Ye mpʋ mɛ mpa ɩ́ tá kɛ́ Yuta nyə́ma tɔ ɩ́ tá kɛ́ kpaɩ nyə́ma yaa caɣalaa. Ama pənɛntɛ mə na Ɩsɔ yəlaa ɩ́ kaa ɩcatɛ, na ɩ́ pəsa Ɩsɔ təyaɣa nyə́ma maɣamaɣa təkpem. 	 Ngkai toe-mi, ompi' -ompi' to bela-koi to Yahudi, ri'ulu hewa tauna to hi mali-na-ko-koina. Aga wae lau uma-pi hewa toe. Wae lau hampodooa-mokoi hante hawe'ea tauna to mepangala' hi Yesus. Hantomi lau-mokoi hante hawe'ea ana' Alata'ala.


Tənaɣa Yutaasɩ məŋna liɣitee anɩ na ɩ́ pɛtɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa, na ɩ́ tɛɛ na ɩ́ polo na ɩ́ tʋ ŋmənaɣa kɛ ɩ luɣu tɛɛ na ɩ́ sɩ. 	 Ngkai ree, Yudas mpetadi doi tohe'e hi rala Tomi Alata'ala, pai' -i hilou mengkahunca'.


Maa kɔɔ nɔɔnɔɔ yoo. Mpi n wɛna tɔ tɔkɩ-wəɣɩ teu təkem, pəcɔ nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ lɛɛkɩ-ŋ nyá kəlʋɣʋ teeli ntenuɣu. 	 "Neo' rata-ama! Perohoi ngkakamu tudui' to ni'inca-mi, bona Alata'ala mpowai' -koi mpai' parasee ngkai pedagi-ni. Nee-neo' mpai' ria to mpahala'nawu' -koi alaa-na uma nitarima parasee tetu.


Pə taɣa pʋlʋ, pə təna mpi ma tɩ tɔ, nyá tənna, na pə təna mpi n tɩ tɔ má tənna. Ma nyʋɣʋ ká kʋləna pa kiŋ. 	 Hawe'ea tauna to kupobagia, bagia-nu Mama. Pai' hawe'ea tauna to nupobagia, bagia-ku. Hira' -mi to mpopehuwu kabohe tuwu' -ku.


Ɩlɛna Yesu tɔmɩ-ɩ sɩ: Ma taa heeli-ŋ sɩ ye n tɛma-m na nyá taa n ká ná Ɩsɔ teeli? 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -ki Marta: "Ha uma ku'uli' -mikoko we'i, ane mepangala' -ko, nuhilo moto mpai' kabohe baraka' -na Alata'ala."


Na ɩ kʋwa Yuta nyə́ma kʋsəsɩɩtʋ na tə kʋheelitu na tə kʋkʋkiim sɩ ɩ kpakəɣɩ Yuta nyə́ma na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, piitim mpɩ pə naalɛ na ɩ́ kpɛntəna ɩ tɩ na pá pəsɩ piitim kʋlʋməm kɛ kʋfam na hɛɛsʋɣʋ kɔɔ. 	 Apa' Kristus, Hi'a-mi to mpopohintuwu' -ta hante Alata'ala pai' hante doo-ta. Napewai' woto-na rapatehi jadi' tolo' woto-ta, pai' ngkai kamate-na toe nabahaka-tamo ngkai Atura agama Yahudi hante hawe'ea parenta pai' hawa' -na. Nababehi toe bona mpogero posisalaa to mpo'oloi' to Yahudi pai' to bela-ra to Yahudi hewa walatana'. Jadi', kai' to Yahudi hante koi' to bela-koi to Yahudi, napopohintuwu' -tamo. Napopohintuwu' -ta toe, bona napajadi' -ta manusia' to bo'u to mosidai' hante Hi'a. Hewa toe-mi ohea-na Kristus mpobabehi kahintuwuaa'.


Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔ wɛɛkʋɣʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ Ɩsɔ təma kɛ pə tʋ-ɩ sɩ ɩ́ paasəɣəna. Pə tɔɔ kɛ́ pə fɛɩ sɩ pá ná kawaliya nakələɣɩ ɩ kiŋ. Ɩ kaa wɛɛ kalampaanɩ tʋ yaa wei ɩɩ laa pááná mʋɣʋ tɔ, yaa sʋlʋnyɔɔlʋ yaa mʋsʋŋ tʋ, yaa wei ɩ muɣuliɣi sɩ ɩ́ hiki liɣitee tɔ. 	 Apa' tauna to jadi' pangkeni hi rala agama-ta, pahawaa' to mpo'urusi pobago Alata'ala. Toe pai' kana to uma ria kasalaia' -ra: uma ma'ala to molangko nono ba to jolia moroe, uma ma'ala topalangu-langu ba to ntora motuda' pai' to doko' doi-wadi.


N caa má la-ŋ we? Yʋlʋm cɔwa sɩ: Tacaa, ma caa kɛ́ sɩ ń la na má naakɩ ɩsɩɩ maa wɛʋ ma wule taa tɔ. 	 Natompoi' towero toei: "Pue', bona pehilo-a-kuwo!"


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa maɣasa-təɣɩ pa taa pa tike. Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye tə tɔma sɩ Ɩsɔ tilina-ɩ, ɩ ká pɔɔsɩ-tʋ sɩ: Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tá mʋ ɩ tɔm? 	 Momepololitai-ramo pangkeni to Yahudi toera, ra'uli': "Beiwa-tale' mpotompoi' -ie? Ane ta'uli' ngkai Alata'ala kuasa-na, na'uli' -taka mpai': `Ane wae, napa pai' uma-i nipangala'?'


Ɩlɛ ɩ́ ká pəsɩ yəlaa mpa pa fɛɩna taalɩ na pá wɛ tənaŋŋ tɔ, na ɩ́ pəsɩ Ɩsɔ piya nsi sɩ fɛɩna kawalaɣa nakələɣɩ antulinya yəlaa kʋtakɛɛsəŋ na asaɣaa pa hɛkʋ taa tɔ. Pə́cɔ́ pə wɛɛ kɛ́ sɩ mɩɩ mʋɣʋna kɔkɔ kɛ pa hɛkʋ taa kɛ́ nyənənyənɩ ɩsɩɩ ɩsɔtʋlʋŋasɩ kɛ ɩsɔtaa 	 bona monoa' hi hawe'ea tauna ka'ana' -na Alata'ala mpu'u-koi, to uma ria kasalaia' -ni, to tuwu' moroli' pai' uma ria patuju-ni to dada'a. Hewa betue' mehini hi rala kabengia-na, wae wo'o koi' hi laintongo' tauna to bengku' pai' dada'a nono-ra,


Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ pə təna mpi ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ tɔ ɩ́ hʋʋ sɩ ɩ́ tɛma-wəɣɩ hikuɣu, ɩlɛ paa ha-mɛɣɛ-wɩ. 	 Jadi', pe'epei lolita-ku toi: Ane mosampaya-koi mperapi' napa-napa, pangala' -mi-hana kanawai' -nimi Alata'ala napa to niperapi', pai' bate nitarima.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Pə taa pɛkəlɩ-mɛɣɛ mpʋ. Ɩ́ tɛna Ɩsɔ kɛ́ mə taa, na ɩ́ tɛna má tɔtɔ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka ana'guru-na: "Neo' susa' nono-ni! Mepangala' -mokoi hi Alata'ala, pai' mepangala' wo'o-koi hi Aku'.


Ɩlɛ waatʋ wei kɛ́ pə lapa mpʋ? Waatʋ wei ɩ pɛlaa tɔ, yaa na pə́cɔ́ ɩ́ pɛləɣɩ? Aaɩ na pə́cɔ́ ɩ́ pɛləɣɩ kɛ́. 	 Ha nto'uma-i Abraham jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala? Ka'oti-na ratini' ba kako'ia-na ratini' -di? Ane tabasa tutura-na, monoto-mi tahilo: Abraham jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala kako'ia-na ratini'.


Paa na ɩ ka kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa tɔ, kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa taa kɛ́ ɩ nyəmá nɩɩnaʋ tɔm. 	 Nau' Ana' Alata'ala mpu'u-i, mporata kaparia wo'o-i-hawo, pai' -i mengkoru hi Alata'ala hewa manusia'.


Ɩsɔtɔnʋɣʋ na atɛ ká mʋkɩ yem. Ama ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kaa saalɩ paa pəcɔ. 	 Langi' pai' dunia' mogero moto mpai'. Tapi' lolita-ku bate-bate-na duu' kahae-hae-na.


Na pá tɔ sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ ɩsɛ sɛɛna yəlaa kaanaʋ sɩ pá sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩsəna mpi tɔ pə taɣa ḿpʋ́ɣʋ́ pa sɩɩwa. 	 Rapakilu-i, ra'uli': "Hi'a tohe'i mpotudui' tauna mpopue' Alata'ala hante tudui' to mosisala hante Atura Musa!"


Ma maɣasa ma tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ tii pa tɔɔ kɛ́ teitei ɩsɩɩ ɩ ka tiiu tá tɔɔ kɛ́ lɔŋ tɔ. 	 "Jadi', bula-ku mpololitai-ra-pidi, hompo-mi Inoha' Tomoroli' mpokuasai-ra, hibalia hewa to jadi' hi kita' to Yahudi lomo' -na.


Tənaɣa Falisanaa tɔma-ɩ sɩ: Ɩsɩɩ n kɛɛsʋɣʋʋ nyá tɩ tɔm kɛ mpʋ tɔ, pə fɛɩna nyʋɣʋ se. 	 Ra'uli' to Parisi: "Uma-le makono lolita-nue, apa' mpo'une' woto-nu moto-moko-kona."


Acima wɛɛ kɔma na a tɛ ɩlɛna ɩ nyə́ma tʋ mpaaʋ na pá kpeŋ. Ama Yesu ná saala Yosalɛm, na ɩ nyə́ma ta nyɩ mpʋ. 	 Katimpaliu-na eo bohe toe, nculii' -ramo hilou mpotoa' ngata-ra. Aga Yesus-hana, uma-i mpotuku' -ra. Hi ria-i-pidi hi Yerusalem, aga uma ra'incai totu'a-na.


Mpi ma nyɩɩləɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ lɩɩ nəɣəsɛɛ tɔm taa təkpataa. Apalʋ wei ɩ ta kpaɣa alʋ tɔ Tacaa təmlɛ kɛ ɩ sɔkəna nyʋɣʋ, na ɩ́ lʋkɩ sɩ Tacaa luɣu ɩ́ lapɩ-ɩ. 	 Konoa-ku ompi' bona neo' -koi sese' mpenonoi katuwu' -ni. Tauna to uma motobinei, mpenonoi Pue' -i-wadi, doko' mpakagoe' nono Pue'.


Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nawa ɩ təmlɛ tʋ kʋnyɔntʋ má. Saŋa waalɩ yəlaa təna ká yaa-m sɩ leleŋ nɩɩlʋ. 	 Nakiwoi-awa-kuwo, aku' batua-na to mpe'ahii'. Ngkai wae lau, hawe'ea tauna mpo'uli' ka'aku' -na tobine to nagane' Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na ɩ́ yele na pá kʋ weesuɣu halʋ. Ama Ɩsɔ ná feesa-ɩ na tə́ nana tá ɩsəpee. 	 Nipatehi mpu'u-imi Yesus. Tapi' Alata'ala mpotuwu' -i nculii', apa' lawi' Yesus-mi to mpowai' katuwua' to lompe'. Kai' toi-mi sabi' -na, apa' kihilo mata-mi-kaina katuwu' -na nculii'.


Tənaɣa Yesu cɔ Piyɛɛ sɩ: Ye ma nɔkaa sɩ ɩ́ caɣa mpʋ haləna ma kɔntɛ, nyá nyəntʋ suweɣe pə taa? Nyaa təŋɩ-m te. 	 Na'uli' Yesus: "Ane konoa-ku tuwu' ncuu-i duu' -ku rata nculii' mpai', uma mingki' nu'inca iko! Wule' tuku' -ama-hana."


Piyɛɛ caɣa Sopee tənaɣa wɛɛ naalɛɣɛ tɔnəŋ nyallʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Simɔŋ tɔ ɩ tɛ. 	 Oti toe, Petrus tida hi Yope ba hangkuja mengi-pidi kahae-na, mo'oha' hi tomi hadua topobago rewa kuliba to rahanga' Simon.


Halɩ ma taka ma tɔɔ kɛlɛ wei ɩ ka lʋlɩ ma Caa tɔ ɩ kɔma cɔɔʋ na? 	 Ha hema-a-kuwo aku' toi-e, pai' iko tina-na Pue' -ku tumai mpokinomo-a!


Ma nyənaɣa mpʋ ɩlɛna má ná kpaɣanʋ atɔntɔɔtɛ taka lɩɩwa. Na pa yaa ɩ tɔɔ caɣalʋ sɩ səm, na wei ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sətaa təcaɣalɛ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ təŋəɣɩ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ha-wɛɣɛ toma kɛ tɛtʋ hɔɣɔləŋ liɣiti táá kʋlʋmʋɣʋ tɔɔ, sɩ pá kʋ yəlaa na laɣatɛ na nyɔɣɔsɩ sɔsɔɔnsɩ na kʋtɔməŋ, na pá lá na taalɛ wontu kʋ yəlaa. 	 Kuhilo-kuwo hama'a jara' to mo'ise. Hanga' tauna to mpohawi' -i Kamatea, pai' hi boko' ria to mpopu'i-i to rahanga' Po'ohaa' Tomate. Hi to rodua toera rawai' kuasa mpopatehi hampobagia opo' ngkai hawe'ea manusia'. Ria to rapatehi hi rala panga'ea, ria to mate mo'oro' ba mate hi rala haki' ropu', ria to napatehi binata topekoni'.


Ɩ́ la kookalɩ na mə na yəlaa təna ɩ́ wɛɛna təma na leleŋ na mə tɔntɛ kɛɛsɩ teu. Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ tɔntɛ ta kɛɛsɩ teu pʋntʋ kaa keesi Tacaa. 	 Kana tuwu' hintuwu' -koi hante hawe'ea tauna. Huduwukui-koi bona tuwu' moroli', apa' uma hema to mpohilo Pue' ane uma-ra moroli'.


Pə taɣa sʋlʋm kʋɣʋna yəlaa panɛ ɩnɩ ɩsɩɩ ɩ́ hʋʋkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pə kəla tanaŋ. 	 Kai' tohe'i-e, uma-kai malangu hewa to ni'uli', apa' ko'ia-hawo tempo ponginua. Lako' jaa sio mepulo.


Yesu lapa təma paɣalɛ paɣalɛ lɛnna, na ye paa tɔma sɩ pá ŋmaa a təna təcɛɩcɛɩ kɛ takəlasɩ taa, ma ta hʋʋ sɩ sɩɩ maɣa antulinya ɩnɛ ɩ təna ɩ taa. 	 Wori' -pidi to ntani' -ntani' -na to nababehi Yesus. Ane rapa' -na butu nyala-na to nababehi toe ra'uki' hi rala buku, kupekiri nau' humalili' dunia' toi rapontimamahii-ki, ba kana uma-i liu apa' wori' lia buku.


Ɩ́ wɛɛna hʋwɛɛ nna Yesu Kilisiti ka hʋʋkaɣa tɔɣɔ mə taa. 	 Nono-ni kana hewa nono-na Kristus Yesus:


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ cɛkəna tɔm ntɩ tə təna na? Ɩlɛna pɛlɛ pa cɔ sɩ: Ɛɛ, tə cɛkənaa. 	 Oti toe, Yesus mpekune' -ra ana'guru-na, na'uli': "Ha nipaha wa lolita rapa' -ku toe-e we'i lau?" Ratompoi': "Kipaha moto."


Tacaa Ɩsɔ tʋ-wɛɣɛ niŋ, na yəlaa paɣalɛ mʋ na pá laɣasɩ na pá təŋ Yesu. 	 Baraka' Pue' ria dohe-ra, pai' alaa-na wori' -ramo to Antiokhia mepangala' pai' mpotonu katuwu' -ra hi Pue'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma-ɩ sɩ: Nyənɩ ɩ wɛʋ ɩsɩɩ koluŋa kʋhʋlʋmaɣa, Ɩsɔ ka mana-ŋ. N caɣaa na ń hʋʋkəna-m tɔm ɩsɩɩ kiiu səŋaa tɔ pə teitei. Pəyele n ŋmaana kiiu ŋkʋ kʋ tɔɔ na ń tɔ sɩ pá ma-m? 	 Hampetompoi' Paulus: "Harala nahopo' Alata'ala wo'o-ko-kowo mpai', iko to lompe' hi mali-na-wadi-ko! Mohura-ko retu mai, doko' mpobotuhi kara-kara-ku ntuku' Atura Musa, bo iko moto ntiboki Atura Musa toe, apa' nupehubui rahopo' -a."


Ama pɛlɛ pa mapa kapusi sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ, kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ. 	 Aga rajojo lau-mi mogora, ra'uli': "Parika' -i! Parika' -i!"


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Feesuɣu Naŋŋtʋ na tá maɣamaɣa tə sɩɩwa sɩ, tə kaa sʋkɩ-mɛɣɛ səɣəla naalɩ na pə tá kɛ́ nti tə kɛ́ sɔsɔɔntʋ na tə́ kɛ́ paa wei ɩ́ tɔkɩ tɔ. 	 "Ompi' -ompi', toi-mi kabotu' to kirata ntuku' konoa Inoha' Tomoroli', pai' to kipokono wo'o-kaiwo, kai' pangkeni-ni, bona neo' -koi rapakasusa' hante wori' nyala parenta. Uma-koi rapewuku mpotuku' Atura Musa. Toi-wadi to paraluu ki'uli' -kokoi:


Yesu kɔm pa naanʋwa na naalɛ kiŋ tɔ, pa taa lɛlʋ Tomaa (wei ɩ kɛ́ tompu tɔ,) ɩ fɛɩ pa hɛkʋ. 	 Tomas, hadua ngkai to hampulu' rodua ana'guru Yesus, to ra'atu Ntomoropa', uma-i-hana ria hante doo-na nto'u karata-na Yesus toe.


Ye ma sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ na pə́cɔ́ má tɔkɩ, pepe tɔɔ kɛ́ paa tʋʋ-m timpi ma tɔkəna sɛɛtʋ tɔ? 	 Ane kukoni' bau' toe, pai' mpo'uli' tarima kasi moto-a hi Alata'ala, ha napa-hana pai' tau ntani' -na mporuge' -a!"


Tənaɣa Feesuɣu Naŋŋtʋ haɣa pa təna pa taa təmammam, na pá sʋʋ piitim lɛmpɩ tɔm yɔɣɔtʋɣʋ, na nti Feesuɣu tʋ pa taa tɔ ntəɣɩ pa yɔɣɔtaɣa. 	 Ngkai ree, nakuasai omea-ramo Inoha' Tomoroli', pai' ntepu'u-ramo mololita hante basa-basa to ko'ia ra'incai, ntuku' to napopolibu' -raka Inoha' Tomoroli'.


Na ɩ́ sʋʋ wahala taa kɛ́ atɛtəlɛ taa təna. Tənaɣa toŋ tʋ teka ɩ ɩsɛ na ɩ́ loosi Apəlaham, na Lasaa caɣa ɩ kɔŋkɔŋ taa. 	 Hi po'ohaa' tomate, ntora ntodohaka-i. Hampengoa' -na ngkai ree, nahilo-hawo molaa lia, oe-imi mai Abraham, hante Lazarus mohura hi ncori-na.


Kookalɩ ɩnɛ ɩ lapʋ taa kɛ́ pɩɩ hʋ́lɩ́ mpi ɩ́ kɛwa tɔ, na yəlaa paɣalɛ ká sana Ɩsɔ kɛ́ ɩsəna mpi ɩ́ nɩɩnaa na ɩ́ lakɩ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ tɛma mə taa na Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ. Na paa sa Ɩsɔ tɔtɔɣɔ ɩsəna mpi mə na-wɛ na lɛlaa ɩ́ talʋɣʋ mə kʋpam na luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ. 	 Ane doo-ta to Yudea toera ria mpohilo pewai' -ni toi mpai', bate mpo'une' Alata'ala-ramo, apa' rahilo kamakono-na pepangala' -ni hi Kareba Kristus, pai' pengkoru-ni hi hawa' -na. Mpo'une' Alata'ala-ramo mpai', apa' manara mpu'u-koi mpobagi rewa-ni hi hira' pai' hi tau ntani' -na.


Waatʋ ɩnɩ mə laŋhʋlʋmlɛ tɔ paa pɔɔsəɣɩ. Ɩlɛ kaɣana ɩ́ na-we tɔtɔ? Halɩ ma pəsəɣɩ má ləsɩ mə nyɩɩlʋɣʋ sɩ waatʋ ɩnɩ ɩ taa, pɩɩ lakaɣa mpʋ, paa mə ɩsɛ maɣamaɣa ɩ́ ka ləsaa na ɩ́ tʋ-m. 	 Goe' mpu'u nono-ni nto'u toe ompi'. Jadi' napa pai' mobali' -mi nono-ni tempo toi? Nto'u toe wengi, ku'inca mpu'u ompi', ane ria ba napa-napa to kuparaluu, uma nipekabosi'; kira-kira ane ke bisa-wadi, nau' mata-ni moto-mi nijungki' pai' niwai' -ka, ba ke uma nipekabosi'.


Ɩsayii nyaɣa apalʋtʋ na ɩ́ yɔɣɔtɩ nti tə kəla mpʋ tɔ sɩ: Mpa pa taa pɛɛkəɣɩ-m tɔ, mpɛ pa mələna na pá na-m. Mpa pa taa pɔɔsəɣɩ ma tɔɔ tɔ, pɛlɛɣɛ ma məlaa na má hʋ́lɩ́ ma tɩ. 	 Oti toe, ria wo'o Lolita Alata'ala to lonto' lia to naparata nabi Yesaya. Na'uli' Alata'ala hewa toi: Tauna to uma mpopali' -a, hira' lau-mi to mporua' -a. Pai' tauna to uma mpekune' kahema-ku, kupopo'incai lau-ramo kahema-ku."


Pʋlʋpʋ wɛɛ mpi yʋlʋ ká kpaɣa na ɩ́ laɣasəna ɩ weesuɣu tɔ? 	 Apa' uma ria napa-napa to ma'ala tasula' -ki katuwua' to lompe' toe.


Tənaɣa leelu kʋnyɔntʋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔna santiinaa kɛ naalɛ na ɩ́ pɛtɩ. 	 Nto'u toe, rata wo'o-hawo hadua tobine tobalu to mpe'ahii' tuwu' -na, napuna' wo'o-hawo doi pepue' -na. To napuna' tohe'e, rompepa' doi ngkala, hangkedi' lia oli-na.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ kʋheelitu wɛɛ sɩ: Taa la wasaŋkalətʋ, taa kʋ yʋlʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa ləsɩ pɔpɔtʋ aseeta, taa nyɩɩlɩ, na lɛntənaa tɔtɔ. Ama tə tənaɣa mpʋ tə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ: Sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ n ka sɔɔlɩ nyá tɩ tɔ. 	 Apa' hi rala Atura Pue' ria parenta toi: "Neo' mobualo', neo' mepatehi, neo' manako, neo' mpokahina anu doo." Hawe'ea toe, pai' parenta ntani' -na wo'o, tatuku' omea-mi ane tatuku' hawa' to hanyala toi: "Kana tapoka'ahi' doo-ta hewa kampoka'ahi' -ta woto-ta moto."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə ta maɣata-m na pə́cɔ́. Ama ye mɛ, paa pəlee pə maɣa-mɛɣɛ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Ko'ia rata tempo-na kupopehuwu woto-ku. Ane koi' -koina, uma beiwa ba nto'uma-koi hilou hi Yerusalem,


Pa lɩɩ kpeeŋa, ɩlɛna pá tɔŋ pa taa pa tike sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ ta la taalɩ nɔɣɔlʋ wei ɩ tɔɔ paa kʋ-ɩ, yaa pá tʋ-ɩ saləka tɔ. 	 Karata-ra hi mali-na, momepololitai-ramo ra'uli': "Tau tohe'ei ria, uma-hawo ria sala' -na to natao rapatehi-ki ba ratarungku' -ki."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na nti nti ɩ́ nɩɩkɩ tɔ. Maɣasəlaɣa ŋka mə maɣamaɣa ɩ́ maɣasəɣəna tɔ, ŋkɛɣɛ Ɩsɔ ká maɣasəna ɩ kʋcɔɔŋ na ɩ́ ha-mɛ. 	 Na'uli' tena Yesus: "Penotohi mpu'u-koi napa to ni'epe tohe'i-e. Apa' kawoo-woria' Lolita Alata'ala to nibagi-ki doo, kawoo-woria' wo'o to nanotohi-kokoi Alata'ala-- ba melabi tena-pi ngkai ree.


Tənaɣa pə lapa wulaʋ kɛ pááná na ɩ́ tili ɩ yoolaa sɩ pá kʋ yʋlʋkʋlaa mpɛ, na ɩ́ sɔ pa ɩcatɛ. 	 Kana'epe-na magau' napa to jadi' tohe'e, moroe lia-imi. Nahubui tantara-na hilou mpatehi topepatehi toera, pai' mposuwe ngata-ra.


Pa yɔɣɔtaɣa pa taa sɩ: Ye tə tɔma sɩ tə́ kpa-ɩ acima waatʋ taa, pɩɩ la yoou kɛ yəlaa taa. 	 Ra'uli': "Aga neo' ulu tababehi nto'u eo bohe, nee-neo' mpai' bara' ntodea."


ɩlɛna ɩ́ taɣanɩ ɩ taa sɩ: Maa məlɩ təyaɣa ŋka ka taa ma lɩɩwa tɔɣɔ. Ɩ takɩ kɛlɛ ka taa, ɩlɛ ɩ ká maɣana pa hasa-kɛ na pá taɣanɩ pə tənaɣa teu, na nɔɣɔlʋ fɛɩ ka taa. 	 Ponculi' -nami hilou hi tauna to napalahii-e wengi, nahilo-hawo uma ria to mpo'ohai' -i. Tauna toei hewa tomi to boa-wadi, molela' tepehaii, hinapa' hiloa-na.


Alʋ paalʋ ɩ́ wɛna ɩ weesuɣu, ɩ alʋ ɩnɩ ɩ fɛɩna mpaaʋ sɩ ɩ́ kʋlɩ-ɩ. Ama ye ɩ paalʋ səpa, pə ha-ɩ mpaaʋ kɛ́, ɩ luɣu ɩ́ wɛ wei, ɩ saa. Ɩlɛ kʋlʋmtʋ kɛ́, pɩɩ wɛɛ Ɩsɔ sɛɛlʋ kɛ́. 	 Ntuku' atura poncamoko, tobine to motomanei-mi tehoo' -i hi rala poncamoko-na hante tomane-na bula-na tuwu' -pidi tomane-na. Ane mate-damo-hawo tomane-na, tebahaka-imi ngkai ada poncamoko. Ma'ala moto-imi motomanei, asala tomane-na to bo'u to Kristen wo'o-i-hawo.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa piti yəlaa təna tɔɔ kɛ́ kɔkɔ ɩsɩɩ pa tʋkʋɣʋ tɔm kɛ tɔɣɔnaɣa tɔɔ tɔ. 	 Ntuku' Atura Musa, hawe'ea pongkoni' to rapopepue' hi Alata'ala kana rapoii'. Wae wo'o butu dua tauna kana rapomoroli' hante apu.


Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ. Ye mpa pa lapa kəllaa maa ha-wɛɣɛ manna kʋŋmɛsʋ. Na maa ha paa pa taa wei tɔtɔɣɔ pəlɛ kʋhʋlʋməlɛ nte tə tɔɔ pa ŋmaa hətɛ kʋfatɛ nte nɔɣɔlʋ ta nyɩ tɔ ye pə taɣa pʋntʋ wei paa cɛlɛ-tɛ tɔ ɩ paasi. 	 "Hema to tilingaa, pe'epei mpu'u-e' napa to na'uli' Inoha' Tomoroli' hi topetuku' -ku hi butu ngata-na. "Hema to medagi, kupiliu-ra ngkoni' manna to tewuni. Kuwai' -ra hameha' watu to bula. Hi watu toe te'uki' hanga' to bo'u, to uma ra'incai tau ntani' -na. To mpo'inca, muntu' tauna to mpotarima watu toe-wadi."


Asaɣaa mpa pa kama tesika tɔɔ tɔ pa taa lɛlʋ ná tʋʋ-ɩ sɩ: Ɩsɩɩ sɩ Mesii kɛlɛ nyá yaa? Ya nyá tɩ nyʋɣʋ na ń kpɛntəna tá na ń ya tɔtɔ. 	 Hadua todada'a to raparika' dohe-na Yesus, mpolibui' Yesus, na'uli': "Nu'uli' -kona Iko Magau' Topetolo' -e! Ane bongko wae, tulungi-mi woto-nu pai' kai' wo'o-kaiwo!"


N wɛ-m sɔɣɔntʋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, n kɛ́ yʋlʋ katɛ tʋ kɛ́. N ta sɩɩ mpi tɔ mpəɣɩ n kpakəɣɩ, na timpi n ta tuu tɔ tənaɣa n kʋŋ. 	 Me'eka' -a hi Magau', apa' ku'inca kasoa-nu. Nupepae to bela-kowo hinu'a-nu, nu'ala' to uma nukarokoi.'


Tɔm tooso kɛ́ ma sələma Tacaa kɛ kʋtɔŋ kʋnɛ kʋ tɔɔ sɩ ɩ́ waasɩ-m-kʋ. 	 Tolu ngkani-a mekakae hi Pue', ku'uli': "O Pue', kuperapi' bona nulali-ka-kuwo kaparia toi."


Tɔʋ, yʋlʋ nɔɣɔlʋ na ɩ newaa paa kɛna yʋlʋnyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ, ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩ pəyaɣa. 	 Jadi', ria pitu to ntali ompi' paka' tomane. To ulumua' motobinei, mate-i uma ria ana' -na.


Yəlaa ɩ́ taa nyɩ sɩ n hɔka nɔɣɔ. Ama nyá Caa wei ɩ wɛ ɩŋmɛlaʋ tɔ ɩ tike ɩ ka nyəna. Nyá Caa wei ɩ naa mpi n lakɩ ɩŋmɛlaʋ tɔ ɩ ká ha-ŋ nyá kasəyaɣa. 	 bona neo' ra'incai doo kamopuasa' -ta. Muntu' Tuama-ta to hi rala suruga to uma kahiloa, Hi'a-wadi to mpo'inca kamopuasa' -ta. Nahilo moto kehi-ta to uma ra'incai doo, pai' nahiwili-taka mpai'.


Ɩ́ kotuɣu tɔ, pə taɣa Tacaa tɔɣɔnaɣa kɛ ɩ́ tɔkɩ. 	 Jadi', ane moromu-koi hangkaa-ngkania, po'ingku-ni uma natao hi tauna to morumpu ngkoni' roti pai' nginu anggur mpokiwoi kamate-na Pue' Yesus.


Sika nyə́ma tɔm ɩ́ la-mɛɣɛ pətɔɔtɛɛ. 	 Ane ria tauna to morara' -pidi pepangala' -ra, poka'ahi' -ra-rawo.


Ye faɣasʋɣʋ ɩ́ wɛ mə hɛkʋ taa kɔlɔ, kʋ́ wɛɛ na pə́cɔ́ pá nyɩ mə taa mpa pa kɛ́ kʋpama na tampana tɔ. 	 Lompe' lau-di ane ria posisalaa-nie, bona incana ba hema mpu'u-koi to moroho petuku' -ni hi Pue'.


Wei ɩ faɣasəɣɩ kʋyakʋ na ɩ́ tɔ sɩ kʋnɛ kʋ kəla kʋnɛ tɔ, Tacaa tɔɔ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ na wei ɩ tɔkɩ pə təna tɔ. Tacaa tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ tɔ se. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ kiiki tɔ, Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ, na ɩ sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ tɔɣɔɣɔ. 	 Tauna to mpomeliu eo ha'eo, nababehi toe bona mpobila' Pue'. Tauna to ngkoni' ka'apa-apa-na, nakoni' bona mpobila' Pue', apa' na'uli' moto tarima kasi-na hi Alata'ala. Wae wo'o tauna to ngkoni' muntu' to rapakatantu. Tauna toera mpotuku' palia-ra bona mpobila' Pue', pai' -ra mpo'uli' tarima kasi wo'o-rawo.


Ye ɩ́ kɔma na ɩ́ ná yoolaa kʋpiŋ tama Yosalɛm kɛ kotaɣa, ɩ́ nyɩ sɩ ɩ yɔkʋɣʋ wʋsaa kɛlɛ waatʋ ɩnɩ. 	 "Ane nihilo-damo ngata Yerusalem toi ratipuhi tantara bali', ni'inca-mi ka'uma-napi mahae Yerusalem ragero.


Tənaɣa yəlaa kɔna-ɩ-kʋ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Yuta nyə́ma taa sɔsaa sɩ: Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa liɣitee nyəɣəlʋɣʋ tɔɔ cənɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ́. 	 Ngkai ree, ratonu-miki hampepa' doi pera'. Na'uli': "Lence hema pai' hanga' hema to hi doi toi?" Ra'uli': "Lence pai' hanga' Kaisar."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kʋhəntʋɣʋ na ń tɔ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -ki: "Memata-moko, lulu-mi ali' -nu, pai' mako' -moko."


Na ma sələməɣɩ Ɩsɔ sɩ ɩsəna tá na-ŋ tə kpɛnta ɩsəntɔɣɔ Ɩsɔ mpaaʋ tɔɔ tɔ pə́ yele na ń cɛkəna teu təkpataa kɛ́ kʋpantʋnaa mpa pa təna tə hikiɣi tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tɔ. 	 Mosampaya-a bona mobale mpu'u-ta hi rala Pue' Yesus, pai' bona pobale-ta toe mpokeni-ta bona tampai pe'inca-ta mpo'inca hawe'ea rasi' to lompe' to tarata ngkai posidaia' -ta hante Kristus.


Ɩ́ la laakalɩ na nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ taɣanɩ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ kɛ laŋʋɣʋ. Ɩ́ la laakalɩ tɔtɔ na pə́ taa kɔɔ na mə taa nɔɣɔlʋ pəsɩ ɩsɩɩ tʋɣʋ ɩsaɣaʋ nyɔɔkʋɣʋ na kʋ nyaŋ wakələɣɩ yəlaa tɔ. 	 Pelompehi bona neo' ria doo-ni to ngkala'ura ngkai Alata'ala pai' mpohuna ahi' -na. Pelompehi bona neo' mehupa' hi laintongo' -ni tauna to hewa kowo' to ria rasu-na, pai' to mpobalinai' kahintuwuaa' -ni, alaa-na wori' to tepakeni mojeko'.


Ama pa təna pa ta mʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ, pə tɔɔ kɛ́ Ɩsayii tɔma sɩ: Haɩ, Tacaa, pa taa kʋlʋm tɩɩ mʋwa tá tɔm ntɔ? 	 Aga uma hawe'ea tauna mpopangala' Kareba Lompe' to raparata-raka toe. Ria lolita nabi Yesaya owi to mpo'uli': "Pue', uma hema to mpangala' kareba to kikeni."


Tənaɣa maa cɔ-wɛ təfoo sɩ: Ma ta nyɩ-mɛɣɛ paa pəcɔ. Ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɛ-m, ɩsaɣalataa mɛ. 	 "Kutompoi' -ra mpai': `Uma-kuna ku'incai-koi! Palai-koi ngkai rei, koi' to dada'a po'ingku-ni.'


Ye wʋlɛ kʋlʋmtəlɛ taa ɩ pəntəna-ŋ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa, na ɩ́ kɔŋ tam na ɩ́ wiiki sɩ ma pəntaa kɛ́, n ká hʋlɩ-ɩ suulu kɛ́. 	 Nau' pitu ngkani rala-na ha'eo-i masala' hi kita', pai' butu ngkani-na tumai-i merapi' ampu, ampungi-i-hawo."


Pə kaasa pəcɔ antulinya kaa tasa-m naʋ, ama mɛ mɩɩ na-m. Pə taɣa pʋlʋ, ma wɛna weesuɣu na mɛ mɩɩ wɛɛna weesiŋ tɔ pə tɔɔ. 	 Hampai' lia-damo, tauna to hi dunia' uma-pi mpohiloi-a. Aga koi', nihilo moto-a. Tuwu' moto-koi mpai', apa' Aku' tuwu' -a.


Pə tɔɔ tɔ, tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa-ŋ Simɔŋ wei pa cuɣusaa sɩ Piyɛɛ tɔ. Ɩ wɛ tɔnəŋ nyallʋ Simɔŋ wei ɩ təyaɣa wɛ lʋm nɔɣɔ tɔ ɩ tɛ. 	 Wae-pi, hubui tauna hilou hi ngata Yope mpokio' tauna to rahanga' Simon Petrus. Po'ohaa' -na mohu' hi wiwi' tahi', hi tomi Simon topobago rewa kuliba.'


Ama pɩɩ lɔɣɔ-tʋɣʋ tɛtʋ səkpetu natəlɩ nti lʋm cɔɔnaa tɔ tə kʋteŋ tɔɔ kɛ́. 	 Nau' kapal-ta mogero mpai', tehore moto-ta omea hi hameha' lewuto'."


Ta taapalaa kɛ Lom ka nyəmá ta tɔɔ, ɩlɛna pá polo pá səŋ-tʋɣʋ hatoo Apiyusi kʋyakʋ taa kɛ́ Sʋlʋmpɔɔŋ tooso taa. Pɔɔlɩ na-wɛ ɩlɛna ɩ́ sa Ɩsɔ na ɩ apalʋtʋ kpa. 	 Hi lengko ohea-pidi-kai, ompi' -ompi' hampepangalaa' to hi Roma mpo'epe kaneo' -kai rata-mi. Toe pai' katumai-rami mpotomu-kai hi ngata to rahanga' Pasar Apius pai' Pasanggrahan to Tolu. Kanahilo-na Paulus ompi' hampepangalaa' -kai ngkai Roma toera, na'uli' tarima kasi hi Alata'ala, pai' morawa-mi nono-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋm cɔlɔ nyə́ma mpa paa nyəma-ɩ lɔŋ sɩ ɩ kɛ́ pala latʋ tɔ, pa tɔma sɩ: Pə taɣa ɩnɛ ɩnɩ ɩ ka cakaɣana na ɩ́ lakɩ pala? 	 Ngkai ree, tongki-na pai' tauna to biasa mpohilo-i kakarapi' -rapi', momepekune' -ramo ra'uli': "Hema-idi toe-e mai? Ha bela hi'a-mi towero to biasa mohura kakarapi' -rapi' -e?"


Akewe nɩɩwa sɩ Yesu lɩɩna Yuta na ɩ́ kɔɔ Kalilee, ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ: Ma pəyaɣa wɛ Kapənahum na ká caa səpʋ, polo ń waasɩ-kɛ. 	 Kana'epe-na topohawa' toei karata-na Yesus hi Galilea ngkai Yudea, hilou-imi hi ngata Kana mpohirua' -ki, na'uli' -ki: "Pue', hilou-ta hi Kapernaum, nupaka'uri' -ka-kuwo ana' -ku, apa' neo' mate-imi."


Ama pə kɔma pə tala saa wei Ɩsɔ ka sɩɩwa tɔ, ɩlɛna ɩ́ tili ɩ pəyaɣa, na alʋ lʋləna-kɛ, na ká təŋ Yuta nyə́ma kʋlapʋtʋ. 	 Aga karata-na tempo to napakatantu Alata'ala, napahawa' -mi Ana' -na tumai hi dunia'. Ana' -na toei putu ngkai hadua tobine, pai' -i mewali to Yahudi to mengkoru hi Atura Musa.


Tɔʋ, ye ma ɩlɛ wule nte paa lana-m kɔtaɣa tɔ tə talaa kɛ́, ma kʋyakʋ kʋkpemuɣu talaa. 	 Kuwai' -ko paresa' -ku toi, apa' ku'inca uma-apa mahae hi dunia' toi, neo' rata-mi ioa' -ku. Pai' ane rapatehi-apa mpai', kutonu katuwu' -ku toi hi Alata'ala, hewa pepue' -ku hi Hi'a.


Tənaɣa pə tɛma-ɩ kpakpaa ɩnɩ, na ɩ́ nɩɩ ɩ tɔnʋɣʋ taa sɩ ɩ hika alaafəya. 	 Wae kanaganga-na, hampinisi mata mentoda' -mi poraa' -na. Ncaliu na'inca kamo'uri' -nami.


Moisi tɛma Ɩsɔ na ɩ taa tɔɣɔ waatʋ wei ɩ́ lɩɩ Icipiti na wulaʋ pááná huu ɩ tɔɔ tɔ pə ta tɔ ɩ laŋlɛ. Ɩ səŋa teu təca, mpi tɔ ɩ naakaɣa Ɩsɔ wei ɩ fɛɩ pá na-ɩ tɔ. 	 Ngkai pepangala' -na, napalahii tana' Mesir, uma-i mpoka'eka' roe raja Mesir. Ntaha-i hi rala kasusaa', apa' mpohilo-imi-hana Alata'ala to uma kahiloa.


Pənɛ ɩnɩ pə lapaɣa sɩ pə́ hʋ́lɩ́-tʋɣʋ lɔŋ na pə́ taa kɔɔ na tə́ nyɩɩlɩ ɩsaɣakʋnyɩɩləŋ ɩsɩɩ mpɛ ɩnɩ paa nyɩɩlʋɣʋ tɔ. 	 Hawe'ea to jadi' hi to Yahudi toe owi, jadi' bona kita' mporata tudui'. Patuju-na bona neo' -ta mpokahina to dada'a hewa hira' owi.


Na kɔtəlaa sɔsaa náá tɔŋ sɩ ɩ lapa taalənaa kɛ sɔsɔm kɛ́. 	 Wori' nyala pepakilu to raparata imam pangkeni hi Pilatus.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Feesuɣu lakɩ ɩsəna na ɩ́ haa weesuɣu kɛ mpa na Yesu Kilisiti pa kpɛntaa tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na pə́ ləsɩ-m ɩsaɣatʋ na səm pə yaasi ɩnɩ ɩ taa. 	 Apa' ngkai posidaia' -ta hante Kristus Yesus toe, baraka' Inoha' Tomoroli' mpowai' -ta katuwua' to bo'u pai' nabahaka-ta ngkai kuasa jeko' pai' kamatea.


Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ kɛ́ awulaa sɔsaa na toŋtʋnaa təna tɔɔ, ɩlɛna tə́ pəsɩ na tə́ caɣa təpamm na alaafəya na tə́ paasəna Ɩsɔ nyəntʋ kɛ teu, na tə́ tɔka tá yaasi kʋpaŋ. 	 mposampayai magau' duu' -na hawe'ea topoparenta. Kana taposampayai-ra, bona rodo-hawo katuwu' -ta pai' neo' -tawo ria to mpobalinai' -ta, bona mologa-ta mepue' hi Alata'ala pai' mpobabehi oa' gau' to natao rabila' doo.


Pə tɔɔ kɛ́ tiili tɔtɔ ɩ yɔɣɔtaa na pə pɩɩ təcəŋcəŋ sɩ: N kaa yele sɩ nyá yʋlʋ kʋpaŋ má ma tɩɩ sɔŋ pəcɔ maɣamaɣa. 	 "Toe wo'o-mi batua lolita Daud hi rala posampaya-na, na'uli' hewa toi: `Woto-ku uma nupelele' hi rala daeo' duu' -na pope, apa' Aku' batua-nu to nupelihi.'


Fətəla kaa tasa mʋɣʋ kɛ nyá taa, pə́cɔ́ pa kaa tasa akpaɣalɛ ayɔɔla taŋ nɩɩʋ kɛ nyá taa. Nyá taa taatəlaa hətɛ ka yaana antulinya taa kɛ́ lɔŋ, na nyá puɣusa yəlaa təna na nyá topotopo təma pɛɛkʋɣʋ. 	 Uma-pi ria to mpobaa lampu. Uma-pi ria karamea hi posusaa' poncamokoa. Padaga-padaga hi ngata Babel toe, bohe hanga' -ra hi dunia'. Hante pedoti-ra, to Babel toera mpobagiu hawe'ea tauna hi dunia'.


Pəcɔ tə kɛʋ Kilisiti tillaa ɩsəntɔ tɔ, ye tɩɩ nɔkaa tɩɩ ŋmakəla-mɛ na ɩ́ lá ɩsəna tə caa tɔ. Ama tə caɣa mə hɛkʋ na suulu na tə́ lakɩ-mɛ təpamm ɩsɩɩ asɔnʋɣʋ lakʋɣʋ kʋ pəyaɣa tɔ. 	 Aga uma kibabehi hewa toe. Bula-kai retu-pidi wengi, mo'alusu' po'ingku-kai, hewa hadua totina mpewili' ana' -na.


Paa tapɩɩlɛ yaa tefemle kɛ ɩ kɔma na ɩ́ kɔɔ na ɩ́ maɣana-wɛɣɛ mpʋ na pá taŋaa, pa lapa nyʋleleŋ kɛ́. 	 Morasi' mpu'u-ra batua to narata maradika-ra rodo moto-ra mpopea-i, nau' mentongo' bengi ba paia-na liu mentongo' bengi.


Pə tɔɔ kɛ́ ma see na má pukina mpi pə sɩɩwa tɔ pə tɔɔ, sɩ má hiki pə fɔɔtɔ wei Ɩsɔ yaa-tʋ sɩ tə́ hiki ɩsɔtaa kɛ Yesu Kilisiti kiŋ tɔ. 	 Ompi' -ku omea, kupangaku' moto, ko'ia moroli' mpu'u-a hante uma-pi ria jeko' -ku. Aga hanyala to kubabehi: kulipo' -mi hawe'ea to kutilingkurihi, pai' kuhuduwukui mperapai to kunyanyohi. Aku' hewa tauna to motanta' mokeno: uma kupe'ili' to hi tilingkuria-ku, mokeno ncuu-a mperapai to kutoa'. Kuhuduwukui mpotuku' konoa Alata'ala, bona mporata-a mpai' parasee pedagia to nawai' -ka hi suruga-- apa' toe-mi pai' nakio' -a jadi' mosidai' hante Kristus Yesus.


Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pa hʋ́lɩ́ Ɩsɔ yəlaa kɛ ɩsəna paa la ɩ təmlɛ na kilisiti tɔnʋɣʋ tuusi lɔlɔ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa tɔ. 	 Nabagi-taka rasi' toe bona hawe'ea topetuku' -na rarewai hono', bona tapakule' mpewili' bago-na pai' bona kamoroo-rohoa posidaia' -ta hante Hi'a pai' hi himpau ompi' hampepangalaa' -ta hi rala Woto Kristus.


na ɩ́ tɛ ɩ təɣɩ nyənʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ, ɩlɛna ɩ́ sɔɔ ɩsəna ɩ ka wɛɛ tɔɣɔ kpakpaa. 	 Ka'oti-na nanaa lence-na pai' -i malai, uma-pi nakiwoi ba beiwa-ki lence-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Kotuɣu sɔsɔɔŋkʋ nyə́ma pɛɛka taalɩ wei paa tʋ Yesu na pá hiki mpaaʋ na pá kʋ-ɩ tɔ, na pá kpisi. 	 Nto'u toe, imam pangkeni pai' hawe'ea topohura agama mpali' sabi' to mpakilu Yesus, bona ngalai' rahuku' mate-i. Aga uma raruai' sala' -na.


Pa təna mpa ma sɔɔlaa tɔɣɔ ma kaləɣəna na má hɔŋ pa ŋkpaŋŋ. Ye mpʋ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na ń yele nyá ɩsaɣatʋ. 	 Butu dua tauna to kupe'ahi', kukaroe pai' kuweba' mpotudui' -ra. Toe pai' ku'uli', apui nono-ni, pai' medea-mokoi ngkai kamo'omu'eo-ni!


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Sesalee Filipʋ tɛtʋ taa kɛ́ tiili. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɛ́ awe? 	 Hilou-ramo Yesus hante ana'guru-na hi tana' to mohu' hi Kaisarea Filipi. Hi ree mepekune' Yesus hi ana'guru-na: "Ntuku' ponguli' -ra ntodea, hema-a Aku' Ana' Manusia' toi-e?"


Ɩ nyɔɔsɩ hʋlʋma laɩlaɩ kɛ́ ɩsɩɩ kaɣalʋ, yaa ɩsɩɩ kpoŋkpomʋlʋm, na ɩ ɩsɛ mʋɣɩ kɔkɔ. 	 Woo' hante wuluwoo' -na bula ngea' hewa kapa', mata-na mehini hewa apu to wewo'.


sɩ ɩ teeli sɔsɔ tɔɔ ɩ́ yele na ɩ Feesuɣu la na mɩɩ hiki pəsʋɣʋ na ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ hatuu mə ləmaɣasɛɛ taa, 	 Mosampaya-a hi Alata'ala to bohe lia baraka' -na, kuperapi' bona ngkai baraka' -na to bohe toe narohoi nono-ni hante Inoha' -na,


Na antulinya ɩnɛɣɛlɛ taalɛ ńtɛ́. Na mpi pa tuuwa tɔɣɔlɛ mpa pa kɛ́ Ɩsɔ Kawulaɣa nyə́ma tɔ. Nyɩɩtʋ ɩsaɣatʋ ntɛ́ mpa pa kɛ́ Ɩsaɣatʋ tʋ nyə́ma tɔ. 	 Bonea, mpobatuai dunia' toi. Hawua' to lompe', mpobatuai tauna to jadi' ntodea-na Alata'ala hi rala Kamagaua' -na. Kowo' mpobatuai tauna to mpotuku' Magau' Anudaa'.


Mpi pə tɔɔ ma wɛ-mɛ na pooluŋ na ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa tɔɣɔlɛ sɩ waatʋ wei maa kɔɔ mə kiŋ tɔ ma taa lana-mɛ na toŋ kɛ toma nna Tacaa ha-m tɔ. Pə ha-m toma anəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ polo lɔlɔ, pə ta ha-m-yɛ sɩ pə wakəlɩ-mɛ. 	 Toe-die pai' ku'uki' ami' -kokoi sura tohe'i-e bula-ku molaa-pidi, bona ane rata-apa mpai', uma-apa karapo' hante kuasa to nawai' -ka Pue'. Apa' nawai' -a kuasa toi bona mporohoi pepangala' -ni, uma mpokero pepangala' -ni.


Na alʋ wei n nawa mpʋ tɔ, ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ nte tə ŋmakələɣɩ atɛ awulaa sɔsaa tɔɣɔlɛ. 	 Jadi', tobine to ele' to nuhilo toei, mpobatuai ngata to bohe to mpoparentai magau' -magau' hi dunia'."


Tá taapalaa-mɛ, mpi pə lapa Kilisiti nyə́ma hɛkʋ kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka wena a wɛ Yuta tɔ a taa tɔ, pə akpele lapəna ntɛɣɛ mə kiŋ tɔtɔ. Naasʋɣʋ mpi Yuta nyə́ma naasa pɛlɛɣɛ təna tɔ pə taka kɛ́ mə ɩcatɛ nyə́ma ná naasa-mɛ tɔtɔ. 	 Ki'inca toe ompi', apa' napa to jadi' hi to Kristen hi tana' Yudea to mepue' hi Alata'ala, wae wo'o to jadi' hi koi'. Koi' rabalinai' hingka ngata-ni moto, wae wo'o ompi' -ta to napobagia Kristus Yesus hi Yudea toera rabalinai' hingka to Yahudi-ra.


Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa təkelekele sɩ: Yuta nyə́ma mɛ mə yelina na piitim lɛmpɩ nyə́ma tʋʋkɩ Ɩsɔ. 	 Ria te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi to mpo'uli' hewa toi: "Ngkai kada'a kehi-ni koi' to Yahudi, alaa-na tauna to bela-ra to Yahudi mporuge' hanga' Alata'ala lau-ramo."


Paa mʋsəɣɩ fətəla na pá pamɩ-ɩ tɔkʋ tɛɛ. Ama pa pusiɣi-ɩ timpi taa ɩ́ wɛɛ pɩɩ naa yəlaa tənaɣa təyaɣa taa tɔɣɔ. 	 Pai' uma ria tauna to mposuwe palita pai' napopoi' hante kura. Bate natu'u hi pontu'ua-na bona hini-na rahilo hawe'ea tauna to hi rala tomi.


Tə kʋla təna ɩlɛna tə́ polo Masetoni hɔɣɔlʋɣʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ ɩcatɛ nte Lom nyə́ma tɔkaa na pá yaa-tɛ sɩ Filipʋ tɔ. Tə caɣa wɛɛ paɣalɛ kɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa. 	 Ngkai ree, mehompo-makai ngkai kapal, pai' -kai mako' hilou hi ngata Filipi. Filipi toe, ngata hi bagia Makedonia to lomo' -na. Wori' to Roma mo'oha' hi ngata toe. Hi ree-makai ba hangkuja mengi kahae-na.


Mpa pa pəsa Yesu Kilisiti nyə́ma tɔ pʋntʋnaa kpɛŋna pa yʋlʋwɛɛtʋ na tə kʋnyɩɩləŋ na tə kɔtɔɩnaa kɛ́ na pá kʋ́ tənaŋnaŋ. 	 Ma'ala ta'uli' hewa toi: kita' to napobagia Kristus Yesus, raparika' -tamo hangkaa-ngkania hante Hi'a-- batua-na, mogaa' -mi posidaia' -ta hante kahinaa nono-ta to dada'a, uma-pi tatuku' konoa-ta moto.


Mpʋ tɔtɔɣɔ alʋ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ paalʋ náá kɛ́ ma ta nyɩ Ɩsɔ, pəyele apalʋ ɩnɩ ɩ luɣu wɛɛ sɩ ɩ́ na-ɩ pá caɣa, alʋ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kisiɣi-ɩ. Ma maɣamaɣa ma yɔɣɔtəna təlɛ, tə ta lɩɩna Tacaa kiŋ. 	 Wae wo'o ane tobine to Kristen to mpotomane to bela-i to Kristen, bo tomane-na toei dota tida dohe-na, neo' napogaa' -ki.


Tə tɛɛləɣɩ mpʋ tɔɣɔ tá naani tɔɔ sɔsɔm. 	 Jadi', apa' bohe poncarumakaa-kai hi Pojanci Alata'ala to bo'u-e, daho' -kai mpopalele Kareba Lompe' hante kanoto-noto-na.


Ɩ́ taa la ɩsɩɩ kʋmɛlɛməŋ lakʋɣʋ tɔ. Ama ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na ɩ́ nyɩ mpi Tacaa luɣu wɛɛ sɩ mɛ ɩ́ la tɔ. 	 Toe pai' neo' kabua' -bua' -na kehi-ta, pekiri lompe' napa kehi to napokono Pue'.


Kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu sələmaɣa Ɩsɔ kɛ́ ɩ tike kɛ kpeeŋa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa polo ɩ kiŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ ma kɛ́ awe? 	 Rala-na ha'eo, Yesus mosampaya hadudua-na, pai' rata ana'guru-na dohe-na. Napekune' -ra, na'uli': "Ntuku' ponguli' ntodea, hema-a Aku' toi-e?"


Ama ma tɛma-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu sɩ ɩ́ na-m, pə́cɔ́ ɩ́ tá mʋ ma tɔm. 	 Aga hewa to ku'uli' we'i, nau' nihilo-ama, uma oa' -a nipangala'.


Ɩsɔ lapa-m pɛɛlɛɛ na mpi pə lapʋ saa-m tɔ, pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi mə təna sɩ mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa nyənɩ ɩ tɩ na pə́ tɛɛ seliya sɩ ɩ kɛ́ pʋlʋ. Ama ɩ́ pasa mə təɣɩ mə hʋwɛɛ taa, na paa mə taa wei ɩ́ maɣasəɣɩ ɩ́ maɣasɩ na pə́ kɛɛsəna ɩsəna Ɩsɔ səna-ɩ na ɩ́ tisi ɩ yuŋ na pə́ kɛ́ ɩ paa nyəm tɔ. 	 Apa' lawi' nawai' -ama Alata'ala huraa jadi' suro-na, toe pai' kuparesai' -koi butu-butu dua-ni: neo' -ta mpomolangko nono-ta meliu ngkai kakono-na. Kana monoto nono-ta mpopekiri katuwu' -ta moto, ntuku' huka' pepangala' to nabagi-taka Alata'ala butu-butu dua-ta.


Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, wei ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ, pʋntʋ pəsa tə yom kɛ́. 	 Na'uli' Yesus: "Makono mpu'u lolita-ku toi: hawe'ea tauna to mpobabehi jeko', napobatua jeko' -ramo.


Ɩlɛna pə́ lá teitei ɩsɩɩ pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm tɔ sɩ: Apəlaham tɛma Ɩsɔ na ɩ taa, na ɩ taa tɛm mpəɣɩ Ɩsɔ ná nawa na ɩ́ yaa-ɩ yʋlʋpaŋ na ɩ́ mʋ-ɩ. Na Ɩsɔ yaa-ɩ ɩ ceu. 	 Jadi', madupa' -mi lolita Buku Tomoroli' to mpo'uli': "Abraham mepangala' hi Alata'ala, pai' ngkai pepangala' -na toe, Alata'ala mpo'uli' kamonoa' -na hi poncilo-na." Toe pai' rahanga' -i bale-na Alata'ala.


Ama pə təna ɩsəntɔ pə lapaɣa sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka yɔɣɔtaa na tə́ wɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. Tənaɣa ɩ ɩfalaa təna yela-ɩ na pá se na pá tɛɛ. 	 Aga to hewa toi-le kana majadi', bona madupa' -mi napa to ra'uki' nabi-nabi owi hi rala Buku Tomoroli'." Oti toe, metibo' -ramo hawe'ea ana'guru-na mpalahii-i.


Nti ma wɛna na má caa ma tasəna-mɛɣɛ kilisinaʋ tɔɣɔlɛ sɩ, pəyaɣa ŋka ka wɛɛ na káá tɛ na ká tɔɣɔ ka caa wɛnaʋ təna tɔ, ka pəcaatʋ ka wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yom wɛʋ tɔ. Pəyele ŋkɛ kaa tɛna na ká tɩ pə təna. 	 Hewa toe, ompi': rapa' -na ria hadua ana' maradika. Hawe'ea rewa tuama-na mpai', hi'a omea pue' -na. Aga ane nto'u kakedia' -na-pidi, raponcawa hewa hadua batua-i-pidi.


Waatʋ wei Yesu tala Kalilee tɔ, təna nyə́ma mʋ-ɩ teu kɛ niŋ naalɛ. Mpi tɔ pa maɣamaɣa paa pola Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ kɛ Yosalɛm, na pa nawa pə təna mpi ɩ lapa Tɛɛʋ acima anɩ a tɔɔ tɔ. 	 Jadi', karata-na hi Galilea, tauna mpotarima-i hante kagoe' nono-ra, apa' ria-ra wengi hi Yerusalem mpokaralai eo bohe Paskah, pai' mpohilo hante mata-ra moto-mi hawe'ea anu mekoncehi to nababehi hi ria nto'u toe.


Ye Pesepule toŋ kɛ ma lookina alɔɣaa ɩsɩɩ mə hʋʋkʋɣʋ tɔ, ɩlɛ awe toŋ kɛ mə pəyalaa ná lookina pa nyə́ma? Tənaɣa pa maɣamaɣa paa kʋna mə tɔm. 	 Aga ria wo'o doo-ni moto to mpopalai seta. Hante kuasa napa doo-ni tetu mpopalai seta? Tantu hante kuasa Alata'ala. Jadi', ngkai pobabehi doo-ni moto, monoto-mi kamasala' pebalihi-ni tetu.


Pə kɔma na pá nɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ, ɩlɛna yəlaa samaa kɛ sɔsɔm tasa ɩ tɔm kɛ mʋɣʋ. 	 Ngkai ree, kawoo-woria' tena pue' ngata to mepangala' hi Yesus, apa' ra'epe moto-mi lolita-na.


Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ma yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ tɔ, ye ma lapa taalɩ hʋ́lɩ́-tʋɣʋ timpi ma lapəna taalɩ tɔ. Na ye taalɩ fɛɩ nti ma yɔɣɔtaa tɔ tə taa, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n mapa-m? 	 Na'uli' Yesus: "Ane uma makono to ku'uli', uli' lau-mi hi rehe'i napa sala' -ku. Tapi' ane makono lolita-ku, napa pai' nuhopo' -a?"


Na ɩ́ kɛlɩ yaasi kʋfalʋ wei Ɩsɔ ləsaa na ɩ́ kɛ́ ɩ maɣamaɣa ɩ nyəŋ tɔ. Mə tɔntɛ ɩ́ kɛɛsaa na tə teu ɩsɩɩ tampana hʋ́lə́ɣɩ́ tɔ ɩlɛ pɩɩ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ kpaɣa yaasi ɩnɩ. 	 Pai' ngkai ree babehi-mi po'ingku to bo'u, apa' lawi' Alata'ala mpopajadi' -mokoi manusia' to bo'u, to monoa' pai' moroli' mpu'u, ntuku' po'ingku-na Alata'ala.


Ye ta ɩlɛ tə nyəmá sɩ Ɩsɔ ká pəsɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama na tə taŋa ḿpʋ́ɣʋ́ na Ɩsɔ Feesuɣu toŋ wei ɩ lakɩ tá kiŋ kɛ tá tɛm Ɩsɔ na tá táá tɔ pə tɔɔ tɔ. 	 Aga ane kai' ompi', ngkai petete' Inoha' Tomoroli' kisarumaka Alata'ala-wadi mpomonoa' -kai sabana pepangala' -kai hi Kristus Yesus. Pai' bate toe-mi to kipopea hante nono mpu'u.


Waatʋ wei Ɩlisapɛtɩ nɩɩ Malɩ sɛɛtʋ kɛ kpakpaa tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ taa pəyaɣa yɔkaa na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tii ɩ tɔɔ. 	 Kana'epe-na Elisabet petabe-na Maria toe, pongkale-nami ana' to hi rala puanaka-na, pai' Elisabet, nakuasai Inoha' Tomoroli' -imi.


Waatʋ wei filisinaa ná tala saləka taa tɔ, pa ta maɣana-wɛ. Ɩlɛna pɛlɛ pa məlɩ kpakpaa na pá heeli hʋʋlɛ sɔsaa mpɛ sɩ: 	 Hilou mpu'u-ramo to rapahawa' toera. Ntaa' karata-ra hi tarungku', uma-rapa ria raratai. Nculii' -ramo hilou hi topohura, ra'uli':


Ɩ ka tɛma sɩɩʋ kɛ hatuu lɔŋ kɛ ɩ sɔɔlʋɣʋ tɔɔ sɩ ɩ ká pəsɩ-tʋɣʋ ɩ piya maɣamaɣa kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ, ɩlɛ ɩ maɣamaɣa ɩ luɣu lapəna mpʋ pə́cɔ́ pə lapʋ tɩɩ wɛ-ɩ leleŋ kɛ́. 	 Ngkai owi napakatantu ami' -mi kana'ongko' -nata jadi' ana' -na, ngkai kanape'ahi' -ta. Na'ongko' -ta jadi' ana' -na hante petauntongoi' -na Yesus Kristus, apa' toe-mi konoa-na pai' kabotu' -na ngkai lomo' -na.


Tənaɣa Yuta nyə́ma tasa pɛɛ kɛ kpaɣaʋ sɩ pa yakɩ-ɩ. 	 Ngkai ree, to Yahudi mpotima' watu doko' rapana' -ki Yesus bona mate-i.


Taŋlʋ kpaɣa-wɛɣɛ ahoo anɩ a maɣamaɣa na ɩ́ polo ɩ́ nyaalɩ pa hiŋnaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ-wɛ pa sɔ ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma kɛ Ɩsɔ lʋm kɛ kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa. 	 Jadi', nto'u toe kapala' tarungku' mpokeni-ra hilou hi mali-na, pai' nabohoi' webaa' -ra. Pai' hi bengi toe wo'o, hi'a hante hawe'ea tauna to hi rala tomi-na raniu' jadi' topetuku' Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋlaa na ɩ́ məlɩ Yaatanɩ waalɩ, timpi Yohaanɩ ka caala Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔ, na ɩ́ caɣa təna. 	 Ngkai ree, malai wo'o-imi Yesus hilou hi dipo ue Yordan, hi peniua' -na Yohanes ri'ulu, pai' -i mo'oha' hi ria.


Mpɛ pa kɔmna na ɩsɔtaa teu sɔsɔɔm, na pá yɔɣɔtəɣəna-ɩ ɩ kpente nte tə caa Yosalɛm kɛ lapʋ ɩsɩɩ Ɩsɔ ka sɩɩwa tɔ tə tɔm. 	 Mehini pai' ncola wo'o-ra-rawo to rodua toera. Mololita-ra, mpotompo'wiwi kamate-na Yesus to napadupa' mpai' hi ngata Yerusalem.


Ɩ naa-ɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ teu, na ɩ́ kpaɣa-ɩ na ɩ́ hɔɣɔlɩ. 	 Ane narua' -pi, uma mowo kagoe' -na. Ngkai kagoe' -na napololopongko' bima-na toei, pai' nakeni nculii' hilou hi tomi-na.


Ɩsɔ tʋ ɩ Pəyaɣa Feesuɣu kɛ tá taa sɩ pə́ hʋ́lɩ́ teu sɩ tə kɛ́ ɩ piya maɣamaɣa, na Feesuɣu ŋkʋ kʋ yelina na tə́ yaa Ɩsɔ sɩ ma Caa Paapa. 	 Jadi', apa' lawi' ana' Alata'ala-tamoe, Alata'ala mpohubui Inoha' Ana' -na mo'oha' hi rala nono-ta. Ngkai pobago Inoha' Tomoroli' hi rala nono-ta toe, mekio' -ta hi Alata'ala, ta'uli' -ki: "O Mama! O Tuama-ku!"


Pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ, pə taɣa mpa pa mɔlaa na pá lʋlɩ təfolo kɛ yem tɔ mpɛ pa kɛna Ɩsɔ piya. Ama mpa Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ka ha-ɩ na pá lʋlɩ-wɛ tɔ mpɛɣɛ pa nyənəɣɩ ɩ kʋlʋlaa təsiɣisiɣi. 	 Batua-na: uma kabua' -bua' tauna to napomuli wotoloka' Abraham to jadi' ana' -ana' Alata'ala. Muntu' tauna to putu ntuku' pojanci Alata'ala-wadi to jadi' ana' -na.


Ye maɣasʋɣʋ ɩ́ maɣana wei, pʋntʋ ɩ́ taa tɔ sɩ: Ɩsɔ maɣasəɣəna-m. Mpi tɔ, pɩɩ maɣasəɣɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ la ɩsaɣatʋ, pəyele Ɩsɔ maɣamaɣa naa maɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ. 	 Ane ria-ta to rasori bona mpobabehi gau' to dada'a, neo' ta'uli' hewa toi: "Pesori toi ngkai Alata'ala." Uma makono toe, apa' Alata'ala uma-i ma'ala rasori bona mpobabehi to dada'a, pai' uma wo'o-i mposori-ta bona mpobabehi-ta to dada'a.


Pa nawa sɩ ɩ ɩfalaa lɛlaa tɔkəna niŋ asilima, paa saŋəɣɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ sɛɛtʋ taa yʋlʋ ká la na pə́cɔ́ ɩ́ tɔɣɔ tɔ. 	 Mpohilo-ra ba hangkuja dua topetuku' Yesus ngkoni' hante uma-ra mowano ncala' ntuku' ada agama Yahudi.


Sɔɔlʋɣʋ ɩ́ wɛɛ ɩsaɣakʋnyɩɩlʋɣʋ fɛɩ, tɩ hɔm fɛɩ, ɩsəcaʋ fɛɩ. 	 To ra'uli' mpoka'ahi' doo-le, mosabara pai' lompe' nono, uma mohingi', uma mpope'une', uma molangko nono.


Tɔʋ, maa hʋlɩ-mɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma pəsəɣɩ na má hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ kɛ atɛ cənɛ. Tənaɣa ɩ tɔma kʋtɔntʋ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kpatəlɛ na ń kpe. 	 Jadi', kupopohiloi-koi karia-na kuasa-ku mpo'ampungi jeko'." Ngkai ree, kamewili' -na hi topungku toei, na'uli' -ki: "Ku'uli' -koko, memata-moko, ongko' -mi pokowaa' -nu, pai' nculii' -moko."


Ma taapalaa mɛ, ɩ́ taa təŋəɣɩ Tacaa teeli tʋ Yesu Kilisiti mpaa na ɩ́ tasəɣɩ yəlaa kɛ faɣasʋɣʋ. 	 Ompi' -ku hawe'ea! Pue' -ta, Pue' Yesus Kristus, uma mowo kabaraka' -na. Jadi', ane mepangala' -ta-damo hi Pue' -e, neo' -ta mpelence tauna.


Pənɛntɛ mə maɣamaɣa ɩ́ nawaɣalɛ sɩ yʋlʋ təma kɛ Ɩsɔ nyənəɣəna-ɩ yʋlʋpaŋ, pə taɣa ɩ taa tɛm na Ɩsɔ pə tɔɔ tike. 	 Monoto-mi tahilo kanapomonoa' -ra Alata'ala tauna to lompe' po'ingku-ra, uma wule' mepangala' mara-wadi.


Ilim tʋ kpakpaa, ɩlɛna pa təna mpa paa wɛna kʋtɔntʋnaa kɛ waanɩ waanɩ tɔ pá kɔna-wɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təna ɩ niŋ kɛ paa wei ɩ tɔɔ na pá hiki alaafəya. 	 Limpa-mi eo, wori' tauna tumai hi Yesus, mpokeni hawe'ea ompi' -ra to peda' hante wori' nyala haki' -ra. Naganga-ra butu dua-na pai' napaka'uri' -ra.


Pepeɣelɛ ɩ yaakɩ wɛɛ naalɛ kɛ cənɛ? Tə ta cɛkəna nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ. 	 Momepekune' ncuu-ra, ra'uli': "Napa pai' na'uli' oa' 'Hampai' -damo'? Uma ta'incai batua-na."


Pə lapa laasaɣa ɩlɛna mpa paa wɛ təna tɔ pá kpətəna Piyɛɛ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Nyá n ta laŋ yəlaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ. Nyá yɔɣɔtaɣa hʋləɣəna timpi n lɩɩnaa tɔ. 	 Uma mahae ngkai ree, tauna to mokore hi ree mpomohui' Petrus, ra'uli' -ki: "Iko mpu'u-di hadua doo-nae! Incana ngkai kotu basa-nu Katogalilea-nu."


Ɩ́ tʋ tasəkəlɛ kɛ wei ɩ fɛɩna taalɩ tɔ, na ɩ́ yele na pá kʋ-ɩ na ɩ́lɛ́ ɩ tɩɩ suma mpʋ. 	 Koi' mpohuku' pai' mpopatehi tauna to uma masala', to uma-ra bisa mpo'ewa-koi.


Ɩsɔ heela Lɛpɛka na ɩ́ ta tɩɩ lʋləta ɩ piya sɩ: Waalɩ nyəŋka ká tɔɣɔna sɔsɔɔntʋ. Piya nsɩ sɩ ta nyənta kʋpantʋ na ɩsaɣatʋ. Ɩsɔ lapa mpʋ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ mpi ɩ sɩɩwa tɔ, mpəɣɩ ɩ təŋəɣɩ. 	 Nto'u-na Ribka neo' mo'ana' -mi, Alata'ala mpo'uli' -ki: "Ana' ulumua' -nu mpai' mengkoru hi tu'ai-na." Nto'u pololita toe, ana' to rodua toe ko'ia-ra putu, pai' ko'ia-ra mpobabehi napa-napa to lompe' ba to dada'a. Tapi' nto'u toe-mi Alata'ala mpakatantu ami' to'uma to napelihi mporata gane' -na. Patuju Alata'ala mpobabehi hewa toe, bona monoto mpu'u tahilo: ane Alata'ala mpopelihi tauna jadi' bagia-na, uma-ra napelihi sabana po'ingku-ra. Napelihi-rale ngkai kabotu' -na moto-hawo.


Ɩlɛna Piyɛɛ siisi na ɩ́ tɔkɩ ɩ niŋ na ɩ́ hɔmɩ-ɩ na ɩ́ kʋsɩ-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ yaa Ɩsɔ sɛɛlaa na leelaa mpɛ na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ-ɩ na ɩ ɩsɛ. 	 Petrus mpokakamu pale-na pai' mpo'ore' -i duu' -na mokore. Oti toe, nakio' nculii' -ramo topetuku' Yesus pai' tobalu to nahubui malai-e we'i, pai' na'uli' -raka: "Ohe'i-imi bale-ni, tuwu' nculii' -imi."


Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ tasa lɛlʋ kɛ tiluɣu, ɩlɛna pá kpa ɩ́lɛ́ na pá kʋ. Pa lapa ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm paɣalɛ tɔtɔ. Pa mapa lɛlaa na pá kʋ lɛlaa. 	 Ngkai ree, nahubui tena hadua batua-na. Rata ria, rapatehi lau-imi. Bate hewa toe-mi kehi-ra hi butu dua batua to napahawa': ria to raweba', ria to rapatehi.


Ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩɩ saŋ nti tə ŋmaa takəlaɣa kanɛ ka taa cənɛ tɔɣɔ təŋʋɣʋ, ɩ́ nyɩ pʋntʋ tɔɔ na ɩ́ faɣana-ɩ təkpataa, na fɛɛlɛ kpa-ɩ. 	 Ane rapa' -na ria to uma dota mpotuku' napa to ki'uki' hi rala sura toi, petonoi-ra. Neo' niposigalo-raka, bona me'ea' -ra.


Tənaɣa pa hɛta ɩsɔtaa tillaa liɣiti ɩnɩ. Paa tɛma-wɛɣɛ taɣanʋɣʋ kɛ́ na pá caɣaa sɩ ye pə tala pənaɣa na ɩsɔtʋ na kʋyakʋ na waatʋ ɩnɛɣɛ teitei ɩlɛ pa kʋ yəlaa tintika tooso taa tintiɣile kʋlʋmtəlɛ. 	 Kanabahaka-rami. Ngkai owi mala'eka to opo' toera raporodo ami' -mi bona hi mpae pai' hi wula pai' hi eo pai' hi jaa to rapakatantu-raka toe, ma'ala-ra mpopatehi hampobagia tolu ngkai hawe'ea manusia'.


Ɩlɛna Yesu cɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ sɔɣɔntʋ kpaa-mɛ? Ɩ́ tá tɛ Ɩsɔ na mə taa na pə tɔɔ suwe? Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ kaləna heelim na lʋm, na pə təna pə hɛɛ təli. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Napa pai' me'eka' -koi! Kura' rahi pepangala' -ni." Pemata-nami Yesus mpo'uli': "Mento'o-ko ngolu'! Rodo-moko balumpa!" Hangaa molino-mi omea.


Ama apalaa na alaa samaa mpa pa mʋkaɣa Tacaa tɔm na pá sɔɔsəɣɩ ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle tɔɔ tɔ, pa nyɔɔŋ tɔŋna hukuɣu kɛ sɔsɔm. 	 Kahaa-haea kawoo-woria' tauna to mepangala' hi Pue' Yesus, lompe' tomane lompe' tobine.


Pə́ na pə lapʋ tənaɣa mpʋ tɔ, Simɔŋ Piyɛɛ wɛɛ na ɩ́ holiɣi kɔkɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Hei nyá tɔ, pə taɣa apalʋ ɩnɩ ɩ ɩfalaa mə taa wɛɣɛlɛ? Tənaɣa Piyɛɛ kpɛɛsaa sɩ: Ma fɛɩ pa taa yoo. 	 Simon Petrus, ria-i-pidi mokore pai' moneru ngkokore dohe topojaga. Ria tauna to mpo'uli' -ki: "Ha bela iko wo'o hadua ana'guru-nae?" Nasapu Petrus, na'uli': "Bela-kuwo aku'!"


Ɩnəɣɩ Ɩsɔ lapəna pə təna, paa ɩsɔtaa na atɛ pə nyəm mpi pa naa na mpi paa naa tɔ. Pə kpaɣaʋ pəsəlaa na sɔsaa na awulaa na toŋtʋnaa pə loosi təna tɔ ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ lapəna pə təna, na ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ lapa-wɩ. 	 Apa' Hi'a-mi to napopale Alata'ala mpopajadi' hawe'ea to ria, lompe' to hi suruga lompe' to hi dunia', to kahiloa pai' to uma kahiloa. Hawe'ea mala'eka pai' karampua, hawe'ea anu mobaraka' pai' to mokuasa-- hawe'ea-na napajadi' hante baraka' -na pai' ntuku' konoa-na.


Ama nti tɔɣɔlɛ sɩ, tɩɩ la-wɛɣɛ takəlaɣa sɩ pá kii asilima nantʋ kʋlalaatʋ, na pá yele tɛtɛlakasɩ. Pá taa tɔɣɔ mpi pa ta lɛntɩ tɔ pə nantʋ, na caləm tɔtɔ. 	 Sampale-wadi, agina ta'uki' sura, taperapi' bona neo' -ra mpokoni' pongkoni' to rapopepue' hi pinotau, neo' ngkoni' raa' pai' neo' ngkoni' bau' to uma ralali ncala' raa' -na. Pai' ta'uli' wo'o-raka bona neo' -ra mogau' sala' hante toronaa ba hante tobine doo.


Tɔmnaa ɩsɩɩ mpʋ pə taka maɣana-mɛ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ na ɩ́ kpaɣa-tɩ na ɩ́ pukina mpa pa ta kɛ Yesu sɛɛlaa kpekəle pʋlʋ tɔ? 	 Ane ria mpu'u pome'anua-ni, ha napa-di pai' nibua' hi tauna to bela-ra to Kristen, to uma-rana ria huraa-ra hi rala kahintuwua' -ta?


Tənaɣa Pilatɩ pɔɔsa-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ ɩnəɣɩ? Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ntəɣəlɛ n yɔɣɔta mpʋ. 	 Mepekune' -i Pilatus: "Ha Iko mpu'u-mi Magau' to Yahudi-e?" Na'uli' Yesus: "Wae mpu'u, hewa to nu'uli' tetu."


Ama apalʋ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ ɩsɛntaa nyəŋ na ɩ laŋlɛ wakəlɩ tətɔɣɔtɔɣɔ na ɩ tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ka wɛna kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 	 Kana'epe-na lolita-na Yesus tohe'e, peda' -mi nono-na. Kamalai-nami ngkai ree hante susa' nono-na, apa' wori' rewa-na.


Mpi tɔ Ɩsɔ ɩɩ faɣasəɣɩ yəlaa tɔ se. 	 Apa' Alata'ala uma mpelence tauna.


Pulasɩ taa na pəlaaŋ taa kɛ́ ɩ wɛ ilim na ahoo kɛ tam, na ɩ́ makɩ kapusi na ɩ́ hɛɛtəɣɩ ɩ təɣɩ pɛɛ. 	 Hi tana' Gerasa toe, ria hadua tauna to nahawi' anudaa'. Hi daeo' -wadi po'ohaa' -na. Uma-i tono rahoo' nau' hante rante, apa' uma mowo karoho-na. Pontu-na witi' -na pai' pale-na rahoo', aga koloro pai' rante ma'ala oa' nadupe'. Ngkai kamoroho-na toe, pai' uma ria haduaa to daho' mpodongo-i. Hi eo-na hi bengi-na ntora dao' -dao' -na hi daeo' pai' hi bulu' -na, pai' kakakio' -kio', pai' -i mposerohi woto-na hante watu. Jadi', wae pana'u-na Yesus ngkai rala sakaya, mehupa' -mi tauna to kahawia' toei ngkai daeo'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Mpi yəlaa tɔŋ sɩ pə fɛɩ pəsʋɣʋ tɔ, Ɩsɔ kiŋ təlɛʋ kɛ́. 	 Na'uli' Yesus: "Ane hante pakulea' manusia' -le, uma ami' hema. Aga nakule' moto Alata'ala mpobabehi to meliu ngkai pakulea' manusia'."


Mə hʋʋkɩ yʋlʋhʋʋlɛ kɛ yem kɛ́. Ama ma ɩlɛ maa hʋʋkɩ nɔɣɔlʋ tɔm kɛ ma taa. 	 Koi' mpohurai kara-kara ntuku' pekiri manusia'. Aku', uma-a mpohurai kara-kara hema-hema.


Ɩlɛna alʋ cɔ sɩ: Nn Tacaa. Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tɛɛ, ma tɔtɔ ma kaa yɔɣɔtɩ sɩ pá la-ŋ pʋlʋ. Ama taa tasa ɩsaɣatʋ kɛ́. 	 Natompoi' tobine toei: "Uma-pi hema, Pue'." Na'uli' Yesus: "Aku' wo'o uma mpohuku' -ko. Wae-pi, hilou-moko, pai' nubahakai-mi mpobabehi jeko'."))


Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa yele na tətɔɣɔlɛ na sʋlʋnyɔɔlɛ pə́ pəsɩ-mɛ, na kaɣana antulinya ɩnɛ ɩ nyəntʋ nəɣəsɛɛ kʋ-mɛ. Ye ɩ́ paasəna mpʋ kʋyakʋ ŋkʋ kɩɩ tuti-mɛɣɛ. 	 "Mo'inga' -inga' -koi, neo' -koi sese' ntora mosusa' pai' nginu palangu-langu, ba ntora mpenonoi katuwu' -ni hi dunia', alaa-na lempe' moto-koi hi eo karata-ku. Apa' rata ncorobaa-a mpai'.


Ɩlɛna Piyɛɛ siisi na ɩ́ tɔkɩ kaakalaɣa na niŋ ntɔɣɔŋ, na ɩ́ kʋsɩ. Tənaɣa kaakalaɣa nɔɔhɛɛ na ka nɔɔcʋwasɩ kpa toŋ kɛ kpakpaa. 	 Ngkai ree, Petrus mpokamu pale ka'ana topungku toei bona mokore-i. Hangaa moroho-mi witi' -na.


Ɩlɛna ɩ́ məlɩ kpaaŋ taa na ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ: Leɣe nyá tɛ? Ama Yesu tá cɔ-ɩ paa fəŋ. 	 Mesua' nculii' -imi hi rala tomi, pai' mpekune' tena Yesus: "Ha to apa mpu'u-ko-kowo Iko-e?" Tapi' Yesus, uma-i winihi.


Tə kpɛɛsəɣəna pa təna mpa pa lakɩ kalampaanɩ na pá kaɣatəɣɩ sɩ pá taa nyɩ Ɩsɔ tɔ pa hʋwɛɛ. Tə kɛɛ yəlaa hʋwɛɛ təna na toŋ na tə́ tʋɣɩ Kilisiti tɔɔ sɩ pá nɩɩna-ɩ. 	 kipakule' mpodagi-ra to mpohono' tudui' to makono, kipakule' mpo'ewa-ra to molangko nono-ra pai' to mpolawa' doo bona neo' -ra mpo'incai Alata'ala. Hante karohoa to ngkai Alata'ala, kibalii' nono-ra to mesapuaka, pai' kikeni-ra mengkoru hi Kristus.


Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma səkɩ teitei kɛ́ ɩsɩɩ paa kɛɛsa ma tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. Ama wei ɩ ká la Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa kɔlɔmɔtɔ kɛ mpʋ tɔ ɩ tɔm ká la waɩyo kɛ́ sɔsɔm. Pʋntʋ ɩnɩ ye pa taa lʋlɩ-ɩ pəlɛ pɩɩ lapa sana. 	 Makono mpu'u, Aku' Ana' Manusia' bate mate hewa to ralowa hi rala Buku Tomoroli' -e. Aga mpe'ahii' tauna to mpobalu' -a tetui. Ke lompe' lau-pi ane uma-i na'ote tina-na."


Ma hʋʋ sɩ ye ma kɔma na má cɛkəna teu kɛ nti tə taa ma wɛɛ tɔ, ɩlɛ maa tili-ɩ mə cɔlɔ. 	 Jadi', ane ku'inca-damo mpai' kahudua kara-kara-ku, kuhubui-imi tilou mpencuai' -koi.


Ɩ sələmaa kɛ́ sɩ: Haɩ, ma Caa, n pəsəɣɩ pə təna, kɔɔlɩ wahala sɔsɔ ɩnɛɣɛ ma nyʋɣʋ tɔɔ. Paa na mpʋ mpi n nɔkaa tɔ pəlɛ pə la, pə́ taa wɛɛ ma luɣu nyəntʋ. 	 Na'uli': "Tuama-ku! Uma ria to uma majadi' ane Iko Mama mpo'uli'. Wi'iha-ka-kuwo kaparia to neo' mporumpa' -a toi. Aga bela konoa-ku Aku' to jadi', agina konoa-nu Iko moto."


Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ sɔɔla yəlaa tənaɣa sɔsɔm, haləna ɩ́ caŋ ɩ́ ha ɩ Pəyaɣa ɩkpamlɛ, sɩ pa təna mpa paa təŋ ka tɔm tɔ, pá taa sɩ, ama pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 	 Hewa toi-mi Alata'ala mpoka'ahi' hawe'ea tauna hi dunia', alaa-na napewai' Ana' -na to Hadudua, bona hema-hema to mepangala' hi Ana' -na toe, uma-ra mporata huku', tapi' mporata-ra katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Tənaɣa Yesu lɩɩwa na ɩ sɔwa ntenuɣu na ɩ kpaɩ kʋsɛɛm ɩnɩ. Ɩlɛna Pilatɩ heeli samaa sɩ: Mə yʋlʋ ntɔ. 	 Ngkai ree, rakeni mpu'u-imi Yesus hi mali-na, mosongkoi rui pai' mobajui hante baju to hewa baju magau'. Na'uli' Pilatus: "Hilo, etu-imi!"


Ama wei ɩɩ tisiɣi sɩ Yesu pəsa yʋlʋ na tampana tɔ Ɩsɔ Feesuɣu fɛɩ ɩ kiŋ. Kilisiti kolontu nyəŋkʋ tʋ ntɛ́ pʋntʋ. Ɩ́ ká nɩɩwa sɩ ɩ ká kɔɔ tɔ, ɩ tɛma kɔntɛ kɛ antulinya taa. 	 Hawe'ea tauna to uma mpangaku' Kayesus-na Magau' Topetolo' toe, uma-ra napo'ana' Alata'ala. Tauna toera nakuasai noto to ngkai Bali' Kristus. Ni'epe moto tudui' to mpo'uli' karata-na mpai' Bali' Kristus, pai' tempo toi mpolia' ria-imi hi rala dunia'.


Pə maɣamaɣa pə tɩɩ wɛ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ paa kɔɔ na pá tɛ pa taa na Ɩsɔ, ɩlɛna pá pəsɩ yʋlʋpama. Na pə tɔɔ ɩnəɣɩ hatuu lɔŋ Ɩsɔ heela Apəlaham kɛ tɔm kʋpantʋ tənɛ na tə́ wɛ ŋmaatʋ taa sɩ: Nyá tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ká la atɛ yəlaa tənaɣa kʋpantʋ. 	 Ngkai owi ria ami' -mi patuju Alata'ala mpomonoa' tauna to bela-ra to Yahudi ngkai pepangala' -ra. Toe pai' hi rala Buku Tomoroli' nalowa ami' -mi Kareba Lompe' hi Abraham, na'uli' -ki: "Ngkai iko mpai' kugane' hawe'ea tauna hi dunia'."


Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ma heeliɣi-ŋ sɩ pə taɣa tɔm naatosompɔɣɔlaɣa se. Ama tɔm nɩɩtoso na naanʋwa naanʋwa kɛ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa kɛ́. 	 Na'uli' Yesus: "Uma wule' pitu ngkani-wadi. Nau' mo'atu-atu ngkani-nai masala' hi kita', kana ta'ampungi-i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ taɣana kpɛɛsʋɣʋ sɩ: Na Ɩsɔ, ma ta nyɩ apalʋ ɩnɩ. 	 Nasapu wo'o-wadi Petrus hante mosumpa, na'uli': "Uma-kuna ku'incai-i tau tetui!"


saŋa pa pɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ kʋpantʋ nti tə lapa kaakalaɣa tɔ tə tɔm, na ɩsəna tə lapa na ká kʋlɩ tɔ. 	 Hewa toe lau niparesa' -kai, apa' mpotulungi-kai tauna to pungku toi-e, doko' ni'inca beiwa-kai mpaka'uri' -i.


Tənaɣa weesiŋ nyə́ma liɣiti ɩnɩ ɩ taa nɔɣɔlʋ ɩ cɛla ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnəɣɩ wʋla kɔpʋnaa kɛ naatosompɔɣɔlaɣa, na pá suna Ɩsɔ wei ɩ wɛ tam tɔɔ tɔ ɩ pááná. 	 Pehupa' mala'eka toera, hama'a ngkai anu tuwu' to opo' toera mpowai' -ra pitu meha' batili bulawa to ihia' roe Alata'ala, Alata'ala to tuwu' duu' kahae-hae-na.


Ye pa lakɩ mpʋ, cele kpancoou kʋpaŋkʋ ŋku kʋ kaa wakəlɩ tɔɣɔ pa sɩɩkɩ, na pɩɩ yele na pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 	 Apa' ane lompe' po'ingku-ra hewa toe, ma'ala-mi ta'uli': mporumpu-ra rewa to lompe' hi rala suruga, to ma'ala rasarumaka hi eo mpeno-na, pai' mporata-ra katuwua' to lompe' mpu'u.


Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ, wei ɩ kɛ́ ta caanaa caanaa Ɩsɔ tɔ, ɩ kʋsa ɩ təmlɛ tʋ Yesu nyʋɣʋ. Ama mɛ mə tʋ-ɩ toŋtʋnaa niŋ taa. Pəlɛ pə waalɩ Pilatɩ luɣu lapa sɩ ɩ yeki-ɩ tɔ, mə taɣanna kisuɣu. 	 Alata'ala to rapue' ntu'a-ta owi, to napue' Abraham, Ishak pai' Yakub, Alata'ala toe-imi to mpomobohe Batua-na, Hi'a-mi Yesus. Yesus toei to nitonu hi topoparenta-e, pai' to nisapuaka hi Pilatus, nto'u Pilatus ke mpobahaka-i.


Timpi pə tɩɩ pamsəna nyá tɔ, pə maɣanaa kɛlɛ. Nyá nyəmna teu kɛ Yuta nyə́ma kɔtasɩ nsɩ sɩ təna, na pa ntɔŋkpɛɛsaɣa. Mpʋ tɔ, ma wiikina-ŋ sɩ ń ha nyá təɣɩ suulu na ń nɩɩ ma tɔm. 	 Hangkedia' -nami apa' Magau' mpo'inca lia ada pai' tudui' to rapomehonoi' to Yahudi. Toe pai' merapi' -a-kuwo bona mosabara-ko mpe'epei-ka-kuwo noa' -ku.


Ɩ ta sɛɣɛsɩ-wɛɣɛ natələɣɩ yem na ɩ́ ta kɛɛsəna pʋlʋ. Ɩ́ na ɩ ɩfalaa pa kɔma na pá caɣa pa tike, ɩlɛna ɩ́ kilisi-wɛɣɛ pə təna. 	 Uma ria to natudui' -raka ane uma hante lolita rapa'. Aga ane Hi'a-damo pai' ana'guru-na, nanotohi-miraka omea.


Ɩ ka tɛma ɩ taa təkpataa sɩ Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ la pə təna mpi ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká la tɔ. 	 apa' naparasaya kamobaraka' -na Alata'ala mpopadupa' janci-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ saləka taŋlʋ tɔma sɩ pá kɔna-ɩ kɔkɔ. Ɩlɛna ɩ́ sʋʋ saləka naŋya ŋkɛ ka taa kɛ́ lɔŋ. Na ɩ́ hoti Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa tɛɛ, na ɩ́ seliɣina sɔɣɔntʋ. 	 Ngkai ree, kapala' tarungku' mperapi' hulu', pai' -i mokeno mesua' hi rala tarungku'. Moridi' -imi mowilingkudu mponyanyo Paulus pai' Silas.


Mɛɣɛlɛ antulinya tɔm. Ama ye tɔm mpɩ pə lɔŋ kɔma na ɩ́ sɩ́, pepeɣe paa la na pə́cɔ́ pə tasa lɔŋ lapʋ? Pə kaa waasɩ pʋlʋ tɔtɔ ye pə taɣa lɔʋ na yəlaa fɛlɩ nɔɔhɛɛ. 	 "Koi' to mpotuku' -a ma'ala rarapai' -ki poi', to mpokeni kalompea' hi manusia'. Aga ane uma-di nituku' tudui' -kue, koi' hewa poi' to mononto, uma-pi bisa rapomopoi' nculii', pai' uma-pi ria kalaua-na, alaa-na ratadi-mi pai' rapolisaa.


na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ye n ka həntɩ-m atɛ na ń sɛɛ-m, maa ha-ŋ mpʋ ɩnɩ pə təna. 	 Na'uli' -ki: "Hawe'ea toe lau kuwai' -koko, ane motingkua' -ko mpopue' -a."


Ɩlɛ maa yele na pá mapɩ-ɩ akpatɛɛ ɩlɛna ɩ́ tɛɛ. 	 Jadi', kuweba' -i-wadi pai' kubahaka-i." ((


Pa tʋ apalʋ ɩnəɣɩ kawulaɣa ŋkɛ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ məlɩ ɩ ɩcatɛ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kota ɩ təmlɛ nyə́ma mpa ɩ ka cɛla liɣitee tɔ, sɩ ɩ naa ɩsəna ɩsəna pə sɛɛ-wɛnaa tɔ. 	 "Aga ra'ongko' moto-i jadi' magau', pai' nculii' -imi hilou hi ngata-na. Karata-na hi ngata, nakio' -ramo pahawaa' -na mpohirua' -ki, napongincai kahangkuja-nami rasi' to rarata.


Tillaa lakaɣa piti təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəmnaa, na pə́ kpaa paa wei kɛ́ sɔɣɔntʋ. 	 Wori' anu mobaraka' pai' tanda mekoncehi to rababehi suro Pue' Yesus. Toe pai' me'eka' lia-ramo ntodea.


Ɩ́ tɔɔsa ma tɔm kɛ pə təna pə taa na ɩ́ tɔka kʋlapʋtʋnaa kɛ teitei ɩsɩɩ ma kɛɛsʋɣʋ-mɛ tɔ ma sama-mɛ. 	 Kakaliliua-na ompi', ku'une' -koi apa' hi butu nyala-na nikiwoi oa' -a, pai' nituku' oa' tudui' to kuparata-mikokoi.


Aaɩ, paa ná ɩsəna mə yaasi maɣaa na ɩ́ seeki mə paalaa tɔɣɔ pɩɩ hɔ-wɛ. 	 apa' kampohilo-ra kehi-ni to moroli' pai' pengkoru-ni, kehi-ni toe-mi mpotudui' -ra, pai' -ra mepangala' -mi-hawo hi Pue'.


Halɩ wɛɛ paɣalɛ heelim tɔŋna mapʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam tə ta keesi ilim. Pəyele tə ta keesi ɩsɔtʋlʋŋa. Tənaɣa tə nyəmá kpakpaa sɩ tá tɔm tɛma kʋtɛm. 	 Ba hangkuja eo, uma-kai mpohiloi lence eo ba betue', pai' uma ria pento'oa-na uda mpongolu' mporumpa' -kai, alaa-na mere' -mi nono-kai, ki'uli' olo' mpobira' -kai tuwu'.


Ama tá ɩlɛ, Ɩsɔ tənna tá. Na wei ɩ nyəmá Ɩsɔ tɔ ɩnɩ ɩ nɩɩkəna tá tɔm, wei ɩ ta kɛ Ɩsɔ nyəŋ tɔ ɩɩ nɩɩkɩ tá tɔm. Mpi pɩɩ yele na tə́ nyəŋ tampana Feesuɣu na feesuɣu ŋku kʋ tolisiɣi yəlaa tɔɣɔlɛ. 	 Aga kita' ompi', napo'ana' Alata'ala-tamo. Tauna to mpo'inca Alata'ala mpo'epe pai' mpotarima tudui' -ta. Tauna to uma napo'ana' Alata'ala uma mpotarima tudui' -ta. Toe-mi pompetonoi-na bona ta'inca hema to nakuasai Noto to makono pai' hema to nakuasai noto to mebagiu.


Tʋ nyá niŋ na kʋtɔntʋnaa hikiɣi alaafəya, na ń yele na yəlaa naakɩ nyá kɔkɔlɔ nyəm na nyá piti təma kɛ nyá təmlɛ tʋ naŋŋtʋ Yesu toŋ taa. 	 Popohiloi-ra kuasa-nu Pue', bona tauna to mohaki' ma'ala kipaka'uri', pai' tanda mekoncehi pai' anu mobaraka' ma'ala kibabehi hante kuasa Yesus, Batua-nu to Moroli'."


Yoolaa nyəmá sɩ pa kʋɣɩ saləkatʋnaa mpɛ sɩ pə́ taa kɔɔ na pá ya lʋm na pá se. 	 Ngkai ree, mohawa' -ramo tantara doko' mpatehi hawe'ea to rataha, bona neo' mpai' ria to monangu hilou hi role-na pai' nculi' metibo'.


Pə kpaɣaʋ waatʋ ɩnɩ tɔɣɔ Yesu sʋʋ ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu təfoo sɩ: Pə wɛɛ sɩ má polo Yosalɛm na nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pá tʋ-m kʋnyɔŋ kɛ tənaɣa sɔsɔm. Paa kʋ-m, na maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 	 Ntepu'u ngkai tempo toe, Yesus mpakanoto hi ana'guru-na napa to kana jadi' hi woto-na. Na'uli' -raka: "Kana hilou-a hi Yerusalem. Hi ria mpai' totu'a ngata, imam pangkeni hante guru-guru agama mpobalinai' -a pai' mposesa' -a. Rapatehi-a mpai', aga hi eo katolu-na tuwu' nculii' moto-a."


Kʋ fema ɩlɛna tá na Pɔɔlɩ tə́ polo Saakɩ tɛ, Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa təna kota təna. 	 Kamepulo-na, hilou-makai dohe Paulus mpencuai' Yakobus. Hawe'ea pangkeni ntani' -na, ria wo'o-ra-rawo morumpu dohe Yakobus.


Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ wɛ saləka taa na ɩ́ nɩɩ pa yɔɣɔtəɣɩ nti nti Kilisiti lakɩ tɔ pə tɔm. Ɩlɛna ɩ́ tili ɩ maɣamaɣa ɩ ɩfalaa taa napəlɩ, 	 Nto'u toe, Yohanes Topeniu' bula-na ratarungku'. Na'epe Yohanes napa to napobago Kristus. Toe pai' nahubui ba hangkuja dua topetuku' -na hilou hi Yesus mpekune' -i hewa toi:


Ta taapalaa tə caa sɩ ɩ́ cɛkəna mpa pa səpa tɔ pa tɔm na ɩ́ taa wɛɛ piti taa ɩsɩɩ mpa pa fɛɩna tɛɛlʋɣʋ kɛ Ɩsɔ kiŋ tɔ. 	 Ompi' -ompi', patuju-kai bona ni'inca mpu'u-hawo napa to jadi' hi doo-ta to mate, bona neo' susa' rahi nono-ni hewa tauna to uma ncarumaka Alata'ala.


Ɩ́ taa footi lɛlaa, pə́ taa kɔɔ na Ɩsɔ footi-mɛ. Ɩ́ taa tʋ lɛlaa kɛ tasəkəlɛ, pə taa kɔɔ na Ɩsɔ tʋ-mɛɣɛ tasəkəlɛ. Ɩ́ hʋ́lɩ́ təmaɣa suulu kɛ timpi ɩ́ pəntəɣəna təma tɔ, na Ɩsɔ ká hʋ́lɩ́-mɛɣɛ suulu. 	 "Neo' -ta mpotudo' sala' doo, bona uma wo'o mpai' Pue' Ala mpotudo' sala' -ta. Neo' mpo'uli' tauna to masala' kana rahuku', bona uma wo'o mpai' Pue' Ala mpohuku' -ta. Ampungi sala' doo, Pue' Ala wo'o mpai' mpo'ampungi sala' -ta.


Ɩ́ nyəmá mpi pə tɔɔ mpʋ ɩnɩ pɩɩ hikiɣi mpaa sɩ pə́ la nɔɔnɔɔ tɔ. Pə wɛɛ kɛ́ sɩ pɩɩ tala pə waatʋ kɛ́ na pə́cɔ́ Ɩsaɣatʋ Yʋlʋ ɩnɩ ɩ́ lɩɩ. 	 Ane tempo toi, ko'ia mehupa' tauna to dada'a toei, apa' ria-pidi to mpolawa' -i. Tantu nikiwoi moto napa to mpolawa' -i tetu. Jadi', ane rata-damo tempo to napakatantu Alata'ala, mehupa' -imi tauna to dada'a toei.


Pa ta kpisi talɛɛ, kacaŋfana tawʋsɩ na? 	 Apa' ane Aku', to uma ria sala' -ku, rapohewa toe, peliu-liu-nami mpai' koi'."


Ḿpɣʋ́ɣʋ́ Falisanaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ Moisi naa ha mpaa sɩ apalʋ pəsəɣɩ na ɩ́ la ɩ alʋ kɛ kisuɣu takəlaɣa na ɩ́ tɔɣɔnɩ-ɩ? 	 Mehono' -ra to Parisi: "Ane wae, napa pai' Musa mohawa' bona tomane mpowai' sura pogaa' hi tobine, ane doko' napogaa' -ki?"


Paa na mpʋ səm naa tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pə kpaɣaʋ Atam na pə́ polo Moisi, haləna pə́ caŋ pə́ kpɛŋna mpa pa taa la ɩsaɣatʋ nti Atam lapa tɔ. Ɩsɔ kʋheelitu kɛ Atam ná kpɛɛsənaa na ɩ́ pəsɩ ɩsaɣaʋ. Atam ɩnɛ ɩnɩ ɩ nəɣəsəna wei ɩ kaa ɩ kɔɔ tɔɣɔ. 	 Tapi' nau' wae, ngkai tempo Adam duu' rata hi tempo nabi Musa, kamatea mpokuasai hawe'ea manusia'. Nau' uma-ra mpotiboki hawa' Alata'ala hewa to natiboki Adam, bate mate moto-ra hibalia hante Adam.


Yəlaa pukaɣana piya kɛ́ sɩ Yesu ɩ́ tənɩ sɩ tɔɔ kɛ́ niŋ na ɩ́ sələməna-səɣɩ Ɩsɔ. Tənaɣa ɩ ɩfalaa kaləna sɩ kɔntaa. 	 Hangkani, ria tauna to mpokeni ana' -ra hi Yesus bona najama-ra pai' naposampayai. Aga ana'guru-na mpokaroe tauna toera.


Ama pə təna pə taa kɛ́ mpʋ ɩlɛ, tá wɔpəna təcaɣacaɣa kɛ wei ɩ sɔɔla-tʋ tɔ ɩ toŋ tɔɔ. 	 Aga nau' ba napa-napa to mporumpa' -ta, bate medagi oa' -ta, pai' uma mowo kabohe pedagi-ta toi sabana Yesus to mpoka'ahi' -ta!


Pə tənaɣa mpʋ təpaɩ ɩlɛ təma sɔɔlʋɣʋ kɛ ɩ́ ká tɔkɩ teu. Təma sɔɔlʋɣʋ mpɩ pɩɩ yelina na ɩ́ kpɛntɩ yʋlʋ kʋlʋm. 	 Meliu ngkai toe, kana momepoka'ahi' -ta, apa' ane momepoka'ahi' -ta, hintuwu' -tamo hante uma ria ruke-na.


Mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ́ wɛɛ, yʋlʋ ɩ́ nyəna-mɛɣɛ ɩsɛntɔɔ, ɩ tɔŋ kɛ́ sɩ ɩ́ kɛ́ kʋpama. Ama mə taa ɩlɛ, cɛsʋɣʋ na ɩsaɣatʋ pə maɣaləna. 	 Wae wo'o koi': ane hi pogau' to hi mali-na to rahilo doo, monoa' -koi. Hiaa' hi rala nono-ni topebagiu-koi pai' dada'a kehi-ni.


Pə tɔɔ kɛ́ ma tʋwa ma taa sɩ ma kaa kɔɔ mə tɛ, pə́cɔ́ má taa kɔɔ má tasa mə laŋa wakəlʋɣʋ. 	 Jadi', ku'uli' agina neo' -a ulu tilou mpencuai' -koi, apa' uma-a dota mpakasusa' tena nono-ni, hewa to jadi' nto'u pencua' -ku to ri'ulu-e wengi.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yʋlʋ Pəyaɣa ma tɔtɔ ma ta kɔɔ sɩ má tɔɣɔ cɛcɛɛlɛ. Ama ma kɔmaɣa sɩ ma pəsəɣɩ yəlaa təna təmlɛ tʋ, na má ha ma weesuɣu na pə́ cɛ yəlaa paɣalɛ kɛ pa yomle taa. 	 Bangku' Aku' Ana' Manusia' -e', patuju-ku tumai hi dunia', uma bona jadi' topohawa'. Pai' -a tumai-le, bona jadi' pahawaa', duu' -na mpewai' woto-ku rapatehi mpotolo' sala' tauna to wori'."


Pəyele ye tə tɔma sɩ yʋlʋ tilina-ɩ kɔlɔ, tə wɛna samaa sɔɣɔntʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna pa nyəmá sɩ Yohaanɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́. 	 Hiaa' ane ta'uli' ngkai manusia' -wadi kuasa-na, mpoka'eka' -ta ntodea, apa' ntodea toera mpo'uli' Yohanes toe hadua nabi."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Tɛtʋ kateŋa lɛŋka ká yoona lɛŋka nyə́ma, na kawulaɣa lɛŋka ká kʋlɩ lɛŋka tɔɔ. 	 Ngkai ree, Yesus mpokaliliu lolita-na, na'uli': "Hi eo toe mpai', wori' ngata mosipanga'ei, magau' hadua mpo'ewa magau' kahadua-na.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsayii yɔɣɔta mpʋ, ɩ nawa Yesu teeli, na ɩ kɛɛsaɣaa Yesu ɩnɩ ɩ tɔm tɔɣɔ. 	 Lolita toe na'uki' nabi Yesaya owi, apa' nahilo ami' -mi kabaraka' -na Yesus, pai' nalowa-i.


Yesu sɔɔsa lɛntɩ sɩ: Pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ maa heela-mɛ sɩ: Nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ kɔɔ ma cɔlɔ, na pə tá kɛna sɩ Ɩsɔ hana-ɩ pə mpaaʋ. 	 Na'uli' wo'o-mi Yesus: "Toe pai' ku'uli' -mi we'i, uma haduaa to ma'ala tumai hi Aku' ane uma-ra napiliu Tuama-ku."


Ye pə kɔma na Ɩsɔ teeli na ma kiŋ ɩlɛ, Ɩsɔ ká yele na ma teeli na ɩ maɣamaɣa ɩ kiŋ, na ɩ ká la nɔɔnɔɔ. 	 Ane napa to jadi' hi Aku' mpomobohe Alata'ala, Alata'ala wo'o mpai' mpomobohe-a hante baraka' -na. Pai' sohi' kadupa' -na.


Tənaɣa Yuta nyə́ma pɔɔsa təma sɩ: Leɣe Yesu ká polo na tə́ kaa na-ɩ? Ɩ ká polo Yuta nyə́ma mpa pa yawa na pá polo tuu Kəlɛɛkɩ acalɛɛ taa tɔ pa kiŋ na ɩ́ paasəna Kəlɛɛkɩ nyə́ma yaa ɩsəna? 	 Ingu' -ramo topoparenta to Yahudi mpo'epe lolita-na, pai' momepekune' -ramo, ra'uli': "Hilou hiapa-ile', pai' na'uli' uma-i mpai' taruai' -e? Meka' ba hilou-i mo'oha' dohe to Yahudi to mposowo' -ra to Yunani, pai' -i mpotudui' -ra to Yunani.


Yʋlʋ ɩnɛ maa samɩ-ɩ, ɩlɛ ma maɣamaɣa ma kaa sa ma tɩ se. Ye pə wɛ sam, ma ɩcantʋ kiŋ kɛ maa sana ma tɩ. 	 Kakoo-kono-na, natao moto ku'une' tauna to mpohilo pangila to hewa toe. Aga uma-a dota mpo'une' woto-ku moto. Sampale to ku'une' -ki woto-ku moto, hawe'ea kalentea-ku.


Pə́cɔ́ yʋlʋ wei ɩ ka hika ɩ tɩ tɔ, ɩ səŋa pa ɩsɛntaa təna. Ɩlɛ pa ta nyɩ nti paa yɔɣɔtɩ tɔ. 	 Aga topohura toera, uma-ra daho' mebaro. Apa' topungku to rapaka'uri' toei, ria wo'o-i-hawo hi ree mokore dohe-ra Petrus pai' Yohanes.


Antulinya taa cənɛ nsəma tɔɔwaɣa, na a taa kʋlʋmtəlɛ fɛɩ nte tə ta kɛ tɔm tɔ. 	 Rala dunia' toi, hewa apa-damo kawori' nyala basa, pai' butu nyala basa, ria batua-na.


Pɔɔlɩ ta sɔɔlɩ sɩ ɩ́ kʋ ɩ waatʋ kɛ Asii tɛtʋ taa, ɩlɛ ɩ ta nɔkɩ Ɩfeesu kɛ təŋʋɣʋ, ɩ cɔɔlaa na ɩ́ tɛɛ. Ɩ lʋkaɣa sɩ pɩɩ takɩ Pɛntakɔnta acima wule tɔ pə maɣana ɩ wɛ Yosalɛm. 	 Napakatantu ami' -mi Paulus, bona neo' -pi leba' mehani hi ngata Efesus, bona neo' -kai mahae rahi hi propinsi Asia. Doko' napesahui pomako' -na, apa' konoa nono-na doko' mpokaralai eo bohe Pentakosta hi Yerusalem.


Pa tala təyaɣa taa, ɩlɛna Sakee kʋlɩ na ɩ́ heeli Tacaa sɩ: Tacaa, ma seee, maa faɣa ma kʋpam kɛ calɩ na má ha kʋnyɔntʋnaa. Ye maa muɣula nɔɣɔlʋ na má tɔɣɔ ɩ liɣitee, maa fɛlɩ pʋntʋ kɛ pə tɔm liɣiti. 	 Bula-na Pue' Yesus hi tomi Zakheus, mokore-imi Zakheus mpo'uli' -ki: "Pue', bagi ntongo' ngkai rewa-ku kuwai' -raka tokabu, pai' hema-hema to kubagiu, kupoponculi' opo' ngkani ngkai to kubagiu-raka."


Ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɛmna Ɩsɔ wei ɩ́ feesa-ɩ na ɩ́ tʋ-ɩ teeli tɔ na mə taa, na pə lapa mpʋ tɔɣɔ ɩ́ tʋ́ Ɩsɔ kɛ́ naani na mə tɛɛlʋɣʋ məlɩ ɩ tɔɔ. 	 Ngkai Hi'a toe-mi pai' alaa-na mepangala' -mokoi hi Alata'ala. Alata'ala mpopotuwu' -i nculii' pai' nawai' -i kabohea tuwu' -na, alaa-na mepangala' pai' mesarumaka-mokoi hi Alata'ala.


Pə tənaɣa mpʋ pɩɩ saalɩ yem. Ama nyaa caɣa tam. Pə tənaɣa mpʋ pɩɩ cɛɣɛtɩ ɩsɩɩ wontu kususuutu cɛɣɛtʋɣʋ tɔ. 	 Hawe'ea toe mpai' bate mogero. Aga Iko, uma-ko mobali'. Langi' pai' dunia' jadi' hae hewa pohea,


Taa la piti na nti ma heela-ŋ sɩ pə wɛɛ sɩ mə təna pɩɩ lɛlɩ-mɛɣɛ lʋlʋɣʋ tɔ tə tɔɔ. 	 Jadi', neo' nupokakonce lolita-ku tohe'i to mpo'uli': koi' omea kana putu nculii'.


Tacaa, Moisi sɩɩ-tʋɣʋ kʋsəsɩɩtʋ kɛ takəlasɩ taa sɩ: Yʋlʋ ɩ́ wɛna neu, na yʋlʋ ɩnɩ ɩ́ sɩ na ɩ́ yele ɩ alʋ, na alʋ ɩnɩ ɩ́ fɛɩna-ɩ na pəyaɣa, neu ká hɔ leelu ɩnɩ na ɩ́ hikina-ɩ piya. Ɩlɛna pa yaakɩ-sɩ na ɩ taalʋ sɔlʋ hətɛ. 	 "Guru, nabi Musa mpo'uki' hi rala buku atura hewa toi: ane hadua tomane mate hiaa' uma-ki ria ana' -na, pudupuhe-na kana mpotobine balu-na bona ria-ki-hawo muli-na.


Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ paa hʋ́lɩ́ Sɔtɔm kɛ suulu kɛ Hʋʋlɛ wule na pə́ kəlɩ-mɛ. 	 Jadi', bona ni'inca: hi Eo Kiama mpai' meliu-pi pehuku' -na Alata'ala hi koi' ngkai pehuku' -na hi to Sodom owi."


Alaa paɣalɛ ka wɛ təna na pá səŋa pooluŋ na pá nyənəɣɩ. Mpɛ ɩnɩ pa təŋaɣana Yesu kɛ́ hatoo Kalilee na pá caləsəɣɩ-ɩ. 	 Hi ree, wori' wo'o tobine to menaa ngkawao. Hira' toe tobine to mpotuku' pai' mpotulungi Yesus, ntepu'u ngkai pobago-na hi tana' Galilea.


Ma taapalaa, nti ma luɣu sʋʋ katatəlaɣa na má sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tə tɔɔ tɔɣɔlɛ sɩ, pə́ ya Yuta nyə́ma nyʋɣʋ. 	 Ompi' -ompi' hampepangalaa' -ku! Konoa-ku mpu'u, bona to Israel tebahaka ngkai huku' jeko' -ra. Toe to kupekakae oa' -raka hi Alata'ala.


Sɔɔlʋɣʋ ɩ́ wɛɛ kɩɩ caa kʋ nɩɩ kawalaɣa taŋ. Ama tampana taŋ kɛ kʋ caakɩ. 	 Ane ma'ahi' -ta hi doo, batua-na, uma-ta goe' ane masala' -i, goe' -ta ane monoa' -i.


Ma heeliɣi-mɛ sɩ, paa ɩ kɔma ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ cɛlɛ-ɩ ɩ kʋlaŋəm təna, pə taɣa taapallɛ tɔɔ kɛ́ ɩ lapa mpʋ, ama caalʋɣʋ kɛ ɩ kisaa. 	 Uma mpai' hewa toe tompoi' -na. Nau' bale-ta uma dota memata pai' mpowai' -ta napa-napa, aga apa' uma tabahakai pai' uma-ta me'ea' mperapii' -i, memata oa' -i mpowai' -ta napa to taparaluu.


Pə taɣa pʋlʋ, Yesu Kilisiti ɩnəɣɩ pa lapa kɔtaɣa sɩ pə́ taɣanɩ tá ɩsaɣatʋ, na pə taɣa tá tike tá ɩsaɣatʋ, ama na yəlaa təna təpaɩ ɩsaɣatʋ tɔtɔɣɔ. 	 Pai' Hi'a-mi to mate jadi' tolo' woto-ta bona Alata'ala mpo'ampungi jeko' -ta. Pai' uma muntu' jeko' -ta kita' -wadi to natolo', tapi' jeko' hawe'ea manusia' wo'o.


Paa kaɣana taa tɔtɔ, yəlaa pəcɔ kaasaa mpa Ɩsɔ ləsa ɩ pɛɛlɛɛ tɔɔ tɔ. 	 Hewa to jadi' hi tempo nabi Elia owi, wae wo'o to jadi' tempo toi: kaworia' to Yahudi uma mepangala' hi Yesus, tapi' ria moto-ra hantongo' to mepangala', apa' hira' toe to napelihi ami' -mi Alata'ala jadi' bagia-na. Napelihi-ra toe muntu' ngkai kabula rala-na moto-hawo,


Pə wɛ mpʋ tɔ, ta mpaaʋ taa pə mʋna pá fɛlɩ lampuu kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na? Heeli-tʋɣʋ nti n hʋʋkɩ tɔ. 	 Toe pai' kiperapi' bona nu'uli' -kakai, beiwa pomporata-nu Guru: ntuku' atura agama-ta, ba ma'ala moto-ta mpobayari paja' hi Kaisar, ba uma-di?"


Kʋkalʋɣʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ kʋnɛ kʋ lapa Silii kʋfənɛɛ Kiliniyusi pɔɔlɛ taa. 	 Pobilaa' tauna to lomo' -na tohe'i rababehi nto'u-na Kirenius jadi' gubernur hi tana' Siria.


Tɔm tənɛ tampana tɔm tike təkelekele kɛ́. Ma caa kɛ́ sɩ ń sɛɛsɩ ɩsəlɛ na tɔm tənɛ tə sɛɣɛsʋɣʋ, na mpa pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔ pá ha pa təɣɩ təma kʋpana lapʋ taa kɛ́ tam. Mpi pə tewa na pə waasəɣɩ tɔɣɔlɛ. 	 Makono-hanale lolita toe-e we'i. Toe pai' kuperapi' bona nupomotede' mpu'u lolita-nu mpakanoto hawe'ea tudui' toe hi ompi' -ompi' to mepangala' -mi hi Alata'ala, bona tida-ra mpobabehi gau' to lompe'. Tudui' toe-mi to lompe', pai' to mokalaua hi manusia'.


Yesu kɔma sɩ ɩ́ lɩɩkəna Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna ɩ ɩfalaa taa nɔɣɔlʋ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, nyənɩ ŋmatʋ tənɛ tə tɔɔʋ, na tə pɛɛ kʋpana teu yee? 	 Oti toe, malai-imi Yesus ngkai rala Tomi Alata'ala. Ria hadua ngkai ana'guru-na mpo'uli' -ki: "Guru, hilo mpu'u-konae' tomi toe-e! Hilo watu-na! Uma mowo kancola-na!"


na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Kaŋkantɛ nteɣe n makɩ nyá taa na ń lakɩ ɩsəntɔ? Yaa awe tɩɩ hana-ŋ pə mpaaʋ? 	 Mepekune' -ra hi Yesus, ra'uli': "Uli' -kakai, ngkaiapa huraa-nu mpobabehi hawe'ea tetu hi Tomi Alata'ala! Hema to mpowai' -ko kuasa hewa tetu-e?"


Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtaa sɩ: Ɩsɔ məŋna pə tənaɣa Kilisiti tɛɛ. Na pa yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ sɩ pə təna tɔ, pə hʋ́lə́ɣɩ́ təkelekele sɩ pa ta kpɛŋna Ɩsɔ wei ɩ tʋ pə tənaɣa Kilisiti tɛɛ tɔ. 	 Hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli': "Alata'ala mpopengkoru hawe'ea-na hi Hi'a." Jadi' monoto-mi ta'inca: bate hawe'ea-na mpai' rapopengkoru hi Kristus. Sampale to uma rapopengkoru hi Hi'a, muntu' Alata'ala-wadi, apa' Hi'a-mi to mpopengkoru hawe'ea-na hi Kristus.


Ma taapalaa, ma sɔɔla teu sɩ pənɛntɛ má tɔɔsɩ-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei maa kpaala-mɛ tɔ, wei ɩ́ nɩɩwa na ɩ́ tɛmna-ɩ mə taa kɛ́ teu təkpataa tɔ. 	 Kakaliliua-na ompi' -ompi', doko' kupopokiwoii-koi ihi' Kareba Lompe' to kuparata-kokoi. Nitarima-mi Kareba Lompe' toe pai' moroho pepangala' -ni duu' tempo toi.


na Tafiiti kɛ́ Sesee pəyaɣa, na Sesee kɛ́ Opɛtɩ pəyaɣa, na Opɛtɩ kɛ́ Powaasɩ pəyaɣa, na Powaasɩ kɛ́ Sala pəyaɣa, na Sala kɛ́ Naasɔŋ pəyaɣa, 	 Daud ana' Isai, Isai ana' Obed, Obed ana' Boas, Boas ana' Salmon, Salmon ana' Nahason,


Tənaɣa ɩ caa tɔma ɩ pəyalaa sɩ: Ɩ́ kɔna toko kʋpampaŋ kɛ lɔŋ na ɩ́ suu-ɩ. Ɩ́ lɛɛ-ɩ kukuule kɛ ɩ mpəle tɔɔ, na ntaŋkpala kɛ ɩ nɔɔhɛɛ taa. 	 "Aga tuama-na mpokio' topobago-na, pai' na'uli' -raka: `Pesahui, ala' pohea to lompe' lia, pai' heai-i. Uncoi' karawe-na hante hinci, pai' sapatui' wo'o-i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ cɛla-wɛɣɛ Yesu sɩ pá kamɩ-ɩ tesika tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpa Yesu na pá tɛɛna-ɩ. 	 Ka'omea-na Pilatus mpotonu Yesus hi hira' bona raparika'.


na pá kpɛɛsɩ-ɩ sɩ: Tacaa Yesu, wii tá pətɔɔtəlɛ. 	 ra'uli': "Yesus! Guru! Poka'ahi' -ka-kaiwo!"


Mpi pə lakɩ yʋlʋ kɛ ɩsaɣaʋ tɔɣɔlɛ. Ama sɩ ń tɔɣɔ na ń tá saŋ nyá niŋ ɩsɩɩ yʋlʋ ká la Ɩsɔ sɛɛʋ taa na pə́cɔ́ ɩ́ tɔɣɔ tɔ, pəlɛ pɩɩ lakɩ yʋlʋ kɛ ɩsaɣaʋ. 	 Kehi to hewa toe-mi lau to mpakada'a tauna hi poncilo Alata'ala. Ane ngkoni' uma leba' mowano, bela-hawo toe to mpakada'a tauna hi poncilo Alata'ala."


Ɩsɔ pəyalʋ Yesu Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ təcaallɛ ntɔ. 	 Tohe'i-mi Kareba Lompe', tutura katuwu' -na Yesus Kristus, Ana' Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hətɛ yaa tɛtʋ təna taa. 	 Ngkai ree, molele-mi kareba hiapa-apa hi tana' Galilea, to mpo'uli' napa to nababehi Yesus.


Ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam, ɩ́ taa yele. 	 tida mosampaya,


Ləmaɣasɛɛ təhʋllɛ ntɛ́ cənɛ. Ye wei ɩ wɛna laɣatʋ pʋntʋ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna wontuɣu ŋkʋ kʋ kʋkalətʋ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kʋkalətʋ ntɩ tə lɩɩ yʋlʋ hətɛ kɛ́. Kʋkalətʋ ntəɣəlɛ nasətoso na nɩɩtoso na naatoso (666). 	 Kana taperapi' kanotoa nono ngkai Alata'ala bona tapaha walatu toi. Hema to ria pe'inca-ra, ma'ala-ra mpobila' pai' mpopaha batua-na angka binata toe. Apa' angka toe, angka to mpowalatu hadua tauna. Angka toe: ono atu ono mpulu' ono (G666).


Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩnɩ ɩ ka hʋləna-ɩ sɩ ɩ ká ná Tacaa tillu Mesii na pə́cɔ́ ɩ́ sɩ. 	 Hangkani, Inoha' Tomoroli' mpo'uli' -ki hewa toi: "Ko'ia-ko mate ane ko'ia nuhiloi Magau' Topetolo' to najanci Pue' Ala."


Afanaa tiikilaa ná mpʋ, ɩlɛna pɛlɛ pá lo kpakpaa na pá polo pá heeli tɔm ntɩ, na tɔm yɛkɩ kpakpaa kɛ acalɛɛ taa na cacakəŋ tɛɛ. 	 Karahilo-na to mpodoo wawu kajadia' toe, mokeno-ramo hilou hi ngata pai' bonea to mohu' mpoparata kajadia' toe.


Antulinya taa cənɛ maɣamaɣa se, ye apalʋ yɛləɣəna nyɔɔsɩ kʋtaɣalasɩ, fɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kɛ́. 	 Rapa' -na ane tomane moloe wuluwoo' -na, biasa ta'uli' uma ntoto ria taoa-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa caɣaa na pá sɛɣɛsɩ ɩsəna paa nyɩ Yesu kɛ́ katɔka na tɔm kʋpɔɔsʋtʋ na pá hiki-ɩ tɔ. 	 Ngkai ree, malai-ramo to Parisi ngkai Tomi Alata'ala. Mohawa' -ra mpali' akala beiwa-ra ma'ala mpo'opa kahala' lolita-na Yesus mpotompoi' pompekunea' -ra.


Pə pamna alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna, hatoo pɩɩsɩ naanʋwa na naalɛ taa kɛ́ ɩ tɔŋna tɔɣɔlʋɣʋ na pə́ wɛ-ɩ toŋ. 	 Hi olo' ntodea, ria hadua tobine, hampulu' rompae-imi moraa', uma ria kantotoa' -na.


Ntɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá teu sɩ, Yuta tʋ kʋkiiu ntɛ́ sɩ ɩ́ na piitim lɛmpɩ tʋ pá taa tɔ. Pəyele ɩ nɔɔhəlɛ ɩ́ taa fɛlɩ ɩ tɛ. Ama Ɩsɔ heela-m sɩ ma kaa nyənɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ sɩ ɩ kɛ́ kʋsɔɣɔtʋ tʋ yaa asilima tʋ. 	 Na'uli' Petrus mpo'uli' -raka: "Ni'inca moto-le, ntuku' atura agama-kai, kai' to Yahudi uma ma'ala mposigalo-kokoi tauna to bela-koi to Yahudi ba mesua' hi rala tomi-ni. Aga Alata'ala mpakanoto-ka hi rala pangila-ku wengi, ka'uma-na ria manusia' to babo' ntuku' ada agama ba to rapalii' mposigalo-raka.


N ta nyɩ sɩ, má sɔɔlaa, maa yaa ma Caa na ɩ́ ha-m ɩsɔtaa tillaa kɛ iyisi naatoso (6000) kɛ loosi naanʋwa na naalɛɣɛ cənɛɣɛ kpakpaa yɛɛ? 	 Ha uma nu'incai, ane mpopetulungi-a hi Tuama-ku, napesahui mpahawa' tumai hampulu' rontuda tantara mala'eka-na, ba melabi tena!


Yesu sɛɛlaa tɔŋna toŋ hikuɣu kɛ pa Ɩsɔ sɛɛʋ taa na pa nyɔɔŋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ kɛ paa ɩfemle nte. 	 Ngkai ree, karoo-rohoa pepangala' -ra topepangala' hi Pue' Yesus hi ngata toe, pai' butu eo-na kawoo-woria' tauna to mepangala'.


Ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ mpɛ pa tənna ɩsɔtaa Kawulaɣa. 	 Yesus mpo'uli' -raka ana'guru-na: "Pelele' moto-ra ana' tetura tumai hi Aku', neo' -ra nitagi. Apa' tauna to hewa toe-ramo to jadi' ntodea-na Alata'ala hi rala Kamagaua' -na."


Ɩlɛna ɩ́ má kapuka na nɔɣɔ sɔsɔɣa ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa wiikuɣu tɔ. Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ ka mapʋ ɩlɛna tɛʋ hola naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ́ cɔna hola. 	 Pe'au-nami mala'eka toei hewa po'oa singa. Katimpaliu-na me'au, moni wo'o-mi-hawo kuna to pitu hante moni to bohe, molibu' hewa manusia'.


Ɩ́ kisa yʋlʋ kʋpaŋ tampana təŋlʋ ɩnɩ, na ɩsaɣaʋ kpitikpiti kɛ́ ɩ́ sɔɔlaa na ɩ́ sələmɩ Pilatɩ sɩ ɩ́ tʋlɩ-mɛɣɛ ɩ́lɛ́. 	 Moroli' pai' monoa' -i-hana, hiaa' nisapuaka-i, pai' niperapi' hi Pilatus bona nabahaka-kokoi hadua topepatehi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ Piyɛɛ tɔma-wɛ sɩ: Maa polo tiina kpaʋ. Tənaɣa ɩ ɩfalaa pɛlɛ sɩ: Tɩɩ təŋɩ-ŋ. Ɩlɛna pá kʋlɩ na pá polo pá kpa kpiiliya taa, na ahoo anɩ pa ta hiki paa pʋlʋ cəcəka. 	 Na'uli' Simon Petrus hi doo-na: "Hilou-a-kuna mebau'." Ra'uli' doo-na: "Hilou wo'o-ka-kaiwo." Hilou mpu'u-ramo mohawi' sakaya pai' -ra mojala' hi rano. Aga hamengia toe, uma ria hama'aa woko' jala' -ra.


Yʋlʋ wei ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ kɛ́ yʋlʋkʋlʋ kɛ́, na mə nyəmá sɩ yʋlʋkʋlʋ fɛɩna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 	 Hawe'ea tauna to mpokahuku' ompi' -ra, hibalia topepatehi-ra-hana. Pai' ni'inca moto ompi': tauna topepatehi uma mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Ama nɔɣɔlʋ yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ tiili sɩ: Haɩ Ɩsɔ, yʋlʋ kɛ́ we na ń tɔɔsəɣɩ ɩ tɔm? Yʋlʋ wɛʋ mpʋ təkpem tɔ ɩ kɛ́ we na ń paasəɣəna-ɩ? 	 Kuasa toe mpai' nawai' Alata'ala hi manusia'. Hi rala Buku Tomoroli' ria lolita to mpakanoto toe, moni-na hewa toi: O Pue' Ala, napa-ra-rawo manusia' pai' lue' nupenonoi-rae? Napa-i ana' manusia' pai' -i nutapari-e?


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ taa. 	 Ngkai ree, ngkahe' mpu'u-imi Yesus hi rala sakaya hante ana'guru-na, pai' -ra me'ongko'.


Pə tɔɔ kɛ́ ma caa sɩ leelaa səkpema ɩ́ saa, na pá lʋlɩ piya na pá paasəna pa tɛɛsɩ. Pəlɛ ɩlɛ tá kolontunaa kaa hikina timpi paa footiɣi-tʋ tɔ. 	 Toe pai' ku'uli' tobalu ngkanguraa agina motomanei lau-ra-rawo, mo'anai', pai' mpewili' lompe' tauna to hi rala tomi-ra, bona neo' mpai' ria ohea bali' -ta mpotuntui' -ta to mpotuku' Kristus.


Tənaɣa Apəlaham cɔ-ɩ sɩ: Ma pəyalʋ, tɔɔsɩ sɩ, n ka wɛʋ atɛ tɔ, n tɔɣɔ nyá leleŋ kɛ teu, na Lasaa ɩ́lɛ́ ɩ tɔɣɔ nyaŋ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. Nɔɔnɔɔ kɛlɛ pə tala ɩ́lɛ́ ɩ leleŋ sɩ ɩ laŋlɛ ɩ́ hɛɛ, na pə tala nyá wahala. 	 "Na'uli' Abraham: `Kiwoi-dile ana': Bula-nu tuwu' -pidi hi rala dunia', iko mporata hawe'ea to lompe', hiaa' Lazarus-hana mporata-i paka' to dada'a. Tempo toi, tetanta'u-imi hi rehe'i, pai' iko-kowo, mporata pepa-moko.


Na pá tɔŋ sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. Tá Ɩsɔ tənna talətʋ, na teeli, na ləmaɣasɛɛ, na nyana təmlɛ sɛɛʋ, na samtʋ, na pəsʋɣʋ, na toma kɛ tam tɔɔ. Ami. 	 ra'uli': Amin! Ta'une' -imi Pue' -ta Pue' Alata'ala, tapomobohe hanga' -na, tapotompo'wiwi kamonoto-na, ta'uli' tarima kasi hi Hi'a, tabila' -i, tatutura karoho-na pai' kabaraka' -na, duu' kahae-hae-na. Amin!"


Haɩ, ma wiikina-mɛɣɛ, Tacaa tɔɔ sɩ ɩ́ kala takəlaɣa kanɛ na yəlaa təna nɩɩ. 	 Hante kuasa to nawai' -ka Pue', kuperapi' bona sura toi nibasa hi nyanyoa hawe'ea ompi' hampepangalaa' to hi retu-ra.


Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ heela Filipʋ sɩ: Kʋlɩ na ń təŋ ilim mpətəŋ tɔɔ, na ń katɩ hapəlɛ nte tə lɩɩkɩ Yosalɛm na tə puki Kasa tɔ. Wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛ́ hapəlɛ ńtɛ́ tə faɣanaa. 	 Rala-na hangkani, hadua mala'eka Pue' mpololitai Filipus, na'uli': "Hilou-moko tono' hi selatan, hi ohea to ngkai Yerusalem rata hi Gaza." (Ohea tohe'e uma-pi jau ratara.)


Pa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna pa pááná məlɩ hɛɛʋ, na pá saŋ Ɩsɔ na pá tɔŋ sɩ: Ye mpʋ Ɩsɔ hʋla piitim lɛmpɩ nyə́ma ntɛ́ laɣasʋɣʋ tɔm sɩ pə́ ya pa nyɔɔŋ. 	 Kara'epe-na toporumpu toera lolita Petrus, rabahakai-mi mposalai' -i. Mpo'une' Alata'ala lau-ramo, ra'uli': "Ane wae-tano, natarima moto-ra-rawo Alata'ala tauna to bela-ra to Yahudi, napalogai-ra medea ngkai jeko' -ra duu' -na mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na."


Ɩ́ kʋlɩ na tə́ tɛɛ. Ɩ́ nyənɩ kɔlɔmɔtɔ tʋ tala cənɛ. 	 Memata-mokoi! Hilo, etu-imi tumai tauna to mpobalu' -a. Kita-mi lou."


Moisi ná tʋ-mɛɣɛ pɛlʋɣʋ, (pəyele pə ta tɩɩ kɛʋ Moisi kiŋ kɛ pə lɩɩnaa. Ama hatoo mə caanaa caanaa kiŋ kɛ́,) na paa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule ɩ́ pɛləɣɩ pəyaɣa kɛ́. 	 Hiaa' koi' wo'o mobago moto hi Eo Sabat ane mpobabehi-koi ada petini'. Nabi Musa owi mpohubui-koi mpotini' ana' -ni. (Tapi' kakoo-kono-na ada petini' toe ngkai ntu'a-ta owi to meri'ulu ngkai Musa, bela ngkai Musa moto.) Ane ria ana' -ni to kana ratini' hi Eo Sabat, bate nitini' moto-i.


Ma taapalaa mɛ ɩ́ nyənna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa yɔɣɔta Tacaa tɔm tɔ na ɩ́ təŋ pa akpaa na ɩ́ kantəlɩ waatʋ wei wahala makəna-mɛ tɔ. 	 Ompi' -ku hawe'ea! Kiwoi-koi nabi owi to mpokeni Lolita Pue'. Mosabara-ra pai' tari-ra mpotodohaka kaparia. Agina tatuku' posabara-ra.


Ɩlɛna Pɔɔlɩ náá nyənɩ na ɩ́ kpaɣa Silaasɩ na tá taapalaa sələməna-wɛɣɛ Ɩsɔ. Ɩlɛna pá kpaɣa mpaaʋ. 	 Paulus mpelihi Silas napo'ema', pai' -ra me'ongko' -rawo. Pai' ompi' -ompi' hampepangalaa' -ra hi ngata Antiokhia mpope'ongko' -ra hante mosampaya, bona Alata'ala mpewili' -ra hante kabula rala-na hi pomakoa' -ra.


Ɩlɛ paa yʋlʋ ta la təmlɛ na ɩ́ tɛ Ɩsɔ wei ɩ wiiki asaɣaa kʋnyɔŋ tɔ na ɩ taa kɛ́ kʋtɛm, Ɩsɔ nyənəɣɩ pʋntʋ taa tɛm tɔtɔɣɔ, na ɩ́ mʋ-ɩ sɩ ɩ kɛ́ kʋpaŋ. 	 Tapi' posidaia' -ta hante Alata'ala uma hewa tetu. Apa' uma-hawo ngkai po'ingku-ta pai' alaa-na natarima-ta Alata'ala. Ane mepangala' -ta hi Alata'ala, nau' masala' -ta, na'uli' kamonoa' -ta hi poncilo-na ngkai pepangala' -ta hi Hi'a.


Ama ɩ məlaa na ɩ́ kɛɛsɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔm sɩ: Ma hʋla kaanɩɩtʋnaa na katɛ nyə́ma mpɛɣɛ niŋ kɛ ilim na pə tɛm, kpɛtɛ. 	 Hiaa' ane to Israel-hana, Alata'ala mpo'uli' hewa toi: "Ha'eoa kutonu pale-ku doko' mpodoa-ra, tapi' bate mesapuaka-ra pai' motu'a oa' nono-ra."


Ɩlɛna samaa cɔ sɩ: Kalilee Nasalɛtɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Yesu kɛ́. 	 Ratompoi' tauna to dohe-na: "Yesus-le, nabi ngkai Nazaret tana' Galilea."


Mpʋ tɔ, ɩ́ la laakalɩ na ɩ́ feŋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ ta nyɩ wʋlɛ nte mpʋ ɩnɩ pɩɩ tii təkpili tɔ. 	 Toe pai' kana mo'inga' -inga' pai' mojaga-koi, apa' uma ni'incai tempo kadupa' -na.


Ɩlɛna Antəlɩɩ kpaɣa Simɔŋ na ɩ́ pona Yesu kiŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-ɩ təpiŋŋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: N kɛ́ Yohaanɩ pəyalʋ Simɔŋ kɛ́, ɩlɛ kaɣana paa cuɣusɩ-ŋ sɩ Sefasɩ. (Piyɛɛ kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.) 	 Pai' napo'ema' -imi hilou hi Yesus. Yesus mponaa Simon, pai' na'uli' -ki: "Iko Simon ana' -na Yohanes. Aga ntepu'u tempo toi, rahanga' Kefas-moko." (Hanga' "Kefas" hi rala basa-ra to Yahudi, hibalia hante hanga' "Petrus" hi rala basa Yunani. Batua-na: watu.)


Ɩ́ kooli kʋpantʋ kɛ mpa pa kooliɣi-mɛɣɛ mpusi tɔ. Ɩ́ sələməna mə ɩsaɣalataa kɛ Ɩsɔ. 	 Gane' -ra to mpokamo-ta, posampayai-ra to dada'a hi kita'.


Wei ɩ yelaa na piti kɔɔ mə hɛkʋ tɔ pə taɣa ma laŋlɛ kɛ ɩ wakəlaa, ama mə təna mə laŋa kɛ ɩ wakəlaa. Na paa pə ta tɩɩ kɛʋ mə təna, mə taa paɣalɛ laŋa kɛ ɩ wakəlaa. 	 Jadi' ane ni'anu, masala' mpu'u-i wengi, tapi' uma muntu' aku' -wadi to napedahi nono-ku. Koi' wo'o napedahi nono-ni omea. Aga, bona neo' wa karapo' rahi lolita-ku, agina ku'uli' ria-koi hantongo' to napedahi nono-ni.


Yomaa caanaa mɛ, ɩ́ tɔkɩ mə yomaa kɛ ɩsəna mpi pə kɛɛsaa na pə siɣisa teu tɔ. Ɩ́ nyɩ teu sɩ mɛ́ tɔtɔ mə wɛna Caa kɛ ɩsɔtaa. 	 Koi' to ramaradika, wai' batua-ni napa to lompe' pai' to masipato', apa' ni'inca moto-mi karia-na Maradika-ni hi suruga.


Sɔsɔ ma, má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ alʋ wei nyá Ɩsɔ ləsaa tɔ, na nyá piya mpa ma sɔɔlaa na tampana tɔ. Pə taɣa ma tike ma sɔɔləna-mɛ, ama pa təna mpa pa nyəmá tampana tɔ pa sɔɔla-mɛɣɛ. 	 Sura toi ngkai aku' Totu'a, kupakatu tilou hi totina to napelihi Alata'ala, pai' hi hawe'ea ana' -nu to kupoka'ahi' mpu'u. Uma muntu' aku' to mpoka'ahi' -koi, hawe'ea tauna to mpo'inca tudui' to makono, hira' wo'o mpoka'ahi' -koi.


Tɔʋ, yəlaa mpa mɛ ɩ́ tɛma keeluɣu tɔ, mə laŋa lapa kpɩɩsəŋ na mə ŋkpaŋŋ tɛɛlɩ na ɩ́ kisi Ɩsɔ Tɔm. Ɩ́ kpɛɛsəɣəna Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ tam, mə caanaa katɛ kɛ ɩ́ kpaɣaa. 	 Na'uli' wo'o-mi Stefanus mpo'uli' -raka totu'a to Yahudi: "Uma mowo katu'a maga-ni ompi'! Uma mowo kamengkabatu-ni! Uma mowo kamengkawongo-ni mpe'epei Lolita Pue' Ala! Bate hibalia hante ntu'a-ta owi-koi, mposapuaka oa' Inoha' Tomoroli'.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa nawa sɩ Yesu tɔŋna lapʋ na kʋtɔntʋnaa hikiɣi alaafəya. Ɩlɛna pa təna mpa pə wɩɩkaɣa tɔ, pá huliɣi sɩ pá hiki-ɩ na pá tokina-ɩ. 	 Wori' tauna to mohaki' napaka'uri', alaa-na mome'upi' -ra tauna lou mpomohui' -i doko' mpoganga-i. Ngkai kawori' tauna, toe pai' nahubui ana'guru-na mporodo sakaya nahawi', nee-neo' mpai' ra'upi' -i ntodea.


Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Pə taɣa pʋlʋ, wule təlɩ ma lapa təmlɛ sɔsɔɔlɛ natəlɩ na piti kpa mə təna. 	 Na'uli' Yesus: "Mekehele-koi, apa' mpaka'uri' -a tauna hi Eo Sabat.


Ama Yuta nyə́ma ná kʋlaa na pá kisi təsaɣasaɣa. Tənaɣa pə caala-m na má tɔ sɩ: Tɩɩ tɛna Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ́. Anɩ ma fɛɩna nti maa tɔ sɩ tənɛɣɛ ma yəlaa lapa-m tɔ. 	 Tapi' to Yahudi hi Yudea me'ewa ncuu, uma-ra dota mpobahaka-a. Jadi', uma ria ohea ntani' -na, merapi' -ama mpobua' kara-kara-ku hi Kaisar. Nau' wae, uma ba ria to kupakilu-raka ompi' -ta to Yahudi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma Yuta nyə́ma sɩ: Mə kɛ́ atɛ nyə́ma kɛ́. Ama má, ma kɛ́ ɩsɔtaa tʋ. Mə kɛ́ antulinya ɩnɛ ɩ nyə́ma. Ama má tá kɛ́ antulinya ɩnɛ ɩ nyəŋ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Koi' -le ngkai kadingkia' -na, Aku' ngkai kalangkoa-na. Koi' ngkai dunia' toi, Aku' uma-a ngkai dunia' toi.


Ɩlɛ pepe naʋ kɛ ɩ́ polaa? Yaa yʋlʋ wei ɩ suu kacɔka wontu tɔ? Tɔʋ mpa pa suuki kacɔka wontu tɔ awulaa tɛɛsɩ taa kɛ́ pɛlɛ pa wɛɛ. 	 Jadi', hilou doko' mpohilo napa-dikoie? Ba doko' mpohilo tauna to ncola pohea-na? Uma wo'o-hawo, apa' tauna to ncola pohea-ra, hi tomi magau' -ra-wadi-hana.


Paa na mpʋ, mə taa lɛlaa ɩɩ tʋɣʋna-tɩ. (Pə taɣa pʋlʋ, hatoo kancaalaɣa Yesu ka nyəmá mpa pa kaa tɔkɩ ɩ tɔm tɔ. Halɩ ɩ nyəmá wei ɩ ká lapɩ-ɩ kɔlɔmɔtɔ tɔ.) 	 Aga nau' wae, ria moto-koi hantongo' to uma mepangala'." Yesus mpo'uli' hewa toe apa' na'inca ami' -mi ngkai lomo' -na kahema-ra to uma mepangala' hi Hi'a, pai' na'inca wo'o kahema-na mpai' to mpobalu' -i hi bali' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə kpɛŋna lampuu mʋlaa na pá kɔɔ ɩ kiŋ sɩ ɩ́ sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm, na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, nti na ntiɣi tɩɩ la? 	 Rata wo'o-ra-rawo topesingara' paja' mpopeniu' hi Yohanes. Mepekune' -ra, ra'uli': "Guru, napa-kaiwo to kana kibabehi-e?"


Waatʋ wei pa tɛma pə təna mpi pa kɛɛsa Tacaa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔɣɔ lapʋ tɔ, Yosɛɛfʋ na Malɩ pa məla pa tɛ Nasalɛtɩ kɛ Kalilee. 	 Ka'oti-ra Yusuf pai' Maria mpobabehi hawe'ea to ratuntu' hi rala Buku Atura Pue', nculii' -ramo hilou hi ngata Nazaret hi tana' Galilea.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa mɛ, mə tɔm ná wɛ waɩyo tɔtɔɣɔ. Ɩ́ sʋkəɣɩ yəlaa kɛ səɣəla yuŋ nyəna. Pəyele mɩɩ tɩɩ taa-wɛɣɛ taaʋ maɣamaɣa. 	 Mehono' Yesus: "Silaka wo'o-dakoi guru agama! Apa' nipopokoloi ntodea hante parenta pai' ada to motomo. Hiaa' uma-koi dota mpotulungi-ra ngkolo kinolo toe. Nau' hangkaju karawe-ni uma nihuko-raka.


Tɛʋ fema ɩlɛna Yohaanɩ wɛ təna tɔtɔ, ɩ́ na ɩ ɩfalaa taa naalɛ. 	 Kampeneo-na, ria wo'o-i Yohanes hi ree hante ana'guru-na rodua.


Tə wɛna kɔtʋlʋ sɔsɔ wei pa sɩɩwa sɩ ɩ́ nyənəɣɩ Ɩsɔ təyaɣa tɔɔ tɔ. 	 Yesus toe-imi to jadi' Imam Bohe to mpohawai' ihi' tomi Alata'ala-- batua-na, kita' toi-mi lau.


Mpʋ tɔ yʋlʋ ká sɔɔlɩ Ɩsɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na ɩ ləsaɣa sʋʋ-ɩ paa mpi pə taa. Na pəlɛ pə waalɩ ɩ́ sɔɔlɩ ɩ tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ ɩ tɩ. Mpʋ ɩnɩ pə kəla ɩsɩɩ pa lakʋɣʋ Ɩsɔ kɛ́ kɔtaɣa ŋka kɔkɔ nyaɣa ka təna tɔ, na kɔtasɩ nsɩ sɩ təna təpaɩ tɔtɔ. 	 Pai' kana tapoka'ahi' -i hante nono-ta mpu'u, hante hawe'ea pekiri-ta pai' hudu pakulea' -ta. Pai' kana tapoka'ahi' doo-ta hewa woto-ta moto. Toe to meliu kalompe' -na ngkai hawe'ea porewua pai' rewa ntani' -na to tapopepue' hi Alata'ala."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ nyənna tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ fiki tɔ na tɩɩŋ lɛləŋ na ɩ́ na. 	 Yesus mpololitai ana'guru-na hante lolita rapa' tohe'i, na'uli': "Petonoi-koi kaju ara pai' kaju-kaju ntani' -na wo'o.


Ɩlɛna ɩ́ tɔ Yesu sɩ: Yesu n kɔŋ ń kɔɔ nyá kawulaɣa tɔɣɔʋ tɔ tɔɔsɩ ma tɔɔ. 	 Oti toe, pai' -i mpololitai Yesus, na'uli': "Yesus, kiwoi-a-kuwo, ane rata-poko mpai' jadi' Magau'!"


Ɩ tɛma yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ yasɩ-wɛ. 	 Hudu-mi lolita totu'a ngata toei, pai' nahubui-ramo omea nculii' hilou hi tomi-ra.


Pəlɛ tɔ pɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ. Paa n ŋmɩɩsa haləm taa, paa n pɛta hute taa, ɩsɩɩ pa lɔ-wɩ paasi. Mpa pa wɛna ləmaɣasɛɛ tɔ pá ke ŋkpaŋŋ na tɔm tənɛ. 	 Uma ntoto-pi ria tuju-na, ba raruduhi-ki hinu'a ba rapopai-pai. Agina ratadi lau-imi. Hema-koi to tilingaa, pe'epei lompe'!"


Mpa pa na tɔm ntɩ na pa ɩsəpəle tɔ pá kɛɛsa-wɛɣɛ ɩsəna pə lapa na ɩlɔɣɔhilu alɔɣaa se tɔ. Na mpi pə lapa afanaa tɔ. 	 Tauna to mpohilo kajadia' toe mpotutura napa to jadi' hi tauna to kahawia', pai' napa to jadi' hi wawu-ra.


Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma sɩ: Tacaa, laɣalɛɛ ntɔ cənɛɣɛ naalɛ. Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: Aaɩ, ɩ́ yele təlɛ. 	 Ra'uli' ana'guru-na: "Pue', ohe'i moto piho' romata." Na'uli' Yesus: "Wae-mi."


Pə pamna ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna. Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa paa wɛ təna tɔ pa caakaɣa pa hiki timpi paa waana Yesu tɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ta mpaaʋ taa, paa waasɩ yʋlʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna? 	 Hi ree, ria hadua tauna to mate pale-na hamali. Ba hangkuja dua tauna mpali' kasalaa' Yesus, meka' ba mobago-i-hana hi eo pepuea'. Toe pai' mepekune' -ra hi Yesus, ra'uli': "Guru, ha ma'ala moto-hawo mpaka'uri' topeda' hi eo pepuea' -e?"


Yaa tə caa tə sʋsɩ Tacaa kɛ ɩsəsɛɛmlɛ taa? Tá kələna-ɩ toma yaa ɩsəna? 	 Ha ni'uli' -koina uma moapa ane tadohei-ra to mepue' hi pinotau mpemai-mai roe-na Pue'? Ha ni'uli' -koina meliu karoho-ta ngkai Pue'?


Paa na mpʋ, ye n tɩɩ kpaɣa alʋ, na ye pɛɛlɔ saana, ɩ ta la ɩsaɣatʋ tɔtɔ. Ama apalaa mpa pa kpakəɣɩ alaa na alaa mpa pa saakɩ tɔ, paa ɩfemle nte pa naakɩ wahala kɛ́. Wahala ɩnəɣɩ ma caa ma kɛɛlɩ mə nyɔɔŋ tɔɔ. 	 Aga ane hadua kabilasa doko' motobinei, uma wo'o-hawo napojeko' -ki. Pai' ane hadua toronaa doko' motomanei, uma wo'o napojeko' -ki. Aga toe-wadi: tauna to ncamoko bate mporata kasusaa' hi rala dunia' toi. Pai' konoa-ku bona neo' -koi narumpa' kasusaa' toe.


Nmaa takəlaɣa na ń heeli Ɩfeesu Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Má wei ma tɔka ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa kɛ ma niŋ ntɔɣɔŋ taa, na ma tɔŋ wʋla kpatəŋ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ tɔɔ pa mʋsa kɔkɔsɩ tɔ ɩ hɛkʋ taa tɔ ma yɔɣɔtaa sɩ: 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -ka: "Uki' hewa tohe'i hi mala'eka to mpewili' topetuku' -ku hi ngata Efesus: "Ohe'i lolita-na Pue' Yesus, to ngkakamu betue' to pitu hi pale ka'ana-na pai' to momako' hi laintongo' witi' lampu bulawa to pitu.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ya təma, na mpa pa tila mpʋ tɔ pá tɛɛ Antiyɔka, na pá tala na pá koti Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle təna, na pá cɛlɛ-wɛɣɛ takəlaɣa kanɛ. 	 Ka'oti-ra mositabe, me'ongko' mpu'u-ramo to rasuro toera hante Paulus pai' Barnabas hilou hi ngata Antiokhia. Karata-ra hi Antiokhia toe, rarumpu-ramo hawe'ea topepangala' hi Pue' Yesus pai' ratonu-miraka sura to rakeni ngkai Yerusalem.


Pə kɔma na pə nyaalɩ, ɩlɛna Lom toŋtʋnaa mpɛ pá tili sɩ taŋlʋ ɩ́ tʋlɩ Pɔɔlɩ-wɛ. 	 Kamepulo-na topoparenta to Roma mpohubui polisi hilou hi tarungku' pai' mpo'uli' -ki kapala' tarungku': "Bahaka-ramo to rodua to rahoko' wengi."


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tɛɛwa, ɩlɛna Makətala Malɩ na Saakɩ too Malɩ na Salomee pá ya nim sɔɔsʋŋ nyəm sɩ pa puki na pá saɣalɩ Yesu kɛ́ pəlaaʋ taa. 	 Katimpaliu-na eo pepuea', Maria Magdalena, Maria tina-na Yakobus, pai' Salome, hilou-ra mpo'oli anu mohonga. Patuju-ra, doko' hilou mpolanai woto-na Yesus hante to mohonga toe.


Piyɛɛ tɔɔsa nti tɩɩ lapa tɔ ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Nyənɩ Tacaa, fiki tʋɣʋ ŋku n ka təŋsa mpusi tɔ kʋ wʋlaa təwoŋwoŋ. 	 Nakiwoi-mi Petrus lolita-na Yesus. Toe pai' na'uli' mpo'uli' -ki Yesus: "Guru! Hilo-dile kaju ara to nutotowi wengi-e, molaju-mi!"


Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Halɩ mɛɣɛlɛ Ɩsɛɣɛlɩ sɛɣɛsəlaa sɔsaa na ń ta cɛkəna tɔm tənɛ? 	 Na'uli' Yesus: "Iko-le hadua guru to Israel to rabila', hiaa' uma-di-kona nu'incai batua-na lolita-ku toi-e!


Təmlɛ kpɛlɛməlʋ ta kəlɩ ɩ hʋllʋ. Ama kpɛlɛməlʋ ɩ́ kɔma na ɩ́ nyɩ təkpəsəkpəsɩ, ɩ́ na ɩ hʋllʋ pa pəsa kʋlʋm kɛ́. 	 Pai' uma ria ana' sikola to meliu karabila' -na ngkai guru-na. Ane hudu-miki posikola-na, pai' lako' hibalia-idi hante guru-na.


Mə taa awe pəsəɣɩ na ɩ́ hʋ́lɩ́ ma təpəntəlɛ? Tɔʋ, na ma tɩɩ yɔɣɔtəɣɩ tampana tɔ, pepe tɔɔ kɛ́ ɩɩ saŋ mʋɣʋ? 	 Hema-koi to ma'ala mpotudo' karia jeko' -ku? Ane mpo'uli' -a anu makono, napa-di pai' uma-a nipangala' -e?


Tənaɣa sɔɣɔntʋ kpa-wɛ na pá tɔnəŋ paakɩ. Pə taɣa pʋlʋ, paa nyəmaɣa sɩ asənaalɩɩ kɛ́. 	 Hakene-radile me'eka', apa' ra'uli' -rana mpohilo-ra kiu.


Ma pəyalʋ ɩnɛ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ səpaɣa na ɩ́ fe. Ɩ ka lepaɣa na má hii-ɩ. Tənaɣa pa nika acima tɔɣɔʋ kɛ kpakpaa. 	 Apa' ana' -ku tohe'ii, ma'ala-mi ta'uli' mate-imi, aga tuwu' nculii' -imi. Moronto-i, aga kurua' nculii' -imi.' Kamosusa' -rami.


Yəlaa ká hʋʋ mpi pɩɩ kɔɔ antulinya təna taa tɔ pə tɔm, ɩlɛna sɔɣɔntʋ sɔsɔɔntʋ kpa-wɛ na pá sɩ pa tɩɩŋ tɔɔ kɛ́ yem təkpətɩɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɩɩ ciɣiti ɩsɔtɔnʋɣʋ taa kɔkɔlɔnaa. 	 Ria mpai' tauna to mate ngkokore nakeni kawulunga-ra, mpohilo to jadi' hi humalili' dunia'. Apa' hawe'ea anu to mobaraka' hi langi' ralengo.


Ɩnɩ ɩ yapəna tá nyɔɔŋ na ɩ́ yaa-tʋ sɩ tə́ la ɩ yəlaa. Pə taɣa tá lakasɩ kʋpaŋsɩ nasəlɩ sɩ tɔɔ. Ama ɩsəna mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔ, na ɩ pɛɛlɛɛ pə tɔɔ kɛ́ ɩ lapa mpʋ. Hatuu yem taa kɛ́ ɩ taɣana ɩ pɛɛlɛɛ anɩ sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́-tʋɣʋ-yɛ na Yesu Kilisiti kiŋ. 	 Nahore-tamo ngkai huku' jeko' -ta pai' nakio' -ta jadi' bagia-na to moroli'. Nahore pai' nakio' -ta toe, uma sabana po'ingku-ta to lompe'. Nababehi toe, muntu' ngkai kabula rala-na, pai' ntuku' patuju-na moto-hawo. Apa' kako'ia-na dunia' rapajadi', ria ami' -mi patuju-na Alata'ala mpowai' -ta kalompea' ngkai kabula rala-na sabana posidaia' -ta hante Kristus Yesus.


Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩ Sakalɩ tɔɔ na ɩ́ səŋ tulaalʋ kɔtaɣa təwɔtɛ ntɔɣɔŋ tɔɔ. 	 Nto'u toe, mehupa' -mi hadua mala'eka Pue' hi mali ngka'ana meja' pontunua dupa'.


Sɛɣɛsɩ ɩfepiya kɛ teu tɔtɔ sɩ pá kpaɣa ləmaɣasɛɛ kɛ teu. 	 Wae wo'o tomane-tomane to mongura, tudui' -ra bona monoto nono-ra, pai' bona ra'inca mpengkatarii butu nyala kahinaa nono-ra to dada'a.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, təyaɣa caa ka tʋ təmlɛ tʋ ɩnəɣɩ ɩ kʋpam təna tɔɔ feŋuɣu kɛ́. 	 Mpu'u ku'uli' -kokoi, maradika-na mpo'ongko' -i pai' mpowai' -i kuasa mpewili' hawe'ea ka'uaa' -na.


Ye Yesu sɛɛlaa kpekəle təna ɩ́ kotaa na pá təna pá sʋʋ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ yɔɣɔtʋɣʋ, na mpa pa ta cɛkəna yaa mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pá maɣana-mɛ, pa kaa yaa-mɛɣɛ kpaŋtʋnaa? 	 Rapa' -na morumpu-koi hangkaa-ngkania mogampara, pai' mololita omea-koi hante basa to ngkai Inoha' Tomoroli'. Ane mesua' tauna to bela-ra to Kristen ba to ko'ia mpo'incai Lolita Alata'ala, napa-mi mpai' to ra'uli' -e? Tantu ra'uli' wuli-koi.


Ye wei ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ ɩ taa kpaakəna fətəla ɩnəɣɩ. Ɩɩ kpətəɣəna-ɩ sɩ pə taa kɔɔ na ɩ́ la na pə́ ná ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ. 	 Hawe'ea tauna to mpobabehi kehi to dada'a, mpokahuku' baja. Uma-ra dota rata hi kabajaa-na, bona neo' mpai' kahiloa kehi-ra to dada'a.


Kʋtɔɣɔʋ latʋ na wei pa lakɩ-kʋ tɔ, awe kələna? Pə taɣa wei pa lakɩ-kʋ tɔ. Aŋha, mpʋ ɩnəɣɩ na má, ma wɛ mə hɛkʋ kɛ́ ɩsɩɩ kʋtɔɣɔʋ latʋ. 	 Kupekune' -koi ulu: hema to meliu kabohe pangka' -na? To mohura ngkoni' -di, ba to metonui-di? Tantu tauna to mohura. Hiaa' ohe'i-a hi laintongo' -ni hewa tauna to mpotonui-koi.


Ɩlɛna ɩ́ kpaalɩ-wɛ sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ. 	 Ngkai ree, Yesus mpo'uli' -raka: "Neo' ulu ni'uli' hi hema-hema ka'Aku' -na Magau' Topetolo'."


Pa kɔŋ na pá tɛ nti pə heela-wɛ tɔɣɔ kpaalʋɣʋ ɩlɛna lumaŋ pʋ́ʋ́ɣʋ́ sɔsɔɔʋ taa wontuɣu kʋlɩ pa tɔɔ. Na kɩɩ kəlɩ-wɛ na kʋ́ kʋ-wɛ. 	 Kahudu-ra mpokeni Lolita Pue', tumai-imi binata to dada'a mpo'ewa-ra, mpodagi pai' mpatehi-ra. (Binata to dada'a toei, binata to mehupa' mpai' ngkai wulou'laa to uma tepetudu kanala-na.)


Ɩ́ tɔɔsɩ sɩ Sɔtɔm na Kɔmɔɔ na acalɛɛ nna a cɔɔna-yɛ tɔ a yəlaa lakaɣa kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillaa panɛ. Pa lakaɣa asilima kʋlapʋtʋ kɛ́. Pa təŋaɣa pa tɔnəŋ kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ wei ɩ fɛɩ lapʋ tɔ. Ɩlɛ kɔkɔ tam nyəŋka ntɛ́ pa saləka, na mpi pə lapa-wɛɣɛ mpʋ tɔ pə kpaala paa wei kɛ́ təkelekele. 	 Kiwoi wo'o ngata Sodom pai' Gomora owi hante ngata-ngata to ntololikia-na. Pue' ngata toera mpobabehi gau' to dada'a hewa mala'eka toe we'i. Mogau' sala' -ra pai' mpobabehi-ra gau' to dada'a lia, duu' -na ngata-ra raropuhi hante apu. Pehuku' -na Alata'ala hi to Sodom pai' to Gomora toe jadi' tonco hi hawe'ea tauna, pai' ma'ala rarapai' -ki apu naraka to uma ria ka'oraa-na, to mpohuku' hawe'ea bali' Alata'ala.


Atɛ taatəlaa ná tʋla nɔɔsɩ kɛ tə tɔɔ tɔtɔ na pá kpa pa laŋa na pá wii sɔsɔm. Mpi tɔ, nɔɣɔlʋ ɩɩ tasəɣɩ pa taatəlɛ kɛ yapʋ. 	 Ane padaga-padaga hi dunia' -hana, susa' nono-ra pai' geo' mpokageoi' kamokero-na Babel, apa' uma-pi hema to mpo'oli babalua' -ra.


Ye mpa pa lapa ɩsaɣatʋ, kaləna-wɛɣɛ samaa taa, na lɛlaa náá ná na sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. 	 Ane ria mpu'u sala' -na, paresai' -i hi nyanyoa hawe'ea ompi' hampepangalaa', bona me'eka' -ra mpotuku' gau' -na.


Tá tɔnʋɣʋ kʋnɛ, kʋ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ cokəle nte tə taa tə sʋʋkɩ tɔ. Na tə nyəmá sɩ saŋa ye pa yɔka cokəle ńtɛ́, tə wɛna təsʋʋlɛ kɛ ɩsɔtaa nte Ɩsɔ taŋna-tʋ tɔ. Na lonte ńtɛ́ Ɩsɔ maɣamaɣa taɣanna-tɛ, na tɩɩ wɛɛ tam tɔɔ. 	 Woto-ta hi dunia' toi hewa tomi to tapo'ohai' hampai' -wadi. Pai' ta'inca moto, ane tomi-ta toi rakero (batua-na, ane mate-ta), Alata'ala mporodo-taka hameha' tomi hi suruga, to uma rababehi manusia' pai' to tida duu' kahae-hae-na (batua-na, woto-ta to bo'u).


Simɔŋ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, tə tɛma wɩɩʋ kɛ yem kɛ́ tɛʋ na kʋ fem, tə ta puu pʋlʋ. Paa na mpʋ n tɔma sɩ má tʋ tɔ, maa tʋ. 	 Na'uli' Simon: "Guru, hamengia-makai ngone mobago, aga uma hama'aa ihi' jala' -kai. Aga nau' wae, kutene' moto, lawi' nuhubui-kai."


Ɩ́ sɛɛ təmaɣa teu na laŋhʋlʋmlɛ na ɩ́ lɛlɩ. Kilisiti sɛɛlaa kpeka təna sɩ pá sɛɛ-mɛɣɛ teu. 	 Mometabe-tabe-koi hante nono mpu'u ane hirua' -koi hi pogamparaa. Hawe'ea topepangala' hi Kristus to hi rehe'i mpakatu tabe-ra hi koi' ompi'.


Leleŋ nɩɩlaa ntɛ́ mpa pa cɔtəɣɩ pa capanaa na pə ha-wɛɣɛ mpaaʋ sɩ pá tɔɣɔ weesuɣu tʋɣʋ pee, na pá təŋna ɩcatɛ nɔnɔɔsɩ na pá sʋʋ ɩcatɛ taa tɔ. 	 Marasi' tauna to mpo'uja' pohea-ra duu' -na me'itu', apa' hira' -mi to rapiliu ngkoni' wua' kaju katuwua'. Hira' to rapiliu mesua' hi rala ngata toe ntara hi wobo' -na.


Yəlaa lɛlaa ɩsaɣatʋ naa kpakpaa kɛ́ təkeelee na pá ta tɩɩ hʋʋnta-wɛɣɛ tɔm. Ama pə yela lɛlaa nyəntʋ tɔ, hʋʋlɛ waalɩ kɛ́ pɩɩ kuli tə tɔɔ. 	 Tauna hantongo', nau' ko'ia rapohurai kara-kara-ra, incana ami' -mi jeko' -ra. Aga tauna hantongo' wo'o, sampale ra'inca jeko' -ra ane oti-pi rapohurai kara-kara-ra.


Ama pɛlɛ pa kisa-ɩ mʋɣʋ, sɩ ɩ pukina Yosalɛm tɔɔ tɔ pə tɔɔ. 	 Aga pue' ngata toera, oja' -ra mpotarima Yesus, apa' ra'inca kampotoa' -na Yerusalem.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pʋlʋpʋnaa lɩɩ pa tɔɔ na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ kɔkɔ nsəma. Ɩlɛna pʋlʋpʋnaa mpɛ pá ya na pá caɣa paa wei ɩ tɔɔ kɛ́ kʋlʋm kʋlʋm. 	 Pai' rahilo-rawo anu to hewa apu to molence mpojila', ngkenele pai' dungku hi butu-butu dua-ra.


Na ɩsəna pə wɛɛ tɔ, sɔsɔ kooliɣina səkpelu kɛ kʋpantʋ. 	 Pai' monoa' ta'inca, tauna to ragane' tepahi'ara' tuwu' -na ngkai topegane'. Jadi', Melkisedek meliu kabohe tuwu' -na ngkai Abraham.


Ye tə yɔɣɔtəɣɩ sɩ tə ta la ɩsaɣatʋ, Ɩsɔ kɛ́ tə yaakɩ pɔpɔtʋ, na tɩɩ mʋɣɩ ɩ tɔm. 	 Ane ta'uli' uma-ta mojeko', mpakiboa' Alata'ala lau-tamo, pai' uma tapoinono lolita-na.


Ɩ kaa wɛɛ sʋlʋnyɔɔlʋ yaa mʋsʋŋ tʋ. Ama ɩ ká wɛɛ təpamm kɛ́, na ɩ́ wɛna yəllɛ. Ɩ kaa wɛɛ pɔɣɔlaɣa nyənlʋ. 	 Uma ma'ala topalangu-langu ba to jolia motuda'. Kana to mo'olu nono-na, to tuwu' hintuwu' hante doo, pai' to uma doko' doi-wadi.


Na yəlaa paɣalɛ polo ɩ kiŋ na pá tɔŋ sɩ: Yohaanɩ ná táá lá piti təmlɛ natəlɩ. Ama nti ɩ tɩɩ yɔɣɔta apalʋ ɩnɛ ɩ tɔɔ tɔ tə wɛ tampana. 	 Wori' tauna hilou mpohirua' -ki, ra'uli': "Yohanes uma mpobabehi tanda mekoncehi. Aga hawe'ea to na'uli' mpotompo'wiwi Yesus, makono omea."


Pə taɣa pə tənaɣalɛ. Lɛpɛka piya nsɩ sɩ naalɛ sɩ kaa caa kɛ́. Ɩnəɣəlɛ tá piitim caa sɔsɔ Ɩsaaka. 	 Pai' uma muntu' toe, hi tutura Esau pai' Yakub monoto tena tahilo beiwa Alata'ala mpopelihi tauna jadi' bagia-na. Esau pai' Yakub toera, ana' to moropa' to na'ote Ribka. Tuama-ra hadua lau-wadi, hanga' -na Ishak, ntu'a-ta owi.


Pə tɔɔ tɔ tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa nɔɣɔlʋ. Ɩ hətɛ ntɛ́ Simɔŋ, na pá cuɣusa-ɩ sɩ Piyɛɛ. 	 Wae-pi, hubui tauna hilou hi Yope mpali' hadua tauna to rahanga' Simon Petrus, pai' kio' -i tumai.


Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Ɩ́ wɛɛ tənaŋŋ ɩsɩɩ ma wɛʋ tənaŋŋ tɔ. 	 Apa' ria Lolita Alata'ala to te'uki' owi to mpo'uli': "Kana moroli' -koi, apa' Aku' toi moroli' -a."


Ɩfepu nɔɣɔlʋ ɩ ka caɣa tokolo tɔɔ, pa yaa-ɩ sɩ Ɩtike. Pɔɔlɩ waasʋ taɣalaa, ɩlɛna tom kpaɣa ɩfepu ɩnɩ na haləna ɩ́ too teu. Tom kəla-ɩ tɛɛnaʋ, ɩlɛna ɩ́ lɩɩ too ɩsɔtaa kutuluɣu tooso nyəŋkʋ taa na ɩ́ hoti. Pa polaa pá kʋsɩ-ɩ ɩlɛna pá maɣana ɩ tɛma səpʋ. 	 Hi porumpua-kai toe, ria hadua kabilasa, Eutikhus hanga' -na, mohura-i hi jendela. Ngkai ka'uma-na napentoo-nto'oi Paulus metudui', tetunu' -imi kabilasa toei nculi' leta', alaa-na monawu' -imi hi tana'. Hiaa' jendela toe hi katolu duncu-na ngkai tana'. Mehompo-ramo doo-na hilou mpo'ongko' -i, rahilo-rawo mate-imi.


Ɩsɔ tilina ɩ Pəyaɣa ɩkpamlɛ kɛ antulinya taa sɩ tə́ ná weesuɣu kɛ ka tɔɔ. Tɔʋ, mpi Ɩsɔ hʋlənaa sɩ ɩ sɔɔla-tʋ tɔɣɔlɛ. 	 Hewa toi-mi Alata'ala mpopehuwu ahi' -na hi kita': Ana' -na to Hadudua nahubui tumai hi dunia', bona kita' mporata katuwua' ngkai Ana' -na toei.


Ɩlɛna Yesu náa cɔ alʋ ɩnɩ sɩ: Pə ta mʋna sɩ pá kpaɣa piya tɔɣɔnaɣa na pá tʋ hasɩ. 	 Na'uli' Yesus: "Uma lompe' mpo'ala' koni' ana' pai' rarora-ki dike'."


Osiyasɩ ná lʋla Yowatam, na Yowatam náá lʋlɩ Akasɩ, na Akasɩ náá lʋlɩ Ɩsekiyasɩ, 	 Uzia mpobubu Yotam, Yotam mpobubu Ahas, Ahas mpobubu Hizkia,


Ɩlɛ ɩsənaɣa pə wɛɛ ɩlɛ? Tɩɩ lakɩ ɩsaɣatʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam sɩ Ɩsɔ ɩ́ sɔɔsɩ-tʋɣʋ ɩ pɛɛlɛɛ yaa ɩsəna? 	 Alata'ala mpo'ampungi jeko' -ta sabana kabula rala-na. Aga neo' ta'uli' hewa toi: "Ane wae, tapokaliliu lau-mi mpobabehi jeko' bona kawoo-woria' ahi' Alata'ala mpo'ampungi-ta."


Yuta ná lʋla Falɛsɩ na Sela. Pɛlɛ pa too kɛlɛ Tamaa. Falɛsɩ ná lʋla Hɛsəlɔŋ, na Hɛsəlɔŋ náá lʋlɩ Alam, 	 Yehuda mpobubu Peres pai' Zerah (hanga' tina-ra: Tamar), Peres mpobubu Hezron, Hezron mpobubu Ram,


Na pá tʋ-wɛɣɛ kɔkɔ sɔsɔɔŋka taa timpi paa casəɣɩ kapusi na pá nyasəɣɩ pa təɣɩ kela tɔ. 	 Hawe'ea tauna toera ratadi hi rala apu to wewo'. Hi ria-ra mpai' ntora geo' pai' ntodohaka.


Kʋŋmɛləm napəlɩ pə fɛɩ sɩ pə kaa kuli pə tɔɔ, pə́cɔ́ mukaɣa tɛɛ pʋlʋ fɛɩ mpi pa kaa ləsɩ na paa wei ɩ́ ná tɔ. 	 Apa' hawe'ea to tewuni kana rapopehuwu, pai' hawe'ea to kalerua kana jadi' kahiloa.


Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ tɛŋ Ɩsɔ Pəyaɣa na ɩ taa tɔ pʋntʋ cɛkənna seliya ɩnɛɣɛ hatuu ɩ taa. Ama ye wei ɩɩ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ, pʋntʋ yaa Ɩsɔ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ta mʋ seliya wei Ɩsɔ ləsa ɩ Pəyaɣa tɔɔ tɔ. 	 Tauna to mepangala' hi Ana' Alata'ala, ra'inca-mi hi rala nono-ra kamakono-na posabi' Alata'ala toe. Hema to uma mpangala' Alata'ala, mpakiboa' Alata'ala lau-ramo, apa' uma rapangalai' posabi' Alata'ala to mpotompo'wiwi Ana' -na.