Piyɛɛ ka caɣa awalɩ kɛ́ taɣa tɔɔ. Tənaɣa kɔtəlaa wulaʋ təmlɛ tʋ alʋ nyəŋ nɔɣɔlʋ kpətəna-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Nyá tɔtɔ n ka wɛ Kalilee tʋ Yesu ɩnɩ ɩ kiŋ. 	 Nto'u toe, Petrus mohura hi berewe. Nto'u pohura-na toe, tumai hadua tobine to mobago hi tomi Imam Bohe, na'uli' -ki Petrus: "Ba iko wo'o-di doo-na Yesus to Galilea toei-e mai?"


Yʋlʋpaŋ kʋpantʋ lɩɩkəna tuu ɩ lotu taa kʋpantʋ kiŋ kɛ́. Ɩlɛna ɩsaɣaʋ ɩnɩ ɩ ɩsaɣatʋ lɩɩna tuu ɩ lotu taa ɩsaɣatʋ kiŋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsəna yʋlʋ lotu taa tɔɔwa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtaɣa hʋ́lə́ɣɩ́. 	 Wae wo'o manusia'. Tauna to lompe', bate mpohowa' lolita to lompe' -ra, apa' lawi' nono-ra ihia' to lompe'. Tauna to dada'a, dada'a wo'o lolita-ra, apa' nono-ra ihia' to dada'a. Apa' napa ihi' nono-ta, toe wo'o-mi to howa' hi wiwi-ta.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: N na-ɩ mɛɛ, ɩ maɣamaɣa kɛlɛ ma wei ma yɔɣɔtəɣəna-ŋ ɩsəntɔ tɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Nuhilo-imile! Hi'a-mile to mpololitai-koe."


Pa ta mʋ ma tɔm tɔɣɔ pa liɣita ɩsaɣatʋ tɔm. 	 Napakanoto kamojeko' -ra apa' uma-ra mepangala' hi Aku'.


Asii tɛtʋ nyə́ma təna lɔ-m tɔ n nyəmá mpʋ. Mpa pa ha-m siɣile kɛ mpʋ tɔ pa taa mpɛɣɛlɛ Fisɛɛlɩ na Hɛɛmɔsɛɛnɩwɛ. 	 Nu'inca moto, ngkai hawe'ea to Kristen hi propinsi Asia, neo' uma-pi haduaa to tono' hi aku'. Bangku' hira' Figelus pai' Hermogenes, rapalahii-ama-kuna.


Yesu nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ se təna na yəlaa paɣalɛ təŋɩ-ɩ. Ntɛna ɩ́ la na pa təna mpa paa kɛ́ kʋtɔntʋnaa tɔ pá hiki alaafəya. 	 Na'inca Yesus karia-na patuju-ra to Parisi to dada'a hi Hi'a. Toe pai' malai-imi ngkai ree, pai' wori' tauna to mpotuku' -i. Mpaka'uri' -i hawe'ea-ra to peda'.


Yesu cɛkənaa sɩ ɩ tɔm ntɩ tə lapa-wɛɣɛ piti na pa caakaɣa-ɩ tə pɔɔsʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ pɔɔsəɣɩ təmaɣa nti ma yɔɣɔtaa sɩ, pə kaasa wɛɛ naalɛ na ɩ́ kaa tasa-m naʋ na pə kaa la wɛɛ naalɛ na ɩ́ taɣanɩ-m naʋ tɔɣɔ? 	 Na'inca Yesus kadoko' -ra mpekune' -i. Toe pai' na'uli' -raka: "Ntora momepekune' -koi ba napa batua-na lolita-ku we'i to mpo'uli': 'Hampai' -damo pai' uma-apa nihiloi. Hampai' wo'o-damo, nihilo wo'o-ama.'


Pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ ɩlɛna Yesu na mpa pa caɣa tɔɣɔʋ tɔ pa taa lɛlʋ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Wei ɩ ká caɣa tɔɣɔʋ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa tɔɣɔlɛ ɩsɩɩ leleŋ nɩɩlʋ te. 	 Bula-ra ngkoni' toe, hadua torata mpo'epe lolita-na Yesus, pai' na'uli' -ki: "Marasi' tauna to mpokaralai posusa' hi rala Kamagaua' -na Alata'ala."


Tənaɣa Yuta nyə́ma tɔma Yesu sɩ: Pənɛɣɛlɛ tə nyəmá təkpataa sɩ n kɛ́ ɩlɔɣɔhilu. Apəlaham səpa, na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa náá sɩ tɔtɔ, ɩlɛna náá tɔŋ sɩ, wei ɩ́ tɔka nyá tɔm pʋntʋ kaa sɩ? 	 Ra'uli' to Yahudi: "Wae lau ki'inca mpu'u-mi kawuli-nu! Bangku' Abraham-hawoe', mate moto-i. Wae wo'o hawe'ea nabi owi, mate moto-ra. Hiaa' nu'uli' -kona, hema to mpotuku' lolita-nu uma-ra mate.


Mpa paa kʋwa yem kɛ tulum tɔ, mə nyɔɔŋ taa kɛ́ pa kʋlaa ɩsaɣatʋ ká məlɩ. Pə kpaɣaʋ yʋlʋpaŋ Apɛɛlɩ kʋɣʋ na pə́ polo Palasii pəyalʋ Sakalɩ wei ɩ́ kʋ katɛ taa katɛ na kɔtaɣa təlatɛ pə hɛkʋ tɔ ɩ nyəm tɔ. 	 Ntu'a-ni owi mpopatehi wori' tauna to monoa' ingku-ra, ntepu'u ngkai kampopatehi-ra Habel, tauna to monoa' ingku-na owi, rata-rata hi kampopatehi-ni Zakharia ana' Berekia, to nipatehi hi berewe Tomi Alata'ala hi olo' tomi to moroli' pai' meja' pontunua pepue'. Jadi', hi koi' to tuwu' tempo toi, kupahawa' wo'o mpai' nabi, tauna to pante pai' guru to mpotudui' -koi lolita-ku. Hantongo' -ra mpai' nipatehi, hantongo' -ra niparika', ria wo'o-ra to niweba' hi rala tomi posampayaa-ni, ria wo'o-ra to nidapa' hilou hi ngata-ngata petiboa' -ra. Ka'omea-na mpai', koi' to tuwu' tempo toi-mi to mpokolo hawe'ea kasalaa' totu'a-ni to mpatehi tauna to monoa' owi.


Ntanyɩ pə yasa nyá na-ɩ kɛ́ wɛɛ naalɛɣɛ sɩ pə́ taɣanɩ-mɛɣɛ kpɛntʋɣʋ kɛ tam tɔɔ. 	 Toe pai' kuhubui-imi tilou, ku'uli' meka' pogaa' -ni to hampai' toi-e napo'ohea Pue', bona nculii' -i hi iko duu' kahae-hae-na.


Ye wei ɩ́ lapa na piya nsi sɩ mʋ ma tɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ sɩ taa nakəlɩ pəntɩ, pə nəɣəsəna pá tʋ pʋntʋ luɣu tɛɛ kɛ́ namlɛ sɔsɔɔlɛ na pá tʋsɩ-ɩ teŋku taa. 	 "Aga hema to mpopanawu' hadua ana' to kedi' alaa-na uma-ipi mepangala' hi Aku', bohe mpu'u pehuku' Alata'ala hi tauna tetui. Agina lau-pi hameha' watu po'ahaa' to bohe ratoe hi wuroko' -na pai' -i ratene' hi rala tahi'.


Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna yɔɣɔta ɩ tɔm, sɩ ye wei ɩ mʋ ɩ tɔm ɩ ká hɩɩsɩ pʋntʋ ɩsaɣatʋ na ɩ maɣamaɣa ɩ toŋ. 	 Hawe'ea nabi owi mpotompo'wiwi-i, ra'uli': hema-hema to mepangala' hi Yesus, jeko' -ra ra'ampungi sabana petolo' -na."


Na tə taa hʋʋ sɩ pɩɩ tala ɩsəna mpi tɔ pə́ tɛɛ mpʋ. Kancaalaɣa ɩlɛ Tacaa kɛ pa ha pa tɩ. Pə waalɩ kɛ́ Ɩsɔ luɣu lapa na pá ha pa təɣɩ tá tɔtɔ. 	 Pewai' -ra toe, meliu ngkai to kisarumaka. Uma muntu' doi to rapewai'. Lomo' -lomo' -na mpewai' -ra nono-ra moto hi Pue' Ala. Mengkoru-ra hi konoa Pue', pai' hi kai' wo'o apa' lawi' toe konoa Pue'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma wei pə waa mpʋ tɔ sɩ: Saŋa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kɛ́, pə fɛɩ sɩ ń səɣəlɩ nyá kʋhəntʋɣʋ kɛ mpʋ. 	 Toe pai' topoparenta to Yahudi mpokamaro tauna to lako' mo'uri' toei, ra'uli' -ki: "Eo Sabat-hanale toe-e lau! Uma-ko ma'ala ngkeni ali' -nu."


Ɩsɔ təŋa ɩsəna ɩ sɩɩwa na ɩ́ lakɩ tɔɣɔ ɩ ləsa-tʋɣʋ hatuu lɔŋ sɩ tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tə́ hiki tá paa tete kɛ nyʋɣʋ yapʋ tɔm taa. Ɩsɔ ɩɩ lakɩ pʋlʋ na pə́ coti nti ɩ sɩɩwa na ɩ maɣamaɣa ɩ luɣu la sɩ ɩ́ la tɔ. 	 Alata'ala mpobabehi butu nyala-na ntuku' konoa-na pai' kabotu' -na moto. Ngkai lomo' kajadi' dunia' napelihi-tamo pai' napakatantu ami' -mi kakita' -na to jadi' bagia-na ngkai posidaia' -ta hante Kristus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔ-wɛ sɩ: Ma tɛma-mɛɣɛ heeluɣu na ɩ́ tá mʋ. Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ caa ɩ́ tasa-təɣɩ nɩɩʋ? Yaa mə caa ɩ́ sɔɔsɩ ɩ ɩfalaa tɔɔ tɔtɔ? 	 Natompoi' -ra: "Oti-mi kututura-kokoi we'i, ha uma ni'epei? Napa pai' nipengeei oa' -e? Ba doko' jadi' ana'guru-na lau-dakoie?"


Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yela-wɛɣɛ pa tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ nsi pa luuŋ sʋʋwa tɔ sɩ taa, na pá lakɩ təmaɣa mpi pə wɛ fɛɛlɛ tɔ. 	 Jadi', apa' manusia' uma dota mepue' hi Alata'ala, toe pai' napelele' lau-ramo mpotuku' konoa nono-ra, bona mogau' dada'a-ra, alaa-na mpobabehi gau' to me'eai' lau-ramo hi himpau hira'.


Apaa tʋ wei ɩ ta kɛ tiikulu, na ɩ́ ta tɩ heeŋ tɔ, ye ɩ na taalɛ haɣa kɔŋ ɩ see kɛ́, na taalɛ haɣa kɔɔ na ka kpa heeŋ na ka yasɩ-ɩ yem yem. 	 Ane tauna to baha ragaji', uma lompe' pompo'ewu-na, apa' bela hi'a pue' bima. Ane mpohilo-i serigala tumai, metibo' -i mpalahii bima ewua-na. Jadi' bima toe nadapa' pai' nahungongo' serigala, alaa-na pagaa' -gaa' -ramo.


Tənaɣa yoolaa kama-ɩ səm tesika tɔɔ, na pá ka yəlaa kɛ naalɛ kɛ pɛlɛ pa nyəŋsɩ tɔɔ tɔtɔ. Ɩnɛ na cənɛ, ɩnɛ na cənɛ, na pá tʋ Yesu kɛ́ hɛkʋ. 	 Hi rehe'e-imi raparika'. Ria wo'o rodua tau ntani' -na to raparika' dohe-na. Hadua hi mali ngki'ii-na, hadua hi mali ngka'ana-na, pai' Yesus hi laintongo'.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩsaɣatʋ hika mpaaʋ na tə́ puɣusɩ-m na kʋheelitu ntɩ, na tə́ kʋ-m na kʋheelitu ntɩ. 	 Kampo'epe-ku Atura Pue', mologa lau-mi jeko' mobago hi rala nono-ku. Ma'ala ta'uli' hewa toi: ngkai Atura Pue' toe, napahala'nawu' jeko' lau-ama, alaa-na masipato' -a rahuku' mate pai' ragaa' ngkai Alata'ala.


Tənaɣa Yesu pəsaa təkpɛʋ na ɩ́ tɔ Piyɛɛ sɩ: Satanɩ tɛɛ ma tɔɔ. Ɩsaɣatʋ taa kɛ́ n caa n tusi-m. Nyá hʋwɛɛ ta kɛ Ɩsɔ nyəna, yəlaa nyəna kɛ́. 	 Hampe'ili' Yesus mpo'uli' -ki Petrus: "Palai-ko topesori! Doko' nulawa' -a, bona ngalai' neo' -a mpotuku' konoa Tuama-ku? Pekiri-nu tetu-le pekiri manusia', bela pekiri Alata'ala."


Pa tasa ŋmaaʋ tɔtɔ sɩ: Tacaa nyə́ma sɩ ləmaɣasɛɛ nyə́ma hʋwɛɛ ta kɛ pʋlʋ. 	 Ria wo'o te'uki': Pue' Ala mpo'inca pekiri tauna to pante, ka'uma-na ria tuju-na."


Ma tiliɣi-ŋ kɛ́ sɩ ń polo ń kuli pa ɩsɛ na ń ləsɩ-wɛɣɛ səkpɛtʋɣʋ taa, na ń pona-wɛɣɛ tənaŋŋ taa. Ləsɩ-wɛɣɛ Satanɩ niŋ taa na ń tʋsɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ nyəŋ taa, na pá mʋ ma tɔm na pə́ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋ, na pá hiki lonte kɛ Ɩsɔ yəlaa hɛkʋ. 	 Kusuro-ko hilou mpobini' mata-ra, pai' mpotete' -ra ngkai kabengia-na tumai hi kabajaa-ku; bona tebahaka-ra ngkai kuasa Magau' Anudaa' pai' nakuasai-ramo Alata'ala; bona te'ampugi jeko' -ra pai' jadi' -ramo bagia Alata'ala sabana pepangala' -ra hi Aku'.'


Matɔŋ ɩ́ tɛma kalʋɣʋ kɛ Ɩsɔ tɔm taa sɩ: Pəlɛ nte tɛtʋ ŋmalaa ŋmaakaɣa na pá lɔ tɔ, ntɛ́ tə tɔɔ kɔlɔ ŋmatʋ təna məlaa na tə səŋ. 	 Tantu nibasa-mi lolita Buku Tomoroli' to mpolowa pesapuaka-ni hi Aku', hewa toi moni-na: `Watu to ratadi topowangu tomi, watu toe lau-mi to jadi' poko parawatu.


Ama ɩ́ tasəɣɩ təmaɣa apalʋtʋ kɛ paa ɩfemle nte, haləna mpi pa yaa sɩ saŋa kɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ pə́ sɩɩ tənaɣa. Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa yele na ɩsaɣatʋ puɣusi-ɩ na ɩ́ lá laŋkpɩɩsəŋ. 	 Agina momerohoi ngkanono-koi butu-butu eo-na, bona neo' mpai' ria-koi to nabagiu jeko' duu' -na motu'a-mi nono-ni. Momerohoi ngkanono-koi bula-ni tuwu' -pidi hi tempo to rahanga' "eo toe lau,"-- batua-na, bula-na ria-pidi loga-ni.


Pə tɔɔ kɛ́ má tɔŋna sewa na má yaɣa ɩsəlɛ kɛ timpi ɩnɩ tɔ. Ma wɛ kɛ́ ɩsɩɩ ŋkuma matʋ wei ɩɩ haɣaləɣɩ yem tɔ. 	 Tauna to motanta' mokeno, uma-ra mokeno hinyai', monoa' to ratoa'. Tauna to momejangkuru', uma uli' kadungkua-na pejangkuru' -ra. Wae wo'o aku', aku' ma'ala rarapai' -ki tauna to mokeno ba to mejangkuru', apa' uma-a mo'ingku hinyai'. Napa-napa to kubabehi, kubabehi bona mpotoa' parasee pedagia-ku toe mpai' ria.


Ɩsaɣatʋ ka tɛma antulinya taa kɛ́ wɛɛʋ na pə́cɔ́ Ɩsɔ tʋ Moisi kɛ kʋsəsɩɩtʋ. Ama ɩsɩɩ kʋsəsɩɩtʋ taa fɛɩ ɩlɛ, Ɩsɔ taa nyənɩ-tɩ ɩsɩɩ pʋlʋ. 	 Owi, kako'ia-na ria Atura Pue' to naparata Musa, mojeko' moto hawe'ea manusia'. Aga ane uma ria atura to rawai' -raka manusia', uma-ra ma'ala ratuntu' ngkai jeko' -ra.


Ye pə maɣana wei na ɩ́ wɛ kutuluɣu tɔɔ na ɩ́ tiiwa, ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ sʋʋkɩ təyaɣa na ɩ́ kpaɣa pʋlʋ. 	 Tauna to mohura hi parawa-na neo' -pi leba' mesua' hi rala tomi-na mpo'ala' ba napa-napa.


Waatʋ wei yəlaa ká kɔɔ na pá tɔŋ sɩ: Nhnn, pənɛntɛɣɛlɛ antulinya caɣa ɩ tete, na pənɛntɛɣɛlɛ tə hɛɛsaa tɔ. Waatʋ ɩnəɣɩ pɩɩ tii pa tɔɔ təkpili kɛ tɔm kʋlʋm tɔɔ, na pə́ la-wɛɣɛ sakasaka pa kaa fiti. Pɩɩ la kɛ́ ɩsɩɩ lʋlʋɣʋ wʋsasɩ takʋɣʋ ahonto tɔ. 	 Rata mpai' tempo-na, tauna mpo'uli': "Lompe' moto katuwu' -ta, uma ria to tapoka'eka'." Ntaa' we'i, nto'u toe-midi kanarumpa' -ra silaka-e! Tohe'e mpai' jadi' ncorobaa, hewa pontodohaka tobine to neo' mo'ana'. Uma ria ohea-ra mpasalewa huku' -ra.


Ɩsɔ tike sɩɩkəna kʋsəsɩɩtʋ, na ɩnɩ ɩ tike ɩ kɛna tɔm hʋʋlʋ. Na ɩnɩ ɩ tike ɩ pəsəɣəna na ɩ́ taɣanɩ yaa ɩ́ wakəlɩ. Nyá n kɛ́ we na ń footiɣi nyá tɔɣɔntəlɛ? 	 Hiaa' hadua-na-wadi to masipato' mpowai' atura hi manusia' pai' to jadi' Topobotuhi. Hi'a-mi Alata'ala, to ria kuasa-na mpohuku' -ta ba mpobahaka-ta ngkai huku'. Jadi' kita' toi, hema rahi-tadie, pai' -ta daho' mpotuntui' doo-tae!


Pa kala takəlaɣa kanɛ, ɩlɛna pa laakalənaa caɣa təntəmlɛ na pa laŋa hʋlʋmɩ. 	 Karabasa-na hi ntodea sura toe, goe' -ramo omea, apa' ihi' -na mpotanta'u nono-ra.


Ɩsɔtaa tillu wei ɩ səŋa Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ tɔka tulaalʋ na ɩ́ wɔkɩ tɔ tulaalʋ ɩnɩ ɩ nyɔɔsɩ na Ɩsɔ yəlaa sələmʋtʋ pə kpɛntaa kɛ́ na pə́ kpaakɩ. 	 Kanatunu-na dupa' toe, ulo' -mi rangahu-na hangkaa-ngkania hante posampaya tauna to napobagia-mi Alata'ala, pai' na'enga' -mi Alata'ala.


Təŋ tɔm tənɛ tə təna, na ń tɔkɩ-təɣɩ teu təcʋŋŋ, tə́ taa wakəlɩ tiili, haləna kʋyaŋku Tacaa Yesu Kilisiti ká kɔɔ tɔ. 	 Kuparesai' -ko mpotuku' hawe'ea hawa' toe hante uma ria ruke-na ba kasalaia' -na, duu' hi karata-na nculii' Pue' -ta Yesus Kristus mpai'.


Yesu na-ɩ na ɩ́ hənta mpʋ, na ɩ nyəmá sɩ ɩ taaŋa tənaɣa sɔsɔm, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N caa pə waa-ŋ kɛ? 	 Yesus mpohilo-i turu hi ree, pai' na'inca kamahae-nami peda'. Napekune' -i: "Dota-ko mo'uri'?"


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə ta heeli-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ na nɔɣɔ taa tɔm tike. Ama na toma na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ taa kɛ́ tə heelina-mɛɣɛ-ɩ. Na tə tɛma tá taa kɛ́ teu sɩ tɔm tənɛ tə kɛ́ tampana nyəntʋ. Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá ɩsəna tə tɔma mə hɛkʋ sɩ pə́ səna-mɛ tɔ. 	 Ki'inca toe apa' uma kiparata kareba mara hi koi' ompi'. Kareba Lompe' to kiparata-kokoi toe, kiparata hante baraka' ngkai Inoha' Tomoroli'. Pai' kiparasaya mpu'u kamakono-na Kareba Lompe' toe. Ni'inca moto kehi-kai pai' petulungi-kai hi koi' bula-kai hi retu-pidi wengi dohe-ni. Kehi-kai toe-le mpakanoto-kokoi kamakono-na Kareba to kikeni.


Ntɔŋ Moisi hʋla-mɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛʋ kʋsəsɩɩtʋ təna na? Pə́cɔ́ paa mə taa kʋlʋm ɩɩ təŋəɣɩ-tɩ. Aŋha, na ɩ́ caa ɩ́ kʋ-m suwe? 	 Nabi Musa owi mpowai' -koi Atura Pue'. Tapi' uma-koi ria haduaa to mpotuku' Atura toe. Napa pai' doko' nipatehi-a?"


Ma nyəmá teu sɩ kʋpantʋ natəlɩ tə fɛɩ ma kiŋ, ma pilimile tənɛ tə tɔm kɛ ma tɔŋ. Kʋpam paa ma luɣu wɛ teu sɩ má la kʋpantʋ, maa pəsəɣɩ tə lapʋ. 	 Apa' ku'inca moto-le, uma ria to lompe' hi rala nono-ku, aku' toi manusia' topojeko'. Dota moto-a mpobabehi po'ingku to lompe', aga uma kukulei' mpobabehi.


Pa tɔŋna mə tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ kɛ teu kɛ́ sɩ mə kʋlapʋtʋ wɛ asilima kɛ sɔsɔm. Paa ma ta nyɩ ɩsɔnaa maɣamaɣa kiŋ pa kaa na asilima anɩ a taka. Pa yɔɣɔtaa sɩ mə taa nɔɣɔlʋ ná kpaɣa ɩ caa alʋ. 	 Ria ku'epe to mpotompo'wiwi gau' to uma tumotoa to jadi' hi laintongo' -ni. Ria hadua doo-ni to mpotobine awo' -na, tobine tuama-na. Bangku' tauna to uma ngincai Pue' Alata'ala-hawoe', uma-ra ria to mogau' hewa tetu.


Na ma wɛna naani kɛ́ teu kɛ Tacaa toŋ tɔɔ sɩ ma maɣamaɣa maa polo mə tɛɣɛ nɔɔnɔɔ na má ná-mɛ. 	 Pai' kusarumaka hante petulungi Pue', uma moto-a mahae tilou mpencuai' -koi.


Ɩ́ kpətəna Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlaa mpa pa həla pa ŋmaa ɩsɔtaa na pá kotina laŋhʋlʋmlɛ tɔ. Ɩ́ kpətəna Ɩsɔ wei ɩ ká hʋʋna yəlaa tənaɣa tɔm tɔ, na ɩ́ kpətəna ɩ yəlaa kʋpama mpa pa lapa na pá te təkpataa tɔ pa ləsasɩ. 	 Mponyanyo-koi poromua ana' -ana' ulumua' Alata'ala, to te'uki' -mi hanga' -ra hi rala suruga. Mponyanyo-koi Alata'ala, Topohura to mpobotuhi kara-kara hawe'ea manusia'. Mponyanyo-koi tauna to mate-mi owi, to monoa' po'ingku-ra pai' to rapomoroli' -mi.


Yəlaa pukaɣana piya kɛ Yesu sɩ ɩ́ tənɩ sɩ tɔɔ kɛ́ niŋ. Ama ɩ ɩfalaa kaləna sɩ kɔntaa. 	 Hangkani, ria tauna to mpokeni ana' -ra hi Yesus bona najama pai' nagane' -ra. Aga ana'guru-na mpokaroe tauna toera.


Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ɩsənaɣa yʋlʋ ká pəsɩ na ɩ́ cɛkəna tɔm nti lɛlʋ yɔɣɔtəɣɩ tɔ, ye tɔm nti nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣəna ɩ tɔm ntɩ? Ye mpʋ yɔɣɔtʋlʋ lɔɔ ɩ tɔm kɛ yem kɛ́. 	 Wae wo'o hante koi' -e ompi': ane mololita-koi hante basa to uma ra'incai doo, beiwa kara'inca-na ba napa-i to ni'uli'? Koi' hewa tauna to mpololitai ngolu' -wadi.


Mpa ma tɔŋ sɩ nyʋɣʋ nyə́ma kɛ mpʋ tɔ, tɔʋ, ma ta nyɩ sɩ tampana mpɛɣɛlɛ nyʋɣʋ nyə́ma yaa we tɔ. Ɩlɛ paa pa tɩɩ kɛ́ mpa te, pə kʋlʋm. Ɩsɔ ɩlɛ ɩɩ nyənəɣɩ tɔɔ tɔ se. Mpɛ ɩnɩ pa taa nɔɣɔlʋ ta tasa-m tɔm kʋfatʋ natələɣɩ sɔɔsʋɣʋ sɩ má la. 	 Jadi', pangkeni hi Yerusalem to ra'uli' bohe pangka' -ra toe uma mpotampai ba napa-napa hi tudui' -ku. (Ba bohe mpu'u pangka' -ra ba uma, hibalia-wadi-kuna, apa' Alata'ala uma mpelence tauna.)


Ye ɩ kɔma na ɩ́ sʋʋ nɛɣɛtʋɣʋ ɩ́ nyəmá kpakpaa sɩ hɛɛsʋɣʋ talaa kɛ́. 	 Ane nihilo-damo mela' -mi rau-na, ni'inca-mi ka'uma-napi mahae mara eo.


Pəlɛ pə waalɩ pə tala kʋyakʋ ŋku kʋ yakaɣa sɩ pə fe Tɛɛʋ acima tɔɣɔlɛ. Yesu nyəmá sɩ ɩ waatʋ talaa sɩ ɩ́ kʋlɩ atɛ cənɛ na ɩ́ kpa Tacaa kiŋ. Ɩ ka sɔɔla ɩ nyə́ma mpa pa wɛ atɛ cənɛ tɔɣɔ tam kɛ́, na mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ ɩ tɩɩ sɔɔla-wɛ haləna tənaɣa. 	 Neo' rata-mi eo bohe Paskah. Na'inca Yesus, neo' rata-mi tempo-na mpalahii dunia' pai' hilou nculii' hi Tuama-na. Nape'ahi' -ra to jadi' bagia-na hi dunia' toi, pai' bate napoka'ahi' -ra duu' hi ka'omea-na.


Ɩlɛ ɩ́ kpaɣa mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ wɛɛtʋ ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́lɛ́ ɩ lakəna na ilim lɩɩkɩ asaɣaa na kʋpama pa təna pa tɔɔ, na ɩ́ kpɛntəɣɩ mpa pa kɛɛsaa na mpa pa ta kɛɛsɩ tɔ na ɩ́ haakɩ tɛʋ. 	 Apa' ane lompe' nono-ta hi bali' -ta, tatuku' -mi po'ingku Alata'ala, Tuama-ta to hi rala suruga. Apa' lompe' nono-na Alata'ala hi hawe'ea tauna: napopehupa' eo hi tauna to lompe' pai' hi tauna to dada'a, napopana'u uda hi tauna to monoa' pai' hi tauna to bengku' nono-ra.


Pəyele Tacaa təmlɛ tʋ ná wɛɛ tɔ pə fɛɩ sɩ ɩ ká wɛɛ yoolu. Ama ɩ ká wɛɛ wei ɩ tɔm yəlaa təna caakɩ tɔɣɔ, na ɩ ká wɛɛ wei ɩ pəsa lɛlaa kɛ sɛɣɛsʋɣʋ na suulu hʋ́lʋ́ɣʋ́ tɔ. 	 Pai' uma-hawo natao ane kita' to jadi' batua-na Pue' uma hintuwu' hante doo-ta. Kana tapoka'olu po'ingku-ta hi hawe'ea tauna, pante metudui', pai' mosabara.


Təna sonsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ paa pəcɔ. 	 Apa' hi ria mpai', tauna nakoni' ule ncuu pai' rasesa' hi rala apu.))


Ɩnɩ ɩ nɔkəna na ɩ́ ha-tʋɣʋ weesuɣu na ɩ tampana tɔm kiŋ. Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ tə́ mʋ kʋŋmaŋmam mpɩ pə tənaɣa nɔɣɔ. 	 Napohowa' -taka lolita-na to makono, pai' hante lolita-na toe napajadi' -tamo ana' -na. Nababehi toe ntuku' konoa-na moto, bona ngkai hawe'ea to napajadi', kita' jadi' pomobohea-na.


Tənaɣa Sakalɩ cɔ ɩsɔtaa tillu sɩ: Nyá tɔm tənɛ tə wɛ mʋɣʋ ntɛ? Pə taɣa pʋlʋ, ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ, ma pɩɩwaɣa. Pə́cɔ́ ma alʋ maɣamaɣa ná pɩɩwa. 	 Na'uli' Zakharia mpo'uli' -ki mala'eka: "Hiaa', beiwa kaku'inca-na kamakono-na to nu'uli' tetu-e? Apa' tu'a-amadie, pai' tobine-ku tu'a wo'o-imi-hawo."


Waatʋ ɩnɩ mə laŋa ɩ́ hɛɛ sɔsɔm na ɩ́ paa teu. Pə taɣa pʋlʋ, mə kasəyaɣa ká tɔɔ sɔsɔm kɛ ɩsɔtaa kɛ́. Mpʋ ɩnɩ pə maɣamaɣa kɛ pa caanaa ka lapa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa. 	 Apa' wae wo'o gau' ntu'a-ra mpobalinai' nabi-nabi to owi. Jadi', ane rapohewa toe-koi, mohajo-koi pai' pakagoe' moto nono-ni, apa' bohe mpai' rasi' to nirata hi rala suruga.


Tacaa təŋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Tamasɩ na pá yaa-ɩ sɩ Ananiyasɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka, na ɩ́ ná Tacaa, na ɩ́lɛ́ ɩ yaa-ɩ sɩ: Ananiyasɩ. Na ɩ́ tisi sɩ: Tacaa maɣalɔ. 	 Hi ngata Damsyik toe, ria hadua topetuku' Yesus, Ananias hanga' -na. Nto'u toe, mopangila-i. Hi rala pangila-na toe, Pue' Yesus mpokio' -i, na'uli': "Ananias!" Na'uli' Ananias: "Oi-a Pue'."


Ma tɔm tampana hʋllaa naalɛ ɩnəɣəlɛ Olifinaa naalɛ na fətəlanaa naalɛ wei ɩ səŋəɣɩ kateŋa təna Caa ɩsɛntaa tɔ. 	 Sabi' to rodua toera, rarapai' -ki rongkaju kaju zaitun pai' romeha' witi' lampu to mokore hi nyanyoa Alata'ala, Pue' humalili' dunia'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ sɩ: Pa tɔŋ sɩ n kɛ́ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ. Lɛlaa sɩ Ilii, na lɛlaa sɩ n kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋɣʋ. 	 Ra'uli' -ki: "Ria to mpo'uli' Yohanes Topeniu' -ko tuwu' nculii'. Ria wo'o to mpo'uli' nabi Elia-ko. Ria wo'o-ra to mpo'uli' Iko hadua nabi to owi tuwu' nculii'."


Yuta taa Pɛtəlɛhɛm nyá, tampana n ta kɛ Yuta acalɛɛ sɔsɔɔna taa səkpete paa pəcɔ. Mpi tɔ, nyá taa kɛ́ wulaʋ ká lɩɩna, wei ɩ ká tɔkɩ ma Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kɛ teu tɔ. 	 `Ngata Betlehem hi tana' Yehuda, ngata to kedi' -wadi. Aga nau' wae, bohe lau-pi mpai' hanga' -na ngkai hawe'ea ngata bohe hi tana' Yehuda. Apa' ngkai Betlehem toe mpai', mehupa' hadua Pangkeni to mpokeni ntodea-ku to Israel.'"


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kɛ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa tʋlaa, na nɔɔsɩ pɛɛlʋɣʋ atakaa naakɩ. Tənaɣa tɛʋ nyəɣəsaa, na pə́ yɔɣɔtɩ, na tɛʋ holi, na tɛtʋ sele, na tɔmpɛɛ hotiɣi sɔsɔm sɔsɔm. 	 Ngkai ree, tebea-mi wobo' Tomi Pepuea' Alata'ala hi suruga, pai' hi rala-na kahiloa Peti' pontimamahia Pojanci Alata'ala to te'uki' hi watu owi. Mparangkihi-mi kila', mparapere' kuna, linua, pai' hompo uda wua' to bohe.


Lɛlaa ná wɛ ɩsɩɩ kʋwaʋ tɔɔ timpi pee lɛnna hotaa tɔ. Pɛlɛɣɛlɛ mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá mʋ-təɣɩ kpakpaa na laŋhʋlʋmlɛ. 	 "Hawua' to monawu' hi tana' to watua-hawo mpobatuai tauna to mpo'epe Kareba Lompe', ncaliu goe' nono-ra mpo'epe.


Tənaɣa Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ kʋləna Piyɛɛ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Tɔʋ, tɛtʋ sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma mɛ, 	 Nto'u toe, Petrus nakuasai Inoha' Tomoroli', pai' -i mololita, na'uli': "Tuama-tuama pangkeni ntodea pai' topohura agama!


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nɩɩwa sɩ pa tɔɣɔna yʋlʋm ɩnɩ, ɩlɛna ɩ́ kɔɔ ɩ́ suli-ɩ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N mʋ Yʋlʋ Pəyaɣa tɔm na? 	 Yesus mpo'epe karapopalai-na ngkai tomi posampayaa. Jadi' hilou-imi mpohirua' -ki, pai' na'uli' -ki: "Ha mepangala' -ko hi Ana' Manusia' -e?"


Pə nyənʋɣʋ lapa sɔɣɔntʋ haləna Moisi maɣamaɣa tɔ́ sɩ sɔɣɔntʋ kəla ɩnɩ na ɩ́ seliɣi. 	 Napa to ranyanyo to Yahudi toe mewulungahi lia. Bangku' nabi Musa-hawoe', na'uli': "Me'eka' pai' moridi' -a-kuna."


Ɩsɔ ka heela Moisi sɩ: Má nɔka wei ɩ pətɔɔtəlɛ wiiu ma wii, má nɔka wei kɛ́ suulu hʋ́lʋ́ɣʋ́ ma hʋ́lɩ́-ɩ. 	 Kiwoi-dile lolita Alata'ala hi nabi Musa owi to mpo'uli': Aku' moto-kuwo to mpobotuhi hema to kupopohiloi ahi' -ku pai' hema to kupe'ahi'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pola Pilatɩ kiŋ na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ ɩ kpakəɣɩ sətʋ Yesu. Tənaɣa Pilatɩ tɔma sɩ pá cɛlɛ-ɩ. 	 Hilou-i hi Pilatus mperapi' woto Yesus. Pilatus mpohubui tantara-na mpowai' -i Yusuf woto-na Yesus.


Yosɛɛfʋ fema, ɩlɛna ɩ́ lá nti Tacaa ɩsɔtaa tillu ka heela-ɩ tɔ. Ɩ kpaɣa ɩ amʋsaɣa Malɩ. 	 Pemata-na Yusuf, natuku' mpu'u-mi napa to na'uli' -ki mala'eka Pue' toe-e we'i. Napotobine moto-imi Maria.


Yʋlʋ wei ɩ tɛma səpʋ tɔ pə ləsa ɩlɛɣɛ ɩsaɣatʋ yomle taa kɛ́. 	 Apa' ane rapa' -na mate hadua tauna, tebahaka-imi ngkai kuasa jeko'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Nasalɛtɩ timpi ɩ pɩɩwa tɔ, na ɩ́ sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, ɩsɩɩ ɩ tɩɩ lakɩ tam tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa sɩ ɩ kaləɣɩ Ɩsɔ Tɔm. 	 Hilou-imi Yesus hi Nazaret, ngata kabohea-na. Pai' hewa kabiasaa-na, mesua' -imi hi tomi posampayaa hi Eo Sabat, eo pepuea' -ra to Yahudi. Mokore-imi bona mpobasa Buku Tomoroli'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋtɔntʋ cɔ Yesu sɩ: Ma cɛ, ma fɛɩna nɔɣɔlʋ sɩ ɩ́ tisi-m lʋm taa kɛ́ waatʋ wei pə laŋtəɣɩ tɔ. Na má polaa sɩ ma tiiki, nɔɣɔlʋ náá laalɩ-m. 	 Na'uli' topeda' toei: "Pue', apa' uma-kuwo hema to mpokeni-a hilou rala wuhu' nto'u mojago ue-na. Ke lako' hilou-a-kuwo, to ntani' -na wo'o-mi to mpori'uluhi-a."


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ ka tɔka kʋnaasənam tɔm naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ tɔ pa lɩɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ ntɛ tə taa. Na pá suu kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ wontu kʋhʋlʋmtʋ na tə́ mʋɣɩ kɔkɔ kɛ nyənənyənɩ, na pá ləla pa laŋa taa kɛ́ wʋla tampalanaa. 	 Pai' mehupa' -mi tumai ngkai rala-na pitu mala'eka to mpokeni pesesa' to pitu nyala. Pohea-ra bula ngea' pai' meringkila', tehoo' hi hunamu-ra hante koloro bulawa.


Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ɩ́ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ pəlaaŋ wei pa hʋləsaa na ɩ nyənʋɣʋ wɛ teu, na ɩ taa suna mʋwa na kʋsɔɣɔtʋ ntɩ tə təna tɔ. 	 "Silaka-koi, guru agama pai' to Parisi! Lompe' hi mali-na-wadi-koi! Hewa daeo' to rasapuru' bula-koi: hi mali-na lompe' -damo hiloa-na, hiaa' bo hi rala-na paka' wuku kiu pai' wori' nyala to merungkui.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ Piyɛɛ cəpəla-ɩ ɩsɛ sɩ ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ awe tɔm kɛ ɩ yɔɣɔtəɣɩ. 	 Simon Petrus mpokini' mata ana'guru to hadua toei, na'uli' -ki: "Ee, pekune' -i pe' Guru-e, ba hema to natoa' -e."


Tá lɔŋcɛ Yakɔpʋ hulina lɔkɔ ɩnɛ na táá maɣana-ɩ. Halɩ Yakɔpʋ na ɩ piya na ɩ kaləkəŋ pa nyɔɔ lɔkɔ ɩnɩ ɩ lʋm. Ɩlɛ n hʋʋ sɩ n kəla ɩlɛ? 	 Buwu toi sosora ngkai Yakub, ntu'a-kai owi. Hi'a nginu ue ngkai rei moto-i-hawo, wae wo'o ana' -na pai' porewua-na. Ha nu'uli' -kona meliu kabohe tuwu' -nu ngkai Yakub, pai' ma'ala-ko mpewai' ue to meliu kalompe' -na ngkai ue buwu toi-e?"


Ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ təŋsəɣɩ nɔɔsɩ kʋpaŋsɩ kɛ mə kʋnyɔntʋlaa, sɩ ɩ́ təŋsɩ-wɛɣɛ kʋpantʋ, ɩ́ taa təŋsɩ-wɛɣɛ mpusi. 	 Ane ria tauna to mpobalinai' -koi, merapi' -koi hi Alata'ala bona nagane' -ra. Gane' -ra, neo' nitipo' -ra.


Ye wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ sɩ ɩ wɛ tənaŋŋ taa na pəyele ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtʋɣʋntəlɛ, səkpɛtʋɣʋ ta cɛta pʋntʋ tɔɔ se. 	 Tauna to mpo'uli' ria-ra hi rala kabajaa-na, pai' mpokahuku' moto-ra ompi' -ra, bate hi rala kabengia-na oa' -ra-pidi.


Ma nyəmá ɩsəna ɩ́ lakəna luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ mɛɛ, haləna ma sama-mɛɣɛ Masetoni nyə́ma kiŋ, sɩ tá taapalaa kɛ Akayi tɛtʋ taa nyɔɔsa pa təɣɩ sənaʋ tɔm taa kɛ́ tuu pənte. Ɩ́ sɛɛsʋɣʋ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsəlɛ tɔ pə nyɔmtəɣɩ pa taa paɣalɛ kɛ́. 	 Ku'inca ami' -mi kadoko' -ni lia metulungi-- baa' ku'une' ami' -madakoi hi to Makedonia-e, ku'uli' -raka: "Ane ompi' -ta to hi tana' Akhaya-le, ngkai mpae to liu-ramo-rana sadia mpewai' doi petulungi-ra." Jadi', mpo'epe kamongura nono-ni mewai' toe-di, te'apui wo'o-rawo nono-ra to Makedonia, alaa-na wori' -ra to doko' mewai'.


Samaa təna tɔŋna Yesu tɔm nɩɩʋ, ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: 	 Bula tauna mpe'epei lolita-na Yesus toe we'i, napololitai ana'guru-na, na'uli':


Paa Tɛɛʋ acima wena Kʋfənɛɛ tʋləɣɩ saləka tʋ nɔɣɔlʋ wei samaa caa sɩ pá tʋlɩ tɔɣɔ. 	 Butu eo bohe Paskah, Gubernur biasa mpobahaka hadua tauna to ratarungku', ba hema konoa ntodea.


Yesu nɩɩ nti pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ɩ́ fɛɩna potopotonaa tɔ pə tɔɔ? Ama ɩ́ ta tɛ Ɩsɔ na mə taa na pə tɔɔ yoo. 	 Ntaa' na'inca-di Yesus napa to ra'uli' ana'guru-nae, toe pai' na'uli' -raka: "Napa pai' ntora mpololita ka'uma-ni ngkeni roti-e! Kura' rahi pepangala' -ni!


Mpa pa wɛna yʋlʋtʋ tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, mpɛ paa tɔɣɔna tɛtʋ təna, ɩsɩɩ Ɩsɔ ka heeluɣu-wɛ tɔ. 	 Marasi' tauna to dingki' nono-ra, apa' hira' mpai' to mporata napa to najanci Alata'ala.


Ama ma nyɩɩləɣɩ sɩ maa kɔɔ na má na-ŋ nɔɔnɔɔ na tə́ caɣa na tə́ yɔɣɔtɩ. 	 Apa' kusarumaka uma-pi mahae hirua' -ta nculii', bona momepololitai wiwi ngkawiwi-ta-damo mpai'. (G1-15) Kalompea' rata hi iko. Wori' tabe ngkai hawe'ea bale-nu hi rehe'i. Parata-ka-kuwo tabe-ku hi hawe'ea bale-ku to hi retu butu-butu dua-na. Hudu rei.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kumlee na pə́ hawa a tɔɔ caɣalaa kɛ pəsʋɣʋ sɩ pá hʋʋkɩ tɔm. Na má ná tɔtɔɣɔ mpa pa heelaɣa tampana nna a tɔɔ Yesu kulaa tɔ na Ɩsɔ Tɔm na pá lɛntɩ-wɛɣɛ pə tɔɔ tɔ pa ləsasɩ. Pɛlɛ pa taa sɛɛ wontuɣu ŋkʋ na kʋ lɛɛsʋɣʋ. Pəyele pa ta tʋ wontuɣu ŋkʋ kʋ kʋyʋsʋm kɛ pa tokuŋ yaa pa niŋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa fema na pá ná Kilisiti pá tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pɩɩsɩ iyaɣa (1000). 	 Oti toe kuhilo ba hangkuja pohuraa, pai' tauna to mpohurai pohuraa toe rawai' kuasa mpobotuhi kara-kara. Kuhilo wo'o rate-rate tauna to rapata' wuroko' -ra apa' mpangaku' -ra Kayesus-na Pue' -ra pai' mpangala' -ra Lolita Alata'ala. Tauna toera, uma-ra-rana mponyompa binata to dada'a ba pinotau-na, uma wo'o-ra mpotarima tanda binata toe hi wingke-ra ba hi pale-ra. Hira' toe tuwu' nculii' pai' moparenta hangkaa-ngkania hante Kristus rala-na hancobu mpae.


Mə na pə yəlaa ɩ́ taa kaa pʋlʋɣʋ paa hoolaɣa. 	 Jadi', neo' tadohei-ra hi rala pogau' -ra tohe'e.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyə́ma taa nyʋɣʋ nyə́ma pa kʋlaa na pá pona Pɔɔlɩ tɔm kɛ ɩ kiŋ. Ɩlɛna pá wiina Fɛsətusi sɩ 	 Karata-na hi ria, imam pangkeni pai' pangkeni to Yahudi ntani' -na mpohirua' -ki, pai' ra'uli' -ki pangadua' -ra to rapangadu' -ki Paulus.


Ma na ma Caa tə wɛ kʋlʋm. 	 Aku' pai' Tuama-ku, hadua lau-wada-kai."


Haləna pá pɛlɩ Yasɔŋ-wɛɣɛ kəmlɛ, ɩlɛna pə́cɔ́ pá cɛ-wɛ. 	 Ka'omea-na, Yason pai' topepangala' hi Yesus ntani' -na rapopowaya', pai' lako' rabahaka.


Ɩsɩɩ ɩ ka heeluɣu ta caanaa Apəlaham na ɩ piitim nyə́ma kɛ tam tɔɔ tɔ. 	 Napopohiloi ahi' -na hi kita' muli Israel, batua-na owi. Natulungi-ta hewa to najanci hi ntu'a-ta owi. Uma nalipo' pojanci-na hi Abraham pai' hi muli-na duu' kahae-hae-na."


Ɩ́ lana Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpɛ na laakalɩ. Pa sɔɔla tokonaa sɔsaa suuu kɛ́ na pá cɔɔkɩ. Pa caakɩ sɩ pá sɛɛkɩ-wɛɣɛ kʋyɛɛŋ taa kɛ́. Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, teeli teeli təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ. Acima taa, sɔsaa təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ na pá cakɩ. 	 "Pelompehi-koi, neo' -koi mpenau' kehi-ra guru agama. Apa' goe' -ra modao' mpopake' baju to moloe, goe' -ra ane tauna hi wiwi' karajaa motingkua' mpotabe-ra. Goe' -ra rapopohura hi pohuraa karabilaa' hi tomi posampayaa, goe' -ra ane rapopohura-ra hi pohuraa to lompe' hi posusaa'.


Pə́cɔ́ n nyəmá mpi Ɩsɔ caa sɩ ń la tɔ, na kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə kula nyá ɩsɛ kɛ teu sɩ ń cɛkəna kʋpantʋ. 	 Kita' to Yahudi, ta'inca konoa Pue' pai' ta'inca mpoposisala napa to lompe' pai' napa to dada'a, apa' tarata tudui' ngkai Atura Pue'.


Ye Tafiiti ná yaa-ɩ ɩ Sɔsɔ, ɩlɛ ɩsənaɣa Mesii ná məlaa na ɩ́ kɛ́ Tafiiti lʋlʋɣʋ tʋ tɔtɔ? 	 Jadi', ane muli Daud mpu'u-idi Magau' Topetolo' -e, napa pai' Daud mpokahangai' -i Pue' -na?"


Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ lɔɔ tá apalʋtʋ kɛ paa pəcɔ. Paa pə wɛɛ sɩ tá tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔŋna caamʋɣʋ kɛ pəcɔ tɔ, tá taa ná tɔŋna toŋ sɔɔsʋɣʋ kɛ paa kʋyaŋkuɣu. 	 Jadi', toe pai' ku'uli' we'i, uma mere' nono-kai. Nau' woto-kai toi ka'uu-uncua roho-na, aga nono-kai rabo'ui ncuu butu eo-na.


Pa kpaasa ma apalʋtʋ ɩsɩɩ pa kpaasʋɣʋ mə nyəntʋ tɔ. Yəlaa ɩsɩɩ mpʋ pə taka kɛ́ pə mʋna ɩ́ saŋ teu. 	 Hira' toe-mi mporohoi nono-ku, hewa kararohoi-na wo'o-mi nono-ni. Toe pai' kuperapi' bona nibila' tauna to hewa hira'.


Nti ɩ́ ka pɔɔsaa tɔɣɔlɛ sɩ, ye pa laawa, yʋlʋ ká tɔɣɔ yaa ɩ kaa tɔɣɔ? Tə nyəmá teu sɩ tɩɩŋ ná naa ɩsɛntɔɔ kɛ́ yem kɛ́. Ama Ɩsɔ tike koŋ wɛnna. 	 Jadi', ane to mpobelahi pongkoni' to rapopepue' hi pinotau, ni'uli' ma'ala moto takoni', apa' ta'inca moto ka'uma-na ria pue' ntani' -na ngkai Alata'ala, hawe'ea lence to rapue' hi dunia' tohe'i, boa' omea-wadi.


Tə wɛna naani kɛ́ teu kɛ mə tɔɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nyəmá sɩ ɩsɩɩ tá na-mɛ tə kpɛnta kʋnyɔŋ tɔɣɔʋ tɔ, pɩɩ kpɛntɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ tɔtɔ. 	 Toe pai' uma morara' nono-kai hi koi', ki'inca bate ntaha mpu'u-koi hi rala kaparia. Apa' ki'inca kamporata-ni kaparia hibalia hante kai', pai' Alata'ala bate mporohoi nono-ni hibalia hante kai'.


Atɛ awulaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma na yoolaa taa sɔsaa na apila na pəsəlaa na yəlaa lɛlaa təna, paa yomaa paa kasaɣampiya pa sewa na pá ŋmɛlɩ kʋkpaməŋ taa na pɔ́ɔ́ŋ sɩɩlasɩ taa. 	 Nto'u toe, magau' -magau' hi dunia', maradika, tadulako, topo'ua', tauna to mokuasa pai' hawe'ea tau ntani' -na wo'o, rata-rata hi batua ba tau biasa, mengkawuni omea-ramo hi rala horoa watu ba hi heka' -heka' tana' to moganga',


Ntɔŋ ɩ́ caa ɩ́ ná sɩ Kilisiti toŋ kɛ ma yɔɣɔtəɣəna yaa pə taɣa Kilisiti toŋ yaa? Ɩ́ ká ná mɛɛ. Kilisiti ɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ ɩcantʋ natələɣɩ mə tɔm taa se. Ama toma kɛ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ mə hɛkʋ. 	 Bo ria-koi to merapi' bona kupopohiloi-koi tanda kanapowiwi-na Kristus mpu'u-a, wae-pi popea! Ane rata-apa mpai' hi retu, nihilo moto mpai' kuasa to nawai' -ka Kristus! Uma mpai' lente paresa' Kristus to kuparata-kokoi, ni'epe moto mpai' karoho-na.


Moisi kʋsəsɩɩtʋ taa pa ŋmaawa sɩ: N kaa hɔkɔ naʋ wei n makəna nyá məla tɔ ɩ nɔɣɔ. Naaŋ tɔɔ tike kɛ Ɩsɔ sɔɣɔməɣəna? 	 Hi rala Buku Atura Pue' to na'uki' Musa, te'uki' hewa toi: "Japi to rapopobago mpotodu gandum, neo' ramumu' nguju-ra, pelele' moto-ra ngkuku' ngkalako'." Ha japi mpu'u to natoa' Pue' -e?


Pa tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Kayini ɩkpatɛ kɛ pa təŋəɣɩ, na pɔɣɔlaɣa tɔɔ kɛ́ pa tolisa pa tɩ ɩsɩɩ Palaam lapʋ tɔ. Ɩsəna mpi Kolee ná kpɛɛsəna Moisi tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ pa lapa, ɩlɛna pá wakəlɩ tənaŋnaŋ. 	 Silaka-rada! Mpotuku' -ra ohea to natara Kain owi. Mpo'uhi-ra gau' Bileam, apa' nau' ra'inca kamasala' -na babehia-ra, rababehi oa' apa' mpokahina-ra doi. Mpo'ewa-ra Alata'ala hewa Korah owi, pai' ngkai pe'ewa-ra toe bate mate-ra mpai', nahuku' Alata'ala hewa Korah owi.


Mə na-ɩ ɩ́ kpɛnta kʋlʋm kɛ mpʋ tɔ pə pɛla-mɛɣɛ, na pɛlʋɣʋ mpɩ pə fɛɩ ɩsɩɩ yʋlʋ pɛlʋɣʋʋ tɔ. Ama pə kɛ́ Kilisiti pɛlʋɣʋ kɛ́. Mpəɣəlɛ pə ləsʋɣʋʋ yʋlʋ tɔnʋɣʋ ɩsaɣatʋ toma kɛ yʋlʋ taa tɔ. 	 Ngkai posidaia' -ta hante Kristus, ma'ala-mi ta'uli' ratini' -tamo. Karatini' -ta toe, bela petini' to rababehi manusia', tapi' petini' hi rala nono-ta to nababehi Kristus. Batua-na, nabahaka-tamo ngkai kuasa jeko' to hi rala nono-ta.


Haləna Helɔtɩ tuu sɩ paa mpiɣi ɩ sələma-ɩ, ɩnɩ ɩ ká ha-ɩ. Paa ɩnɩ ɩ kawulaɣa maɣamaɣa hɔɣɔlʋɣʋ. 	 Mosumpa wo'o-i, na'uli': "Nau' ba napa mpu'u-mi to nuperapi', nau' hantanga' ngkai poparenta-ku, bate kuwai' -ko!"


Pə kɔma na pá lɔ-ɩ tɔ, Icipiti wulaʋ sɔsɔ pɛɛlɔ hiina-ɩ na ɩ́ tɔkɩ-ɩ ɩsɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kʋlʋlʋ. 	 Hi karatadi-na toe, ana' toronaa Firaun mpotima' -i, pai' napodoo naponcawa ana' -na moto-mi.


Paa pə wɛɛ sɩ ɩ́ lapa kʋpantʋ nti tɔ tə tɔɔ kɛ́ pa məla-mɛɣɛ kʋnyɔŋ tʋɣʋ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Ɩ́ taa nyana yəlaa kɛ paa pəcɔ, na ɩ́ taa yele na pə́ liɣiti-mɛ. 	 Aga ane rapa' -na mporata kaparia mpu'u-ta ngkai kehi-ta to monoa', marasi' lau-ta ompi'! Jadi', ane ria to mpongasai' -ta, neo' tapoka'eka' -ra pai' neo' koro'.


Ɩsɩɩ Yanɛɛsɩ na Yampəlɛɛ paa kpɛɛsəna Moisi tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ yəlaa panɛ pa kpɛɛsəɣəna tampana. Pa ləmaɣasɛɛ səpaɣa pa Ɩsɔsɛɛlɛ ta təŋ. 	 Guru to boa' toera, bengku' pekiri-ra pai' boa' pepangala' -ra, alaa-na Alata'ala mpotulaka-ra. Mpo'ewa-ra tudui' to makono, hewa Yanes pai' Yambres mpo'ewa nabi Musa owi.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ na táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ tá kaa pʋlʋ. Ama pə wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ pa yɔɣɔtʋɣʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Wei ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ tɔmnaa təna tɔ, pʋntʋ ká tʋlɩ-təɣɩ tə tɔɔ. 	 Ane doko' jadi' monoa' -ta hi poncilo Alata'ala hante petuku' -ta hi Atura Musa, batua-na mposarumaka po'ingku-ta moto, uma-ta mepangala' hi Alata'ala. Apa' ria te'uki' hi rala Buku Tomoroli' to mpo'uli': "Hema to mpobabehi hawe'ea atura toe, hira' -mi to mporata katuwua' ngkai atura toe."


Pə taɣa pʋlʋ, ma Caa sɔɔla-m kɛ́, na ɩ́ hʋ́lɩ́-m pə təna mpi ɩ lakɩ tɔ. Ɩ ká hʋ́lɩ́-m təma sɔsɔɔna nna a kəla anɛ tɔ sɩ má la, na pɩɩ la-mɛɣɛ ha. 	 Apa' Tuama-ku mpoka'ahi' -a, pai' napopohiloi-a hawe'ea to napobago. Kakupaka'uri' -na topeda' toe ngone ria, pai' kubabehi wo'o mpai' pobago to meliu kabohe-na ngkai toe, alaa-na konce mpu'u-mokoi mpai'.


Ilim kpila mpʋ, ɩlɛna Yesu kiisina nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Eli Eli, lema sapatani? Na təlɛ tə yɔɣɔtəɣɩ sɩ: Ma Ɩsɔ ma Ɩsɔ, pepe tɔɔ kɛ́ n lɔ-m? 	 Jaa tolu ncimonou', mekio' -imi Yesus napasimuku mpo'uli': "Alata'ala-ku! Alata'ala-ku! Napa pai' nupalahii-a?" Hi rala basa Yahudi: "Eli! Eli! Lama sabakhtani?"


Yesu nyəmá sɩ pa sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ paa kpa-ɩ wulaʋ na toŋ kɛ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa. Ɩlɛna ɩ́ ŋmɛlɩ təkɛʋ na ɩ́ kpa pɔ́ɔ́ŋ tɔɔ kɛ́ ɩ tike. 	 Jadi', ria patuju-ra doko' mpewuku-i jadi' magau' -ra. Kana'inca-na Yesus patuju-ra toe, malai-imi ngkai ree hilou hi bulu' -na.


Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: Nn, ma maɣamaɣa kɛlɛ. Na mə təna təpaɩ ɩ́ ká na Yʋlʋ Pəyaɣa má na má caɣa Ɩsɔ toŋ təna tʋ kɔŋkɔŋ taa. Na ɩ́ ká na-m ɩsɔtaa ŋmʋntʋ taa na má tiiki. 	 Na'uli' Yesus: "Aku' -mi, pai' nihilo moto-a mpai', Aku' Ana' Manusia', mohura pai' moparenta hi mali ka'ana Alata'ala to Mobaraka', pai' nihilo wo'o-a mana'u tumai ngkai suruga hi rala limu'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ filisinaa məla kɔtəlaa sɔsaa na Falisanaa pa kiŋ na pɛlɛ pá pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tá kɔna-ɩ? 	 Topojaga Tomi Alata'ala to rahubui mpohoko' Yesus, nculii' -ramo hilou hi to Parisi pai' imam pangkeni. Uma-ra oko mpohoko' -i. Ra'uli' pangkeni toera: "Napa-di pai' uma-i nihoko' pai' nikeni tumai-e?"


Ɩ yɔɣɔtaɣana Yuta nyə́ma mpa pa yɔɣɔtəɣɩ Kəlɛɛkɩ tɔm tɔ tɔtɔ, na ɩ́ na-wɛ pa hɔŋaɣa tɔmnaa haləna pɛlɛ pá pɛɛkəɣɩ sɩ pá kʋ-ɩ. 	 Biasa wo'o-i momewai' ngkalolita pai' momehono' hante to Yahudi to mobasa Yunani. Toe pai' to Yahudi toera doko' mpopatehi-i.


Pə waalɩ kɛ́ ɩsɔtaa tillu liɣiti nyəŋ ná hʋla ɩ́lɛ́ ɩ nyəntɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə hika ilim hɔɣɔləŋ tooso taa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ, na pə hika ɩsɔtʋ kɛ ɩ hɔɣɔləŋ tooso taa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ kɛ mpʋ tɔtɔ, na ɩsɔtʋlʋŋasɩ tintika tooso taa kɛ́ tintiɣile kʋlʋmtəlɛ. Na timpi timpi pə hika mpʋ tɔ pə naʋ sɩ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ səkpɛtʋɣʋ lapa ilim taa waatʋnaa tooso taa waatʋ kʋlʋm. Na ḿpʋ́ɣʋ́ na ahoo, ɩsɔtʋ na ɩsɔtʋlʋŋasɩ pə yela naʋ kɛ waatʋnaa tooso taa waatʋ nɔɣɔlʋ. 	 Mala'eka ka'opo' -na mpotuwui' sangkakala-na, hangaa ria to mpoleru hampobagia tolu ngkai eo, wula pai' betue', alaa-na hampobagia tolu ngkai pehini-ra uma-pi mehini. Jadi', rata-mi tempo-na uma mehini eo mpo'eo. Wae wo'o ngkabengia rata-mi tempo-na wula pai' betue' uma mehini.


na tá kɔɣɔ Apiya na ta na Aasipi wei tə yooki yoou tɔ, na mpa pa kotiɣi Yesu sɛɛʋ kɛ nyá təyaɣa taa tɔ, pa tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ tə ŋmaa-kɛ. 	 Kipakatu wo'o hi Apfia, tina-kai to kipoka'ahi', pai' hi Arkhipus, doo hampobagoa-kai, pai' hi hawe'ea to Kristen to moromu hi tomi-ni.


Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə ta kɛ ɩsɩɩ ɩnɩ ɩ lapəna ɩsaɣatʋ yaa ɩ caanaa. Ama pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ pə́cɔ́ Ɩsɔ toma nana nti ɩ ka lapɩ-ɩ tɔ tə kiŋ. 	 Na'uli' Yesus: "Bela jeko' -na moto, pai' bela wo'o jeko' totu'a-na. Toi jadi' bona tauna mpohilo baraka' Alata'ala to madupa' hi woto-na.


Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ́ taa pamsəna watʋ waatʋ. 	 Mekakae-koi hi Alata'ala bona eo petiboa' -ni toe neo' nto'u tempo lengi'.


Ma saləka taa akpele Alisitaakɩ na Paanapasɩ kɔɣɔ pəyaɣa Maləkɩ sɩ pá sɛɛ-mɛ yoo. Pa tɛma-mɛɣɛ Maləkɩ ɩnɩ ɩ tɔm heeluɣu, ɩlɛ ye ɩ tala mə tɛ ɩ́ tɔkɩ-ɩ teu. 	 Aristarkhus, to dohe-ku hi rala tarungku', mpakatu tabe-na hi koi'. Markus ompi' -na Barnabas, mpakatu wo'o-i tabe-na. (Kiwoi-e' to kuperapi' wengi: ane rata-ipi mpai', nitarima-i hi rala tomi-ni!)


Ɩlɛna Yuta nyə́ma naalɩ kakiisasɩ sɩ: N ká kʋ-ɩ kɛ́. N ká kʋ-ɩ kɛ́. Ɩsɩɩ n kama-ɩ səm tesika tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ tɛŋ mə taa sɩ má ka mə wulaʋ na? Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa cɔwa Pilatɩ sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ tike kɛ tə nyənəɣɩ ta wulaʋ, nɔɣɔlʋ fɛɩ tɔtɔ. 	 Mogora-ramo mejeu', ra'uli': "Patehi-i! Patehi-i! Parika' -i!" Na'uli' Pilatus: "Beiwa? Niperapi' kuparika' magau' -nie?" Hampetompoi' imam pangkeni: "Kaisar-wadi-kaina magau' -kai."


Ye atɛ cənɛɣɛ Yesu ka wɛɛ ɩ taa tɩɩ lapʋ kɔtʋlʋ. Mpi tɔ kɔtəlaa ka wɛɛ na pá tɔŋna Ɩsɔ kɛ́ kʋhaham ponaʋ ɩsɩɩ pa kɛɛsa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ. 	 Ane rapa' -na hi dunia' toi-i-pidi Yesus, ke uma-i jadi' imam, apa' ria-ramo imam to mpotonu pepue' hi Alata'ala ntuku' Atura Musa.


Na ḿpʋ́ɣʋ́ Tacaa ká yakɩ-m paa ɩsaɣatʋ nti tə taa, haləna ɩ́ tana-m ɩ ɩsɔtaa kawulaɣa taa na ma alaafəya. Aaa, tə tʋ-ɩ teeli kɛ tam tɔɔ. Ami. 	 Wae wo'o mpai' to jadi' tempo toi. Nau' ba rapatehi mpu'u-a mpai', Pue' bate mpobahaka-a ngkai hawe'ea to dada'a, pai' nakeni-a mesua' hi rala Kamagaua' -na hi suruga hante uma kura' napa-napa. Tapomobohe-mi hanga' -na duu' kahae-hae-na. Amin!


Yesu taɣana tɛsʋɣʋ kɛ kʋteŋ ŋku kʋ tɔɔ ɩ ka wɛɛ tɔ na kpɩɩlʋɣʋ. Ɩlɛna yəlaa koti sɔsɔm, na ɩnɩ ɩ wɛ lʋm nɔɣɔ. 	 Nculii' wo'o-imi Yesus hilou hi dipo rano. Karata-na hi dipo-na, wori' wo'o-mi tauna mpotipuhi-i. Bula-na hi wiwi' rano-pidi,


Wei ɩ pasəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ pəsɩ ɩsɩɩ peiya kanɛ tɔ, ɩnəɣəlɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa sɔsɔ. 	 Hema to mpakadingki' nono-na pai' jadi' hewa ana' to kedi' tohe'ii, hi'a-mi to bohe mpu'u tuwu' -na ngkai hawe'ea ntodea Alata'ala.


Ama kʋlʋmtʋ nti ma laŋlɛ ta hɛɛna-ŋ tɔɣɔlɛ sɩ n yela alʋ Cɛsapɛlɩ na ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ sɩ Ɩsɔ tilina ɩnɩ sɩ ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ, pəyele kpaɩtəko. Ɩ sɛɣɛsəɣɩ ma pəyalaa sɩ pá la asilima na pá tɔɣɔ tɩɩŋ kʋlalaam tɔ, ɩ pilisiɣi-wɛɣɛ. 	 Aga ria oa' to kukehele-kokoi. Apa' tobine to rahanga' Isebel tetui, to mpo'uli' kahi'a-na hadua nabi, nipelele' -i-koina mpotudui' topetuku' -ku. Natudui' -ra mogau' sala' hante toronaa pai' tobine doo, pai' natudui' -ra ngkoni' pongkoni' to rapopepue' hi pinotau. Wori' -mi batua-ku nabagiu hante tudui' -na toe.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ tá yele ɩsɔtaa tillaa mpa pa wakəlaa tɔɣɔ yem. Ama ɩ pɛta-wɛɣɛ saləka sɔsɔ taa kɛ́, na pá hɔka-wɛɣɛ alukpala kɛ səkpɛtʋɣʋ taa sɩ pá taŋ Hʋʋlɛ wule. 	 Bangku' mala'eka-mala'eka to mojeko' owi, Alata'ala uma mpelele' -ra tebahaka ngkai huku' -ra, bate natadi-ra hi rala naraka, pai' napotuhu-ra hi rala wulou'laa to mobengi duu' rata Eo Pobotuhia-na.


Panɛ ɩnɩ pa təna pa tɛma Ɩsɔ na pa taa, haləna pá polo pá sɩ, pa ta hiki mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-wɛ tɔ. Ama pa loosa-wəɣɩ kʋloosu kɛ hatuu pooluŋ kɛ́, na pá mʋɣʋlɩ na pá tɔ sɩ mpɛ pa kɛ́ mʋʋlaa na pa cɔɔsa kʋcɔɔsʋ kɛ atɛ cənɛɣɛ. 	 Hawe'ea tauna toera tida mepangala' duu' hi kamatea-ra, ko'ia raratai napa to najanci-raka Alata'ala. Ma'ala-mi ta'uli': rahilo ngkawao-pidi kadupa' -na. Ra'inca moto kamahae-na-pidi kadupa' -na, aga nau' wae uma morara' nono-ra hi pojanci Alata'ala. Goe' moto-ra mpopea kadupa' -na, pai' ra'uli': katuwu' -ra hi dunia' toi hewa torata to mo'oha' hampai' -wadi.


Ɩlɛ ye pa taa lɛlaa kisa tə mʋɣʋ, pɩɩ la na Ɩsɔ náá kɛɛ nti ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ? 	 To Yahudi to hantongo' uma tida mepangala' hi Alata'ala. Aga nau' wae, Alata'ala bate tida mpo'ihii' tipa' -na.


Tənaɣa pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Ɩsənaɣa n lapa na nyá ɩsɛ anɩ a kuli? 	 Jadi', rapekune' -i: "Ha beiwa pai' alaa-na pehilo-ko?"


Ɩlɛna Yesu cɔ Pilatɩ sɩ: N fɛɩna nyá təɣɩ ma tɔɔ, ye pə taɣa ɩsɩɩ Ɩsɔ hana-ŋ pə toma. Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ kpa-m na ɩ́ cɛlɛ-ŋ tɔ, pʋntʋ ntɛ́ ɩsaɣaʋ na pə́ kəlɩ nyá. 	 Na'uli' Yesus: "Ane Alata'ala uma mpowai' -ko kuasa tetu, uma ria hangkedia' kuasa-nu hi Aku'. Jadi', tauna to mpotonu-a hi iko, meliu kabohe jeko' -ra ngkai iko."


Na ma wɛʋ ɩsəntɔɣɔ kaɣana tɔ pə taɣa ma maɣamaɣa ma wɛnna. Ama Kilisiti wɛnna ma taa. Weesuɣu ŋku ma wɛna saŋa taa ɩsəntɔ tɔ ma tɛŋ ma taa na Ɩsɔ Pəyalʋ tɔɣɔ ma wɛna-kʋ. Ɩsɔ Pəyalʋ ɩnɩ ɩ sɔɔləna-m na ɩ́ sɩ ma səm. 	 Bela-pi aku' to tuwu' toi-e, Kristus-mi-hanale to tuwu' hi rala katuwu' -kue. Jadi', kahae-ku hi rala dunia' toi, bate mepangala' -a hi Ana' Alata'ala to mpoka'ahi' -a pai' to mpewai' woto-na rapatehi mposampei-a.


Ḿpʋ́ɣʋ́ afanaa mpɛ pá tiikilaa ná loma kpakpaa na pá polo na pá taɣasɩ tɔm ntɩ, na tə́ yɛkɩ kpakpaa kɛ acalɛɛ taa na cacakəŋ tɛɛ, na yəlaa lɩɩ sɩ pa naakɩ mpi pə lapa tɔ. 	 Karahilo-na tauna to mpodoo wawu toera napa to jadi', pokeno-rami hilou hi rala ngata pai' hi bonea to mohu' mpoparata kajadia' toe. Toe pai' tumai-ramo pue' ngata doko' mpohilo napa to jadi'.


Pə təna mpi Ɩsɔ lapa tɔ pə tewaɣa, pə taa pʋlʋ fɛɩ lɔʋ. Ama pə wɛɛ sɩ pá tɔɣɔ pə təna kɛ́ na pá sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ. 	 Apa' hawe'ea to napajadi' Alata'ala, lompe' omea, uma ria to rapalii' ane tatarima hante pontarima kasi hi Alata'ala.


Ɩ́ la laakalɩ, yəlaa ká yaa-mɛɣɛ puloonaa taa. Paa ma-mɛɣɛ akpatɛɛ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. 	 Pelompehi mpu'u-koie', apa' rahoko' -koi mpai' pai' rapakilu hi topohura agama. Raweba' -koi hi rala tomi posampayaa.


Ɩcatɛ ńtɛ́ tə ta tasa ilim yaa ɩsɔtʋ pə tɔm kɛ lapʋ sɩ pə́ naakɩ tə taa. Mpi tɔ, Ɩsɔ teeli ká naana tə taa ɩsɩɩ kɔkɔ, na Ɩwəyaɣa kɛna tə kɔkɔ. 	 Ngata toe uma mingki' nahinii eo ba wula. Apa' pehini-na Alata'ala moto-mi to mpohinii ngata toe, pai' Ana' Bima toe-imi to mpobajahi.


Ɩlɛna Yesu faɣana pa hɛkʋ taa na ɩ́ tɛɛ ɩ nyəŋkʋ. 	 Ntaa' we'i, Yesus mako' mpe'olo' tauna to wori', pai' nculi' palai-nami.


Ɩ́ nyɩ teu sɩ ye nyəm ka nyəŋaɣa na təyaɣa caa nyɩ waatʋ wei ŋmɩɩlʋ ká kɔɔ ahoo tɔ, ɩ ka caɣana ɩ ɩsɛ kɛ́. Ɩ kaa yele-ɩ na ɩ́ sʋʋ ɩ təyaɣa. 	 "Poinono lolita rapa' -ku toi: ane na'inca ami' -mi pue' tomi jaa hangkuja ngkabengia topanako rata, bate mo'inga' -inga' -i-hawo, uma napelele' -ra mesua' hi rala tomi-na.


Pa taa lɛlaa cɛŋəɣəna tɛɛsɩ taa na pá puɣusiɣi alaa mpa pɩɩ kantələɣɩ na pá teela ɩsaɣatʋ na kʋnyɩɩləŋ ɩnɩ ɩ təna ɩ kʋɣɩ-wɛ tɔ. 	 Ria-ra hantongo' to mpokeni tudui' -ra to uma makono hi tomi doo, pai' -ra mpobagiu tobine to lente pepangala' -ra bona tobine toera mpopangala' tudui' -ra. Tobine toera, wori' lia jeko' -ra, pai' wori' nyala kahinaa nono-ra to mpokuasai-ra.


Ɩ́ kɔma na ɩ́ nɩɩ yooŋ na pə təna pə pəsʋɣʋ yem kɛ́ kpɛntəlasɩ tɔ pə taŋ, ɩ́ taa nyá. Təlɛ tə tənaɣa mpʋ, pə wɛɛ sɩ tə la na pəcɔɣɔ. Ama waalɩ kɛ́ antulinya náá kɔɔ na ɩ́ tɛŋ. 	 Neo' wo'o-koi me'eka' mpo'epe kareba to mpo'uli' wori' tauna manga'e pai' mpo'ewa topoparenta. Apa' hawe'ea tohe'e kana jadi' mperi'ulu. Tapi' ko'ia-hawo rata mpu'u-mi kahudua dunia'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma na wei ta niŋ kpɛnta sʋsʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa tɔ pʋntʋ ká lana-m kɔlɔmɔtɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Tauna to mpololo' roti hi banga' uta hangkaa-ngkania hante Aku', hi'a-mi to mpobalu' -a.


Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, pʋntʋ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ́ hiki tɔm ntɩ tə tɛləsʋɣʋ nyəm tɔtɔ. 	 Toe pai' ku'uli' -kokoi: hema to mololita hante basa to ngkai Inoha' Tomoroli', agina merapi' -i hi Pue' mporata pakulea' mpotoli basa toe bona hawe'ea doo-na mpopaha batua lolita-na.


Ɩ caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ cɔɔ Kalatɩ na Filicii pə tɛtʋnaa taa, na ɩ́ sɔɔsəɣɩ Tacaa təŋlaa kɛ apalʋtʋ kɛ pa Ɩsɔ mpaaʋ taa. 	 Ba hangkuja eo-i hi Antiokhia, pai' me'ongko' wo'o-imi hilou hi tana' Galatia pai' Frigia, bona mporohoi pepangala' -ra topetuku' Pue' Yesus hi ria.


Moisi kiŋ kɛ tə hika kiiŋ. Ɩlɛna Yesu Kilisiti náá kɔna pɛɛlɛɛ na tampana pə tɔm. 	 Ngkai nabi Musa tatarima Atura Pue' Ala. Tapi' ngkai Yesus Kristus toe-mi pai' ta'inca mpu'u-i Alata'ala, pai' kabula rala-na hi kita'.


Ye wei ɩ səpa ma fɛɛlɛ yaa ma kʋsɛɣɛsətʋ fɛɛlɛ kɛ kʋfalaŋ yəlaa panɛ mpa pa kisa Ɩsɔ kɛ́ təŋʋɣʋ na pá lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ pa hɛkʋ, Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ pʋntʋ fɛɛlɛ tɔtɔɣɔ ma məlʋɣʋ wule kɛ waatʋ wei maa kɔɔ na ma Caa teeli na ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma tɔ. 	 "Mo'oha' -koi hi laintongo' tauna to dada'a pai' to uma mpotuku' -a. Aga hema to me'ea' mpangaku' petuku' -na hi Aku' pai' mpoka'ea' tudui' -ku, Aku' wo'o mpai' me'ea' mpangaku' kahi'a-na topetuku' -ku ane rata-apa mpai' ngkai suruga. Nto'u toe mpai', Aku' Ana' Manusia' mana'u tumai hante mala'eka-mala'eka to moroli', mehini-a hante baraka' -na Tuama-ku."


Tənaɣa ɩ yelaa na pá yaana Yesu Kilisiti hətɛ na pá sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa wiina-ɩ sɩ ɩ́ caɣa wɛɛ naalɛɣɛ pa kiŋ. 	 Toe pai' Petrus mpohubui-ra hira' Kornelius bona raniu' mpokahangai' hanga' Yesus Kristus. Oti toe, Kornelius pai' doo-na merapi' hi Petrus bona mo'oha' -i ulu dohe-ra ba hangkuja mengi.


Ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ paa mpi pə taa. Ɩsəna Ɩsɔ caa sɩ ye ɩ́ təŋəɣɩ Yesu Kilisiti ɩ́ lakɩ tɔɣɔlɛ. 	 pai' mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala nau' ba napa to jadi', apa' toe-mi konoa Alata'ala hi kita' to mosidai' hante Kristus Yesus.


Ma cɔɔʋ katatəlaɣa taa, pusi na ŋmɩɩlaa niŋ taa kɛ́ ma wɛɛ. Səm nɔɣɔ taa kɛ́ ma wɛ ma Yuta nyə́ma maɣamaɣa hɛkʋ taa, na səm nɔɣɔ taa kɛ́ ma wɛ kpaɩ nyə́ma tɛ. Na səm nɔɣɔ taa kɛ́ ma wɛ acalɛɛ taa, na səm nɔɣɔ taa kɛ́ ma wɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa. Na səm nɔɣɔ taa kɛ́ ma wɛ teŋku taa. Na səm nɔɣɔ taa kɛ́ ma wɛ tá taapalaa kʋcɛsaa kiŋ. 	 Rala pomakoa' -ku wori' ngkani-a mporata silaka. Ria ue mowo'. Ria toperampaki. Rabalinai' to Yahudi-a. Rabalinai' -a to bela-ra to Yahudi. Mporata-a silaka hi rala ngata. Mporata-a silaka hi mali ngata. Mporata-a silaka hi lolo tahi'. Mporata-a silaka ngkai tauna to mpo'uli' ompi' hampepangalaa' -ku moto-ra, ntaa' bela-di!


Ka pəcaatʋ təna taa ka wɛ paasənlaa niŋ taa, na pɛlɛ pa lakəna-kɛɣɛ pə təna haləna ká kɔɔ ká tala pɩɩsɩ ɩsəna ka caa ka sɩɩwa tɔ. 	 Ria tauna to mpewili' -i pai' mpo'urusi rewa-na, duu' -na rata-mi tempo-na to napakatantu tuama-na.


Ma taapalaa kʋpama mɛ, ɩ́ nɩɩ ma tɔm tənɛ sɩ, Ɩsɔ nyəna antulinya ɩnɛ ɩ taa kɛ́ na ɩ́ ləsɩ kʋnyɔntʋnaa sɩ pá pəsɩ apila kɛ ɩ mpaaʋ taa, na pá hiki kawulaɣa ŋka ɩ tɔma sɩ ɩ ká cɛla mpa pa sɔɔla-ɩ tɔ. 	 Ompi' -ku to kupe'ahi'! Pe'epei lompe' -dile: tauna to mpe'ahii' katuwu' -ra, nau' uma-ra mo'ua' hi dunia' toi, Alata'ala mpelihi-ra bona jadi' mo'ua' hi pepangala' -ra. Hira' toe-mi mpai' to mporata rasi' hi rala Kamagaua' -na, hewa to najanci-raka tauna to mpoka'ahi' -i.


Ma heeliɣi-mɛ sɩ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa paɣalɛ na awulaa sɔsaa paɣalɛ nyɩɩlaa sɩ pá ná mpi mə naakɩ ɩsəntɔ tɔ, na pá laŋ. Pəyele pa nyɩɩlaa tɔtɔ sɩ pá nɩɩ nti mə nɩɩkɩ tɔ, na pá kpisi. 	 Apa' wori' moto nabi pai' magau' owi to doko' mpohilo napa to nihilo koi' toi, aga uma-rana rahiloi. Doko' lia-ra mpo'epe napa to ni'epe-mi koi', aga uma-rana ra'epei."


Mə luuŋ ɩ́ la-wɛ, na ɩ́ sɔɔlɩ-wɛɣɛ teu kɛ təmlɛ nte pa tɔŋna lapʋ tɔ tə tɔɔ. Ɩ́ wɛɛna təma na leleŋ. 	 Bila' pai' pengkorui mpu'u-ra, pai' poka'ahi' -ra sabana pobago-ra toe. Tuwu' hintuwu' hadua bo hadua.


Ma taapalaa, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kolowee təyaɣa nyə́ma heela-m sɩ ɩ́ yooki kɛ́. 	 Ompi' -ompi' -ku, patuju-ku mpo'uli' hewa toe, apa' ria-ra ompi' -ta ngkai ihi' tomi Kloe to mpokewo-ka karia-na pomehonoa' -ni.


Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ tʋlaa, na tə taa kɛ́ cokəle nte tə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ Ɩsɔ wɛɛ tɔ. 	 Oti toe kuhilo tebea-mi Tomi Pepuea' to hi suruga, to rahanga' Kemah Po'ohaa' Alata'ala.


Ɩ́ taa nyana mpa pa pəsəɣɩ na pá ləsɩ yʋlʋ weesuɣu tike, na pə waalɩ paa pəsəɣɩ pʋlʋ tɔ. Ama ɩ́ se Ɩsɔ, ɩnɩ ɩ pəsəɣəna na ɩ́ kʋ yʋlʋ. Pəyele ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ tʋ-ɩ tənaaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa. 	 Neo' -koi mpoka'eka' manusia' to doko' mpopatehi-koi, apa' uma ria kuasa-ra mpohuku' -koi hi rala naraka. To nipoka'eka' -le, Alata'ala, apa' mokuasa-i mpatehi-koi, pai' mokuasa wo'o-i mpohuku' -koi hi rala naraka.


Ama nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Sowɛɛlɩ ka yɔɣɔtaa tɔ, ntɩ tə maɣamaɣa tə lakəna saŋa. 	 To jadi' tohe'i-e, kadupa' -na to nalowa ami' -mi Pue' Ala owi hante wiwi nabi Yoel, hewa toi moni-na:


Tacaa ɩ́ kpaɣa mə ləsasɩ na ɩ́ tʋ́ Ɩsɔ tɔɔ na ɩ́ sɔɔlɩ-ɩ, na ɩ́ yele na Kilisiti tʋ-mɛɣɛ suulu kɛ teu tɔtɔ. 	 Kisarumaka Pue' Yesus mpotete' -koi, duu' -na ni'inca mpu'u ahi' Alata'ala hi koi', bona ntaha-koi hi rala kasusaa', hewa kantaha-na Kristus wo'o.


Ɩsɩɩ mpa ɩ yaa mpʋ sɩ piya tɔ pa kɛ́ tɔnʋɣʋ na caləm kʋlʋməm tɔ, Yesu maɣamaɣa pəsa teitei ɩsɩɩ mpɛ, na ɩ́ na-wɛ pá kpɛntɩ kʋlʋm. Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ yɔkɩ ɩlɔɣɔʋ wei ɩ kiŋ səm toŋ wɛɛ tɔ sɩ ɩ́lɛ́ ɩ toma ɩ́ yɔkɩ təkpataa tɔɔ kɛ́ ɩnɩ ɩ lapa mpʋ na ɩ́ sɩ ɩlɛna 	 Tauna to nahanga' ana' toera, manusia' hante wotoloka' to kana mate. Jadi', toe-mi pai' Yesus wo'o mewali manusia' pai' tuwu' hibalia hante manusia', bona ngkai kamate-na nagero kuasa Magau' Anudaa', to mpokeni kamatea hi manusia'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tala Petafasɩ kɛ Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ. Waatʋ ɩnɩ tɔ pa fɛɩ pooluŋ na Yosalɛm. Tənaɣa Yesu tila ɩ ɩfalaa naalɛ sɩ: 	 Mohu' -ramo hi Yerusalem, rata-ra hi ngata Betfage hi Bulu' Zaitun. Hi ree, Yesus mpohubui rodua ana'guru-na hilou meri'ulu,


Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa Piyɛɛ na Sepetee pəyalaa naalɛ. Tənaɣa ɩsənyəŋlɛ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ sʋʋ-ɩ kpaʋ. 	 Aga Petrus pai' ana' Zebedeus to rodua, nabawai-ra hilou dohe-na. Nto'u toe, susa' pai' mokaratu-mi nono-na.


Tənaɣa ɩ kʋlaa na ɩ́ kpaɣa mpaaʋ sɩ ɩ kpeŋ ɩ caa tɛ. Ɩ kɔma ɩ́ wʋsəna təyaɣa, ɩlɛ ɩ caa loosa-ɩ kɛlɛ, na ɩ tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm. Tənaɣa ɩ́lɛ́ ɩ se lɔŋ na ɩ́ səŋɩ-ɩ, na ɩ́ kpipi-ɩ na ɩ́ waɣalɩ-ɩ. 	 Kame'ongko' -nami hilou hi tuama-na. "Molaa-i-pidi ngkai tomi-na, pehilo-mi tuama-na. Ngkai kama'ahi' -na, pokeno-nami hilou mpohirua' -ki ana' -na, nakupui pai' na'eki.


Ma sɔɔla teu sɩ mə təna ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ. Ama ma kəla nyɩɩlʋɣʋ kɛ teu sɩ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ ɩ́ saa-mɛ. Pɔpɔtʋ fɛɩ, wei ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu tɔ ɩ waasəɣɩ na pə́ kəlɩ wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ. Ama ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ tɛləsɩ na Yesu sɛɛlaa sɔɔsɩ toŋ pə paasi. 	 Konoa-ku ompi', bona hawe'ea-ni ma'ala mololita hante basa to ngkai Inoha' Tomoroli'. Aga meliu kalompe' -na ane mpohowa' -koi lolita Alata'ala. Apa' tauna to mpohowa' lolita Alata'ala hi doo, meliu kamokalaua-na ngkai tauna to mololita hante basa to ngkai Inoha' Tomoroli'. Sampale ane ria to mpotoli basa-na toe bona rapaha doo, pai' lako' terohoi nono doo to mogampara dohe-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu tɔtɔ sɩ: Ye ɩsɩɩ mə taa nɔɣɔlʋ wɛna taapalʋ ntɛ́, na pʋntʋ polo ahoo hɛka na ɩ́ maɣana-ɩ sɩ: Haɩ, ma taapalʋ, kəntɩ-m potopotonaa tooso. 	 Na'uli' wo'o-mi Yesus mpo'uli' -raka ana'guru-na: "Rapa' -na hilou-ta hi doo-ta mentongo' bengi pai' ta'uli' -ki: `Bale, wai' -a-kuwo pongkoni' tolu mputu'.


Paasəna teu na ń la təmlɛ tənɛ na ń yoosi-tɛ. Há nyá təɣɩ tə taa təkpataa na pa təna pá na ɩsəna n tɔŋna toŋ nyɔɔʋ tɔ. 	 Neo' nubahakai mpobago hawe'ea toe, nuparipoko mpu'u, bona monoto hi hawe'ea tauna kabaka' -nu mpokamu pobago Pue'.


Ye ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ nte tə taa na tə yəlaa ɩ́ ta mʋ-mɛ, ɩ́ lɩɩ na ɩ́ tɔ sɩ: 	 Aga ane mesua' -koi hi rala ngata pai' uma-koi ratarima, hilou-mokoi hi karajaa pai' mpo'uli':


Ɩ lakɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ kʋlapəlɛ kɛ kɔtaɣa təlatɛ cokəle nte yʋlʋ ta siki, ama Tacaa maɣamaɣa sikina-tɛ tɔ tə taa. 	 Mpobago-i bago karapo'Imam-Bohe-na hi rala tomi to moroli', batua-na, tomi pepuea' to hi suruga. Tomi pepuea' toe-mi, poko tomi pepuea' to nawangu Alata'ala moto, bela tomi to nawangu manusia', hewa Kemah Pepuea' to nawangu Musa owi.


Ɩ́ təŋa tá na Tacaa tá ɩkpatɛ, na ɩ́ ná kʋnyɔntɔɣɔlɛ sɔsɔɔlɛ, paa na mpʋ ɩ́ mʋ Ɩsɔ Tɔm na laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ nte Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋna tɔ. 	 Pai' koi' ompi', kani'epe-na Kareba Lompe' toe, nituku' -mi kehi-kai, pai' kehi-na Pue' Yesus wo'o. Apa' nau' rabalinai' gaga-koi, goe' oa' nono-ni mpotarima Kareba Lompe' toe. Inoha' Tomoroli' -hana to mpowai' -koi kagoea' tetu-e ompi'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na nyá ɩsɛ. Anɩ a kɛna nyá tɔnʋɣʋ pəlimile fətəla. Ye nyá ɩsɛ ɩ́ naakɩ teu, pə waasəɣɩ nyá tɔnʋɣʋ tənaɣa. Ama ye nyá ɩsɛ ɩ́ yʋlʋmaa, nyá tɔnʋɣʋ təna pəlimile wɛ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ kɛ́. 	 Mata-ta ma'ala rarapai' -ki hulu'. Ane lompe' mata-ta, monoto pehilo-ta. Aga ane mogawu mata-ta, hewa mobengi pehilo-ta.


Ye atɛ cənɛ kawaaɣa nakəlɩ ka tɔɔ kɛ́ ma na taalɛ wontu tə suu haŋ kɛ Ɩfeesu cənɛ ɩlɛ pepeɣelɛ pə waasa-m? Ye sətaa kaa tɛ na pá fe tə́ la ɩsɩɩ yəlaa yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ: Tə́ tɔɣɔ na tə́ nyɔɔ kpakpaa, cele tɩɩ sɩ tɔ pə tɔɔ. 	 Hi rehe'i-a hi ngata Efesus, ria-ama hangkani radulu tauna to buko' mpobinata. Hiaa' ane rapa' -na kutodohaka hawe'ea toe bula-ku tuwu' hi wongko dunia' toi, pai' tauna to mate uma-pi tuwu' nculii', napa-mi-kuwo kalaua-na? Ane tomate uma mpai' rapotuwu' nculii', agina lau-pi ngkoni' pai' nginu-tamo mpali' kagoea', apa' mepulo romengi mpai', mate-tamo, pai' hudu ree-wadi katuwu' -ta. Wae-mi lolita tauna hantongo'.


Ɩlɛna ɩ́ caɣa na ɩ́ maɣasɩ ɩ taa sɩ: Ɩsənaɣalɛ maa la ɩlɛ? Kpeeŋ ɩɩ takɩ-m sɩ má nyəkɩ ma tɔɣɔnaɣa. 	 Na'uli' -mi hi rala nono-na: `Napa-le' to kubabehi-e? Uma-pi liu poropo' -ku kupontimamahii wua' polia' -ku.


Maa fɛlɩ-ŋ pə təna. Pɔɔlɩ má ma maɣamaɣa ma ŋmaana na ma niŋ kɛ mpʋ. Ɩlɛ maa nɔkəɣɩ na má heeli-ŋ sɩ nyá maɣamaɣa n wɛna-m kəmlɛ, haləna nyá niŋ na nyá nɔɔhɛɛ, ma tənna. 	 Toe pai' ku'uki' hi rehe'i hante pale-ku moto-mi: aku' Paulus mpobayari omea. (Uma-le mingki' kupopokiwoii-ko ka'aku' -na to mpotudui' -ko mepangala' hi Pue'. Jadi', mo'inta kehi-ko hi aku' -e.)


Ḿpʋ́ɣʋ́ wei cɛcɛ ka cɛla nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tɔ ɩ́lɛ́ ɩ kɔma na ɩ́ hʋlɩ-ɩ nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) wei pə sɛɛ-ɩ tɔ. Na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, n ka cɛla-m nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500), na pə́ sɛɛ-m nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa tɔtɔ. 	 Pahawaa' to mporata lima ncobu doi bulawa, tumai-i mpotonu hi maradika-na hampulu' ncobu, na'uli': `Maradika, to nutonu-ka wengi lima ncobu. Hilo, oi-mi ana' -na, lima ncobu wo'o.'


Tənaɣa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ná kɔma na ɩ́ səŋ kɔtaɣa təlatɛ na ɩ́ tɔka ɩ niŋ taa kɛ́ wʋla cofolo wei ɩ taa pa wɔkɩ tulaalʋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɛla-ɩ tulaalʋ kɛ́ sɔsɔm sɩ ɩ́ kpɛnna Ɩsɔ yəlaa sələmʋɣʋ na ɩ́ lá kɔtaɣa kɛ kɔtaɣa təlatɛ nte pa lapəna wʋla na tə́ wɛ kumte ɩsɛntaa tɔ tə tɔɔ. 	 Ngkai ree, ria hadua mala'eka to ntani' -na tumai mokore hi meja' pontunua pepue'. Mala'eka toei mpokeni hameha' tubu' pontunua dupa' ngkai bulawa, pai' rawai' -i wori' dupa' bona natunu hangkaa-ngkania hante posampaya hawe'ea tauna to napobagia-mi Alata'ala. Dupa' pai' posampaya toe natunu hi lolo meja' pontunua dupa' to ngkai bulawa to hi nyanyoa Pohuraa Alata'ala.


Pə taɣa pa lapa kʋpantʋ natəlɩ tɔɣɔ Ɩsɔ ləsa-wɛ. Ama pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́ ɩ ləsa-wɛ. Ye pə taa wɛɛ mpʋ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ taa kɛ́ pɛɛlɛɛ naalɩ tɔtɔ. 	 bela ngkai po'ingku-ra. Apa' ane rapa' -na napelihi-ra sabana pohiwili-na ngkai po'ingku-ra to lompe', batua-na kabula rala Alata'ala bela kabula rala mpu'u.


Pə wɛ ɩsɩɩ kafa kɛ ma suukaɣa-mɛ, pə taɣa mʋtʋ. Ɩ́ taa nyənta tɔɣɔʋ tɔ pə tɔɔ, na haləna saŋa ɩ́ ta nyənta tɔɣɔʋ. 	 Ane ana'lei to ntii' -pidi, uma lompe' rawai' koni' to mokara. Wae wo'o koi', owi kutudui' -koi tudui' to natao hi tauna to ko'ia monoto pepangala' -ra, ko'ia kutudui' -koi tudui' to natao hi tauna to monoto-mi pepangala' -ra, apa' ko'ia nikulei' mpotarima. Hiaa' duu' tempo toi-e, ko'ia oa' -di nikulei' mpotarima-e,


Ɩlɛna pa taa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ kɔɔ sɩ ɩ́ kuuki Yesu nɔɣɔ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ: 	 Hadua ngkai laintongo' -ra, hadua guru agama, mperao mpo'opa petompoi' Yesus hante pompekunea' -na, na'uli':


Ɩ́ nyənɩ yapʋ mpi Ɩsɔ yakɩ-mɛ tɔ ɩsɩɩ yoou kahuka, na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ Tɔm ɩsɩɩ laɣatɛ nte ɩ Feesuɣu cɛla-mɛ tɔ. 	 Kana tasarumaka Alata'ala to mpobahaka-tamo ngkai huku' jeko' -ta. Katebahaka-ta ngkai huku' jeko' -ta toe taponcawa songko ahe' to mporohoi-ta bona tida nono-ta. Pai' Lolita Alata'ala taponcawa piho' to ngkai Inoha' Tomoroli'.


pəcɔ Satanɩ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ kəlɩ-tʋ. Anɩ tə nyəmá ɩsəna ɩ kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ. 	 Toe pai' ku'uli' agina ta'ampungi-i-hawo, bona neo' mpai' napoka'alai Magau' Anudaa' mposori-ta. Apa' ta'inca moto-mi akala-na.


Waatʋ wei tə lɩɩna mʋʋlaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ kɛ mpʋ tɔɣɔ tə nyəmá sɩ pa yaa tɛtʋ nti lʋm cɔɔna mpʋ tɔ sɩ Malətɩ. 	 Hi role-na omea-makai, lako' ki'inca-di: lewuto' toe rahanga' Malta.


Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa ɩnɩ ɩ taa napəlɩ pa lɩɩwa na pá kɛɛsɩ Alɛkəsantəlɩ kɛ ɩsəna pə wɛɛ tɔ, na Yuta nyə́ma tuliɣi-ɩ sɩ ɩ́ polo lɔlɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyəka-wɛɣɛ niŋ sɩ pá su. Ɩ caakaɣa tɔm yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ɩ sɛɛna pa tɔɔ. 	 Hadua to Yahudi to rahanga' Aleksander mokore doko' mololita, apa' hi'a to rahubui to Yahudi mpololitai ntodea. Nahuka' -raka ntodea bona mengkalino-ra, apa' doko' -i mpo'uli' noa' -na.


Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Potopotonaa ɩsənaɣa ɩ́ wɛna? Ɩlɛna pɛlɛ sɩ: Potopotonaa naatosompɔɣɔlaɣa na tiinisi kɛ pəcɔ. 	 Yesus mpekune' -ra: "Hangkuja roti to ria hi koi' -e?" Ratompoi' -i: "Pitu meha', pai' bau' uru to kedi' ba hangkuja ma'a-wadi."


Kʋyɛɛŋ paɣalɛ taa ɩ lɩɩkaɣa ɩ́ na mpa pa lɩɩna Kalilee na pá polo Yosalɛm tɔ pa tɔɔ. Na pənɛntɛ mpɛ ɩnɩ pa heeliɣina Ɩsɛɣɛlɩ piitim kɛ tɔm nti pa nawa tɔ tə tampana. 	 Oti toe, wori' mengi-i-pidi mpopehuwu woto-na hi tauna to mpotuku' -i ngkai Galilea hilou hi Yerusalem. Hira' toe-mi to jadi' sabi' -na hi kita' to Yahudi, Kahi'a-na mpu'u-mi Magau' Topetolo'.


Mpi tɔ pə taɣa yəlaa mpa pa nɩɩkɩ kʋsəsɩɩtʋ tɔm kɛ kʋnɩɩ tɔ mpɛɣɛ Ɩsɔ nyənəɣɩ kʋpama se. Ama mpa pa tɔka-tɩ tɔɣɔ. 	 Bela tauna to mpo'epe Atura Pue' to jadi' monoa' hi poncilo-na. Tauna to mpotuku' Atura Pue', hira' -di to monoa' hi poncilo-na.


Na ye alʋ kaa te saalaɣa ɩlɛ pá kɔ́ ɩ nyɔɔsɩ. Ama ye pə wɛ-ɩ fɛɛlɛ sɩ pá kɔ-ɩ yaa pá looli-ɩ, ɩlɛ ɩ́ te saalaɣa. 	 Jadi', ane ria tobine to uma dota mokaramuai hi pogamparaa, agina ragunci lau-mi wuluwoo' -na. Aga ane me'ea' -i ragunci ba rakoku, kana mokaramuai-i.


Mpi pə tɔɔ tɔ, lʋm maɣamaɣa kɛ Yohaanɩ naa sɔna yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm. Ama ye mɛ ɩlɛ, pɩɩ la wɛɛ naalɛ tɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ maɣamaɣa kɛ paa kɛlɩ na pá sɔ-mɛ. 	 Apa' Yohanes meniu' hante ue. Tapi' ba hangkuja eo-damo, raniu' -koi hante Inoha' Tomoroli'."


Ye mpʋ atɛ cənɛ nyəntʋ təna nti ɩ́ ka tɔkaa tɔ ɩ́ kʋ-təɣɩ mə kiŋ. Ntəɣəlɛ asilima, tɛtɛlakasɩ, wasaŋkalətʋ, na kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ, na liɣitee kɔtɔɩ, halɩ liɣitee kɔtɔɩ tʋ na tɩɩŋ laalʋ pa ɩsaɣatʋ lɩɩ kʋlʋm kɛ́. 	 Jadi', apa' mate-tamo hangkaa-ngkania hante Kristus-e, kana tabahaka-mi kehi-ta to mosidai' hante tuwu' -ta to ri'ulu. Neo' mobualo', neo' mogau' sala' ba mpobabehi gau' -gau' to uma tumotoa ntani' -na. Neo' mpokahina to dada'a, neo' mpokahina anu doo. Apa' tauna to mogau' hewa toe, ma'ala ta'uli' mepue' -ra hi napa to rapokahina toe.


Na tənaɣa pa lapa-ɩ ɩkɔntʋ, na Maləta náá pukina kʋtɔɣɔʋ. Lasaa wɛ ɩ́ na mpa pa caɣa tətɔɣɔlɛ tɔ pa taa. 	 Mpobabehi-ra karamea, apa' goe' -ra mpotarima Yesus hi ngata-ra. Marta moruhe, Lazarus mpohimpohura-ki Yesus pai' torata ntani' -na.


Mpa pa wɛ ɩcantʋ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa tɔ, ma lapa pa hɛkʋ kɛ́ ɩsɩɩ ɩcam na pə́cɔ́ má hiki acamaa mpɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma lakɩ paa mpa pa hɛkʋ, ɩlɛna paa pə kəlɩ we má ya pa taa lɛlaa. 	 Ane kupodohe-ra to ko'ia moroho pepangala' -ra, mo'ingku-a hewa hira', bona kutulungi-ra mpotuku' Kristus. Hi hawe'ea tauna tungkai' kubalii' po'ingku-ku, bona ane rii-ria ohea-na kana ma'ala-ra kukeni hi Kristus, nau' ba kampa' hantongo' -ra-wadi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa caa təma ɩsɛntaa. Mpi tɔ, pa ta cɛkəna wei ɩ tɔm ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔ paa pəcɔ. 	 Momenaa-ramo ana'guru-na nakeni ka'ingu' -ra, apa' uma ra'incai kahema-na to natoa'.


Ɩlɛ Ɩsɔ ká yelina ntɛɣɛ waasʋɣʋ kɛ mpa ɩ ləsaa na pá wiikina-ɩ ilim na ahoo tɔ? Ɩ ká la kaninika na pa sənaʋ na? 	 Peliu-liu-nami Alata'ala doko' mpotulungi topetuku' -na to mekakae ncuu hi eo-na pai' hi bengi-na. Ba ni'uli' -koina, napeka'au ncala' pai' lako' natulungi-rae?


Ḿpʋ́ɣʋ́ laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ kpa Yesu, ɩlɛna ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ təkaŋkaŋ na Ɩsɔ sələmʋɣʋ. Na haŋaɣa lɩɩkaɣa ɩsɩɩ caləm na ká tosiɣi atɛ. 	 Hangkedi' kanahuduwukui-na mosampaya, apa' pepa mpu'u na'epe. Ini' -na tudo' hi tana' hewa raa'.))


Tɔm nti tə wɛɛ sɩ má heeli atamɛɛ na alaa leelaa tɔɣɔlɛ sɩ, ye pa tɔka pa ɩtantʋ ɩsɩɩ ma tɔkʋɣʋ ma nyəntʋ tɔ pɩɩ kəlɩ-wɛɣɛ sɛɛʋ. 	 Hi tauna to loa pai' hi tobine tobalu, ohe'i lolita-ku: lompe' lau ane bate-ni loa hewa aku'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu təŋa-ɩ na pá tɛɛ, na samaa sɔsɔ təŋaɣa-ɩ na pə́ nyəka teu. 	 Hilou mpu'u-imi Yesus dohe-na, pai' mo'iko wo'o tauna ntuku' -ra. Wori' tauna mpo'upi' Yesus.


Pə taɣa santiinaa naalɛ kɛ pa pɛɛtəɣɩ sumpɩʋpɩʋnaa kakpasɩ taa? Paa na mpʋ pa wɛʋ mpʋ tɔ, Ɩsɔ tá sɔɔ pa taa kʋlʋm tɔɔ. 	 "Lima ma'a rone biasa-na rapobalu' nte rompepa' doi see-wadi. Aga nau' wae, uma ria hama'aa to uma nakiwoi Pue' Ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩlɔɣɔʋ ɩsɩɩ mpʋ, ye pə taɣa Ɩsɔ sələmʋɣʋ na sələmʋɣʋ, pʋlʋ ɩɩ tɔɣɔnəɣɩ-ɩ. 	 Na'uli' -raka: "Anudaa' to hewa tohe'e uma-hana ma'ala rapopalai hante inca napa-napa, muntu' hante mosampaya."


Mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ta təma sɔɔlʋɣʋ tɩɩ fɛɩ pá yɔɣɔtɩ tɔɣɔlɛ sɩ tə kaa nyana pʋlʋɣʋ paa pəcɔɣɔ Ɩsɔ hʋʋlɛ ńtɛ́ tə wule. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsəna Yesu Kilisiti tɔma antulinya taa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ tá tɔma. 	 Ane mpoka'ahi' -ta ompi' -ta, toi-mi pompetonoi-na katapoka'ahi' -na mpu'u-i Alata'ala, alaa-na daho' -ta mponyanyo-i hi Eo Kiama. Daho' -ta mponyanyo-i, apa' kehi-ta hi rala dunia' toi hewa kehi-na Kristus.


Ye mpʋ ɩlɛ, ɩ́ taa nyana yəlaa. Pə təna mpi pə ŋmɛlaa tɔ, ɩsɩɩ pə tɛma na pə́ kuli pə tɔɔ. Pə təna mpi pə lapa mukaɣa tɛɛ tɔ, ɩsɩɩ pa tɛma na pá nyɩ-wɩ. 	 "Aga nau' wae, neo' nipoka'eka' tauna to mpo'ewa-koi. Apa' hawe'ea kehi-ra to tewunii' bate kahiloa mpai'. Hawe'ea to hi rala nono-ra bate telohu mpai'.


Təmlɛ tʋ alʋnyəŋ nɔɣɔlʋ ɩ na-ɩ kɔkɔ kpeeŋa na ɩ́ caɣaa, ɩlɛna ɩ́ nyənɩ-ɩ təpəŋŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ na apalʋ ɩnɛɣɛ. 	 Hadua tobine topobago hi tomi Imam Bohe mpohilo Petrus bula-na moneru. Napelence pai' na'uli': "Tau tetui, hadua doo-na Yesus!"


sɩ halɩ yʋlʋ ɩ́ sɩɩ kutuluɣu na ɩ́ kpisi kʋ kʋɣʋ na? 	 ra'uli': `Ii, ni'anu-di doko' mpowangu tomi bohe, ntaa' uma-di hono' doi-nae!'


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋ hʋla ɩ akantəlɛ. Ɩlɛna pə́ yɔɣɔtəna ɩsɔtaa na toŋ sɩ: Pənɛntaa Tacaa na ɩ Mesii paa tɔkəna tɛtʋ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, na tam tɔɔ kɛ́ paa tɔkɩ-kɛ. 	 Mala'eka kapitu-na mpotuwui' sangkakala-na. Kamogora-rami topololita hi suruga. Bohe mpu'u moni nganga-ra, ra'uli': Hewa toe lau, hawe'ea kamagaua' hi dunia' majadi' Kamagaua' -na Pue' -ta, pai' Kamagaua' -na Magau' Topetolo' to napelihi-mi. Moparenta-i duu' kahae-hae-na."


Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu kɔma pa kiŋ na Tacaa teeli na pa tɔɔ ɩsɩɩ kɔkɔ sɔsɔɔŋka nyaləməlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm. 	 muu-mule' mehupa' -mi hadua mala'eka Pue' mpohirua' -raka, pai' kabaraka' Pue' mehini mpohinii-ra, alaa-na me'eka' lia-ramo.


Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa sətʋ na ɩ́ takɩ-ɩ kponkpontu toŋ nyəntʋ nti pa yaa sɩ lɛŋ tɔ tə pʋŋkahʋlʋŋa kʋfalaɣa. 	 Na'ala' mpu'u-mi, naputu' hante kain to bula,


Ɩ́ nyənɩ, ɩ kɔŋna na ɩsɔŋmʋntʋ. Yəlaa təna təpaɩ haləna pə́ kpɛntəna mpa paa tʋla-ɩ pɔ́ɔ́ŋ tɔ paa na-ɩ. Atɛ piitimnaa təna ká wii ɩsɩɩ pa səkɩ. Nn, pə́ la mpʋ. Ami. 	 Hilo! Etu-i tumai hi rala limu'! Hawe'ea tauna mpai' mpohilo-i, rata-rata hi tauna to mpojalo-i owi. Pai' hawe'ea tauna hi dunia' motantangi' mpohilo-i. Wae mpu'u! Amin!


Yʋlʋmaa mɛ, pepe kəlaa? Kɔtaɣa təlatɛ yaa kɔtaɣa nyəm mpi kɔtaɣa təlatɛ lakɩ na pə́ pəsɩ katɛ pʋlʋ tɔ? 	 Hewa to wero mpu'u-koi! Ha ni'uli' -koina, pepue' to meliu ngkai meja' pontunua pepue'? Uma-e', apa' meja' toe-di to mpomoroli' pepue' to hi lolo-nae.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋsa yəlaa na ɩ́ tɛləsɩ nɔɣɔ sɩ pá polo Samalii ɩcaliya kalɩ ka taa, na pá caa-ɩ təsʋʋlɛ. 	 Nahubui ba hangkuja dua topetuku' -na meri'ulu ngkai Hi'a. Mesua' -ra to rahubui toera hi ngata to Samaria bona mporodo hawe'ea-na kako'ia-na Yesus rata.


Ɩlɛna ɩ́ heeli-m sɩ: Tá caanaa caanaa Ɩsɔ ka ləsa-ŋ tuu lɔŋ kɛ́, sɩ n ká nyɩ ɩ luɣu nyəntʋ, na n ká ná wei ɩ tike ɩ kɛ́ tampana tʋ tɔ, na ń nɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ nɔɣɔ təsiɣisiɣi. 	 Ngkai ree, na'uli' wo'o-mi mpo'uli' -ka: `Alata'ala to rapue' ntu'a-ta owi mpelihi-moko, bona nu'inca napa konoa-na. Napelihi-ko bona nuhilo-i Yesus, Batua-na Alata'ala to Monoa', pai' bona nu'epe libu' -na hante tilinga-nu moto.


Ye kateŋa ŋkɛ kaa tɛ na ká pəsɩ kʋsəsɩɩtʋ təŋlaa tike nyəŋka, ɩlɛ taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ ɩɩ waasəɣɩ pʋlʋɣʋlɛ, na mpi Ɩsɔ tɔŋ sɩ ɩ ká la tɔ pəlɛ pə məla yem. 	 Apa' ane rapa' -na tauna to mpotuku' Atura Pue' mporata janci-na, batua-na pepangala' -ta hi Alata'ala uma ntoto ria tuju-na, pai' janci Alata'ala uma mpai' madupa'.


Tənaɣa pa sɔ Liti kɛ Ɩsɔ lʋm na halɩ pə́ kpɛŋna ɩ təyaɣa nyə́ma. Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɔma-tʋ sɩ: Ye ɩ́ tɛma-m na mə taa sɩ ma mʋ Tacaa tɔm na tampana, ɩ́ kɔɔ ɩ́ sʋʋ ma tɛ. Liti sɛɛsa ɩsəlɛ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna táá polo na tə́ sʋʋ ɩ tɛ. 	 Oti toe, Lidia hante tauna ihi' tomi-na, raniu' omea-ramo jadi' topetuku' Pue' Yesus. Oti-ramo raniu', nabawai-kai hilou mo'oha' hi tomi-na, na'uli' -kakai: "Ane nihilo makono pepangala' -ku hi Pue' Yesus, mai-tamo hilou hi tomi-ku." Pai' napewuku-kai kana ntuku' pomperapia' -na.


Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ntɔŋ ɩ́ nawa pə təna ɩsəntɔ? Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, pə kaa kaasɩ pəlɛ lɛntɛ na tə́ təna lɛntɛ tɔɔ, paa tusi pə təna. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Nihilo wa hawe'ea tohe'e-e lau? Bona ni'inca: uma mpai' ria hamehaa' watu to bate pomeduncu-na. Bate ragero omea mpai'."


Kʋsəsɩɩtʋ taa sɔsɔɔntʋ ntɛ́, na ntɩ tə kələna tə təna. 	 Toe-mi parenta to meliu kabohe-na, pai' to lomo' -na mpu'u.


Tənaɣa Pilatɩ tɔma-ɩ sɩ: Nn nɩɩkɩ ɩsəna pa tɔŋʋɣʋ sɩ n lapa pənɛ na pənɛ tɔ? 	 Toe pai' Pilatus mpo'uli' -ki Yesus: "Ha uma nu'epei hawe'ea to rapakilu-kokoe?"


Pə lapa pɩɩsɩ paɣalɛ ma fɛɩ, nɔɔnɔɔ kɛ́ ma taɣana məlʋɣʋ kɛ Yosalɛm sɩ ma cɛləɣɩ ma yəlaa kɛ liɣitee nna pa ha-wɛ tɔ, ɩlɛna má lá Ɩsɔ kɛ́ kɔtasɩ. 	 "Ba hangkuja mpae-mi, uma-a ria hilou hi Yerusalem. Tapi' bo'u toi, hilou-a hi Yerusalem, mpokeni doi petulungi hi ompi' -ku to Yahudi pai' mpokeni pepue' -ku hi Alata'ala.


Pɛlɛ pa wiila ma tɔm taa na pá ná sɩ natəlɩ tə fɛɩ ma kiŋ na tə́ nəɣəsəna sɩ pá kʋ-m, ɩlɛna pɛlɛ pa tɔ sɩ pa tʋləɣɩ-m. 	 Kara-kara-ku toe raparesa' topoparenta to Roma, pai' doko' rabahaka-a, apa' monoto-mi ka'uma-na ria sala' -ku to natao rapatehi-ka.


Nti ma yɔɣɔtəɣɩ sɩ má na Tacaa Ɩsɔ tə wɛ kʋlʋm tɔ, ɩ́ nɩɩ ntɩ. Paa pə kəlɩ we, təma anɛ a maɣamaɣa a tɔɔ ɩ́ mʋ-tɩ. 	 Pangala' -ama-hana, ka'Aku' -na hintuwu' hante Tuama-ku pai' Tuama-ku hintuwu' hante Aku'. Nau' uma nipangalai' lolita-ku, pangala' -mi apa' nihilo-mi hawe'ea to kubabehi.


Nɔɣɔlʋ ɩ́ pɔɔsa-mɛ sɩ: Ɩ́ hɛtəɣɩ-tɛ suwe? Ɩ́ cɔ pʋntʋ sɩ: Tacaa caakəna. 	 Ane ria tauna mpekune' -koi napa pai' nibongka-i, uli': `Apa' Pue' mparaluu-i.'"


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kumte sɔsɔɔlɛ kʋhʋlʋmlɛ na tə tɔɔ caɣalʋ. Tənaɣa tɛtʋ na ɩsɔtɔnʋɣʋ mʋka yem kɛ́ ɩ ɩsɛntaa təkpataa. 	 Oti toe kuhilo hameha' Pohuraa to bula pai' to bohe, pai' kuhilo wo'o Hadua To Mohura hi lolo Pohuraa toe. Ngkai baraka' -na langi' pai' dunia' moronto hi ntololikia-na, duu' -na uma-pi ria.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-ɩ sɩ: Ma maɣamaɣa ma tənna sətaa kʋsʋɣʋ na weesuɣu haʋ. Wei ɩ́ tɛma-m na ɩ taa pʋntʋ ká wɛɛna weesuɣu, paa ɩ səpa. 	 Na'uli' Yesus: "Aku' toi-mi to mpopemata tomate, pai' to mpowai' katuwua'. Tauna to mepangala' hi Aku', nau' mate-ra, tuwu' moto-ra mpai'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Yuta sɔsaa mpɛ sɩ: Ɩ́ na-weɣe tənɛ tə taa? Apalʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna pəyalaa kɛ naalɛ. Ɩlɛna ɩ́ heeli lɛlʋ sɩ: Akele polo na ń hala ma lɛsɛŋ taalɛ taa kɛ́ saŋa. 	 Napokaliliu Yesus lolita-na hi pangkeni agama Yahudi toera, na'uli': "Beiwa pomporata-ni tohe'i: Ria hadua tuama, rodua-ki ana' -na, paka' tomane. Hilou-i hi to tuaka, na'uli' -ki: `Uto', eo toe lau, hilou-ko mobago hi bonea.'


Na pa təna mpa pa nɩɩ ɩ waasʋ ɩnɩ tɔ, piti kpa-wɛ na pá tɔŋ sɩ: Pə taɣa ɩnɩ ɩ ka sɛɛsəna ɩsəlɛ na mpa pa tɔka Yesu tɔm tənɛɣɛ Yosalɛm tɔɣɔ kʋnyɔŋ tʋɣʋ? Ɩsɩɩ ɩ ka kɔma cənɛ sɩ ɩ kpaa-wɛ na ɩ́ hɔkɔ na ɩ́ pona kɔtəlaa sɔsaa ya? 	 Konce omea-ra to mpo'epe lolita-na, ra'uli': "Ha beiwa-mi-koiwo tohe'i-e? Apa' hi'a toe-mi wengi to mpopatehi tauna to mepue' hi Yesus hi Yerusalem. Pai' patuju-na tumai tetu-e, bona mpohoko' wo'o-ra to hi rehe'i pai' mpokeni-ra hi imam pangkeni hi Yerusalem bona rahuku'."


Pa tɛma tɔɣɔʋ ɩlɛna Yesu kpaɣa kɔpʋ kɛ mpʋ tɔtɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Kɔpʋ ɩnɛ ɩ kɛna Ɩsɔ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋfam yoo, na ma caləm mpi pə kpema mə tɔɔ tɔ mpɩ pə hʋləna pə tampana. 	 Wae wo'o, ka'oti-ra ngkoni', na'ala' sangkiri' to ihia' anggur pai' na'uli' -raka: "Ihi' sangkiri' toi mpobatuai pojanci Alata'ala to bo'u, to mpoposidai' Alata'ala pai' manusia'. Pojanci toe, rapadupa' hante raa' -ku, to rabowo mpai' ane mate-a mpotolo' -koi.))


Waatʋ wei Yesu tɔŋna sələmʋɣʋ tɔ, ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa na Feesuɣu Naŋŋtʋ tii ɩ tɔɔ, na pá naakɩ-ɩ ɩsɩɩ alukuku. Na pá nɩɩ nɔɣɔlʋ nɔɣɔ kɛ ɩsɔtaa sɩ: Nyaɣalɛ ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa, ma laŋlɛ hɛɛna-ŋ sɔsɔm. 	 pai' Inoha' Tomoroli' mana'u tumai dungku hi Yesus, lence-na hewa danci mangkebodo. Pai' Alata'ala mololita ngkai suruga mpo'uli' -ki Yesus: "Iko toi-mi Ana' -ku to kupe'ahi'. Iko-mi to mpakagoe' nono-ku."


Ama antulinya ɩnɛ ɩ tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Mpi tɔ, mpi pɩɩ la na yəlaa hoti ɩsaɣatʋ taa tɔ pə wɛɛ kɛ́. Mpi pɩɩ tusi yəlaa kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ pə kaa laŋ. Ama wei ɩ́ lapa na ɩ tɔɣɔntəlɛ la ɩsaɣatʋ, pʋntʋ ká ná. 	 Silaka tauna hi dunia' toi, apa' wori' to mpopanawu' -ra. Bate ria mpu'u-di to mepanawu' -e, aga silaka-ra tauna to mepanawu' toera.


Pənɛntɛ pa cɛkənaa sɩ pə təna mpi n cɛla-m tɔ pə lɩɩna nyá kiŋ. 	 Wae lau, ra'inca-mi: hawe'ea to nuwai' -ka, bate ngkai Iko Mama.


Ama Piyɛɛ ná maləna nɔnɔkeelasɩ na awalɩ tɔɔ. Ɩfalʋ wei na kɔtʋlʋ sɔsɔ pa wɛ ɩsəmlɛ kɛ mpʋ tɔ, ɩ lɩɩwa na ɩ́ yɔɣɔtəna alʋ wei ɩ taŋa nɔnɔɣɔ tɔ, na ɩ́lɛ́ ɩ́ yele na Piyɛɛ sʋʋ. 	 Petrus mepopea hi mali-na, hi wobo' wala. Ngkai ree we'i, ana'guru to hadua toei, lou nculii' hi mali-na mpololitai tobine to mpojaga wobo', bona Petrus rapiliu mesua' dohe-na, pai' napo'ema' -i Petrus mesua' hi rala-na.


Na pə taɣa ɩ kɔntɛ tike sɔɔsəna-tʋɣʋ apalʋtʋ. Ama na ɩsəna ɩ kɛɛsa-tʋ sɩ mə sɔɔsa ɩnɩ ɩ maɣamaɣa kɛ apʋlʋtʋ tɔ pə tɔɔ tɔtɔ. Ɩ kɛɛsa-tʋɣʋ ɩsəna ɩ́ nyɩɩləɣɩ sɩ ɩ́ na-m tɔ, na ɩsəna mə ɩsɛ nyəŋaa tɔ, na ɩsəna ɩ́ taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ sɩ ye sɛɛnaʋ ɩ́ sɛɛna ma tɔɔ tɔ. Pə tɔɔ tɔtɔɣɔ pənɛntɛ ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm tɔtɔ. 	 Moroho nculii' -mi nono-kai mpohilo Titus rata. Pai' meliu ngkai toe, goe' -kai mpo'epe lolita-na to nakeni ngkai koi'. Na'uli' beiwa-koi mpotanta'u nono-na bula-na ria dohe-ni. Na'uli' wo'o kalentora-ni doko' mpohirua' -ka. Na'uli' kasoho' -nami nono-ni. Na'uli' wo'o kadoko' -ni momekalompe' hante kai' ngkai nono-ni mpu'u. Mpo'epe toe, hangkedi' kagoe' -ku ompi'.


Pə tɔɔ kɛ́ Yuta nyə́ma paɣalɛ polaa sɩ pa səŋna Maləta na Malɩ kɛ pa neu ləyaɣa caɣaʋ. 	 Jadi', wori' -ra to Yahudi to tumai mpotanta'u Marta pai' Maria hi kamate ompi' -ra toe.


Paa la-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ ma tɔɔ, ɩlɛ pə taɣa pʋlʋ, pa ta nyɩ wei ɩ tila-m tɔɔ kɛ́. 	 Hawe'ea tohe'e rababehi hi koi' apa' topetuku' -ku-koi. Hawe'ea tohe'e rababehi hi koi', apa' uma-i ra'incai Alata'ala to mposuro-a.


Ye mpʋ pə fɛɩ piti sɩ ɩ təmlɛ nyə́ma ɩ́ cɛsəna pa tɩ ɩsɩɩ siɣisuɣu lataa. Ama te, pɩɩ tɛ na pə́ fɛlɩ-wɛɣɛ mpi pa lakɩ tɔ. 	 Jadi' uma wo'o-hawo tapokakonce ane topobago-na Magau' Anudaa' mpowunii' gau' -ra to dada'a, ntani' hewa topobago to mpotuku' konoa Alata'ala. Aga ka'omea-na mpai', bate mporata-ra hiwili to hintotoa hante gau' -ra.


Waatʋ ɩnɩ Yesu ɩfalaa ka tɛma tɛɛʋ kɛ ɩcatɛ taa kɛ́ kʋtɔɣɔʋ yapʋ. 	 Ana'guru-na kaliliu hilou hi ngata me'oli pongkoni'. Ko'ia mahae, rata hadua tobine to Samaria tumai ntomu'. Na'uli' Yesus mpo'uli' -ki: "Totina, wai' -a-kuwo ue ku'inu."


Ɩ tɔŋna-wɛɣɛ koolee kɛ kooluɣu, ɩlɛna ɩ́ yele-wɛ na pə́ kpaasɩ-ɩ ɩsɔtaa. 	 Bula-na mpogane' -ra toe, kate'oo-ongkoa' -imi mpogaa' -raka pai' hilou-imi hi suruga.


Tənaɣa kʋmataŋ heela-ɩ sɩ: Tɛɛ, ama taa yele na nɔɣɔlʋ tasa nti n heela-m mpʋ tɔɣɔ nɩɩʋ. 	 Na'uli' kapala' tantara toei: "Neo' nu'uli' hi hema-hema kanulohu-namaka patuju-ra tetu-e." Oti toe, pai' nahubui-imi nculii'.


Yʋlʋ kʋlʋm tənna ɩsaɣatʋ sʋʋ yəlaa təna. Ɩlɛna ɩsaɣatʋ náá kɔna səm. Na səm náá ya yəlaa təna tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, pa təna pa lapəna ɩsaɣatʋ tɔ pə tɔɔ. 	 Jeko' ria hi rala dunia' sabana tau hadua to mpotiboki hawa' Alata'ala, hi'a-mi Adam. Pai' ngkai jeko' -na Adam toe-mi alaa-na ria-mi kamatea hi rala dunia'. Ngkai jeko' Adam toe-mi, pai' hawe'ea muli-na jadi' topojeko', alaa-na hawe'ea manusia' kana mate.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa na Pɔɔlɩ pa sɩɩ kʋyakʋ. Pə wule talaa, ɩlɛna pá koti sɔsɔm kɛ timpi Pɔɔlɩ sʋʋkaɣa tɔ. Pə kpaɣaʋ tanaŋ haləna ilim polo na pə́ tɛ tɔ, Pɔɔlɩ paasəna-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa waasʋ, na ɩ́ lʋkɩ teu sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́-wɛɣɛ pə tampana na pá cɛkəna Yesu tɔm na pá tisi. Moisi kʋsəsɩɩtʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa takəlasɩ taa kɛ́ ɩ hʋlaɣaana-wɛɣɛ pə tampana. 	 Oti toe, raponoa' -mi eo kahiruaa' -ra tena hante Paulus. Rata mpu'u-mi eo to ratoa', wori' -mi tauna morumpu hi po'ohaa' Paulus. Ngkai mepulo duu' ncimonou', napakanoto-raka Kayesus-na Magau' to najanci Alata'ala. Nabasa ihi' Atura Musa pai' sura nabi-nabi, nanotohi-raka pai' nabawai-ra mepangala' hi Yesus.


Ɩsaɣatʋ haana səm kɛ toma sɩ pə́ kʋ, na kʋsəsɩɩtʋ sɔsəɣəna ɩsaɣatʋ. 	 Manusia' kana mate sabana jeko'. Pai' jeko' manusia' kana rahuku' apa' mpotiboki Atura Pue'.


Tə nawa sɩ tə hika tá yapʋ yaa, ɩlɛ pə wɛ tɛɛlʋɣʋ taa tɔm na pə́cɔ́. Ye mpi yʋlʋ naa tɔ pə tɔɔ kɛ́ ɩ tɛɛləɣɩ, ɩlɛ pə taɣa tɛɛlʋɣʋ ntɛ́ təna. Awe ká tasa tɛɛlʋɣʋ kɛ mpi ɩ tɛma naʋ tɔ? 	 Tempo toi, mpolia' tebahaka-tamo ngkai huku' jeko' -ta, pai' ncarumaka-ta hi Alata'ala, tasarumaka kanawai' -ta mpai' hawe'ea to najanci-taka. Hiaa' ane ta'uli' ncarumaka-ta, batua-na ko'ia taratai napa to tasarumaka toe. Apa' uma-hawo hema to mposarumaka anu to mpolia' narata-mi.


Pəlɛ pə waalɩ waatʋ wei kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma tɔŋaɣa sɩ ɩ lapa pənɛ na pənɛ tɔ, ɩ ta cɔ sɩ pʋlʋ. 	 Imam pangkeni pai' totu'a to Yahudi mpodulu mpakilu-i. Aga uma-i winihi.


Pə kɔma na Falisanaa nɩɩ nti samaa miitiɣi Yesu tɔɔ tɔ, ɩlɛna pá na kɔtəlaa sɔsaa pá tili filisinaa sɩ pá polo pá kpa-ɩ. 	 Ria-ra to Parisi to mpo'epe kamparanusi-ra ntodea mpotompo'wiwi Yesus. Toe pai' to Parisi hante imam pangkeni mpohubui ba hangkuja dua topojaga Tomi Alata'ala hilou mpohoko' -i.


Ama pa tʋ-m sɔɔtɔkʋ sɔsɔɔʋ taa na pá tisi-m na ɩcatɛ koluŋa ŋkɛ ka pətote. Mpʋ pə yelina na má fiti ɩ niŋ taa. 	 Aga doo-ku mpotulungi-a. Ra'ulu-a hi rala karanci ntara hameha' wulou' wala, pai' -a tebahaka.


Ye ɩ kɔma na ɩ́ hii-ɩ, pɔpɔtʋ fɛɩ, ɩ laŋlɛ hʋlʋməɣəna-ɩ kɛ́ na pə́ kəlɩ pɔɣɔlaɣafɛi nɩɩnʋwa wei ɩ ta le tɔ. 	 Pai' ane narua' nculii' -ipi, mpu'u ku'uli' -kokoi meliu-mi kagoe' -na mpokagoe' bima to hama'a toei, ngkai bima-na to sio mpulu' sio to uma-ra-rana moronto.


Ɩ tɔŋna sələmʋɣʋ, ɩlɛna ɩ ɩsɛntaa laɣasɩ, na ɩ wontu hʋlʋmɩ, haləna tə tee kɔkɔ kɛ sɔsɔm. 	 Bula-na Yesus mosampaya, mobali' -mi lence-na, pai' pohea-na mewali mengea' meringkila'.


Paa ma na-mɛ tə wɛʋ təma na pooluŋ tɔ, ma ləsaɣa wɛ mə kiŋ kɛ́, na ma laŋlɛ hʋlʋmaa ɩsɩɩ ma naʋ mə təna ɩ́ tɛma mə taa na Kilisiti, na ɩ́ kpɛntaa na ɩ́ səŋa təca kɛ́ pə taa tɔ. 	 Apa' nau' molaa-a ngkai koi', hi rala nono-ku ria moto-a dohe-ni. Pai' goe' lia-a mpo'epe kahintuwua' -ni pai' katida pepangala' -ni hi Kristus.


Ma tasa nyənʋɣʋ tɔtɔ ɩlɛ cɔlɔʋ ntɛ́ hatuu ɩsɔtaa na ɩ́ kʋləɣɩ, na má nɩɩ ɩ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ waɩyo waɩyo. Ɩsɔtaa tillaa tooso wei pə kaasaa tɔ ɩ kɔŋ na ɩ́ hʋləɣɩ ɩ akantɛɛ tɔɣɔlɛ ɩsɩɩ atɛ yəlaa tɔm ká la waɩyo te. 	 Ngkai ree kuhilo, ria hama'a danci pada ngkalimoko hi lolo raoa. Ku'epe moni danci toe, napesukui mpo'uli': "Silaka! Silaka! Silaka-ramo mpai' tauna to dada'a to mo'oha' hi dunia', apa' ane tolu mala'eka to ka'omea-na mpotuwui' sangkakala-ra, ria-pi tolu nyala pesesa' to mporumpa' -ra."


Maa pəsəɣɩ na má lu tələɣɩ ma maɣamaɣa. Ama ɩsɩɩ Ɩsɔ kɛɛsəɣɩ-m tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ma hʋʋkəna, na ma hʋʋlɛ tewa. Mpi tɔ, pə taɣa ma maɣamaɣa ma luɣu nyəntʋ kɛ ma pɛɛkəɣɩ lapʋ. Ama wei ɩ tila-m tɔ ɩ luɣu nyəntʋ kɛ́. 	 "Aku', uma-a bisa mpobabehi napa-napa ntuku' konoa-ku moto. Kubotuhi ntuku' to nahawai' -ka Alata'ala. Pobotuhi-ku monoa', apa' uma-a mpotuku' dota-ku moto, mpotuku' -a kadota-na Pue' Ala to mposuro-a.


Halɩ tə nɩɩ ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Nasalɛtɩ Yesu ɩnɩ ɩ ká yɔkɩ tá Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ, na ɩ́ laɣasɩ kɔtasɩ nsi Moisi naa hʋla-tʋ tɔ. 	 Ki'epe-i mololita mpo'uli': Yesus to Nazaret toe mpogero mpai' Tomi Alata'ala pai' mpobalii' hawe'ea ada to tapososora ngkai nabi Musa."


Mə na Kilisiti ɩ́ səpʋ tɔ pə ləsa-mɛɣɛ antulinya ɩnɛ ɩ pə təna pə kancaalaɣa nyəm taa kɛ́. Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tasəɣɩ tɔntɛ ɩsɩɩ antulinya tənna-mɛ? Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tisiɣi na pá tʋɣʋ-mɛɣɛ kiiŋ 	 Kita' to mepangala' hi Kristus, ma'ala-mi ta'uli' mate-tamo hangkaa-ngkania hante Kristus. Apa' ngkai posidaia' -ta hante Hi'a, tebahaka-tamo ngkai ada pai' atura to hi dunia' toi, uma-pi tatuku' ada pai' atura toe bona jadi' monoa' -ta hi poncilo Alata'ala. Jadi', apa' mate mpu'u-tamo hangkaa-ngkania hante Kristus-e, neo' -pi tapengkorui oa' atura to wori' nyala toe, hewa tauna to ko'ia tebahaka ngkai atura toe.


Ɩlɛna sətʋ ɩnɩ ɩ́ lɩɩ, na saalasɩ hɔka ɩ nɔɔhɛɛ na ɩ niŋ, na pʋʋɣʋ hɔka ɩ ɩsɛntɔɔ. Ɩlɛna Yesu tɔ sɩ: Ɩ́ hɛtɩ-ɩ na ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ. 	 Mehupa' -imi tauna to mate toei ngkai rala daeo' -na. Pale-na pai' witi' -na teputu' -pidi hante hompu' -na, pai' woo' -na tehoo' hante lenco. Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Bongka pomputu' -na bona lompe' pomako' -na."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa lakɩ mpi Ɩsɔ caakɩ tɔ pʋntʋnaa ntɛ́ ma newaa na ma toonaa. 	 Apa' hema-hema to mpobabehi konoa Alata'ala, hira' -mi ompi' -ku pai' hira' -mi tina-ku."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ ɩsɔ sɛɛʋ tɔtɔ sɩ: Ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsəna ɩsəna tɔɣɔlɔ. Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ tuuna ɩ haləm na ɩ́ tɛɛ. 	 Yesus mpololita hanyala-pi lolita rapa' hi ntodea, na'uli': "Ane Alata'ala jadi' Magau' hi dunia', kajadi' -na hewa jarita toi: Hadua topobonea hilou mpohawu' hinawu' to lompe' hi bonea-na.


Falisanaa nɩɩ tɔm ntɩ tə təna, ɩlɛna pá woŋ Yesu. Pə taɣa pʋlʋ, mpɛ paa wɛna liɣitee kɔtɔɩ kɛ́. 	 To Parisi mpo'epe hawe'ea lolita Yesus toe. Rapotawai lau-i-wadi, apa' hira' toe-mi to mpokahina doi.


Pɛɛ ŋkpaaŋ naatoso wei ɩ taa Yuta nyə́ma alʋwala lʋm ka wɛɛ tɔ ɩ ka wɛ təna, na paa ɩ taa ŋku kʋ tɔkɩ ɩsɩɩ liitilinaa nɩɩnʋwa (100) kɛ́ mpʋ. 	 Hi tomi toe, ria ono meha' pontu'ua ue to rababehi ngkai watu. Pontu'ua ue toe rapake' rapontu'ui ue pobohoi' witi' pai' pale, ntuku' ada-ra to Yahudi. Kawori' ihi' -na, nte ha'atu lite butu meha' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma mapa kapusi kɛ teu, na pá təkɩ pa ŋkpaŋŋ na pá huli Ɩtiyɛɛnɩ. 	 Ngkai ree, topohura agama toera mpo'ompo tilinga-ra, pai' -ra mejeu' mpesukui bona neo' -pi ra'epei lolita Stefanus. Karaperapai-nami, rahoko' -i,


Ma taapalaa ye mɛ ɩlɛ pa ləsa-mɛɣɛ sɩ ɩ́ pəsɩ kasaɣampiya. Ama kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ ɩ́ taa hʋʋ sɩ ye ɩ́ pəsa kasaɣampiya kɛ mpʋ ɩ́ hika mə təɣəlɛ sɩ ɩ́ təŋəɣɩ mə yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləŋ. Aaɩ pə fɛɩ mpʋ se. Ama nti tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ təma, na ɩ́ teŋ təma, na mpʋ ɩnɩ pə lapʋ sʋʋna-mɛɣɛ teu. 	 Alata'ala mpokio' -ta jadi' ana' -na, bona tebahaka-tamo. Aga neo' ta'uli' hewa toi: "Ane tebahaka mpu'u-ta ngkai Atura Musa, ma'ala-ta mpobabehi napa konoa-ta." Neo' ompi'! Kana momepoka'ahi' pai' mometulungi-ta hadua bo hadua.


Pə taɣa nyá laakalɩ kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ cənɛ. Ama wei ɩnɩ ɩ heela-ŋ tɔ ɩ nyəŋ tɔɔ kɛ́. Ɩlɛ pepe nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ lɛlʋ laakalɩ tɔm ká pɛlɩ ma niŋ kɛ mpʋ? 	 To ku'uli' tohe'i, agina neo' takoni' apa' mpenonoi nono doo-ta. Ane nono-ta moto, uma moapa ane takoni'. Hiaa' tantu ria mpai' to mpo'uli': "Ha napa pai' konoa-ku ma'ala nalawa' tau ntani' -na?


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tuta Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ apalʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ hii ɩlɔɣɔʋ nɔɣɔlʋ. Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ koowa sɩ: 	 Nto'u toe, ria hadua tauna to nahawi' anudaa', mesua' wo'o-i-hawo hi tomi posampayaa toe, pai' -i mejeu':


Ɩ́ ká pɛɛkɩ-m ɩ́ kaa na-m. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ kɔɔ timpi maa wɛɛ tɔ. 	 Nipali' -a mpai', aga uma-apa niruai'. Pai' hi kahilouaa-ku uma-koi bisa hilou."


Pə kɔma na pə́ tala tɩɩŋ ɩnɩ ɩ kooluɣu waatʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋsɩ ɩ tillu nɔɣɔlʋ sɩ ɩ́ polo təmlɛ nyə́ma kiŋ na pá cɛlɛ-ɩ ɩnɩ ɩ tete. 	 Rata-mi tempo pohopua' wua' anggur, napahawa' hadua batua-na hilou mperapi' bagia-na hi to mpodoo bonea-na toera.


Ɩsɔ ka yɔɣɔtaa sɩ: Se nyá caa na nyá too, na tɔtɔ sɩ: Ye wei ɩ tʋʋ ɩ caa yaa ɩ too, ɩsɩɩ pa kʋ-ɩ. 	 Alata'ala mpo'uli': `Kana tabila' tuama pai' tina-ta.' Pai' na'uli' wo'o: `Hema to mpotipo' tuama ba tina-na kana rapatehi.'


Leɣe tə na-ŋ na pə́ wɩɩkɩ-ŋ, yaa pa təka-ŋ saləka taa na tə́ polo nyá wiiluɣu? 	 Nto'uma-ko kihilo peda' ba hi rala tarungku', pai' tilou-kai mpencuai' -ko?'


Pə tɔɔ kɛ́ ma luŋa akula kɛ Tacaa 	 Toe-mi ompi' -ompi' to bela-koi to Yahudi, ane kupenonoi hawe'ea rasi' to nirata-mi ngkai posidaia' -ni hante Kristus, mowingkotu' -ama hi nyanyoa Alata'ala to Tuama,


Yesu tɔŋna yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ, ɩlɛ ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Yutaasɩ tɔ ɩ talaa kɛlɛ. Na ɩ waalɩ kɛ́ yəlaa tuutuuma na pá tɔka laɣalɛɛ na kpatəŋ. Kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa tilina yəlaa mpɛ. 	 Bula-na Yesus mololita-pidi, rata mpu'u-imi Yudas, hadua ngkai ana'guru-na to hampulu' rodua. Pai' dohe-na wori' wo'o tau ntani' -na to ngkeni piho' pai' sumampu. Hira' toe rapahawa' imam pangkeni, guru agama pai' totu'a to Yahudi.


Kɔtəlaa sɔsaa na Falisanaa pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá nyɩ sɩ mpɛɣɛ Yesu sɛɛna ɩsɔ ɩnɩ. 	 Kara'epe-na imam pangkeni pai' to Parisi lolita-lolita rapa' Yesus toe, ra'inca kahira' -na to natoa'.


Ama apalaa na alaa mpa pa kɛ́ sɩ paa tɛ na pá fe na pá caɣa cele antulinya wei ɩ kɔŋ tɔ ɩ taa tɔ, akpaɣalɛ kaa wɛɛ təna. 	 Aga tauna to napotuwu' nculii' Pue' Ala pai' to masipato' mporata bagia hi dunia' to bo'u mpai', uma-rapa-hana motobinei ba motomanei.


Pə waalɩ kɛ́ pɩɩ kɛlɩ ɩsɛ nyə́ma tá, na tá na-wɛ tə́ kpɛntɩ na tə́ sʋʋ ŋmʋntʋ tɛɛ na tə́ suli Tacaa kɛ ɩsɔtaa. Na tá na-ɩ tɩɩ caɣa tam. 	 Oti toe-di, kita' to tuwu' -pidi ra'ore' dohe-ra hilou hi rala limu' mpohirua' -ki Pue' hi lolo raoa. Pai' tida-tamo dohe Pue' duu' kahae-hae-na.


Ye tá, tá kaa pəsɩ na tə́ sa tá tɩ na pə́ tɛɛ caasa. Ama tə saŋ tá tɩ na pə́ kɛɛsəna təmlɛ nte Ɩsɔ tʋ-tʋ tɔ tə tənaɣa. Ɩsɔ hana-tʋɣʋ mpaaʋ sɩ tə́ tala mə tɛ. 	 Kai' -kaina uma hewa tetu. Ane ki'une' woto-kai, uma mpoliu kotoa-na. Ane ki'une' woto-kai, kilolita muntu' pobago to nabagi-kakai Alata'ala. Pai' koi' wo'o-e ompi' tepesua' hi rala pobago-kai, apa' Alata'ala mposuro-kai mpokeni Kareba Lompe' rata hi ngata-ni.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ɩsɩɩ ma heeluɣuu-ŋ sɩ ma na-ŋ fiki tʋɣʋ tɛɛ tɔɣɔlɛ n mʋ-tɩ yaa? N ká tɛ na ń na mpi pə kəla tənɛ ɩnɩ təkpataa tɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Nupangala' apa' ku'uli' kakuhilo-nu hi tawu kaju ara-e? Nuhilo tena-pi mpai' to meliu kabohe-na ngkai tetu."


Na pá maɣana watʋ wɛna Simɔŋ yɔsɔ na ɩ́ həntaa. Yesu talaa, ɩlɛna pá heeli-ɩ alʋ ɩnɩ ɩ wʋsasɩ tɔm. 	 Hi ria, piniana-na Simon tobine ntora turu apa' ngkelengi' -i. Rapesahui mpo'uli' -ki Yesus kapeda' -na.


Mɛ mə tɔka mə təɣɩ teu na ɩ́ ta kisi-m ma wahalanaa taa. 	 "Koi' tohe'i-e lau, ria oa' -koi dohe-ku hi rala hawe'ea kasusaa' -ku.


Ɩlɛna Yesu kpaalɩ pa təna sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ. Ama waatʋ ɩnəɣɩ pɛlɛ pa sʋʋ-təɣɩ kpaalʋɣʋ. 	 Ngkai ree, Yesus mpotagi-ra tauna to wori' bona neo' ra'uli' hi hema-hema napa to jadi' tohe'e. Aga nau' wae kanatagi-ra, hangkedi' -na lau-mi karatolele-na.


Waatʋ wei kɔkɔtɛ hɛɛwa təpamm, ɩlɛna Pɔɔlɩ koti Ɩsɔ sɛɛlaa na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ kɛ teu, ɩlɛna ɩ́ la-wɛɣɛ pə lapa wulee na ɩ́ tɛɛ Masetoni. 	 Ora-mi pewongoia hi Efesus toe, Paulus mporumpu topetuku' Yesus pai' narohoi nono-ra. Oti toe, mpalakana-imi pai' napokaliliu-mi pomako' -na hilou hi tana' Makedonia.


Ɩ tɛma pɛɛtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ faɣa liɣitee taa na ɩ́ sɩɩ. Ɩlɛna ɩ́ pona wena a kaasaa tɔ, na ɩ́ cɛla tillaa na ɩ alʋ wɛna pə tənaɣa mpʋ pə nyəm. 	 Hantongo' doi oli tana' -na toe natonu hi suro Pue' Yesus, na'uli': "Oi-mi omea doi oli tana' -ku." Ntaa' natimamahi moto-di-hana hantongo' -e. Babehia-na toe, kahibaliaa-ra hira' hancamoko.


Ama tillaa naalɛ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ. Ɩlɛna pá cəlɩ pa wontu, na pá se na pá polo samaa taa, na pá pɔɔsɩ-wɛ na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: 	 Ntaa' we'i, kara'epe-na Barnabas pai' Paulus napa patuju-ra, raheu' -heu' -mi pohea-ra, tanda kasusa' nono-ra, pai' -ra mokeno hilou hi laintongo' tauna to wori', rapesukui mololita, ra'uli':


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na mpa paa kota mpʋ tɔ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Tacaa, ye mpʋ pənɛɣɛlɛ n ká taɣanɩ Ɩsɛɣɛlɩ kawulaɣa ŋkɛɣɛ kʋsʋɣʋ na? 	 Hangkani wo'o, nto'u suro-na morumpu hangkaa-ngkania hante Yesus, mepekune' -ra hi Yesus, ra'uli': "Pue', ba tempo toi-mi nubahaka-ta ngkai bali' -ta pai' -ko jadi' Magau' to Israel?"


Ɩlɛna pa təna pa se-m ɩsɩɩ pa seekuɣu ma Caa tɔ. Yʋlʋ ɩ́ ta se Pəyaɣa ma, ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ se ma Caa wei ɩ tila-m tɔ. 	 Nababehi toe, bona hawe'ea tauna mpobila' -a hewa pompobila' -ra Tuama-ku. Hema to uma mpobila' -a, uma wo'o-ra mpobila' Tuama-ku to mposuro-a.


Ɩlɛ timpi Ɩsɔ yɔɣɔtəɣɩ nɔɣɔ kʋfalaɣa pɛɛlʋɣʋ tɔm tɔ pə wɛɛ sɩ kancaalaɣa nyəŋka pənaa kɛ́. Na pʋlʋ ɩ́ pənaa na pə́ cɛɣɛtəɣɩ, pə caa tɛm kɛ́. 	 Jadi', ompi' -ompi', hi rala Lolita Pue' toe we'i lau, Alata'ala mpotompo'wiwi Pojanci to bo'u, pai' hante lolita-na toe na'uli' Pojanci to ri'ulu kana rasampei apa' hae-mi. Jadi', Pojanci to hae toe uma-pi rapake', bate ratadi pai' rasampei hante to bo'u-mi.


Na pə maɣamaɣa kɛ ma lapa Yosalɛm. Kɔtəlaa sɔsaa paasaa na pá ha-m mpaa sɩ má təkəɣɩ mpa pa mʋ Kilisiti tɔm tɔ. Haləna waatʋ wei pa tɔŋaɣa sɩ pá kʋ-wɛ tɔ, pə maɣa-m teu təmammam. 	 Hiaa' ku'ewa mpu'u-ra hi Yerusalem. Hante sura kuasa ngkai imam pangkeni, wori' tauna to mepangala' hi Yesus kutarungku'. Kupokono wo'o-kuwo ane rahuku' mate-ra.


Pɛɛlɛɛ anɩ a sɛɣɛsəna-tʋ sɩ tə́ yele ɩsaɣatʋ taa kɛ́ tɔntɛ na atɛ cənɛ kʋnyɩɩləŋ kɛ mpʋ, na tə́ kpaɣa ləmaɣasɛɛ na tə́ təŋ siɣisuɣu, na tə́ nɩɩkəna Ɩsɔ kɛ́ tam kɛ́ tá tɔntɛ taa kɛ́ antulinya taa cənɛ. 	 Ngkai kabula rala-na toe, natudui' -ta mpobahakai kehi-ta to uma napokonoi pai' kahinaa nono-ta to tatuku' kako'ia-ta mepangala' hi Hi'a. Natudui' -ta mpenotohi nono-ta, tapakanoa' kehi-ta, pai' -ta mengkoru hi Hi'a bula-ta tuwu' -pidi hi dunia' toi.


Pá kʋɣɩ ta nyɔɔŋ, tɩɩ lɛɛtəɣɩ-wɛɣɛ pa ɩsaɣatʋ. Haləna saŋa paa nyənəɣɩ-tʋ sɩ tə kɛ́ pʋlʋpʋɣʋ antulinya ɩnɛ ɩ taa. Pa nyənəɣɩ-tʋɣʋ ɩsɩɩ hute yaa pʋntʋ maɣamaɣa. 	 Ane ria to mpolibui' -kai, kitompoi' -ra hante ka'olu-na. Kai' raponcawa momo hi dunia' toi, ranaa mpota'i-kai duu' rata tempo toi.


Pa tɛma-ɩ paanaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna pá wɔɣɔsɩ capa kʋsɛɛm ɩnɩ, na pá mələna-ɩ ɩ wontu. Ɩlɛna pá lɩɩna-ɩ sɩ pa kaŋɩ-ɩ səm tesika tɔɔ. 	 Ka'oti-na rapopo'ore' hewa toe, raroncu-mi baju to mperelei-e we'i, pai' ra'uncoi' nculii' -imi pohea-na ami'. Oti toe, rakeni-imi hilou hi mali ngata bona raparika'.


Ɩ́ tʋ mə tɔɔ kɛ́ yoou wontu təna nti Ɩsɔ haakɩ-mɛ tɔ, na ɩ́ səŋ təca na ɩ́ taŋ Ɩlɔɣɔʋ na ɩ acilaɣatʋ təna. 	 Henta-mi hawe'ea rewa mpanga'e to naporodo-taka Alata'ala, bona moroho pokore-ta mpo'ewa akala-akala Magau' Anudaa'.


Tənaɣa ɩ tɔma-m sɩ: Taa la mpʋ, ta tənaɣa təmlɛ nyə́ma kɛ́. Taɣalɛ mpʋ na nyá taapalaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa na mpa pa təŋəɣɩ takəlaɣa kanɛ ka taa tɔmnaa tɔ. Ye sɛɛtʋ ɩlɛ, Ɩsɔ kɛ́ n ká sɛɛ. 	 Aga natagi-a, na'uli': "Neo'! Neo' menyompa hi aku'! Nyompa-imi Alata'ala. Apa' aku' wo'o-kuwo batua Alata'ala, hibalia iko pai' hibalia hingka nabi-nu pai' hawe'ea tauna to mpotuku' lolita to te'uki' hi rala sura tohe'i."


Wulaʋ Sɔsɔ má, maa heeli mpa pa wɛ ma ntɔɣɔŋ tɔɔ tɔ sɩ: Mɛ mpa ma Caa yelaa na ɩ́ nɩɩ leleŋ tɔ, ɩ́ kɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ Kawulaɣa ŋka paa sɩɩ-mɛɣɛ hatoo antulinya lapʋ waatʋ tɔ. 	 "Pai' Aku' Magau', ku'uli' -raka to hi mali ka'ana-ku: `Mai-mokoi to nagane' Tuama-ku! Mesua' -mokoi hi rala Kamagaua' -ku, po'ohaa' -ni kuporodo ami' -mikokoi ngkai lomo' kajadi' dunia'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa pɔɔsa Yesu sɩ: Pepeɣe tɩɩ la na pə́cɔ́ tə́ la təma nna Ɩsɔ caakɩ tɔ? 	 Mepekune' -ra ntodea: "Napa to kana kipobago bona pobago-kai ntuku' konoa Alata'ala?"


Aaɩ, tʋɣʋ Molɔkɩ cokəle na mə tʋɣʋ Lefaŋ ɩsɔtʋlʋŋa lɛɛsʋɣʋ kɛ ɩ́ kpaɣaa na ɩ́ paasəɣəna. Ɩ tənaɣa mpʋ, pə taɣa wei ɩ́ lupa sɩ ɩ́ təŋəɣɩ tɔɣɔlɛ? Pə tɔɔ kɛ́ maa yele na pá pona-mɛɣɛ Papiloni, haləna ɩ́ tɛɛ pə waalɩ. 	 Mepue' -koi hi pue' to rahanga' Molokh, pai' tomi-na nikeni-keni oa' dohe-ni. Mepue' wo'o-koi hi pinotau to molence betue' Refan. Lence-lence toe-mi to nibabehi bona nipue'. Toe pai' kupelele' moto-koi mpai' ratawani, pai' rakeni hilou duu' rata hi mali ria ngata Babel.'


Tənaɣa wulaʋ tɔma ɩ́lɛ́ sɩ: Nyaa tɔɣɔ acalɛɛ kakpasɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa. 	 "Na'uli' wo'o-mi magau' hi karodua-na tohe'ei: `Iko wo'o ku'ongko' jadi' topohawa' hi lima ngata.'


Waatʋ wei maa hʋʋwa mpaaʋ ŋkʋ kʋ tɔm tɔ faawɩɩ kɛ ma lapa kʋlapʋ na? Saa wei ma cakɩ na ma sɩɩ mpi ma təŋəɣɩ na má lakɩ tɔ yəlaa hʋwɛɛ kɛ ma təŋəɣɩ? Ye maa təŋaɣa yəlaa hʋwɛɛ nn na aaɩ pɩɩ wɛnna təntəmlɛ. 	 Aga mobali' -mi patuju-ku toe-e wengi. Ha ni'uli' wae, uma monoa' tipa' -kue? Ha ni'uli' kubabehi patuju-ku ntuku' kadota-ku moto, hangkani mpo'uli' "Io'," hampegoli mpo'uli' -a "Uma"?


Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ ta kala mpi Tafiiti lapa waatʋ wei nyɔɣɔsɩ pɩɩ ɩ́ na mpa paa wɛ ɩ cɔlɔ tɔ? 	 Na'uli' -raka Yesus: "Ha uma ria nibasa napa to nababehi Magau' Daud pai' doo-doo-na owi nto'u-ra mo'oro' -e?


Na ɩ́ tʋ-kʋɣʋ nyənaɣa taa na ɩ́ kɔɔ ɩ́ cɛla pɛɛlɔ ɩnɩ, na ɩ́lɛ́ ɩ polo ɩ́ cɛla ɩ too. 	 Woo' -na toe nakeni tumai natu'u hi lolo dula pai' natonu-ki toronaa toei, pai' toronaa toei mpowai' tina-na.


Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩ haa kʋnyɔntʋnaa na luɣu kʋlʋmʋɣʋ. Ɩ kʋpantʋ ɩɩ tɛŋ. 	 Hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi: Alata'ala mpobagi rasi' hi tauna to mpe'ahii'. Kalompe' nono-na uma ria kahudua-na."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ ɩfalʋ ɩnɩ sɩ: Maa lii potopoto hɔɣɔlaɣa ye ma cɛla-kɛɣɛ wei, ɩnəɣəlɛ. Ɩ tɛma-kɛɣɛ liiu, ɩlɛna ɩ́ cɛla-kɛɣɛ Simɔŋ Ɩsəkaleeu pəyalʋ Yutaasɩ. 	 Na'uli' Yesus: "Tauna to kuwai' roti to oti kulolo' hi rala nede', hi'a-mi mpai'." Kana'ala' -nami hampui' roti, nalolo' hi rala nede', pai' nawai' -ki Yudas, ana' Simon Iskariot.


Ama Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tɔɣɔnaɣa ŋka ma tɔkɩ tɔ ɩ ta nyɩ-kɛ. 	 Aga na'uli' Yesus: "Ria-ka-kuna koni' -ku to uma ni'incai."


Pə taɣa pʋlʋ, pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, ɩ ká heeli ɩ ɩsɔtaa tillaa kɛ nyá tɔm sɩ pá paasəna-ŋ teu. 	 Uma-ko mpai' moapa, apa' ria te'uki' hi rala Buku Tomoroli': `Pue' Ala mpohubui mala'eka-na mpetalawai' -ko, bona neo' -ko silaka.


Ma kʋsəsɩɩtʋ ntɛ́ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ mə təma ɩsɩɩ ma sɔɔlʋɣʋ-mɛ tɔ. 	 "Toi-mi hawa' -ku: Momepoka'ahi' -mokoi, hewa Aku' wo'o mpoka'ahi' -koi.


Yesu tɛma tɔm tənɛɣɛ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ: Ta taapalʋ Lasaa toowa, ɩlɛ maa polo má feesi-ɩ. 	 Hewa toe-mi lolita Yesus, pai' oti toe na'uli' tena: "Bale-ta Lazarus, leta' -i. Hilou-a mpolike-i."


Pa tɔŋna tɔntɛ kɛ mpʋ, ɩlɛna pá tala tiili ɩsəntɔ, lʋm ka wɛ tənaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ akewe ɩnɩ ɩ tɔma sɩ: Nyənɩ lʋm yee, n kaa sɔ-m Ɩsɔ lʋm kɛ cənɛɣɛ kpakpaa? Yaa pə kaasa-m pʋlʋ? 	 Bula-ra mokereta toe, mpohilo-ra ue hi wiwi' ohea. Na'uli' to Etiopia toei mpo'uli' -ki Filipus: "Hilo, ohe'e mai ue. Niu' -ama-kuwo jadi' topetuku' Yesus." ((


Tɔm kɛ́ pʋlʋpʋ mpi pə waasəɣɩ tɔɣɔ. Ama ye tɔm lɔŋ səpa, pepeɣe paa la na pə lɔŋ ɩnɩ ɩ́ tasa məlʋɣʋ? Ɩ́ wɛɛna tɔm kɛ mə taa na ɩ́ wɛɛna təma na leleŋ. 	 "Poi' wori' kalaua-na. Aga ane mobali' -mi kapoi' -na alaa-na mononto, napa tena to ma'ala mpakapoi' -i? Wae wo'o, koi' to mpotuku' -a kana hewa poi': Neo' nipelele' pepangala' -ni jadi' lente. Kana tuwu' hintuwu' -koi."


Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ wɛɛ kɛ́ na ɩ́ lakɩ mə taa kɛ́ tam, sɩ mɛ mɩɩ pəsɩ na ɩ́ sɔɔlɩ na ɩ́ lá mpi ɩ ka sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔ. 	 Apa' Alata'ala moto-mi to mobago hi rala nono-ni, pai' alaa-na dota-koi mpotuku' konoa-na, pai' nawai' wo'o-koi karohoa mpotuku' konoa-na.


Ama ma taapalaa mɛ, mɩɩ tɔɔsɩ nti Tacaa Yesu Kilisiti tillaa heela-mɛɣɛ tuu lɔŋ tɔ. 	 Aga koi' ompi' -ku to kupe'ahi', kiwoi-koi napa to ra'uli' mperi'ulu-mi suro-suro Pue' -ta Yesus Kristus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ, na pá tɔ tɛtɛ kɛ́ ɩ wontu tɔɔ na pá tala-tɩ. 	 Raparika' -imi, pai' pohea-na rabagi-bagi hante ntene' undi hewa pompenoa' -ra.


Wʋlaɣa tɛtʋ taa tənɛ ɩnɩ tá caanaa caanaa ka wɛna cokəle, na tə taa na seliya kpaatanaa. Paa sika-tɛɣɛ teitei kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ ka heeluɣu Moisi tɔ. Teitei ɩsɩɩ nte tə taka Moisi ka nawa tɔ. 	 "Bula-ra ntu'a-ta owi hi tana' to wao', Pue' Ala mpohubui Musa mpobabehi kemah jadi' tomi pepuea' -ra. Kemah toe jadi' tanda karia-na Alata'ala hi laintongo' to Yahudi, pai' rababehi ntuku' lence to napopohiloi Pue' Ala hi Musa. Jadi', kemah pepuea' toe rakeni oa' ntu'a-ta owi bula-ra hi tana' to wao'.


Apalʋpəyaɣa ŋka kaa tiiki piitimnaa təna na nyəɣəlʋɣʋ kpátʋ́ɣʋ́ tɔɣɔ alʋ ɩnɩ ɩ lʋlaa. Ɩlɛna pə́ kpaana ɩ pəyaɣa na pə́ pona-kɛɣɛ Ɩsɔ na ɩ kumte pə kiŋ. 	 Mo'ana' mpu'u-imi tobine toei, mpo'ote hadua Ana' tomane. Ana' toei, Hi'a-mi to mpoparentai humalili' dunia' mpai' hante karoho-roho-na hewa karoho-na lua' ahe'. Ke neo' na'ome' ule naga-imi Ana' toei, kate'ore' -nami rakeni hilou hi Alata'ala, bona moparenta hangkaa-ngkania hante Alata'ala hi suruga.


Wei ɩ lapa kəllʋ tɔɣɔ maa la ma Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ akele, na pʋntʋ kaa tasa fituɣu. Maa ŋmaa ɩ tɔɔ kɛ́ ma Ɩsɔ hətɛ na ma Ɩsɔ ɩcatɛ nyəntɛ tɔtɔ, Yosalɛm kʋfalʋ wei ɩ ka lɩɩna ma Ɩsɔ kiŋ kɛ ɩsɔtaa na ɩ tii tɔ. Na maa ŋmaa pʋntʋ tɔɔ tɔtɔɣɔ ma hətɛ kʋfatɛ nte pa ha-m tɔ. 	 "Hema to medagi, tida-ra hi suruga duu' kahae-hae-na. Hewa tuha' mporohoi tomi, wae wo'o Aku' mpakanoa' katida-ra hi Tomi Alata'ala hi suruga. Hi woto-ra ku'uki' hanga' Alata'ala Tuama-ku pai' hanga' ngata Alata'ala Tuama-ku, toe-mi Yerusalem to bo'u to mana'u tumai ngkai suruga ngkai Alata'ala Tuama-ku. Wae wo'o ku'uki' hi woto-ra hanga' -ku to bo'u.


Ɩnɩ ɩ kpana ɩsɔtaa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa, na ɩ́ tɔkɩ kawulaɣa kɛ ɩsɔtaa tillaa na ɩsɔtaa kawulasɩ na pə toŋtʋnaa tɔɔ. 	 Katuwu' -na nculii' toe, hilou-imi hi suruga, pai' -i mohura hi mali ka'ana Alata'ala. Hawe'ea mala'eka pai' topoparenta pai' pue' -pue' to mobaraka' ntani' -na, rapopengkoru hi Hi'a omea-ramo.


Yəlaa təna pukaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ tanaŋ tanaŋ təhuluhulu na pá nɩɩkɩ ɩ waasʋ. 	 Butu mepulo-na ntodea morumpu hi Tomi Alata'ala doko' mpo'epe tudui' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela Yuta nyə́ma mpa pa mʋ-ɩ tɔ sɩ: Ye ɩ́ təŋəɣɩ ma tɔm kɛ teu, ɩ́ ká pəsɩ ma ɩfalaa na tampana. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka to Yahudi to mepangala' hi Hi'a: "Ane tida-koi mpotuku' tudui' -ku, koi' jadi' topetuku' -ku mpu'u.


Ɩlɛna pá maɣasɩ-təɣɩ cɔʋ na pá kpisi. 	 Aga uma hema to daho' mpohono' -i.


Ye mɛ ɩlɛ Kilisiti tisa ɩ Feesuɣu kɛ mə tɔɔ kɛ́. Na ɩ Feesuɣu wɛʋ mə kiŋ tɔ nɔɣɔlʋ ɩɩ nɔkəɣɩ-mɛɣɛ natələɣɩ hʋ́lʋ́ɣʋ́ tɔtɔ. Feesuɣu hʋləɣəna-mɛɣɛ pə təna na tampana kɛ kʋ sɛɣɛsəɣɩ, kɩɩ sɛɣɛsəɣɩ pɔpɔtʋ. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ təŋ Feesuɣu kʋsɛɣɛsətʋ na mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ mpʋ. 	 Aga koi' ompi', nitarima-mi-koina Inoha' Tomoroli' to ngkai Kristus, pai' Inoha' toe tida hi rala nono-ni. Uma-pi mingki' ria to ntani' -na mpotudui' -koi, apa' Inoha' Tomoroli' toe-mi mpotudui' -koi butu nyala-na. Tudui' -na paka' to makono, uma ria to boa'. Jadi', hewa to oti-mi natudui' -kokoi, tida-mokoi hintuwu' hante Kristus.


Haɩ, ma wiikina Ɩfoti na Sɛntisi, ma hənta-wɛɣɛ atɛɣɛ cənɛ, sɩ pá ciiki ɩsɩɩ Tacaa tɔm taa tɛɛtʋnaa lakʋɣʋ tɔ. 	 Ompi' -ku Euodia pai' ompi' -ku Sintikhe! Kuperapi' bona hintuwu' -koi hewa to masipato' hi tauna to mepangala' hi Pue'.


Pə tɔɔ kɛ́ ma laakalɩ caɣa təntəmlɛ kɛ teu, na laŋhɛɛlɛ kʋɣʋ-m ma yɔɣɔtaɣa taa. Paa ma kɛ́ yʋlʋ na maa sɩ tɔ, ma caɣana tɛɛlʋɣʋ. 	 Toe pai' goe' lia nono-ku, pai' ntora ku'une' -ko Pue'. Rodo moto-a mpopea-ko.


Kʋheelitu ntɩ tə yelina na ɩsaɣatʋ hiki mpaaʋ na tə́ kʋ kʋnyɩɩləŋ ɩnɩ ɩ tənaɣa ma taa. Pə taɣa pʋlʋ, ye pə taa kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ tɔɔ, ɩsaɣatʋ taa hiki tə tɩ. 	 Aga kampo'epe-ku Atura Pue' to mpo'uli': "Neo' mehina," mologa-mi jeko' mobago hi rala nono-ku, alaa-na kamehii-hinaa lau-ama. Ane rapa' -na uma ria Atura Pue' to mpotudo' jeko' -ku, ke uma ria kuasa jeko' hi rala nono-ku.


Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsaa taa nɔɣɔlʋ tɔma-m sɩ: Taa wii. Nyənɩ, Yuta kpekəle taa tɔɣɔlaɣa, wulaʋ sɔsɔ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ, lapa kəllʋ. Ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kɔɔlɩ kʋtaalətʋ naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ na ɩ́ hɛtɩ takəlaɣa. 	 Oti toe, ria hadua ngkai totu'a to rompulu' opo' toera mpo'uli' -ka: "Neo' geo'. Apa' ria-mi to medagi! Hanga' -na: Singa, muli Yehuda, muli Magau' Daud! Hi'a to ma'ala mpobongka saa' pai' mpobongka sura toe-e."


Taɣa Pɔɔlɩ na Silaasɩ na Timotee. Tá ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Tɛsalonikɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle nyə́ma mɛ mpa ɩ́ kɛ́ Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pa nyə́ma tɔ. Ɩsɔ na Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 	 Sura toi ngkai kai' tau tolu: Paulus, Silas pai' Timotius, kipakatu tilou hi koi' ompi' -ompi' hampepangalaa' -kai to hi Tesalonika, to mepue' -mi hi Alata'ala to Tuama pai' hi Pue' Yesus Kristus! Wori' tabe: mekakae-kai hi Alata'ala bona nagane' -koi ngkai kabula rala-na pai' nawai' -koi kalompea' tuwu'.


Ye ɩɩ hɔŋ mə ŋkpaŋŋ ɩsɩɩ ɩ lakɩ ɩ piya təna tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ ɩ́ tá kɛ́ ɩ piya maɣamaɣa. Ama ɩ́ kɛ́ apalaa naalɛ piya kɛ́. 	 Hawe'ea tauna to napo'ana' Alata'ala, bate naparesai'. Jadi', ane rapa' -na uma-koi naparesai' Alata'ala, batua-na bela-koi ana' -na mpu'u.


Na Makətala Malɩ na Malɩ lɛlʋ pá caɣa tənaɣa pəlaaʋ ɩsɛntaa. 	 Aga Maria Magdalena pai' Maria to ntani' -na, mohura-ra hi mai hi mali daeo'.


Pa pɛɛka-wɛ na pá kpisi, ɩlɛna pá tɛna Yasɔŋ na tá taapalaa lɛlaa. Pa tana-wɛɣɛ ɩcatɛ sɔsaa kiŋ, ɩlɛna pá kpaalɩ sɩ: Apalaa panɛ pa cɔɔkɩ keteŋa tənaɣa na pá yoosiɣi yəlaa. Pa tala cənɛɣɛlɛ nɔɔnɔɔ. 	 Jadi', apa' uma-ra raruai', Yason moto-mi to rakahurui. Rahoko' -i hante ba hangkuja dua topepangala' hi Yesus ntani' -na, pai' radii' -ra hilou hi topohura ngata. Rata ria, mejeu' -ra, ra'uli': "Paulus pai' doo-doo-na toi-e mpaka'ingu' tauna humalili' dunia'. Hiaa' rata wo'o-ramo hi ngata-ta toi-e.


Ama ɩ Pəyaɣa səpʋ ka tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ səm tɔ pənɛntɛ Ɩsɔ ciika mə na-ɩ kɛ́, sɩ pə́ yele na ɩ́ ləsɩ-mɛɣɛ ɩ ɩsɛntaa na ɩ́ wɛ tənaŋŋ na ɩ́ kɛ́ kʋpama na paa kawaliya ka fɛɩ mə kiŋ. 	 Aga tempo toi, ngkai kamate Ana' -na, hintuwu' -mokoi hante Alata'ala, pai' napomoroli' -mokoi duu' -na uma-pi ria kasalaia' -ni ba kakuraa' -ni hi poncilo-na.


Ma kpaaləɣɩ tuu mpa paa lapa ɩsaɣatʋ tɔ na lɛlaa sɩ ye ma kɔma na má kɔɔ sɩ ma naa-mɛ, ma kaa wii nɔɣɔlʋ pətɔɔtəlɛ. Maa kɔma tɔm naalɛ nyəm tɔ ma tɛma-mɛɣɛ kpaalʋɣʋ kɛ mpʋ. Pənɛntɛ ma fɛɩ mə kiŋ ɩlɛ ma tasəɣɩ-mɛɣɛ kpaalʋɣʋ. 	 Bula-ku dohe-ni karongkani-na wengi, kupopo'ingai' -ramo to mojeko'. Jadi', tempo toi, bula-ku molaa-pidi, kuhulii' wo'o-mi paresa' -ku hi hira' pai' hi hema-hema to mparaluu paresa' toi: ane rata-apa mpai', karapo' mpu'u-a, uma-ra mpai' haduaa to tebahaka ngkai roe-ku.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa ɩ ɩfalaa na ɩ́ tɔ sɩ: Yəlaa panɛ pa tɔm wɛ-m pətɔɔtəlɛ. Ɩ́ nyənɩ, kʋyɛɛŋ tooso kɔlɔ pa wɛ ma kiŋ cənɛ na pa kʋtɔɣɔʋ tɛma. Pəyele ma luɣu fɛɩ sɩ má yele na pá kpena nyɔɣɔsɩ, pá taa kɔɔ na pá kpisi tɔnəŋ kɛ mpaaʋ taa. 	 Oti toe Yesus mpokio' ana'guru-na, na'uli' -raka: "Tuna-kuna nono-ku mpohilo tauna to wori' toera lau. Tolu eo-ramo dohe-ku, uma ria pongkoni' -ra. Uma lau nono-ku mpohubui-ra nculii' ntali oro' -ra, molinga' -ra mpai' hi ohea."


Ye nɔɣɔlʋ ɩ́ pənta natəlɩ na mɩɩ cɛpɩ-ɩ ma maɣamaɣa ma cɛkɩ-ɩ tɔtɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ pənta natəlɩ na má cɛpɩ-ɩ ɩsɩɩ ma cɛpʋ ɩsəntɔ tɔ, mə tɔɔ kɛ́ ma lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ Kilisiti ɩsɛntaa, 	 Aga hewa toe lau, ku'uli' agina neo' -ipi nihuku' oa'. Ane ni'ampungi-imi-hawo, aku' wo'o mpo'ampungi-i. Ane ria mpu'u sala' -na hi aku', ku'ampungi-i-kuna. Kristus mpo'inca ihi' nono-ku! Apa' konoa-ku bona hintuwu' -koi.


Tacaa kʋpaŋ kʋfənɛɛ Felikisi, maɣa Koloti Lisiyasɩ, má sɛɛna-ŋ. 	 "Hi Gubernur Feliks to rabila'. Wori' tabe ngkai aku', Klaudius Lisias!


Tənaɣa pa taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Kəleupaasɩ tɔ ɩ tɔma-ɩ sɩ: Pə pɔʋ Yosalɛm ɩnɛ ɩ təna tɔ, nyá tike nyá ta nɩɩna ntɛɣɛ kɔkɔlɔnaa mpa pa hɔla kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩ taa tɔ? 	 To hadua, to rahanga' Kleopas, mpekune' Yesus, na'uli': "Ha lako' rata-ko-tanoe hi Yerusalem-e, pai' uma-di nu'incai napa to jadi' ba hangkuja eo to liu toi-e?"


Pə taɣa yəlaa tənaɣa yem kɛ́ ma yɔɣɔtəɣɩ. Mpi tɔ, antulinya taa cənɛ mə na asilima nyə́ma na nyɩɩllaa na ŋmɩɩlaa na tɩɩŋ laalaa ɩ́ sitina. Ye ɩ́ tɔma sɩ ɩ́ cɔləɣɩ-wɛ, pə wɛɛ sɩ ɩ́ ká lɩɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa kɛlɛ. 	 Aga bela patuju-ku bona neo' niposigalo-raka tauna to uma mpo'incai Alata'ala pai' to mogau' sala', to jampa, topebagiu, ba to mepue' hi pinotau. Bela hira' to kutoa'. Apa' ane ke hira' to ku'uli' neo' niposigalo-raka, batua-na kana malai mpu'u-koi ngkai dunia' toi.


Falisanaa yʋlʋmaa mɛ, pə wɛɛ sɩ iyaɣa taa kɛ́ ɩ́ ká nyaalɩ na ɩ́ kpɛnna waalɩ, na pə təna pə́ la tənaŋŋ. 	 Hewa towero mpu'u-koi, koi' to Parisi! Bohoi' ulu rala-na sangkiri', bona lompe' wo'o to hi mali-na.


Tənaɣa pə cɛpa pa ɩsɛntɔɔ na pá nyəmɩ-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ mʋka yem kɛ́ pa hɛkʋ taa təna. 	 Nto'u toe, lako' monoto-rada, pai' ra'inca Kayesus-na. Ngkai ree, hangaa mengkaronto-imi, uma-ipi rahiloi.


Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ləsa ɩ təmlɛ tʋ tɔ, mə cɔlɔɣɔ ɩ laaləna-ɩ kɔnaʋ. Ɩ kɔna-mɛɣɛ-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ la-mɛɣɛ kʋpantʋ, sɩ ɩ́ laɣasɩ-mɛ na paa wei ɩ́ yele ɩ yaasi ɩsaɣaʋ. 	 Jadi' ompi' -ompi', toe pai' Alata'ala mpotuwu' nculii' Yesus Batua-na, pai' nahubui-i tumai lomo' -lomo' -na hi kita' to Yahudi, bona mpogane' -ta. Pompogane' -na toe, mpomedea-ta ngkai kehi-ta to dada'a."


Pɔɔlɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ na pa təna pá luŋ na pá sələmɩ Ɩsɔ. 	 Kahudu-na Paulus mololita, mowingkotu' -imi hangkaa-ngkania hante hawe'ea doo-na to ngkai Efesus toera, pai' -i mosampaya.