Koʼã kapítulo ikatu releepa 15 térã 20 minútopente, ha katuete nesorprendéta mbaʼéichapa Jesús oipuru umi palávra isensíllova omboʼe hag̃ua heta mbaʼe iñimportantetereíva. 	 Panjenengan isa maca piwulang kuwi mbokmenawa mung 15 tekan 20 menit.


Péro Pablo ningo oviaha kuri septiembre térã octúbrepe. 	 Ning, pelayaran sing dicritakké Paulus mau kelakon ing sasi September utawa Oktober.


Oĩramo jepe heta oñehaʼãva omongaru hag̃ua umi hénte iñembyahýivape, ko kavaju hũ arigua osegi gueteri ogalopea. 	 Senajan ana akèh upaya kanggo ngatasi masalah kuwi, jaran ireng lan sing nunggang terus maju.


Ha ndahaʼéi voi upévante, haʼe opromete avei ohundietetaha la muérte ha omoingove jeytaha umi omano vaʼekuépe (Juan 5:28, 29; Apocalipsis 21:3, 4). 	 (Yokanan 5:28, 29; Wahyu 21:3, 4) Banjur, kabèh wong bakal ngomong kaya kandhané rasul Paulus, ”Hèh pati, ana ing ngendi kaunggulanmu?


Jahechaháicha, ikatu jaiporavo oimeha óra, péro ani ñanderesarái jalee vaʼerãha káda día. 	 Kuwi tegesé mbuwang bab-bab sing kurang penting, bèn isa mikirké tenanan ayat-ayat Alkitab saben dina.—Éf.


Péro ahechakuaa avei mbaʼeichaitépa Jehová chepytyvõ, haʼete voi chejagarráva che pógui ha chemombarete. 	 Ning, wektu kuwi aku krasa nèk Yéhuwah kaya nggandhèng tanganku lan nguwatké aku.


“Peteĩ persóna iñeʼẽrendúramo, nde nderefallamoʼãi chupe.” 	 ”Apa kang dadi pepundhutané Pangéran Yéhuwah marang kowé: kajaba mung tumindak adil, lan tresna marang laku setya, apamanèh andhap-asor ana ing ngarsané Allahmu!”—MI.


(Ehecha pe nóta.) 	 (Deloken katrangan ing ngisor.)


Haʼe heʼi vaʼekue: “Ñandejára, avyʼaiterei ajapo haguére ne rembipota. 	 Wong sing ngabdi marang Yéhuwah ora bakal nganggep nèk kabèh kagiyatan mau abot.


Térã ikatu reñandu reimemaha preparádo, péro nde tuakuéra oipota rehaʼarõmie pórke nemitãiterei gueteri. 	 Utawa wis siap, ning wong tuwamu nganggep kowé durung cukup umur lan isih butuh akèh pengalaman?


Upépe haʼe heʼi “opaite umi hese ojeroviáva” ojesalvataha. 	 Nurut Alkitab, nduwé iman kuwi tegesé ”yakin yèn prekara-prekara sing kita arep-arep kuwi nyata”.


Péro oĩ umi ñanepytyvõséva ñaneresãi hag̃ua, ha omeʼẽ ñandéve konsého ndajajeruréiramo jepe chupe. 	 Ning, merga péngin mbantu, ana sedulur seiman sing mènèhi katrangan bab carané nggolèk tamba, senajan awaké dhéwé ora njaluk.


¿Mbaʼéichapa ikatu jajerovia María ojerovia haguéicha? 	 Piyé carané niru Maryam?


¿Mbaʼe mbaʼérehepa ikatu jajepyʼamongeta? 	 Bab apa waé sing isa dipikirké?


oñemboguejyhína 	 ngundhuh


Péro odesidi omboyke koʼã oportunida ha omotenonde “umi mbaʼe iñimportantevéva”. 	 Ning, dhèwèké ora gelem, merga ”milih endi sing becik dhéwé”.


Reikuaasevéramo mbaʼéichapa oñepyrũ vaʼekue umi kostúmbre navidéña ehecha pe artíkulo hérava “Ojekuaaséva jepi: ¿Oĩ porãpa jafesteha Navidad?” osẽ vaʼekue Ñemañaha 1 diciembre 2014-pe. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab asal-usulé Natal, deloken artikel ”Pembaca Bertanya . . .


Ndojekovramoʼãi entráda ni ndojejeruremoʼãi pláta. 	 Acara iki ora mbayar lan ora ana kolèkte.


Ñandejára voi oipota ñahenói chupe hérarupi (Salmo 105:1). 	 Gusti Allah ngongkon awaké dhéwé nyebut jenengé.—Jabur 105:1.


Jaikuaaháicha iñimportanteterei ñañealimenta, péro iñimportanteve jey ñaaprende ha jaikuaa porã umi mbaʼe oúva Ñandejáragui. ¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Kok isa? Raja Salomo njelaské, ”Kawicaksanan kuwi isa nglindhungi padha kaya dhuwit sing isa nglindhungi.


Upe tiémpope haʼe orekóma 99 áño. 	 Setaun sakdurungé Iskak lair, wektu umuré Abraham 99 taun, Yéhuwah ngongkon Abraham nyunat kabèh wong lanang sing ana ing omahé.


Imitãme ojuka kuri Goliátpe, pe higánte oñembohorýva Ñandejárare ha ipuévlore (1 Sam. 17:23, 26, 48-51). 	 (1 Sa. 17:23, 26, 48-51) Wektu dadi raja, nabiné Yéhuwah yaiku Natan, nduduhké salahé Dawud.


7. a) ¿Mbaʼérepa avei Jehová puévlo oikotevẽ instruksión? b) ¿Mbaʼérepa la Biblia heʼi pe Léi haʼe hague peteĩ gía umi isrraelítape g̃uarã? 	 7. (a) Apa alesan liyané bangsa Israèl perlu hukum anyar? Terangna. (b) Piyé hukum kuwi isa njaga bangsa Israèl?


Jesúspe añoite jasegi vaʼerã, pórke haʼe la ñande líder (Mat. 23:10). 	 Kaya kandhané Alkitab, awaké dhéwé kudu manut mung karo Yésus, sing dadi Pemimpin.—Mt. 23:10.


Péro koʼág̃arupi ojepuru avei oñeñeʼẽ hag̃ua umi lugár oñekonsiderávare sagradoha, ikatu por motívo rrelihióso térã nahániri. 	 Panggonan ibadah kuwi dinggo nyembah déwa utawa wong ”suci”.


Haʼe ningo omeʼẽ ñandéve heta rregálo, péro umíva apytépe oĩ peteĩ rregálo iporãvéva. 	 (Yakobus 1:17) Ayat kuwi nduduhké nèk Allah Yéhuwah, Bapak kita sing ana ing swarga, nduwé sipat loma.


Ndaipóri avave ko yvy ape ári oikuaáva arakaʼetépa oúta Ñandejára Rréino (Mateo 24:36). 	 Ora ana sing ngerti kapan persisé Kratoné Gusti Allah bakal teka.—Matéus 24:36.


Péro ko yvy ningo ndojoguaiete peteĩ paraísope, ¿ikatúnepa upéicharõ oñekumpli ko promésa? 	 Merga firdaus saiki wis ora ana, apa janji kuwi sukmbèn bakal kelakon tenan? FIRDAUS SAKDONYA BAKAL KELAKON TENAN


Pe Anuario de 1938 omombeʼu: “Koʼã okasión oremomanduʼa pe Pentekostés rehe, káda uno oñeʼẽrõ guare iñidiómape”. 	 Yearbook 1938 kandha, ”Kuwi ngélingké wektu dina Péntakosta, para sedulur ngerti basané dhéwé-dhéwé.”


Ko ñane tiémpope Ñandejára peichaiténte avei ohayhu umi isiervokuérape. 	 Gusti Allah kuwi ora mung mahakuwasa, ning uga Bapak lan Kanca sing setya.


La hénte okorre ha ijayvujoa umi kállere, umi rrío oríllare katu henyhẽte umi várko ha umi negósiope heta oĩ la prodúkto. 	 Dalan-dalan ing Ur sing sempit lan akèh gangé dikebaki wong sing padha mlaku, ana akèh kapal sing padha jéjér-jéjér ing pelabuhan, lan pasaré kebak barang dagangan.


Koʼág̃a ndajepyʼapyvéima che renonderãre ni maʼerãpa jaexisti. 	 Aku wis ora kuwatir manèh bab urip saiki lan sukmbèn.


Oñeĩmba rire váñope ojejaty vaʼerã upéva. 	 Mbuwang kotoran.


Ha ipype jatopa heta téxto ohechaukáva chupe g̃uarã iñimportantetereiha héra, ha oipotaha umi hénte oikuaa ha ombotuicha upe téra (Éx. 	 Penerjemah sing apik kuduné ngerti, lan nggawé terjemahan sing cocog karo karepé sing ngarang. Akèh ayat ing Alkitab nduduhké nèk jenengé Gusti Allah kuwi penting, lan kudu diluhurké.


Ojejapo hag̃ua pe Traducción del Nuevo Mundo osẽ ypy vaʼekue áño 1950-pe, ojepuru kuri pe téxto masorétiko evréo ha pe téxto griégo ojapo vaʼekue Westcott ha Hort. 	 New World Translation sing asli diterjemahké saka teks Masorèt Ibrani lan teks Yunaniné Westcott lan Hort.


Jehová haʼéramo jepe Dios Todopoderóso, ¿mbaʼe invitasiónpa omeʼẽ isiervokuérape? 	 Senajan Mahakwasa, Yéhuwah ngajak wong nindakké apa?


Jonathan heʼi: “Che família ou oso ha rombotýmante pe emprésa roguereko vaʼekue. 	 Jonathan kandha, ”Aku dadi kewedhèn merga bisnis keluargaku bangkrut.


Ha pe asambléa aja katu enterovéva ñahendu la mísma informasión. 	 Ing kono awaké dhéwé éntuk katrangan sing padha.


¿Mbaʼérepa iñimportánte ñañemboʼe? 	 Apa Panjenengan Ngrasakké Dhéwé Kwasané Gusti Allah? KACA 12


Ko Biblia oñeguenohẽ áño 1599-pe, siuda de Núrembergpe ha oñehenói jepi chupe Políglota de Núremberg. 	 Èdhisi kuwi diterbitké ing Nuremberg taun 1599 lan kerep disebut Nuremberg Polyglot.


Pórke umi opytáva soltéro orekove oportunida omombeʼu hag̃ua ótrope umi marandu porã. 	 Merga wong sing ora nduwé bojo nduwé kesempatan sing luwih gedhé kanggo martakké kabar apik.


Ñambyasýramo jepe, og̃uahẽta pe moménto omanotaha pe persóna rehayhúva. 	 Sakwisé wong sing ditresnani kuwi mati, apiké ngubungi kanca cedhak sing gelem mbantu.


UMI ELEMÉNTO ÑANEPYTYVÕ VAʼEKUE JAPREDIKA HAG̃UA 	 SARANA KANGGO NGINJIL


Chupe oñemombo yvy gotyo ha hiʼanhelkuérape oñemombo hendive” (Apocalipsis 12:7-9). 	 Si naga gedhé banjur diuncalaké mangisor, si ula kuna, kang kaaranan Iblis lan Sétan, kang nasaraké saisining jagad, iku kauncalaké menyang ing bumi, dalah para malaékaté.”—Wahyu 12:7-9.


Chemitãkuñaʼi guive che namanoseieterei vaʼekue. 	 Ning, saka piwulangé Yésus, aku ngerti nèk wong mati bakal diuripké manèh.


Upe guive la Biblia oñeimprimi ha ojetradusíma arakaʼeve oikoʼỹ haguéicha. ¿MBAʼÉPA OIKO UPE RIRE? 	 Bar kuwi, cacahé Alkitab sing digawé lan basa sing dinggo nerjemahké saya suwé saya akèh.


Ahendu haʼetévaicha peteĩ oñeʼẽva umi cuatro keruvín mbytépe ha heʼi: ‘Un kílo trígo peteĩ denáriore, ha tres kílo seváda peteĩ denáriore, ha ani rehundi pe aséite de olíva ni pe víno’” (Apocalipsis 6:5, 6). 	 Ananging aja ngrusakaké lenga [lenga jaitun] lan anggur iku.’”—Wahyu 6:5, 6.


13 Jajepyʼamongeta meméramo Jehová ha Jesúsre, oikóta ñandehegui kristiáno madúro ha jajerovia mbaretéta (Heb. 5:14; 6:1). 	 (Ib. 5:14; 6:1) Wong sing ora nduwé cukup wektu kanggo mikirké Gusti Allah, saya suwé hubungané karo Yéhuwah bakal rusak utawa malah babar blas ora hubungan.


¿Mbaʼépa peteĩ santuário? 	 Panggonan Suci Kuwi Apa?


Sapyʼánte haʼe oheja rrevísta hógarupi, ikatu hag̃uáicha iména ohecha umíva. 	 Pirang-pirang taun sakbanjuré, wektu anak-anaké padha gedhé lan ora manggon ing kono manèh, Mary terus ngabdi marang Yéhuwah senajan kuwi ora gampang.


Avei upépe heta vése oñemboʼe kuri hikuái Jehovápe, pe Dios haʼekuéra ohayhuetéva ha omombaʼévape. 	 Susah seneng wis dirasakké pirang-pirang taun karo bojoné ing omah kuwi.


“¡Che hína Jehová rembiguái!” (Ehecha párrafo 13 ha 14) 	 ”Aku iki peladèné Gusti” (Deloken paragraf 13, 14)


Por ehémplo, pe primera gérra mundiál mboyve ha upe aja avei, ojepuru kuri pe “Foto-Drama de la Creación”, haʼetéva peteĩ pelíkula pórke oreko fóto a kolór, sonído ha vidéo. 	 Contoné, sakdurungé lan saksuwéné perang donya sing kapisan, umaté Yéhuwah nggunakké gambar utawa foto lan swara sing digawé film, sing judhulé ”Foto Drama Penciptaan”.


6 ¿Ikatúpa umi imitãva ontende mbaʼépa oĩ porã ha mbaʼépa oĩ vai? 	 6 Apa kowé klebu cah enom sing diwasa?


Ñande avei jarrespeta vaʼerã Jehovápe ñande pyʼaite guive, péicha añoite oikóta ñandehegui iñamígo (Sal. 25:14). 	 (Ms. 25:14) Sipat kuwi sing nggawé Abraham manut karo Yéhuwah.


Mba`e jaikehagua Internet-pe 	 Jejaring


Oñepresentárõ guare peteĩ tentasión, ¿rehechakuaápa raʼe mbaʼépa iporã ha mbaʼépa ivai? 	 Wektu nggawé keputusan pas digodha nindakké sing salah, apa kowé mikirké tenanan sing bener lan sing salah?


Umi mbaʼe Eliezer omombeʼúva opokoiterei Betuel ha Labán rehe. 	 Kaya kebiasaan ing kono, Ribkah dikon tunangan karo Iskak sakdurungé nikah.


Peteĩ ermána hérava Rosemary mbohapy imemby. 	 Rosemary sing nduwé anak telu kandha nèk dhèwèké lan bojoné gelem ngaku, wektu nggawé salah.


Ko kavaju arigua orrepresenta pe ñembyahýi. 	 Sing nunggang nggambarké kahanan kurang pangan.


¿Ideprovéchoitipa umi konsého oĩva la Bíbliape? 	 Apa Tuntunané Alkitab Migunani kanggo Jaman Saiki?


Avei pe añetegua oĩva la Bíbliape ñanemosãso umi mbaʼe kuimbaʼekuéra omboʼévagui, ha ñanepytyvõ anivéma hag̃ua jakyhyje umi omano vaʼekuégui térã ñaimoʼã osufriha hína hikuái (ehecha pe rrekuádro “¿Mbaʼépa oiko umi omano vaʼekuégui?”). 	 Sakliyané kuwi, piwulang sing bener saka Alkitab isa mbébaské kita saka tradhisi lan takhayul sing ana hubungané karo wong mati.—Deloken kothak ”Piyé Kahanané Wong Mati?”


Ko pregúnta ningo iñimportanteterei, pórke amo ipahápe káda uno ñarrendíta kuénta Jehovápe umi mbaʼe jajapóvare. 	 Wektu janji ngabdi marang Yéhuwah lan dibaptis, kowé bakal nduwé hubungan sing akrab karo Yéhuwah.


Pe kreénsia heʼíva jarekoha peteĩ álma nomanóiva ou umi demóniogui. 	 Ajaran kuwi dhasaré ora saka Alkitab, ning saka ajarané agama-agama lan filsafat kuna.


¿Mávapepa osegíta hikuái? La Biblia heʼi “diez kuimbaʼe” ipojaitaha “peteĩ hudío” ao ruguáire ha heʼitaha hikuái: “Ore rohóta penendive, rohendúgui Ñandejára oĩha penendive”. 	 Alkitab kandha nèk ”wong sepuluh” bakal ”nggondhèli pojoking jubahé wong Yahudi siji kalawan kenceng sarta ngucap: Kula sami badhé tumut panjenengan sadaya, margi kula sami mireng, bilih panjenengan sami tinunggil déning Gusti Allah!”


Ijapytepekuéra oĩ haʼe vaʼekue unhído ha oĩmava yvágape. 	 Ana sing wis munggah swarga lan ana sing ora dipilih munggah swarga.


Ha upéi heʼive: “Péro Ñandejára ndeʼíri mbaʼevete”. 	 Ning, dhèwèké ngomong nèk Gusti Allah ”meneng waé”.


¿Mbaʼe mandátopa Jesús omeʼẽ isegidorkuérape? 	 Yésus ngekèki préntah penting loro bab apa waé?


Upe rire oĩ jeýramo okuestionáva pe derécho haʼe orekóva ogoverna hag̃ua, pyaʼe voi ohundíta umívape. 	 Bar kuwi, kabèh sing ora gelem ngakoni pamréntahané Yéhuwah bakal langsung disingkirké.


Oñekambia héra. 	 Dudu jeneng asli.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) b) ¿Mbaʼépa ojapo Jehová ñandesalva hag̃ua? 	 (Deloken gambar ndhuwur.) (b) Umaté Yéhuwah dikèki tuntunan apa?


Ha umi orekóvape esperánsa oikove hag̃ua ko yvy ape ári katu ohenói “ambue ovechakuéra”. 	 Wong sing bakal urip ing bumi digambarké ”wedhus liyané”.


Upévare heʼi: “Peteĩ mitãrusu ojepokuaáva ojapo upéicha ndoikomoʼãi peteĩ menarã. 	 Dhèwèké kandha, ”Aku ngerti nèk wektu enom seneng nggodha lawan jenis ora bakal dadi bojo sing apik.


La majoría okyhyje chuguikuéra, ha ótro katu oikuaase mbaʼépa osignifika umíva. 	 Ana wong sing wedi maca, ning ana uga sing seneng.


6. a) ¿Mbaʼérepa umi isrraelíta oikotevẽ pe Léi Jehová omeʼẽva Moisés rupive? b) ¿Mbaʼépa ojapo vaʼerã umi isrraelíta Jehová ovendesi hag̃ua chupekuéra? 	 Apa sebabé bangsa Israèl perlu hukumé Yéhuwah liwat Musa? Bangsa Israèl kudu tumindak apa?


Epensamíntena mboy órapa ombaʼapóta kuri Rebeca oimérire umi 10 kaméllo peichaite ijyʼuhéi. 	 Nèk unta sepuluh ngelak kabèh, mesthiné Ribkah kudu nimba nganti pirang-pirang jam.


Umi disípulo pyʼaguasúpe omombeʼu Jesús oikove jey hague, ikatúramo jepe oho préso térã ojejuka chupekuéra upe haguére. 	 Para muridé wani martakké nèk Yésus wis diuripké manèh, marang kabèh wong, klebu sing mèlu matèni Yésus. Padhahal kuwi bahaya, merga isa dicekel lan dipatèni.


Nahániri, apóstol Pedro voi heʼive: “[Haʼe] omanda oréve ropredika hag̃ua umi héntepe ha romombeʼu hag̃ua hekoitépe Ñandejára omoĩ hague Chupe ohusga hag̃ua oikovéva ha omanóvape”. 	 Pétrus kandha, ”Punapadéné Panjenenganipun sampun paring bebahan dhateng kula sadaya, martosaken dhateng sabangsa sadaya saha dados paseksi, bilih inggih Panjenenganipun punika ingkang pinasthi déning Gusti Allah dados Hakim tumrap tiyang ingkang gesang saha ingkang pejah.”


Ko tarhéta michĩ (8 por 13 sentímetrorupi), ha oĩ pype peteĩ mensáhe vívliko mbykymi. 	 Nèk nggawé kertu anyar, ayaté ya béda-béda.


¿Mbaʼépa rejapóta nenohẽ rire pe ýgui? 	 Mesthiné ora, ta?


Haʼe ojedesidi okambiataha oiko hag̃ua Ñandejára oipotaháicha, upévare okonsegi ótro traváho ha ojerure ipatronakuépe omomichĩmie hag̃ua chupe pe kuóta opagáva hína. 	 Dhèwèké nduwé tékad kanggo ngowahi uripé.


Posívlemente la majoría umi 500 persónagui upe rire oiko kristiáno. 	 Rasul Paulus nyebut wong-wong kuwi ”sadulur luwih saka 500”.


Primero, ñañeʼẽta Rut rehe. Haʼe ningo peteĩ viúda Moabgua imitãva gueteri, ha ohechauka vaʼekue oserviseha Jehovápe ipyʼaite guive. Segundo, ñañeʼẽta Ezequíasre, haʼéva kuri peteĩ rréi Judagua iñeʼẽrendúva Jehovápe. 	 3 Ayo digatèkké critané Alkitab bab kancané Yéhuwah yaiku: (1) Rut, randha enom sing setya saka Moab, (2) Hizkia, raja sing setya saka Yéhuda, lan (3) Maryam, ibuné Yésus sing andhap asor.


La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? 	 Brosur iki ana ing basa Indonesia lan basa-basa liyané


Péro “pe rregálo ijojahaʼỹva” ndahaʼéi Jesús sakrifísionte. 	 (Wacanen 2 Korinta 1:20.) ”Sih-peparingé sing semono gedhéné” saka Gusti Allah kuwi, klebu tebusané Yésus, lan sipat apikan lan tresnané Yéhuwah kanggo manungsa mbésuk.


¿Mbaʼéichapa oñeñandu heta ermáno ivívlia pyahúre? 	 Piyé tanggepané para sedulur wektu ana Alkitab 2013?


Ambyasýramo jepe, añepyrũ cherekovaieterei. 	 Sayangé, aku uga nglakoni urip sing bejat.


Upévare pe Cyclopedia de McClintock ha Strong heʼi Ñandejára nomandái hague ojefesteha hag̃ua pe Navidad, ha pe Nuevo Testaméntope ndeʼíri avei ojejapo vaʼerãha upéva.* 	 Mula, McClintock lan Strong kandha nèk ”perayaan Natal asalé dudu saka Gusti Allah lan P[rajanjian] A[nyar]”.*


Debbie heʼi: “Che ména ohasa heta tiémpo umi ermáno kongregasionguándi, péro che núnka napensái haʼe chedeskuidaha. Aikuaa porã haʼe katuete oĩtaha orendive roikotevẽ jave” (1 Tim. 3:4, 5). 	 Debbie, sing nduwé anak loro, kandha, ”Aku ora tau nesu nèk bojoku nggunakké wektu kanggo nindakké tugasé dadi pinituwa, merga aku ngerti kapan waé keluargaku butuh digatèkké, bojoku mesthi siap nggatèkké.” (1 Tm. 3:4, 5) Piyé tuladhané Debbie lan bojoné yaiku Pranas, ditiru anak-anaké?


1, 2. a) ¿Mbaʼe mbaʼépa oike “pe rregálo ijojahaʼỹva” Jehová omeʼẽvapa? b) ¿Mbaʼépa ñarrespondéta ko artíkulope? 	 1, 2. (a) Hadiahé Yéhuwah sing paling aji kuwi apa? (b) Pitakonan apa waé sing arep dirembug ing wulangan iki?


Jehová heʼi hese haʼeha iñamígo 	 Yéhuwah Ngundang Abraham ’Mitraku’


Upépe oikuaa umi testígo de Jehovápe ha oñepyrũ ostudia hendivekuéra la Biblia. 	 Ing kono, dhèwèké ketemu lan mulai sinau Alkitab karo Seksi Yéhuwah.


Ha ivaiveha 3 apytégui 1 noñealimentaporãi”. 	 Malah saka wong telu ana siji sing kurang gizi.”


Salmo 37:9 ningo heʼi: “Jehová omeʼẽta ko yvy umi ojeroviávape hese” (TNM). 	 Jabur 37:9 kandha, ”Wong kang nganti-anti marang Sang Yéhuwah iku bakal padha olèh warisan bumi.”


¿Mbaʼéichapa umi unhído ohecha vaʼerã ipriviléhio? ¿Mbaʼéichapa jatrata vaʼerã umi ermáno hoʼúvape pe pan ha pe víno Konmemorasionhápe? ¿Mbaʼérepa ndajajepyʼapýi vaʼerã heta hetavéramo hikuái? 	 (Lk. 12:32; Yo. 10:16) Merga ana rong kelompok, mbokmenawa ana sing mikir: (1) Apa wedhus liyané perlu ngerti jeneng-jenengé wong sing saiki dipilih munggah swarga? (2) Wong sing dipilih mau kudu ngrumangsani apa? (3) Nèk ing jemaatku ana sing mulai mangan roti lan ngombé anggur ing Pèngetan, piyé tanggepanku bab wong mau? (4) Nèk cacahé wong sing mangan roti lan ngombé anggur ing Pèngetan saya akèh apa kuwi perlu tak masalahké?


Goliat ohóma avei mbeguekatu David oĩha gotyo, ha oiméne ijeskudéro oho henonderã. 	 Goliat lan wong sing nggawa tamèng mèlu maju nyedhaki Dawud.


¡Ajépa igustoitéta! 	 Akèh banget sing isa disinau saka Hénokh.


Oĩ rangue mbaʼasy ha ñemano, entéro hesãita ha oikóta pára siémpre. 	 Penyakit lan pati bakal ora ana manèh.


Nde ikatu reñemboʼe oimeraẽ idiómape, ha ikatu voi rejapo upéva kirirĩháme jepe (2 Crónicas 6:32, 33; Nehemías 2:1-6). 	 Panjenengan isa ndonga nganggo basa apa waé, utawa malah mung dibatin.—2 Babad 6:32, 33; Néhémya 2:1-6.


¿Mbaʼérepa Jehová nohundíri kuri Satanáspe? 	 Apa sebabé Yéhuwah ora langsung nyingkirké kabèh sing mbrontak?


Pe goviérno káusare, ore roñembyatými grupoʼi mimímente óga partikulárpe, ha unos kuánto Testígopente che aikuaa. 	 Ngerti-ngerti, pamréntah ngéntukké aku lunga menyang Jerman sisih kulon.


19 Rut, Ezequías ha María haʼe vaʼekue Ñandejára amígo, haʼe haguéicha avei Abrahán. 	 19 Pancèn Rut, Hizkia, lan Maryam dadi kancané Yéhuwah kaya Abraham.


15. a) ¿Mbaʼépa ikatu oñeporandu peteĩ persóna opensáramo haʼeha unhído? b) Rehechakuaáramo koʼã mbaʼe oikopaiteha nderehe, ¿heʼisépa upéva rejeporavo hague reho hag̃ua yvágape? 	 15 Mbokmenawa kowé mikir-mikir apa pancèn dipilih Yéhuwah bèn urip ing swarga.


Peteĩ rregálo ndaijojaháiva 	 Hadiah sing Paling Aji


Nde ikatu vyʼápe relee la Biblia Núm. 	 Carané Éntuk Paédah saka Maca Alkitab


Péro apóstol Pedro heʼi vaʼekue ‘jahechauka vaʼerãha ñande fe imbareteha’ (elee 1 Pedro 1:7). 	 (Wacanen 1 Pétrus 1:7.)


Haʼekuéra odesidi orekotaha enkuénta mbohapy mbaʼe otradusi aja. 	 (Wacanen Matéus 6:9.) (2) Nèk isa, nerjemahké saben tembung.


Koʼág̃a la Biblia ojetradusíma mas 2.800 idiómape. 	 Kuwi luwih akèh timbang buku-buku liyané ing jaman saiki.


La Biblia heʼi: “Pe ñeʼẽ hekoitepegua ha hiʼoraitépe hoʼa porã” (Proverbios 15:23). 	 (Wulang Bebasan 15:23) Ayat kuwi nduduhké nèk tembung sing diucapké ing wektu sing pas isa gedhé pengaruhé.


Che anase vaʼekue áño 1960-pe. 	 Wektu aku lair ing taun 1960, ibuku umur 17 taun.


Oime vaʼerã oñeimahina raʼe hikuái orresivívo peteĩ ihénte térã iñamígo omano vaʼekuépe. 	 Uga, mbayangké nèk mbangun omah lan manggon ing kono, utawa nandur wit lan mangan wohé. (Yé.


Péro ojerovia Jehová omoingove jeytaha Isaácpe, ikatu hag̃uáicha oñekumpli opa mbaʼe opromete vaʼekue. 	 Abraham ora ngerti apa sing bakal kedadéan, ning dhèwèké percaya nèk Yéhuwah bakal nguripké manèh anaké bèn janjiné kelakon.


Ko profesía ha avei ótro oĩva la Bíbliape heʼi Ñandejára Rréino omyengoviataha entéro umi yvypóra goviérnope, ha heʼi avei ipoguýpe ndaiporimoʼãiha oñorairõva ni ojapóva sarambi. 	 Nubuat kuwi lan nubuat-nubuat liyané ing Alkitab ngramalké nèk Kratoné Allah bakal nggantèni pamréntahané manungsa lan nggawé bumi dadi ayem tentrem.


Ñandejára Ñeʼẽ iporã ha ñanepytyvõ (párte 1 ha 2). 	 Brosur iki ana ing basa Indonesia lan basa-basa liyané


¿Mbaʼépa ojapo Jehová oñekomunika hag̃ua ñanendive? 	 Apa sing disinaoni saka carané Yéhuwah omong-omongan karo manungsa?


Por ehémplo, ojeʼe pe rréi Lidiapegua hérava Creso orahaka hague heta rregálo hepýva peteĩ saserdóte oikóva Délfospe, haʼe heʼi hag̃ua chupe mbaʼépa oikóta chugui oñorairõramo Ciro kóntrape, haʼéva rréi Pérsiape. 	 Contoné, Raja Kroesus saka Lidia ngirim hadiah sing akèh kanggo dhukun ing Delfi, Yunani, lan takon apa dhèwèké bakal menang nèk nyerang Korès saka Pèrsia.


Reikuaasevéramo mbaʼépa jahupytýta Jesús omano rupi ñanderehehápe, ehecha pe kapítulo 5 pe lívro héravagui ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová, ikatúva retopa ko direksiónpe: www.jw.org/gug. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab paédahé tebusan kanggo kita, deloken bab 5 saka buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan? sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah. Uga ana ing www.jw.org/jv.


Apita jepe 20 sigarríllo de mariguána un díape ha aipuru vaʼekue avei eroína ha hetave dróga. 	 Aku ngrokok ganja 20 linting sedina, nganggo héroin lan narkoba liyané.


Oiméramo upéicha, jahechakuaa Sara ijerovia mbarete hague, upévarente ikatu kuri okonvense umi héntepe ojerovia hag̃ua avei Ñandejárare ha pe esperánsa haʼe omeʼẽvare. 	 Kita saiki kudu mikirké tenanan tuladhané Sara kuwi. Akèh wong saiki uga padha kurang iman lan pangarep-arep sing sejati.


¿Añetehápepa oikove jey raʼe Jesús? 	 Apa Kedadéan Kuwi Ana Tenan?


Ha upéva ningo sapyʼánte hasy ñakumpli porã hag̃ua. 	 Roh suciné bakal mbantu bèn manut karo tuntunané para pinituwa.


Jahechamína mbaʼéichapa koʼã mbohapy kualida ikatu ñanepytyvõ siémpre ñamotenonde hag̃ua Jehovápe. 	 Saiki bakal dirembug piyé carané sipat-sipat iki isa mbantu tetep setya karo Yéhuwah.


¿Mbaʼépa tekotevẽ jajapo Ñandejára ñanerendu hag̃ua? 	 Apa sebabé ana wong sing rumangsa dongané ora dijawab?


¿Ojekuaápa moõguipa osẽ? 	 Utawa asalé saka situs wèb sing isa diisi karo saben wong, malah ora dingertèni sumberé?


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Kok isa?


Edesidíramo ehayhu Ñandejárape, neñeʼẽrendu chupe ha reñakarama hatã hese, upéicharõ reiporavo hína pe jeikove ha ikatúta reiko pára siémpre peteĩ paraísope ko yvy ape ári. 	 Kita bakal isa urip saklawasé ing bumi firdaus, nèk kita nresnani, ngrungokké, lan terus setya marang Gusti Allah.


Ko fráse ndaipóri vaʼekue la Bíbliape ojeskrivi ypýrõ guare. 	 Ukara iki ora ana ing tulisan asliné.


Péro osegi mboyve hikuái iviáhe, Jehová omomanduʼa jey Abrahánpe osẽ vaʼerãha upégui ha oho pe lugár haʼe heʼitahápe chupe. 	 Sakdurungé nutugké perjalanan, Yéhuwah sepisan manèh ngendika marang Abraham supaya Abraham ninggalké negara kuwi lan lunga menyang negara sing bakal diduduhké karo Yéhuwah.


Péro, ¿oiko piko raʼe pe traduksión ojapo vaʼekue Hutter? 	 Sepira apiké hasil terjemahan Kitab-Kitab Yunani Kristen ing basa Ibrani karyané Hutter iki?


Peteĩ lívro heʼi: “Ikatu vaʼekue oñekonsegi lána morotĩva ha heta lája marrón, algúno ikangyve ha ótro katu ijoskurove” (Jesus and His World). 	 Buku Jesus and His World kandha, ”Wol wernané macem-macem, saka putih nganti coklat tuwa.”


Ambyasýramo jepe, che sy ha che ermanokuéra ou ndostudiasevéi la Biblia. 	 Sakwisé kuwi, aku lan wong kuwi sinau Alkitab.


¿Mbaʼére piko upéicharõ Lefèvre otradusi raʼe la Biblia francéspe? 	 Lha terus, apa sebabé Lefèvre nerjemahké Alkitab ing basa Prancis?


Ha Ñandejára pyʼaguapy tuichavéva opa mbaʼe ikatúvagui pentende, oñangarekóta pene korasõre ha umi mbaʼe pepensávare, Cristo Jesús rupive” (Filipenses 4:6, 7). 	 (Filipi 4:6, 7) Mula, nyuwuna marang Yéhuwah bèn maringi rasa ayem tentrem.


Vicent heʼi vaʼekue ohechauka porã la Biblia ikatuha avei nepytyvõ reñemoag̃ui hag̃ua Ñandejárare. 	 Dadi, panjenengan ora mung isa éntuk paédah saka naséhaté, ning uga isa dadi kanca akrabé.


Avei opensa la heʼívare Proverbios 20:11: “Pe mitãrusu rembiapo rupi ojekuaáta heko ipotĩ ha naikarẽiha” (Ñande Ruete Ñeʼẽ Bíblia [ÑÑB]). ¿Mbaʼéichapa oipytyvõ chupe ko konsého? 	 Lan dhèwèké mikirké ayat ing Wulang Bebasan 20:11, sing kandha, ”Sanadyan isih bocah iya bisa dititèni kapirid saka ing panggawéné, apa resik lan apa jujur kelakuané.”


PUVLIKADÓR 	 PENGINJIL


¿MBAʼÉPA IKATU ÑAAPRENDEVE LA BÍBLIAGUI? 	 Ning, dhèwèké ora tetep ”ngandhemi ing kayektèn [nglakoni sing bener]”.


Salmo 37-pe la Biblia ombohovái ñandéve ko porandu ha heʼi avei mbaʼépa tekotevẽ ñande jajapo. 	 Jabur 37 ing Alkitab ngekèki jawabané lan njelaské apa sing kudu kita tindakké saiki.


Ñandejára oiko pára siémpre ha oipota iñamigokuéra upéicha avei 	 Gusti Allah kuwi langgeng lan péngin kanca akrabé uga urip langgeng


“¡¿Mbaʼe?!” heʼi chéve haʼe, ha oñepyrũ oñembohory la Biblia heʼívare. 	 Dhèwèké uga meksa aku bèn dadi pacaré manèh.


¿Mbaʼérepa Husai ipyʼaguasu vaʼerã omotenonde hag̃ua Jehovápe? 	 Apa sebabé Husai kudu wani bèn tetep setya karo Yéhuwah?


Ha che rete jepe hasypa chéve. 	 Kuwi nggawé perasaan lan awakku lara.


Jahechamína mbohapy ehémplo ohechaukáva mbaʼérepa sapyʼánte la hénte ontende vai la Biblia. 	 Yésus kandha karo Bapaké, ”Dhuh, Rama, Gustinipun langit kaliyan bumi.


¿Ha mbaʼéichapa orreaksiona Sara? 	 Ora let suwé, ana wong telu sing ora dikenal mara menyang kémahé Abraham.


Jesús rupive Ñandejára opaga ñanderehe ñanderreskata hag̃ua ha upéicha omeʼẽ ñandéve pe ñaikotevẽte vaʼekue (Romanos 3:23, 24). 	 (Jabur 49:9) Mula, kita butuh banget bantuané Gusti Allah bèn isa bébas saka dosa lan pati ”lumantar panebusé Sang Kristus Yésus”.—Rum 3:23, 24. Wektuné pas.


15 Jasegíramo umi konsého oĩva la Bíbliape, katuete jahupytýta umi mbaʼe ñaikotevẽva ñamantene hag̃ua ñane famíliape. 	 15 Awaké dhéwé isa yakin nèk ngetrapké pathokané Alkitab, awaké dhéwé isa nyukupi kebutuhané keluarga.


Upévare, peteĩ eskláva ojapoháicha, oĩ dispuésta ojapóvo oimeraẽ mbaʼe ojejeruréva chupe. 	 Maryam gelem nindakké apa waé sing ditugaské merga rumangsa nèk mung abdi.


La Biblia ohechauka avei mbaʼépa Ñandejára ojapo vaʼekue ikatu hag̃uáicha javyʼa amo gotyove (1 Juan 4:9, 10).* Jehovágui ningo ou pe mbaʼeporã ha ñandeapo voi ijoguaháramo, upévare jaʼekuaa ñahaʼangáramo chupe ou porãtaha ñandéve ha haʼe katuete ñandeguerohorýta (Hebreos 13:16). 	 Kuwi ana paédahé kanggo kita lan isa nyenengké Gusti Allah.—Ibrani 13:16.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo jasegi hag̃ua ñaneonrrádo? 	 Lan sing luwih penting, piyé carané bèn awaké dhéwé ora mèlu-mèlu nindakké sing ora jujur?


Chemitã reheve aikuaáma vaʼekue heta polítiko iñimportántevape upe paíspe. 	 Senajan isih enom, aku kenal karo para pimpinan politik ing RDJ.


Jahechamína por ehémplo mbaʼéichapa Abrahán oñeñandu vaʼekue omanóramo guare chugui hembireko. 	 Contoné, gatèkna tanggepané Abraham wektu bojoné mati.


Iporã vaʼerã eñemotiémpo repensa hag̃ua mbaʼérepa iñimportánte pe vautísmo. 	 Gunakna wektu kanggo mikirké tenanan alesané nèk dibaptis kuwi penting.


Upéicharõ jepe, “oñemoĩ hikuái peteĩ ñeʼẽme oñorairõ hag̃ua Josué ha Israelguakuéra ndive” (Jos. 9:1, 2, ÑÑB). 	 (Ys. 9:1, 2, Basa Jawi Padintenan) Wektu perang nglawan Israèl, raja-raja iki nduwé kesempatan ndelok kwasané Yéhuwah.


Jahechaháicha, Jehová oipytyvõ hína ipuévlope, ha ndaipóri ojoko vaʼerã upéva (Is. 54:17; elee Isaías 59:1). 	 Kuwi bukti nèk ora ana sing isa ngalangi kwasané Yéhuwah—Yé. 54:17; wacanen Yésaya 59:1.


14 Enterovénte ningo javyʼa ñaneresãiramo, pórke péicha ikatu jaservi porã Jehovápe ha jadisfruta heta mbaʼégui. 	 14 Awaké dhéwé mesthiné péngin séhat, bèn isa urip lan ngabdi marang Yéhuwah.


6 Ñandejára siervokuéra siémpre ovyʼa ombaʼapo jave hendive. 	 6 Nyambut gawé bareng Yéhuwah marahi umaté bungah.


Arekópe 7 áño, mokõive che jyva oñeamputa vaʼekue chehegui ani hag̃ua amano. 	 Wektu umurku pitung taun, tanganku loro-loroné diamputasi kanggo nylametké uripku.


ÓTRA INFORMASIÓN: ITAVYETE VAʼEKUE LA DEPÓRTERE HA OHUGA PLÁTARE 	 MBIYÈNÉ: KECANDUAN OLAHRAGA PROFÉSIONAL LAN JUDHI


4 Jahechaháicha, Ñandejára réra oñemoĩ vaʼerã la Bíbliape. 	 4 Cetha nèk jenengé Gusti Allah kudu ana ing Alkitab.


Jesús katuete imbareténe raʼe pórke heta áñore ombaʼapo vaʼekue karpinteríape ha ni ndorekói vaʼekue umi erramiénta koʼág̃a ojepurúva (Marcos 6:3). 	 Nganti umur 30, Yésus kerja dadi tukang kayu tanpa nggunakké piranti modhèren. (Markus 6:3) Mula, awaké Yésus mesthi kuwat.


JAHECHAMÍNA UNOS KUÁNTO EHÉMPLO. 	 GATÈKNA CONTO-CONTO IKI.


“Pe ojaprovecháva imboriahúvare ombopochy ñande Apoharépe, péro pe oiporiahuverekóva chupe omombaʼeguasu Ñandejárape.” 	 Profésor saka University of California sing jenengé Robert Innes kandha, ”Tumindak ora jujur kuwi nular.”


7. a) ¿Mbaʼérepa iñimportantete jajoayhu oñoermánoicha? b) ¿Mbaʼérepa avei jahayhu vaʼerã ñane ermanokuérape? 	 7. (a) Apa alesan sing paling penting nduduhké katresnaning pasaduluran? (b) Apa alesan liyané nèk nguwatké katresnan siji lan sijiné kuwi penting?


Upéva ikatu oiko ñanekaneʼõ rupi térã oĩgui rruído ñande jerére. 	 Mula, wektu sing paling cocog kanggo kuwi yaiku pas panjenengan ora kesel, lan ing panggonan sing ora ramé.


Ymaiterei guive umi hénte oho umi adivíno rendápe. 	 Wiwit jaman mbiyèn, wong-wong nggolèk bantuan liwat para peramal nasib.


5 ¿Jarekópa peteĩ ánhel de la guárda? 	 5 Apa Panjenengan Nduwé Malaékat Penjaga?


Apóstol Pablo oskrivi vaʼekue: “Ani pedeve mbaʼeve avavépe, síno ko mbaʼe: pejoayhu vaʼerã. 	 Rasul Paulus nulis, ”Kowé aja padha duwé utang apa-apa marang sapa baé, kajaba mung utang tresna-tinresnan.


¿Mbaʼéichapa ojapóta upéva? 	 Piyé carané?


4. a) ¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã javyʼave hag̃ua? b) ¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope? 	 4. (a) Apa sing nggawé urip nyenengké? (b) Wulangan iki arep ngrembug apa?


“Umi ára pahápe pe situasión ijetuʼúta ha hasýta jagueropuʼaka hag̃ua” (2 Timoteo 3:1). 	 ”Ing dina-dina wekasan bakal ana mangsa kang rekasa.” (2 Timotéus 3:1) Kahanan donya saiki cocog karo ramalané Alkitab.


¿Ojapópa álgo umi país opa hag̃ua umi gérra? 	 Ning, senajan ngono perang ya isih terus ana nganti saiki.


¿Mbaʼérepa Sara odesidi raʼe ojapo ko mbaʼe? 	 Apa sing nggawé Sara gelem ngowahi uripé?


12 Jesús avei oipytyvõ idisipulokuérape ambue hendáicha. 	 12 Yésus nggunakké pangertèné ing kedadéan apa manèh?


Upéicharõ, iporã vaʼerã repensáramo mbaʼérepa reguerovia umi enseñánsa bíblica. 	 Nèk ngono, tujuanmu saiki yaiku ngerti apa sebabé kowé percaya nèk kuwi pancèn bener.


Pehupi pende ári che júgo ha peaprende chehegui. 	 Atimu mesti bakal ayem, awit Aku iki alus lan andap-asor.


Ñandevisita jave koʼã ermáno, iporã ñapensa koʼã mbohapy mbaʼére: Primero, ani ñanderesarái Jehovápe añoite ñambotuicha vaʼerãha (Apoc. 4:11). 	 Siji, kudu éling nèk sing kudu diluhurké kuwi Yéhuwah. (Wy. 4:11) Loro, senajan para sedulur mau lan bojoné diajèni, aja dianggep kaya bintang film.


Hiʼarive Jesús heta ikontrário vaʼekue ha haʼekuéra ndoskrivimoʼãi voínte mbaʼeve oipytyvõtava la héntepe ojerovia hag̃ua hese. 	 Buku-buku liyané sing ditulis ing jaman kuwi isih ana nganti saiki.


Upéva rangue iporãvéta ñaaprende upe mbaʼe jajapo vaívagui, jakorrehi upéva ha ñañembyesarái chugui. 	 Nèk terus-terusan nyalahké wong liya, kuwi ora ngrampungi masalah malah nggawé masalahé tambah gedhé.


Sapyʼánte katu ojepuru mokõi palávra o fráse osignifikáva lo kontrário. 	 Contoné, ora perlu mbalèni ukara nèk Gusti Allah terus kandha, ”Anaa pepadhang.”


Jahechamína cuatro ehémplo. 	 Ayo dirembug conto-contoné.


HA AVEI 	 BAB LIYANÉ


Upéicharõ jepe, haʼe oporohayhúgui oinvita isiervokuérape ombaʼapo hag̃ua hendive. 	 Ning, merga tresna, Yéhuwah ngajak wong nyambut gawé bareng bèn kersané kelakon.


Lefèvre onase vaʼekue peteĩ família katólikape, ha haʼe opensa vaʼekue oñemboʼe porãmante vaʼerãha Ñandejára Ñeʼẽ umi héntepe, ikatu hag̃uáicha pe Iglésia Katólika oho porã jey. 	 Merga lair ing keluarga Katolik, Lefèvre percaya nèk gréja isa maju nèk wong-wong biyasa diajari pangertèn sing bener saka Alkitab.


Jahayhúramo entéro kristiánope ñane ermáno teéicha, opavavénte jaikóta oñoamigoitéicha ha siémpre ñaiméta peteĩ ñeʼẽme. 	 Katresnaning pasaduluran sing dhasaré pathokané Alkitab, isa mbantu umaté Yéhuwah rukun lan akrab.


Ha [...] aju jeýta ha porresivíta che rógape, ikatu hag̃uáicha peẽ peime che aĩháme avei” (Juan 14:2, 3). 	 Aku bakal bali lan ngajak kowé menyang ing papan padununganKu, supaya ing ngendi padununganKu, kowé iya padha anaa ing kono uga.”—Yokanan 14:2, 3.


ÑANDEJÁRA AÑOITE IKATU ODESIDI ARAKAʼÉPA OÑEÑORAIRÕTA. 	 GUSTI ALLAH SING NEMTOKKÉ KAPAN ÉNTUK PERANG.


Oiméramo nde rejestresaiterei térã rehasa hína peteĩ situasión ijetuʼúva, iporãta reñemboʼéramo ‘Ñandejára omeʼẽvape opaichagua konsuélo’, ha upéicha katuete reñeñandu porãvéta. 	 Apa panjenengan ngalami strès merga urip sengsara utawa ngalami musibah? Panjenengan isa tetep kuwat nèk ndonga marang ”Gusti Allah kang dadi sumbering panglipur”.


La Biblia heʼi umi kristiáno yma guare oiko hague pyʼaguapýpe. ¿Mbaʼérepa? 	 Ora let suwé sakwisé Yésus séda, jemaat ngalami kahanan ayem tentrem, merga Gusti Allah nyedhiyakké panglipur liwat roh suciné.


Rehendúvo upéva nde reñemoĩ repensa: “¿Mbaʼégui mbaʼe piko ojejapo?”. 	 Alkitab isa digambarké kaya patung sing isih apik mau.


Reñemboʼe vaʼerã Jehovápe anivéma hag̃ua rekyhyje. 	 Nèk ngono, njaluka tulung Yéhuwah bèn wani.


Nhamba'eapoa Pygua 	 Pernak-pernik


Upépe umi mboʼehára omboʼéva la Biblia olee vaʼekue chupekuéra pe lívro sagrádo oĩháme umi léi. 	 Torèté Gusti Allah ”kawacakaké kalawan cetha” karo guru Alkitab kuwi.


Oñeʼẽ vaʼerã kuri peteĩ personáhe vívliko héravare Doeg. 	 Ceramah kuwi bab wong sing jenengé Doèg, sing ana ing Alkitab.


Peteĩme ohayhúta ha pe ótrore ndaijaʼemoʼãi, peteĩre ojepokuaavéta ha pe ótrope omboykéta. 	 Kowé ora bisa ngawula marang Allah lan marang Mamon.”


Chupekuéra omoirũ heta kristiáno orekóva esperánsa oikove hag̃ua ko yvy ape ári pára siémpre. 	 Gawéan nginjil iki isa mbantu wong-wong metu saka agama palsu lan ora dipengaruhi Iblis manèh.


Upémarõ ojeʼe Taténaipe ani hag̃ua oñentremete pe traváho ojapóvape umi judío. 	 Tatnai wis nliti arsip-arsipé kerajaan lan mbenerké bab kuwi.


¿Oĩpa avei ánhel iñañáva? 	 Apa Ana Malaékat sing Jahat?


Avei ñadefende jave umi mbaʼe jagueroviáva, ñañeʼẽ vaʼerã ‘pyʼaporãme ha jahechauka jarrespetaha ñande pyʼaite guive ñande rapichápe’. 	 Alkitab kandha, ”Calathumu sing tansah kebak katresnan, aja cemplang, satemah kowé sumurup, kapriyé anggonmu bakal mangsuli pitakoné saben wong.”


[1] (párrafo 18) Ko artíkulope oñekambia umi téra. 	 [1] (paragraf 18) Dudu jenengé asli.


Umi mbaʼe ojejapóva ko múndope haʼete peteĩ rrío osyry hatãva, ha ikatúva ñandegueraha ha ñanembojahoga. 	 Mula, kudu renang nggolèk dalan liya.


Por ehémplo, peteĩ karai ndojeroviáiva Ñandejára oexistiha, peteĩ vuéltape oñeimahina mbaʼéichanepa Ñandejára ha oñemboʼe chupe: “Eremíntena chéve álgo jepe”. 	 Ana wong sing ora percaya karo Gusti Allah ngomong nèk dhèwèké nyoba mbayangké Gusti Allah kaya apa, banjur ndonga, ”Tulung wènèhana aku bisikan.”


Peichaháguinte tuichaiterei okambia che situasión. 	 Ngerti-ngerti kabèh kuwi malih.


Umi konsého oĩva la Bíbliape siémpre ideprovécho 	 Wulangané Alkitab Ora Ketinggalan Jaman


Primero, okorrehi chupe opensa haguére péicha. 	 Sing sepisan, Yésus ngandhani Pétrus nèk pikirané salah.


Ha umíva apytégui 100 ombyai umi edifísio ha óga, ha káda áño oiko avei peteĩ terremóto tuichaitereíva. 	 Ana 100 gempa bumi gedhé sing isa ngrusak bangunan. Kira-kira saben taun mesthi ana siji gempa bumi sing parah banget.


Avei oñepyrũmírente opredika, haʼeñoite omosẽmbaite vaʼekue pe témplogui umi ojapóvape negósio upépe. 	 Ing wiwitan pelayanané, Yésus ”nundhungi wong-wong mau kabèh dalah wedhusé lan sapiné, saka ing Padaleman Suci.


Ahechávo mbaʼéichapa okuida cherehe, che jerovia imbareteve ha añandu añemoag̃uiveha hese”. 	 Iman lan hubunganku karo Gusti Allah dadi saya kuwat wektu ngrasakké dhéwé nèk Gusti Allah ngopèni aku.”


Oĩ heta ogueroviáva ipyʼaite guive Ñandejára oprotehe térã ogia hague chupekuéra umi ánhel rupive, oiko haguéicha Kenneth rehe, ñañeʼẽma hague pe artíkulo oñepyrũvape. 	 Kenneth sing disebutké mau uga rumangsa kaya ngono.


¿Mbaʼéichapa oñeñandu umi ermáno oreko haguére pe Traducción del Nuevo Mundo iñidiomakuérape? 	 Piyé tanggepané para sedulur bab New World Translation ing basa liya?


2 Haʼe heʼi vaʼekue: “Ñande juru ningo ojogua tatápe” (Sant. 3:6). 	 (Yb. 3:6) ”Ilat” kuwi tegesé omongané awaké dhéwé.


Pe palávra prinsipál omoĩ létra hũvévape, ha umi prefího ha sufího katu péichante oheja. 	 Contoné, panjenengan isa ndelok gambar-gambar ing artikel iki.


Upévare oñekotevẽ kuri peteĩ kuimbaʼe perfékto, iñeʼẽrendúva omano meve, ñandesalva hag̃ua pe pekádogui. 	 Alkitab kandha, ”Dadi padha kaya pambangkangé wong siji mau njalari wong kabèh dadi wong dosa, mangkono uga marga saka pambangun-turuté wong siji kabèh wong banjur padha dadi wong kang bener.”


Haʼe heʼi: “Oiko hag̃ua chuguikuéra peteĩnte, ñande peteĩnteháicha avei” (Juan 17:11). 	 (Yo. 17:11) Wektu manut pathokané Allah lan nginjil, awaké dhéwé isa luwih ngerti sipat-sipaté Yéhuwah sing luhur.


Pe karai oasepta, ha upéi okontrola mbaʼéichapa Rebeca ou ha oho pe póso mátagui oroja hag̃ua y pe vatéape (Génesis 24:20, 21). 	 Bapak kuwi gelem nampa bantuané. Dhèwèké banjur nggatèkké Ribkah sing bola-bali ngisi genthong ciliké, banjur banyuné disokké ing bak kanggo ngombé.—Purwaning Dumadi 24:20, 21.


La Biblia heʼi: “Ñandejára ombou Itaʼýra peteĩete ko múndope, ikatu hag̃uáicha haʼe rupive jahupyty pe jeikove” (1 Juan 4:9). 	 Sing kapisan, Alkitab kandha nèk ”Gusti Allah wus ngutus Kang Putra ontang-anting ngrawuhi jagad supaya kita padha urip marga déning Panjenengané.” (1 Yokanan 4:9) Kuwi sebabé tebusan iku hadiah sing aji banget.


Pyharekue ajeskapámi che rógagui ha ag̃uahẽ jey koʼẽmbotávo, avave opillaʼỹre. 	 Aku uga seneng musik, njogèd, lan lunga menyang diskotik.


“Che añemboʼe jepi cheprovléma heta jave. 	 ”Aku ndonga pas ana masalah.


Haʼe oñeʼẽrõ guare umi persóna ojeroviávare, heʼi vaʼekue Abrahán ha Sárare: “Añetehápe haʼekuéra osegírire imanduʼa pe lugár oheja vaʼekuére, oreko vaʼerãmoʼã oportunida oho jeývo” (Hebreos 11:8, 11, 15). 	 (Ibrani 11:8, 11, 15) Dadi, nèk umpamané Sara utawa Abraham nduwé rasa kangen marang dhaérah asalé, wong loro kuwi mesthi bakal bali menyang Ur.


Abrahán ojapo Jehová heʼíva ha osirkunsida entéro umi kuimbaʼe oĩvape ikárgope 	 Abraham manut lan nyunat kabèh wong lanang sing manggon ing omahé


Ñane amigokuéra oipurúrõ Internet, haʼekuéra voi ohekáta pe informasión oipotáva. 	 Lan uga, nyebarké rekaman utawa cathetan ceramah Alkitab kuwi tumindak sing ora bener.* (Deloken katrangan ing ngisor.)


Péro avei oexplika mbaʼéichapa ou porãta chupekuéra iñeʼẽrendúramo. 	 Ning merga andhap asor, Yésus kerep nerangké apa sebabé para muridé kudu nindakké préntahé.


Pyʼỹinte apáy pyharekue ha ndaikatuvéi ake. 	 Aku kerep tangi mbengi-mbengi lan ora isa turu.


Jahechamína mbaʼépa heʼi la Biblia: 	 Gatèkna wulangané Alkitab:


Haʼekuéra chepytyvõ chéve ha ambue ermanokuérape ani hag̃ua roñemomombyry Jehovágui. 	 Para sedulur mau mènèhi tugas maca Alkitab saben minggu, lan nggawé pitakonan lan jawaban kanggo pakumpulan ibadah sing disebut Bible Bees.


Upépe heʼi: “Upe ombohováiva ojapysaka porã mboyve, itavy voi ha katuete oñemotĩ vaʼerã” (Ñandejára Ñeʼẽ Biblia). 	 Kita perlu ngrungokké dhisik kabèh faktané lan mikirké carané nanggepi.


Ñandejára ningo omeʼẽ pojerápe opavavépe ha ndaipochymoʼãi upe ojerurévandi” (Santiago 1:5). 	 (Yakobus 1:5) Panjenengan isa tumindak cocog kaya dongané panjenengan nèk maca lan ngetrapké tuntunan saka Alkitab.


OVIAHA AJA CANAÁNPE 	 MENYANG KANAAN


Oiméramo upéicha, ehechamína mbaʼéichapa oñembohovái koʼã mbohapy porandu. 	 Nèk iya, ayo digatèkké telung pitakonan iki.


20 Upévare, káda ves ke jahecha pe téxto del áño 2016 pe Salón del Réinope, iporã ñañeporandumi: “¿Tekotevẽpa amehora arresivi porãve hag̃ua umi ermánope? 	 20 Wektu maca ayat kanggo taun iki ing Balé Ibadah, ayo dipikirké pitakonan iki: ’Apa aku isa luwih seneng nampa tamu?


Pe kongregasión kristiána ipyahúva oñemoĩ “Cristo Léi” poguýpe. Cristo Léipe oĩ heta instruksión ipyahúva. 	 Umat kuwi manut ”angger-anggering Sang Kristus,” utawa hukumé Kristus sing ditulis ing ati, dudu watu.


Ndaʼareguasúi umi sientífiko ojuhu peteĩ plánta okakuaáva yguýpe oikómava hetaiterei áñore, ha entéro umi plánta ha animál apytépe ikatu voi hína koʼãva la hetave tiémporema oikóva. 	 Durung suwé iki, para ahli nemokké tanduran sing urip ing njero laut. Para ahli percaya nèk tanduran kuwi wis urip éwonan taun. Mbokmenawa durung ana makhluk liya sing umuré nganti semono.


¿Mbaʼérepa jarrespeta vaʼerã umi goviérnope ha umi ñanemoakãvape ñande rogapýpe ha kongregasiónpe? 	 Piyé carané tetep setya karo Yéhuwah, senajan sing nduwé wewenang dudu abdiné Yéhuwah?


Avei Jehová ñanderayhu haguére, ñanepytyvõ ñahaʼarõkuaa hag̃ua pe día entéronte ñandeperfektotahápe. 	 Dadi, tresnané Yéhuwah mbantu awaké dhéwé ngadhepi para sedulur, lan ngarep-arep wektu para sedulur dadi sampurna.


Enoc oiméne ojepyʼapy ifamíliare ha opensa ohóvo ohecha jeýnepa chupekuéra. 	 Isa waé dhèwèké mikirké bojoné, anak-anaké wédok, anaké lanang sing jenengé Metusalakh, utawa putuné lanang sing jenengé Lamèkh.


Haʼekuéra og̃uahẽ ramoite Egíptogui (Génesis 13:1-4). 	 (Purwaning Dumadi 13:1-4) Saka dataran tinggi kuwi, Sara isa ndelok Tanah Prajanjian sing amba banget.


Ore roikuaa umi omano vaʼekue oikove jeytaha, ha Jehová orembopyʼaguapy rupi ikatu kuri roñeʼẽ umi periodístandi upe esperánsare. 	 Rasa ayem tentrem kuwi nggawé aku isa nerangké marang reporter TV, bab pengarep-arep nèk wong mati isa diuripké manèh.


Upévare apóstol Pedro, haʼéva peteĩ kuimbaʼe omendáva, heʼi vaʼekue hese haʼeha peteĩ ehémplo iporãitereíva umi kuña omendávape g̃uarã, ohechaukágui orrespetaha ipyʼaite guive iménape (1 Corintios 9:5; 1 Pedro 3:5, 6). 	 (1 Korinta 9:5; 1 Pétrus 3:5, 6) Sakjané, nèk Sara meneng waé, kuwi tegesé ora ngajèni Abraham merga ngerti nèk masalah kuwi bakal ana akibaté kanggo Abraham lan kabèh keluargané.


Haʼe ningo ñandeapo upéicha pórke oipota vyʼápe jaiko pára siémpre ko yvy ape ári. 	 Sakjané Gusti Allah kepéngin manungsa urip bungah ing bumi nganti saklawasé. KERSANÉ GUSTI ALLAH


Isaac katu ogueraha la jepeʼa. 	 Iskak manggul kayu bakar.


“[Pe disípulo Esteban] henyhẽ espíritu sántogui, omaña porã pe yvágare, ha ohecha Ñandejára rekomimbipa ha Jesúspe oñemboʼyha Ñandejára deréchape. 	 ”Stéfanus [muridé Yésus] kapenuhan ing Roh Suci, tumenga marang ing langit, banjur mirsa kamulyaning Allah lan Gusti Yésus jumeneng ing tengening Allah.


Haʼe ningo imitãrusúpe oñepyrũ oñenvisiaite pe kokaína ha eroínare. 	 Alonso ngakoni, ”Kanggo tuku kokain lan heroin, aku nyolong lan dadi pengédar narkoba.”


Ojapoháicha peteĩ amígo imbaʼeporãva, Ñandejára avei ñanepytyvõse ha oĩ ñaneperdona hag̃uáicha (Salmo 86:5). 	 Gusti Allah siap mbantu lan ngapurani nèk kita dadi sahabaté.—Jabur 86:5.


PE PRUÉVA TUICHAVÉVA OHECHAUKÁVA JEHOVÁ ÑANDERAYHUHA 	 BUKTI KATRESNANÉ YÉHUWAH SING PALING GEDHÉ


Upéicha ikatúta ñamotenonde Ñandejára amista. 	 Gatèkna tuladhané Abraham.


Ñahaʼarõ aja og̃uahẽ pe fin, jasegíkena ñaneñeʼẽrendu Jehová ha Jesúspe ‘peteĩ ovecha atýicha’. 	 Merga Armagédhon ora suwé manèh, ayo padha terus bebarengan ngabdi marang Yéhuwah lan niru Yésus.


Pe karai tujami omoakãva chupekuéra oikuaa porã upe lugár ha omombeʼusetereíma ipatrónpe umi notísia ogueraháva, umíva apytépe, Rebeca omendataha Isaac rehe. 	 Bapak tuwa sing ngejak Ribkah wis apal banget dhaérah kuwi.


Por ehémplo, marzo de 2011-pe oiko peteĩ terremóto ha sunámi Japónpe, ha sarambi ojapo heta siudápe opytáva éste gotyo. 	 Contoné, wektu ana lindhu lan tsunami sasi Maret 2011 ing Jepang sisih wétan.


Avei jajoayhu vaʼerã pórke ñaikotevẽ ojuehe, koʼýte jahasa jave umi provlémare. 	 Wektu nulis surat kanggo wong Kristen ing Ibrani, Paulus ngerti nèk ora suwé manèh wong-wong kuwi bakal ninggalké omah lan bandhané.


Avei, ikatu oime ombojeheʼa mimi rakaʼe pe idióma araméore, ha oipuru umi fráse ikonosidovéva upe idiómape. 	 26:14) Yésus mbokmenawa uga nganggo tembung-tembung basa Aram sing umum ing jamané.


“Añemboʼe meme Jehovápe ha añandu ijespíritu chemombareteha” (Luis). 	 ”Sakwisé ndonga, aku krasa nèk roh suciné Yéhuwah nguwatké aku.”—Luis


Emombeʼu mbaʼéichapa Jehová oipytyvõ avei isiervokuérape. 	 Apa buktiné nèk Gusti Allah ana ing tengah-tengahé umaté?


Por ehémplo, Natanael oikuaárõ guare Jesús haʼeha Nazaretgua, osẽ heʼi: “¿Nazarétgui piko ikatu osẽ peteĩ mbaʼe iporãva?” 	 Contoné, wektu ngerti nèk Yésus saka Nasarèt, Natanaèl kandha, ”Saka Nasarèt apa ana barang kang becik?”


Koʼag̃aite peve ndaipóri ótra persóna Ñandejáraicha ñanderayhúva ha omeʼẽva ñandéve peichagua rregálo. 	 Hadiah saka Gusti Allah kuwi bukti katresnan sing paling gedhé.


Avei ojepuru rrádio ikatu hag̃uáicha oñemog̃uahẽ pe mensáhe oñeʼẽva Ñandejára Rréinore oparupiete. 	 Bagéan akhir film kuwi, nggambarké kahanan ayem tentrem wektu Yésus Kristus mréntah bumi. Bar kuwi, umaté Yéhuwah nggunakké radio kanggo martakké kabar apik sak donya.


Péicha pe arkeolohía ohechauka jey jey la Biblia ndojavyiha oñeʼẽvo pe istóriare. 	 Kuwi dadi salah siji bukti nèk penemuan arkéologi bola-bali mbuktèkké nèk cathetan Alkitab kuwi pancèn bener.


Jesús omano haguére ñanderehápe ndeʼiséi jahupytytamaha katuete pe jeikove opaveʼỹva. 	 Tebusan kuwi ora otomatis nggawé urip langgeng.


2 Peteĩ sikólogo heʼi mitãrusukuéra ohasaha heta mbaʼe ijetuʼúva okakuaávo ohóvo, ha upéva ijetuʼuha avei ituvakuérape g̃uarã. 	 2 Wong sing nliti bab kejiwaané bocah kandha nèk ngadhepi bocah sing saya mundhak gedhé kuwi ora gampang.


Moherakuã 	 Dumké


Ko yvy kompletoitégui oikóta peteĩ hardín neporãva (Isaías 35:1, 6). 	 Bumi bakal didadèkké pirdus.—Yésaya 35:1, 6.


Diferénte astrólogo heʼíramo jepe mbaʼépa ikatu oiko peteĩ persónare, umi mbaʼe heʼíva hikuái ojoavy katuete ojuehegui. 	 Ramalan saka para astrolog kuwi hasilé isa béda-béda.


12 ¿MBAʼÉREPA OĨ HETAITE BIBLIA? 	 12 ALKITAB—APA SEBABÉ AKÈH BANGET?


Julián oñeñandu avei upéicha. Ojapóma 30 áñorupi haʼe oreko hague peteĩ mbaʼasy hérava esclerosis múltiple. Haʼe heʼi: “Yma ambaʼapo porã vaʼekue peteĩ emprésape ha aguapy voi peteĩ sílla ikomodoitereívape, koʼág̃a katu sílla de rruédape akorre aikóvo. 	 Julian, sing mèh 30 taun ngadhepi penyakit sklerosis multipel, kandha, ”Senajan aku nganggo kursi rodha kusus, ning, uripku ana gunané merga tak gunakké kanggo wong liya.


Embojuaju joajuha techaukaháre 	 Tengeri Pranala


Ikatu hag̃uáicha rentende peteĩ lívro, oĩ vaʼerã peteĩ idióma nde reñeʼẽkuaávape. 	 Bèn isa ngerti isiné Alkitab, kudu nganggo basa sing panjenengan ngertèni.


Sapyʼánte Samuel ni nonovilleái hína, péro entéronte heʼíma hese ojapoha upéva, upémarõ ojapóntema haʼe a propósito. 	 Kuwi nggawé aku dadi seneng nggodha.” Samuel kerep ditudhuh nggodha lawan jenis senajan ora niyat nggodha.


“Opa mbaʼe porã ha rregálo hekopeguáva ou yvatégui, omeʼẽgui ñandéve Ñandejára haʼéva umi mbaʼerendy yvagapegua Túva” (Santiago 1:17). 	 ”Angger peparing kang becik sarta ganjaran kang sampurna iku saka ing luhur, tumurun saka ing Ramané sakèhing pepadhang.”—Yakobus 1:17.


¿Mbaʼe mbaʼépa ojejapo ojehupyty hag̃ua upéva? 	 Kuwi isa kelakon merga alesan iki.


Pórke haʼe oikuaa opa mbaʼe jajapóva hesehápe ha oikuaa jahayhuha chupe ha ñamombaʼeha héra. Jasegíramo jaservi chupe vyʼapópe, ñañeñandúta David oñeñandu haguéicha. 	 Yéhuwah nggatèkké sing ditindakké awaké dhéwé, lan rasa tresna sing diduduhké kanggo Yéhuwah lan jenengé.


Heta ermáno ohasa asy operhudikágui chupekuéra umi desástre naturál, por ehémplo terremóto, inundasión, sunámi, urakán ha umícha. 	 Ana sedulur sing susah merga lindhu, banjir, lésus, tsunami, utawa bencana liyané. Sedulur liyané dianiaya.


La Biblia heʼi: “Itaʼýra Jesús ruguy ñanemopotĩ opaichagua pekádogui”. 	 Dadi, wong-wong sing percaya marang tebusané Yésus isa diapura dosané lan éntuk urip langgeng.


Che pyʼaite guive apensa Ñandejára núnka nacheperdonamoʼãiha, ha chemanduʼa peteĩ vuéltape ahendu hague peteĩ paʼípe heʼírõ umi iñañáva ohotaha infiérnope. 	 Aku rumangsa nèk Gusti Allah ora bakal ngapura aku. Aku kèlingan kandhané pemimpin agama nèk wong jahat mlebu neraka.


Opa umi mbaʼére ikatu jaʼe Jesús katuete orrekorta porãne hague la ivárva ha iñakãrague (Números 6:5; Jueces 13:5). 	 Mung wong-wong Nasir, contoné kaya Simson, sing ora tau nyukur rambuté.—Wilangan 6:5; Para Hakim 13:5.


Pe pergamíno katu ojejapo animál pirekuégui. 	 Bahan papirus kuwi saka tanduran banyu sing jenengé papirus.


Oĩ siértova ha ideprovéchova, péro oĩ avei heta japu oporoperhudikáva. 	 Nèk panjenengan ngirim berita marang wong liya, berita kuwi isa disebarké sak donya mung nganggo étungan detik.


La Biblia ñaneakonseha jaiko hag̃ua Ñandejára amígoramo, ha jasegíramo ko konsého, jajepreparáma hína ñane renonderãme g̃uarã. 	 Kok isa? Pikirna: Kita kabèh mesthi ngalami pati senajan akèh upaya sing ditindakké kanggo tetep urip.


Hetápe ijetuʼúnte voi olee hag̃ua la Biblia. 	 Akèh wong rumangsa nèk maca Alkitab kuwi ora nyenengké.


¿Mbaʼéichapa hiʼãite entéro jaiko? 	 Umumé awaké dhéwé péngin apa?


Pe Aña ñepyrũrã haʼe vaʼekue peteĩ ánhel ivuénova, péro upéi “omboyke pe añetegua” (Juan 8:44). 	 (Yokanan 8:44) Dhèwèké dadi tukang ngapusi, lan mbrontak nglawan Gusti Allah.


¿Mbaʼéichapa ojejapo vaʼekue umi rróllo? 	 Piyé carané nggawé gulungan Alkitab?


NDAIPORIMOʼÃVÉIMA OMBAʼAPÓVA ESKLÁVOICHA 	 Alkitab uga ngandhani nèk Gusti Allah ora malih.


10 LA BIBLIA OKAMBIA CHUPEKUÉRAChegustaiterei vaʼekue la béisbol 	 10 KUWASANÉ ALKITABOlahraga Kuwi Paling Penting Kanggoku


¿Mbaʼépa heʼise pe fráse: “Reñehekomboʼe vaʼekue hekoitépe reguerovia hag̃ua”? 	 Apa maksudé ”digawé yakin bèn percaya”


Por ehémplo, Ñemañaha haʼe pe rrevísta oñemosarambivéva opárupi ko múndope. 	 Majalah sing dicétak paling akèh sak donya kuwi majalah Warta Penting.


¿Oexistípa umi ánhel? 	 Apa malaékat kuwi pancèn ana?


Ojepoi guive chupe ko yvy ape ári, haʼe oikuaáma “mbykypaitemaha itiémpo” (Apocalipsis 12:12). 	 (Wahyu 12:12) Kuwi bener-bener kabar apik.


Avei oexplika chupe oporohusga jave, ohekaha umi persóna ipyʼaporãvape ha osalvaha chupekuéra (Gén. 	 Yéhuwah sabar karo Abraham lan nduduhké nèk Yéhuwah uga seneng ngapura.


Heʼi chupekuéra: “Pemombaʼéke Ñandejárape ha pejapo hembipota”. 	 Padha wedi-asiha marang Pangéran Yéhuwah lan ngabektia marang Panjenengané klawan tulus éklas lan setya . . .


Embojuaju mba’erechaha ñepyrũgua 	 Tambah ing Layar Utama


Ha ohasávo pe tiémpo, ife imbareteve, pórke okomprova Ñandejára siémpre oipytyvõha chupekuéra. 	 Saya suwé, imané wong loro kuwi saya kuwat saben ndelok Yéhuwah mènèhi pitulungan.


Ha oĩ avei operegrináva peteĩ santuário peve ohechauka hag̃ua irrelihiosoha. 	 Liyané mara mrono merga péngin jiarah, lan nduduhké nèk dhèwèké mempeng ibadahé.


¿Mbaʼérepa haʼekuéra odesidíntema Rebécare? ¿Heʼisépa upéva nointeresaiha mbaʼépa haʼe opensa? 	 Pirang-pirang minggu sakdurungé, Élièzer kandha karo Abraham, ”Bokmanawi larénipun èstri boten purun kula bekta.”


Apóstol Juan ohecha Jesúspe ogovernávo Ñandejára Rréinope, peteĩ rréi koʼẽrõitéma ohundítava umi oñemoĩvape Ñandejárare, tahaʼe yvypóra térã demóniope, ha oguerútava heta mbaʼe porã ko yvy ape ári umi hénte iñeʼẽrendúvape g̃uarã (Apocalipsis 19:16; 21:3, 4). 	 Ora suwé manèh, Yésus bakal nyirnakké kabèh mungsuhé Gusti Allah, yaiku makhluk roh lan manungsa sing jahat, lan mènèhi berkah sing langgeng marang manungsa.—Wahyu 19:16; 21:3, 4.


¿Reikuaasépa avei mbaʼépa heʼi la Biblia hetave mbaʼe omboʼévagui ne rrelihión? 	 Apa panjenengan gelem mbandhingké ajaran liya saka geréja panjenengan karo Alkitab?


Jaleepa rire peteĩ párrafo térã jaike mboyve ótro suvtítulope, iporã vaʼerã ñañeporandu: “¿Mbaʼépa aaprende koʼã párrafogui? ¿Antende porãpa hína?”. 	 Coba dipikir apa sing isa disinaoni, lan apa panjenengan wis ngerti tenan sing diwaca.


La Biblia ndeʼíri voi jasegi vaʼerãha peteĩ umánope. 	 Ora perlu ngerti jenengé saben wong ing kelompok kuwi lan ora ngetutké salah sijiné.


Ñañatende vaʼerã ani hag̃ua jajapo umi pregúnta oporomoñeñandu vaíva. 	 Contoné, aja takon karo bojoné piyé perasaané nèk ditinggal munggah swarga, padhahal bojoné ana ing bumi.


Koʼág̃a areko peteĩ ahénda che eskritório ári ha upépe aanotapaite umi mbaʼe ajapótava, upéva chepytyvõ cheorganisáda hag̃ua ha avei pono aheja última orarã umi mbaʼe ajapótava”. 	 Saiki ing mejaku aku nduwé buku sing isiné jadwal apa sing bakal taktindakké lan kuwi mbantu aku bèn isa luwih tertib sarta ora ngundur-undur.”


Che anase vaʼekue peteĩ várrio héravape Paddington (Londres, Inglaterra). 	 Aku lair ing Paddington, dhaérah sing pendhudhuké akèh ing London, Inggris.


Péicha avei ñande yvyporakuéra haʼete hína jajahogáva jahávo pe pekádo ha ñemano káusare. Péro Jehová ha Jesús ñandesalva ñanderayhueterei rupi. 	 Awaké dhéwé utang nyawa karo Yéhuwah lan Yésus merga wis nylametké saka dosa lan pati.


Áño 1891-pe peteĩ expérto idióma hebréope hérava Franz Delitzsch, heʼi vaʼekue: “Umi kristiáno apytépe saʼieterei oĩ ontende porãva hebreo haʼe ontendeháicha, ha upéva ojekuaa pe traduksión ojapo vaʼekuére, pórke heta pártepe oipuru hendaitépe umi palávra”. 	 Ing taun 1891, salah sawijiné ahli basa Ibrani sing jenenge Franz Delitzsch kandha, ”Saka hasil terjemahané, kétok cetha nèk Hutter nguwasani basa, merga dhèwèké isa nemokké tembung-tembung sing bener. Pangertèn bab basa kuwi arang diduwèni karo wong-wong Kristen. Lan hasil terjemahané kuwi isa dinggo bahan rujukan.” PENGARUHÉ NGANTI SAIKI


Pórke Jehová omeʼẽ káda únope kapasida jadesidikuaa hag̃ua ñandejehegui (Deut. 30:19). 	 (PT. 30:19) Hizkia milih sing endi?


OIKO AJA ÚRPE 	 MANGGON ING KUTHA UR


Por ehémplo 2 Samuel 13:21-pe, pe Septuaginta griéga heʼi: “Nomoñembyasyséi itaʼýra Amnónpe, pórke ohayhu chupe haʼe rupi itaʼýra ypykue” (La Biblia griega: Septuaginta). 	 Katrangan kuwi ana ing 2 Samuèl 13:21.


Oiméramo nde nereñanimái rekomenta hag̃ua rreunionhápe, pórke retĩ térã repensa ndaikatumoʼãiha rejapo, ani reñentrega. 	 Mbokmenawa, panjenengan ora wani urun rembug ing pakumpulan ibadah merga isin utawa rumangsa ora isa.


MBAʼÉPA IKATU JAʼE 	 APA SING KUDU DIOMONGKÉ?


Haʼekuéra ningo pyʼỹinte ova vaʼekue, ha upe aja entéro, siémpre oipytyvõmi iménape oarma ha odesarma hag̃ua pe óga kárpa ha avei oñatende hag̃ua umi animalkuérare. 	 Sara terus ndhukung lan ngéwangi bojoné wektu kudu pindhah-pindhah panggonan karo kabèh ternaké, sarta masang lan ngringkesi kémahé.


Mbaʼépa jahupytýta ñaneonrrádoramo 	 Paédahé Nèk Jujur


Ha avei, Ñandejára okonsoláma heta hénte yma guarépe ha koʼag̃aguápe. 	 (Deloken kothak ing kaca 5.)


Péro Sara ndahaʼéi vaʼekue peichagua kuña, haʼe ifiél iménape ha Ñandejárape, avei orrespetaiterei imatrimónio. 	 Mesthi nyenengké tenan nèk kabèh wong saiki isa setya kaya Sara.


¿Mbaʼéichapa oĩ organisádo umi ánhel? 	 Carané Malaékat Diatur Lan Ditata


La Biblia ohechauka porã koʼẽrõitéma outaha Ñandejára Rréino (Mateo 24:3, 7, 12). 	 Ramalané Alkitab nduduhké nèk Kratoné Gusti Allah bakal teka ora suwé manèh.—Matéus 24:3, 7, 12.


Avei jastudia jave la Biblia, ñañeporandu vaʼerã oimépa ñande fe imbarete hína (elee Santiago 1:25; 2:24, 26). 	 Panjenengan uga isa nggunakké Alkitab kanggo mriksa apa iman panjenengan tetep kuwat.—Wacanen Yakobus 1:25; 2:24, 26.


Peichaʼỹrõ ndovalemoʼãi mbaʼeverã chupekuéra pe invitasión porãite orresivi vaʼekue (Heb. 3:1; Apoc. 2:10). 	 Senajan wis dipilih, dhèwèké bakal dadi raja nèk terus setya.—Ib. 3:1; Wy. 2:10.


¿Iñimportántepa Jehovápe g̃uarã umi detálle michĩvéva jepe? 	 Apa Yéhuwah ya nggatèkké rincian-rincian sing cilik?


Ha Rómape ndogustaiete umi judío opensa diferénte haguére chuguikuéra” (Encyclopedia of Ancient Rome). 	 Kuwi sebabé bangsa Romawi nindhes wong-wong Yahudi.”


(Apocalipsis 6:2). Proféta Daniel ohecha vaʼekue peteĩ visión oñekomparahápe Jesúspe peteĩ “Yvypóra Raʼýre” ha pe “Itujaitéva”, térã Ñandejára Jehová*, omeʼẽha chupe “autorida, tekomimbipa ha goviérno” (Daniel 7:13, 14, TNM). Upéicharõ Ñandejára Todopoderóso voi la omeʼẽva Jesúspe pe autorida ogoverna ha oporohusga hag̃ua. 	 (Wahyu 6:2) Nabi Dhanièl éntuk wahyu lan isa ndelok sang Mésias, sing disebut ’putraning manungsa’, diparingi ”pangwaos lan kaluhuran sarta pangwaosing karajan” karo pribadi sing disebut ”Kang Sepuh ing Yuswa”, yaiku Allah Yéhuwah.* (Dhanièl 7:13, 14) Dadi, sing maringi Yésus kuwasa lan wewenang kanggo mréntah lan ngakimi kuwi Gusti Allah sing Mahakuwasa.


Péro síglo 5-pe, Jesús ou mboyve, heta griego oñepyrũ vaʼekue heʼi ko yvy ijapuʼaha. 	 Ing abad kalima SM, para ilmuwan Yunani kandha nèk bumi kuwi bunder.


Upe tiémpope pe Iglésia Katólika ha umi teólogo oĩva Paríspe oproivi vaʼekue ojepuru umi Biblia ojetradusíva umi hénte ñeʼẽtépe. 	 Wektu kuwi, Gréja Katolik lan para téolog utawa ahli agama ing Paris nglarang nggunakké terjemahan Alkitab ing basa sing umum digunakké.


Upéva heʼise ñañemotiémpo vaʼerãha ñahendu porã hag̃ua mbaʼépa añetehápe oiko raʼe ha ñapensa hag̃ua mbaʼéichapa ñarrespondéta. 	 Kuwi isa mbantu kita bèn ora ngomong utawa tumindak sing sembrana.


Haʼe hína pe primera persóna oñemensionáva la Bíbliape ojapo hague upéva. 	 Hénokh kuwi sing sepisanan disebut ing Alkitab, ”Lakuné tinunggil déning Gusti Allah.”


Techaukaha 	 Tetenger


Kenneth heʼi: “Roagradese Jehovápe opermiti haguére oréve roipytyvõ ko kuñakarai ohasa asyetévape, ha ropensa voi Ñandejára oremomýi hague peteĩ ánhel térã ijespíritu sánto rupive rohenói hag̃ua chupe”.* 	 Kenneth kandha, ”Aku maturnuwun marang Yéhuwah merga aku mau kepikiran kanggo nélpon lan nulungi wong wédok sing lagi strès kuwi. Mbokmenawa kuwi merga dhukungané malaékat utawa roh suciné Gusti Allah.”*


Péro la Biblia omboʼe Ñandejára nomombaʼeiha umi oadoráva pe “dios de la suértepe” ni umi itaryrýivape (Isaías 65:11, TNM; Colosenses 3:5). 	 Ning, saka Alkitab aku sinau nèk Gusti Allah sengit karo wong-wong sing nyembah ”allah Keberuntungan”, sing dipadhakké karo wong srakah. (Yésaya 65:11, Terjemahan Dunia Baru; Kolosé 3:5) Dadi, aku mutuské mandheg main judhi.


Péro ohejánte chupekuéra oskrivi haʼekuéra oñeʼẽháicha. 	 Wong-wong kuwi nulis pikirané Yéhuwah nganggo cara sing béda-béda.


Por ehémplo, ikatu relee umi personáhe bíblico istória reikuaa porãve hag̃ua chupekuéra. 	 Mula, panjenengan isa maca dhisik bagéan sing disenengi.


Heta lugárpe umi hénte ojepokuaa oañuã térã oipopyhy hatã pe ihentemanóvape ohechauka hag̃ua ombyasyha hendive. 	 Nèk sing ditinggal mati péngin ngobrol, ya dirungokké tenanan.


¿Ogustánepa Jesúspe umi pelíkula ahecháva ha umi músika ahendúva? 	 Nèk Yésus nyilih HP utawa tablètku, apa dhèwèké isin nonton isiné?


Haʼe heʼi: “Che hína Katie, aime Chínape”. 	 Katie njawab, ”Iya.


La Biblia heʼi avei maʼerãpa Ñandejára ojapo vaʼekue yvyporakuérape. 	 Alkitab uga njelaské apa kersané Gusti Allah sing saktenané kanggo manungsa.


Por ehémplo, umi esklávo ombaʼapóva umi minaháre Rómape, 30 áñorupinte oikove. 	 Rata-rata umuré para budhak ing tambangé Roma kuwi mung nganti 30 taun.


Oĩ umi ikatúva ojejerovia hese ha ideprovéchova, péro oĩ avei hetaiterei informasión ndahaʼéiva siérto ha ikatúva ñandeperhudika. 	 Ning, ana sing ora bener, ora ana gunané, lan mbebayani.


Heta líder rrelihiósope ostorvaiterei umi ermáno opredika haguére lívremente pe añetegua oĩva la Bíbliape. 	 Ana luwih saka 40.000 sing layat, sing ngrungokké.


Jesús omano rupi jareko oportunida jaiko hag̃ua vyʼápe pára siémpre 	 Piyé carané? Sédané Yésus nggawé manungsa tentrem lan urip saklawasé


Jaʼéramo ndaikatuiha, haʼete ku jaʼéva haʼe ndorekoiha podér upearã, ha haʼe hína pe Todopoderóso. 	 Nèk Gusti Allah isa nggawé jagat iki, mesthiné Gusti Allah ya nduwé kuwasa kanggo mènèhi lan njaga sabdané nganti saiki.


EMOMBAʼEVE JEHOVÁ OJAPÓVA NDEREHEHÁPE 	 Mengko kowé isa dibaptis. RASA SOKURMU


Pe Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras (con referencias) oipuru avei upe téknika umi nóta orekóvape. 	 Kata dhasar sing ditransliterasi dicétak kandel, lan imbuhané dicétak tipis.


5 Pe rregálo Jehová omeʼẽva ñandéve tuichaiteve hína pe ehémplo ñamoĩ vaʼekuégui (1 Ped. 3:18). 	 5 Hadiah tebusan saka Gusti Allah luwih aji saka conto mau. (1 Pt. 3:18) Coba dipikir, kabèh manungsa diwarisi dosané Adam, lan akhiré mati.


Káda día añemboʼe chupe, ha ahechakuaa haʼe chembopyʼaguapyha. Haʼetévaicha Ñandejára omongueráva che korasõ. 	 Ning, merga aku nyedhak marang Gusti Allah liwat donga saben dina, aku éntuk panglipur lan krasa ayem tentrem, kuwi uga isa nambani lara atiku.


18 ¿Ndépa reagradese Jehovápe opa mbaʼe ojapóvare nderehehápe? 	 18 Apa kowé ngajèni sing wis ditindakké Yéhuwah kanggo kowé?


Peteĩ kóche ikonosidoitereíva 	 Mobil Halo-Halo sing Dikenal Wong Akèh


Por ehémplo, oiméramo pe ihénte omano raʼe peteĩ aksidéntepe, ikatu opensa jepi: “Che ajapórire péicha térã amóicha, ndoikói vaʼerãmoʼã hese upéva”. 	 Kok isa? Mbokmenawa awaké dhéwé mikir, ’Nèk aku ngéné apa ngono, mbokmenawa dhèwèké ora bakal mati’.


Péro katuete ñasẽ vaíta jajapóramo umi mbaʼe. 	 Kuwi biyasané nggawé kahanané dadi saya parah.


Péro, ¿añetehápepa péicha raʼe Jesús? 	 Apa kuwi kabèh bener?


Upéicha rupi Jehová organisasión ojapo ingléspe raẽ umi puvlikasión, ha upéi ojetradusi umi ótro idiómape. 	 Dadi, wacan Alkitab ditulis nganggo basa Inggris, banjur diterjemahké ing basa-basa liyané.


Haʼe oskrivi: “Pe mborayhu ipasiénsia ha imbaʼeporã, naiñenvidiósoi, ndaijejapói ha noñembotuichái. 	 Rasul Paulus nulis, ”Katresnan iku sabar; katresnan iku loma, ora kumèrèn, ora gumunggung lan kumenthus.


Péicha oiko vaʼekue hikuái, péro peteĩ diápe okambiaite isituasionkuéra. 	 Ning, ing sawijiné dina kahanané malih.


JASEGI JESÚS EHÉMPLO 	 PENGARUHÉ TRESNANÉ YÉSUS


Péro Ñandejára la ojerure vaʼekue chupe ojapo hag̃ua upéva (1 Juan 3:16). 	 (1 Yokanan 3:16) Pangurbanané Yésus kuwi bagéan saka kersané Gusti Allah.


Amo ipahápe nokonveníri jey Goliátpe la tuichaiterei, pórke hasy lénto peteĩ eskudéro omoʼã hag̃ua chupe iñakã. David oaprovecha upéva ha iñakãitépe ohaʼã chupe (1 Samuel 17:41). 	 Merga Goliat gedhé dhuwur, tamèngé ora isa nglindhungi sirahé Goliat, sing bakal dadi sasarané Dawud.—1 Samuèl 17:41.


Ha haʼe odesidi upérõ ndahaʼeiha pe tiémpo oñehundi hag̃ua umi iñañáva ha oporombohasa asývape. 	 Gusti Allah ora mbélani lan ora ngongkon muridé Yésus mèlu perang.


Jajerure vaʼerã Jehovápe tañanembopyʼaguapy. 	 Ning, piyé nèk masalahé ora isa cepet dirampungi?


Jahechakuaa upéicharõ la hénte omanonteha avei tahaʼe umi gérra, ñembyahýi térã umi mbaʼasy káusare. 	 Perang, kurang pangan, lan penyakit padha-padha marahi mati.


Heta persóna ningo oñepyrũ olee la Biblia ha ohechakuaa mbaʼeichaitépa ideprovécho chupekuéra. 	 Apa panjenengan gelem sinau isiné Alkitab?


Pablo heʼi: “Péro aipota peikuaa Cristo omoakãha entéro kuimbaʼekuérape; pe kuimbaʼe katu omoakã kuñáme, ha Ñandejára omoakã hína Crístope” (1 Cor. 11:3). 	 Paulus kandha, ”Nanging karepku, kowé padha nyumurupana bab iki, yaiku sesirahé sabèn wong lanang iku Sang Kristus, déné sesirahé wong wadon iku kang lanang, sarta Sesirahé Sang Kristus iku Gusti Allah.” (1 Kr. 11:3) Yéhuwah péngin wong lanang dadi bojo sing nresnani keluargané, ora kasar utawa kejem.


Hiʼarive pe predikasión rupive Jesús omeʼẽ vaʼekue umi héntepe oportunida oiko hag̃ua hikuái pára siémpre, ha upe esperánsa katuete ombovyʼáne raʼe chupekuéra (Juan 11:25, 26; 17:3). 	 Sing paling penting, carané Yésus mulang kuwi nggawé wong-wong péngin ngerti pangarep-arep bab urip saklawasé.


Hekaha réra 	 Jeneng mesin panggolèk


Péro heta tiémpo upe mboyve jepe, síglo 15-pe, Jesús ou mboyve, lívro de Jóbpe ojeskrivi vaʼekue ñande Apohare “omosaingo [hague] ko yvy mbaʼeve ári” (Job 26:7). 	 Ning, buku Ayub sing ditulis abad 15 SM, wis kandha nèk Gusti Allah ”nggantung bumi tanpa canthèlan”.—Ayub 26:7.


Oaprende hikuái mbaʼéichapa oipuru vaʼerã pe tarhéta ojepredika hag̃ua, umi puvlikasión ha pe vitróla ikatu hag̃uáicha oñemoĩ pype umi marandu porã oĩva alemán, español, húngaro, inglés, polaco ha upe rire portuguéspe avei. 	 Para penginjil mau sinau carané nggunakké wacan lan kartu nginjil, uga rekaman fonograf ing basa Hungaria, Inggris, Jerman, Polski, Spanyol, lan akhiré Portugis.


1-3. a) ¿Mbaʼérepa ikatu jaʼe Jehová tuichave ha iñarandueteveha ñandehegui? b) ¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope? 	 1-3. (a) Apa sebabé pikiran lan basané Gusti Allah luwih dhuwur timbang manungsa? (b) Apa sing disinaoni ing wulangan iki?


ONASE 1953-PE 	 LAIR TAUN: 1953


Koʼág̃a oĩma amo 216.000 Testígorupi, ha alamita lénto hína prekursór. 	 Saiki, ana kira-kira 216.000 penginjil ing Jepang, lan separoné dadi perintis.


Epensamína peteĩ ermáno hérava Victor heʼi vaʼekuére: “Ore familiakuéra ohasárõ guare pe adolesénsia, ijetuʼu vaʼekue oréve. 	 Dhèwèké mesthiné sedhih banget wektu ana sing ora ngabdi marang Yéhuwah manèh. (1 Kr. 4:15; 2 Kr. 2:4) Viktor sing anaké telu kandha, ”Nggedhèkké anak kuwi ora gampang, saya manèh nèk wis gedhé.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 APA panjenengan wis tau mikir, ’Apa Yéhuwah bakal nylametké aku pas sengsara gedhé?’


¡Ajépa ovyʼaiténe raʼe orekóta haguére hembirekorã peteĩ kuña iguápa, imbaʼeporã ha iñumíldeva! 	 Iskak beja banget merga dikèki bojo sing sregep, seneng nampa tamu, lan andhap asor.


10 Iporã vaʼerã rejepyʼamongeta koʼã pregúntare, pórke nepytyvõta rehechakuaa hag̃ua pe vautísmo ndahaʼeiha vyrorei. 	 10 Apa paédahé nèk kowé mikirké dhisik jawaban saka pitakonan-pitakonan mau? Kuwi bakal mbantu kowé ngerti nèk dibaptis kuwi penting banget.


Péro upe rire peteĩva umi sientífiko hérava William Kelvin, opilla mbaʼépa heʼi la Biblia ko yvy ha yvágare: “Peteĩ aóicha umíva ojegastapáne ha ndovalevéima” (Salmo 102:25, 26, TNM). 	 Lan ilmuwan sing jenengé Lord kelvin sing uga ngembangké téori kuwi setuju merga cocog karo kandhané Alkitab bab langit lan bumi, ”Sanès-sanèsipun sami lungsed kados panganggé.”


¿Ikatúpa jaʼe upéicharõ ndaiporiha ótra persóna haʼe vaʼekue Ñandejára amígo? 	 41:8; Yb. 2:23) Ing Alkitab, mung Abraham sing langsung disebut kancané Gusti Allah.


¿Mbaʼére?’. 	 Kok isa?’


¿Mbaʼérepa Abner ojukase Davídpe? 	 Apa sebabé perasaané Yonatan marang Dawud béda karo perasaané Abnèr?


Mombe'u ñeñomipy 	 Pratélan Wadi


Upévare, mes de júniope áño 1523-pe onohẽ mokõi lívro michĩva francéspe, oĩháme umi Evanhélio. 	 Mula, ing sasi Juni 1523, dhèwèké nggawé rong jilid terjemahan Injil ing basa Prancis, sing ukurané cilik lan isa dilebokké kanthong.


¿Mbaʼéichapa jatrata vaʼerã chupekuéra? 	 Kuduné piyé perasaané awaké dhéwé marang para sedulur seiman?


Por ehémplo umi ijedámava omombaʼeterei ikatúramo ohasa tiémpo ihentekuéra ndive. 	 Contoné, simbah seneng nèk isa kumpul karo keluargané.


Upéi eñeporandu: “¿Ohópa la Biblia heʼívare umi mbaʼe omboʼéva che rrelihión?”. 	 Pitakonan-pitakonan kuwi mbokmenawa isa mbantu panjenengan mbandhingké ajaran agama panjenengan karo Alkitab.


Jordan omombeʼu: “Chemitãʼípe ko rregálo omeʼẽ kuri chéve Russel, peteĩ che avuélo amigoite”. 	 Jordan kandha, ”Kancané keluargaku sing wis tuwa, sing jenengé Russell, maringi rautan iki wektu aku isih cilik.”


Opyta aja hikuái peteĩ puértope, Pablo heʼi chupekuéra ohaʼarõʼimínte hag̃ua osegi mboyve pe iviáhe (Hechos 27:9-12). 	 (Para Rasul 27:9-12) Apa saran kuwi masuk akal?


HA AVEI Jaikuaave hag̃ua 9 La Biblia okambia chupekuéra:Avyʼa ikatu haguére aipytyvõ ótrope 10 	 9 ”Wong Bodho Ngandel marang Tembungé Saben Wong”


Pe ermána omombeʼu iména ohechakuaa hague itraváho ikatuha operhudika iñamista Jehovándi. 	 Dhèwèké crita bab bojoné sing nduwé gawéan sing isa ngrusak hubungané karo Yéhuwah.


Jahayhúramo ñande rapichakuérape, siémpre ñaneamávleta ha ñandepyʼaporãta. 	 Mula, nèk nresnani lan perduli tenan karo wong-wong, awaké dhéwé isa milih tembung-tembung sing cocog lan nggedhèkké ati.


Jaikuaaháicha, natekotevẽi katuete oĩ peteĩ okasión espesiál japororregala hag̃ua, síno ikatu jajapo upéva en kualkiér moménto. 	 Pancèn, kita isa mènèhi hadiah kapan waé ora mung pas dina-dina kusus thok.


Ko folléto ikatu avei rehecha Internétpe: www.jw.org/es. 	 Uga ana ing www.jw.org/id.


¿Heʼisépa upéva umi ánhel nañanepytyvõiha? 	 Dadi, apa para malaékat kuwi pancèn ora nulungi manungsa?


Jehová oiporavórõ guare chupekuéra, ndoikuaaukái kuri entéro umi ótra persónape haʼekuéra haʼeha unhído. 	 Wong-wong kuwi ngerti nèk wektu Yéhuwah milih, Yéhuwah ora ngandhani wong liya. Dadi, nèk ana sing ora percaya nèk dhèwèké wis dipilih, dhèwèké ora kagèt.


“JAIPEʼÁKENA ÑANDEJEHEGUI OPA MBAʼE POHÝI” 	 AYO PADHA MBUWANG SAKABÈHING MOMOTAN


Upémarõ ahenói por teléfono ha oñatende cherehe peteĩ mitãkuña. 	 Aku mulih ing Cina.” Aku ngomong, ”Cina?”


Upéi, julio de 1982-pe, Tony ha che rojevautisa ha oikóma orehegui testígo de Jehová. 	 Aku lan Tony akiré dibaptis dadi Seksi Yéhuwah ing sasi Juli 1982.


Arekórõ guare 14 áño, pe pastór omeʼẽ chéve peteĩ prémio, pórke 1 año pukukue ndafaltái ni un domingo. 	 Wektu umurku 14, pendéta geréja kuwi ngekèki aku hadiah, merga wis setaun aku teka ing geréja saben dina Minggu.


¿Mbaʼépa ikatu ojapo pe oñangarekóva hese ani hag̃ua omboguapyeterei ijehe pe situasión ha ou oñedesanima? 	 Piyé carané wong sing ngopèni isa ngatasi perasaané wektu ngadhepi kuwi?


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã jaipotáramo Jehová ñanderayhu? 	 Tresnané Yéhuwah mbantu nindakké apa?


¿Mbaʼe priviléhiopa jarekóta jasegíramo Ñandejára siervokuéra yma guare ehémplo? 	 Nèk niru para abdiné Yéhuwah, awaké dhéwé isa yakin apa?


Síglo 4-pe, Jesús ou mboyve, Aristóteles heʼi ko yvynteha la oñembyaíva ha umi mbaʼe oĩva ko univérsope nokambiái ni noñembyairiha. 	 Ilmuwan Yunani saka abad kapapat SM, sing jenengé Aristoteles mulang nèk bumi isa owah lan rusak ning langit ora isa rusak.


Ndojepurúi pype palávra hasýva oñentende hag̃ua térã imisteriósova, síno oĩ pype umi palávra ñande jaipurúva jepi voi ha ñantende porãva, ijetuʼúramo jepe umi mbaʼe ojexplikáva hína. 	 Timbang nggunakké tembung-tembung sing mbingungké utawa sipaté gaib, Alkitab malah nggunakké tembung-tembung sing nyata utawa sing ana hubungané karo urip saben dina.


Ha pe goviérno Ñandejára oprometéva añoite ikatu ojapo koʼã mbaʼe. 	 Uga, sing isa nyukupi kebutuhané manungsa sak donya lan nyingkirké perang sing marahi manungsa mlarat.


Hetaiterei persóna ohechakuaa ipyʼaguapyveha oñemboʼe rire Ñandejárape. 	 Ana akèh pengalaman saka wong-wong sing pikirané dadi ayem.


Jajapo jave upéicha jahupyty peteĩ mbaʼe iporãitereíva: ñambovyʼa ñande Apoharépe. 	 Kuwi cocog karo kersané Yéhuwah yaiku tumindak wicaksana lan nyenengké atiné Yéhuwah.


Oiméramo nandestirapái relee la Biblia oñepyrũ guive opa peve, ikatu reñepyrũ ótra párte ndegustavévagui. 	 Maca Alkitab urut saka ngarep tekan mburi kuwi isa waé ora nyenengké.


ÑANDEJÁRA RRÉINO OGOVERNÁMA HÍNA 	 KRATONÉ GUSTI ALLAH WIS MRÉNTAH


Reikuaaséramo mbaʼérepa Ñandejára oheja jasufri, ikatu rehecha pe kapítulo 11 oĩva ko lívrope, ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken bab 11 buku iki, Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?, sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah


¿Mbaʼéichapa oipytyvõ chupe hikuái? 	 Piyé carané isa mbantu Paulus?


Umi demónio ningo iñaña ha oñevengasénte voi, ha umi hénte oiko lájare ojekuaa oĩha koʼã demónio poguýpe. 	 Sétan lan balané banjur bales dendam lan mènèhi pengaruh sing ngrusak.


¿Mbaʼépa oñehaʼarõ ndehegui oimérõ ereko fe? 	 Apa sebabé wong sing wis dibaptis kudu mbuktèkké imané liwat tumindaké?


5 Ñapensamína: Ñamoĩ chupe nde reimeha umi 120 disípulo apytépe, ha peichahágui ojekuaa ne akã ári peteĩ mbaʼe ojoguáva tatarendýpe ha reñepyrũ reñeʼẽ peteĩ idióma ndereikuaáivape. 	 Ana kaya geni ing sirahé saben wong ing kono. Yéhuwah ngekèki berkah wong-wong sing dipilih mau, bèn isa ngomong nganggo basa liya. Para murid ora gojag-gajeg nèk dhèwèké dipilih nganggo roh suci.


David ojapo la ojeʼéva chupe, ombyaty heta mbaʼe iñermanokuérape g̃uarã ha oho Elah ypýpe, upéva hína peteĩ lugár iplánova oĩva umi sérro paʼũme. 	 Dawud gelem manut lan nggawakké panganan kanggo kakangé sing ana ing Lembah Élah.


Umi 39 lívro ningo ojeskrivi vaʼekue haimete kompletoite hebréope, upévare ojeʼe chupe Escrituras Hebreas, péro oñehenói avei chupe “Viejo Testamento”. 	 Bagéan sing kapisan, ana 39 buku sing isiné ”pangandikané Gusti Allah”.


Sara ningo añetehápe iñermána kuri ha Abrahán por álgonte ojerure chupe upéva. 	 Ning, sakjané Sara kuwi pancèn seduluré Abraham.


Péro che ajedesidíma asegitaha cheonrrádo toiko la oikóva, ha péicha rupi aiko pyʼaguapýpe. 	 Ning, pikiranku isa tentrem merga aku jujur.


Rovyʼaiterei roime haguére peteĩ organisasión ipotĩvape ha enterove ojoayhuhápe oñoermánoicha. 	 Kaurmatan gedhé isa dadi anggotané paseduluran Seksi-Seksi Yéhuwah sakdonya.


Abrahán raʼy, Isaac, oñembyasy vaʼekue avei heta tiémpore isy omano haguére, ohechaukaháicha pe artíkulo “Jajeroviave hag̃ua” osẽva ko rrevístape (Génesis 24:67). 	 Kaya sing ditulis ing bab ”Tirunen Imané” ing majalah iki, Iskak isih tetep sedhih nganti telung taun sakwisé ditinggal mati ibuné, yaiku Sara.—Purwaning Dumadi 24:67.


Ko yvýpe ndopytamoʼãi umi hénte iñañáva, upévare umi ivuénova “oikóta pyʼaguapýpe” (Salmo 37:10, 11, TNM). 	 Wong jahat bakal disirnakké, ning wong sing tumindaké bener bakal ”bungah-bungah marga ngrasakaké katentreman kang linuwih”.—Jabur 37:10, 11.


Pranas, pe ermáno oñeñeʼẽ hague párrafo 9-pe, heʼi: “Ñande ningo ikatu jaʼe heta mbaʼe ñane famíliape, péro haʼekuéra imanduʼavéta umi mbaʼe jajapóvare, ha osegíta hikuái ñane ehémplo”. 	 Pranas kandha, ”Pancèn panjenengan isa ngandhani anak panjenengan bab apa waé nganggo omongan, ning bocah-bocah bakal ndelok lan niru tumindak panjenengan.”


¿Mbaʼépa opensa vaʼekue ermáno Russell pe predikasiónre, ha mbaʼépa ojehecha upe rire? 	 Apa kandhané Sedulur Russell bab gawéan nginjil, lan apa buktiné saiki?


Job oikuaa porã vaʼekue upéva, upéicha rupi Ñandejára oñeʼẽrõ guare chupe pe kreasiónre, haʼe heʼi: “Koʼág̃a aikuaa nde ikatuha rejapo opaite mbaʼe, ha umi mbaʼe rejaposéva guive katuete rejapóta” (Job 42:2, NM). 	 (Ay. 42:2) Yéhuwah isa nindakké apa waé tanpa bantuané wong liya.


Sara ovyʼaiterei vaʼekue ikatu haguére orresivi porã hapichakuérape 	 Sara seneng nampa tamu


Péro jahayhúramo chupe nañapensamoʼãi ñandejehénte, ojapo haguéicha Abner ha Absalón. 	 Nèk nresnani Yéhuwah, awaké dhéwé ora péngin mentingké awaké dhéwé lan jahat, kaya Abnèr lan Absalom.


Eñehaʼãkena ikatu hag̃uáicha ndegusta avei ndéve umi mbaʼe. 	 Coba panjenengan uga nyenengi sing padha.


Péro, ¿mbaʼépa omboʼe la Biblia? 	 Apa kandhané Alkitab bab kuwi?


¿Arakaʼe ha moõpa ostudia rakaʼe medisína? 	 Isa waé Lukas lagi sekolah dokter ing Laodikia, kutha cedhaké Kolosé.


Ha oipota avei jarrespeta umi haʼe omoĩvape ñanemoakã hag̃ua (elee Salmo 18:25). 	 Nganti saiki, Yéhuwah péngin kabèh abdiné setya karo Yéhuwah, lan ngajèni wong-wong sing dikèki wewenang Yéhuwah.—Wacanen Mikha 6:8.


Jahechamína mbaʼépa heʼi hikuái. 	 Gatèkna kandhané wong-wong sing wis éntuk paédah saka maca Alkitab.


Upéicharõ jepe, haʼe oñehaʼãmbaite ohechauka chéve mbaʼeichaitépa cherayhu. 	 Mula, hubunganku raket banget karo bapakku.


Oiko rire peteĩ gérra ningo oĩ hetaiteve imboriahúva, upévare opa vaʼerã avei la gérra. 	 Pancèn dibutuhké pamréntahan sing isa nyingkirké kabèh sing marahi mlarat.


Tiémpo rire John Milton oskrivi jey pe segunda párte ko poémagui, ha ombohéra El Paraíso recobrado. 	 Sakwisé kuwi, Milton nulis puisi manèh sing judhulé Paradise Regained.


1:27, 28). Péro ñambyasýramo jepe, Adán orrechasa upe traváho, ha upe guive sarambíma oiko (Gén. 	 (Pd. 1:27, 28) Ning, Adam malah mandheg nyambut gawé bareng Yéhuwah.


Ha pe Sepultúra ombyaty ohóvo umi omanóvape. 	 Kuburan nglumpukké para kurbané.


Ko ñane tiémpope Ur ndoexistivéima. 	 Kétoké Sara wiwit cilik wis manggon ing Ur.


9 Jahecha haguéicha, Jesús omboʼe kuri Mártape ndohejái vaʼerãha odistrae chupe umi mbaʼe naiñimportanteguasúiva. 	 9 Yésus ngandhani murid-muridé bab sing padha, kaya sing diwulangké marang Marta, yaiku aja sibuk karo perkara sing kurang penting.


Péva hína peteĩ garantía ohechaukáva Ñandejára omeʼẽtaha ñandéve opa mbaʼe opromete vaʼekue” (Efes. 1:13, 14). 	 (Éf. 1:13, 14, Basa Jawi Padintenan) Dadi, Yéhuwah nggunakké roh suciné dinggo nduduhké nèk wong-wong kuwi wis dipilih urip ing swarga.


Tuichakue 	 Umum


Oaguantapávo umi mbaʼe vai, Jesús oheja ñandéve peteĩ ehémplo iporãitereíva jasegi hag̃ua (1 Pedro 2:21). 	 (1 Pétrus 2:21) Mula, Gusti Allah ngekèki Yésus sing setya, urip saklawasé tanpa isa mati ing swarga.


Péro ani repensa nde avei rejevautisa vaʼerãha umi ótro ojevautisáma haguére térã erekógui eda upearã. 	 Ning, ati-ati, aja nganti kowé rumangsa kudu dibaptis mung merga umurmu, utawa merga liyané wis padha dibaptis.


Ha Ñandejára heʼi chupekuéra mbaʼépa ojapo vaʼerã pono operde upéva. 	 Gusti Allah ngekèki pengarep-arep kanggo urip saklawasé, lan kuwi kudu diupaya.


Peteĩ pasahéro oĩ vaʼekue hendive pe kolektívope heʼi chupe omombo rei hague ipláta. 	 Wong sing sak bis karo Alexandra kandha nèk Alexandra mbuwang-mbuwang dhuwité.


¿Mbaʼe mbaʼépa jahupytýta koʼẽrõite? 	 Apa sing diarep-arep umaté Gusti Allah sing rukun?


Kuatiaroguépe jeheka 	 Golekì ing kaca


Eike peteĩ tendayke pyahúpe 	 Bukak ing Tab Anyar


Péro natekotevẽi ningo tuichaiterei pe ñameʼẽva, síno la iñimportánteva jajapo upéva pyʼaporãme. 	 Salah siji Seksi Yéhuwah nulis surat lan mènèhi sumbangan kanggo penerbité majalah iki, uniné, ”Pirang-pirang taun iki aku ora isa nyumbang akèh ing Balé Ibadah.


Péro, ¿mávapa oskrivi raʼe umi profesía? 	 Akiré, kabèh pitakonanku isa kejawab.


Ereko enkuénta pe moménto. 	 Wektuné.


¿Mbaʼéichapa pe predikasión oipytyvõ Joélpe? 	 Piyé perasaané sedulur ing Australia bab nginjil?


“MBAʼEICHAITÉPA IPORÃ ITRAVAHOKUE” 	 Halaman judhul saka Alkitab basa Ibrani karyané Hutter saka taun 1587


Peteĩ che amigoite chepytyvõ ahechakuaa hag̃ua tekotevẽha asegi adelánte. 	 ”Ana sing mènèhi wejangan bèn aku ora terus nglokro.


¿Mbaʼépa oiko chuguikuéra upéi? 	 Dadi, apa sing saiki dialami karo para malaékat sing jahat kuwi?


Ñandejára Ñeʼẽ heʼi umi ágila ojaitypoha umi lugár ijyvatetereihápe, ha upe guive ohekaha hembiʼurã. 	 Saka susuhé ing ndhuwur tebing, manuk elang ”ingak-inguk madik-madik memangsané, matané ngingat-ngingataké saka ing kadohan”.


Pe pastór omoĩ vaʼekue pype peteĩ ita, upéi ovolea hatã porã iñakã ári ha opoi peteĩ isãgui, upépe pe ita hatãiterei oho haʼe opoisehaitépe. 	 Dawud ndèlèh watu siji ing kantong cilik kuwi, lan diubengké sing banter ing ndhuwur sirahé, banjur salah siji taliné diculké, bar kuwi watuné mencelat.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo oĩ hag̃ua unida kongregasiónpe? 	 Apa waé sing perlu ditindakké bèn jemaat isa rukun?


Upérõ ojehasa asýta arakaʼeve oikoʼỹ haguéicha (2 Tim. 3:1; Mar. 13:19). 	 (2 Tm. 3:1; Mk. 13:19) Uga, ana Iblis lan para dhemité sing wis diuncalké saka swarga menyang bumi, sing nggawé manungsa sengsara.


Ha omombaʼeterei rupi ojejapo vaʼekue hesehápe, omeʼẽ peteĩ donasión ikatu hag̃uáicha umi Testígo osegi oipytyvõ umi héntepe. 	 Dhèwèké ngakoni nèk gawéané Seksi Yéhuwah kuwi nggumunké banget, banjur mènèhi sumbangan.


Koʼág̃arupi la Biblia oĩma mas de 2.800 idiómape, tahaʼe kompletoite térã en párte. 	 Saiki, Alkitab sing lengkap utawa sing sebagéan wis diterjemahké ing luwih saka 2.800 basa.


Jahechamína mbohapy ehémplo. 	 Gatèkna conto-conto iki.


Yma cherekovai, chehugadór ha chekaʼu vaʼekue, ha amonda avei pe emprésa ambaʼapohápe, péro adesidi avei ahejapaitetaha koʼã mbaʼe vai. 	 Aku ora nindakké manèh laku jina, judhi, ngombé sak akèh-akèhé, lan nyolong saka bosku.


¿Mávapa oipytyvõ raʼe upérõ ikatu hag̃uáicha umi hénte ohendu la Biblia iñeʼẽme? Peteĩ traduktór hérava Jacques Lefèvre dʼÉtaples (latínpe Jacobus Faber Stapulensis). 	 Kuwi isa kelakon merga idéné penerjemah Alkitab sing jenengé Jacques Lefèvre d’Étaples (ing basa Latin, Jacobus Faber Stapulensis).


Techaukaha mbojuapypyre 	 Tetenger dianyari


Upe guive umi kristiáno evréo oĩva Judéape ombohovái heta provléma ha persekusión. 	 Wektu kuwi, wong-wong mau imané tetep kuwat senajan dianiaya lan ngadhepi masalah.


Rebeca ehémplo iñimportanteterei ñandéve g̃uarã ko tiémpope. 	 Awaké dhéwé saiki urip karo wong-wong sing seneng mentingké awaké dhéwé.


Nderejoguái vaʼerã pe camaleónpe, peteĩ teju okambiánteva de kolór asegún pe lugár oĩha. 	 Dhèwèké ora kaya bunglon sing isa malih warna kulité, manut sing diéncoki.


Ko rrevísta oexplika mbaʼéichapa Ñandejára ñanekonsola ñaikotevẽ jave. 	 Warta Penting iki ngrembug piyé carané Gusti Allah nyedhiyakké panglipur sing awaké dhéwé butuhké.


Por ehémplo, peteĩ kuñakarai Corea del Surpegua hérava Hee Ran omombeʼu: “Che ningo heta cheprovléma, péro añemboʼe jave Ñandejárape tuicha chevevyive ha chembarete jey aaguanta hag̃ua”. 	 Hiran saka Korea Selatan, kandha, ”Pas aku ngadhepi masalah abot, pikiranku tentrem lan aku isa tetep kuwat senajan lagi sepisan ndonga.”


8 Ñanepytyvõ jaevita hag̃ua umi provléma 	 (Kothak) 8 Mbantu Ngedohi Masalah


(Heb. 5:14.) ¿Nemanduʼápa rejejoko hague ani hag̃ua reʼa peteĩ tentasiónpe, térã ani hag̃ua rejapo ne kompañerokuéra oipotáva rejapo? 	 (Ib. 5:14) Apa kowé kèlingan kapan kowé ora gelem dipengaruhi nindakké sing salah, senajan dipeksa kanca-kancamu?


1:28; Sal. 37:29). Upévare ndahaʼéi normál peteĩ umáno ojeporavo oho hag̃ua yvágape. 	 (Pd. 1:28; Ms. 37:29) Ning, Yéhuwah milih ana wong sing didadèkké raja lan imam ing swarga.


Tendayke pyahu ijurujáva 	 Tab anyar kabukak


Koʼã páhinape ikatúta rerresponde koʼãichagua porandu: “Reñemboʼe jave Jehovápe, ¿remombeʼúpa chupe espesífikamente mbaʼéichapa reñeñandu térã mbaʼépa repensa? ¿Ojekuaápa umi mbaʼe erévare ne ñemboʼépe rehayhuha Jehovápe? 	 Kowé isa nulis jawabanmu saka pitakonan-pitakonan iki: ”Seberapa spesifikkah doamu, dan apa yang doamu singkapkan tentang kasihmu kepada Yehuwa?” ”Apa saja bahan pelajaran pribadimu?” ”Apakah kamu berdinas bahkan jika orang tuamu tidak?”


Por ehémplo, eñehaʼã eikuaave Ñandejárape, ekambia nde lája, etrata porãve ne ména térã ne rembirekópe, ha umícha. 	 Contoné, ’Aku péngin sinau luwih akèh bab Gusti Allah.’ ’Aku péngin dadi wong sing luwih apik utawa bojo sing luwih apik.’


¿Mbaʼépa hína pe rregálo iporãvéva? 	 Hadiah Apa sing Paling Aji?


Haʼe ningo naiterrénoi ni ndahógai vaʼekue (Luc. 9:58; 19:33-35). 	 Yésus ora nduwé apa-apa, klebu omah utawa lemah.—Lk. 9:58; 19:33-35.


Umi santuário rrelihióso oñemopuʼã jepi ojeadora hag̃ua peteĩ dióspe térã oñemombaʼeguasu hag̃ua peteĩ sántope. 	 Panggonan suci saiki bentuké candi, geréja, utawa guwa kanggo sembahyang.


Péro mbaʼeve ndoikói. Hiʼarive áño 70-pe pe ehérsito rrománo ohundi Jerusalén ha pe témplo. 	 Malah, taun 70 M tentara Rum ngobrak-abrik kutha Yérusalèm lan Padalemané Gusti Allah. Kok isa?


Peteĩ vuéltape, peteĩ mitãkuña orrepartíva kuatia omopropagánda hag̃ua peteĩ frutería, hory chéve. 	 Dadi critané, ana cah wédok enom ngguyu karo aku wektu liwat ing ngarepku, ngiklanké kios buah-buahan.


¡Ajépa ñambyasyete oiko haguére upéva! ¿Ndépa relee jepi la Biblia? 	 Apa panjenengan seneng maca tuntunané Alkitab?


Ko artíkulo ha pe ótro oúva ojeprepara umi mitãrusu ha mitãkuña ojevautisasévape g̃uarã 	 Rong wulangan iki kanggo cah-cah enom sing péngin dibaptis


Ha añemboʼémi agana ha cherríko hag̃ua, péro núnka ndoikói mbaʼeve.”(Samuel,* oikóva Kéniape) 	 Aku ndonga bèn menang. Ning, nyatané ora tau menang.”—Samuèl,* Kenya.


Umi teólogo oĩva pe Universidad de Paríspe (la Sorbona) sapyʼaitérõ g̃uarã omokirirĩséma Lefèvrepe, ha añetehápe upéichatante voi kuri. 	 Para teolog ing University of Paris, Sorbonne, langsung ngupaya mbungkem Lefèvre.


[1] (párrafo 4) Posívlemente Pentekostés ojegueromanduʼa pe mísma fécha Moisés omeʼẽ hague umi isrraelítape Ñandejára Léi pe Mónte Sinaípe (Éx. 	 [1] (paragraf 4) Dina kanggo ngrayakké Péntakosta, mbokmenawa padha karo dina wektu sepuluh préntah dikèkké Musa ing gunung Sinai.


Ikatu hína jahechauka upéva heta hendáicha. 	 Ana akèh cara kanggo mènèhi wong liya.


Lefèvre oexplika pe introduksiónpe maʼerãpa otradusi umi Evanhélio. 	 Ing bagéan pambuka Injil kuwi, Lefèvre njelaské alesané nerjemahké Alkitab ing basa Prancis, yaiku bèn ”wong-wong biyasa” ing gréja ”isa ngerti pangertèn sing bener kaya wong-wong sing isa maca basa Latin”.


Oime vaʼerã Abrahán ndohasáiva gueteri peteĩ mbaʼe ijetuʼuvéva upévagui. 	 Abraham nggawa péso lan sarana kanggo nyumet geni.


NUEVO TESTAMENTO HEBRÉOPE 	 PRAJANJIAN ANYAR ING BASA IBRANI


Ani embohekopyahu 	 Aja nganyari


Abrahán ombohovái: “Upéicharõ nde natekotevẽmoʼãvéima rekumpli ko huraménto” (Génesis 24:39, 41, NM). 	 (Purwaning Dumadi 24:39, 41) Élièzer seneng banget merga tugasé isa rampung, lan sésuk ésuké dhèwèké pamit arep cepet-cepet mulih ing Kanaan karo Ribkah.


Dos día upe rire haʼekuéra omaña pe témplo oĩvare Jerusalénpe ha peteĩva heʼi: “Mboʼehára, ¡emañamína koʼã ita ha koʼã óga rehe!”. 	 Rong dina sakwisé ndelok Yérusalèm, salah siji muridé Yésus kandha, ”Guru, deloken watu-watu lan bangunan sing éndah banget iki.”


Ndaiporivéima umi ndaijaʼéiva hapicháre ha ivioléntova, síno entéronte oiko pyʼaguapýpe. 	 Ing kono kahanané ayem tentrem.


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa upéva? 	 2 Ing Alkitab, ana akèh tuladha saka para abdi sing dadi kancané Yéhuwah, lanang utawa wédok, sing nduwé iman marang Yéhuwah.


¿REHECHAKUAÁPA MBAʼÉICHAPA JEHOVÁ NEPYTYVÕ HÍNA? 	 APA PANJENENGAN NGRASAKKÉ DHÉWÉ KWASANÉ YÉHUWAH?


Umi Rollo del mar Muerto itujavéma mas de 1.000 áño pe téxto masorético evréogui, ojepuru vaʼekuégui ojetradusi hag̃ua primera ves pe Traducción del Nuevo Mundo. 	 Gulungan Laut Mati wis ana 1.000 taun sakdurungé tulisan Masorèt Ibrani.


16 La Biblia heʼi Abrahán ohaʼarõ hague “pe siuda oguerekóva simiénto teete; upe siuda ningo Ñandejára odesidi vaʼekue mbaʼéichapa ojejapóta ha haʼe voi omopuʼã” (Heb. 11:10). 	 16 Alkitab kandha nèk Abraham, ”ngantos-antos kutha kang atetales, kang karancang sarta kayasa déning Gusti Allah.” (Ib. 11:10) Abraham percaya nèk mengko bakal weruh kutha kuwi, wektu Kratoné Gusti Allah mréntah saklumahing bumi.


Upéicha pe ñemano ohupyty entéro kuimbaʼépe, enterovéva opeka rupi” (Romanos 5:12). 	 (Rum 5:12) Adam ora ngekèki warisan urip sampurna marang keturunané, ning malah warisan dosa lan pati.


Péicha pe téxto del áño ndahaʼemoʼãi peteĩ mbaʼe oñemoĩ reínteva pe Salónpe, síno haʼéta peteĩ mensáhe siémpre ñanemomanduʼáva jasegi hag̃ua pe konsého Pablo omeʼẽ vaʼekue: “Pesegíkena pejoayhu oñoermánoicha” (Heb. 13:1). 	 Nèk kuwi kabèh ditindakké, ayat taun iki ora mung kanggo pajangan, ning kuwi bakal ngélingké awaké dhéwé bèn manut karo kandhané Paulus ”Rumatana katresnaning pasaduluran!”—Ib. 13:1.


Haʼekuéra omeʼẽ opa mbaʼe ikatúva, por ehémplo itiémpo, imbaretekue ha hetave mbaʼe. 	 Hasil riset nduduhké nèk wong sing lila mbantu liyané kuwi isa luwih sithik ngrasakké lara lan strès.


4 ¿Mávapa añetehápe umi ánhel? 	 4 Kandhané Alkitab bab Malaékat


Upémarõ ndostudiavéinte filosofía ha oñemeʼẽmbaite otradusi hag̃ua la Biblia. 	 Mula, Lefèvre mandheg sinau filsafat lan ngupaya tenanan kanggo nerjemahké Alkitab.


Omombeʼu Joseph Ehrenbogen 	 Pengalaman Joseph Ehrenbogen


Peteĩ karai ijedáva Bulgariagua heʼi: “Heta áñorema ningo alee la Biblia, péro núnka ndaleéiva peichagua isensíllova ha opokóva che korasõre”. 	 Salah sijiné pinituwa ing Sofia, Bulgaria kandha bab Alkitab New World Translation basa Bulgaria, ”Aku wis maca Alkitab puluhan taun, ning durung tau maca sing terjemahané gampang dingertèni lan isa mlebu ati.”


¿Mbaʼére piko ñaimesete peichagua lugárpe? 	 Ning, apa bumi iki pancèn isa dadi ”firdaus”?


Upéva nodependéi ijedáre térã okakuaapáma haguére. 	 Wong sing diwasa kuwi ora ditemtokké karo umur utawa gedhéné awak.


Génesis kapítulo 5-9 	 Purwaning Dumadi bab 5-9


Ikatu hína ne família operde ohóvo ife ha oikotevẽ reipytyvõ chupe. 	 Malah, mbokmenawa imané perlu dikuwatké.


ÑANEONRRÁDO HA ÑAMBAʼAPO JEJOPY 	 JUJUR, KERJA MEMPENG


6. a) ¿Mbaʼe promésapa nde reipotaitereíma oñekumpli? b) ¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka jaagradeseha Ñandejárape? 	 6. (a) Berkahé Yéhuwah apa sing kok arep-arep? (b) Apa pengaruhé hadiah saka Yéhuwah? Sebutna.


¿Igústopa chéve apartisipa pe estúdio de famíliape?”. 	 Apa aku seneng utawa kepeksa wektu mèlu ibadah sak keluarga?’


RRESPUÉSTA: Nahániri. 	 JAWABAN: Ora.


Avave ningo ndoikuaái mbaʼéichapa raʼe añetehápe Jesús pínta pórke haʼe núnka noñemoĩri vaʼekue álgien odivuha hag̃ua haʼanga térã ojapo hag̃ua chupe peteĩ estátua ijoguaha. 	 Ora ana sing ngerti kaya apa Yésus sing saktenané, merga dhèwèké ora tau njaluk dilukis utawa digawèkké patungé. Ning, saksuwéné pirang-pirang abad, akèh seniman sing nggawé lukisan lan patungé Yésus.


Oñekumpli hína Isaías ha Miqueas oprofetisa vaʼekue. 	 Kaya ramalané Yésaya lan Mikha, awaké dhéwé padha munggah ana ”ing gunungé Sang Yéhuwah” bebarengan.


Péro oĩ avei ambue mbaʼe ñanediferensiáva umi animálgui: jareko liverta jadesidi hag̃ua, pórke Jehová ñandeapo “ijoguaháramo” (Gén. 	 (Ms. 139:14; Wy. 4:11) Ana uga sing nggawé manungsa béda karo kéwan, yaiku manungsa digawé ”mirib gambaring Allah”.


Haʼekuéra sapyʼaiténte ojapo la itúva heʼíva ha oñepyrũ jeýma oñorairõ. 	 Cah loro mau pancèn ngentèni bapaké mulih, ning malah padu manèh.


¿Térãpa ovyʼáta ikatu haguére okumpli Ñandejára volunta? 	 Utawa, apa dhèwèké bakal nganggep nèk gelem nindakké tugas saka Yéhuwah kuwi kaurmatan gedhé?


Areko peve 18 áño ndagueroviái vaʼekue Ñandejára oexistiha ha amombaʼeterei pe komunísmo. 	 Aku percaya banget karo ajaran atéis lan Komunis nganti umur 18 taun. Apa sebabé aku seneng karo ajaran Komunis?


Ha upéva oikóramo ikatu hína ostorva oñekumpli hag̃ua Jehová volunta. 	 Dadi, Yésus ngélingké para muridé nèk ora suwé manèh dhèwèké bakal séda, lan para muridé kudu niru tuladhané gelem mati kanggo kepentingané wong liya.


Ñambaʼapo jave ótrondi, siémpre ñanembaʼerechakuaa ha ñanderrespetuóso vaʼerã. 	 Nèk kuwi ditindakké, kita bakal luwih gampang ngapurani utawa nglalèkké omongan lan tumindak sing sembrana.


Enoc oiméne omano asýta raʼe, upévare Ñandejára ogueraha chupe 	 Hénokh kayané ngadhepi aniaya wektu Yéhuwah njupuk dhèwèké


OĨ HEʼÍVA Ñandejára ndaheraiha voi, ótro katu heʼi heraha Ñandejára, Tupã térã Señór, ha oĩ avei opensáva haʼe hetaiterei heraha. 	 ANA SING KANDHA nèk Gusti Allah ora nduwé jeneng. Ana sing nyebut Allah utawa Gusti, lan ana sing kandha nèk jenengé Gusti Allah akèh.


Peteĩ diápe tuichaiterei akaʼu ha al día sigiénte chekoʼẽntema che rupápe, ni che ndaikuaái mbaʼéichapa ag̃uahẽ raʼe che rógape. 	 Wis tau aku mendem nganti ora sadhar, ngerti-ngerti sésuké aku wis ana ing omah, ning ora ngerti piyé caraku mulih.


¿Mbaʼépa heʼise pe fráse: “Penderekomarangatu ha pemombaʼeguasu vaʼerã Ñandejárape pende pyʼaite guive”? 	 Apa maksudé ”tumindak kudus lan nindakké bab-bab sing ana hubungané karo ngupaya dadi abdi sing salèh”?


Upe díape, pe saserdóte prinsipál oikuaveʼẽ Jehovápe mokõi pan orekóva levadúra. 	 Imam Agung nggambarké Yésus.


Upérõ haʼekuéra oĩ umi rrománo poguýpe, ha katuete oiméne oñemboʼe vaʼekue avei Ñandejárape osalva hag̃ua chupekuéra, ojapo haguéicha umi isrraelíta yma guare. 	 Wektu krungu bab Yésus, wong-wong takon apa Yésus isa mbuktèkké nèk dhèwèké Sang Mèsih sing diramalké.


Kookie 	 Kuki


Haʼe omombeʼu chupekuéra mbaʼeichaitépa Ñandejára ovendesi ipatrónpe. 	 Élièzer crita nèk Yéhuwah ngekèki akèh berkah kanggo Abraham ing Kanaan.


Avei peporandukuaa chupe oimépa oñeinternase, oipotánepa ojejapo chupe rreanimasión térã mbaʼeichagua tratamiéntopa oipota ojesegi. 	 Takonana apa dhèwèké péngin dirawat ing rumah sakit, nglakoni perawatan sing dibutuhké, utawa nganggo mesin sing isa ndawakké umuré.


Avei ohechauka iñeʼẽrenduha Jehovápe ha oapojaha Davídpe, pe kuimbaʼe Ñandejára oiporavóva ojupi hag̃ua rréiramo Israélpe (1 Sam. 20:30-41). 	 Dadi, Yonatan tetep setya karo Yéhuwah lan Dawud sing bakal nggantèni Saul dadi raja.—1 Sa. 20:30-41.


Jahechamína por ehémplo pe palávra hebrea néfesch (נפשׁ) heʼiséva “álma”. 	 Contoné, gatèkna tembung Ibrani ne’phesh (tembung asliné נפשׁ), sing tegesé ”nyawa”.


Oĩ voi expérto heʼíva Jesús tiémporõ g̃uarã, káda 100 hudío apytégui más de 60 oiko hague ótro lugárpe, ndahaʼéi Israélpe. 	 Nurut para sarjana, ing abad kapisan Masèhi, ana luwih saka 60 persèn wong Yahudi sing ora manggon ing Israèl.


(Ehecha pe nóta.) 	 (Deloken katrangan ing kaca 21.)


¿NDÉPA nemitã ha rejevautisase? 	 APA kowé cah enom sing péngin dibaptis?


La Biblia heʼi voi hese: “Haʼe hína Ñandejára nopyrũiva iñeʼẽre ha ikatúvare jajerovia, ha arakaʼeve naiñinhústoiva; haʼe ihústo ha hekojoja opa mbaʼépe” (Deuteronomio 32:4). 	 Alkitab kandha nèk Gusti Allah kuwi ”setya-tuhu, ora ana kaculikané, Panjenengané iku bener lan adil”.—Pangandharing Torèt 32:4. Alkitab njelaské apa kersané Gusti Allah sing saktenané kanggo bumi.


9 Ñambaʼapo jave peteĩ persóna jahayhúvandi, katuete ñañemoag̃uive hese. 	 9 Wektu nyambut gawé karo sing ditresnani, awaké dhéwé isa saya cedhak karo dhèwèké, ta?


Peteĩ faraón, haʼéva hína pe rréi de Egipto, omanda vaʼekue voi ojejukapa hag̃ua entéro mitãʼi onasévape ani hag̃ua umi israelíta oñembohetaiterei (Éxodo 1:8-22). 	 (Pangentasan 1:11-14) Salah siji panguwasané Mesir malah ngongkon bayi-bayiné wong Israèl dipatèni bèn wong Israèl ora dadi tambah akèh.—Pangentasan 1:8-22.


1 | ¿Ikatu piko añete peteĩ kuimbaʼe oreko 2 métro 90 rupi? 	 1 | Apa ana wong sing dhuwuré kira-kira 2,9 mèter?


¿Mbaʼe idiómapepa oñeʼẽ vaʼekue Jesús idisipulokuérandi? 	 Wektu mulang muridé, Yésus nganggo basa apa?


Koʼã milágro ñanepytyvõ ñañeimahina hag̃ua mbaʼépa Jesús ojapóta pe paraísope. 	 Wektu kuwi, ”ora ana wong siji-sijia kang bakal celathu ana ing kono: ’Aku lara.’”—Yé.


¿Opánepa algún día umi inhustísia ha umi hénte iñañáva? 	 Apa kejahatan lan kasusahan bakal ana sakterusé?


¿Mbaʼépa hína upéva? 	 Dadi, akèh tugas sing kudu ditindakké.


Ikatu oime reikuaase hína mbaʼéichapa koʼã mbaʼe nepytyvõta reikotevẽ jave peteĩ nekonsola vaʼerã. 	 Ning, mbokmenawa panjenengan bingung piyé cara-cara mau isa digunakké.


Che rembireko ha che roñepyrũ rojodiskuti plátare. 	 Aku lan bojoku ribut bab dhuwit.


Upéicharõ la Biblia ohechauka porãiterei Ñandejára nañandeapói hague jareko hag̃ua peteĩ álma, síno ñande voi haʼeha peteĩ álma. 	 Dadi, Alkitab ora kandha nèk Gusti Allah maringi Adam roh sing ora isa mati.


NDETE IKATU REDESIDI 	 PANJENENGAN DHÉWÉ SING NEMTOKKÉ


Pe kapitán ha pe várko jára oiméne oikuaa porã avei upéva. 	 Mbokmenawa, kaptèn kapal lan sing nduwé kapal kuwi ya ngerti, ning ora padha nggugu sarané Paulus.


¿Mbaʼépa osignifika umi cuatro kavaju arigua? 	 Jaran Papat Lan Sing Nunggang—Apa Pengaruhé kanggo Panjenengan?


Péro, ¿ikatúpa jaʼe pe kavaju hũ arigua ogalopeaha 1914 guive? 	 Wiwit taun 1914, wis ana akèh bukti nèk sing nunggang jaran ireng wis mulai maju.


Avei oapresia chupe, pórke ohechauka ojeroviaitereiha Ñandejárare ha Jesúsre. 	 Ning, sing paling utama, Marta ditresnani Yésus merga imané kuwat.


Upéicha pe persóna oñemeʼẽʼỹre enkuénta omombeʼupaitéma chupe la haʼe oikuaaséva, ha upéi haʼe oipuru umíva ifavórpe. 	 Banjur, peramal kuwi mbalèni critané wong mau.


Tatenai ogoverna ko lugár posívlemente 520 guive 502 peve, Jesús ou mboyve. 	 Tatnai dadi gubernur ing kono kira-kira saka taun 520 tekan 502 SM.


¿Mbaʼépa ñanepytyvõta jatopa hag̃ua? 	 Lan, isa sinau tegesé tembung isa ora dingertèni.


Avei upérõ oñepyrũ peteĩ gérra yvágape, ha Jesús oñehenóiva avei Miguel omosẽ Satanás ha idemoniokuérape upégui, ha ou hikuái ko yvy ape ári (Apocalipsis 12:7-9, 12). 	 Banjur, Sétan lan hantu-hantuné dibuwang menyang bumi. (Wahyu 12:7-9, 12) Sétan nesu banget merga ora isa bali menyang swarga lan ngerti nèk wektuné mung kari sithik.


Jonatán noenvidiái Davídpe, upévare oipytyvõ chupe ojeroviave hag̃ua Jehováre. 	 Kuwi alesané dhèwèké setya lan ora mèri karo Dawud, senajan Dawud sing bakal nggantèni Saul dadi raja.


Upévare umi unhído nopensái iñimportanteveha ótrogui, térã orekoveha espíritu sánto ha ontende porãveha la Biblia umi ótro kristiánogui. 	 Wong kuwi ngerti nèk Yéhuwah ora ngekèki luwih akèh roh suci marang dhèwèké, timbang liyané. Uga, ora rumangsa nèk luwih pinter Alkitab timbang liyané.


Peteĩ mitãrusu hérava Samuel heʼi: “Chéve g̃uarã ningo ifasileterei vaʼekue la anovillea. 	 Cah enom sing jenengé Samuel crita, ”Nggodha lawan jenis kuwi wis dadi kebiasaanku.


Ñane tiémpope koʼã rrío ohasa Irákrupi (yma haʼe vaʼekue Persia território) ha oho opa pe gólfo Pérsicope. 	 Wiwit mbiyèn, gagasan bab bumi firdaus kuwi wis dadi bagéan saka budayané wong Pèrsia.


Eñehaʼãkena nemanduʼa umi komparasión ojapóvare hesekuéra la Biblia emaña jave umi mbaʼe ojapóvare hikuái. 	 Wektu ngematké tingkah lakuné manuk, coba bandhingna karo gambaran ing Alkitab.


¿Mbaʼépa Heʼi La Biblia? 	 Apa Kandhané Alkitab?


Mboguepyre 	 Paténi


Péicha rehechaukáta remotenondeha Jehovápe. 	 Nèk kuwi ditindakké, tegesé kowé setya karo Yéhuwah.


Ikatúramo reike Internétpe, eaprovechákena rehecha hag̃ua koʼã informasión, ha eipuru rejapo hag̃ua nde estúdio personál. 	 Nèk kowé isa mbukak bagéan ”Apa yang Sebenarnya Alkitab Ajarkan” ing jw.org/id, kuwi isa dinggo sinau bèn imanmu saya kuwat.


Umi mbaʼe ñaaprendéva ñanepytyvõta jahayhuve hag̃ua Jehovápe ha jarrespeta hag̃ua chupe ñande pyʼaite guive. 	 Rasa tresna lan ngajèni isa mbantu nduwé rasa manut.


Pe versíkulo heʼi Abrahán heta hasẽ hague, upévare jaʼekuaa ijetuʼúne hague chupe sapyʼaitépe osuperáma hag̃ua pe situasión.* La Biblia oñeʼẽ avei Jacob rehe, itaʼyrakuéra ningo heʼi vaʼekue chupe peteĩ animál salváhe ojuka hague itaʼýra Josépe. 	 Tembung ”mulai” kuwi maksudé Abraham butuh wektu kanggo ngadhepi rasa kélangan.* Conto liyané yaiku Yakub, sing diapusi nèk anaké yaiku Yusuf mati dipangan kéwan.


Amboae Regua Jaekaa 	 Aplikasi sing ora klebu ing kategori sing wis ana


Péro ko sikólogo heʼi umi mitãrusu ha mitakuña orekoha heta idéa porã, ikyreʼỹeterei voi ojapo hag̃ua heta mbaʼe, ha oikotevẽha ohasa tiémpo iñamigokuérandi. 	 Bocah sing saya mundhak gedhé kuwi akèh akalé, perasaané molah-malih, lan péngin dolan karo kanca-kancané.


Péro upéicharõ jepe, haʼe osegi ojeprepara ova hag̃ua. 	 Ning, tanpa ragu-ragu Sara siap-siap kanggo lunga.


Ha ñande ñañehaʼãmbaite vaʼerã jasegi upe konsého. 	 KUDU NGUPAYA Biasané wong ngilo sakdurungé metu saka omah.


Upévare haʼe ojerure Ñandejárape omombarete hag̃ua chupe. 	 Kedadéan bar kuwi nduduhké nèk Gusti Allah mbantu dhèwèké tetep kendel wektu nindakké kersané.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Apa alesané?


Doktór Alan Wolfelt heʼi voi: “Añetehápe núnka voínte ndajasuperái ñanehentemanóramo. [...] 	 Ning, rasa sedhih ditinggal mati ora kaya ngono. ”Ditinggal mati kuwi sedhihé ora ana entèké,” kandhané Dr. Alan Wolfelt ing bukuné Healing a Spouse’s Grieving Heart.


¿NDÉPA ERE ÑANDEJÁRA OHENDUHA... 	 APA GUSTI ALLAH NJAWAB DONGANÉ . . .