Ko rrevísta ombopyʼaguapy opavavépe omombeʼúvo Ñandejára Rréino, oĩva yvágape, koʼẽrõite oipeʼataha opaichagua mbaʼe vai ha ojapotaha ko yvýgui peteĩ hardín neporãva jaiko hag̃ua pype opa árare. 	 Majalah iki isa nentremké ati merga ngandhani nèk Kratoné Gusti Allah bakal nyingkirké kabèh sing jahat, lan ndadèkké bumi dadi pirdus.


Oreko avei peteĩ távla oĩháme umi título ojepurúva oñeñeʼẽ hag̃ua Ñandejárare, ha avei pe Tetragrámaton, haʼéva hína umi cuatro létra ojepurúva ojeskrivi hag̃ua Ñandejára réra evréope. 	 Ing kono uga ana daftar sebutané Gusti Allah lan Tetragramaton, yaiku asmané Gusti Allah sing ditulis nganggo patang huruf Ibrani.


Etanteána peteĩva koʼã mbaʼégui rehecha hag̃ua mavaitévapa ou porãvéta ndéve. 	 Panjenengan isa nyoba cara-cara sing cocog kanggo panjenengan.


Haʼe oikuaauka ko marandu umi oikóvape ko yvy ári, entéro tetã, trívu, puévlo ha umi oñeʼẽvape opaichagua idiómape. Ha hatã heʼi: ‘Pekyhyje Ñandejáragui ha pembotuicha chupe, cháke og̃uahẽma pe óra haʼe oporohusga hag̃ua. 	 Rasul Yokanan nulis, ”Aku tumuli weruh malaékat liyané mabur ing awang-awang ngasta Injil kang langgeng diwartakaké marang wong kang padha manggon ana ing bumi lan marang sadhéngah bangsa lan taler tuwin basa sarta golongan, pangandikané kalawan swara seru: ’Padha wedi-asiha marang Gusti Allah lan caosana kaurmatan, awit wektuning pangadilané wus teka, sarta padha sujuda marang Panjenengané kang wus nitahaké langit lan bumi tuwin sagara apadéné sakèhé tuking banyu.’”


Upévare heʼi: “Cheresarái umi mbaʼe tapykuépe opyta vaʼekuégui, ha añehaʼãmbaite ahupyty umi mbaʼe oĩva che renonderãme. 	 Paulus kandha, ”Nglalèkaké samubarang sing ana ing mburiku lan ngetog karosanku nyandhak apa sing ana ing ngarepku.


La Biblia chepytyvõ anivéma hag̃ua chepochy ha chepyʼaro. 	 ”Aku seneng merga Alkitab wis mbantu aku ngadhepi rasa nesu lan sedhih.


Péro naentéroi umi isrraelíta iñeʼẽrendu Jehovápe. 	 Hizkia dadi wong Israèl, bangsa sing dipilih Gusti Allah, ning ora kabèh wong Israèl setya.


Por ehémplo, oĩ lugár ojeʼehápe oiko hague milágro térã ojeaparese hague peteĩ sánto, ha umichahárupi oñemopuʼã jepi peteĩ santuário oñeñongatu hag̃ua taʼanga térã rrelíkia omomanduʼáva la héntepe umívare. 	 Kadhang kala, wong nggunakké omah lan barang-barang sing dikeramatké, sing dipercaya isa nyambungké karo alam roh.


“Ko gérra oikóta Ñandejára Ipuʼakapáva ára guasúpe”, ha upépe haʼe ohundipaitéta entéro umi ojapóvape mbaʼe vai (Apocalipsis 16:14, 16). 	 Armagédhon kuwi ’perang ing dinané Gusti Allah sing Mahakuwasa’, yaiku perangé Gusti Allah kanggo nyingkirké kejahatan.—Wahyu 16:14, 16.


Haʼekuéra ndohayhuiete yvyporakuérape ha hetáma ombohasa asy umi héntepe. 	 Contoné, Sétan matèni pembantu lan kéwan ingon-ingoné Ayub, wong sing setya.


Ikatu voi repensa: “Ñandejára ningo ndojeruréiva chéve o che rembiayhúpe upéva”. 	 Ning, sakjané kita kabèh ya ngadhepi pilihan sing mèh padha.


Péro amáske oĩ koʼãichagua provléma, hetave oportunida jareko jahechauka hag̃ua jahayhuha ñane ermanokuérape. 	 Senajan ing donya iki ora ana katresnan, awaké dhéwé perlu terus nduduhké katresnaning pasaduluran.


Ha opromete avei chupekuéra: “Oĩramo oikoséva che rembijokuáiramo pe Túva omombaʼéta chupe” (Juan 12:20-26). 	 Filipus uga ngandhani wong-wong Yunani bab kuwi.—Yo. 12:20-26.


Upéi omombeʼu idisipulokuérape saʼíma ofaltaha haʼe omano hag̃ua, ha heʼi: “Pe ohayhúva hekove, ohundíta; péro pe ndaijaʼéiva hekovére ko múndope, ohupytýta jeikove opaveʼỹva”. 	 Yésus njamin nèk para muridé bakal ”diajèni Sang Rama” lan isa urip saklawasé.


“Pesegíkena pejapo kóva penemanduʼávo cherehe” 	 Mbengi sakdurungé séda, Yésus kumpul karo para rasulé lan netepké Pèngetan sédané.


¿Resegítapa repensa ndaivairiha la gérra? 	 Mesthiné panjenengan bakal mikir-mikir manèh jawabané, ta?


¿Mbaʼépa ojapo vaʼerã Jesús disipulokuéra ovyʼa hag̃ua? 	 Kok isa para muridé Yésus bakal seneng nèk nindakké tugas saka Yéhuwah?


Péro, ¿mbaʼépa ikatu rejapo rehupyty hag̃ua koʼã mbaʼe porã? 	 (Conto liyané, deloken kothak ”Gunané Ndonga.”)


Upearã jastudia meme vaʼerã la Biblia jaikuaa porã hag̃ua Ñandejárape. 	 Nèk, péngin nduwé iman kaya ngono, awaké dhéwé kudu terus sinau bab Yéhuwah saka Alkitab.


Péro umi 10 apytégui, peteĩnte “ojevy ha sapukaihápe ombotuicha Ñandejárape”. 	 Salah siji saka wong sepuluh kuwi ”banjur cengkélak bali kanthi ngluhuraké Gusti Allah kalawan suwara sora”.


Ko monuménto ojejapo vaʼekue Títope g̃uarã ohechauka avei mbaʼéichapa oñekumplipaite entéro umi profesía oĩva la Bíbliape. 	 Gapura Titus kuwi dadi bukti saka nubuat Alkitab sing wis kelakon.


Pe istoriadór griego hérava Heródoto heʼi Ciro ehérsito ombodesvia hague pe rrío Éufrates ojeréva Babilóniare. 	 Miturut ahli sejarah Yunani sing jenengé Herodotus, tentarané Korès ngilèkké banyu ing panggonan liya supaya Kali Éfrat dadi asat.


8 Ñande kristiáno ikatu avei ñañevenefisia umi instruksión Jehová omeʼẽ vaʼekuégui pe Léi Mosáikape. 	 8 Awaké dhéwé uga isa éntuk paédah saka Hukum Musa. Piyé carané?


Ñaaguantáramo, Jehová katuete ñanerrekompensáta. ¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Awaké dhéwé isa percaya nèk terus setya, Yéhuwah bakal mberkahi.


Jehová ombou Itaʼýrape omano hag̃ua ñanderehehápe. 	 Pancèn, ”Gusti Allah anggoné ngasihi marang jagad iku nganti masrahaké Kang Putra ontang-anting, supaya saben wong kang pracaya marang Panjenengané aja nganti nemu karusakan, nanging nduwènana urip langgeng.”


Pe sakrifísio ojapo vaʼekue Jesús haʼe peteĩ rregálo omeʼẽ vaʼekue ñandéve pe persóna iñimportantevéva ha ñanderayhuvéva oĩva ko univérsope. 	 Ora ana hadiah liya sing asalé saka sumber sing paling unggul sakliyané tebusané Yésus. Kuwi uga hadiah sing diparingké merga rasa tresna sing paling gedhé.


Jehová haʼete peteĩ pastór ohayhuetereíva ijovechakuérape, ha odirihi chupekuéra umi tape ndaiporihárupi pelígro (elee Isaías 30:20, 21). 	 Yéhuwah kaya wong angon wedhus sing ngarahké lan njaga wedhus-wedhusé bèn ora cilaka.—Wacanen Yésaya 30:20, 21.


La Biblia ojeskrivi ontende hag̃uáicha umi ijaktitu porãvante. 	 Wong sing nduwé sikap sombong biyasané salah paham bab isiné Alkitab.


Oiméramo ne família ikariaʼy ha ikuñataĩ ohóvo, katuete reñeñandúne avei ko ermánaicha. 	 Mbokmenawa panjenengan ya nguwatirké anak panjenengan sing saya mundhak gedhé.


Omyesakã palávra ha fráse ojepurúva la Bíbliape 	 Kamus sing nerangké tembung-tembung ing Alkitab


“ENOC OSEGI OJAPO ÑANDEJÁRA REMBIPOTA” 	 ”HÉNOKH LAKUNÉ TINUNGGIL DÉNING GUSTI ALLAH”


Por ehémplo, Ñandejára ombokatupyry vaʼekue Noépe ojapo hag̃ua pe árka, ha Bezalélpe oiko hag̃ua chugui peteĩ artesáno vale. 	 Contoné, Yéhuwah ndadèkké Nuh isa nggawé bahtera utawa prau sing gedhé banget.


8 Jesús ningo oikuaa vaʼekue mbaʼe moméntopepa oñeʼẽta ha mbaʼéicha javépa iporãve okirirĩ (Juan 18:33-37; 19:8-11). 	 (Yo. 18:33-37; 19:8-11) Yésus ngentèni wektu sing cocog kanggo mulang para muridé.


¿Mbaʼépa ñaaprende koʼã ermáno ehémplogui? 	 Akèh sing nampa selebaran kuwi, lan krasa dilipur atiné.


Avei oñehaʼãmbaite ani hag̃ua ojapo ivaíva, ha natekotevẽi manterei oñemomanduʼa chupe ojapo hag̃ua iporãva. 	 Uga, ora terus-terusan njaluk wong liya ngandhani bèn isa nindakké sing bener.


Umi ánhel iñeʼẽrendúva oiko yvágape ha ombaʼapo hikuái Ñandejárandi (Lucas 24:39; Mateo 18:10; Juan 4:24). 	 Para malaékat sing setya manggon ing swarga lan isa langsung ngadhep marang Gusti Allah.—Lukas 24:39; Matéus 18:10; Yokanan 4:24.


La Biblia ohechauka Ñandejára oipytyvõ hague chupe ani hag̃ua okyhyje ha ojapo porã hag̃ua hembiapo (Nehemías 6:9-16). 	 (Néhémya 6:9-16, Basa Jawi Padintenan) Robby saka Ghana, nyritakké pengalamané, ”Wektu kewalahan ngadhepi masalah, aku ndonga.


Kookie ha tenda mba'ekuaarã 	 Kuki lan Dhata Situs


Pe primer artíkulope ñañeʼẽ kuri peteĩ karai héravare Faizal, haʼe kon el tiémpo odesidi ostudia la Biblia ohecha hag̃ua añetehápepa ko lívro ou Ñandejáragui. 	 Faizal, sing dicritakké ing kaca 3, akhiré mbuktèkké dhéwé bab kuwi nganggo cara sinau Alkitab.


Oñekambia héra. 	 Dudu jeneng asliné.


PURAHÉI: 121, 63 	 LAGU: 53, 18


Haʼe heʼi: “Entéronte haʼekuéra oñemboʼe meme vaʼekue Ñandejárape”. 	 Dhèwèké kandha, ”Kabèh wong sing ana ing daftar kuwi padha ndonga.”


“Ñandejára omeʼẽva pyʼaguapy [...] omeʼẽ peẽme opa mbaʼe porã pejapo hag̃ua hembipota.” (HEB. 	 ”Déné Gusti Allahing tentrem-rahayu . . . mirantènana kowé kalawan samubarang kabèh kang becik kanggo nindakaké karsané.”—IB.


Primera ves ahárõ guare rreunionhápe ahechakuaa mbaʼéichapa entéronte hory, cherresivi porã ha iñamávle chendive (Juan 13:34, 35). 	 (Yokanan 13:34, 35) Kuwi béda banget karo gréja-gréja liyané.


Péro heta traduksión ndaijexáktoi. Upévare, umi ermáno ojapo vaʼekue pe Traducción del Nuevo Mundo, oñepresentáva áño 1950 guive, oñehaʼãmbaite otradusi pe eskritúra orihinálpe oĩhaichaite. 	 Kanggo nerjemahké Alkitab sing cocog karo tulisan asliné, para sedulur sing dadi anggotané New World Bible Translation Committee, manut karo dhasar iki: (1) Ngluhurké jenengé Gusti Allah lan nggunakké jeneng kuwi manut tulisan asliné.


ÓTRA INFORMASIÓN: IVIOLÉNTO VAʼEKUE, OJEDROGA HA NDORRESPETÁI KUÑANGUÉRAPE 	 MBIYÈNÉ: NGANGGO NARKOBA, SENENG GELUT, ORA NGAJÈNI WONG WÉDOK


Umi hénte ha umi lugár oñeñeʼẽha pype añetehápe oexisti vaʼekue. 	 Merga wong lan panggonané bener-bener nyata, awaké dhéwé ora perlu ragu-ragu karo cathetan sejarah iki.


Péicha ojapo rupi hikuái, koʼág̃a ojetradusíma kompletoite térã peteĩ párte haimete 2.700 idiómape. 	 Matur nuwun kanggo upaya sing gedhé iki, merga saiki Alkitab sing sebagéan utawa lengkap wis ana ing kira-kira 2.700 basa.


¿Reñemosẽpa nde travahohágui ha reñeñandu vaieterei hína upévare? 	 Apa panjenengan tau ngadhepi masalah merga kélangan gawéan?


EHECHAUKÁKENA NE FAMÍLIAPE NEUMILDEHA 	 KUDU ANDHAP ASOR


Ndareíri ningo Sara ohayhu ha ovyʼa vaʼekue upe ógape. 	 Ing kono, Sara uga wis kerep ndonga marang Gusti Allahé, yaiku Yéhuwah.


Pe ágila hesapysoiterei, ha ojeʼe voi ikatuha ohecha peteĩ tapitípe haimete 1 kilometrohágui. 	 Yéhuwah nduwé kesanggupan kanggo mirsani apa sing bakal kelakon sukmbèn, kaya elang sing isa ”ngingat-ngingataké saka ing kadohan”.


11 Avei ojepuru vaʼekue rrádio oñemog̃uahẽ hag̃ua heta lugár rupi pe marandu porã. 	 11 Radio uga cocog kanggo nginjil.


Péro tahaʼe haʼeháicha, enterovéva ñañatende vaʼerã ani hag̃ua mbaʼeve ñandedistrae ñande servísiope. 	 16 Kaya Paulus, ana abdiné Yéhuwah sing milih ora nduwé bojo bèn isa luwih tenanan ngabdi marang Yéhuwah.


Peteĩ salmísta heʼi vaʼekue Ñandejárape: “Che aikuaa porã ndéve nandegustaiha umi mbaʼe vai ojejapóva. [...] 	 Contoné, Jabur 5:5-7 kandha bab Yéhuwah, ”Amargi Paduka punika Allah ingkang boten remen dhateng duraka . . .


MÁVAPA OPOROMBOʼE KOʼÁG̃A 	 BANTUAN ING JAMAN SAIKI


¿Mbaʼérepa siémpre ovyʼa? 	 Apa sebabé? Merga, kekancan karo Yéhuwah kuwi bab sing paling penting kanggo dhèwèké.


Haʼe ningo ifiél ha siémpre okumpli ipromesakuéra, ha sapyʼánte ikatu voi ñanesorprende la ojapo lája upéva. 	 Malah, kadhang kala Yéhuwah tumindak nganggo cara sing ora dinyana-nyana sing nggawé kita nggumun utawa ngguyu ora percaya.


Pe ñemano jepe ndaiporimoʼãvéima. 	 Pati uga bakal ora ana manèh.


Koʼã ára pahápe koʼytevéntema ñaime unído jaikóramo jepe diferénte lugárpe ko yvy ápe ári. 	 Kususé ing pungkasané donya iki, umaté Yéhuwah kudu luwih rukun manèh.


Kelvin ohechakuaa vaʼekue siertoha la Biblia heʼíva, haʼe orrekonose Ñandejára ikatuha okuida ko univérsore ani hag̃ua oñembyai ni ojedestrui (Eclesiastés 1:4). 	 (Jabur 102:26, 27) Ning, Kelvin percaya senajan bumi lan langit isa owah lan rusak, ning Gusti Allah isa nyegah bèn bumi lan langit ora rusak.—Kohèlèt 1:4.


Génesis kapítulo 24-27 	 Purwaning Dumadi bab 24-27


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿NDÉPA REASEPTÁTA PE RREGÁLO IJOJAHAʼỸVA? 	 BAB UTAMA | HADIAH PALING AJI SAKA GUSTI ALLAH


Reñepyrũ hag̃ua, ikatu reike ko páhina de Internétpe: www.jw.org. 	 Kanggo mulai, bukaken situs jw.org/id.


Oĩ vaʼekue ohundiséva la Biblia 	 Perjuangan Bèn Ora Disingkirké


Péro, ¿mbaʼéichapa ikatu jaikuaa mbaʼépa oikotevẽ peteĩ persóna? 	 Ning, piyé carané kita ngerti apa sing dibutuhké?


13 Heta ermáno omokyreʼỹ umi héntepe oipuru hag̃ua ñane páhina de Internet: jw.org. 	 13. Apa sebabé nggunakké jw.org cocog kanggo nginjil, lan apa ana pengalaman panjenengan bab kuwi?


Haʼe omombeʼu: “Che amigokuéra chepytyvõ chéve ha che famíliape heta hendáicha, por ehémplo oĩ ogueraháva oréve tembiʼu, yvoty, ha tres vése voi hetaiterei oĩ ohóva orepytyvõ rojapo hag̃ua mudánsa. 	 Ana sing nukokké kembang lan kebutuhan saben dina sing didèlèh ing ngarep lawang omahku. Ping telu para sedulur mbantu aku lan anak-anakku wektu pindhahan.


Entéro yvypóra ñaiméta peteĩ ñeʼẽme ha Jehová oñemoag̃uivéta ñanderehe. Añetehápe, haʼe ‘oavríta ipo omeʼẽ hag̃ua entérope opa mbaʼe oipotáva’ (Sal. 145:16, NM). 	 Kabèh manungsa bakal saya cedhak siji lan sijiné, lan cedhak karo Yéhuwah sing bakal nyukupi kabèh kebutuhané manungsa.—Ms. 145:16.


Haʼe oñehaʼã vaʼekue oanalisa mbaʼéichapa ikatu ojexplika umi versíkulo isensilloveháicha ha ifasilve hag̃uáicha oñentende, upévare ndojoguái vaʼekue umi teólogo itiempopeguápe. 	 Béda karo para téolog ing jamané, Lefèvre ngupaya nemokké cara sing wajar lan sedherhana kanggo nerangké isiné Alkitab.


La Biblia heʼi voi haʼe ‘ñanekonsolaha opa umi ñande jehasa asýpe’ (2 Corintios 1:3, 4). 	 Alkitab kandha, ”Gusti Allah kang nglipur . . . ing sajroning kasusahan.” (2 Korinta 1:3, 4) Mbiyèn, Yésus wis tau strès banget.


Eremive chéve 	 Deleng Pepaké


Koʼẽrõitéma, Armagedón aja, Jesús ohundipaitéta umi hénte añáme ha nopermitimoʼãvéima Satanás ñandeperhudika (Apocalipsis 20:1-3). 	 (Wahyu 20:1-3) Yésus ora mung bakal nyirnakké sing nunggang telung jaran mau, ning uga bakal ndandani karusakan sing diakibatké.


Ñandejára ningo opa mbaʼe Apohare ha omeʼẽ la vída enterovépe (Salmo 36:9). 	 (Jabur 36:10) Mula, Yéhuwah ora péngin manungsa mati.


8 Jesús ningo iñumílde vaʼekue, pórke iperféktoramo jepe, heʼi idisipulokuérape oikotevẽha Ñandejára oipytyvõ chupe (elee Juan 5:19). 	 8 Senajan sampurna, Yésus andhap asor lan kandha karo para muridé nèk dhèwèké butuh bantuané Yéhuwah. (Wacanen Yokanan 5:19.)


¿Jaaprovechapaitépa hína koʼã mbaʼe? 	 Apa kuwi kabèh wis digunakké?


Hiʼarive oikuaa vaʼekue avei Ñandejára ojevaletaha itaʼýrare okumpli hag̃ua pe promésa ojapo vaʼekue (Génesis 15:16; 17:19; 24:2-4). 	 Abraham ngerti nèk Iskak nduwé tugas penting yaiku mèlu ndhukung bèn janjiné Yéhuwah kelakon.—Purwaning Dumadi 15:16; 17:19; 24:2-4.


¿Mbaʼépa ere etanteáramo peteĩva koʼã mbaʼégui? 	 Utawa, panjenengan isa maca nurut topik sing dipéngini utawa nurut kedadéan-kedadéan sing dicritakké ing Alkitab.


“ANOHẼTA AVEI Y NE KAMELLOKUÉRAPE” 	 ”UNTA PANJENENGAN INGGIH BADHÉ KULA OMBÈNI PISAN”


Upéicharõ jepe, Pablo heʼi Timotéope: “Nde reñehekomboʼe vaʼekue hekoitépe reguerovia hag̃ua nde pyʼaite guive, upévare akóinte resegi vaʼerã umi mbaʼe reaprende vaʼekue” (2 Tim. 3:14, 15). 	 Paulus kandha marang Timotéus, ”Kowé kudu nurut piwulang sing wis mbok tampa lan wis mbok akoni bener [digawé yakin bèn percaya, NW].” (2 Tm. 3:14, 15, Basa Jawa Suriname.)


Heʼi avei hese: “Haʼe noporomongavajúi mante ha ndaipochyʼaréi”. 	 Gusti Allah ngerti nèk kita ora sampurna lan ”ènget yèn kita iki lebu”.—Jabur 103:8, 9, 14.


Rebeca katu oime vaʼerã oñeporandu: “¿Avyʼátapa ko lugárpe? 	 Bapak kuwi wis ora sabar péngin crita karo Abraham nèk Ribkah iki calon bojoné Iskak.


Esegi Jesús ehémplo. 	 Ning, piyé carané ndhidhik bocah sing saya mundhak gedhé kuwi bèn dadi abdiné Yéhuwah?


Jarekóta hetaiterei traváho, péro entéronte vyʼapópe ñambaʼapóta ñane ermanokuérandi. 	 Bakal nyenengké banget isa nyambut gawé bareng lan saya suwé dadi sampurna ing pamréntahané Yésus.


Péicha jahecha “Ñandejára otrataha enterovépe peteĩchante, haʼe oguerohory entéro umi hembiapo porãva ha okyhyjéva chugui, tahaʼe haʼéva tetãygua” (Hech. 10:34, 35). 	 10:34, 35, Basa Jawa Suriname.)


Péro síglo 14 ha 15-pe ae umi doktorkuéra ohechakuaa iporãtaha ojejapórõ upéicha, oñepyrũrõ guare oĩ heta péste (Levítico, kapítulo 13 ha 14). 	 Sakwisé ana wabah ing abad pertengahan, para dokter sing ngetrapké pathokan kuwi lagi ngerti nèk kuwi pancèn bener.—Kaimaman, bab 13 lan 14.


Konsého omendávape g̃uarã 	 Bantuan kanggo keluarga


Apéndise A 	 Katrangan A:


RRESPUÉSTA: Ñandejára Rréino poguýpe ko yvýgui oikóta peteĩ paraíso, upépe umi ifiélva ndahasymoʼãvéima, nomanomoʼãvéima ha oikóta pyʼaguapýpe pára siémpre. 	 JAWABAN: Wektu Kratoné Gusti Allah mréntah, bumi bakal dadi pirdus lan manungsa sing setya bakal sampurna lan urip ayem tentrem saklawasé.


Haʼekuéra ningo pekadór nomombaʼéiva chupe ha oiko okopi hese” (Judas 14, 15). Enoc ningo oĩ vaʼekue segúro koʼã mbaʼe heʼíva oikotaha katuete. 	 (Yudas 14, 15) Saka carané ngomong, kétok nèk Hénokh yakin tenan nèk ramalan kuwi mesthi bakal kelakon.


¿Mbaʼéichapa ikatu rehechauka ne família michĩvape neumildeha? 	 WEKTU NDHIDHIK ANAK, PIYÉ PANJENENGAN ISA NIRU CONTONÉ YÉSUS BAB . . .


Ha ñaneinvita voi ñañemoag̃ui hag̃ua hese (Santiago 4:8). 	 (Yakobus 4:8) Dadi, apa éntuk-éntukané nèk awaké dhéwé ndonga?


Priscila imanduʼa meme Mateo 6:34-re, upépe Jesús heʼi ndovaleiha jajepyʼapyeterei koʼẽrõ g̃uarãre, pórke káda día ñambohovái vaʼerã voi heta mbaʼe vai. 	 Priscilla terus ngéling-éling wejangané Yésus ing Matéus 6:34, sing isiné aja kuwatir bab dina sésuk, merga saben dina nduwé kasusahané dhéwé.


Por ehémplo, oĩ expérto heʼíva hasyha jaguerovia hag̃ua umi Biblia koʼag̃agua ndojoavyiha umi ojeskrivi ypy vaʼekuéndi. 	 Salah sijiné profésor agama kandha, ”Aku ora yakin nèk Alkitab sing saiki isih kaya tulisan asliné.


Upévare oiméne Sara oñeporandu: “¿Mbaʼéicha piko oñekumplíta Jehová promésa che haʼe aja Abrahán rembireko?”. 	 Mbokmenawa Sara ya kuwatir, utawa malah penasaran lan mikir, ’Piyé carané janjiné Gusti Allah marang bojoku isa kelakon, padhahal aku mandhul?’


Eheja ñemboguejy 	 Batalaké Undhuhan


Ko paíspe roiko sensillove, péro roguerekopaite la roikotevẽva rovyʼa hag̃ua. 	 Senajan urip sedherhana, ning aku lan bojoku isa seneng banget, lan iki ora bakal tak ganti karo apa waé.


La Biblia heʼi oĩ hague umi norrekonoséiva Ñandejára oipytyvõha isiervokuérape, péro heʼi avei oĩ hague heta oñemeʼẽva enkuénta. 	 Awaké dhéwé isa sinau saka Alkitab pengalamané wong-wong sing gelem ngakoni kwasané Gusti Allah, lan sing ora.


Reñemoag̃uiséramo Ñandejárare ikatu hag̃uáicha haʼe nekonsola, eñeʼẽ umi testígo de Jehovándi térã eñekomunika pe sukursál opyta ag̃uivévandi ndehegui. 	 Nèk panjenengan péngin saya cedhak marang Gusti Allah lan éntuk panglipuré, panjenengan isa ngubungi Seksi-Seksi Yéhuwah sing ana ing dhaérahé panjenengan utawa nyurati kantor cabang sing paling cedhak.


18 Pe kapasida jarekóva ñamombeʼu hag̃ua ótrope umi mbaʼe ñapensáva ha ñañandúva, haʼe peteĩ rregálo oúva Jehovágui. 	 18 Ngomongké apa sing dipikirké lan sing dirasakké, kuwi pancèn peparingé Yéhuwah sing aji.


Abrahán 	 Abraham


17 Jehová organisasión omeʼẽ ñandéve heta mbaʼe ñanepytyvõva japredika hag̃ua, por ehémplo puvlikasión, videokuéra ha diferénte método. 	 17 Pakumpulané Gusti Allah ngekèki akèh sarana kanggo mbantu awaké dhéwé nginjil.


Añetehápe, chupe g̃uarã ndaipóri vaʼekue ótro téma iñimportantevéva (elee Mateo 12:34). 	 Kratoné Allah bener-bener penting kanggoné Yésus.—Wacanen Matéus 12:34. 2.


La Biblia heʼi Ñandejára heraha Jehová. 	 Yéhuwah iku asmané Gusti Allah sing ana ing Alkitab.


Omombeʼu Samuel Hamilton 	 Pengalamané Samuel Hamilton


Heta hénte ningo ndoikuaái umi mbaʼe ohasáva peteĩ persóna omanombotáva ha ni ndohecháiva voi peteĩ persóna omanóvo. 	 Saiki, akèh wong sing akiré mati ing rumah sakit.


3 Iñimportanteterei ningo jahechauka jahayhuha entéro ñande rapichápe. 	 3 Nduduhké katresnan marang wong liya kuwi penting banget.


Péicha reiméta preparádo rejevautisa hag̃ua. 	 Kuwi sing mbantu kowé bèn isa dibaptis.


Upévare, cheprovlémarõ peteĩ ermánondi, siémpre añehaʼã asolusiona. 	 Nèk aku rada ora cocog karo sedulur liyané, aku ngupaya rukun.


Iñehemplokuéra ñanemboʼe heta mbaʼe ñanepytyvõtava jahayhu ha jarrespeta hag̃ua Jehovápe, jahasáramo jepe heta mbaʼe ijetuʼúva. 	 Nèk niru conto-conto kuwi, awaké dhéwé bakal tetep setya senajan ngadhepi masalah.


Ikatúta avei ‘ndekatupyry opa mbaʼerã’, ha erekopaitéta ‘reikotevẽva guive rejapo hag̃ua iporãva’ (2 Timoteo 3:16, 17). 	 Panjenengan bakal ngerti nèk Alkitab kuwi ora angèl dingertèni, ning ”migunani kanggo memulang, kanggo melèhaké, kanggo mbangun wewatekan tuwin kanggo nggulawenthah ing sajroning kayektèn,” bèn isa ”nindakaké samubarang kang becik”.—2 Timotéus 3:16, 17.


Ambyepotiseterei chupe, péro ajejoko ha adiparánte chuguikuéra. 	 Senajan aku péngin banget mbales, ning, akhiré aku isa nyingkir saka kono.


Adán ha Eva naiñeʼẽrendúi haguére, entéro yvypóra omano avei. 	 Merga wong loro mau ora setya, kabèh manungsa mèlu dosa lan akhiré mati.


Ñandejára ningo ñanderayhuetereígui omeʼẽ Itaʼýrape ñanderehehápe. 	 Gusti Allah maringké Putrané merga tresna karo kita.


Ñande jaservíva Jehovápe ñanderekopotĩ. 	 Nèk uripé nggenah, marahi bungah.


Añetehápe ningo haʼe naifamíliai vaʼekue, péro ikatu reaprende heta mbaʼe omboʼe lájagui idisipulokuérape. 	 Senajan Yésus ora nduwé anak, ning awaké dhéwé isa sinau saka carané Yésus mulang para muridé.


Avei oñeanalisa porã rire pe Rollo del mar Muerto, lívro de 1 Samuélpe koʼág̃a oñemoĩve cinco vése mas Ñandejára réra. 	 Kanggo alesan sing padha, jenengé Gusti Allah ditulis lima manèh ing buku Siji Samuèl.


Péro, ¿ikatu piko la Biblia nepytyvõ umícha jave? 	 Apa Alkitab isa mbantu ing kahanan kaya ngono?


Upémarõ haʼe osẽ oho Inglatérragui Alemániape, otermina hag̃ua itraduksión ha oñepyrũ hag̃ua oimprimi. 	 Merga dianiaya, Tyndale lunga saka Inggris menyang negara Éropa liyané, kanggo nerjemahké lan nyétak Alkitabé.


Nahániri, ha añetehápe ndaikatúi voi ojekuaapa, pórke ni umi unhído oĩva ko yvy ape ári ndaikatúi gueteri oasegura ohotaha yvágape.[1] (Elee pe nóta oĩva opakuévo ko artíkulo.) 	 Lha ngapa? Merga ora mungkin wong isa ngerti sapa sing sakjané dipilih munggah swarga.[1] (Deloken katrangan ing kaca 26.)


Haʼéva hína pe Tatenai oñeñeʼẽha lívro de Ésdraspe. 	 Tattannu kuwi disebut Tatnai ing buku Ézra ing Alkitab.


Oĩ katu oñemboʼéva péro opensáva noñekontestaiha chupekuéra. 	 Liyané rumangsa, senajan kerep ndonga ora tau éntuk jawabané.


¿Mbaʼe ehémplopa Jesús omoĩ ñandéve? 	 Conto apa sing isa ditiru saka Yésus?


Koʼã 20 áño ohasa vaʼekuépe, Mark ha Claire oipytyvõma oñemopuʼã hag̃ua heta Salón del Reino Áfricape. 	 Saksuwéné 20 taun, Mark lan Claire isa mbantu mbangun akèh Balé Ibadah ing Afrika.


Mba'épa Pontoon? 	 Apa iku Pontoon?


¿Mbaʼépa ere ndete voi reinvestigáramo mbaʼépa heʼi pype ha rehecha mbaʼéichapa ikatu nepytyvõ? 	 Apa panjenengan péngin mriksa isiné, lan éntuk paédah saka Alkitab?


Koʼág̃a Ñandejára oĩma avei preparádo hiʼanhelkuéra imarangatúvandi ou hag̃ua ohundi umi hénte añáme. 	 Kita kabèh perlu nggatèkké kabar sing diwartakké Hénokh lan martakké kabar kuwi marang wong liya.


Pórke ohayhuve Jehovápe ha orrespeta chupe. 	 Sing paling penting kanggoné Yonatan kuwi setya karo Yéhuwah.


Pe konsého oĩva 2 Timoteo 2:15-pe oipytyvõ chupe, upépe heʼi: “Eñehaʼãmbaitéke reime porã hag̃ua Ñandejára renondépe, peteĩ kuimbaʼe ombaʼapo jejopývaicha, ndorekóiva mbaʼérepa otĩ hag̃ua”. 	 Ning, 2 Timotéus 2:15 mbantu Isabella ngatasi masalahé, isiné ayat kuwi, ”Udinen, supaya kowé pantes ana ing ngarsaning Allah anggonmu dadi juru leladi kang ora usah isin.”


Por ehémplo, oimérõ omano ndehegui peteĩ rehayhúva térã erekóramo peteĩ mbaʼasy ivaietereíva, egueropuʼakámante vaʼerã umíva. 	 Contoné, nèk panjenengan ditinggal mati wong sing ditresnani utawa ngalami penyakit sing parah. Panjenengan isa waé ora nduwé pilihan liya ning kudu ngadhepi kuwi.


Orekópe 24 áño oiko chugui profesór de hebreo peteĩ siuda héravape Leipzig. 	 Dhèwèké dipilih dadi profésor basa Ibrani ing Leipzig wektu umuré 24 taun.


(Ehecha pe nóta.) 2 Jesús orresusita riremi, ojeaparese kuri mas de 500 persónape (1 Cor. 15:6). 	 2 Ora suwé sakwisé diuripké manèh, Yésus nemoni para muridé sing cacahé luwih saka 500.


“Ha osẽ ótro, peteĩ kavaju pytã asýva ha pe oguapýva hiʼári orresivi autorida oipeʼa hag̃ua pyʼaguapy ko yvy ape árigui, ikatu hag̃uáicha umi hénte ojojukapa, ha oñemeʼẽ chupe peteĩ espáda puku” (Apocalipsis 6:4). 	 ”Tumuli ana jaran liyané maju, ulesé abang mbranang sarta kang nunggang kaparingan panguwasa ngilangi tentrem-rahayu saka ing bumi, supaya wong padha patèn-pinatènan, lan uga kaparingan pedhang gedhé.”—Wahyu 6:4.


Tendayke ñemigua 	 Tab pribadi


¿Mbaʼéichapa ikatu ñakonsola umi oĩvape peichagua situasiónpe? 	 Piyé carané aku isa mbantu wong liya sing ditinggal mati?


Taro omombeʼu: “Papa umía ipochyeterei ha oproivi voi chehegui ag̃uahẽ hogapekuéra. 	 Taro kandha, ”Wong tuwaku nesu banget lan nganti pirang-pirang taun aku ora éntuk bali omah.


KONGREGASIÓNPE 	 ING JEMAAT


(Rut 1:1-8, 14.) Añetehápe Rut odesidi vaʼerã peteĩ mbaʼe ijetuʼuetereíva chupe g̃uarã. ¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Mulih ing Moab ketemu keluargané utawa mèlu Naomi, maratuwané, mulih ing Bètléhèm?—Rt. 1:1-8, 14.


Koʼag̃aite peve chegusta gueteri la béisbol, péro ndahaʼevéima upéva la iñimportantevéva chéve g̃uarã. 	 Aku isih seneng baseball, ning kuwi ora dadi bab sing utama kanggoku.


Upe tiémpope, pe tembiguái oguenohẽma puvlikasión vívlika prinsipálmente idióma ingléspe, ikatu hag̃uáicha oñekomunika Ñandejára puévlondi. 	 Wektu kuwi, abdi kang setya nulis wacan kanggo umaté Gusti Allah nganggo basa Inggris.


Haʼe heʼi chupe: “Ambyasyete ningo la nderehekomboʼeporãi haguére ne membýpe”. 	 Anakmu ora maju-maju.”


Añetehápe ningo Ñandejára omeʼẽvo Itaʼýra peteĩete ñanderehehápe, omeʼẽ ñandéve pe rregálo iporãvéva ikatúva jarresivi. 	 Hadiah saka Gusti Allah yaiku ”Kang Putra ontang-anting”.


16, 17. a) ¿Mbaʼépa Jehová oipota entéro isiervokuérape g̃uarã? b) ¿Mbaʼépa jajedesidi vaʼerã jajapo? 	 16, 17. (a) Yéhuwah péngin wong-wong piyé? (b) Awaké dhéwé kudu terus nggunakké apa?


Upévare ndarekói kuri opsión”. 	 Dadi, aku ora isa ngapa-ngapa.”


Peteĩ kuñakarai ohendu porãva chupe oñemoĩ hasẽ. 	 Allan ngomong, ”Dhèwèké ditekani Seksi Yéhuwah, padhahal ésuké lagi waé ndonga.”


Ko rreuniónpe, peteĩ miémbro del Kuérpo Governánte opresenta pe Traducción del Nuevo Mundo edición revisada ingléspe. 	 Ing acara kuwi, anggotané Pengurus Pusat ngumumké nèk wis ana Alkitab New World Translation basa Inggris sing wis didandani.


Epensamína, Jesucristo omombaʼeterei vaʼekue umi mbaʼe oĩva Ñandejára Ñeʼẽme, oikuaágui Ñandejára voi oskrivika hague upéva. 	 Coba gatèkna: Yésus Kristus tenanan ngajèni Alkitab merga Alkitab kuwi sabdané Gusti Allah. Yésus ora seneng nèk ana wong sing ngowahi ajaran Alkitab merga ajarané manungsa.


Por ehémplo, kaʼarupytũ omoĩ vaʼerã pe kambuchi ijapére, oho pe póso oĩháme ha ogueru pe y ojepurútava hogapýpe (Génesis 24:11, 15, 16). 	 Saben soré, dhèwèké manggul genthong cilik ing pundhaké lan lunga menyang sumur.—Purwaning Dumadi 24:11, 15, 16.


Jajapóramo péicha, ñande fe imbaretevéta ha ñanekyreʼỹvéta ñaporomboʼe hag̃ua. 	 Nèk persiapané kaya ngono, iman panjenengan tambah kuwat lan mbantu panjenengan dadi guru Alkitab sing trampil lan sing semangat.


OĨ OPENSÁVA NAHANIRIHA. 	 ANA SING KANDHA ORA.


Avei ohechakuaa ndoleéiramo la Biblia, ndotopamoʼãiha umi rrespuésta. 	 Mula, Sophia isa ngadhepi masalahé merga sinau Alkitab.


Ikatu hag̃uáicha oñemoĩ oñeʼẽháicha la hénte koʼág̃arupi. 	 Ngganti tembung-tembung sing wis kuna.


Haʼe ni michĩmi ndorrespetái Jehová témplo, ha okonvense pe puévlope oadora hag̃ua umi dios fálsope. 	 Dhèwèké ora ngajèni omahé Gusti Allah, lan ngongkon rakyaté nyembah para déwa.


Si, pórke síglo 20-pe haimete 70 millón omano vareʼágui. 	 Kira-kira ana 70 yuta wong sing mati ing abad ke-20 merga kurang pangan.


Ñandejára ojevale Irréinore ojapo hag̃ua hembipota yvágape ha yvy ape ári (Mateo 6:10). 	 Gusti Allah nggunakké Kratoné kanggo mujudké kersané ing swarga lan bumi.—Matéus 6:10.


¿Reimémapa preparádo upearã? 	 Apa kowé wis siap?


Añetehápe oĩ lugár saʼivehápe ohóvo pe violénsia. 	 Pancèn ana upaya ing akèh negara kanggo ngrampungi masalah tumindak kasar mau.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo ñaime hag̃ua unído ñande rogapýpe? 	 Apa sing nggawé kabèh anggota keluarga isa nyambut gawé bebarengan?


Upéva la Alexandra ohendu vaʼekue oĩro guare peteĩ kolektívope. 	 Alexandra banjur mudhun saka bis lan ndelok ana wong Cina sing isih enom lagi ngupaya njelaské kahanané marang petugas perbatasan nganggo basa Spanyol sing ora lancar.


Oiméne Faraón okonkistase raʼe Sárape ohechaukávo chupe umi luhoita orekóva, ikatu hag̃uáicha ojapo tráto “iñermánondi” ha upéi omenda hag̃ua ko kuña iporãitévare (Génesis 12:14-16). 	 Mbokmenawa Firaun arep ngrayu Sara bèn kepéncut karo kasugihané, banjur arep njaluk ijin karo ”seduluré” supaya Sara isa dadi bojoné.—Purwaning Dumadi 12:14-16.


La Biblia ningo ohechauka avei pe primer síglope oĩ hague heta líder rrelihióso omendáva, umíva apytépe apóstol Pedro (Mateo 8:14; Marcos 1:29-31; 1 Corintios 9:5). 	 (Matéus 8:14; Markus 1:29-31; 1 Korinta 9:5) Wektu kuwi, tumindak laku jina wis umum kanggo wong-wong Roma.


Ndojoavýi pe siénsia ndive: La Biblia ndahaʼéi peteĩ lívro de siénsia, péro oñeʼẽ jave upévare ndojavýi. Omombeʼu avei heta mbaʼe neʼĩrava ojedeskuvri upe épokape. 	 Cocog karo Ilmu Pengetahuan: Isiné Alkitab mesthi cocog karo ilmu pengetahuan modhèren, senajan sakjané dudu buku ilmu pengetahuan.


15 ¿Mbaʼépa oiko raʼe Manóah ojerurérõ guare Jehovápe toipytyvõmi chupe omongakuaa hag̃ua ifamília? 	 15 Piyé tanggepané Yéhuwah wektu dijaluki tulung bèn mbantu Manoakh ndhidhik anaké? ”Gusti Allah banjur nyembadani [nuruti] panyuwuné pak Manoakh.” (PH.


5 Jesús heʼi vaʼekue: “Che amongavaju ha akorrehi entéro umi ahayhúvape” (Apoc. 3:19).* (Elee pe nóta.) Por ehémplo, idisipulokuéra oiko oikónte ojodiskuti openságui oĩha iñimportantevéva ijapytepekuéra. 	 5 Yésus kandha, ”Sapa singSun kasihi iku Sunwelèhaké [kandhani] lan Sunrangkèt.”* (Wy. 3:19) Contoné, para muridé bola-bali padu masalah sapa murid sing paling penting lan utama.


Péro oĩta umi mbaʼe ndaikatumoʼãiva jajapo, upéicharõ jepe enterovetéva ikatu japredika. 	 Senajan cara nyambut gawéné ora padha, kabèh isa martakké kabar apik bab Kratoné. Sakjané, Yéhuwah isa nindakké gawéan iki dhéwé.


¿Mbaʼérepa sapyʼánte ijetuʼu vaʼekue ojepredika hag̃ua pe tarhéta reheve? 	 Piyé tanggepané wong-wong wektu dikabari nganggo kertu iki?


Péro la haʼe ohecha ramovéva hese ndahaʼéi voi ipíntante, síno umi kualida porã orekóva. 	 Abraham uga ngajèni sipat-sipaté Sara sing apik, sing uga diajèni karo Yéhuwah.


Heʼi oipotaha “umi hénte imboriahúva” ohóva tupaópe “oĩ segúro pe añetegua oĩvagui umi Evanhéliope, ojapoháicha umi ikatúva olee latínpe”. 	 Ning, apa sebabé Lefèvre péngin banget mbantu wong-wong ngerti ajarané Alkitab?


OÑEKOTEVẼ PETEĨ TRADUKSIÓN PYAHU 	 DIBUTUHKÉ TERJEMAHAN ALKITAB SING ANYAR


Koʼã instruksión ogia ha oipytyvõta Ñandejára siervokuérape, tahaʼe haʼéva pe lugár oikohápe (Gál. 6:2). 	 Hukum kuwi nuntun lan ana paédahé kanggo wong Kristen ing endi waé.—Gl. 6:2.


Ha ko vuéltape che aasepta. 	 Aku gelem nampa undangan kuwi.


Péro Hutter otradusi kuri pe griego orihinálgui ha omoĩ jey upéva umi lugár ojesitahápe pe Viejo Testaméntogui, térã haʼe opensahápe oñeñeʼẽha hína Jehováre. 	 Akèh terjemahan saka Prajanjian Anyar ora nyebutké asmané Gusti Allah. Ning, terjemahané Hutter nggunakké asmané Yéhuwah, lan kuwi dadi bukti tambahan kanggo mulihké asmané Gusti Allah ing Kitab-Kitab Yunani Kristen.


¿Mbaʼérepa ndeʼíri chupekuéra oñorairõ hag̃ua iñenemigokuérandi? 	 Apa sebabé Gusti Allah ora maringi wewenang bangsa Yahudi, kanggo mèlu perang bèn ora ditindhes manèh?


La Bíbliape oñehenói Satanáspe “umi demónio ruvicha”, upéva heʼise haʼekuéra oĩha ipoguýpe. 	 Malah, para malaékat kuwi banjur diasorké ing kahanan sing ’peteng [ing bab rohani]’, sing disebut Tartarus.


¿Mbaʼépa ikatu jajapo jasegi hag̃ua ñaneonrrádo? 	 Rasa percaya isa rusak, mung merga tumindak ora jujur sepisan waé.


Ha ija vove, emeʼẽve chupe rresponsavilida, ikatu hag̃uáicha omehorave ohóvo. 	 Nèk perlu, wènèhana tanggung jawab bèn isa nduduhké sipat sing apik kuwi.


¿Mbaʼérepa apóstol Pablo heʼi raʼe ikuentavetaha ndojapóinte hikuái peteĩ viáhe? 	 Apa sarané Paulus kanggo nundha pelayarané kuwi masuk akal? Ukiran kapal barang (abad kapisan M)


Ko grúpo opensa vaʼekue peteĩ kuimbaʼe ikatuha ojedivorsia hembirekógui “nahekopotĩriramo” añoite, upéva heʼise hína omoakãratĩramo chupe. 	 Sekolahan sijiné sing jenengé Hillel, mulang nèk dhasar sing sah kanggo pegatan yaiku masalah ing urip bebojoan, senajan masalahé mung sepélé.


Haʼekuéra ningo ombaʼapo vaʼekue umi takuareʼẽndýpe ha upépe oñemaltrata vaieterei chupekuéra. 	 Para budhak sing dipeksa kerja ing kebon tebu ditindhes lan dianiaya.


Jahechamína. 	 Pikirané ayem.


Ambyasýramo jepe, che hentekuéra apytépe oĩ voi omanóva iviolénto káusare. 	 Sayang banget, ana anggota keluargaku sing mati merga ora ngowahi tumindaké sing kasar.


Amáske astudia la Biblia ahechakuaa akambia vaʼerãha heta mbaʼépe ambovyʼa hag̃ua Ñandejárape. 	 Merga sinau Alkitab, aku dadi ngerti nèk aku kudu ngowahi uripku manut pathokané Gusti Allah sing luhur.


Upe tiémpope omanda vaʼekue pe komunísmo, upévare Sajóniape hetápe nointeresaguasúi la rrelihión. 	 Dadi, agama kuwi ora penting kanggoné wong-wong ing Saxony. Lan kanggoku, Gusti Allah kuwi ora ana.


Jehová ñanderayhu rupi ombou Itaʼýrape ko yvy ape ári (Ehecha párrafo 13) 	 Merga tresna, Yéhuwah ngutus putrané (Deloken paragraf 13)


Ko artíkulope jahecháta mbaʼéichapa ojejapo vaʼekue upéva ojepreparárõ guare pe edición revisada ingléspe, osẽ vaʼekue 2013-pe. 	 Ing wulangan iki, awaké dhéwé bakal ngrembug piyé dhasar-dhasar kuwi dinggo wektu nggawé lan nerjemahké Alkitab New World Translation sing anyar taun 2013.


1 Samuel kapítulo 1, 2 	 1 Samuèl bab 1-2


Por ehémplo, umi ermáno oipuru tiémpope umi vitróla opredika hag̃ua, heta persónape ndogustapái la ohendúva. 	 Ning, para penginjil butuh sekolah bèn isa trampil nginjil.


Hetaiterei tiémpore haʼekuéra ombaʼapo oñondive, upéicha rupi oñoamigoite ha ojoayhueterei hikuái. 	 Katresnan siji lan sijiné dadi saya kuwat, lan ora ana sing isa misahké.


Síglo 2-pe ae oñeñepyrũ vaʼekue ojeproivi pe ñemenda umi Iglésia “kristiánape”, upe rire koʼã Iglésiagui osẽ pe rrelihión katólika. 	 Ing abad kapindho, praktèk selibat kuwi mulai ana ing gréja-gréja ”Kristen” sing sakbanjuré dadi Gréja Katolik Roma.


Kannada 	 Basa Kannada


Ha haʼetéramo jepe nañasẽvaíriva, ñanemanduʼa vaʼerã Romanos 14:12 heʼívare: “Káda únope Ñandejára ñandehusgáta umi mbaʼe jajapóvare”. 	 Saiki kita isa waé ora nanggung akibat saka kesalahan kita, ning akiré kita kabèh ”bakal ngunjukaké panjawab marang Gusti Allah bab prakarané dhéwé-dhéwé”.—Rum 14:12.


Upéicharõ jepe, oĩ avei umi kristiáno verdadéro ha Jehová oiporavo chupekuéra ijespíritu sánto rupive, ha oiko chuguikuéra unhído. 	 Wong-wong kuwi kaya gandum ing antarané suket, kaya kandhané Yésus.


“Péicha umi hénte toikuaa, nde nderérava Jehová, nde añoite haʼeha pe Ipoderosovéva ko yvy ape ári” (Salmo 83:18, NM). 	 ”Paduka ingkang asma Yéhuwah, Ingkang Mahaluhur tuwin misésani ing salumahing bumi.”—Jabur 83:19.


La Biblia ou Ñandejáragui voi, ha haʼe siémpre omeʼẽ umi konsého ideprovéchotava ñandéve. 	 Naséhaté Alkitab kuwi mesthi migunani merga asalé saka Gusti Allah.


(Mat. 6:26). ¡Ajépa isensilloite Jesús oñeʼẽ lája! Péicha haʼe omokyreʼỹ ha omboʼe idisipulokuérape peteĩ mbaʼe iñimportantetereíva. 	 (Mt. 6:26) Yésus isa mbantu wong-wong ngerti bab sing penting, lan isa nggedhèkké atiné mung nganggo tembung-tembung sing gampang dingertèni.


Ko karai amalisia héra Eliezer.* Haʼe ningo ombaʼapo Rebeca avuélo ermáno rógape, hérava Abrahán. 	 Abdi kuwi disambut karo bapaké Ribkah sing jenengé Bétuèl.


Katuete ningo javyʼa jareko haguére amígo ñanderayhúva. 	 Manungsa butuh kanca akrab lan kekancan sing nyenengké.


Ezequiel 18:4-pe ko palávra oraha pe prefího ha (ה) heʼiséva “pe” ha péicha oñeforma pe palávra hannéfesch (הנפשׁ) heʼiséva hína “pe álma”. 	 Yéheskièl 18:4 nulis tembung kuwi nganggo imbuhan ה (ha), sing akiré dadi tembung han·ne’phesh (tembung asliné הנפשׁ).


Satanás ningo koʼág̃a peve oiko “oñemonde ánhel omimbipávaramo” (Mateo 12:24; 2 Corintios 11:14). 	 (Yudas 6; 2 Pétrus 2:4, Terjemahan Dunia Baru) Para malaékat sing jahat kuwi dikuwasani karo Sétan, sing ’mindha-mindha dadi malaékating pepadhang’.—Matéus 12:24; 2 Korinta 11:14.


Peteĩ tetã opuʼãta ótro tetãre, ha umi goviérno opuʼãta ojuehe”. 	 Bangsa bakal nglawan bangsa, lan kerajaan nglawan kerajaan.”


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? Pórke haʼe oñeinteresa ñanderehe ha oipota jasegi igía oho porã hag̃ua ñandéve (Isaías 48:17, 18). 	 (Yésaya 48:17, 18) Dadi, tujuan sing paling unggul yaiku nèk kita isa ngabdi marang Yéhuwah lan nyenengké atiné.


Upévare, peẽ tuvakuéra peneumílde ha penesinséro vaʼerã pene famíliandi. 	 Kuwi isa mbantu dhèwèké nggawé keputusan dhéwé.


Upe díape, 3.000 persónarupi oasepta pe invitasión, ojevautisa ha orresivi pe espíritu sánto oñepromete vaʼekue (Hech. 2:37, 38, 41). 	 2:37, 38, 41, BJS.


“Cristo mborayhu oreovliga rojapo hag̃ua ko mbaʼe. [...] 	 ’Sih katresnané Sang Kristus kang mbereg marang aku kabèh.


Ñandejára, nde siémpre cheguerohorýta” (Sal. 41:12, NM). 	 Yéhuwah bakal ngopèni umaté sing setya.—Ms. 41:13.


SIÉNSIA 	 ILMU PENGETAHUAN


5 La Biblia heʼi umi omendáva ojoayhu ha ojotrata porã vaʼerãha, péicha katuete ovyʼáta hikuái. 	 5 Alkitab kandha nèk katresnan lan welas asih kuwi penting banget wektu nduwé hubungan karo wong liya, klebu ing urip bebojoan.


Peteĩ vuéltape, peteĩ león ou oataka umi ovechápe, ha ótro díape katu peteĩ óso ou chupekuéra. 	 Wedhusé bapaké wis tau ping pindho mèh diserang singa lan beruang.


Ikatu jalee peteĩ kapítulo oĩva lívro de Héchospe. 	 Mbokmenawa, panjenengan isa maca salah sijiné pasal ing buku Para Rasul, sing isa mbantu luwih sregep nginjil.


¿Mbaʼéichapa jahechauka Jehovápe jaagradeseha chupe omeʼẽ haguére ñandéve pe kapasida ñañeʼẽ hag̃ua? 	 Wektu omongan, piyé carané awaké dhéwé mbuktèkké nèk ngajèni peparingé Yéhuwah?


¿Oĩ piko álgo ereséva?”. 	 Piyé tanggepanmu?”


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | MBAʼEVE NI AVAVE NDAIKATÚI OHUNDI LA BIBLIA 	 SING UTAMA DIREMBUG | PERJUANGANÉ ALKITAB


Ñandejára espíritu katuete nepytyvõta rentende hag̃ua mbaʼéichapa haʼe opensa. Ha péicha saʼi saʼípe rentendéta rehóvo “umi mbaʼe ipypukuvéva oúva Ñandejáragui” (1 Corintios 2:10). 	 (Lukas 11:13) Roh suciné Gusti Allah isa mbantu panjenengan ngerti pikirané Gusti Allah sarta mbukak pikiran panjenengan bèn isa éntuk pangertèn sing jero bab Gusti Allah.—1 Korinta 2:10.


Upévare, peteĩ nde resa nemoñepysangáramo, eipeʼa ha emombo” (Mat. 5:27-29). 	 (Mt. 5:27-29) Para muridé Yésus urip ing saktengahé wong Rum, sing seneng nonton sing saru-saru lan omongané ora nggenah.


¿Mbaʼépa orrekonose vaʼekue umi gavaoníta ha Rahab? 	 Wong-wong Gibéon lan Rakhab ngakoni apa?


Ha káda día ivaive ohóvo la situasión. 	 Kuwi kabèh saya suwé saya parah.


Ko visión ohechauka mbaʼéichapa jaikóta ág̃a Ñandejára Rréino ohundi vove Satanás goviérno ha ojapo ko yvýgui peteĩ paraíso. Ko Rréinope ogoverna Jesús ha umi ohóva yvágape ko yvy ape árigui. 	 Wahyu sing ditampa Rasul Yokanan kuwi ngramalké nèk Kratoné Gusti Allah, sing dipréntah karo Yésus lan wong-wong sing dipilih, bakal nyirnakké pamréntahané Sétan lan nggawé bumi dadi pirdus.


¡Umi omanóva oikove jeýta! 8 	 Sing Mati Bakal Urip Manèh 8


MOÕPA OJAITYPO PE GOLONDRÍNA 	 SUSUHÉ MANUK SRITI


¿Mbaʼépa oipytyvõ Abrahánpe ojeroviave hag̃ua Jehováre ipyʼaite guive? 	 Piyé pengalamané Abraham mbantu nguwatké imané?


Umi ndojeroviáiva la Bíbliare katu heʼi jaipurúnepa peteĩ manuál itujaitereímava jaikuaa hag̃ua mbaʼéichapa jaipuru vaʼerã peteĩ komputadóra ipyahúva. 	 Wong-wong sing ora ngajèni Alkitab uga nduwé pendapat nèk nggunakké Alkitab ing jaman saiki, kuwi padha kaya nggunakké buku panduan komputer sing wis lawas dinggo komputer sing paling anyar.


Che hentekuéra chemboʼe aipuru hag̃ua kyse ha árma ha avei añorairõ hag̃ua tekotevẽramo. 	 Aku diajari keluargaku kon nganggo pisau lan pistol, lan gelut nèk perlu.


Aikuaa porã mbaʼéichapa ñañeñandu jajaposeterei jave peteĩ mbaʼe péro ndaikatúi, ha upévare añehaʼãmbaite amokyreʼỹ umi oñeñandúvape upéicha. 	 Aku ngerti rasané ora isa nindakké apa sing dipéngini.


10 Pe Traducción del Nuevo Mundo oĩva ingléspe, oreko kuri heta palávra noñentendeporãiva, upévare ijetuʼu vaʼekue ojetradusi hag̃ua ótro idiómape. 	 10 Ana masalah sing diadhepi wektu nerjemahké Alkitab New World Translation basa Inggris ing basa-basa liyané.


Haʼe oikuaa porã vaʼekue Jehová oipotaha ifiél hembirekópe (Génesis 2:24). 	 (Purwaning Dumadi 2:24) Lan Hénokh mesthi ngupaya ndhidhik anak-anaké bab Yéhuwah.


Katuete oipyʼapýne chupe henonderã, koʼýte koʼág̃a omohuʼãvo ohóvo pe viáhe. 	 Saya cedhak karo panggonan sing dituju, dhèwèké mikir kaya apa uripé mbésuk.


¿Mbaʼépa ohecha vaʼekue Juan peteĩ visiónpe? 	 Rasul Yokanan weruh apa?


Sapyʼánte ojejerure avei ñandéve japartisipa hag̃ua umi kampáña espesiálpe. 	 Wis yutan wacan ditawakké ing saklumahing bumi.


Umi mbaʼe iñimportantevéva oĩva Traducción del Nuevo Mundo edición revisada inglés 2013-pe 	 Sing Ana ing Alkitab Basa Inggris New World Translation 2013


“Pemokyreʼỹkena pene ñeʼẽ rupive umi oñeñandu vaietereívape, peipytyvõkena umi ikangývape ha penepasiénsiakena enterovére” (1 Tesalonicenses 5:14). 	 ”Wong kang padha cilik atiné iku lipuren, wong kang ringkih padha bélanana.


¿Tekotevẽpa jaike peteĩ rrelihiónpe? 	 Apa awaké dhéwé perlu mèlu salah sijiné agama?


Chekaneʼõmba rei ha pohãrentema aiko. 	 Saiki, aku kudu terus nganggo obat.


Jehová arandu ndaijojahái, ha haʼe ikatu voi oikuaa umi mbaʼe neʼĩrava oiko. Upévare tekotevẽterei ñahendu umi konsého oúva chugui ñasẽ porã hag̃ua (Isaías 48:17, 18). 	 Alkitab uga mbandhingké wong-wong sing percaya karo Gusti Allah kaya manuk elang. ”Wong kang padha nganti-anti marang Pangéran Yéhuwah kaparingan kakuwatan anyar: padha mabur mumbul kaya manuk elang kalawan kakuwataning swiwiné.”


Pórke áño 33-pe Jehová orrechasa tetã Israélpe, ha oiporavo ipuevlorã pe kongregasión kristiána. 	 Ing taun 33 M, Yéhuwah ora gelem nampa manèh bangsa Israèl, lan malah milih jemaat Kristen dadi umaté.


Ñandejára réra, oĩ haguéicha peteĩ manuskríto yma guarépe 	 Jenengé Gusti Allah (sing dibunderi) ana ing tulisan Alkitab kuna


David oraha kuri pe vastón puku oipurúva oñangareko jave umi ovecháre, avei peteĩ ónda ha omosaingo ijapére peteĩ vosaʼi. 	 Dawud nggawa tongkat sing dinggo angon wedhus, tas sing dislémpangké nèng pundhaké, lan umban.


Péro upéi, amáske ohasa pe tiémpo heta hetave oĩ umi heʼínteva ijehe kristianoha, péro añetehápe ndahaʼéi. 	 Senajan ngono, wektu kuwi tetep ana wong sing dipilih.


¿Mbaʼéichapa oñepyrũ oexisti hikuái? 	 Apa kandhané Alkitab bab malaékat?


“Ani pendetaryrýi mbaʼevére. Peguerekóramo jepe heta mbaʼe, pende rekove nodependéi hína umi mbaʼe peguerekóva rehe” (Lucas 12:15). 	 (Lukas 12:15, NW) ”Nanging mungguh laku jina lan sarupané pratingkah rusuh utawa kamurkan iku aja nganti sanadyan munga kasebut baé ana ing antaramu, kaya kang pantes tumraping para suci.”—Éfesus 5:3.


Péro la Biblia ohechauka mbaʼépa ikatu jajapo umícha jave. 	 Nèk iya, Alkitab ngandhani bèn ”aja kendhat anggonmu ndedonga” lan ”lairna sakèhing pepénginanmu marang Gusti Allah”.


¿Reikovétapa heta áño, térãpa voi remanóta? 	 Apa aku bakal urip seneng utawa susah?


Añetehápe ningo pe siénsia ndaikatúi ñanepytyvõ jaiko hag̃ua pára siémpre. 	 Pangarep-arep urip saklawasé kuwi ora gumantung karo ilmu pengetahuan modhèren.


Mbaʼépa Ñandejára opensa umi gérrare umi kristiáno ypykue tiémpope 	 Tanggepané Gusti Allah bab Perang ing Jamané Yésus


Péro, ¿ohendúpa Ñandejára umichagua orasión? 	 Apa Gusti Allah gelem mirengké?


Péro Jehová omonguera chupe ha osegi oikove 15 áño mas (2 Rey. 20:1-6). 	 Hizkia malah isa urip 15 taun manèh.


Peteĩ mitãkuña hérava Vanessa omombeʼu isy omano hague mbaʼasýgui, ha pe orasión tuichaiterei oipytyvõ chupe ogueropuʼaka hag̃ua upéva. 	 Dhèwèké ngrasakké kwasané donga.


Ha 3 áñore asegi ajapo upéicha. 	 Dadi aku mutuské nginjil 60 jam saben sasi nganti telung taun suwéné.


JEHOVÁ ningo ñanderayhueterei (1 Juan 4:16). 	 (1 Yo. 4:16) Yésus Kristus, sing sepisanan digawé Yéhuwah, wis manggon milyaran taun ing swarga karo bapaké.


“Brasil tuichakuére oĩ peteĩ veíkulo añoite orekóva parlánte ha ojepurúva al servísio del Señór, péro millones de persóna oikuaa ko veíkulo. 	 ”Mung ana mobil halo-halo cacahé siji sing dinggo martakké Injil ing Brasil.


Mitãrusukuéra, ¿mbaʼéichapa ikatu pejeprepara pejevautisa hag̃ua? 	 Cah-Cah Enom Piyé Carané Bèn Siap Dibaptis?


Mba’ete mbogue 	 Busak Akun


Síglo 18-pe guare Pe Evanhélio de Lucas omombeʼu Jesús oavri hague pe rróllo de Isaías, olee chugui ha upéi olia jey. 	 Injil Lukas kandha nèk Yésus mbukak, maca, lan nggulung manèh gulungan Yésaya.


Peteĩ istoriadór hérava Jona Lendering heʼi: “Platón omboʼe vaʼekue ñane álma oiko hague peteĩ lugár iporãitereívape, péro upéi ouha ko múndo ikyʼávape. 	 Ahli sejarah sing jenengé Jona Lendering kandha, ”Plato nduwé pendhapat nèk rohé manungsa mauné wis ana ing panggonan sing kepénak, banjur saiki urip ing donya.


Ñandejára oiporavóma Itaʼýra Jesucrístope ogoverna hag̃ua ko yvy (Salmo 2:4-8). 	 Gusti Allah milih Yésus kanggo mréntah bumi.


¿Mbaʼéichapa ikatu jajapo upéva? 	 Mula, ora masalah isih enom utawa wis tuwa, séhat apa ora, apa sing kudu ditindakké awaké dhéwé?


Upérõ primera ves ahendu Ñandejára heraha avei (Salmo 83:18). 	 Lagi kuwi aku krungu nèk Gusti Allah nduwé asma.


Upévare peteĩ vuéltape algúno fariséo omoñuhãse Jesúspe ha oporandu chupe: “¿Ovale piko peteĩ kuimbaʼe ojedivorsia hembirekógui oimeraẽ mbaʼérente?” (Mateo 19:3). 	 Mula, ana wong Farisi sing takon marang Yésus, ”Tiyang punapa dipun kéngingaken megat sémahipun awit saking sadhéngaha sabab?”—Matéus 19:3.


Pablo oviaha hína kuri peteĩ várkope Itáliape ha upéi pe yvytu oñepyrũ oipeju ikontrapekuéra. 	 Wektu mandheg ing pelabuhan, rasul Paulus nyaranké bèn pelayarané ditundha dhisik.


Umícha jave, katuete oiméne revyʼa raʼe reipytyvõ haguére ótrope oñeñandu porãve hag̃ua. 	 Kita isa bungah tenan nèk mènèhi tanpa pamrih.


Ha iñimportanteveha, jahupytýta heta mbaʼe porã jasegíramo Ñandejára ehémplo, jahayhu ha ñaperdonávo ñande pyʼaite guive ñande rapichakuérape (Colosenses 3:13). 	 Sing paling penting, kita bakal ngrasakké paédahé nèk niru Gusti Allah sing seneng ngapurani lan nresnani.—Kolosé 3:13.


16 ¿Mbaʼéichapa Jehová ohechauka avei ñanderayhuha? 	 16 Kratoné Gusti Allah utawa Kratoné Sang Mèsih uga dadi bukti katresnané Yéhuwah marang manungsa. Kok isa?


Péro peteĩ díape, Ñandejára ánhel ojeaparese pe kuñakaraípe ha heʼi chupe orekotaha peteĩ mitã. 	 Ning, malaékaté Yéhuwah ngandhani bojoné Manoakh, nèk dhèwèké bakal nglairké anak lanang.


Ha ñapensa porãtarõ iñextráño voínte, pórke avavépe ndogustái la hénte ijapúramo chupe, upéicharõ jepe lomímonte hetaiterei oĩ ijapúva. 	 Wong-wong sengit karo tumindak ora jujur, ning nyatané akèh sing nglakoni. Kuwi anèh banget, ta?


Upévare heʼi: “Pemañami, peteĩ isrraelíta arakaʼeve noporombotavýiva” (Juan 1:47). 	 (Yo. 1:47) Yésus isa maca ati, lan kuwi dinggo ndelok sipat apiké wong liya.


Haʼe ñanemombaretéta jasegi hag̃ua ñaneonrrádo toiko la oikóva. 	 BERKAHÉ NÈK JUJUR Hitoshi, sing sakdurungé dicritakké, dicap pegawé sing jujur.


PE ÁGILA OHECHA MOMBYRY 	 MANUK ELANG NDELOK SAKA KADOHAN


Por ehémplo, heta áñore ahugámi káda semána la lotería, ha areko voi la che “número de la suérte”. 	 Contoné, wis pirang-pirang taun, aku senengané main lotré lan masang nomer ”keberuntunganku” saben minggu.


¿NDÉPA HÍNA UNHÍDO? 	 Apa sing ora mbuktèkké nèk wong kuwi dipilih munggah swarga?


Katuete nde erekóne avei la nde kreénsia, ha upéva odepende moõguápa nde térã mbaʼépa nemboʼe raʼe hikuái nde rógape. 	 Panjenengan mbokmenawa nduwé pandhangan dhéwé manut budaya utawa ajaran sing ditampa wiwit cilik. Dadi, pendhapat bab pati kuwi ana akèh lan béda-béda.


Ani elee pyaʼe pyaʼe, síno eñemotiémpo upearã. 	 Bayangna critané, kaya-kayané kelakon tenan


11 Abner ha Absalón ojapo vaʼekue ohechauka mbaʼépa ikatu oiko ñanderehe nañaneumíldeiramo ha ñandegusta pe puésto térã autorida. 	 11 Nèk ana wong sing ora andhap asor lan péngin nduwé wewenang sing luwih gedhé manèh, dhèwèké angèl setya karo Gusti Allah.


JAHAYHU ÑANDEJÁRAPE 	 NRESNANI GUSTI ALLAH


¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã oĩ jave ñandetrata vaíva? (versíkulo 1 ha 2). 	 Piyé carané nanggepi wong-wong sing jahat?—Ayat 1, 2.


Apocalípsispe jatopa umi cuatro kavaju ha hiʼarigua, ha jaleévo upéva haʼete voi jahechapáva umi mbaʼe oñemombeʼúva upépe. 	 Kitab Suci nyritakké gambaran sing cetha nèk ana swara gludhug banter banget wektu patang jaran sing gagah prakosa lan sing nunggang mulai maju.


Avyʼa amombeʼúvo umi notísia porã che rapichakuérape 	 Aku seneng nèk isa mbantu wong liya. Martakké injil marahi bungah


Por ehémplo, ikatu oñensaja oñondive predikasionrã. 	 Ing ibadah sak keluarga, isa latihan nginjil bèn apik nginjilé.


¿MBAʼEICHAGUA persónapa rakaʼe Marta, Lázaro ermána? 	 Apa sebabé Yésus nresnani Marta, ning apa sing salah saka tumindaké Marta?


Upéi ojerure peteĩ henerálpe oĩva ikárgope hérava Joab, omoĩ hag̃ua Uríaspe pe lugár ipeligrosovehápe pe gérrape, ikatu hag̃uáicha ojejuka chupe (2 Sam. 11:2-4, 14, 15; 1 Crón. 2:16). 	 (2 Sa. 11:2-4, 14, 15; 1 Bb. 2:16) Yoab kuwi adhiné Abisai, dadi Abisai mesthiné ngerti kelakuané Dawud.


Marta heʼi: “Che Ruvicha, ¿nderehechái piko che ermána ohejapaiteha che ári la tembiapo? 	 Mila mugi Paduka dhawuhi ngréncangi kawula.”


Noé tiémpope, hetaiterei ánhel omboyke hembiapo yvagapegua ha “oheja rei ilugár” Ñandejára família apytépe. 	 Sayangé, sing mbrontak ora mung Sétan thok.


¿Mbaʼépa ohaʼarõ yvyporakuérape? 	 Kepriyé kahanané donya sukmbèn?


Salomón omopuʼã kuri pe témplo Jerusalénpe. 	 Suléman mbangun omahé Gusti Allah ing Yérusalèm.


Upéi kon el tiémpo ou ombojeheʼa hikuái umíva umi mbaʼe ogueroviávare térã umi kuénto orekóvare ikultúra. 	 Nganti pirang-pirang abad sakbanjuré, crita kuwi padha dicampur karo kapracayan lan crita rakyat sing ana ing dhaérahé dhéwé-dhéwé.


Upéinte ohecha sapyʼa upe soldádope pe lugár iplanohápe, pe kuimbaʼe oñemboʼy hína upépe ha oñemoĩ lájare ojekuaa voi ndokyhyjeiha avavégui. 	 Wong kuwi sing lagi ngadeg ing dhasar lembah.


Ojapo haguéicha pe salmísta, che avei amoĩ Jehová pópe umi mbaʼe chepyʼapýva ha ahechakuaa haʼe oĩha chendive. 	 Kaya wejangan sing dicathet ing Jabur 55:23, aku masrahké masalahku marang Yéhuwah, lan aku ngrasakké Yéhuwah ngopèni aku.


¡Epensamína mbaʼéichapa jaiko vaʼerãmoʼã opa koʼã mbaʼe ojepurúrire oñepytyvõ hag̃ua la héntepe! 	 Ning, kuwi malah digunakké kanggo nggawé senjata perang lan matèni wong-wong.


Proféta Daniélpe ojejerure vaʼekue oskrivi hag̃ua peteĩ mbaʼe oikótava amo gotyove. 	 Contoné, nabi Dhanièl didhawuhi supaya nulis ramalan bab apa sing bakal kelakon sukmbèn.


3 Abisai orrespeta Davídpe pórke oikuaa Jehová oelehi hague chupe ogoverna hag̃ua. 	 3 Abisai ngajèni Dawud merga ngerti nèk Dawud dipilih Gusti Allah dadi raja.


Añandu voi ndavaleveimaha mbaʼeverã, chekangypaite ha aperdete la esperánsa”. 	 Dhèwèké kandha, ”Merga kélangan anak, bojo, lan omah, aku dadi nglokro lan ora semangat kanggo urip.”


“Heta vése tekotevẽnte ñandejapuʼimi ñasẽ hag̃ua peteĩ provlémagui.” (Samantha, oikóva Sudáfricape) 	 ”Biasané masalah isa dirampungi nganggo tumindak ora jujur.”—Samanta, Afrika Selatan.


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa umi matrimónio ikatuha osẽ porã? 	 Senajan ora sampurna, piyé urip bebojoan isa nyenengké?


Peteĩ diksionário heʼi entéro ikatuha jajavy “nañantendeporãigui peteĩ mbaʼe, ndajaikuaái rupi álgo térã ñanedesaténto rupi”. 	 Salah siji kamus nerangké nèk kesalahan isa ana merga ”nduwé anggepan sing salah, pangertèn sing kurang, utawa kurang nggatèkké”.


Péro kon el tiémpo haʼekuéra ohechakuaa mbaʼeichaitépa umi mbaʼe aaprendéva chepytyvõ akambia hag̃ua. 	 Ning, akiré wong tuwaku isa ndelok nèk uripku malih dadi apik sakwisé sinau Alkitab.


Hénte ohóva pe Gran Santuario de Ísepe (Japón) ha pe Gruta de la Virgen de Lóurdespe (Francia) 	 Sing teka ing Panggonan Suci Ise, Jepang, lan Grotto of Massabielle, Lourdes, Prancis


(Cap. 37.) 	 ”Apakah Aku Mesti Dibaptis?”—bab 37


Salmo 46:9: “Ndaiporimoʼãvéima ni peteĩ gérra ko yvy ape ári, pórke Ñandejára omopẽ umi flécha ha umi lánsa, ha ohapy umi kárro ojepurúva gerrahápe”. 	 Jabur 46:10: ”[Gusti Allah] ngendhakaké peperangan nganti tumeka ing pungkasaning bumi, kang mutung gandhéwa sarta mapakaké tumbak, kang ngobongi karéta perang kalawan geni.”


Áño 1123 ha 1139-pe ojejapo vaʼekue Rómape umi oñehenóiva “Concilios de Letrán”, ha upépe ojedesidi pe rrelihión katólika oproivitaha omenda umi líder rrelihióso, ha upéva osegi koʼag̃aite peve. 	 Ing taun 1123 lan 1139, dianakké Konsili Lateran ing Roma. Hasilé, praktèk selibat ing antarané para klérus mulai diwajibké lan wewenangé Gréja Katolik Roma ditetepké nganti saiki.


Ha upégui osẽ cuatro rrío ohóva umi eskína gotyo, umi rrío hína Tigris, Éufrates, Pisón ha Guihón. 	 Banjur, ana patang kali sing jenengé ”Tigris”, ”Éfrat”, ”Pison”, lan ”Gihon”, sing mili saka taman kuwi menyang pojok-pojokané.


¿Mbaʼépa heʼi la Biblia jeikove ha ñemanóre? 	 Apa Kandhané Alkitab bab Urip lan Pati?


Upéicharõ, ¿ikatúpa jaʼe koʼã kuimbaʼe ndokalifikái hague oho hag̃ua ogoverna yvágape? 	 Yéhuwah bakal nguripké manèh wong-wong kuwi bèn urip ing bumi Pirdus.—Yo. 5:28, 29; PR.


Áño 2000-pe amenda peteĩ ermána héravare Karolin, haʼe iporãiterei ha ohayhu avei Jehovápe chéicha. 	 Taun 2000 aku nikah karo Karolin, sedulur wédok sing padha-padha nresnani Yéhuwah.


“Ejepyʼamongeta koʼã mbaʼére, ha eñemeʼẽmbaite umíva rehehápe; péicha opavave ohechakuaáta reñakãrapuʼãha rehóvo.” (1 TIM. 	 ”Iku kabèh wigatèkna, uripmu dikaya mangkono, supaya kamajuanmu tetélaa marang wong kabèh.”—1 TM.


Rebeca ojapopa rire hembiapo, pe karai orregala chupe joya hepýva ha oporandu: “¿Máva rajy piko nde? 	 Wektu Ribkah crita bab keluargané, bapak kuwi saya seneng.


Ha peteĩ persóna omombeʼuséramo peteĩ asúnto personál, oreko derécho odesidívo arakaʼépa ha mbaʼéichapa omombeʼúta. 	 Dadi, awaké dhéwé kudu ngajèni wewenangé wong sing bakal ngumumké, uga wektu lan carané berita kuwi diomongké.


¿Mbaʼépa heʼi la Biblia umi ojepyʼamongetávare káda día ha oñehaʼãmbaitéva ojapo umi mbaʼe oaprendéva? 	 Apa éntuk-éntukané wong-wong sing mikirké tenanan Alkitab lan nindakké sing disinaoni?


Sara ningo nohaʼarõiete upéva. 	 Kuwi ngagètké tenan.”


Upépe aikuaáta mbaʼeichagua persónapa haʼe iperfékta rire”. 	 Senajan mbantu Karti kuwi angèl, Sri kandha, ”Aku péngin ketemu nèk Karti diuripké manèh.


Péro áño 68-pe emperadór Nerón omano, ha Vespasiano oho jey ogoverna hag̃ua pe império romano. 	 Ning, ora suwé sakwisé Kaisar Nero mati ing taun 68 M, Vespasianus bali menyang Roma lan dadi kaisar.


Pe golondrína ikatu nepytyvõ remombaʼe hag̃ua Jehová róga. 	 Panjenengan isa sinau saka manuk sriti bab ngajèni panggonan kanggo ibadah marang Yéhuwah.


Upévare, ména ha tembireko tekotevẽ oñopytyvõ ha oĩ unído. 	 Kuwi alesané wong bebojoan sing ngabdi marang Yéhuwah kudu ndhukung siji lan sijiné.


Umi ambue ovechakuéra oikuaa upéva, upéicha rupi heʼi hikuái ohoha umi unhídondi, térã oserviha hikuái Jehovápe hendivekuéra. 	 Ning, tembung ”panjenengan” lan ”panjenengan sami” kuwi maksudé luwih saka wong siji. Kuwi nggambarké kelompok wong sing dipilih munggah swarga.


Bebe ehémplo ohechauka porã omanóramo ñandehegui ñane amígo térã ñane hénte ohasa vaʼerãha heta tiémpo ñañeñandu porã jey hag̃ua, koʼýte haʼéramo peteĩ jahayhuetereíva. 	 Kaya Bébé, butuh wektu suwé kanggo ngadhepi rasa sedhih, apamanèh ditinggal mati wong sing hubungané akrab. Alkitab nyebut pati kuwi ”mungsuh kang pungkasan”.


Ñande avei ñahendu vaʼerã Jehová konsého, koʼýte koʼág̃a oñehundi potaitémava ko múndo aña. 	 Awaké dhéwé uga kudu ngrungokké Yéhuwah, merga Yéhuwah bakal nyingkirké donya sing jahat iki.


ÑAÑEÑANDU ÑANEAÑO 	 KESEPIAN


Oĩ umi lívro judío yma guare oexplikáva umi tembiguái oñeñeʼẽha ko versíkulope oñepyrũ hague avei oadora Jehovápe Abrahán ha Sárandi. 	 Merga nduwé iman sing kuwat, Sara mesthi dadi isa nggawé wong liya yakin wektu nyritakké bab Gusti Allahé lan pangarep-arepé.


Satanás heʼi vaʼekue ni peteĩ yvypóra naiñeʼẽrendumoʼãiha Ñandejárape ojecha vai jave. 	 Yésus gelem nglakoni kuwi lan tetep setya, kanggo mbuktèkké nèk Iblis ngapusi, merga Iblis kandha nèk manungsa ora bakal setya nèk urip sengsara.


Jehová ikatu ojevale ñanderehe ñaipytyvõ hag̃ua ótrope (Ehecha párrafo 17 ha 18) 	 Apa panjenengan digunakké Yéhuwah kanggo mbantu liyané bèn isa ndelok kwasané? (Deloken paragraf 17, 18)


Upéicharõ, entéro ñaiméva kongregasiónpe, tahaʼe imitãva ha ijedáva, hesãiva ha hasykatúva, ñaipytyvõ vaʼerã oĩ hag̃ua unida kongregasiónpe. 	 Dhèwèké kandha nèk kabèh bagéan awak nyambung siji lan sijiné lan nyambut gawé bebarengan.


Upéva rangue oñemoĩta hikuái pe espíritu sántore, oipytyvõva hína oĩ hag̃ua pyʼaguapy ha unida Ñandejára puévlope (elee Romanos 16:17, 18). 	 Kuwi nglawan roh suci sing nggawé rukun umaté Gusti Allah.—Wacanen Rum 16:17, 18.


La Biblia heʼi: “Ha upe guive Jehová espíritu omeʼẽ fuérsa Davídpe” (1 Samuel 16:1, 5-13, TNM). 	 Alkitab kandha, ”Wiwit ing dina kuwi lan saterusé [Dawud] tansah dikanthi déning Rohé Allah.”—1 Samuèl 16:1, 5-11, 13, Basa Jawi Padintenan [BJP].


Tou ne Rréino, tojejapo ne rembipota yvy ape ári yvagapeguáicha” (Mat. 6:9, 10). ¡Hiʼãitéma ningo oñekumpli ko ñemboʼe ha pe Rréino rupive toñevendesi entéro yvypóra! 	 (Mt. 6:9, 10) Awaké dhéwé ngentèni isiné donga kuwi bakal kelakon, wektu Kratoné Gusti Allah mberkahi manungsa.


¿Mbaʼépa heʼise jaadora Ñandejárape “espíritu sánto poguýpe ha añeteguápe”? 	 Apa maksudé Yésus wektu kandha nèk kudu ngibadah ”ing sajroning roh lan kayektèn”?


Pentekostés áño 33-pe, Jesús omeʼẽ kuri umi disípulope pe ajúda opromete vaʼekue chupekuéra. 	 (Lk. 17:5) Yésus maringi sing dibutuhké para muridé nganggo cara sing nggumunké, ing dina Péntakosta taun 33 Masèhi.


MBAʼÉPA OSẼ VAI RAʼE 	 MASALAHÉ


Upéva heʼise oĩha moménto tekotevẽhápe ñakirirĩ. 	 (Ko. 3:7) Contoné, awaké dhéwé ngajèni wong liya nèk meneng waé pas dhèwèké lagi omong.


“Abrahán ojerovia Jehováre [...], ha upéicha rupi ojeʼe hese haʼeha ‘Jehová amígo’.” 	 ”Nanging sira, hé Israèl, abdiningSun, hé Yakub, kang wus Sunpilih, turuné Abraham, mitraningSun.”—YÉ.


9. a) ¿Mbaʼe oportunidápa jareko jahechauka hag̃ua jahayhuha ñane ermanokuérape? b) Emombeʼu peteĩ experiénsia ohechaukáva mbaʼeichaitépa umi ermáno ojoayhu. 	 9. (a) Kesempatan apa sing ana saiki kanggo nduduhké katresnaning pasaduluran? (b) Wènèhana conto umaté Yéhuwah nduduhké katresnaning pasaduluran?


13, 14. a) ¿Mbaʼéichapa ikatu rehechakuaa ne família operdeha ohóvo ife? b) ¿Mbaʼépa rejapo vaʼerã reikuaa hag̃ua mbaʼéichapa reipytyvõta ne famíliape? 	 13, 14. (a) Apa tandhané nèk anak panjenengan perlu dikuwatké imané? (b) Piyé carané bèn ngerti bantuan apa sing dibutuhké anak panjenengan?


Éntre áño 100 ha 400 a.C. rupi, umi oskrivi vaʼekue pe Pentateuco Samaritano omoĩ ko fráse Éxodo 20:17 opa rire: “... sérro Gerisínpe. 	 Lan ing kono kowé kudu mbangun misbyah” sakwisé ayat Pangentasan 20:17.


¡Ajépa igustoite vaʼerã entéro umi omendáva ohechaukárõ ifielha peichaite peve, oĩrõ jepe heta hénte hekovaietereíva! 	 Apa panjenengan isa niru Sara lan tetep setya karo wong-wong sing ditresnani sarta karo kanca-kanca panjenengan?


¿Mbaʼéichapa oñeñandúne raʼe oĩ jeývo peteĩ lugár isegúrovape ha hoʼu jeývo umi tembiʼu hepa jepéva? 	 Dhèwèké saiki isa ngrasakké panggonan sing ana témbok lan atapé, sarta panganan sing énak-énak manèh. Piyé perasaané Sara?


Pereko pende poguýpe [...] opaite animál oikóva yvy apére” (Génesis 1:28). Ñande ikatu jakuida ko yvýre ha jajapo chugui peteĩ paraíso, ¡ajépa iporãite upe priviléhio jarekóva! 	 (Purwaning Dumadi 1:28) Wong loro kuwi éntuk tugas sing istiméwa kanggo ngrawat panggonané, nganti saklumahing bumi dadi Firdaus, yaiku taman sing éndah.


¿Mbaʼépa ñanepytyvõ japredika hag̃ua pe marandu porã opárupi? 	 Piyé carané wong-wong isa krungu bab Injil?


Haʼe ndahaʼéi vaʼekue voi la idiferentetereíva umi ijapóstolgui. 	 (Yokanan 7:10, 11) Malah, Yésus ora kétok béda ing antarané 11 rasulé.


Haʼe ombaʼapoiterei, ha iperféktoramo jepe, sapyʼánte ikaneʼõ ha opytuʼuse (Luc. 8:23; Juan 4:6). 	 Senajan sampurna, Yésus uga krasa kesel lan butuh ngaso sakwisé nginjil.—Lk. 8:23; Yo. 4:6.


Primero, Elías heʼi rréi Acábpe Jehová omboutaha peteĩ séka puku. 	 Sakwisé mikirké tenanan conto kuwi, gatèkna lima kahanan sing nduduhké nèk imané Élia kuwat marang Yéhuwah.


Heta persóna ndoservíriva Jehovápe jepe heʼi: “Añetehápe Ñandejára oĩ pende apytépe” (1 Cor. 14:25). ¡Ajépa koʼã mbaʼe ohechauka porã Jehová ñanepytyvõha! 	 Malah wong-wong sing dudu umaté Yéhuwah ngakoni, ”Sanyata Gusti Allah ana ing tengah-tengahmu.” (1 Kr. 14:25) Pancèn wis ana akèh bukti nèk Gusti Allah ana ing tengah-tengahé umaté.


Péva haʼe vaʼekue peteĩ aparáto ombopúva umi dísko, ha umi ermáno oipuru ohenduka hag̃ua umi diskúrso ojegravapyréva. 	 Ana sing ngarani fonograf kuwi Harun, merga alat kuwi sing ngomong.


Pe Biblia otradusi vaʼekue William Tyndale ingléspe noñehundíri ojeproivíramo jepe ojereko, ojehapýrõ jepe umi kópia ha ojejukáramo jepe Týndalepe áño 1536-pe. 	 Terjemahan Alkitab basa Inggris sing digawé William Tyndale tetep ana senajan dilarang, Alkitab diobong, lan William Tyndale dipatèni taun 1536


Ha péicha ikatu avei amokyreʼỹ che famíliape ha hetave héntepe ojapo hag̃ua avei upéicha.” (Sonny, oikóva Hong Kóngpe.) 	 Aku mbantu keluargaku lan wong liya nindakké sing padha.”—Soni, Hong Kong.


¿Mbaʼépa ojapo upémarõ Rut? 	 Apa sing kudu ditindakké Rut?


Péro che ajedesidíma kuri asegitaha ajapo upéva, ha ndahejamoʼãi kuri mbaʼeve ni avave chejoko. 	 Sayangé, wektu kuwi keluargaku mandheg sinau Alkitab.


Upévare ikatu repensa: “Oiméramo añetehápe la Biblia ideprovécho, chepytyvõmante vaʼerã che rekovépe. 	 Mula panjenengan isa mikir, ’Nèk Alkitab pancèn isih cocog, kuduné ana paédahé kanggo uripku, ta?


Ko artíkulope jahecha kuri tekotevẽha ñaime porã Ñandejárandi, ikatu hag̃uáicha ñañemeʼẽ enkuénta haʼe ñanepytyvõ jave. 	 Ing artikel iki, awaké dhéwé sinau nèk arep ngrasakké kwasané Gusti Allah, kudu nduwé hubungan sing akrab karo Gusti Allah.


Upéva heʼise Laura odeve hague en totál 204 millón de guaraníesrupi, upévare ogana vaʼerã kuri 1 millón térã 1 millón imédio káda pyhare. 	 Nèk didadèkké rupiah saiki, Wulan kudu ngasilké kira-kira telung yuta utawa papat setengah yuta sewengi kanggo mbayar utangé sing jumlahé kira-kira mèh 600 yuta.


Umi provléma jarekótava nañaneonrrádoiramo 	 Ora Jujur—Apa Pengaruhé?


Avei Ñandejára réra ojetopa unas kuánta kópiape ojejapo vaʼekue pe Septuagíntagui. 	 Uga ana Septuaginta Yunani sing ana tulisan Tétragramaton iki.


Upe díape, 120 persóna oĩva pe kongregasión pyahúpe orresivi espíritu sánto. 	 Wektu kuwi kira-kira wong 120 ing jemaat sing anyar dikèki roh suci, lan isa ngomong nganggo basa werna-werna marang wong Yahudi lan sing dudu.


¿Mbaʼépa nde repensa? 	 Piyé nurut panjenengan?


¿Rehechakuaápa mbaʼéichapa Ñandejára nepytyvõ? 	 Piyé carané isa ”sumurup marang Gusti Allah”?


Haʼe voi otradusika Iñeʼẽ heta idiómape. 	 Apa buktiné?


Ha Jehová heʼíma vaʼekue voi Abrahánpe ifamiliare rupive oñevendesitaha enteroite família oĩva ko yvy ape ári (Génesis 3:15; 12:2, 3, 6, 7, TNM). 	 Yéhuwah wis ngandhani Abraham nèk keturunané bakal dadi bangsa sing isa dadi berkah kanggo kabèh manungsa.—Purwaning Dumadi 3:15; 12:2, 3, 6, 7.


Ejerovia pe sakrifísiore. 	 Percaya marang tebusan. ”Sing sapa pracaya marang Sang Putra, iya nduwèni urip langgeng.”


Jahechaháicha, ermáno Charles Taze Russell oĩ segúro ojepredikataha ko yvy tuichakuére. 	 Awaké dhéwé kudu matur nuwun karo Yéhuwah, Allah tentrem rahayu, sing wis maringi kabèh sing dibutuhké kanggo nindakké kersané.


Tiémpo rire iñimportantevéma chéve g̃uarã ótra kósa. 	 Aku nduwé cita-cita dadi seniman musik lan nggambar.


¡Oiméne Abrahán ovyʼaite raʼe ohendúvo Jehová heʼiha chupe upéva! 	 Banjur, ing cedhaké wit gedhé Moré, ing cedhak Sikhèm, Yéhuwah ngendika manèh marang Abraham, ”Turunira bakal Sunparingi tanah iki.”


¿Oñekotevẽpa hetave pruéva? 	 Apa Sebabé Ora Ana Luwih Akèh Bukti Sejarah?


Upéicha rupi aju ndavyʼavéi, ha papa umía ohechakuaa upéva. 	 Aku ditakoni apa masalahé.


Ñandejára goviérno poguýpe oĩta hustísia. 	 (Jabur 140:13) Kratoné Gusti Allah bakal mujudké kaadilan ing bumi.


Upévare haʼe ombaʼapo jejopy vaʼekue ikatu hag̃uáicha enterove oreko la Biblia. 	 Mula, Lefèvre ngupaya tenanan bèn kabèh wong nduwé Alkitab.


¿Mbaʼéichapa ikatu jaipuru ko kapasida ñamokyreʼỹ hag̃ua ñande rapichakuérape? 	 Piyé carané awaké dhéwé nggunakké peparingé Yéhuwah iki kanggo nggedhèkké atiné wong liya?


¿MBAʼÉPA OJAPO ABRAHÁN ANI HAG̃UA ODESKUIDA IÑAMISTA JEHOVÁNDI? 	 CARANÉ ABRAHAM NJAGA HUBUNGANÉ KARO YÉHUWAH


Péro upérõ ningo oĩma vaʼekue voi heta traduksión de la Biblia ojejapo vaʼekue latínpe, ¿mbaʼérepa upéicharõ tekotevẽ jey oñenohẽ peteĩ ipyahúva? 	 Terjemahan-terjemahan Alkitab basa Latin sakjané wis ana.


Pe Centro de Investigación Pew ojapo peteĩ enkuésta áño 2012-pe Estados Unídospe, ha heʼi umi ndojeroviáiva Ñandejárare ha umi ndogueroviáiva haʼe oexistiha apytépe, oĩha 11 de káda 100 oñemboʼéva una ves al mes jepe. 	 Taun 2012 Pew Research Center neliti nèk 11 persèn saka wong atéis/agnostik ing Amerika Serikat ndonga paling sithik sesasi pisan.


Pablo oskrivi vaʼekue: “Cristo mborayhu oreovliga rojapo hag̃ua ko mbaʼe” (elee 2 Corintios 5:14, 15). 	 Rasul Paulus kandha, ”Sih katresnané Sang Kristus kang mbereg [ana pengaruhé] marang aku kabèh.” (Wacanen 2 Korinta 5:14, 15.)


PETEĨ PROVLÉMA HETA HÉNTE OHASÁVA 	 KAHANANÉ SAIKI


Ñantende porã upéicharõ Ñandejára nopermitíri hague umi kristiáno ypykuépe oho gerrahápe. 	 Pancèn, Gusti Allah ora nugasi para muridé Yésus kanggo perang.


La Biblia heʼi voi ymaite guive oexisti hague ko provléma. 	 Senajan akèh negara sing makmur, ning tetep waé akèh sing mlarat banget.


LA BIBLIA OKAMBIA CHUPEKUÉRA 	 KUWASANÉ ALKITAB


Péro umíva okambiáramo, ikatu oñemoĩ porã jey hendive (Isaías 1:18). 	 (Yésaya 1:15) Ning nèk wong-wong kuwi mertobat, Gusti Allah bakal mirengké dongané.—Yésaya 1:18.


Ndoporokuaavéi. 	 Wis lalèn.


Koʼág̃a ndahaʼevéima yma guaréicha (Mateo 26:52). 	 (Matéus 26:52) Ning, awaké dhéwé tetep kudu niru imané Dawud.


4 PORANDU: ¿Mbaʼépa hína Ñandejára Rréino? 	 4 PITAKONAN: Kratoné Gusti Allah kuwi apa?


Añetehápe ningo Ñandejára noikotevẽi ñanderehe ojapo hag̃ua upe tembiapo. 	 Yésus tau kandha nèk Yéhuwah isa waé ngongkon watu ngomong bab Kratoné Gusti Allah.


Péro upéva ndeʼiséi Abrahán ha ihentekuéra ndohasamoʼãiha situasión ijetuʼúva. 	 Ning, keluargané Abraham uga ngalami masalah.


¿Repensápa ikatuneha ndepláta térã nemboriahu, remenda térã repyta neaño? 	 Wong-wong kerep mikir, ”Apa sukmbèn aku bakal dadi wong sugih utawa malah miskin?


Ikatu sapyʼánte ñapensa umi provléma tuichaitereiha ha nañandepuʼakamoʼãiha hese. 	 Kadhang kala, wektu ngadhepi masalah, awaké dhéwé krasa nèk masalah kuwi gedhé banget.


Upe díape ndaipóri ni peteĩ provléma. 	 Ora sida ana kerusuhan.


Por ehémplo, peteĩ ermáno hérava Barry, oreko cuatro família. 	 Barry sing anaké cacahé papat ing Afrika Selatan kandha, ”Nèk ngandhani alesané, bocah-bocah bakal percaya karo panjenengan.”


Aagradeseterei ikatu haguére ameʼẽ peẽme ko rregálo, upéva chemoñeñandu porãiterei”. 	 Maturnuwun merga saiki aku isa mènèhi sumbangan kanggo ndhukung gawéané Yéhuwah.


Avei oadula cherehe rovolve jey hag̃ua oñondive. 	 Ning, aku langsung mlebu kamar lan tak kunci lawangé.


Oĩ avei ndojeroviáiva la Bíbliare oñemboʼe rupi chupe upéva irrelihiónpe. 	 Merga agamané, ana sing percaya nèk Alkitab ora asli manèh.


¿Mbaʼépa ojapóta yvágape umi ohóva upépe? 	 Wong-wong sing munggah swarga nduwé tugas kanggo mréntah bumi bareng karo Yésus.


¿Mbaʼérepa ideprovécho vaʼekue umi tarhéta ojepredika hag̃ua? 	 Apa manèh gunané kertu kanggo nginjil?


Martín Lutero oipuru vaʼekue Lefèvre travahokue 	 Pengaruh Terjemahané Lefèvre kanggo Martin Luther


Umi mbaʼe jaikuaáva ningo opoko ñane sentimiéntore, ha ñane sentimiénto ñanemomýi jajapo hag̃ua umi mbaʼe ñaaprendéva. 	 Ana sing kandha nèk tumindak kuwi ana merga perasaan, lan perasaan ana merga pikiran.


MBAʼÉREPA HETA KRISTIÁNO NDOVYʼAVÉI 	 Kabar apik bab Kratoné Gusti Allah marahi bungah.


Ehecha avei pe artíkulo oĩva páhina 14-pe, hérava: “¿Iñimportántepa ñantende porã la Biblia?”. 	 Deloken uga artikel ing majalah iki sing judhulé ”Apa Iki Mung Salah Paham Sing Sepélé?”


Péicha roñeorganisa vaʼekue ropredika hag̃ua pe kárselpe. 	 Dadi, aku lan para sedulur tertib nginjilé.


Péro ndahaʼéi chupekuéra g̃uarãnte la iñimportánteva pe paraíso, hetave lugárpe oñemombeʼu avei oĩ hague upéva. 	 Malah, crita bab firdaus iki uga ana ing akèh basa lan budaya.


Ñemboheko 	 Setélan


Péro ojapo amo 600 áñorupi hasypeve oĩ jey hague oñehaʼãva otradusi la Biblia ikatu hag̃uáicha umi hénte olee iñidiomaitépe. 	 Ning, ing abad ke-14, wong-wong mulai ngupaya manèh kanggo nggawé terjemahan Alkitab ing basa sing umum digunakké wong-wong biyasa.


Por ehémplo ohechauka oĩ vaiha ñanovillea térã jahecha pornografía. 	 Alkitab nduduhké nèk seneng nggodha lawan jenis lan nonton pornografi kuwi bahaya.


PETEĨ RREGÁLO IJOJAHAʼỸVA 	 HADIAHÉ YÉHUWAH SING PALING AJI


Ikatu hína jajepyʼapyeterei ñane provlemakuérare ha ñanderesarái Jehová heta vésema ñanepytyvõ hague. 	 Wektu ngadhepi akèh masalah, mbokmenawa awaké dhéwé lali nèk Yéhuwah wis bola-bali nulungi awaké dhéwé.


9 Ñane tiémpope, hetave Bíbliagui ojepeʼa pe téra Jehová ha oñemoĩ ivése “Señor”, “Ñandejára”, “Tupã” térã ótro dios réra ikonosídova peteĩ kultúrape. 	 9 Saya akèh para penerjemah sing ora nggunakké jenengé Gusti Allah. Para penerjemah nggunakké sebutan ”Gusti” utawa jenengé allah-allah ing dhaérah kono.


Ikatu oime nde nderegueroviái oikóne hag̃ua upéva. 	 Ning, deloken contoné Ayub.


Avei ohayhu ha orrespeta Ñandejárape, upévare oiko porã oñondive tahaʼe haʼéva ipire kolór, ipaís ha umícha. 	 Wong-wong saka bangsa, budaya, lan asal sing béda-béda padha ngupaya nresnani lan nyenengké Gusti Allah, nresnani siji lan sijiné, lan urip rukun dadi keluarga sakdonya.


Eservi Jehovápe vyʼapópe 	 Terusa Ngabdi marang Yéhuwah kanthi Bungah


Avei ajerure hag̃ua Ñandejárape tacheperdona ha tachepytyvõ chevuéna hag̃ua.”(Magdalene, oikóva Ghánape) 	 Aku ndonga njaluk ngapura, lan bèn dadi wong sing luwih apik ibadahé.”—Magdaléna, Ghana.


Mba`e Mba`apoha Kuatia Renda 	 Aplikasi Kantoran


Ikatu oime Enoc heʼi vaʼerã kuri ko mensáhe entéro umi héntepe. 	 Kaya apa kabar sing diwartakké Hénokh wektu kuwi?


Haʼe ñandeapo vaʼekue, ha omeʼẽ ñandéve ñande rekove. 	 Mula, Yéhuwah nduwé hak nggawé aturan bab urip.


9. a) ¿Mbaʼe konséhopa Pablo omeʼẽ Timotéope? b) ¿Mbaʼérehepa ikatu jajepyʼamongeta jajeprepara jave peteĩ estúdio vivlikorã térã japredika hag̃ua? 	 9. (a) Paulus ngandhani Timotéus kon mikirké apa? (b) Wektu arep nginjil, awaké dhéwé isa mikirké apa? 9 Rasul Paulus ngandhani bèn Timotéus mikirké tenanan carané dhèwèké ngomong, tumindak, lan mulang merga kuwi digatèkké wong liya.


Por ehémplo, jaikóramo ñañeʼẽ vai ótrore, jahechauka ndajahayhuiha chupe ha nañamokyreʼỹmoʼãi avavépe (2 Tes. 3:11; 1 Tim. 5:13). 	 Contoné, nyebarké katrangan sing ngèlèk-èlèk wong liya, senajan kuwi bener. (2 Ts. 3:11; 1 Tm. 5:13) Lan, mbokmenawa ana berita sing rahasia.


Ñaiméramo siémpre unído, koʼẽrõite jahecháta og̃uahẽ vove pe día entéro yvypóra ‘ojoaju ha ombaʼapo porãtahápe oñondive’ oadora hag̃ua Jehovápe. 	 Awaké dhéwé mbésuk mesthi seneng banget, wektu kabèh manungsa ing bumi ”dadi siji” lan ngibadah marang Yéhuwah bebarengan.


¡Ha siertoite la heʼi vaʼekue! 	 Ajaran bab roh sing ora isa mati kuwi dadi salah siji conto ”piwulanging sétan-sétan”.


¿Mbaʼéichapa umi kópia de la Biblia oĩva pe idióma orihinálpe oipytyvõ ojejapo hag̃ua pe rrevisión osẽ vaʼekue 2013-pe? 	 Piyé tulisan-tulisan kuna sing wis disinaoni, isa mbantu ndandani terjemahan Alkitab?


Reikuaávo mbaʼépa Ñandejára opensa umi gérrare ikatu hína avei rekambia repensáva Ñandejárare. 	 Nèk ngerti tanggepané Gusti Allah bab perang, kuwi bakal nemtokké tanggepan panjenengan bab Gusti Allah.


Heja 	 Mbatalake


¿Mbaʼépa nepytyvõta rekumpli porã hag̃ua upe rresponsavilida? 	 (WB. 1:8) Wektu ibadah sak keluarga, bocah kuwi isa dibantu sinau Alkitab lan sinau bab Yéhuwah.


Pe prisionéro héra vaʼekue Paul. 	 Wong kuwi jenengé Paul.


Rrevísta Ñemañaha 1 de diciembre de 1924, heʼi: “Rohechakuaa pe rrádio rupive hetave hénte ikatuha ohendu pe notísia porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore, ha saʼive avei ojegasta”. 	 Watch Tower 1 Desember 1924 kandha, ”Umaté Yéhuwah percaya nèk radio kuwi cara sing murah lan cocog kanggo nginjil dibandingké cara sak durungé.”


16 Jehová avei ombokatupyry isiervokuérape pe Eskuéla de Galaad rupive. 	 16 Pakumpulané Yéhuwah uga nyedhiyakké Sekolah Giléad.


HETA rrelihión ojerure umi omoakãvape chupekuéra opyta hag̃ua soltéro, por ehémplo umíva apytépe pe Iglésia Katólika Romana, heta Iglésia Ortodóxo, pe Vudísmo, ha hetave. 	 PRAKTÈK selibat kuwi diwajibké kanggo para klérus lan para pemimpiné agama-agama sakdonya, contoné ing Gréja Katolik Roma, gréja-gréja Ortodoks, Budha, lan liya-liyané.


Upévare, oñorairõ rangue Israel kóntrape, ohecha hikuái mbaʼépa ikatu ojapo oiko hag̃ua pyʼaguapýpe hendivekuéra (Jos. 9:3, 9, 10). 	 (Ys. 9:3, 9, 10) Merga ngakoni nèk Yéhuwah sing perang kanggo bangsa Israèl, wong-wong Gibéon ora ditumpes.


Nderekoporã hag̃ua (1 Corintios 6:9, 10). 	 Bab tumindak sing bener.—1 Korinta 6:9, 10.


Ikatu hag̃uáicha ojekorrehi umi párte ojavy haguépe umi okopia vaʼekue la Biblia ha oñemoĩ jey oĩ hagueichaite iñepyrũme. 	 Ndandani kesalahan sing digawé karo para penyalin bèn isa cocog karo tèks asliné.


Umi isrraelíta oguevietéma voi ohendúvo Goliátpe. 	 Prajurit Israèl wedi.


Hiʼarive, haʼe opromete ‘ipyʼaguapy tuichavéva opa mbaʼe ikatúvagui ñantende’ nepytyvõtaha reñeñandu porãve hag̃ua ha ani hag̃ua remboguapyeterei ndejehe la oikóva (Filipenses 4:6, 7). 	 (Filipi 4:6, 7) Awaké dhéwé uga isa nampa bantuané Gusti Allah liwat Alkitab.


Tiémpo rire, peteĩ mitãrusu hérava José Maglovsky, oskrivi: “Romoĩ umi puvlikasión bíblica peteĩ exividórpe, ha upe aja romoĩ pe kóche iparlántevape peteĩ mensáhe ojegravapyréva. 	 Cah enom sing jenengé José Maglovsky, kandha: ”Aku lan para sedulur nggunakké kios kanggo ngedumké wacan Alkitab.


Heta persóna oñesorprende ohechávo Ñandejára réra oĩha hetaiterei vése umi kópia antíguape. 	 Akèh wong padha gumun weruh jenengé Gusti Allah ing tulisan-tulisan kuna iki.


2 ¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 2 Saka Alkitab, awaké dhéwé ngerti nèk manungsa isa dadi kancané Gusti Allah.


10 Abrahán siémpre iñeʼẽrendu ha orrespeta Ñandejárape. 	 10 Abraham terus nduwé rasa wedi lan manut marang Yéhuwah.


Aipota pegueruka chéve pe lívro ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia? Reikuaasevéramo, ikatu rehecha ko lívro kapítulo 8-pe, ojapóva testígo de Jehová. 	 Kanggo katrangan luwih akèh, deloken bab 8 buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan?, sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah


Upéicha haʼekuéra osegíta pene ehémplo ha avei ohechakuaáta ndapetrataveimaha chupekuéra mitãicha. 	 Dhèwèké uga bakal ngerti nèk panjenengan ngajèni lan nganggep dhèwèké dudu cah cilik manèh.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Yéhuwah nggawé manungsa bébas milih sing apik utawa ala.


15 Apóstol Pablo heʼi vaʼekue entéro kristiáno ñaimeha peteĩ karréra ipukúvape. 	 15 Rasul Paulus kandha nèk wong Kristen kuwi kaya wong sing lagi lomba mlayu.


Che tuakuéra ningo chemboʼe vaʼekue añekomporta porã hag̃ua, péro upe tiémpope che ndajapoiete umi mbaʼe aaprende vaʼekue. 	 Kanggoku saiki sing penting mung seneng-seneng lan nduwé akèh pacar.


¿Mávapa ikatúne ñanepytyvõ ha ñanekonsola? 	 Apa ana panggonan sing isa nggawé awaké dhéwé éntuk bantuan lan panglipur?


Ha nde, ¿reñemeʼẽpa enkuénta mbaʼéichapa Jehová nepytyvõ hína? 	 Nèk panjenengan piyé? Apa ya ngrasakké dhéwé kwasané Yéhuwah kuwi?


... peteĩ mbaʼe oñeinventánteva? 	 Mung ana ing pikirané manungsa?


¿Arrespetápa pe matrimónio? ¿Añekontentápa umi mbaʼe arekóvare? 	 Apa aku ngajèni pathokané Gusti Allah bab urip bebojoan?


Heta tiémpo Ñandejára ojapo mboyve yvyporakuérape, ojapóma vaʼekue umi ánhelpe. 	 Ning kuwi ora bener. Suwé sakdurungé nggawé manungsa, Gusti Allah wis nggawé para malaékat.


¿Ifásilnepa raʼe chupe upéva? 	 Kabar kuwi penting lan tegas banget.


Péro che túape ndogustaiete vaʼekue mbaʼeveichagua rrelihión. 	 Mula, aku kèlingan banget wulangané Alkitab.


‘Che retãygua oñembyasýrõ, oñemomirĩ, oñemboʼe, ou jey che rendápe ha oheja hembiapo vaikue, che ajapysakáta hese yvága guive, aheja reíta ipekadokuéra.’ (2 Crónicas 7:14.) Ñaipytyvõ hag̃ua ótrope. 	 Diapura salahé ”Mangka umatingSun kang sesebutané kapirid saka ing asmaningSun, iku tumuli ngesoraké awaké, ndedonga lan ngupaya marang wedananingSun sarta banjur mratobat ngunduri lakuné kang ala, Ingsun bakal miyarsakaké saka ing swarga lan ngapura marang dosané.”—2 Babad 7:14.


Péro rejepyʼamongetáramo Ñandejára promesakuéra oĩvare la Bíbliape, reguerekóta peteĩ esperánsa iporãitereíva ha nembaretevéta resegi hag̃ua adelánte (1 Tesalonicenses 4:13). 	 Ning, nèk mikirké janjiné Gusti Allah ing Alkitab, panjenengan isa éntuk pengarep-arep lan kekuwatan kanggo ngadhepi.—1 Tésalonika 4:13.


Roaprende Ñandejára Jehová* ndochaʼeiha umi naiñonrrádoivare, upévare rodesidi rokambia roiko lája. 	 Aku lan bojoku mulai sinau Alkitab karo Seksi-Seksi Yéhuwah.


Esteban ohechárõ guare ko visión oñeʼẽ hína kuri umi omoakãvandi umi hudío rrelihión, haʼekuéra ramoite ojukauka kuri Jesúspe. 	 Ing ayat kuwi, Stéfanus lagi ngomong karo para pemimpin Yahudi sing sakdurungé wis ngojok-ojoki bèn Yésus dipatèni.


Upévare okonveni jave chupekuéra omoĩnte exkúsa ani hag̃ua iñonrrádo. 	 Akhiré wong-wong isa jujur apa ora, kuwi mung manut kahanané.


¡Katuete ningo entéronte jaikoséta peichagua lugárpe! 	 Apa panjenengan ora péngin urip karo wong-wong sing kaya ngono?


¿Ndépa reikuaase mbaʼe profesíapa oñekumpli hína ñane tiémpope? 	 Apa panjenengan péngin ngerti nubuat-nubuat saka Alkitab sing kelakon ing jaman saiki?


Isabella heʼive: “Ndaipotái ningo Jehová otĩ che traváhore aheja rupi última orarã”. 	 Dhèwèké kandha, ”Aku ora péngin Yéhuwah isin karo gawéanku merga aku seneng ngundur-undur.”


Ha sapyʼánte oĩ umi mbaʼe oipyʼapyetereíva chupe. 	 Senajan ndonga kuwi butuh wektu, ning aku rumangsa cedhak karo Yéhuwah.


Jehová oprotehe Sárape omboúvo heta mbaʼasy vai Faraón ha umi hogayguakuérape. 	 Bareng ngerti nèk Sara kuwi bojoné Abraham, Firaun mbalèkké Sara menyang bojoné lan njaluk supaya keluargané Abraham lunga saka Mesir.


Ha upe riremínte oñepyrũma pe segunda gérra mundiál, upéva katu ivaieteve vaʼekue pe primérogui. Ojekalkula 1914 guive mas de 100 millónrupi omanomaha umi gérra káusare. 	 Wiwit taun 1914, sing mati merga perang lan pertempuran nganggo senjata kira-kira ana luwih saka 100 yuta wong.


Enterovénte ñaneresãise ikatu hag̃uáicha jaservi porã Ñandejárape (Ehecha párrafo 17) 	 Senajan péngin séhat, awaké dhéwé tetep kudu ngupaya ngabdi marang Yéhuwah (Deloken paragraf 17)


Rovyʼaiterei rembaʼapo haguére orendive’. 	 Beneran banget kowé kerja ing kéné.’


Por ehémplo, oñemongetárõ guare peteĩ karaíndi ombaʼapo hag̃ua hendive, haʼe heʼi ndaikatumoʼãiha ijapu ni ofalsifika umi infórme. 	 Wektu wawancara kerja, Hitoshi ngomong nèk ora isa mèlu-mèlu ora jujur ing kantor.


Upévare, ani nderesarái nde servísio Jehovápe ndaikatuiha odepende nde sy, nde túa ni ótra persónare. 	 Dadi, apa sing kok tindakké kanggo Yéhuwah kuwi ora merga wong tuwamu utawa wong liya.


Haʼe heʼi vaʼekue Moiséspe: “Che ahechapaite hína mbaʼéichapa ohasa asy hikuái. 	 Gusti Allah ngendika marang Musa, ”Ingsun nguningani kasangsarané.


Ha pe lepróso okuera. 	 Warasa!”


PETEĨ TRADUKSIÓN IJEXÁKTOVA HA NDAHASÝIVA OÑENTENDE HAG̃UA 	 GAMPANG DINGERTÈNI LAN COCOG KARO ASLINÉ


Upérõma voi haʼete ku káda día osẽva umi mbaʼe ipyahu pyahuvéva, por ehémplo umi rrevísta, rrádio, síne ha téle. 	 Wektu kuwi, saben dina akèh barang sing anyar, contoné majalah, radio, film, lan TV sing lagi disenengi wong-wong.


13 Añetehápe ningo umi kópia de la Biblia ojejapo vaʼekue yma, oreko mimi errór. 	 13 Pancèn bener nèk cétakan Alkitab jaman mbiyèn ana sing salah lan béda.


Jajeroviave hag̃ua:“Che raʼy ahayhuetéva, ojapóva hekoitépe ñande Ruvicha rembiapo” 12 	 KACA 23 MINGGU MULAI 25-31 JANUARI 2016 Kratoné Gusti Allah Wis Satus Taun Mréntah


¿Ndépa rejerovia avei Jesúsre? 	 APA panjenengan Kristen?


Cháke umi [...] omondáva, itaryrýiva, ikaʼúva, otakýva hapicháre, ombotavýva hapichápe, ni peteĩva koʼãva ndoikemoʼãi Ñandejára Rréinope.” (1 Corintios 6:9, 10.) 	 Gatèkna pathokané Alkitab sing bakal dirembug ing kaca sakbanjuré.


Upéva chemomýi aservise hag̃ua Ñandejárape ha apromete añemeʼẽtaha chupe. 	 Aku dadi péngin ngabdi, mula akhiré aku dibaptis dadi Seksi Yéhuwah.


Peteĩ ñane hénte térã ñane amígo ojapóramo peteĩ mbaʼe ivaíva ha oheja Jehovápe, ñanemanduʼákena ñamotenonde vaʼerãha Jehovápe oimeraẽ ótra persónagui (elee Mateo 22:37). 	 (Ym. 17:9) Nèk wong sing ditresnani kuwi tumindak dosa lan ninggalké Yéhuwah, awaké dhéwé kudu éling nèk luwih penting setya karo Yéhuwah, timbang karo liyané.—Wacanen Matéus 22:37.


Apóstol Pablo heʼi vaʼekue umi kristiáno Romaguápe: “Peẽ haʼe vaʼekue pekádo rembiguái, péro koʼág̃a peneñeʼẽrendu pende pyʼaite guive Ñandejárape ha pejapo meme haʼe penemboʼe vaʼekue”. 	 Rasul Paulus ngélingké wong Kristen ing kutha Rum, nèk wong-wong kuwi wis tau dadi ”baturé si dosa,” ning saiki dadi ”abdining Allah”. Merga uripé nggenah, wong-wong mau isa nduwé pengarep-arep urip saklawasé.


Apensa meme apóstol Pablo heʼi vaʼekuére Romanos 12:21-pe: ‘Ani reheja pe ivaíva ipuʼaka nderehe, síno akóinte ndepuʼaka vaʼerã ivaívare iporãvape’. 	 Aku ngéling-éling wejangané Rasul Paulus ing Rum 12:21, ’Kowé aja nganti dikalahaké déning piala, malah piala iku kalahna sarana kabecikan.’


¿Mbaʼépa heʼise umi ára paha? 	 Apa sing dimaksud dina-dina pungkasan kuwi?


Péro Acab norrekonoseséi upéva. 	 Kuwi didelok Akhab.


Ojeʼe voi pe rréi de Egipto héra vaʼekue Tutmosis III okonsegi hague 90.000 esklávorupi oñorairõ rire Canaán kóntrape. 	 Raja Mesir Tutmose III nggawa 90.000 tahanan sakwisé kampanye militèr ing Kanaan.


JAPOROPORIAHUVEREKO HA ÑAPOROPERDONA 	 WELAS ASIH, SENENG NGAPURANI


Heta vése ndaiplátai hikuái, péro Jehová siémpre oñangareko hesekuéra. 	 Kadhang kala, dhuwité mung sithik, ning Yéhuwah terus mbantu.


Upévare David ni nopensái ojapóvo mbaʼeve ivaíva Saúlre. 	 Lha ngapa?


Mba`apoha Kuatia Renda 	 Kantor


1 PORANDU: ¿Mávapa Ñandejára tee? 	 1 PITAKONAN: Sapa Gusti Allah kuwi?


Onoʼõ líkido ijahyʼópe. 	 Saluran ambekané mampet.


Péicha oñeperdonáta peẽme pende pekádo ha oñemeʼẽta peẽme rregáloramo espíritu sánto”. 	 Dina kuwi, kira-kira wong 3.000 dibaptis lan nampa roh suci.—PR.


PAÍS: REPÚBLICA DEMOCRÁTICA ALEMANA 	 NEGARA ASAL: RÉPUBLIK DÉMOKRASI JERMAN


Oĩ opensáva oimeraẽ hendápe ikatuha jahecha mbaʼépa oikóta amo gotyove, por ehémplo umi animál ha hénte ryekuépe jepe. 	 Ana sing ngramal nggunakké organ awaké kéwan lan manungsa, utawa saka ngamati carané pitik nuthuli wiji.


¿Mbaʼeichaite pevépa oĩ la gérra ko ñane tiémpope? 	 Perang saiki wis kelakon ing ngendi-endi.


Koʼã kópia ojejapo kuri áño 200 a.C guive, áño 100 d.C. peve. 	 Tulisan-tulisan iki ana sing digawé 200 taun sakdurungé Masèhi, lan uga 100 taun sakwisé Masèhi.


Haʼe heʼi ojapotaha ko yvýgui peteĩ paraíso ha ombopyahupataha opa mbaʼe, umíva apytépe che jyva (Apocalipsis 21:5). 	 (Wahyu 21:5) Aku dadi luwih yakin karo janji kuwi wektu mikirké tenanan sing ditindakké Yésus wektu ing bumi.


Ñandejára Rréino ogoverna yvága guive (Mateo 10:7; Lucas 10:9). 	 Kratoné Gusti Allah mréntah saka swarga.—Matéus 10:7; Lukas 10:9.


Romokyreʼỹ releemi hag̃ua umi 6 porandu oĩva pe rrekuádrope ha ehechami hag̃ua mbaʼépa heʼi la Bíblia umívare. 	 Bukaken ayat-ayat Alkitab sing dicuplik, lan pikiren jawabané.


MOAMBUE 	 GANTI


Ndahaʼéi ningo katuete la upéicha. 	 Apa salah nèk mikir kaya ngono pas arep ndonga?


Katuete ningo hasy asy ñandéve jaikuaávo peteĩ jahayhúva omanombotamaha. 	 Ngopèni wong sing ditresnani sing lara parah kuwi pancèn isa nggawé strès, merga pati kuwi ora sakmesthiné.


Ha Ñandejára heʼi vaʼekue voi chupe opekáramo omanotaha. 	 Nèk gelem manut, Adam lan keturunané sukmbèn ora bakal dadi dosa lan ora perlu mati.


Umi hénte nomombaʼéiva umi mbaʼe porã oguerovia umi japu (Romanos 1:25). Péro hetaiterei persóna ipyʼaporãva oaprende pe añetegua Ñandejáragui ostudia rupi la Biblia. (Elee Hechos 17:11.) 	 (Rum 1:25) Ning, akèh wong sing tulus atiné isa ngerti sing bener bab Gusti Allah saka Alkitab.—Wacanen Lelakoné Para Rasul 17:11.


Péicha avei Jesús oñangareko ha oprotehese kuri umi oikóvape Jerusalénpe oĩ porã hag̃ua hikuái Ñandejárandi. 	 Semono uga, Yésus péngin mènèhi pangayoman ing bab rohani kanggo wong-wong Yérusalèm.


Jajepyʼamongetáramo upévare, ñanepytyvõta jaservi hag̃ua chupe vyʼapópe, jepe aréma jajevautisa hague. 	 Mula, terusa ngabdi marang Yéhuwah kanthi bungah, ora masalah wis pirang taun dibaptis.


Adán ningo perfékto vaʼekue, péro naiñeʼẽrendúi rupi Ñandejárape ifamiliare kompletoite onase pekadór ha oñekondena omano hag̃ua. 	 Merga Adam sing sampurna kuwi ora setya, akhiré keturunané dosa lan mati. Mula, sing kudu mati kanggo mbébaské manungsa saka dosa ya kudu sampurna lan setya.


2 Umi kristiáno ypykue siémpre ombaʼapo avei oñondivepa. 	 2 Wong Kristen ing abad kapisan uga nyambut gawé bebarengan.


Peteĩ vuéltape amaña pe espéhope ha haʼe: “Ndachaʼéi nderehe”. 	 Aku ora seneng, jijik, lan ora ngajèni awakku dhéwé.


Haʼe tekotevẽ oikuaa ojehayhuha chupe ha noĩriha haʼeño. 	 Wong sing lara kuwi butuh diyakinké nèk dhèwèké ditresnani lan ora dhèwèkan.


4 Umi konsého oĩva la Bíbliape siémpre ideprovécho 	 4 Wulangané Alkitab Ora Ketinggalan Jaman


Sólamente 144.000 kristiáno ogovernáta Crístondi yvágape, ha umíva apytégui saʼíma hemby ko yvy ape ári. 	 Ning, Alkitab kandha nèk isih ana sebagéan wong sing dipilih, isih urip ing bumi ing pungkasané jaman.


Upéicha rupi, Ezequías okorrehi umi mbaʼe vai itúa ojapo vaʼekue. 	 Kuwi sing nggawé Hizkia gelem ngrampungi masalah sing digawé bapaké.


Rejapóramo koʼã mbaʼe, ne família ohechakuaáta rehayhu ha rerrespetaha chupe. 	 Bocah-bocah kuwi isa dadi luwih gampang crita bab apa waé karo panjenengan.


Pe puévlo omoĩse kuri rréiramo peteĩ David raʼýpe, hérava Absalón. 	 Dhèwèké ngerti nèk Absalom mara ing Yérusalèm karo prajurité, lan Dawud mlayu.


17. a) ¿Mbaʼépa Jesús ojapo idisipulokuéra ojerurevérõ guare chupe fe? b) ¿Mbaʼérepa jaʼekuaa Jehová omeʼẽvetaha ñandéve fe jajeruréramo chupe? 	 17. (a) Piyé carané Yésus maringi sing dibutuhké muridé? (b) Apa sebabé awaké dhéwé isa percaya nèk njaluk dikuwatké imané, Yéhuwah bakal njawab?


Péicha avei rejapo vaʼerã pe rregálo Ñandejára omeʼẽvare ñandéve. 	 Semono uga, perlu ana tumindak kanggo mbuktèkké nèk panjenengan ngajèni tebusan kuwi.


¿Mbaʼéichapa arreaksiona raʼe pe última ves oñepresentárõ guare chéve peteĩ tentasión? 	 Uga pikiren, wektu ana masalah akhir-akhir iki, piyé tanggepanmu?


(Ehecha pe rrekuádro “Ne estudiánte iñimportantevéva”.) 	 (Deloken kothak ”Siswa Alkitab Panjenengan sing Paling Utama.”)


Haʼe heʼi: “Che ha che ména núnka norotĩriva rorrekonose hag̃ua ore família rovake rojavy hague. 	 Dhèwèké kandha, ”Kuwi sing marahi anak-anakku gelem crita nèk nduwé masalah.


Sara omombeʼu Abrahánpe pyʼaguapýpe porãnte umi mbaʼe opensáva. 	 Akèh wong wédok sing wis nduwé bojo niru tuladhané Sara bab carané ngomong kanthi jujur lan ngajèni bojoné.


Lefèvre oñehaʼãmbaite avei ohechauka mbaʼeichaitépa ojavy umi ndoipotáiva ojetradusi la Biblia francéspe. 	 Lefèvre uga ngelokké wong-wong sing nentang penerjemahan Alkitab ing basa Prancis.


Jesús heʼíva noofendéi avavépe. 	 Yésus nerangké bab-bab sing penting nganggo cara sing gampang dingertèni.


Eheka oikopyre mboyveguáva 	 Golek asil sadurunge


10 Jesús oñekonsentra vaʼekue pe predikasiónre, ha ndohejái mbaʼeve odistrae chupe. 	 10 Yésus ora gelem diganggu karo perkara-perkara sing kurang penting wektu nginjil.


Umi 70 disípulo omombeʼúrõ guare Jesúspe umi mbaʼe porã ohupyty vaʼekue hikuái predikasiónpe, haʼe “ovyʼaiterei” ha heʼi chupekuéra: “Pevyʼa [...] pende réra ojehai haguére yvágape” (Lucas 10:20, 21). 	 (Yokanan 11:25, 26; 17:3) Wektu 70 muridé padha nyritakké pengalaman nginjilé, Yésus kandha, ”Padha bungaha marga jenengmu wis katulisan ana ing swarga,” lan Yésus dadi ”sukarena”.—Lukas 10:20, 21. ”NANGING KOWE KABEH IKU ORA MANGKONO”


Jejavy O/O (oikeva/osẽva) 	 I/O Rusak


Péro ñapensa porãramo, Jehová ikatúnte avei kuri ombohéra umi animalkuérape, ha katuete ojapo porãta upéva pórke haʼe la Ijapohare. 	 Yéhuwah sing nggawé kéwan, lan sakjané isa njenengi kéwan kuwi dhéwé.


Ymaiterei guive oĩ opensáva upévare ha ndoikuaái mbaʼéichapa ombohováita. 	 Kèt mbiyèn pitakonan kuwi ditakokké wong-wong, lan nganti saiki durung ana jawabané.


Jehová ogia ipuévlope oikove hag̃ua opa árare 	 Yéhuwah Nuntun Uripé Umaté


Hetaiterei tiémporema umi hudío oho pe témplope oadora hag̃ua Ñandejárape. 	 Wong-wong kuwi lunga mrono setaun ping telu kanggo ngibadah marang Yéhuwah.


Iporã ñañeporandu: “¿Mbaʼéichapa aipuru hína che tiémpo? 	 (Mt. 19:11, 12) Wong sing ora nduwé bojo ora kakèhan pikiran bab keluarga.


“Okyhyje rupi Jehovágui ha espíritu sánto omombarete rupi chupekuéra” (Hechos 9:31). Pe espíritu sánto haʼe hína pe fuérsa Ñandejára oipurúva okumpli hag̃ua ivolunta, ha ipoderosoiterei. 	 (Para Rasul 9:31) Roh suci kuwi kuwasané Gusti Allah sing kuwat banget, lan kuwi isa digunakké kanggo nglipur sapa waé ing kahanan apa waé.


Péicha ikatúta rejapo la Biblia heʼíva: “Penderekomarangatu ha pemombaʼeguasu vaʼerã Ñandejárape pende pyʼaite guive” (elee 2 Pedro 3:11). 	 Kowé bakal isa ”tumindak kudus lan nindakké bab-bab sing ana hubungané karo ngupaya dadi abdi sing salèh”.—2 Pétrus 3:11, NW.


Haimete kompletoite pe pláta arekomíva agana ajapohápe mbaʼe vai. 	 95 persèn dhuwitku kuwi hasilku nyolong.


¿Ha nde, ¿reĩsépa avei upépe? 	 Apa panjenengan péngin urip ing kono?


Vegecio heʼi iseguroha ojeviaha éntre 27 de mayo ha 14 de septiembre, péro heʼi ndaisegúroi ha ipeligrosoha ojeviaha koʼã féchape: éntre 15 de septiembre ha 11 de noviembre, ha éntre 11 marzo ha 26 de mayo. 	 Vegetius kandha nèk sing aman kuwi antarané 27 Mei nganti 14 September. Ning, antarané 15 September nganti 11 November lan antarané 11 Maret nganti 26 Mei kuwi mbokmenawa ora cocog, utawa malah mbebayani.


¿Oipytyvõpa raʼe upéva chupekuéra? 	 Apa hasilé?


Upévare ñamombaʼeterei entéro rregálo haʼe omeʼẽva ñandéve. 	 Mula, kabèh hadiah saka Gusti Allah kuwi mesthi aji banget.


Opa umívare, ndajaikuaái mboy unhídopa hemby ko yvy ape ári. 	 Cetha nèk awaké dhéwé ora ngerti pira jumlah tenané wong sing dipilih, sing isih urip ing bumi.


Che añandu vaʼekue ndavaleiha umi ótro rovake, pórke ndachejyvái ha avei akakuaa peteĩ internádo oikohápe umi orekóva diskapasida. 	 Aku mindher merga cacad lan wektu isih cilik aku suwé manggon ing omah kusus kanggo wong cacad.


¿Rehayhúpa umi héntepe ha rejapo opa ikatúva reipytyvõ hag̃ua chupekuéra ikatu hag̃uáicha oikuaa Ñandejárape? 	 Apa aku nduwé tresna lan tanggung jawab gedhé mbantu liyané kanggo ngabdi marang Yéhuwah?


Ikatu pyaʼe voi omondo upe mensáhe ollamaségui la atensión, térã haʼe raẽve oikuaaukaségui pe notísia (2 Sam. 13:28-33). 	 (2 Sa. 13:28-33) Ning, wong sing wicaksana mikirké dhisik akibaté.


Rejededikávo Jehovápe repromete hína chupe siémpre rejapotaha ivolunta. 	 Janji ngabdi marang Yéhuwah kuwi, janji marang Gusti Allah nèk kowé bakal nindakké kersané saklawasé.


Ikatu hag̃uáicha la hénte olee la Biblia iñidiomaitépe. 	 Bèn wong-wong isa maca Alkitab nganggo basané dhéwé.


Pórke upéva haʼe peteĩ proteksión ñandéve g̃uarã. 	 Kok isa?


Upévare, Ñandejára ojerurérõ guare chupe osakrifika hag̃ua Isaácpe, Abrahán ontende porã Jehová ivuenoha, ipasiénsia ha oporoporiahuverekoha. 	 Bar kuwi, wektu Yéhuwah ngongkon Abraham ngurbanké anaké, dhèwèké ngerti nèk Yéhuwah terus sabar, seneng ngapura, isa dipercaya, lan ngayomi.


¿MBAʼÉPA OJAPO ABRAHÁN OIKO HAG̃UA CHUGUI JEHOVÁ AMÍGO? 	 KOK ISA ABRAHAM DADI KANCANÉ YÉHUWAH?


Péro ndahaʼéi chupénte la Jesús oguerohory ha orrespeta vaʼekue. 	 Ning, ora mung Marta waé sing ditresnani lan diajèni Yésus.


Avei ñane ermanokuéra ha umi persóna japredikáva ikyreʼỹta ohechávo upéva. 	 Semangaté panjenengan isa nggedhèkke ati sedulur liyané lan wong-wong sing ditemoni wektu nginjil.


Iporã ningo añete ñandedirektomie ñañeʼẽ jave, péro ñañatende vaʼerã ani jajepokuaa ñañeʼẽ derécho guasu ha ñamoñeñandu vai ñande rapichápe (elee 1 Corintios 14:8, 9). 	 Senajan awaké dhéwé péngin nerangké sing cetha, kudu ati-ati aja nganti ngomongé kasar lan ora ngajèni wong liya.—Wacanen 1 Korinta 14:8, 9.


Nde ikatu rejogua peteĩ ágila oveve yvatévape rejeroviáramo Ñandejárare, pórke haʼe ikatu nepytyvõ ha omeʼẽ ndéve esperánsa. 	 Panjenengan isa njaluk kekuwatan marang Yéhuwah bèn isa mabur kaya elang.


Nahániri, upévarente haʼe voi ohundi vaʼekue umi ehípsiope. 	 Pancèn, kadhang kala Gusti Allah mènèhi tugas bangsa Israèl kanggo perang.


Ha ikatu jaʼe iniéto Lamec oiméne hag̃ua orrespeta ha oguerohoryeterei chupe upévare. 	 Mbokmenawa Lamèkh sing isih enom ndelok lan mesthi nggumun wektu Hénokh nindakké kuwi kanthi kendel.


Por ehémplo, peteĩ vuéltape heʼi chupekuéra oñorairõ hag̃ua umi kananéondi, pórke iñañaitereíma hikuái (Deuteronomio 9:5; 20:17, 18). 	 (Pangandharing Torèt 9:5; 20:17, 18) Gusti Allah uga ngongkon Prabu Dawud perang nglawan wong Filisti lan maringi cara bèn Prabu Dawud isa menang.—2 Samuèl 5:17-25.


Oñekambia unas kuánta palávra. 	 Saiki bakal dirembug apa waé sing wis diowahi senajan ora kabèh.


Pe karai ombohovái: “¿Mbaʼéicha piko antendéta, ndaipóriramo omyesakãva chéve?”. 	 Wong Étiopia mau njawab, ”Kadospundi anggèn kula saged mangretos, manawi boten wonten ingkang nuntun?”


¿Mbaʼépa osignifika umi cuatro kavaju arigua? 	 Idèntitasé Jaran Papat lan sing Nunggang


¿Maʼerãpa jaikove? 	 Apa tujuané urip?


Peteĩ santuário ikatu peteĩ témplo, tupao, nícho térã kapílla. 	 Ana sing nggawé panggonan suci ing omahé.


Asegi astudia la Biblia un áñorupi, ha upéi ajevautisa peteĩ vañérape el 27 de abril de 1986. 	 Aku sinau Alkitab nganti kira-kira setaun. Tanggal 27 April 1986, aku dibaptis ing bak sing dinggo adus.


Pablo ndeʼíri haʼekuéra ovyʼágui imbaʼeporãha, síno ovyʼaha hikuái imbaʼeporã rupi hapichándi. 	 Ning, kosok-baliné, wong-wong kuwi seneng merga isa mènèhi.


¿Mbaʼérepa umi omendáva ojoayhu vaʼerã? 	 Sepira pentingé katresnan ing urip bebojoan?


Jehová haʼéramo ñane amigoite, jahechakuaáta haʼe ñanepytyvõha heta hendáicha. 	 (Ib. 13:5) Nèk nduwé hubungan sing akrab karo Yéhuwah, awaké dhéwé isa luwih gampang ngrasakké kwasané ing urip saben dina.


Péro koʼãichagua okasiónpe pyʼỹinte ojejapo heta mbaʼe la Biblia heʼíva noĩporãiha. 	 Akèh wong uga mènèhi hadiah wektu acara ulang taun lan hari raya. Ning, acara-acara mau biyasané ora cocog karo kandhané Alkitab.


Ikatu oime opensa sapyʼaitépe Goliat ojukataha chupekuéra oñemoĩ sapyʼárõ hese. 	 Ning, kaya sing bakal awaké dhéwé delok, pikirané Dawud béda banget.


Ne mba’erysýi 	 Pabukon Sampéyan


14. a) ¿Mbaʼérepa tekotevẽ kuri oñembokatupyry umi puvlikadórpe? b) ¿Mbaʼe eskuélapa ñanepytyvõ ñaporomboʼe porãve hag̃ua la Biblia? 	 SEKOLAH-SEKOLAH KANGGO NGINJIL


Mokõi karai ostudiáva umi ehípsio istória, hérava Richard Parkinson ha Stephen Quirke, heʼi voi peteĩ papíro kon el tiémpo ikatuha oñembyaipaite ha opyta ikusuguéntema térã yvytimbo rei. 	 Peneliti sejarah Mesir sing jenengé Richard Parkinson lan Stephen Quirke kandha, ”Papirus suwé-suwé isa remuk.


Ñanearandúramo ha jaikuaa porã Ñandejárape ikatúta jajeprotehe koʼág̃ama voi ha avei ñanepytyvõta jahupyty hag̃ua pe vída etérna. ÑAÑAKARAMA HATÃ HESE 	 SETYA MARANG GUSTI ALLAH Panjenengan mesthi éling karo perumpamaané Yésus ing artikel sakdurungé, yaiku, ”Gerbang sing sempit lan dalan sing ciyut kuwi ngarah menyang urip, lan mung wong sithik sing nemokké kuwi.”


31 Manduʼarã 	 31 Seksi-Seksi Yéhuwah Jaman Mbiyèn


José ningo peteĩ esklávo yma guare, Laura katu peteĩ eskláva ko ñane tiempopegua. 	 Yusuf kuwi budhak ing jaman kuna.


Por ehémplo, Yoshiko, peteĩ kuñakarai oikóva Japónpe, siémpre oikuaase vaʼekue mbaʼéguipa oñeʼẽ la Biblia, upémarõ odesidi olee. 	 Contoné, Yoshiko saka Jepang, péngin ngerti isiné Alkitab lan ngupaya maca dhéwé.


Umi ermáno avei opurahéi diferénte idiómape. 	 Para sedulur nyanyi nganggo basa werna-werna.


16 Jehová ningo katuete ñanepytyvõta jajeroviáramo hese ha jajapóramo haʼe ojeruréva ñandéve. 	 16 Awaké dhéwé isa percaya nèk manut karo tuntunané, Yéhuwah bakal mbantu.


17 Koʼã mbaʼe ohechauka porã Ñandejára puévlo oikotevẽ hague peteĩ Biblia oñentende porãva ha ojetradusíva pe orihinálpe oĩhaichaite. 	 17 Mula, umaté Gusti Allah butuh terjemahan Alkitab sing pas kaya asliné lan gampang dingertèni.


¿Añetehápepa Ñandejára ohenduve umi oñemboʼévape chupe peteĩ santuáriope? 	 Apa nèk ndonga ing panggonan suci mesthi dijawab?


David oreko vaʼekue 7 ermáno tuichavéva chugui, péro Samuel ohecháma umívape ha Jehová heʼi porã chupe ndoiporavoiha ni peteĩvape. 	 Samuèl wis nemoni kakangé Dawud sing cacahé pitu, ning, ora ana sing dipilih Yéhuwah.


Iñimportanteterei jaikuaa mbaʼépa Ñandejára opensa koʼã mbaʼére, upéva ñanepytyvõta avei jaikuaa hag̃ua mbaʼéichapa haʼe oipota jaadora chupe. 	 Jawaban saka pitakonan-pitakonan kuwi ora mung ngandhani piyé kuduné tanggepané awaké dhéwé bab ngibadah ing panggonan suci, ning uga ngandhani ibadah kaya apa sing dikarepké Gusti Allah.


Jahechamína. 	 ALESANÉ ORA BUNGAH MANÈH


Ha umíva ohechaukáramo jepe oikotaha heta mbaʼe vai, ohechauka avei ñaneraʼarõha heta mbaʼe porã ñandéve ha ñane famíliape. 	 Senajan lakuné patang jaran kuwi dadi tandha bencana sing kelakon ing bumi, kuwi uga isa dadi kabar apik kanggo kita kabèh. Kok isa?


Umi tuku Juan ohecháva orrepresenta umi kristiáno unhídope, opredikáva oikóvo entéro rrelihión fálsa oñehunditaha. 	 Yutan wong sing nduwé pengarep-arep urip ing bumi uga nggabung, bareng-bareng nginjil.


Jahechamína. 	 Ayo dirembug.


Oĩ voi omoĩva peteĩ santuário hógape, umichahápe umi hénte oñemboʼe, ojepyʼamongeta térã ojapo ofrénda. 	 Ing akèh negara, kuwi wujudé méja kanggo ndonga, sembahyang, lan ndèlèh sajèn.


Pablo heʼi: “Akóintekena peñemomirĩ, ha ani pendepochy rei, penepasiénsiakena, ha mborayhúpe peñoaguanta oñoermánoicha”. 	 Padha ngetokna katresnanmu kalawan tulung-tinulung. Lan ngudia lestariné anggonmu tetunggalan ing Roh sarana suhing atut rukun.”


JEHOVÁ ÑANEPYTYVÕ ÑAMBAʼAPÓVO HENDIVE 	 NJAGA AWAKÉ DHÉWÉ


Péro ko Biblia ojetradusi kuri áño 1611-pe, upévare oipuru umi palávra yma guare ijetuʼúmava koʼág̃a oñentende hag̃ua. 	 Sepisanan, umaté Gusti Allah nggunakké Alkitab King James Version, sing dirampungké taun 1611. Ning, basané kuna lan angèl dingertèni.


MBAʼÉICHAPA IKATU RESTUDIA PORÃVE LA BIBLIA 	 Aja kesusu macané


OJEKUAASÉVA JEPI 	 PITAKONANÉ SING MACA . . .


Péro David hasyete ha ndaikatúi ojapo mbaʼeve. 	 Dawud sing lagi lara parah ora isa ngalang-alangi Absalom.