Ohasa rire mas de 60 áño, apóstol Juan heʼi: “Jesús ohayhu Marta, María ha Lázarope” (Juan 11:5). 	 Maryam isa waé ora kèlingan lawuhé apa pas kuwi, ning ora bakal lali karo piwulang lan carané Yésus ngalem dhèwèké.


Jehová oasegura Abrahánpe okuidataha Agar ha imemby rehe, ha Abrahán iñeʼẽrendu chupe (Génesis 21:11-14, TNM). 	 Abraham sing setya gelem manut.—Purwaning Dumadi 21:11-14. Sara kuwi bener-bener ndhukung Abraham ing kahanan apa waé.


Oimérire ñanderasyete raʼe, katuete ñañeporandúne kuri jakuera jeýtapa. 	 Mbokmenawa panjenengan uga mikir sing padha, wektu ana keluarga lan kanca sing lara.


Peichaháguinte, Ñandejára omeʼẽ espíritu sánto umi kristiáno ijatývape upe lugárpe (Hech. 1:8). 	 (PR. 1:8) Wong-wong padha ngrubung, lan para murid mulai crita bab sing dialami.


“Umi hénte ivuénova opytáta ko yvy ape ári, haʼekuéra ovyʼaitereíta pórke oikóta pyʼaguapýpe ha noñekevrantamoʼãi mbaʼevete asýre” (Salmo 37:10, 11, TNM). 	 ”Wong kang andhap-asor iku bakal padha olèh warisan bumi, sarta bakal bungah-bungah marga ngrasakaké katentreman kang linuwih.”—Jabur 37:10, 11.


Péro añesorprende apillávo ndaikatuiha ahechauka chupekuéra Ñandejára ndoexistiriha. 	 Ning, jebulé aku ora isa mbuktèkké nèk Gusti Allah kuwi ora ana.


Entéronte ovyʼaiterei ha oĩ voi hasẽva oñemeʼẽrõ guare chupe ivivliarã. 	 Para sedulur seneng banget lan ana akèh sing nangis wektu éntuk Alkitab iki.


Avei tekotevẽ jajekuida ani hag̃ua ñande platarayhu, térã jajechaukaségui jaheka peteĩ traváho ñagana porãitereitahápe. 	 Kudu ati-ati bèn ora mulai péngin ngeruk dhuwit akèh, utawa ngupaya gawéan sing bakal nggawé awaké dhéwé rumangsa penting.


Umi artíkulo oúvape oñekontestáta koʼã porandu la Biblia rupive. 	 Ayo dirembug jawaban saka Alkitab kanggo pitakonan-pitakonan kuwi ing rong artikel sakbanjuré.


Pórke “ndahekojojái, hembiapo vai, itaryrýi, [ha] iñaña” (Rom. 1:28, 29). 	 Wong-wong mau jahat, srakah, lan bejat kelakuané.—Rm. 1:28, 29.


Jesucristo onkarga porã vaʼekue chupekuéra upéva. 	 Kuwi sing diwulangké Yésus Kristus.


La Biblia heʼi Ñandejára ndaikatuiha ijapu (Tito 1:2). 	 (Titus 1:2) Kabèh janjiné Gusti Allah bab masa depan kuwi pancèn nggumunké.


Ha tercero, ñanemanduʼákena siémpre Jesús heʼi vaʼekuére: “Opa mbaʼe peẽ peipotáva ojapo penderehe pende rapichakuéra, peẽ pejapo vaʼerã avei hesekuéra” (Mat. 7:12). 	 (Mt. 7:12) Nèk kuwi kabèh ditindakké, awaké dhéwé isa nduduhké katresnan lan ”ora saru polahé”.


¿Mbaʼéichapa peteĩ ermána ohechauka omotenondeha Jehovápe ohasárõ guare peteĩ situasión ijetuʼúva? 	 Critakna pengalamané sedulur wédok sing tetep setya?


Haʼe oipota Jonatán opyta hendaguépe (1 Sam. 20:31). 	 (1 Sa. 20:31) Ning, Yonatan nresnani lan setya karo Yéhuwah.


Haʼe peteĩ kuñakarai testígo de Jehová oikóva Chíprepe. 	 Bojoné Poli yaiku Sozos, wongé apikan.


¿Mbaʼépa heʼise peteĩ kristiáno ‘hekomarangatuha’? 	 Terangna apa maksudé ”tumindak kudus”.


Añetehápe ningo ñane família kompletoite oĩve unído ñahendúramo ñane hénte oñeʼẽha Jehováre, ha jahechakuaárõ mbaʼeichaitépa ohayhu chupe hikuái. 	 Hasilé, keluarga isa luwih rukun.


Áño 71-pe Tito oho jey Itáliape, ha umi romano osẽmba pe kállere ombotuicha hag̃ua chupe. 	 Taun 71 M Titus bali menyang Italia.


Péro oĩ avei heʼíva ndaikatuiha jaikuaa mbaʼéichapa añetehápe pe yvága, ndaipóri rupi avave oúva yvágagui omombeʼu hag̃ua ñandéve la oĩva upépe. 	 Akèh wong kandha nèk kita ora isa ngerti swarga kuwi kaya apa merga durung tau ana sing weruh langsung.


Upéva heʼise ohayhuha Jesúspe ha ojeroviaha isakrifísiore. Avei ohayhu hikuái Jehovápe ha “oservi chupe ára ha pyhare” (Apoc. 7:9, 14, 15). 	 Wong-wong sing klebu ”golonganing wong akèh” kuwi nresnani Yéhuwah lan putrané, uga ngibadah marang Yéhuwah ”rina-wengi”.—Wy. 7:9, 14, 15.


Haʼekuéra oipytyvõ hína ojepredika hag̃ua opárupi pe marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore. 	 Para malaékat mèlu ndhukung gawéan sing paling penting ing bumi, yaiku ngumumké kabar apik bab Kratoné Gusti Allah.


Eaprende mbaʼépa rejapo vaʼerã reiko hag̃ua peteĩ múndo ndaiporimoʼãveimahápe ivioléntova. 	 Pengalaman kuwi mbuktèkké apa? Kuwi bukti nèk Alkitab nduwé kuwasa ngowahi urip lan pikirané manungsa.


Restudiáramo añoite la Biblia ikatúta reikuaa porãve Ñandejárape ha péicha reñemoag̃uivéta hese. 	 Cara paling apik kanggo sinau luwih akèh lan nyedhak marang Gusti Allah yaiku sinau Pangandikané ing Alkitab.


La Biblia heʼi: “Pejapókena opa mbaʼe mborayhúpe” (1 Corintios 16:14). Jarregaláramo peteĩ persónape ñande pyʼaite guive ha jahayhúgui chupe, katuete ovyʼaitereíta orresivívo ñande rregálo. 	 Alkitab kandha, ”Sakèhing ayahanmu lakonana kanthi katresnan.” (1 Korinta 16:14) Nèk kita mènèhi hadiah merga perduli lan nduwé rasa tresna sing tulus, hadiah kuwi bakal ditampa kanthi rasa bungah lan kita isa ngrasa luwih seneng.


UMI ÁNHEL OMBAʼAPO ÑANDEJÁRAPE G̃UARÃ 	 MALAÉKAT ABDINÉ GUSTI ALLAH


14. a) ¿Mbaʼe mbaʼépa ikatu ohasa Ñandejára siervokuéra? b) ¿Mbaʼéichapa ñanepytyvõ Abrahán ehémplo? 	 14. Wektu ngabdi marang Yéhuwah, masalah apa waé sing mbok adhepi, lan apa sing isa ditiru saka Abraham?


Jehová ñanderayhueterei 	 Yéhuwah Iku Allah Katresnan


Rehechakuaáta avei Iñeʼẽme heʼiha enterove ikatuha jaiko vyʼápe pára siémpre (1 Timoteo 6:19). 	 (1 Timotéus 6:19) Mung Alkitab sing isa mènèhi paédah kaya ngono.


Pe hustísia oúva Ñandejáragui omoĩta pyʼaguapy ha segurida ko yvy ape ári (Isaías 32:16-18). 	 Kaadilan saka Gusti Allah bakal nggawé bumi dadi ayem tentrem.—Yésaya 32:16-18.


Pontoon rupive embohasakuaa ne ñe'ẽme opaichagua mba'e oĩva ñandutivevépe reimehaite guive. 	 Pontoon ngidinaké sampéyan nglokalaké kontèn wèb langsung ing kéné, mawa kontèks lan watesan panggonan langsung ing ngarepé sampéyan.


Tiémpo rire, papa ikuerái oñehaʼã hague ojoko chupe, ha oheja oho trankíla rreunionhápe. 	 Akhiré, Bapak ora isa ngalang-alangi manèh, lan ibuku bébas teka ing pakumpulan ibadah.


¿Ikatúpa nde avei rejapo Sara ojapo haguéicha ha rehechauka ndefielha umi persóna rehayhúvape? 	 Yéhuwah ngayomi wong wédok sing ditresnani iki.


Pórke noñesolusionamoʼãi pe provléma ha ikatu ojekulpa reiete ótrope. 	 Masalahé ora isa rampung lan wong liya isa dipaido merga kesalahan kita.


Péro unas kuánta semána rire, ndajotopavéi hendive. 	 Ning, pirang-pirang minggu bar kuwi, dhèwèké ora kétok manèh.


Haʼe heʼi Noemíme: “Ne retã che retãrã ha nde Jára che Jararã” (Rut 1:16, ÑÑB). 	 (Rt. 1:16) Atiné awaké dhéwé bakal trenyuh nèk mikirké tresnané Rut marang Naomi.


14 Heta mitãrusu ha mitãkuña heʼi ojededikáma hague Jehovápe, péro noĩriha gueteri preparádo ojevautisa hag̃ua. 	 14 Ana cah-cah enom sing mbokmenawa durung tenanan ngerti bédané janji ngabdi lan dibaptis.


Upéva ndaikatúi aipeʼa che akãgui, apensámi tódo el pyhare mbaʼépa oikóta tenonderãme. 	 Ukara kuwi terus tak pikirké nganti ora isa turu.


7 Entéro jaservíva Ñandejárape jajoayhu vaʼerã oñoermánoicha, primeroite voi pórke Jehová omanda ñandéve. 	 7 Alesan sing paling penting nduduhké katresnaning pasaduluran, yaiku merga kuwi préntahé Yéhuwah.


Peteĩ kuña iporãitereíva 	 ”Kowé Iku Wanita kang Éndah Ing Warna”


JEHOVÁ OÑANGAREKO CHEREHE AIME AJA KÁRSELPE 	 YÉHUWAH NJAGA AKU ING PENJARA


Péro apensa: “Tombohéra hikuái omboheraseháicha, péro che aikuaa porã Ñandejára ndoexistiriha voínte. 	 (Jabur 83:19) Ning batinku, ’Ra perduli sapa jenengé, ning Gusti Allah kuwi tetep ora ana.


Káda pyhare añemboʼe Jehovápe ha amombeʼu chupe mbaʼéichapa añeñandu. 	 Saben bengi wektu pikiranku ora karuwan lan aku dadi kuwatir, aku ndonga marang Yéhuwah.


Omaldesi Davídpe idioskuéra rérape, ha ohura omeʼẽtaha heʼongue umi guyra ha umi animál kaʼaguýpe (1 Samuel 17:41-44). 	 Goliat nyumpahi Dawud ngganggo jenengé allah-allahé wong Filisti, lan janji bakal mènèhké mayité Dawud kanggo pakan manuk sarta kéwan ing alas.—1 Samuèl 17:41-44.


Jaʼe porãsérõ g̃uarã, umi konsého oĩva la Bíbliape ideprovechovéntema koʼág̃arupi. 	 Pathokané Alkitab pancèn isih cocog kanggo ditrapké ing jaman saiki.


6 Iñimportanteterei ningo koʼág̃ama ‘reipuru meme ne akã’ rehechakuaa hag̃ua “mbaʼépa iporã ha mbaʼépa ivai”. 	 6 Nèk kowé isa nggunakké nalarmu wektu isih enom, kowé bakal isa njawab pitakonan-pitakonan saka kanca-kancamu, contoné: ”Kok kowé percaya nèk Gusti Allah ana?


Jahechamína mbaʼe situasiónpa ohasa koʼág̃a Jehová puévlo. 	 Kok isa kahanané ora kaya mbiyèn manèh?


Iñeʼẽ oasegura: “Haʼe noĩri voi mombyry ñandehegui” (Hechos 17:27). 	 (Para Rasul 17:27) Nèk nduwé hubungan sing akrab karo Gusti Allah, kuwi ana paédahé kanggo urip kita mbésuk.


3 Jehová omeʼẽ ñandéve la Biblia jaikuaa hag̃ua mbaʼéichapa jaadora ha jaservi vaʼerã chupe. 	 3 Saka Alkitab, Yéhuwah ngandhani carané ngabdi lan muji.


Katuete Jehová avei ohechagaʼu ko kuña ifielete vaʼekuépe, ha omoingove jeýta chupe ág̃a ojapo jey vove ko yvýgui peteĩ paraíso. 	 Semono uga, Yéhuwah mesthi uga kangen banget karo wong wédok sing imané kuwat iki, lan bakal nguripké Sara manèh ing bumi firdaus.


¿Añetehápe piko okambia haʼe? 	 Apa dhèwèké pancèn ngowahi tumindaké sing kasar?


Che sikiátra jepe heʼi chéve: “Nde nanepohãvéima, ndaipóri avave ndesalva vaʼerã”. 	 Psikiaterku ya ngomong, ”Wis cukup, kowé wis angèl didandani.”


Upévare tekotevẽ kuri añehaʼã cheumildeve. 	 Mula, aku kudu ngupaya bèn ora dadi sombong.


Péicha jajapóramo jasegi hína Sara ehémplo porãite. 	 Mauné, jenengé Abram lan Sarai.


Haʼe ningo omeʼẽmbaite ñandéve opa mbaʼe ñaikotevẽva jaikove ha javyʼa hag̃ua (Hechos 14:17; 17:26-28). 	 (Para Rasul 14:17; 17:26-28) Kita isa luwih kenal karo Bapak ing swarga lan luwih ngerti bab kersané, nèk sinau Pangandikané sing ditulis ing Alkitab.


La Biblia heʼi pe persóna oporohayhúva nodeskonfiaiha hapichágui, upéicharõ jepe tekotevẽ ñañatende ha ani ñaimoʼã entéro mensáhe jarresivíva siertoha katuete (1 Cor. 13:7). 	 (1 Kr. 13:7) Lan, aja nganti percaya crita sing ora bener bab pakumpulané Yéhuwah lan para sedulur seiman.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA 	 MINGGU MULAI 1-7 FEBRUARI 2016


La Biblia avei ñanepytyvõ jaiko hag̃ua Ñandejára amígoramo. 	 Alkitab isa mbantu kita nduwé hubungan sing akrab karo Gusti Allah.


Jahechamína mbaʼe mbaʼépa ojapo rakaʼe káda uno ikatu hag̃uáicha oiko chuguikuéra Ñandejára amígo. 	 Piyé wong-wong mau ngupaya dadi kancané Yéhuwah? Piyé carané niru tuladhané?


Jahechami mokõi ehémplo: 	 Gatèkna conto-conto iki:


Aĩ aja upe kárselpe, nacheprovlémai avavéndi, oĩramo jepe 50 préso pe párte che aĩháme. 	 Sing ngganggu, mengko tak ajar.” Dadi, aku ora tau nduwé masalah karo 50 tahanan liyané.


Kookie rapykuehoha tenda ojoasávape 	 Kuki Nglacak Lintas-Situs


Ñehenduva ha Ta`anga sysýi 	 Suara lan Gambar Urip


Ehayhúkena “nde rapichápe nde rejehayhuháicha” 	 Apa Panjenengan Nresnani Wong Liya Kaya Nresnani Panjenengan Dhéwé?


Jesús ogoverna vove ko yvy ape ári “oĩta pyʼaguapy opa ára g̃uarã” (Salmo 72:7, TNM). 	 Ing pamréntahané Yésus Kristus, ”tentrem rahayu sageda luber, ngantos rembulan sampun boten wonten malih”.—kuwi tegesé saklawasé.—Jabur 72:7.


Peteĩ profesór ostudiáva umi rrelihiónre heʼi: “Ndaikatúi ñaime segúro jaikuaaha mbaʼe mensáhepa oĩ vaʼekue umi orihinálpe. 	 Sing ana mung tulisan-tulisan kuna sing akèh salahé.


Alexandra ningo testígo de Jehová, ha oñeʼẽkuaa avei chínope oho rupi umi rreunión ojejapóva upe idiómape, upémarõ heʼi haʼe ikatuha otradusi upe kuimbaʼe heʼíva. 	 Dadi, Alexandra isa nulungi wong kuwi kanggo nerjemahké omongané.


Iñimportanteveha, la Biblia ñanemboʼe mbaʼéichapa ikatu isentidove la ñande rekove jaservívo Ñandejára tee Jehovápe. 	 Sing paling penting, Alkitab mulang nèk kita isa ngerti tujuan urip sing sejati, nèk ngibadah marang Gusti Allah, Yéhuwah.


19 Oñepyrũre ko artíkulo ñañeʼẽ kuri peteĩ mitãrusu héravare Christopher. Haʼe ojevautisa orekópe 12 áño. 	 19 Piyé perasaané Christopher sing dicritakké ing paragraf siji, bab keputusané dibaptis wektu umur 12 taun?


La Biblia heʼi haʼe okyhyjeterei hague ha ojerure Jehovápe tohejamínte chupe omano (1 Rey. 19:1-4). 	 Alkitab kandha nèk dhèwèké péngin mati. (1 Ra. 19:1-4) Élia isa éntuk kekuwatan lan bantuan saka sapa?


Hiʼarive Noemí ndaikatúi oasegura Rútpe oiko porãvetaha Belénpe. 	 Naomi ora isa janji nyukupi kebutuhané Rut ing Bètléhèm.


ANI ERAHAKA JEY UMI MENSÁHE RERRESIVÍVA GUIVE 	 Ana wong sing seneng nyebarké berita karo kabèh sing dikenal, tanpa mriksa dhisik berita kuwi bener apa ora.


Ore ningo ndaikatúi vaʼekue rojogua peteĩ Biblia káda únope g̃uarã, pórke ndoroguerekói la hepyrã. 	 Keluargaku mlarat lan ora nduwé dhuwit dinggo tuku Alkitab kanggo saben anggota keluarga.


6 Javyʼaiterei ningo káda áño jalee jave Anuáriope umi mbaʼe porã ojehupytýva oparupiete predikasiónpe. 	 6 Nèk maca buku Tahunan, awaké dhéwé isa ngerti nèk hasilé gawéan nginjil sak donya kuwi nggumunké banget.


Péro, ¿mávapa añetehápe ikatu heʼi ñandéve mbaʼépa oikóta ñandehegui ñamano rire? 	 Lha terus, ing ngendi kita isa éntuk katrangan sing bener lan isa dipercaya?


Péro tove tañanemitã térã ñandeeda, ñandepláta térã ñanemboriahu, ñanekangy térã ñanembarete, lomímonte ikatu ñañeʼẽ oimeraẽvape ñande kreénsiare. 	 Ora masalah enom-tuwa, mlarat-sugih, kuwat-rekasa, awaké dhéwé isa nginjil marang wong liya.


Ñakonsola umi ihentemanóvape 	 Nggedhèkké Atiné sing Sedhih


PAÍS AUSTRALIA 	 NEGARA ASAL: AUSTRALIA


6 Peteĩ mboʼehára heʼi: “Umi kristiánonte la oipuruvéva ilivrokuérape pe fráse ‘jajoayhu oñoermánoicha’”. 	 6 Tembung ”katresnaning pasaduluran” akèh ditulis ing wacan Alkitab.


Añehaʼã ajapo heta mbaʼe ajeheʼa meme hag̃ua umi héntere. 	 Aku sibuk mèlu kagiyatan sosial.


Haʼe ningo ojeofrese vaʼekue oipytyvõ hag̃ua peteĩ ermána viúdape hérava Carol.[1] Lili oraha chupe haʼe ohosehápe, oipytyvõ chupe ombaʼejogua hag̃ua ha hetave mbaʼépe. 	 Sedulur wédok sing jenengé Sri mbantu randha sing jenengé Karti.[1] (Deloken katrangan ing ngisor.)


PUVLIKASIÓN OJAPÓVA UMI TESTÍGO DE JEHOVÁ NEPYTYVÕTAVA RENTENDE HAG̃UA LA BIBLIA 	 Sarana Kanggo Sinau Alkitab Sing Digawé Karo Seksi-seksi yéhuwah


¿Mbaʼépa orrekonose vaʼekue unos kuánto isrraelíta? 	 Apa buktiné nèk ana wong-wong Israèl sing ngakoni kwasané Yéhuwah?


Corwin Robison omano ojeprepara aja ko artíkulo. 	 Wektu pengalaman iki ditulis, Corwin Robison mati.


La Biblia nomboʼéi upéva, síno umi rrelihión ha umi filósofo la omoñepyrũ vaʼekue ko kreénsia. 	 Untungé, Yésus kandha nèk kita ”bakal padha mangreti ing kayektèn, lan kayektèn iku bakal mardikakaké” kita.


Upévare, ñarresponde mboyve, ñañeporandu raẽ vaʼerã: “¿Añetehápe piko ivaieterei la heʼíva chéve?”. 	 Apa aku perlu ngomong karo dhèwèké bab omongané?’ Sakjané sing paling apik rasah omong apa-apa.


¿MBAʼÉPA OHECHAUKA UMI MBAʼE OIKÓVA KO MÚNDOPE? 	 LELAKON URIPÉ MANUNGSA MBUKTÈKKÉ APA?


Jesús tiémpope ojepurúma vaʼekue pe Septuaginta, ha áño 1940 ha 1950-rupi ojetopa vaʼekue unas kuánta párte oĩma vaʼekue upe tiémpope. 	 Ning, ing antarané taun 1940 lan 1950, ditemokké bagéan-bagéan saka Septuaginta sing digunakké ing jamané Yésus.


Avei ikatu jasegi Jesús ehémplo. 	 (Yé.


Oĩ vaʼekue peteĩ koloránte hepýva ikolór lilaitéva ojejapo vaʼekue umi vícho oĩvagui márpe ojogua léntova jatytápe. 	 Pewarna ungu regané larang banget merga digawé saka kerang.


Peteĩ persóna ojevautisáva ohechauka hína entérope ojededikáma hague Jehovápe. 	 Kuwi nduduhké karo wong liya nèk kowé wis janji arep ngabdi marang Yéhuwah saklawasé, lan kuwi sing paling penting ing uripmu.


Haʼéngo héra Dios”. Haʼe heʼi chéve: “Ehekami nde Bíbliape Salmo 83:18 ha eleemi”. 	 Dhèwèké kandha, ”Jupuken lan wacanen Alkitabmu ing Jabur 83:18 [ayat 19, Basa Jawa Resmi].”


Haʼekuéra ovyʼáta ikatu haguére nepytyvõ. 	 Bèn Éntuk Paédah


Upévare jaʼekuaa ndahaʼeiha peteĩ mbaʼe vai jarekóva ñande pyʼapýpe ni oñeinventánteva. 	 Iblis kuwi malaékat sing jahat. APA MANÈH SING ISA DISINAONI SAKA ALKITAB?


AJEDESIDI NDAHAMOʼÃIHA GERRAHÁPE 	 ORA MÈLU PERANG


Upéi ojerure chéve amboʼe hag̃ua avei iñermánape umi mbaʼe porãite oĩva la Bíbliape. 	 Kowé wis ngajari aku werna-werna. Tulung, dhèwèké ya diajari.”


Añetehápe, Jesús oikove jey rupínte hetaiterei hénte upe tiémpope guare ha koʼag̃agua ojerovia hese. 	 Sing ditulis ing Injil bab Yésus sing mati lan diuripké manèh, isa dibuktèkké ing sejarah donya sing diakoni wong akèh.


Sapyʼaitérõ g̃uarã mombyrýma oĩ hikuái Harángui. 	 Rombongan kuwi kudu mlaku 800 kilomèter, lan mbokmenawa butuh wektu telung minggu nganti tekan nggoné.


La Biblia heʼi: “Ani pehayhu ko múndo ha umi mbaʼe oĩva pype”. 	 Alkitab kandha nèk awaké dhéwé aja nganti nresnani perkara-perkara sing ana ing donya iki.


Jesús heʼírõ guare ñaime vaʼerãha pe espíritu sánto poguýpe heʼise kuri jaheja vaʼerãha pe espíritu sánto ñandegia opa mbaʼépe. 	 Ning, maksudé yaiku ibadah sing dituntun roh suciné Gusti Allah, bèn isa ngerti wulangané Alkitab.


Ñandejára ningo ombou Itaʼýrape ko yvy ape ári omano hag̃ua ñanderehehápe, ikatu hag̃uáicha ñandesalva pe ñemanógui. Upévare entéro ojeroviáva Jesúsre ikatúta oiko pára siémpre (Romanos 3:24). 	 Pangurbanané Yésus, sing disebut tebusan, isa nggawé wong-wong sing percaya marang Yésus éntuk urip langgeng.—Rum 3:24. Umaté Gusti Allah isa éntuk berkah-berkah liwat Yésus Kristus.


11 Añetehápe ningo nde ndaikatúi reikuaapa mbaʼépa opensa ne família. 	 11 Senajan ora isa maca ati, panjenengan uga isa nduwèni pangertèn.


¿Mboy tiémporepa reaguantáne peichagua traváhope? 	 Nganti kapan panjenengan gelem kerja kaya ngono?


¿Mbaʼérepa ndajajepyʼapýi vaʼerã heta hetavéramo umi hoʼúva pe pan ha víno Konmemorasiónpe? (Rom. 9:11, 16.) 	 Cacahé sing mangan roti lan ngombé anggur ing Pèngetan apa perlu dimasalahké? —Rm. 9:11, 16.


Áño 1957-pe aha peteĩ asambléa ojapóvape umi testígo de Jehová peteĩ estádio che ahuga haguépe. 	 Ing taun 1957, aku nampa undangan lan teka ing kebaktiané Seksi Yéhuwah sing dianakké ing stadion sing mbiyèn tak nggo main baseball.


Apóstol Pablo okontesta upéva heʼívo: “Peteĩ kuimbaʼe rupive pe pekádo oike ko múndope, ha pe ñemano oike pekádo rupive. 	 Rasul Paulus njelaské ing Alkitab, ”Tekané dosa ing jagad jalaran saka wong siji, sarta tekané pati marga saka dosa mau, mangkono si pati iya wus nyrambahi marang wong kabèh.”


4 La Biblia ndeʼíri mboy áñopa jaguereko vaʼerã jajevautisa hag̃ua. 	 4 Alkitab ora nemtokké umur pira isa dibaptis.


Síno heʼi oĩha álgien ohendúva ñañemboʼéramo chupe ogustaháicha. 	 Sakjané, ana sing ngrungokké dongané awaké dhéwé nèk cara lan isiné bener.


Jaikuaaháicha, haʼekuéra ndaikatúi oataka Jehovápe voi, péro ikatu oataka imensahérope. 	 Hénokh mungkin mikir, ’Apa aku isih isa ketemu manèh karo keluargaku?’


Ehecha avei Romanos 10:13 ha 1 Timoteo 1:17. 	 Deloken uga Yésaya 42:8; Yoèl 2:32; 1 Timotéus 1:17.


Pórke pe fe ou hína espíritu sántogui (Gál. 	 Merga iman kuwi salah sijiné wohing roh.


ÑANDEJÁRA OJEVALE JESÚSRE ÑANEKONSOLA HAG̃UA 	 PAMRÉNTAHANÉ YÉSUS NGLIPUR KABÈH SING SUSAH


5 Rut oho jeýramo Moábpe, ikatúta oiko jey hógapente ha ihentekuéra oñangarekóta hese. 	 5 Keluargané Rut manggon ing Moab.


“Ñandejára omoĩta peteĩ rréino núnka noñehundimoʼãiva. Ko rréino ndopytamoʼãi ótro puévlo poguýpe. Omonguʼíta ha ohundíta enterove koʼã rréino, ha ko rréino añoite opytáta opa ára g̃uarã”. 	 ”Allahipun saindenging langit badhé ngedegaken satunggaling karajan ingkang boten badhé risak ing salami-laminipun, sarta pangwaosipun boten badhé pindhah dhateng bangsa sanès: karajan punika badhé nggecak sadaya karajan saha sami dipun sirnakaken, nanging karajan punika piyambak badhé madeg ing salami-laminipun.”


Epensamína: ¿Ndépa rerrespetavéta peteĩ patrón orrekonosévape ojavy jave, térãpa pe núnka norrekonoséivape ha ndojeruréiva voi diskúlpa? 	 Kira-kira panjenengan bakal luwih ngajèni sapa? Bos sing gelem ngakoni salahé, utawa sing ora tau njaluk ngapura?


Upéicharõ jepe, haʼekuéra oipytyvõse ivesinokuérape la Biblia rupive. 	 Mula, para sedulur kuwi ora nyritakké nèk wong mati bakal diuripké manèh.


Koʼág̃arupi umi país oñorairõ jave ojerure jepi Ñandejárape oipytyvõ hag̃ua chupekuéra. 	 Ing jaman saiki, negara-negara sing perang mesthi njaluk dhukungané Gusti Allah.


Por ehémplo, peteĩ kuñakarai hérava Ritsuko ha ijedavéva chugui heʼi oĩtaha hendive ha ikatuha oreko chupe iñamigaitéramo. 	 Salah sijiné jenengé Ritsuko, sing luwih tuwa umuré ning isa dadi kanca akrabé.


Por ehémplo, Noé ojapo vaʼekue peteĩ árka ikatu hag̃uáicha haʼe ha ifamília ojesalva oúrõ guare pe Dilúvio. 	 Nuh dikon nggawé bahtera, utawa prau sing gedhé, bèn slamet saka banjir gedhé.


Péro lomímonte oñemoag̃ui orerehe, orekonsola ha orepytyvõ heta mbaʼépe. 	 Merga anakku wektu kuwi isih butuh bapak, bantuan kuwi aji banget.


Ensegída ñarrespondéramo chupe, ikatu hína jaʼe peteĩ mbaʼe upéi ñambyasýtava. 	 Timbang kesusu njawab lan malah ngomong sing nglarani ati, awaké dhéwé isa mandheg sedhéla lan mikir, ’Apa dhèwèké pancèn arep nglarani ati?


¿MBAʼÉPA IKATU ÑAAPRENDEVE LA BÍBLIAGUI? 	 APA MANÈH SING ISA DISINAONI SAKA ALKITAB?


Che aiko vaʼekue pe puévlo de Auépe, ha umi autorida oagradeseterei chéve pe traváho ajapo vaʼekuére. 	 Pamréntah ing kutha Aue ngajèni upayaku lan mènèhi penghargaan.


Ko traduksión ningo oĩ porã ha ndahasýi oñentende hag̃ua. 	 Iki dadi terjemahan sing cocog karo basa asliné lan luwih gampang dingertèni.


Heta doktór ha sientífiko heʼi ikatutaha ñaneresãive oiméramo javyʼakuaa, jareko esperánsa, ñandeagradesído ha ñaporoperdona. 	 Para peneliti keséhatan lan ilmuwan kandha nèk nduwé perasaan sing positif kaya rasa seneng, rasa sokur, nduwé pengarep-arep, lan seneng ngapura nggawé keséhatan jasmani luwih apik.


Koʼã artíkulo ñanepytyvõta koʼẽ koʼẽre ñaime porãve hag̃ua Jehovándi. 	 Wulangan iki bakal mbantu nguwatké kekancané awaké dhéwé karo Yéhuwah.


Al día sigiénte, atopa pe líderpe haʼeño. 	 Sesuké, aku ketemu karo pentholané gèng mau.


Pe oskrivíva ko sálmo ombaʼapo vaʼekue pe témplope una semánare káda seis mése, ha ohecha vaʼekue umi guyraʼi rupa oĩva pe témplo jerére. 	 Saben enem sasi, dhèwèké ngabdi ing bait saksuwéné seminggu.


Haʼekuéra oho upépe pórke veránope omboʼa vaʼerã upe lugárpe, ha oreko voi peteĩ mbaʼe hetepýpe oavisáva chupekuéra og̃uahẽ jave upe tiémpo. 	 Ing musim panas, bango isa ngerti wayahé balik menyang panggonané kanggo nduwé anak.


Añetehápe ningo tuichaiterei mbaʼe Jehová oñeʼẽ haguére ñandéve ñane idiomaitépe”. 	 Kaurmatan sing gedhé isa ngrungokké Yéhuwah omong-omongan nganggo basaku dhéwé.”


Upe tiémpope oñeñeʼẽ kuri avei griégo ha latínpe, péro la Biblia ndeʼíri Jesús oñeʼẽ hague koʼã idiómape. 	 15:21) Senajan wong-wong ing jamané Yésus nganggo basa Yunani lan Latin, Alkitab ora nyritakké nèk Yésus nganggo basa-basa kuwi.


Umi hénte upepegua oadora vaʼekue pe jasýpe, orrepresentáva chupekuéra g̃uarã peteĩ dios hérava Sin. 	 Dhèwèké manggon ing kutha Haran ing dhaérah Mésopotamia, utawa cedhak kono.


Péro David ipyʼaguasu vaʼekue ha entéronte oikuaa upéva, ha ndahetavéima voi ofaltáne raʼe chupe okumpli hag̃ua 20 áño (1 Samuel 16:18; 17:33). 	 Ning, akèh sing ngerti nèk Dawud kuwi prajurit sing kendel lan isa waé wektu kuwi umuré wis mèh rong puluhan.—1 Samuèl 16:18; 17:33, BJP.


18 Iporã entéro ñañeporandu: “¿Tekotevẽpa amehorave che servísio Jehovápe? 	 18 Apa panjenengan péngin isa luwih tenanan anggoné ngabdi marang Yéhuwah?


Por ehémplo, umi amuléto, lívro oñeʼẽva máhiare, ha umi mbaʼe oipurúva jepi umi hénte openságui orekoha podér, omomombyryha umi espíritu aña térã omeʼẽha suérte. 	 Alkitab kandha, ”Padha nungkula [manut] marang Allah. Iblis tanggulangen, temahan bakal lumayu nglungani kowé!”


Ñande avei ikatu jajerure koʼã mbaʼe Jehovápe (Sal. 103:3). 	 Awaké dhéwé isa nduwé penjaluk sing padha.—Ms. 103:3.


Rahab 	 Rakhab


Pe gérra de Armagedón oipeʼaitéta opaichagua gérra ko yvy ape árigui 	 Sakjané, Gusti Allah ngerti kasusahan ing donya iki, lan péngin tumindak kanggo nyingkirké kasusahan kuwi.


Aju akyhyjeterei pórke ndaikuaái kuri mbaʼépa oikóta chehegui”. 	 Uga aku dadi kewedèn.”


Ko poéma oñeguenohẽ lívro de Génesisgui ha omombeʼu Adán opekárõ guare ha oñemosẽ pe hardín de Edéngui. 	 Puisi kuwi dhasaré saka buku Purwaning Dumadi sing nyritakké bab Adam sing nindakké dosa lan diusir saka Èden.


¿Mbaʼépepa idiferénte ojuehegui Jesús goviérno ha yvypóra goviérno? 	 Bandhingna pamréntahané Yésus karo pamréntahané manungsa.


Mas de 100 mil persóna ojejuka Latinoaméricape peteĩ áñope, ha Brasílpe añónte amo 50 mílrupi. 	 Saksuwéné setahun, ana luwih saka 100.000 sing dipatèni ing Amerika Latin lan ana 50.000 sing dipatèni ing Brasil.


PURAHÉI: 136, 14 	 LAGU: 136, 14


Ñandejára oguerohory chupe 	 ”Ndadèkaké Keparenging Allah”


Ha upéicha ñahaʼarõ peteĩ erénsia oñembyaiʼỹva, ndaikyʼáiva ha noñehundimoʼãiva. Upéva oñeñongatu peẽme g̃uarã yvágape” (1 Ped. 1:3, 4). 	 Dhèwèké krasa padha karo sing dirasakké Pétrus, ”Pinujia Gusti Allah iya Ramané Gusti kita Yésus Kristus, kang marga saka gunging sih-palimirmané wis nglairaké kita manèh tumuju marang urip kang kebak ing pangarep-arep lumantar wunguné Gusti Yésus Kristus saka ing antarané wong mati, supaya kita padha tampa warisan kang ora bisa rusak, ora cacad sarta ora bisa alum, kang kasimpen ana ing swarga tumrap kowé kabèh.” (1 Pt. 1:3, 4) Wektu maca ayat mau, wong sing dipilih ngerti nèk Bapaké lagi ngomong karo dhèwèké.


Péro mama Ritsuko chetrata porãiterei, upévare avyʼa hendive. 	 Ning, merga Bu Ritsuko apikan banget karo aku, aku isa akrab.


Apóstol Juan oskrivi vaʼekue: “Ñandejára ñanderayhúramo péicha, ñande jareko avei ovligasión jajoayhúvo” (1 Juan 4:7-11). 	 Rasul Yokanan nulis, ”Hé, para kekasih, sarèhné nganti samono anggoné Gusti Allah ngasihi marang kita, dadiné kita iki iya padha kawajiban tresna-tinresnan.” (1 Yo. 4:7-11) Dadi, nèk wis ngrasakké tresnané Yéhuwah, awaké dhéwé kudu nresnani para sedulur.


Pe Dilúvio rire, oñekotevẽ instruksión pyahu pórke pe situasión okambiáta. 	 Bar banjir gedhé, Yéhuwah ora ngéntukké umaté mangan utawa ngombé getih.


Ñande avei ñaiméramo aténto, jahechakuaáta Jehová ñanepytyvõha hína. 	 Nèk ngéling-éling manèh kabèh sing ditindakké Yéhuwah kanggo awaké dhéwé, kuwi isa mbantu awaké dhéwé ndelok kwasané.


[1] (párrafo 3) Amalisia Salmo 87:5, 6 ontendeka Ñandejára oikuaaukataha mbaʼéichapa héra umi ogovernáva Crístondi yvágape (Rom. 8:19). 	 [1] (paragraf 3) Nurut Jabur 87:5, 6, sukmbèn Gusti Allah bakal ngandhani jeneng-jenengé wong sing mréntah karo Yésus ing swarga.—Rm. 8:19.


La Biblia heʼi haʼe ojapo hague hembireko heʼíva chupe (Génesis 16:1-3, TNM). 	 Alkitab kandha nèk dhèwèké ngrungokké sarané Sara.—Purwaning Dumadi 16:1-3.


José haʼe vaʼekue karpintéro ha oiko Nazarétpe, haʼe hína Jesús tuanga. 	 Yusuf, tukang kayu saka Nasarèt, dadi bapak angkaté Yésus.


16, 17. a) ¿Mbaʼépa Jesús omboʼe omombeʼúvo pe ehémplo oñeʼẽva pe rréi operdonávare peteĩ déuda tuicháva? b) ¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka Jehovápe jaagradeseha chupe ñaneperdona haguére? 	 16, 17. (a) Apa sing isa disinaoni saka critané Yésus bab raja lan abdiné? (b) Sakwisé mikirké crita mau, apa sing péngin kok tindakké?


¿Mbaʼépa jahupytýta jajepyʼamongetáramo káda día la Biblia heʼívare? 	 Apa gunané nèk mikirké tenanan pangandikané Gusti Allah saben dina?


JAIKUAAVE HAG̃UA 	 APA PANJENENGAN NGERTI?


3 “Upéva haʼe pe rregálo iporãvéva arresivi vaʼekue” 	 3 ”Iki Hadiah Paling Aji sing Tau Tak Tampa”


Ere chupe pyaʼe ojerure vaʼerãha ajúda umi ansiánope. 	 Omonga karo dhèwèké kon cepet-cepet lapor pinituwa.


¿Mbaʼépa ikatu ojapo ména ha tembireko siémpre oĩ hag̃ua unído? 	 Piyé carané wong bebojoan isa rukun?


Haʼe oipota jarrespeta chupekuéra ha jasegi umi instruksión omeʼẽva ñandéve (Heb. 13:7, 17). 	 (Ib. 13:7, 17) Kuwi ora gampang, ning awaké dhéwé isa njaluk bantuané Yéhuwah.


Katuete ningo ndereipotamoʼãi ipochy nderehe, koʼýte oimérõ ne hénte térã ne amigoite. 	 Kowé péngin setya karo dhèwèké, merga mbokmenawa dhèwèké kanca akrab utawa keluarga.


¿Mbaʼéichapa jahechauka ñaneñeʼẽrenduha Jehovápe ñapensáramo oĩha nomereséiva jarrespeta chupe? 	 Piyé carané tetep setya karo Yéhuwah, senajan rumangsa wong sing nduwé wewenang ora pantes diajèni?


Koʼág̃a “ijedáramo jepe”, osegi oservi Jehovápe vyʼapópe (Sal. 92:12-14, NM). 	 Senajan wis tuwa, dhèwèké terus bungah anggoné ngabdi.


Upévare umi Egiptogua nderechávo heʼíta hikuái: ‘Péva hembireko’, ha chejukáne nderehehápe, ndegueraha hag̃ua. 	 Bok iya kowé kandha yèn sadulurku, supaya aku lestaria slamet marga saka kowé, lan nyawaku tulusa urip marga saka kowé.”


¡Ajépa javyʼaite pe mborayhu omomýi haguére chupe okrea hag̃ua ko univérso ha entéro oikovévape! 	 Awaké dhéwé mesthi maturnuwun banget karo Yéhuwah, merga wis nggawé jagat sak isiné. Kuwi kabèh merga tresna.


Pe persóna olee rire, roofrese chupe peteĩ puvlikasión ha rojedespedi chugui”. 	 Sakwisé sing nduwé omah maca kertu kuwi, aku isa nawakké wacan banjur neruské anggoné nginjil.”


Heta hendáicha la Biblia ojogua upe lintérnape. 	 Ing artikel-artikel sakdurungé, Alkitab isa mbantu kita ngatasi masalah-masalah saben dina ing ndonya sing bubrah.


Hendivekuéra oĩ avei kuri peteĩ mitãkuña haʼéva testígo de Jehová ha hérava Mandy,* haʼe heʼi chéve: “Andreas, reikuaaséramo maʼerãpa jaexisti ha mbaʼépa ñaneraʼarõ, reheka vaʼerã upéva la Bíbliape”. 	 Salah siji murid sing mèlu rembugan kuwi Seksi Yéhuwah sing jenengé Mandy.* Dhèwèké kandha, ”Andreas, nèk kowé péngin éntuk jawaban saka pitakonan-pitakonanmu, golèkana ing Alkitab.”


Péicha la Biblia ohechauka Ñandejára ikatuha ñanepytyvõ ha ñanekonsola enterovépe ijetuʼúramo jepe ñane situasión. 	 Apa isa dhokter nambani lara nèk awaké dhéwé durung janjian kanggo priksa?


Ikatu hag̃uáicha jajelivera upévagui, tekotevẽ vaʼekue avei oñemeʼẽ kómo rreskáte peteĩ persóna perfékta, ha upéva hína Jesús (Romanos 5:19; Efesios 1:7). 	 (Rum 5:19; Éfesus 1:7) Merga tresnané karo manungsa, Gusti Allah nyedhiyakké tebusan bèn manungsa isa ngrasakké apa sing wis tau diilangké Adam lan Kawa, yaiku urip saklawasé ing bumi firdaus.—Wahyu 21:3-5.


Upévare ideprovechoiterei ñandéve ko konsého oĩva la Bíbliape: “Peñatende porãke peiko lájare, ani hag̃ua peiko itavývaicha, síno iñarandúvaicha. 	 Gunakna wektumu nganggo cara sing paling apik, merga saiki kita urip ing jaman sing jahat.”


Peteĩva umi ánhel heʼi jey Abrahánpe Sara orekotaha peteĩ mitãkuimbaʼe. 	 Wektu salah siji malaékat kuwi mbalèni janjiné Gusti Allah marang Abraham, Sara ngrungokké saka njero kémah.


Upéicharõ jepe, ikatu jaʼe umi mbaʼe vaieta oikóva koʼág̃arupi ohechaukaha oñehundi potaitemaha ko múndo aña oĩva umi demoniokuéra poguýpe. 	 Ning, tumindak jahat lan bejat sing saya akèh kuwi malah dadi bukti nèk pengaruhé Sétan lan balané ora suwé manèh bakal disirnakké.


Haʼe ojapo upéva oipotaiterei rupi ojeadora chupe. 	 Malaékat kuwi disebut Sétan sing tegesé ”Sing Nglawan”.


¿Ikatúnepa algún día opa umi kevránto? 	 Apa rasa kuwatir bakal ana entèké?


Ñembyahýi rangue oĩta hetaiterei hiʼupy. Ñandejára Ñeʼẽ heʼi: “Ijyvy tahenyhẽ trígo raʼỹigui ohupyty peve sérro ruʼã” (Salmo 72:16, ÑÑB). 	 Kahanan kurang pangan bakal ora ana manèh. ”Nagari mugi kalubèrana taneman gandum, ingkang katingal ngombak-ombak wonten ing pucaking paredèn.”—Jabur 72:16.


Apóstol Pablo oskrivi vaʼekue: “Opa mbaʼe oĩva Ñandejára Ñeʼẽme ojehai ijespíritu rupive” (2 Timoteo 3:16). Ha heta ostudiáva la Biblia ohechakuaa siertoha upéva. 	 (2 Timotéus 3:16) Wong-wong kuwi percaya nèk Alkitab isih ana tekan saiki merga dijaga Gusti Allah, lan kuwi sabdané Gusti Allah sing ora ana tandhingané.


12 ¿Mbaʼépa ikatu jajapo jaiko hag̃ua peteĩ ñeʼẽme ñande rogapýpe? 	 12 Piyé carané mbantu anggota keluarga bèn isa nyambut gawé bebarengan?


Pe vílla ore roikoha ikonosído vaʼekue voi oiko haguére upépe heta mbaʼe vai. 	 Aku manggon ing dhaérah buruh pinggiran kutha, sing terkenal merga wong-wongé kasar lan seneng gelut.


Maymáva oikehagua 	 Akses Universal


Jaleévo koʼã téxto pe Biblia pyahúpe, oñemoĩva en fórma de vérso, jahechakuaa pe eskritór ndahaʼéi orrepetínte hague umi palávra térã umi fráse. 	 Ing Alkitab 2013, Wulang Bebasan, Musthikaning Kidung, lan buku-bukuné para nabi liyané saiki uga digawé wujud puisi, kanggo nduduhké nèk wujud asliné puisi, lan nerangké nèk kuwi paralelisme lan kontras.


Ko rrevísta oexplika mbaʼépa nde ikatu rehupyty Jesús ohasa asy ha omano haguére. 	 Warta Penting iki nerangké paédahé sédané Yésus kanggo panjenengan.


Jesús oprofetisa haguéicha oikotaha, koʼág̃arupi ojepredika hína opárupi ko yvy ape ári umi notísia porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore (Mateo 24:14). 	 Kabar apik bab Kratoné Allah lagi diwartakké ing sakdonya, kaya sing dinubuatké Yésus. (Matius 24:14) Buku Dhanièl ing Alkitab nerangké nèk Kraton kuwi maksudé pamréntahané Gusti Allah.


La Biblia heʼi porã Miguel haʼeha Jesucristo voi (1 Tesalonicenses 4:16; Judas 9). Umi serafín. 	 Alkitab cetha njelaské nèk Mikhaèl kuwi sebutan liya kanggo Yésus.—1 Tésalonika 4:16; Yudas 9.


David pyaʼe voi orrekonose opeka hague ha oñarrepenti (2 Sam. 12:1-5, 13). 	 (2 Sa. 12:1-5, 13) Wektu Dawud wis tuwa, dhèwèké nyepakké kabèh sing dibutuhké kanggo mbangun omahé Yéhuwah.


Oreko téxto orrespondéva 20 porandu la Biblia rupive 	 Jawabané Alkitab saka 20 pitakonan


Upéva heʼise ndajahejái vaʼerãha umi mbaʼe oĩva ko múndope hoʼupa ñane tiémpo. 	 Iki klebu ngentèkké wektu kanggo ngupaya perkara-perkara donya. (Wacanen 1 Korinta 7:29-31.)


¿Mbaʼépa heʼíta? 	 Ribkah bakal ngomong apa?


Upe tiémpope che sýgui oiko testígo de Jehová. 	 Wektu kuwi, ibuku dadi Seksi Yéhuwah.


Chemitãme umívantema la igústo vaʼekue chéve. 	 Dhèwèké kerep ngajak aku wektu kerja, contoné mènèk wit lan nggraji pangé.


Apóstol Pablo heʼi vaʼekue Jesúsre: “Ñandejára ojevale hese ojapo hag̃ua opa mbaʼe oĩva yvágape ha yvy ape ári, umi mbaʼe ojehecháva ha umi ojehechaʼỹva, tahaʼe tróno, mburuvicha, goviérno térã autorida. 	 (Yo. 1:1-3, 18) Rasul Paulus kandha, ”Marga dumadiné samubarang kabèh iku déning Panjenengané, iya kang ana ing swarga, iya kang ana ing bumi, kang kasat mripat, lan kang ora kasat mripat, dadia awujud dhampar dadia kaprabon, apadéné para pamaréntah lan para panguwasa; samubarang kabèh katitahaké déning Panjenengané lan lumadi marang Panjenengané.”


Jahecha porãiterei la Biblia ojejapo hague ikatu hag̃uáicha opavave oreko ha ontende. 	 Pancèn, Alkitab kuwi buku sing isa dingertèni senajan butuh upaya.


Ha oĩramo jepe heta hénte opensáva Ñandejára ndoexistiriha, ndaipóri ótro lívro ojedistrivuivéva ko múndope. 	 Senajan akèh wong ora percaya karo Gusti Allah, Alkitab dadi buku sing paling akèh disebarké ing donya iki.


Ko kárta rupive oprepara chupekuéra ogueropuʼaka hag̃ua umi mbaʼe ijetuʼuetéva oútava. 	 Saiki surat kuwi disebut buku Ibrani, sing digawé kanggo nguwatké para sedulur mau wektu ngadhepi kesusahan.


Añehaʼã meme aiko la Biblia heʼiháicha, ha áño 1991-pe ajevautisa ha oiko chehegui testígo de Jehová. 	 Akhiré, aku dibaptis taun 1991 dadi salah sijiné Seksi-Seksi Yéhuwah.


Oiméne oĩ rakaʼe ijapytepekuéra umi omoakãva umi 24 grúpo de saserdóte, umi persóna iñimportantevéva pe saserdóte guasu hentekuéra apytégui ha avei umi haʼe vaʼekue saserdóte guasu péro upéi okúi, por ehémplo, Anás (1 Crónicas 24:1-19; Mateo 2:4; Marcos 8:31; Hechos 4:6). 	 Mbokmenawa kuwi klebu para pemimpin 24 bagéan golongan imam, anggota sing dikenal saka keluarga para imam agung, lan imam agung sing wis dipecat, kaya Hanas.—1 Babad 24:1-19; Matéus 2:4; Markus 8:31; Lelakoné Para Rasul 4:6.


Nañañatendéiramo, ikatu hína jasegi umi iñarandúvape ko múndope g̃uarã, umi kantánte, aktór, térã umi ifamósovape depórtepe (Col. 2:8; 1 Juan 2:15-17). 	 (Kl. 2:8; 1 Yo. 2:15-17) Piyé carané nampik pengaruh kuwi?


Oĩ voi ostudiáva por teléfono térã vidéo rupive, tahaʼe ikomputadóra térã itávletpe. 	 Sinau Alkitabé ora mbayar, lan isa sinau ing omah utawa panggonan liya.


Upe tiémpope ndaikatúi vaʼekue oñemonguera pe lépra. 	 Kusta ora isa ditambani.


¿Ndépa ere siertoha la heʼíva Samantha? 	 Apa panjenengan setuju karo omongané Samanta?


Péro oĩve hína heta mbaʼe ikatúva ñaaprende Rebeca ehémplogui. 	 Merga nduwé iman sing kuwat, Ribkah isa nduwé sipat-sipat sing apik banget lan kuwi arang diduwèni wong liya.


Núm. 2 2016 	 Maret 2016


¡Emombeʼumína chéve!” 	 Aku mbok dikandhani!”


Rehechauka vaʼerã neñeʼẽrenduha Jehovápe, oñepresentáramo jepe ndéve umi tentasión ikatúva omokangy nde jerovia (elee Efesios 4:14, 15). 	 Dhèwèké bakal tetep setya senajan akèh masalah.—Wacanen Éfesus 4:14, 15.


Haʼe odesidi vaʼerã kuri mávapepa omotenondéta. 	 Dhèwèké uga crita karo keluargané nèk ora arep ngrayakké Natal lan apa alesané.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo nañantendeporãiramo peteĩ konsého bíblico térã ndajaikuaáiramo mbaʼéichapa ikatu jasegi upéva? Disípulo Santiago heʼi vaʼekue: “Oĩramo pende apytépe oikotevẽva arandu, ojerure meme vaʼerã Ñandejárape ha oñemeʼẽta chupe. 	 Nèk panjenengan butuh bantuan bèn isa ngerti lan ngetrapké tuntunané Alkitab, rasul Yakobus nyaranké, ’Déné manawa ana kang kekurangan kawicaksanan, nyuwuna marang Gusti Allah, sing maringi sakabèhing wong kanthi éklas, sarta iku bakal kaparingaké marang dhèwèké.’


Koʼãvape Jesús okompara vaʼekue pe trígore, okakuaátava umi ñana apytépe (Mat. 13:24-30). 	 (Mt. 13:24-30) Ing dina-dina pungkasan, Yéhuwah isih milih wong-wong sing bakal dadi anggotané 144.000.[2] (Deloken katrangan ing kaca 26.)


Hẽe 	 Murub


Umi oadoráva Ñandejárape oñondive ndojoavýi vaʼerã umi mbaʼe ogueroviávape (1 Corintios 1:10, 11). 	 Wong-wong sing ngibadah bareng marang Gusti Allah kudu nduwé kapracayan sing padha.—1 Korinta 1:10, 11.


Jahechamína cuatro mbaʼe ñanepytyvõtava jaiporavo porã hag̃ua pe rregálo ñameʼẽtava ikatu hag̃uáicha oguerohory pe persóna orresivíva. 	 Ning, ana patang bab sing isa dipikirké bèn kita isa mènèhi hadiah sing bakal nggawé wong liya bungah.


¿Jaikónepa algúna ves peteĩ paraísope?”. 	 Utawa, apa iki mung dongèng? CRITA BAB FIRDAUS


Oĩta umi oikótava yvágape Cristo ndive, ha umi ótro katu ko yvy ape ári (Rom. 6:23; Apoc. 5:9, 10). 	 (Rm. 6:23; Wy. 5:9, 10) Ana berkah liyané apa sing klebu hadiahé Yéhuwah?


Upéicha rupi, hetaitereípe g̃uarã iñimportánte pe muérte ha heʼi hikuái Ñandejára voi oipotaha upéva. 	 Akèh wong nganggep nèk pati kuwi wis kersané Gusti Allah sing kudu dilakoni wong urip.


Upéi, og̃uahẽvo las 9 de la mañána, haʼe oikuaveʼẽ mokõi pan ojejapóva arína ha levadúragui. 	 Ésuk kuwi ing omahé Gusti Allah, Imam Agung nyedhiyakké kurban.


¿NDÉPA ERE HAʼEHA... 	 NURUT PANJENENGAN Iblis kuwi . . .


Haʼe heʼi: “Tuicha oresorprende ko rresultádo. Noropensái kuri peichaite peve ijapuha la hénte”. 	 Dhèwèké kandha, ”Aku kagèt banget ndelok hasil penelitiané, padhahal ora ana wong sing seneng karo tumindak ngapusi.”


Oĩ heta mbaʼe ikatúva ajapo cheaño, péro cheforsaiteve ha orahaiteve chehegui tiémpo umi ótro héntegui. 	 Sing tak gondhèli saben dina yaiku ayat sing uniné, ”Sakèhing prakara bisa daksangga ana ing Panjenengané kang paring kakuwatan marang aku.”


Siémpre orrespeta Davídpe, oservi chupe ha oprotehe chupe iñenemigokuéragui (2 Sam. 10:10; 20:6; 21:15-17). 	 Dhèwèké malah ngabdi lan njaga Dawud saka mungsuh-mungsuhé.—2 Sa. 10:10; 20:6; 21:15-17.


8 Pe jehasa asy guasu ningo hiʼag̃uimbaitéma (Mar. 13:19; Apoc. 7:1-3). 	 (Mk. 13:19; Wy. 7:1-3) Awaké dhéwé perlu manut karo kandhané Alkitab, ”Hé bangsaku, lumebua ing kamarmu, sawusé lumebu lawangé kancingen, ndhelika sadhéla tumeka sapungkuré bebendu.”


SARA ombaʼapo rire un día pytã oñemboʼy ha omaña mombyry. 	 Para abdiné lagi sibuk nyambut gawé manut arahané. Sara dhéwé ya sregep mèlu nyambut gawé.


Poravoha ñande rehegua 	 Pilihan pribadi


Ñandejára oreporavóma vaʼekue roikuaauka hag̃ua upéva” (Hechos 10:40, 41). 	 (Lelakoné Para Rasul 10:40, 41) Kok ora karo kabèh bangsa?


Jaikuaaháicha, umi isrraelíta oĩ vaʼekue Egipto poguýpe mas de 200 áño, ha umi ehípsio ojapo heta mbaʼe ombojeguarúva Jehovápe. 	 Luwih saka 200 taun, bangsa Israèl manggon ing Mesir sing wong-wongé nyembah wong mati lan brahala, sarta tumindak liyané sing ora ngajèni Gusti Allah.


Upe guive, Ñandejára ndoprotehevéima pe puévlo hudíope ha pe Tiérra Prometída. 	 Gusti Allah ora ndhukung bangsa kuwi bèn mèlu perang.


Imonda ¿MBAʼÉPA HEʼISE? Jajagarra mbaʼe ahéno permisoʼỹre. 	 Nèk panjenengan kekancan karo wong sing seneng ngapusi, panjenengan ya isa ”ketularan”.


16 Añetehápe ningo nde ndaikatúi reikuaa mbaʼépa opensa hína ne família, péro ikatu reñehaʼãmbaite rentende chupe. 	 16 Senajan ora isa maca ati kaya Yésus, panjenengan uga isa nduwé pangertèn.


18 Ñahesaʼỹijo rire koʼã mbaʼe, ¿mbaʼéichapa jahecha vaʼerã umi unhídope? 	 18 Ning, nèk ana sing ngaku dhèwèké dadi wong sing dipilih, piyé tanggepané wong-wong sing bakal urip ing bumi?


Diana, ñañeʼẽma hague anteve, heʼi: “Che membykuña orekóva 18 áño omanórõ guare añeñandu vaieterei, apensa voi ndaikatumoʼãiha aaguanta, ha mbaʼevéma ndahaʼevéi chéve anteve guaréicha”. 	 Sophia sing disebutké sakdurungé kandha, ”Sakwisé anakku sing umuré 18 taun mati, aku sedhih banget nganti rasané arep mati waé merga kahanané ora isa kaya mbiyèn manèh.”


Umi ánhel ndahaʼéi yvypóra oiko vaʼekue yma ko yvy ape ári. 	 Ana sing percaya nèk wong sing wis mati dadi malaékat ing swarga.


¿IKATÚPA RERRESPONDE? 	 APA JAWABANMU?


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 (Deloken gambar ing kaca 27.)


Ndajaikuaái añete upéva, péro la jaikuaa porãva Enoc osegi hague ojapo Ñandejára rembipota (Génesis 5:24). 	 Ning, ing kahanan apa waé ”lakuné [Hénokh] tinunggil déning Gusti Allah”.—Purwaning Dumadi 5:24.


Heta lugárpe oñepensa opyta vaiha peteĩ kuimbaʼe hasẽramo. 	 Ana kebiasaan sing kandha nèk wong lanang kuwi saru nèk nangis.


La Biblia ohechauka sapyʼánte Ñandejára ojevale hague umi ánhel rehe osalva hag̃ua isiervokuérape (Salmo 34:7). 	 Alkitab njelaské nèk para malaékat kadhang kala nglindhungi para abdiné Gusti Allah supaya kersané Gusti Allah kelakon.


“Ore rohóta penendive” 	 ”Aku Péngin Mèlu Kowé”


Entéro umi ohechaukáva omombaʼeha Ñandejára promésa ikatúta avei ohupyty koʼã mbaʼe porãite. Oiméramo omano raʼe ndehegui peteĩ rehayhúva, katuete hasyetereíne ndéve. 	 Nèk panjenengan tau sedhih merga ditinggal mati sing ditresnani, sing dirembug mau mbokmenawa ora isa ngilangi rasa sedhih panjenengan.


Upévare reheka vaʼerã peteĩ Biblia isensíllova ha ikatúva opoko ne korasõre, péro avei ojetradusíva hekópe ha ojeskrivi vaʼekue oĩ hagueichaite pe orihinálpe.* 	 Dadi, panjenengan isa nggolèk Alkitab sing basané gampang dingertèni lan isa mlebu ing ati, ning tetep isa dipercaya lan isiné padha karo asliné.*


Cheamargádo ha cheviolénto vaʼekue 	 Aku Kejem lan Kasar


Ñandejára oipota kuri Adán ha Eva ovyʼa ha ifamília heta ikatu hag̃uáicha henyhẽ ko yvy (Gén. 	 Gusti Allah péngin urip bebojoané Adam lan Kawa nyenengké, lan isa nduwé anak-putu bèn ngebaki bumi.


Koʼág̃a napensavéima la oiko vaʼekuére ha añehaʼã meme ajapo umi mbaʼe chembovyʼátava”. 	 Saiki uripku nduwé tujuan.”


Upéicharõ, redudáramo remondo hag̃ua peteĩ mensáhe, ikuentave hína neremondóinte. 	 Apa aku wis tau njaluk ngapura karo kanca-kancaku, merga wis ngirim katrangan sing ora bener utawa ngapusi?


¿MBAʼÉPA REAPRENDE? 	 APA SING WIS DISINAONI?


Upéi aha peteĩ eskuéla opytávape pe siuda héravape Birkenwerder. 	 Kanca-kancaku ngécé, njorokké, lan mbanggali aku merga aku ora isa ngapa-ngapa.


La Biblia ikatu ñanekonsola jahasa jave umi situasión ijetuʼuetereíva 	 Alkitab isa mbantu lan nglipur panjenengan wektu ngalami masalah sing abot


Upéicha rupi umi Escrituras Hebreas ojetradusi griégope. 	 Kuwi terjemahan Alkitab sing sepisanan, lan salah siji sing paling penting.


Ha aha jave ógape, katuete voi avisita chupe rovyʼa ha roñomokyreʼỹ hag̃ua”. 	 Nèk aku mulih, aku mampir ing omahé lan isa ngobrolké sing nggedhèkké ati.”


Añemoĩ cherasẽ, amombeʼu chupekuéra mbaʼépa la ojehúva chéve ha ajerure chupekuéra chepytyvõmi hag̃ua. 	 Aku dikekep, lan aku dikandhani nèk wong tuwaku isa ngerti perasaanku.


Haʼekuéra oimoʼã kuri umi rrelasión sexuál ikyʼaha ha ndovaleiha peteĩ líder rrelihióso ojapo upéva. 	 Wong-wong kuwi mikir nèk hubungan sèksual kuwi najis lan ora cocog karo tugasé para klérus.


Koʼãvape ojekopia vaʼekue haimete káda uno umi lívro oĩva umi Escrituras Griegas Cristiánaspe, oñehenóiva avei Nuevo Testamento. Oĩ voi papíro ojeskrivi vaʼekue 100 áñorupinte oñekompleta rire la Biblia. 	 Ing Perpustakaan Chester Beatty ing Dublin, Irlandia, ana kumpulan papirus sing isiné mèh saben kitab saka Kitab-Kitab Yunani Kristen, klebu tulisan-tulisan kuna sing asalé saka abad 2 M, kira-kira satus taun sakwisé Alkitab rampung ditulis.


“Pemoĩ [Ñandejára pópe] opaite mbaʼe pendepyʼapýva, haʼe ojepyʼapýgui penderehe” (1 Pedro 5:7). La Biblia ohechauka Ñandejára ikatuha ñanepytyvõ ani hag̃ua ñañekevrantaiterei. 	 ”Sakabèhing sumelangmu pasrahna marang Panjenengané, sabab Panjenengané kang ngopèni kowé kabèh.” (1 Pétrus 5:7) Alkitab mènèhi jaminan nèk Gusti Allah isa mbantu panjenengan ngatasi rasa kuwatir.


Upéi umi autorida okonsegi chéve aha hag̃ua aiko peteĩ alvérgepe, oĩháme umi mádre soltéra imembykuérandi. 	 Aku manggon ing panggonan sing disedhiyakké pamréntah kanggo ibu-ibu sing nduwé anak ning ora nduwé bojo.


Ha upearã Abrahán osegímante vaʼerã oikove, pórke chugui oikóta peteĩ tetã guasu ha “ifamiliare” la ohundítava Satanáspe. 	 Sakliyané kuwi, Abraham lan Sara ngerti nèk Yéhuwah arep ngasilké keturunan lan bangsa sing istiméwa liwat Abraham.


MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA 	 Gusti Allah nampa dongané wong sing ngadeg, jèngkèng, sujud, utawa lungguh.


Areko rire 20 áño desastrevéntema la che rekove. 	 Pas umurku 20an, tumindakku saya bejat.


Áño 2006-pe, Pápa Benedicto XVI ojapo vaʼekue peteĩ diskúrso umi odirihívape rrelihión katólika. Upérõ heʼi chupekuéra umi omoakãva rrelihión ndovaleiha omenda, ha upéva haʼeha voi “peteĩ kostúmbre ojeguerekóva umi apóstol époka riremi guive”. 	 Ing taun 2006, Paus Benediktus XVI ngrembug bab Kuria Roma banjur kandha nèk selibat sing diwajibké kuwi ana hubungané karo ”tradhisi sing asal-usulé saka jamané para Rasul”.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Kok isa? Merga Gusti Allah wis ngendika nèk akibaté dosa kuwi pati.


Péro epensamína koʼág̃a oñeporanduha ndéve: “¿Ha reime piko preparádo remano hag̃ua?”. 	 Nèk pitakonan kuwi diganti, ”Apa panjenengan wis siap mati?” Umumé wong njawab ora. Lha ngapa?


¿Ikatúpa jaiko pára siémpre? 	 Apa Manungsa Isa Urip Saklawasé?


Jahechamína peteĩ ermáno Japongua hérava Taro ehémplo. Imitã guive siémpre oñehaʼã ombopyʼarory ituakuérape. 	 Contoné, Taro saka Jepang, kèt cilik mesthi nindakké kabèh sing nyenengké wong tuwané.


¿MBAʼÉREPA AJEVAUTISASE? 	 APA KUWI KEPUTUSANMU DHÉWÉ?


¿Maʼerãpa ojejapo pe Eskuéla de Galaad? 	 Apa tujuané Sekolah Giléad?


Haʼe heʼi vaʼekue: “Che aguejy yvágagui ndahaʼéi ajapo hag̃ua che rembipota, síno upe chembou vaʼekue rembipota” (Juan 6:38). 	 Tirunen tuladhané Yésus wektu kandha, ”Sabab anggonKu tumurun saka ing swarga iku ora supaya nglakoni karepKu dhéwé, nanging karsané kang ngutus Aku.”—Yo. 6:38.


Upéicha avei, haʼe opensáramo jepe ijehe ndoserviveimaha, añetehápe ikatu gueteri oipytyvõ ótra persónape. 	 Semono uga, senajan Sophia ngrasa nglokro dhèwèké tetep isa mbantu sing liyané.


¿Ndépa reñeñandu avei upéicha? 	 Mesthiné awaké dhéwé ya krasa ngono.


Ahechakuaa aasepta vaʼerãha oimehaichagua traváho, ha roñehaʼã avei tekotevẽkueténte rogasta. 	 Aku ora milih-milih gawéan, lan ora tuku barang sing ora dibutuhké.


Tapiaite 	 Tansah


JEHOVÁ HETÁMA CHEVENDESI 	 HASIL ANGGONKU NGINJIL


Oĩ vaʼekue heta hénte heʼíva otopa hague pe hardín de Edén. 	 Akèh penjelajah sing kandha nèk wis padha nemokké lokasiné firdaus sing ilang.


Abrahán vyʼápe og̃uahẽ Sara rendápe, ni ndogueroviaséi la oiko ramoitéva hese. 	 Abraham teka-teka nggawa kabar sing ngagètké.


Péicha pe Iglésia “kristiána” ou orovia avei ko mbaʼe, ha ou voi iñimportanteterei chupekuéra g̃uarã ko enseñánsa. 	 Mula, ajaran bab roh sing ora isa mati kuwi saiki dadi ajaran dhasar sing dipercayani karo gréja-gréja ”Kristen”.


Jehová ohejáta yvyporakuérape hoʼu soʼo, péro heʼi porã chupekuéra: “Anínteke peʼu umi animál ruguy. 	 Apa sebabé? Wektu kuwi, Yéhuwah wis ngéntukké manungsa mangan daging kéwan.


Peteĩ testígo de Jehová omondo ikontrivusión umi oskrivívape ko rrevísta ha hendive peteĩ nóta heʼíva: “Heta tiémpore michĩmínte kuri ikatu amoĩ che kontrivusión pe Salón del Réinope, péro Jehová ningo hetaitereive omeʼẽ chéve upe che ameʼẽ vaʼekuégui chupe [...]. 	 Ning, Allah Yéhuwah wis maringi luwih akèh timbang sing wis tak sumbangké. . . .


6 Tiémpo rire, peteĩ rréi griégo hérava Alejandro Magno ojagarra vaʼekue heta país. 	 6 Iskandar Agung nguwasani akèh negara, lan ndadèkké basa Yunani sing umum dinggo wong, yaiku Koine, dadi basa utama ing negara-negara sing dikwasani.


Jarrespeta vaʼerã ñande rapichakuérape ha ñapensa ñañeʼẽ mboyve, ani hag̃ua ñamoñeñandu vai chupekuéra. Upéicha ojapo vaʼekue Jesús. 	 Contoné, wektu Yésus ndelok wong akèh ngupaya ngrungokké, Yésus seneng nggunakké wektu bareng-bareng lan mulang wong-wong kuwi.


MBAʼÉPA JAHUPYTÝTA JAHECHÁRAMO HENDÁPE PORÃNTE UMI FÁLLA 	 PAÉDAHÉ NDUWÉ PANDHANGAN SING BENER


Peteĩ lívro ideprovécho ha oipytyvõ hag̃ua umi héntepe, ojeskrivi vaʼerã ikatu hag̃uáicha ontende hikuái ha oñeʼẽ vaʼerã umi mbaʼe ointeresátavare chupekuéra. 	 Nèk ana buku sing isa mbantu lan ana paédahé kanggo manungsa, buku kuwi kudu isa dingertèni lan cocog kanggo wong-wong.


Káda día ningo jaguereko heta mbaʼe jajapo vaʼerã ha oĩ hetave mbaʼe hiʼãva avei jajapo. 	 Kuwi isa nggawé kita sibuk banget utawa nganti ora nduwé wektu kanggo mikirké prentahé Gusti Allah.


Jesús odesidi oiko sensillomi ha oservi Jehovápe vyʼápe heta áñorema 	 Jesús ngowahi uripé lan bungah ngabdi marang Yéhuwah


Heta mésere Hitoshi oheka itravahorã, ha ou ndovyʼavéi pórke ijetuʼu chupe otopa hag̃ua peteĩ traváho natekotevẽmoʼãihápe ijapu. 	 Pirang-pirang sasi bar kuwi, Hitoshi sedhih banget mikirké nyambut gawéné mengko.


Reikuaaséramo mbaʼéichapa oiko upéva, ikatu rehecha pe rrekuádro: “Pe añetegua chemosãso”. 	 Sakjané, Gusti Allah ya mbantu Yusuf lan Wulan bèn isa bébas saka perbudhakan nganggo cara sing béda.


Péro heʼi avei ‘omombaʼe vaʼerãha chupe’ (1 Ped. 3:7). 	 (1 Pt. 3:7) Piyé carané?


Koʼã mbaʼe ñanemomýi ikatu hag̃uáicha ñaipytyvõ umi héntepe oñemoag̃ui hag̃ua Ñandejárare (1 Tes. 2:13). 	 (1 Ts. 2:13) Umaté Allah tetep diberkahi Yéhuwah senajan dijahati Iblis.—2 Kr. 4:4.


¿Mbaʼérepa ojapo upéva? 	 Apa sebabé?


Ore ningo rojapose kuri entéro mbaʼe Jehová ojeruréva orehegui, upévare romenda áño 1982-pe ha ikatúma avei upéicha romongakuaa porãve ore família. 	 Bèn isa nyenengké Yéhuwah lan kanggo kepentingané anak-anakku, aku lan Tony akiré mutuské nikah resmi ing taun 1982.


Umi guyra oñembohupáva yvýpe, siémpre okontrola vaʼerã opilla hag̃ua umi pelígro. 	 Bangsané manuk sing manggoné ing lemah, contoné pitik, kudu ngati-ati nèk ana bahaya.


Oĩ palávra ha fráse ojetradusi vaʼekue siémpre de la mísma fórma. 	 Ana tembung-tembung sing saiki diterjemahké manut ukarané.


Ótro katu hoʼúmi vaʼekue pe pan ha pe víno, péro upe rire ndojapovéi upéva. 	 Liyané, mbokmenawa pikirané lara lan percaya nèk bakal mréntah karo Yésus ing swarga.


Upéva oasegura ñandéve haʼe katuete ojapotaha umi mbaʼe opromete vaʼekue. 	 Kuwi nggawé kita yakin nèk Gusti Allah bakal netepi kabèh janjiné.


Áño 535-pe, Jesús ou mboyve, Ciro el Grande odesidi odividitaha pe território haʼe ogovernáva. 	 Ing taun 535 SM, Korès Agung mbagi dhaérah kekuwasaané dadi propinsi-propinsi.


Oñeimprimi. 	 Dicétak.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿MBAʼÉPA OSIGNIFIKA UMI CUATRO KAVAJU ARIGUA? 	 BAB UTAMA | JARAN PAPAT LAN SING NUNGGANG—APA PENGARUHÉ KANGGO PANJENENGAN?


¡Péro hasy ningo upe kantida omoyg̃uatãmba hag̃ua peteĩ família kompletoitépe! 	 Piyé carané nyukupi kebutuhané sak keluarga gedhé?


Péro haʼe heʼi chupe: “¿Ha mbaʼe piko che ajapo koʼág̃a? 	 Aku rak mung takon ta?”


Omosẽ chupekuéra entéro “umi ovecha ha vakakuéra reheve, avei oipetepa yvýre umi kambistakuéra mesa ha omosarambipa imonedakuéra” (Juan 2:14-17). 	 Dhuwité préyalan-préyalan padha disuntaki, mejané padha digolingaké” tanpa bantuané wong liya. (Yokanan 2:14-17) Kuwi mung isa ditindakké karo wong sing kuwat.


Heta hénte oikuaa Apocalípsispe oñeñeʼẽha cuatro kavaju ariguáre. 	 Crita bab jaran papat lan sing nunggang kuwi terkenal ing buku Wahyu.


Upéicharõ, Jesús oikuaa porã vaʼekue mbaʼéichapa pe yvága, upévare ikatu kuri heʼi ijapostolkuérape: “Che Ru rógape oĩ heta lugár ojepyta hag̃ua” (Juan 6:38; 14:2). 	 Mula, Yésus ngerti dhéwé swarga kuwi kaya apa lan isa kandha karo para muridé, ”Ing dalemé RamaKu akèh panggonan.”—Yokanan 6:38; 14:2.


Upearã jahechami jey mbaʼépa ohasa raʼe umi 4 persóna ñañeʼẽ vaʼekuére pe primer artíkulope. 	 Gatèkna pengalamané wong-wong sing disebutké ing kaca telu mau.


13 ¿Mbaʼérepa nde rejevautisase? 	 13 Salah sijiné cara bèn ngerti nèk dibaptis kuwi keputusanmu dhéwé, yaiku mriksa dongamu.


Upépe Satanás múndo aña oñehundíta avei (Mat. 24:21). Ha pe múndo pyahúpe, ñaikotevẽ jeýta instruksión pyahu, pórke upépe Satanás ha imúndo ndaiporimoʼãvéima. 	 (Mt. 24:21) Bar kuwi, awaké dhéwé bakal dikèki tuntunan anyar kanggo urip ing Pirdus ing bumi sing wis ora ana pengaruhé Iblis.


Peteĩ persóna ohechárõ guare iporãitereiha umi létra ojepurúva ko lívrope heʼi: “Opa mbaʼe oĩva pype ohechauka mbaʼeichaitépa iporã itravahokue”. 	 Ana sing ngomong nèk variasi huruf sing digunakké ing terjemahan kuwi apik banget.


¿Mbaʼépa chepytyvõta ajeroviave hag̃ua Jehováre? 	 Apa sing bakal mbantu aku rumangsa cukup?


Péro, ¿oexisti piko añete umi ánhel? 	 Apa malaékat kuwi pancèn ana?


Emoheñói mba’ete 	 Nggawé akun


Añeimahina David ha Saúlpe oñemboʼýrõ kavalete pe che aĩ haguépe. 	 Aku mbayangké Saul karo Dawud lagi ngadeg nèng panggonanku iki.


¿Ideprovéchoiti piko la Biblia haʼéramo jepe peteĩ lívro ymaiterei guaréva? 	 Mula, apa Alkitab isih isa ditrapké saiki?


Ha upépe ojehechauka porãiterei umi mbaʼe omombeʼúva la Biblia oñeʼẽvo pe hardín de Edén rehe. 	 Kuwi cocog karo gambarané Alkitab bab taman Èden sing kétok subur lan nyenengké.


Haʼe ningo ohechakuaa ikatuha kuri ojapo upéva haʼe rupi soltéro. ¿Mbaʼérepa? 	 David kandha, ”Urip lajang kuwi mbantu aku luwih gampang nggawé penyesuaian karo budaya lan kahanan urip sing béda, merga aku mung perlu ngurusi awakku dhéwé thok.”


Ikatu voi oñeimahina mbaʼéichapa haʼe ou ha oho pe póso mátagui hapicha rehehápe. 	 Wektu Ribkah wis rampung, bapak kuwi ngekèki hadiah perhiasan.


3 ¿Mbaʼérepa relee vaʼerã la Biblia? 	 3 Apa Perlu Maca Alkitab?


Ha avendesi rupi chupe osẽta chugui heta nasión ha rréi” (Génesis 17:5, 15, 16, TNM). 	 Yéhuwah ngendika, ”[Sara] iku bakal Sunberkahi, déné sira iya bakal Sunparingi anak lanang patutan saka somahira iku, lan iya bakal Sunberkahi temah bakal dadi ibuné bangsa pirang-pirang, lan bakal nurunaké para raja.”—Purwaning Dumadi 17:5, 15, 16.


Pablo ningo soltéro vaʼekue, upéicha rupi orekove oportunida oñemeʼẽmbaite hag̃ua Jehová servísiope (1 Cor. 7:32-35). 	 (Fp. 1:10; 3:8, 13, 14, BJP) Paulus ora nduwé bojo, lan kuwi isa mbantu dhèwèké ”leladi marang Gusti tanpa alangan”.—1 Kr. 7:32-35.


“Ani pekyhyje, peẽ che ovechakuéra mbovymi, pende Ru odesidíma omeʼẽtaha peẽme pe Rréino” (Lucas 12:32). 	 ”Aja padha wedi, héh pepanthan cilik! Amarga Ramamu wis kepareng maringaké Kraton iku marang kowé.”—Lukas 12:32.


Péro upéi heʼi ndéve: “Chénte arekóta la lláve, ha chénte amaneháta. 	 Ning, dhèwèké banjur kandha, ”Kunciné tak gawa lan aku thok sing éntuk nyetir.


¿Mbaʼeichagua kualidápa ikatu ñanepytyvõ ñamotenonde hag̃ua Jehovápe? 	 Sipat-sipat apa sing isa mbantu tetep setya karo Yéhuwah?


EÑEMOSẼRAMO NDE TRAVAHOHÁGUI 	 WEKTU KÉLANGAN GAWÉAN


PURAHÉI: 18, 91 	 LAGU: 18, 51


David arakaʼeve ndohecháiva peteĩ kuimbaʼe peichaite peve tuicháva. 	 Isa waé kuwi wong sing paling gedhé sing tau didelok Dawud.


La Biblia okambia chupekuéra:Koʼág̃a amombaʼe che rekove ha kuñanguérape 10 	 Kwasané AlkitabAku Sinau Ngajèni Urip lan Wong Wédok 10


Che katu haʼe chupe: “Péako ndaipóri oikuaaʼỹva. 	 Aku njawab, ”Kabèh wong ya ngerti, jenengé kan Gusti Allah.”


Péro iñimportanteveha, haʼe oheja Jehová ogia chupe pe espíritu sánto rupive. 	 Sing paling penting, Dawud gelem dituntun karo roh suciné Yéhuwah.


Hẽe 	 Uripké


¿MBAʼÉICHAPA IKATU NEPYTYVÕ LA BIBLIA? 	 Yésus tau kandha, ’Kawicaksanan iku anggoné kabeneraké marga saka pandamelé.’


Mbaʼépa ogusta pe persónape. 	 Kepénginané sing nampa hadiah.


Upépe umi alúmno ikatu kuri cuatro áñopente oaprende hebreo, griego, latín ha alemán. 	 Ing sekolah kuwi, mung 4 taun waé para murid isa sinau basa Ibrani, Yunani, Latin, lan Jerman.


Haʼe omano rire, upe kárgo opyta vaʼekue itaʼýra ypykuépe, upéva omano rire ohasa jey itaʼýrape, ha péicha osegi ojejapo heta tiémpore (Éxodo 29:9). 	 (Pangentasan 29:9) Akèh keturunané Harun sing dadi imam, ning mung sithik sing dadi imam agung.


Umi sientífiko ostudiáva mbaʼéichapa umi persóna ojogueraha hapichándi, ohechakuaa “umi imbaʼeporã meméva omomyiha jepi avei ótrope ojapo hag̃ua upéva”. 	 Para ahli sing nliti hubungan ing antarané manungsa kandha nèk ”wong sing seneng mènèhi kuwi isa nggawé wong liya dadi mèlu-mèlu seneng mènèhi”.


Péro si oipota ñaneñeʼẽrendu chupe. 	 Kadhang kala, awaké dhéwé ora ngerti alesané kok ana préntah kuwi, lan kok angèl ditindakké.


Umi hénte opukapa cherehe upe haguére, ha chejopy hikuái ahuga jey hag̃ua, péro napenái hesekuéra. 	 Ning, aku wis ora gelem main judhi manèh.


Ha Ñandejára ñanderayhueterei rupi ombou Itaʼýra Jesúspe opaga hag̃ua ñande vése pe kastígo ñamereséva japeka rupi. 	 Mula, awaké dhéwé uga mati merga dosa.


Upéicharõ jepe, haʼe oikuaa Ñandejára oprometeha peteĩ múndo pyahu, ha ohechaseterei jeýma iménape. 	 Gail ora sabar péngin ketemu karo bojoné ing donya anyar.


Upéicharõ jepe, haʼe heʼi jey chéve ahenói hag̃ua. 	 Sing péngin ngomong kandha, ”Robby, aku Katie.


PURAHÉI: 81, 135 	 LAGU: 54, 24


... algúnopente? 	 Ora kabèh wong


La Biblia heʼi voi pe ñemano haʼeha “ñane enemígo” (1 Corintios 15:26). 	 (1 Korinta 15:26) Siap ora siap, kabèh wong bakal kélangan wong sing ditresnani merga mati.


Ko traduksiónpe oñehenói la Septuaginta griega. 	 Terjemahan kuwi disebut Septuaginta Yunani. Apa sebabé digawé?


Orrespira asy. 	 Ambekané béda.


¿Mbaʼépa ñanepytyvõta jahayhu ha jarrespeta hag̃ua Jehovápe? 	 Piyé imané awaké dhéwé isa kuwat merga sinau lan kekancan karo Yéhuwah?


Ha haʼetéramo chupekuéra ojejavy hague pe kuatia okopiahágui, oanota hikuái upéva peteĩ kostádope. 	 Nèk ana sing salah ing tulisan asliné, kesalahan kuwi ditulis ing bagéan pinggir.


¿Mbaʼépa ñañeporandu vaʼerã? 	 Pitakonan apa sing isa dipikirké?


Ha umi puvlikadór upepegua hasykatúramo jepe, okonsegi permíso ikatu hag̃uáicha oho opredika ótra kolóniape oĩhápe avei heta lepróso. 	 Para penginjil éntuk ijin nekani wong-wong sing lara lépra lan mènèhi panglipur saka Alkitab.


Upévare hetaiterei persóna oñepyrũ avei oñeʼẽ griégo (griégo komún térã koiné). Ha umíva apytépe oĩ heta hudío. 	 Akèh wong Yahudi mulai ngomong nganggo basa Yunani, lan malah Alkitab Ibrani diterjemahké ing basa kuwi.


JEHOVÁ HÍNA PE IPODEROSOVÉVA 	 YÉHUWAH SING MAHAKUWASA


Haʼekuéra ikatu avei ñanekonsola ñaikotevẽ jave, péicha ohechauka haʼeha ñane amígo tee. 	 Sedulur Kristen isa dadi kanca sejati sing nglipur awaké dhéwé wektu ngadhepi kahanan susah.


Péro Mark ha Claire ojapose hetave mbaʼe Jehovápe g̃uarã. 	 Ning, Mark lan Claire rumangsa isa nindakké luwih akèh.


¡Ajépa hetaite mbaʼe porã ohaʼarõ umi iñeʼẽrendúvape! 12. 	 12. ”Wong mursid [bener]” kuwi sapa?


Péro ko lívro ojehecharamoitereive ikatúgui oipytyvõ umi alúmnope oaprende hag̃ua hebreo. 	 Ning, sing nggawé terjemahan kuwi dadi luwih unggul yaiku merga para murid isa nggunakké terjemahan iki kanggo sinau basa Ibrani.


Ko rrevísta Ñemañaha ñanepytyvõ ñamombaʼe hag̃ua pe rregálo iporãvéva Ñandejára omeʼẽ vaʼekue ñandéve. 	 Majalah Warta Penting iki mbantu kita kanggo ngajèni hadiah sing paling aji saka Gusti Allah.


Ore testígo de Jehová ningo rontende vaíma avei unos kuánto mbaʼe, ndahaʼéiti rupi itiémpo Ñandejára omyesakã hag̃ua. 	 Ya, wis tau. Ning, bareng wis tekan wektuné, Gusti Allah nduduhké tegesé sing saktenané.


Ha oĩ avei opororregaláva oipotágui oñemeʼẽ avei chupe ótro rregálo térã opyta porã hag̃uánte upe persónandi. 	 Malah, ana uga sing ngarepké éntuk balesan.


Eikuaave 	 Sinau liyané


La Biblia omombeʼu Ñandejára ojapo hague perfékto ñande tuakuéra ypykuépe, hérava Adán ha Eva, ha upévare hikuái ikatu kuri oiko pára siémpre peteĩ paraísope ko yvy ape ári ifamiliakuéra ndive (Génesis 1:26-28). 	 (Purwaning Dumadi 1:26-28) Sayangé, Adam lan Kawa kélangan kuwi kabèh wektu ora manut karo Yéhuwah lan dadi wong sing nduwé dosa.


Upévare heta mitã okakuaa haʼeño rei. 	 Akèh bocah, urip tanpa ditresnani lan digatèkké wong tuwané.


OJEJAPO HETA TRADUKSIÓN PYAHU 	 Akibaté, wong-wong biyasa ora isa ngerti isiné Alkitab, merga akèh wong wektu kuwi ora isa basa Latin.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 Awaké dhéwé mèlu nyambut gawé apa, lan apa Yéhuwah butuh bantuané awaké dhéwé?


Enterove ningo rohayhueterei chupe ógape, upévare nantendéi mbaʼérepa osẽ oho rei. 	 Aku ora mudheng apa sebabé bapakku ora perduli manèh karo keluarga, padhahal aku lan keluarga tresna banget karo bapak.


Péro Ñandejára nomboykéi pe hustísia, síno ojapo hekopete umi mbaʼe tekotevẽva ñandesalva hag̃ua, upévare ikatu ñakonfia hese ihustotaha opa mbaʼépe. 	 Tumindaké Gusti Allah sing adil wektu nylametké manungsa, kuwi jaminan nèk kabèh sing ditindakké Gusti Allah mesthi bener.


Jesús heʼi vaʼekue voi umi omanóva okenteha hína (Juan 11:11-14). 	 (Yokanan 11:11-14) Dadi, kita ora perlu wedi marang wong mati lan ora perlu ngekèki sesajèn.


Peteĩ lívro heʼi: “Umi novéla, kuénto térã oñemombeʼúramo peteĩ mbaʼe ndasiértoiva, noñemensionái jepi moõpa ni arakaʼetépa oiko umi mbaʼe, [...] péro la Biblia omombeʼu jave peteĩ mbaʼe heʼi moõitépa ha mbaʼe fechaitépa oiko vaʼekue” (A Lawyer Examines the Bible). 	 Buku A Lawyer Examines the Bible kandha, ”Kedadéan sing dicritakké ing novel, dongèng, lan kesaksian palsu kuwi biyasané nyebutké panggonan lan wektu sing ora jelas, . . . nèk cerita ing Alkitab nyebutké panggonan lan wektu sing bener lan isa dibuktèkké.”


Haʼe heʼi: “Pe Túa omboúta che rérape, pe ajudánte, pe espíritu sánto, upéva penemboʼéta opa mbaʼe” (Juan 14:26). 	 (Yokanan 14:26) Dadi, Yéhuwah nggunakké roh suciné utawa kuwasané kanggo mbantu wong-wong ngerti isiné Alkitab.


Upéicha rupi haʼe naiprovlémai omombeʼu hag̃ua chupe oimeraẽ mbaʼe. 	 Senajan dadi kanca akrab lan mbantu anak panjenengan dadi kancané Yéhuwah, panjenengan ora bakal kélangan wewenang dadi wong tuwa.


Juan oikuaa porã umi tuku ikatuha oporoperhudika vai, oiko haguéicha Egíptope Moisés tiémpope (Éx. 10:12-15). 	 (Pa. 10:12-15) Walang-walang sing didelok Yokanan kuwi nggambarké wong-wong Kristen sing dipilih munggah swarga, sing martakké kabar paukuman kanggo agama palsu.


Peteĩ persóna ojevautisa vove, ohechauka hína enterovévape opromete hague Jehovápe ohayhu ha oservitaha chupe ipyʼaite guive pára siémpre (Mar. 12:30). 	 Baptisan nduduhké marang wong liya nèk kowé wis nggawé janji sing penting marang Yéhuwah, yaiku janji bakal nresnani lan ngabdi marang Yéhuwah saklawasé, lan sak gumolonging ati.


Ñandejára ovendesi ha oprotehe chupekuéra. 	 Merga manut, Gusti Allah mberkahi lan ngayomi Abraham.


Péro ndahaʼéi vaʼekue voi iporãnteva, síno avei ikyreʼỹ ha hekopotĩ. 	 Dhèwèké semangat, supel, lan isih prawan.


Péro pe situasión tuicha okambiáta. 	 Apa sebabé?


Péro oĩ unos kuánto isrraelíta ohechakuaáva upe milágro oikoha Ñandejára podér rupive. Upévare osapukái hikuái: “¡Jehová hína pe Dios verdadéro!” (1 Rey. 18:39, NM). 	 Wong-wong mau padha mbengok, ”Pangéran Yéhuwah, Panjenengané iku Gusti Allah!” (1 Ra. 18:39) Kanggoné wong-wong mau, kwasané Yéhuwah kuwi nyata.


Tekotevẽ ningo jajepyʼamongeta koʼã mbaʼére, pórke ko múndo aña ñandejopy jaiko hag̃ua umi hénte oikoháicha (Rom. 12:2). 	 Penting kanggo dipikirké, merga wong-wong ing donya iki péngin awaké dhéwé urip manut wong-wong mau. (Rm. 12:2) Nèk ora ati-ati, awaké dhéwé isa kena pengaruhé guru, bintang film, lan pemain olahraga.


Epensa porãkena erahaka mboyve peteĩ mensáhe 	 Apa aku perlu nyebarké e-mail iki karo wong liya?


Upépe retopáta informasión oñeʼẽva la Bíbliare mas de 700 idiómape. 	 Situs iki nawakké katrangan saka Alkitab ora mbayar, nganggo luwih saka 700 basa.


Péro upéi og̃uahẽ peteĩ tiémpo ipohyivehápe pe situasión (Mat. 24:20, 21; Heb. 12:4). 	 (Mt. 24:20, 21; Ib. 12:4) Wong-wong kuwi kudu sabar lan nduwé iman sing luwih kuwat timbang sakdurungé.


Pe Biblia otradusi vaʼekue Hutter noñevendeguasúi, péro jaʼekuaa upe ojapo vaʼekue tuicha ideprovécho hague. 	 Ning, terjemahané Hutter kuwi nduwé pengaruh sing gedhé lan ana gunané nganti saiki.


16 David ojerure Husáipe oho jey hag̃ua Jerusalénpe ha oñamiga guaʼu hag̃ua Absalónre. Husai okonvense vaʼerã Absalónpe ohendu hag̃ua ikonsého, ha pono ohendu Ahitofélpe. 	 16 Dawud ngongkon Husai mulih ing Yérusalèm, lan éthok-éthok dadi kancané Absalom, kanggo ngakali Absalom bèn percaya omongané Husai, ora percaya manèh karo Akhitofèl.


¿Siémprente voípa oexistíva ko univérso? 	 Apa jagad raya iki ana wiwitané?


Haʼekuéra heʼi yvyporakuéra oĩha ko múndope ojeprova hag̃ua chupekuéra, ikatu hag̃uáicha ojehecha mávapa omerese oho oiko Ñandejárandi yvágape. 	 Bumi dianggep panggonan kanggo nguji manungsa, kira-kira isa mlebu swarga apa ora.


Emomarandu tenda apañuãi 	 Lapur Masalah Situs


Peteĩ ermána imitãva hérava Tilda, omombeʼu: “Koʼã pregúnta chepytyvõ vaʼekue saʼi saʼípe ahupyty hag̃ua che metakuéra. 	 Tilda, sedulur wédok enom, kandha, ”Aku nggunakké pitakonan-pitakonan kuwi kanggo nulis tujuanku.


Guerojahára 	 Kang ngembangaké


Upéicharõ, Jesús sakrifísio ndahaʼéi ohechaukánteva Ñandejára ihustoha opa mbaʼépe, síno avei ohechauka mbaʼeichaitépa ñanderayhu. 	 Sédané Yésus ora mung nduduhké nèk kabèh tumindaké Gusti Allah kuwi adil, ning sing paling penting, nduduhké tresnané sing gedhé marang manungsa.


¿Oĩpa algúna kósa ñanembodudáva? 	 Apa katrangané anèh?


Ohechauka chéve Eclesiastés 3:6 ha heʼi porãnte chéve sapyʼánte tekotevẽha ñañembyesaráintema peteĩ mbaʼégui. 	 Dhèwèké nduduhké Kohèlèt 3:6 lan ngandhani aku nèk ana wektu kanggo ngéklaské sing wis ilang.


Ko téxtope heʼívo “hetaiterei” ojepuru peteĩ ñeʼẽ griégope heʼiséva diez mil vése diez mil, ha millares de millares. 	 Dadi, sak leksa ping sak leksa kuwi padha karo 100 yuta. Buku Wahyu kandha bab para malaékat sing cacahé ”maleksa-leksa”.


Avei upe tiémpope umi nasaréo añoite noikytĩri vaʼekue la iñakãrague, por ehémplo Sansón. 	 Biyasané bréwoké ora dawa lan rapi. Yésus mesthi nyukur bréwok lan rambuté.


Upéva la chemomýi vaʼekue astudia hag̃ua la Biblia hendivekuéra ha aha hag̃ua irreunionkuérape. 	 Kuwi nggawé aku dadi gelem sinau Alkitab karo Seksi Yéhuwah lan teka ing pakumpulan ibadah.


Israel ha Egíptope oñeñotỹ vaʼekue avei plánta de líno ojepurúva ojejapo hag̃ua téla (Génesis 41:42; Josué 2:6). 	 (Purwaning Dumadi 41:42; Yusak 2:6) Wong Israèl jaman mbiyèn ora nandur wit kapas, ning Alkitab nyebutké nèk kain katun dinggo ing Pérsia.


Avei jahecha Jehová oipuru hague unos kuánto kuimbaʼépe oskrivi hag̃ua umi mbaʼe haʼe opensáva. 	 Awaké dhéwé uga wis sinau nèk Yéhuwah sing nuntun wong-wong sing nulis Alkitab.


Upe guive okambiaite David rekove. 	 Uripé Dawud dadi béda sakwisé diurapi Yéhuwah.


Por ehémplo, oiméramo ñamenda, ñande próhimo iñimportantevéva hína ñane ména térã ñane rembireko. 	 Nèk wis nduwé bojo, kuwi tegesé bojoné. Nèk ing jemaat yakuwi tegesé para sedulur seiman.


¿Arakaʼépa oñepyrũ raʼe ogalopea ko kavaju arigua? 	 Penunggang jaran sing kapisan, yaiku Yésus, mulai maju wektu dhèwèké dadi Raja.


Ñandejárape g̃uarã sagrádo hína pe vída ha pe tuguy. 	 Kanggoné Yéhuwah, urip lan getih kuwi suci.


Ñapensamíntena por ehémplo Jesús heʼi vaʼekuére pe Sermón del Móntepe. Mateo 5:18-pe haʼe heʼi: “Añetehápe haʼe peẽme, yvága ha yvy ikatu ohasa, péro ni mbaʼevéicharõ ndopytareimoʼãi ni peteĩ letraʼi ni pe párte michĩvéva oĩva pe Léipe, oikopa peve opa koʼã mbaʼe”. 	 Gatèkna Ceramahé Yésus ing Gunung, sing dicathet ing Matéus 5:18, ’Awit satemené pituturku marang kowé: Nganti sirnané langit lan bumi iki, angger-angger ora bakal sirna saiyot utawa sacorèk, sadurungé iku kabèh kalakon.’


Upéicharõ, ¿opytámante vaʼerãpa soltéro umi rrelihión omoakãva? 	 Alkitab njelaské pandhangané Gusti Allah bab selibat.


Enoc katu iñimperféktoramo jepe osegi ojapo Ñandejára rembipota ha upéicha oheja peteĩ ehémplo iporãitereíva ifamiliakuérape. 	 Hénokh ora sampurna, ning malah isa setya marang Gusti Allah lan ngekèki warisan rohani sing aji kanggo anak putuné.


Pe mborayhu ningo ndojapói mbaʼeve hekopeʼỹ, nopensái ijehénte, ndaipochyreíri ha ndaipyʼarói. 	 Katresnan iku ora saru polahé lan ora golèk kepénaké awaké dhéwé.


Ha añetehápe upéva haʼe la ojeruréva umi tuakuéra heʼi vove ifamiliakuérape “cherendumína”. 	 Ing basa asliné Alkitab, tembung ”ngrungokké” kuwi maksudé ”manut”.


Umi hénte ikatu henyhẽ espíritu sántogui ha oñemeʼẽ chupekuéra podér upéva rupive. 	 Roh suci dudu wong utawa makhluk roh. Manungsa isa dikèki roh suci lan ngrasakné kuwasané.


Áño 1944-pe, pe goviérno oordena ojejapo hag̃ua pe servísio militár, ha che añepresenta peteĩ kuartél henerálpe, hérava Fort Hayes oĩva Colúmbuspe. 	 Wektu Perang Donya Kapindho taun 1944, aku dikon dadi tentara.


Jahecha porã upéicharõ Ñandejára ndoproiviriha omenda umi omoakãva rrelihión. 	 (1 Korinta 7:3-5) Dadi, cetha nèk praktèk selibat kuwi dudu aturan saka Gusti Allah kanggo para rohaniwan Kristen.


Taʼanga ohechaukáva umi esklávo oĩ vaʼekue Egíptope 	 Gambar perbudhakan ing Mesir


Péicha avei, Ñandejára ndeprotehe hag̃ua, ehundipaite vaʼerã oimeraẽ mbaʼe oúva umi demóniogui. 	 Contoné, buku-buku sihir lan jimat, sing wujudé barang apa waé sing dianggep isa ”njaga”.


Sapyʼánte ambotapykue umi mbaʼe iñimportánteva ahecha hag̃uánte téle térã apytuʼu hag̃ua. 	 Aku ngurbanké bab-bab sing penting bèn isa nonton TV lan santai-santai.


Ha avei añepyrũ aheka che amigorã umi persóna chepytyvõtava asegi hag̃ua amehora (Proverbios 13:20). 	 Aku saiki kekancan karo wong sing isa mbantu aku malih dadi apik.—Wulang Bebasan 13:20.


¿Añete piko upéva? 	 Ning, apa ramalané pancèn isa dipercaya?


Eñehaʼãkena eñeʼẽ hendivekuéra oĩ aja hikuái koʼápe”. 	 Sing turu ing kono kudu mbok kabari sakdurungé pindhah nggon.”


2 Péro ndahaʼéi primera ves ojejapóva koʼã mbaʼe pe témplope. 	 2 Saben taun, para imam mesthi nggawé roti gandum kanggo kurban.


Yma naisentídoi vaʼekue chéve mbaʼeve, péro koʼág̃a aguereko peteĩ esperánsa iporãitereíva”. 	 Uripku dadi ana gunané.”


Che ni naimoʼãi vaʼekue peichaite peve akambiataha”. 	 Alkitab nduwé kuwasa kanggo ngresiki.


Añandu voi ndavaleiha mbaʼeverã. 	 Panggonan kerjaku kebak gambar sing saru-saru, sing disimpen ing komputer lan dicétak.


¿Mbaʼépa ñaaprende Maríagui? 	 Dongané Maryam nduduhké apa?


Emyandyjey %1$s 	 Sogok %1$s


Opa koʼã mbaʼére ikatu ojekuaa porãiteve mbaʼépa la heʼiséva pe téxto orihinál. 	 Kuwi mbantu wong-wong mau mesthèkké apa terjemahan kuwi cocog karo tèks asliné.


Tekotevẽ oñemboaje ne mba’ete. 	 Akun sampéyan kudu divèrifikasi.


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 (Deloken gambar ing kaca 13.)


Upépe añemboʼe Jehovápe ha haʼe chupe: “Jehová, naaguantamoʼãi ningo ko kárselpe 5 áño, ha ndaikuaái mbaʼépa ajapóta”. 	 Aku ora ngerti kudu ngapa.” Sésuké, aku éntuk mlaku-mlaku ing njaba sèlku.


Oñemoĩ jave TNM heʼise ojetradusiha Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras inglésgui. 	 Kabèh ayat asalé saka Kitab Suci mawi Basa Jawi Resmi, kejaba disebutké liya.


“Antende Ñandejára otrataha enterovépe peteĩchante, haʼe oguerohory entéro umi hembiapo porãva ha okyhyjéva chugui, tahaʼe haʼéva tetãygua” (Hechos 10:34, 35). 	 Saben tiyang ingkang kagolong bangsa punapa kémawon, ingkang ngabekti dhateng Pangéran saha ingkang nindakaken kaleresan, punika ndadosaken ing keparengipun Gusti Allah.”—Para Rasul 10:34, 35.


KOʼẼRÕITÉMA OPÁTA PE VIOLÉNSIA 	 DONYA SING TENTREM ORA SUWÉ MANÈH


Haʼekuéra opensa vaʼekue outaha peteĩ mesías polítiko, ha oliverataha chupekuéra umi romano poguýgui ikatu hag̃uáicha Israel orrekupera jey umi priviléhio oreko vaʼekue. 	 Wong-wong Yahudi kepéngin nduwé pemimpin sing isa ngalahké bangsa Romawi lan ndadèkké bangsa Israèl dadi aman kaya mbiyèn.


Péro hembireko Eva omeʼẽrõ guare chupe pe yva ojeproivi vaʼekue, Adán hoʼu ha péicha ohechauka naiñeʼẽrenduseiha Ñandejárape. 	 Sayangé, Adam pilih ora manut lan malah mangan woh sing dilarang kuwi bareng karo bojoné, yaiku Kawa.


1:27). Upéicharõ, ikatu hína jaipuru pe liverta jaadora hag̃ua Jehovápe ha jaservi hag̃ua chupe. 	 Manungsa isa bébas nggawé keputusan apa waé, lan isa nggunakké basa apa waé kanggo ngabdi lan muji Yéhuwah.—Pd. 1:27.


¿Ikatútapa oñekonfia okumplitaha ipromesakuéra? 	 Apa Gusti Allah isa dipercaya bakal terus netepi janjiné?


Ajevautisa guive ndajapovéiva umi mbaʼe vai yma ajapo vaʼekue, ha avyʼaiterei upe haguére. 	 Wiwit dibaptis nganti saiki, aku seneng banget merga wis isa ngowahi uripku lan tetep setya.


Koʼág̃arupi katu ojepuru pe tarót, vóla de kristál, dádo ha umícha “ojelee” hag̃ua mbaʼépa ñaneraʼarõ. 	 Saiki, ana peramal sing nggunakké kartu tarot, bola kristal, dadu, lan liya-liyané bèn ”ngerti” masa depané manungsa.


Oho upépe ombaʼapo hag̃ua umi mínape ha umi ojeprodusihápe elektrisida. 	 Dhèwèké nggolèk gawéan ing tambang lan industri pembangkit tenaga listrik.


Añetehápe upéva la Ñandejára omombaʼevéva (1 Pedro 3:1-5). 	 (1 Pétrus 3:1-5) Kita kabèh uga isa nduwé sipat-sipat sing aji kuwi.


Heta semánare apyta vaieterei. 	 Aku ora siap ngadhepi iki kabèh.


¿Mbaʼépa nepytyvõta reime hag̃ua preparádo ikatu hag̃uáicha rejededika ha rejevautisa? 	 Apa sing isa ditindakké cah enom bèn siap janji ngabdi lan dibaptis?


(Eike heʼihápe: ORE INFORMASIÓN > OÑEPORANDU MEMÉV 	 (Deloken AJARAN ALKITAB > PERTANYAAN ALKITAB DIJAWAB)


Haʼekuéra oimoʼã Ñandejára okastigaha la héntepe pe infiérnope. 	 Wong-wong dadi mikir nèk manungsa ora isa cedhak karo Gusti Allah merga Gusti Allah kuwi kudu diwedèni.


14 Reiporavóta jave peteĩ mbaʼe peñentretene hag̃ua, epensa vaʼerã mbaʼe ehémplopa remoĩta hína ne famíliape. 	 14 Wektu milih hiburan, tulung dipikirké uga apa kuwi bakal ditiru anak panjenengan.


¿Ikatúpa ñande avei ñaipytyvõ peteĩ ermáno térã ermána ñane kongregasionguápe, oservi hag̃ua de prekursór auxiliár ko márzope térã abrílpe? 	 Apa kowé isa mbantu liyané, bèn dadi perintis èkstra sasi Maret utawa April?


11 Ñande testígo de Jehová jajoayhu ha ñaime unído, upévare ikatu jaʼe ñaimeha pe rrelihión verdadérape. 	 11 Agama sing bener kuwi kétok saka umaté sing nduwé tresna sing sejati lan rukun.


Koʼã mbaʼe ohechauka porã ndojekuaáiramo jepe moõitépa oĩ raʼe pe hardín de Edén, ñandestiraitiha pe paraíso. 	 Gambaran kuwi nduduhké nèk manungsa isih terus ngéling-éling lan nyritakké bab Firdaus nganti turun-temurun, senajan wis ora ana sing ngerti panggonan asliné ana ing ngendi.


Jahecháma haguéicha, Orpá oho jey ‘ivállepe ha omombaʼeguasu jeýta idioskuérape’ (Rut 1:9-15, NM). 	 (Rt. 1:9-15) Ning, Rut mutuské ora bali ing negarané lan para allahé.


Embojuruja juajuha tendayke pyahúpe 	 Bukak pranala ing tab anyar


¿Nderupytýmapa ndéve térã peteĩ ne héntepe umi mbaʼe vai ojejapóva ko múndope? 	 Apa panjenengan utawa keluarga panjenengan wis tau dadi korban tumindak kasar?


Koʼã 5 konsého jahecha vaʼekue ikatúma nepytyvõ reñepyrũ hag̃ua relee la Biblia. 	 Limang cara kuwi isa mbantu panjenengan seneng maca Alkitab lan éntuk paédah.


Péro haʼe ndoapojái koʼã gérra ha ndoladeái ni peteĩvape. 	 Ning, sakjané Gusti Allah ora tau mèlu-mèlu perangé manungsa ing jaman saiki.


Peteĩ infórme heʼi: “Ojeʼe ningo umi ñane cinco sentído apytégui, pe último japerdéva haʼeha pe kapasida ñahendu hag̃ua. 	 Ana salah siji laporan sing kandha, ”Senajan wis ora isa ndelok, ngomong, lan liya-liyané, manungsa biyasané isih isa krungu.


¿Mbaʼéicha piko upéicharõ oikóta Abrahángui peteĩ tetã ndetuicháva? 	 Piyé carané Abraham isa dadi bangsa sing gedhé?


Umi profesía oñekumpli vaʼekue 	 Nubuat-Nubuat sing Wis Kelakon


EÑEHAʼÃ EASEPTA NE SITUASIÓN 	 SIAP-SIAP NGADHEPI SING BAKAL KELAKON


Péro, ¿añetehápe piko oexisti raʼe koʼã lugár? 	 Apa panggon-panggon iki ana tenan?


Ndaivaíringo añete ñañombojaru mimi ñañemongeta jave, péro núnka nañañembohorýi vaʼerã ñande rapicháre ñambopuka hag̃uánte ótrope. 	 Uga, aja ndadèkké wong liya bahan guyonan. Alkitab kandha nèk umaté Yéhuwah aja nganti ngomong nylekit.


ANÍKENA ÑAÑENTREGA 	 AYO TETEP SEMANGAT!


La Biblia heʼi Jesúsre: “Umi hénte ojaʼo vaipárõ guare chupe, haʼe ndojeréi ojaʼo vaipa chupekuéra; ohasa asýrõ guare, haʼe noamenasái umi ombohasa asývape chupe; upéva rangue ohejánte opa mbaʼe upe oporohusgáva tekojojápe kárgope” (1 Ped. 2:23). 	 Uga niru contoné Yésus, yaiku wektu Yésus ”dipisuhi, ora males misuh.


¿MBAʼÉPA ÑANERAʼARÕ AMO GOTYOVE? 	 KAYA APA URIP KITA MBÉSUK?


Arekópe 5 áño ore túa orereja rei. 	 Wektu aku umur limang taun, bapakku ninggalké keluargaku.


Reapuntáramo pe yvýre, rehecha porã mbaʼépa oĩ upepete, ha reapuntáramo ne renonderãme, ohesape ndéve mombyryeterei peve. 	 Nèk lampuné diarahké mangarep, sinaré isa madhangi dalan nganti jarak sing adoh. Alkitab isa dipadhakké kaya sènter.


Ikatu oime ojapo raʼe upéva itúa Lamec, térã ijavuélo Matusalén, o ikatu voi Enoc túa hérava Jared, haʼe omano vaʼekue Noé orekórõ guare 366 áño (Génesis 5:25-29; 6:9; 9:1). 	 Nuh isa uga sinau saka Yarèd, bapaké Hénokh, sing mati wektu Nuh umur 366 taun.—Purwaning Dumadi 5:25-29; 6:9; 9:1.


Péro la Biblia ningo heʼi porãiterei: “Umi omanóva katu ndoikuaái mbaʼeve”, upéva heʼise ndaikatuveimaha avei oñandu mbaʼeve ni osufri (Eclesiastés 9:5, ÑÑB). 	 (Kohèlèt 12:13) Ning, Gusti Allah ora péngin umaté rumangsa kaya ngono.


Tembiporu jajapohagua software 	 Perkakas kanggo nyusun software


Upévare siémpre rehekomboʼe vaʼerã ne famíliape la Biblia heʼiháicha. Epensamína: ¿Mbaʼérepa nde remondo ne famíliape eskuélape? 	 Coba dipikir, panjenengan mesthiné nyekolahké anak panjenengan, merga kuwi penting lan ana gunané kanggo dhèwèké.


PE AMISTA OREKÓVA ABRAHÁN HA JEHOVÁ 	 ABRAHAM KEKANCAN KARO YÉHUWAH


Eike heʼihápe PUVLIKASIONKUÉRA > BIBLIA. 	 Deloken ing bagéan PUBLIKASI > ALKITAB.


Antonio heʼi: “Oimehápe reiete koʼág̃a jahecha umi taʼanga tieʼỹ ha umíva opytaitéma ñane akãme. 	 Antonio kandha, ”Pornografi kuwi gampang banget ditemokké ing donya iki lan kuwi ora gampang ilang saka pikiran kita.


Umi egipcio omombaʼapo kuri chupekuéra umi minaháre, omopuʼã hag̃ua umi témplo ha ojapo hag̃ua umi y rape tuicháva. 	 Wong Mesir ndadèkké wong-wong kuwi dadi budhak sing kerja ing tambang, mbangun kuil, lan nggawé saluran banyu.


Jahechamína mbaʼéichapa ikatu rehechauka ne famíliape rehayhuha chupe, neumildeha ha rentendeha chupe. 	 Awaké dhéwé isa niru Yésus wektu mulang para muridé nganggo rasa tresna, sipat andhap asor, lan pangertèn.


Péro, ¿mbaʼe provlémapa ikatu jareko jaikóramo ñandejapu térã nañaneonrrádoi? 	 Nèk konangan, akibaté mesthi èlèk banget.


Heta persóna térã emprésa ikatu heʼi ñandéve orekoha peteĩ tratamiénto ñanemonguerátava. 	 Ana wong lan perusahaan sing kandha nèk wis nemokké obat sing isa nambani penyakit.


Upévare jaʼekuaa provávlemente haʼe hague Eliezer pe oñemondo vaʼekue. 	 Abraham wis tau nduwé niyat ngekèki warisan kabèh bandhané marang Élièzer, nèk ora nduwé keturunan.


SY HA túva haʼéva testígo de Jehová ovyʼaiterei ifamiliakuéra ojevautisa jave. 	 WONG TUWA mesthiné seneng banget wektu ndelok anaké dibaptis.


Upévare haʼe heʼi: “Haʼekuéra oimoʼã ndaideprovechoiha oikuaa porã Ñandejárape”. 	 Paulus kandha nèk wong-wong kuwi ”rumangsané ora prelu ngakoni Gusti Allah”.


Ipype jatopa mbaʼépa heʼi Jesús umi nomendáivare “pe Rréino yvagapegua rehehápe”, haʼe ojapo haguéicha (Mateo 19:12). 	 (Matéus 19:12) Sakliyané kuwi, rasul Paulus uga ngomongké bab wong-wong Kristen sing niru dhèwèké lan pilih ora nikah ”marga saka Injil”.—1 Korinta 7:37, 38; 9:23.


Oñeʼẽvo Ñandejárare, peteĩ salmísta heʼi: “Péicha umi hénte oikuaáta, nde nderérava Jehová, nde añoite haʼeha pe Ipoderosovéva ko yvy ape ári” (Salmo 83:18, TNM). 	 (Jabur 83:19) Dadi, tebusan kuwi hadiah sing asalé saka sumber sing paling unggul.


JEHOVÁ heʼi vaʼekue “diez kuimbaʼe” oúva opaichagua tetãgui ha oñeʼẽva opaichagua idióma ipojaitaha “peteĩ hudío” ao ruguáire ha heʼitaha: “Ore rohóta penendive, rohendúgui Ñandejára oĩha penendive” (Zac. 8:23, NM). Pe “hudío” orrepresenta umi kristiáno Ñandejára oiporavo vaʼekuépe ijespíritu sánto rupive. 	 YÉHUWAH kandha nèk jaman saiki ”ana wong sapuluh panunggalané para bangsa lan basa warna-warna, padha nggondhèli pojoking jubahé wong Yahudi siji kalawan kenceng sarta ngucap: Kula sami badhé tumut panjenengan sadaya, margi kula sami mireng, bilih panjenengan sami tinunggil déning Gusti Allah!” (Za. 8:23) Wong ”Yahudi” nggambarké wong-wong sing dipilih nganggo roh suci.


Ko múndope ningo oiko heta mbaʼe ñahaʼarõʼỹva, péro jahecha haguéicha umi artíkulo ohasa vaʼekuépe, Ñandejára Ñeʼẽ ñanepytyvõ ñambohovái hag̃ua umi provlemakuéra jaguerekóva káda día. 	 Ning, Alkitab uga ngandhani bab masa depan bèn kita isa mlaku ing dalan urip sing isa marahi bungah lan marem.


29:1-11, 18-24; 31:1). Upe rire, pe rréi Senaquerib oatakasérõ guare Jerusalén, Ezequías ohechauka orekoha fe ha ipyʼaguasuha. 	 (2 Bb. 29:1-11, 18-24; 31:1) Bar kuwi, wektu Raja Sanhérib saka Asyur arep nyerang Yérusalèm, Hizkia nduduhké iman lan rasa kendelé.


Ñandejára omombarete vaʼekue chupe ijespíritu rupive, ha ndéve avei nemombaretéta rejeruréramo chupe (Lucas 11:13). 	 Panjenengan uga isa nyuwun roh suciné Yéhuwah.—Lukas 11:13.


Añandu vaʼekue aha porãha hese ha ikatutaha ahupyty heta mbaʼe porã che rekovépe. 	 Aku rumangsa nèk apa sing tak tindakké kuwi wis bener lan bakal nggawé uripku dadi nyenengké.


Jahechamína. 	 Gatèkna akibaté nèk ora jujur.


... peteĩ mbaʼe vai jarekóva ñande pyʼapýpe? 	 Sipat jahaté manungsa?


Haʼe heʼi: “Entéro osegíva omaña peteĩ kuñáre ha iñakãraku hese, upéva oikóma hendive ipyʼapýpe ha péicha oporomoakãratĩma hína. 	 Mulané manawa mripatmu tengen dadi jalaraning piala, cuplaken banjur buwangen.”


Haimete un áño Lefèvre odipara rire ikontrariokuéragui, rréi Francisco I olehi chupe ohekomboʼe hag̃ua itaʼýra Cárlospe, orekóva upérõ 4 áño. 	 Mèh setaun sakwisé kuwi, Raja Francis I ngongkon Lefèvre dadi guru kanggo anak lanangé sing umur patang taun sing jenengé Charles.


MBAʼÉICHAPA ÑAÑEKOMPORTA VAʼERÃ 	 PATHOKAN SING KITA BUTUHKÉ SAIKI


Ko artíkulope jahecháta mbaʼéichapa ikatu jasegi María ehémplo ha ñañekonsentra Jehová servísiope. 	 Piyé carané isa niru Maryam, bèn isa terus ngabdi marang Yéhuwah tanpa ana gangguan?


“Che ambaʼapo kómo asisténte ehekutívo peteĩ vánko kakuaápe. 	 ”Aku nyambut gawé ing bank.


Repromete Ñandejárape siémpre remotenondetaha iservísio (elee Mateo 16:24). 	 Uga, janji nèk ngabdi marang Yéhuwah kuwi, dadi bab sing paling utama ing uripmu. (Wacanen Matéus 16:24.)


La Biblia oñeʼẽ sólamente mokõi persóna ofesteha vaʼekuére ikumpleáño, ha mokõivéva ndahaʼéi vaʼekue Ñandejára Jehová siérvo. 	 Alkitab nyritakké nèk mung ana wong loro sing ngrayakké ulang tauné. Loro-loroné dudu abdiné Yéhuwah, Gusti Allah sing disebutké ing Alkitab, lan pas perayaané kuwi ana kedadéan sing ora apik.


Peteĩ vuéltape, romaña umi profesía oĩvare Mateo kapítulo 24, Lucas kapítulo 21 ha 2 Timoteo kapítulo 3-pe, ha rokompara umi mbaʼe oikóvare ñane tiémpope. 	 Wektu rembugan Alkitab, aku mbandhingké kahanan donya saiki karo ramalan ing Matéus bab 24, Lukas bab 21, lan 2 Timotéus bab 3. Kahanan sing kelakon saiki, cocog karo ramalané Alkitab.


Akakuaa vaʼekue peteĩ siuda héravape Puerto Limón, opytáva este gotyo Costa Rícagui. 	 Wiwit cilik aku manggon ing Puerto Limón, kutha pelabuhan ing pesisir Kosta Rika sisih wétan.


Ko proféta ohechauka ohayhu ha orrespetaha Jehovápe ha avei Davídpe. ¿Mbaʼéichapa ojapo upéva? 	 Natan wani lan manut karo Yéhuwah, ning wicaksana lan alus wektu ngomong karo Dawud.


Péro ñande kristiáno ni guaʼuhápe ndajaikói ñaneñeʼẽ arhél, ni nañapensái mbaʼéichapa ñamoñeñandu vaíta ótrope. 	 Wektu crita, guyonan kuwi apik lan isa marahi critané nyenengké. Ning, aja nganti guyonan kuwi nyindir, nggawé isin, lan ngécé wong liya.


Térã oĩ omombeʼúva Ñandejára orresponde hague chupe iñorasión. 	 Telu, mbokmenawa panjenengan ngrasakké nèk Yéhuwah njawab donga panjenengan.


Ñandejára heʼi vaʼekue avei apóstol Páblope oskrivi hag̃ua: “Ani peñevenga [...]. 	 Rasul Paulus uga kandha, ”Aja pisan-pisan nduwèni kepéngin mbales ala marang wong sing nggawé ala marang kowé, . . .


(Ehecha pe artíkulo Traducción del Nuevo Mundo edición revisada inglés 2013, oĩva ko rrevístape páhina 14-pe.) 	 (Deloken uga katrangan bab ”Alkitab Basa Inggris New World Translation 2013” ing kaca 28 majalah iki.)


Por ehémplo, umi diversiónpe, paséope, ñasẽterei de kómpra, jahecha téle, jahechaiterei notisiéro térã depórte, jaheka umi aparáto elektróniko osẽ ramovéva, ñamondo mensáhe ha umícha.* Hetápe ningo koʼã mbaʼe oenvisiaitéma (Ecl. 3:1, 6). 	 (Ko. 3:1, 6) Nèk awaké dhéwé nggunakké akèh wektu kanggo perkara-perkara sing kurang penting, kuwi tegesé dadi ora tenanan nggatèkké perkara sing paling penting, yaiku ibadah marang Yéhuwah.—Wacanen Éfesus 5:15-17.


Oñemeʼẽ enkuénta opensaha ijehénte, ha tekotevẽha iñumílde. 	 Dhèwèké ora setya karo Yéhuwah lan perlu dadi andhap asor.


Ikatu avei relee por téma térã en órden asegún umi mbaʼe oiko vaʼekue. 	 Panjenengan isa nyoba nganggo conto-conto sing disebutké ing kothak ”Sinau bab Wong-Wong sing Dicritakké ing Alkitab”.


Nde avei ereko oportunida edesidi hag̃ua mbaʼépa rejapóta. 	 Keputusan sing kita gawé kuwi nemtokké masa depan kita dhéwé.


Péro iporã ñanemanduʼa Jesús heʼi hague: “Avave ndaikatúi ombaʼapo tembiguáiramo mokõi patrónpe g̃uarã. 	 Ning, Yésus tau kandha, ”Ora ana wong kang bisa ngrangkep pangawulan, awit ora wurung bendarané kang siji bakal disengiti; sijiné ditresnani, utawa bakal setya marang kang siji lan nyepèlèkaké marang sijiné.


Por ehémplo, peteĩ Testígo hérava Alan, opredika oikóvo peteĩ islaʼípe Filipínaspe. 	 (Ms. 53:3) Contoné, wektu nginjil ing pulo cilik ing Filipina, Allan ketemu karo wong wédok sing ujug-ujug nangis.


Pe témplo hudío ningo oĩ vaʼekue peteĩ lugár espesífikope ha ikatu vaʼekue ojehecha. 	 Panggonan ibadahé wong Yahudi ana wujudé lan ditemtokké dhaérahé.


Oime vaʼerã upéicha rupi Abrahán oikuaa Jehovápe ha ojerovia hese. 	 Hasilé, Abraham isa nresnani Yéhuwah lan nduwé iman.


Jehová ningo tuicha sakrifísio ojapo vaʼekue omeʼẽvo ñanderehehápe Itaʼýra ohayhuvéva. 	 Ora ana pribadi liya sing nggawé pangurbanan sing gedhé ngungkuli pangurbanané Yéhuwah.


¿Mbaʼépa ohasa vaʼekue Ezequías imitãrõ guare? 	 Critakna uripé Hizkia.


2 Jehová avei ñandesalva heta mbaʼe vaígui. Péro upearã ndahaʼéi oipurúva letréro, síno omeʼẽ ñandéve instruksión jajehekýi hag̃ua umi pelígrogui, ha jasegi hag̃ua pe tape oporogueraháva jeikove opaveʼỹvape. 	 2 Yéhuwah ora mung ngélingké nèk ana bahaya, ning uga ngekèki umaté tuntunan bèn isa urip saklawasé lan ora cilaka.


¿Mbaʼérepa koʼág̃a hetave kapítulo oñemoĩ en fórma de vérso? 	 Pathokan iki isa dinggo ing ayat liya, ”bocah sing ora nduwé bapak” diganti ”anak sing ora nduwé bapak utawa yatim”.


Oĩ ontende vaíva Jesús heʼírõ guare: “Pekyhyje [Ñandejáragui,] upe ikatúvagui penerundi Gehénape” (Mateo 10:28). 	 Ana sing salah paham karo préntahé Alkitab, ”Wedia marang Gusti Allah.”


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? Epensamína ko mbaʼére: ñañehaʼãvéramo jepe, ndaipóri ni peteĩva ñande apytépe ikatu vaʼerã ojehekýi pe ñemanógui (1 Corintios 15:26). 	 (1 Korinta 15:26) Ning, Gusti Allah kuwi langgeng lan péngin kanca akrabé uga urip langgeng.


16 Pe Traducción del Nuevo Mundo ojetradusivéta ohóvo hetave idiómape. 	 16 Alkitab New World Translation 2013 mengko bakalé diterjemahké ing luwih akèh basa.


Upévare jasegíramo koʼãva katuete ñasẽ porãta. 	 Sing paling penting panjenengan isa nyoba dhisik.


¿Reñanimánepa relee reikuaáramo mbaʼépa rejapo vaʼerã igustove hag̃ua ndéve relee jave? 	 Lan piyé nèk jebulé ana cara-cara sing isa nggawé awaké dhéwé dadi luwih seneng maca Alkitab?


DORINA opyta anga yvýre oikuaárõ guare iména Ignacio orekoha tumór iñakãme, hiʼarive upérõ 54 áño ramónte oreko kuri iména.* Umi doktór heʼi chupe oikovetaha unos kuánto méserentema. 	 RINA kagèt banget wektu dikandhani nèk bojoné, sing jenengé Wahyu, lara tumor otak ganas sing wis parah padhahal umuré lagi 54 taun.* Dokter kandha nèk umuré mung tinggal pirang sasi.


Por ehémplo, Pablo omonguera vaʼekue peteĩ kuimbaʼe iñakãnundu ha hyeruguývape. 	 Paulus banjur ”ndedonga lan numpangaké tangané ana ing wong mau, temahan wongé dadi waras”.


Umi omoakãva pe kongregasión ohechauka oñeinteresaha hese. 	 Nèk ana acara kumpul-kumpul lan bal-balan, Daniel mesthi diajak.”


Yma ningo umi hudío ohenói vaʼekue “ermáno” ihentekuérape ha umi ótro hudíope añoite. 	 Kanggoné wong-wong Yahudi mbiyèn, tembung ”sedulur” biasané nduduhké hubungan keluarga lan kadhang kala sing dudu seduluré.


Reñemboʼéramo Ñandejárape haʼe katuete nepytyvõta avei redesidíta jave umi mbaʼe iñimportánteva. 	 Pas nggawé keputusan, dhèwèké kandha, ”Aku ajeg ndonga marang Yéhuwah, njaluk tuntunan bèn isa nggawé keputusan sing bener.


Ipyʼaguasu ha iñeʼẽrendu Jehovápe. Avei pyʼaporãme okorrehi Davídpe. 	 Natan péngin Dawud ngerti nèk dosané gedhé banget.


Ore rogapýpe roiko porãiterei. 	 Keluargaku ayem-tentrem.


Ñande Apohare oipota jaiko pára siémpre ko yvy ape ári. 	 Gusti Allah janji nèk manungsa isa urip saklawasé ing bumi, ning akèh sing ora percaya.


Péro, ¿mbaʼéichapa Eliezer opilláta mávapepa Ñandejára oiporavo? 	 Dhèwèké njaluk bukti marang Yéhuwah nèk wong wédok sing dipilih Yéhuwah kuwi bakal teka ing sumur.


JEHOVÁ OMEʼẼVÉTA ÑANDÉVE FE JAJERURÉRAMO CHUPE 	 NÈK NJALUK DIKUWATKÉ IMANÉ, BAKAL DIJAWAB


10 ¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã jasegi hag̃ua jajoayhu, ko múndo henyhẽramo jepe provlémagui? 	 10 Senajan nduwé masalah, piyé carané terus nduduhké katresnaning pasaduluran?


Áño 1937-pe ojejapo mbohapy asambléa de servísio São Páulope, Río de Janeiro ha Curitíbape. 	 Ana telung kebaktian manèh ing taun 1937 ing São Paulo, Rio de Janeiro, lan Curitiba, sing nyemangati gawéan nginjil.


Ko palávra ojetradusi castellánope “alma”, ha guaraníme “ánga”. Péro ojehechakuaa heta idiómape umi hénte opensaha ótra kósare ohendúvo ko palávra. 	 Ing basa liya tembung ”nyawa” biasané ana gandhèngané karo dhemit, utawa nduduhké sing metu saka raga wektu wong mati.


Avei heʼi pe puévlope okonfia hag̃ua Jehová oñangarekotaha hesekuéra (2 Crón. 	 Dhèwèké percaya tenan karo pengayomané Yéhuwah lan nguwatké bangsané.


La Biblia heʼi Ñandejára ñandeapo hague ijoguaháramo (Génesis 1:26, 27). ¿Mbaʼépa heʼise upéva? 	 (Purwaning Dumadi 1:26, 27) Kuwi maksudé manungsa duwé sipat lan perasaan sing padha kaya Gusti Allah, contoné tresna lan adil.


Hiʼãiterei vaʼekue chupe oiko voi Ñandejára rógape, ojapoháicha pe golondrína. 	 Ing kono dhèwèké ndelok ana susuhé manuk sriti.


Kon el tiémpo ikatu ñañemongeta umi ihentemanóvandi pe omano vaʼekuére, por ehémplo, ñamombeʼukuaa umi mbaʼe porã ojapo vaʼekue ha umi mbaʼe jahasa vaʼekue hendive. 	 Ing wektu sing cocog, mbokmenawa panjenengan ngomongké sing apik-apik bab wong sing mati lan pengalaman sing nyenengké.


Primerorã ijetuʼu chéve akambia hag̃ua. 	 Aku pancèn butuh wektu kanggo ngetrapké apa sing tak sinaoni.


¿Mbaʼéichapa ikatu rehechauka ne família adoleséntepe rehayhuha chupe? 	 WEKTU NDHIDHIK ANAK, PIYÉ PANJENENGAN ISA NIRU CONTONÉ YÉSUS BAB . . .


Aníkena mbaʼeve ñandejoko jaservi porã hag̃ua Jehovápe 	 Ngabdi marang Yéhuwah Tanpa Ana Gangguan


Si iñimportánte. 	 Ya.


¿Mbaʼéichapa jahechauka jarrespetaha umi unhídope? 	 Piyé carané ngajèni wong sing dipilih munggah swarga?


Peteĩ ánhel heʼi chupe: “Eñongatu koʼã mbaʼe ñemiháme, ha ejokua hatã pe kuatiañeʼẽ og̃uahẽ meve upe ára paha”. 	 Ana malaékat sing kandha marang Dhanièl, ”Kabèh pangandika iku simpenen, sarta Kitab iku sègelen nganti tumeka ing wekasaning jaman.”


(Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.) 	 Pitakonan apa waé sing isa dipikirké pas sasi Pèngetan, lan jawabané isa mbantu nindakké apa?


Pe mitãkuñaʼi ñañeʼẽ hague oñepyrũvo ko artíkulo ojavýnte kuri, ha ndoafektái avavépe. 	 Sing dipikirké karo bocah wédok mau isa waé mung salah paham sing sepélé.


Sapyʼánte ajagarra cinco túrno de segído, ndahaʼéi aikotevẽgui, síno agana hag̃ua hetave pláta. 	 Aku kaya ngono bèn éntuk dhuwit akèh.


Ndaikuaáimarõ mbaʼépa ajapóta, ahendu chupe ha ndarresivivéi umi Testígope. 	 Aku ora isa apa-apa, akhiré aku manut bojoku lan ora sinau Alkitab manèh karo Seksi-Seksi Yéhuwah.


Ótra vuéltape katu Elías ojerure Jehovápe ombou hag̃ua tata yvágagui, ha Jehová okontesta chupe iñorasión. 	 Terus Élia ngomong karo Akhab nèk Yéhuwah bakal ngekèki udan, merga wis suwé ora udan.


Koʼág̃ama voi Ñandejára amigokuéra ikatu oiko pyʼaguapýpe, haʼe omeʼẽgui pe “pyʼaguapy tuichavéva opa mbaʼe ikatúvagui [ñantende]” (Filipenses 4:6, 7). 	 Saiki waé, wong-wong sing cedhak karo Gusti Allah isa nduwé ”tentrem-rahayu kang saka ing Gusti Allah, kang ngungkuli saliring budi”.—Filipi 4:6, 7.


Ha ñambyasýramo jepe, “ojekalkula ko múndo tuichakuére uno de káda cinco kuñáme ojeviolataha térã oñetanteataha ojejapo hese upéva”. 	 Kira-kira, siji ing antarané wong wédok lima bakal diperkosa utawa mèh dadi korban pemerkosaan.”


La Biblia nomombeʼúi mbaʼe féchapepa onase vaʼekue Jesús. 	 Alkitab ora kandha kapan persisé Yésus lair.


¿Mbaʼéichapa jahechauka jahayhuha Jehovápe ha ñande rapichápe ñandepyʼaporãramo? 	 Piyé carané setya karo Yéhuwah, kanca, utawa keluarga?


Koʼág̃a katu la majoría orrekonose ko univérso oreko hague peteĩ prinsípio. 	 Ning, saiki akèh sing percaya nèk jagat raya iki ana wiwitané.


Upévare ikatu oñemondýi ha ndoikuaái mbaʼépa ojapóta okuida jave ihénte hasyetévare. 	 Akèh sing ora ngerti utawa durung tau ndelok dhéwé prosèsé wong sing arep mati.


Jahechaháicha, ñanembovyʼaiterei ningo ñanembaʼeporã ha ñaipytyvõramo ñande rapichakuérape. 	 Apa manèh nèk mbantu wong liya bèn isa kenal lan cedhak karo Allah Yéhuwah, Sumberé kabèh sing apik.


Che travahohápe henyhẽte vaʼekue la pornografía, tahaʼe komputadórape térã kuatiápe. 	 Kanca-kancaku ajeg ngirim gambar saru liwat komputer, kaya sing tak tindakké mbiyèn.


Ndoikói heʼi chupe umi mbaʼe ohendusévante, síno ohechárõ guare peteĩ mbaʼe iñimportánteva ikatúva oapeligra ifamíliape, omombeʼu porã Abrahánpe la oipyʼapýva chupe. 	 Tumindaké Sara kuwi dudu ateges ora ngajèni bojoné.


Umi mbaʼe ahasáva káusare aju añemborrevélde, añembotatuahepa ha añepyrũ avei chekaʼu. 	 Bèn diwedèni, awakku tak tato lan aku ngombé-ngombé.


Por ehémplo, oĩ mápa ohechaukáva umi lugár oñemensionáva la Bíbliape ha ikatúva nepytyvõ reñeimahina hag̃ua umi mbaʼe oiko vaʼekue upépe. 	 Contoné, panjenengan isa ndelok péta kanggo nemokké panggonan sing dicritakké ing Alkitab lan mbayangké kahanané.


Upévare opyta Tito poguýpe pe ehérsito orekóva 60 mil soldádorupi. 	 Dadi, sing mimpin 60.000 tentara Romawi kanggo nyerang Yudéa yaiku Titus.


Haʼe ikatu nekonsola ha nepytyvõseterei resupera hag̃ua upe nembaʼembyasy. 	 Sing luwih apik manèh, Yéhuwah wis janji nèk ora suwé manèh pati bakal ndang disingkirké kanggo saklawasé lan jutaan wong sing saiki mati sukmbèn bakal diuripké manèh.


Nahániri, neʼĩrante kuri okumpli 20 áño, upévare ndaikatúi gueteri oiko chugui soldádo, ha oiméne hova mitãiterei raʼe. 	 Ora, Dawud mung isih enom banget kanggo dadi prajurit lan rupané isih kétok enom.


¿Ikatúnepa umi konsého oĩva la Bíbliape ñanepytyvõ jagueropuʼaka hag̃ua umichagua situasión? 	 Ning, apa Alkitab isa mbantu kita ngadhepi masalah sing ora isa dirampungi saiki, contoné wektu ngalami lara sing parah lan ditinggal mati karo wong sing ditresnani?


Hiʼarive Saúl haʼe vaʼekue pe kuimbaʼe ijyvatevéva Israélpe, upévare koʼýte ndopytái David rehe iñarmadúra (1 Samuel 9:2). 	 Apa manèh Dawud nganggo klambi perangé Saul, wong sing dikenal paling dhuwur ing bangsa Israèl.


Peteĩ istoriadór griego hérava Heródoto oiko vaʼekue síglo 5-pe Jesús ou mboyve, omombeʼu umi egipcio “raẽvete heʼi hague jarekoha peteĩ álma nomanóiva”. 	 Herodotus, ahli sejarah Yunani sing urip 2.500 taun kepungkur, kandha nèk wong-wong Mesir kuwi ”sing sepisanan nduwé gagasan bab roh sing ora isa mati”.


Iñimportanteterei ningo upe oñatendéva pe hasývare okonsola chupe. 	 Biyasané, tugas utamané sing ngopèni yaiku nguwatké sing lara.


¿Iporãpa rejepyʼapy heta hetavéramo umi hoʼúva pe pan ha pe víno Konmemorasiónpe? 	 Lan piyé nèk jumlahé wong-wong sing dipilih dadi saya akèh? Apa kuwi dadi masalah?


“Aníkena ni mbaʼevéicharõ peñeʼẽ tekovaíre, ni mbaʼeveichagua tekokyʼa, ni taryrýire, cháke Ñandejára siervokuéra ndojapói vaʼerã koʼã mbaʼe” (Efesios 5:3). 	 ”Edohana saben jenis keserakahan, merga senajan wong nduwé bandha akèh, nanging bandha kuwi ora mènèhi dhèwèké urip.”


Upe riremínte, umi ermáno omoĩma peteĩ estasión de rrádio hérava WBBR. Pe primer prográma oñepresenta el 24 de febrero de 1924. 	 Banjur, umaté Allah nggunakké stasiun radio dhéwé sing disebut WBBR, lan program acara sing sepisanan dirungokké tanggal 24 Februari 1924.


UMI UNHÍDO ‘ONASE JEY’ 	 ”KALAIRAKÉ MANÈH”


Reikuaasevéramo arakaʼépa oĩta hustísia ko múndope, ikatu rehecha pe kapítulo 3 oĩva ko lívrope ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab kapan bakal ana kaadilan ing donya iki, deloken bab 3 buku iki, Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?, sing dicétak karo Seksi-Seksi Yéhuwah


11. a) ¿Mbaʼérepa Josué ha Caleb ojeroviaiterei vaʼekue Jehováre? b) ¿Mbaʼéichapa ikatu jasegi Josué ha Caleb ehémplo? 	 11. Apa sebabé imané Kalèb lan Yusak kuwat, lan piyé awaké dhéwé isa niru?


¿Ohendúpa Ñandejára enterove oñemboʼévape chupe? 	 Apa Gusti Allah njawab kabèh donga?


Upévare, eañuã ha ehetũkena chupe siémpre. 	 Kekepen lan ambungen anak panjenengan.


3-5. a) ¿Mbaʼépa ikatu ojapo Jehová ha Jesús? b) ¿Mbaʼe porandúpa ñarrespondéta ko artíkulope? 	 3-5. Apa sing isa ditindakké Yéhuwah lan Yésus, lan pitakonan apa sing arep dirembug?


Hiʼarive oinsinua haʼe ogoverna porãvetaha (Gén. 	 Iblis rumangsa isa luwih apik mréntah timbang Gusti Allah.


Tendy 	 Padhang


Koʼág̃arupi, ñane páhina rupive ñamog̃uahẽ avei pe marandu porã umi persóna oikóva mombyryvehápe jepe. 	 Mbiyèn, radio dinggo nginjil ing dhaérah plosok.


La Biblia ningo Jehová voi oskrivika vaʼekue. 	 Yéhuwah, Sing Ngarang Alkitab, péngin manungsa ngerti jenengé.


Upévare oñemeʼẽ permíso umi traduktórpe omoĩ hag̃ua Sepultúra pe palávra evréa “Seol”, ha pe palávra griéga “Hades” rangue. 	 Mula, saiki para penerjemah éntuk ijin nerjemahké tembung ”Sheol” ing basa Ibrani lan ”Hades” ing basa Yunani dadi ”Kuburan”.


Upévare ñapensa porã vaʼerã ñañeʼẽ mboyve (elee Proverbios 12:18). 	 (Wacanen Wulang Bebasan 12:18.)


Oĩ heta sientífiko ostudiáva mbaʼépa ikatu jajapo pono ñandetuja térã ñaneg̃uaig̃ui, ha haʼekuéra heʼi jarekoha la posivilida jaikovévo aremieve. 	 Para ilmuwan sing nliti bab umuré manungsa yakin nèk manungsa sakjané isa urip luwih suwé manèh.


6 Moisés tiémpope, Jehová omeʼẽ ipuévlope instruksión omboʼéva chupekuéra mbaʼéichapa oñekomporta ha oadora vaʼerã chupe. 	 6 Ing jamané Musa, Yéhuwah ngekèki hukum liwat Musa bab carané tumindak lan ngibadah.


Upéicharõ, oiméramo repensa rejevautisa, ndete redesidi vaʼerã upéva. 	 (Ms. 110:3) Dadi, sing arep dibaptis kudu yakin nèk kuwi keputusané dhéwé.


Añetehápe ningo Jerónimo okorrehi kuri heta umi párte oĩ vai vaʼekue. 	 Mula, apa sebabé dibutuhké terjemahan sing anyar?