1:27, 28). Péro upéi haʼekuéra naiñeʼẽrendúi, ha upe guive imatrimónio oho vaíma. 	 (Pd. 1:27, 28) Ning, merga ora manut karo Yéhuwah, urip bebojoané dadi bubrah, lan kabèh anak-putuné dosa banjur mati.


Og̃uahẽvo ohecha itúa Jesé oñeʼẽha hína peteĩ karai tujamíndi. 	 Dawud ndelok bapaké sing jenengé Isai lagi omong-omongan karo nabi Samuèl.


Ikatu mbaʼe 	 Ora ngerti


¿Mbaʼérepa Ñandejára nodefendéi umi hudíope ojapo haguéicha yma? 	 Kok Gusti Allah ora mbélani bangsa Yahudi, padhahal jaman mbiyèn bangsa kuwi mesthi dibélani?


Upéicharõ, Maríape katuete oipyʼapýne raʼe mbaʼépa ojeʼéta hese, ha mbaʼéichapa omombeʼúta Josépe la oikóva. 	 Piyé tanggepané wong-wong kuwi?


Ha Jehová oikuaa avei upéva, pórke haʼe voi ñandeapo. 	 Kuwi sebabé Yéhuwah ngongkon Yusak maca buku hukum nganggo swara.


Ñandejára oguerúrõ guare pe Dilúvio ko yvy ape ári, haʼekuéra oho jey yvágape peteĩ espírituicha. 	 Wektu Gusti Allah nyirnakké bumi nganggo banjir gedhé, para malaékat kuwi malih wujudé dadi makhluk roh manèh.


Jahechamína algúno ehémplo: 	 (Jabur 34:8) Contoné:


17, 18. a) ¿Mbaʼéichapa Jehová oipytyvõ heta ermánope? b) Emombeʼu mbaʼéichapa koʼág̃arupi Jehová oipytyvõ isiervokuérape. 	 17, 18. (a) Apa buktiné nèk kwasané Yéhuwah isa dirasakké ing urip saben dina? (b) Critakna pengalaman nèk saiki Yéhuwah mbantu umaté.


Javyʼaiterei ñambaʼapo haguére Jehovándi 	 Nyambut Gawé Bareng Yéhuwah Marahi Bungah


PURAHÉI: 53, 107 	 LAGU: 53, 16


La Biblia oipytyvõ avei Diánape oñekonsentra hag̃ua umi mbaʼe ohupytýtavare, ndahaʼéi umi mbaʼe ohasa vaʼekuére. 	 Sinau Alkitab mbantu Sophia terus mikirké masa depan.


Upévare oskrivírõ guare umi lívro hérava Lucas ha Hechos, oipuru umi palávra oipurúva umi doktór ha oñeʼẽ umi kurasión Jesús ojapo vaʼekuére. 	 Ning, Alkitab kandha nèk Paulus ngirimké salam saka Lukas kanggo jemaat Kolosé.


Abrahán ojapo Jehová heʼíva ha oho Úrgui 	 Abraham manut karo Gusti Allah lan lunga saka kutha Ur


Jehová orekótama pruéva ohechauka hag̃ua umi persóna naiñeʼẽrendúiva pyaʼe oñehundi vaʼerãha, ha natekotevẽmoʼãvéima opermiti oiko umi mbaʼe vai. 	 Yéhuwah isa nggunakké lelakon uripé manungsa kanggo bukti, nèk kabèh sing mbrontak lan sing jahat kudu cepet-cepet disingkirké.


11 Ótro provléma oĩ vaʼekue haʼe hína pe palávra evréope ojeʼéva néfesch ha griégope psykjé. 	 11 Tembung Ibrani lan Yunani sing maksudé ”nyawa”, uga angèl diterjemahké ing basa liya.


Che anase peteĩ siuda héravape Mulhouse, opytáva noréste de Fránciape. 	 Aku lair ing Mulhouse, kutha ing Prancis.


Haʼe ohechakuaa noĩriha la Bíbliape heta mbaʼe omboʼéva umi heʼíva ijehe kristianoha. 	 Dhèwèké langsung ngerti nèk ajarané geréja-geréja umumé ora ana ing Alkitab.


Péicha rupi jareko oportunida jaiko hag̃ua pára siémpre. 	 Manungsa isa nduwé kesempatan urip saklawasé.


Upepete oñepyrũ oñandu peteĩ pyʼaguapy ndaijojaháiva, ha mbeguekatúpe oñandu oĩramoguáicha peteĩ lugár iporãitereívape. 	 Banjur, Hénokh éntuk wahyu saka Gusti Allah lan isa ndelok bumi sing wis dadi pirdus kétok nyata tenan, kaya-kayané dhèwèké wis ana ing kono.


Haʼe heʼi: “Ajeruréramo Ñandejárape tachepytyvõ, ¿openáta piko cherehe?” (Job 9:16, NM). 	 Nabi Ayub tau takon, ”Saumpama aku nyenyebut, mangka Panjenengané paring wangsulan?”—Ayub 9:16.


26:8; 1 Sam. 1:5, 8; 1 Ped. 3:5, 6). Ména ha tembireko osegíramo koʼã ehémplo porãite, oĩta unído ha siémpre oikóta Jehová amígoramo (elee Eclesiastés 4:12). 	 (Pd. 26:8; 1 Sa. 1:5, 8; 1 Pt. 3:5, 6) Nèk kuwi ditindakké, wong bebojoan bakal rukun lan saya cedhak karo Yéhuwah.—Wacanen Kohèlèt 4:12.


Pe áño ohasa vaʼekuépe, 19.862.783 persóna oñembyaty kuri upearã. 	 Taun wingi ana 19.862.783 sing teka.


Péro upéva ndeʼiséi haʼe ikatuha otrata vai hogayguakuérape, Jehová oipota otrata mborayhúpe chupekuéra. 	 Mula, Yésus ngajèni wewenangé Gusti Allah sing kebak katresnan iku.


¿Mbaʼépa reaprende ko artíkulope? 	 Apa sing wis disinaoni saka wulangan iki?


Hutter ojededikapaite upévape ha un áñopente otermináma la itraduksión. 	 Hutter mempeng ngrampungké proyèk kuwi, lan akiré kabèh isa rampung mung setaun.


¿Og̃uahẽnepa peteĩ tiémpo ndaiporiveihápe violénsia? 	 Apa Mungkin Tumindak Kasar Bakal Ora Ana Manèh Ing Donya?


“Ñandejára haʼe [...] mborayhu.” (1 JUAN 4:8, 16) 	 ”Gusti Allah iku katresnan.”—1 YO. 4:8, 16.


2 Oiméramo nde peteĩ sy térã peteĩ túva, katuete rentendéta mbaʼéichapa oñeñandu vaʼekue Manóah. 	 2 Nèk panjenengan nduwé anak, mesthiné panjenengan ngerti perasaané Manoakh.


10 Ikatu hag̃uáicha ñande fe imbareteve, tekotevẽ avei ñamboʼe ñande rapichakuérape pe marandu porã oĩva la Bíbliape. 	 10 Awaké dhéwé uga nguwatké iman wektu nginjil lan mulang wong liya bab kabar apik saka Alkitab.


¡Ajépa iporãite Rebeca ehémplo! 	 Tuladhané Ribkah isa ditiru.


Por ehémplo, retopáta oñeñeʼẽha umi filistéore, peteĩ tembiʼu héravare mana ha avei rehecháta oĩmi hague hénte omondoróva ijao (Éxodo 16:31; Josué 13:2; 2 Samuel 3:31). 	 Kuwi kaya urip ing donya jaman mbiyèn sing durung tau dingertèni.


Firefox ñemboguejy 	 Undhuh Firefox


Peteĩ vuéltape, peteĩ lepróso ojerure asy chupe: “Nde reipotáramo ningo ikatu chemonguera”. 	 Ana wong sing lara kusta kandha marang Yésus, ”Guru, menawi Panjenengan kersa, Panjenengan saged nyarasaken kula.”


Ijuruja Firefox-pe 	 Bukak ing Firefox


ÑANEMBOKATUPYRY JAPREDIKAKUAAVE HAG̃UA 	 Ning, saiki situs jw.org sing dinggo.


Satanás ndorekói notísia porã, ni ndaikatúi omeʼẽ avavépe mbaʼeveichagua esperánsa. 	 Iblis ora nduwé kabar apik, lan ora nduwé pengarep-arep.


Ñandejára ningo ohechapaite umi sufrimiénto oĩva ko yvy ape ári ha koʼẽrõitéma osolusionáta upéva (Salmo 72:13, 14). 	 Kuwi nentremké ati, ta? (Jabur 72:13, 14) Ing Alkitab, Gusti Allah janji nèk bakal maringi ’leganing ati [kanggo] kang padha ditindhes’.


Oĩ lugár ko múndope la hénte iplataitereiha ha oiko porã. 	 Saben taun yutan wong mlarat mati, merga kurang gizi lan penyakit.


Jesús ningo oñeʼẽ porãiterei vaʼekue hese, péro heʼi avei haʼe noĩmoʼãiha pe Rréino yvagapeguápe (Mat. 11:10, 11). 	 Yésus kandha nèk ora ana wong sing ngluwihi Yokanan, ning Yokanan ora mèlu mréntah ing swarga. (Mt. 11:10, 11) Dawud uga dituntun roh suci.


Upéi oñemombeʼu Saúlpe la heʼíva David, ha haʼe ohenoika chupe (1 Samuel 17:23-31). 	 Akhiré, raja Saul ngundang Dawud.—1 Samuèl 17:23-31. Omongané Dawud nggedhèkké atiné Raja Saul.


Sapyʼánte ningo ni ndajaikuaái mbaʼépa jaʼéta térã jajapóta ñakonsola hag̃ua umi ihentemanóvape, upémarõ ñakirirĩnte ha ndajajapói mbaʼeve. 	 Apa panjenengan wis tau ora isa tumindak apa-apa ing sakcedhaké wong sing ditinggal mati? Kadhang kala awaké dhéwé bingung arep ngapa.


¿Mbaʼérepa tekotevẽterei imbarete ñande fe? 	 Apa sebabé perlu nguwatké iman?


María oaprendese ikatúva guive Jesúsgui, upémarõ “ou oguapy Jesús ypýpe ha ojapysaka hese”. 	 Yésus isa nggunakké kesempatan kuwi kanggo mulang bab sing bener saka Alkitab.


Upéi epensa mbaʼeichagua rregálopa ikatu emeʼẽ chupe. 	 Banjur, pikirna hadiah apa sing cocog karo kebutuhané.


Upéva oipytyvõ ko ermánope ohupyty hag̃ua 30 óra predikasiónpe. 	 Akhiré, sedulur mau isa nginjil 30 jam.


Oimérõ upéicha, ani rekyhyje. 	 Aja wedi nggawé janji kuwi.


Chegustaiterei vaʼekue la béisbol 	 Olahraga Kuwi Paling Penting Kanggoku


Haʼe oikuaa porã vaʼekue Ñandejára Ñeʼẽ, pórke isy ha ijavuéla omboʼe chupe. 	 Timotéus isa ngerti tenan bab Alkitab, merga diajari ibu lan mbahé wédok.


Ñandejára Jehová oñeñandu vaieterei kuri ohechárõ guare mbaʼeichaitépa umi egipcio ombosufri umi israelítape, upévare ikatu jaʼe peichaite avei oñeñanduha ohechávo koʼág̃arupi oĩha upeichagua inhustísia. 	 Wulan kandha, ”Piwulang saka Alkitab isa mbébaské panjenengan nganggo cara sing nggumunké.”


Eñepyrũ ótra pártegui. 	 Pilihen bagéan sing disenengi.


Péro haʼe núnka ndojapói upéva. 	 Isa waé dhèwèké ngrebut jabatané Dawud dadi raja, ning kuwi ora ditindakké.


Por ehémplo, umi léi omoĩva umi rravíno oproivi vaʼekue oimeraẽvape oñemoag̃uívo mas de 4 kódo (2 métrorupi) peteĩ leprósogui. 	 Contoné, ora éntuk nyedhaki wong lara kusta kurang saka 2 mèter.


Peteĩ karai orekóva 40 áño omombeʼu oñeñanduha jepi haʼeñoite. 	 Durung suwé iki, Jack sing umuré 40 taun, ditinggal mati bojoné merga kanker.


Upévare umi hudío ndahaʼevéima pe puévlo Ñandejára olehi vaʼekue, haʼe omboykéma chupekuéra (Mateo 23:37, 38). 	 Bangsa Yahudi lan panggonané ora dijaga manèh karo Gusti Allah.


Pe fráse “ndojapói mbaʼeve hekopeʼỹ”, heʼise peteĩ persóna ohechaukaha opororrespetaha ha naimaledukadoiha. 	 Ning, nèk tresna karo para sedulur, awaké dhéwé kudu mikirké perasaané wong-wong kuwi sakdurungé omong utawa tumindak.


ÓTRA INFORMASIÓN OHECHASETEREI VAʼEKUE PORNOGRAFÍA 	 MBIYÈNÉ: SENENG NONTON SING SARU-SARU


Upéicharõ, natekotevẽi jaha peteĩ santuáriope ñapenságui Ñandejára ñanerenduvetaha upépe. 	 Alkitab kandha nèk Yéhuwah kuwi ”Gusti Allahé langit lan bumi.


Upéicha avei, ikatu hag̃uáicha ñande fe siémpre imbarete, tekotevẽ jalee ha jastudia la Biblia káda día. 	 Padha kaya iman, nèk saben dina terus maca lan sinau Alkitab, awaké dhéwé bakal saya nresnani Yéhuwah lan nindakké pathokané Alkitab.


ÑANEMBAʼEPORÃRAMO ÓTRO OSEGÍTA ÑANE EHÉMPLO 	 Yésus kandha karo para muridé, ”Padha wèwèha, supaya kowé iya diwènèhi.


Oiko haguéicha Dorina rehe, heta hénte opyta yvýre oikuaávo peteĩ ihénte hasy vaiha ha omanotaha. 	 Kaya sing dialami karo Rina mau, akèh sing rumangsa kuwatir, wedi lan sedhih wektu wong sing ditresnani divonis lara parah.


Oexplika haguéicha idisipulokuérape, Jesús heʼisénte kuri primero oipytyvõ vaʼerãha kuri umi Israelguápente. 	 Dadi, Yésus kandha marang wong wédok Yunani kuwi, ”Ora bener nèk njupuk roti saka bocah-bocah banjur diuncalké marang kirik-kirik.”


16, 17. a) ¿Mbaʼépa oikotevẽ vaʼekue Ñandejára puévlo? b) ¿Mbaʼépa ojejapo ikatu hag̃uáicha oñemeʼẽ Ñandejára puévlope oikotevẽva? c) ¿Mbaʼépa oipota vaʼekue ermáno Knorr? 	 16, 17. (a) Apa sing dibutuhké umaté Gusti Allah? (b) Piyé kebutuhan kuwi dicukupi? (c) Sedulur Knorr péngin apa?


5. a) ¿Mbaʼéicha rupípa Abrahán oikuaa Jehovápe? b) ¿Mbaʼépa ojapo Abrahán oikuaa rupi Jehovápe? 	 5. Piyé carané Abraham sinau bab Yéhuwah, lan apa hasilé?


Pe palávra paraíso ningo ou voi peteĩ palávra pérsa ojepuru vaʼekuégui yma heʼiséva “hardín imurállava”. 	 Tembung ”firdaus” kuwi asalé saka basa Pèrsia kuna sing tegesé ”taman sing diklilingi témbok”.


Ha ikatu voi oime Abner ojupise raʼe rréiramo, upévare oñeno peteĩ Saúl rembirekoréndi (2 Sam. 2:8-10; 3:6-11). 	 (2 Sa. 2:8-10; 3:6-11) Apa sebabé perasaané Yonatan marang Dawud béda karo perasaané Abnèr?


¿Mbaʼépa ikatu oipytyvõ umi héntepe peichaite okambia hag̃ua? 	 Apa sing isa nggawé wong péngin ngowahi tumindaké?


Ñaneñeʼẽrendúramo Jehovápe ha japredika pe marandu porã, jaikuaa porãve chupe. 	 Uga ngerti nèk percaya lan manut tuntunané, kuwi tumindak sing wicaksana.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Kok isa ngono?


6 Jehová odesidi vaʼekue mávapa omoakã vaʼerã peteĩ família. 	 6 Yéhuwah wis nemtokké sapa sing mimpin keluarga.


Jesús oho vaʼekue yvágape oikove jey rire, ha oĩ avei hetave hénte ohótava upépe. 	 Padha karo Yésus, ana wong-wong sing bakal diuripké manèh ing swarga.


Embogue mba’ekuaarã 	 Resikaké Dhata


Jahecha haguéicha, pe kavaju morotĩ ári ohóva orrepresenta peteĩ persónape, péro umi ótro kavaju arigua idiferénte, pórke umíva osignifika umi mbaʼe vai oikóva ko múndope. 	 Telung penunggang jaran kuwi nggambarké kahanan sing dialami karo kabèh wong ing bumi, kuwi ora kaya jaran sing kapisan mau sing ditunggangi karo pribadi sing idèntitasé cetha.


Raquel omombeʼu: “Ojapo 18 mése che ména chereja rei hague. Upe guive aju ndavyʼaveiete, haʼete voi pe che korasõ oñembojaʼóva mbytetépe. 	 Raquel kandha, ”18 sasi kepungkur aku ditinggal bojoku, aku sedhih lan atiku remuk rasané.


Koʼã artíkulo ohechauka mbaʼérepa noñehundíri la Biblia. 	 Artikel-artikel mau ngrembug perjuangané Alkitab tekan saiki.


Aipota jey vaʼekue añete la che jyva, péro naisentidoiete voi chéve la heʼíva ha apensa ni mbaʼevéicharõ ndaikatumoʼãiha oiko upéva. 	 Aku nggumun. Pancèn aku péngin nduwé tangan manèh, ning kayané kuwi ora mungkin.


Joajuha mbohasarã 	 Turun Pranala


17 Apóstol Pablo oipytyvõ vaʼekue heta persónape oikuaa hag̃ua Jehovápe. 	 17 Mbokmenawa panjenengan ngerti perasaané Paulus.


Koʼã mbaʼe ohechauka porã Ñandejára ndohejamoʼãiha pe violénsia osegi pára siémpre ko yvy ape ári. 	 Pirdus sing tentrem ora suwé manèh.


ROMA KORASÕITÉPE OĨ PETEĨ MONUMÉNTO OHECHASETEREÍVA UMI TURISTAKUÉRA OVISTÁVA KO LUGÁR. 	 ING KUTHA ROMA, ITALIA, ANA GAPURA SING DIKUNJUNGI WONG-WONG SAKA NEGARA-NEGARA LIYA.


Péicha haʼekuéra ohechakuaáta umi omendáva osegi vaʼerãha oĩ unído ha ojotrata porã, ohasáramo jepe heta áñoma oñondive (Tito 2:3-7). 	 Tujuané yaiku, bèn isa ndelok nèk wong bebojoan kudu terus nduduhké rasa tresna lan rukun siji lan sijiné, ora masalah sepira suwéné urip bebojoan.—Tt. 2:3-7.


Por ehémplo, pe diskúrsope omboʼe kuri idisipulokuérape natekotevẽiha ojepyʼapyeterei hemikotevẽre. 	 Mula, Yésus nerangké nèk Yéhuwah makani manuk-manuk.


Por ehémplo, oĩ jave goviérno oproivíva ñandehegui pe predikasión, ñande jagueraha upe káso umi trivunálpe ñadefende hag̃ua upe derécho. 	 (Fp. 1:7) Contoné, wektu ana negara sing nglarang gawéan nginjil, Seksi-Seksi Yéhuwah maju ing pengadilan, lan wis menangké kurang luwih 268 perkara hukum sak donya.


Che sy ningo ndoikuaaporãi vaʼekue mbaʼeichaitépa ajeporta vai hína kuri, upévare ohechávo la che nóta oñeñandu vai ha ipochyeterei chendive. 	 Wektu arep lulus, nilai pelajaranku èlèk banget. Ibuku gela lan nesu merga ora nyangka nèk jebulé tumindakku ora nggenah.


¿Mbaʼéichapa oñekumpli koʼág̃arupi Zacarías 8:23? 	 Piyé Zakharia 8:23 kelakon?


Oime vaʼerã oipytyvõiterei raʼe chupe Abel ehémplo, haʼe ningo siémpre ifiél vaʼekue Jehovápe ha omano voi ojapo haguére hembipota. 	 Hénokh arep ngabdi marang Yéhuwah, Gusti Allah sing nggawé langit lan bumi, utawa mèlu-mèlu karo wong-wong sing ana ing sak kiwa tengené.


“Ñandejára [...] omokãmbaitéta hesaykuéra, ndaiporimoʼãvéima omanóva” (Apocalipsis 21:3, 4). 	 ”Panjenengané bakal ngusapi sakèhé luh saka ing mripaté, lan bakal ora ana pati manèh.”—Wahyu 21:3, 4.


Añeñandu apóstol Pábloicha, haʼe heʼi vaʼekue: “Opa mbaʼerã chembarete Ñandejára omeʼẽgui chéve podér” (Filipenses 4:13). 	 Aku ngerti perasaané rasul Paulus wektu ditulungi Gusti Allah. Paulus kandha, ”Sakèhing prakara bisa daksangga ana ing Panjenengané kang paring kakuwatan marang aku.”


Péro ojapo mas de 550 áño Gutenberg oinventa hague pe imprénta, ha upéva rupive hetaiteve hénte ikatu olee la Biblia. 	 Ning, bar mesin cétaké Gutenberg ditemokké 550 taun kepungkur, mulai akèh Alkitab sing dicétak lan disebarké.


Che kompañerokuéra de traváho ojepokuaa vaʼekue ombohasa ojupe komputadórape umi taʼanga tieʼỹ, ha ymave che ajapo vaʼekue avei upéva. 	 Aku ngupaya bèn ora ketagihan manèh, ning kanca-kancaku ngupaya bèn kuwi ora kelakon.


Péro, ¿mbaʼépa ikatu rejapo ideprovechove hag̃ua ndéve umi mbaʼe releéva? 	 Ning, piyé carané bèn luwih nyenengké wektu maca Alkitab?


Jesús ohechauka vaʼekue iñimportanteha ñandeagradesído. 	 Yésus mulangké bab iku wektu nambani sepuluh wong sing penyakité wektu kuwi ora ana tambané.


¡Ajépa javyʼaite jajelivra haguére koʼã mbaʼégui! 	 Kuwi nyenengké banget, ta?


“Oñemeʼẽta peẽme podér pe espíritu sánto ou vove pende ári” (Hechos 1:8). 	 ”Kowé bakal nampa kekuwatan nèk Roh Sutyi medun lan ngwasani kowé.”—Lelakoné Para Rasul 1:8, BJS.


7 ¿Heʼisépa upéva umi unhído orekoha garantisádo ohotaha yvágape? 	 7 Wektu wong Kristen dipilih, apa kuwi tegesé dhèwèké dipilih kanggo sakterusé?


Por ehémplo haʼe heʼi vaʼekue: “Peẽ pehendu ojeʼe hague: ‘Ndovaléi reporomoakãratĩ’. 	 Contoné Yésus kandha, ”Sira aja laku jina!


Añetehápe heta mbaʼépe ikatu nepytyvõ rentendéramo la Biblia heʼíva. Por ehémplo: 	 Isiné buku iki isa mbantu panjenengan ngerti carané:


Umi mbaʼe vai sapyʼánte oiko avei umi hénte odesidi vai rupi (Santiago 1:14, 15). 	 Tumindak jahat lan kasusahan kuwi biyasané ana merga pilihané manungsa dhéwé.—Yakobus 1:14, 15.


Oiméramo jajavy raʼe, ñañehaʼã vaʼerã jahecha mbaʼépa ikatu ñaaprende upévagui. 	 Mbokmenawa kita perlu luwih sabar, apikan, utawa ngendhalèni dhiri.


Jahechamína mbaʼéichapa ojeguereko vaʼekue enkuénta koʼã mbaʼe ojejapórõ guare umi mokõi traduksión osẽ ypy vaʼekue. 	 Gatèkna piyé telung alesan kuwi ana pengaruhé kanggo rong terjemahan Alkitab sing wiwitan.


Haʼe ningo okakuaa vaʼekue Úrpe, oĩva Mesopotámiape, opytáva 1.900 kilómetro oĩhágui. 	 Sara dhéwé ya nduwé omah sing nyaman, nganggo atap lan témbok sing kokoh, sarta saluran banyu.


Ñemo’ã ñemboheko 	 Setèlan Perlindhungan


Péro haʼekuéra ‘ipyʼahatã’ ha itérko, ha norrekonoseséi Jehová oipytyvõha ipuévlope (Jos. 10:13). 	 (Ys. 10:13) Yéhuwah ndadèkké atiné mungsuhé bangsa Israèl ”diwangkotaké,” bèn nyerang bangsa Israèl.


Upévare, oñemombo yvy gotyo pe dragón guasúpe, haʼéva pe mbói ypykue oñehenóiva Diablo ha Satanás, ombotavýva hína ko múndo kompletoitépe. 	 Sang Mikhaèl [Yésus] lan para malaékaté padha perang nglawan naga mau, sarta si naga iku kabantu déning para malaékaté, nanging padha ora kuwat nanggulangi; temah padha ora olèh papan manèh ana ing swarga.


Koʼã artíkulope ñañeʼẽta rréi David rehe ha ambue Ñandejára siervokuéra oiko vaʼekuére upe tiémpope. 	 Wulangan iki bakal ngrembug pengalamané Raja Dawud lan liyané ing jaman kuwi.


Ko profesía ohechauka porã umi hénte opuʼã guive Ñandejárare oho vaipaitemaha hese. 	 Kuwi nduduhké nèk wong-wong ing jaman kuwi pancèn bejat banget.


Ko rregálo rupive ikatu jahupyty jeikove opaveʼỹva. 	 Bayangna, apa ana hadiah liya sing ajiné ngungkuli kuwi?


Embohovái hag̃ua ko porandu epensamína umi provléma tuichavéva oĩvare ko múndope. ¿Mbaʼépa oipyʼapyve umi héntepe? 	 Kanggo njawab, panjenengan isa mikir, ’Apa masalah sing paling angèl diadhepi lan nggawé kuwatir wong-wong saiki?’


¡Chegustaiterei vaʼekue la béisbol! 	 Baseball kuwi sing paling penting kanggoku.


Heta persóna osegi Jesús ehémplo ha ohechakuaa Ñandejára oipytyvõha chupekuéra odesidi porã hag̃ua. 	 Kaya Yésus, akèh wong sing wis mbuktèkké dhéwé bantuané Gusti Allah wektu nggawé keputusan.


(Eike heʼihápe ENSEÑANZAS BÍBLICAS > JÓVENES) 	 (Deloken AJARAN ALKITAB > ANAK MUDA)


Oĩ opensáva ko istória kuénto reinteha, pórke isensilloiterei la omombeʼu lája umi mbaʼe oiko vaʼekue. 	 Pancèn critané mung cekak, malah ana sing ngarani mung dongèng.


Upe rire entéro yvypóra iñeʼẽrendúva Ñandejárape oikóta vyʼápe opa árare. 	 Wong sing manut bakal urip saklawasé.


1, 2. a) ¿Mbaʼépa ombovyʼaiterei Jehová siervokuérape káda áño? b) Tuakuéra ha ansianokuéra, ¿mbaʼéichapa ikatu peipytyvõ umi mitãrusu ha mitãkuñáme ontende hag̃ua mbaʼépa heʼise jajevautisa? 	 1, 2. (a) Apa sing saiki nggawé seneng umaté Gusti Allah? (b) Piyé carané wong tuwa Kristen lan pinituwa mbantu cah-cah enom ngerti maksudé dibaptis? ”AKU kenal kowé kèt lair, aku seneng wektu krungu kowé arep dibaptis.


Naiñeʼẽrendúiramo hikuái, katuete oho vaíta chupekuéra (elee Deuteronomio 28:1, 2, 15). 	 Ning, nèk ora, bakal cilaka.—Wacanen Pangandharing Torèt 28:1, 2, 15.


Péro Ñandejára opromete umi ojapóva haʼe oipotáva ipyʼaguapytaha, ha che ajedesidíma ajapotaha upéva. 	 Ning, aku ngupaya bèn pikiranku tentrem kaya sing dijanjèkké Alkitab.


AIPYTYVÕ CHE RAPICHAKUÉRAPE 	 Aku kenal Seksi Yéhuwah mung sithik.


Haʼe ohayhueterei vaʼekue hembirekópe, heʼi voi kuri chupe iporãitereiha. 	 Ning, Abraham ora mung ngajèni rupané Sara sing ayu.


Haʼe cherayhu itaʼýraicha, upévare ndoipotái vaʼekue ahecha pornografía, oikuaágui cheperhudikataha. 	 Kaya bapak sing nresnani anaké, Yéhuwah njaga aku bèn ora kena bahaya merga seneng nonton sing saru-saru.


Ojapo haguéicha Ñandejára siervokuéra yma guare, koʼã kristiáno tekotevẽ vaʼekue ohaʼarõ pe tiémpo Ñandejára olehíva ohundi hag̃ua umi iñañávape. 	 Kaya para abdiné Gusti Allah jaman mbiyèn, para muridé Yésus kudu ngentèni wektuné Gusti Allah nyingkirké kabèh sing jahat lan sing nindhes.


Ha haʼe chupe: “Legálmente ningo naisentídoi”. 	 Aku njawab, ”Ya, pancèn.”


2 La Biblia heʼi oĩ hague heta kuña ha kuimbaʼe iñeʼẽrendúva Ñandejárape, ojeroviáva hese ha haʼe vaʼekue iñamígo (elee Salmo 25:14). 	 (Wacanen Jabur 25:14.) Wong-wong kuwi digambarké Paulus dadi bagéan saka ”seksi akèh banget, kayadéné méga”.


Upévare, efelisitákena chupe omehora jave. 	 Gatèkna wektu dhèwèké ngupaya nindakké sing bener lan bocah kuwi isa dialem.


María heʼi: “¡Che hína Jehová rembiguái! 	 Maryam kandha, ”Aku iki peladèné Gusti.


Koʼág̃a peve ou jepi che akãme umi pensamiénto vai, péro ja aikuaáma mbaʼéichapa ikatu akontrola umíva”. 	 Pikiranku sing négatif pancèn isa muncul manèh, ning saiki aku ngerti carané ngatasi.”


¿Mbaʼéichapa ikatu rejapo upéva? 	 Tumindak apa?


Péro ikatu oĩ oñeporandúva: ¿Tekotevẽpa umi ambue ovechakuéra oikuaa mbaʼéichapa héra entéro umi unhído oikóva ñane tiémpope? 	 Ning, rong kelompok kuwi bakal dadi ”pepanthan siji” lan bakal mèlu ”pangon siji,” yaiku Yésus.


Upéicha, koʼẽ koʼẽre jahayhuvéta Jehovápe, ñamombaʼevéta Iñeʼẽ, ha ñande fe siémpre imbaretéta. 	 Kuwi nggawé imané awaké dhéwé tetep kuwat.


Umi kárrope oñemoĩ kuádro oñepintahápe heta mbaʼe oiko vaʼekue pe gerrahápe ha oĩ avei persóna oaktuáva ohechauka hag̃ua upéva. Umi kárrope ojegueru avei umi mbaʼe ojagarra vaʼekue hikuái pe témplo oĩvagui Jerusalénpe. 	 Wong-wong padha nggumun merga ndelok kapal-kapal sing wis dikalahké, adegan perang sing ditontonké, lan barang-barang sing dijarah saka bait ing Yérusalèm.


Umi mitã oñembohory cherehe, chemyaña ha chejapi oimeraẽ mbaʼépe pórke che ndaikatúi añedefende. 	 Merga isih cilik, aku ora mudheng nèk kélangan tangan bakal ngowahi uripku.


Haʼe ñanderayhueterei ha ymaite guive oipota opa iñeʼẽrendúva chupe oiko pára siémpre ko yvýpe, ha ndohejamoʼãi mbaʼeve ni avave ojoko chupe okumpli hag̃ua upéva. 	 Kersané Gusti Allah yaiku bèn manungsa urip saklawasé ing bumi, dadi anak-anaké Gusti Allah sing manut.


Jehekapy 	 Golèk


Elehi peteĩ lugár itrankílova. 	 Nggolèka panggonan sing cocog.


Péro haʼe ndahaʼéi ku odefendéva chupe imemby haguérente, síno pórke oikuaa Isaac rupive oñekumplitaha Jehová rembipota. 	 Sara ngerti tenan nèk Iskak kuwi ora mung anaké, ning uga dadi kunci kanggo mujudké kersané Yéhuwah.


18 La Biblia ohechauka Ñandejára Rréino oñepyrũ hague ogoverna yvágape áño 1914-pe, ha upérõ oñepyrũ avei Cristo presénsia. 	 18 Alkitab ngandhani nèk Kratoné Gusti Allah mulai mréntah ing swarga taun 1914.


¿Orrogátapa itúa ha iñermánope ani hag̃ua omondo chupe pe lugár haʼe ndoikuaaihápe? 	 Apa dhèwèké bakal manut karo Bétuèl lan Laban, bèn ora sida kawin karo wong sing ora dikenal?


Haʼe ningo ndahaʼéi oporohayhúnteva, síno haʼe voi mborayhu. 	 Yéhuwah ora mung nduwé sipat tresna, ning sakjané malah Gusti Allah iku katresnan.


3 Tembiasakue: Jehová chepytyvõ aservi hag̃ua chupe che pyʼaite guive 	 3 Pengalaman—Yéhuwah Nggawé Aku Isa Terus Ngabdi


Ñandejára heʼi hese haʼeha “Prinsésa” 	 SARA lagi njejegké awak karo nyawang pemandhangan ing sak kiwa tengené.


Umi ojapóva ko rrevísta nemokyreʼỹ reaprendeve hag̃ua Ñandejára Jehovágui ha Itaʼýra Jesucrístogui. 	 Penerbit majalah iki ngajak panjenengan sinau luwih akèh bab Yéhuwah lan putrané, Yésus Kristus.


Ñambyasýramo jepe, heta oĩ de golpete oúva hasy ha oĩmava voi omano hag̃uáicha, ha umi ohasáva peichagua situasión oñeñandútante voi Dorina oñeñandu haguéicha. 	 Akèh wong liyané mbokmenawa uga wis tau ngalami sing padha.


MBAʼÉPA OPENSA JEPI UMI HÉNTE 	 ANA SING PERCAYA . . .


Provávlemente Sara ha ihentekuéra oiko vaʼekue ko siudápe, ha haʼe okakuaa rupi upépe, oiméne hetápe oikuaa raʼe hérarupi, ha oĩne heta oikuaáva avei chupe. 	 Sara mesthi wis akèh kenal karo wong-wong ing kono. Wong-wong ya kenal karo Sara, merga Sara kuwi ayu banget lan nduwé keluarga sing gedhé.


Heʼi oréve hikuái rolee hag̃ua peteĩ párte de la Biblia, ikatu hag̃uáicha rojapo pregúnta ha rrespuésta vívlika ore rreunión aja, rojapóva káda semána. 	 Sèlku gedhé banget, lan ambèn-ambèné mèpèt témbok.


¿Mbaʼéichapa jahechauka jarrespetaha pe matrimónio? 	 Piyé carané ngajèni urip bebojoan?


Upe riremínte, ko esklávo noperdonái ótro ikompañéro odevévape chupe 100 monéda de plátante. 	 Ning bar kuwi, abdi mau ora gelem ngapura kancané sing utang mung 100 dinar.


9 Nde ningo reime vaʼerã segúro umi mbaʼe la Biblia omboʼéva haʼeha pe añetegua. 	 9 Kowé kudu mbuktèkké kanggo awakmu dhéwé nèk sing kok sinaoni kuwi bener.


Eñe'ẽasa oĩva ñandutivevépe. 	 Nglokalaké wèbé.


La Biblia heʼi: “Ovyʼa umi ipyʼapy potĩva, haʼekuéra ohecháta Ñandejárape” (Mat. 5:8). 	 (Mt. 5:8) Apa maksudé?


Por ehémplo, Ñandejára Léi oprepara umi isrraelítape ohaʼarõ hag̃ua pe Mesías, pórke haʼe rupive oñekumplíta Ñandejára rembipota. 	 Hukum Musa nyepakké bangsa Israèl ngentèni tekané Sang Mèsih, yaiku Yésus Kristus, kaya kersané Yéhuwah.


¿Ha nde mbaʼe repensa? 	 Piyé nurut panjenengan?


Umi traduktór ohecha vaʼerã hetaiterei mbaʼe ikatu hag̃uáicha odesidi otradusítapa vérsoicha térãpa nahániri. 	 Mula, ana terjemahan sing béda-béda merga para penerjemah sing mutuské bagéan endi waé sing digawé wujud puisi.


(Kap. 38.) “Mbaʼérepa ijetuʼuete chéve añeʼẽ umi mbaʼe agueroviávare?” 	 ”Bagaimana Beribadat kepada Allah Bisa Menyenangkan?”—bab 38


Upéicha rupi, oĩ opensáva koʼã mbaʼe oikónte vaʼerãha voi ñanderehe. 	 Kabèh wong mesthi wis tau ngrasakké lara, susah, lan sengsara.


Péro haʼe ndoroviái upéva isy ha ijavuéla oguerovia rupínte, síno oipuru meme iñakã oikuaa hag̃ua mbaʼépa iporã ha mbaʼépa ivai (elee Hebreos 5:14). 	 Dhèwèké gelem nampa, ora mung merga ibuné lan mbahé sing ngandhani, ning merga wis ngerti tenan sing disinaoni lan wis digawé yakin bab kuwi.—Wacanen Rum 12:1.


Koʼãva haʼe vaʼekue umi saserdóte iñimportantevéva. 	 Tembung ”para pangareping imam” maksudé anggota utama golongan imam.


Por ehémplo, ikatu ñañeʼẽ, jaskrivi, jalee ha ñantende ñande rapichakuéra heʼíva ñandéve. 	 Buktiné, manungsa isa sinau basa.


Añetehápe upéicha ojapóvo iñinhústo hína hikuái hapichándi. 	 Para astrolog kaya-kayané wis isa nemtokké sipat-sipaté kabèh wong padahal durung kenal karo wongé. Apa kuwi adil?


¡Mbaʼeichaite piko oimene ijetuʼu raʼe upéva Sárape! 	 Sara sing mandhul mesthi dadi gela banget.


12. a) ¿Mbaʼe lugár púvlikorepa repredikaseve? b) ¿Mbaʼépa ikatu rejapo oiméramo nereñanimái repredika umi lugár púvlikope? 	 12. (a) Panjenengan paling seneng nginjil ing endi? (b) Apa sing mbantu awaké dhéwé bèn ora wedi nginjil ing panggonan umum?


11. a) ¿Mbaʼéichapa reikuaáta ogustápa ne famíliape pe predikasión? b) ¿Mbaʼépa rejapo vaʼerã ne famíliape ogusta hag̃ua pe predikasión? 	 11. (a) Piyé carané bèn isa ngerti perasaané anak panjenengan bab nginjil? (b) Piyé carané mbantu anak bèn seneng nginjil?


Pe Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras omoĩ Ñandejára réra Jehová umi Escrituras Hebréaspe ha avei Escrituras Griegas Cristiánaspe. 	 Kitab Suci Terjemahan Dunia Baru nggunakké asmané Gusti Allah, yaiku Yéhuwah, ing Kitab-Kitab Ibrani lan Kitab-Kitab Yunani Kristen.


PAÍS: COSTA RICA 	 NEGARA ASAL: KOSTA RIKA


5 Jaʼe jave ‘jajoayhu vaʼerãha oñoermánoicha’, ñañeʼẽ hína pe mborayhu ñañandúvare ñane hentekuérare térã ñane amigoitére (Juan 11:36). 	 5 Katresnaning pasaduluran kuwi apa? Ing basa Yunani, kuwi maksudé ”nresnani seduluré”. Tresna marang sedulur kuwi rasa sing kuwat, lan gedhé antarané sedulur kandung utawa kanca cedhak.


¿Mbaʼéichapa ikatu oiko upéva? 	 Kok isa?


Por ehémplo, noviembre de 2013-pe, Filipínaspe ou peteĩ torménta ndevaíva, ha sarambi ojapo upérupi. 	 Contoné, wektu ana lésus gedhé ing Filipina sasi November 2013, ana walikota sing kandha, ”Gusti Allah mbuh nèng endi.”


(Ehecha avei pe nóta.) 	 (Deloken uga katrangan tambahané.)


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | OMANO VOVE PETEĨ JAHAYHÚVA 	 SING UTAMA DIREMBUG | WEKTU SING DITRESNANI MATI


Koʼág̃a amombeʼu pe mensáhe oĩva la Bíbliape umi cherendusévape, ha pe mensáhe ombopyʼaguapy chupekuéra. 	 Saiki, aku martakké kabar apik saka Alkitab marang wong liya sing gelem ngrungokké.


Haʼe oipota enterovéva ñaneñeʼẽrendu ha jasegi jaservi chupe ñande pyʼaite guive. 	 Yéhuwah mberkahi kabèh umaté, yaiku ”wong Yahudi” lan ”wong sapuluh”.


¿Mbaʼe téxto de la Bíbliapa oipytyvõ raʼe chupe? 	 Rosie kandha, ”Aku dadi luwih kuwatir merga mbayangké bab èlèk sing isa waé ora kelakon.”


Ñandejára réra ningo iñimportanteterei Jehová siervokuérape g̃uarã, upévare umi ermáno ojapo vaʼekue pe Traducción del Nuevo Mundo omoĩmbaite upe téra umi lúgar oĩ haguépe voi pe eskritúra orihinálpe. 	 Jenengé Gusti Allah bener-bener ana tegesé kanggo wong-wong kuwi. Mula, kuwi alesané New World Translation Bible Committee nggunakké jenengé Gusti Allah wektu nerjemahké Alkitab.


Avei ni mbaʼevéicharõ ndajagueroviái vaʼerã umi japu ojeʼéva ñane organisasiónre ni ñane ermanokuérare. 	 Aja lali nèk sing senengé nyebarké berita sing ora bener kuwi Iblis, ”bapakné sakabèhing goroh”.


Avése katu Ñandejára omanda umi isrraelítape haʼekuéra oñorairõ hag̃ua, por ehémplo, oikétarõ guare hikuái pe Tiérra Prometídape ha avei oĩrõ guare ohundiséva chupekuéra (Deuteronomio 7:1, 2; Josué 10:40). 	 Gusti Allah uga wis tau ngongkon perang umaté, kanggo njaga tanah sing wis dijanjèkké.—Pangandharing Torèt 7:1, 2; Yusak 10:40.


Upéi omombeʼu mbaʼépa ojapo oheka aja itravahorã, haʼe heʼi: “Ajerure meme Jehovápe adesidi porã hag̃ua. 	 Régina kandha, ”Wektu ndonga aku ngendelké bantuané Yéhuwah.”


Péro ñande si, upévare jareko posivilida jaikuaávo hetave mbaʼe Jehovágui (Dan. 12:4; Rom. 11:33). 	 (Dn. 12:4; Rm. 11:33) Kabèh bab Yéhuwah, sing nggawé jagat iki, isa disinaoni ing Alkitab.


Ko folléto oguerekóva 32 páhina ohechauka mbaʼépa hína pe téma iñimportantevéva oĩva la Bíbliape. 	 Alkitab—Apa Isinya?—Brosur sing isiné 32 halaman iki njelaské ringkesan saka Alkitab.


Hasypeve oñekontestami chéve umi pregúnta arekóva. 	 Mandy nduduhké ramalan-ramalan liyané saka Alkitab sing nerangké bab urip sukmbèn.


Upéi Sara odesidi oñemongetámante vaʼerãha iménandi peteĩ mbaʼe haʼe opensávare hína kuri oikóvo. 	 Akiré, Sara mutuské kanggo ngomong marang Abraham bab rencana sing wis suwé dipikirké.


Flavio Vegecio, peteĩ eskritór romano oiko vaʼekue síglo cuátrope, heʼi peteĩ ilívrope: “Algúno mése ojeviaha porã la várkope, ótro mése katu ndahaʼéi la iseguropáva la viáhe ha oĩ époka ndaikatuieteha voi javiaha” (Compendio de técnica militar). 	 Ing bukuné sing judhulé Epitome of Military Science, salah siji penulis saka Roma sing jenengé Vegetius (abad kapapat M) nerangké, ”Ana sasi-sasi sing cocog kanggo pelayaran, ana sing mbokmenawa ora cocog, lan ana sing pancèn ora mungkin cocog.”


Ñañeimahinamíntena: Oiméne Adán ostudia porã raʼe káda animálpe ha heta okalkula rire, omoĩ káda únope herarã. 	 Dhèwèké sinau dhisik bentuk lan kelakuané kéwan kuwi, banjur milihké jeneng sing cocog.


Si, upévare heʼi jey: “Haʼe siémpre chepytyvõ, upévare avyʼaiterei” (Salmo 28:2, 7, TNM). 	 Dawud kandha, ”Aku wus kapitulungan, mulané atiku bungah-bungah.”—Jabur 28:2, 7.


13 PE LÉTRA HEBREA MICHĨVÉVA OMOMBARETE ÑANDE JEROVIA 	 13 HURUF SING PALING CILIK, DADI JAMINAN SING KUWAT


Ha peteĩ lívro heʼi umi papíro oipytyvõitereiha umi expértope ontende porãve hag̃ua heta detálle umi téxto orihinálgui, péro heʼi avei “ojehecharamoha mbaʼéichapa [koʼã papíro] ohechauka pe téxto bíblico añetehápe noñekambiái hague” (The Anchor Bible Dictionary). ¿MBAʼÉPA OIKO UPE RIRE? 	 The Anchor Bible Dictionary kandha, ”Papirus ora mung nyedhiyakké akèh katrangan anyar saka isiné, ning uga nduduhké nèk katrangan sing diturun tetep padha.”


Upéicha jave umi ermáno imitãva ikatu oipytyvõ chupekuéra. 	 Sedulur sing isih enom isa mbantu.


Avei heʼi oĩtaha persóna oñemeʼẽva enkuénta Jehová oipytyvõha chupekuéra, térã heʼi haguéicha Jesús, “ohecháta Ñandejárape” (Mat. 5:8). 	 Yésus ngendika nèk ana wong-wong sing isa ”sumurup marang Gusti Allah”.


Péro reikuaa porã avei iñimportanteveha emotenonde Jehovápe. 	 Ning, kowé ngerti nèk setya karo Yéhuwah kuwi luwih penting.


Eikuaave 	 Sinaoni manèh


Upévare la Biblia heʼi hesekuéra haʼeha Ñandejára raʼykuéra (Job 1:6; Salmo 148:2, 5). 	 Malaékat kuwi digawé karo Yéhuwah, mula disebut ”putraning Allah”.—Ayub 1:6; Jabur 148:2, 5.


Peteĩ kristiáno orresivíva pe invitasión, oreko peteĩ esperánsa ipyahúva ha avei okambia opensa lája (elee Efesios 1:18). 	 Mula, wektu Yéhuwah milih, pengarep-arep lan carané mikir wis béda, wong kuwi dadi péngin urip ing swarga.—Wacanen Éfesus 1:18.


Péro tuicha chepyʼaguapy aikuaávo la Biblia nomboʼeiha upéva (Salmo 146:4; Eclesiastés 9:5). 	 (Jabur 146:4; Kohèlèt 9:5) Sakwisé sinau Alkitab, aku ora ngrasa wedi manèh marang Gusti Allah.


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã koʼág̃ama voi? (versíkulo 34). 	 Apa sing kudu kita tindakké saiki?—Ayat 34.


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã jahecha hag̃ua Ñandejára okumpli vove opa mbaʼe opromete vaʼekue? 	 Apa sing kudu kita lakoni bèn isa ngrasakké janjiné Gusti Allah?


Péicha ñakumpli Jesús mandáto ha jahechauka Jehovápe jaagradeseha chupe pe ojapo vaʼekuére ñanderehehápe. 	 Ing minggu-minggu sakdurungé acara Pèngetan, awaké dhéwé bebarengan ngundang wong-wong bèn teka.


Koʼã mbaʼe chepytyvõ chepyʼaguapy hag̃ua, haʼete voi omombytuʼúva che ménte ha che korasõ ha péicha ikatu ake jey”. 	 Wong wédok sing jenengé Vanessa ditinggal mati ibuké merga lara.


Santiago 1:19-pe heʼi peteĩ kristiáno tekotevẽha “ipyaʼe ohendukuaa hag̃ua ha imbegue oñeʼẽ ha ipochy hag̃ua”. Ha upéva la María ojapo vaʼekue. 	 Alkitab kandha nèk awaké dhéwé kudu ’cepet nèk ngrungokké, nanging alon-alon nèk arep ngomong’. (Yb. 1:19, BJS) Maryam kuwi wong sing seneng ngrungokké.


Ñandejára ikatu nepytyvõ ‘reñemoĩ mbarete hag̃ua pe Añáre’ (Santiago 4:7). 	 Awaké dhèwè isa menang nglawan Iblis nèk njaluk bantuané Gusti Allah.—Yakobus 4:7.


Péro jaikuaa porã koʼẽrõitéma Ñandejára omeʼẽtaha ñandéve salu perfékta. 	 Ning, awaké dhéwé percaya nèk mbésuk Gusti Allah bakal nyingkirké kabèh sing marahi lara.


Ñandejára ndahaʼéi vaʼekue mbaʼeve oréve g̃uarã. 	 Akèh wong, klebu keluargaku, dadi wong atéis sing ora percaya karo Gusti Allah.


Haʼe ningo ndorresiviporãi vaʼekue umi ermáno ohóvape ovisita ikongregasión, ha péicha ohechauka ndorrespetaiha chupekuéra (3 Juan 9, 10). 	 Awaké dhéwé ora péngin kaya Diotrèfès sing ora ngajèni para sedulur sing teka ing jemaaté. (3 Yo.


Añetehápe Satanás la ijapu vaʼekue heʼírõ guare Évape: “Napemanomoʼãi” (Génesis 3:4). 	 Dadi, ajaran bab roh sing ora isa mati kuwi dhasaré saka omongané Sétan sing ora bener.


Upéicha rupi ñañeʼẽ Jehováre hetaiterei persónape, ha ñaipytyvõ chupekuéra ikatu hag̃uáicha omombaʼeguasu avei chupe. 	 Ning, merga nyambut gawé bebarengan, awaké dhéwé isa nginjil marang yutan wong bab Yéhuwah lan mbantu wong-wong ngluhurké Yéhuwah.


Añetehápe ningo ko rregálo ndaijojahái. 	 Piyé perasaané awaké dhéwé bab kuwi?


Añetehápe ningo la majoría jaiko trankílo ha ndaiporiguasúi oñemoĩva ñanderehe. 	 Kaya wong Kristen ing jamané Paulus, awaké dhéwé kudu waspada. Apa sebabé?


Elias Hutter ha umi Biblia ojapo vaʼekue hebréope 	 Elias Hutter lan Karyané sing Nggumunké


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa pe predikasión ipyahu hague umi kristiánope g̃uarã? 	 Ana préntah anyar apa bab nginjil?


Añetehápe umi mbaʼe oikóva ko múndope heta vése okambiapa umi mbaʼe ñaplanea vaʼekue (Eclesiastés 9:11). 	 (Kohèlèt 9:11) Ning, Alkitab njelaské nèk kita isih nduwé pilihan kanggo nemtokké masa depané awaké dhéwé.


14 Upévare iñimportanteterei káda día jajepyʼamongeta la Biblia heʼívare, ha koʼẽ koʼẽre jaikuaave jahávo Jehovápe. 	 14 Dadi, ayo padha terus mikirké Alkitab lan padha terus sinau bab Yéhuwah luwih akèh manèh. Kuwi isa mbantu awaké dhéwé niru sipat-sipat lan tumindaké Yéhuwah.


Hekaha mongu’eha ypykuéva 	 Mesin panggolèk setandar


1, 2. a) ¿Mbaʼépa osalváma hetaiterei héntepe? 	 1, 2. (a) Akèh sing slamet merga tulisan apa?


Upéicha, ñande Apohare katuete ñanerrekompensáta koʼág̃ama voi, ha amo gotyove ikatúta jaiko pára siémpre pe múndo pyahúpe (Sant. 1:25; Apoc. 1:3). 	 Nèk kuwi ditindakké, awaké dhéwé bakal urip ayem tentrem saiki lan urip saklawasé ing Pirdus.—Yb. 1:25; Wy. 1:3.


Péro lastimósamente ipeligrosoiterei avei upépe, pórke oĩ heta mafióso ha grúpo ojededikáva otrafika dróga, árma ha umícha. 	 Ning, merga ana kumpulan wong sing seneng tumindak jahat, dhaérah iki dadi mbebayani.


Upéicharõ, japredika jave umi héntepe ha ñaipytyvõ chupekuéra oñemoag̃ui hag̃ua Ñandejárare, ñambaʼapo hína Jehovándi ikatu hag̃uáicha umi hénte osẽ pekádo ha ñemano poguýgui. 	 Wektu martakké Injil lan mbantu wong-wong dadi kancané Yéhuwah, awaké dhéwé nyambut gawé langsung bareng Gusti Allah kanggo nylametké manungsa saka dosa lan pati.


Ha jaikuaaháicha, upéva peteĩ rregálo Ñandejára omeʼẽva ñandéve, ha ñañehaʼã vaʼerã jaipuru porã upe rregálo. 	 Wektu ana kanca ngekèki hadiah, mesthiné kuwi digunakké kanggo tujuan sing bener, ta?


9, 10. a) ¿Mbaʼérepa iporã repensa mbaʼéichapa rembohovái raʼe pe última tentasión oñepresenta vaʼekue ndéve? b) ¿Mbaʼépa ohechauka peteĩ persóna ojevautisáva? 	 9, 10. (a) Apa paédahé nèk kowé mikirké dhisik tanggepanmu wektu ana masalah? (b) Baptisan nduduhké apa?


¿Mbaʼérepa? 	 Lha ngapa?


Péro haʼekuéra nohendúi chupe ha upévare oñekondena omano hag̃ua. 	 Ning, nyatané Adam lan Kawa ora manut, banjur mati.


Mohendahavusu ndojejuhúiva 	 Paladèn ora ketemu


“Ñandejára Jehová, nde ningo remerese opavave nemombaʼe ha omeʼẽ ndéve tekomimbipa ha podér, nde rejapo rupi opa mbaʼe” (Apocalipsis 4:11). 	 Punika sadaya Paduka ingkang nggesangi, saha balatantraning langit sami sujud nyembah dhumateng Paduka.”—Néhémya 9:6.


11 ELIAS HUTTER HA UMI BIBLIA OJAPO VAʼEKUE HEBRÉOPE 	 11 ELIAS HUTTER LAN KARYANÉ SING NGGUMUNKÉ


Añepyrũ ambaʼapo Betel de Broóklynpe agosto de 1954 guive, ha koʼág̃a peve aime upépe. 	 Aku mulai kerja ing Brooklyn kèt Agustus 1954.


Tekombo`e 	 Piwulang


20 Siémpre jahechauka vaʼerã jahayhuha Jehovápe ha ñande rapichápe. 	 20 Saben wektu, awaké dhéwé kudu nduduhké nèk nresnani Yéhuwah lan wong liya.


[1] (párrafo 9) Ko artíkulope oñekambia unos kuánto téra. 	 [1] (paragraf 9) Jeneng-jeneng ing kéné wis diganti.


Ha ndaikatúiramo jepe siémpre jajaserta mbaʼeichagua rregálopa iporãvéta peteĩ persónape g̃uarã, oĩ heta mbaʼe ikatúva jareko enkuénta japilla hag̃ua upéva. 	 Mbokmenawa kita ora mesthi isa mènèhi hadiah kaya ngono.


3 Jesús oagradeseterei Marta ha María oinvita haguére chupe hógape, ha oaprovecha upe oportunidad omboʼe hag̃ua chupekuéra heta mbaʼe iñimportánteva. 	 (Deloken gambar ing kaca 22.) 3 Wektu diundang ing omahé Marta lan Maryam, Yésus seneng banget.


Oĩ peteĩ lívro ojeʼéva Ñandejára oskrivika hague, hérava Libro de Enoc, ha oĩ biblísta heʼíva Judas oguenohẽ hague upégui pe profesía. 	 Ning, buku kuwi dianggep ora asli lan isiné mung dongèng. Sakjané buku kuwi nyathet ramalané Hénokh kanthi cetha.


1. a) ¿Mbaʼe traváhopa Jehová omeʼẽ vaʼekue Adánpe? b) ¿Maʼerãpa Jehová siervokuéra oipuru pe kapasida orekóva oñekomunika hag̃ua? 	 1. Apa tugas saka Yéhuwah kanggo Adam? (b) Sakwisé kuwi, piyé umaté Gusti Allah nggunakké basa?


Péro ijetuʼúramo jepe, heʼi chupekuéra ojedesidimaha ohotaha rreunionhápe. 	 Taro sedhih lan angèl nerangké karo wong tuwané nèk dhèwèké mutuské lunga ing pakumpulan ibadah.


Péicha entéro oikuaátama mbaʼépa heʼíta umi héntepe. 	 Uga, isa ngrungokké tanggepan siji lan sijiné bab wulangané Alkitab, lan ndelok kabèh anggota keluarga nresnani sarta péngin nyenengké Yéhuwah.


Koʼã mbaʼe ohechauka haʼekuéra opensaha la Biblia ndovaleveimaha ñane tiémpope g̃uarã. 	 Intiné, akèh wong nganggep nèk Alkitab kuwi wis ketinggalan jaman.


Umi persóna oĩva ko aty guasúpe haʼe hína umi oapojáva Ñandejára Rréino, ha la majoría umi testígo de Jehová oĩ ko aty guasúpe. Haʼekuéra “ojohéi ijao puku ha omomorotĩ pe Ovecharaʼy ruguýpe”. 	 Wong-wong kuwi ”luwar saka ing sangsara gedhé sarta wus padha ngumbah jubahé nganti putih ing rahé Sang Cempé,” merga nduwé iman marang tebusané Yésus.


Ha umi apóstol osegi vaʼekue iñehémplo. 	 Mula, kuwi ya ditiru para muridé.


Baemo Ra'angaa Jajapoa Oia 	 Aplikasi kanggo nggambar


Peteĩ ermáno oorganisáva pe predikasión heʼími chéve: “Robison, ndéve otoka epredika umi préso oĩvape koʼã tupa guive amo tupa peve. 	 Dhèwèké kandha, ”Robison, kowé nginjila marang wong sing gonta-ganti turu ing ambèn kuwi.


Si, oĩ avei. 	 Ya, pancèn ana malaékat sing jahat.


“Ojapóma 18 áño omano hague chehegui che rembireko ahayhuetéva. 	 ”Senajan bojoku wis mati 18 taun kepungkur, aku isih kangen lan kélangan.


Umi konsehéro oipytyvõva umi ihentemanóvape heʼi jepi iporãha oñehaʼã hikuái oipytyvõ hapichápe térã ojeofrese de voluntário ombaʼapo hag̃ua ikomunidápe. 	 Para ahli sing mbantu wong sing ditinggal mati kandha, nèk rasa sedhih ditinggal mati kuwi isa diadhepi nèk sibuk mbantu wong liya ing masyarakat.


Primerorã haʼekuéra oho Haránpe, opytáva haimete 1.000 kilómetro noroéste gotyo, ojesegívo pe rrío Éufrates. 	 Rombongan kuwi mlaku menyang Haran, kira-kira 960 km menyang arah lor-kulon liwat dalan ing sak pinggiré kali Éfrat.


Koʼág̃arupi oĩ hetaiterei mbaʼe ñanembohasa asýva. 	 Urip ing donya iki isa nggawé susah.


Oĩmba ijehe. 	 Ngebrok lan bèsèren.


Cryptominers 	 Panambang kripto


¿Reikuaasépa mbaʼépa ojapo hikuái? 	 Deloken artikel ”Wong Bodho Ngandel marang Tembungé Saben Wong”.


¡Ajépa javyʼaite oĩ haguére heta ermáno imitãva oĩva dispuésto oipytyvõ hag̃ua ermanokuérape! (Elee Salmo 110:3 ha Eclesiastés 12:1.) 	 Awaké dhéwé isa maturnuwun karo para sedulur enom sing lila mbantu para sedulur liya.—Wacanen Jabur 110:3; Kohèlèt 12:1.


Haʼekuéra oikose okorre opárupi ijao puku reheve [ha] oipota ojesaluda chupekuéra umi plasahárupi” (Marcos 12:38). 	 (Lukas 22:25, 26) Malah, Yésus ngélikké, ”Sing padha ngati-ati marang para ahli Torèt, kang padha dhemen mlaku-mlaku nganggo jubah dawa lan seneng diurmati ana ing pasar-pasar.”—Markus 12:38.


Upémarõ Natán heʼi chupe: “¡Nde hína upe kuimbaʼe!” (2 Sam. 12:1-7, 13, NM). 	 Dawud lagi ngerti nèk dosa karo Yéhuwah.—2 Sa. 12:1-7, 13.


Peteĩ vuéltape omboʼe voi idisipulokuérape oñemboʼe hag̃ua kóicha: “Ore Ru reiméva yvágape, toñemomarangatu nde réra. 	 Kraton Paduka mugi rawuh. Karsa Paduka mugi kalampahan wonten ing bumi kadosdéné wonten ing swarga.”


Umi iñepyrũme osegi vaʼekuépe Jesúspe oñehenói vaʼekue kristiáno (Hechos 11:26). 	 (Lelakoné Para Rasul 11:26) Ora ana aliran agama Kristen liyané, merga Kristené mung siji.


Péro peteĩ tesapirĩme okambiaite la isituasión. 	 Ujug-ujug, Sophia ngalami masalah sing abot.


Rebeca ningo peteĩ mitãkuña porã vaʼekue. 	 Ribkah ayu njaba njero.


“Kóva hína pe tape, tapeho koʼárupi.” (IS. 	 ”Iki dalané, lumakua ing kéné.”—YÉ.


Ñaneprovlémarõ ñane ména térã ñane rembirekóndi, jahechauka vaʼerã ñaneñeʼẽrenduha Jehovápe ha nañatraisionamoʼãi ñane rembiayhúpe (elee Mateo 19:6, 9). 	 Nèk nduwé masalah keluarga, kudu tetep setya karo bojoné.—Wacanen Maléakhi 2:13-16.


Ko idióma ojekuaa vaʼekue opárupi. 	 Terjemahan kuwi sing disebut Septuaginta.


1 MAʼERÃPA JAIKOVE 	 1 TUJUAN URIP


Amboae Regua Jaekaa 	 Aplikasi sing ora klebu ing kategori sing wis ana


Diana oñepyrũ ombaʼapo de voluntária, ha upéva ombovyʼaiterei chupe. 	 Sophia dadi sukarélawan.


¿Mbaʼéichapa ikatu aipytyvõ umi ermáno oĩvape kárselpe? 	 Piyé caraku mbantu para sedulur sing dipenjara?


14 Jesús osufrietereíramo jepe, iñeʼẽrendu vaʼekue Ñandejárape omano meve. 	 14 Senajan ngalami sengsara, Yésus tetep setya marang Gusti Allah nganti sédané.


Mas de 8 millón testígo de Jehová opredika hína pe notísia porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore amo 240 paíspe. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah sing jumlahé luwih saka wolung juta lagi martakké kabar apik ing luwih saka 240 negara.


¿Mbaʼéichapa ikatu reipytyvõ ne famíliape ojeprotehe hag̃ua umi entretenimiénto ivaívagui? 	 Piyé carané mbantu anak bèn ora kegodha nonton sing saru?


Pe rrelihión upepegua hepyeterei ovende ha hasy oñentende porã hag̃ua. 	 Kuwi sing ndadèkké para siswa iki ora isa nggawé kemajuan.”


Ñanemanduʼa vaʼerã 1914-pe Jesús osẽma hague “ipuʼaka hag̃ua iñenemigokuérare”. 	 Élinga nèk Yésus wis ”maju kaya kang wus unggul” ing taun 1914, wektu nguncalké Sétan menyang bumi.


Por ehémplo ikatu jajepyʼamongeta umi mandamiénto oĩvare pe Léipe. 	 Awaké dhéwé isa nggolèki lan nggatèkké pathokan-pathokan sing dadi dhasaré hukum mau.


Reikuaasevéramo ko promésa ojapóvare Ñandejára, ehecha pe kapítulo 3 pe lívro héravagui ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab urip saklawasé ing Firdaus sing dijanjèkké Gusti Allah, deloken bab 3 saka buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan? sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah.


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã peteĩ ermáno ñandetrata vaíramo? 	 Piyé tanggepané awaké dhéwé nèk ana sedulur sing ora adil karo awaké dhéwé?


OIKO PETEĨ MBAʼE OKAMBIAITÉVA CHE REKOVE 	 URIPKU MALIH MERGA KECELAKAAN


Oñeporandu meméva umi testígo de Jehováre:¿Mbaʼérepa umi testígo de Jehová noñentremetéi polítikape? 	 ▪ Apa Panjenengan Nresnani Wong Liya Kaya Nresnani Panjenengan Dhéwé? Sing sepisanan saka rong artikel iki, ngrembug nèk Gusti Allah iku katresnan, lan piyé carané Yéhuwah nduduhké katresnané karo manungsa.


8 Áño 1934 guive 1940 rasami peve, oñepyrũ vaʼekue ojepuru pe fonógrafo térã vitróla. 	 8 Sarana liya sing digunakké mulai taun 1930 yaiku fonograf utawa gramafon sing isa digawa-gawa.


Peteĩ esklávo osovrevivi vaʼekue hérava Olaudah Equiano, omombeʼu: “Ahendu jepi umi kuña hasẽ asývo ha umi omanombotáva mbaʼeichaitépa anga ipyahẽ. 	 Salah siji budhak sing slamet yaiku Olaudah Equiano kandha, ”Kahanané ngeri banget.


Umi henteita ijurujaipa opyta ohechávo mbaʼéichapa ojegueraha ojoapykuéri umi várko ha kárro tuichaicháva pe kállere. 	 Dalan-dalan ing Roma dadi ramé merga akèh pawai.


Jehová oñenkarga ikatu hag̃uáicha Jesús enseñánsa ojeskrivi ha ojetradusi griégope, ha upéi hetave idiómape. 	 Merga ping bola-bali diturun utawa ditulis manèh plek kaya asliné karo wong Yahudi lan para muridé Yésus, isiné Alkitab ora diowahi.


Ha oikuaáta umi mbaʼe ohasa vaʼekue osakrifikátarõ guare itaʼýra Isaácpe, oipytyvõ hague hetápe ontende hag̃ua mbaʼéichapa oñeñandu Jehová, omboúrõ guare Itaʼýrape omano hag̃ua ñanderehehápe (Juan 3:16). 	 Lan kuwi isa mbantu wong-wong ngerti perasaané Yéhuwah mau. (Yo. 3:16) Tuladhané Abraham mbantu awaké dhéwé ngajèni kurban tebusan.


Péicha ifasilvéta ne famíliape iñeʼẽrendu hag̃ua ndéve. 	 Nèk ngerti alesané, bocah kuwi bakal manut.


Aĩ ko ekípope 1949 guive 1952 peve, ha roho rohuga heta partído Cuba, México ha Nicaráguape. 	 Saka taun 1949 tekan 1952, aku mèlu akèh pertandingan ing Kuba, Meksiko, lan Nikaragua.


Ñapensamíntena peteĩ kristiáno hérava Héctor situasiónre. 	 Héctor bungah merga mikirké pengarep-arep, lan terus semangat ngabdi


Haʼe oporandu chéve agueroviánepa Ñandejára ikatuha omeʼẽ jey chéve che jyva, ha chedeskolokaite upéva. 	 Dhèwèké kandha nèk Gusti Allah isa nggawé aku nduwé tangan manèh.


La Biblia voi heʼi: “Ñandejára Ñeʼẽ oikove” (Hebreos 4:12). 	 Alkitab kandha, ”Pangandikané Gusti Allah iku gesang.”—Ibrani 4:12.


Ñandejára ñanepytyvõse. 	 Gusti Allah péngin mbantu panjenengan.


Saʼi saʼípe oñandu ohóvo peteĩ pyʼaguapy noñandúiva arakaʼeve, omboty hesa ha omano. 	 Hénokh dhéwé ngrasakké nèk Yéhuwah nggatèkké, nresnani, lan ngayem-ayem atiné.


Koʼág̃arupi hetaitereive oĩ naiñeʼẽrendúiva ituakuérape ha oikóva vyʼarã rapykuéri ohayhu rangue Ñandejárape. 	 Panjenengan mesthi nggatèkké nèk saiki ana akèh sing ora manut karo wong tuwané lan luwih nresnani kesenengané dhéwé ketimbang nresnani Gusti Allah.


“JAJUPI JEHOVÁ MONTÁÑAPE” 	 ”AYO, KITA PADHA MUNGGAH ING GUNUNGÉ YÉHUWAH”


“Haʼe hasyete ha haimete voi omano”, péro la Biblia ndeʼíri Pablo omonguera hague Epafrodítope (Filip. 2:25-27, 30). 	 Ning, Alkitab ora kandha nèk Paulus nambani dhèwèké.—Fp. 2:25-27, 30.


(Eike heʼihápe ENSEÑANZAS BÍBLICAS > PREGUNTAS SOBRE LA BIBLIA) 	 (Deloken AJARAN ALKITAB > PERTANYAAN ALKITAB DIJAWAB


Oĩ avei heʼíva haʼeha peteĩ lugár ikatuhápe ojevyʼa ha ojeiko trankiloite, oikohápe umi ánhel ha ohohápe umi ivuénova omano rire. 	 Liyané mbayangké nèk swarga kuwi panggonan sing nyenengké, dienggoni karo para malaékat lan wong-wong sing tumindaké apik sing wis mati.


Por ehémplo oipytyvõ chupe ontende hag̃ua umi mbaʼe ipypukúva oúva Jehovágui, ha oskrivi hag̃ua unas kuánta párte oĩva la Bíbliape (Mar. 12:36). 	 (Mk. 12:36) Ning, rasul Pétrus kandha nèk Dawud ora ”minggah dhateng swarga”. (PR.


Upe visión ohechauka porã Jesús oikove jey hague ha oñemeʼẽha chupe tuicha autorida. 	 Apa sing didelok Stéfanus kuwi dadi bukti nèk Yésus wis diuripké manèh lan dimulyakké ing swarga.


Ha haʼe vyʼápe avei chepytyvõ aservi porã hag̃ua kómo ansiáno kongregasiónpe. 	 Dhèwèké uga ndhukung aku dadi pinituwa ing jemaat.


Mba'e oĩ ipyahúva 	 Kabar Anyar


Haʼe ningo Médio Orientegua, ha la hesa oiméne hũ asy ha iporã. 	 Wong wédok kuwi jenengé Sara lan bojoné jenengé Abraham.* Abraham lan Sara wis suwé urip bebarengan ing kono.


Péro la Biblia heʼi: “Ivýrova oguerovia opa mbaʼe ohendúva, iñakãguapýva katu oikuaa mamópa opyrũ” (Prov. 14:15). 	 Alkitab ngélingké, ”Wong bodho ngandel marang tembungé saben wong.”—WB. 14:15, Basa Jawi Padintenan.


2. a) ¿Mbaʼépa odesidi umi ermáno ojapóta vaʼekue pe Traducción del Nuevo Mundo? b) ¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope? 	 2. (a) Dhasar-dhasar apa sing dinggo para anggotané New World Bible Translation Committee wektu nerjemahké? (b) Apa sing arep disinaoni saiki?


Por ehémplo, umi Rollo del Mar Muerto apytépe ojetopa vaʼekue avei Isaías kuatiañeʼẽ. Upe kuatiañeʼẽ itujave 1.000 áño umi ótro ojetopa vaʼekuégui anteve. 	 Contoné, ana gulungan buku Yésaya sing ditemokké ing antarané Gulungan Laut Mati, sing umuré 1.000 taun luwih tuwa timbang tèks sing ditemokké sakdurungé.


¿Amondótapa peteĩ informasión ndovaléiva oñemombeʼu? 	 Apa katrangan iki rahasia?


Pe kundaharape ndoikói 	 Alamat ora absah


¿Mbaʼéicha javépa tekotevẽ ñañatende ñañeʼẽ hag̃ua? 	 Ing kahanan kaya apa awaké dhéwé isa nunggu wektu sing cocog kanggo omong?


Umi ótro lívro yma guare ndaupeichaiete, pórke umi manuskríto ojeskrivi hague ndahaʼéi la ymaiterei guaréva ha ndahetái voi ave oĩ. 	 Ora ana buku liya sing nduwé akèh salinan sing umuré sakmono.


Upe tiémpope ningo umi hénte Israelgua hembiapo vaieterei. 	 Ning, Manoakh ngerti nèk nurut Yéhuwah, ndhidhik anak kuwi tanggung jawab sing gedhé.


ÑANEMANDUʼAMÍNA oiko vaʼekuére áño 33-pe. Upérõ ningo domingo pyhareve Jerusalénpe ha ojevyʼajoa. 	 WEKTU kuwi dina Minggu ésuk pas Péntakosta ing Yérusalèm taun 33 M. Kuwi dina sing istiméwa lan nyenengké.


Haʼe chupe mbaʼépa la chemorrenegáva, mbaʼépa la hasyvéva chéve, umi mbaʼe chepyʼapýva, ha ajerure chupe tachepytyvõ chepositivave hag̃ua. 	 Tak critakké perasaanku sing klebu rasa nesu, lara atiku, lan nglokro.


Heta arkeólogo otopa umi óga ojereko vaʼekue Úrpe ha ohechakuaa hikuái upépe ojereko hague heta komodida. 	 Sara wis ora isa ngrasakké urip sing nyaman ing kutha sarta ora isa blanja ing pasar kanggo tuku bahan pangan, buah, klambi, lan barang-barang liyané manèh.


Péro peteĩva umíva apytégui oĩ porãiterei gueteri. 	 Panjenengan takon, ”Iki patungé isih anyar utawa éntuk perlindhungan kusus?”


Emboʼe ne família michĩvape oservi hag̃ua Jehovápe 	 Dhidhiken Anakmu Bèn Dadi Abdiné Yéhuwah


Upéi eike heʼihápe PUVLIKASIONKUÉRA > VIDÉO > LA BIBLIA 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab tuntunan-tuntunan saka Alkitab, deloken situs wèb jw.org/id.


Haʼekuéra ojapo hetaiterei manuskríto, upévare umi apóstol tiémpope oĩ vaʼekue manuskríto umi sinagogaháre Israélpe ha avei Macedóniape jepe, opytáva mombyry upégui (Lucas 4:16, 17; Hechos 17:11). 	 (Lukas 4:16, 17; Lelakoné Para Rasul 17:11) Apa sebabé tulisan-tulisan kuwi isa ana tekan saiki?


¿Ikatúpa jaʼe umi disípulo ndorrespetavéi hague Jesúspe upe haguére? 	 Apa kuwi nggawé para muridé dadi ora ngajèni Yésus?


Ha oiméramo ñandepyʼapy la jalee vaʼekue, jajerure Jehovápe tañanepytyvõ ha ñañemongeta peteĩ ermáno oĩ porãvandi espirituálmente (Sant. 1:5, 6; Jud. 	 Nèk dadi bingung merga maca katrangan sing ora bener ing Internèt, panjenengan isa njaluk tulung marang Yéhuwah bèn éntuk kawicaksanan, lan isa ngomong karo sedulur sing hubungané akrab karo Yéhuwah.


Heʼi avei hikuái: “Peteĩ rróllo oñeñongatúramo ikatu havẽmba ha itujupa, ha oñeñotỹramo ikatu hoʼupa umi animalʼi térã umi vícho, koʼýte umi kupiʼi”. 	 Nèk disimpen, gulungan papirus isa remuk, bosok, lan dipangan tikus. Uga, isa dipangan rayap nèk dipendhem.”


Ha añetehápe heta mbaʼe heʼíva hikuái oiko, péro heta vése avei ojavy, ha sapyʼánte katu ni michĩmi ndojasertái. 	 Ramalané pancèn ana sing kelakon, ning ana uga sing ora bener.


Goliat ohechauka ndorrespetaiha Jehovápe, ha haʼe ndohejareimoʼãi upéva. 	 Goliat ora ngajèni Yéhuwah lan Yéhuwah bakal ngukum dhèwèké.


Pórke heta párte oĩva la Bíbliape péichama voi ojeskrivi vaʼekue. 	 (PT. 10:18; Ay. 6:27) Kuwi uga diterjemahké ing Septuaginta Yunani.


Margaret Walker chemboʼe vaʼekue la Biblia (pe segúnda ermána oĩva a la iskiérda) 	 Margaret Walker (nomer loro saka kiwa) sing mbantu aku sinau Alkitab


Oñetrankilisa porã rire hikuái, oñepyrũne raʼe opensa Jehová ojerure vaʼekuére chupekuéra. 	 Sara lan Abraham kudu ninggalké uripé sing wis mapan lan kepénak, banjur kudu urip pindhah-pindhah panggonan.


EHECHAUKÁKENA RENTENDEHA NE FAMÍLIAPE 	 KUDU PANGERTÈN


4 ¿Mbaʼépa osignifika umi kavaju arigua? 	 4 Jaran Papat lan sing Nunggang—Sapa Waé Kuwi?


Ha ñande, ¿jahechápa hína ko múndo Ñandejára ohechaháicha? 	 Nurut pandhangané Gusti Allah, wong-wong ing jaman saiki tumindaké uga bejat padha kaya ing jamané Hénokh.


Oimérõ Ñandejára ñanderayhuete, ¿mbaʼérepa opermiti oiko heta mbaʼe vai? 	 Nèk Gusti Allah nresnani manungsa, apa sebabé kasengsaran durung disingkirké?


Alonso haʼe vaʼekue esklávo, péro ndahaʼéi ojeovliga rupi chupe ombaʼapo asy hag̃ua. 	 Wektu isih enom, Alonso dadi budhaké kokain lan heroin.


Haʼe ha iména hérava David oservi vaʼekue Jehovápe oñondive. 	 Contoné, Mary lan David bebarengan ngabdi marang Yéhuwah.


Ha Jesús opromete haguéicha tiémpo rire, og̃uahẽta peteĩ día umi omano vaʼekue ohendutaha Cristo ñeʼẽ ha osẽta pe sepultúragui. 	 Senajan wis mati, Hénokh tetep diéling-éling karo Yéhuwah.


Péicha avei Ñandejára oipota ñañeʼẽ hendive jaiko hag̃ua iñamigoitéramo. 	 Gusti Allah ngendika, ”Lan samangsa sira sesambat lan sowan kanthi panyuwun marang Ingsun, Ingsun iya bakal nyembadani panyuwunira iku.”


7 Añetehápe ningo sapyʼánte ijetuʼu ñañekonsentra ha jajepyʼamongeta pe jastudiávare. 	 7 Pancèn kudu ngupaya kanggo mikirké lan nggatèkké tenanan sing disinaoni.


Rejuhúta informasión nepytyvõtava lívro Mitãrusukuéra oñeporandúva jepi volúmen 1, páhina 317-pe, ha lívro Lo que los jóvenes preguntan. Respuestas prácticas volumen 2-pe, páhina 136 guive 141 peve. 	 Wong tuwa isa dibantu nganggo buku Pertanyaan Kaum Muda—Jawaban yang Praktis, Jilid 1, kaca 317, lan Jilid 2, kaca 136-141.


Upévare, ojetopa heta manuskríto yma guare kambuchípe, koty saʼi hesakãhápe, kuévape ha umi lugár isekoitereihápe. 	 Mula, tulisan-tulisan kuna Alkitab ana sing ditemokké ing njero guci, ruangan cilik, lan guwa ing dhaérah sing hawané panas.


Oĩ ningo naiprovlémaiva oñeʼẽ hag̃ua umi mbaʼe ogusta térã ndogustáivare chupe, péro noñeʼẽguasúi umi mbaʼe oikotevẽvare. 	 Sakliyané kuwi, senajan ana wong sing gelem ngomongké apa sing disenengi lan sing ora, kerep-kerepé wong ora gelem ngomongké apa sing dibutuhké.


Hiʼarive Sara upérõ ijedaʼíma kuri. 	 Wong-wong kuwi crita karo Firaun lan Firaun mréntahké supaya Sara digawa menyang istanané.


Koʼã lísta ohechauka avei Jesús haʼe hague rréi David familiare (Mateo 1:6-16; Lucas 3:23-31). 	 (Matéus 1:6-16; Lukas 3:23-31) Mula, Dawud kuwi pancèn ana tenan.


Peteĩ kuñataĩ hérava Isabella omombeʼu: “Che túa ningo siémpre oheja la kósa última orarã, ha che ajoguaiterei chupe upévape. 	 Ana cah enom sing jenengé Isabella kandha, ”Kétoké sipat seneng ngundur-undur iki gawan bayi merga bapakku ya kaya ngono.


Haʼekuéra ningo hína che família. 	 Aku nduwé bojo sing nresnani lan nggatèkké keluarga, sing jenengé Elke.


Reikuaasevéramo pe ñemoingove jey rehegua, ehecha pe kapítulo 7 pe lívro héravagui ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová, ikatúva avei rehecha Internétpe www.jw.org/gug. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab kersané Gusti Allah kanggo nguripké manèh wong sing wis mati, deloken bab 7 buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan? sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah lan ana ing situs wèb www.jw.org/jv.


TEMBIASAKUE 	 PENGALAMAN


Embojuruja %1$s-pe 	 Bukak ing %1$s


¿MBAʼÉPA HEʼISE? 	 NULARI WONG LIYA


Cherekopotĩ ha añandu Jehová cheperdonamaha ha chepytyvõha. 	 Uripku nggenah lan aku ngrasakké nèk Yéhuwah ngapura lan ndhukung aku.


Aikuaa porã vaʼekue ajeheʼa vaʼerãha umi oservívare Ñandejárape. 	 Ning, aku tetep terus sinau Alkitab, lan apa waé utawa sapa waé ora isa ngalangi aku sinau Alkitab.


Deuteronomio 32:14-pe ojepuru vaʼekue avei “la grasa de los riñones del trigo”, péro koʼág̃a oñemoĩ “pe trígo iporãvéva”. 	 Ing Pangandharing Torèt 32:14, ”gajih ginjelé gandum” diganti ”gandum sing paling apik”.


Cháke pe medída peiporúva pende rapicháre ojeporúta penderehe avei” (Lucas 6:38). 	 (Lukas 6:38) Nèk panjenengan seneng mènèhi, wong liya bakal ngajèni lan uga dadi mèlu-mèlu loma.


Umi kristiáno ningo oñehaʼãmbaite pono ova hese ko mbaʼe vai, upévare ojepyʼamongeta vaʼerã Rebeca ojapo vaʼekuére. 	 Mesthiné Ribkah ngerti nèk digatèkké bapak tuwa mau. Bapak kuwi kétok gumun lan seneng wektu nyawang Ribkah.


Haʼekuéra oviaha vaʼerã kuri 800 kilómetrorupi, ha oraháne raʼe chupekuéra 3 semánarupi og̃uahẽ hag̃ua Isaac oĩháme. 	 Kuwi dudu kahanan sing nyenengké.


13 Unos kuánto griégo oho kuri Jerusalénpe ofesteha hag̃ua pe Páskua umi hudíondi. 	 13 Wong-wong Yunani sing teka ing Yérusalèm kanggo ngrayakké Paskah, gumun karo apa sing wis ditindakké Yésus.


Nahániri. 	 Ora ngono.


4 David oikove aja pukukue, siémpre omotenonde Jehovápe. 	 4 Sakjegé urip, Dawud setya karo Yéhuwah.


Heʼi David ohoha upépe okuriosea hag̃uánte. 	 Ning, Dawud kandha, ”Aku iki ngapa ta?


Aipota pegueruka chéve pe lívro ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia? 	 Tulung kirimi aku buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?


Ñongatuha pyahu 	 Folder Anyar


3 Koʼág̃a, ñande kristiáno ñañatende porã vaʼerã umi mbaʼe Pablo oskrivi vaʼekuére pe kárta de Hebréospe. ¿Mbaʼérepa? 	 3 Apa sebabé umaté Gusti Allah saiki kudu nggatèkké buku Ibrani?


(Eike heʼihápe: ORE INFORMASIÓN > OÑEPORANDU MEMÉVA) 	 (Deloken BAB SEKSI YÉHUWAH > PITAKONAN UMUM)


Oiméne ñanemanduʼa Abrahán ha Lot ehémplore. 	 Paulus nerangké nèk kuwi tegesé ”seneng nampa tamu”.


¿Ombyasýpa raʼe ifamiliakuéra haʼe omanórõ guare? 	 Awaké dhéwé ora ngerti.


Pórke upéicha añoite ñaneñeʼẽrendúta Jehovápe ha jaikóta iñamígoramo (1 Juan 2:15-17). 	 Nèk kuwi ditindakké, awaké dhéwé dadi luwih gampang manut lan cedhak karo Yéhuwah.—1 Yo. 2:15-17.


Mboyke 	 Singkirké


Ñandejára ombyasy rehasa asy jave (Salmo 55:22; 1 Pedro 5:7). 	 Gusti Allah ngrasakké rasa sedhih panjenengan.—Jabur 55:23; 1 Pétrus 5:7.


Ikártape oexplika porãnte isýpe haʼete voi odesidi hague omboyke ifamíliape opekárõ guare ha noñarrepentíri. 	 9-11) Ing suraté, Marni nerangké nganggo cara sing apik, nèk ibuné wis ninggal keluargané wektu nindakké dosa lan ora gelem mertobat.


10 Saúl heʼírõ guare ojukaseha Davídpe, Jonatán odesidímante vaʼerã mávapepa oapojáta: itúape térãpa Davídpe. 	 10 Wektu Saul kandha nèk arep matèni Dawud, Yonatan bingung arep mbéla sapa.


Oñekambia la héra. 	 Dudu jeneng asli.


Avave ndohechái kuri Sara ojapysaka hague hína hóga guive. 	 Ning, Sara mikir nèk kuwi anèh.


Ha ikáusare pe ñemano ohupyty entéro ifamiliarépe. 	 Akibaté, kabèh manungsa mati merga éntuk warisan dosa saka Adam.


Péro, ¿mbaʼéichapa Laura ou vaʼekue isãso? 	 Upayané Wulan kanggo bébas uga apik tenan.


Upépe heʼi: “Chehegui Oikóta pe Che Adesidíva Oiko”.* Pe Traducción del Nuevo Mundo osẽ vaʼekue 1984-pe ingléspe, oexplika ko téra heʼiseha Jehovágui oikotaha oñekotevẽva guive okumpli hag̃ua ipromésa. Péro pe edición revisada osẽva 2013-pe heʼi Ñandejára rérare: “Jehovágui [oikóta] oñekotevẽva guive káda situasiónpe okumpli hag̃ua hembipota. Péro ndahaʼéi upévante la heʼiséva Ñandejára réra. 	 Alkitab New World Translation 1984 nerangké nèk Yéhuwah sing nggawé supaya Dhèwèké dadi apa waé kaya sing dipéngini, bèn janjiné isa kelakon.* Ning, Alkitab New World Translation 2013 kandha, ”Senajan pangertèn mau cocog, ning tegesé jenengé Gusti Allah ora mung kuwi thok.


Siémpre chemanduʼa la oiko vaʼekuére peteĩ pyhare ahakuévo ógape. 	 Saya suwé, aku isa ngilangké kebiasaanku sing kasar.


3 Jehová oipuru vaʼekue avei ipodér ombohasy hag̃ua umi persónape. 	 3 Yéhuwah nduwé kwasa sing isa nggawé manungsa séhat apa ora.


Heta áñore ambaʼapo umi kaldéra oĩvape umi impréntape ha umi edifísio de ofisínape. 	 Pirang-pirang taun, aku kerja ing bagéan mesin lan kantor.


Koʼág̃a okambiamiéma chendive hikuái, ha ikatúma pyʼỹive avisita chupekuéra” (elee Proverbios 29:25). 	 Saiki wong tuwaku wis apikan, lan isa ajeg tak tiliki.”—Wacanen Wulang Bebasan 29:25.


Ha upéva ñandeprepara porãve ikatu hag̃uáicha ñambohovái Satanáspe ha imúndo (elee Efesios 6:14-17). 	 Kuwi uga isa mbantu njaga sipat-sipat sing dibutuhké, bèn ora kena pengaruhé Iblis.—Wacanen Éfesus 6:14-17.


Rejuhúta unos kuánto ehémplo koʼã rrevístape: ¡Despertad! del 22 de julio de 1993 (Lillian Gobitas Klose), ¡Despertad! del 22 de febrero de 1994 (Feliks Borys) ha ¡Despertad! de septiembre de 2009 (Josephine Elias). 	 Contoné, wacanen pengalamané Lillian Gobitas Klose (Sedarlah! 22 Juli 1993), Feliks Borys (Sedarlah! 22 Februari 1994), lan Josephine Elias (Sedarlah! September 2009).


¿Ivaípa Ñandejárape g̃uarã opaichagua gérra? 	 Kedadéan kuwi nduduhké nèk Gusti Allah ora sengit karo kabèh perang.


Ymaite guive Jehová oipuru umi ánhelpe oipytyvõ hag̃ua isiervokuérape 	 Wiwit mbiyèn para malaékat mbantu wong-wong sing setya


Haʼe ningo oporomonda, ovende dróga ha iviolentoiterei vaʼekue. 	 Pacarku kuwi tukang ngrampog, dodolan narkoba, lan terkenal kejem.


Upe riréntema oñentera hikuái umi extráño ovisita vaʼekue chupekuéra haʼe hague ánhel (Gén. 	 Akhiré, Abraham lan Lot ngerti nèk tamu kuwi para malaékat.


Haʼe orekópe 65 áñorupi onase ifamília. 	 Ayat kuwi uga kandha nèk Hénokh terus setya marang Yéhuwah sakwisé Metusalakh lair, wektu Hénokh umur 65 taun.


Upéi ñapensa Jehová ojapo vaʼekuére ha jasegi iñehémplo. 	 Nèk ngono, saiki wektuné kanggo niru Yéhuwah sing ”remen ngapunten”.


Oime vaʼerã oñeporandu mbaʼéichapa okonvenséta Josépe noĩri hague algún kuimbaʼéndi. 	 Piyé carané Maryam nerangké karo Yusuf nèk dhèwèké ora laku jina?


Haʼekuéra nohaʼarõiete Alicia odesiditaha upéva. 	 Keluargané rumangsa nèk Alice ora nggatèkké keluargané.


Jahayhúramo koʼã ermánope, siémpre ñañemboʼéta hesekuéra. 	 Merga tresna, awaké dhéwé isa terus ndongakké.


Upéicha rupi haʼekuéra hekokyʼa ha iviolentoiterei (Apocalipsis 12:9-12). 	 Mula, ana akèh tumindak sing jahat lan amoral ing donya saiki.—Wahyu 12:9-12.


¿Mbaʼéichapa jaikóta Ñandejára Rréino ogoverna vove ko yvy ape ári? 	 Piyé rasané urip ing Kratoné Allah?


Por ehémplo, onkarga Adánpe ombohéra hag̃ua entéro umi animalkuéra (Gén. 	 Contoné, Adam dikon njenengi kéwan-kéwan.


Káda día ñambohovái vaʼerã voi heta mbaʼe vai”. 	 Kasusahan sadina, wus cukup kanggo sadina.”


Avei ndajajeruremoʼãi chupekuéra ofirma hag̃ua ñande lívro térã ñande Bíbliare, ni ndajaikomoʼãi ñañomyañamba ñasẽségui hendivekuéra fótope. 	 Apa awaké dhéwé njaluk dhèwèké tandha tangan ing buku utawa Alkitab? Apa awaké dhéwé meksa njaluk foto bareng nganti jorog-jorogan?


Apóstol Pablo heʼi vaʼekue isosiokuéra tuichaiterei okonsolaha chupe ohasa asy ha ojejopy vaíramo guare (Colosenses 4:11; 1 Tesalonicenses 3:7). 	 Rasul Paulus éntuk ”pitulungan gedhé” saka para sedulur Kristen wektu ngalami ”kasusahan lan kasangsaran”.—Kolosé 4:11; 1 Tésalonika 3:7, BJP.


Péro ndahaʼéi la entéro mbaʼe oho porãmbáva. 	 Banjur, keluargané nganakké pésta.


Opa vove umi ára paha umi hénte ivuénova oikóta peteĩ paraísope 	 Wong-wong sing dislametké bakal urip ing bumi pirdus


ANI HAG̃UA JAʼURASA VEVÍDA 	 MABUK-MABUKAN


La Biblia omombeʼu Abrahán ha ihentekuéra ogueraha hague opa mbaʼe orekóva, péro ko vuéltape omoirũha avei chupekuéra umi “hembiguaikuéra ombyaty vaʼekue Haránpe” (Génesis 12:5). 	 (Purwaning Dumadi 12:5) Ana wong Yahudi jaman mbiyèn sing kandha nèk wong-wong sing disebutké ing ayat kuwi uga dadi proselit, mèlu nyembah Yéhuwah bareng karo Abraham lan Sara.


¿Oñekumplínepa ko promésa oĩva la Bíbliape? 	 Apa ayat iki bakal kedadéan?


Upéicha rupiete haʼe oñepyrũ avei ostudia la Biblia. 	 Aku seneng banget merga aku isa tetep sabar, lan ora gampang nesu.


Mbaʼépa Ñandejára opensa umi gérrare ñane tiémpope 7 	 MINGGU MULAI 11-17 JANUARI 2016 Yéhuwah Iku Allah Katresnan


Ikatu ñapensa hasyetereiha jaiko hag̃ua ñande Apohare ipuʼakapáva amígoramo. Péro ñañehaʼãramo ñañemoag̃ui hese katuete jahupytýta upéva. 	 Ning, Alkitab mènèhi jaminan nèk ”madosi Panjenenganipun”, kita isa ”pinanggih kaliyan Panjenenganipun” merga ”Panjenenganipun punika boten tebih kaliyan kita piyambak-piyambak”.


Ohasa rire 25 áño, David oñepyrũ jey oservi Jehovápe. 	 Akhiré David dadi Seksi Yéhuwah manèh sakwisé 25 taun.


Sara ohechakuaa umi mbaʼe ikatuha oapeligra imembýpe. 	 Sara nggatèkké nèk tumindaké Ismaèl kuwi isa ngancem uripé Iskak.


Upe guive mama ndopytaguasuvéi ógape, pórke ombaʼapómante vaʼerã oremantene hag̃ua. 	 Akhiré, ibukku kudu nyambut gawé sedina muput kanggo nyukupi kebutuhané anak-anaké.


(Salmo 119:35, NM.) Jajerure ñanemombarete hag̃ua. 	 Njaluk Tuntunan ”Kawula mugi Paduka lampahaken wonten ing marginipun pepaken Paduka, awit punika ingkang kawula remeni.”—Jabur 119:35.


Chupekuéra oñehenói umi “tenondegua”, térã umi oñemonoʼõ raẽvéva (Sant. 1:18; 1 Ped. 2:9). 	 (1 Pt. 2:9) Yéhuwah bakal nggunakké Kraton iki kanggo mberkahi wong-wong sing manut.


Pe léi mosáika heʼíma vaʼekue voi oñeĩmba rire váñope, upéi ojejaty vaʼerãha upéva mombyry oikohágui umi hénte (Deuteronomio 23:13). 	 Nurut Hukum Musa, kotorané manungsa kudu dipendhem adoh saka perkémahan.—Pangandharing Torèt 23:13.


Koʼã mbaʼe osalvaite pe kuñakaraípe. 	 Kuwi bener-bener isa nylametké uripé.


Jahechaháicha, pe ména omoakã vaʼerã hogapy. 	 Senajan wewenangé paling gedhé, Yéhuwah apikan lan ora tau mentingké awaké dhéwé.


¿Ovyʼánepa imenarã Isaac ohecha vove chupe? 	 Apa bakal seneng nèk weruh dhèwèké?


Heta oĩ nomombaʼéiva ko rregálo, péro umi kristiáno verdadérope g̃uarã ndaijojahái (Salmo 49:8; 1 Pedro 1:18, 19). 	 Ana sing ora ngerti sepira ajiné hadiah kuwi. Ning, kanggo wong Kristen sejati, hadiah kuwi aji banget.


Haʼe ningo omeʼẽ vaʼekue ñandéve pe “rregálo iporãvéva”. 	 Kita isa sinau kuwi kabèh nganggo cara nliti katrangan saka Alkitab sing ana ing situs wèb www.jw.org/jv.


Jajeroviave hag̃ua:“Che ahase” 12 	 Tirunen Imané”Inggih, Kula Purun” 12


“Ni mbaʼevéicharõ Ñandejára ndojapomoʼãi ivaíva, Ñandejára Todopoderóso ndaikatúi hembiapo vai” (Job 34:10, TNM). Ñandejára ningo núnka ndojapoichéne ñanderehe álgo ivaíva. Ndahaʼéi ikáusare la jaiko asy. 	 ”Nglengkara [ora mungkin] yèn Gusti Allah nindakaké piala, utawa yèn Kang Mahakwasa tumindak culika.” (Ayub 34:10) Dudu Gusti Allah sing nyebabké kasusahan lan tumindak jahat sing ana ing donya iki.


¿Mbaʼérepa oĩ hetaite violénsia opárupi? 	 Apa sebabé tumindak kasar dadi saya akèh?


Che ningo ndachepochyreíri ha añemomirĩ che pyʼaite guive, upévare katuete pombopiroʼýta. 	 Piwulangku ora angèl lan momotanku kuwi èntèng.”


Upéi David oraha “ipópe pe filistéo akã” Jonatán túape, haʼéva rréi Saúl (1 Sam. 17:57, NM). 	 (1 Sa. 17:57) Yonatan percaya nèk Gusti Allah sing nuntun Dawud.


“Umi hembiapo porãvape oñemeʼẽta ko yvy, ha oikóta pype opa ára g̃uarã” (Salmo 37:29). 	 ”Para wong mursid padha olèh warisan bumi lan tansah manggon ing kono.”—Jabur 37:29.


Péro koʼág̃arupi oĩ hetaiteve mbaʼe ikatúva ñandestorva jaservi porã hag̃ua Jehovápe. 	 Apa sebabé saiki kok angèl ngabdi marang Yéhuwah tanpa ana gangguan, lan pitakonan apa sing bakal dijawab?


ÑANEUMÍLDE VAʼERÃ ÑAMOTENONDE HAG̃UA JEHOVÁPE 	 KUDU ANDHAP ASOR


¿Mboy persónapa oĩma ko aty guasúpe? 	 Gusti Allah péngin wong-wong iku nindakké apa?


¿Mbaʼérepa? 	 8 Para sedulur iki niru Yésus.


4 Tuvakuéra ningo ndohejái vaʼerã ifamília ohasapa hiʼarikuéra, péro upéva ndeʼiséi ndaikatuiha oiko iñamígoramo. 	 4 Senajan nduwé wewenang, panjenengan isa dadi kancané anak panjenengan.


Pe ágila nodependéi ijehe oveve hag̃ua yvate ha oho hag̃ua mombyry. Péicha avei, umi ojeroviáva Jehováre oikuaa odependeha hese. 	 Manuk elang ora nggunakké kekuwatané dhéwé wektu mabur mumbul lan nglayang menyang panggonan sing adoh.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? La Biblia heʼi: “Pe ñemano ningo ou peteĩ kuimbaʼe rupive, upévare umi omanóvape oñemoingove jey peteĩ kuimbaʼe rupive” (1 Corintios 15:21).* 	 Alkitab kandha, ”Tekané pati iku marga saka wong siji, mangkono uga tanginé wong mati iya marga saka wong siji [Yésus].”—1 Korinta 15:21.*


Mokõi kuñakarai Testígo siémpre ohómi ovisita unas kuánta oikóvape upépe. 	 Aku ketemu karo Seksi Yéhuwah wédok sing cacahé loro.


Tahaʼe haʼeháicha, Rebeca oho hína kuri peteĩ lugár oikuaaʼỹháme. 	 Senajan ngono, panjenengan mbokmenawa mikir nèk Ribkah ora ngerti uripé bakal piyé.


Emoñepyrũ tembiapo embojuehe hag̃ua 	 Mlebu ning Sync


Pe papíro osoro, ojeʼo ha ojegasta rei. 	 Papirus gampang suwèk, luntur, lan rusak.


¿Mbaʼérepa iñimportánte ména ha tembireko ohechauka ojoayhuha? 	 Sepira pentingé katresnan ing urip bebojoan?


¿Mbaʼérepa Abner ojukase Davídpe? 	 Apa sebabé Abnèr péngin matèni Dawud?


¿Otraisionápa Davídpe ha oapoja Absalónpe? 	 Apa ninggalké Dawud lan ndhukung Absalom?


Kon el tiémpo, mama, 3 che ermáno ha 3 che ermána ojevautisa. 	 Akhiré ibu lan sedulur kandhungku sing cacahé enem dibaptis.


Ikatu hína nesorprende reikuaa rire la rrespuésta, upévare romokyreʼỹ relee hag̃ua pe artíkulo oúva. 	 Coba gatèkna katrangan ing artikel sakbanjuré.


Kenneth omombeʼu: “Rog̃uahérõ guare hogapekuéra rotopa oñembotyha la hokẽ ha pe karai áuto ndaiporiha. 	 Kenneth crita, ”Bareng tekan omahé, lawangé tutupan lan mobilé ora ana.


¿Mbaʼépa térã mávapa pe Aña? 	 Iblis kuwi apa utawa sapa?


Ermáno Nathan Knorr opresenta pe primer tómo de la Biblia peteĩ asambléape el 2 de agosto de 1950. 	 Cétakan kuwi ana nem jilid lan sing sepisanan diumumké ing kebaktian tanggal 2 Agustus 1950.


Haʼekuéra ohecha umi mbaʼe Jesús ojapóva pe témplope ha oñesorprende. 	 Mula, wong-wong kuwi takon karo rasul Filipus piyé carané isa ketemu karo Yésus.


Peteĩ karai brasiléro hérava César oiko vaʼekue oporomonda ha oporoasalta 15 áñore. 	 César saka Brasil gawéané ngrampog nganggo senjata kira-kira 15 taun suwéné.


Ijetuʼúramo jepe koʼã mbaʼe, Sara lomímonte oĩma lísto osẽ hag̃ua pe fécha heʼi haguépe hikuái. 	 Senajan akèh tantangan, Sara wis siap kanggo lunga ing dina sing wis ditemtokké.


Péicha heʼi vaʼekue peteĩ mitãkuña de 13 áño ojerregalárõ guare chupe peteĩ jaguaʼi. 	 Kuwi sing dirasakké karo cah wédok sing umuré 13 taun wektu éntuk hadiah kirik.


Ere vaʼerã chupe pe pornografía ivaiha. Péro ndahaʼéi upévante la rejapo vaʼerã. 	 Pancèn panjenengan isa ngandhani bocah-bocah bèn ora nonton sing saru, ning ora mung kuwi thok sing isa ditindakké.


Peteĩ vuéltape, ipatrón ojerure chupe ofalsifika hag̃ua pe infórme ojapótava orrevisa rire hikuái peteĩ dokuménto. 	 Wektu rapat karo bosé, dhèwèké dikon nggawé laporan palsu.


Por ehémplo, ojeʼéramo ndéve nemitãme peteĩ persóna ndesalva hague, katuete reikuaa porãsevéta chupe ha reikuaaséta mbaʼérepa ndesalva raʼe. 	 (Yokanan 17:3) Wektu ngerti nèk pas isih cilik ana wong sing nylametké urip panjenengan, mesthi panjenengan péngin ngerti luwih akèh bab wong kuwi lan alesané dhèwèké nulungi.


¿Mbaʼépa rejapokuaa oĩramo nemaltratáva koléhiope? 	 Sing isa ditindakké wektu dinakali utawa dijahati


Haʼe oheja pe yvága onase hag̃ua peteĩ kuimbaʼe perféktoicha ha omano ñanderehehápe.* Péicha rupi, umi hénte hekojojáva ikatu oĩ porã jey Ñandejárandi ha oreko oportunida oikóvo pára siémpre. 	 Hasilé, manungsa isa nduwé hubungan sing akrab karo Gusti Allah lan urip saklawasé.


¿Mbaʼeichagua rregálopa omombaʼevéta peteĩ persóna? 	 Ngupaya Nggolèk Hadiah sing Paling Aji


Pe puévlo pyahúpe oñehenói “Israel Ñandejára mbaʼéva” ha oike upépe umi persóna Ñandejára olehíva, nodependevéima moõpa onase (Gálatas 6:16; Mateo 21:43). 	 (Galati 6:16; Matéus 21:43) Bangsa kuwi maksudé jemaat sing isiné para muridé Yésus sing wis diwènèhi roh suci.


¿Mbaʼépa ikatu pejapo anive hag̃ua pejodiskuti? 	 Carané bèn ora terus padu


La Biblia heʼi avei Enoc osegi hague ojapo Ñandejára rembipota onase rire itaʼýra Matusalén. 	 (Purwaning Dumadi 5:22) Ayat kuwi dadi bukti nèk Hénokh kuwi wong sing salèh senajan urip ing donya sing bejat.


Upéva heʼise káda semána ojevautisa hague 5.300 persónarupi. 	 Kuwi tegesé ana wong 5.300 sing dibaptis saben minggu.


La Biblia ohechauka ñande Ru yvagapegua Jehová ñanderayhuetereiha, ha upévare heʼi ñandéve mbaʼépa oipota jajapo. 	 Kita pancèn ora isa ngowahi bab-bab sing wis kelakon.


Pe komunísmope ningo oñemboʼe entéro peteĩchanteha, ¿mbaʼéicha piko upéicharõ ojapóta hikuái upéva? 	 Kok isa ngono? Sak ngertiku, Komunis ngajarké nèk kabèh wong kuwi padha.


Haʼe ojesakrifika vaʼekue Jehová rehehápe ha avei oservi hag̃ua ótrope. 	 Para muridé weruh nèk Yésus ngupaya tenanan kanggo ngabdi marang Yéhuwah lan mbantu wong liya.


Ha ko vuéltape opromete chupe peteĩ mbaʼe iporãitereíva, heʼi chupe: “Ajapóta ndehegui peteĩ tetã ndetuicháva” (Génesis 12:2-4, ÑÑB). 	 Wektu kuwi, Yéhuwah maringi janji sing nyenengké, ”Sira bakal Sundadekaké bangsa kang gedhé.”


“Ñandejára omoĩ kuimbaʼépe Edénpe ombaʼapo ha oñangareko hag̃ua hese” (Génesis 2:15). 	 ”Sang Yéhuwah Allah mundhut manungsa mau kapapanaké ana ing patamanan Èden kakarsakaké ngolah lan ngreksa.”


15 Jajepyʼamongetáramo Jehová ha Jesúsre, ñanekyreʼỹvéta jaservi hag̃ua Jehovápe. 	 15 Mikirké tenanan bab Yéhuwah lan Yésus, mbantu panjenengan tetep semangat wektu ngabdi.


Ta`anga 	 Gambar


Péro upéi rehechakuaa umi héntepe ndogustaiha nde prodúkto, ha oĩ voi umi ipochýva nderehe nderecha haguéntema. 	 Ning, akèh wong ora péngin roti, lan wong sing arep dikèki malah sengit karo panjenengan.


Ha oiméramo ideprovécho ótrope, ¿mbaʼérepa apensa ojapo porãtaha cherehe avei? 	 Nèk kuwi tenanan isa mbantu wong liya, apa mesthi kuwi ya isa mbantu aku?


Epensamína, nde reimérire upépe, ¿mbaʼépa eréta Natanaélre? 	 Yésus ora mikir ngono, malah ngerti nèk Natanaèl kuwi wong jujur.


Ko folléto ikatu avei rehecha Internétpe: www.jw.org/gug. 	 Uga ana ing www.jw.org/id.


Oiméne Sara oreko avei heta iñermáno, isovríno ha itio. 	 Gusti Allah ndhawuhi, ”Sira lungaa saka ing tanahira lan saka ing sanak sadulurira.”


Upéva ningo haʼe pe promésa porãite ojapóva ñandéve ñande Apohare ñanderayhuetéva Jehová. 	 Perkara-perkara sing mbiyèn kelakon wis ora ana manèh.” Kuwi tegesé manungsa isa urip sampurna ing bumi firdaus saklawasé.


Upéva ikatu ñanemoporã térã ñandereja vai umi hénte rovake. 	 Sing penting kuwi sing ana ing njero ati, merga ana pengaruhé karo njabané.


Oiko hag̃ua ñandehegui Ñandejára amígo jaikuaámante vaʼerã héra (Santiago 4:8). 	 Cara sing sepisanan bèn isa kekancan karo Gusti Allah, yaiku ngerti jenengé Gusti Allah.—Yakobus 4:8.


Ovetã pyahu 	 Tab Anyar


Katuete ningo ñañatendétante jaipuru jave, por ehémplo ñañekosina, jajepeʼe térã jahesape jave pytũmbýpe. 	 Awaké dhéwé mesthi ati-ati wektu nggunakké geni kuwi.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? Umi israelita oike potaitérõ guare pe yvy oñepromete vaʼekuépe, Moisés rupive Ñandejára heʼi chupekuéra: “Koestedía amoĩ testígoramo pe yvága ha pe yvy, amoĩ hague pene renondépe pe jeikove ha ñemano, pe vendisión ha maldisión. 	 Musa, pemimpiné bangsa Israèl kuna ngandhani wong-wong Israèl wektu arep mlebu ing Tanah Perjanjian: ”Urip lan pati wus dakgelar ana ing ngarepmu, apadéné berkah lan laknat.


Eiporavo vaʼerã peteĩ lugár ipiroʼýva, hesakã porãva, ha mbaʼeve ni avave nemolestaʼỹ hag̃uáme. 	 Bèn éntuk paédah, panjenengan isa maca ing panggonan sing tenang lan ora akèh gangguan.


¿Oĩpa ojeruréva chéve anivéma hag̃ua amondo chupe umi mensáhe oñemboúva guive chéve? 	 Apa ana wong sing wis tau kandha nèk wegah tak sebari e-mail?


PURAHÉI: 109, 108 	 LAGU: 5, 14


¿Mbaʼéichapa ñande ikatu jahechakuaa Jehová oipytyvõha isiervokuérape? Jaikuaavévo jahávo chupe. 	 Nèk ngerti sipat-sipaté Yéhuwah, awaké dhéwé isa ndelok kwasané Yéhuwah nganggo ’mripating ati’.


“Koʼã marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore oñemombeʼúta oparupiete ko yvy ape ári, ojekuaa hag̃ua opa tetãrupi, ha upéi og̃uahẽta pe ára pahaite” (Mateo 24:14). 	 (Matéus 24:14) Sakwisé kabar apik kuwi diwartakké ing saklumahing bumi, Kratoné Gusti Allah bakal nyingkirké donya sing jahat saiki.


Eikuaave chupe. 	 Sinau luwih akèh bab sing Maringi.


Umi che hénte ndahaʼéiva Testígo jepe heʼi ndastudiáirire la Biblia provávlemente chejukáta kuri umi dróga térã amanóta kuri añorairõhápe. 	 Keluargaku sing dudu Seksi Yéhuwah ngerti nèk mbiyèn aku mèh mati merga narkoba utawa dipatèni. Keluargaku dadi luwih apik merga wulangané Alkitab sing nduduhké tanggung jawabku dadi bojo lan bapak.


Péicha oñekonsegi vaʼekue diferénte kolór, por ehémplo, pytã, hũ, hovy ha saʼyju. 	 Werna abang, kuning, biru, lan ireng digawé saka tanduran, oyot, godhong, lan kéwan.


¿Mbaʼépa ojapóta Ñandejára oipeʼaite hag̃ua pe povrésa? (Mateo 6:9, 10) 	 Piyé carané Gusti Allah nyingkirké kabèh sing marahi mlarat?—Matéus 6:9, 10.


Ejapo kundahára ijypykuéva 	 Dadèkaké paramban setandar


Ha ojekalkula voi 500 millónrupi oreko hague ko mbaʼasy, upéva heʼise upe épokape 1 de káda 3 persónape ojagarra hague pe grípe españóla. 	 Ana kira-kira 500 yuta wong sing kena penyakit kuwi, lan sing tetep urip mung 1 saka 3 wong.


Ikatu peteĩ ñane amígo térã ñane amíga omenda jave, térã peteĩ imembyʼívape, peteĩ ikolasiónvape ha umícha. 	 Ing kahanan kaya ngono, wong-wong kerep mènèhi hadiah.


¿Mbaʼéichapa Jonatán otrata itúape? 	 Piyé tumindaké Yonatan marang bapaké?


Upeigua 	 Terusaké


Marta orovia opa mbaʼe Jesús omboʼéva, ha oĩ segúra haʼeha pe Mesías oñepromete vaʼekue (Juan 11:21-27). 	 (Yo. 11: 21-27) Ning, Marta ya ora sampurna.


Pe istoriadór Heinrich Graetz omombeʼu umi funsionário “otopaháicha omondoropa ha ohapy hague umi rróllo ojeskrivihápe pe Léi. 	 Ahli sejarah sing jenengé Heinrich Graetz kandha nèk para pejabaté Antiokhus Epifanes ”saben ngerti ana gulungan Taurat langsung disuwèk lan diobong.


¿Mbaʼérepa María ojeroviaiterei Jehováre? 	 Apa sebabé tuladhané Maryam isa ditiru?


Péro haʼe odesidírõ guare omyesakã, pyaʼe rokambia la ropensa lája. 	 Banjur, Seksi-Seksi Yéhuwah gelem ngowahi pangertèné.


Upévare ojeʼe umi héntepe oipurukuaa hag̃ua hikuái umi aliménto vásiko jepe, por ehémplo, pe aséite de olíva ha víno. 	 Wektu kuwi, lenga jaitun lan anggur dadi bahan pokok sing umum.


Pablo ningo hetáma oviaha vaʼekue, upévare oikuaa porãne raʼe koʼã mbaʼe. 	 Paulus ngerti banget bab kuwi merga kerep numpak kapal.


10 Jesús ojerure vaʼekue Itúvape oñangareko hag̃ua idisipulokuérare. 	 10 Yésus njaluk Yéhuwah njaga para muridé.


¿Mbaʼérepa Israel enemigokuéra norrekonoséi Jehová oipytyvõha ipuévlope? 	 Apa sebabé mungsuhé bangsa Israèl ora gelem ngakoni kwasané Gusti Allah?


Upe lívrope ningo ikatu añete jajuhu pe profesía Enoc heʼi hagueichaite, péro ikatu oime pe eskritór ohaínte raʼe peteĩ mbaʼe ojeʼe vaʼekue chupe térã okopia raʼe peteĩ dokuménto yma guarégui, koʼág̃a ndoexistivéimava. 	 Yudas isa waé nggunakké sumber kuna kuwi wektu nyritakké bab ramalané Hénokh.


Peteĩ ermáno Sudafricagua hérava Mark, ohasa tres áño kárselpe iñeʼẽrendu haguére Jehovápe. Haʼe heʼi: “Igustoiterei ningo jajepyʼamongeta Jehováre. 	 (Rm. 3:24; Yb. 4:8) Mark, sedulur saka Afrika Selatan sing dikunjara telung taun suwéné merga imané, kandha, ”Mikirké tenanan kuwi pengalaman sing nyenengké.


Nde nderehayhúi umi persóna ojapóva mbaʼe vai. [...] 	 Paduka sengit dhateng sakathahing tiyang ingkang nindakaken piawon.”


Por ehémplo, Israélpe oúrõ guare peteĩ séka puku, Jehová omeʼẽ vaʼekue Elíaspe tembiʼu ha y. 	 Contoné, wektu suwé ora udan ing Israèl, Yéhuwah maringi panganan lan banyu kanggo ngombé marang Élia.


Apóstol Juan heʼi vaʼekue: “Ahecha ótro ánhel ovevéva yvága mbytére, orekóva marandu porã opytátava opa ára g̃uarã. 	 Buku Wahyu njelaské nèk para malaékat mempeng mbantu wong-wong kanggo sinau bab Yéhuwah lan kersané kanggo manungsa.


18 Jajededika Jehovápe ha jajevautisa ndahaʼéi vyrorei. 	 18 Pancèn, dibaptis kuwi keputusan sing penting banget.


9, 10. a) ¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã ani hag̃ua jadeskuida ñane amista Jehovándi? b) ¿Mbaʼéichapa Abrahán okuida iñamista Ñandejárandi? 	 9, 10. (a) Apa sing dibutuhké bèn kekancan saya akrab? (b) Apa buktiné nèk Abraham ngajèni lan terus ngupaya kekancan akrab karo Yéhuwah?


¿Mbaʼérepa ndete redesidi vaʼerã rejededika Jehovápe? 	 Apa sebabé janji ngabdi kuwi kudu keputusanmu dhéwé?


Añetehápe ningo ñane tiémpope pe teknolohía rupive ikatu jalee káda día hetaiterei kláse de informasión. 	 Katrangan kuwi ana sing bener lan ana gunané.


Amáske ohecha hikuái Jesús ojerureha ajúda Jehovápe, haʼekuéra ojeroviave avei hese. 	 Saya ngerti nèk Yésus ngendelké Yéhuwah, para muridé malah saya percaya karo Yésus.


Estados Unidos opartisipa upe gérrape, upévare añehenói añepresenta jey hag̃ua pe kuartél oĩvape Colúmbuspe. 	 Kuwi undangan sing kepindho.


Haʼe perféktoramo jepe opeka Ñandejára kóntrape, ha upéva káusare ifamiliakuéra oiko peteĩ múndo ivaipa jepévape, oĩháme violénsia ha miséria. 	 Adam sampurna, ning mbrontak nglawan Yéhuwah banjur ngekèki warisan dosa lan kasangsaran marang anak putuné.


Haʼe heʼi itaʼyrakuérape anivéma hag̃ua oñorairõ ha og̃uahẽ vove haʼe osolusionataha la provléma. 	 Bar krungu critané cah loro mau, bapaké ngandhani kon mandheg padu, lan kon ngentèni bapaké mulih kanggo ngrampungi masalahé.


Tekorosã 	 Kaamanan


Nde, ne hentekuéra ha ne amigokuéra peimembaite invitádo peho hag̃ua pehendu peteĩ diskúrso bíblico ojejapótava upe díape. Upépe ojexplikáta mbaʼérepa iñimportanteterei la ojapo vaʼekue Jesús ha mbaʼépa káda uno ikatu jahupyty upe haguére. 	 Panjenengan, keluarga, lan kanca diundang teka ing acara iki kanggo ngrungokké ceramah Alkitab, sing bakal nerangké alesané Yésus séda lan gunané kanggo panjenengan.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿MBAʼÉREPA JESÚS OHASA ASY HA OMANO? 	 SING UTAMA DIREMBUG | APA SEBABÉ YÉSUS SENGSARA LAN SÉDA?


11 Jahechakuaávo mbaʼéichapa Jehová okontesta ñane orasión ha ñanepytyvõ, jajeroviave hese. 	 11 Imané awaké dhéwé isa kuwat wektu ngerti nèk Yéhuwah nulungi lan njawab dongané awaké dhéwé.


Naiporãiha ñambotuicha ñande rapichápe, térã jatrata porãve chupe unhído haguérente. 	 (Mt. 23:8-12) Ora bener nèk ngunggul-unggulké wong sing dipilih munggah swarga, senajan dhèwèké dipilih dadi seduluré Yésus.


Pe ánhel okorrehi Sárape heʼívo chupe: “¿Oĩ mbaʼe piko álgo Jehová ndaikatúiva ojapo?”. 	 Malaékat kuwi langsung takon marang Sara, ”Tumraping Yéhuwah apa ana kang mokal?”


Job ohecháta oñekumpli vove ko promésa Jesús ojapo vaʼekue. 	 Dhèwèké nduwé pengarep-arep bakal dadi ”nom” manèh, lan ”kasegeraké awaké kaya wong nom”.


Upévare jarrespeta umi persóna ombaʼapóvape goviérnope g̃uarã, sapyʼánte naiñonrrádoiramo jepe hikuái, térã haʼetéramo jepe nomereseiha jarrespeta chupekuéra. 	 Kuwi sebabé awaké dhéwé kudu manut lan ngajèni sing mréntah negara, senajan awaké dhéwé rumangsa nèk dhèwèké ora jujur lan ora pantes diajèni.


Péro, oiko haguéicha ymaite guive, Ñandejára añoite ikatu odesidi arakaʼépa oikóta umi gérra ha mávapa oñorairõta. 	 Ning, Gusti Allah dhéwé sing nemtokké kapan kuwi kudu ditindakké, lan sapa sing éntuk mèlu perang.


Ha Goliat osegi odesafia umi isrraelítape káda día. 	 Saben dina Goliat terus nantang.


Áño 1938 opa potávo, oñepyrũ og̃uahẽ umi gravasión ojejapóva idióma portuguéspe. 	 Rekaman ing basa Portugis akhiré ana ing taun 1938.


Pe introduksión umi Evanhéliope ohechauka porã Lefèvre oipotaiterei hague opaichagua hénte olee la Biblia iñidiomaitépe. 	 Bagéan pambuka ing Injil sing digawé Lefèvre njelaské kepénginané Lefèvre bèn Alkitab diterjemahké ing basa sing umum digunakké


Upéicha avei, peẽ ndaikatúi peiko Ñandejára rembiguáirõ ha avei peiko pláta rapykuéri” (Mat. 6:24). 	 (Mt. 6:24) Awaké dhéwé ora isa ngabdi marang Yéhuwah bareng karo ngupaya bèn sugih.


Koʼág̃ama voi ñaneñeʼẽrendúramo, ifasilvéta ñaneñeʼẽrendu hag̃ua pe “jehasa asy guasu” aja. 	 Nèk saiki manut, sésuk wektu sengsara gedhé lan Iblis disingkirké, awaké dhéwé luwih gampang dituntun Gusti Allah.


Umi ijapóstol jepe ndogueroviaséi vaʼekue upéva ñepyrũrã (Lucas 24:11). Péro upéi Jesús ojeaparesérõ guare chupekuéra ha hetave disípulope, oñekonvenséma hikuái. 	 (Lukas 24:11) Ning, akhiré para rasul lan murid liyané percaya merga weruh Yésus sing wis diuripké manèh ing wektu sing béda-béda.


Upéicharõ, ¿oñekambiápa raʼe la Biblia heʼíva? 	 Dadi, apa Alkitab wis diowahi?


¿IKATÚPA RERRESPONDE? 	 TERANGNA!


Ehechamína mbaʼépa heʼi la Biblia ko mbaʼére: 	 Gatèkna apa kandhané Alkitab bab crita kuwi:


Reikuaa vaʼerã mbaʼérepa releese hína. 	 Nduwéa tujuan.


¿Mbaʼeichagua kámbiopa ojejapo avei pe edición revisada 2013-pe? 	 Apa waé sing diganti ing Alkitab 2013?


Hetaiterei hénte oguerovia umi aguería térã superstisión ha okyhyje umi espíritu añágui. Ha haʼete voi ku oĩva préso, pórke ndaikatúi ojei koʼã mbaʼégui. 	 Merga diblenggu karo tahayul sarta wedi karo Sétan lan para dhemité, jutaan wong percaya karo jimat lan ilmu gaib kanggo jaga-jaga bèn slamet.


Hiʼarive koʼã léi oñemeʼẽ ojekuaa mboyve oexistiha umi mikróvio ha ikatuha ova umi mbaʼasy. 	 Sakliyané kuwi, para ahli saiki wis ngerti nèk bumi kuwi bunder lan ora ana sing nyangga.


Oiméramo reñeporandu gueteri ikatúpa rejerovia la Biblia heʼívare, romokyreʼỹ rehecha hag̃ua pe vidéo ¿Mbaʼérepa ikatu jajerovia la Bíbliare? 	 Nèk panjenengan péngin ngerti apa Alkitab kuwi isa dipercaya tenan, deloken vidhéo sing judhulé Apa Buktiné Nèk Alkitab Kuwi Bener?


Upéicharõ jepe, ikatu jaju ñanekaneʼõ ñahaʼarõ hague heta tiémpore Jehová ára. 	 Saya suwé, awaké dhéwé ora semangat manèh ngabdi marang Yéhuwah.—WB.


Heʼi avei: “Hesakuéra ohechapa mombyryete guive” (Job 39:27-29, ÑÑB). 	 (Ayub 39:30-32) Matané elang ampuh tenan, nganti isa ndelok kelinci saka jarak 1 kilomèter.


Eike ehecha tendayke rysýi ambue mba'e'okapeguáva. 	 Mlebu kanggo ndeleng dhaptar tab saka piranti liyané.


Ha ideprovechove hag̃ua ñandéve pe jaleéva, ikatu jaipuru peteĩ puvlikasión omyesakãva por órden umi mbaʼe Jesús ojapo vaʼekue oĩrõ guare ko yvy ape ári (Juan 14:6). 	 Wacan iki isa mbantu awaké dhéwé éntuk paédah sing luwih akèh pas maca buku Injil.—Yo. 14:6.


¿Mbaʼérepa ñaneonrrádo vaʼerã? 	 APA SEBABÉ JUJUR?


¿Heʼisépa upéva ndovaleiha jareko peteĩ lugár ñañemboʼe, jastudia ha jajepyʼamongeta hag̃ua? Nahániri. 	 Pancèn, ora salah nèk arep masang kijing ing kuburan, merga péngin ngéling-éling wong mati sing ditresnani.


David oikuaa noimportaiha mbaʼeichaitépa imbarete peteĩ kuimbaʼe térã mbaʼeichagua ármapa oreko. 	 Dawud ngerti nèk kekuwatané manungsa lan senjata perang kuwi ora dadi masalah.


ko’ág̃ante 	 lagi waé


Jahecha haguéicha angete, oĩ hénte ontende vaíva heta párte oĩva la Bíbliape. 	 Ana sing mikir: ’Nèk Gusti Allah kuwi maha wicaksana lan ngerti apa waé, mesthiné isa maringi buku sing cetha lan gampang dingertèni isiné karo kita kabèh.


(Eike heʼihápe ENSEÑANZAS BÍBLICAS > PREGUNTAS SOBRE LA BIBLIA) 	 (Deloken AJARAN ALKITAB > PERTANYAAN ALKITAB DIJAWAB)


La Biblia heʼi: “Abrahán ombyasyeterei omano haguére Sara, upévare heta hasẽ ha ojaheʼo hese” (Génesis 23:2, NM). 	 Alkitab kandha, ”Rama Abraham tumuli lumebet lan [mulai, New World Translation] ngadhuh-adhuh sarta muwuni [nangisi] Ibu Sara.”


OĨ OGUEROVIÁVA kuimbaʼekuérante oinventa hague umi rrelihión, péro oĩ avei heʼíva Ñandejára ojevaleha pe rrelihiónre umi hénte oñemoag̃ui hag̃ua hese. 	 ANA SING PERCAYA nèk agama kuwi gawéan manungsa. Liyané mikir nèk Gusti Allah nggunakké agama kanggo mbantu manungsa bèn isa cedhak karo Gusti Allah.


Ñambohováiramo koʼã porandu ikatúta jaikuaa iporãpa kristianokuéra ofesteha Navidad. 	 Nèk ngerti jawaban saka pitakonan-pitakonan kuwi, kita bakal ngerti apa wong Kristen kudu ngrayakké Natal.


Che akyhyje vaʼekue Ñandejára chekastiga ha chemondórõ g̃uarã pe infiérnope, upévare añehaʼã ajapo iporãva. 	 Aku péngin nyenengké Gusti Allah merga aku wedi banget nèk bakal dihakimi lan diobong ing neraka saklawasé.


Eñeimahinamína rehoha peteĩ país núnka nderehói haguépe. 	 Bayangna, nèk panjenengan lagi sepisanan teka ing panggonan sing anyar.


Péro ndojapói upéva oimeha órante, síno oheka pe oportunida iporãvéva (Mar. 9:33-37). 	 Yésus apikan, lan pas ngandhani nggolèk panggonan lan wektu sing cocog.—Mk. 9:33-37.


Avei jahecháta haʼe okambiaha oñekomunika lája, asegún oñekotevẽ. 	 Uga, bakal ngrembug nèk Yéhuwah isa ngowahi carané omong-omongan karo manungsa manut kahanané.


Jaʼekuaa upéicharõ Ñandejára nokambiaiha opensa lája umi gérrare, haʼe opensa gueteri pe gérra rupive ikatuha oñehundi umi iñañáva ha oporombohasa asývape. 	 Nganti jaman saiki, tanggepané Gusti Allah bab perang isih padha. Kuwi alesan kanggo nyingkirké kabèh sing jahat lan sing nindhes.


Tapykuehoha Ñemo’ã 	 Palindhungan saka Palacakan


Upe guive umi hénte iñaña de ótro voi. 	 Bar kuwi, ing jamané Énos, putuné Adam, wong-wong mulai nyebut asmané Yéhuwah, ning ora digunakké kanggo ibadah sing sejati.


¿Ikatúpa jaikuaa porã Ñandejárape? 	 Apa isa ngerti sing bener bab Gusti Allah?


Mama Ritsuko ikalidaiterei ha hory vaʼekue, upéva tuicha chepytyvõ añeñandu porãve hag̃ua”. 	 Tumindaké Bu Ritsuko kuwi nyenengké banget kanggo aku.”


Upépe Sara ikatúta oiko vyʼápe opa ára g̃uarã, ha entéro osegíva iñehémplo ikatúta avei ohupyty ko mbaʼe porãite (Juan 5:28, 29). 	 Sara lan kabèh sing niru imané bakal ngrasakké urip ayem tentrem saklawasé.—Yokanan 5:28, 29.


... ñanepytyvõha? 	 njaga awaké dhéwé?


Hasypeve anga Enoc ojuhu peteĩ lugár okañy ha opytuʼuʼimi hag̃ua avei, péro haʼe oikuaa porã ndaikatumoʼãiha okañy are upépe. 	 Ning, Hénokh ngerti nèk suwé-suwé dhèwèké bakal kecekel lan dipatèni karo mungsuhé.


¿Mbaʼéicha javépa umi omoakãva umi hudío rrelihión opermiti vaʼekue pe divórsio? 	 Nganggo dhasar apa pemimpin agama Yahudi ngéntukké wong pegatan?


Un mes og̃uahẽ haguépe Nathaniel ha Maud Yuille, ojejapóma pe primera asambléa de servísio Brasílpe, siuda de São Páulope.* Pyaʼe voi ojepurúma pe kóche orekóva parlánte. 	 Sesasi bar Yuilles teka, kantor cabang Brasil nganakké kebaktian kanggo ngatur gawéan nginjil. Kebaktian kuwi sing sepisanan ing kutha São Paulo.


Umi tetã ningo okonsegi vaʼekue heta esklávo umi gérra rupive. 	 Cara paling gampang kanggo éntuk budhak yaiku liwat perang.


Añemboʼe Jehovápe che pyʼaite guive ha adesidi astudia jeytaha la Biblia, ohasámarõ jepe 20 áño ndastudiavéi hague. 	 Aku mulai sinau Alkitab manèh, senajan wis mandheg 20 taun.


¿Mbaʼérepa oiko upéva hesekuéra? 	 Apa sebabé?


Haʼekuéra heʼi koʼã mbaʼe “ombyaitaha pe Iglésia”. 	 Lefèvre isa waé dihukum merga dianggep mbrontak nglawan gréja.


OMANÓRAMO PETEĨ REHAYHÚVA 	 WEKTU SING DITRESNANI MATI


Ñanduti retepy 	 Kontèn Wèb


Upéi añepyrũ avei avende dróga, upévare arahámi chejehe kyse ha árma. 	 Merga urusan karo narkoba, aku terus nggawa pisau lan pistol.


Che ikatu avei haʼe apóstol Pablo heʼi haguéicha: ‘Opa mbaʼerã chembarete Ñandejára omeʼẽgui chéve podér’” (Filipenses 4:13). 	 Aku isa kandha kaya rasul Paulus, ’Sakèhing prakara bisa daksangga ana ing Panjenengané kang paring kakuwatan marang aku.’”—Filipi 4:13.


Ko rrevísta ohechauka umi mbaʼe porã ojapótava Ñandejára ko yvýre ha umi yvyporakuéra rehehápe, avei ohechauka mbaʼépa rejapo vaʼerã rehupyty hag̃ua entéro umi mbaʼe. 	 Majalah Warta Penting iki nerangké bab kersané Gusti Allah kanggo bumi lan manungsa, lan apa sing kudu panjenengan tindakké bèn éntuk paédah.


Emondo ñemombe’u 	 Kirim Lapuran


Jajepyʼamongetákena umi mbaʼe ñanemoag̃uívare Jehováre 	 Terus Mikirké Tenanan Hubungané karo Yéhuwah


Haʼe ningo ostudia vaʼekue la Biblia imitãme, péro upéi oheja ijestúdio pórke ou omenda ha ova ótro lugárpe. 	 Dongané cepet dijawab lan kuwi nrenyuhké atiné.


Mas o ménos upe tiémporupi, peteĩ ore vesína testígo de Jehová hérava Margaret Walker, oñepyrũ ovisita mamápe ha oñeʼẽ chupe la Bíbliare. 	 Wektu kuwi, tanggaku sing jenengé Margaret Walker, teka lan ngrembug Alkitab karo ibuku. Dhèwèké Seksi Yéhuwah.


Che apensa haguéicha, oĩ avei heta ndogueroviáiva Ñandejára oexistiha ha omombaʼetereíva pe komunísmo. 	 Aku lan bojoku mempeng nginjil marang wong-wong, sing akèh-akèhé ya percaya karo ajaran Komunis lan atéis kaya aku mbiyèn.


Ñane kongregasiónpe jaadora Jehovápe ñane ermanokuéra ndive. Péro ndahaʼéi ñañerreunínte vaʼerã káda semána. 	 Paulus ngélingké wong Kristen ing Ibrani kon nyemangati siji lan sijiné, bèn isa nduduhké katresnan lan apikan karo liyané.


¿Mbaʼéichapa ñañemoĩ vaʼerã ñañemboʼe hag̃ua? 	 Wektu ndonga, posisiné kudu piyé?


Che ha unos kuánto Testígo roĩ vaʼekue kárselpe Áshlandpe (Kentucky) ndorohói haguére gerrahápe 	 Aku karo Seksi-Seksi Yéhuwah liyané sing dipenjara ing Ashland, Kentucky, merga ora mèlu perang


Upe épokape koʼã mbaʼe ojepuru meme vaʼekue ogapýpe. 	 Dadi, wong-wong diélikké supaya ngirit, merga jumlahé bahan pokok mung ana sithik.


¿Mbaʼépa ojapo Abrahán? ¿Oñemoĩpa okuestiona Jehová ojeruréva chupe? 	 Apa Abraham gojag-gajeg utawa nggolèk alesan bèn ora nindakké préntahé Yéhuwah?


Umi persa ojagarra rire Babilonia olivera umi judíope, ha omeʼẽ chupekuéra permíso omopuʼã jey hag̃ua Jehová témplo (Esdras 1:1-4). 	 (Ézra 1:1-4) Ning, para mungsuhé wong Yahudi nentang proyèk kuwi lan malah nudhuh nèk wong Yahudi mbrontak marang Pèrsia.


¿Ideprovéchoitipa umi konsého oĩva la Bíbliape? 	 APA ALKITAB COCOG KANGGO JAMAN SAIKI?


Ore roñehaʼã rosegi umi apóstol ehémplo, haʼekuéra ningo iñumílde vaʼekue ha pyaʼe okambia la opensa lája Jesús okorrehírõ guare chupekuéra (Hechos 1:6, 7). 	 Kuwi niru contoné para rasulé Yésus sing andhap asor lan gelem dibenerké pangertèné.—Para Rasul 1:6, 7.


¿Mbaʼépa oipytyvõ peteĩ ermánape ani hag̃ua orahaiterei enkuénta ótra ermána defékto? 	 Kok isa tresnané Yéhuwah mbantu awaké dhéwé ngadhepi para sedulur sing ora sampurna?


... enterovépe? 	 Wong kabèh


Pe saserdóte prinsipál orrepresenta Jesúspe. 	 Roti nggambarké para muridé Yésus sing dipilih munggah swarga.


Retopáta avei heta informasión ideprovéchotava ndéve ore páhina de Internétpe, www.jw.org/gug. 	 Lan, panjenengan uga isa éntuk katrangan luwih akèh ing www.jw.org/jv.


Entéro ojededikáva Jehovápe ndohechái koʼã mbaʼe peteĩ kárgaramo, síno oñeñandu rréi David oñeñandu haguéicha. 	 Contoné, teka ing pakumpulan ibadah lan nginjil. Kuwi uga klebu nindakké sing ora kétok, yaiku ndonga marang Yéhuwah lan sinau Alkitab dhéwé.


Ojeʼe ndéve nandesueldomoʼãiha ha ndepaite reñenkargataha umi gástore. 	 Bayangna panjenengan kerja mbagi roti kanggo wong-wong.


Aníkena jaheja umi mbaʼe naiñimportanteguasúiva ñanedeskonsentra ñande servísiope (Ehecha párrafo 7) 	 Aja nganti kegiyatan sing kurang penting ngganggu anggoné ngabdi marang Yéhuwah (Deloken paragraf 7)


KÁDA DÍA JEHOVÁ CHEPYTYVÕ 	 YÉHUWAH NULUNGI AKU SABEN DINA


Ikatu nde avei repensa ñande rekove mbyky ha henyhẽha provlémagui. 	 Panjenengan isa waé uga ngrasa nèk urip kuwi mung sadhéla lan kebak masalah.


Upévare, umi kristiáno tee ndohói oadora Ñandejárape umi lugár ojeʼévape sagradoha térã ojeadorahápe umi taʼanga. 	 Ning, kuwi dudu tegesé Gusti Allah ora ngéntukké ndonga lan sinau ing panggonan kusus.


Ikatu avei rehecha ore páhina de Internétpe, www.jw.org/gug. 	 Panjenengan uga isa mbukak www.jw.org/jv.


Jesús ivárva vaʼekue pórke umi judío itiémpope guare oipurúmi vaʼekue várva, péro umi románo nahániri. 	 Kanggoné wong Yahudi, bréwok kuwi lambang kaurmatan.


La Biblia oipytyvõma hetápe ohechakuaa hag̃ua mbaʼépa oĩ porã ha mbaʼépa oĩ vai. 	 Ing Alkitab ana aturan bab tindak-tanduké manungsa, sing ora ana ing buku liya.


Ñane tiémpope umi ánhel noñeʼẽvéima yvyporakuérandi ojapo haguéicha yma. 	 Senajan ngono, para malaékat mbantu ngarahké gawéan nginjil kuwi marang wong-wong sing tulus atiné.


Rojapo upéva kañyháme pórke upérõ pe goviérno oproivi kuri umi Testígo rembiapo Alemania Orientálpe. 	 MBANTU WONG LIYA Merga ana pelarangan, aku lan para sedulur ngumpul ing kelompok-kelompok cilik ing omahé para sedulur.


Avei heʼi mbaʼéichapa isiervokuéra ohechauka ojeroviaha hese ha oporohayhuha. Omombeʼu avei oĩ hague ojavýva ha ótro katu opekáva. 	 Contoné, Alkitab nulis bab iman lan katresnané umaté marang Gusti Allah, lan pengalamané umaté wektu nggawé salah lan ora setya.


(Salmo 92:1, NM.) Ñamombaʼeguasu Ñandejárape. 	 Maturnuwun ”Ngucap sokur dhumateng Pangéran Yéhuwah.”—Jabur 92:2.


Haʼe heʼi: “Ndajajeroviáirõ, Ñandejára ni mbaʼevéicharõ nañandeguerohorymoʼãi” (Heb. 11:6). 	 (Ib. 11:6) Nèk ngomong pancèn gampang, ning sakjané ”ora kabèh wong kadunungan pracaya”.


Chupe ndogustaiete vaʼekue umi ombotapykuéva umi mbaʼe oĩva la Bíbliape ha omotenondéva umi mbaʼe kuimbaʼekuérante omboʼéva (Marcos 7:9-13). 	 (Markus 7:9-13) Mula, awaké dhéwé isa percaya nèk para muridé Yésus sing sejati mesthi nggunakké Alkitab dadi dhasar agamané.


Margarita* ha iména ovyʼaiterei kuri oútarõ guare ovisita chupekuéra imembykuña ha inietokuéra. 	 Don lan Margaret* seneng banget wektu diparani karo anaké wédok lan keluargané.


Upéva oiko kuri Jordan rehe, pe ñamensiona vaʼekue pe ótro artíkulope. 	 Kuwi sing dialami karo Jordan sing diparingi hadiah karo Russell mau.


Péro oĩ heta umi ojapóva peichagua propagánda ogana hag̃uánte pláta. 	 Kuwi kabèh merga péngin éntuk dhuwit akèh.


¿Mbaʼe ehémplopa ohechauka Jesús oñeʼẽ lája ndahasyiha oñentende hag̃ua? 	 Ing bab ngomong nganggo cara sing gampang dingertèni, Yésus mènèhi conto apa?


Abrahán heʼi Eliezérpe ohura hag̃ua chupe ndoiporavomoʼãiha Isaácpe g̃uarã hembirekorã umi kananéo apytégui. 	 Abraham ngongkon Élièzer nggawé sumpah nèk ora bakal nggolèkké bojo Iskak saka wong Kanaan.


Koʼã mbaʼe ikatu ijetuʼu ndéve rentende hag̃ua ñepyrũrã. ¿Mbaʼépa ikatu nepytyvõ? 	 Panjenengan isa ngerti bab wong Filisti, bab kebiasaan ’nyuwèk panganggon’, bab panganan sing jenengé manna, lan dhuwit sing diarani drakhma.


Umi ánhel ipoderosoiterei ha iñarandúramo jepe, oĩnte avei heta mbaʼe ndoikuaáiva ha ndaikatúiva ojapo (Mateo 24:36; 1 Pedro 1:12). 	 Para malaékat kuwi pinter banget lan nduwé kuwasa sing gedhé, ning tetep ana perkara-perkara sing ora dingertèni karo para malaékat.—Matéus 24:36; 1 Pétrus 1:12.


Áño 1914 guive hetaitereíma omano umi gérra mundiálpe ha umi ñorairõ káusare. 	 Wiwit taun 1914, ana perang donya lan pertempuran sing luwih cilik liyané sing nyebabké akèh wong mati.


La Biblia heʼi Ñandejaraite voi oñorairõ hague umi ehípsio kóntrape. 	 Gusti Allah ngukum wong Mesir banjur matèni rajané lan prajurité ing Segara Teberau.


Ñande ningo jaikuaa porã ág̃a pe paraísope Jehová omeʼẽtaha “entérope opa mbaʼe oipotáva” (Sal. 145:16, NM). 	 Awaké dhéwé yakin nèk Yéhuwah bakal nyukupi kabutuhané manungsa.—Ms. 145:16.


4 Noemí haʼe vaʼekue peteĩ viúda isrraelíta oikóva Moábpe, péro upéi odesidi ova jey Israélpe. 	 (Deloken gambar ing kaca 13.) 4 Naomi lan para mantuné yaiku Rut lan Orpa, mlaku adoh saka Moab menyang Israèl.


Jehová “omboryrýi pe yvy”, ha umi enemígo oñemondyipa ha oñepyrũ ojojuka hikuái. 	 Yéhuwah nyebabké lindhu, mula wong Filisti dadi wedi. Wong-wong kuwi nyerang lan matèni siji lan sijiné.