¿Mbaʼépa heʼi la Biblia? 16 	 Apa Kandhané Alkitab? 16


¿Omanópa ndehegui peteĩ rehayhúva ha reikotevẽterei peteĩ nekonsola vaʼerã? 	 Utawa, mbokmenawa panjenengan butuh panglipur merga ditinggal mati wong sing ditresnani.


Koʼag̃aite peve jahechakuaa Jehová nomeʼẽi hague yvyporakuérape kapasida ni derécho oiko hag̃ua heseʼỹ. 	 Yehuwah ora maringi manungsa hak kanggo mréntah manungsa liya tanpa tuntunané.


Ñamoĩmína peteĩ ehémplo, ñañeimahinami mokõi mitãʼi oñoermánova oñorairõha itúva ndaipóri aja. 	 Bayangna, ana kakang-adhi sing lagi padu wektu bapaké lunga. Cah loro mau banjur tilpun bapaké.


Ojapo 400 áñorupi peteĩ poéta Inglaterragua hérava John Milton onohẽ hague pe ipoéma ikonosidovéva hérava El Paraíso perdido. 	 Ana penyair saka Inggris sing jenengé John Milton, sing lair luwih saka 400 taun kepungkur. Dhèwèké dikenal merga puisiné sing judhulé Paradise Lost.


Pe ermáno heʼi: “Inerviosoiterei anga ha ochuchupaite. 	 Sedulur Manera nyritakké wektu ana bocah lanang sing sepisanan maju ing ngarep. ”Dhèwèké deg-degan wektu mulai ceramah, banjur ujug-ujug nangis.


Álex heʼive: “Umi mbaʼe oĩva la Bíbliape ojogua y potĩme, chepytyvõva amopotĩ hag̃ua che rekove ha aipeʼa hag̃ua che akãgui umi mbaʼe vai. 	 Nèk pikiran diisi nganggo bab sing resik, kuwi isa ngilangi sing reged.


Pórke upérõ Jesús oñepyrũ ogoverna pe yvága, ndahaʼéi ko yvy. 	 Merga wektu kuwi Yésus durung mréntah ing bumi, ning lagi ing swarga.


Ha arresponde chupe: “Oĩ porã, péro lomímonte ndoikomoʼãi chehegui soldádo”. 	 Aku njawab, ”Maturnuwun, ning aku tetep ora gelem dadi tentara.”


Ha peteĩ ikonosída la heʼíva chupe Ñandejára oikuaaha mbaʼépa iporãve. 	 Omongan kuwi saka kancané keluarga.


Haʼe oikuaauka ko marandu umi oikóvape ko yvy ári, entéro tetã, trívu, puévlo ha umi oñeʼẽvape opaichagua idiómape” (Apocalipsis 14:6). 	 (Wahyu 14:6) Jaman mbiyèn, para malaékat isa ngomong langsung karo manungsa, ning saiki wis ora.


Péro iporãvéta jasegíramo ko konsého Jesús omeʼẽ vaʼekue: “Opa mbaʼe peẽ peipotáva ojapo penderehe pende rapichakuéra, peẽ pejapo vaʼerã avei hesekuéra” (Mateo 7:12). 	 Nèk wong liya nggawé kesalahan, kita biyasané gampang banget nesu.


La Biblia omombeʼu peteĩ jey ijetuʼueterei hague apóstol Pablo ha iñirũnguérandi, ha oimoʼãma voi omanotaha hikuái. 	 Alkitab nyritakké nèk rasul Paulus lan kanca-kancané wis tau dianiaya lan nganti arep kélangan nyawa.


Upéi síglo 18-pe, umi sientífiko oñepyrũ oguerovia ndaiporiha mbaʼeve ojokóva umi planétape. 	 Ing abad 18 M, para ilmuwan setuju nèk lintang-lintang lan planèt-planèt isa waé ora ana sing nyangga.


Ejapo vaʼerã káda semána pe Estúdio de Família. 	 Ning, ora mung sinau Alkitab thok saben minggu.


Ikatu hag̃uáicha jajerovia umi promésa ojapo vaʼekuére Ñandejára, haʼe voi heʼi ñandéve: “Upeichaite avei umi palávra osẽva che jurúgui, ndojevymoʼãi che rendápe oñekumpliʼỹre. 	 Padahal, kuwi dudu kersané Gusti Allah Yéhuwah.


¿Ha mbaʼépa ikatu rejapo nepytyvõ hag̃ua hikuái? 	 Apa éntuk-éntukané nèk gelem dibantu?


Pe kuñakarai oñeñandu vai pórke ihentekuéra noñeʼẽvéi chupe. 	 Ibuné ngomong nèk sedhih merga ora dijak omong keluargané.


Ñañehaʼãmbaitékena ñamehora koʼã mbaʼépe. 	 Piyé carané bèn isa luwih manut karo pinituwa?’


Péicha jahechakuaa Enoc ndojoguaiete hague umi hénte itiempopeguápe, pórke haʼe oñehaʼã meme vaʼekue oiko Ñandejára oipotaháicha. 	 Hénokh mutuské arep niru tuladhané Habél sing tetep setya ngabdi marang Gusti Allah nganti mati.


Ha iñimportanteveha, Ñandejára voi omoĩka vaʼekue ko istória Iñeʼẽme, ha haʼe hína “Ñandejára ikatuʼỹva ijapu” (Tito 1:2; 2 Timoteo 3:16). 	 Sing luwih penting, kuwi disebutké ing Alkitab, sing asalé saka Gusti Allah sing ora isa ngapusi.—Titus 1:2; 2 Timotéus 3:16.


¿Mbaʼérepa haʼe ojeroviaiterei Jehováre? 	 Kok imané Maryam isa kuwat?


¿Nekonsolátapa avei ndéve? 	 Nèk panjenengan piyé?


JAJEJAPO PORÃITEREI VAʼEKUE 	 MANUNGSA CIPTAAN SING UNIK


“Che travahohápe okañy kuri peteĩ merkadería, ha pe enkargádo heʼi chéve chejapu hag̃ua, péro che haʼe chupe ndaikatumoʼãiha ajapo upéva. 	 ”Bosku ngongkon aku ngapusi bab barang sing ilang ing kantor, ning aku ora gelem.


Algúno katu okyhyje ohechauka hag̃ua idiferenteha ikompañéro de traváhogui térã de eskuélagui (Éx. 	 Liyané wedi nduduhké nèk dhèwèké Seksi Yéhuwah ing gawéan utawa ing sekolahan.


¿Mbaʼe situasiónpepa tekotevẽ avei ñañatende ñañeʼẽ hag̃ua? Ñañeʼẽta jave Jehováre ñane hénte ndahaʼéivape Testígo. Ani ñandeatropelládo, upéva rangue ñañehaʼã vaʼerã ñanepasiénsia. 	 Nèk arep mbantu keluarga sing dudu Seksi Yéhuwah bèn kenal karo Yéhuwah, awaké dhéwé kudu sabar, mikir dhisik sakdurungé omong, lan nggolèk wektu sing cocog bèn dhèwèké gelem ngrungokké.


Ha katuete Jeremías oikuaáne raʼe koʼã mbaʼe. Primavéra tiémpope, mas de 300.000 siguéña morotĩ osẽ Áfricagui ha oho nórte de Európape, upekuévo ohasa hikuái pe lugár osyryhárupi rrío Jordán. 	 Ing musim semi, luwih saka 300.000 bango putih pindhah saka Afrika menyang Eropa ngliwati Lembah Yordan.


Kuatiarogue myenyhẽjey 	 Balèni Amot Kaca


Anase vaʼekue Ciudad Mántepe, upe lugár iporãiterei ha opyta estádo de Tamaulípaspe (México). 	 Aku dilairké ing Ciudad Mante, dhaérah sing élok banget ing kutha Tamaulipas, Meksiko.


Heta rrelihión omboʼe oĩha umi ánhel ivuénova oprotehéva umi héntepe térã ojapóva Ñandejára volunta. 	 Akèh agama ngajarké bab makhluk roh sing digambarké nduwé kuwasa sing gedhé, apikan, nindakké kersané Gusti Allah utawa dadi malaékat penjaga.


Péro jakakuaavévo jahávo umi provléma ijetuʼuvéma ha hasyvéma avei jatopa hag̃ua peteĩ ñanekonsola vaʼerã. 	 Ning, saya gedhé urip dadi saya angèl, masalah dadi luwih akèh, lan angèl éntuk panglipur.


Jehová ningo omeʼẽ pe iporãvéva orekóva ñanderehehápe. 	 APA KUWI BENER-BENER DIBUTUHKÉ


Upéicharõ jepe, Mary siémpre okumpli la Biblia heʼíva, osegi ohekomboʼe umi 6 imembýpe Jehová rapére, ha ndofaltái rreunionhápe ni asambleahápe. 	 Ning, Mary tetep ngupaya dadi bojo sing apik lan nduduhké sipat-sipat sing cocog karo Alkitab.


Segundo, la Biblia ndeʼíri Jesús ni idisipulokuéra ofesteha hague pe Navidad. 	 Kapindho, Alkitab ora nyritakké nèk Yésus utawa para muridé ngrayakké Natal.


Reginald, oikóva Ghánape, heʼi: “Ahasa jave umi situasión ijetuʼuetereíva, añemboʼe Ñandejárape, aikuaágui péicha amombeʼuha che provléma álgien ikatútavape chepytyvõ ha chetrankilisa”. 	 Rasané kaya omong-omongan karo wong sing isa nulungi aku, lan isa nyingkirké kabèh rasa kuwatirku.”


Áño 1913-pe g̃uarã, umi diskúrso ojapo vaʼekue ermáno Russell osẽma 2.000 diferénte diáriope, ha oĩma 15 millón de persóna oleéva. 	 Taun 1913 ceramahé Sedulur Russell dicétak ing 2.000 koran lan diwaca kurang luwih wong 15.000.000.


Péro reikuaáramo Ñandejárape ha nearandúramo iporãvéntema, pórke upéva nepytyvõta reikove hag̃ua” (Eclesiastés 7:12). 	 (Kohèlèt 7:12, Terjemahan Dunia Baru) Pengetahuan lan kawicaksanan saka Gusti Allah isa nglindhungi lan mbantu kita nggawé keputusan sing apik bèn isa urip saklawasé ing bumi firdaus.


La Biblia ningo ndeʼíri káda uno jarekoha peteĩ ánhel de la guárda. 	 Alkitab ora mulangké nèk saben wong nduwé malaékat penjaga.


JEHOVÁ ñanderayhueterei rupi, ombou Itaʼýra ko yvy ape ári omano hag̃ua ñanderehehápe (Juan 3:16; 1 Juan 4:9, 10). 	 MERGA tresna, Yéhuwah ngutus putrané, Yésus, menyang bumi.


8 Jahecha haguéicha, siémpre jajepyʼamongeta vaʼerã la Biblia heʼívare, péro iporã avei ñamedita ambue mbaʼére. 	 8 Ana bab-bab liyané sing isa dipikirké tenanan, sak liyané sing diwaca ing Alkitab.


Golondrína 	 Sriti


Pe Fivefold Psalter oreko vaʼekue cinco kolúmna, ha káda únope oĩ peteĩ versión umi sálmogui. 	 Isiné Fivefold Psalter yaiku perbandhingan saka limang terjemahan kitab Jabur sing disusun ing kolom-kolom.


Ñande jaservíva Jehovápe, ñamombaʼeguasu hína chupe haʼe oipotahaichaite. 	 Umaté Yéhuwah sak donya, ngibadah bareng manut kersané.


Ñanemanduʼa vaʼerã Ñandejára okreárõ guare umi ánhelpe, omeʼẽ hague chupekuéra liverta odesidi hag̃ua mbaʼépa ojapóta. 	 Élinga nèk para malaékat nduwé kebébasan kanggo milih.


Por ehémplo, Jehová omoĩ vaʼekue rréiramo Saúlpe, péro haʼe itaʼýrape jepe otrata vai. 	 Prabu Saul pancèn dipilih Gusti Allah, ning dhèwèké njahati anaké.


Upéicharõ tuichaiterei nepytyvõta Enoc ehémplo. 	 Nèk iya, panjenengan isa sinau akèh saka imané Hénokh.


Koʼã instruksión rupive ikatu japredika pe marandu porã oparupiete ko yvy ape ári. 	 Tuntunan kanggo nginjil sing ditampa ing jemaat, isa mbantu awaké dhéwé.


Nemanduʼákena iñimportantetereiha rededika tiémpo ne famíliape, upévare repensa porã ha reñemboʼe vaʼerã Jehovápe koʼã mbaʼére. 	 Kuwi kudu didongakké lan dipikir tenanan.


Hiʼarive la Biblia ndeʼíri oĩ hague ofesteháva pe Navidad, ni Jesús ndojapói vaʼekue upéva. 	 Alkitab uga ora nyebutké nèk Yésus utawa liyané ngrayakké Natal.


Jesús oikuaa ha oipuru vaʼekue Ñandejára réra (Juan 17:25, 26). 	 Yésus ngerti lan nggunakké jenengé Gusti Allah.—Yokanan 17:25, 26.


¿Ñanepytyvõpa umi ánhel? 	 Malaékat—Apa Pengaruhé kanggo Panjenengan?


Ndoumoʼãi voi 	 KANDHANÉ ALKITAB


Claire heʼi: “Rovyʼaiterei ikatu haguére roservi Jehovápe káda día. Rokonsegíma heta ore amigorã, ha núnka ndofaltái oréve mbaʼeve. 	 Claire kandha, ”Seneng banget isa ngabdi marang Yéhuwah saben dina, isa nduwé kanca sing akèh, lan ora kekurangan.


Péro, ¿mbaʼépa oiko raʼe Margarítagui, pe ñañeʼẽ hague iñepyrũme? 	 Apa kesalahané Margaret, sing disebutké ing ndhuwur mau, ngrusak acara keluargané?


Omombeʼu Yvonne Quarrie 	 Pengalamané Yvonne Quarrie


PE KAVAJU SAʼYJU ARIGUA 	 SING NUNGGANG JARAN IJO-KUNING


¿Reikuaasépa mbaʼérepa Ñandejára oheja oiko heta mbaʼe vai ha jehasa asy? 	 Utawa, péngin ngerti jawaban saka pitakonan, ”Apa sebabé Gusti Allah durung nyingkirké kasusahan lan kabèh sing jahat?”


17 ¿Ndépa rehechakuaa mbaʼéichapa Jehová nepytyvõ? 	 17 Apa buktiné nèk kwasané Yéhuwah isa dirasakké ing urip saben dina?


La Bíbliape heta vése oñeñeʼẽ umi guyrakuérare. 	 Sakliyané kuwi, tingkah lakuné manuk isa dinggo conto lan gambaran.


Upe tiémpope ojejapove avei heta traduksión de la Biblia. 	 TERJEMAHAN-TERJEMAHAN LIYANÉ


Jordan heʼive: “Koʼág̃a heta mbaʼe aikuaave Rússellgui, upévare amombaʼetereive pe rregálo haʼe omeʼẽ vaʼekue chéve”. 	 Jordan kandha, ”Bareng ngerti critané Russell, hadiah iki dadi luwih aji manèh kanggo aku.” Kaya pengalamané Jordan, hadiah kuwi isa waé dianggep biyasa utawa ora ana ajiné kanggo wong liya.


Ehecha pe artíkulo hérava “Cómo escoger una buena traducción de la Biblia”, osẽ vaʼekue rrevísta La Atalaya 1 de mayo de 2008-pe, páhina 18 guive 22 peve. 	 Deloken Apendiks A1 ing New World Translation sing anyar, lan artikel sing judhulé ”Bagaimana Memilih Terjemahan Alkitab yang Baik” ing Menara Pengawal 1 Mei 2008.


Ñepytyvõ 	 Tulungan


¡Ha upeichaite oiko! 	 Kayané sebagéan murid mau dadi wong Kristen.


18 Sapyʼánte ijetuʼu ñambohasa rei hag̃ua umi defékto orekóva umi ermáno ha ermána (elee Colosenses 3:13, 14 ha Efesios 4:32). 	 18 Ora gampang ngadhepi para sedulur sing ora sampurna. (Wacanen Éfesus 4:32; Kolosé 3:13, 14.)


Hiʼarive Abrahán oikuaa porã ohasataha heta pelígro. 	 Wong-wong kuwi wis tuwa lan kudu urip ing téndha sakterusé.


¿MBAʼÉICHAPA UMI UNHÍDO OHECHA VAʼERÃ IPRIVILÉHIO? 	 SING DIPILIH MUNGGAH SWARGA KUDU NGRUMANGSANI APA? 5.


Jehová oñekomunika ñanendive 	 Yéhuwah Seneng Omong-omongan


Umi ótro téxtope katu umi palávra evréa ha griéga ojetradusi asegún isignifikádo (Gén. 	 (Pd. 22:17, 18; Wy. 12:17) Tembung liyané diterjemahké manut ukarané.—Pd. 1:11; Ms. 22:31; Yé.


Ha ojepurúramo jepe el mísmo método, lomímonte avei idiferénte ojuehegui umi mbaʼe ojepredesíva. 	 Senajan nggunakké cara sing padha, ramalané isa béda.


Pe dróga saʼi saʼípe cheperhudika vaietereíma kuri, upévare che pyʼaite guive aagradese Jehovápe chepytyvõ haguére ahejaite hag̃ua upe vísio. 	 Tanpa bantuané, aku mesthi isih dadi budhak.


Upéicha rupi ndahasyiete ova hag̃ua ñanderehe umi hénte opensa lája ha oiko lája. 	 Kuwi kaya renang ing kali, sing miliné banyu béda karo sing dikarepké.


Iporã avei ñahendu Jehová heʼíva ha jajepyʼamongeta meme umi mbaʼe ñaaprendévare. 	 Uga, isa niru imané Maryam, sing gelem ngrungokké lan mikirké bab Yéhuwah lan kersané.


Omoĩ avei peteĩ lístape umi personáhe bíblico ohasa vaʼekue avei umi situasión ijetuʼúva. 	 Sophia nggawé daftar wong-wong ing Alkitab sing tau ngrasakké ditinggal mati wong sing ditresnani.


MBAʼÉPA OÑEPENSA PE MONUMÉNTORE KOʼÁG̃ARUPI 	 GAPURA TITUS SAIKI


Pórke pe kantida totál oñekontávape, oike avei umi oimoʼãva haʼeha unhído. 	 Contoné, sing mbiyèn mangan roti lan ngombé anggur, saiki ora manèh.


Rovyʼaitereíta avei nde ikatúramo oremoirũ upe rreuniónpe ha péicha jahechauka ñamombaʼeha pe rregálo iporãvéva Ñandejára omeʼẽ vaʼekue ñandéve. 	 Dadi, ayo bareng-bareng nanggepi hadiah paling aji saka Gusti Allah iki.


Upéicha jajapóramo jahechakuaáta Sara ojapo porã hague odesidívo ojerovia Jehováre. 	 Yéhuwah kuwi pancèn setya lan bakal netepi kabèh janjiné.


Por ehémplo, ñamaña jave umi mbaʼe Jehová ojapo vaʼekue, ikatu ñañeporandu: “¿Mbaʼépa aaprende chugui ahechávo koʼã mbaʼe?”. 	 Contoné, pas ndelok pakaryané Yéhuwah sing nggumunké, panjenengan isa mandheg sedhéla banjur mikirké, ”Apa sing isa tak sinaoni bab Yéhuwah saka pakaryané?”


Peteĩ karai hérava Frederick Bruce heʼi upéicha rupi umi judiokuéra “noñeinteresaguasuvéi hague pe Septuagíntare”. 	 Akiré, para muridé Yésus nampa Kitab-Kitab Yunani Kristen.


Alonso omombeʼu: “Hetaiterei áñore ningo ajedroga vaʼekue, upévare ijetuʼu kuri chéve aheja hag̃ua. 	 Alonso kandha, ”Wis pirang-pirang taun aku angèl ngatasi, ning Yéhuwah sing mbantu aku bèn isa menang.”—Jabur 55:23.


Embojuruja ta’ãnga tendayke pyahúpe 	 Bukak gambar ing tab anyar


¿Ndaikatúi piko Ñandejára ojapónte raʼe peteĩ dekréto ha heʼi Adán familiarekuéra ikatutaha oiko pára siémpre? 	 Apa Gusti Allah sing mahakwasa ora isa nggawé keputusan bèn keturunané Adam urip saklawasé?


Ñapensamíntena: Jaikuaáramo jepe pe tata ikatuha ñandeperhudika, upéva ndeʼiséi ndajaipurumoʼãveimaha. 	 Awaké dhéwé ora mungkin ora nggunakké geni merga wedi kobong.


Péicha avei, ñande ñaneañónte ndaikatumoʼãi japredika ko yvy tuichakuére. 	 Semono uga, nèk dhèwèkan, awaké dhéwé ora isa nginjil marang kabèh wong.


Ha ideprovécho” (2 Timoteo 3:16, 17). 	 Alkitab kandha, ”Sakèhing tulisan kang diwangsitaké déning Gusti Allah iku pancèn migunani.”—2 Timotéus 3:16, 17.


“Ovyʼa umi oñembyasýva, upéi oñekonsoláta chupekuéra” (Mateo 5:4). 	 ”Rahayu wong kang prihatin, awit iku bakal padha kalipur.”—Matéus 5:4.


¿Mbaʼeichagua kualidápa ñanepytyvõ oiko hag̃ua ñandehegui Ñandejára amígo, ha mbaʼérepa? 	 Sipat-sipat apa sing isa mbantu setya karo Gusti Allah, lan piyé carané?


Kon el tiémpo, ifamiliakuéra tuichapa ha ohopáma hógagui. Upépe katu ijetuʼuvéntema Márype oservi hag̃ua haʼeño Jehovápe, péro osegi iñeʼẽrendu. 	 Dhèwèké uga mulang bab Yéhuwah marang anak-anaké sing cacahé nem, lan ajeg teka ing pakumpulan ibadah lan kebaktian.


Upérõ primera ves alee la Biblia, ha avyʼaiterei aikuaávo mbaʼéichapa héra Ñandejára ha avei umi mbaʼe oipotáva ñandéve g̃uarã. 	 Jorge nawani aku sinau Alkitab bareng karo keluargaku.


Antende rire mbaʼépa osignifika koʼãva, heta mbaʼe isentidove chéve” (Ed). 	 Bareng ngerti tegesé, jebulé kuwi pancèn masuk akal kabèh.”—Ed.


Eñemboʼe Jehovápe, ha epensa peteĩ superintendénte de sirkuíto heʼi vaʼekuére. 	 Nèk ngono, donga isa mbantu.


Pórke Jonatán iñumílde, ha orrespeta ha ohayhu Jehovápe, péro Abner katu ndaupeichaiete. 	 Merga Yonatan andhap asor lan setya karo Yéhuwah, ning Abnèr ora.


Por ehémplo, epensamína umi 6 mése ohasa vaʼekuére. 	 Contoné, pikiren tumindakmu nem sasi kepungkur.


PE IMPÉRIO ROMANO OGANA LA GÉRRA 	 BANGSA ROMAWI MENANG


¿Rehótapa nde rógape reagradeseʼỹre chupe? 	 Kowé mesthi bakal maturnuwun banget karo wong mau.


Upéicharõ, ani hag̃ua jajavy nañantendeporãigui peteĩ mbaʼe, ñañehaʼã vaʼerã ñahendu porã oñemombeʼu jave ñandéve mbaʼépa la añetehápe oiko vaʼekue. 	 Pathokan liyané yaiku, ”Sabisa-bisa yèn pancèn gumantung marang kowé, andona rukun karo wong kabèh.”


Avei roñembyatypámi rohecha hag̃ua umi pelíkula de terrór. 	 Kuwi medèni ning ya nyenengké.


Apóstol Pablo oskrivi vaʼekue Ñandejára ohayhuha “upe vyʼapópe omeʼẽvape”. 	 Paulus ngomongké bab wong-wong Kristen sing mènèhi sumbangan kanthi loma kanggo mbantu para sedulur seiman sing lagi ngalami kasusahan.


Haʼe heʼi vaʼekue: ‘Che ahayhu pe Túvape’ (Juan 14:31). Jehová otrata vaírire Jesúspe, haʼe ndeʼimoʼãi kuri ohayhuha Itúvape. 	 (Yo. 14:31) Yésus ora bakal nresnani Yéhuwah, nèk Yéhuwah tumindaké kasar utawa kejem.


Che nakambiáirire, amanóma vaʼerãmoʼã, oiko haguéicha unos kuánto che kompañerokue de voxéore. 	 Nèk ora ngowahi uripku, mbokmenawa aku wis mati, kaya sing dialami kanca-kanca petinjuku.


Og̃uahẽtante voi kuri pe tiémpo oñentende porãtahápe umi profesía Daniel oskrivi vaʼekue, péro Ñandejára la odesidíva arakaʼetépa oñentendéta. 	 Wong-wong bakal isa ngerti apa sing dimaksud ing kitab Dhanièl nèk wis tekan ing wektu sing pas nurut Gusti Allah.


“Elisabet ohendúvo María osaludaha chupe, pe mitã opo hyépe ha Elisabet henyhẽ espíritu sántogui” (Lucas 1:41). 	 ”Élisabèt krungu uluk-salamé Maryam, bayi kandhutané nggronjal, wasana Élisabèt banjur kapenuhan ing Roh Suci.”—Lukas 1:41.


Entéronte ningo jahasa jepi heta situasión ijetuʼúva, ha sapyʼánte haʼetévaicha ifasilvétava ñasẽ hag̃ua umi provlémagui nañaneonrrádoiramo. 	 Kaya dhèwèké, awaké dhéwé mesthiné wis tau ngadhepi masalah gedhé.


Jesús ningo oiko vaʼekue yvágape ou mboyve ko yvy ape ári. 	 Yésus, sing uga disebut nabi Isa, wis tau manggon ing swarga sakdurungé teka ing bumi.


Umi samaritáno oreko vaʼekue upépe peteĩ témplo ofestehahápe pe Páskua ha umi ótra fiésta. 	 Yésus kandha, ”Hé, wong wadon, ngandela marang Aku, bakal tumeka ing wektuné anggonmu padha sujud marang Gusti Allah ora ana ing gunung iki, lan iya ora ana ing kutha Yérusalèm.”


Primero, jasegi vaʼerã Jesús ehémplo. 	 Apa pengaruh hadiah kuwi?


Koʼãva apytégui oimeraẽva oikuaa voi ñande Ruete po ojapo hague ichupekuéra” (Job 12:7, 9, ÑÑB). 	 Panunggalané iku kabèh sapa kang ora sumurup, manawa astané Gusti Allah kang nindakaké iku.”—Ayub 12:7, 9.


Oĩ ypy guive saserdóte umi isrraelíta apytépe, peteĩnte umívagui haʼe vaʼekue pe saserdóte guasu. 	 Ing jamané Israèl, mung ana siji sing dipilih dadi imam agung. Kuwi jabatan nganti dhèwèké mati.


Heta tiémpo rire, iména oñepyrũ otrata porãve chupe. 	 Pirang-pirang taun sakwisé, bojoné dadi apikan merga Olga sabar lan ngajèni.


Haʼe ojapóma vaʼekue voi upéva isiervokuéra yma guare rehehápe. 	 Raja Dawud kandha, ”Rahayu wong kang nggatèkaké marang wong kang ringkih!


Upévare ikatu jaʼe pe dedikasión ndahaʼeiha vyrorei (Mat. 5:33). 	 Dadi, janji ngabdi kuwi penting banget.


Péro ñande jahayhu koʼã ermánope ha ndajajapói koʼã mbaʼe. 	 Nèk tresna karo para sedulur mau, awaké dhéwé ora bakal tumindak kaya ngono.


Por ehémplo, jajapóramo negósio térã peteĩ kontráto, ñakumpli vaʼerã ijetuʼúramo jepe. 	 Contoné, nèk nduwé perjanjian dagang karo wong liya, janji kudu ditetepi senajan angèl.


Ikatu avei rehecha Internétpe www.jw.org/gug 	 Uga ana ing www.jw.org/id


Péro añemboʼe jave chepyʼaguapy ha upéicha rupi asegi aaguanta. 	 Ning, merga ndonga, aku dadi ora terlalu kuwatir mikir urip saben dina.


Arekópe 18 áño adesidi asẽ che rógagui che túa iviolentoiterei haguére. 	 Wektu umurku 18, aku kepeksa lunga saka omah merga dikasari Bapak.


¿Mbaʼéichapa ikatu pehekomboʼe hekopete pene família? 	 Mbantu bèn anak-anak dadi wong sing nggenah


Ikatu reipuru pe lívro Los jóvenes preguntan, volumen 2, páhina 308 ha 309. 	 13 Kanggo mbantu tujuanmu kuwi, ana pitakonan-pitakonan ing buku Pertanyaan Kaum Muda—Jawaban yang Praktis, Jilid 2, kaca 308 lan 309.


Por ehémplo, pe palávra evréa ‘ohlam siémpre ojetradusi vaʼekue “tiempo indefinido”. 	 Contoné, basa Ibrani ’oh·lam’, sing mbiyèn diterjemahké ”wektu sing ora ana entèké,” maksudé isa ”saklawasé”.


Haʼe ningo pe persóna iñaranduvéva ko univérsope. 	 Kawicaksanan lan kwasané ora ana watesé. Bar Yéhuwah mbantu Ayub ngerti bab mau, Ayub kandha, ”Kawula sapunika mangretos, bilih Paduka kwaos nindakaken samukawis, saha boten wonten karsa Paduka ingkang kénging kabadal.”


Opakuévo upe áño, oĩma 13 misionéro Japónpe oipytyvõva umi ermánope opredika hag̃ua. 	 Ning, akhir taun 1949 ana 13 utusan injil sing mbantu penginjil ing kono.


Ñarrekonose vaʼerã entéro rehe ikatuha oiko upéva en kualkiér moménto. 	 Kita perlu ngakoni nèk kadhang kala kita uga kaya ngono.


Ha ikatu avei jajerure Ñandejárape umi apóstol ojerure vaʼekue Jesúspe: “Orepytyvõna rojeroviave hag̃ua” (Luc. 17:5). 	 (Mk. 9:24) Utawa, kaya para rasul, awaké dhéwé isa kandha, ”Kawula mugi sami kaparingana kapitadosan!”—Lk. 17:5.


Jehová oipota kuri yvyporakuéra oikove opa árare, péro Adán ojerreveláramo jepe ikóntrape, Ñandejára nokambiái hembipota (Is. 55:11). 	 (Yé. 55:11) Yéhuwah péngin manungsa bébas saka dosa lan pati.


JEHOVÁ ÑANDEGIA KOʼÁG̃A HA ÑANDEGIÁTA AMO GOTYOVE 	 TUNTUNAN KANGGO SAIKI LAN MBÉSUK


¿Oĩpa ojeruréva chéve anivéma hag̃ua amondo chupe umi mensáhe arresivíva guive?”. 	 Dhèwèké ora péngin nampa akèh e-mail sing isiné crita, vidhéo, utawa gambar lucu.


Jehová oñekomunika vaʼekue hendive ha omombeʼu chupe opensáva ha oñandúva (Juan 1:14, 17; Col. 1:15). Apóstol Pablo heʼi avei umi anhelkuéra oñekomunikaha oñondive ha orekoha ‘iñidióma’. 	 (Yo. 1:14, 17; Kl. 1:15) Rasul Paulus kandha nèk para malaékat uga omong-omongan nganggo basané malaékat, sing béda karo basané manungsa.—1 Kr. 13:1.


(Salmo 32:5, NM.) Jaagradese. “Jehová Todopoderóso, ore roagradese ndéve.” 	 Ngaku Salah ”Dosa kawula, kawula lairaken dhumateng Paduka, kalepatan kawula boten kawula aling-alingi.”—Jabur 32:5.


Añehaʼã rupi cheonrrádo opa mbaʼépe chekonsiénsia potĩ Ñandejára Jehová renondépe. 	 Aku isa nduwé rasa ati sing kepénak ing ngarepé Yéhuwah merga jujur ing urip saben dina.


Ha umi mokõi pan orrepresenta umi disípulo ojeporavo vaʼekuépe tenondete yvyporakuéra pekadór apytégui.[1] (Elee pe nóta oĩva opakuévo ko artíkulo.) 	 Para muridé dipilih saka manungsa sing dosa lan dadi ”putra pambarep”.


Ikatu oime hiʼã chupekuéra pyʼỹi ohecha ifamília ha inietokuérape. 	 Mula, dhèwèké péngin kerep kumpul karo anak lan putuné.


Péro ndahaʼéi upévante, avei ohesape ñane renonderã, pórke ñanepytyvõ jahecha hag̃ua moõrupipa jaha vaʼerã javyʼa hag̃ua pára siémpre (Salmo 119:105). 	 (Jabur 119:105) Carané piyé?


(Elee Santiago 3:9, 10.) 	 (Wacanen Yakobus 3:9, 10.)


12, 13. a) ¿Mbaʼépa ojapo hína koʼág̃a “pe aty guasu”? b) ¿Mbaʼépa ohaʼãrõ pe aty guasúpe? 	 12, 13. Apa sing ditindakké ”golonganing wong akèh” ing jaman saiki, lan apa sing bakal dialami wong-wong kuwi ora suwé manèh?


Akakuaavévo ahávo, añepyrũ aipuru meme peteĩ prótesis ani hag̃ua apensaiterei ofaltaha chéve che jyva. 	 Wektu wis gedhé aku kerep nggunakké tangan palsu merga péngin dadi wong normal.


Che sy omano arekórõ guare 24 áño, ha upéva káusare koʼýte cheviolénto. 	 Wektu umurku 24, ibuku mati lan aku dadi luwih brangasan.


Rejapuráramo ha renohẽ pyaʼe pyaʼe, reñohẽmbáta. 	 Nèk diangsu cepet-cepet, banyuné bakal wutah-wutah.


Oiméramo ñaanota raʼe algúna kósa rreunionhápe térã asambléape, iporã vaʼerã jarrepasáramo umíva ha ñañeporandu: “¿Mbaʼépa chemboʼe la Bíbliagui ha Ñandejára organisasióngui?”. 	 Nèk panjenengan nyathet ceramah Alkitab ing pakumpulan ibadah lan kebaktian, cathetané isa diwaca manèh. Bar kuwi, isa mikirké, ”Apa sing isa disinaoni saka Alkitab lan pakumpulané Yéhuwah?”


Péro Hitoshi heʼi chupe ikonsiénsia nopermitiriha chupe ojapo upéva. 	 Hitoshi nerangké nèk rasa atiné (hati nurani) ora pénak, nèk nyambut gawéné ora jujur.


Por ehémplo, la Biblia heʼi jajerovia vaʼerãha Ñandejárare umi ansiáno ojapoháicha. 	 Pancèn Alkitab kandha kon niru imané para pinituwa, ning ora ngongkon ndadèkké manungsa dadi pemimpin.


Upéva chepytyvõ ajeroviave hag̃ua Jehováre”. 	 Mula, aku ya isa niru wong tuwaku anggoné ngendelké Yéhuwah.”


Rut núnka nombyasýi upe odesidi vaʼekue. 	 Rut ora gela nggawé keputusan kuwi.


12 Rréi Salomón iñarandueterei vaʼekue, upéicharõ jepe heta opensa otopa hag̃ua “umi ñeʼẽ iporãvéva” omoĩ hag̃ua ilívrope (Ecl. 12:9, 10). 	 Senajan wicaksana, Raja Suléman uga ”nenimbang” lan ”nguji” bèn tulisané bener lan pénak diwaca. (Ko. 12:9, 10) Apa sing mbantu awaké dhéwé milih tembung sing cocog?


Pe Biblia pyahúpe oñemoĩ avei vérsoicha umi lívro de Proverbios, El Cantar de los Cantares ha unos kuánto kapítulo oĩva umi lívro orekóvape profesía. 	 Ning, wujudé puisi Ibrani biyasané paralelisme lan kontras, lan iramané nganggo urut-urutané gagasan, dudu tembung.


Ha roʼu aja kafe ituakuéra oñepyrũ oñeʼẽ Ñandejárare, ha ohenói chupe Jehová. 	 Karo ngombé kopi, wong tuwané crita bab Gusti Allah sing asmané Yéhuwah.


Ijetuʼu kuri chéve ahendu hag̃ua chupe, péro añetehápe upéva la aikotevẽ vaʼekue. 	 Senajan kuwi wejangan sing angèl ditindakké, ning kuwi sing tak butuhké.


17 Heta ermáno opuʼã voi porã ikatu hag̃uáicha oñemboʼe, olee la Biblia ha ojepyʼamongeta hese. 	 17 Ana sing tangi luwih ésuk utawa pas ngaso awan kanggo maca, mikir, lan ndonga.


Ndaipóri mbaʼeve omomýi vaʼerã hendágui, opytáta upépe opa ára g̃uarã” (Salmo 104:5, TNM; Isaías 45:18). 	 (Jabur 104:5; Yésaya 45:18) Sing bakalé diremuk karo Gusti Allah kuwi wong-wong sing jahat lan pamréntahan ing donya iki.


Katuete ningo nde avei rembyasy, rejepyʼapy ha rekyhyjéne raʼe. 	 Apa sing isa mbantu ngatasi perasaan kuwi?


Eñongatu ta’ãnga 	 Simpen gambar


32:7, 8). Péro peteĩ jey ou oñemombaʼeguasu, upéicharõ jepe upéi ohechauka iñumildeha ha oasepta Jehová okorrehírõ guare chupe (2 Crón. 	 (2 Bb. 32:7, 8) Wektu Hizkia dadi sombong, Yéhuwah ngandhani salahé lan dhèwèké dadi andhap asor.


¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka ñande fe imbareteha? 	 Nganggo cara apa waé nduduhké nèk imané awaké dhéwé kuwat?


11 Jahayhúramo Jehovápe ñande pyʼaite guive, katuete ñamotenondéta chupe oimeraẽ ótrogui, tahaʼe jepe ñane hénte. 	 11 Alice, saka Australia, kudu mutuské arep setya karo sapa.


¿Ndaikatúi piko nde avei reiporiahuverekomi nde rapichápe, che roiporiahuvereko haguéicha?” 	 Apa kowé ora wajib melasi marang mitramu, kayadéné aku iya wis melasi kowé?”


¿Mbaʼépa hína Ñandejára Rréino? 	 Kratoné Gusti Allah kuwi apa?


Upévare iñimportánte ñañeporandu, ¿oproivi piko añete Ñandejára omenda umi omoakãva rrelihión? 	 Dadi, apa selibat kuwi pancèn aturan saka Alkitab kanggo para rohaniwan Kristen?


¿Mbaʼépa ohupytýta umi ohayhúva pe hustísia ha orrekonoséva Jehová autorida? 	 Merga nresnani manungsa, Gusti Allah bakal paring berkah apa kanggo wong sing setya?


¿Mbaʼépa ojapo vaʼerã umi arevéma omenda vaʼekue oipytyvõ hag̃ua umi omenda ramovévape? 	 Piyé carané wong sing wis suwé bebojoan mbantu sing durung suwé bebojoan?


Ñañeñandu porã 	 Diajèni Wong


Peteĩ vuéltape che kompañerokuéra de traváho oñepyrũ ohechauka chéve pornografía. 	 Terus, ana kanca kerjaku sing ngajak aku bèn mulai nonton sing saru-saru.


La Biblia omombeʼu peteĩ ánhel Ñandejára ojapo vaʼekue ojerrevela ha ombyaise hague pe propósito haʼe oreko vaʼekue yvyporakuérape g̃uarã, upévare oñehenói chupe Satanás. 	 Alkitab njelaské nèk ana malaékat sing akhiré mbrontak lan disebut Sétan si Iblis, sing ngupaya ngalang-ngalangi kersané Gusti Allah.


Hetaiterei hénte ningo ojerovia Jesúsre, upévare ikatu oĩ oñeporandúva mbaʼérepa ndaipóri hetave pruéva upe tiémpope guare ohechaukáva haʼe oexistiha ha oikove jey hague omano rire. 	 Merga Yésus wis ngekèki pengaruh gedhé ing donya iki, apa perlu nggolèk bukti manèh sing dudu saka Alkitab?


“Apocalípsispe oñemensiona umi cuatro kavaju orekóva diferénte kolór ha umi ohóvape hiʼári, ha umíva chegustaiterei vaʼekue. 	 ”Aku nggumun banget wektu maca crita bab jaran papat lan sing nunggang.


¡Hatã ou hikuái ha umi kavaju pysãpẽ hyapu oúvo! 	 Pengaruhé kanggo Panjenengan


Umi mitã jepe ovyʼa vaʼekue Jesúsndi. 	 Malah, bocah-bocah kepéngin cedhak karo Yésus.


¿MBAʼÉREPA IÑIMPORTANTETE JASEGI JAJOAYHU OÑOERMÁNO TEÉICHA? 	 APA SEBABÉ PENTING TERUS NDUDUHKÉ KATRESNANING PASADULURAN?


Hetaiterei héntepe omongyhyje pe visión oñeʼẽva umi cuatro kavaju ha umi ohóvare hiʼári, péro ko rreláto noñemoĩri la Bíbliape ñanemongyhyje hag̃ua. 	 Sakjané, crita kuwi ora kanggo medèn-medèni.


15 David oreko vaʼekue peteĩ iñamígo ohayhu ha orrespetáva chupe hérava Husai. 	 15 Husai kuwi kancané Prabu Dawud sing setya.


Provávlemente Sealtiel omenda vaʼekue Nerí rajýre, ha péicha oiko chugui ijérno. 	 Yusuf disebut anaké Èli merga dadi bojoné Maryam, anaké wédok Èli.


Upéicharõ jepe tekotevẽ avei ñañatende jajapo hag̃ua upéva. 	 Ning, kita kudu ngati-ati.


Iñimportánte jaikuaa mbaʼéichapa la Biblia og̃uahẽ ñandéve 	 Perjuangan sing Nggumunké Ora ana kitab suci kaya Alkitab.


Umi testígo de Jehová oñemongeta hendive oĩ aja préso, ha haʼe oñepyrũ avei ostudia hendivekuéra. 	 Wektu dipenjara, dhèwèké dikabari Seksi-Seksi Yéhuwah banjur gelem sinau Alkitab.


Che rembireko Elke tuichaiterei chepytyvõ, haʼe cherayhu ha imbaʼerechakuaa. 	 Ning, saiki aku nduwé keluarga dhéwé.


Michĩmi jepe ajavy jeýrõ, tahaʼe chepochyetereírõ térã osérõ chehegui peteĩ ñeʼẽ kyʼa, haʼekuéra ovyʼámi ha osapukaijoa: “¡Eh! Oumi jey ñanendive Joe yma guare”. 	 Nèk aku nesu utawa ngomong kasar, kanca-kancaku seneng banget banjur kandha, ”Wah, si Joe kumat manèh.”


10, 11. a) ¿Mbaʼépa oikóta koʼẽrõite umi hénte añágui? b) ¿Mbaʼéichapa Jehová ovendesíta umi iñeʼẽrendúvape? 	 10, 11. (a) Wong jahat bakal diapakké? (b) Wong sing setya bakal éntuk berkah apa?


17 Jaipuru porãkena entéro umi rregálo porãite Jehová omeʼẽva ñandéve, por ehémplo pe Traducción del Nuevo Mundo edición revisada, ombotuicháva héra. 	 17 Awaké dhéwé kudu terus nggunakké kabèh peparingé Yéhuwah, klebu terjemahan Alkitab sing ngluhurké jenengé.


Ha heʼi chéve: “Ejúna javyʼaʼimi Sammy”. 	 Ning, aku langsung nolak lan kandha nèk saiki aku urip manut pathokan Alkitab.


Ani ñanderesarái peteĩ pohã térã tratamiénto ikatuha ou porã heta persónape, péro ótrope ikatuha ombyai (elee Proverbios 27:12). 	 Senajan akèh wong ngombé obat utawa éntuk perawatan, durung mesthi kuwi isa nambani.—Wacanen Wulang Bebasan 27:12.


Eheja kuatiaroguépe jeheka 	 Singkirké panggolèkan ing kaca


Hutter oipota vaʼekue koʼã idióma apytépe oĩ pe hebreo, péro heʼi ndaikatumoʼãiha okonsegi upéva ni opaga hepyvéramo jepe oreko hag̃ua.* Upémarõ odesidi haʼe voi otradusitaha hebréope pe Nuevo Testamento oĩva griégope. 	 Hutter kandha nèk dhèwèké ”gelem mbayar akèh” nèk nemokké terjemahan basa Ibrani, ning nyatané ora ana.* Dadi, dhèwèké mutuské kanggo nerjemahké dhéwé Prajanjian Anyar saka basa Yunani menyang basa Ibrani.


¿Mbaʼépa jareko vaʼerã enkuénta ñapensávo mbaʼéichapa Jehová oiporavo umi 144.000-pe? 	 Apa sing perlu dingertèni bab 144.000 sing dipilih Yéhuwah? 15 Yéhuwah sing nemtokké pilihané.


Avei jahecháta mbaʼe kualidápa ñanepytyvõta siémpre ñaneñeʼẽrendu hag̃ua. 	 Uga, arep ngrembug sipat-sipat kanggo mbantu tetep setya.


Nde cherenóita ha che apuʼã jeýta. 	 Paduka lajeng badhé nimbali kawula, saha kawula badhé ngunjuki wangsulan; Paduka badhé kangen dhateng pakaryaning asta Paduka.”


Koʼág̃a ambaʼapo jeýma, péro roñehaʼã roiko sensillomínte. Jesús heʼi vaʼekue jajapo hag̃ua upéva Mateo 6:20-22-pe. 	 Senajan saiki aku wis nduwé gawéan, aku lan bojoku tetep urip sedherhana kaya wejangané Yésus ing Matéus 6:20-22.


OÑEHAʼÃ ONTENDE PORÃ ÑANDEJÁRA ÑEʼẼ 	 NGGOLÈKI PANGERTÈN SING BENER SAKA AlKITAB


Por ehémplo, ikatu oiko Jehová amígoramo, ojapo haguéicha Jesús imitãrusúrõ guare (elee Lucas 2:52). 	 (Wacanen Lukas 2:52.)


Pe fráse “oñepyrũ oikove” ojetradusi pe palávra hebréagui haʼéva néfesch,* heʼiséva hína “peteĩ orrespiráva”. 	 Alkitab sakjané wis cetha nerangké nèk Gusti Allah maringi ”ambekaning urip”, utawa daya urip, banjur Adam dadi ”titah kang urip”.


¿Mbaʼépa ñanemboʼe pe amista oreko vaʼekue Rut ha Jehová? 	 Piyé Rut ngupaya kekancan karo Gusti Allah? Piyé carané niru?


Alan omombeʼu upe pyharevépente pe kuñakarai oñemboʼe hague Jehovápe ha ojerure chupe omboumi hag̃ua hendápe peteĩ testígo de Jehová. 	 Ning, bar nduwé bojo lan pindhah ing pulo kuwi, dhèwèké mandheg sinau Alkitab.


Sapyʼánte ikatu rejepyʼapy avei ne familiakuérare Pablo ojepyʼapy haguéicha umi ermánore. 	 Wong-wong kuwi wis tau dibantu sinau bab Yéhuwah, lan ditresnani tenan karo Paulus.


Upéi heʼi chupe ojapo hague ikatúva guive omongakuaa porã hag̃ua imembýpe, ha osegitaha oñehaʼã hese. 	 Bèn ngerti hasilé, mengko awaké dhéwé isa rembugan manèh bar Armagédhon.”


¿Mbaʼéichapa upéva ñanepytyvõ jahechauka hag̃ua jahayhuha ñane ermanokuérape? 	 Piyé kuwi isa mbantu nduduhké katresnaning pasaduluran?


Nde ikatu eiko pára siémpre ko yvy ape ári 	 Panjenengan Isa Urip Langgeng ing Bumi


Jahechamína mbaʼérepa ñanembovyʼaite upéva. 	 Ayo didelok alesané nyambut gawé bareng Allah isa marahi bungah.


Sara ojapo opa mbaʼe oñehaʼarõva peteĩ tembirekógui, haʼe oipytyvõ añete kuri iménape. 	 Dadi, wektu ana masalah sing ana pengaruhé kanggo keluargané lan uripé sukmbèn, Sara ngomong apa anané karo bojoné.


16 Koʼág̃arupi oĩ heta ermáno ha ermána odesidíva nomendái ikatu hag̃uáicha oservi porãve Jehovápe (Mat. 19:11, 12). 	 Senajan nduwé bojo apa ora, piyé awaké dhéwé isa niru tuladhané Paulus?


¿Mbaʼéichapa ojejapo vaʼekue yma umi rróllo ha mbaʼéichapa ojepuru vaʼekue? 	 Ing jamané Alkitab, piyé carané nggawé lan nggunakké gulungan Alkitab?


Upévare, pe kristiáno ojeporavóva espíritu sánto rupive noñesorprendéi oĩramo ndogueroviapáiva haʼeha unhído. 	 Dhèwèké ngerti nèk Alkitab kandha, aja gampang percaya karo crita bab Gusti Allah sing mènèhi tugas kusus kanggo wong kuwi.


¿Mbaʼépa jaʼekuaa upéicharõ ko puévlo pyahúre? ¿Odefendépa chupekuéra Ñandejára umi rrománogui? 	 Senajan para muridé Yésus kuwi ”umaté” Gusti Allah, apa wong-wong kuwi dibébaské saka bangsa Rum sing nindhes?


Upévare Bebe opensámi: “Mbaʼéicha piko iporãvéta haʼe omano hague”. 	 Bébé bola-bali mikirké, ”Mosok ta, Gusti péngin bapakku mati? Kuwi kan ora bener.”


Péro Ñandejára ningo siémprente voi omeʼẽ ñandéve heta mbaʼe, ¿mbaʼérepa upéicharõ jaʼekuaa pe sakrifísio Jesús ojapo vaʼekue ovaleveha entéro umívagui?* ¿Ha mbaʼépa jajapo vaʼerã jahechauka hag̃ua ñamombaʼeha upe rregálo? 	 Apa sebabé? Apa bédané karo hadiah liyané saka Gusti Allah?* Lan piyé kuduné tanggepané awaké dhéwé?


15 Tercero, jahechakuaa rupi Jehová ñanderayhuha, katuete ñaperdonaséta ñane ermanokuérape. 	 15 Telu, tresnané Yéhuwah mbantu awaké dhéwé ngapura para sedulur.


Ha nde, ¿reñemboʼépa avei? 	 Apa panjenengan kerep ndonga?


REHECHÁMA VAʼERÃ MBAʼÉPA REJAPÓTA 	 Piyé carané mbantu wong sing kaya ngono?


Rehegua 	 Ngenani


Koʼág̃a peve oñembyaty hína “peteĩ aty guasu” orekóva esperánsa oiko hag̃ua ko yvy ápe ári opa árare. 	 Wong-wong sing klebu golonganing wong akèh, sing bakal urip ing bumi, diklumpukké.


Añetehápe ko múndope ñandepyʼaguasu vaʼerã ñaneonrrádo hag̃ua. 	 Wektu sing nyolong konangan, bosku seneng banget merga aku wis dadi wong jujur.


14 Koʼág̃a heta ermáno oĩ avei kárselpe iñeʼẽrendu haguére Jehovápe. 	 14 Saiki, ana Seksi Yéhuwah sing dipenjara merga imané.


Péro oimérõ japu la ñane álma nomanoiha, ¿mbaʼépa upéicharõ oiko peteĩ persónagui omano rire? 	 Lha terus, piyé sakjané kahanané wong mati?


15 Heta ermáno noñanimái vaʼekue oñeʼẽ en púvliko. 	 15 Ana akèh sedulur sing ora biasa ngomong ing ngarepé wong akèh.


Ikatu jahecha mbaʼéichapa ñañemonde, mbaʼe músikapa ñahendu, mbaʼe pelíkulapa jahecha, mbaʼe mbaʼépa jareko ñande selulárpe, ñane komputadórape térã ñande távletpe. 	 Awaké dhéwé isa takon, ’Nèk Yésus weruh klambi sing tak nggo, apa dhèwèké isin?’


Oñefirmárõ guare upe dokuméntore, osẽ vaʼekue de testígo peteĩ sirviénte ombaʼapo vaʼekue peteĩ kuimbaʼe héravape “Tattannu, pe ogovernáva Rrío amo gotyo”. 	 Ing kono disebutké salah siji seksi saka prajanjian kuwi, yaiku abdiné ”Tattannu, gubernur saka Seberang-Sungai”.


Péro, ¿mbaʼépa ikatu jaʼe peteĩ ojededikámava Jehovápe oúramo naiñeʼẽrendúi ha ojegusta ñemiháme peteĩ persóna ndahaʼéivare Testígo? 	 Ning, piyé nèk wong kuwi mulai ora manut karo Yéhuwah, wektu pacaran karo sing dudu Seksi Yéhuwah?


Ha apóstol Pablo heʼi vaʼekue jajesalva hag̃ua tekotevẽha jaikuaa porã “pe añetegua” (1 Timoteo 2:4). Upévare, iñimportanteterei ñamopyenda pe añeteguápe umi mbaʼe jagueroviáva. 	 (1 Timotéus 2:4, Basa Jawa Suriname [BJS]) Mula, penting banget nggunakké Alkitab dadi dhasar agamané awaké dhéwé, merga kuwi ana hubungané karo urip matiné awaké dhéwé.


Ñanderasy jave sapyʼánte pyaʼe voi jajerrekupera ha upéi ni nañanemanduʼavéima upévare. 	 Apa panjenengan wis tau lara parah?


Heʼi ko univérso haʼeha peteĩ mbaʼe apuʼa guasu itransparénteva, ha hyepýpe oĩ jeyha heta mbaʼe apuʼa itransparénteva michĩvéva ohóvo amáske hiʼag̃uive ko yvýre, ha umívare oĩha umi planéta ha estrellakuéra. 	 Saben bola kristal kuwi ana ing jeroné bola kristal liyané lan sakterusé. Lan bumi sing dadi pusaté.


Káda áño heta hénte oipuru heta tiémpo oheka ha ojogua hag̃ua pe rregálo “iporãvéva” ikatu hag̃uáicha omeʼẽ iñamígo térã ihéntepe peteĩ okasión espesiálpe. 	 Saben taun, akèh sing nggunakké wektu lan tenagané kanggo nggolèk hadiah sing ”paling aji” kanggo kanca utawa sedulur ing kesempatan kusus.


Upéicharõ, jaikoitereíramo peichagua persónandi, katuete orováta avei ñanderehe ilája, ku orovaramoguáicha ñanderehe peteĩ mbaʼasy. 	 Wong kekancan isa percaya nèk suwé sesrawungan, kerep omong-omongan, lan ora mentingké awaké dhéwé.


Peteĩ vuéltape ajapimoʼã peteĩ kuimbaʼépe, péro haʼetépe pe vála oho isínto evíllare ha ndojehúi chupe mbaʼeve. 	 Wis tau aku némbak wong lanang, ning untungé peluruné ngenani gèsper sabuké.


Oĩ ojerure asýva Ñandejárape oipytyvõmi hag̃ua chupekuéra, ha ótro katu oho voi gerrahápe openságui upéicha ikatuha oñesolusiona umi provléma. 	 Akèh sing njaluk tulung marang Gusti Allah lan njaluk bantuan.


Amalisia Jehová oipeʼánte chugui hekove pono omano asy ikontrariokuéra pópe. 	 Kétoké Yéhuwah nggawé Hénokh ora urip manèh, ngilangké uripé bèn ora mati ngenes merga dipatèni mungsuhé sing kejem ing jamané.


Ñandejára ningo ndokreái vaʼekue chupekuéra ojapo hag̃ua umi mbaʼe, upévare ivaieterei la ojapo vaʼekue hikuái (Judas 6; Génesis 6:1-4; 1 Pedro 3:19, 20). 	 Para malaékat kuwi mudhun menyang bumi nganggo wujud manungsa kanggo nindakké bab sing bejat lan nyimpang saka tujuan awalé digawé.—Yudas 6; Purwaning Dumadi 6:1-4; 1 Pétrus 3:19, 20.


Lána oñeteñipyréva ojetopáva mar muerto ypýpe. ojekalkula ojejapo hague áño 135 mboyve 	 Wol sing diwernani, ditemokké ing guwa cedhak laut mati, digawé sakdurungé 135 SM


13 Jehová oinvita mboyve koʼã kristiánope oho hag̃ua yvágape, haʼekuéra oreko kuri esperánsa oiko hag̃ua ko yvy ape ári opa árare. 	 Dhèwèké ngarep-arep donya iki dadi pirdus, lan sing jahat disingkirké.


JAJAPO jave estúdio vívliko, jaipuru jepi pe lívro Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia? Ko lívro oipytyvõ pe estudiántepe oikuaa hag̃ua Jehovápe ha oaprende hag̃ua umi enseñánsa iñimportantevéva. 	 WEKTU sinau Alkitab karo wong-wong, buku sing digunakké biasané Apa yang Sebenarnya Alkitab Ajarkan? kanggo mbantu sinau Alkitab lan kenal Yéhuwah.


Jarekóramo enkuénta Jesús heʼi hague jaadora vaʼerãha Ñandejárape espíritu sánto poguýpe ha añeteguápe, ñantende porãta natekotevẽiha jaha peteĩ santuário térã lugár sagrádope upearã. 	 Nèk nggatèkké préntahé Yésus mau, cetha nèk ngibadah ing panggonan suci ora ana gunané kanggo Gusti Allah, merga ibadah sing bener kuwi ibadah ing sajroning roh lan kayektèn.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo ani hag̃ua avave ñanembotavy? 	 Uga, ora gampang diapusi lan ora waton percaya kabèh katrangan ing Internèt, senajan katrangan kuwi dipercaya wong akèh.


Upéi aporandu chupe: “¿Ha rejapo jeýta piko cherehe upéva?”. 	 Aku kandha, ”Apa aku arep dipenjara manèh, Pak?”


Haʼetévaicha chéve péicha ajeroviavéva chejehe ha añandu nachediferenteiha umi ótrogui. Apensámi: “Che ikatu avei apita. 	 Rumangsaku aku dadi kendel lan padha kaya wong liyané sing normal.


¿Mbaʼépa ikatu jahupyty Jesús omano haguére ñanderehehápe? 	 Apa gunané sédané Yésus kanggo manungsa?


Ñemboguejy 	 Undhuhan


Isaac orekórõ guare 5 áño ihentekuéra ojapo chupe g̃uarã peteĩ fiésta opoʼo haguére. 	 Wektu umur limang taun, Iskak disapih.


Haʼekuéra iñañaiterei, oñemoĩ Jehováre ha ogueraháma hetaiterei yvypórape tape vaíre. 	 Para malaékat sing jahat kuwi nglawan Yéhuwah lan mblasukké wong akèh bèn ora manut karo arahané Yéhuwah sing welas asih.


Ñande Apohare mborayhúpe heʼi ñandéve umi omanómava ndoikuaaveimaha mbaʼevete asy (Eclesiastés 9:5). 	 Gusti Allah kita sing welas asih wis ngendika nèk ”wong mati ora mangreti apa-apa”.—Kohèlèt 9:5.


Heta tiémpo upe rire, rréi Josías oho avei peteĩ gerrahápe ikuéntare ha upéva káusare omano (2 Crónicas 35:20-24). 	 Bangsa Israèl ora ngajak rukun bangsa Kanaan ndhisik. Apa sebabé?


Péro, ¿mbaʼérepa idiferénte la Biblia umi ótro lívrogui? 	 Apa kuwi merga Alkitab digawé saka bahan sing béda banget karo buku-buku liyané?


Upévare unos kuánto mése haguépe, opaitéma umi 1.200 kópia oñeimprimi vaʼekue ñepyrũrã. 	 Mung pirang sasi thok, 1.200 buku langsung entèk.


La Biblia heʼi Ñandejára ñandeapo hague “ijoguaháramo”, upéva heʼise ñande jarekoha umi kualida Ñandejára orekóva (Génesis 1:27, TNM). 	 Alkitab njelaské nèk manungsa kuwi digawé ”mirib gambaring Allah”. Mula, manungsa uga nduwé sipat sing padha karo Gusti Allah.—Purwaning Dumadi 1:27.


Péro upéva ndahaʼeiete hína la Ñandejára opensa vaʼekue ñandéve g̃uarã. 	 Akèh sing nganggep nèk kuwi wis lumrah.


Kaʼarúma ohóvo, ha semánarema oviaha hikuái. 	 Ribkah nyawang gunung lan jurang saka kadohan.


“Che aimoʼã kuri ikaiguetereitaha alee la Biblia” (Queennie). 	 ”Alkitab kuwi mboseni.”—Queennie


15 Ñanearandu ha ñapensa porãramo, ndajajapomoʼãi oimeraẽ mbaʼe ojeʼéva ñandéve, koʼytevéntema heʼíramo peteĩ persóna ndahaʼéiva peteĩ profesionál. 	 15 Nèk wicaksana, awaké dhéwé bakal ati-ati milih katrangan endi sing isa dipercaya, apamanèh wong sing ngandhani kuwi ora nduwé pengalaman utawa ora sekolah dokter.


Péro rejejokóramo ha reaguantapase neaño, ikatu ojapo vaive nderehe. 	 Alkitab ora ndhukung gagasan nèk wong lanang ora éntuk nangis.


Péro ndaikatúi ajapo mbaʼeve asalva hag̃ua chupe. 	 Ning, ora ana sing isa tak tindakké.


Jehová ou hetaiterei ánhel imarangatúva reheve, ohusgávo opavavépe, ha okastiga hag̃ua entéro iñañávape hembiapo vai haguére. Ñandejára ojapóta upéicha hembiapo vai haguére hikuái. 	 Alkitab kandha, ”Lah Pangéran rawuh ginarebeg ing abdiné para suci puluhan éwu karsa nindakaké pangadilan tumrap wong kabèh, sarta matrapi paukuman marang sakèhing pratingkah mblasar kang padha dilakoni, sarta jalaran saka sakèhing tembung kang nistha, kang diucapaké déning para wong dosa kang mblasar iku marang Pangéran.”


¿Oime piko añetehápe ou Ñandejáragui ha ndahaʼéi kuimbaʼekuéra rembiapokuénte? (1 Tesalonicenses 2:13). 	 Apa Alkitab pancèn saka Gusti Allah lan ora mung tulisané manungsa?—1 Tésalonika 2:13.


Peteĩ ermáno Africagua hérava Patrick, omombeʼu káda día orekoha heta mbaʼe ojapo hag̃ua. 	 Pas mikir, kadhang kala pikiranku dadi ’was-was’ mula kudu tak dongakké ndhisik bab kuwi, sakdurungé isa mikir kanthi ayem.


Oĩ voi Adán familiare oiko vaʼekue hetaiteve chugui. 	 Ana keturunané Adam sing umuré luwih dawa manèh timbang kuwi.


Péicha ohechauka oikoha Jehová amígoramo. Ñande avei jasegi vaʼerã iñehémplo. 	 Ning, Hizkia nduduhké nèk dhèwèké kancané Yéhuwah.


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã peichahágui jahecháramo Internétpe peteĩ japu ojeʼéva testígo de Jehováre? 	 Piyé nèk panjenengan maca katrangan sing ora bener bab pakumpulané Yéhuwah ing Internèt?


Heta polítiko ha rrelihióso oñehaʼã vaʼekue ani hag̃ua pe mensáhe oĩva la Bíbliape og̃uahẽ umi héntepe. 	 MASALAHÉ: Akèh pemimpin politik lan agama sing ora setuju karo isiné Alkitab.


9 Koʼág̃a hiʼag̃uimbaitéma pe Konmemorasión, ha ñapensa vaʼerã mbaʼéichapa jaipuru ñande rekove. 	 9 Pas sasi Pèngetan, awaké dhéwé isa mikirké piyé carané niru Yésus.


Péro, ¿mbaʼéichapa haʼe ojapo upéva? 	 Piyé carané Gusti Allah mènèhi panglipur?


Heta expérto upéi ojapo avei haʼe ojapoháicha oñehaʼã jave ontende umi mbaʼe oĩva la Bíbliape (ehecha pe rrekuádro “Martín Lutero oipuru vaʼekue Lefèvre travahokue”). 	 Cara sing digunakké kuwi gedhé pengaruhé kanggo para ahli Alkitab lan wong liyané.—Deloken kothak ”Pengaruh Terjemahané Lefèvre kanggo Martin Luther”.


¿MBAʼE PROVLÉMAPA OĨ RAʼE? 	 Perjuangan Bèn Isiné Ora Diowahi


Haʼe káda día oĩ che ykére, hasẽ chendive, chekonsola ha ohechauka chéve cherayhuha. 	 Dhèwèké nangis bareng aku, nglipur, lan nggawé aku krasa ditresnani.


Jastudia jave koʼã lívro, jaikuaáta mbaʼépa Jehová ohaʼarõ ñandehegui. 	 Kitab-kitab kuwi bakal nerangké apa waé kersané Yéhuwah sing kudu ditindakké manungsa.


“Orepytyvõna rojeroviave hag̃ua” 	 Tulung Kuwatna Imanku


Opakuévo pe Evanhélio de Juan, apóstol Juan oñeʼẽ avei peteĩ ‘kuatiañeʼẽre’, ha oipuru peteĩ palávra griéga heʼiséva rróllo. 	 Ing bagéan akhir Injil Yokanan, Yokanan uga kandha bab gulungan.


La Biblia heʼi voi Ñandejára Jehová, haʼéva “yvága ha yvy Ruvicha”, ndoikoiha “peteĩ témplo kuimbaʼekuéra ojapo vaʼekuépe”. 	 Gusti Allah iki ora manggon nang omah gawéané manungsa”.


Haʼe ojepyʼapyetereígui iprovlémare, nopensái kuri Jehová opensaháicha (Job 42:3-6, NM). 	 (Ay. 42:3-6) Kadhang kala, ora gampang ngrasakké bantuané Yéhuwah merga akèh masalah.


Ha oĩramo ndaijaʼéiva ñanderehe térã nohenduséiva pe marandu porã, lomímonte iporã ñaipytyvõ chupekuéra oikotevẽ jave. 	 Senajan mbokmenawa ana sing njahati, awaké dhéwé kudu tetep nulungi nèk wong kuwi mbutuhké.


Pe kuñakarai ontende porãiterei la Jesús heʼise vaʼekue chupe, ha heʼi: “Upeichaite che Ruvicha, péro añetehápe umi jaguaraʼy hoʼu umi tembiʼu kuʼi hoʼáva ijarakuéra meságui”. 	 Wong wédok saka Yunani kuwi mudheng maksudé Yésus lan njawab, ”Nggih, Gusti, ning sakjané kirik-kirik kuwi uga mangan cuwilan-cuwilan sing tiba saka mejané bendarané.”


Ótro katu heʼi Ñandejára ndojepyʼapyiha voi hese. 	 Liyané kandha nèk Gusti Allah ora perduli karo kita.


Heta idióma koʼag̃aguápe, umi vérso orrima vaʼerã, péro idióma evréope naiñimportántei upéva. 	 Ing basa Ibrani, tembung kriya cacahé ana loro, yaiku imperfek sing maksudé isih ditindakké lan perfek sing maksudé wis rampung ditindakké.


Jesús ningo añetehápe voluntáriamente ou omano ñanderehehápe. 	 Yésus lila ”masrahaké nyawané kanggo kita”.


Ñameditáramo káda día umi mbaʼe ñanemoag̃uívare Jehováre, ikatúta ñambotuicha chupe umi mbaʼe jajapóvare. 	 (Lk. 11:28) Ning, sing paling penting, mikirké bab pangandikané Yéhuwah saben dina isa nggawé awaké dhéwé nindakké kersané Yéhuwah.


Jesús oipytyvõta umi imboriahúvape, ha oipeʼaitéta ko yvýgui umi hénte iñaña ha ivioléntovape ombohasa asýva chupekuéra. (Elee Salmo 72:8, 12-14.) 	 (Jabur 2:4-8) Yésus bakal mbantu wong sing mlarat lan nyingkirké kabèh sing marahi wong ditindhes lan dianiaya.—Wacanen Jabur 72:8, 12-14.


¿Restudiasetereípa la Biblia ha reaprendese “umi mbaʼe ipypukuvéva oúva Ñandejáragui”? (1 Cor. 2:10). 	 Apa aku seneng sinau Alkitab lan sinau ”bab wewadiné Gusti Allah”? (1 Kr. 2:10) Apa aku krasa nèk Yéhuwah ngekèki hasil-hasil sing nggumunké wektu nginjil?


Ñanemanduʼami jeýna la heʼi vaʼekuére, haʼe heʼi chupekuéra iñañaha, hembiapo vaiha ha okopiha Ñandejárare. 	 Hénokh nggunakké tembung ”wong dosa”, ”kang nistha”, lan ”pratingkah mblasar [tumindak ora bener]”.


EHEKOMBOʼE PORÃ NE FAMÍLIAPE HA KATUETE REVYʼÁTA 	 PANJENENGAN BAKAL SENENG NÈK ISA NDHIDHIK ANAK


11 Yvyporakuéra ningo oñeʼẽ heta idiómape, péro upéva ndeʼiséi Jehová ndaikatuiha oñekomunika enterovévandi. 	 11 Senajan manungsa nganggo basa werna-werna, kuwi ora masalah kanggoné Yéhuwah.


Ijetuʼúramo jepe jatopa hag̃ua pe rregálo iporãvéva peteĩ jahayhúvape g̃uarã, oĩ heta hénte oñehaʼãmbaitéva ojapo upéva. 	 Senajan ora gampang, akèh wong sing terus ngupaya nggolèk hadiah sing paling cocog kanggo wong sing ditresnani.


“Che ména Robert omano peteĩ aksidéntepe, el 9 de julio de 2008. 	 ”Bojoku, Robert, mati tanggal 9 Juli 2008.


Umi artíkulo jahasa vaʼekuépe jahecha kuri pe orasión ndahaʼeiha ñanepytyvõva ñañeñandu porãve hag̃uánte térã jajedesaoga hag̃ua. 	 Ing artikel sakdurungé wis ana bukti nèk ndonga kuwi ora mung kebiyasaan kanggo ibadah, utawa kanggo nentremké pikiran waé.


La Biblia ningo ndoproivíri jaʼuʼimi la vevída, péro omeʼẽ avei ñandéve ko konsého: “Aníkena reʼurasapa pe víno” (Proverbios 23:20, TNM). 	 (Wulang Bebasan 23:20) Mabuk-mabukan isa nyebabké masalah keséhatan sing parah, ngrusak kekancan, lan jutaan wong mati saben taun.


¿Jaikónepa peteĩ paraísope ko yvy ape ári? 	 Firdaus ing Bumi—Apa Kuwi Mung Dongèng?


Ha umi omanóva chugui hembireko térã iména pyaʼeve ojerrekupera oipytyvõramo ótrope. 	 Dadi, seneng mènèhi kuwi pancèn apik banget kanggo kita.


Sapyʼaitérõ g̃uarã iñermáno majór Eliab ohendu la heʼíva oikóvo ha ojaʼo vaipa chupe. 	 Wektu kakangé Dawud sing paling tuwa yaiku Éliab krungu omongané Dawud, dhèwèké nyenèni Dawud lan nudhuh nèk Dawud mung péngin ndelok perang.


Pe oguapýva pe trónope omimbipa, haʼete peteĩ ita vera hérava háspe, haʼete avei peteĩ ita iporãitereíva ha pytãva; ha pe tróno jerére oĩ peteĩ árko íris, haʼetéva peteĩ ita vera hérava esmerálda” (Apocalipsis 4:2, 3). 	 Kang lenggah ing dhampar iku sawangané kaya sesotya yaspis lan sardhis; lan ing saubengé dhampar ana kluwungé kang katon sumunar kaya jumerud.”—Wahyu 4:2, 3.


Umi judío ipochy pórke umi governantekuéra ndorrespetái ikostumbrekuéra. 	 Wong-wong Yahudi ora gelem manut merga bangsa Romawi ora perduli karo tradhisiné wong-wong Yahudi.


Oĩ opensáva pe yvága ha ko yvy oñehunditaha, pórke la Biblia heʼi koʼãva oñeñongatuha hína “oñehundi hag̃ua tatápe”, ha upévare haʼekuéra oimoʼã Ñandejára ohunditaha ko planéta (2 Pedro 3:7). 	 Ana sing salah tampa wektu Alkitab kandha nèk langit lan bumi kuwi bakal ”kasirnakaké klawan geni”.


¿Mbaʼépepa idiferénte vaʼekue Jesús otrata lája umi ilépravape? 	 Dibandhingké wong liya, apa bedané tumindaké Yésus marang wong sing lara kusta?


Apóstol Pablo imanduʼa hína kuri umi mbaʼe Ñandejára heʼíma vaʼekuére heta tiémpo upe mboyve, ha jatopáva Levítico 19:18 ha Deuteronomio 32:35-pe. 	 (Rum 12:19, BJS) Ayat kuwi dicuplik Paulus saka Kaimaman 19:18 lan Pangandharing Torèt 32:35.


Ótro ehémplo haʼe avei pe lívro Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia? 	 Lan, buku Apa yang Sebenarnya Alkitab Ajarkan? wis diterjemahké ing luwih saka 250 basa.


¿MBAʼÉREPA NOÑEHUNDÍRI LA BIBLIA? Rréi Antíoco opersegi vaʼekue umi hudío oĩvape Israélpe, péro haʼekuéra orekóma vaʼekue kolónia hetave lugárpe. 	 PERJUANGANÉ ALKITAB: Raja Antiokhus terus ngupaya nyingkirké Alkitab ing Israèl, ning ana wong-wong Yahudi sing manggon ing negara-negara liya.


Upéicha rupi entéro jajoayhu, tahaʼe haʼéva ñane retã. 	 Malah isih kokwuwuhana menèh katresnan, awit katresnan kuwi nunggalaké samubarang kabèh dadi siji klawan sampurna.”


Péro che haʼe umi ofisiálpe ndoikomoʼãiha chehegui soldádo. 	 Aku kandha karo petugas ing kono nèk aku ora gelem dadi tentara.


¿Mbaʼépa ñambohovái ko múndope? 	 Awaké dhéwé isa kena pengaruh apa?


7 Umi mitãrusu ha mitãkuña ojepokuaa vaʼerã ostudia la Biblia, oho rreunionhápe ha opredika. ¿Mbaʼérepa upéva iñimportantete? 	 7 Piyé carané acara ibadah kaya sinau Alkitab, mèlu pakumpulan ibadah, lan nginjil isa mbantu anak panjenengan?


KO YVÝGUI OIKÓTA PETEĨ PARAÍSO 	 Mbiyèn, Yéhuwah sing nggawé Firdaus, lan Yéhuwah wis janji bakal mulihké bumi dadi firdaus manèh.


Haʼekuéra oikuaa porã Jesús haʼeha Ñandejára Raʼy perfékto, ha upéicharõ jepe ojerure ajúda Itúvape. 	 Mula, para muridé kuwi uga kudu andhap asor lan ngendelké Yéhuwah.


¿Mbaʼérepa ñañatende vaʼerã oñemeʼẽ jave ñandéve konsého ñande salúre? 	 Apa sing kudu diéling-éling sakdurungé ngekèki utawa nampa katrangan bab carané ngobati wong lara?


Por ehémplo Juan el Bautista. 	 Contoné, Yokanan Pambaptis.


Koʼág̃a avyʼaiterei che ménandi, ha roguereko méta oñondive orembovyʼáva avei”. 	 Dhèwèké kandha, ”Maca pengalaman-pengalaman ing Alkitab isa mbantu uripé keluargaku dadi luwih marem lan nyenengké.”


15, 16. a) ¿Mbaʼéichapa Jehová ogia koʼág̃arupi ipuévlope? b) ¿Mbaʼe situasiónpa ohasa koʼág̃arupi Jehová puévlo? 	 15, 16. Saiki, awaké dhéwé ngadhépi kahanan apa? Piyé carané Gusti Allah nuntun awaké dhéwé?


10 Ñanepytyvõ ñasolusiona hag̃ua umi provléma 	 10 Mbantu Ngrampungi Masalah


Por ehémplo, ikatu oime nde reikuaase maʼerãpa jaikove. 	 Mbokmenawa panjenengan tau takon, ”Apa sebabé aku dilairké?”


¿Jasegítapa jaikove ñamano rire? 	 Apa Kandhané Wong-Wong?


¿ANTENDE PORÃPA MBAʼÉPA HEʼISE JAJEDEDIKA JEHOVÁPE? 	 MAKSUDÉ JANJI NGABDI


7 Restudia porãramo la Biblia, ikatúta rerresponde heta pregúnta, ha rejeaseguráta oimépa siérto umi mbaʼe regueroviáva. 	 Terangna! 7 Sinau Alkitab sing tenanan, isa mbantu kowé njawab pitakonan, ngilangi rasa ragu-ragumu, lan nguwatké imanmu.


La Biblia heʼi mbaʼépa ojapóta Jesús: “Omondóta hiʼanhelkuérape, ha trompéta pu reheve ombyatýta hikuái umi ojeporavo vaʼekuépe, nórte, sur, kuarahyreike ha kuarahyresẽguio, peteĩ yvága púnta guive ótro púnta peve” (Mat. 24:31). 	 Alkitab kandha nèk Yésus ”bakal ngutus para malaékaté kanthi swaraning kalasangka kang banter banget, iku bakal padha ngumpulaké wong-wong pilihané saka ing kéblat papat, saka tepining langit tekan ing sisihé.” (Mt. 24:31) Alkitab kandha nèk ing dina-dina pungkasan, wong sing dipilih isih ana sithik, sing isih urip ing bumi.


“[Ñandejára] omokãmbaitéta hesaykuéra, ndaiporimoʼãvéima omanóva, oñembyasýva, hasẽva ni hasýva. Umi mbaʼe yma guare ohasapáma” (Apocalipsis 21:3, 4). 	 ”Panjenengané bakal ngusapi sakèhé luh saka ing mripaté, lan bakal ora ana pati manèh; kasusahan lan pasambat apadéné karubedan iya bakal wus ora ana; amarga samubarang kang lawas wus padha kapungkur.”—Wahyu 21:3, 4.


Jaevita umi provléma ikatúma guive. 	 ngedohi masalah.


Upéicha rupi, Ñandejára ovendesi chupe (Gál. 	 Kuwi kudu diupaya lan njaluk berkahé Gusti Allah.


Mboguejy 	 Undhuh


Ikatu oime pe jaikohápe la hénte ndojepokuaái ojapo péicha omenda hag̃ua, péro lomímonte heta mbaʼe ikatu ñaaprende Rebécagui. 	 Jaman saiki, mbokmenawa carané wong nikah béda kaya mbiyèn, ning ana sing isa disinaoni saka Ribkah. Sing paling penting kanggo Ribkah kuwi dudu pilihané dhéwé, ning pilihané Yéhuwah.


Enterovénte ningo jaikovese opa árare (Eclesiastés 3:11). 	 (Kohèlèt 3:11) Kepénginan kuwi ora isa kelakon nèk nganggo upayané kita dhéwé.


UMI MBAʼE PORÃ AHUPYTÝVA: 	 PAÉDAHÉ KANGGOKU:


“Pe yvága Jehová mbaʼe hína, péro ko yvy haʼe omeʼẽ yvyporakuérape” (Salmo 115:16) 	 ”Langit iku langit kagunganing Sang Yéhuwah, déné bumi wus diparingaké marang para anaking manungsa.”—Jabur 115:16


Ahechakuaa Jehová itiempoitépe osolusionataha umi provléma ha haʼe ohecha porãveháicha. Mbeguekatúpe akambia ha nacheviolentovéima yma guaréicha. 	 Aku mulai masrahké bèn Yéhuwah dhéwé sing bakal nyingkirké sing ora adil nganggo cara lan wektu sing cocog karo kersané Yéhuwah.


Ikatu por ehémplo jaʼe álgo hendapeʼỹ térã ñapensa porãʼỹre, o ikatu avei ñanderesarái peteĩ mbaʼégui. 	 Isa waé merga omongan sing sembrana, tumindak ing wektu sing ora pas, utawa gampang lali.


7 Ñandejára siervokuéra oikotevẽ avei umi instruksión ambue mbaʼére. 	 7 Ana alesan liya bangsa Israèl perlu hukum anyar.


Péro pe primer artíkulope ñañeʼẽma kuri 4 provléma ikatúvare ñandeafekta, ha koʼág̃a ñahesaʼỹijo porãmíta peteĩteĩ. 	 Pancèn, awaké dhéwé ora isa ngrampungi saben masalah sing diadhepi, ning, coba gatèkna patang conto sing disebutké ing kaca 3 mau.


Apóstol Pablo heʼi vaʼekue umi kristiáno tekotevẽha iñonrrádo “opa mbaʼépe”. 	 Para muridé Yésus nggatèkké tenanan kandhané rasul Paulus, ”Aku padha ngarah supaya satindak-tandukku bisaa utama.” Apa maksudé?


Embojuehe ko'ág̃a 	 Sync Saiki


8 ¿Mbaʼéichapa Jehová oipuru ikreasión okumpli hag̃ua hembipota? 	 8 Yéhuwah uga isa ndadèkké pakaryané dadi kaya sing dikersakké.


¿Jahechakuaápa koʼã instruksión ouha Jehovágui? 	 Apa panjenengan rumangsa tuntunan mau saka Gusti Allah?


Pe gía ombohovái jey ndéve: “Nahániri, péva ningo oaguantáma heta torménta, ama ha heta hénte aña ohundiséva chupe”. 	 Panjenengan mesthi nggumun, ’Patung iki digawé saka apa, ya?’


Umi hénte ivuénova oikóta pára siémpre ha pyʼaguapýpe ko yvy ape ári (Salmo 37:9-11, 29). 	 Wong-wong sing tumindaké bener bakal urip ayem tentrem ing bumi kanggo saklawasé.—Jabur 37:9-11, 29.


Péro pejapóramo jepe koʼã mbaʼe, pehechauka vaʼerã avei peporohayhuha; pe mborayhu ningo oipytyvõ enterovépe ojogueraha porã hag̃ua” (Col. 3:12-14). 	 Padha tulung-tinulunga lan apura-ingapuraa, samasa panunggalanmu ana sing duwé rasa ora kepénak atiné.


8 ¿MBAʼÉICHAPA RAKAʼE JESÚS PÍNTA? 	 8 KAYA APA YÉSUS SING SAKTENANÉ?


Pe Léi Jehová omeʼẽva umi isrraelítape Moisés rupive, oprotehe chupekuéra pe inmoralida sexuálgui ha umi rrelihión fálsagui, ojepraktikáva umi ótro tetãme. 	 Hukum kuwi njaga bangsa Israèl bèn ora mèlu tumindaké bangsa-bangsa sakiwa-tengené, sing laku jina lan ngibadah palsu.


¿Rekyhyjépa oikórõ g̃uarã upéva? 	 Apa panjenengan wedi dadi korban?


Péro, ¿mbaʼépa ikatu jajapo oiméramo oempeora la ñane provléma ha ndajaikuaái mbaʼéichapa ñasolusionáta? 	 Ning, piyé nèk ana masalah sing wis dadi kebiasaan lan angèl kanggo diatasi.


Péro, ¿oapojápa Ñandejára opaichagua gérra? 	 Lan uga, éntuk perang merga Gusti Allah péngin njaga umaté sarta njaga ibadahé bèn ora rusak.


“Jehová hína pe odesidíva mávapa oganáta” 	 ”Peperangan Iku Ana ing Astané Sang Yéhuwah”


Pe artíkulo oúvape oñekontestáta koʼã porandu. 	 Jawabané bakal dirembug minggu ngarep.


Upéicharõ, ikatu hína jahupyty pe vída etérna. 	 Kuwi tegesé awaké dhéwé isa urip saklawasé.


Pe sakrifísio Jesús ojapo vaʼekue idiferénte oimeraẽ ótro rregálogui. 	 Kita isa waé cepet nglalèkké apa sing wis ditindakké wong liya kanggo kita.


Pórke isituasionkuéra okambia jeýma. 	 Kahanané bangsa Israèl wis ora kaya mbiyèn.


Haʼe heʼi 1 Pedro 5:7 oipytyvõ hague chupe, upépe heʼi: “Pemoĩ ipópe opaite mbaʼe pendepyʼapýva, haʼe ojepyʼapýgui penderehe”. 	 Ning, 1 Pétrus 5:7 mbantu Yasmine ngadhepi masalahé, isiné ayat kuwi, ”Sakabèhing sumelangmu pasrahna marang [Gusti Allah], sabab Panjenengané kang ngopèni kowé kabèh.”


Péro haʼekuéra tekotevẽ kuri ojapo peteĩ mbaʼe ohupyty hag̃ua umíva. 	 Bèn isa diberkahi, wong-wong Israèl kudu ’milih urip’.


Oĩma 	 Rampung


La Bíbliape ningo tres hendápente oñemensiona Enócpe ha oĩ heta mbaʼe ndaikatúiva ñantendepa hekovekuégui (Génesis 5:21-24; Hebreos 11:5; Judas 14, 15). Upéicharamo jepe, koʼã versíkulo ñanepytyvõma jaikuaa hag̃ua mbaʼéichapa rakaʼe ko kuimbaʼe ojerovia mbaretetéva. 	 Mung ana telung bagéan cendhak sing nyritakké riwayaté. (Purwaning Dumadi 5:21-24; Ibrani 11:5; Yudas 14, 15) Ning, ayat-ayat kuwi wis isa nggambarké nèk Hénokh kuwi wong sing imané kuwat banget.


Chéve g̃uarã ningo tuichaiterei vendisión aikuaa Ñandejára Jehovápe, ndaipóri ótra kósa iporãvéva. 	 Aku nduwé perasaan sing padha karo Raja Dawud sing nulis, ”Yéhuwah iku kakuwatanku . . .


Heta áño rire jepe hasy asy gueteri chupe imanduʼávo Josére (Génesis 37:34, 35, NM; 42:36; 45:28). 	 Pirang-pirang taun sakwisé, Yakub isih kèlingan matiné Yusuf.—Purwaning Dumadi 23:2; 37:34, 35; 42:36; 45:28.


Avei haʼekuéra rupive jareko esperánsa jaikove hag̃ua opa árare pe Paraísope. ¡Ajépa jaagradesete chupekuéra upe haguére! 	 Merga tresnané Yéhuwah lan Yésus kuwi, awaké dhéwé nduwé pengarep-arep urip saklawasé ing Pirdus ing bumi.


(Tom, oikóva Estados Unídospe.) 	 Bosku ngerti nèk aku ora bakal ngapusi dhèwèké, utawa kanggo dhèwèké.”—Tom, Amerika Serikat.


Upéi ofelisita Maríape ojapysaka porã haguére hese, ha heʼi: “María katu oiporavo pe iporãvéva ha ndojepeʼamoʼãi chugui”. 	 Banjur, Yésus ngalem Maryam merga ngrungokké piwulangé.


9 Jesúsgui oiko rire Mesías, Jehová omeʼẽ jey instruksión ipyahúva, ha oikuaauka heta mbaʼe oikótava oñekumpli hag̃ua hembipota. 	 9 Sakwisé Yésus dadi Sang Mèsih, Yéhuwah ngekèki préntah lan katrangan anyar bab kersané.


Upéicharõ jaʼekuaa pe gérra de Armagedón oipeʼaitetaha opaichagua gérra ko yvy ape árigui. 	 Salah sijiné berkah saka Kratoné Gusti Allah yaiku, ora ana perang manèh.


La Biblia heʼi: “Peteĩ kuimbaʼe naiñeʼẽrendúi rupi heta héntegui oiko pekadór, upéicha avei peteĩ kuimbaʼe iñeʼẽrendúgui heta héntere ojeʼéta hekojojaha” (Romanos 5:19). 	 (Rum 5:19) ”Wong siji” sing setya kuwi Yésus.


Upeichaite oiko vaʼekue Abrahán rehe. Haʼe oaprende heta mbaʼe Ñandejáragui, ha umi mbaʼe oaprendéva omomýi chupe orrespeta hag̃ua ipyʼaite guive Jehovápe, “pe ojapo vaʼekue yvága ha yvy” (Gén. 	 Merga sinau, Abraham isa nresnani lan ngajèni Yéhuwah ”Allah Ingkang Mahaluhur, ingkang nitahaken langit lan bumi”.


Jehechakuaa ikuentaveha jajerovia hese ha jasegi umi konsého omeʼẽva. 	 Nèk gelem nyedhaki Yéhuwah, Yéhuwah uga cedhak karo awaké dhéwé.


4 Posívlemente Jehová oñeʼẽ vaʼekue Adán ndive idióma evréo antíguope. 	 4 Wektu omong-omongan karo Adam ing taman Èden, mbokmenawa Yéhuwah nganggo basa Ibrani kuna.


Ñañekonsentra vaʼerã pe jaleévare ha ñañehaʼã ñantende la heʼiséva. 	 Terus, sak entèké paragraf utawa judhul cilik, coba mandeg sedhéla kanggo ngrasak-rasakké sing bar diwaca.


Upe riremínte Poli ova Canadápe imemby pahaguéndi, hérava Daniel ha orekóva 15 áño. 	 Bar bojoné mati, Poli pindhah ing Kanada karo anak ragilé sing jenengé Daniel, sing umuré 15 taun.


Áño 1524-pe g̃uarã otradusipáma umi Escrituras Griegas, oñehenóiva avei Nuévo Testaménto. 	 Ing taun 1524, dhèwèké ngrampungké terjemahan Kitab-Kitab Yunani (sing disebut Perjanjian Anyar).


¿Moõ piko upéicharõ oime umi nueve?” 	 Lah kang sanga endi?”


Haʼe nopensái ijehénte, síno ohayhueterei idisipulokuérape, ha hekove jepe omeʼẽ hesehapekuéra. 	 Dhèwèké nresnani para muridé nganti ngurbanké nyawa, lan péngin para muridé nindakké sing padha.


4 ¿Mbaʼeichagua rregálopa omombaʼevéta peteĩ persóna? 	 4 Ngupaya Nggolèk Hadiah sing Paling Aji


ÑAMBAʼAPÓVO JEHOVÁNDI ÑAÑEMOAG̃UIVE HESE HA ÑANE ERMANOKUÉRARE 	 SAYA CEDHAK KARO YÉHUWAH LAN WONG LIYA


Tres mése upe rire, Perúpe ojejapo peteĩ asambléa idióma chínope ha upépe ojotopa jey hikuái. 	 Telung sasi sakbanjuré, Alexandra ketemu manèh karo wong kuwi ing kebaktiané Seksi-Seksi Yéhuwah sing nganggo basa Cina ing Peru.


Upémarõ asẽ haʼe: “Si, oĩ peteĩ mbaʼe haʼeséva karai hués. Che ningo minístro rrelihióso, ha che puésto apredikaha katu, umi hénte róga. 	 Aku njawab, ”Pak, kuduné aku dianggep pendéta, merga aku nginjil bab Kratoné Gusti Allah marang akèh wong, klebu ing omah-omah.”


Por ehémplo, heʼi jakyhyjéramo Ñandejáragui jaikove pukutaha (Proverbios 10:27; Salmo 90:10; Isaías 55:3). 	 (Wulang Bebasan 10:27; Jabur 90:10; Yésaya 55:3) Kok isa?


15 Jesús avei heʼi vaʼekue: “Ñandejára ohayhuetereígui pe múndo omeʼẽ Itaʼýra peteĩete, ani hag̃ua oñehundi opaite umi hese ojeroviáva, ohupyty hag̃ua guei jeikove opaveʼỹva” (Juan 3:16). 	 15 Yésus kandha, ”Gusti Allah anggoné ngasihi marang jagad iku nganti masrahaké Kang Putra ontang-anting, supaya saben wong kang pracaya marang Panjenengané aja nganti nemu karusakan, nanging nduwénana urip langgeng.”


Roipotaite ningo restudia orendive la Biblia, upearã ikatu reñemongeta peteĩ testígo de Jehovándi térã eike ore páhina de Internétpe, www.jw.org/gug. 	 Panjenengan isa sinau Alkitab gratis, utawa mbukak situs wèb www.jw.org/jv.


Haʼe ningo iporãvante oipota ndéve g̃uarã ha nerrekompensáta neñeʼẽrendúramo chupe (Heb. 11:6). 	 (Ib. 11:6) Wektu kowé janji ngabdi marang Gusti Allah lan dibaptis, uripmu ora bakal susah, ning malah dadi luwih pénak.


Eipuru pe teknolohía. 	 Gunakna tèknologi modhèren.


Avei ndaikatúi jajerovia umi método oipurúvare umi adivíno ni mbaʼérepa oadivinase hikuái. 	 Ning, nyatané ora padha. Ana sing ora percaya karo cara sing digunakké peramal.


Ha upe téxtope la oñemombeʼu pukumie mbaʼépa heʼi rakaʼe María. 	 Ayat iki nduduhké nèk Maryam ngerti isiné Kitab Ibrani.


Jesús omeʼẽ vaʼekue konsého porã umi héntepe, otrata porã chupekuéra ha sapyʼánte omonguera voi umi hasývape, péicha haʼe okonsola vaʼekue umi oikotevẽvape. 	 Yésus nglipur wong-wong nganggo cara mènèhi wejangan sing wicaksana, tumindaké sing apikan, lan kadhang kala nambani larané wong-wong.


¿Mbaʼépa ojehu chupe? 	 Wektu isih enom, dhèwèké wis tau sinau Alkitab karo Seksi Yéhuwah.


Añetehápe Ñandejára voi oheka umichaguápe oadora hag̃ua chupe” (Juan 4:23). 	 (Yokanan 4:23) Pirang-pirang abad suwéné, wong Yahudi nganggep nèk panggonan ibadah ing Yérusalèm kuwi pusat kanggo ngibadah.


Saúl ha isoldadokuéra oñekompara kuri Goliátre, péro David ndojapói upéva. 	 Dawud ora kaya Saul lan prajurité sing padha wedi.


¿Mbaʼépa ikatu rejapo oiméramo ndepochy jepi térã rejekulpa ne hénte omano haguére? 	 Kuwi marahi tambah rumangsa salah.


Upéva jahecháta pe artíkulo oúvape. 	 Kuwi bakal dirembug minggu ngarep.


Haʼekuéra oipeʼaitéta umi sufrimiénto oĩva ko yvy ape ári (Isaías 11:4; Apocalipsis 19:11-16). 	 Gusti Allah ndhawuhi putrané, Yésus Kristus, lan para malaékat sing kuwat kanggo nyingkirké kabèh sing jahat lan sing nindhes.—Yésaya 11:4; Wahyu 19:11-16.


Jesús oviaha hína kuri Samáriarupi ha opyta opytuʼu peteĩ póso mátape siuda de Sicar ypýpe. 	 Yésus ngliwati Samaria lan ngaso ing sumur cedhak kutha Sikhar. Dhèwèké ngejak omong wong wédok sing lagi nimba.


¿Mbaʼépa ikatu rejapo ideprovechove hag̃ua ndéve? 	 Panjenengan isa nyoba limang cara iki.


Umi manuskríto haʼe hína kópia yma guare ojejapo vaʼekue a máno peteĩ párte la Bíbliagui. 	 Gatèkna jawaban saka pitakonan mau ing kaca-kaca sakbanjuré.


Peteĩ persóna hekovaíva tuicha ojeperhudika ijupe voi ha ombosufri avei ótrope. 	 Amoralitas sèksual biasané dadi bab utama sing nyebabké lara ati lan sengsara.


¿MBAʼÉICHAPA JAHECHAUKA IMBARETEHA ÑANDE JEROVIA? 	 CARANÉ NDUDUHKÉ IMAN SING KUWAT


La Biblia chemboʼe ahayhu ha arrespeta hag̃ua che rapichakuérape, tahaʼe kuña térã kuimbaʼe.Péro ndahaʼéi voi upévante, chepytyvõ avei amombaʼe hag̃ua che rekove. 	 Alkitab ora mung mulang aku nresnani lan ngajèni wong liya, lanang lan wédok, ning uga ngajèni uripku dhéwé.


Si, añetehápe la Biblia ombohovái umi porandu iñimportantevéva oikuaaséva jepi la hénte. 	 Alkitab mènèhi jawaban saka akèh pitakonan penting bab urip.


Peteĩ tiémpore ambaʼapo de voluntário pe sukursál orekóvape umi testígo de Jehová Méxicope. 	 Aku wis tau dadi sukarelawan ing kantor cabang Seksi-Seksi Yéhuwah ing Meksiko.


Umi ánhel ningo ndahaʼéi mitã térã kakuaa omano vaʼekue ha ohóva yvágape, síno Jehová voi ojapo vaʼekue káda únope. 	 Sakliyané kuwi, asal-usulé para malaékat dudu saka bayi, bocah cilik, utawa wong diwasa sing wis mati banjur munggah swarga.


¿Mbaʼéichapa oikuaa hikuái umi oikótava ñane renonderãme? 	 Ning, sapa sing nulis ramalan-ramalan kuwi, lan sapa sing isa ngramalké urip mbésuk kanthi rinci kaya ngono?


Pablo oikuaa jaagradeséramo Jesús ñanderayhu haguére, jahayhúta ha ñambotuichataha avei chupe. 	 Paulus ngerti, nèk nampa tresnané Yésus, kuwi isa mbantu nresnani lan ngajèni Yésus.


Ojerovia mbarete rupi, Sara oheja umi komodida oreko vaʼekue Úrpe 	 Dadi, Sara ora isa nggawa barang sing gedhé-gedhé.


Eheka pe lugár ha moménto okonvenivéva rekorrehi hag̃ua chupe. 	 Sedulur wédok ing Afrika Selatan, sing jenengé Elaine isih éling wektu wong tuwané ngandhani dhèwèké.


Upéicharõ, epensákena mbaʼe ehémplopa remoĩ ne famíliape reiporavo jave músika, pelíkula ha lívro (Rom. 2:21-24). 	 Nèk panjenengan ati-ati milih musik, buku, lan film, kuwi uga bakal ditiru anak panjenengan.—Rm. 2:21-24.


Oĩ heʼíva hesekuéra oreko reinteha umi kárta ha vóla de kristál, pórke haʼekuéra añetehápe ndoleéi mbaʼeve umívagui, upéva rangue, haʼekuéra ohechánte mbaʼéichapa orreaksiona la hénte ha mbaʼépa heʼi chupekuéra. 	 Ana sing kandha nèk kartu lan bola kristal kuwi mung alat biasa. Peramal isa ngramal dudu merga alaté, ning merga nggatèkké tumindaké wong sing diramal.


Umi ovendéva hapichápe ningo plátante ointeresa. 	 Ning, loro-loroné kuwi dadi kurban saka perdagangan manungsa, yaiku bisnis sing ngedol lan nganggep manungsa kuwi kaya barang sing perluné mung dinggo keuntungan ékonomi.


Ñanekonsiénsia potĩ 	 Rasa Ati sing Kepénak


Astudiávo la Biblia, añehaʼã ahecha umi Testígopa okumpli la upépe omboʼéva. 	 Aku mbandhingké apa sing tak sinaoni saka Alkitab karo tumindaké Seksi-Seksi Yéhuwah.


Añetehápe Ñandejára koʼẽrõitéma ohundíta pe Añáme ha okumplíta hembipota ko yvy ape ári (Mateo 6:10). 	 (Matéus 6:10) Saiki, ayo ngrembug bab telung penunggang jaran liyané sing mbuktèkké nèk awaké dhéwé pancèn urip ing ”dina-dina wekasan”.


Koʼág̃a oĩ hetave kapítulo oñemoĩva vérsoicha, oĩ hag̃uéicha ojehai ypýrõ guare 	 Ning, ing Pangentasan 22:24 tembung sing padha, saiki wis diganti, ”Anak-anakmu [Ibrani, ”anak-anak lanang bakal ora nduwé bapak”.


Ojuhu heta iñamigorã ha ovyʼa hikuái umi ermáno apytépe”. 	 Bocah-bocah kuwi rumangsa seneng lan gelem kekancan karo para sedulur.


Haʼekuéra oinvitáramo chupekuéra oho hag̃ua de vakasión oñondivepa katuete omombaʼetereivéta hikuái upéva oñemeʼẽ rangue chupekuéra ótro rregálo. 	 Dolan bareng sak keluarga ngejak simbah isa dadi hadiah sing luwih aji timbang hadiah liyané.


Oĩ avei unas kuánta Biblia ingléspe orekóva koʼãichagua provléma. 	 Terjemahan Alkitab basa Inggris liyané uga nduwé masalah sing padha.


Péro Ñandejára nomeʼẽi ijespíritu umi ndojeroviáivape haʼe oipytyvõtaha chupekuéra, upévare algúnope ijetuʼuve ontende hag̃ua. 	 Mula, wong-wong kaya ngono biyasané kangèlan ngerti isiné Alkitab.


Orekómarõ jepe 60 áño, haʼe oviaháta mombyry ha ohóta umi lugár haʼe ndoikuaáivare. 	 Senajan umuré wis kira-kira 60 taun, Sara gelem lunga menyang dhaérah sing asing.


Ko rregálo Jehová omeʼẽ vaʼekue Sárape peteĩ milágro rupive ombovyʼaiterei chupe, péro upéicha avei ogueru chupe tuicha rresponsavilida. 	 Ning, kuwi uga dadi tanggung jawab sing gedhé kanggo Sara.


15 Jesús onombra “pe tembiguái jeroviaha ha iñarandúva”, ikatu hag̃uáicha omeʼẽ ñandéve “hiʼupy hiʼoraitépe” (Mat. 24:45-47). 	 15 Yésus milih ”abdi kang setya lan pinter” kanggo ”nyadhongi pangan . . . ing wektu kang katamtokaké”.


Ehecha mbaʼépepa ikatu ideprovécho ndéve. 	 Golèkana bab sing isa ditrapké


Upévare ohendúvo pe palávra “jaguaraʼy” ou chupekuéra iñakãme peteĩ mbaʼe iporã ha ijukyetereíva. 	 Dadi, tembung ”kirik” kuwi mbokmenawa isa dinggo nggambarké perasaan sayang.


La Biblia oñeʼẽramo jepe hesekuéra haʼeramoguáicha kuimbaʼe, haʼekuéra ndahaʼéi ñandéicha oĩva kuña ha kuimbaʼe. 	 Alkitab nggambarké nèk para malaékat kuwi lanang lan biasané malih wujudé dadi wong lanang. Ning, sakjané ing antarané para malaékat kuwi ora ana lanang utawa wédok.


Jehová ñanepytyvõta ijespíritu sánto rupive ñanemanduʼa hag̃ua umi mbaʼe ñaaprende vaʼekue, ha avei ñaneñeʼẽrendu hag̃ua chupe (Juan 14:26). 	 (PR. 16:25) Roh suciné Yéhuwah bakal mbantu panjenengan ngéling-éling apa sing wis disinaoni, lan kuwi isa mbantu bèn tetep setya.—Yo. 14:26.


1-3. a) ¿Mbaʼe mbaʼépa ojejapo vaʼekue pe Pentekostéspe ajeve iñimportantete upe día? b) ¿Mbaʼéichapa oñekumpli proféta Joel heʼi vaʼekue? 	 1-3. Apa sebabé dina Péntakosta kuwi istiméwa, lan piyé kedadéan kuwi bukti nèk ramalané Alkitab kelakon?


6 Ñandejára oheja oikove umi hénte aña, pórke upéicha ojehechauka haʼe añoite ogoverna porãha. 	 6 Yéhuwah durung nyingkirké kabèh sing jahat, merga péngin mbuktèkké nèk mung Yéhuwah sing paling cocog mréntah manungsa.


Haʼe ikatu ohendu hetaiterei ñemboʼe al mísmo tiémpo, tahaʼe haʼéva idiómape. 	 Yéhuwah isa ngrungokké dongané wong sing béda-béda ing wektu sing padha, senajan nganggo basa werna-werna.


¿Mbaʼérepa? Pórke umi asambléa mboyve, entéronte ñasẽ ñainvita umi héntepe. 	 Pikiren carané Seksi-Seksi Yéhuwah sak donya ngundang wong-wong bèn teka ing kebaktian.


¡Mbaʼeichaitépa ojerovia Ñandejárare! Eñeimahinamína mbaʼéichapa oiméne osapukái raʼe Goliátpe ha heʼi: “Nde ningo regueru peteĩ espáda ha mokõi lánsa reñorairõ hag̃ua chendive. Che katu aju ndéve Jehová rérape, pórke nde redesafia chupe. 	 Coba bayangna Dawud mbengok marang Goliat, ”Anggonmu mapagaké aku kalawan nggawa pedhang lan tumbak sarta tlempak, nanging aku methukaké kowé atas asmané Sang Yéhuwah Gustining sarwa dumadi Gusti Allahé Israèl, kang koktantang iku.”


Tahaʼe kuimbaʼe térã kuña, enterovénte oleeseterei iñidiomaitépe umi mbaʼe Jesús heʼi vaʼekue. 	 Wong-wong kuwi seneng lan semangat banget kanggo maca ajarané Yésus nganggo basané dhéwé.


Haʼekuéra “ojapo peteĩ kompromíso oñoamigoite hag̃ua” (1 Sam. 18:1-3, NM). 	 (1 Sa. 18:1-3) Nganti mati, Yonatan setya karo Dawud.


¿Mbaʼépa ñanepytyvõta ñande fe imbarete hag̃ua? 	 8 Aja mung marem karo dhasar-dhasaré piwulang sing disinaoni sakdurungé baptis.


Ha upéi jajevautisa ikatu hag̃uáicha entéro oikuaa jajededikáma hague Ñandejárape. 	 Wektu dibaptis, kowé nduduhké marang wong liya nèk wis janji ngabdi marang Yéhuwah.


MANÓAH ha hembireko ningo isrraelíta, ha haʼekuéra oikuaa núnka ndorekomoʼãiha família. 	 MANOAKH lan bojoné rumangsa ora bakal isa nduwé anak.


Imbaʼasy káusare sapyʼánte ndaikatúi ni olee, upémarõ ohendu la Biblia ha umi puvlikasión bíblica.* Haʼe heʼi: “Ndarekóirire ko posivilida, ijetuʼúta kuri chéve asegi hag̃ua añemoag̃ui Jehováre”. 	 Dhèwèké ngrungokké rekaman Alkitab lan wacan-wacan Alkitab.* Rose kandha, ”Tanpa sarana kuwi, aku ora isa njaga hubunganku karo Yéhuwah tetep cedhak.”


Ñande ningo javyʼa jaikuaávo ha ñañemongetávo koʼã ermáno ñandevisitávandi. 	 Awaké dhéwé seneng ketemu lan ngobrol karo para sedulur sing teka.


KO MÚNDOPE 1 de káda 3 persóna heʼi haʼeha kristiáno, upéva hína mas de 2.000 millón de persóna. 	 Apa Panjenengan Gelem Mbandhingké Agama Panjenengan Karo Alkitab?


Ko manuskríto pehẽngue ojetopa vaʼekue ojepurúmi vaʼekue Jesús tiémpop 	 Asmané Gusti Allah sing ana ing Septuaginta sing digunakké ing jamané Yésus


(Filipenses 4:6, 7.) Ñanekonsola. “Toñembotuicha Ñandejárape, ñande Ruvicha Jesucristo Túva, haʼe ningo peteĩ Túva oporoporiahuverekóva ha Ñandejára omeʼẽva opaichagua konsuélo. 	 Temahan tentrem-rahayu kang saka ing Gusti Allah, kang ngungkuli saliring budi, bakal rumeksa marang ati lan pangangen-angenmu ana ing Sang Kristus.”—Filipi 4:6, 7.


Oñepyrũ mboyve otradusi la Biblia, Lefèvre ojededikáma vaʼekue ontende porãvo mbaʼépa heʼise umi mbaʼe ojeskrivi vaʼekue umi lívro oñeʼẽvape filosofía ha teolohía rehe, ikatu hag̃uáicha okorrehi ojexplika lája jepi koʼã lívro. 	 Sakdurungé dadi penerjemah Alkitab, Lefèvre seneng sinau buku-buku filsafat lan teologi kuna.


Adán iñeʼẽrendúrire Ñandejárape, ndopekamoʼãi ha nomanomoʼãi kuri, ha ifamiliare upéichatante avei kuri. 	 Gusti Allah sakjané péngin manungsa urip saklawasé, ora mati.


¿Ikatúnepa apyta che irũnguéra ndive pende rógape ko pyhare?”. 	 Mbokmenawa karo semangat, Ribkah kandha, ”Ing griya kula kathah dami saha tetedhan kéwan lan ugi wonten papan pasipengan.”


Upévape oñehenói kontráste. 	 Ing Alkitab 2013, tembung ”terus kandha” ora dibolan-balèni.


Umi mbaʼe oĩva la Bíbliape ningo isensíllo, ndojeretereíri ha igústo jalee. 	 Sepisan, basané Alkitab kuwi cetha lan gampang dingertèni.


Upéi oñepyrũ hikuái opredika umi samaritánope. 	 2:4-11) Bar kuwi, dhaérah nginjilé saya amba tekan Samaria.


Por ehémplo Jesús, Jehová Raʼy, vyʼápe ombaʼapo hendive. 	 Sakdurungé teka ing bumi, Yésus kandha, ”Ingsun wus katitahaké déning Pangéran Yéhuwah dadi wiwitaning pakaryané, minangka pandamelé kang kawitan ing jaman kuna . . .


Péro haʼetévaicha ndaipóriva osalva vaʼerã umi isrraelítape (Éxodo 1:13, 14). 	 (Pangentasan 1:13, 14) Pirang-pirang taun bangsa Israèl ngentèni kapan Gusti Allah bakal mbébaské.


Ñande ñainvita ñane ermanokuérape ñañomokyreʼỹ hag̃ua, ndahaʼéi jajechauka hag̃ua. 	 Tujuané yaiku kanggo nggedhèkké ati sedulur liyané, ora kanggo pamèr.


Por ehémplo, umi lugár oñemensionáva pype añetehápe oexisti vaʼekue, ha heta umíva apytépe koʼág̃a peve voi ikatu ojevisita. 	 Contoné, nyebutké jeneng panggonan sing ana tenan, sing saiki isih isa diparani.


14 Ndaipóri ningo ótro ohayhu vaʼekue hapichápe Jesús ojapo haguéicha. 	 14 Yésus tuladha sing paling apik anggoné nduduhké katresnan mau.


Péro upéi ou peteĩ persóna nde ni ndereikuaáiva, ha heʼi haʼe omanotaha nde vése. 	 Ning, ana wong sing gelem mati nggantèni kowé.


Aníkena reduda reporandu hag̃ua oimeraẽ testígo de Jehovápe mbaʼéichapa nde avei ikatu reaprendeve la Bíbliagui. 	 Uga, ana sing sinau liwat tilpun utawa vidhéo sing ditonton liwat komputer utawa HP.


11 Añetehápe ningo koʼág̃ama voi ñaime unído Jehovándi ha ñane ermanokuérandi, péro pe paraísope koʼytevéntema ñaneag̃uivéta ojuehe. 	 11 Katresnané awaké dhéwé marang Yéhuwah lan para sedulur saiki wis kuwat, ning bakal luwih kuwat manèh ing donya anyar.


11 Ezequías túa ningo haʼe vaʼekue peteĩva umi rréi iñañavéva oĩ vaʼekue Judápe, péro Ezequías katu peteĩva umi rréi ivuenovéva (elee 2 Reyes 18:5, 6). 	 11 Senajan bapaké Hizkia kuwi salah sijiné raja sing jahat ing Yéhuda, ning Hizkia dadi salah sijiné raja sing apik.


Haʼe omombeʼu: “Che ména ha che ningo rovyʼaiterei entéro ore família odesidi haguére oservi Jehovápe. 	 Dhèwèké kandha, ”Kuwi nrenyuhké ati tenan. Aku lan bojoku seneng banget, merga bocah-bocah gelem ngabdi marang Yéhuwah.


Káda áño mas de 500.000 mitã omano hye rupi, ha heta koʼãva apytégui oñepyrũ hasy oĩ rupi persóna noelimináiva hekaka oĩmba rire váñope. 	 Saben taun luwih saka setengah milyar bocah-bocah kena diaré, biasané merga wong-wong ora mbuwang kotoran kanthi cara sing bener.


La ojepuruve vaʼekue umi téla de lána, ha la Biblia heta vése voi oñeʼẽ umi ovecháre, umi oñapĩvare ijovecha ha avei umi ao de lánare (1 Samuel 25:2; 2 Reyes 3:4; Job 31:20). 	 (1 Samuèl 25:2; 2 Para Raja 3:4; Ayub 31:20) Wit rami, sing digawé kain mori, umumé thukul ing Mesir lan Israèl.


¿Oguerohorýpa haʼe umi operegrinávape peteĩ santuário peve? 	 Apa Gusti Allah seneng karo ibadahé wong-wong sing jiarah ing kono?


Ko guyra ningo ikonosído vaʼekue umi oikóvape g̃uarã Israélpe. 	 Manuk elang kerep disebutké ing Alkitab lan dikenal ing dhaérah Kanaan.


OMANÓRAMO PETEĨ JAHAYHÚVA 	 WEKTU SING DITRESNANI MATI


Jahechaháicha, Ñandejára siervokuéra ojapo koʼã mbaʼe oĩ rupi unído ha ombaʼapo rupi oñondivepa (Gén. 6:14-16, 22; Núm. 4:4-32; 1 Crón. 25:1-8). 	 Umaté Yéhuwah isa nindakké kuwi kabèh merga nyambut gawé bebarengan.—Pd. 6:14-16, 22; Wi. 4:4-32; 1 Bb. 25:1-8.


David ohendu rire pe istória ipochyeterei pe kuimbaʼe irríkovare. 	 Natan banjur kandha, ”Inggih panjenengan dalem punika tiyangipun!”


Ymave mbovymi unhído oskrivi vaʼekue la Biblia, umi Escrituras Griegas. 	 Mung ana sithik sing dikon nulis Kitab Yunani Kristen.


Por ehémplo, umi apóstol tiémpope umi kristiáno oikóva Éfesope ombyatypa vaʼekue ilivrokuéra oñeʼẽva máhiare ha ohapypa (Hechos 19:19, 20). 	 Contoné, ing abad kapisan, wong-wong Kristen ing Éfesus ngumpulké lan ngobong buku-buku sihiré. (Para Rasul 19:19, 20) Semono uga, panjenengan kudu mbuwang apa waé sing ana hubungané karo Sétan.


MBAʼÉICHAPA OÑEPYRŨ VAʼEKUE 	 PRAKTÈK SELIBAT NURUT SEJARAHÉ AGAMA


Javyʼaitereive ningo ñakompartíramo umi mbaʼe jaguerekóva ñahaʼarõʼỹre oñemyengovia ñandéve upéva. 	 Ana penulis sing kandha, ”Wektu kita tumindak apik marang wong liya, kita mesthi bakal éntuk balesan luwih akèh, nèk kuwi ditindakké tanpa pamrih.”


Péro, ¿mbaʼépa ikatu nepytyvõ rembohovái porã hag̃ua ko situasión? 	 Salah siji abdiné Gusti Allah sing setya wis tau ndonga, ”Kawula mugi sami Paduka wulang ngétang dinten kawula ing saleresipun, supados sageda sami angsal manah ingkang wicaksana.”


CHE REMBIASAKUE 	 MBIYÈN


¿MBAʼÉREPA IKATU JAʼE PE PREDIKASIÓN... 	 APA SEBABÉ MARTAKKÉ KABAR APIK KUWI . . .


“PEJU CHE RENDÁPE [...] 	 Yésus kuwi grapyak lan gampang dicedhaki.


Nahániri 	 Ora


“Jesús okakuaa ha iñaranduve ohóvo, ha Ñandejára ha umi hénte oguerohory chupe.” (LUC. 	 ”Gusti Yésus saya mindhak ageng, lan saya mindhak kawicaksanané apadéné saya wuwuh antuk sihing Allah lan manungsa.”—LK.


Por ehémplo, peteĩ jey opredikapa rire Capernáumpe, heta hénte ojerure chupe opytave hag̃ua upépe. 	 Contoné, ora let suwé sakwisé mulai nginjil, wong-wong ing Kapèrnaum péngin bèn Yésus luwih suwé ing kutha kuwi. Piyé tanggepané Yésus?


Upéva heʼise ñamboʼe vaʼerãha la Biblia umi hénte oikuaasévape Ñandejárape (Apoc. 22:17). 	 (Wy. 22:17) Ning, kuwi isa ditindakké nèk awaké dhéwé ”nyambut gawé bebarengan” ing jemaat.—Éf.


Oservi aja Saúlpe, David oho mimi vaʼekue avei ivállepe okuida hag̃ua itúa ovechakuérare, ha sapyʼánte hiʼareʼi voi upépe. 	 Wektu ngabdi marang Saul, Dawud kerep bali menyang omah kanggo angon wedhus, kadhang kala rada suwé.


Peteĩ doktór ningo omañambaite umi síntoma orekóvare ipasiénte opilla hag̃ua mbaʼe mbaʼasýpa oreko. 	 Kuwi mbantu aku ngerti nèk kita saiki urip ing ”dina-dina wekasan”.* Kuwi kaya dhokter sing isa ngerti penyakité pasièn, merga nyocokké gejala sing dirasakké pasièné.


Avei chegusta vaʼekue ahuga lotería ha domino plátare. 	 Aku uga seneng main lotré lan judhi domino.


Pe kundaharape nahesakãi 	 Alamat ora dingertèni


Péro, ¿mbaʼépa oikóta Ñandejára oapojáramo pe ótro grúpope? 	 Ning, piyé perasaan panjenengan nèk Gusti Allah mbélani mungsuh panjenengan?


Abrahán* voi osẽma kuri ha koʼág̃a kaʼarupytũma, upévare Sara omaña hína iména oho hague gotyo, upéinte haʼe opukavy asy pórke ohecha sapyʼa Abrahánpe oĩha hína peteĩ sérro ruʼãme. 	 Sepuluh taun kepungkur, Abraham lan rombongan keluargané nyebrang ngliwati Kali Éfrat lan tekan ing Kanaan.


Ha nde rejapóramo upéicha ikatu hína ifasilve ndéve resegi hag̃ua adelánte, ijetuʼuetereíramo jepe la oikóva. 	 Nèk nahan nangis, kuwi mbebayani.


Eñeimahinami peteĩ ne amígo heʼiha ndéve: “Naʼáme arregala ndéve nde autorã, ha koʼápe antrega ndéve la veíkulo dokuménto”. 	 Dhèwèké ngekèki surat-suraté terus kandha, ”Mobil iki duwèkmu.”


¿Mbaʼéichapa reñeñandúta? 	 Piyé perasaanmu?


(Ehecha pe rrekuádro “Pe mborayhu ningo ndojapói mbaʼeve hekopeʼỹ”.) 	 (Deloken kothak ”Katresnan Iku ’Ora Saru Polahé.’”)


¿Mbaʼérepa iñimportantete upéva? 	 Apa sebabé?


¿Mbaʼéicha rupípa Ezequíasgui oiko Jehová amígo? 	 Apa sebabé Raja Hizkia dadi kanca akrabé Yéhuwah?


Oime vaʼerã pe ‘koty’ haʼe hína umi kongregasión. 	 Ning, awaké dhéwé ora mung kumpul thok.


Haʼe heʼive: “Alee rupi la Biblia, koʼág̃a añandu aikuaa porãveha Jehovápe”. 	 Saka pengalamané Vicent mau cetha nèk Alkitab kuwi isa mbantu awaké dhéwé dadi luwih akrab karo Gusti Allah.


Upéi adipara aha che amigokuéra rendápe, ha haʼe chupekuéra: “Ko pyhare peg̃uahẽ rire pende rógape, pehekami Salmo 83:18. 	 Kanca-kancaku tak kandhani, ”Mengko bengi bukaken Jabur 83:18 ya, lan deloken sapa jenengé Gusti Allah.”


Ha umi isrraelíta katu oñemoĩ pe sérro oĩvape hovái. 	 Wong Israèl manggon ing lembah sing ana ing sebrang panggonané wong Filisti mau.


Péro pe añetegua ha espíritu sánto ndahaʼéi peteĩ mbaʼe ikatúva ojehecha ni oĩva peteĩ lugár espesífikope. 	 Ning, roh lan kayektèn kuwi ora ana wujudé lan ora ditemtokké dhaérahé. Yésus nerangké nèk wong Kristen sejati ora masalah ngibadah ing endi.


¿Opredikasépa añete, térãpa ojepaseasénte ha oipota ajogua chupe álgo hoʼu hag̃ua?”. 	 Coba dipikir, ’Apa anakku pancèn seneng nginjil, apa mung mèlu merga arep dijajakké bar nginjil?’


¿Mbaʼéichapa Natán ohechauka ohayhu ha orrespetaha Jehovápe ha Davídpe? 	 Apa buktiné nèk Natan tetep setya karo Gusti Allah lan Dawud, wektu Dawud nindakké dosa?


Haʼe ohechakuaa pe karai ivuenoha ha oipytyvõse chupe ikatumiháicha, upémarõ heʼi: “Anohẽta avei y ne kamellokuérape hoyʼu hag̃ua hyg̃uatãha meve” (Génesis 24:17-19, NM). 	 Ribkah kandha, ”Unta panjenengan inggih badhé kula padosaken toya pisan, supados sami saged ngombé ngantos tuwuk.”—Purwaning Dumadi 24:17-19.


19, 20. a) ¿Mbaʼe lívropa Jehová omeʼẽta ñandéve pe múndo pyahúpe? b) ¿Mbaʼéichapa ñanevenefisiáta umi instruksión pyahu? 	 19, 20. Kitab-kitab apa sing bakal dibukak? Apa hasilé?


Reiméramo ótro paíspe ningo katuete revyʼáta oĩramo peteĩ persóna oexplika vaʼerã ndéve opa mbaʼe. 	 (Pangentasan 16:31; Yusak 13:2; 2 Samuèl 3:31; Lukas 15:9) Kuwi kabèh marahi bingung.


Avave ndojesalvái upévagui ha ndaikatúi jajapo mbaʼeve jajoko hag̃ua. 	 Ora ana wong sing ora sedhih, wektu ditinggal mati.


Upépe Milton ohechauka porã yvyporakuéra oiko jeytaha pára siémpre ko yvy ape ári heʼívo: “Upérõ g̃uarã ko yvýgui oikótama peteĩ paraíso”. 	 Ing puisi kuwi, John Milton nandheské janji bab urip langgeng ing bumi. Dhèwèké nulis, ”Sukmbèn, saklumahing bumi bakal dadi firdaus.”


PETEĨ AMISTA ÑANEMBOVYʼAITEREÍVA 	 BERKAHÉ NÈK KEKANCAN


¿MBAʼÉREPA NOÑEHUNDÍRI LA BIBLIA? 	 PERJUANGANÉ ALKITAB: Ing hukum Yahudi ana aturan nèk saben raja kudu ’nggawé layang turunané angger-angger’ yaiku limang buku sing sepisanan saka Alkitab.


Haʼe heʼive: “Ajerure Jehovápe tachepytyvõ atopa hag̃ua peteĩ traváho, ikatu hag̃uáicha cheresaraimie umi che provlémagui”. 	 Sophia kandha, ”Aku ndonga marang Yéhuwah kanggo mbantu aku nemokké bab-bab sing isa ngurangi rasa sedhihku.”


Oĩ párte la Bíbliagui ikatúva oñentende og̃uahẽ vove itiémpomante. 	 Ana wulangané Alkitab sing isa dingertèni ing wektu sing pas.


¿Ikatúnepa opa pe povrésa? 	 Apa mungkin ora ana sing mlarat manèh ing donya iki?


Añemboʼévo chembarete jey asegi hag̃ua adelánte, pórke ajerovia Ñandejárare ha aikuaa haʼe cherayhuha”. 	 Sakwisé ndonga, aku krasa nèk roh suciné Yéhuwah nguwatké aku. Donga mbantu aku terus semangat merga nduwé iman marang Yéhuwah lan ngerti nèk Yéhuwah ngopèni aku.”


Ha upe téra oĩ heta kópia de la Biblia yma guarépe oĩva idióma evréope, por ehémplo pe Rollo del mar Muértope. 	 3 Jenengé Gusti Allah ditulis nganggo huruf Ibrani sing cacahé papat, sing disebut Tétragramaton.


(Ehecha párrafo 11 guive 13 peve) 	 (Deloken paragraf 11-13)


Ñañekomportáramo péicha, umi oho ramóva ñane asambleahápe nopensaporãmoʼãi ñanderehe. 	 Apa pengaruhé kanggo wong sing lagi teka pisanan ing kebaktian?


Amalisia koʼã persónape la Jesús omanda vaʼekue opredika hag̃ua “umi hénte opa tetãyguápe”.* (Elee pe nóta.) 	 (1 Kr. 15:6) Mbokmenawa kedadéan kuwi padha wektuné pas Yésus mènèhi préntah kanggo nginjil karo ”sakabèhing bangsa”.


Chemanduʼa la Biblia heʼiha oimeraẽvape ikatuha ohupyty peteĩ desgrásia ohaʼarõʼỹve jave. 	 Aku éling Alkitab nerangké nèk kahanan sing ora dinyana-nyana kuwi isa dialami sapa waé.


Hetaiterei mbaʼe Ñandejára heʼi vaʼekue oikotaha oñekumpli, ojeskrivíramo jepe hetaiterei tiémpo oiko mboyve. 	 Akèh ramalan ing Alkitab sing kelakon, senajan ditulis atusan utawa éwonan taun sakdurungé.


La Biblia nomombeʼúi, péro oime vaʼerã ostudia raʼe peteĩ eskuéla de medisínape Laodicéape, peteĩ siuda namombyrýiva Colósasgui. 	 Mula, wektu Lukas nulis kitab Injil lan Para Rasul, dhèwèké nggunakké tembung-tembung kedokteran.


Ñande ningo ikatu jadesidi mbaʼépa jajapóta. 	 Awaké dhéwé isih nduwé pilihan.


5 Ñapensamína ko ehémplore: Peteĩ persóna otradusítava peteĩ lívro, ontende porã vaʼerã mbaʼépa oikuaaukase pe persóna oskrivi vaʼekue upe lívro, ha oreko vaʼerã enkuénta umíva otradusíta jave. 	 5 Apa dadi masalah nèk jenengé Gusti Allah ana ing Alkitab apa ora? Ya mesthi dadi masalah.


Umíva hína umi Ñandejára siervokuéra oreko vaʼekue pe priviléhio oikóvo Jehová amígoramo. 	 Muga-muga awaké dhéwé isa terus niru wong-wong kuwi.


Legálmente ivaieterei umi mbaʼe rohasa vaʼekue”. 	 Wong-wong wédok padha njerit-jerit lan wong-wong padha sekarat.”


Por ehémplo, yvyporakuéra nomanomoʼãvéima (Is. 25:7, 8; 1 Cor. 15:22, 26). Entéro persóna ojeroviáva Jesúsre oikóta vyʼápe ha pyʼaguapýpe opa árare. 	 25:7, 8; 1 Kr. 15:22, 26) Wektu Yésus dadi raja mréntah bumi saka Kratoné swarga, kabèh wong sing nduduhké iman marang Yésus bakal urip seneng lan ayem tentrem.


Péro alee rire la Biblia aikuaáma mbaʼépa la ahupytyséva che rekovépe. 	 Ning, sakwisé maca Alkitab uripku dadi ana tujuané.


4 La Biblia heʼi oĩha tiémpo “oñekirirĩ hag̃ua” (Ecl. 3:7). 	 Alkitab kandha, ”Ana wayahé meneng.”


Jajapóramo ikatúva guive ñamotenonde hag̃ua pe predikasión, jahechauka ñande fe imbareteha (Ehecha párrafo 13) 	 Wong-wong sing ngupaya tenanan nginjil nduduhké nèk imané kuwat (Deloken paragraf 13)


Péro la Biblia ningo heʼi “Ñandejára ni mbaʼevéicharõ ndaikatuiha ijapu” (Hebreos 6:18). 	 (Ibrani 6:18) Sakjané, sing ngapusi kuwi Sétan, wektu dhèwèké kandha karo Kawa, ”Boten-botenipun sampéyan sami pejah.”—Purwaning Dumadi 3:4.


PETEĨ BIBLIA OMBOTUICHÁVA ÑANDEJÁRA RÉRA 	 ALKITAB SING NGLUHURKÉ JENENGÉ GUSTI ALLAH


¿Mbaʼeichagua eskuélapa avei jareko? 	 Sekolah liyané apa waé sing ana?


Ha opokoiterei hese oaprendévo mbaʼépa Ñandejára oipota ko yvýpe g̃uarã. 	 Dhèwèké seneng banget wektu ngerti kersané Gusti Allah kanggo donya iki sing ditulis ing Alkitab.


PAÍS: MÉXICO 	 NEGARA ASAL: MEKSIKO


¿Mbaʼépa ojapo vaʼerã umi unhído orresiviséramo irrekompénsa? 	 Apa sing kudu ditindakké wong Kristen sing dipilih, bèn munggah swarga?


Káda uno umi ánhel idiferénte ojuehegui, Ñandejára ojapo vaʼekue chupekuéra ijoguaháramo ha ñandéicha avei ikatu odesidi ojapótapa iporãva térã ivaíva. 	 Para malaékat nduwé sipat-sipat kaya Gusti Allah lan kebébasan kanggo milih. Mula, malaékat isa nggawé pilihan kaya manungsa kanggo nindakké sing bener utawa sing salah.


¿Mbaʼéichapa oñeñandu umi unhído oikove aja ko yvy ape ári? 	 Piyé perasaané wong sing dipilih bab urip ing bumi?


Hetaiterei oĩ omboúva oréve mensáhe ha nóta orekonsola hag̃ua, ha aikuaa porã Jehová ojevale hague umívare orepytyvõ hag̃ua”. 	 Aku percaya tenan nèk Yéhuwah ndhukung aku lan bojoku liwat bantuan sing akèh banget saka para sedulur mau.”


Upéicharõ, ¿mbaʼérepa nañañehaʼãi ñande avei jajapo péicha ñande rapicha ojavy jave? 	 (Matéus 7:12) Wektu nggawé kesalahan, senajan mung sepélé, kita mesthi péngin wong liya ngapurani kita utawa malah nglalèkké kuwi.


Ymaite guive, hiʼãiterei chupekuéra ontende umi profesía Ñandejára oikuaauka vaʼekue umi profétape (1 Pedro 1:11, 12). 	 (Ayub 38:4, 7) Wiwit mbiyèn, para malaékat péngin ngerti bab ramalan-ramalan kanggo donya mbésuk.—1 Pétrus 1:11, 12.


Koʼág̃a ningo cheedáma ha ijetuʼúma chéve asẽ hag̃ua apredika umi ogahárupi. 	 Merga saiki aku wis tuwa, lunga nginjil kuwi ora gampang, ning aku tetep semangat.


Claudia heʼive: “Oiméramo nde soltéro térã remendáva, rejapóramo ikatúva guive Jehovápe g̃uarã lomímonte revyʼáta” (Salmo 119:1, 2). 	 Claudia kandha, ”Ora masalah nduwé bojo apa ora, panjenengan isa tetep seneng nèk tenanan ngabdi marang Yéhuwah.”—Jabur 119:1, 2.


La Biblia heʼi: “Ojeskrivi peteĩ lívro henondépe oĩháme umi orrespetáva Jehovápe ha opensa meméva hérare” (Mal. 3:16, NM). 	 Alkitab kandha, ”Kitab pèngetan katulis ana ing ngarsané kanggo wong kang padha ngabekti marang Sang Yéhuwah lan kang ngajèni [mikirké] asmané.”—Ml. 3:16.


Upéi ohóma oñorairõ hag̃ua Goliátndi, ha ndahaʼéi kaigue guasu mbaʼe ohóva, síno odiparahápe voi. 	 Banjur, Dawud mlayu menyang panggonan kanggo perang.


Añetehápe Saúl ha isoldadokuéra ojepyʼapyeterei kuri ha okyhyje. 	 Bayangna, Saul lan para prajurité dhuwuré mung sak dhadhané Goliat.


Ñandejára haʼe umi ihústova amigoite (Proverbios 3:32). 	 (Wulang Bebasan 3:32) Nèk manut Gusti Allah, kita isa dadi sahabaté.


Ha haʼe odesidíma ojapo upéva amo gotyove, ha oiporavóma Itaʼýrape omoakã hag̃ua ko gérra. 	 Kaya sing wis dirembug, Gusti Allah wis milih putrané, Yésus Kristus, kanggo nyingkirké kabèh sing jahat lan sing nindhes.


Ehecha pe artíkulo hérava “La Biblia, una historia de supervivencia”, osẽ vaʼekue La Atalaya 1 de noviembre de 2009-pe. 	 Mbokmenawa Matéus dhéwé sing nerjemahké. Deloken Apendiks A3 ing New World Translation 2013; uga Buku bagi Semua Orang, kaca 7-9, ”Bagaimana Buku Ini Dapat Tetap Bertahan?”


15 Pe lívro Los jóvenes preguntan, volumen 2, on páhina 308 ha 309-pe, oreko avei koichagua porandu: “¿Resegítapa reservi Jehovápe nde tuakuéra térã ne amigokuéra oñemomombyrýramo chugui?”. 	 15 Salah siji pitakonan ing kono yaiku: ”Apakah kamu akan melayani Yehuwa sekalipun orang tua dan teman-temanmu berhenti melayani-Nya?”


Jesús ohasa asyetereíramo jepe omano mboyve, haʼe ndahaʼéi vaʼekue peteĩ persóna oikóva oñembyasyháre. 	 Senajan sengsara sakdurungé séda, Yésus ora dadi wong sing kétok sedhih.


¿Mbaʼéichapa jatrata vaʼerã ñane ermanokuérape? 	 Kuduné piyé perasaané awaké dhéwé marang para sedulur seiman?


Koʼã guyra ningo por tiémpo osẽ jepi pe lugár oikohágui ha oho ótro lugárpe, ha oĩ umi ohasáva Israélrupi ojapo jave upéva. 	 Yérémia ngerti tenan bab manuk bango sing pindhah panggonan ngliwati dhaérah Kanaan.


Reasepta vaʼerã oĩ jave nepytyvõséva 	 Aja nolak bantuan saka wong liya


¿Mbaʼépa jaikuaa vaʼerã ikatu hag̃uáicha umi mbaʼe jaʼéva omokyreʼỹ ñande rapichápe? 	 Telung bab apa sing isa mbantu bèn omongané awaké dhéwé isa nggedhèkké atiné wong liya?


6 Katuete ningo nde rehayhu ne famíliape, ha upévare rekorrehi jepi chupe. 	 6 Merga tresna, anak perlu dikandhani.


Ndaipóri ni peteĩ rregálo ivaliosovéva upévagui. 	 Kuwi hadiah sing paling aji.


Heta Bíbliape oñemoĩ jepi pe palávra Kýrios (Señor) ha Theós (Dios) oñemoĩ rangue pe téra Jehová (יהוה, JHVH). 	 Wektu nerjemahké saka basa Yunani sing asli, Hutter ngganti gelar Kyʹri·os (Gusti) lan The·osʹ (Allah) dadi ”Yéhuwah” (יהוה, YHWH), ing ayat-ayat sing ngutip Kitab-Kitab Ibrani, utawa ing ayat-ayat sing nurut Hutter kuduné ana asmané Yéhuwah.


Koʼã mbaʼe ningo ojapo persóna heta rrelihiongua ha umi ndorekóiva avei irrelihión. 	 Kabèh wong, ora soal nduwé agama apa ora, uga nduduhké sikap loma lan apikan. Apa panjenengan uga gelem tumindak kaya ngono?


Mbeguekatúpe ndapitasevéi ha upéi ahejaitéma voi la sigarríllo”. 	 Saya suwé rasaku péngin ngrokok ilang. Akhiré aku isa mandheg.”


Ótro katu heʼi Abrahán ndohayhúi hague voi itaʼýrape, ha upévare oĩ kuri dispuésto ojukávo chupe. 	 Wong-wong ngomong ngono merga ora nduwé iman, utawa ora ngerti iman sing bener lan carané nduduhké.


Síno jahecha kuri Ñandejára ohenduha ñane orasión. 	 Yéhuwah mirengké dongané awaké dhéwé.


Jahechamína seis fórma ikatuhápe jahechauka jahayhuha ñane ermanokuérape. 	 Gatèkna nem cara sing arep dirembug.


Áño 332-pe Jesús ou mboyve, Alejandro Magno ojagarrapaitéma Medio Oriente, ha upe tiémpope g̃uarã umi filósofo griego kyreʼỹpema omboʼe ko enseñánsa japu. 	 Wektu Alèksander Agung ngalahké Timur Tengah ing taun 332 SM, para filsuf Yunani wis nyebarké ajaran kuwi nganti tekan ing kabèh wilayah Kerajaan Yunani.


Por ehémplo, Ruándape heta persóna ostudiáva umi Testígondi, ndaikatúi oprogresa pórke ndorekói Biblia. 	 Para siswa iki ora isa tuku Alkitab sing dinggo ing gereja, lan uga ora ngerti tegesé ayat-ayat ing Alkitab kuwi.


(Malaquías 3:6). 	 Kuwi bukti nèk Gusti Allah nresnani manungsa.


Jesús ningo oñembou vaʼekue olivera hag̃ua umi héntepe pe pekádo ha ñemano poguýgui. 	 Yésus diutus kanggo mbébaské wong-wong saka perbudhakan dosa lan pati. Yésus banjur kandha, ”Kayektèn iku bakal mardikakaké kowé.”


Péro tapére, Orpá ojevy jey. 	 Pas ing dalan, Orpa mutuské bali ing Moab.


Adán opeka rupi haʼe ha ifamiliare ndaikatuvéima oiko pára siémpre. 	 SING WIS DITINDAKKÉ GUSTI ALLAH


Peteĩva umi téxto haʼe Mateo 6:34: “Ani pejepyʼapyeterei koʼẽrõ g̃uarãre, koʼẽrõko oĩta voi hína ambue jepyʼapy. 	 Matéus 6:34 dadi salah siji ayat sing mbantu Rosie, sing kandhané, ”Aja padha sumelang ing bab dina sésuk, amarga dina sésuk iku kadunungan kasusahan dhéwé.


Upévare heʼi idisipulokuérape oñeñangareko vaʼerãha. 	 Mula, Yésus ngélingké para muridé bab kuwi.


Jesús oaprovecha upe okasión ohechauka hag̃ua chupekuéra naiporãiha ojepyʼapyeterei umi mbaʼerepýre, pórke upéicha ikatu oñemomombyry hikuái Ñandejáragui (Luc. 12:13-15). 	 Malah, Yésus nggunakké kesempatan kuwi kanggo mulang para muridé nèk ngupaya nduwé akèh bandha, kuwi isa ngganggu ibadahé marang Yéhuwah.—Lk. 12:13-15.


Jesús ndohejareíri upe provléma. 	 Masalah kuwi ora dianggep sepélé karo Yésus.


Upémarõ aha aiko peteĩ puévlo oĩvape ag̃ui ógagui, hérava Zanesville, ha upépe aiko peteĩ kotyʼípe. 	 Aku lunga saka omah, banjur manggon ing cedhaké Zanesville, Ohio.


Pentekostés áño 33-pe, Jehová ohechauka porã vaʼekue oipotaha isiervokuéra opredika ko yvy tuichakuére. 	 Ing dina Péntakosta taun 33 M, Yéhuwah péngin kabar apik diwartakké saklumahing bumi.


Ñane tiémpope, la Biblia ñanepytyvõ jalehi porã hag̃ua ñane ména térã ñane rembirekorã, ha avei ñanemboʼe mbaʼéichapa jaiko vaʼerã ñande rogapýpe (2 Corintios 6:14, 15; Efesios 5:28-33). 	 (2 Korinta 6:14, 15; Éfesus 5:28-33) Awaké dhéwé kudu niru tuladhané Ribkah lan nindakké sing cocog karo kersané Yéhuwah.


2 Cor. 1:21, 22; 2 Ped. 1:10, 11 	 2 Kr. 1:21, 22; 2 Pt. 1:10, 11


Jahayhúramo jepe ñane hénte ha ñane amigokuérape, ¿mbaʼéguipa jajekuida vaʼerã? 	 Senajan lumrah setya karo keluarga lan kanca, apa sebabé kudu ati-ati?


OÑEPORANDU MEMÉVA UMI TESTÍGO DE JEHOVÁRE:¿Mbaʼépa oguerovia umi testígo de Jehová? 	 PITAKONAN ALKITAB LIYANÉ SING DIJAWABApakah Alkitab Buku tentang Pikiran Allah?


Enterove jaikuaa mbaʼeichaitépa umi guyra oprotehe imembykuérape. 	 Manuk uga nduwé naluri kanggo njaga anak-anaké.


15 “Enterove orrespeta vaʼerã ñemenda.” 	 15 ”Nikah iku ajènana.”


Ñandejára ohechapaite umi inhustísia oikóva ha koʼẽrõitéma osolusionambáta umíva (Eclesiastés 5:8). 	 Gusti Allah ngerti lan bakal ndandani kahanan sing ora adil ing donya iki.—Kohèlèt 5:7.


Péro añetehápe cheforsa vaipaite. 	 Ning, awakku dadi ora karu-karuan.


Péro opermiti osegi ogoverna heta tiémpore. Upéicha rupi umi isrraelítape hasy kuri iñeʼẽrendu hag̃ua Jehovápe. 	 Bangsa Israèl dadi angèl setya karo Yéhuwah, merga raja sing dipilih dadi wakilé Yéhuwah tumindak bejat.—1 Bb. 29:23.


Ha oĩ avei heta lugár la hénte omombaʼeveha ojerregaláramo chupekuéra pláta, péicha ikatúgui ojogua chupekuéra ogustáva. 	 Ana kabudayan sing nganggep nèk hadiah sing cocog kanggo wong tuwa lan cah enom yaiku dhuwit, merga isa digunakké kanggo tuku apa waé sing dipéngini.


Ha ndajaikuaáiramo jepe mbaʼépa la oiko vaʼekue, ikatu oime añetehápe peteĩ ánhel oipytyvõ chupe. 	 Mbokmenawa kuwi pancèn bener.


La Biblia ohechauka upéva ndoikói hague haʼe ohomírente yvágape orresusita rire, síno ohasa raẽ peteĩ tiémpo (Hebreos 10:12, 13). 	 (Ibrani 10:12, 13) Yésus ngandhani murid-muridé bab tandha-tandha akir jaman lan wiwitané pamréntahané ing swarga.


Primero, umi okopiáva la Biblia apytépe oĩramo jepe umi péicha péichante ojapo vaʼekue hembiapo térã oporombotavyséva voi, heta avei oĩ vaʼekue umi ikatupyrýva ha ojapo porãva hembiapo. 	 PERJUANGANÉ ALKITAB: Sepisan, senajan ana penyalin Alkitab sing sembrana utawa ora bener, ning akèh sing trampil lan ati-ati.


Péichamante ñane matrimónio imbaretéta. 	 Kuwi ora gampang.


Péro umi Rollo del mar Muerto si oreko. Upéicha rupi, koʼág̃a oñemoĩma pe Biblia pyahúpe osẽ vaʼekue 2013-pe. 	 Ning, katrangan kuwi ana ing Gulungan Laut Mati sing saiki dinggo bahan terjemahan Alkitab 2013.


Éntre áño 500 ha áño 1000, umi masoréta okopia vaʼekue pe Viejo Testamento, ha kon el tiémpo oñehenói upévape téxto masorético. 	 Kelompok Masorèt nyalin Kitab-Kitab Ibrani ing antarané abad 6 tekan 10 M, lan kuwi disebut tèks Masorèt.


2 Yma Jehová oipuru vaʼekue ipodér oporomonguera hag̃ua, ha avei oipuru umi profétape oporomoingove jey hag̃ua (1 Rey. 17:17-24; 2 Rey. 4:17-20, 32-35). 	 2 Alkitab uga nyritakké nèk ing jaman mbiyèn Yéhuwah nambani wong lara nganggo mukjijat, lan nggunakké nabiné kanggo nguripké wong mati.


Péro, ¿mbaʼépa jaikuaave chuguikuéra? La Bíbliape noñeñeʼẽguasúi hesekuéra. 	 Alkitab uga ora nyritakké imané anaké, yaiku Metusalakh.


Enoc omano rire, oiméne umi ikontrário ojeporeka raʼe hetekuére, péro ndotopái mamove hendápe, pórke Ñandejára ombodesaparese la hetekue. 	 Kétoké Yéhuwah ngilangké mayaté Hénokh, bèn ora digunakké kanggo ibadah palsu.*