koʼág̃a, pepytuʼúta [...]. Upévo haʼe okastigáta umi ndoikuaáivape Ñandejárape ha umi naiñeʼẽrendúivape umi marandu porãme, oñeʼẽva ñande Ruvicha Jesús rehe” (2 Tesalonicenses 1:7, 8). Ko promésa oñekumplíta “Ñandejára Ipuʼakapáva ára guasúpe”, oñehenóiva avei Armagedón (Apocalipsis 16:14, 16). 	 Kapan? ”Samangsa Gusti Yésus saka ing swarga ngatingal ginarebeg ing para malaékaté, ngagem panguwasané . . . lan ndhawahaké piwales marang wong-wong kang padha ora gelem wanuh marang Gusti Allah sarta ora mbangun-miturut marang Injilé Gusti Yésus, Gusti kita.” (2 Tésalonika 1:7, 8) Kuwi bakal kelakon sukmbèn wektu ”dinané Gusti Allah kang Mahakuwaos”, sing disebut Armagédhon.—Wahyu 16:14, 16.


Evanhélio de Mateo heʼi Jesús kontrariokuéra oheka hague voi ládo pono oñemombeʼu haʼe oikove jey hague (Mateo 28:11-15). 	 (1 Pétrus 1:24, 25) Wong-wong sing ora seneng karo Yésus uga nulis apa waé, kanggo ngalang-alangi wong bèn ora percaya karo crita bab Yésus.


Jahechávo umichagua lugár télepe térã peteĩ rrevístape, jahaseterei voi umichahárupi ikatu hag̃uáicha ñañembyesarái umi provléma ha kevrántogui. 	 Mbokmenawa ana iklan sing nawakké liburan menyang panggonan sing isa diarani kaya ”firdaus”, sing isa nggawé kita dadi lali karo rasa kuwatir lan masalah sing lagi diadhepi.


Tendayke 	 Tab


Ojapo 4.000 áñorupi peteĩ mitãrusu hérava José ojegueraha hague oservi hag̃ua esklávoramo peteĩ karai iplataitereíva rógape, ha umi iñermanokuéra voi la ovende vaʼekue chupe. 	 Kira-kira 4.000 taun kepungkur, ana cah enom sing jenengé Yusuf didol karo kakang-kakangé.


Por ehémplo, jajepyʼapyetereíramo la hénte opensátavare ñanderehe, nañaneprovlemamoʼãi ñandejapu hag̃ua pono japyta vai. 	 Contoné, mbokmenawa awaké dhéwé ora jujur mung merga péngin dialem wong.


Káda santuário sintoístape ikatu idiferenteʼimi umi mbaʼe ojejapóva. 	 Ing saben panggonan ibadahé Shinto, acara ibadahé ora mesthi padha.


(Cap. 34.) “¿Cómo puedo hacerme amigo de Dios?” 	 ”Mengapa Hidup menurut Standar Alkitab?”—bab 34


18 Roikuaa ningo peẽ sy ha túva pehayhuetereiha pene famíliape ha peñehaʼãmbaiteha pehekomboʼe porã hag̃ua chupekuéra. 	 18 Wong tuwa ngupaya tenanan ndhidhik anak-anak merga tresna.


Jesús oñeʼẽ vaʼekue ko Rréinore pe padrenuéstrope, heʼívo: “Tou ne Rréino, tojejapo ne rembipota yvy ape ári yvagapeguáicha” (Mateo 6:10). 	 Karsa Paduka mugi kalampahan wonten ing bumi kadosdéné wonten ing swarga.”


Upéva oiko vaʼekue añehenóirõ guare segunda ves aservi hag̃ua Estados Unidos ehérsitope. 	 Kuwi ping loroné aku dikon dadi tentara Amerika.


2 Peteĩ okasiónpe, peteĩ kuimbaʼe oporandu Jesúspe mbaʼe mandamiéntopa la iñimportantevéva. 	 2. Préntah apa sing kudu dituruti?


La Biblia heʼi Romanos 6:23-pe: “Pekádo káusare ñamano”. 	 Rum 6:23 kandha, ”Awit pituwasé [upahé] dosa iku pati.”


Che haʼémi chupe: “Aníntena mama ejepyʼapy, ág̃anteko ikaneʼõta ha nderejáta trankíla”. 	 Aku kandha karo ibuku, ”Rasah kuwatir, Bu. Mengko rak Bapak kesel dhéwé.”


Pyʼỹinte ojoavy ojuehegui umi mbaʼe ojepredesíva. 	 Ramalan nasib kuwi ora konsistèn.


Áño 2014-pe, pe rrevísta hérava Biblical Archaeology Review onohẽ peteĩ artíkulo oñeanalisahápe ko téma: “Pe Antíguo Testaméntope oñemensiona hetaiterei persónape, ¿péro mboýpa umíva apytégui oñekonfirma oexisti hague pe arkeolohía rupive?”. 	 Ing taun 2014, salah siji artikel ing majalah Biblical Archaeology Review takon, ”Ana pirang wong sing disebutké ing Kitab-Kitab Ibrani sing uga ana ing bukti arkéologi?”


Ñambohovái mboyve koʼã porandu, jahechamíta mbaʼérepa ijetuʼuete ñañangareko peteĩ ñane hénte o ñane amígo hasykatúvare ha oĩmava omano hag̃uáicha. 	 Ayo saiki dirembug dhisik apa sebabé ngopèni wong sing lara parah kuwi isa dadi tantangan.


Péro Jehová ohayhu rupi isiervokuérape, oprotehéta chupekuéra ha ohejáta oiko pe paraísope. 	 Ning merga nresnani umaté, Yéhuwah bakal ngayomi lan nuntun para abdiné bèn isa mlebu ing Pirdus.


“La Biblia ningo peteĩ lívro rrelihióso ikonosidoitereíva. 	 ”Alkitab kuwi kitab suci sing terkenal.


Japredika jave, ñakumpli hína koʼã mokõi mandamiénto (elee Hechos 10:42). 	 (Mt. 22:37-39) Wektu martakké Injil, kuwi tegesé awaké dhéwé manut karo préntah kuwi.—Wacanen Lelakoné Para Rasul 10:42.


David ombopyʼaguapyse kuri Saúlpe, upévare omombeʼu chupe haʼe ojuka hague peteĩ león ha peteĩ ósope. 	 Dawud nyritakké kedadéan wektu dhèwèké matèni singa lan beruang kanggo nentremké atiné Saul.


Chupe omokyreʼỹeterei pe salmísta opurahéi vaʼekue Ñandejárape oĩva Salmo 94:19-pe: “Añekevrantaitereírõ guare ha ndaikuaavéi mbaʼépa ajapóta, nde chekonsola ha chembopyʼaguapy” (TNM). 	 Jabur 94:19 nentremké atiné Sophia, isiné ayat kuwi, ”Manawi ing batos kawula saya mindhak kathah ingkang kawula manah; panglipur Paduka ingkang ngayemaken manah kawula.”


Haʼe ohuga ahedrés peteĩ ekípo ijeskuelapeguápe ha ojedesidíma oganataha pe kampeonáto. 	 Ning, merga main skak saben dina Setu-Minggu, dhèwèké ora nduwé wektu kanggo nginjil lan teka ing pakumpulan ibadah.


Ha opyta hína peteĩ sérro oĩvape éste gotyo Betélgui, ko lugárpe umi Cananeo ohenói vaʼekue Luz. 	 Ing kono, ana désa-désané wong Kanaan lan dalan-dalan menyang dhaérah plosok. Pemandhangan kuwi béda banget karo dhaérah asalé Sara.


Ñaneonrrádoramo ningo ñanekonsiénsia potĩta, ñandepyʼaguapýta ha ñañeñandu porãta. 	 Rasa ati sing kepénak, tentrem pikirané, lan diajèni wong, kuwi paédahé nèk jujur. Bener apa ora?


¿Mbaʼéichapa Jehová siervokuéra oaprovechapaite umi invénto pyahu ikatu hag̃uáicha opredika opárupi? 	 Piyé carané umaté Yéhuwah nggunakké téknologi?


Lucas 21:11: “Oikóta umi yvyryrýi tuicháva”. 	 Lukas 21:11: ”Bakal ana gempa bumi sing gedhé.”


Unas kuánta semána upe mboyve, entéronte jaha ñainvita umi héntepe ko rreunión iñimportantetévape g̃uarã. 	 Awaké dhéwé uga bareng-bareng ngundang wong bèn teka ing acara Pèngetan saben taun.


Jahechamína peteĩ ermána hérava Amy ehémplo. 	 Iki dialami karo Ami.


¿Mbaʼépa ikatu jaʼe nde kásope? 	 Dhèwèké kandha, ”Aku kélangan gawéan sing wis mapan.”


Ko karai ohecharamoiterei mbaʼeichaitépa la Biblia omombeʼu umi mbaʼe oiko hagueichaite ha ndojavýi ni michĩmi. Ha heta hénte ovisitáva upe lugár oñeñandu avei upéicha. 	 Aku mbayangké Dawud mbungkuk njupuk watu cacahé lima, sing salah sijiné dinggo matèni Goliat.”


La Biblia omombeʼu oĩ hague persóna ojepyʼapýva isalúre, por ehémplo rréi Ocozías, haʼéva Acab ha Jezabel família. 	 Ing Alkitab, ana wong-wong sing lagi lara lan péngin ngerti apa dhèwèké isa mari.


Upévape oñehenói paralélo. 	 Ing Alkitab 2013, tembung-tembung tambahan mau ora dinggo, kejaba isa luwih nerangké maksudé.


Ha jaiporavo porãramo pe traduksión jaipurútava, ikatu ñaime segúro jaleeha hína pe mensáhe ojeskrivi haguéicha umi orihinálpe.* La Biblia og̃uahẽ ñandéve ojeskrivíramo jepe umi materiál oñembyai reívape, ha oĩramo jepe ohundise vaʼekue térã okambiaséva pe mensáhe oĩva pype. 	 Nèk éntuk terjemahan Alkitab sing apik, panjenengan isa percaya nèk Alkitab sing diwaca kuwi isiné padha karo asliné.* Ning, senajan ditulis ing bahan sing gampang rusak, arep disingkirké, lan ana sing ngupaya ngowahi isiné, apa sebabé Alkitab isih tetep ana?


¡Ajépa upéva ñanemokyreʼỹ jajerovia hag̃ua avei Enoc ojerovia haguéicha! 	 Ana ahli Alkitab sing kandha nèk Yudas kuwi nyuplik saka buku sing disebut Bukuné Hénokh.


¿Mbaʼérepa Jesús ndojechaukái vaʼekue enterove umi héntepe? 	 Injil Matéus kandha, wektu ngerti nèk Yésus diuripké manèh, para pemimpin agama sing mungsuhi Yésus ora ngéntukké wong-wong crita bab kuwi.—Matéus 28:11-15.


Jesús ohechauka vaʼekue mbaʼeichaitépa iñimportánte ñahendu Ñandejárape, upévare heʼi: “Yvypóra noikotevẽi pan rehe añónte oikove hag̃ua, oikotevẽ guei opaite mbaʼe Jehová heʼívare” (Mateo 4:4). 	 Yésus kandha, ”Manungsa kudu urip, ora mung saka roti waé, nanging saka saben tembung sing dingendikakké Yéhuwah”. (Matius 4:4) Kayadéné maem saben dina kuwi penting, sinau bab Gusti Allah uga penting. Kuwi malah luwih penting.


ÑANDEJÁRA OIPOTA JAJEROVIA MBARETE 	 GUSTI ALLAH SENENG NÈK AWAKÉ DHÉWÉ NGUWATKÉ IMAN


Péicha umi testígo de Jehová ohechauka porã ikatuha opa pe violénsia ko múndogui. 	 (1 Pétrus 4:8) Wong-wong kuwi dadi bukti nèk tumindak kasar bakal ora ana manèh ing donya.


8, 9. a) ¿Mbaʼérepa hetápe hasy ontende hag̃ua mbaʼéichapa ojeporavo umi unhídope? b) ¿Mbaʼéichapa peteĩ persóna oikuaa oñeinvitaha chupe oho hag̃ua yvágape? 	 8, 9. (a) Apa sebabé akèh wong ora isa mbayangké sing dialami wong sing dipilih? (b) Wong kuwi ngerti saka endi nèk dipilih urip ing swarga?


Haʼe orresponde ndéve: “Nahániri, péva haʼe hína peteĩva umi itujavéva ha núnka ndojepokóiva hese oñemyatyrõ hag̃ua”. 	 Patung iki malah sing paling kuna lan ora tau didandani.


Ñepyrũrã okrea Jesúspe. La Biblia ohenói chupe “pe Ñeʼẽ” (Juan 1:1; Apoc. 3:14). 	 (Yo. 1:1; Wy. 3:14) Yéhuwah kerep crita bab pikiran lan perasaané karo Sang Sabda utawa Yésus.


Jesús ndahaʼéi omboʼénteva chupekuéra, síno oñamiga hesekuéra. 	 Mula, cetha nèk murid-muridé isa ngrasakké katresnané Yésus.


UMI ÁNHEL OIPYTYVÕ UMI KRISTIÁNO YPYKUÉPE 	 PARA MALAÉKAT NDHUKUNG WONG-WONG KRISTEN ING ABAD KAPISAN


¿Mbaʼépa ikatu ombokurióso chupe? 	 Apa sing isa marakké bocah-bocah padha nonton gambar kuwi?


Apáyvo aĩma peteĩ ospitálpe, ha nañanduvéima che jyva. 	 Ngerti-ngerti aku ana ing rumah sakit lan aku wis ora nduwé tangan.


Ymave ningo pe idióma griégo la ojepuruve vaʼekue, koʼág̃a katu pe inglés la ojepuruvéva ha ojekuaavéva ko múndope. 	 Kaya basa Yunani jaman mbiyèn, basa Inggris saiki umum dinggo dagang, diwulangké ing sekolahan, lan dingertèni wong akèh.


Por ehémplo, oiporavótarõ guare umi 12 apóstolpe “opyta oñemboʼe Ñandejárape peteĩ pyhare pukukue” (Lucas 6:12). 	 Alkitab kandha wektu Yésus milih 12 rasulé, Yésus ”nganti sawengi natas anggoné ndedonga”.—Lukas 6:12.


Péro oiko rire upéva oñemoĩ chupe peteĩ herarã hoʼaitereíva hese, oñehenói voi chupe Satanás heʼiséva “Oñemoĩva ótrore”, ha Diablo heʼiséva “Otakýva ótrore” (Mateo 4:8-11). 	 Ning, sakwisé mbrontak, malaékat kuwi disebut Sétan, sing tegesé ”Sing Nglawan” lan Iblis sing tegesé ”Tukang Mitenah”.—Matéus 4:8-11.


¿Mbaʼérepa la Biblia heʼi ñande juru ojoguaha tatápe? 	 Apa sebabé Alkitab mbandhingké omongané awaké dhéwé karo geni?


Oĩ algúno expérto otradusíma vaʼekue pe Nuevo Testamento hebréope. 	 Salah sijiné yaiku Simon Atoumanos, kira-kira ing taun 1360.


Haʼe nachepytyvõirire, asegítaiti kuri ajedroga térã amanóma vaʼerãmoʼã”. 	 Utawa, isa waé aku malah wis mati.”


Upémarõ ojapo hikuái peteĩ kompromíso ha omeʼẽ Rebécape Isaac rembirekorã (Génesis 24:50-54). 	 (Purwaning Dumadi 24:50-54) Apa kuwi maksudé Ribkah ora nduwé pilihan liya lan mung kudu manut?


¿Mbaʼéicha javépa iporãve ñakirirĩnte? 	 Kapan awaké dhéwé meneng waé? 4 Kadhang kala meneng waé kuwi apik.


David iñumílde ha omombaʼeguasu Jehovápe oipytyvõ haguére chupe ojuka hag̃ua peteĩ óso ha peteĩ león. 	 Dawud andhap asor lan ngluhurké Yéhuwah merga isa ngalahké kéwan buwas


“PEẼ KATU NDAUPÉICHAI VAʼERÃ” 	 Para pemimpin agama ing jamané Yésus seneng diurmati lan nyombongké kuwasané.


Heta héntepe ojegueru Áfricagui ombaʼapo hag̃ua esklávoicha Américape, upéva haʼe vaʼekue peteĩ negósio tuichaitereíva 	 Perdagangan budhak ing antarané Afrika lan Amerika kuwi untungé gedhé


Upéva rangue, pepensa mbaʼeichaitépa pevyʼáta pehechávo haʼekuéra “osegiha oiko pe añetegua rapére” (3 Juan 4). 	 Coba dipikir kaya apa senengé nèk ndelok anak panjenengan nggawé keputusan ngabdi marang Yéhuwah saklawasé.—3 Yo. 4.


¿Mbaʼérepa nde remombaʼeterei jepi peteĩ rregálo? 	 Hadiah paling aji kuwi sing kaya apa?


Ha amo ipahápe umi polisía chejagarra ha aha kárselpe cuatro áñore”. 	 Akiré aku kecekel polisi lan dipenjara patang taun.”


Péro primerorã nahendúi chupe, pórke upérõ depórtente voi areko che akãme. 	 Ning, aku durung nduwé minat merga wektu kuwi uripku mung kanggo olahraga.


Jahechamína umi promésa jatopáva la Bíbliape. 	 Gatèkna janjiné Alkitab iki.


12, 13. a) ¿Mbaʼépa oikuaa porã vaʼekue Abrahán? b) ¿Mbaʼérepa ikatu jaʼe Abrahán ojerovia hague Jehováre? 	 12, 13. (a) Apa paédahé merga Abraham sinau lan kekancan karo Yéhuwah? (b) Apa buktiné nèk Abraham percaya marang Yéhuwah?


¿Ohendúpa raʼe chupe Jehová? 	 Apa Gusti Allah nanggepi? Ya.


Umi vitróla ha pe tarhéta, oipytyvõ heta puvlikadórpe oñepyrũ hag̃ua opredika. 	 Fonograf padha kaya kertu kanggo nginjil, isa mbantu umaté Yéhuwah bèn isa nginjil.


Upéi roguejy pe lugár iplanohápe ha rokrusa pe y ohasahárupi jepi, upérõ pe lugár iséko lénto kuri ha henyhẽte itágui. 	 Terus, aku mudhun ngliwati lembah lan kali sing banyuné kari sithik lan akèh watu-watuné.


Péro, ¿mbaʼéicha rupi piko oĩ ánhel iñañáva? 	 Saka ngendi asalé?


4, 5. a) ¿Mbaʼépa tekotevẽ kuri odesidi Rut? b) ¿Mbaʼérepa ijetuʼu upe desisión? 	 4, 5. Rut kudu nggawé keputusan apa?


Omeʼẽ ñandéve itiempoitépe. 	 Alkitab kandha, ”Sang Kristus wus nglampahi séda kanggo kita, nalika kita isih padha kawengku ing dosa.”


Ha osapukái: “¿Che piko jagua mbaʼe reju hag̃ua chéve yvyra nde pópe?”. 	 Aku iki apa koksengguh asu, déné anggonmu mapagaké perangku nganggo teken?”


Haʼe ningo okakuaa vaʼekue Haránpe, péro koʼág̃a mombyryetereíma oĩ upégui. 	 Dhèwèké ninggal keluargané ing Haran, mlaku pirang-pirang atus kilomèter menyang Kanaan.


Ñepytyvõ 	 Tulungan


(Cheryl, oikóva Irlándape.) 	 Saiki aku isa turu angler merga ngerti nèk aku isa nyenengké Yéhuwah.”—Cheryl, Irlandia.


Péro Abner ni michĩmi ndoapojái Davídpe. 	 Dhèwèké malah mbantu Saul sing arep matèni Dawud.


Añetehápe, oiméramo reduda hína, nde ndahaʼéi unhído. 	 Nèk gojag-gajeg dipilih munggah swarga apa ora, kuwi tandhané kowé ora dipilih.


Estados Unídospe, umi minístro rrelihiósope ndojeovligái okumpli hag̃ua pe servísio militár. 	 Mesthi seneng banget isa ngibadah marang Yéhuwah saklawasé, bareng karo wong-wong sing ditresnani.*


Oviaha voi hikuái upépe tres vése al áño omeʼẽ hag̃ua ofrénda Ñandejára Jehovápe (Éxodo 23:14-17). 	 (Pangentasan 23:14-17) Ning, Yésus kandha nèk kuwi kabèh bakal diowahi.


“PE RYGUASU OMBYATYHÁICHA IMEMBYKUÉRA” 	 ”KAYA BABON ANGGONÉ NGLUMPUKAKÉ KUTHUK-KUTHUKÉ”


Ko árape 	 Dina iki


Péicha ñambopyʼarorýta chupe, ha upéva ñandéve avei ñanembovyʼáta (Prov. 27:11). 	 (WB 27:11) Awaké dhéwé isa yakin nèk Yéhuwah péngin awaké dhéwé urip tentrem lan bakal ngopèni.


Ha haʼe ndohói jave rreunionhápe, pe mitãʼi heʼími chupe: “Avuélo, ¿mbaʼéreiko nderehói raʼe rreunionhápe?”. 	 Wektu David ora teka ing pakumpulan ibadah, putuné lanang sing umuré nem taun, sing mesthi nggolèkké nggon kanggo David kandha, ”Kok simbah ora teka?”


¿Ivai piko la ñanerasẽ? 4 	 Apa Salah Nèk Sedhih? 4


Peteĩ eskritór heʼi pe orasión ideprovechoha umi hénte ipyʼaguapyve hag̃uánte térã ojedesaoga hag̃ua. 	 Ana sing nulis nèk ndonga kuwi mung ”bèn ora judheg . . . kaya dolanan karo iwak ingon-ingoné.”


Génesis 8:21 heʼi yvyporakuéra “imitã guive ohekaha ivaívante voi”. 	 Purwaning Dumadi 8:21 kandha, ”Saobah-osiking atiné manungsa iku dhasar ala wiwit nom mula.”


Pe kuimbaʼe iñaranduvéva oiko vaʼekue ko yvy ape ári heʼi: “Jajapóvare ojekuaa ñanearandúpa” (Mateo 11:19). ¡Ajépa siertoite upéva! 	 (Matéus 11:19) Wong isa kebukti wicaksana utawa ora kuwi kétok saka tumindaké.


Peteĩ monuménto ohechaukáva oñekumpliha umi profesía 	 Bukti Saka Nubuat Sing Wis Kelakon


Upévare oiméne rakaʼe Jehová heʼi Daniel, Jeremías ha Ésdraspe oskrivi hag̃ua unas kuánta párte de la Biblia idióma araméope (ehecha umi nóta oĩva Esdras 4:8; 7:12; Jeremías 10:11 ha Daniel 2:4-pe). 	 Mbokmenawa kuwi alesané Dhanièl, Yérémia, lan Ézra nulis buku Alkitab nganggo basa Aram.—Deloken katrangan tambahan ing buku Ézra 4:8; 7:12; Yérémia 10:11; Dhanièl 2:4 sing ditulis ing basa Aram.


Umi vudísta katu omboʼe peteĩ persóna onase jeyha heta vése ndosufrivéi peve, ha ohupyty peve peteĩ vyʼa ndaijojaháiva hérava nirvána. 	 Wong-wong Budha percaya nèk wong mati kuwi isih nduwé daya utawa kekuwatan, sing isa dilairké manèh ping bola-bali nganti ngalami kahanan sing sampurna, sing disebut Nirwana.


Añetehápe ningo ñande ikatu jahechauka káda día jahayhuha ñane ermanokuérape. Péro ñaime vaʼerã avei dispuésto ñamanóvo hesehapekuéra. 	 Awaké dhéwé ora mung nduduhké rasa tresna saben dina, ning uga gelem ngurbanké nyawa kanggo para sedulur kuwi.


Iporã ñañeporandu: “¿Ikatu piko ojeexplika porã ñandéve mbaʼéichapa ojejapo upe estúdio térã tratamiénto? 	 Apa wong sing nawani pengobatan kuwi isa nerangké bab tès utawa carané nambani?


Áño 1500 mboyve provávlemente oĩma vaʼekue la Biblia kompletoite térã peteĩ párte 33 idiómape, upéva oiko oñeinventa mboyve jepe pe imprénta imodérnova. 	 Sakdurungé mesin cétak ditemokké ing abad 15, ana bagéan-bagéan Alkitab sing mbokmenawa wis diterjemahké ing 33 basa.


8 Jehová heʼi hese haʼeha iñamígo 	 8 Yéhuwah Ngundang Abraham ’Mitraku’


JAJEROVIAVE HAG̃UA | SARA 	 TIRUNEN IMANÉ SARA | SARA


Abisai ojerure permíso Davídpe ojuka hag̃ua Saúlpe, péro David heʼi chupe: “¿Nde piko reimoʼã opyta reitaha upe opokóva Ñandejára elehídore?”. 	 Dawud ora ngéntukké Abisai matèni Saul. Dawud kandha, ”Aja! Aja kokganggu!


15, 16. a) ¿Mbaʼérepa ikatu reĩ segúro Jehová nepytyvõtaha remongakuaa hag̃ua ne família? b) ¿Mbaʼépa jahecháta pe artíkulo oúvape? 	 15, 16. (a) Kok awaké dhéwé isa percaya nèk Yéhuwah isa mbantu ndhidhik anak? (b) Apa sing bakal dirembug minggu ngarep?


Pe kuimbaʼe heʼi chéve: “Koʼápe ningo oñemoinge umi oporojukávape, péro ndéve nemoinge nderejukaséi haguére avavépe. 	 Dhèwèké kandha, ”Dadi, kowé dipenjara merga ora gelem matèni wong, ya? Padhahal tahanan liyané dipenjara merga matèni wong.


Oĩva ipype 	 Isiné Majalah Iki


Por ehémplo, jajecha jave peteĩ situasión ifasilvetahápe ñandéve ñandejapu térã ñaporombotavýramo, nañañemeʼẽi vaʼerã pe mbaʼe vaípe. 	 Contoné, nèk atiné awaké dhéwé péngin nindakké sing jahat lan péngin ora jujur, aja gelem manut.


Apóstol Pablo heʼi vaʼekue Jehová* haʼeha “Ñandejára omeʼẽva opaichagua konsuélo. 	 Carané Gusti Allah Mènèhi Panglipur


Ndoikuaavéimarõ mbaʼépa heʼíta chupe, Saúl oasepta ha heʼi: “Tereho upéicharõ, ha Jehová tanepytyvõ” (1 Samuel 17:37, TNM). 	 Banjur Saul kandha, ”Iya wis mangkata! Sang Yéhuwah muga nganthia lakunira.”—1 Samuèl 17:37.


Péro oĩ peteĩ diferénsia: ñande jasegi japredika jaipurúramo jepe ñane tiémpo, japaga umi gásto ñande volsíllogui, ha oĩramo jepe oñembohorýva ñanderehe ha ñandetrata vaíva. 	 Semono uga, awaké dhéwé terus nindakké gawéan nginjil saben taun, senajan ngentèkké wektu lan dhuwit, uga diécé lan dinesoni.


Ñandejára neinvita reguata hag̃ua hendive, ha reaseptáramo upéva, rehupytýta umi mbaʼe porã odurátava pára siémpre haʼe opreparáva iñamigokuérape g̃uarã. 	 Apa panjenengan gelem manut karo Gusti Allah Yéhuwah lan akiré nampa berkah-berkahé sing langgeng kuwi?


Medidakuéra Kalendário Evréo 	 Péta, diagram, lan bantuan kanggo sinau


4 Umi mbaʼe oiko vaʼekue Pentekostés áño 33-pe iñimportanteterei ñandéve g̃uarã. 	 4 Apa sing digambarké Imam Agung lan kurban ing dina Péntakosta?


¿Mbaʼépa ikatu jajapo péicha jave? Iporãta jasegi María ehémplo ha jajerovia Jehováre. 	 Ayo niru tuladhané Maryam sing andhap asor nampa tugas, lan percaya nèk Yéhuwah bakal mbantu!


La majoría umi Biblia jaikuaáva ningo haʼe peteĩ lívro, péro koʼág̃arupi ikatu avei remboguejy upéva Internétgui térã releéntema upégui, tahaʼe ne komputadóra, távlet térã selulárpe. 	 Bentuké Alkitab kuwi ora mung buku. Ning, saiki ana uga sing bentuké digital, yaiku sing isa diwaca ing internèt utawa diundhuh ing komputer, tablèt, lan handphone.


Oiméramo upéicha, katuete oiméne reñeñandu vaieterei raʼe ha reñedesepsionaite. 	 Nèk percaya siji lan sijiné, wong-wong kuwi bakal rumangsa aman lan diayomi.


Siémpre cheavisa hikuái chedesovediénterõ chekastigataha, ha peichahágui napenáiramo hesekuéra, okumpli la heʼíva. 	 Wektu wong tuwané ngomong nèk arep ngukum, ya pancèn kuwi sing ditindakké tenan.


Ensegída ohechakuaa hikuái pe kuñakarai hasẽ hague hína kuri. 	 Kenneth lan Filomena langsung ngerti nèk wong wédok kuwi bar nangis.


Avei haʼe mborayhúpe okuida ñanderehe ojapoháicha peteĩ túa okuidáva ifamília mimíre. 	 Gusti Allah ngomongké bab umaté jaman mbiyèn, sing disebut Éfraim, ”Apa Éfraim iku dudu putraningSun kang kinasih utawa bocah klangenaningSun? . . .


Hiʼãnte chéve areko avei la che jyva. 	 Aku isa apa-apa dhéwé saben dina, ning kuwi butuh wektu, tenaga, lan upaya sing luwih akèh timbang wong-wong normal.


Ñandejára oipuru vaʼekue Jesucristo disipulokuéra iñeʼẽrendúvape oskrivi hag̃ua upéva. 	 Akèh-akèhé ditulis ing basa Ibrani, mula disebut Kitab-Kitab Ibrani, utawa Prajanjian Lawas.


Jehová nepytyvõta rehecha hag̃ua umi mbaʼe porã ojapóva. 	 Yéhuwah isa mbantu panjenengan ndelok sipat apiké anak panjenengan.


Amondóta umi ánhelpe nepytyvõ hag̃ua ha avei ameʼẽta ndéve ne irũrã. 	 Ngomonga kanggo aku, omonga saka atimu.


Ha koʼýte javyʼa jahechávo pe persóna omombaʼetereiha ñande rregálo. 	 Piyé carané bèn hadiah sing kita wènèhké isa dadi sumber kabungahan kanggo kita lan sing nampa?


16 Ñaipytyvõvo umi héntepe ohupyty hag̃ua pe jeikove opaʼỹva, jahechauka hína jahayhuha chupekuéra ha Jehovápe. 	 16 Wektu mbantu wong liya bèn isa urip saklawasé, awaké dhéwé nduduhké nèk tresna marang wong liya lan Yéhuwah.


Avyʼaiterei kuri aikuaárõ guare entéro oñehaʼãva ojapo Ñandejára oipotáva ikatuha ohupyty umi mbaʼe porãite. 	 Aku seneng merga kabèh wong sing ngupaya ngetrapké pathokané Alkitab isa éntuk pangarep-arep iki.


Péro ojekuaa hese ndahaʼeiha la ovyʼapáva, ha ñantende chupe. 	 Wis ana akèh kenangan ing omah kuwi. Mula, wajar nèk dhèwèké sedhih.


La Biblia heʼi: “Abrahánpe ombopochyeterei upe Sara heʼi vaʼekue itaʼýrare”. 	 Alkitab kandha nèk sing diomongké Sara kuwi nggawé Abraham ora seneng merga Abraham sayang banget karo Ismaèl.


¿Mbaʼéichapa umi unhído ikatu osegi ko konsého? 	 Paulus nerangké, ”Ditansah andhap-asor, sarèh lan sabar.


Upévare umi ojapóva pe Traducción del Nuevo Mundo edición revisada 2013, okambia umi palávra ha fráse ndojepuruvéimava koʼã tiémpope, ha omoĩ hendaguépe umi ikonosidovéva. 	 Para sedulur sing mèlu nerjemahké nyinaoni ndhisik pitakonan-pitakonan saka para penerjemah liyané wektu ndandani terjemahan 2013.


Heta oĩ opensáva jarekoha peteĩ álma nomanóiva, ha oiméramo upéva siérto, Ñandejára ijapu Adánpe. 	 Nèk pancèn bener, padha waé Gusti Allah ngapusi Adam.


10 Umi promésa katuete oñekumplítava 	 10 Janji-Janji sing Bakal Kelakon


ÑANDEPYʼAGUASU VAʼERÃ ÑAMOTENONDE HAG̃UA JEHOVÁPE 	 KUDU WANI BÈN ISA SETYA


Oĩ téra oñekambiáva. 	 Jeneng-jeneng ing kéné wis diganti.


Upépe pe ánhel heʼi chupe: “¡Si, nde repuka kuri!” 	 Tanggepané Sara kuwi lumrah merga Sara wedi.


Upéicha rupi, Jesúspe ndaijetuʼúi orrespeta hag̃ua Itúvape. 	 Yésus kandha, ”Aku tresna marang Sang Rama.”


¿Mbaʼérepa koʼã tiémpope nañahaʼarõi vaʼerã Jehová ojapotaha milágro ñanemonguera hag̃ua? 	 Apa sebabé awaké dhéwé ora ngarep-arep mukjijaté Gusti Allah bèn mari larané?


¿Mbaʼérepa iñimportánte rehechauka neumildeha ha rerrekonose rejavy jave? 	 Apa sing isa ditiru anak panjenengan wektu ngerti nèk panjenengan gelem ngakoni salah lan njaluk ngapura?


Enoc heʼi vaʼekue ningo oñekumplíma kuri Jehová oguerúrõ guare pe Dilúvio ha ohundipaite umi hénte añáme Noé tiempopeguápe. 	 Sukmbèn Yéhuwah uga bakal ngukum wong-wong sing jahat.


Péro pe téxto chepytyvõ apensa meme hag̃ua mávaguipa ou hína umi mbaʼe. 	 Ayat kuwi mbantu aku cepet sadhar nèk gambar pornografi kuwi saka Sétan.


Proverbios 20:11 heʼi: “Mitã, hembiapo rupi, ohechauka mbaʼéichatapa hekove”. 	 Wulang Bebasan 20:11 kandha, ”Sanadyan isih bocah iya bisa dititèni kapirid saka ing panggawéné, apa resik lan apa jujur kelakuané.”


Haʼekuéra ohórõ guare oespia pe Tiérra Prometída, ohechauka okonfiaitereiha Jehováre. 	 Wong loro kuwi nduduhké imané marang Yéhuwah wektu ndelok-ndelok panggonan sing dijanjèkké.


16 Jaiko hína “umi ára pahápe”, ha koʼẽrõite og̃uahẽta pe gran trivulasión. 	 16 Awaké dhéwé urip ”ing dina-dina wekasan,” lan ora suwé manèh bakal ngadhepi sengsara gedhé sing durung tau ana.


La Biblia heʼi: “Yryvukuéra ogueraha jepi chupe pan ha soʼo pyhareve ha kaʼaru. Ha hoyʼu ysyrýgui” (1 Rey. 17:3-6). Ñande avei ikatu jajerovia Jehová omeʼẽtaha ñandéve ñaikotevẽmíva jaikove hag̃ua. 	 Alkitab kandha, ”Ing wayah ésuk lan soré manuk gagak padha nyaosi roti lan daging marang panjenengané déné ngunjuké saka ing kali kono.” (1 Ra. 17:3-6) Awaké dhéwé uga isa percaya nèk Yéhuwah isa maringi kabèh sing dibutuhké.


Upe aja osegínte ombaʼapo kyreʼỹ kómo pastór ha ipyʼaguasu vaʼekue avei. 	 Gawéan kuwi nglatih Dawud dadi wani lan nduwé tanggung jawab.


18:2-5; 19:1-3). Pablo imanduʼa koʼã ehémplore umi kristiáno evréope, ikatu hag̃uáicha omokyreʼỹ chupekuéra ohechauka hag̃ua oporohayhuha opororresivi porã rupi. 	 (Pd. 18:2-5; 19:1-3) Conto iki nggedhèkké atiné wong Kristen ing Ibrani, bèn isa nduduhké katresnaning pasaduluran, nganggo cara seneng nampa tamu.


Péro Jesús noñeʼẽi pe kuñáme umi diferénsia oĩvare umi hudío ha samaritáno apytépe, síno heʼi: “Añetehápe haʼe ndéve: Og̃uahẽta peteĩ óra natekotevẽmoʼãveimaha peju ko sérrope ni peho Jerusalénpe peadora hag̃ua Ñandejárape” (Juan 4:21). 	 (Yokanan 4:21) Wong wédok mau ora nyangka nèk Yésus bakal ngomong ngono, apamanèh Yésus wong Yahudi.


LA BIBLIA CHEPYTYVÕ AKAMBIA HAG̃UA: 	 CARANÉ ALKITAB MBANTU AKU:


8 Ñanemanduʼami jeýna Acab rehe. Haʼe ohechárõ guare ouha tata yvágagui, norrekonoseséi upéva oikoha Ñandejára orresponde rupi Elíaspe iñemboʼe. 	 8 Ora kaya Raja Akhab sing jahat, wong-wong Israèl sing ndelok geni saka langit ngakoni kwasané Gusti Allah.


Ani rekyhyje reñekompromete hag̃ua Jehovápe. 	 Ora perlu wedi. Yéhuwah péngin uripmu seneng, lan kowé bakal diberkahi nèk nindakké kersané.


Pablo omokyreʼỹ vaʼekue umi ermáno Filiposguápe osegi hag̃ua oprogresa (Filip. 3:16). 	 (Fp. 3:16) Nèk manut karo wulangan iki, kowé bakal siap janji ngabdi marang Yéhuwah lan dibaptis.


A medída ke Jesús disipulokuéra orresivi umi lívro oĩva pe Escrituras Griegas Cristiánaspe, omoĩ pe Septuaginta ndive, upe ojetradusi vaʼekue Escrituras Hebréasgui. 	 Bagéan kuwi didadèkké siji karo Kitab-Kitab Ibrani terjemahan Septuaginta lan akiré dadi Alkitab sing kita gunakké saiki.


Peteĩ lívro ikatúva oñentende 	 Buku sing Isa Dingertèni


Umi mbaʼe yma guare ohasapáma”. 	 Lan pati ora bakal ana manèh.


Rut ou ohayhueterei Jehovápe ha ohechakuaa chupe añoite oadora vaʼerãha. 	 Rut nresnani Yéhuwah lan ngerti nèk Yéhuwah nampa tresna lan ibadahé.


Upévare omokyreʼỹ chupekuéra omotenonde hag̃ua pe predikasión, ha opromete oipytyvõtaha chupekuéra ojapo porã hag̃ua upe tembiapo (Mat. 28:19, 20). 	 Dadi, Yésus mènèhi semangat bèn para muridé tenanan nginjil. Yésus uga janji nèk bakal mbantu para muridé.—Mt. 28:19, 20.


Aikuaa porã Jehová chepytyvõtaha asegi hag̃ua akuida hesekuéra”. 	 Aku percaya nèk Yéhuwah bakal mbantu ngopèni wong loro kuwi.”[2]


Upéi pe rréi oikuaa mbaʼépa ojapo pe esklávo iñañáva ha ipochyeterei. 	 Raja kuwi nesu wektu ngerti abdiné ora gelem nglunaské utangé kancané sing luwih sithik.


¿Mbaʼépa ikatu jajapove jaagradeséramo Ñandejárape? 	 Tresnané Yéhuwah isa mbantu awaké dhéwé nindakké apa manèh?


Reiméramo preparádo rerresponde hag̃ua koʼã porandu, nderedudamoʼãi umi mbaʼe regueroviávagui. Upéva rangue, nekyreʼỹvéta restudia porãve hag̃ua la Biblia. 	 Nèk kowé wis persiapan, pitakonan kaya ngono ora marahi kowé dadi ragu-ragu, ning malah mbantu bèn isa sinau Alkitab luwih tenanan.


Haʼe Kátiepe añehaʼãmbaitetaha ajapo upéva, ha aagradese chupe oikuaauka haguére chéve moõpa oĩ. 	 Aku kandha, ”Ya, tak upayakké, Katie. Maturnuwun wis ngabari aku.”


Pe Traducción del Nuevo Mundo oĩva ingléspe, ymave heʼi jave “hijos de Israel”, oipuru vaʼekue peteĩ fráse kuimbaʼénte oipurúva. 	 Ing basa Ibrani, tembung-tembungé dibagi lanang lan wédok.


¿Ndépa peichagua persóna hína? 	 (Mt. 5:8) Apa aku klebu wong-wong kuwi?


“REPREPARA CHÉVE CHE RETERÃ” 	 Kayané kuwi sing dikandhakké Yésus ing dongané wektu dibaptis.


Areko mbohapy ermána majór ha roikopámi oñondivepa mamándi. 	 Aku urip karo ibuku lan mbakyuku sing cacahé telu.


Haʼe oĩ ojapo hag̃uáicha tekotevẽva guive imbaʼeporã hag̃ua pe karai tujamíndi. 	 Dhèwèké lila, malah péngin banget mbantu, bèn isa nduduhké sipat seneng nampa tamu karo bapak kuwi.


Mateo heʼi: “Jacob raʼy katu José”. 	 Matéus kandha, ”Yakub peputra Yusuf.”


¿Mbaʼére jaʼe upéva? Upérõ umi hénte hiʼag̃uive kuri pe perfeksión Adán ha Eva operde vaʼekuégui, ha hesãive rupi hikuái, omendárõ jepe oñohéntere nosẽvaíri ifamiliakuéra. 	 Dadi, nèk nikah karo sedulur cedhaké dhéwé, wong-wong ing jaman kuwi ora bakal ngasilké keturunan sing cacad.


¿Reinvestigasépa ndete voi umi mbaʼe oĩva la Bíbliape? 	 Apa panjenengan péngin mriksa isiné Alkitab dhéwé?


Ha ótro katu opensa haʼeha peteĩ lugár oikohápe hetaiterei dios. 	 Ana uga sing percaya nèk alam roh kuwi panggonané para déwa sing cacahé atusan yuta.


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa María haʼe hague Jehová amíga? 	 Sipat apa sing diupayakké Maryam, bèn dadi kancané Yéhuwah?


¿Mbaʼérepa iporã jajepyʼamongeta umi mandamiénto oĩvare pe Léi Mosáikape? 	 Apa sebabé awaké dhéwé kudu ngetrapké pathokan-pathokan sing dadi dhasaré Hukum Musa?


Upe rire oñehundietétama chupekuéra (Mateo 25:41; Apocalipsis 20:1-3, 7-10). 	 Banjur, makhluk-makhluk roh kuwi bakal disirnakké kanggo saklawasé.—Matéus 25:41; Wahyu 20:1-3, 7-10.


Abrahán ojeroviaiterei Jehováre ha oĩ dispuésto osakrifikávo Isaácpe 	 Abraham nduduhké imané lan gelem ngurbanké Iskak


Peteĩ visión haʼe hína peteĩ mbaʼe ojehechaukáva milágro rupive peteĩ persónape. 	 Katrangan kuwi isa mbantu panjenengan ngerti sapa waé sing manggon ing swarga.


Oĩ algúno heʼíva Abrahán ijapu ha ipyʼaju hague, péro ndahaʼeiete katu upéicha. 	 Ana wong sing nudhuh nèk Abraham kuwi ngapusi utawa jirih.


Hiʼarive, oĩ vaʼekue hénte ojededikáva voi ojapo hag̃ua kópia la Bíbliagui. 	 Kitab-kitab kuwi ana ing saben sinagoga ing Israèl lan nganti tekan Makédonia.


Péro ombopyʼaguapyeterei chupe Jesús heʼi vaʼekue Mateo 19:26-pe: “Ñandejárape g̃uarã ndaipóri ikatuʼỹva”. 	 Matéus 19:26 mbantu Rose ngadhepi masalahé, isiné ayat kuwi, ”Mungguhing Allah samubarang kabèh bisa kalakon.”


Ha noñemensionáiramo jepe mbaʼéichapa héra hembireko ni mboýpa ifamília, jaikuaa omenda hague ha heta itaʼýra ha itajýra hague. 	 Hénokh nduwé bojo sing jenengé ora disebutké ing Alkitab. Dhèwèké uga nduwé ”anak lanang lan wadon” sing ora disebutké cacahé.


Upévare Pedro heʼi vaʼekue umi ermáno unhídope: “Peẽme ningo che ermanokuéra Ñandejára penerenói ha pendeporavo vaʼekue, upévare peñehaʼãmbaitéke haʼe akóinte pendeguerohory hag̃ua. 	 Pétrus kandha, ”Mulané para sadulur, tansaha mbudidaya supaya saya kukuh anggonmu katimbalan lan pinilih iku.


Ha sapyʼánte ijetuʼúramo jepe jajerure diskúlpa, upéva ñanepytyvõ japyta porã jey hag̃ua ñane ermanokuérandi. 	 Ora gampang ngomong ”njaluk ngapura,” ning sakjané kuwi cara sing paling apik kanggo rukun manèh.


Guevijey 	 Mbalik


Ha ñanerembiapoiterei rupi, ikatu hína nahembyvéi ñandéve tiémpo ñapensa hag̃ua umi mbaʼe Ñandejára oipotávare jajapo. 	 Mula, Alkitab ngélingké kita, ”Gatèkna tenanan cara uripmu supaya kowé dadi wong sing wicaksana, dudu wong sing ora wicaksana.


Abrahán ha Sara katuete ipláta hetáne raʼe. 	 Abraham lan Sara kuwi mesthi wong sugih.


13 Peẽ sy ha túva, peñangareko vaʼerã pene famíliare ani hag̃ua ojapo peteĩ mbaʼe Jehovápe ndogustáiva. 	 13 Panjenengan uga isa ngerti carané ngayomi bocah-bocah bèn ora nindakké sing disengiti Yéhuwah.


Koʼã pregúnta nepytyvõta resegi hag̃ua ko konsého Pablo omeʼẽ vaʼekue: “Peikuaa porã Ñandejára rembipota iporãva, hekopeguáva ha haʼe oguerohorýva” (Rom. 12:2). 	 (Rm. 12:2) Apa sebabé kuwi kudu ditindakké?


MBOGUETE 	 BUSAK


Hekaha ypykuéva 	 Mesin Panggolèk Setandar


Pe fin ningo hiʼag̃uimbaitéma, upévare iñimportanteterei jasegi ko konsého: “Ejerovia Jehováre ha esegi ejapo haʼe heʼíva” (Sal. 37:34, NM). 	 (1 Yo. 2:17, Basa Jawa Surinamé) Merga Armagédhon wis ora suwé manèh, awaké dhéwé kudu ’padha nganti-anti marang Pangéran Yéhuwah, sarta lumaku ing marginé’.—Ms. 37:34.


Ajedesidi núnka ndaʼumoʼãveimaha vevída, pórke amombaʼeterei pe trankilida arekóva ha ni mbaʼevéicharõ ndaperdesevéima upéva”. 	 Aku ora mabuk-mabukan manèh. Rasa ayem sing tak rasakké kuwi aji banget lan aku ora péngin kélangan kuwi.”


Upe tiémpope hetaiterei oñembaʼapo vaʼerã ojerresivi porã hag̃ua peteĩ visítape, upévare Abrahán oipytyvõ hag̃ua hembirekópe okarnea peteĩ tóro, ha oprepara avei hetave tembiʼu ha vevída (Génesis 18:1-8, TNM). 	 (Purwaning Dumadi 18:1-8) Para ”priya” kuwi jebulé malaékaté Yéhuwah.


Ñane tiémpope ikatu oĩ opensáva peteĩ ónda vyroreieteha, péro añetehápe oikoite vaʼekue kómo árma. 	 Jaman ndhisik, umban kuwi senjata sing ampuh.


Jajeroviáramo Ñandejárare ñañehaʼãmbaitéta ñanembaʼerechakuaa ha ñanembaʼeporã ñande rapichakuérandi. 	 Nèk nduwé iman sing kuwat marang Gusti Allah, awaké dhéwé mesthi seneng nampa tamu.


Raquel omombeʼu: “Aimoʼãʼỹetére che ména ou vaʼekue chereja rei. 	 Raquel kandha, ”Wektu ditinggal bojoku, aku lara ati, nesu, lan sedhih banget.


La Biblia heʼi: “Peteĩ amígo tee siémpre ohechauka nderayhuha, ha pe tiémpo ijetuʼúvape oĩ nde ykére peteĩ ne ermánoicha” (Proverbios 17:17, NM). 	 Alkitab ngélingké, ”Mitra iku ing samangsa-mangsa ajeg baé katresnané, lan dadi sadulur ing sajroning kasusahan.”—Wulang Bebasan 17:17.


Pórke haʼe omboʼe hína kuri idisipulokuérape, ha ndoipotái mbaʼeve odeskonsentra chupe. 	 Yésus ora gelem mèlu-mèlu urusané wong kuwi, merga isa ngganggu anggoné mulang para muridé.


¿Amombeʼúpa chupe espesífikamente la apensáva ha añandúva?”. 	 Jawaban saka pitakonan kuwi isa nduduhké sepira akrabé kowé karo Yéhuwah.


AÑAKARAMA HATÃ PE AÑETEGUA OĨVARE LA BÍBLIAPE 	 NGGONDHÈLI AJARAN ALKITAB


KOʼAG̃AITE PEVE IDEPROVÉCHO 	 Terjemahané Hutter ora patio payu, dhèwèké ora isa dadi sugih.


Oĩ hetaiterei manuskríto yma guare ojekopia haguépe la Biblia, ha ndahaʼéi upe haguére oñekambiáva pe mensáhe oĩva pype, síno umíva oipytyvõ ojekuaa hag̃ua mbaʼépa añetehápe oĩ vaʼekue umi téxto orihinálpe. 	 ”Sakliyané Alkitab, ora ana tulisan-tulisan kuna liyané sing diturun cocog karo asliné”


REMONDO MBOYVE PETEĨ MENSÁHE, IPORÃ REÑEPORANDU: 	 SING KUDU DIPIKIRKÉ SAKDURUNGÉ NGIRIM E-MAIL:


Upéi Yasmín heʼive: “Asegi añemboʼe Jehovápe, ha kon el tiémpo haʼe ombohovái chéve che ñemboʼe. 	 Dhèwèké kandha, ”Aku ajeg ndonga marang Yéhuwah lan dongaku dijawab.


Térã jarekóramo peteĩ ñane hénte o ñane amígo hasyetéva, katuete jaikuaaséne okuera jeýtapa. 	 Awaké dhéwé lan wong-wong sing ditresnani mesthiné péngin séhat, ta?


¿MBAʼÉICHAPA IKATU ÑAKOMPARA UMI MBAʼE JAGUEROVIÁVA LA BIBLIA HEʼÍVARE? 	 Panjenengan isa maca nem pitakonan ing kaca 14 lan 15, banjur gatèkna jawabané Alkitab.


¿IKATÚPA RERRESPONDE? 	 APA JAWABANÉ?


Amo 200 áñorupi oñehundi mboyve Babilonia, ha heta tiémpo onase mboyve pe rréi ojapótava upéva, pe proféta hebreo Isaías heʼíma vaʼekue herataha Ciro, ha avei omombeʼu mbaʼeichaitépa ojapóta upéva. 	 Nabi Yésaya wis nulis ramalan bab raja Pèrsia, kira-kira 200 taun sakdurungé kuwi kelakon. Malah, suwé sakdurungé raja kuwi lair, Yésaya wis nyebutké jenengé, yaiku Korès, lan njelaské carané dhèwèké isa ngalahké kutha Babilon sing kuwat.


Jaʼe porãséramo g̃uarã, Sara ohechaukáta kuri ndorrespetaiha Abrahánpe oguerokirirĩnterire pe provléma ohecha vaʼekue, pórke upéicha ikatu kuri tuicha operhudika ifamília kompletoitépe. 	 Sara kanthi apikan ngomongké apa sing pancèn perlu diomongké.


Ikatu oime nde releese vaʼekue avei la Biblia, péro ejedehánte reñeñandu rupi koʼã persónaicha. 	 Apa panjenengan wis tau rumangsa kaya ngono?


Koʼã istória oiko vaʼekue oñeʼẽ hénte ñandeichaguáre, upévare ndahasyiete ñantende hag̃ua ha heta mbaʼe porã ikatu ñaaprende chuguikuéra (Romanos 15:4). 	 Iki gampang dingertèni merga conto-conto kuwi nyata ing urip saben dina.—Rum 15:4.


¿Nekonsolánepa avei ndéve? 	 Apa Gusti Allah bakal nglipur wektu panjenengan ngadhepi masalah?


Upévare koʼag̃aite peve ñande avei tekotevẽ ñakumpli koʼã instruksión. 	 Préntah kuwi kanggo kabèh wong Kristen nganti saiki, sing bakal urip ing swarga lan ing bumi.


Ha ñande haʼégui ifamiliare, ñanaséma avei pekadór. 	 Merga keturunané Adam, awaké dhéwé ya mèlu dosa, lara, tuwa, lan mati.


Jehová ipoderosoitereíramo jepe, oipota ñañemboʼe chupe ñañemoag̃ui hag̃ua hese, ha oasegura voi ñanerendutaha (Salmo 65:2). 	 Senajan Mahakuwasa, Yéhuwah ngundang kita nyedhak liwat donga lan janji bakal mirengké donga kita.


5:19-22). “Bondad amorosa” katu oñekambia ha oñemoĩ “amor leal”, heʼiséva “mborayhu” ha “mbaʼeporã” (Sal. 36:5; 89:1). 	 (Gl. 5:19) Tembung ”sipat apikan sing kebak katresnan” diganti ”sih-susetya” sing maksudé padha karo setya.—Ms. 36:6; 89:2.


Upéva ikatu jajapo heta hendáicha. 	 Aja takon kok isa dipilih munggah swarga.


JAJESAREKÓKENA UMI MBAʼE IÑIMPORTANTEVÉVARE 	 TERUS NGGATÈKKÉ PERKARA SING PALING PENTING


¿Mbaʼépa ohupyty upéva rupive? 	 Apa hasilé?


Mokõivéva ojoayhu ha ojorrespeta, ha iñeʼẽrendu Jehovápe. 	 Dawud lan Yonatan setya karo Yéhuwah, lan setya siji lan sijiné.


Ni naimoʼãingo la oikóva, upe pyharevénte rorambosa hína kuri oñondive, ha rojapoháicha jepi haʼe oho mboyve itraváhope, roñohetũ, roñoañuã ha roʼe ojupe rojoayhuha. 	 Ésuk kuwi sakdurungé mati, kabèh biasa-biasa waé. Bar sarapan, sakdurungé dhèwèké kerja, aku karo bojoku padha-padha ngambung, ngekep, lan ngomong ’Aku sayang kowé’.


Jahechamína koʼág̃a unos kuánto konsého oĩva la Bíbliape, ha jajapokuévo upéva eñeporandu: “¿Omehoránepa ko múndo enterovéva ojapóramo koʼã mbaʼe heʼíva la Biblia?”. 	 Saiki golèka pathokané Alkitab sing cocog, banjur pikirna tenanan bab iki, ’Nèk pathokané Alkitab iki digunakké, apa kahanan ndonya bakal luwih apik?’


Eike Sync jerohoryvévape 	 Bukak Prèferènsi Sinkronisasi


Mbaʼéicha voi piko nañamombaʼemoʼãi chupe, ko haʼe iguápa, imbaʼeporã ha iñumildetereíva. 	 Piyé carané bèn nduwé sipat kendel, sregep, seneng nampa tamu, lan andhap asor?


Upévare iñimportánte ñañehaʼã ñañandumi jepi umi ihentemano vaʼekuépe ha ani ñanderesarái chuguikuéra.* Péicha ningo haʼekuéra ikatúta omombeʼupaite ñandéve umi mbaʼe oñandúva, ha katuete omombaʼetereíta hikuái upéva. 	 Mula, penting banget kerep ngubungi wong sing ditinggal mati.* Wong sing ditinggal mati ngajèni banget bantuan kuwi, merga isa ngurangi rasa sedhihé.


Haʼe voi heʼi vaʼekue chupekuéra mbaʼéichapa ha arakaʼépa ojapo vaʼerã upéva. 	 Yésus ngandhani para muridé bab kapan lan kepriyé acara kuwi kudu ditindakké.


Péro añetehápe pe téxto oñeʼẽnte oĩha peteĩ día ñanaseha ha peteĩ día ñamanoha. 	 Contoné, Alkitab kandha, ”Wedi-asih marang Sang Yéhuwah iku ndawakaké umur.”


(EFES. 4:16) 	 4:16, Basa Jawa Suriname (BJS).


Pe espíritu sánto. 	 Roh Suciné Gusti Allah.


Péro mbaʼeve oĩva upépe ndaikatúi ohupyty ivállepe. 	 Ur kuwi kutha sing makmur lan akèh pasaré.


Ereko avei la opsión rehecha hag̃ua mbaʼéichapa ojetradusi upe versíkulo ótro idiómape. ¿Ha oiméramo rehendusénte relee rangue? Oĩ avei Biblia ojegraváva heta idiómape. 	 Nèk panjenengan luwih seneng ngrungokké timbang maca, panjenengan isa ngrungokké rekaman Alkitab sing ana ing akèh basa.


OÑEMOSÃSO CHUPEKUÉRA 	 Jutaan wong isih dadi budhak


Jesús avei oñeʼẽ vaʼekue pe Léire ha hiʼarive oipuru omboʼe hag̃ua heta mbaʼe iñimportantevéva. 	 Senajan ora dikon nindakké hukum-hukum kuwi, pathokan-pathokané isa ditrapké ing ibadah lan urip saben dina, lan Yésus mulang nèk pathokan kuwi luwih unggul timbang Hukum Musa.


Sólamente ñantende porãramo upéva isentidovéta la ñande rekove. 	 Contoné, pikirna pathokan Alkitab iki, ”Rahayu wong wèwèh, katimbang karo nampani.”


Upépe haʼete voi omombeʼúta ñandéve umi mbaʼe ohasa vaʼekue omano mboyve, ha oikópa raʼe ñande ñañeimahina haguéicha. 	 Ning, ana bab sing saiki perlu awaké dhéwé sinau saka Hénokh.


16 Naentéroi umi unhído haʼe pe “tembiguái jeroviaha ha iñarandúva” (Mat. 24:45-47). 	 16 Ora kabèh sing munggah swarga kuwi ”abdi kang setya lan pinter”.


Avei Jesús voi omombeʼu chupekuéra mbaʼépa opensa ha mbaʼéichapa oñeñandu (Mar. 6:30-32). Koʼã mbaʼe oipytyvõ umi apóstolpe okonfiave hag̃ua Jesúsre, ha ikatu hag̃uáicha oĩ preparádo ojapo hag̃ua pe tembiapo ohejátava chupekuéra. 	 (Mk. 6:30-32) Merga kerep ngomongké kuwi, Yésus lan para rasulé dadi kanca akrab, lan kuwi isa mbantu para rasulé siap nindakké tugas mbésuké.


¿Ha mbaʼérepa ñamano? 	 Apa sebabé manungsa mati?


Jehová ojapo peteĩ milágro ikatu hag̃uáicha Abrahán ha Sara ifamília 	 Yéhuwah nggawé Abraham lan Sara isa nduwé anak lanang


Upe léi ndahaʼéi peteĩ vyrorei ikatúnteva oñekambia nokonveníri jave. 	 Hukum kuwi dudu bab sepélé sing isa diowahi bèn padha-padha kepénak.


Upépe ojehecha tuichaha ijautorida ha mbaʼeichaitépa ipoderóso” (Salmo 96:4-6, TNM). 	 Ujer sakèhing allahé para bangsa iku tanpa guna, nanging Pangéran Yéhuwah iku kang nitahaké langit, kaagungan lan kamulyan ana ing ngarsané, karosan lan kaurmatan ana ing papan pasucèné.”—Jabur 96:4-6.


¿Rejedivorsiápa raʼe ha repyta yvýre upéva káusare? 	 Mbokmenawa panjenengan nglokro merga pegatan.


Upéva ñanepytyvõta ñantende porãve hag̃ua oguerohorýpa Ñandejára umi gérra ojejapóva koʼág̃a, ha avei jaikuaa hag̃ua osegítapa oiko umi gérra. 	 Kuwi mbantu awaké dhéwé ngerti tanggepané Gusti Allah bab perang ing jaman saiki, lan bab perang sing bakal ana mbésuk.


Ikatu hína ereko rupi enkuénta koʼã mbaʼe: 1) mávapa orregala ndéve, 2) mbaʼérepa ojapo upéva, 3) pe sakrifísio ojapóva pe persóna omeʼẽ hag̃ua ndéve pe rregálo, ha 4) kavalete omeʼẽ ndéve pe reikotevẽ vaʼekue. 	 Kuwi biyasané didelok saka: (1) sapa sing maringi, (2) apa sebabé kuwi diparingké, (3) sing maringi kudu ngurbanké apa, lan (4) apa hadiah kuwi bener-bener dibutuhké.


Upéicha jajapóramo, ñaipytyvõ hína ñande Apoharépe ha haʼe opensa voi opytaha odeve ñandéve upévare (Proverbios 19:17). Ñandejára ovaloraiterei la jajapóva umi osufríva rehehápe, ha opromete opagataha ñandéve. ¿Mbaʼéichapa ojapóta upéva? 	 (Wulang Bebasan 19:17) Gusti Allah ngajèni apa sing kita tindakké marang wong-wong sing sengsara lan Gusti Allah janji bakal mènèhi balesan kanggo kita yaiku urip ing firdaus ing bumi.


Haʼete pe amígo orregala guaʼúva pe áuto, péro añetehápe nomeʼẽi mbaʼeve. 	 Kuwi kaya dhèwèké nggawa kunci mobil mau.


Eliezer heʼívo chupe haʼeha Isaac, Rebeca okuvri iñakã peteĩ pañoléta pukúpe (Génesis 24:62-65). 	 (Purwaning Dumadi 24:62-65) Apa sebabé?


Ñande avei tekotevẽ jajerovia Sara ojerovia haguéicha, upearã jaikuaa porã vaʼerã Ñandejárape. 	 Banjur kita bakal ngerti nèk imané Sara kuwi diberkahi.


Goliat ningo ijyvate vaʼekue haimete 3 métro, ha umi ótro ikarapeterei hovake. 	 Nèk dibandhingké karo dhuwuré wong lanang umumé, ora ana sing isa ngluwihi Goliat, sing dhuwuré 2,9 mèter.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | OMANO VOVE PETEĨ JAHAYHÚVA 	 SING UTAMA DIREMBUG | WEKTU SING DITRESNANI MATI Ngadhepi Rasa Sedhih


Reikuaasevéramo ko témagui, roinvita rehechami hag̃ua pe vidéo hérava ¿Mbaʼéichapa rojapo peteĩ estúdio bíblico?, ikatúva retopa ko direksiónpe: www.jw.org/gug. 	 Bèn ngerti carané sinau Alkitab, deloken video Sinau Alkitab karo Seksi-Seksi Yéhuwah Iku Kaya Apa? ing www.jw.org/jv.


Por ehémplo, ko yvýgui oikóta peteĩ paraíso, umi hasýva okueráta, ha umi omano vaʼekue oikove jeýta (Is. 33:24; 35:5, 6; Juan 5:28, 29). 	 (Yé. 33:24; 35:5, 6; Yo. 5:28, 29) Awaké dhéwé nresnani Yéhuwah lan Yésus, merga wis mènèhi ”sih-peparingé sing semono gedhéné”.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 (Deloken gambar ing kaca 28.)


Péro che túa ou omano che arekópe ocho áño, upévare che sýnte oremongakuaa vaʼekue. 	 Bapakku mati wektu umurku wolung taun.


PE SIGUÉÑA OIKUAA ITIÉMPO OJEVY HAG̃UA 	 MANUK BANGO NGERTI MANGSANÉ


Upéva hína pe ‘carro-sonante da Watch Tower’ ” (Nathaniel Yuille, 1938). 	 Kuwi dikenal wong ’mobil halo-halo Watch Tower’”—Nathaniel A. Yuille, taun 1938.


Añetehápe, ikatu jaʼe koʼág̃a peve Jesús ñanembokatupyryha hína. 	 Kuwi bukti nèk Yésus terus nuntun umaté.


Tony ha che rohechakuaa mbaʼéichapa haʼe orepytyvõ roikotevẽve jave. 	 Aku lan Tony terus ngendelké Yéhuwah lan ngrasakké dhukungané wektu ngalami kasusahan.


Péro nontendéi ojapóramo algúna kósa upe persóna Jehová “oiporavo vaʼekuére”, añetehápe ndorrespetaiha hína chupe. 	 Ning, Dawud ora ngéntukké merga nèk matèni Saul, Abisai matèni wong sing dipilih Yéhuwah. Kuwi tumindak salah.


Ko rrevísta noñevendéi. Ojejapo donasión voluntária rupive ikatu hag̃uáicha umi hénte oparupigua oikuaa la Biblia omboʼéva. 	 Buku iki ora didol, nanging dicétak kanggo pendhidhikan Alkitab sak donya sing diragadi wong-wong sing gelem nyumbang.


Upéi oñepyrũ oho testígo de Jehová rreunionkuérape, ha ohecharamoiterei mbaʼeichaitépa ojoayhu umi ermáno. 	 Jaime mulai teka ing pakumpulan ibadahé Seksi Yéhuwah, lan ngrasakké katresnan sing sejati.


Upéi oĩ vaʼekue avei hetave ánhel omoirũva chupe ha oiko chuguikuéra demónio. 	 Banjur ana malaékat liyané sing uga mèlu mbrontak lan disebut para dhemit.


La Biblia heʼi voi: “Peteĩ kuimbaʼe rupive pe pekádo oike ko múndope, ha pe ñemano oike pekádo rupive. 	 Alkitab kandha, ”Dosa mlebu ing donya liwat wong siji, lan pati mlebu liwat dosa, pati nyebar marang kabèh wong merga kabèh wong wis dosa.”


Oĩ heta expérto ostudiáva umi mbaʼe oikóva ko múndope, ha oipuru umíva heʼi hag̃ua mbaʼépa oikóta amo gotyove. 	 Para ahli ing jaman saiki ngamati kahanan donya lan ngramalké masa depan.


LA BIBLIA OMBOHOVÁI KOʼÃ PORANDU 	 JAWABANÉ ALKITAB


Peteĩ chokokue ningo oipuru diferénte erramiénta oprepara jave pe yvy oñemitỹ hag̃ua. 	 (Mt. 13:18, 19) Kanggo nggarap lemah, tukang kebon nggunakké alat werna-werna.


Péro David ótro hendaichaite opensa, ha ojeofrese voi oñorairõ hag̃ua Goliátndi (1 Samuel 17:32). 	 Kuwi sing nggawé Dawud wani nglawan Goliat dhèwèkan.—1 Samuèl 17:32.


¿Ojagarránepa ótro hembirekorã? 	 Apa Abraham kudu nduwé bojo manèh?


Péro umi iñarandu ha iñakãporãva ijorgullóso ha ijaktitu vai jepi, upévare hetave vése ontende vai la Biblia heʼíva. 	 Ning, wong-wong sing andhap asor lan gelem sinau tenanan kaya ”laré alit”, bakal éntuk pangertèn sing bener.


Umi mbaʼe omboʼéva peteĩ rrelihión oñemopyenda vaʼerã la Biblia heʼívape, péicharõmante ombovyʼáta Ñandejárape (Juan 4:23, 24). 	 Bèn nyenengké Gusti Allah, dhasaré agama kudu saka Alkitab.—Yokanan 4:23, 24.


¿Mbaʼépa Jesús omanda vaʼekue idisipulokuérape ogueromanduʼa hag̃ua? 	 Acara apa sing dipréntahké Yésus kanggo ditindakké?


¿Mbaʼéichapa ñanemokyreʼỹ Salmo 41:3? 	 Piyé Jabur 41:4 nggedhèkké atiné awaké dhéwé?


3 Peteĩ rregálo ndaijojaháiva 	 3 Hadiah sing Paling Aji


La Biblia: Mbaʼépa oikuaauka ñandéve? 	 Buku iki ana ing basa Indonesia lan basa-basa liyané


Añetehápe tuicha sakrifísio ojapo Ñandejára omeʼẽ hag̃ua ñandéve ko rregálo. 	 Ana hadiah sing aji merga kuwi pancèn dibutuhké banget.


5 PORANDU: ¿Oho piko yvágape enterove umi hénte ivuénova? 	 5 PITAKONAN: Apa kabèh wong apik bakal munggah swarga?


Aipota pegueruka chéve pe lívro ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia? Reikuaasevéramo, ikatu rehecha ko lívro kapítulo 17-pe, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken bab 17 buku iki, Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?, sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah


Rovyʼaiterei ningo redesidi haguére upéva. 	 Nèk ngono, kuwi tujuan sing apik banget.


Ñanerembiapo hetáramo jepe, ñañehaʼãmbaite ‘jarresivi porã ñande rapichakuérape’. 	 (Lk. 10:42; 14:12-14) Sing paling penting, awaké dhéwé aja nganti sibuk banget nganti lali nduduhké sipat nampa tamu.


Péro ndahejaitéi vaʼekue ko depórte. 	 Sakwisé mari, aku mandheg dadi pemain profésional.


Jahechamína unos kuánto promésa iporãitereíva oñekumplítava koʼẽrõitéma. 	 Gatèkna janji-janji iki sing bakal kelakon ora suwé manèh.


¿Erekópa nde peteĩ família rekuida vaʼerã? 	 Apa panjenengan kudu nyukupi kebutuhan keluarga?


Vicent ha Annalou ningo peteĩ matrimónio imitãva oikóva Ásiape. 	 Ana wong lanang sing isih enom saka Asia sing jenengé Vicent crita nèk dhèwèké lan bojoné ngajèni banget tuntunan saka Alkitab.


... peteĩ espíritu? 	 Malaékat?


Koʼág̃arupi heta hénte ijapu ha oporombotavy, ha ñandejopy ñapensa hag̃ua avei haʼekuéra opensaháicha, upévare iñimportanteterei ñaaprende la Bíbliagui. 	 Awaké dhéwé urip ing donya sing bejat, sing ngojok-ojoki bèn nindakké sing salah.


Upéicharõ jepe, umi mbaʼe oñemensionáva upépe ndahaʼéi katuete entéro orekóva ha ndahaʼéi avei oikóva hesekuéra pe lístape oĩhaichaite. 	 Akèh-akèhé pasièn ngalami kahanan kaya ngono, senajan mbokmenawa ora saben pasièn ngalami sing padha.


¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka jahayhuha ñande rapichápe? 	 Piyé carané umaté Allah nduduhké katresnané marang wong liya?


Peteĩ mitãrusu iñakãguapýva ndoikói ojeporta porã guaʼu Salónpe, péro koléhiope katu ojeporta vai (Ehecha párrafo 8) 	 Wong sing diwasa ora bakal tumindak kaya abdiné Yéhuwah ing Balé Ibadah, ning ora kaya Seksi Yéhuwah ing sekolahan (Deloken paragraf 8)


Añetehápe piko oexisti raʼe David ha Goliat? 	 Dawud Nglawan Goliat—Apa Bener-Bener Nyata?


Umi artísta apytépe oĩ vaʼekue heta ojapóva Jesús raʼanga haʼerõguáicha peteĩ kuimbaʼe kangypami, ijavukúva, ivárva pokãmi ha hova ñembyasýva. 	 Ana seniman sing nggambarké Yésus kaya wong sing ringkih, kétok sedhih, rambuté gondrong, lan bréwoké tipis.


Ha jadesidíramo ñamboyke umi pensamiénto vai, jahechaukáta ñande ñaneonrradoha oĩramo jepe hetaiterei hénte ko múndope ndojaposéiva upéva. 	 Nèk milih ora gelem manut sing èlèk, awaké dhéwé isa tetep jujur senajan liyané ora jujur.


Oĩse haʼeño térã saʼi hénte oĩháme. 	 Rumangsa péngin dhèwèkan utawa ora gelem ditiliki.


La Biblia ojeskrivi umi materiál oñembyai reívape 4 	 Perjuangan Bèn Ora Rusak 4


¿Mbaʼéichapa otrata Saúl itaʼýra Jonatánpe? 	 Apa buktiné nèk Saul ora adil marang Yonatan?


¡Ajépa ivaiete vaʼerãmoʼã ñane situasión! 	 Uripé manungsa bakal ora karuan tanpa katresnané Yéhuwah.


Tuicha akambia atrata lája che rembirekópe. 	 Kelakuanku marang bojoku tak owahi.


Haʼekuéra oikóta ko yvy ape ári opa árare, oikotaháicha avei David, Juan el Bautista ha heta kuimbaʼe ha kuña yma guare iñeʼẽrendúva Jehovápe. 	 Abraham, Dawud, Yokanan Pambaptis, lan para abdiné Allah lanang lan wédok ing jaman mbiyèn, bakal manggon ing bumi wektu Kratoné Allah mréntah.


¿Mbaʼérepa ñanderory ha ñaneamávle vaʼerã ñañeʼẽ jave ñande rapichakuérape? 	 Apa sebabé omongané awaké dhéwé kudu nyenengké?


5 Abisai ojukasérõ guare Saúlpe oimoʼã kuri oapojaha Davídpe. 	 5 Wektu Abisai péngin matèni Saul, sakjané kuwi bukti nèk dhèwèké setya karo Dawud.


Ko áñope pe Konmemorasión ojejapóta miércoles 23 de marzo, kuarahy oike rire. 	 Taun iki, Pèngetan Sédané Yésus dianakké dina Rebo, 23 Maret, wayah surup.


Che rembireko Tabíthandi predikasiónpe 	 Karo bojoku, Tabitha, wektu nginjil ing panggonan umum