Peteĩ mitãkuñaʼi orekóva ijyva ári ijaguaraʼýpe (estatuaʼi griega térã romana ojejapóva éntre síglo 1 a.C. ha síglo 2 d.C.) 	 Patung bocah cilik lagi mbopong kirik, saka Yunani utawa Romawi (abad kapisan SM nganti abad kapindho M)


OPÁTA UMI MBAʼASY 	 PENYAKIT ORA ANA MANÈH


“Haʼe oñemoag̃ui umi oñemboʼéva rehe [...] ipyʼaite guive chupe” (Salmo 145:18). 	 ”Yéhuwah celak karo saben wong . . . kang sesambat marang Panjenengané kalawan setya.”—Jabur 145:18.


¿Oimépa ndovyʼavéi térã osufrieterei? 	 Apa dhèwèké nganggep urip saklawasé ing bumi kuwi mboseni lan uripé bakal ora seneng?


Jehová ndeprotehe hag̃ua, tekotevẽ reaprende mbaʼépa ogusta chupe ha ejapo upéva. 	 Mula, panjenengan perlu ngerti lan nindakké apa sing nyenengké Yéhuwah.


Ere chupe nde ha Jehová pevyʼaitereiha heseve, ha péicha ohechakuaáta ideprovechotaha Jehová servísiope. 	 Panjenengan isa nggawé dhèwèké rumangsa isa nyenengké panjenengan lan Yéhuwah, lan nggunakké uripé kanggo ngabdi marang Yéhuwah.


Upévare ombou Itaʼýra Jesúspe omboʼe hag̃ua la héntepe pe añetegua. 	 Mula, wong-wong sing péngin ngerti sing bener seneng cedhak karo Yésus.


Ajépa koʼág̃arupi hetave oĩ peichagua persóna. 	 Apa panjenengan setuju nèk sipaté wong-wong saiki saya parah kaya sing diramalké kuwi?


7 Primero, ñande jahechakuaa mbaʼeichaitépa Jehová ñanderayhu, ha upéva ñanemomýi ñambotuicha hag̃ua Jesúspe. 	 7 Siji, kuduné awaké dhéwé nggunakké urip kanggo ngajèni Yésus.


Jaaprovechákena pe Konmemorasión tiémpo ñapensa hag̃ua opa mbaʼe Jehová ha Jesús ojapo vaʼekuére ñanderehehápe. 	 Pèngetan taun iki, wektu kanggo mikirké kabèh sing wis ditindakké Yéhuwah lan Yésus kanggo awaké dhéwé.


Pórke noĩporãiramo hikuái Jehová renondépe, ha upéicharõ jepe hoʼu pe pan ha pe víno, ohechaukáta ndorrespetaiha Jesús sakrifísio (Heb. 6:4-6; 10:26-29). 	 Wong sing hubungané ora apik karo Yéhuwah lan ora setya, banjur mangan roti lan ngombé anggur, dhèwèké kuwi kurang ajar.


Upévare ojopy umi autoridápe oho hag̃ua ombogue umi gravasión. 	 Pemimpin geréja nesu karo penginjil, lan ngojok-ojoki pamréntah bèn ngendhegké mobil halo-halo.


Upe ikonosída ndahaʼéi ku omoñeñandu vaiséva chupe, péro upéva la oikóva kuri. 	 Sakjané arep nglipur, ning malah nglarani ati.


Ko atýpe oĩma más de ocho millón testígo de Jehová, oñembyatýva mas de 115.400 kongregasiónpe oĩva ko múndo tuichakuére. Ha káda día heta hetave persóna oike pe aty guasúpe. 	 Saiki ana kira-kira 8.000.000 Seksi Yéhuwah ing 115.400 jemaat sak donya, lan cacahé saya mundhak akèh.


¿Mbaʼéichapa ikatu jasegi Jesús ehémplo? 	 Piyé carané niru tuladhané Yésus bab carané ngomong?


Reikuaasevéramo Ñandejára Rréinogui, ehecha kapítulo 8 ko lívrogui: ¿Mbaʼépa ñanemboʼe la Biblia?, ojapóva testígo de Jehová. Ikatúva avei retopa Internétpe ko direksiónpe: www.jw.org/gug. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab Kratoné Allah, deloken bab 8 saka buku Apa Wulangané Alkitab kanggo Panjenengan? sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah, uga ana ing www.jw.org/jv.


4 Añetehápe pe situasión ohasáva Abrahán ijetuʼueterei, pórke tekotevẽ ohechauka ojeroviaha ipyʼaite guive. 	 4 Masalah sing diadhepi Abraham kuwi abot banget. Ana sing nganggep Gusti Allah kuwi kejem merga njaluk Abraham ngurbanké anaké.


Añetehápe ndahaʼéi vyrorei la ojapóva Rebeca hesehapekuéra, pórke unos kuánto porã oĩ kuri hikuái. 	 Mesthi Ribkah didhidhik wong tuwané bèn seneng nampa tamu.


Ha, ¿mbaʼépa ñande ikatu ñaaprende upe haʼe ojapo vaʼekuégui? 	 Apa sing isa disinaoni saka imané Sara?


Ha haʼekuéra ohaʼarõ vaʼerã kuri og̃uahẽ meve upe tiémpo, ndaikatúi vaʼekue ijeheguíntema oho oñorairõ iñenemigokuérandi. 	 Ora nemtokké wektu dhéwé kanggo perang, merga Yéhuwah ora seneng.


Ha Rebeca túa, hérava Betuel, orresivi porã chupe hógape. 	 Abdi kuwi mbokmenawa Élièzer.* Élièzer ditawani mangan, ning dhèwèké wegah mangan sakdurungé nyritakké tujuané teka mrono.


14 Oñepyrũrõ guare umi ára paha áño 1914-pe, oĩ vaʼekue amo 5.000 kristiánorupi orekóva esperánsa oho hag̃ua yvágape. 	 14 Wektu dina-dina pungkasan mulai ing taun 1914, mung ana pirang-pirang éwu abdiné Gusti Allah sing bakal munggah swarga.


Péicha avei, jaiporavo porãramo upe moménto ñamokyreʼỹ hag̃ua ñande rapichápe, umi mbaʼe jaʼéva katuete oipytyvõ porãvéta chupe. 	 Ning, nèk awaké dhéwé milih wektu sing pas, kuwi isa luwih ana gunané kanggo wong liya.


Nde hína ore Jára ha ore Rréi. Nde rógape ningo umi guyra jepe oreko peteĩ lugár oiko hag̃ua. Pe golondrína oho ojaitypo pe altár ypýpe, ha oñangareko upépe imembykuérare” (Salmo 84:1-3, TNM). 	 Dalah peksi gréja sampun manggih griya, lan peksi kedhali [sriti] manggih susuh, kangge nyèlèhaken anakipun, wonten ing misbyah Paduka, dhuh Yéhuwah, Gustining sarwa tumitah, Ratu kawula saha Gusti Allah kawula.”


Abrahán onase vaʼekue peteĩ siuda héravape Ur. 	 Abraham manggon ing kutha Ur.


¿Mbaʼéichapa ñanepytyvõ Jesús ojapo vaʼekue? 	 Kok isa? ”Rahé [getihé] Gusti Yésus Kang Putra iku ngresiki kita saka sakèhé dosa.”


17 Jastudia rire ko artíkulo, ikatu ñañeñandu avei umi apóstol oñeñandu haguéicha, heʼírõ guare Jesúspe: “Orepytyvõna rojeroviave hag̃ua” (Luc. 17:5). 	 17 Saka sing wis disinaoni, mbokmenawa awaké dhéwé ngerti perasaané para rasul wektu kandha karo Yésus, ”Kawula mugi sami kaparingana kapitadosan!”


La Biblia heʼi: “[Isaac] ohayhueterei chupe” (Génesis 24:67, NM; 26:8). 	 Alkitab kandha nèk Ribkah ”banget ditresnani” Iskak.—Purwaning Dumadi 24:67; 26:8.


Heta vése katu omonguera voi chupekuéra. 	 7:15) Yéhuwah malah nambani para abdiné sing lara.


5 Ndahaʼéi ningo idióma evréopente Jehová oñekomunika vaʼekue yvyporakuérandi. 	 Terangna. 5 Yéhuwah omong-omongan karo manungsa ora mung nganggo basa Ibrani.


Umi mbaʼe Jehová oprometéva ha umi milágro Jesús ojapo vaʼekue oasegura chéve koʼẽrõitéma areko jeytaha che jyva. 	 Berkah sing paling gedhé yaiku isa kenal karo Yéhuwah, sing nglipur aku, dadi bapakku, kancaku, lan kekuwatanku.


Pe óga ojetopahápe peteĩ eréhe oñehundiete vaʼerã”. 	 Omah sing konangan dinggo ndhelik wong-wong mau dirusak”.


Che aheka chupe ládo ha aaprende ajapo hag̃ua upéva. 	 Aku ajar nindakké apa-apa nganggo sikil.


¿Mbaʼéichapa ikatu pemongakuaa porã pene família? 	 Ndhidhik anak bèn tanggung jawab


Pe ótro áño, Roma ojeprepara jey oataka hag̃ua Judea, upearã omoĩ pe henerál Vespasiano ha itaʼýra Títope omoakã hag̃ua pe gérra. 	 Taun sakbanjuré, bangsa Romawi sing dipimpin karo Jéndral Vespasianus lan putrané sing jenengé Titus nyerang Yudéa manèh.


¿Mbaʼérepa tekotevẽ ñañatende porã mbaʼe moméntopepa ñañeʼẽta? 	 Apa sebabé penting milih wektu sing pas kanggo omongan?


Ohasávo pe tiémpo ha umi ótro ñanepytyvõ rupi mbeguekatúpe saʼivéma hasy ñandéve” (Healing a Spouseʼs Grieving Heart). 	 Dhèwèké uga kandha, ”Butuh wektu lan dhukungané wong liya, bèn rasa sedhih kuwi rada mendhingan.”


Haʼe omano vaʼekue orekópe 127 áño, ha ñantende porãiterei mbaʼérepa Abrahán “heta hasẽ ha ojaheʼo hese” (Génesis 23:1, 2, TNM).* Ohechagaʼueterei anga pe “Prinsésa” ohayhuetévape. 	 Mula, wajar nèk Abraham ’ngadhuh-adhuh sarta muwuni Sara’ wektu Sara mati umur 127 taun.* (Purwaning Dumadi 23:1, 2) Abraham mesthi kangen banget karo bojoné sing ditresnani.


Apocalípsispe oñehenói upe kavaju ariguápe “Ñandejára Ñeʼẽ” (Apocalipsis 19:11-13). 	 (Wahyu 19:11-13) Kuwi sebutan kanggo Yésus Kristus, sing nyampèkké pangandikané Gusti Allah.


Oĩ opensáva hese haʼeha peteĩ árte iporãitereíva, ótro katu heʼi ojejapo hague ojegueromanduʼa hag̃ua pe império romano ipoderosoite vaʼekuépe, ha oĩ avei heʼíva haʼeha peteĩ mbaʼe ojegueromanduʼa hag̃ua oñehundi hague Jerusalén ha itémplo. 	 Ana sing nganggep nèk gapura kuwi dadi karya seni sing nggumunké. Liyané nganggep gapura kuwi bukti kemenangané bangsa Romawi.


Haʼete voi peteĩ túva ohayhu ha ojepyʼapýva ifamíliare, upévare ndoipotái ni peteĩva oñemomombyry Jehovágui (2 Cor. 2:4; 1 Cor. 4:15). 	 Dhèwèké sok kuwatir karo wong-wong sing wis dianggep anaké dhéwé.


Ñane tiémpope upeichaiténte avei ohasa asy umi omanóva chugui iñamígo térã ihénte. 	 Wong-wong sing saiki ditinggal mati ya ana sing krasa kaya ngono.


Ambue ovechakuéra ndoikuaáiramo jepe entéro umi unhído réra, ¿mbaʼérepa ikatu heʼi “rohóta penendive”? 	 Nèk ora isa ngerti jeneng-jenengé wong sing dipilih munggah swarga, lha piyé carané awaké dhéwé isa ngetutké wong-wong kuwi?


Algúno katu ndahaʼéi ogueroviánteva umi ánhel oexistiha, síno heʼi voi oipytyvõha chupekuéra. 	 Ana sing percaya nèk malaékat kuwi pancèn ana lan isa mbantu.


Upéicha avei peteĩ istoriadór judío síglo primeropegua, hérava Josefo, ndeʼíri vaʼekue ko enseñánsa oĩha Ñandejára Ñeʼẽme, síno heʼi umi griégonte omboʼeha ñane álma nomanoiha ha kuénto reinteha umi mbaʼe ogueroviáva hikuái. 	 Dadi, pengaruh saka budayané wong-wong Yunani kuwi wis nyebar.


Elee hag̃ua la Biblia ne idiomaitépe Internétpe térã emboguejy hag̃ua nde selulár térã nde távletpe ikatu eike ko direksiónpe: www.jw.org/gug. 	 Kanggo maca Alkitab ing basa panjenengan liwat situs wèb utawa nganggo piranti èlèktronik, bukaken situs wèb www.jw.org/id.


Chaukaha 	 Tuduhaké


Peteĩ vuéltape, peteĩ funsionário de goviérno Etiopiagua olee hína kuri peteĩ párte la Bíbliagui. 	 Wis tau ana wong penting saka Étiopia lagi maca kitab nabi Yésaya.


Umi omenda ramóvape ningo ijetuʼúnte voi ojepokuaa hag̃ua ojuehe ha oñemongeta meme hag̃ua, ha chupekuéra ijetuʼu avei kuri. 	 Masalah kuwi isa ana merga béda sipaté utawa angèl komunikasi.


¿Mbaʼéicha rupípa yvyporakuéra omano? 	 Apa sebabé kabèh manungsa dosa banjur mati?


Ajépa ndahaʼéi, pórke pe áuto imbaʼe jeýnte. 	 Piyé perasaanmu marang kanca sing ngekèki hadiah kuwi?


Rekontrivuiséramo, ikatu reike Internétpe: www.jw.org. 	 Nèk arep nyumbang, deloken www.jw.org/jv.


UMI ERMÁNO OVYʼAITEREI 	 SING PADHA NGAJÈNI


Eñeʼẽ ne korasõ mbytete guive umi héntepe. 	 Ngomonga!


Péro oime vaʼerã la ijetuʼuvéva Sárape oheja pe hóga. 	 Mesthi akèh barangé sing kudu didol utawa dikèkké wong liya.


Hitoshi ombaʼapo vaʼekue kómo kontadór peteĩ emprésa oĩvape Japónpe. 	 Hitoshi kerja ing kantor keuangan ing Jepang.


Job oĩ vaʼekue segúro Ñandejára omoingove jeytaha chupe 	 Mbokmenawa panjenengan mikir, ’Kuwi ora mungkin!’


¿Mbaʼéichapa Manóah ha hembireko omboʼéta ifamíliape ohayhu ha oservi hag̃ua Ñandejárape? 	 Wektu kuwi, akèh wong Israèl tumindaké bejat.


Jaikuaave hag̃ua 9 	 MINGGU MULAI 18-24 JANUARI 2016


¿Oĩpa heta doktór orrekomendáva upéva?” 	 Apa para dokter uga setuju nèk tès utawa pengobatan kuwi isa nambani wong?


Epensamíntema mbaʼépa ojehupyty Japónpe. 	 Contoné, sing dikirim ing negara Jepang.


Primeroite voi, umi létra oipurúva idiferénte, naikonosidoguasúi ha ojelee de derécha a iskiérda. 	 Gatèkna rong conto tantangan sing diadhepi wektu maca Alkitab ing basa Ibrani.


Añetehápe iporãiterei vaʼekue ko hardín, ha la omoporãvéva chupe haʼe hína “pe yvyramáta oporomoingovéva” oĩ vaʼekue pe hardín mbytépe (Génesis 2:8, 9, TNM). 	 Taman kuwi pancèn apik lan nyenengké. Sing luwih nyenengké manèh, ing tengah-tengah taman kuwi ana ”wit panguripan”.—Purwaning Dumadi 2:8, 9.


Péro, ¿añetehápe piko oiko raʼe koʼã mbaʼe? 	 Apa kedadéan kuwi ana tenan? Pitakonan kuwi cocog lan penting.


Péro, ¿mbaʼéichapa ikatu rehechauka remombaʼeha Ñandejára ojapo vaʼekue nderehehápe? 	 Mula, piyé kuduné tanggepané awaké dhéwé marang hadiah kuwi?


La Biblia heʼi umi omanóva oĩha pe sepultúrape, ha oñemoingove jeytaha chupekuéra (Juan 5:28, 29). 	 (Yokanan 5:28, 29) Wong mati ora ngrasakké lara utawa sengsara, merga ”ora mangreti apa-apa”.


17 Ñande avei tekotevẽ ñandepyʼaguasu ñamotenonde hag̃ua Jehovápe. ¿Mbaʼérepa? 	 17 Awaké dhéwé kudu wani bèn isa setya lan luwih manut karo Yéhuwah, timbang keluarga, kanca kerja, lan sing mréntah negara.


Jahechamína mbaʼépa ojapo kuri proféta Natán. 	 Nabi Natan setya karo Yéhuwah lan Dawud.


Upévare koʼẽrõitéma “ndaiporimoʼãvéima ni peteĩ gérra ko yvy ape ári” (Salmo 46:9, NM; Isaías 34:2). 	 (Jabur 46:10; Yésaya 34:2) Ing Armagédhon, kabèh perangé manungsa bakal disingkirké.


14 Ñane tiémpope Jehová ndojeruréi ñandéve jasakrifika hag̃ua ñane famíliape. 	 14 Saiki, Yéhuwah ora ngongkon awaké dhéwé ngurbanké anak, ning mung dikon manut préntahé.


Jehová opromete jey iñamígo Abrahánpe hetaitereitaha ifamiliare ha okambia chugui héra. 	 Yéhuwah uga ngganti jenengé Abram dadi Abraham sing tegesé ”Bapaké Wong Akèh”.


Péro oĩ rregálo okambiáva ñande rekove. 	 Ning, hadiah kuwi aji nèk isa nggawé urip dadi luwih apik.


Jesús heʼi vaʼekue ko yvy ha yvága jepe ikatuha oñehundi, ánte ke la opyta rei peteĩ detalleʼi jepe Jehová Léi heʼívagui. 	 Yésus kandha nèk ’nganti sirnané langit lan bumi iki, angger-angger ora bakal sirna sadurungé iku kabèh kalakon’.


Ha oiméramo umi hénte ojavypa raʼe okopiárõ guare la Biblia, ¿reipurúnepa umi konsého oĩva pype redesidi porã hag̃ua nde travahohápe ha nde rogapýpe? 	 Senajan tulisan asliné wis ora ana, ning isih ana salinané, sing cacahé éwon.


Upéi pe saserdóte prinsipál oikuaveʼẽ umi pan Jehovápe, ha ombokacha ojapóvo pe ofrénda (Lev. 23:15-20). 	 Roti kuwi dicekel lan digoyang-goyangké sakdurungé diwènèhké dadi kurban kanggo Yéhuwah.—Km. 23:15-20.


Upéi entéronte oñepyrũ oñeʼẽ umi mbaʼe porãita ohendu ha ohecha vaʼekuére. 	 Rasul Pétrus nerangké ana kedadéan apa lan apa sebabé kuwi penting.


¿Ñandejára káusarepa jasufri? 	 Apa Gusti Allah sing nyebabké kasusahan?


Nde avei rentende porãsevéramo la Biblia, ikatu remyenyhẽ pe formulário oĩva Internétpe www.jw.org/gug, térã ikatu reskrivi peteĩva umi direksiónpe oĩva páhina 2-pe. 	 (Para Rasul 8:30, 31, 34) Semono uga, nèk péngin ngerti luwih akèh bab isiné Alkitab, panjenengan isa ngirim surat menyang alamat sing ana ing majalah iki utawa isa uga liwat situs wèb jw.org.


Jesús heʼi vaʼekue: “¿Máva piko oĩ pende apytépe itaʼýra ojeruréramo chupe pan, omeʼẽtava chupe ita? Térã ojeruréramo peteĩ pira, nomeʼẽmoʼãingo chupe peteĩ mbói, ¿ajépa? 	 Yésus ngendika, ”Apa ana panunggalanmu kang dijaluki roti anaké, kok mènèhi watu, utawa yèn dijaluki iwak, kok mènèhi ula?


Peteĩ jey haʼe ojevale ko isiérvo ijerovia mbaretetévare omeʼẽ hag̃ua peteĩ mensáhe umi hénte itiempopeguápe. 	 Gusti Allah ndhawuhi Hénokh supaya martakké kabar marang wong-wong ing jamané.


Upéicha rupi aju ajepokuaaiterei hese, avyʼa ha añeñandu segúro hendive”. 	 Aku seneng lan rumangsa diayomi.”


“[Rojerovia] ore konsiénsia ipotĩha, ha hiʼãiterei oréve roiko hekópe [térã oreonrrádo] opa mbaʼépe.” (Hebreos 13:18) 	 ”Aku padha mesthèkaké, manawa aku padha duwé rumangsaning ati kang becik, amarga aku padha ngarah supaya satindak-tandukku bisaa utama [jujur, Terjemahan Dunia Baru].”—Ibrani 13:18.


Entéronte ñaneimperfékto ha jaiko peteĩ múndo oĩvape Satanás poguýpe. 	 Merga urip ing donya sing dikuwasani Iblis lan awaké dhéwé ora sampurna, gampang banget niru pikiran lan tumindaké wong ing donya iki.


Tetepy jejoko 	 Blokir kontèn


5. a) ¿Mbaʼérepa koʼág̃arupi ijetuʼuete jaservi porã hag̃ua Jehovápe? b) ¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope? 	 (Yo. 11:5) Crita iki nduduhké nèk Marta gelem dikandhani Yésus, banjur ngabdi sakterusé.


(Mat. 18:23-35). 	 (Mt. 18:23-35) Kaya raja mau, Yéhuwah wis nglunaské kabèh utangé awaké dhéwé.


Umi óga isensillovéva jepe oreko vaʼekue técho imbarete porãva, pare ha okẽ iserróhova. 	 Penemuané para arkéolog nduduhké nèk akèh omah ing Ur kuwi nduwé air mancur lan saluran banyu, sarta nduwé kamar sing akèh banget, cacahé isa luwih saka sepuluh.


Upéva oasegura ñandéve haʼe ikatuha oñemoag̃ui ñanderehe. 	 Kepindho, ana pengalaman-pengalamané abdiné Gusti Allah jaman mbiyèn lan saiki sing wis tau éntuk panglipur saka Gusti Allah.


PRUÉVA OHECHAUKÁVA JEHOVÁ OIPYTYVÕHA ISIERVOKUÉRAPE 	 BUKTI KWASANÉ YÉHUWAH SAIKI


Pe artíkulo oúvape jahecháta mbaʼéichapa jajapokuaa upéva. 	 Mbokmenawa panjenengan isa luwih apik manèh maca lan sinau Alkitab.


¿Mbaʼéichapa ikatu rehechauka ne família adoleséntepe neumildeha? 	 nresnani? nduwèni sipat andhap asor?


Ymaite guive entéro yvypóra oiko pekádo poguýpe ha omano, upévare osufri ha oñembyasy. 	 Manungsa wis suwé dadi budhaké dosa lan pati.


OHEJA HIKUÁI IVÁLLE 	 METU SAKA NEGARANÉ


Umi hénte upepegua hory ha ipojera. 	 Sakjané, wong-wong sing manggon ing kutha kuwi loma lan apikan.


EHECHAUKÁKENA NE FAMÍLIAPE REHAYHUHA CHUPE 	 Carané niru Yésus ya ngéné iki. KUDU NRESNANI


Jaikuaáramo peteĩ persóna heta ojesakrifika hague orregala hag̃ua ñandéve peteĩ mbaʼe, katuete ñamombaʼetereíta upe rregálo. 	 Hadiah kuwi dianggep aji merga sing maringi wis nggawé pangurbanan sing gedhé.


Upépe añepyrũ apita, chejurukyʼa, chemonda ha aaprende avei aporombyepoti hag̃ua. 	 Wong-wong kuwi ngongkon aku sumpah, ngrokok, nyolong lan jotos-jotosan.


Jehová ningo oñekomunika ñanendive de fórma sensílla, ikatu hag̃uáicha ñantende porã chupe. 	 Dadi, wektu omong-omongan karo manungsa, basané Yéhuwah digawé luwih gampang bèn isa dingertèni manungsa.


La Biblia omombeʼu porã mbaʼérepa ñamano, ha ndeʼíri Ñandejára oguerahaha umi héntepe yvágape (Eclesiastés 9:11; Juan 8:44; Romanos 5:12). 	 Kuwi dudu wulangané Alkitab. Alkitab nerangké nèk sing nyebabké manungsa mati kuwi ana telu.—Kohèlèt 9:11; Yokanan 8:44; Rum 5:12.


18 Jasegíkena David, Jonatán, Natán ha Husai ehémplo. Péicha jahechaukáta jahayhu ha jarrespetaha Jehovápe, ha upéva ñanembovyʼáta. 	 18 Kaya Dawud, Yonatan, Natan, lan Husai, mbokmenawa awaké dhéwé uga krasa seneng nèk setya karo Yéhuwah.


Upe tiémpope Saúl haʼe gueteri peteĩ gerréro imbarete ha ivaléva, péro Jehová novendesivéima chupe ndojapóigui umi mbaʼe omandáva chupe. 	 Senajan Saul isih dadi pejuang sing kuwat, ning, Yéhuwah ora seneng manèh karo Saul merga dhèwèké ora gelem manut karo tuntunané Yéhuwah.


Che tuakuérape ndogustaiete vaʼekue añepyrũrõ guare astudia umi testígo de Jehovándi. 	 Mauné, wong tuwaku kuwatir merga aku sinau karo Seksi-Seksi Yéhuwah.


Upéva oiko vaʼekue Juliánre. 	 Julian kandha nèk wektu ditokké saka gawéan, dhèwèké kagèt lan nglokro.


Segundo, iporã nemanduʼa enterove jaiporavo vaʼerãha mávapepa jaservíta: Jehovápe, térãpa ótro dióspe oĩva ko múndope (Jos. 24:15). 	 (Ys. 24:15) Ngabdi marang Yéhuwah kuwi bukti nèk kowé percaya Yéhuwah bakal ngayomi.


Haʼekuéra ikatu ipyʼaguapy oiko rupi Ñandejára oipotaháicha (Isaías 48:18). 	 (Rum 12:18) Wong-wong kuwi urip ayem tentrem merga ngetrapké pathokané Alkitab.—Yésaya 48:18.


Jehová orepytyvõ roiko hag̃ua ore família amígoramo”. 	 Ning, merga bantuané Yéhuwah, aku isa kekancan akrab karo anak-anakku.”


Péro chugui ningo oñemondapa kuri ipláta, upémarõ Alexandra heʼi oipurukataha chupe 20 dólares. 	 Merga dhèwèké ora nduwé dhuwit, Alexandra gelem nyilihi dhuwit 20 dollar AS.


Ni tarhéta de krédito ndaikatuvéi roipuru rokyhyjégui ndojeaseptáirõ g̃uarã oréve. 	 Aku lan bojoku kuwatir nèk ora isa blanja nggunakké kertu krédit manèh.


Koʼã mokõi follétope ojexplika moõpa, arakaʼépa ha mbaʼérepa ojeskrivi vaʼekue umi lívro oĩva la Bíbliape, Mateo guive Apocalipsis peve. 	 Pemahaman Alkitab—Rong jilid ensiklopedia Alkitab iki mènèhi katrangan bab panggonan, istilah, lan wong-wong sing ana ing Alkitab.


Upéicha rupi, ojerresalta hag̃ua pe párte iñimportantevéva, tahaʼe peteĩ palávra térã peteĩ idéa, ojerrepeti dos vése, péro ojepuru diferénte palávra orekóva el mísmo signifikádo. 	 New World Translation sing mbiyèn mesthi nerjemahké tembung kriya imperfeké basa Ibrani nganggo tembung kriya siji lan tembung tambahan siji, contoné tembung ”terus” dinggo nerangké nèk tumindak kuwi isih ditindakké utawa dibalèni.* Tembung-tembung ”mesthi,” ”kudu,” lan ”pancèn” mbiyèn digunakké kanggo nerangké tembung kriya sing wis rampung ditindakké.


Upéva oiko vaʼekue unos kuánto disípulore nontendeporãirõ guare Jesús omboʼese vaʼekue chupekuéra (Juan 6:48-68). 	 (Yokanan 6:48-68) Wong-wong kuwi ora ngupaya dhisik kanggo sinau luwih akèh, ning malah langsung nolak kabèh wulangané Yésus.


Ha upéi heʼi avei chupe: “Sólamente reju jeýramo Jehová organisasiónpe ikatúta revyʼa jey” (Sant. 4:8). 	 Marni ngomong, nèk ibuné péngin urip seneng manèh, dhèwèké kudu bali dadi Seksi Yéhuwah.—Yb. 4:8.


Péro la Biblia heʼi Salmo 37:29-pe: “Heko potĩvape opytapáne ko yvy, ha upépe haʼekuéra oikóne opa árape”. 	 Ning, Alkitab kandha ing Jabur 37:29, ”Para wong mursid padha olèh warisan bumi lan tansah manggon ing kono.”


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa Ñandejára ojapo hague upéva “imbaʼeporãiterei rupi”? 	 Apa sebabé tebusan kuwi bukti ”sih-rahmaté” Gusti Allah?


Che rembireko chesalva chéve ha ore família de 5 áñope pono rokaipa. 	 Bojoku nylametké aku lan anakku wédok sing umuré limang taun.


Upéva rangue, koʼág̃a oñemoĩ “pasiénsia”. 	 Tembung-tembung liyané uga ana sing wis diganti.


Ñanembopyʼaguapy. Ñaneprovléma heta jave térã jahasa jave peteĩ situasión ijetuʼúva katuete jajepyʼapyeterei jepi. 	 Apa panjenengan rumangsa kewalahan wektu ngadhepi masalah?


Síno ikatu ñakompara peteĩ plántare, pórke tekotevẽ ñañangareko hese. 	 Ning, kuwi malah kaya kembang sing butuh disirami lan diopèni bèn gedhé.


Avei oñeanalisa hetave kópia yma guare oĩva griégope, ha avei koʼág̃a ikatúma ojehecha umi Rollo del mar Muerto, ymave noĩri vaʼekue disponívle. 	 Wis ana Gulungan Laut Mati sing isa diwaca. Ana luwih akèh tulisan Yunani sing wis disinaoni.


La Biblia ningo haʼe peteĩ lívro ymaiterei guare, itujave voi la majoría umi ótro lívrogui. 	 Buku-buku liyané kaya patung-patung sing wis rusak, merga akèh tulisané wis ketinggalan jaman.


Hiʼarive haʼe opyta peteĩ otélpe peteĩ koty michĩvape, ha ohechagaʼueterei ihentekuérape. 	 Dhèwèké wis tau ngunèk-unèkké sedulur wédok sing dadi kanca kerjané.


Upéva oiko vaʼekue Jehová ha Jesús rehe. 	 Yésus nyambut gawé bareng Yéhuwah, mbokmenawa wis milyaran taun.


Oĩ voi enkuésta ohechaukáva umi ndorekóiva rrelihión jepe oñemboʼeha avei. 	 Sakwisé diteliti, wong-wong sing ora nduwé agama jebulé iya kerep ndonga.


Péicha jahecha kristianokuéra opredika vaʼerãha enterove héntepe oĩva opaichagua lugárpe. 	 Kuwi tegesé, wong Kristen kudu nginjil marang kabèh wong saklumahing bumi.


Chemanduʼa vaʼekue umi mbaʼe aaprendévare la Bíbliagui ha aĩ vaʼekue segúro Ñandejára chekastigataha. 	 Merga wis ngerti wulangané Alkitab, aku percaya nèk Gusti Allah bakal ngukum aku.


Ñandejára ningo peteĩ espíritu, ha upévare ndaikatúi jahecha chupe. Ha umi ánhel upeichaite avei, haʼekuéra ndahetéi ñandéicha. 	 Para malaékat kuwi wujudé roh sing ora kétok, ”ora ana dagingé lan balungé”, kayadéné Gusti Allah.


Péro Jesús heʼi vaʼekue mbaʼépa oikóta ñane tiémpope: “Koʼã marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore oñemombeʼúta oparupiete ko yvy ape ári, ojekuaa hag̃ua opa tetãrupi, ha upéi og̃uahẽta pe ára pahaite” (Mateo 24:14). ¿Ndépa reikuaa umi ánhel omotenondeha hína ko tembiapo? 	 Sawisé iku lagi dina wekasan.” (Matéus 24:14) Apa panjenengan ngerti nèk para malaékat saiki ngawasi para muridé Yésus sing lagi nindakké gawéan nginjil?


Upearã tekotevẽ nde ha ne hentekuéra pekalkula porã mbaʼépa pejapóta. 	 (Wulang Bebasan 15:22) Dadi, kabèh kuwi kudu dirembug lan direncanakké.


Por ehémplo, ñañehaʼãmbaite vaʼerã jaʼe umi mbaʼe ikatúva ombotuicha Jehovápe ha oipytyvõ ñande rapichakuérape (Sal. 19:14). 	 Semono uga, nèk awaké dhéwé ati-ati wektu ngomong, kuwi isa ngluhurké Yéhuwah lan ana paédahé kanggo wong liya.—Ms. 19:15.


¿Ndépa redefendémava peteĩ mbaʼe regueroviáva oĩ porãha? 	 Apa panjenengan wis tau dianiaya merga nindakké sing bener?


Hutter oimprimi peteĩ lívro oĩháme pe Nuevo Testamento 12 idiómape. 	 Hutter uga nyétak èdhisi Prajanjian Anyar ing 12 basa.


Poravoha ñande rehegua 	 Pilihan pribadi


Upépe atopa umi konsého káda día ideprovéchova chéve”. 	 Alkitab mènèhi naséhat sing isa ditrapké ing urip saben dina.”


Umi mbaʼe Pablo heʼi vaʼekue omomanduʼa umi unhídope neʼĩraha gueteri orresivi irrekompénsa. Upévare osegi vaʼerã hikuái oñehaʼã “ohupyty hag̃ua pe prémio Ñandejára omeʼẽva” (Filip. 3:13-16). 	 (Ib. 6:4-6; 10:26-29) Ayat iki ngélingké tenanan wong-wong sing dipilih munggah swarga, nèk péngin éntuk ”timbalan kaswargan kang saka ing Gusti Allah ing sajroné Sang Kristus Yésus,” wong-wong kuwi kudu tetep setya.—Fp. 3:13-16.


Heta hénte ningo ipyʼahatã ha heʼi umi mbaʼe omoñeñandu vaítava hapichápe. 	 Akèh wong jaman saiki omongané nylekit kaya ”panah” utawa ”pedhang,” merga péngin nglarani wong liya.


Péro ikatu avei ñamombaʼeguasu Ñandejárape ñaneañohápe, por ehémplo ñañemboʼe jave ha jastudiávo la Biblia. 	 12 Apa maksudé ”nindakké bab-bab sing ana hubungané karo ngupaya dadi abdi sing salèh”? Kuwi klebu nindakké kagiyatan ing jemaat.


Brasil ningo pe quinto país tuichavéva ko múndope, péro upe tiémpope oĩ 60 puvlikadór rupínte upe país tuichakuére. 	 Brasil kuwi negara daratan nomer lima sing paling gedhé sak donya, ning penginjilé mung wong 60.


Osẽ rire heta traduksión de la Biblia ingléspe, oĩ vaʼekue heʼíva natekotevẽiha oĩ heta traduksión el mísmo idiómape. 	 Wektu Alkitab terjemahan basa Inggris wis saya akèh, para kritikus ngrasa nèk ora perlu manèh nggawé terjemahan liya ing basa Inggris.


Jahechami avei Poli ehémplo. 	 Conto liyané wong sing digedhèkké atiné yaiku Poli, Seksi Yéhuwah ing negara Siprus.


Upéva oipytyvõ chupe oñemoag̃uive hag̃ua Jehováre, ha ontende porãve hag̃ua umi mbaʼe oĩva la Bíbliape (Sal. 94:19). 	 (Ms. 94:19) Akèh paédah sing isa dirasakké wektu awaké dhéwé mikirké isiné Alkitab saben dina.—PR.


Upéicharõ jepe umi mbaʼe heʼíva la Bíbliape nokambiái. 	 Sakliyané kuwi, isiné Alkitab ora ketinggalan jaman senajan ana kemajuan ing bab ilmu pengetahuan.


Oime vaʼerã nemitãme reʼa mimi vaʼekue. 	 Apa panjenengan éling tau tiba wektu cilik?


Reaprendévo umi mbaʼe, katuete eréta avei: “¡Aagradese Ñandejárape, ñande Ruvicha Jesucristo rupive!” (Romanos 7:25). 	 Nèk nyinaoni bab hadiah sing paling aji iki lan ngrasakké paédahé, panjenengan bakal kandha, ”Aku ngucap sokur marang Gusti Allah, iku marga déning Gusti Yésus Kristus, Gusti kita.”—Rum 7:25.


15 Hetaiterei persóna ningo ohendu pe marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore. 	 15 Nggumunké banget nèk ndelok wong akèh wis padha krungu bab Injil.


Che hína upe heʼíva Ciro rehe: ‘Haʼe hína pe pastór che aiporavo vaʼekue, haʼe ojapopaitéta umi mbaʼe che aipotáva’. Che hína upe heʼíva Jerusalén rehe: ‘Ko siuda oñemopuʼã jeýta’, ha pe témplore katu haʼe: ‘Isimiénto ojekoloka porãta’”. 	 Ingsun kang ngandika bab Korèsy: Iku abdi pangoningSun sakèhing karsaningSun bakal dilakoni iku bakal celathu bab Yérusalèm: Iku prayoga dibangun! tuwin bab Padaleman Suci: Tetalesé prayoga kapasang!’”


Pórke iñateʼỹ okomprova hag̃ua siértopa. 	 Dhèwèké mikir nèk wong sing nampa berita kuwi bakal mriksa dhéwé.


¿Maʼerãpa oime vaʼerã jaikove?”. 	 Aku urip kuwi nggo ngapa?’


Haʼekuéra oñemboʼe meme hese (Heb. 13:18, 19). 	 Para sedulur isa terus ndongakké Paulus.—Ib. 13:18, 19.


Ñandejára ñanekonsolase 	 Buktiné Nèk Gusti Allah Péngin Nglipur Awaké Dhéwé


Pe artíkulo oúvape jahecháta mbaʼépa hína upe rregálo. 	 Kuwi dadi hadiah sing paling aji merga cocog karo patang bab mau lan bab-bab liyané manèh.


Upérõ apóstol Pablo oĩ kuri préso Rómape, péro opensa ojepoi potaitemaha chugui. 	 Wektu kuwi, rasul Paulus dipenjara ing Rum, ning dhèwèké péngin ndang dibébaské.


Reikuaasevéramo mbaʼérepa jaʼekuaa hiʼag̃uimaha pe fin, ikatu rehecha pe lívro Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia?, kapítulo 9-pe, ojapóva testígo de Jehová. 	 Kanggo katrangan luwih akèh bab dina-dina wekasan, deloken bab 9 buku Apa yg Sebenarnya Alkitab Ajarkan? sing dicétak Seksi-Seksi Yéhuwah.


Jeikekatu'ỹ 	 Sambungan ora aman


Upéicharõ jepe, ñañehaʼã jajapo opa ikatúva, ha ñakonfia Jehová ñanepytyvõtaha osẽ porãmbaite hag̃ua ñandéve entéro mbaʼe jajapóva. 	 Mesthi seneng banget rasané ngerti nèk Gusti Allah nggatèkké, lan mberkahi upayané awaké dhéwé.


Péro, ¿mávapa rakaʼe José túa? 	 Ning, sapa bapaké Yusuf?


Ñandejára ningo nañandeapói voínte ñamano hag̃ua, síno jaiko hag̃ua pára siémpre. 	 Kabèh wong setuju nèk pati kuwi ”wus nyrambahi [nyebar] marang wong kabèh”, kaya kandhané Alkitab.


Ko puévlo oformáta pe kongregasión kristiána, oikéta peteĩ kompromíso pyahúpe ha oñehenóita chupekuéra Israel espirituál. 	 Dèkné nampa saben wong sing pretyaya marang Dèkné lan sing nuruti kekarepané Dèkné, ora perduli bangsa apa”. (PR.


Amáske umi griego ojagarra ohóvo heta lugár, umi mbaʼe ogueroviáva hikuái oñemosarambi ohóvo avei, ha péicha umi heʼíva ijehe kristianoha jepe oñepyrũ orovia ko enseñánsa japu. 	 Banjur, wong-wong sing ngaku Kristen padha mèlu-mèlu percaya lan nyebarké ajaran kuwi.


17 Jasegíkena Jonatán ehémplo ha ani ñapensaiterei ñandejehe, síno jahechauka jahayhu ha jarrespetaha Jehovápe. 	 17 Kaya Yonatan, awaké dhéwé péngin setya karo Yéhuwah senajan ngadhepi masalah.


Martín Lutero ostudia porã vaʼekue Lefèvre livrokuéra. 	 Martin Luther mung dadi biarawan biyasa wektu nliti terjemahané Lefèvre.


15 Jesús ontende vaʼekue idisipulokuérape ha oreko enkuénta umi mbaʼe porã ojapóva hikuái. 	 15 Yésus ya nduwé pangertèn wektu nggatèkké sipat-sipat apiké para muridé.


Ha oiméramo reñeñandu neaño pórke ne família nandeapojái, nemanduʼa vaʼerã Jehová arakaʼeve ndohejareíri hague Enócpe. 	 Ning, Yéhuwah ora tau ninggalké abdiné sing setya, kaya mbiyèn Yéhuwah ora ninggalké Hénokh.


Oiméramo ndaikatumoʼãi ñameʼẽ pe rregálo “iporãvéva”, ¿mbaʼépa jajapo vaʼerã jaikuaa hag̃ua mbaʼeichagua rregálopa omombaʼéta peteĩ persóna? 	 Lan nèk kita rumangsa ora isa mènèhi hadiah sing ”paling aji”, apa sing isa ditindakké bèn wong liya isa ngajèni hadiah saka kita?


Ha Jehová oreko derécho ohaʼarõvo ñakumpli ñane promésa. 	 Aku abdi-Mu.” Yéhuwah mesthiné péngin wong kuwi netepi janjiné.


Aagradeseterei oñemeʼẽ haguére chéve oportunida amyatyrõ hag̃ua che rekove ha avyʼa hag̃ua. 	 Aku maturnuwun banget marang Yéhuwah merga dikèki kesempatan manèh bèn urip nggenah.


Umi mbaʼe Boaz heʼi vaʼekue Rútpe, ñanemomanduʼa peteĩ guyraraʼýre oikéva isy pepo guýpe oñemoʼã hag̃ua (Sal. 36:7; 91:1-4). 	 Omongané Boas ngélingké bab anak manuk sing diayomi ing ngisoré swiwiné mbokné.


Umi demónio ikatu sapyʼánte odomina umi héntepe (Mateo 12:22). 	 Para dhemit kadhang kala isa nguwasani manungsa.—Matéus 12:22.


Upéva ohechauka porã tekotevẽha jareko avei enkuénta mbaʼérepa jarregalase peteĩ persónape. 	 Kuwi nduduhké pentingé mikirké bab penting liyané yaiku niyaté sing mènèhi.


Ikatu oime ojapo raʼe upéva pono oñemboharái hese hikuái, térã ojepuru oñemombaʼeguasu hag̃ua chupe.* 	 Karo nggatèkké ayat-ayat kuwi mau, coba bayangna pungkasané uripé Hénokh.


Chegustaiterei la músika ha ajerokyseterei vaʼekue, upévare ija vovénte chéve aha jeýma fiestahápe ha umi diskotékare. 	 Senajan ora seneng rasané alkohol, ning aku seneng rasané mendem.


¿Mbaʼépa opensa Goliat ohechávo ikontráriope? 	 Apa sing dipikirké Goliat wektu ndelok Dawud?


Ñaime peteĩ tiémpo ‘ijetuʼúvape ha hasýva jagueropuʼaka hag̃ua’. 	 Awaké dhéwé urip ing ”mangsa kang rekasa” lan ngadhepi masalah abot utawa aniaya.


Péro koʼág̃arupi ndojepuruvéima upe palávra oñeñeʼẽ jave peteĩ persónare, síno ojepuru ótra palávra heʼiséva avei “desendiénte” (offspring). 	 Tembung ”winih” sing maksudé ”keturunan” wis ora dinggo ing basa Inggris.


Ñepyrũjey 	 Ngulang


Areko heta che amígo Betélpe ha kongregasiónpe. 	 Kancaku akèh ing Bètel lan ing jemaat.


Ha ñande jastudiáramo Iñeʼẽ la Biblia jaikuaa porãvéta chupe ha umi mbaʼe ojapótava ñanderehehápe. 	 Dadi, nèk kita seneng mènèhi, kuwi padha karo niru Gusti Allah.


4 Jesús ikatu avei omonguera umi persónape Jehová ojapoháicha. 	 4 Awaké dhéwé percaya nèk Yéhuwah nduwé kwasa kanggo nambani wong lara.


Abrahán oikuaa porã Jehová ni mbaʼevéicharõ ndoumoʼãiha de rrepénte iñaña ha ipyʼahatã. 	 Abraham percaya tenan nèk Yéhuwah ora bakal tumindak jahat utawa kejem.


Umíva oñemoĩ ani hag̃ua umi tren ohóva hatãiterei oatropella umi veíkulo ohasávape upérupi. 	 Apa sebabé? Bèn mobil-mobil sing liwat ril sepur ora ketabrak sepur.


Menakuéra osegíramo Jesús ehémplo ha mborayhúpe otrata hembirekópe, katuete pe tembirekópe ifasilvéta avei ohayhu, orrespeta ha oapoja hag̃ua iménape umi mbaʼe odesidívape (elee Tito 2:3-5). 	 Nèk wong lanang gelem niru Yésus, bojoné luwih gampang nresnani dhèwèké lan ngajèni keputusané.—Wacanen Titus 2:3-5.


Vicent omombeʼu: “Umi mbaʼe alee vaʼekue la Bíbliape chepytyvõ ambohovaikuaa hag̃ua umi provléma roguerekóva ha rovyʼave hag̃ua”. 	 Vicent kandha, ”Apa sing tak waca saka Alkitab mbantu aku tetep nduduhké katresnan senajan ngadhepi masalah ing urip bebojoan.


Péicha Jehová oiporavo chupe iprofetarã. 	 Hénokh kuwi dadi nabi sing sepisanan dicathet ing Alkitab.


¿Mbaʼépa heʼi la Biblia umi milágro ojapo vaʼekuére umi kristiáno ypykue? 	 Apa kandhané Alkitab bab mukjijat ing jamané para rasul?


Por ehémplo, haʼe ñanderayhu rupi omoĩ “peteĩ ára ohusga hag̃ua tekojojápe entéro yvypórape”, ha ojapóta upéva Itaʼýra Jesucristo rupive (Hech. 17:31). 	 (PR. 17:31) Awaké dhéwé percaya nèk kuwi mesthi bakal kelakon.


Ha segundo, ikatu ndojepillái peteĩ palávra orekógui prefího térã sufího, upéva hína umi mbaʼe oñemoĩva peteĩ palávra mboyve o rire oñekompleta hag̃ua peteĩ fráse. 	 Sing kapisan, Alkitab basa Ibrani biyasané nggunakké abjad, sing diwaca saka tengen, sing ora dingertèni karo wong-wong umumé. Sing kapindho, kata dhasaré nganggo imbuhan sing nggawé angèl dingertèni.


Che antende porãve umi mbaʼe Ñandejára oprometéva apensávo umi mbaʼe Jesús ojapo vaʼekuére oĩ aja ko yvy ape ári. 	 Yésus isa nambani sing cacad lan uga isa mbalèkké kupingé wong sing wis tugel.


Heta vése ñanembaʼeporãseve peteĩ ñande rapichándi péro ndaikatuvéima ñanemboriahu rupi. 	 Apa panjenengan wis tau rumangsa ora isa akèh mbantu wong liya? Sakjané, kabèh wong isa ngrasakké bungah merga mènèhi ”kanthi suka-rila”.


¿Arakaʼépa oúta Ñandejára Rréino? 	 Kapan Kratoné Gusti Allah teka?


La Biblia heʼi: “Pe Dios verdadéro ohendu Manóahpe” (Juec. 13:9, NM). 	 13:9) Yéhuwah uga bakal mirengké donga panjenengan, lan mbantu panjenengan ndhidhik anak.


La Biblia heʼi porã ñandestiraha voínte umi mbaʼe vai. 	 Alkitab ngakoni nèk manungsa kuwi senengé nindakké sing salah.


Che raʼy omano hoʼárõ guare pe avión, péro ore oremanduʼa meme umi mbaʼe porã rohasa vaʼekuére hendive. Ha roñehaʼã ropensa meme upévare. 	 Senajan anakku lanang mati merga kecelakaan pesawat, ning aku lan bojoku isih nduwé akèh kenangan sing nyenengké wektu bebarengan karo anakku, lan kuwi terus tak pikirké.


¿MBAʼÉREPA IÑIMPORTANTETE JAJEPYʼAMONGETA? 	 APA SEBABÉ MIKIR TENANAN KUWI PENTING?


Upéicharõ, ¿mbaʼéichapa Jehová oipytyvõ koʼãichaguápe? 	 Dadi, piyé carané Yéhuwah mbantu wong kuwi?


Pe sy orresponde mboyve, opensa raẽ ha oñehaʼãmbaite oñetrankilisa. 	 Ibu kuwi mangsuli, ”Ya, pancèn saiki dhèwèké ngono, ning sakjané ya isih tak dhidhik.


Adán oikuaa porã vaʼekue Ñandejára léi, upéicharõ jepe haʼe odesidi omboyke umíva ha péicha ou tuichaiterei opeka ikóntrape (1 Juan 3:4). 	 (1 Yokanan 3:4) Gusti Allah wis ngendika nèk akibaté dosa kuwi pati.


PE PARAÍSO REKÁVO 	 PADHA NGGOLÈKI FIRDAUS


Jesús haʼe vaʼekue pe kuimbaʼe iñeʼẽrendúva. 	 Dhèwèké ninggalké swarga, lair dadi manungsa sampurna*, lan séda kanggo manungsa.


Haʼe ombyasyeterei upéva. 	 Ning, wektu mulai sinau karo Seksi-Seksi Yéhuwah, wong tuwané ngongkon mandheg.


Añepyrũ avei akumpli che rresponsavilida kómo túa. 	 Aku mulai ngupaya dadi bapak sing apik kanggo anakku wédok.


Oĩ expérto oexplikáva avei péicha Ñandejára réra, péro naentéroi opensa peteĩchapa. 	 Ana buku-buku sing ngekèki katrangan kaya ngono, ning ora kabèh ahli setuju.


¿Mbaʼépa ñanemboʼe koʼã mbaʼe? 	 Banjur kandha manèh, ”Sing sapa ngluhuraké awaké dhéwé, bakal kaasoraké, déné kang ngasoraké awaké dhéwé bakal kaluhuraké.”


“KIRIRĨHÁME” OSEGI HEMBIAPO 	 MENENG-MENENG TERJEMAHANÉ RAMPUNG


Upévare oñembopyʼaguasu ha heʼi Abrahánpe omosẽ hag̃ua Agar ha Ismaélpe (Génesis 21:8-10, TNM; Gálatas 4:22, 23, 29). 	 Mula, Sara ngupaya nyritakké sing saktenané marang Abraham banjur njaluk bèn Hagar lan Ismaèl diusir.—Purwaning Dumadi 21:8-10; Galati 4:22, 23, 29.


Péro, ¿mbaʼéichapa rakaʼe upe hete? Treinta áñorupi upe mboyve, pe ánhel Gabriel heʼi vaʼekue Maríape: “Nderyeguasúta ha reguerekóta peteĩ mitãkuimbaʼe”. 	 Kira-kira 30 taun sakdurungé, malaékat Gabrièl kandha karo Maryam, ’Kowé bakal ngandheg lan bakal mbabar Putra kakung, Putraning Allah.’


Ha ahárõ guare peteĩ rreunionhápe, heʼi porã chéve adesidi vaʼerãha apytátapa hendivekuéra térãpa asegíta astudia la Biblia ha aha ógagui. 	 Wektu lunga menyang pakumpulan ibadah, aku diancam bojoku. Aku dikon milih arep sinau Alkitab utawa lunga saka omah.


Koʼã mokõi situasiónpe, María ohendu, ojepyʼamongeta umi mbaʼére, ha ndahesaraivéima umívagui (elee Lucas 2:16-19, 49, 51). 	 Ing kedadéan-kedadéan kuwi, Maryam ngrungokké, ngéling-éling, lan nglebokké ing ati.—Wacanen Lukas 2:16-19, 49, 51.


Peteĩ jey Jesús oĩrõ guare Síriape, opytáva Israel ypýpe, oñemboja hese peteĩ kuñakarai griega ojerure hag̃ua chupe ajúda. 	 Ing sawijiné dina, wektu Yésus lagi ana ing njabané perbatasan Israèl ing propinsi Siria, Romawi, ana wong wédok sing asalé saka Yunani nyedhaki Yésus lan njaluk tulung.


3 Ñanepytyvõ jagueropuʼaka hag̃ua umi provléma 	 3 Mbantu Ngadhepi Masalah


Hetaitereíma ningo omano térã ohasa asy pe ñembyahýi káusare. 	 Puluhan yuta wong mati merga kurang pangan.


26 Jasegíkena Jehová siervokuéra yma guare ehémplo 	 26 Niru Para Abdiné Yéhuwah sing Setya


Péro, ¿iñimportánte piko añete mbaʼépa jaguerovia? 	 Apa panjenengan perlu mriksa agama panjenengan?


Heta ombaʼapo hikuái, péro Jehová siémpre oñangareko porã hesekuéra ha ndofaltái chupekuéra hoʼumi vaʼerã. 	 Ribka kandha, ”Aku lan keluargaku rumangsa nèk Yéhuwah terus ngopèni aku.


Haʼekuéra ipochy ha osapukaijoa: “¡Mbaʼéicha piko péicha rejapóta! 	 Kanca-kancaku liyané kandha, ”Aja ngono!


Añetehápe ningo umi túa ha ansianokuéra ojasegura porã vaʼerã mbaʼérepa umi mitãrusu ha mitãkuña ojevautisase, ha oimépa ontende porã la ojapótava. Entéronte javyʼaiterei jahechávo ojevautisaha káda áño hetaiterei mitãrusu ha mitãkuña (Ecl. 12:1). 	 (Ko. 12:1) Ning, para wong tuwa Kristen lan pinituwa ing jemaat péngin masthèkké apa cah-cah enom mau dibaptis merga keputusané dhéwé, lan apa cah-cah kuwi ngerti maksudé dibaptis.


Eñehaʼã siémpre taipotĩ pe hasýva ha avei hupa. 	 Jaganen pasièn lan kasuré tetep resik


Upeigua 	 Bacutaké


Péro áño 1950-pe, osẽ pe Traducción del Nuevo Mundo de las Escrituras Griegas Cristianas ingléspe, ha pype oñemoĩmbaite jey Ñandejára réra. 	 Akèh penerjemah liyané, sing nerjemahké ing basa Inggris utawa basa liyané uga tumindak padha.


Ha añetehápe jahechakuaa upeichaite oikoha. 	 Saiki, ana luwih akèh manèh perkara sing isa ngganggu ibadah.


Jehová heʼi Sara imembytaha peteĩ mitãkuimbaʼe, ha pe promésa ojapo vaʼekue oñevendesitaha opa tetãme, oñekumplíta upe mitã rupive. 	 Prajanjiané Yéhuwah bab keturunan sing bakal dadi berkah kanggo kabèh bangsa kuwi bakal kelakon liwat anaké Sara.


Upévare la Biblia heʼi: “Abrahán hína opavave umi ojeroviáva túva” (Rom. 4:11). Ñahesaʼỹijóvo ko artíkulo, ikatu ñañeporandu: “¿Mbaʼépa ajapo vaʼerã ajerovia hag̃ua Abrahán ojerovia haguéicha, ha aiko avei Jehová amígoramo?”. 	 (Rm. 4:11) Nèk nggatèkké conto kuwi, awaké dhéwé isa mikir, ’Piyé carané aku isa niru imané Abraham, lan nguwatké hubunganku karo Yéhuwah?’


Umi hénte omokõrasáva ningo iprovléma jepi hogapýpe ha iñamigokuérandi, hasykatu ha káda áño oĩ hetaiterei omanóva upéva káusare. 	 Wong-wong isa ngedohi masalah-masalah kuwi, nèk manut saran saka Alkitab.


ÑANDEJÁRA RÉRA LA BÍBLIAPE 	 ASMANÉ GUSTI ALLAH ING ALKITAB


Epensamína, remondóramo peteĩ mensáhe peteĩ persónape, haʼe ikatu omondo jey upéva sapyʼaitépe hetaitereive persónape. 	 Dadi, aja nganti kepincut cepet-cepet nyebarké berita marang wong liya.


Tres mése upe rire, mas de 30 mil soldádo romano oĩva Cestio Galo poguýpe oho Jerusalénpe ohundi hag̃ua umi judío rrevéldepe. 	 Kira-kira telung sasi sakbanjuré, luwih saka 30.000 tentara Romawi sing dipimpin Cestius Gallus nyerang Yérusalèm kanggo ngalahké wong-wong Yahudi sing mbrontak.


Oiméramo vyroreínte hína, ikuentave ñakirirĩ. 	 Ning, nèk ana alesan kanggo omong, ngomongé aja pas awaké dhéwé isih nesu.


Por ehémplo, ikatu hag̃uáicha David ontende ivaietereiha la ojapóva, Natán omombeʼu chupe peteĩ istória. 	 Mula, dhèwèké nyritakké nèk ana wong lanang sugih nyolong wedhusé wong mlarat, padhahal mung nduwé siji.


Pe persóna ivýrova orovia oimeraẽ mbaʼe, péro pe iñarandúva ohecha raẽ siértopa upe ojeʼéva. 	 Wong sing ora waton percaya karo sing dirungokké kuwi, wong sing wicaksana.


Peteĩ profesór ningo oipotáta iñalumnokuéra ojapo sólamente umi mbaʼe haʼe heʼíva chupekuéra ojapo hag̃ua, upéicha avei Jesús oipota idisipulokuéra ojapo sólamente “umi mbaʼe ojehaíva Ñandejára Ñeʼẽme” (1 Corintios 4:6). 	 Kaya guru sekolah sing péngin para muridé mung nindakké apa sing dipréntahké, Yésus uga péngin para pengikuté ora ”ngungkuli apa kang tinulis” ing Alkitab.—1 Korinta 4:6.


MBAʼE MOMÉNTOPEPA: ¿Iporãpa añeʼẽ koʼág̃a? 	 KAPAN: Nggolèk wektu sing cocog


Che areko nde léi che korasõme” (Sal. 40:8, NM). 	 Malah, dhèwèké bakal ngrasakké sing padha kaya Raja Dawud sing kandha, ”Dhuh Allah kawula, kawula remen nglampahi karsa Paduka; sarta angger-angger Paduka wonten ing batos kawula.”—Ms. 40:9.


Noemí ningo odesidíma ndohomoʼãveimaha Moábpe. 	 Ning, Naomi nduwé tékad bali ing Israèl, negara asalé.


¿Mbaʼépa hína la Jehová ojeruréva ndehegui? 	 Gatèkna kandhané nabi Mikha:


Jajeruréramo Jehovápe ajúda, jahechauka hína jajeroviaha hese. 	 Yésus ngendika nèk awaké dhéwé isa njaluk ”rejeki saiki lan saben dina”.


Ojekuaa'ỹva 	 Ora tepung


Ejevyjey tembipuru’i mboyveguávape 	 Balik menyang aplikasi kapungkur


Apensávo la aiko lájare ha umi mbaʼe la Biblia heʼívare, ahechakuaa vaʼekue tuichaiterei akambia vaʼerãha. 	 Uripku béda banget karo pathokané Alkitab.


Ñandejára omboykérire pe hustísia ko situasiónpe, umi hénte ikatu vaʼerãmoʼã oduda chugui ha okyhyjétama haʼe ojapórõ g̃uarã avei upéva hetave situasiónpe. 	 Nèk Gusti Allah ora tumindak adil ing bab kuwi, isa waé wong-wong mikir, apa Gusti Allah bakal tumindak adil ing bab liyané.


Péro upéi aju aikuaa Jesús heʼi hague oikove jeytaha umi omano vaʼekue (Juan 5:28, 29). 	 (Yokanan 5:28, 29) Aku uga sinau nèk Gusti Allah nggatèkké aku.


Pyʼỹi avei añemboʼe Jehovápe. 	 Aku ajeg ndonga marang Yéhuwah.


Pe kóche iparlántevape oñemoĩ avei pe diskúrso de vautísmo ojapo vaʼekue ermáno Rutherford, ha ojetradusi portuguéspe. 	 Ceramah baptisané Sedulur Rutherford disetèl seru lan diterjemahké ing basa Portugis.


Umi pirágua haʼe hína pe médio de transpórte ojepuruvéva. Hétinpe oĩ mbohapy kongregasión. 	 Ing désa Hétin, wong ngedegké omah ing dhuwur banyu, lan nggunakké prau kanggo lunga-lunga.


Eñeporandumína: “¿Añemboʼépa Jehovápe heta vése, térãpa sapyʼapyʼánte? 	 Apa ana sing kusus kok dongakké?


¿Mbaʼére piko ndojeadoramoʼãvéima Ñandejárape pe témplo oĩvape Jerusalénpe? 	 Apa sebabé wong-wong ora bakal ngibadah manèh ing omahé Gusti Allah ing Yérusalèm?


1 Samuel kapítulo 16-30; 2 Samuel kapítulo 1-24; 1 Reyes kapítulo 1, 2 	 1 Samuèl bab 16-30; 2 Samuèl bab 1-24; 1 Para Raja bab 1-2


Voi reheve peñeʼẽramo koʼã témare ikatúta peipytyvõ porãve chupe. Upévare voi la Biblia heʼi: “Ndaiporihápe ñemongeta mbaʼeve nosẽporãi” (Proverbios 15:22). 	 Nèk saka wiwitan wis dirembug kanthi blaka, kabèh anggota keluarga isa ngopèni wong sing lara kuwi kanthi cara sing paling apik.


Jehová ipasiénsia ha ohendu Abrahánpe ombaʼeporandúrõ guare chupe ohundi mboyve Sodoma 	 Yéhuwah sabar ngrungokké sambaté Abraham bab Sodom


Ohasa rire 2 semána, ojapo chéve hikuái peteĩ huísio. 	 Rong minggu sakwisé, aku digawa menyang pengadilan.


La Biblia. “Opa mbaʼe ojehai vaʼekue yma Ñandejára Ñeʼẽme, ojehai ñanerekomboʼe hag̃ua. 	 Senajan Yésus ora ana ing bumi manèh kanggo nglipur awaké dhéwé, ning, Yéhuwah, ”Gusti Allah kang dadi sumbering panglipur” terus nglipur awaké dhéwé.


Siémpre ñaneñeʼẽrendu vaʼerã Jehovápe, jahasárõ jepe umi mbaʼe ijetuʼúva. 	 Awaké dhéwé kudu setya senajan ngadhepi kasusahan.


¿Revalorápa opa mbaʼe umi ansiáno ojapóva nderehehápe? 	 Apa kowé ngajèni sing ditindakké para pinituwa kanggo awaké dhéwé?


Péro ikatu hag̃uáicha ojerovia peichaite peve, Abrahán tekotevẽ kuri ojapo mokõi mbaʼe: Primero, oikuaa porã Jehovápe. 	 Apa sing ndadèkké imané Abraham isa kuwat?


Haʼe ningo ojeadaptánte ñanderehe oñekomunika porã hag̃ua ñanendive (elee Zacarías 8:23 ha Apocalipsis 7:9, 10). 	 Awaké dhéwé ora dikon nganggo basa sing wis ditemtokké bèn isa ngerti kersané. (Wacanen Zakharia 8:23; Wahyu 7:9, 10.)


Upépe oĩ heta informasión nepytyvõtava rentende porãve hag̃ua umi mbaʼe omboʼéva la Biblia. 	 Saben wulangan ing bagéan kuwi, digawé bèn isa mbantu kowé nguwatké rasa percayamu bab wulangané Alkitab.


¿Mbaʼe kárgopa oreko vaʼekue Tatenai? 	 Apa tugasé Tatnai?


Ndegustáramo ikatu voi reñeʼẽ peteĩ testígo de Jehovándi, haʼekuéra naiprovlemamoʼãi ohechauka hag̃ua ndéve la Biblia omboʼéva.* Upéicha ikatúta reñemoag̃ui Ñandejárare, upe ohendúva ñane ñemboʼe (Salmo 65:2). 	 Nèk gelem, panjenengan isa njaluk bantuané Seksi-Seksi Yéhuwah bèn isa sinau Alkitab.* Iki cara kanggo mulai nyedhaki Gusti Allah ”ingkang midhangetaken pandonga”.—Jabur 65:3.


Heta oservíva Ñandejárape ha omanóva chugui ihénte ohechakuaa tuicha ipyʼaguapyveha oñehaʼãvo oipytyvõ hapichakuérape (2 Corintios 1:3, 4). 	 (Lelakoné Para Rasul 20:35) Para Seksi Yéhuwah ngakoni nèk mbantu wong liya isa dadi sumber rasa bungah kanggo ngadhepi rasa sedhih.—2 Korinta 1:3, 4.


¿Mbaʼéichapa Abisai ohechauka ohayhu ha orrespetaha Davídpe? 	 Apa buktiné nèk Abisai setya karo Dawud?


Pórke la Biblia omombeʼu oĩ hague heta persóna haʼe vaʼekue Jehová amígo. 	 Awaké dhéwé kudu sinau saka conto-conto kuwi. Apa sebabé?


Ha Jesús oĩrõ guare ko yvy ape ári ohechauka vaʼekue ojepyʼapyha umi ombaʼapo jejopýva ha ikárga pohýivare, péicha okumpli pe oñenkarga vaʼekue chupe (Mateo 11:28-30). 	 (Yésaya 61:1, 2) Kaya sing diramalké, Yésus nresnani wong-wong sing ”sayah merga mikul abot”.—Matéus 11:28-30, Basa Jawi Padintenan [BJP].


¡Namanoseieterei vaʼekue! 	 Aku Ora Péngin Mati


¿Mbaʼéicha rupípa upéva? 	 Awaké dhéwé isa kekancan akrab karo Yéhuwah, merga Yésus wis séda kanggo tebusan.


Ombopyʼaguapy opavavépe omombeʼúvo Ñandejára Rréino, oĩva yvágape, koʼẽrõite oipeʼataha opaichagua mbaʼe vai ha ojapotaha ko yvýgui peteĩ hardín neporãva. 	 Majalah iki isa nentremké ati merga ngandhani nèk Kratoné Gusti Allah bakal nyingkirké kabèh sing jahat lan ndadèkké bumi dadi pirdus.


Áño 30-rupi Jesús ou rire, pe império romano território ojagarra Britania ha Galia guive (Francia) Egipto peve. 	 Taun 30 M, wilayah kekuwasaané Romawi kuwi subur, aman, lan amba banget, mulai saka Inggris lan Gaul (saiki Prancis) nganti tekan Mesir.


6 ¿Mbaʼépa ojehupytýta avei pe rregálo Jehová omeʼẽva rupive? 	 6 Berkah liyané yakuwi bumi dadi Pirdus, sing lara ditambani, lan sing mati diuripké.


15 Oiméramo nereiméi segúro Ñandejára neinvita hague ikatu hag̃uáicha reho yvágape regoverna hag̃ua Crístondi, koʼã porandu ikatu nepytyvõ: ¿Nekyreʼỹetevépa heta ermánogui repredika hag̃ua? 	 Nèk kowé krasa ngono, pitakonan-pitakonan iki isa dipikirké: ’Apa aku semangat nginjil?


¿Mbaʼépa ñanepytyvõta jahayhuve hag̃ua koʼẽ koʼẽre ñane ermanokuérape? 	 Piyé carané nduduhké katresnaning pasaduluran sing luwih gedhé manèh?


Ejoko jehekaha 	 Blokir palacak


Avyʼaiterei ikatu haguére ajapo koʼã mbaʼe che rapichakuéra rehehápe. 	 Aku ngupaya nggedhèkké atiné wong-wong sing kaya ngono.


¿Mbaʼépa ñanepytyvõta ñañemeʼẽ hag̃ua enkuénta Jehová ñandeajudaha ñane provléma jave? 	 Wektu ana masalah, piyé carané awaké dhéwé isa ngrasakké kwasané Yéhuwah?


Yma oĩ vaʼekue oñemboʼéva oguapyhápe, oñemboʼyhápe, oñesũhápe térã oñenohápe yvýpe, ha Ñandejára ohendu chupekuéra (1 Crónicas 17:16; 2 Crónicas 30:27; Esdras 10:1; Hechos 9:40). 	 (1 Babad 17:16; 2 Babad 30:27; Ézra 10:1; Para Rasul 9:40) Gusti Allah ora nuntut posisi kusus wektu ndonga.


Péro la Biblia siémprente voi omboʼéva upéva (Génesis 1:1). 	 Alkitab wis ngandhani bab kuwi kèt mbiyèn.—Purwaning Dumadi 1:1.


Por ehémplo, chepesadílla, cheakãrasyeterei ha chekalambrepa jepi. 	 Aku ngimpi sing èlèk-èlèk, mumet, kejang, lan lara liyané.


¿Iñimportántepa ñaneonrrádo ko tiémpope? 	 Jujur—Wis Kuna?


Natekotevẽi manterei ñamondo chupekuéra chíste, fóto térã vidéo. Avei ndovaléi jarahaka diskúrso ojegravapyre térã oñeanotahápe káda fráse heʼi vaʼekue pe diskursánte.* Iporãve káda uno ñainvestiga porã peteĩ téma, jaheka umi téxto vívliko osẽva peteĩ artíkulope, térã japrepara ñane komentariorã. 	 Nèk wong isa mriksa dhéwé ayat Alkitab utawa nyiapké jawaban kanggo pakumpulan ibadah, kuwi luwih ana gunané kanggo dhèwèké timbang panjenengan kirimi.


Ojekalkula 1914 guive oĩ hague 100 millón rasa omano vaʼekue gérra káusare, ha heta país ni ndohupytýi ko kantida de avitánte. 	 Ana kira-kira luwih saka 100 juta wong sing mati merga perang wiwit taun 1914, kuwi ngluwihi jumlah pendhudhuk ing akèh negara.


Jahechamína. 	 Ayo digatèkké katrangan ing artikel sakbanjuré.


Ymaite guive umi héntepe ointeresa pe paraíso, ha koʼýte oikuaávo la Bíbliape oñeñeʼẽha pe hardín de Edén rehe, opyta vaʼekue éste gotyo. 	 Akèh-akèhé merga maca kandhané Alkitab bab ’patamanan ing Èden ing sisih wétan’.


¿Mbaʼéichapa oipytyvõ Abrahánpe umi mbaʼe oikuaáva Jehovágui ha umi mbaʼe ohasáva? 	 Piyé imané Abraham isa kuwat merga sinau lan kekancan karo Yéhuwah?


Peteĩ mbaʼe oiko vaʼekue Florida, Estados Unídospe ohechauka porã mbaʼépa ojehupyty ñanembaʼeporãramo. 	 Pengaruh sing positif kuwi nyata saka salah siji pengalaman ing Florida, AS.


Neñeʼẽrendu vaʼerãha Jehovápe, rehasáramo jepe umi situasión ijetuʼúva. 	 Cah enom sing diwasa bakal tetep setya, senajan ngadhepi masalah.


Itiémpo lívrepe omaña umi mbaʼe porãita Ñandejára ojapo vaʼekuére ha ombopu jepi pe árpa, ha heta opraktika rupi ja ombopukuaaitereíma voi. 	 Ing wayah wengi sing sepi, Dawud kerep nggunakké wektuné kanggo maén harpa lan ndelok karyané Gusti Allah, saya suwé dhèwèké dadi luwih trampil maén musik.


¿Mbaʼépa ñande jajapo vaʼerã avei jaiko hag̃ua Jehová amígoramo? 	 Piyé carané niru Abraham sing kekancan karo Yéhuwah?


Añetehápe ndahasýi oñentende hag̃ua mbaʼépa heʼise oipyguara umi mbaʼe orekóva ipyʼa ruguaitépe. 	 Ning, ing ayat sing padha, ”mriksa ginjel” ora gampang dingertèni.


Aaprende michĩmi idióma chíno mandarín, ha apredika umi chíno ajuhúvape kállere. 	 Aku isa basa Mandarin sithik-sithik, lan seneng nginjil karo wong Cina ing dalan.


Chegustaiterei vaʼekue umi púvliko osapukáivo che réra pe estádiope. 	 Aku seneng banget wektu wong-wong padha nyoraki jenengku.


Péro upéva añetehápe michĩmínte ohechauka la ojapótavagui koʼẽrõite (Mateo 24:38, 39; 2 Pedro 2:4-6). 	 (Matéus 24:38, 39; 2 Pétrus 2:4-6) Kaya sing wis kelakon mbiyèn, saiki Yéhuwah lan para malaékaté wis siap-siap arep ngukum wong-wong jahat.


UMI KONSÉHO ÑANEPYTYVÕTAVA ANI HAG̃UA JAJAVY MEME 	 PATHOKAN-PATHOKAN SING ISA MBANTU


Pe Rréino rupive ojejapóta Ñandejára rembipota ha péicha oiko jeýta ko yvýgui peteĩ paraíso. 	 Nabi Yésaya éntuk wahyu banjur isa nggambarké kahanané Firdaus sing dijanjèkké.


ÑANEMOARANDU 	 MÈNÈHI KAWICAKSANAN:


10 Umi orresivíva ko invitasión ijojahaʼỹva noikotevẽi ótra persóna okonfirma chupekuéra ojeporavoha espíritu rupive. 	 10 Wong-wong sing dipilih ora butuh dikandhani wong liya nèk dhèwèké wis dipilih.


Jahechamína mbaʼéichapa ikatu ñaime unído ha ñambaʼapo oñondivepa: 1) ñamombeʼúvo pe marandu porã, 2) kongregasiónpe, ha 3) ñande rogapýpe. 	 Ning, jaman saiki piyé? Piyé carané awaké dhéwé isa nyambut gawé bebarengan wektu nginjil, ing jemaat, lan ing keluarga?


Jahechamína unos kuánto profesía oñekumplíva hína ñane tiémpope. 	 Ayo dirembug nubuat-nubuat sing dadi tandha ”dina-dina pungkasan”.


¿Mbaʼéichapa jaikuaa haʼe heta oñehaʼã hague omombareteve hag̃ua ife? 	 2:8) Maryam ngupaya tenanan bèn imané kuwat. Apa buktiné?


Baemo Ra'angaa Jajapoa Oia 	 Aplikasi kanggo nggambar


¿Mbaʼépa norrekonoseséi rréi Acab? 	 Raja Akhab sing jahat ora gelem percaya apa?


Por ehémplo, mbaʼeichagua músika, pelíkula térã depórtepa ogusta chupe. 	 Golèka ngerti musik, film, utawa olahraga sing disenengi anak.


Ehecha pe artíkulo “Nuestra lucha para mantenernos espiritualmente fuertes”, osẽ vaʼekue La Atalaya 1 de diciembre de 2006-pe. 	 Deloken artikel ”Perjuangan Kami untuk Tetap Kuat secara Rohani” ing Menara Pengawal 1 Desember 2006.


La Biblia oasegura ñandéve Ñandejára Jehová ihústo ha nokambiaiha (2 Crónicas 19:7; Malaquías 3:6). Haʼe omanda vaʼekue Jesúspe omombeʼu hag̃ua umi héntepe “isãsotaha umi oñeñapytĩva” ha omosãsotaha umi ohasa asývape (Lucas 4:18). 	 (2 Babad 19:7; Maléakhi 3:6) Gusti Allah ngutus Yésus kanggo ”martakaké luwaré para wong kang kinunjara, . . . ngluwari wong-wong kang katindhes”.


Peteĩ kaméllo ijyʼuheietereíramo ikatu hoyʼu mas de 95 lítro. 	 Nèk ngelak, unta siji isa ngombé 95 liter.


La Biblia heʼi Abrahán omondo hague Haránpe pe sirviénte arevéma ombaʼapóva hendive ha haʼe ojeroviaveha (Génesis 24:2-4). 	 Élièzer ora disebutké jenengé ing katrangan kuwi, ning kayané pancèn dhèwèké abdi sing dimaksud.


Por ehémplo, umi samaritáno orresivi ojevautisa riréma (Hech. 8:14-17). 	 8:14-17) Malah, Kornélius lan keluargané dipilih sakdurungé dibaptis.—PR.


La Biblia heʼi Ñandejára heraha Jehová. 	 Yéhuwah kuwi jenengé Gusti Allah sing ditulis ing Alkitab.


7 Jesús heʼi vaʼekue javyʼaha ñameʼẽ ha jarresivi jave (Hech. 20:35). 	 7 Yésus kandha nèk awaké dhéwé isa seneng, nèk gelem mènèhi lan nampa.


8 Umi kristiáno unhído nopensái ohasave vaʼerãha tiémpo umi ótro unhídondi, ku haʼerõguáicha hikuái peteĩ grúpo iñimportantevéva. 	 8 Wong sing dipilih ora mung kekancan karo sing padha-padha dipilih, utawa nggawé kelompok dhéwé.


“JEHOVÁ CHEPYTYVÕTA ROGANA HAG̃UA” 	 ”SANG YÉHUWAH BAKAL MASRAHAKÉ KOWÉ MARANG ING TANGANKU”


5 Jonatán ha entéro umi ótro isrraelíta ojecha vaʼekue peteĩ situasión ijetuʼúvape. 	 5 Yonatan lan bangsa Israèl bingung merga Prabu Saul ora setya, lan ora ditampa dadi raja manèh.


Kache 	 Ampiran


La Biblia opromete voi ñandéve: “[Ñandejára] oñemoag̃ui umi oñemboʼévare” (Salmo 145:18). 	 (Jabur 145:18) Nèk kerep ndonga, awaké dhéwé isa saya akrab karo Gusti Allah.


¿Mbaʼépa heʼise Enoc “odesaparese” hague? 	 Awit sadurungé kapulung, wus kaseksènan manawa ndadèkaké keparenging Allah.”


Upévare Jonatán oipytyvõsérõ guare Davídpe, Saúl ipochyeterei hese ha omotĩ chupe heta hénte rovake. 	 Mula, wektu Yonatan nulungi Dawud, Saul nesu tenan lan nggawé isin Yonatan ing ngarepé wong akèh.


Péro, ¿mbaʼére piko ko kuñakarai tuichaite ou okambia? 	 Banjur, Wulan ditilpun karo juragané.


Pe rrádio ha umi diário ideprovechoiterei vaʼekue ojepredika hag̃ua oĩhápe saʼi Testígo. 	 Kaya koran, radio uga isa mbantu nginjil ing dhaérah sing cacahé penginjil mung sithik.


Ha oĩ avei heʼíva Jehová omeʼẽ hague chupe oikotevẽva ohejárõ guare peteĩ traváho oipeʼapaitéva chugui itiémpo, ha nahembyvéima chupe oho hag̃ua rreunionhápe térã predikasiónpe (Heb. 13:5). 	 Lima, mbokmenawa panjenengan lila metu saka panggonan nyambut gawé merga gawéané ngganggu gawéan nginjil, lan isa ngrasakké dhéwé nèk janjiné Gusti Allah kelakon yaiku, ”Sira ora pisan-pisan Suntilar”.


Upéi itujárõ guare, omeʼẽ heta kontrivusión oñemopuʼã hag̃ua pe témplo (1 Crón. 	 (1 Bb. 29:1-5) Dadi, senajan Dawud wis tau nglakoni dosa, dhèwèké tetep setya karo Yéhuwah.


Ñepyrũrã ikatu pe tata hendy porã, péro nañamoĩvéiramo chupe jepeʼa, oguéta hína. 	 Ning, nèk geniné ora ditambahi kayu, suwé-suwé geniné mati lan kayuné dadi awu.


Upévare haʼe okorrehi chupekuéra, péro oexplika porã mbaʼépa ojapo vaʼerã hikuái okambia hag̃ua (elee Juan 6:25-27). 	 Yésus sabar ngandhani wong-wong kuwi, bèn isa ngowahi tumindaké.—Wacanen Yokanan 6:25-27.


Ha ñambyasýramo jepe, umi provléma noñesolusionavéima ñande sy ñaneañuã haguérente térã ojokua haguére ñandéve ñande erída. 	 Masalahé wong diwasa ora cukup dirampungi mung nganggo perban lan dirangkul ibu.


Nhamba'eapoa Pygua 	 Pernak-pernik


Upe rreuniónpe ermáno Milton Henschel heʼi Betélpe oñekotevẽha umi ermáno oĩvare dispuésto ombaʼapo jejopývo pe Rréino rehehápe. 	 Sedulur Milton Henschel kandha nèk dibutuhké sedulur lanang kanggo kerja ing Bètel.


Manóah ojerure Jehovápe ombou jey hag̃ua pe ánhel hendapekuéra. 	 Dadi, piyé carané bèn anaké mengko isa nresnani lan ngabdi marang Yéhuwah?


Reipuru porãvéta nde pláta 	 Ngatur dhuwit


Pe arkeolohía ohechauka siertoha umi rreláto bíblico 	 Penemuan sing Dadi Bukti


13. a) ¿Mbaʼéichapa peteĩ persóna ou okambia opensa lája Jehová oiporavo rire chupe ijespíritu sánto rupive? b) ¿Mbaʼépa la omokambiáva chupekuéra? 	 13 Sakdurungé dipilih Yéhuwah, mbokmenawa wong kuwi mbiyèn péngin urip saklawasé ing bumi.


Péro áño 33-pe Jesús heʼi porã vaʼekue oñekondenáma hague Jerusalénpe oñehundi hag̃ua. 	 Ning ing taun 33 M, Yésus Kristus wis kandha nèk Yérusalèm bakal diancurké.


Iñimportanteterei ñamboyke tiémpo ñapensa hag̃ua umi mbaʼe ñaaprendévare Jehová ha Jesúsgui (Juan 17:3). 	 (Yo. 17:3) Ing artikel iki bakal dirembug pitakonan-pitakonan: Piyé carané bèn isa gampang mikirké sing lagi diwaca?


Mateo 24:7: “Oĩta ñembyahýi”. 	 Matius 24:7: ”Bakal ana kurang pangan.”


Pe trompéta pu rupive, umi soldádo oĩva gerrahápe oikuaa avei oatakáma vaʼerãpa iñenemigokuérape. 	 Bayangna piyé kedadéané nèk para prajurit ora ngerti maksudé swara trompèt mau.


¿Mbaʼérepa jaʼe upéva? 	 Kok isa? Alkitab nduduhké nèk manungsa diciptakké ’mirib gambar lan pasemoné’ Gusti Allah.


Upe riremi Paul osẽ heʼi chéve: “Oĩramo opokóva peteĩ ne kuãʼíre jepe, cheavisántema”. 	 Paul kandha, ”Nèk ana sing ngganggu kowé, mbengok waé.


Aiko vaʼekue che akãre ha sapyʼánte aime voi mokõi térã hetave kuñándi. 	 Ning, aku isih rumangsa kuwatir.


20 Pe dedikasión ningo pe desisión iñimportantevéva ikatúva rejapo nde rekovépe. 	 20 Nggunakké urip kanggo ngabdi marang Yéhuwah kuwi keputusan sing paling bener.


Péro Jesús heʼi chupekuéra: “Koʼã mbaʼe peẽ pehecha hína, péro og̃uahẽta umi ára ojeitypaitetaha umi ita, koʼápe ndopytamoʼãi ni peteĩva ojoʼári” (Marcos 13:1; Lucas 21:6). 	 Yésus njawab, ”Bakal teka wektuné, kabèh sing kok delok kuwi bakal diambrukké. Ora ana siji-sijia watu sing isih numpuk ing ndhuwuré watu liyané.”—Markus 13:1; Lukas 21:6.


Omombeʼu Bernhard Merten 	 Dicritakké karo Bernhard Merten


Ñandejára Rréino poguýpe umi hénte “ovyʼaitereíta pórke oikóta pyʼaguapýpe ha noñekevrantamoʼãi mbaʼevete asýre” (Salmo 37:11, TNM) 	 Ing pamréntahané Gusti Allah, wong-wong ”bakal bungah-bungah marga ngrasakaké katentreman kang linuwih”.—Jabur 37:11


Elias Hutter onase vaʼekue 1553-pe peteĩ siuda michiʼĩvape hérava Görlitz, opytáva Alemániape, éntre Polonia ha República Checa. 	 Elias Hutter lair taun 1553 ing Görlitz, kutha cilik ing cedhaké perbatasan Jerman karo Polandia lan Republik Ceko.


Ojapo 800 áñorupi, heta hénte ohóva tupaópe omboʼe vaʼekue umi mbaʼe oĩva la Bíbliape, omboʼe rangue pe rrelihión katólika heʼíva. 	 Abad Pertengahan: Ana pemimpin agama Katolik sing ora seneng wektu wong-wong biasa martakké ajarané Alkitab, dudu ajaran Katolik.


Ñepyrũjey 	 Ngulang


Ha oĩ avei ndokreéiva umi ánhel oexistiha. 	 Ning, akèh wong liyané ora percaya bab malaékat.


¡Ha pe sigiénte domingo osẽmi la che número de la suérte pe loteríape! 	 Wong-wong padha ngelokké aku merga ora masang nomer kuwi lan padha meksa aku bèn main manèh.


Haʼe ningo 30 áñore oipuru dróga, péro upéi oñepyrũ ostudia la Biblia umi testígo de Jehovándi. 	 Sakwisé 30 taun dadi budhaké narkoba, Alonso mulai sinau Alkitab karo Seksi Yéhuwah.


Nderejapóiramo upéicha, reperdéta pe oportunida reikuaa hag̃ua mbaʼépa opensa ha oñandu (elee Proverbios 20:5). 	 (Wacanen Wulang Bebasan 20:5.) Ilaria éling mbiyèn pas isih bocah, dhèwèké péngin nggunakké akèh wektu karo kancané sekolah, ning dhèwèké ngerti nèk kuwi salah.


Koʼã disípulo Ñandejára oiporavóva ijespíritu sánto rupive ha oadoptáva itaʼyrarã, haʼe hína umi primeroite oikéva pe grúpo ohótavape yvágape, ikatu hag̃uáicha ogoverna yvyporakuérape Crístondi. 	 (Yb. 1:18) Gusti Allah nampa lan milih wong-wong kuwi dadi raja bareng Yésus ing swarga, lan dadi bagéané Kratoné Swarga.


Mbaʼéichapa ikatu regueropuʼaka ne ñembyasy 	 Ana akèh cara kanggo ngadhepi rasa sedhih.


Ha apaga hag̃ua che vísiore añepyrũ avende chatárra ha amonda. 	 Kanggo tuku narkoba lan ombèn-ombèn, aku adol rongsokan lan dadi maling.


¿MBAʼÉREPA OÑENTENDE VAI JEPI LA BIBLIA? 	 Saka conto-conto mau, wong-wong kerep salah paham bab sing diwaca ing Alkitab.


Ko artíkulope oñembohováita koʼã cuatro porandu. 	 Kuwi bakal dirembug ing wulangan iki.


Péro lomímonte áño 1992-pe atantea apredika 60 óra un méspe. 	 Senajan ngono, ing taun 1992, aku nyoba nginjil 60 jam sesasi.


ÑANDE yvypóra ningo ñanediferénte umi animálgui. 	 OTAKÉ manungsa kuwi luar biyasa.


Epensamína mbaʼéichapa jaikóta ndaiporivéiramo hasýva ikorasõgui, orekóva kánser, huguy asukáva ha umícha. 	 Bayangna nèk penyakit jantung, kanker, malaria, lan liya-liyané wis ora ana manèh.


Abrahán ningo ndorekói vaʼekue la Biblia. 	 Saiki, awaké dhéwé nduwé luwih akèh sarana timbang Abraham mbiyèn.


La Biblia okambia chupekuéra:Cheamargádo ha cheviolénto vaʼekue 14 	 Kuwasané AlkitabAku Kejem lan Kasar 14


Jesús opredika vaʼekue yvýrupi Palestina tuichakuére pe mensáhe ha ijestádo porãmante vaʼerã ojapo hag̃ua upéva. 	 ”PADHA MRÉNÉA, AKU BAKAL GAWÉ AYEMMU”


Peteĩ pyharépe, aime jave tuichaite kaʼúre, ahapy pe departaménto roikoha. 	 Dhèwèké uga tak écé ing ngarepé tangga teparo. Wektu mabuk, apartemenku tak obong.


Ojehechajepíva 	 Moncèr


Ajapo rire upéva, aaprende Ñandejára heraha Jehová. 	 Aku mbukak ayat kuwi lan ngerti nèk jenengé Gusti Allah kuwi Yéhuwah.


Jesús avei oho vaʼekue umi lugár itrankilohápe ojepyʼamongeta ha oñemboʼe hag̃ua (Luc. 6:12). 	 (Ms. 63:7) Senajan manungsa sampurna, Yésus milih panggonan sing ora ramé kanggo mikir lan ndonga.—Lk. 6:12.


Umi pensamiénto vai cherundíma kuri ohóvo mbeguekatúpe”. 	 Dhèwèké kandha, ”Aku nangis lan ora isa turu nganti pirang-pirang dina.


KO RREVÍSTAPE OÑEANALISA | ¿MBAʼÉREPA ÑANEONRRÁDO VAʼERÃ? 	 SING UTAMA DIREMBUG | APA SEBABÉ JUJUR?


Katuete Rebeca opilláne raʼe pe karai okontrolaha chupe. 	 Banjur bapak kuwi kandha, ”Kowé iku anaké sapa, enggèr? . . .


Peteĩ ermána hérava Octavia oikóva Gran Bretáñape heʼi: “Ambaʼapo rupi Jehovándi, añemoag̃uive hese ha che ermanokuérare. 	 Oktavia saka Inggris kandha, ”Nyambut gawé bareng Yéhuwah isa nggawé aku cedhak karo wong liya.”


7 Jehová ohechauka heta hendáicha ñanderayhuha. 	 7 Yéhuwah nduduhké katresnané nganggo cara werna-werna.


Péro koʼã título ndojepurúi la Bíbliape oñeñeʼẽ hag̃ua ñande Apoharére añónte, síno avei oñeñeʼẽ hag̃ua kuimbaʼére, umi ñandejára guaʼúre ha pe Añáre jepe (Juan 10:34, 35; 1 Corintios 8:5, 6; 2 Corintios 4:4).* ¿MBAʼÉREPA NOÑEHUNDÍRI LA BIBLIA? 	 Tembung-tembung iki digunakké ing Alkitab ora mung kanggo Gusti Allah, ning uga kanggo manungsa, patung, lan Iblis.—Yokanan 10:34, 35; 1 Korinta 8:5, 6; 2 Korinta 4:4.*


Pe astrolohía ningo heʼi umi estrélla, pe jasy ha umi planéta ikatuha ohechauka mbaʼépa oikóta peteĩ persónagui ko yvy ape ári. 	 Ana sing percaya lan ngramalké nèk sipat-sipat lan masa depané manungsa kuwi dipengaruhi karo posisiné benda-benda langit, kaya bintang, bulan, lan planèt sing kétok wektu wong kuwi lair.


Che róga ypýpe oĩ vaʼekue peteĩ lugár ohugahápe umi ekípo ndahaʼéiva profesionál ha che añepyrũ antrena umi hugadórpe. 	 Senajan ngono, aku tetep dadi pelatih kanggo tim liga amatir ing cedhak omahku.


Peteĩ vuéltape ahuga jepe 17 partído kontinuadoite ha ni una ves ndafallái. 	 Aku dadi baseman sing trampil lan isa main 17 pertandingan terus-terusan tanpa nggawé kesalahan.


Ko artíkulo nepytyvõta mbohapy mbaʼépe: 1) rejeasegura hag̃ua mbaʼépa reguerovia, 2) nekondúkta porãve hag̃ua, ha 3) remombaʼeve hag̃ua umi mbaʼe Jehová ojapóva nderehehápe. 	 Kowé isa nduwé tujuan-tujuan sing kudu ditindakké ing telung bab iki: (1) iman utawa agamamu, (2) tumindakmu, lan (3) rasa sokurmu.


Pe artíkulo oúvape jahecháta mbaʼéichapa ikatu siémpre resegi Jesús ehémplo ha ehechauka ne famíliape rehayhuha chupe, neumildeha ha rentendeha chupe. 	 Ning, Yéhuwah uga isa mbantu ndhidhik cah-cah enom.


Péro Jehová oikuaa porã ko detálle iñimportanteha, pórke upéva ohechaukáta kuri pe Mesíasgui noñemopẽmoʼãiha ni peteĩ ikangue oñemosaingo vove chupe pe yvyráre (Salmo 34:20; Juan 19:31-33, 36). 	 Ning, Allah Yéhuwah ngerti nèk rincian kuwi ana hubungané karo ramalan bab Mèsias, yaiku ora ana siji-sijia balungé Mèsias sing bakal ditugel wektu dipatèni ing cagak.—Jabur 34:21; Yokanan 19:31-33, 36


6 Ohechakuaa mbaʼéichapa Jehová oipytyvõ chupe. 	 6 Ngrasakké Dhéwé.


¿Mbaʼérepa apóstol Pablo omeʼẽ ko adverténsia umi kristiáno unhídope? 	 Kok isa wong sing mangan roti lan ngombé anggur tumindak ”sawiyah-wiyah,” utawa ora ngajèni Gusti Allah ing Pèngetan?


Koʼág̃arupi umi sientífiko odeskuvri heta tratamiénto térã pohã imbaretéva ojepurúva umi pasiénte oiko aremieve hag̃ua. 	 Mbiyèn ana penyakit-penyakit sing isa nggawé wong langsung mati.


Ko’ã kookie ohapykueho opaite hendápe ombyaty hag̃ua mba’ekuaarã ojapóva ñandutípe. Omboaje mbohapyháva, mombe’uháramo ha mba’apoha tesa’ỹijoha. 	 Kuki iki ngetutaké sampéyan saka situs menyang situs kanggo ngumpulaké data babagan apa sing ditindakake kanthi daring. Iki disetèl déning pihak katelu kayata kongsi promosi lan kongsi analitik.


Jajapóramo upéva, haʼetéta ‘ojeavríva ñane korasõ jahecha hag̃ua’ mbaʼéichapa Jehová ñanepytyvõ (Efes. 1:18). 	 (Éf. 1:18) Kuwi isa mbantu awaké dhéwé niru imané wong-wong mbiyèn lan saiki, sing wis ngrasakké bantuané Yéhuwah.


Upéva mediánte ojehekýi heta provléma ivaivévagui. 	 Kuwi mbantu dhèwèké ngedohi masalah sing luwih parah.


Péro tahaʼe haʼeháicha, Jehová oipota siémpre jasegi la Biblia heʼíva. 	 Ana sing gelem ngrungokké lan ana sing malah sengit nèk dikabari.


Ñandejára opromete haguéicha, koʼẽrõitéma ko yvýgui oikóta peteĩ paraíso. 	 Panjenengan isa manggon ing bumi firdaus nèk manut arahané Yésus, ”Mlebua liwat gerbang sing sempit, merga gerbang sing amba lan dalan sing jembar kuwi ngarah menyang pati, lan akèh wong sing liwat gerbang kuwi.


ÑAMBAʼAPÓVO JEHOVÁNDI JAHECHAUKA JAHAYHUHA CHUPE HA UMI HÉNTEPE 	 NDUDUHKÉ KATRESNAN MARANG YÉHUWAH LAN WONG LIYA


12 Ñande jaservíva Jehovápe ñanerakateʼỹ vaʼerã pe amista jarekóvare hendive. 	 12 Awaké dhéwé kudu njaga hubungan karo Yéhuwah.


Pyʼỹi roñohaʼã vaʼekue mbokápe ore kontrariokuérandi, ha heta vése oimoʼã voi hikuái amanomaha, apytámi ajepyso pe kállere ha cheruguypa hína upépe. 	 Aku kerep tembak-tembakan lan tau nganti awakku kebak getih lan mèh mati nèng dalan.


Apóstol Pablo heʼi hesekuéra: “Jaguereko ñande jerére hetaiterei testígo, haʼetéva peteĩ arai guasu ñanemongoráva” (Heb. 12:1). 	 (Ib. 12:1) Wong-wong kuwi kancané Gusti Allah.


Che kongregasiónpe oĩ heta imitãva ha avyʼaiterei ahasa jave tiémpo hendivekuéra 	 Aku seneng isa srawung karo cah-cah enom ing jemaat


Hetaiterei hénte oikuaa ko versíkulo de la Biblia: 	 Apa pancèn panjenengan éntuk paédah saka ayat iki:


Upémarõ opytuʼu aja oñepyrũ oñemboʼe asy Ñandejárape. 	 Karo lèrèn Hénokh ndonga marang Gusti Allah lan dadi ayem.


Ha oiméramo orregala ñandéve peteĩ mbaʼe haʼe ohayhuetereíva, upépe koʼytevéntema jaapresia upe rregálo. 	 Nèk ana wong sing gelem mbagi duwèké sing paling aji, banjur dikèkké marang kita, kita mesthi ngajèni banget hadiah kuwi merga pangurbanané.


Péro upéi aikuaa Jehovápe ha aaprende haʼe omeʼẽ hague Itaʼýra ohayhuetéva ñanderehehápe. 	 Banjur, aku sinau bab Yéhuwah lan tebusan.


Péicha omeʼẽ oportunida umi iñeʼẽrendúvape oikove hag̃ua opa árare. 	 Tebusan kuwi nggawé manungsa sing setya éntuk pangarep-arep urip saklawasé.


Péicha rupi pe fráse oĩ vaíva ndaiporivéima umi versión ipyahuvévape pe Reina-Valérape ha hetave traduksiónpe. 	 Hasilé, édhisi revisi King James Version lan Alkitab liyané wis ngilangi bagéan kuwi.


Ore amigokuéra haʼéva avei testígo de Jehová heʼi oréve orerecha hague télepe romombeʼúvo mbaʼépa roguerovia, ha heʼi orepyʼaguapyeterei hague. 	 ”Wektu aku diwawancara ing TV, ana sedulur Kristen kandha nèk aku lan bojoku isa tenang wektu nerangké imanku.


Jahechamína mokõi ehémplo. 	 Gatèkna conto-conto iki.


Génesispe oñemombeʼu mbaʼéichapa Ñandejára ojapo vaʼekue opa mbaʼe, ha jajuhu avei heʼi hague pe primer kuimbaʼe Adánpe: “Ikatu reʼu opaichagua yva koʼapegua; upe yva oikuaaukáva iporã ha ivaíva katu, nahániri. 	 Gusti Allah ngendika marang Adam, ”Sawarnané wohing wit-witan ing patamanan iki kena sira pangan ing sasenengira, nanging wit pangawruhing becik lan ala iku wohé aja sira pangan. Déné samangsa sira mangan wohé, mesthi sira bakal mati.”


¿Mbaʼérepa jaʼekuaa upéva? 	 Coba dipikir tumindaké Yonatan ora suwé bar Saul mulai ora setya karo Gusti Allah.


Myanyhẽha rembiasakue 	 Riwayat formulir


Ñande japredika jave, ñaipytyvõ hína oñekumpli hag̃ua ko profesía (Mat. 28:19, 20). 	 Wektu martakké kabar apik saiki, jan-jané panjenengan mèlu ndhukung bèn ramalané kelakon.—Mt. 28:19, 20.


Upéva rangue, ñañehaʼãmbaite vaʼerã jaapoja ha ñaneñeʼẽrendu chupekuéra. 	 Mula, para pinituwa ”padha ajènana kang banget kalawan katresnan marga saka pagawéané”.—1 Ts. 5:13.


Upévare káda uno jadesidi vaʼerã peteĩ mbaʼe iñimportantetereíva: ¿jaaseptátapa pe notísia porã oñemombeʼúva hína ko yvy tuichakuére? 	 Saiki, kita kabèh kudu nggawé pilihan: Apa aku gelem ngrungokké lan manut marang kabar apik sing lagi diwartakké ing saklumahing bumi?


MBAʼÉICHAPA AÑEʼẼTA: ¿Cheamávletapa? 	 PIYÉ: Omongané kudu nyenengké


¿Mbaʼérepa iñimportanteterei oñemoĩ Ñandejára réra la Bíbliape? 	 Apa sebabé kudu nggunakké jenengé Gusti Allah ing Alkitab?


Ñepytyvõ 	 Dhukungan


9. a) ¿Mbaʼépa omotenonde vaʼerã Jesús disipulokuéra? b) ¿Mbaʼe ehémplopa Jesús omoĩ chupekuéra? 	 9. Apa piwulangé Yésus bab terus ngabdi tanpa gangguan, lan conto apa sing isa ditiru saka Yésus?


¿Mbaʼérepa Ñandejára oñekomunika yvyporakuérandi de fórma sensílla? 	 Apa sebabé Yéhuwah nggunakké basa sing gampang dingertèni wektu omongan karo manungsa?


Oipuru hikuái ijautorida oproivi hag̃ua ojereko, oñeimprimi, ojekopia térã ojetradusi la Biblia. 	 Kerep-kerepé, wong-wong kuwi nggunakké kuwasané kanggo nglarang wong-wong nduwèni, nyétak, utawa nerjemahké Alkitab.


Che membykuña ha che membykuimbaʼe ningo Jehová amigoite avei, ha ore rovyʼaiterei roipytyvõ haguére chupekuéra upearã. 	 Aku uga seneng mbantu anak-anakku kenal karo Yéhuwah.


¿Mbaʼépa ñaaprende Abisai opensa vaʼekuégui? 	 Saka kesalahané Abisai, awaké dhéwé isa ngerti apa?


Pe palávra “santuário” yma ojepuru vaʼekue oñeñeʼẽ hag̃ua umi káha térã vaúl rehe oñeñongatuhápe umi rrelíkia sagráda. 	 Tembung ”panggonan suci” maksudé panggonan sing dianggep suci, panggonan ibadah, utawa liyané.


7. a) ¿Mbaʼérepa naiporãi ‘jaipurupaite ko múndo’? b) ¿Mbaʼépepa ikatu ohopa ñandehegui ñane tiémpo? 	 7. (a) Apa bahayané nèk nggunakké perkara-perkara donya nganti ngganggu ibadah? (b) Awaké dhéwé kudu waspada karo apa?


¿Mbaʼépa ohechauka ñandéve oiko vaʼekue Trófimo ha Epafrodítore? 	 Trofimus lan Épafroditus ngalami kedadéan apa, lan apa sing isa disinaoni saka kuwi?


Ñande ikatu jaikuaa pe añetegua Ñandejáragui jaleéramo la Biblia. 	 Gusti Allah nggunakké roh suci, utawa kwasané kanggo nuntun manungsa bèn nulis pikirané ing Alkitab.


Upéicharõ, rejedesidíramo rejevautisa, oñehaʼarõta ndehegui reaktua porã, nde tuakuéra térã ótra persóna nanderecháiramo jepe (embojoja Filipenses 2:12 heʼívare). 	 Cah enom sing dibaptis kudu nindakké sing bener, senajan wong tuwa lan wong diwasa liyané ora ana ing kono.—Bandhingna Filipi 2:12.


Ñañekontentáramo umi mbaʼe jarekóvare, jahechakuaáta ñane ermáno ha ermanakuéra iñimportanteveha umi mbaʼerepy ha pe plátagui (1 Tim. 6:6-8). 	 Nèk rumangsa cukup, awaké dhéwé ngerti nèk sedulur liyané kuwi luwih penting timbang dhuwit utawa bandha. (1 Tm. 6:6-8) Awaké dhéwé ora bakal ngrasani para sedulur, utawa sambat merga kahanané awaké dhéwé.


Jaikuaaháicha, naentéroi umi mbaʼe oĩva pype ivai, péro nañapenáiramo pe konsého Pablo omeʼẽ vaʼekuére, ikatu hína nahembyvéi ñandéve tiémpo jaservi porã hag̃ua Jehovápe (elee Efesios 5:15-17). 	 Mbokmenawa kuwi ora salah, ning isa mbuwang wektu. Contoné, nindakké hobi utawa kegiyatan sing disenengi, maca buku, nonton TV, plesir, blanja, lan ngupaya tuku saben barang èlèktronik sing anyar lan sing larang.


¿Mbaʼépa jahupytýta upépe? 	 Janji apa waé sing bakal kelakon ing pamréntahané Gusti Allah?


Ndachejyváiramo jepe, areko gueteri che akã ha ikatu avei añemongeta che rapichakuérandi, upévare ajapopaite ikatumíva aipytyvõ hag̃ua chupekuéra. 	 Mula, aku ngupaya mbantu liyané.


¿MBAʼÉREPA Jehová ojapo vaʼekue umi ánhelpe ha yvyporakuérape? 	 YÉHUWAH nggawé malaékat banjur nggawé manungsa, merga péngin mènèhi urip lan mbagi rasa senengé.


¿Mbaʼéichapa ikatu reipytyvõ ne famíliape omehora hag̃ua? 	 Piyé carané nyemangati anak bèn nindakké sing bener?


Ñandejára amigokuérape ombojeguaru umi mbaʼe chupe ndogustáiva, péro ohayhu umi mbaʼe ogustáva chupe (Romanos 12:9). 	 Sahabaté Gusti Allah nindakké bab-bab sing becik lan gething karo sing ala.—Rum 12:9.


Haʼe omonguera vaʼekue peteĩ tesapirĩme umi orekóvape diskapasida, ha peteĩ vuéltape omonguera voi peteĩ kuimbaʼépe oñeikytĩva chugui inambi (Mateo 12:13; Lucas 22:50, 51). 	 (Matéus 12:13; Lukas 22:50, 51) Janjiné Yéhuwah lan mukjijaté Yésus nggawé aku yakin, nèk ora suwé manèh aku bakal ora cacad manèh.


Ikatu ñañeimahina mbaʼeichaitépa oiméne odipara ohóvo ha ndaikatúi oipeʼa iñakãgui umi hénte orreaksiona lája omombeʼúrõ guare chupekuéra Ñandejára mensáhe. 	 Hénokh ora ngira nèk tanggepané wong-wong sing dikabari bakal kaya ngono. Kétok banget saka rupané nèk wong-wong kuwi padha nesu lan gething karo Hénokh.


Upéi atanteáma avei mariguána. 	 Banjur, aku mulai ngisep ganja.


Ha oiméramo upéicha, ¿ikatúpa jaikuaa chupekuéra? 	 Nèk ana, asalé saka ngendi?


Ehai ápe kundaharape 	 Golèk utawa lebokaké alamat


Upémarõ Kenneth ha Filomena oporandu mbaʼépa ojehu chupe. 	 Dadi, Kenneth lan Filomena nakoni apa sebabé dhèwèké nangis.


3. a) ¿Mbaʼe invitasiónpa orresivi Adán? b) ¿Mbaʼérepa Jehová oinvita chupe ombaʼapo hag̃ua hendive? 	 3. Yéhuwah ngongkon Adam nindakké apa, lan apa sebabé?


Péro Jesús oipuru peteĩ ehémplo ha ombojoja umi ndahaʼéivape judío jaguaraʼýre. 	 Yésus malah mènèhi perumpamaan sing mbandhingké wong sing dudu Yahudi karo ”kirik”. Ing Hukum Musa, kirik kuwi dianggep kéwan sing najis.


Ko mbaʼe ojeguerovia vaʼekue hetaiterei áñore, péro síglo 19-pe umi sientífiko heʼi oĩha peteĩ léi hérava entropía, ko léi heʼi entéro mbaʼe oĩva ko univérso ha ko yvýpe kon el tiémpo oñembyaiha. 	 Ning, para ilmuwan abad 19 SM, mulang nèk langit uga isa rusak.


Síglo 19 paha peve umi doktorkuéra ostudia umi omano vaʼekuére ha upéi ni ojepoheiʼỹre oho jey opoko ipasientekuérare, ha upéva káusare oĩ vaʼekue heta omanóva. 	 Nganti akir abad 19, para dokter nangani pasièn sing isih urip tanpa wisuh dhisik sakwisé ndemok mayit.


Upépe umi hénte omombaʼeguasu umi dios fálso. 	 Wong-wong kono nyembah déwa-déwa, klebu bapaké Abraham.


Ha oñepyrũ oexplika oréve la Biblia rupive umi mbaʼe ogueroviáva. 	 Aku ora tau maca Alkitab, lan aku seneng banget sinau bab asmané Gusti Allah lan janjiné.


LA BIBLIA OMBOHOVÁI KO PORANDU 	 ALKITAB NJELASKÉ SING SAKTENANÉ


Añepyrũ apensa umi rrelasión sexuál oĩha jajediverti hag̃uánte, ha aikóramo jepe che rembirekóndi, heta vése añeno avei ótro kuñándi. 	 Pikiranku bab sèks saya ora bener. Senajan urip karo bojoku, aku nylèwèng karo wong wédok liya.


PURAHÉI: 65, 122 	 LAGU: 32, 31


¿Siértopa upéva? 	 Apa bener kaya ngono?


La Biblia heʼi: “Ñandejára katu ohechauka ñanderayhuha, Cristo omanóvo ñanderehehápe ñande pekadór aja gueteri” (Romanos 5:8). 	 (Rum 5:8) Merga tulus nresnani manungsa, Gusti Allah gelem nulungi manungsa sing dosa, ringkih, lan ora nduwé daya.


Epensamíntena, ndereikuaáiramo oĩpa voínte raʼe la Bíbliape umi promésa oñeʼẽva ñane renonderãre, ¿ikatútapa reguerovia umíva oñekumplitaha? 	 Coba dipikir, apa panjenengan isa percaya janjiné Alkitab bab donya mbésuk, senajan ora maca tulisan asliné?


Kóva haʼe peteĩ profesía, péro la Bíbliape oĩ hetaitereive oñekumpli vaʼekue ojeʼe hagueichaite.* Umi hénte oprofetisa jave heʼi jepi hikuái oñeʼẽha umi dios fálso rérape, péro umi profesía oĩva la Bíbliape katu ou Ñandejáragui, ha haʼe añoite ikatu heʼi oĩva Isaías 46:10-pe: “Ñepyrũrã che amombeʼúma mbaʼéichapa opáta peteĩ mbaʼe. Ymaite guive che aprofetisa vaʼekue umi mbaʼe neʼĩrava oiko”. 	 Sakliyané nubuat bab raja Pèrsia kuwi, ana akèh nubuat liyané sing dicathet ing Alkitab sing kelakon nganti rinci.* Ora kaya ramalané manungsa, sing dhasaré saka allah-allah palsu, nubuat-nubuat Alkitab asalé saka Pribadi ”kang paring sumurup wiwit ing sakawit prakara kang ing tembé bakal kelakon lan wiwit ing jaman kuna apa kang durung kelakon”.—Yésaya 46:10.


Umi apóstolpe ojeguerahárõ guare kárselpe, peteĩ ánhel oavri pe okẽ, olivera chupekuéra ha heʼi osegi hag̃ua hikuái opredika pe témplope (Hechos 5:17-21). 	 Ana malaékat sing mbukakké lawang penjara lan ngongkon para rasul kanggo neruské nginjil ing bait.—Para Rasul 5:17-21.


Ko cuarto kavaju arigua orrepresenta pe ñemano oikóva umi mbaʼasy ha ambue káusare. 	 Sing nunggang jaran iki nggambarké pati merga penyakit sing nular lan sebab liyané.


Oiméramo nde reime upe situasiónpe, ¿mbaʼépa nepytyvõta? 	 Nèk kowé rumangsa kaya ngono, pikiren apa sing nggawé gojag-gajeg.


¿Reikuaasépa mávapa umi ánhel? 	 Malaékat kuwi sapa, asalé saka ngendi, lan nduwé tugas apa?


Pe palávra oĩva ko versíkulope ojepuru jepi oñeñeʼẽ hag̃ua umi taʼýra teére, péro ojepuru avei oñeñeʼẽ hag̃ua umi jérnore. 	 Tembung ”tedhaké” tegesé isa ”mantu”. Kuwi padha kaya sing ditulis ing Lukas 3:27 nèk Séaltièl kuwi ”tedhaké Néri,” padhahal bapak kandhungé jenengé Yékhonya.


Jesús heʼi avei: “Og̃uahẽta hína pe tiémpo, ha koʼág̃ama voi oñepyrũ, umi oadoráva hekoitépe Ñandejárape omombaʼeguasutaha chupe espíritu sánto poguýpe ha añeteguápe. 	 Yésus kandha, ”Nanging bakal tumeka ing wektuné, malah saiki wus tumeka ing wektuné para wong sujud kang sajati iku anggoné padha sujud marang Sang Rama sajroning Roh lan kayektèn, awit wong sujud kang kaya mangkono iku kang dikarsakaké déning Sang Rama.”


Jehová ñanepytyvõ avei koʼã tiémpope. 	 Yéhuwah uga nuntun awaké dhéwé.


Opapotáva 	 Bablas


Oñevendémaramo jepe upe kóche áño 1941-pe, hetaiterei testígo de Jehová osegi opredika umi hénte ipyʼaporãvape ko país tuichaitévape (Manduʼarã oúva Brasílgui). 	 Senajan mobil kuwi didol ing taun 1941, atusan éwu Seksi-Seksi Yéhuwah terus semangat nginjil ing Brasil.—Seksi-Seksi Yéhuwah Jaman Mbiyèn ing Brasil.


Ha áño 1962-pe, peteĩ karai ombaʼapóva Decca Record Cómpanype ndoaseptái vaʼekue ograva pe grúpo los Béatlespe openságui entéro umi grúpo ombopúva mbaraka opa reitaha. 	 Ing taun 1962, pengusaha ing perusahaan rekaman Decca nolak grup musik the Beatles, merga percaya nèk grup musik sing main gitar ora bakal terkenal manèh.


Ikatu avei reñemongeta umi testígo de Jehovándi, térã eho peteĩ Salón del Reino opyta porãvehápe ndéve. 	 Panjenengan uga isa ngubungi Seksi-Seksi Yéhuwah utawa mara ing Balé Ibadah sing ana ing dhaérah panjenengan.


Ikatu jaʼe noñentendeporãiha mbaʼeichaitépa añetehápe oiko raʼe upéva. 	 Katrangan ing Alkitab bab matiné Hénokh luwih sithik timbang crita bab uripé.


Oñeʼẽvo umi mbaʼe porãita ojehupytýtavare Jesús rupive, apóstol Pablo heʼi: “Jaagradese Ñandejárape pe rregálo ijojahaʼỹva omeʼẽvare ñandéve” (2 Corintios 9:15). 	 Paulus kandha, ”Puji sokur konjuk marang Gusti Allah marga saka sih peparingé kang ora kena winirasa iku!” (2 Korinta 9:15) Tebusané Yésus kuwi pancèn hadiah sing paling aji saka Gusti Allah.


“Tuichaiterei mbaʼe Jehová oñeʼẽ haguére ñandéve ñane idiomaitépe” 	 ”Kaurmatan gedhé merga Yéhuwah gelem omong-omongan nganggo basané dhéwé”


5 Áño 1933-pe, umi ermáno oñepyrũ oipuru peteĩ eleménto oipytyvõva umi osẽvape opredika primera ves. 	 5 Taun 1933 para penginjil mulai nggunakké kertu kanggo nginjil bèn isa mulai rembugan.


Nahániri. 	 Ora.


Ymaite guivéma ningo hetaiterei hénte ojegia la Biblia heʼívare odesidi hag̃ua mbaʼépa ogueroviáta. 	 Lan, mung Alkitab sing akèh diteliti lan digolèki salahé.


Jehekaha 	 Mesin Panggolèk


9 Ñande ñaiméva Jehová puévlope ningo ñanediferénte. 	 9 Ora ana sing isa kaya pakumpulané Seksi-Seksi Yéhuwah sak donya.


Abrahán ehémplo ñanepytyvõ ñamombaʼeve hag̃ua pe sakrifísio porãite Jesús ojapo vaʼekue. 	 Kuwi bukti tresnané Yéhuwah sing paling gedhé.


Ñongatu pyahu 	 Aja Simpen


Pablo heʼi peteĩ kuérpope entéro umi párte “ojoaju ha ombaʼapo [porãha] oñondive oñekotevẽháicha”. 	 Wektu nerangké nèk saben wong Kristen isa mèlu ngrukunké jemaat lan manut karo Yésus, sing Mimpin Jemaat, kuwi diumpamakké Paulus kaya awak manungsa.


Jahechaukákena jarrespeta ha jahayhuveha Jehovápe 	 Buktèkna Kowé Setya marang Yéhuwah


Umi testígo de Jehová oĩva ne komunidápe ovyʼáta ikatu haguére nepytyvõ upearã. 	 Seksi-Seksi Yéhuwah ing dhaérah panjenengan seneng mbantu.


4 Katuete reagradeséta upe persónape, ha upévare ikatu voi rekambia heta mbaʼépe. 	 4 Hadiah kuwi isa mbantu ngowahi uripmu.


Péro ñande katu jaiko pyʼaguapýpe ha ñantende porã la Biblia omboʼéva, pórke Jehová ñanepytyvõ. 	 Ning, maturnuwun banget merga Yéhuwah wis mbantu awaké dhéwé isa rukun lan ngerti Alkitab.


Avei haʼe hína umi ermáno kongregasiongua ha umi persóna japredikávape. 	 Lan nèk wektu nginjil kuwi klebu wong-wong sing ditemoni.


La Biblia heʼi umi konsého oĩva pype ideprovechoha “ñaporomboʼe, ñañemoñeʼẽ, japorokorrehi, ha ñaporohekomboʼe hag̃ua hekoitépe” (2 Timoteo 3:16). 	 Alkitab kuwi tuntunan saka Gusti Allah lan ”migunani kanggo memulang, kanggo melèhaké, kanggo mbangun wewatekan”. (2 Timotéus 3:16) Apa kuwi pancèn bener?


Avei ñandeprepara ñaikuaveʼẽ hag̃ua hetaiterei puvlikasión oñeguenohẽva la Bíbliagui. 	 Bar pakumpulan sakdurungé nginjil, awaké dhéwé isa langsung nginjil marang wong-wong bab Kratoné Gusti Allah, lan nawakké wacan-wacan Alkitab.


Emoĩkuaa peteĩ lístape umi versíkulo nepytyvõtava reñeñandu porãve hag̃ua ha ikatu voi reaprende de memória unos kuánto (ehecha pe rrekuádro oĩva páhina 5-pe). 	 (Deloken kothak ngisor.) Ayat-ayat kuwi isa diéling-éling.


Heʼiháicha la Biblia, ñande “Ñandejára ajudánte” (1 Cor. 3:9). Apóstol Pablo oskrivi vaʼekue: “Ore rombaʼapo Ñandejára ndive ha roʼe jey jey peẽme: aníkena perresivi Ñandejára mbaʼeporã ijojahaʼỹva ha upéi ndapejapói chugui mbaʼeve” (2 Cor. 6:1). 	 (1 Kr. 3:9) Paulus uga nulis, ”Aku, sing nyambutgawé bebarengan karo Gusti Allah, aku nyuwun tenanan marang kowé kabèh: mbok kawelasané Gusti Allah marang kowé aja digawé muspra.” (2 Kr. 6:1, BJS) Kuwi kaurmatan gedhé.


Añepyrũ amombaʼe ha arrespeta chupe, ha haʼe “por favór” ha “grásia”. 	 Dhèwèké luwih tak ajèni, lan aku isa ngomong ”tulung” lan ”maturnuwun”.


Péva haʼe vaʼekue pe primer matrimónio. 	 Kuwi urip bebojoan sing sepisanan.


Péro rehechakuaárõ ofaltaʼimiha gueteri ndéve, esegi umi konsého oĩva ko artíkulope remehorave hag̃ua rehóvo. 	 Ning, nèk kowé krasa durung siap, gunakna cara-cara ing wulangan iki bèn tambah mantep. Paulus kandha karo sedulur-sedulur ing Filipi bèn terus ngupaya.


Upéicharamo jepe, heʼi pe kuimbaʼépe opaga vaʼerãha peteĩ múlta ndaikuatiái haguére. 	 Akiré, petugas kuwi percaya, ning wong Cina kuwi kudu mbayar dhendha merga ora nduwé surat resmi.


“Pe espíritu sánto ha umi mbaʼe ñañandúva, oikuaauka ñande haʼeha Ñandejára raʼy.” 	 ”Rohé Gusti Allah déwé sing ndunungké [ngandhani] marang awaké déwé, nèk awaké déwé iki anaké Gusti Allah tenan.”—RM.


Ha pe orregaláva pyʼaporãme nohaʼarõi oñemyengovia chupe mbaʼeve. 	 Wong sing bener-bener tulus mesthi ngekèki hadiah tanpa ngarep-arep balesan.


Ezekiel, orekóva 20 áño arimi, heʼi: “Yma ningo che aikomínte vaʼekue, haʼete umi omaneháva ohóvo ikóche péro ni ndoikuaáiva moõitépa ohose. 	 Ezekiel, sing umuré 20-an, kandha, ”Mbiyèn, uripku kaya wong sing nyetir mobil tanpa tujuan.


Redesidíramo upéva, núnka nerembyasymoʼãi. 	 Nèk nggawé keputusan kuwi, dhèwèké ora bakal gela.


La Bíbliape ojekuaa Sárape ijerovia mbarete rupi. 	 Ing Ur, akèh wong padha nyembah déwa-bulan.


Upéva ikatu vaʼekue ojelia peteĩ pálore, ha pe ládo ojeskriviha opyta vaʼekue hyepy gotyo. 	 Bar kuwi, digulung ing gagang lan tulisané ing njero. Tulisané digawé per kolom sak ambané gulungan kuwi.


Chegustaiterei ningo mbaʼéichapa haʼekuéra iñamávle ha isensíllo la omboʼe lája. 	 Ning, saben aku takon mesthi dijawab saka Alkitab lan Seksi Yéhuwah kuwi tetep sabar sarta apikan senajan aku ngèyèl banget.


Ikatu reporandu peteĩ testígo de Jehovápe mbaʼéichapa ikatu rejapo upéva, térã ikatu eike ore páhina oĩva Internétpe, www.jw.org/gug. 	 Panjenengan isa éntuk katrangan luwih akèh liwat Seksi-Seksi Yéhuwah utawa mbukak situs www.jw.org/jv.


7 Oñemosẽramo kongregasióngui peteĩ ñane hénte, jadesidi vaʼerã mávapepa ñamotenondéta. 	 7 Nèk keluargamu ditokké saka jemaat, kowé isa nduduhké karo Yéhuwah, nèk kowé tetep setya.


Upéi umi babilonio oñepyrũma avei oguerovia ko mbaʼe. 	 Wong-wong Babilon mbiyèn uga ngakoni ajaran kuwi.


Upéva oiko jepi ojepurúramo diferénte método ojejapo hag̃ua pe adivinasión. 	 Saben peramal nduwé cara sing béda-béda kanggo ngramal.


Péro che rembirekópe ndogustaiete upéva. 	 Bojoku ora seneng aku sinau Alkitab.


Pe ansiáno ndahaʼéi la oporandu reínteva chupe upéva, síno oikuaase oimépa odesidi ipyʼaite guive oserviseha Jehovápe. 	 Awaké dhéwé seneng ndelok cah-cah enom sing cacahé éwon dibaptis saben taun.


Abrahán túa ojapo vaʼekue avei upéva (Jos. 24:2). 	 (Ys. 24:2) Piyé Abraham isa sinau bab Yéhuwah?


Haʼe heʼi: “Upévare che adeskonfia vaʼekue umi oñeʼẽsévare chéve la Bíbliare. 	 Wong-wong kuwi ora nduwé Alkitab sing asli.


Pe Traducción del Nuevo Mundo ndorekói vaʼekue ko párte, pórke pe téxto masorétiko áño 1100 guarépe ndaipóri. 	 Ing New World Translation sing mbiyèn ora ana katrangan kuwi, merga katrangan kuwi ora ditulis ing teks Masorèt.


Ñande ningo ñaneaño rei ndaikatumoʼãi jajesalva, upévare ñaikotevẽterei kuri peteĩ ñanepytyvõva upearã. 	 Merga tresnané sing gedhé, Yéhuwah gelem mbayari ”perawatan” sing isa nylametké urip kita.


Haʼe ndohejái umi vavilónio okambia chupe ni omokangy chugui ijerovia. 	 Apa dhèwèké gelem dipengaruhi wong Babil bèn ilang imané? Ora.


Haʼe omboʼe umi hénte atýpe ha avei peteĩteĩme. 	 Yésus wis tau mulang wong-wong, lan mènèhi ceramah sing terkenal ing gunung lan ”wong kabèh padha gumun banget marang piwulangé”.


Haʼekuéra ogovernáta Jesús ndive. 	 Pamréntahan kuwi bakal mberkahi manungsa.


¿Mbaʼépa ojapo Abrahán oñemoag̃uive hag̃ua Jehováre? 	 Apa sing ditindakké Abraham kanggo nguwatké hubungané karo Yéhuwah?


Elee umi versíkulo oĩva upépe ha ejepyʼamongeta umi rrespuéstare. 	 Banjur, pikiren pitakonan iki, ’Apa ajaran geréjaku cocog karo Alkitab?’


¿Opánepa algúna ves pe sufrimiénto? 	 Apa kasusahan bakal ana entèké?


Añetehápe ojavy hikuái opensávo upéicha. 	 Ning, pandhangan kuwi klèru.


¿OEXISTÍPA UMI ÁNHEL? 	 MALAÉKAT—ANA TENAN APA ORA?


Primero haʼekuéra ojohéi ipo ha ijuru ha upéi oho pe salón de adorasión renondépe. 	 Dèwi kuwi wis disembah ing kono kira-kira 2.000 taun. Sing teka kudu kemu lan wisuh tangané.


Ni noroimoʼãi ningo peichaite peve orepytyvõtaha hikuái. 	 Kuwi malah isa nguwatké aku.


¿Mbaʼéichapa orreaksiona raʼe Abrahán? 	 Piyé tanggepané Abraham?


Ajeʼíma ningo oike hague kuarahy, péro nde reikuaa nerekañymoʼãiha, pórke reguereko nde pópe peteĩ lintérna ohesape porãitereíva. 	 Senajan srengéngéné wis angslup, panjenengan ora bakal bingung nggolèki dalan merga nduwé sènter. Panjenengan isa cetha ndelok dalan nèk lampuné diarahké mangisor.


Aikuaa porã Jehová ojevale hague hese añeñandu porã jey hag̃ua”. 	 Aku percaya nèk Yéhuwah nggunakké dhèwèké kanggo nambani lara atiku.”


Mbaʼéichapa ikatu regueropuʼaka ne ñembyasy 5 	 Ngadhepi Rasa Sedhih 5


Hutter oipuru peteĩ téknika iporãitereíva oimprimi hag̃ua ha péicha oipytyvõ porãve iñalumnokuérape. 	 Kanggo mbantu para muridé, Hutter nggunakké cara nyétak sing kréatif, yaiku nganggo huruf sing dicétak kandel lan tipis.


Aikuaa oĩha heta persóna ohasa vaʼekue umi mbaʼe che ahasáva ha ojapo kuri umi kámbio che ajaposéva avei. 	 ”Aku saiki isa turu angler merga ora kuwatir manèh bab urip sukmbèn”


Ha pe hués chekondena a 5 áño de kársel Áshlandpe (Kentucky). 	 Aku dihukum penjara limang taun ing Ashland, Kentucky.


Ko rrevísta, ojejapóva áño 1879 guive, ndoapojái pe polítika ha omombaʼeterei la Biblia heʼíva. 	 Majalah sing dhasaré saka Alkitab iki terus dicétak mulai taun 1879 nganti saiki lan ora ana hubungané karo politik.


Péro Ñandejára omoingove jey vove umi omano vaʼekuépe, ohundíta la muérte ha péicha nañamanomoʼãvéima (1 Corintios 15:26, 55; Apocalipsis 21:4). 	 (Kohèlèt 9:10) Ning, Gusti Allah sukmbèn bakal nguripké manèh wong mati lan nyingkirké pati kanggo saklawasé.—1 Korinta 15:26, 55; Wahyu 21:4.


Amit, pe kuimbaʼe oñemensionáva oñepyrũvo ko artíkulo, odesidi avei oinvestiga ijehegui mbaʼépa heʼi la Biblia. 	 Amit, sing mau wis disebutké, sing wis sinau Alkitab dhéwé kandha, ”Aku gumun banget.


7 Rahab ndahaʼéiramo jepe isrraelíta, orrekonose vaʼekue Jehová oipytyvõha ipuévlope. 	 7 Rakhab uga ndelok kwasané Yéhuwah.


Upéicharõ, jepe ndajaikuaaporãi mbaʼeichaitépa raʼe añetehápe Jesús pínta, jaʼekuaa hese ndahaʼéi hague umi artísta odivuha haguéicha chupe. 	 Dadi, senajan rincian bab Yésus mung ana sithik, kita isa yakin nèk Yésus ora kaya sing biyasané digambarké.


Aperde che memby, che ména ha che róga. 	 Sophia uga ngalami masalah ékonomi.


¿Mbaʼéguipa odependéta hína relee hag̃ua vyʼápe la Biblia ha ani hag̃ua ikaigue ndéve? 	 Piyé perasaané panjenengan wektu maca Alkitab? Bosen? Utawa seneng?


Koʼág̃a 23 áñorema aipurupaite che tiémpo Ñandejára servísiope, ha upéva tuichaiterei mbaʼe chéve g̃uarã. 	 Aku nduwé kaurmatan sing gedhé merga wis 23 taun ngabdi dadi perintis nganti saiki.


Epensamíntena, ¿ikatúne piko oĩ peteĩ rregálo iporãvéva upévagui? 	 Iki hadiah sing isa marahi urip langgeng.


13 Ñaneñeʼẽrendúramo Jehovápe ikatúta avei jahayhu ha ñaipytyvõ ñande rapichápe. 	 13 Sakliyané setya karo Yéhuwah, awaké dhéwé iya kudu setya lan mbantu liyané.


ORREKONOSE HIKUÁI ÑANDEJÁRA OIPYTYVÕHA IPUÉVLOPE 	 SING GELEM NGAKONI KWASANÉ YÉHUWAH


Oimérõ hasy jarovia hag̃ua peteĩ informasión, posívlemente japu hína. 	 Lan uga, nèk panjenengan maca kabar sing ora apik bab wong liya, tulung dipikirké apa gunané nèk kuwi disebarké, lan apa tujuané wong sing nyebarké.


Mboguete 	 Busak


Ñanduti renda 	 Situs Wèb


La Biblia ohechauka haʼe siémpre ojapysaka porã hague oñeñeʼẽ jave chupe, koʼýte oñeñeʼẽ jave Jehováre. 	 Alkitab nduduhké nèk dhèwèké tenanan ngrungokké, apamanèh nèk sinau bab Yéhuwah.


Iporãitereíta resegíramo Jesús ehémplo. 	 Artikel iki bakal ngrembug tuladhané Yésus.


Ou jey rire pe lus, oheka informasión oipytyvõtava chupe ha otopa peteĩ rrevísta Ñemañaha oñeʼẽva umi misionérore. 	 Bar listriké murup, dhèwèké maca Menara Pengawal bab wisudhané siswa Giléad.


¿Mbaʼérepa David ojeroviaite Ñandejárare? 	 Apa panjenengan péngin nduwé iman kaya Dawud?


Jahechakuaa upéicharõ la Biblia orekoha heta konsého ñanepytyvõva jaevita hag̃ua umi provléma. 	 Alkitab pancèn isa mènèhi saran sing mbantu kita ngedohi masalah sing parah.


Ensegída haʼe oho omombeʼu iménape, ha Manóah ovyʼaiterei. 	 Mesthiné kagèt banget, ta?


Péro, ¿mbaʼéichapa orreaksiona María orresivi rire ko rresponsavilida? 	 Piyé tanggepané Maryam pas sepisanan éntuk tugas kuwi?


Por ehémplo, pe ryguasu ohechárõ peteĩ taguatópe oveveha hína upe jerére, hatã okokore. 	 Nèk weruh ana elang, baboné pitik mènèhi tandha, lan anak-anaké cepet-cepet ndhelik ing ngisoré swiwiné mboké.


Umi promésa katuete oñekumplítava 	 Janji-Janji sing Bakal Kelakon


Rohómi peteĩ iglésia metodístape. 	 Aku lunga Geréja Métodis.


Upémarõ odesidi hikuái haʼe ohejataha itraváho ha oñondive oñepyrũ ojapo tembiʼu ovende hag̃ua, ha péicha omantene ifamíliape. 	 Gawéané mau akhiré ditinggal, padhahal anaké papat. Terus, wong loro mau dodolan panganan, dadi isa nyukupi kebutuhané keluarga.


Péro ndahaʼéi omaña tieʼỹva hese, síno haʼetévaicha oñesorprendetereíva ha ovyʼáva. 	 Apa ing omahé bapakmu ana panginepané kanggo aku sakanca?”


Tiémpo rire, umi disípulo osegi iñehémplo ha iñumílde avei haʼéicha (Hech. 3:12, 13, 16). 	 Para muridé banjur niru sipaté Yésus sing andhap asor.—PR. 3:12, 13, 16.


Upéi ojerure chupe oreko hag̃ua peteĩ mitã isirviénta Agar ndive. 	 Banjur, Sara mènèhi saran marang Abraham supaya nduwé anak liwat baturé Sara sing jenengé Hagar.


Ha ohechávo nerasẽha, neañuã ha nemoñeʼẽmba nekonsola hag̃ua. 	 Panjenengan nangis, ning wektu krungu omongané ibu sing nentremké ati lan dirangkul, kuwi nggawé krasa ayem.


“¿Quién soy en realidad?” (Octubre de 2011.) 	 ”Siapa Diriku?”—Oktober 2011


Péro, ¿resegínepa repensa upéicha reikuaáramo umi konsého oĩva upépe ikatuha nepytyvõ revyʼave hag̃ua? 	 Ning, piyé nèk Alkitab kuwi jebulé isa mbantu panjenengan ngrasakké urip sing luwih marem lan nyenengké?


Jahechaháicha, reñemboʼe jave ne famíliandi, ndahaʼéi hesénte nemanduʼa vaʼerã, síno ejerure Jehovápe tapenepytyvõ peẽ sy ha túvape. Por ehémplo, ikatu ejerure Jehovápe tanembopyʼaguasu repredika hag̃ua ne vesínope, térã ne patrón omeʼẽ hag̃ua ndéve permíso ikatu hag̃uáicha reho asambleahápe. 	 Wektu anak krungu nèk panjenengan ndonga njaluk kekuwatan marang Yéhuwah bèn wani nginjil, utawa wektu panjenengan njaluk ijin marang majikan bèn isa teka ing kebaktian, anak panjenengan isa nggatèkké nèk panjenengan ngendelké Yéhuwah.


MBAʼÉPA HEʼI LA BIBLIA 	 KANDHANÉ ALKITAB


Mopotĩ 	 Busak


Peteĩ persóna ojeruréramo mokõi adivínope heʼi hag̃ua chupe mbaʼépa oĩ henonderãme, ha mokõivéva “oleéramo” jepe la mísma kárta, heta vése umi prediksión ojapóva hikuái lomímonte ojoavy. 	 Contoné, nèk ana wong takon karo peramal loro nganggo pitakonan sing padha lan nggunakké kertu sing padha bèn ”ngerti” masa depan, kuduné jawabané padha.


Reñemoag̃uíramo hese ha rejeroviáramo pe sakrifísiore, ikatúta reiko pára siémpre ha pyʼaguapýpe (Hebreos 11:1). 	 Nèk percaya marang tebusané Yésus, panjenengan isa éntuk pengarep-arep urip ayem tentrem lan makmur saklawasé.—Ibrani 11:1.


Jareko oportunida jaikove hag̃ua opa árare pe paraísope. 	 Rasul Paulus nyritakké katresnané Yéhuwah lan Yésus sing kétok saka anané tebusan.


Jesús de Nazarétpe ojejuka áño 33-pe. 	 Sasi Maret-April 33 M, Yésus, wong Nasarèt, dipatèni.


Haʼe oskrivi: “Rojerure jey jey peẽme pesegi hag̃ua pejoayhuve” (1 Tes. 4:9, 10). ¿Mbaʼépa ñanemboʼe upéva? Enterove jahayhu hayhuve vaʼerãha jahávo ñane ermanokuérape. 	 Paulus kandha, ”Saya ngepengna anggonmu tumindak mangkono.” (1 Ts 4:9, 10) Dadi, ana akèh cara kanggo terus nduduhké katresnané sing luwih gedhé.


Ikatu avei rehecha Internétpe www.jw.org/gug 	 Uga ana ing www.jw.org


Upéva ohechauka Marta oaprende hague Jesús omboʼeséva chupe, ha upe rire osegi hague oservi porã Jehovápe oikove aja pukukue. 	 60 taun sakwisé kedadéan kuwi, rasul Yokanan nulis, ”Anadéné Marta lan mbakyuné . . . pancèn padha ditresnani déning Gusti Yésus.”


Pe espíritu sánto ikatu avei ombaʼapo upéicha entéro kristiánore, tahaʼe ohótaramo yvágape térã oikótarõ ko yvy ape ári. 	 Yéhuwah ngekèki roh suci kanggo para abdiné ora masalah bakal urip ing endi.


Ojeʼe voi umíva orrepresentaha mbaʼéichapa pe kristianísmo isarambi ko yvy tuichakuére. 	 Isa waé kuwi nggambarké penyebaran agama Kristen menyang saklumahing bumi.


¿IKATÚPA OPA PE VIOLÉNSIA? 	 APA TUMINDAK KASAR BAKAL ORA ANA MANÈH?


¿Ikatúpa la Biblia nepytyvõ reiko hag̃ua Ñandejára amígoramo? 	 Apa Alkitab isa mbantu panjenengan dadi sahabaté Gusti Allah?


Umi konsého oĩva la Bíbliape ikatu ñanepytyvõ jaevita hag̃ua heta provléma 	 Tuntunan Alkitab isa mbantu kita ngedohi masalah-masalah


Péro noñeʼẽi pe kultúra chínare, upévare naiñimportanteguasúi umi chínope g̃uarã.” (LIN, CHINA) 	 Ning, buku kuwi dudu saka kéné, dadi ora cocog kanggo wong-wong Cina.”—LIN, CINA.


Posívlemente haʼekuéra okrusa vaʼekue pe rrío Éufrates 14 de Nisán áño 1943-pe, Jesús ou mboyve, ha oho hikuái sur gotyo og̃uahẽ hag̃ua pe yvy Jehová opromete vaʼekuépe chupekuéra (Éxodo 12:40, 41). 	 Sakwisé nyebrang kali Éfrat, kétoké ing tanggal 14 Nisan 1943 SM, keluarga kuwi mlaku ngidul, menyang negara sing dijanjèkké Yéhuwah.


Pórke jajoayhueterei. 	 Merga awaké dhéwé nduwé tresna sing sejati marang sedulur seiman.


10. a) ¿Mbaʼérepa ñapensa raẽ vaʼerã ñañeʼẽ mboyve? b) ¿Mbaʼéichapa ñande kristianokuéra nañañeʼẽi vaʼerã? 	 10. (a) Apa sebabé kudu ati-ati wektu milih tembung sing arep diomongké? (b) Awaké dhéwé aja nganti omong apa?


Jaleéramo la Biblia ha jajepyʼamongeta hese, ñaaprende ñapensa hag̃ua Jehová opensaháicha (Sal. 40:5; 92:5; 139:17). 	 Wektu mikirké tenanan isiné Alkitab, kuwi padha waé awaké dhéwé mulai mikir kaya carané Yéhuwah mikir.


Un áño imédio oikuaa rire Natanaélpe (oñehenóiva avei Bartolomé), onombra chupe apóstol, ha Natanael okumpli porã pe rresponsavilida (Luc. 6:13, 14; Hech. 1:13, 14). Esegíkena Jesús ehémplo, ha eñatende ani hag̃ua nde káusare ne família opensa ndovaleiha mbaʼeverã. 	 Siji setengah taun sakwisé kenal Natanaèl (Bartoloméus), Yésus mènèhi tanggung jawab Natanaèl dadi rasul, lan tugas kuwi tenanan ditindakké Natanaèl. (Lk. 6:13, 14; PR.


Arrenegaiterei ha añevengase hese, péro ajerure jey Jehovápe tachepytyvõ añekontrola hag̃ua. 	 Aku nesu banget lan péngin mbales, ning aku njaluk tulung manèh marang Yéhuwah bèn isa sabar.


ÑEMAÑAHA omombaʼeguasu Ñandejára Jehovápe, haʼe hína Mburuvicha Guasu yvága ha yvýpe. 	 MAJALAH Warta Penting iki tujuané kanggo ngluhurké Yéhuwah, Gusti Allah sing Mahakuwasa.


Umi sikiátra ha sikólogo heʼi ndaivairiha ñanerasẽ omanóramo ñandehegui ñane hénte. 	 Nangis isa mbantu ngilangké rasa kélangan sing gedhé banget.


Abrahán ombyasyeterei omano haguére hembireko Sara 	 Abraham sedhih banget ditinggal mati Sara


Oĩrõ guare ko yvy ape ári, omonguera umi lepróso, epiléptiko, siégo, paralítiko ha hetave mbaʼasy (elee Mateo 4:23, 24; Juan 9:1-7). 	 (Wacanen Matéus 4:23, 24; Yo. 9:1-7) Saka mukjijat-mukjijat kuwi, awaké dhéwé isa ndelok apa sing arep ditindakké Yésus ing donya anyar mbésuk.


Péro, ¿ikatúne piko chepytyvõ asolusiona hag̃ua umi provléma koʼág̃a ahasáva?”. 	 Piyé Alkitab isa mbantu aku ngadhepi masalahku saiki?’


Hecha 	 Deleng


Haʼekuéra ndaikatúi omenda ni ifamília. 	 Para malaékat ora kawin lan ngasilké keturunan.


Upémarõ Sara oñemboʼe Jehovápe oikuaa hag̃ua ohejátapa upe estúdio. 	 Aku takon karo Yéhuwah apa mandheg waé ya sinauné.


Por ehémplo, ikatu ñañemboʼe umi ermáno, ermána, ha mitãnguéra oĩvare préso Eritréape. Umíva apytépe oĩ umi ermáno oĩmava mas de 20 áño kárselpe, hérava Paulos Eyassu, Isaac Mogos ha Negede Teklemariam. 	 Contoné, awaké dhéwé isa ndongakké sedulur lanang, wédok, lan bocah sing dipenjara ing Eritrea, klebu Sedulur Paulos Eyassu, Isaac Mogos, lan Negede Teklemariam, sing wis dipenjara 20 taun.


Haʼekuéra oguereko avei tuicha autorida ha ojapo heta tembiapo espesiál Ñandejára omandáva chupekuéra. La Biblia heta vése oñeʼẽ umi mbaʼe ojapóvare hikuái (Génesis 3:24; Ezequiel 9:3; 11:22). 	 Para kerub kuwi uga malaékat sing tingkatané dhuwur lan nduwé tugas kusus kanggo ngladèni ing ngarsané Yéhuwah langsung.—Purwaning Dumadi 3:24; Yéheskièl 9:3; 11:22.


Epensamíntena mbaʼéichapa oiméne oñeñandu umi disípulo ohendúvo Jesúspe. 	 Para muridé dadi ngerti, nèk Yésus tetep njaluk bantuané Yéhuwah senajan manungsa sampurna.


Ha Pablo heʼi jeývo upéva ohechauka Ñandejára nokambiái hague la opensáva umi gérrare. 	 Kuwi tetep padha ing jamané Yésus.