And the result is that we are educating people out of their creative capacities. 	 Т1аккха фу хул цунах, – даьра хул адамий кертера креативность яха карматал вай образовательни системе дакъа лоацаш цахилар.


"You OK with that?" And he said, "Yeah, why? Was that wrong?" 	 "Да даьр-кх" аьнна, юха жоп делар цо, к1езиг-дукха цецваьнна аз из шийга хаттарах.


One is the extraordinary evidence of human creativity in all of the presentations that we've had and in all of the people here; just the variety of it and the range of it. 	 Хьалхардар да, х1аране шоай кхайкаралца геттара тамашийна йола адамий креативность яха карматал гучаяккхар. Ше йолчча беса -


But they're rather curious, and I say this out of affection for them. 	 Царна вас е валлац со, цхьабакъда, ч1оаг1а садуаргаш-м ба шоана уж.


Am I right? They're not frightened of being wrong. 	 Иштта деций из? Шоаш г1алат дар кхераш бац-кх уж. Со-м ала валлац г1алат дари креативни хилари ца1 да.


Good morning. 	 1уйре дика хийла шун. Х1ама дий вайгахь?


I think you'd have to conclude, if you look at the output, who really succeeds by this, who does everything they should, who gets all the brownie points, who are the winners -- I think you'd have to conclude the whole purpose of public education throughout the world is to produce university professors. 	 ер хьан духьа я, сендухьа я, пайда эцаш вар малав, т1ехьале фуй, – сона хетаргахьа, хаьдда цхьа уйла йоаг1аргьяр шоана, - укх гергача дунен т1а мел йола образовательни система духхьал профессораш кхебе аьнна латташ йолга.


What TED celebrates is the gift of the human imagination. 	 цо дезду земсеттолг яха адамашта денна ни1мат


It's been great, hasn't it? I've been blown away by the whole thing. 	 Сол хьалха къаьмаьл даьча дакъалоацархоша ч1оаг1а догг1оздаьккхача витав со-м.


(Laughter) Actually, do you know that old philosophical thing, "If a tree falls in a forest, and nobody hears it, did it happen?" 	 (Белам) Дагадоаг1ий шоана из философски хаттар «Хьунаг1а цхьа га 1оежача, из сага хезадеце,


Why not? 	 Х1анад из иштта? Ч1оаг1а кертера ма дий из?


By the way -- we may not see this future, but they will. 	 Вайна-м б1арга ца го мег из, амма бакъда царна гургья из.


We'll be back; we won't be very long," and they went and left her. 	 Дукха гац хьона". Ше д1ааравоалаш ший истола т1а лаьтта радио хьалотайир цо.


If all human beings disappeared from the Earth, within 50 years, all forms of life would flourish." 	 укх дунен т1а мел дола дийна х1ама парг1атдаьнна даржаргдар».


(Laughter) And I like university professors, but, you know, we shouldn't hold them up as the high-water mark of all human achievement. 	 (Белам) Са-м царна духьала х1ама дац, амма бакъда, укх даьла лаьтта мел дола хьашташ къоачашдаь аьлий санна маг1а баха безаш бац уж.


We have to be careful now that we use this gift wisely, and that we avert some of the scenarios that we've talked about. 	 Ч1оаг1а хьурмат де деза вай цунна, ийрчача хьисапе из хургдоацаш.


If all human beings disappeared from the Earth, within 50 years all forms of life would flourish." 	 Амма бакъда, укх 50 шера, укх лаьтта мела дола адам д1адаьлча, укх дунен т1а мел дола дийна х1ама парг1атдаьнна даржаргдар".


In fact, I'm leaving. 	 Со укхазара д1авача бакъахьа ва мотт сона (Белам).


I said, "What happened?" 	 "Т1аккха фу дир оаш?",- аьнна хаьттар аз цунга.


"If all the insects were to disappear from the Earth, within 50 years all life on Earth would end. 	 "Укх 50 шера, укх даьла лаьтта мел дола секам д1адаьлча, укх лаьтта т1ара вахар соцаргдар.


(Laughter) No, she's good at some things. 	 Цо из яа х1ама кийчъеча хана – из дика караг1 ца доале а, массадолчун ишта яц из – юкъег1олда телофонаца къамаьл де а,


We were sitting there and I think they just went out of sequence, because we talked to the little boy afterward and we said, 	 Цига 1охайна ваг1ача хана сона эггара хьалха хьачуена хинна уйла ер: арг1а хувцаенна хургья-кх цар. Бакъда т1ехьаг1а аз цхьан к1аьнкага "Раьза дий шо?" аьнна хаьттача,


You'd think it would be otherwise, but it isn't. 	 Д1а лакхе математикеи метташи латт,


I've got two kids; he's 21 now, my daughter's 16. 	 Ши бер да са. Ви1ий х1анз 21 шу даьннад.


He said, "I'll never find another girl like Sarah." 	 «Из Сара санна йо1 кхы корайоаг1аргьяц сона».


So why is this? 	 Т1еххьарча пхе шерагара д1а мел ийккхача хана Стратфорде ваьхав со.


We considered this to be one of the lead parts. 	 Из эггара лоарх1аме дакъа да аьнна хеташ тхоаш доландаь,


And when they got out of the room, he said to her mother, "Just stand and watch her." 	 «вай доацаш цо фу ду хьожаргда вай».


They're the people who come out the top. 	 Еций? Шоай дуне долаш нах ма бий уж-м.


"Mrs. Lynne, Gillian isn't sick; she's a dancer. 	 "Ва кхалсаг, из хьа йи1иг цамогаш яц хьона. Из халхархо я хьона.


It was interesting. 	 Т1аккха дийцар цо сога, «Цхьа тамашийна хилар из» аьнна. «Ишколе ухача хана хилар из,


(Laughter) 	 (Белам)


Like religion and money and other things. 	 "Тоам" боаца хаттараш. Сага ди, е алапи, е кхыдола лоарх1аме дола х1ама санна.


But if you are, and you say to somebody, you know, they say, "What do you do?" 	 Вийхача а, цхьа мишта хоатт ца ховш «Мича болх беш ва хьо?» аьнна хаьттача,


They did ballet, they did tap, jazz; they did modern; they did contemporary. 	 Балет халхабовлар уж, тайп-тайпара ашараш, джаз, х1анзарча заман яр, кхы д1ахояр а. Дика карматал хиларах Королевски балетни ишколе д1аэц из,


At the top are mathematics and languages, then the humanities. 	 т1аккха гуманитарни 1илмаш да, юххера д1а к1ал, буххе исбахьален предметаш я.


The second is that it's put us in a place where we have no idea what's going to happen in terms of the future. 	 - к1оргеи чулоацамеи. Шоллаг1дар, укхаза вай дийцачох лаьца да, вай кхоане белгалза хилар.


If I'm cooking, the door is shut, the kids are out, the phone's on the hook, if she comes in, I get annoyed. 	 Амма бакъда, аз яа х1ама кийчъеча хана, ни1 къайла хул, бераш арадаьха хул, телефона аппарат ший метте, х1аьта а, нагахьа санна из хьачуйоале, цунга яппараш еш хул со,


We walked in this room and it was full of people like me. People who couldn't sit still. 	 Со цига д1ачуеннача хана, се мо бераш б1аргадайра сона.


To William Shakespeare. 	 Из къоалам а 1обила, из зурма а юхаоза,


And we're now running national education systems where mistakes are the worst thing you can make. 	 вай халкъан образовательни системе г1алатал ч1оаг1аг1а ца могадаь х1ама дац.


No, it was big, it was a big story. Mel Gibson did the sequel, you may have seen it. (Laughter) 	 Мел Гибсона геттара 1од1аьхдаьд из, кино а даьккха "Рождество-2" яхаш.


When my son was four in England -- 	 Са к1аьнка Ингалсий мехка диъ шу даьннача хана - вешта из-м массанахьа диъ шу даьнна вар (белам).


Children dance all the time if they're allowed to, we all do. 	 Бераш массахана халхадалара т1ерахул вай уж юха ца озадой. Вай воаш-м да цунна т1ера.


Children dance all the time if they're allowed to, we all do. 	 Бераш массахана халхадалара т1ерахул вай уж юха ца озадой.


It wasn't an available condition. 	 Наха хацар цу тайпара айпаргаш хила йиш йолга (белам).


Actually, what I find is, everybody has an interest in education. 	 ма дарра дийцача, сох хьа мел кхетар цу образованеца цхьацца бувзам болаш хул-кх.


I find this very interesting. 	 – со нах в1ашаг1кхийттача нийсвелча,


At the bottom are the arts. Everywhere on earth. 	 Массанахь цхьа оттам ба-кх!


She couldn't concentrate; she was fidgeting. 	 Сона хетаргахьа, из тахан ишколе ухаш яларе,


But they're rather curious, and I say this out of affection for them. 	 Царна вас е валлац со, цхьабакъда, ч1оаг1а садуаргаш-м ба шоана уж.


Suddenly, degrees aren't worth anything. 	 хам хургбац. Хургбий?


Anyway, Gillian and I had lunch one day and I said, 	 Цкъа х1ама дуаш тхоаш цхьана нийсденнача , хаьттадар аз цунга


How annoying would that be? (Laughter) "Must try harder." 	 "Кхы ч1оаг1а къахьега деза 1а" яхаш, да а хинна хургва.


I used to be on the board of The Royal Ballet, as you can see. 	 Цо Ингалсий мехка Королевски Балете увттадаьча халхарашка хиннав со массайттаза, шоана гуча беса.


And our task is to educate their whole being, so they can face this future. 	 Вай г1улакх фуд аьлча - вай берашта цхьан хьисапе йоацаш йизза образовани д1аялар - шоай кхоанен уж кийча хургболаш.


So, 15 minutes left. (Laughter) 	 Х1анз аз шоана дувцаргда се ваь ди...


They just switched. 	 Лоацца аьлча, тувлабенна хиннабар уж.


(Laughter) What these things have in common is that kids will take a chance. 	 Деррига бераш цхьатарра да-кх, шоашта хетар д1аоалаш.


We know three things about intelligence. 	 хьалхардар – из цхьа хьисап долаш ца хилар.


And we squander them, pretty ruthlessly. 	 Халахетар фуд, вай из ни1мат зехьа доадар, цхьаккха хьурмат ца деш.


Our education system has mined our minds in the way that we strip-mine the earth: for a particular commodity. 	 Вай лаьтта оахаш хьоанал хьаараозача тайпара вай образовательни системо вай хьоа бокъабаьб.


In my experience -- not all of them, but typically -- they live in their heads. 	 Царна т1ехьа цхьа х1ама зийнад аз – шоай керта чу (кертаца) бахаш нах ба уж, берригаш беце а.


And they watched for a few minutes, and he turned to her mother and said, "Mrs. Lynne, Gillian isn't sick. 	 Б1арахьежаш цхьа юкъ яьккха, лоро наьнагахьа д1авийрза аьнна хиннад: «Ва кхалсаг, из хьа йи1иг цамогаш яц хьона.


Because you don't think of Shakespeare being a child, do you? 	 Х1ана аьлча из Шекспир в1алла бер хиннадий-хьог1, аьнна вай уйла ца ярах.


Good morning. How are you? 	 1уйре дика хийла шун. Х1ама дий вайгахь? Могаш ма доахкий?


They're like, "Oh my God," you know, "Why me?" 	 Хеталу хургда-кх царна,


(Laughter) 	 "Ва са Даьла-кх, сенна хаьттар аз укхунга из.


Actually, do you know that old philosophical thing, if a tree falls in a forest and nobody hears it, did it happen? 	 Дагадоаг1ий шоана из философски хаттар "Хьунаг1а цхьа га 1оежача, из сага хезадеце, 1оежача санна ларх1а езий из?


And the second boy said, "I bring you myrrh." 	 Д1ахо. Шоллаг1ча к1аьнко аьлар:


I can't tell you how wonderful it was. 	 "Даьра, са ираза, нанас д1аялар со цу ишколе.


I need to speak to her privately. 	 Дукха гац хьона».


Actually, he was four everywhere, to be honest. (Laughter) If we're being strict about it, wherever he went, he was four that year. 	 Цу шера тхо миччахьа мара ца дахарах, диъ шу даьнна вар из - из ала г1ертар со.


Our education system has mined our minds in the way that we strip-mine the earth for a particular commodity. 	 Вай лаьтта оахаш хьоанал хьаараозача тайпара вай образовательни системо вай хьоа бокъабаьб.


If you want real evidence of out-of-body experiences, get yourself along to a residential conference of senior academics, and pop into the discotheque on the final night. 	 Шо ца теше, д1арча залера хьалдехьдайлача дискотеке шо хьадоаг1е, гургба шоана аз бувца профессораш мишта халхабувл т1ехьарча сайран. (Белам). мишта халхабувл т1ехьарча сайран.


We had the place crammed full of agents in T-shirts: "James Robinson IS Joseph!" 	 футболкаш т1а сурт дилийтадар оаха, «Джеймс Робинсон – Юсуф» аьнна (белам).


If you're at a dinner party, and you say you work in education -- 	 - со нах в1ашаг1кхийттача нийсвелча, ц1аьхха са багара дош ийккхача са образованеца бувзам ба аьнна.


And I think we can't afford to go on that way. 	 Вай из ишта д1ахо д1адахийта йиш яц.


And yet, we're meant to be educating them for it. 	 воаш цу берашта доаг1ача беса хьехаш санна хеталу вайна.


We need to radically rethink our view of intelligence. 	 Вай «хьаькъал» яхача деша ма1ан кердадаккха деза. Вайна цунах ховш дар да 3 х1ама:


I need to speak to her privately. 	 Тхо х1анз хьадоаг1а хьона.


If you think of it, the whole system of public education around the world is a protracted process of university entrance. 	 Вай д1ахьажача, еррига образовательни система д1а ишколера хьалволавенна алхха университете д1аоттарца мара кхы бала болаш яц.


Secondly, intelligence is dynamic. 	 Шоллаг1а да ала доаг1аш, «хьаькъал» цхьан метте соцаш дац.


(Laughter) Anyway, she went to see this specialist. 	 йи1иг саьн чу латтача г1анда т1а 1охоайир,


(Audience) Good. 	 Фу хет шоана укх конференцех?


Take her to a dance school." 	 «Т1аккха фу дир оаш?»,- аьнна хаьттар аз цунга.


But James got the part of Joseph, which we were thrilled about. 	 Хьажа хургда шо. Тха Джеймса пьеса чу Юсуф пайхмара дакъа кхаьчадар.


It was interesting. 	 "Цхьа тамашийна хилар из" аьнна.


We stigmatize mistakes. 	 Кхард-кх вай цу г1алатех.Цул совг1а,


Because it's one of those things that goes deep with people, am I right? 	 Х1ана аьлча из сага дешар ц1ийца хоттаденна хул из, хилаций? "Тоам" боаца хаттараш.


(Laughter) No, she's good at some things, but if she's cooking, she's dealing with people on the phone, she's talking to the kids, she's painting the ceiling, she's doing open-heart surgery over here. 	 Цо из яа х1ама кийчъеча хана - из дика караг1 ца доале а, массадолчун ишта яц из - юкъег1олда телофонаца къамаьл де а, берашца йистхила а, д1а тховнах басар хьакха а, даьра човна дарба де а - деррига караг1доал цун.


Actually, do you know that old philosophical thing, if a tree falls in a forest and nobody hears it, did it happen? 	 Дагадоаг1ий шоана из философски хаттар "Хьунаг1а цхьа га 1оежача, из сага хезадеце, 1оежача санна ларх1а езий из?


Some have. She's a choreographer, and everybody knows her work. 	 Хореограф я из, цун белхаш довза хургда шоана.


And she's exceptional, but I think she's not, so to speak, exceptional in the whole of childhood. 	 Из берашта юкъе белгала яле а, аз из хьакъоастаяц кхыдолча берех. Х1ана аьлча, деррига бераш да цхьацца карматал йолаш.


And the only way we'll do it is by seeing our creative capacities for the richness they are and seeing our children for the hope that they are. 	 Цхьа никъ мара бац вай: кретивность яхача карматала хьурмат дари, вай берех дика ноахал хьалкхер догдахари. Вай г1улакх фуд аьлча -


(Laughter) Truthfully, what happens is, as children grow up, we start to educate them progressively from the waist up. 	 (Белам) Дешара г1улакхи из дег1адоаладари юкъа т1ара хьалдоладу вай, когаш теркал ца деш. Т1аккха беррига теркам цун керта т1а 1от1абохийт,


(Applause) Thank you. 	 (оваци). Баркал шоана.


Picasso once said this, he said that all children are born artists. 	 Цкъа Пикассос аьннад, массадола бер суртанчаш долаш кхолл.


And it indicates the whole structure of education is shifting beneath our feet. 	 Из гойтам ба вай образовательни система 1охарцаш латталга.


Isn't that true? When I was a student, if you had a degree, you had a job. If you didn't have a job, it's because you didn't want one. 	 Со студент волча хана, хьога 1илман дарж дале, болх боацаш висацар, из мо вола вола саг балхаза хилча, ший ло1амах болх ца беш вар из.


So you can imagine what a seamless transition that was. 	 Оашош кхетаду ма хургдий оаш из мел лоадам боаца кхeлхар да - цхьан г1айрет1ара ваьнна кхыча г1айрет1а кхачара.


But if you are, and you say to somebody, you know, they say, "What do you do?" 	 Вийхача а, цхьа мишта хоатт ца ховш «Мича болх беш ва хьо?» аьнна хаьттача,


We were sitting there and I think they just went out of sequence, because we talked to the little boy afterward and we said, 	 Цига 1охайна ваг1ача хана сона эггара хьалха хьачуена хинна уйла ер: арг1а хувцаенна хургья-кх цар. Бакъда т1ехьаг1а аз цхьан к1аьнкага "Раьза дий шо?" аьнна хаьттача,


"We think Gillian has a learning disorder." 	 "дешарах дика кхетац" аьнна. Ший теркам 1от1абахийта караг1далацар цунна, цхьан метте йоаг1алацар из.


You'd think it would be otherwise, but it isn't. At the top are mathematics and languages, then the humanities, and at the bottom are the arts. 	 Д1а лакхе математикеи метташи латт, т1аккха гуманитарни 1илмаш да, юххера д1а к1ал, буххе исбахьален предметаш я.


And the school, in the '30s, wrote to her parents and said, 	 30 шерашка дар из, ишколера каьхат дайтар


I saw a great T-shirt recently, which said, "If a man speaks his mind in a forest, and no woman hears him, is he still wrong?" 	 Х1анз дукха ха йоацаш цхьа коч яйнай сона цхьа йоазув т1адолаш, «Кхалсага д1а ца хозаш къонах хьунаг1а ше-шийца йистхилча – - т1аккха а харцлувш ва из?» аьнна.


Shakespeare being seven? I never thought of it. 	 Е из ворх1 шу даьнна хиннавий-хьог1 аьнна.


He'd known her for a month. 	 Шоайла байза цхьа бутт мара ба а бацар.


(Laughter) "Nativity II." 	 кино а даьккха «Рождество-2» яхаш.


In the end, the doctor went and sat next to Gillian, and said, "I've listened to all these things your mother's told me, 	 "Джилиан, жи, аз ладийг1ад хьа мамайга, х1анз цунга цхьаь йистхила веза са.


He didn't want to come to Los Angeles. 	 Йи1ига 16 даьннад. Д1адолхаш дика хете а, х1ета а цхьан х1аман раьза вацар-кх из,


Anyway, we moved from Stratford to Los Angeles, and I just want to say a word about the transition. 	 Т1аккха цу хьаькъехьа цхьа х1ама да са дувца безам болаш. Са во1 дукха раьза вацар цу г1улакха.


And when they got out, he said to her mother, "Just stand and watch her." 	 "вай доацаш цо фу ду хьожаргда вай".


Do you? 	 Х1ана енаяц хой шоана?


And the minute they left the room, she was on her feet, moving to the music. 	 «Уж д1аарабаьнна минот яьннаяцар, со хьалг1атта цу лийкхача ашарах халхаяла эттача хана»,- йоах Джилиана.


She said, "She did. I can't tell you how wonderful it was. 	 Жоп далар цо: «Даьра, са ираза, нанас д1аялар со цу ишколе.


Thank you very much. (Laughter) 	 (белам) Дика да, са 15 минот чакхьяьлар.


And I didn't want one, frankly. 	 Са бакъдар аьлча дукха безам бацар болх бе.


It's really prompted by a conversation I had with a wonderful woman who maybe most people have never heard of, Gillian Lynne. 	 Масала, дукха ха йоцаш са хинна къамаьл, шоана-м цун ц1и хеза хургьяц, ч1оаг1а безаме кхалсагац Джилиан Лин яхаш, хезайий шоана?


Number one, that the most useful subjects for work are at the top. 	 Хьалхардар да белха накъаяргйола предметаш кертера латтар.


I think now they'd say she had ADHD. Wouldn't you? 	 "теркам бац, сатем байнаб" аьнна ц1и 1от1айила хургьяр, хургьецарий?


We considered this to be one of the lead parts. 	 Из эггара лоарх1аме дакъа да аьнна хеташ тхоаш доландаь,


There was a wonderful quote by Jonas Salk, who said, 	 Ч1оаг1а дика лоарх1аме дешаш да Джонас Салка аьнна:


But James got the part of Joseph, which we were thrilled about. 	 Тха Джеймса пьеса чу Юсуф пайхмара дакъа кхаьчадар.


We have a huge vested interest in it, partly because it's education that's meant to take us into this future that we can't grasp. 	 Х1анаб са из чам цу дешарца, цу хьехарца, даьра ба, из вай кхоаненца хоттаденна хилар бахьан долаш.


And the consequence is that many highly talented, brilliant, creative people think they're not, because the thing they were good at at school wasn't valued, or was actually stigmatized. 	 дошув санна болча кегийча наьхеи мехкарийи шоаех догьэккх, х1ана аьлча цар берий хана денз е ишколера денз дика кайоалаш хинна х1ама теркамза дус.


So I want to talk about education, and I want to talk about creativity. 	 образовании креативности.


That was it, by the way. 	 Баркал.


What you have there is a person of extraordinary dedication who found a talent. 	 Вайна гуш дар фуд - беро ший нач1ал белгалдаккхар, из гучадаккха г1ерташ цо къахьийгалга. Гуча беса, из цун караг1даьннад.


So you were probably steered benignly away from things at school when you were a kid, things you liked, on the grounds that you would never get a job doing that. 	 Берашкара берал доаккхаш царна дезар д1а буххе латт - кхыча беса аьлча, белха кхы хайра эшаргйоца предметаш. Ишта деций из?


I think now they'd say she had ADHD. 	 «теркам бац, сатем байнаб» аьнна ц1и 1от1айила хургьяр, хургьецарий?


It's thicker in women. 	 Укхаза селхан ма аллара, кхалнаьха сомаг1а да из дег1.


They live up there and slightly to one side. 	 Лаьттах ког 1о ца кхеташ цу лакхе бахаш ба уж шоай керта чу, к1езиг-дукха цу кертой тхов оаг1орабаьнна бале а. Из дег1 шоай доацаш санна.


And I used to be one, so there. (Laughter) 	 Со-се хиннав царех - т1аккха фу даьд?


"James Robinson IS Joseph!" (Laughter) 	 "Джеймс Робинсон - Юсуф" аьнна (белам).


In the next 30 years, according to UNESCO, more people worldwide will be graduating through education than since the beginning of history. 	 ЮНЕСКО яхача организацес белгалду, х1ат1адоаг1ача 30 шера образовательни системе вай истори хьайолаеннача хана денз мел хинначул дукхаг1а адам дешаш хургда аьнна.


He was really upset on the plane, he said, "I'll never find another girl like Sarah." 	 Фекема т1а даг1ача хана аьлар к1аьнко: "Из Сара санна йо1 кхы корайоаг1аргьяц сона".


And the result is that we are educating people out of their creative capacities. 	 Т1аккха фу хул цунах, – даьра хул адамий кертера креативность яха карматал вай образовательни системе дакъа лоацаш цахилар.


The whole world is engulfed in a revolution. 	 Ер деррига дуне революцено чуэззад.


(Laughter) 	 (Белам) Нийслац хьа ца бехандаь.


(Laughter) People weren't aware they could have that. 	 Мичча беса дале а, лор волча кхаьчар из. Т1аккха ший наьнаца лор волча д1ачуяхача,


She did "Cats" and "Phantom of the Opera." 	 Ч1оаг1а кхалсаг я из.


What we do know is, if you're not prepared to be wrong, you'll never come up with anything original -- if you're not prepared to be wrong. 	 Вайна хаьдда ховш дар фуд – хьо г1алат де кийча ца хуле, башха уйла йоаг1аргьяц хьа керта чу. Г1алат дар кхера везац.


And we were rather pleased about that, frankly -- (Laughter) Because she was the main reason we were leaving the country. 	 Тхо-м, бакъдар аьлча, ч1оаг1а раьза дар цу деша, х1ана аьлча из-м даьра дар тхо цигара д1адахара кертера бахьан.


Don't you? 	 Шоана нийслой цу тайпара нах?


So I have a big interest in education, and I think we all do. 	 Из образовани ч1оаг1а гарга я сона, шоана а из ишта йолаш санна хет сона.


Suddenly, degrees aren't worth anything. 	 Хургбий?


(Laughter) Being sent to bed by his dad, to Shakespeare, "Go to bed, now!" 	 Е дас 1овижа ахийта хургва, т1ехьа т1атохаш, «Волле, 1овижа!


If you think of it, children starting school this year will be retiring in 2065. 	 Х1анз вай д1а уйла йича, укх шера цхьоалаг1ча классе долхаш дола бераш 2065 шера пенсе г1оргда-кх.


And the second boy said, "I bring you myrrh." 	 Д1ахо. Шоллаг1ча к1аьнко аьлар: «Аз ер миск денад хьона».


I saw a great t-shirt recently, which said, 	 Х1анз дукха ха йоацаш цхьа коч яйнай сона цхьа йоазув т1адолаш,


I mean, Sirena last night was a marvel, wasn't she? 	 Масала, укхаза селхан ший ашарашца карматал гойташ хинна Сирена. Мел хоза х1ама дар из.


Another form of life. 	 к1езиг-дукха кхыча тайпара ба уж.


There's a raft of research, but I know it from my personal life. 	 Дуккха поалхамаш увттадаьд из х1ама тохкаш, цул совг1а, аз айса зийнад из.


He didn't want to come to Los Angeles. He loved it, but he had a girlfriend in England. This was the love of his life, Sarah. 	 Д1адолхаш дика хете а, х1ета а цхьан х1аман раьза вацар-кх из, х1ана аьлча неш яр цун цигача.


She was six, and she was at the back, drawing, and the teacher said this girl hardly ever paid attention, and in this drawing lesson, she did. 	 Цхьа ялх шу даьнна йи1иг яьг1ай сурташ дехкаш т1ехьашкарча парта т1а, хьехархочо дувцачун дукха теркам ца беш.


(Applause) That was it, by the way. Thank you very much. 	 Сона хетар ер да-кх. Баркал. (белам) Дика да, са 15 минот чакхьяьлар.


She eventually graduated from the Royal Ballet School, founded the Gillian Lynne Dance Company, met Andrew Lloyd Webber. 	 Ишта йистейоаккх из ишкол а, т1аккха ший компании хьаелл цо – «Джилиан Лин Денс Кампани» яхаш. Т1аккха Андрю Ллойд Вебераца в1ашаг1кхет уж.


They come in bearing gifts, gold, frankincense and myrrh. 	 Чуболабелар уж совг1аташ дахьаш: дошои, ладани, мирраи.


She went over to her, and she said, "What are you drawing?" 	 Цо леладечох шекьяьннача хьехархочо меллашха д1ат1аяха


I'm doing a new book at the moment called "Epiphany," which is based on a series of interviews with people about how they discovered their talent. 	 Укх юкъа цхьа книжка яздеш ва со «Къайлений гойтам» яхаш. Цун чулоацама юкъеяхай шоай нач1ал гучадаьккхача нахаца хинна интервью, къаьста цар из мишта гучаяьннай тохкаш.


If you look at the interactions of a human brain, as we heard yesterday from a number of presentations, intelligence is wonderfully interactive. 	 Вай хьаь оттамага хьожий, с елхан презентацешка хьоадир-кх из, вай зувргда, мел боарамзеи поалхамеи бувзам ба цу чухь.


And the consequence is that many highly-talented, brilliant, creative people think they're not, because the thing they were good at at school wasn't valued, or was actually stigmatized. 	 Цу х1аман жамъ1а оттадича, вайна гу дукха тайп-тайпара карматали нач1али долаш дошув санна болча кегийча наьхеи мехкарийи шоаех догьэккх, х1ана аьлча цар берий хана денз е ишколера денз дика кайоалаш хинна х1ама теркамза дус.


Number one, that the most useful subjects for work are at the top. 	 Хьалхардар да белха накъаяргйола предметаш кертера латтар.


So you were probably steered benignly away from things at school when you were a kid, things you liked, on the grounds you would never get a job doing that. 	 кертера латтар. Берашкара берал доаккхаш царна дезар д1а буххе латт – кхыча беса аьлча, белха кхы хайра эшаргйоца предметаш. Ишта деций из?


I've got two kids; he's 21 now, my daughter's 16. 	 Ши бер да са. Ви1ий х1анз 21 шу даьннад.


I find this very interesting. 	 Сона ч1оаг1а сакъердам хул цунах -


Do you? 	 Енаеций? Х1ана енаяц хой шоана?


Because it's one of those things that goes deep with people, am I right? 	 Х1ана аьлча из сага дешар ц1ийца хоттаденна хул из, хилаций? "Тоам" боаца хаттараш.


So, 15 minutes left. (Laughter) 	 Х1анз аз шоана дувцаргда се ваь ди...


She said, "She did. 	 Жоп далар цо:


I say, "Terry, please, I'm trying to fry an egg in here." (Laughter) "Give me a break." 	 "Дукха яха, 1а со вутаре, сайна фуаш кхарза г1ерташ воаллар со", яхаш.


The second is that it's put us in a place where we have no idea what's going to happen, in terms of the future. 	 - к1оргеи чулоацамеи. Шоллаг1дар, укхаза вай дийцачох лаьца да, вай кхоане белгалза хилар.


And the girl said, "They will in a minute." 	 Йи1иго цигга аьннад: «Даьра, укх цхьан минота б1арга-м гургва шоана!»


Anyway, we moved from Stratford to Los Angeles, and I just want to say a word about the transition. 	 Т1аккха цу хьаькъехьа цхьа х1ама да са дувца безам болаш. Са во1 дукха раьза вацар цу г1улакха.


(Applause) Thank you. 	 (оваци). Баркал шоана.


(Laughter) And there, you will see it. Grown men and women writhing uncontrollably, off the beat. 	 (Белам) Цига б1аргагургба шоана из ц1ай д1адаллалца шоай доалахье боацаш шокъ ена кхувсалу къабенна вотеши даьцеши.


This was the love of his life, Sarah. 	 Из Сара ч1оаг1а езаш вар-кх из.


But if you are, and you say to somebody, you know, they say, "What do you do?" and you say you work in education, you can see the blood run from their face. 	 Вийхача а, цхьа мишта хоатт ца ховш "Мича болх беш ва хьо?" аьнна хаьттача, 1а царга хьай арг1аг1а хье образоване болх беш ва аьнна жоп юхаделча , меллашха цар б1аргаш ц1ийх дузаш зелу-кх.


You don't think of Shakespeare having a father, do you? 	 Ц1аккха уйла ена хиннайий шоана - Шекспира да хиннавий-хьог1, аьнна? Енаеций?


We were sitting there, and I think they just went out of sequence, because we talked to the little boy afterward and said, "You OK with that?" They said, "Yeah, why? Was that wrong?" 	 Цига 1охайна ваг1ача хана сона эггара хьалха хьачуена хинна уйла ер: арг1а хувцаенна хургья-кх цар. Бакъда т1ехьаг1а аз цхьан к1аьнкага «Раьза дий шо?» аьнна хаьттача, «Да даьр-кх» аьнна, юха жоп делар цо, к1езиг-дукха цецваьнна аз из шийга хаттарах.


And the second is academic ability, which has really come to dominate our view of intelligence, because the universities design the system in their image. 	 Шоллаг1а бахьан да вай сага хьаькъал алхха академически карматалца мара белгалдаккхац, х1ана аьлча университеташа шоашта езача тайпара д1аоттаяьй из система.


I think this is rather important. 	 Къамаьл дац – математика лоадаме я, амма бакъда халхар кхы к1езигаг1а лоарх1ам болаш дац.


How are you? 	 Могаш ма доахкий?


And the teacher said, "But nobody knows what God looks like." 	 "Даьла сурт дулаш йоалл-кх", аьнна юхаденнад йи1иго жоп. "Ай, сага б1арга мича вайнав Даьла!" - ийккхад хьехархочунга.


By the way -- we may not see this future, but they will. 	 Вай болх малаг1а ба аьлча – царна г1о дар цунгара беркат эца.


(Laughter) People weren't aware they could have that. 	 Мичча беса дале а, лор волча кхаьчар из. Т1аккха ший наьнаца лор волча д1ачуяхача,


Take her to a dance school." 	 Халхара ишколе д1аяла еза 1а из".


I was. 	 Со-м ваьннавар.


This really happened. 	 Бокъонца хинна х1ама да шоана из.


He was in the Nativity play. Do you remember the story? 	 «Рождество» яха пьеса чу дакъа лоацаш хилар из. Дагадоаг1а хургда шоана из?


I'm doing a new book at the moment called "Epiphany," which is based on a series of interviews with people about how they discovered their talent. 	 Укх юкъа цхьа книжка яздеш ва со "Къайлений гойтам" яхаш. Цун чулоацама юкъеяхай шоай нач1ал гучадаьккхача нахаца хинна интервью, къаьста цар из мишта гучаяьннай тохкаш.


(Laughter) But something strikes you when you move to America and travel around the world: every education system on earth has the same hierarchy of subjects. 	 (Белам) Со цецвоаккхаш дар фуд – хьо миччахьа мара ца вахарах, Америке воде а, кхыча мехка воде а, массанахьа образовательни системашка предметий низам ца1 ба-кх. Хургбарий-хьог1 кхыча тайпара аьнна, миччахьа мара хьо ца вахарах,


Little kid of eight. 	 Юххера, лоро ваг1ачара айвенна,


And it's the combination of all the things we've talked about: technology and its transformational effect on work, and demography and the huge explosion in population. 	 белхацеи технологешцеи дукха хувцам хилар, адамий дебар алсамдалар. Т1аккха 1илман даржа цхьаккха


He didn't want to come to Los Angeles. He loved it, but he had a girlfriend in England. This was the love of his life, Sarah. 	 Д1адолхаш дика хете а, х1ета а цхьан х1аман раьза вацар-кх из, х1ана аьлча неш яр цун цигача.


They did ballet, they did tap, jazz; they did modern; they did contemporary. 	 Балет халхабовлар уж, тайп-тайпара ашараш, джаз, х1анзарча заман яр, кхы д1ахояр а.


And I like university professors, but you know, we shouldn't hold them up as the high-water mark of all human achievement. 	 Са-м царна духьала х1ама дац, амма бакъда, укх даьла лаьтта мел дола хьашташ къоачашдаь аьлий санна маг1а баха безаш бац уж.


Our education system has mined our minds in the way that we strip-mine the earth: for a particular commodity. 	 Вай лаьтта оахаш хьоанал хьаараозача тайпара вай образовательни системо вай хьоа бокъабаьб.


It's been great, hasn't it? I've been blown away by the whole thing. 	 Сол хьалха къаьмаьл даьча дакъалоацархоша ч1оаг1а догг1оздаьккхача витав со-м.


She said, "She did. 	 Жоп далар цо:


And he's right. 	 Сога хаьттача, нийса лув из. Т1аккха ТЕДо малаг1а дакъа лоац цу хьаькъехьа,


He was in the Nativity play. 	 "Рождество" яха пьеса чу дакъа лоацаш хилар из.


What TED celebrates is the gift of the human imagination. 	 цо дезду земсеттолг яха адамашта денна ни1мат


And my contention is, all kids have tremendous talents, and we squander them, pretty ruthlessly. 	 Аз белгалдер фуд аьлча, вай мел долча берий боарамза нач1ал хилар. Халахетар фуд, вай из ни1мат зехьа доадар, цхьаккха хьурмат ца деш. Д1ахо сона ала ловш дар ши х1ама да –


Picasso once said this, he said that all children are born artists. 	 Цкъа Пикассос аьннад, массадола бер суртанчаш долаш кхолл.


And he's right. 	 Сога хаьттача, нийса лув из.


Benign advice -- now, profoundly mistaken. 	 Из хьехам – тахан гуш да ч1оаг1а харц болга .


Around the world, there were no public systems of education, really, before the 19th century. They all came into being to meet the needs of industrialism. 	 Укх дуне т1а мел йола образовательни система 19 б1аьшарера хьайолаенна - лаьрх1а индустриальни хьашташ кхоачашде чуоттаяь я-кх из образовани.


(Laughter) Don't they? 	 (Белам) Цу тайпара шоай кертош д1ай-хьай леладу цар.


He loved it, but he had a girlfriend in England. 	 х1ана аьлча неш яр цун цигача.


(Laughter) Mind you, they'd had their fourth anniversary, because it's a long time when you're 16. 	 16 шу даьна бар уж. Шоашта ма хой шоана, "Ялхайта шу, ялхайта шу..." безама мел т1ера да. Фекема т1а даг1ача хана аьлар к1аьнко:


And I used to be one, so there. 	 Со-се хиннав царех – т1аккха фу даьд?


Being sent to bed by his dad, you know, to Shakespeare, "Go to bed, now! 	 Е дас 1овижа ахийта хургва, т1ехьа т1атохаш, "Волле, 1овижа!


And the girl said, "They will, in a minute." 	 Йи1иго цигга аьннад:


To William Shakespeare. 	 Из къоалам а 1обила, из зурма а юхаоза,


They're disembodied, you know, in a kind of literal way. 	 Из дег1 шоай доацаш санна.


But something strikes you when you move to America and travel around the world: Every education system on Earth has the same hierarchy of subjects. 	 Со цецвоаккхаш дар фуд - хьо миччахьа мара ца вахарах, Америке воде а, кхыча мехка воде а, массанахьа образовательни системашка предметий низам ца1 ба-кх.


Who had to move to think. 	 Хьажал, уйла еча хана цхьаццабола нах д1ай-хьай лела безаш хьашт долаш хул-кх.


(Laughter) If you work in education, you're not asked. 	 (Белам) Нийслац хьа ца бехандаь.


And the only way we'll do it is by seeing our creative capacities for the richness they are and seeing our children for the hope that they are. 	 Цхьа никъ мара бац вай: кретивность яхача карматала хьурмат дари, вай берех дика ноахал хьалкхер догдахари.


And the teacher said, "But nobody knows what God looks like." 	 «Ай, сага б1арга мича вайнав Даьла!» - ийккхад хьехархочунга.


Grown men and women writhing uncontrollably, off the beat. 	 шоай доалахье боацаш шокъ ена кхувсалу


"Mrs. Lynne, Gillian isn't sick; she's a dancer. 	 "Ва кхалсаг, из хьа йи1иг цамогаш яц хьона. Из халхархо я хьона.


And the consequence is that many highly talented, brilliant, creative people think they're not, because the thing they were good at at school wasn't valued, or was actually stigmatized. 	 дошув санна болча кегийча наьхеи мехкарийи шоаех догьэккх, х1ана аьлча цар берий хана денз е ишколера денз дика кайоалаш хинна х1ама теркамза дус.


There was a wonderful quote by Jonas Salk, who said, "If all the insects were to disappear from the Earth, within 50 years, all life on Earth would end. 	 Ч1оаг1а дика лоарх1аме дешаш да Джонас Салка аьнна: «Укх 50 шера, укх даьла лаьтта мел дола секам д1адаьлча, укх лаьтта т1ара вахар соцаргдар. Амма бакъда, укх 50 шера, укх лаьтта мела дола адам д1адаьлча,


So, this oak-paneled room, and she was there with her mother, and she was led and sat on this chair at the end, and she sat on her hands for 20 minutes, while this man talked to her mother about all the problems Gillian was having at school, because she was disturbing people, her homework was always late, and so on. 	 шийна ши кулг д1ак1аладелла сатийна яьг1ар из 20 минот яьлалца, нанас лораца къамаьл дувцача юкъа. Джилиана ишколера х1ама караг1цадалара хетадаь дар къамаьл. «Х1атоне, нахага укхо бала а бахьаш, массахана урокашта т1ехьаюсаш, ц1аг1ара болх хьа ца беш иштта д1ахо кхыдараш а» – ер я 8 шу даьнна з1амига йи1иг.


(Laughter) Actually, we lived in a place called Snitterfield, just outside Stratford, which is where Shakespeare's father was born. 	 (Белам) Тхо даьха г1ала Сниттерфилд яхаш яр, Стратфорда гаьна доаццаш – Шейкспира да ваь моттиг я из. Х1анз аз цхьа х1ама хаьттача цецдаргдар-кх шо.


What I think it comes to is this: 	 Сона фу хет аьлча.. (т1оараш детт) Со кхача г1ертар фуд аьлча:


I used to be on the board of The Royal Ballet, as you can see. 	 Цо Ингалсий мехка Королевски Балете увттадаьча халхарашка хиннав со массайттаза, шоана гуча беса.


Somebody else might have put her on medication and told her to calm down. (Applause) 	 Амма бакъда, цу хана из ишколерча хьехархоша дешара т1ехьайисай яхача хана цунна молхаш а маьхий а детта тарлора, из меттайоалае г1ерташ.


I saw a great t-shirt recently, which said, 	 Х1анз дукха ха йоацаш цхьа коч яйнай сона цхьа йоазув т1адолаш,


Just the variety of it and the range of it. 	 Ше йолчча беса -


And the third thing about intelligence is, it's distinct. 	 (белам) Кхоалаг1дар да хьаькъал х1аране къоасталуш хилар.


If you didn't have a job, it's because you didn't want one. 	 болх боацаш висацар, из мо вола вола саг балхаза хилча, ший ло1амах болх ца беш вар из.


You don't think of Shakespeare having a father, do you? 	 Ц1аккха уйла ена хиннайий шоана - Шекспира да хиннавий-хьог1, аьнна? Енаеций?


I mean, he was seven at some point. 	 Ишколе иха хургва-кх из, е берашца цхьана классе ваьг1а хургва, хургвеций?


They look upon their body as a form of transport for their heads. 	 Цу шоай дег1а корта лелабеш йолча г1удалкха санна б1арахьеж уж.


And the girl said, "I'm drawing a picture of God." 	 хаьттад йи1игага: «Ай, ва сен сурт дулаш йоалл хьо?». «Даьла сурт дулаш йоалл-кх», аьнна юхаденнад йи1иго жоп.


I'm fascinated by how people got to be there. 	 Цецваллал х1ама да из. Масала, дукха ха йоцаш са хинна къамаьл, шоана-м цун ц1и хеза хургьяц,


Is that right? 	 Ашараш ма лекха, х1аьта а илланча хургвац хьох,


By the way, there's a shaft of nerves that joins the two halves of the brain, called the corpus callosum. 	 Хьаь оттам – цу хьаькъехьа ала доаг1а цу хьаь шин даькъа юкъе бувзам лоаттабеш нервий гурмат йолга – шонкий хьисапе дег1 оал цунах.


In the end, the doctor went and sat next to Gillian, and said, "I've listened to all these things your mother's told me, 	 "Джилиан, жи, аз ладийг1ад хьа мамайга, х1анз цунга цхьаь йистхила веза са.


(Laughter) People weren't aware they could have that. 	 Мичча беса дале а, лор волча кхаьчар из.


Secondly, intelligence is dynamic. 	 Шоллаг1а да ала доаг1аш, "хьаькъал" цхьан метте соцаш дац.


(Laughter) There have been three themes running through the conference which are relevant to what I want to talk about. 	 Аз укхаза теркам а баь, цхьа кхо х1ама да са х1анз дувца безам болаш волча х1амашта гаргадолаш.


There isn't an education system on the planet that teaches dance every day to children the way we teach them mathematics. 	 Укх Даьла лаьтта цхьаннахьа корайоаг1аргьяц шоана халхара предмет х1ара дийнахьа математика санна хьехаш образовательни система.


He'd known her for a month. 	 Шоайла байза цхьа бутт мара ба а бацар.


She's a dancer. 	 Из халхархо я хьона. Халхара ишколе д1аяла еза 1а из».


(Laughter) Actually, we lived in a place called Snitterfield, just outside Stratford, which is where Shakespeare's father was born. 	 (Белам) Тхо даьха г1ала Сниттерфилд яхаш яр, Стратфорда гаьна доаццаш – Шейкспира да ваь моттиг я из. Х1анз аз цхьа х1ама хаьттача цецдаргдар-кх шо.


And for the future, it won't serve us. 	 Вайна кхоана цунгара дикадар даргдац.


Because you are, aren't you? 	 Далаций?


"If a man speaks his mind in a forest, and no woman hears him, is he still wrong?" 	 "Кхалсага д1а ца хозаш къонах хьунаг1а ше-шийца йистхилча -


Or rather, we get educated out of it. 	 Ай, х1анад из ишта?


She was six, and she was at the back, drawing, and the teacher said this girl hardly ever paid attention, and in this drawing lesson, she did. The teacher was fascinated. 	 Цхьа ялх шу даьнна йи1иг яьг1ай сурташ дехкаш т1ехьашкарча парта т1а, хьехархочо дувцачун дукха теркам ца беш.


I believe this passionately, that we don't grow into creativity, we grow out of it. 	 Цу креативностах пайда эца йиш йолашшехьа, вай из в1алла теркал ца еш ют берашта хьехача хана.


I need to speak to her privately. 	 Дукха гац хьона».


She went over to her, and she said, "What are you drawing?" 	 Цо леладечох шекьяьннача хьехархочо меллашха д1ат1аяха хаьттад йи1игага:


In the end, the doctor went and sat next to Gillian and said, "I've listened to all these things your mother's told me. 	 ер йолча х1ат1авена, аьлар: «Джилиан, жи, аз ладийг1ад хьа мамайга, х1анз цунга цхьаь йистхила веза са. Тхо х1анз хьадоаг1а хьона.


I'm doing a new book at the moment called "Epiphany," which is based on a series of interviews with people about how they discovered their talent. 	 Укх юкъа цхьа книжка яздеш ва со "Къайлений гойтам" яхаш. Цун чулоацама юкъеяхай шоай нач1ал гучадаьккхача нахаца хинна интервью, къаьста цар из мишта гучаяьннай тохкаш.


People who had to move to think." 	 Уйла еча хана, лела безаш хьашт долаш бар уж".


That's strange to me. 	 Тамашийна деций?


And it's the combination of all the things we've talked about: technology and its transformational effect on work, and demography and the huge explosion in population. 	 белхацеи технологешцеи дукха хувцам хилар, адамий дебар алсамдалар. Т1аккха 1илман даржа цхьаккха


Our education system has mined our minds in the way that we strip-mine the earth for a particular commodity. 	 Вай лаьтта оахаш хьоанал хьаараозача тайпара вай образовательни системо вай хьоа бокъабаьб.


And we run our companies like this. 	 Иштта компанешта кулгалду вай, харцдалар кхераш.


The brain isn't divided into compartments. 	 Бувзам боаца ралсаш яхкац шоана вай хьаь чу.


She's a choreographer, and everybody knows her work. 	 «Цискаш»,«Операй г1аларт» яха белхаш да цун.


(Laughter) So, 15 minutes left. 	 Х1анз аз шоана дувцаргда се ваь ди… Дувца дезаций?


"My one night out all week." (Laughter) 	 Сай таккхалча ваьг1авалара со, укхун зурмага ладувг1аш б1арчча ди д1аг1оргда ма дий х1анз!"


(Laughter) But something strikes you when you move to America and travel around the world: every education system on earth has the same hierarchy of subjects. 	 (Белам) Со цецвоаккхаш дар фуд – хьо миччахьа мара ца вахарах, Америке воде а, кхыча мехка воде а, массанахьа образовательни системашка предметий низам ца1 ба-кх. Хургбарий-хьог1 кхыча тайпара аьнна, миччахьа мара хьо ца вахарах,


We think about the world in all the ways that we experience it. 	 Вай вахарга хьежжа мара вай кхетадац вайна гонахьара айлам. Вай б1аргашца уйла ю, лергашца ю, лелаш уйла ю.


"And put the pencil down!" 	 наьха са ца дуаш»


"James Robinson IS Joseph!" (Laughter) 	 "Джеймс Робинсон - Юсуф" аьнна (белам).


What these things have in common is that kids will take a chance. 	 "Ай, тоъаргдеций хьона?" (Белам) Деррига бераш цхьатарра да-кх, шоашта хетар д1аоалаш.


The whole world is engulfed in a revolution. 	 Ер деррига дуне революцено чуэззад.


They come in bearing gifts, gold, frankincense and myrrh. 	 Чуболабелар уж совг1аташ дахьаш: дошои, ладани, мирраи.


In the next 30 years, according to UNESCO, more people worldwide will be graduating through education than since the beginning of history. 	 ЮНЕСКО яхача организацес белгалду, х1ат1адоаг1ача 30 шера образовательни системе вай истори хьайолаеннача хана денз мел хинначул дукхаг1а адам дешаш хургда аьнна.


I was. 	 Со-м ваьннавар.


And then we focus on their heads. 	 из а цхьа к1езиг-дукха оаг1орабаьнна хул.


If my wife is cooking a meal at home -- which is not often, thankfully. 	 Са ц1аг1а сесаго шу кийчдеча хана, Даьла къахетамца, каста хилац из (Белам).


He was really upset on the plane, he said, "I'll never find another girl like Sarah." 	 Фекема т1а даг1ача хана аьлар к1аьнко: "Из Сара санна йо1 кхы корайоаг1аргьяц сона".


I believe this passionately, that we don't grow into creativity, we grow out of it. Or rather, we get educated out of it. 	 Цу креативностах пайда эца йиш йолашшехьа, вай из в1алла теркал ца еш ют берашта хьехача хана.


Remember that old chestnut? 	 1оежача санна ларх1а езий из? Дагабоаг1ий шоана из зокх?


So the unpredictability, I think, is extraordinary. 	 Кхоане белгалза хилар тешаме да шоана.


But they're rather curious. 	 Царна вас е валлац со, цхьабакъда,


Every one. Doesn't matter where you go. 	 Хургбарий-хьог1 кхыча тайпара аьнна, миччахьа мара хьо ца вахарах, цхьан арг1ан ба-кх.


And the second is academic ability, which has really come to dominate our view of intelligence, because the universities designed the system in their image. 	 Шоллаг1а бахьан да вай сага хьаькъал алхха академически карматалца мара белгалдаккхац, х1ана аьлча университеташа шоашта езача тайпара д1аоттаяьй из система.


It's thicker in women. 	 Укхаза селхан ма аллара, кхалнаьха сомаг1а да из дег1.


Everywhere on Earth. 	 Массанахь цхьа оттам ба-кх!


I think now they'd say she had ADHD. Wouldn't you? 	 "теркам бац, сатем байнаб" аьнна ц1и 1от1айила хургьяр, хургьецарий?


I mean, he was seven at some point. 	 Сона-м енаяц из цу тайпара уйла.


I'm fascinated by how people got to be there. 	 Цецваллал х1ама да из. Масала, дукха ха йоцаш са хинна къамаьл, шоана-м цун ц1и хеза хургьяц,


And by the time they get to be adults, most kids have lost that capacity. 	 Кхийна даьлча, бераша доаду из лоарх1аме куц.


But if you ask about their education, they pin you to the wall. 	 Бакъдар аьлча, нагахь санна 1а царга хоаттий цар образовани - - хьай Даьлага ба-кх хьа болх - - хаттанза валар со, укхун вас ца еш 1ийнавалара со аьнна хеталургда хьона.


More people, and it's the combination of all the things we've talked about -- technology and its transformation effect on work, and demography and the huge explosion in population. 	 Хьажал, из мел дола адам дакъа лоацаш хилара бахьан да, белхацеи технологешцеи дукха хувцам хилар, адамий дебар алсамдалар. Т1аккха 1илман даржа цхьаккха хам хургбац.


At the bottom are the arts. Everywhere on earth. 	 Массанахь цхьа оттам ба-кх!


We all have bodies, don't we? 	 Массадараш дег1амаш долаш да-кх вай, деций?


This really happened. 	 Бокъонца хинна х1ама да шоана из.


Following off from Helen yesterday, this is probably why women are better at multitasking. 	 Сона хетачох, из ишта хиларах кхалнаьха дикаг1а в1ашт1ехьдоал массехк г1улакх цхьатарра де.


(Laughter) "It's confusing everybody." 	 (Белам).


And yet we're meant to be educating them for it. 	 Из деррига ишта белгалза дале а, воаш цу берашта доаг1ача беса хьехаш санна хеталу вайна.


Remember that old chestnut? 	 1оежача санна ларх1а езий из? Дагабоаг1ий шоана из зокх?


In fact, creativity -- which I define as the process of having original ideas that have value -- more often than not comes about through the interaction of different disciplinary ways of seeing things. 	 Цул совг1а, уж аз ювцаш йола креативни 1амалаш ?? 1алашъе караг1доал, нагахь санна уж вай х1анз хьоаяь тайп-тайпара хьаькъала оаг1аташ шоайла бувзам болаш хилча.


If my wife is cooking a meal at home -- which is not often, thankfully. 	 Са ц1аг1а сесаго шу кийчдеча хана, Даьла къахетамца, каста хилац из (Белам).


We have a huge vested interest in it, partly because it's education that's meant to take us into this future that we can't grasp. 	 Х1анаб са из чам цу дешарца, цу хьехарца, даьра ба, из вай кхоаненца хоттаденна хилар бахьан долаш.


I heard a great story recently -- I love telling it -- of a little girl who was in a drawing lesson. 	 - сурташ дехкача уроках хиннад из.


He loved it, but he had a girlfriend in England. 	 х1ана аьлча неш яр цун цигача.


(Laughter) "Well, I was born ... " (Laughter) I heard a great story recently -- I love telling it -- of a little girl who was in a drawing lesson. 	 (Белам) Дукха ха йоаццаш цхьа хьехаме дувцар хезад сона – каст-каста дувц аз из – сурташ дехкача уроках хиннад из.


Do you? 	 Х1ана енаяц хой шоана?


And I didn't want one, frankly. 	 Са бакъдар аьлча дукха безам бацар болх бе.


Every one. Doesn't matter where you go. 	 Хургбарий-хьог1 кхыча тайпара аьнна, миччахьа мара хьо ца вахарах, цхьан арг1ан ба-кх.


She's been responsible for some of the most successful musical theater productions in history, she's given pleasure to millions, and she's a multi-millionaire. 	 Т1аккха Андрю Ллойд Вебераца в1ашаг1кхет уж. Укх дунен т1а эггара ц1ихеза постановкаш увттаяьй цо, дуккхача наьха самукъадоаккхаш, мультимиллионер хиннай шийх.


They're like, "Oh my God," you know, "Why me?" 	 Хеталу хургда-кх царна,


You don't think of Shakespeare having a father, do you? 	 Со-м ваьннавар. Ц1аккха уйла ена хиннайий шоана – Шекспира да хиннавий-хьог1, аьнна?


Around the world, there were no public systems of education, really, before the 19th century. They all came into being to meet the needs of industrialism. 	 Укх дуне т1а мел йола образовательни система 19 б1аьшарера хьайолаенна - лаьрх1а индустриальни хьашташ кхоачашде чуоттаяь я-кх из образовани.


They did ballet, they did tap, jazz; they did modern; they did contemporary. 	 Балет халхабовлар уж, тайп-тайпара ашараш, джаз, х1анзарча заман яр, кхы д1ахояр а.


We think in abstract terms, we think in movement. 	 Вай абстрактно уйла ю, д1а-хьай леларца ю.


She did "Cats" and "Phantom of the Opera." 	 "Цискаш","Операй г1аларт" яха белхаш да цун. Ч1оаг1а кхалсаг я из.


One, it's diverse. 	 Вай вахарга хьежжа мара вай кхетадац


(Laughter) 	 16 шу даьна бар уж.


I believe our only hope for the future is to adopt a new conception of human ecology, one in which we start to reconstitute our conception of the richness of human capacity. 	 адамий экологех бола кхетам кердабаккха беза вай, цхьацца хувцамаш дергдолаш, адамий карматал мел боаромза а торонаш йолаш я гургдолаш.


In fact, we moved from Stratford to Los Angeles. 	 Стратфорд-он-Эйвон яхача шахьарара даьнна Лос-Анджелесе даха д1адахар тхо. Оашош кхетаду ма хургдий оаш из мел лоадам боаца кхeлхар да – цхьан г1айрет1ара ваьнна кхыча г1айрет1а кхачара.


If you look at the interactions of a human brain, as we heard yesterday from a number of presentations, intelligence is wonderfully interactive. 	 Вай хьаь оттамага хьожий, с елхан презентацешка хьоадир-кх из, вай зувргда, мел боарамзеи поалхамеи бувзам ба цу чухь.


(Laughter) Anyway, she went to see this specialist. So, this oak-paneled room, and she was there with her mother, and she was led and sat on this chair at the end, and she sat on her hands for 20 minutes while this man talked to her mother about the problems Gillian was having at school. 	 Т1аккха ший наьнаца лор волча д1ачуяхача, йи1иг саьн чу латтача г1анда т1а 1охоайир, шийна ши кулг д1ак1аладелла сатийна яьг1ар из 20 минот яьлалца, нанас лораца къамаьл дувцача юкъа.


We walked in this room and it was full of people like me. People who couldn't sit still. 	 Со цига д1ачуеннача хана, се мо бераш б1аргадайра сона.


(Laughter) 	 Фу хет шоана укх конференцех?


I used to be on the board of The Royal Ballet, as you can see. 	 увттадаьча халхарашка хиннав со массайттаза, шоана гуча беса.


Nobody has a clue, despite all the expertise that's been on parade for the past four days, what the world will look like in five years' time. 	 Вайна-м укх хьат1адоаг1аргдолча пхе шера а т1ехьа укх гергача дуненах фу хургда мича хов. Малаг1ча суртех хургда хац. Из деррига ишта белгалза дале а,


Around the world, there were no public systems of education, really, before the 19th century. 	 Укх дуне т1а мел йола образовательни система 19 б1аьшарера хьайолаенна – лаьрх1а индустриальни хьашташ кхоачашде


But as they went out of the room, he turned on the radio that was sitting on his desk. 	 ший истола т1а лаьтта радио хьалотайир цо. Шоаш д1аарабоалаш, наьнага аьнна хиннад цо,


Our education system is predicated on the idea of academic ability. And there's a reason. 	 Деррига бахьан фуд?


(Laughter) And you're never asked back, curiously. That's strange to me. 	 Цкъа вийхача, шозлаг1а кхы вехац. Тамашийна деций?


Like religion and money and other things. 	 "Тоам" боаца хаттараш. Сага ди, е алапи, е кхыдола лоарх1аме дола х1ама санна.


It's really prompted by a conversation I had with a wonderful woman who maybe most people have never heard of, Gillian Lynne. 	 ч1оаг1а безаме кхалсагац Джилиан Лин яхаш, хезайий шоана?


Children dance all the time if they're allowed to, we all do. 	 Бераш массахана халхадалара т1ерахул вай уж юха ца озадой. Вай воаш-м да цунна т1ера.


little kid of eight. 	 Юххера, лоро ваг1ачара айвенна, ер йолча х1ат1авена, аьлар:


(Applause) What I think it comes to is this: Al Gore spoke the other night about ecology and the revolution that was triggered by Rachel Carson. 	 Амма бакъда, цу хана из ишколерча хьехархоша дешара т1ехьайисай яхача хана цунна молхаш а маьхий а детта тарлора, из меттайоалае г1ерташ. Сона фу хет аьлча.. (т1оараш детт) Со кхача г1ертар фуд аьлча: Ал Гора дукха ха йоаццаш къамаьл дир экологехи Рейчал Карсона чакхьяьккхача революцехи. Вай догдаха дезар фуд -


There's something curious about professors in my experience -- not all of them, but typically, they live in their heads. 	 Царна т1ехьа цхьа х1ама зийнад аз - шоай керта чу (кертаца) бахаш нах ба уж, берригаш беце а.


(Laughter) And the third thing about intelligence is, it's distinct. 	 (белам) Кхоалаг1дар да хьаькъал х1аране къоасталуш хилар.


So you were probably steered benignly away from things at school when you were a kid, things you liked, on the grounds that you would never get a job doing that. 	 Берашкара берал доаккхаш царна дезар д1а буххе латт - кхыча беса аьлча, белха кхы хайра эшаргйоца предметаш. Ишта деций из?


(Laughter) Gillian and I had lunch one day. I said, "How did you get to be a dancer?" 	 Цкъа х1ама дуаш тхоаш цхьана нийсденнача , хаьттадар аз цунга «Ва, Джилиан, халхара никъ т1а мишта нийсъеннай хьо?» аьнна.


And I think we can't afford to go on that way. 	 Вай из ишта д1ахо д1адахийта йиш яц.


The second is that it's put us in a place where we have no idea what's going to happen in terms of the future. 	 - к1оргеи чулоацамеи. Шоллаг1дар, укхаза вай дийцачох лаьца да, вай кхоане белгалза хилар.


If all human beings disappeared from the Earth, within 50 years all forms of life would flourish." 	 Амма бакъда, укх 50 шера, укх лаьтта мела дола адам д1адаьлча, укх дунен т1а мел дола дийна х1ама парг1атдаьнна даржаргдар".


They did ballet, they did tap, jazz; they did modern; they did contemporary. 	 Балет халхабовлар уж, тайп-тайпара ашараш, джаз, х1анзарча заман яр, кхы д1ахояр а. Дика карматал хиларах Королевски балетни ишколе д1аэц из,


Benign advice -- now, profoundly mistaken. 	 Из хьехам - тахан гуш да ч1оаг1а харц болга .


He didn't have to speak, but you know the bit where the three kings come in? 	 Цу пьеса чу в1алла йистхила везаш вацар из, бакъда, шоана-м дагайоаг1а хургья из меттиг, кхо ц1ув хьачувоалача хана.


(Laughter) If you work in education, you're not asked. 	 (Белам) Нийслац хьа ца бехандаь.


If I'm cooking, the door is shut, the kids are out, the phone's on the hook, if she comes in I get annoyed. 	 Амма бакъда, аз яа х1ама кийчъеча хана, ни1 къайла хул, бераш арадаьха хул, телефона аппарат ший метте, х1аьта а, нагахьа санна из хьачуйоале, цунга яппараш еш хул со,


And you're never asked back, curiously. 	 Цкъа вийхача, шозлаг1а кхы вехац.


It wasn't an available condition. 	 Наха хацар цу тайпара айпаргаш хила йиш йолга (белам).


She did "Cats" and "Phantom of the Opera." 	 Ч1оаг1а кхалсаг я из.


We had the place crammed full of agents in T-shirts: "James Robinson IS Joseph!" 	 футболкаш т1а сурт дилийтадар оаха, «Джеймс Робинсон – Юсуф» аьнна (белам).


So the hierarchy is rooted on two ideas. 	 Из оттам ишта хилара ши бахьан да.


If my wife is cooking a meal at home, which is not often ... 	 Са ц1аг1а сесаго шу кийчдеча хана, Даьла къахетамца, каста хилац из (Белам).


Somebody else might have put her on medication and told her to calm down. 	 мультимиллионер хиннай шийх.


We think visually, we think in sound, we think kinesthetically. We think in abstract terms, we think in movement. 	 Вай абстрактно уйла ю, д1а-хьай леларца ю.


Suddenly, degrees aren't worth anything. 	 Хургбий?


She was eventually auditioned for the Royal Ballet School. 	 д1ахо соло гойтамаш ду цо, ишта гаьнайоал из


I say, "Terry, please, I'm trying to fry an egg in here." (Laughter) "Give me a break." 	 "Дукха яха, 1а со вутаре, сайна фуаш кхарза г1ерташ воаллар со", яхаш.


And I think we can't afford to go on that way. 	 Вай из ишта д1ахо д1адахийта йиш яц.


But this was the 1930s, and ADHD hadn't been invented at this point. 	 Амма бакъда цу 30 шерашка из лазар довзацар.


Who had to move to think. 	 Хьажал, уйла еча хана цхьаццабола нах д1ай-хьай лела безаш хьашт долаш хул-кх.


And the consequence is that many highly-talented, brilliant, creative people think they're not, because the thing they were good at at school wasn't valued, or was actually stigmatized. 	 Цу х1аман жамъ1а оттадича, вайна гу дукха тайп-тайпара карматали нач1али долаш дошув санна болча кегийча наьхеи мехкарийи шоаех догьэккх, х1ана аьлча цар берий хана денз е ишколера денз дика кайоалаш хинна х1ама теркамза дус.


Like religion, and money and other things. 	 Сага ди, е алапи, е кхыдола лоарх1аме дола х1ама санна.


(Laughter) And there, you will see it. Grown men and women writhing uncontrollably, off the beat. 	 (Белам) Цига б1аргагургба шоана из ц1ай д1адаллалца шоай доалахье боацаш шокъ ена кхувсалу къабенна вотеши даьцеши.


"If all the insects were to disappear from the Earth, within 50 years all life on Earth would end. 	 "Укх 50 шера, укх даьла лаьтта мел дола секам д1адаьлча, укх лаьтта т1ара вахар соцаргдар.


And we're now running national education systems where mistakes are the worst thing you can make. 	 вай халкъан образовательни системе г1алатал ч1оаг1аг1а ца могадаь х1ама дац.


(Laughter) Truthfully, what happens is, as children grow up, we start to educate them progressively from the waist up. 	 (Белам) Дешара г1улакхи из дег1адоаладари юкъа т1ара хьалдоладу вай, когаш теркал ца деш. Т1аккха беррига теркам цун керта т1а 1от1абохийт,


When she was at school, she was really hopeless. 	 хьехархоша ч1оаг1а догдилладар сох а са дешарах а.


Grown men and women writhing uncontrollably, off the beat. 	 шоай доалахье боацаш шокъ ена кхувсалу


Just seeing what she could do. 	 Мел хоза х1ама дар из.


But if she's cooking, she's dealing with people on the phone, she's talking to the kids, she's painting the ceiling -- (Laughter) she's doing open-heart surgery over here. 	 берашца йистхила а, д1а тховнах басар хьакха а, даьра човна дарба де а – деррига караг1доал цун.


More people. 	 Хьажал, из мел дола адам дакъа лоацаш хилара бахьан да,


Shakespeare being seven? 	 Е из ворх1 шу даьнна хиннавий-хьог1 аьнна.


I'm fascinated by how people got to be there. 	 Цецваллал х1ама да из.


(Laughter) How annoying would that be? 	 Ма садиа хургда цо хьехархой (белам). «Кхы ч1оаг1а къахьега деза 1а» яхаш, да а хинна хургва.


She eventually graduated from the Royal Ballet School, founded the Gillian Lynne Dance Company, met Andrew Lloyd Webber. 	 Ишта йистейоаккх из ишкол а, т1аккха ший компании хьаелл цо – «Джилиан Лин Денс Кампани» яхаш. Т1аккха Андрю Ллойд Вебераца в1ашаг1кхет уж.


So I want to talk about education and I want to talk about creativity. 	 Д1ахо сона ала ловш дар ши х1ама да - образовании креативности.


They look upon their body as a form of transport for their heads. 	 Цу шоай дег1а корта лелабеш йолча г1удалкха санна б1арахьеж уж.


And the third boy said, "Frank sent this." 	 Т1еххьарчо т1атехар: «Ай, тоъаргдеций хьона?» (Белам)


(Laughter) 	 16 шу даьна бар уж.


One is the extraordinary evidence of human creativity in all of the presentations that we've had and in all of the people here. 	 Хьалхардар да, х1аране шоай кхайкаралца геттара тамашийна йола адамий креативность яха карматал гучаяккхар.


And the minute they left the room, she was on her feet, moving to the music. 	 «Уж д1аарабаьнна минот яьннаяцар, со хьалг1атта цу лийкхача ашарах халхаяла эттача хана»,- йоах Джилиана.


What you have there is a person of extraordinary dedication who found a talent. 	 Вайна гуш дар фуд - беро ший нач1ал белгалдаккхар, из гучадаккха г1ерташ цо къахьийгалга. Гуча беса, из цун караг1даьннад.


The three boys came in, four-year-olds with tea towels on their heads, and they put these boxes down, and the first boy said, "I bring you gold." 	 Мичча беса дале а, цу пьеса чу кхоккхе диъ шу даьнна к1аьнк хьачуваьлар кертах гаташ а хьоарчадаь. Т1аккха шоай к1опилгаш 1оовттаяь, хьалхарча к1аьнко аьлар: "Аз дошув денад хьона".


Number one, that the most useful subjects for work are at the top. 	 Хьалхардар да белха накъаяргйола предметаш


And my contention is, all kids have tremendous talents, and we squander them, pretty ruthlessly. 	 Аз белгалдер фуд аьлча, вай мел долча берий боарамза нач1ал хилар. Халахетар фуд, вай из ни1мат зехьа доадар, цхьаккха хьурмат ца деш. Д1ахо сона ала ловш дар ши х1ама да –


That's strange to me. 	 Тамашийна деций?


And the second is academic ability, which has really come to dominate our view of intelligence, because the universities design the system in their image. 	 Шоллаг1а бахьан да вай сага хьаькъал алхха академически карматалца мара белгалдаккхац, х1ана аьлча университеташа шоашта езача тайпара д1аоттаяьй из система.


Shakespeare being seven? I never thought of it. 	 Е из ворх1 шу даьнна хиннавий-хьог1 аьнна.


And he's right. 	 Сога хаьттача, нийса лув из. Т1аккха ТЕДо малаг1а дакъа лоац цу хьаькъехьа,


Because she was disturbing people; her homework was always late; and so on, 	 "Х1атоне, нахага укхо бала а бахьаш, массахана урокашта т1ехьаюсаш, ц1аг1ара болх хьа ца беш иштта д1ахо кхыдараш а" - ер я 8 шу даьнна з1амига йи1иг.


(Laughter) No, it was big, it was a big story. 	 Х1анз-м ч1оаг1а д1аьха дувцар хиннад цох. Мел Гибсона геттара 1од1аьхдаьд из,


She was eventually auditioned for the Royal Ballet School; she became a soloist; she had a wonderful career at the Royal Ballet. 	 Дика карматал хиларах Королевски балетни ишколе д1аэц из, д1ахо соло гойтамаш ду цо, ишта гаьнайоал из ший хьат1аийцача наькъ т1а.


Am I right? 	 Иштта деций из?


My contention is that creativity now is as important in education as literacy, and we should treat it with the same status. 	 Аз белгалдоаккх, таханарча дийнахьа креативность дийша хилар лоарх1аш санна ларх1а езалга. Т1аккха цунна боаг1аш бола лоарх1ами терками д1абала беза.


Well, I was born... no. 	 Дувца дезаций?


If you didn't have a job, it's because you didn't want one. 	 болх боацаш висацар, из мо вола вола саг балхаза хилча, ший ло1амах болх ца беш вар из.


(Audience) Good. 	 Фу хет шоана укх конференцех?


(Applause) Thank you. 	 (оваци).


And our job is to help them make something of it. 	 Вай болх малаг1а ба аьлча - царна г1о дар цунгара беркат эца. Баркал шоана!


They're disembodied, you know, in a kind of literal way. 	 Из дег1 шоай доацаш санна.


If they don't know, they'll have a go. 	 Цу кегийчар шоаш бицбелча дукха г1айг1а яц.


We all have bodies, don't we? 	 Массадараш дег1амаш долаш да-кх вай, деций?


"And put the pencil down!" 	 наьха са ца дуаш»


You'd think it would be otherwise, but it isn't. 	 Д1а лакхе математикеи метташи латт,


Have you heard of her? Some have. 	 Цхьаццабарашта хеза хургья. Хореограф я из, цун белхаш довза хургда шоана.


(Laughter) He didn't have to speak, but you know the bit where the three kings come in? 	 Цу пьеса чу в1алла йистхила везаш вацар из, бакъда, шоана-м дагайоаг1а хургья из меттиг, кхо ц1ув хьачувоалача хана.


There isn't an education system on the planet that teaches dance every day to children the way we teach them mathematics. 	 Укх Даьла лаьтта цхьаннахьа корайоаг1аргьяц шоана халхара предмет х1ара дийнахьа математика санна хьехаш образовательни система.


But something strikes you when you move to America and travel around the world: Every education system on Earth has the same hierarchy of subjects. 	 Со цецвоаккхаш дар фуд - хьо миччахьа мара ца вахарах, Америке воде а, кхыча мехка воде а, массанахьа образовательни системашка предметий низам ца1 ба-кх.


They're just a form of life, another form of life. 	 Адамий хьисапе уж бале а, к1езиг-дукха кхыча тайпара ба уж.


Actually, we lived in a place called Snitterfield, just outside Stratford, which is where Shakespeare's father was born. 	 Тхо даьха г1ала Сниттерфилд яхаш яр, Стратфорда гаьна доаццаш - Шейкспира да ваь моттиг я из.


And for the future, it won't serve us. 	 Вайна кхоана цунгара дикадар даргдац.


And by the time they get to be adults, most kids have lost that capacity. 	 Кхийна даьлча, бераша доаду из лоарх1аме куц.


And the girl said, "I'm drawing a picture of God." 	 "Ай, ва сен сурт дулаш йоалл хьо?".


It's a way of getting their head to meetings. (Laughter) 	 (Белам) Цу тайпара шоай кертош д1ай-хьай леладу цар.


Don't you? 	 Шоана нийслой цу тайпара нах?


They put these boxes down, and the first boy said, "I bring you gold." 	 кертах гаташ а хьоарчадаь. Т1аккха шоай к1опилгаш 1оовттаяь, хьалхарча к1аьнко аьлар: «Аз дошув денад хьона».


Actually, he was four everywhere, to be honest. (Laughter) If we're being strict about it, wherever he went, he was four that year. 	 Цу шера тхо миччахьа мара ца дахарах, диъ шу даьнна вар из - из ала г1ертар со.


Did I miss a meeting? 	 Сайдар ц1аг1а дита венавий-хьог1 со?


So the unpredictability, I think, is extraordinary. 	 Кхоане белгалза хилар тешаме да шоана.


He was in the Nativity play. Do you remember the story? 	 «Рождество» яха пьеса чу дакъа лоацаш хилар из. Дагадоаг1а хургда шоана из?


Mind you, they'd had their fourth anniversary, because it's a long time when you're 16. 	 Шоашта ма хой шоана, "Ялхайта шу, ялхайта шу..." безама мел т1ера да.


But as they went out of the room, he turned on the radio that was sitting on his desk. 	 Шоаш д1аарабоалаш, наьнага аьнна хиннад цо,


We stigmatize mistakes. And we're now running national education systems where mistakes are the worst thing you can make. 	 Кхард-кх вай цу г1алатех.Цул совг1а, вай халкъан образовательни системе г1алатал ч1оаг1аг1а ца могадаь х1ама дац.


We were sitting there, and I think they just went out of sequence, because we talked to the little boy afterward and said, "You OK with that?" They said, "Yeah, why? Was that wrong?" 	 Цига 1охайна ваг1ача хана сона эггара хьалха хьачуена хинна уйла ер: арг1а хувцаенна хургья-кх цар. Бакъда т1ехьаг1а аз цхьан к1аьнкага «Раьза дий шо?» аьнна хаьттача, «Да даьр-кх» аьнна, юха жоп делар цо, к1езиг-дукха цецваьнна аз из шийга хаттарах.


And our task is to educate their whole being, so they can face this future. 	 вай берашта цхьан хьисапе йоацаш йизза образовани д1аялар – шоай кхоанен уж кийча хургболаш. Вайна-м б1арга ца го мег из, амма бакъда царна гургья из.


They have become frightened of being wrong. 	 Кхераш хул уж г1алат де.


Secondly, intelligence is dynamic. 	 Шоллаг1а да ала доаг1аш, «хьаькъал» цхьан метте соцаш дац.


They're not frightened of being wrong. 	 Шоаш г1алат дар кхераш бац-кх уж.


(Laughter) 	 (Белам) Нийслац хьа ца бехандаь.


(Laughter) Our education system is predicated on the idea of academic ability. 	 Деррига бахьан фуд?


What we do know is, if you're not prepared to be wrong, you'll never come up with anything original -- if you're not prepared to be wrong. 	 Вайна хаьдда ховш дар фуд - хьо г1алат де кийча ца хуле, башха уйла йоаг1аргьяц хьа керта чу. Г1алат дар кхера везац.


One, it's diverse. 	 Вай вахарга хьежжа мара вай кхетадац


Have you heard of her? 	 Цхьаццабарашта хеза хургья.


We know three things about intelligence. One, it's diverse. 	 Вайна цунах ховш дар да 3 х1ама: хьалхардар - из цхьа хьисап долаш ца хилар.


So I want to talk about education, and I want to talk about creativity. 	 образовании креативности.


If you were to visit education as an alien and say "What's it for, public education?" 	 вай образовательни система тахка аьнна дахкийта,


She couldn't concentrate; she was fidgeting. 	 Сона хетаргахьа, из тахан ишколе ухаш яларе,


Actually, you're not often at dinner parties, frankly. (Laughter) If you work in education, you're not asked. 	 Цхьаькха-м ала доаг1а укхаза, дика хьегача образоване болхлой атта нийса-м лац.


I used to be on the board of The Royal Ballet, as you can see. 	 увттадаьча халхарашка хиннав со массайттаза, шоана гуча беса.


By the way -- we may not see this future, but they will. 	 Вай болх малаг1а ба аьлча – царна г1о дар цунгара беркат эца.


Good morning. 	 1уйре дика хийла шун. Х1ама дий вайгахь?


I've got two kids; he's 21 now, my daughter's 16. 	 Ши бер да са. Ви1ий х1анз 21 шу даьннад. Йи1ига 16 даьннад.


Are you struck by a new thought? 	 Х1анз аз цхьа х1ама хаьттача цецдаргдар-кх шо.


And the teacher said, "But nobody knows what God looks like." 	 «Ай, сага б1арга мича вайнав Даьла!» - ийккхад хьехархочунга.


We think visually, we think in sound, we think kinesthetically. 	 лергашца ю, лелаш уйла ю.


We have a huge vested interest in it, partly because it's education that's meant to take us into this future that we can't grasp. 	 Х1анаб са из чам цу дешарца, цу хьехарца, даьра ба, из вай кхоаненца хоттаденна хилар бахьан долаш.


If I'm cooking, the door is shut, the kids are out, the phone's on the hook, if she comes in, I get annoyed. 	 Амма бакъда, аз яа х1ама кийчъеча хана, ни1 къайла хул, бераш арадаьха хул, телефона аппарат ший метте, х1аьта а, нагахьа санна из хьачуйоале, цунга яппараш еш хул со,


He said, "I'll never find another girl like Sarah." 	 «Из Сара санна йо1 кхы корайоаг1аргьяц сона».


Children dance all the time if they're allowed to, we all do. 	 Бераш массахана халхадалара т1ерахул вай уж юха ца озадой.


Do you remember the story? 	 Дагадоаг1а хургда шоана из?


Who had to move to think. 	 Хьажал, уйла еча хана цхьаццабола нах д1ай-хьай лела безаш хьашт долаш хул-кх.


And our job is to help them make something of it. 	 Баркал шоана!


And the only way we'll do it is by seeing our creative capacities for the richness they are and seeing our children for the hope that they are. 	 Цхьа никъ мара бац вай: кретивность яхача карматала хьурмат дари, вай берех дика ноахал хьалкхер догдахари.


Mind you, they'd had their fourth anniversary, because it's a long time when you're 16. 	 Шоашта ма хой шоана, "Ялхайта шу, ялхайта шу..." безама мел т1ера да.


And the result is that we are educating people out of their creative capacities. 	 Т1аккха фу хул цунах, - даьра хул адамий кертера креативность яха карматал вай образовательни системе дакъа лоацаш цахилар.


The three boys came in, four-year-olds with tea towels on their heads. 	 Мичча беса дале а, цу пьеса чу кхоккхе диъ шу даьнна к1аьнк хьачуваьлар


It's really prompted by a conversation I had with a wonderful woman who maybe most people have never heard of, Gillian Lynne. 	 Масала, дукха ха йоцаш са хинна къамаьл, шоана-м цун ц1и хеза хургьяц, ч1оаг1а безаме кхалсагац Джилиан Лин яхаш, хезайий шоана?


Why not? 	 Х1анад из иштта?


Suddenly, degrees aren't worth anything. 	 хам хургбац. Хургбий?


By the way, there's a shaft of nerves that joins the two halves of the brain called the corpus callosum. 	 Хьаь оттам - цу хьаькъехьа ала доаг1а цу хьаь шин даькъа юкъе бувзам лоаттабеш нервий гурмат йолга - шонкий хьисапе дег1 оал цунах.


They just switched. 	 Лоацца аьлча, тувлабенна хиннабар уж.


(Laughter) What these things have in common is that kids will take a chance. 	 Деррига бераш цхьатарра да-кх, шоашта хетар д1аоалаш.


But as they went out of the room, he turned on the radio that was sitting on his desk. 	 ший истола т1а лаьтта радио хьалотайир цо. Шоаш д1аарабоалаш, наьнага аьнна хиннад цо,


(Laughter) But now kids with degrees are often heading home to carry on playing video games, because you need an MA where the previous job required a BA, and now you need a PhD for the other. 	 (Белам) Х1анз ишкол яьккха бераш деш х1ама доацаш видеоловзараш т1а баг1аш хул, х1ана аьлча хьалха балха отта «бакалавр» дарж дийзача, х1анза «магистер» дарж деза, т1аккха 1илман кандидат хила веза хьо кхыча балха отта воалле.


But this was the 1930s, and ADHD hadn't been invented at this point. 	 Амма бакъда цу 30 шерашка из лазар довзацар.


We considered this to be one of the lead parts. We had the place crammed full of agents in T-shirts: 	 Из эггара лоарх1аме дакъа да аьнна хеташ тхоаш доландаь, футболкаш т1а сурт дилийтадар оаха,


So why is this? 	 Т1еххьарча пхе шерагара д1а мел ийккхача хана Стратфорде ваьхав со.


In fact, I'm leaving. 	 Со укхазара д1авача бакъахьа ва мотт сона (Белам).


They all came into being to meet the needs of industrialism. 	 чуоттаяь я-кх из образовани. Из оттам ишта хилара ши бахьан да.


Around the world, there were no public systems of education, really, before the 19th century. 	 Укх дуне т1а мел йола образовательни система 19 б1аьшарера хьайолаенна – лаьрх1а индустриальни хьашташ кхоачашде


(Laughter) 	 - т1аккха а харцлувш ва из?" аьнна.


There isn't an education system on the planet that teaches dance everyday to children the way we teach them mathematics. Why? 	 Укх Даьла лаьтта цхьаннахьа корайоаг1аргьяц шоана халхара предмет х1ара дийнахьа математика санна хьехаш образовательни система.


I mean, Sirena last night was a marvel, wasn't she? 	 Масала, укхаза селхан ший ашарашца карматал гойташ хинна Сирена. Мел хоза х1ама дар из.


In my experience -- not all of them, but typically -- they live in their heads. 	 Царна т1ехьа цхьа х1ама зийнад аз – шоай керта чу (кертаца) бахаш нах ба уж, берригаш беце а.


That was it, by the way. 	 Баркал.


Actually, you're not often at dinner parties, frankly. (Laughter) If you work in education, you're not asked. 	 Цхьаькха-м ала доаг1а укхаза, дика хьегача образоване болхлой атта нийса-м лац.


Somebody else might have put her on medication and told her to calm down. (Applause) 	 Амма бакъда, цу хана из ишколерча хьехархоша дешара т1ехьайисай яхача хана цунна молхаш а маьхий а детта тарлора, из меттайоалае г1ерташ.


Al Gore spoke the other night about ecology and the revolution that was triggered by Rachel Carson. 	 Ал Гора дукха ха йоаццаш къамаьл дир экологехи Рейчал Карсона чакхьяьккхача революцехи.


She's been responsible for some of the most successful musical theater productions in history, she's given pleasure to millions, and she's a multimillionaire. 	 Укх дунен т1а эггара ц1ихеза постановкаш увттаяьй цо, дуккхача наьха самукъадоаккхаш,


She's been responsible for some of the most successful musical theater productions in history, she's given pleasure to millions, and she's a multi-millionaire. 	 Т1аккха Андрю Ллойд Вебераца в1ашаг1кхет уж. Укх дунен т1а эггара ц1ихеза постановкаш увттаяьй цо, дуккхача наьха самукъадоаккхаш, мультимиллионер хиннай шийх.


And they watched for a few minutes, and he turned to her mother and said, "Mrs. Lynne, Gillian isn't sick. 	 Б1арахьежаш цхьа юкъ яьккха, лоро наьнагахьа д1авийрза аьнна хиннад: «Ва кхалсаг, из хьа йи1иг цамогаш яц хьона.


little kid of eight. 	 Юххера, лоро ваг1ачара айвенна, ер йолча х1ат1авена, аьлар:


(Laughter) There have been three themes running through the conference which are relevant to what I want to talk about. 	 Аз укхаза теркам а баь, цхьа кхо х1ама да са х1анз дувца безам болаш волча х1амашта гаргадолаш.


I saw a great T-shirt recently, which said, "If a man speaks his mind in a forest, and no woman hears him, is he still wrong?" 	 Х1анз дукха ха йоацаш цхьа коч яйнай сона цхьа йоазув т1адолаш, «Кхалсага д1а ца хозаш къонах хьунаг1а ше-шийца йистхилча – - т1аккха а харцлувш ва из?» аьнна.


And the girl said, "I'm drawing a picture of God." 	 "Ай, ва сен сурт дулаш йоалл хьо?".


They're the people who come out the top. 	 Еций? Шоай дуне долаш нах ма бий уж-м.


If I'm cooking, the door is shut, the kids are out, the phone's on the hook, if she comes in I get annoyed. 	 Амма бакъда, аз яа х1ама кийчъеча хана, ни1 къайла хул, бераш арадаьха хул, телефона аппарат ший метте, х1аьта а, нагахьа санна из хьачуйоале, цунга яппараш еш хул со,


(Laughter) When my son was four in England -- actually, he was four everywhere, to be honest. 	 (Белам). Са к1аьнка Ингалсий мехка диъ шу даьннача хана – вешта из-м массанахьа диъ шу даьнна вар (белам). Цу шера тхо миччахьа мара ца дахарах, диъ шу даьнна вар из – из ала г1ертар со.


No idea how this may play out. 	 Цо ше мишта гучайоаккхаргья вайна ца хар.


(Laughter) Don't they? 	 (Белам) Цу тайпара шоай кертош д1ай-хьай леладу цар.


And the girl said, "They will in a minute." 	 Йи1иго цигга аьннад: «Даьра, укх цхьан минота б1арга-м гургва шоана!»


(Applause) That was it, by the way. Thank you very much. 	 Сона хетар ер да-кх. Баркал. (белам) Дика да, са 15 минот чакхьяьлар.


She couldn't concentrate; she was fidgeting. 	 цхьан метте йоаг1алацар из. Сона хетаргахьа, из тахан ишколе ухаш яларе,


If you want real evidence of out-of-body experiences, get yourself along to a residential conference of senior academics, and pop into the discotheque on the final night. 	 Шо ца теше, д1арча залера хьалдехьдайлача дискотеке шо хьадоаг1е, гургба шоана аз бувца профессораш мишта халхабувл т1ехьарча сайран. (Белам). мишта халхабувл т1ехьарча сайран.


Like religion, and money and other things. 	 Сага ди, е алапи, е кхыдола лоарх1аме дола х1ама санна.


It's thicker in women. 	 Укхаза селхан ма аллара, кхалнаьха сомаг1а да из дег1.


More people. 	 Хьажал, из мел дола адам дакъа лоацаш хилара бахьан да,


How are you? 	 Могаш ма доахкий?


If they don't know, they'll have a go. 	 Цу кегийчар шоаш бицбелча дукха г1айг1а яц.


She said, "She did. I can't tell you how wonderful it was. 	 Жоп далар цо: «Даьра, са ираза, нанас д1аялар со цу ишколе.


(Laughter) If you want real evidence of out-of-body experiences, by the way, get yourself along to a residential conference of senior academics and pop into the discotheque on the final night. 	 Шо ца теше, д1арча залера хьалдехьдайлача дискотеке шо хьадоаг1е, гургба шоана аз бувца профессораш мишта халхабувл т1ехьарча сайран. (Белам). мишта халхабувл т1ехьарча сайран.


And in pretty much every system too, there's a hierarchy within the arts. Art and music are normally given a higher status in schools than drama and dance. 	 Цул совг1а, цу исбахьален предметашка ба ший низам: сурт дилари ашараш лакхари лакхе хул, драма е халхар д1а цхьаккха лоадам боацача меттиге латт.


So, this oak-paneled room, and she was there with her mother, and she was led and sat on this chair at the end, and she sat on her hands for 20 minutes, while this man talked to her mother about all the problems Gillian was having at school, because she was disturbing people, her homework was always late, and so on. 	 шийна ши кулг д1ак1аладелла сатийна яьг1ар из 20 минот яьлалца, нанас лораца къамаьл дувцача юкъа. Джилиана ишколера х1ама караг1цадалара хетадаь дар къамаьл. «Х1атоне, нахага укхо бала а бахьаш, массахана урокашта т1ехьаюсаш, ц1аг1ара болх хьа ца беш иштта д1ахо кхыдараш а» – ер я 8 шу даьнна з1амига йи1иг.


I have an interest in education. Actually, what I find is everybody has an interest in education. 	 Со-се образованеца чам болаш ва - ма дарра дийцача, сох хьа мел кхетар цу образованеца цхьацца бувзам болаш хул-кх.


We have to be careful now that we use this gift wisely and that we avert some of the scenarios that we've talked about. 	 Ч1оаг1а хьурмат де деза вай цунна, ийрчача хьисапе из хургдоацаш.


Following off from Helen yesterday, this is probably why women are better at multi-tasking. 	 Сона хетачох, из ишта хиларах кхалнаьха дикаг1а в1ашт1ехьдоал массехк г1улакх цхьатарра де.


She was eventually auditioned for the Royal Ballet School. 	 д1ахо соло гойтамаш ду цо, ишта гаьнайоал из


(Laughter) Anyway, we moved from Stratford to Los Angeles, and I just want to say a word about the transition. 	 Мичча тайпара дале а, Стратфордера даьнна Лос-Анжелесе кхаьчар тхо. Т1аккха цу хьаькъехьа цхьа х1ама да са дувца безам болаш. Са во1 дукха раьза вацар цу г1улакха.


She went over to her, and she said, "What are you drawing?" 	 Цо леладечох шекьяьннача хьехархочо меллашха д1ат1аяха хаьттад йи1игага:


She's been responsible for some of the most successful musical theater productions in history, she's given pleasure to millions, and she's a multimillionaire. 	 Укх дунен т1а эггара ц1ихеза постановкаш увттаяьй цо, дуккхача наьха самукъадоаккхаш,


(Laughter) Anyway, she went to see this specialist. So, this oak-paneled room, and she was there with her mother, and she was led and sat on this chair at the end, and she sat on her hands for 20 minutes while this man talked to her mother about the problems Gillian was having at school. 	 Т1аккха ший наьнаца лор волча д1ачуяхача, йи1иг саьн чу латтача г1анда т1а 1охоайир, шийна ши кулг д1ак1аладелла сатийна яьг1ар из 20 минот яьлалца, нанас лораца къамаьл дувцача юкъа.


I can't tell you how wonderful it was. 	 "Даьра, са ираза, нанас д1аялар со цу ишколе.


(Laughter) 	 Фу хет шоана укх конференцех?


(Laughter) 	 Ма садиа хургда цо хьехархой (белам).


And the third boy said, "Frank sent this." 	 "Аз ер миск денад хьона".


I don't mean to say that being wrong is the same thing as being creative. 	 Со-м ала валлац г1алат дари креативни хилари ца1 да.


One is the extraordinary evidence of human creativity in all of the presentations that we've had and in all of the people here; just the variety of it and the range of it. 	 Хьалхардар да, х1аране шоай кхайкаралца геттара тамашийна йола адамий креативность яха карматал гучаяккхар. Ше йолчча беса -


I lived in Stratford-on-Avon until about five years ago. 	 Т1еххьарча пхе шерагара д1а мел ийккхача хана Стратфорде ваьхав со.


Some have. She's a choreographer, and everybody knows her work. 	 Хореограф я из, цун белхаш довза хургда шоана.


But as they went out of the room, he turned on the radio that was sitting on his desk. 	 Шоаш д1аарабоалаш, наьнага аьнна хиннад цо,


I think you'd have to conclude, if you look at the output, who really succeeds by this, who does everything they should, who gets all the brownie points, who are the winners -- I think you'd have to conclude the whole purpose of public education throughout the world is to produce university professors. 	 ер хьан духьа я, сендухьа я, пайда эцаш вар малав, т1ехьале фуй, – сона хетаргахьа, хаьдда цхьа уйла йоаг1аргьяр шоана, - укх гергача дунен т1а мел йола образовательни система духхьал профессораш кхебе аьнна латташ йолга.


Nobody has a clue, despite all the expertise that's been on parade for the past four days, what the world will look like in five years' time. 	 Вайна-м укх хьат1адоаг1аргдолча пхе шера а т1ехьа укх гергача дуненах фу хургда мича хов. Малаг1ча суртех хургда хац.


(Laughter) "It's confusing everybody." 	 (Белам).


What these things have in common is that kids will take a chance. 	 "Ай, тоъаргдеций хьона?" (Белам) Деррига бераш цхьатарра да-кх, шоашта хетар д1аоалаш.


(Laughter) And the third thing about intelligence is, it's distinct. 	 (белам) Кхоалаг1дар да хьаькъал х1аране къоасталуш хилар.


Following off from Helen yesterday, this is probably why women are better at multitasking. 	 Сона хетачох, из ишта хиларах кхалнаьха дикаг1а в1ашт1ехьдоал массехк г1улакх цхьатарра де.


Why not? 	 Х1анад из иштта?


We think in abstract terms, we think in movement. 	 Вай абстрактно уйла ю, д1а-хьай леларца ю.


(Laughter) But if you ask about their education, they pin you to the wall, because it's one of those things that goes deep with people, am I right? 	 Бакъдар аьлча, нагахь санна 1а царга хоаттий цар образовани – – хьай Даьлага ба-кх хьа болх – – хаттанза валар со, укхун вас ца еш 1ийнавалара со аьнна хеталургда хьона. Х1ана аьлча из сага дешар ц1ийца хоттаденна хул из, хилаций?


Am I right? They're not frightened of being wrong. 	 Иштта деций из? Шоаш г1алат дар кхераш бац-кх уж. Со-м ала валлац г1алат дари креативни хилари ца1 да.


Good morning. How are you? 	 1уйре дика хийла шун. Х1ама дий вайгахь? Могаш ма доахкий?


Remember that old chestnut? 	 Дагабоаг1ий шоана из зокх?


They're like, "Oh my God. Why me?" 	 Хеталу хургда-кх царна,


And she's exceptional, but I think she's not, so to speak, exceptional in the whole of childhood. 	 Из берашта юкъе белгала яле а, аз из хьакъоастаяц кхыдолча берех. Х1ана аьлча, деррига бераш да цхьацца карматал йолаш.


(Laughter) There have been three themes running through the conference, which are relevant to what I want to talk about. 	 Аз укхаза теркам а баь, цхьа кхо х1ама да са х1анз дувца безам болаш волча х1амашта гаргадолаш.


Shakespeare being seven? 	 Е из ворх1 шу даьнна хиннавий-хьог1 аьнна.


Our education system is predicated on the idea of academic ability. And there's a reason. 	 Деррига бахьан фуд?


She did "Cats" and "Phantom of the Opera." 	 "Цискаш","Операй г1аларт" яха белхаш да цун. Ч1оаг1а кхалсаг я из.


Because you don't think of Shakespeare being a child, do you? 	 Х1ана аьлча из Шекспир в1алла бер хиннадий-хьог1, аьнна вай уйла ца ярах.


Benign advice -- now, profoundly mistaken. 	 Из хьехам - тахан гуш да ч1оаг1а харц болга .


If you're at a dinner party, and you say you work in education -- actually, you're not often at dinner parties, frankly. 	 ц1аьхха са багара дош ийккхача са образованеца бувзам ба аьнна. Цхьаькха-м ала доаг1а укхаза, дика хьегача образоване болхлой атта нийса-м лац.


People who had to move to think." 	 Уйла еча хана, лела безаш хьашт долаш бар уж".


I say, "Terry, please, I'm trying to fry an egg in here." 	 «Дукха яха, 1а со вутаре, сайна фуаш кхарза г1ерташ воаллар со», яхаш.


(Laughter) So, 15 minutes left. 	 Х1анз аз шоана дувцаргда се ваь ди… Дувца дезаций?


Why? 	 Ай, х1ана?


(Laughter) How annoying would that be? 	 Ма садиа хургда цо хьехархой (белам). «Кхы ч1оаг1а къахьега деза 1а» яхаш, да а хинна хургва.


We have to rethink the fundamental principles on which we're educating our children. 	 Вай берашта хьехара оттамий лард хувца еза вай.


Actually, what I find is, everybody has an interest in education. 	 ма дарра дийцача, сох хьа мел кхетар цу образованеца цхьацца бувзам болаш хул-кх.


I think this is rather important. 	 Ч1оаг1а кертера ма дий из?


I think now they'd say she had ADHD. 	 «теркам бац, сатем байнаб» аьнна ц1и 1от1айила хургьяр, хургьецарий?


And slightly to one side. 	 Шо лаьтта десса инопланетянаш даларий


They have become frightened of being wrong. 	 Кхераш хул уж г1алат де.


And the only way we'll do it is by seeing our creative capacities for the richness they are and seeing our children for the hope that they are. 	 Цхьа никъ мара бац вай: кретивность яхача карматала хьурмат дари, вай берех дика ноахал хьалкхер догдахари. Вай г1улакх фуд аьлча -


We know three things about intelligence. 	 хьалхардар – из цхьа хьисап долаш ца хилар.


No idea how this may play out. 	 Цо ше мишта гучайоаккхаргья вайна ца хар.


Anyway, Gillian and I had lunch one day and I said, 	 Цкъа х1ама дуаш тхоаш цхьана нийсденнача , хаьттадар аз цунга


We need to radically rethink our view of intelligence. 	 Вай "хьаькъал" яхача деша ма1ан кердадаккха деза.


"My one night out all week." (Laughter) 	 Сай таккхалча ваьг1авалара со, укхун зурмага ладувг1аш б1арчча ди д1аг1оргда ма дий х1анз!"


"We think Gillian has a learning disorder." 	 "дешарах дика кхетац" аьнна. Ший теркам 1от1абахийта караг1далацар цунна, цхьан метте йоаг1алацар из.


(Laughter) "My one night out all week." 	 «Ва са Даьла-кх, сенна хаьттар аз укхунга из. Сай таккхалча ваьг1авалара со, укхун зурмага ладувг1аш б1арчча ди д1аг1оргда ма дий х1анз!»


We walked in this room, and it was full of people like me -- people who couldn't sit still, people who had to move to think." 	 Со цига д1ачуеннача хана, се мо бераш б1аргадайра сона. Со мо цхьан меттиге 1о ца ховшалуш дар уж. Уйла еча хана, лела безаш хьашт долаш бар уж».


I have an interest in education. 	 Со-се образованеца чам болаш ва –


By the way -- we may not see this future, but they will. 	 Вайна-м б1арга ца го мег из, амма бакъда царна гургья из.


We have to rethink the fundamental principles on which we're educating our children. 	 Вай берашта хьехара оттамий лард хувца еза вай.


When she was at school, she was really hopeless. 	 "Ишколе ухача хана хилар из, хьехархоша ч1оаг1а догдилладар сох а са дешарах а.


(Laughter) If you want real evidence of out-of-body experiences, by the way, get yourself along to a residential conference of senior academics and pop into the discotheque on the final night. 	 Шо ца теше, д1арча залера хьалдехьдайлача дискотеке шо хьадоаг1е, гургба шоана аз бувца профессораш мишта халхабувл т1ехьарча сайран. (Белам). мишта халхабувл т1ехьарча сайран.


He'd known her for a month. 	 Из Сара ч1оаг1а езаш вар-кх из. Шоайла байза цхьа бутт мара ба а бацар.


And my contention is, all kids have tremendous talents. 	 Аз белгалдер фуд аьлча, вай мел долча берий боарамза нач1ал хилар.


Have you heard of her? 	 Цхьаццабарашта хеза хургья.


(Laughter) 	 Х1анз-м ч1оаг1а д1аьха дувцар хиннад цох.


If all human beings disappeared from the Earth, within 50 years, all forms of life would flourish." 	 укх дунен т1а мел дола дийна х1ама парг1атдаьнна даржаргдар».


What TED celebrates is the gift of the human imagination. 	 Т1аккха ТЕДо малаг1а дакъа лоац цу хьаькъехьа, цо дезду земсеттолг яха адамашта денна ни1мат


The whole world is engulfed in a revolution. 	 Ер деррига дуне революцено чуэззад.


But if she's cooking, she's dealing with people on the phone, she's talking to the kids, she's painting the ceiling -- (Laughter) she's doing open-heart surgery over here. 	 берашца йистхила а, д1а тховнах басар хьакха а, даьра човна дарба де а – деррига караг1доал цун.


Actually, we lived in a place called Snitterfield, just outside Stratford, which is where Shakespeare's father was born. 	 Тхо даьха г1ала Сниттерфилд яхаш яр, Стратфорда гаьна доаццаш - Шейкспира да ваь моттиг я из.


And when they got out of the room, he said to her mother, "Just stand and watch her." 	 «вай доацаш цо фу ду хьожаргда вай».


One is the extraordinary evidence of human creativity in all of the presentations that we've had and in all of the people here. 	 Хьалхардар да, х1аране шоай кхайкаралца геттара тамашийна йола адамий креативность яха карматал гучаяккхар.


There's something curious about professors in my experience -- not all of them, but typically, they live in their heads. 	 Царна т1ехьа цхьа х1ама зийнад аз - шоай керта чу (кертаца) бахаш нах ба уж, берригаш беце а.


Take her to a dance school." 	 «Т1аккха фу дир оаш?»,- аьнна хаьттар аз цунга.


So the unpredictability, I think, is extraordinary. 	 Кхоане белгалза хилар тешаме да шоана.


(Laughter) Actually, do you know that old philosophical thing, "If a tree falls in a forest, and nobody hears it, did it happen?" 	 (Белам) Дагадоаг1ий шоана из философски хаттар «Хьунаг1а цхьа га 1оежача, из сага хезадеце,


We have to rethink the fundamental principles on which we're educating our children. 	 Вай берашта хьехара оттамий лард хувца еза вай.


and you say you work in education, you can see the blood run from their face. 	 1а царга хьай арг1аг1а хье образоване болх беш ва аьнна жоп юхаделча , меллашха цар б1аргаш ц1ийх дузаш зелу-кх.


They look upon their body as a form of transport for their heads. (Laughter) Don't they? 	 Цу шоай дег1а корта лелабеш йолча г1удалкха санна б1арахьеж уж.


But if you ask about their education, they pin you to the wall. 	 Бакъдар аьлча, нагахь санна 1а царга хоаттий цар образовани - - хьай Даьлага ба-кх хьа болх - - хаттанза валар со, укхун вас ца еш 1ийнавалара со аьнна хеталургда хьона.


It's a process of academic inflation. 	 Боккъонца академически инфляци процесс хьахиннай.


Waiting until it ends so they can go home and write a paper about it. (Laughter) 	 Тахан дешара система духхьал академически хьашташ кхоачашдеш я.


"Don't do music, you're not going to be a musician; don't do art, you won't be an artist." 	 сурташ ма дехка, х1аьта-вета суртанча хургвац хьох.


(Laughter) No, she's good at some things. 	 Цо из яа х1ама кийчъеча хана – из дика караг1 ца доале а, массадолчун ишта яц из – юкъег1олда телофонаца къамаьл де а,


I've got two kids; he's 21 now, my daughter's 16. 	 Ши бер да са. Ви1ий х1анз 21 шу даьннад. Йи1ига 16 даьннад.


We think visually, we think in sound, we think kinesthetically. 	 лергашца ю, лелаш уйла ю.


(Laughter) "My one night out all week." 	 «Ва са Даьла-кх, сенна хаьттар аз укхунга из. Сай таккхалча ваьг1авалара со, укхун зурмага ладувг1аш б1арчча ди д1аг1оргда ма дий х1анз!»


(Laughter) And I like university professors, but, you know, we shouldn't hold them up as the high-water mark of all human achievement. 	 (Белам) Са-м царна духьала х1ама дац, амма бакъда, укх даьла лаьтта мел дола хьашташ къоачашдаь аьлий санна маг1а баха безаш бац уж.


And they watched for a few minutes and he turned to her mother and said, 	 Б1арахьежаш цхьа юкъ яьккха, лоро наьнагахьа д1авийрза аьнна хиннад:


Or rather, we get educated out of it. 	 Ай, х1анад из ишта?


They live up there, and slightly to one side. 	 Лаьттах ког 1о ца кхеташ цу лакхе бахаш ба уж шоай керта чу, к1езиг-дукха цу кертой тхов оаг1орабаьнна бале а.


But this was the 1930s, and ADHD hadn't been invented at this point. 	 Амма бакъда цу 30 шерашка из лазар довзацар.


Every one. Doesn't matter where you go. 	 цхьан арг1ан ба-кх.


At the top are mathematics and languages, then the humanities. 	 т1аккха гуманитарни 1илмаш да, юххера д1а к1ал, буххе исбахьален предметаш я.


Art and music are normally given a higher status in schools than drama and dance. 	 цу исбахьален предметашка ба ший низам: сурт дилари ашараш лакхари лакхе хул, драма е халхар д1а цхьаккха лоадам боацача меттиге латт.


I think this is rather important. 	 Къамаьл дац – математика лоадаме я, амма бакъда халхар кхы к1езигаг1а лоарх1ам болаш дац.


My contention is that creativity now is as important in education as literacy, and we should treat it with the same status. 	 Аз белгалдоаккх, таханарча дийнахьа креативность дийша хилар лоарх1аш санна ларх1а езалга. Т1аккха цунна боаг1аш бола лоарх1ами терками д1абала беза.


But now kids with degrees are often heading home to carry on playing video games, because you need an MA where the previous job required a BA, and now you need a PhD for the other. 	 Х1анз ишкол яьккха бераш деш х1ама доацаш видеоловзараш т1а баг1аш хул, х1ана аьлча хьалха балха отта "бакалавр" дарж дийзача, х1анза "магистер" дарж деза, т1аккха 1илман кандидат хила веза хьо кхыча балха отта воалле.


And our task is to educate their whole being, so they can face this future. 	 Вай г1улакх фуд аьлча - вай берашта цхьан хьисапе йоацаш йизза образовани д1аялар - шоай кхоанен уж кийча хургболаш.


(Laughter) 	 (Белам)


And she's exceptional, but I think she's not, so to speak, exceptional in the whole of childhood. 	 Из берашта юкъе белгала яле а, аз из хьакъоастаяц кхыдолча берех. Х1ана аьлча, деррига бераш да цхьацца карматал йолаш.


So I want to talk about education and I want to talk about creativity. 	 Д1ахо сона ала ловш дар ши х1ама да - образовании креативности.


They live up there and slightly to one side. 	 Лаьттах ког 1о ца кхеташ цу лакхе бахаш ба уж шоай керта чу, к1езиг-дукха цу кертой тхов оаг1орабаьнна бале а. Из дег1 шоай доацаш санна.


I heard a great story recently -- I love telling it -- of a little girl who was in a drawing lesson. 	 - сурташ дехкача уроках хиннад из.


(Laughter) And you're never asked back, curiously. That's strange to me. 	 Цкъа вийхача, шозлаг1а кхы вехац. Тамашийна деций?


How annoying would that be? (Laughter) "Must try harder." 	 "Кхы ч1оаг1а къахьега деза 1а" яхаш, да а хинна хургва.


"Nativity Il." 	 Хьажа хургда шо.


(Applause) 	 Баркал шоана. Сона хетар ер да-кх.


What TED celebrates is the gift of the human imagination. 	 Т1аккха ТЕДо малаг1а дакъа лоац цу хьаькъехьа, цо дезду земсеттолг яха адамашта денна ни1мат


I find this very interesting. 	 – со нах в1ашаг1кхийттача нийсвелча,


They put these boxes down, and the first boy said, "I bring you gold." 	 кертах гаташ а хьоарчадаь. Т1аккха шоай к1опилгаш 1оовттаяь, хьалхарча к1аьнко аьлар: «Аз дошув денад хьона».


I'm doing a new book at the moment called "Epiphany," which is based on a series of interviews with people about how they discovered their talent. 	 Укх юкъа цхьа книжка яздеш ва со «Къайлений гойтам» яхаш. Цун чулоацама юкъеяхай шоай нач1ал гучадаьккхача нахаца хинна интервью, къаьста цар из мишта гучаяьннай тохкаш.


(Laughter) Truthfully, what happens is, as children grow up, we start to educate them progressively from the waist up. 	 (Белам) Дешара г1улакхи из дег1адоаладари юкъа т1ара хьалдоладу вай, когаш теркал ца деш.


I believe this passionately, that we don't grow into creativity, we grow out of it. 	 Цу креативностах пайда эца йиш йолашшехьа, вай из в1алла теркал ца еш ют берашта хьехача хана.


They're the people who come out the top. 	 Еций? Шоай дуне долаш нах ма бий уж-м.


What you have there is a person of extraordinary dedication who found a talent. 	 Вайна гуш дар фуд – беро ший нач1ал белгалдаккхар, из гучадаккха г1ерташ цо къахьийгалга. Гуча беса, из цун караг1даьннад.


In fact, we moved from Stratford to Los Angeles. 	 Стратфорд-он-Эйвон яхача шахьарара даьнна Лос-Анджелесе даха д1адахар тхо. Оашош кхетаду ма хургдий оаш из мел лоадам боаца кхeлхар да – цхьан г1айрет1ара ваьнна кхыча г1айрет1а кхачара.


It's been great, hasn't it? 	 Сол хьалха къаьмаьл даьча дакъалоацархоша ч1оаг1а догг1оздаьккхача витав со-м.


By the way, there's a shaft of nerves that joins the two halves of the brain called the corpus callosum. 	 Хьаь оттам - цу хьаькъехьа ала доаг1а цу хьаь шин даькъа юкъе бувзам лоаттабеш нервий гурмат йолга - шонкий хьисапе дег1 оал цунах.


We need to radically rethink our view of intelligence. 	 Вай «хьаькъал» яхача деша ма1ан кердадаккха деза. Вайна цунах ховш дар да 3 х1ама:


She's wonderful. 	 Цо Ингалсий мехка Королевски Балете


And the third part of this is that we've all agreed, nonetheless, on the really extraordinary capacities that children have -- their capacities for innovation. I mean, Sirena last night was a marvel, wasn't she? 	 Кхоалаг1дар да, вай массане барт цхьа болча санна хеталу сонна цу хьаькъехьа, вай берий кхолламгахьа геттара тамашийна карматал хилар - къаьстта кердалонца цар безам хилар.


I believe our only hope for the future is to adopt a new conception of human ecology, one in which we start to reconstitute our conception of the richness of human capacity. 	 Вай догдаха дезар фуд - адамий экологех бола кхетам кердабаккха беза вай, цхьацца хувцамаш дергдолаш, адамий карматал мел боаромза а торонаш йолаш я гургдолаш.


And when they got out, he said to her mother, "Just stand and watch her." 	 "вай доацаш цо фу ду хьожаргда вай".


I say, "Terry, please, I'm trying to fry an egg in here." 	 «Дукха яха, 1а со вутаре, сайна фуаш кхарза г1ерташ воаллар со», яхаш.


If you think of it, the whole system of public education around the world is a protracted process of university entrance. 	 Вай д1ахьажача, еррига образовательни система д1а ишколера хьалволавенна алхха университете д1аоттарца мара кхы бала болаш яц. Цу х1аман жамъ1а оттадича, вайна гу дукха тайп-тайпара карматали нач1али долаш


If you think of it, children starting school this year will be retiring in 2065. 	 Х1анз вай д1а уйла йича, укх шера цхьоалаг1ча классе долхаш дола бераш 2065 шера пенсе г1оргда-кх.


And yet we're meant to be educating them for it. 	 Из деррига ишта белгалза дале а, воаш цу берашта доаг1ача беса хьехаш санна хеталу вайна.


The second is that it's put us in a place where we have no idea what's going to happen, in terms of the future. 	 - к1оргеи чулоацамеи. Шоллаг1дар, укхаза вай дийцачох лаьца да, вай кхоане белгалза хилар.