Tənaɣa Yesu cɔ Filipʋ sɩ: Filipʋ tuu má na-mɛ tə wɛʋ tɔ n ta nyənta-m kɛlɛ? Wei ɩ́ na-m ɩ na Caa Ɩsɔ kɛ́. Ɩlɛ ɩsənaɣa nyá tɔŋ sɩ má hʋ́lɩ́-mɛɣɛ Tacaa Ɩsɔ? 	 Na'uli' Yesus: "Ko'ia oa' -tano nu'incai-ae, Filipus! Hiaa' bo mahae-ama dohe-ni! Hema to mpohilo-a, mpohilo wo'o-ramo Tuama-ku. Jadi', napa-di pai' nuperapi' bona kupopohiloi-koi Tuama-kue?


Tənaɣa pa tɔɔsa Yesu kʋyɔɣɔtʋtʋ ntɩ. 	 Ngkai ree, rakiwoi mpu'u-mi lolita Yesus.


Na ɩ́ nyɩ ɩ toma sɔsɔɔna taa sɔsɔɔna nna ɩ wɛna na ɩ́ lakəna Ɩsɔ sɛɛlaa tá tá kiŋ tɔ. Toma sɔsɔɔna anəɣəlɛ mpʋ na nna ɩ hʋləna toŋ na toŋ 	 pai' bona ni'inca wo'o ka'uma-na mowo baraka' -na mpotulungi-ta to mepangala' hi Hi'a. Baraka' -na toe hibalia hante karoho-na pai' kuasa-na to bohe lia


Paa kʋfənɛɛnaa mpa ɩ sɩɩwa tɛtʋ taa sɩ pá hɔŋ asaɣaa ŋkpaŋŋ na pá saŋ kʋpantʋ lataa tɔ. 	 Mengkoru hi gubernur, apa' lawi' hi'a to napopale magau' mpohuku' tauna to dada'a gau' -ra pai' mpo'une' tauna to lompe' gau' -ra.


Ma taapalaa mɛ, ḿpʋ́ɣʋ́ na-mɛ tɔtɔ. Ye kʋsəsɩɩtʋ tɔm taa, ɩ́ pəsa sətaa kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə na Kilisiti ɩ́ kpɛnta tɔnʋɣʋ, na pənɛntɛ ɩ́ pəsa kʋfalʋ wei ɩ fema sətaa taa tɔ ɩ nyə́ma, na pə wɛɛ sɩ tə́ la Ɩsɔ kɛ́ təma nna a nəɣəsənaa tɔ. 	 Wae wo'o hante kita' ompi'. Ri'ulu tehoo' -ta hi Atura Pue'. Tapi' mate-tamo hangkaa-ngkania hante woto Kristus alaa-na mogaa' -mi posidaia' -ta hante Atura Pue', uma-pi ria kuasa atura toe hi kita'. Pai' hewa toe lau, mosidai' -tamo hi kahadua-na, Hi'a-mi Kristus to tuwu' nculii' ngkai kamatea. Ngkai posidaia' -ta hante Kristus toe, kita' jadi' mokalaua hi Alata'ala.


Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ye wulaʋ nɔɣɔlʋ ɩ caa ɩ yoona wulaʋ lɛlʋ, ɩ cakɩ kɛ́ na ɩ́ maɣasɩ teu na ɩ́ ná sɩ yoolaa iyisi naanʋwa (10000) wei ɩ wɛna tɔ, ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ yoona ɩ kolontu wei ɩ́lɛ́ ɩ wɛna yoolaa iyisi hiu (20000) tɔ, yaa ɩ kaa pəsɩ. 	 "Wae wo'o, ane hadua magau' to ria tantara-na hampulu' ncobu manga'e hante hadua magau' to ria tantara-na rompulu' ncobu, kana napekiri ncala', ba rakule' mpo'ewa-ra ba uma-di.


Kɛɛsəɣəna sɛɣɛsəŋ kʋpaŋ wei ma kɛɛsa-ŋ na ɩ́ waasəɣɩ yəlaa tɔ, na ń tɔkɩ teu kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ na təma sɔɔlʋɣʋ mpi tə hika tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ taa tɔ. 	 Timotius! Kiwoi tudui' to nu'epe ngkai aku'. Tudui' toe-mi to makono, pai' tudui' toe-mi to kana nupotonco oa'. Neo' nubahakai mepangala' hi Kristus Yesus pai' mpoka'ahi' doo ngkai posidaia' -nu hante Kristus Yesus.


Ɩ́ sɔɔlɩ təma na tampana. Ɩ́ kpiisi ŋkpaŋŋ na ɩsaɣatʋ lapʋ, na ɩ́ tɔkɩ kʋpantʋ təkpaŋkpaŋkpa na ɩ́ lakɩ-tɩ. 	 Poka'ahi' mpu'u doo-ni, neo' rapo'ada-wadi. Tadi kehi to dada'a, kakamu kehi to lompe'.


Yuta wulaʋ sɔsɔ Helɔtɩ waatʋ taa, kɔtʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Apiya kɔtəlaa looŋa taa, pá yaa-ɩ sɩ Sakalɩ. Ɩ alʋ ka kɛ́ kɔtʋlʋ Alɔŋ lʋlʋɣʋ tʋ, pa yaa ɩ́lɛ́ sɩ Ɩlisapɛtɩ. 	 Nto'u Magau' Herodes moparenta hi tana' Yudea, ria hadua imam to rahanga' Zakharia. Zakharia toei, ngkai posantina imam muli Abia. Hanga' tobine-na, Elisabet, muli imam wo'o-i-hawo.


Pə kɔma pə nyaalɩ ɩlɛ, kpɩɩlʋɣʋ saalaa ta nyɩ tɛtʋ ntɩ. Ama pa loosa tiili na teŋku kuɣutaa na pə kʋteŋ wɛ ɩhəntaʋ. Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye tɩɩ pəsɩ tə́ pona tá kpɩɩlʋɣʋ kɛ təna. 	 Kamobaja-nami, rahilo topobago hi kapal kahiloa-mi role-na. Aga uma ra'incai ba napa hanga' ngata toe. Pai' rahilo wo'o, etu-mi mai huno tahi' hante talinti to uma watua. Toe pai' patuju-ra ane rakule', mencore hi mai-ra.


na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ: La-m takəlaɣa, na má pola Tamasɩ, na má maɣana Yuta nyə́ma təkotilenaa taa kɛ́ mpa pa təŋəɣɩ Tacaa mpaaʋ tɔ, paa apalaa paa alaa, ma kpa-wɛ na má hɔkɔ na má pona Yosalɛm. 	 pai' -i mperapi' sura kuasa nakeni hilou hi pangkeni tomi posampayaa hi ngata Damsyik, bona ane ria-ra narata to mpotuku' Tudui' Yesus, nahoko' pai' nakeni-ra nculii' hi Yerusalem, ba tomane ba tobine.


Ɩlɛna Yesu heeli-ɩ sɩ ɩ́ kpe. Ɩ́ taa məlɩ ɩcatɛ taa. 	 Oti toe, Yesus mpohubui-i nculii' hilou hi tomi-na, na'uli' -ki: "Nculii' -moko hilou hi tomi-nu, aga neo' -ko mesua' hi rala ngata mpo'uli' -raka pue' ngata napa to jadi' toi."


Na ɩ́ tili-wɛ sɩ pá polo pá kpaalɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm, na pá waasəɣɩ kʋtɔntʋnaa kɛ pa kʋtɔməŋ. 	 Napahawa' -ra hilou mpaka'uri' topeda' pai' mpopalele kareba-na: "Neo' rata-mi tempo-na Alata'ala jadi' Magau' hi dunia'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ pa polaa na pá maɣana teitei ɩsɩɩ Yesu ka heela-wɛ tɔ. Na pá təsɩ Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ kɛ təna. 	 Hilou mpu'u-ramo Petrus pai' Yohanes, pai' rarata mpu'u-mi hewa to na'uli' -raka Yesus, pai' -ra mporodo-mi pongkoni' Paskah.


Ma taapalʋ Ɩpafəlasɩ wei pa təka ma na-ɩ kɛ́ saləka taa cənɛɣɛ Yesu Kilisiti tɔɔ tɔ ɩ sɛɛkɩ-ŋ. 	 Epafras, to ria dohe-ku rala tarungku' sabana pobago-na mpopalele kareba Kristus Yesus, mpakatu wo'o-i-hawo tabe-na.


Tənaɣa pa sʋʋ pəlaaʋ taa, ama pa ta maɣana Tacaa Yesu. 	 Pesua' -rami hi rala daeo', aga uma raruai' woto-na Pue' Yesus.


Ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛ sɩ pá tɔkɩ pə təna mpi ma sɛɣɛsa-mɛ tɔ. Ɩ́ nyɩ teu sɩ má, maa wɛɛ mə waalɩ kɛ́ paa kʋyaŋkuɣu, haləna antulinya polo na ɩ́ kʋlɩ. 	 Tudui' -ramo mpotuku' hawe'ea to kuhawai' -kokoi. Kiwoi-koi: kudohei moto-koi duu' -na hi kahudua dunia'."


Yesu sɛɛlaa kpeka kɛna tɔnʋɣʋ na ɩnəɣəlɛ nyʋɣʋ. Ɩnɩ ɩ yelina na a təna a wɛɛ. Ɩnɩ ɩ kɛna Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlʋ wei ɩ səpa na pə́ taaləna-ɩ feesuɣu sɩ ɩ́ la pə təna təpaɩpaɩ pə nɔɣɔ tʋ tɔ. 	 Kita' to mepangala' hi Kristus ma'ala rarapai' -ki woto-na, pai' Kristus woo' -ta. Hewa woo' mpokuasai woto, wae wo'o Hi'a mpokuasai hawe'ea tauna to mepangala' hi Hi'a. Pai' Hi'a-mi to mpowai' -ta katuwua' to bo'u, apa' Hi'a-mi to Ulumua', batua-na, to lomo' -na tuwu' nculii' ngkai kamatea. Alaa-na, Hi'a-mi to poko-na ngkai hawe'ea to ria.


Pə taɣa nyá mʋɣʋləɣəna sɩ n wɛna Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ? Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n pəntəɣɩ-tɩ na pə́ kʋɣɩ Ɩsɔ nyʋɣʋ? 	 Bohe rahi nono-ta ompi', apa' ria-tana Atura Pue' to naparata-taka Musa owi. Hiaa' napa-mi kalaua-na ane taruge' lau-imi Alata'ala hi ka'uma-na tatuku' hawa' -na!


Pa ta tɩɩ pəsʋ na pá mʋ ɩ tɔm tɔtɔ. Halɩ Ɩsayii tasa yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: 	 Jadi', uma-ra bisa mepangala', apa' ria wo'o Lolita Alata'ala to na'uki' nabi Yesaya owi, to mpo'uli':


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyəka-wɛɣɛ niŋ sɩ pá su. Ɩlɛna ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna Tacaa ləsa-ɩ saləka taa tɔ. Na ɩ́ heeli-wɛ tɔtɔ sɩ: Ɩ́ heeli-təɣɩ Saakɩ na ma taapalaa lɛlaa. Ɩlɛna Piyɛɛ lɩɩ na ɩ́ tɛɛna tiili. 	 Ngkai ree, Petrus mpohuka' -raka bona mengkalino-ra, pai' nalolita-raka beiwa Pue' mpokeni-i malai ngkai rala tarungku'. Pai' na'uli' wo'o-raka: "Napa to jadi' tohe'i, uli' -ki Yakobus pai' hi ompi' -ompi' ntani' -na." Oti toe, malai-imi Petrus hilou hi po'ohaa' ntani' -na.


Helɔtɩ pááná ka huuna Tiii na Sitɔŋ pə nyə́ma kɛ teu. Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa pɛɛla nɔɣɔ na pá polo na pá ná wulaʋ təyaɣa tɔɔ nyənlʋ Pəlasətusi, na ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛ-wɛɣɛ nɔɣɔ na pá polo na pá ŋmiŋ wulaʋ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu. Pə taɣa pʋlʋ, Helɔtɩ ɩcatɛ ka kɛna pa kp+oú. 	 Hangkani tempo, moroe lia-i Magau' Herodes mpokaroe pue' ngata Tirus pai' Sidon. Toe pai' mohawa' -ramo to Tirus pai' to Sidon hante hanono lau mposuro tauna hilou hi ngata Kaisarea doko' mpali' kahintuwuaa' hante magau'. Apa' to Tirus pai' to Sidon toera mporata pongkoni' -ra ngkai tana' to naparentai Herodes. Lomo' -na, kako'ia-ra mponyanyo magau', ra'oluhi hadua pahawaa' -na to mpo'urusi tomi magau', hanga' -na Blastus, bona tono' hi hira' -i, pai' lako' hilou-ra mponyanyo magau' mpali' kahintuwuaa'.


Ama Piyɛɛ kɔma na ɩ ləmaɣasɛɛ polo heelim kiŋ, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-ɩ. Tənaɣa pə sʋʋ-ɩ tisuɣu kɛ lʋm tɛɛ na ɩ́ kiisi sɩ: Haɩ, Tacaa, ya-m. 	 Aga kanahilo-na bohe rahi ngolu' hi rano, me'eka' -imi, pai' katenoo-nonoa' -imi. Kamekio' -nami: "Tulungi-a-kuwo Pue'!"


Samaa tɔŋna-ɩ nyəkʋɣʋ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ ɩ faaci taa sɩ: Kʋfalaŋ yəlaa panɛ asaɣaa kɛ́. Piti təmlɛ nte tə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ Ɩsɔ lakəna tɔɣɔ mpɛ pa caakɩ. Ɩlɛ pa kaa na natəlɩ, ye pə taɣa Yonaasɩ nyəntɛ. 	 Nto'u tauna to wori' mpotipuhi Yesus, napokaliliu lolita-na, na'uli': "Dada'a lia tauna to tuwu' tempo toi. Merapi' -ra bona kupopohiloi-ra tanda mekoncehi. Aga uma hanyalaa tanda mekoncehi to rapopohiloi-raka. Sampale to rapopohiloi-raka mpai', tanda hewa to jadi' hi nabi Yunus owi.


Tənaɣa pa təŋa-m na pá kɔɔ cənɛ, ma ta la kaninika. Kʋ fema kpakpaa tɔ, ma kpa puloo na má tili sɩ pá kɔna apalʋ ɩnɩ. 	 Ngkai ree, ba hangkuja dua pangkeni to Yahudi tumai dohe-ku ngkai Yerusalem. Karata-kai hi rehe'i, uma leba' kupopea mahae. Kamepulo-na, ncaliu kupahawa' tauna mpokeni Paulus tumai, pai' kupohurai kara-kara-na.


Paa na nyá Ɩsɔ sɛɛʋ sɩ ɩ́ na təmlɛ tewa teu tɔ, lɛlʋ ná ta waa pʋlʋɣʋ pə taa. 	 Nau' lompe' -mi posampaya-ta mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala, aga uma-hawo ria tuju-na hi doo, apa' uma terohoi nono-ra mpo'epe posampaya-ta tetu.


Ama mpi tə naa tɔɣɔlɛ sɩ pə lapa Yesu na ɩ́ sɛkɩ ɩsɔtaa tillaa kɛ pəcɔ sɩ ɩ́ sɩ yəlaa təna səm kɛ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔɔ. Wahala wei ɩ tɔɣaa na ɩ́ caŋ ɩ́ sɩ tɔ ɩ tɔɔ, nɔɔnɔɔ tə naa pa tʋ-ɩ teeli na pá kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ ɩsɩɩ wulaʋ. 	 Aga tahilo-imi Yesus: bula-na tuwu' hi dunia' toi, tepahi'ara' -i hangkedi' ngkai mala'eka. Pai' tempo toi rapomobohe-imi pai' -i rawai' huraa karabilaa', apa' mporata-imi kaparia duu' -na mate. Apa' ngkai kabula rala-na Alata'ala, nabotuhi bona Yesus rapatehi jadi' tolo' woto hawe'ea manusia'.


Yuta kɔtʋlʋ sɔsɔ kpakəɣɩ wontu ntɩ tə caləm kɛ́, na ɩ́ pona cokəle taa na ɩ́ fɛɛnɩ sɩ pə́ hɩɩsɩ yəlaa ɩsaɣatʋ. Ɩlɛna pá kpaɣa wontu nti pa kʋwa mpʋ tɔ tə maɣamaɣa na pá pona təsikile waalɩ na pá tʋ kɔkɔ. 	 Ane porewua to rasumale' mpohompo' jeko', raa' -na nakeni Imam Bohe mesua' hi rala Kamar to meliu tena Karoli' -na, aga woto-na rakeni hilou hi mali ngata pai' ratunu duu' jadi' awu.


Ɩ lakaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Atuwa kɛ maa yɔɣɔtəna-wɛ. Maa heeli-wɛɣɛ tɔmnaa mpa paa wɛ ɩŋmɛsaʋ kɛ hatoo antulinya lapʋ waatʋ tɔ. 	 Ngkai toe, madupa' -mi lolita to na'uki' nabi owi-e: Kutudui' -ra hante lolita rapa'. Kuparata-raka tudui' to tewunii' ngkai lomo' kajadi' dunia'."


Na weesuɣu nyəm mpi pɩɩ wɛ teŋku taa tɔ pə tintika tooso taa kʋlʋmtəlɛ sɩ, na kpɩɩləŋ təna tintika tooso taa tintiɣile kʋlʋmtəlɛ wakəlɩ. 	 Hampobagia tolu ngkai anu tuwu' to hi rala tahi' mate, pai' hampobagia tolu ngkai kapal hi lolo tahi' matala.


Na ɩsɩɩ pa taɣana mpi pə wɛ ɩsɔtaa tɔ pə nəɣəsəlɛ kɛ mpʋ tɔ, pə wɛɛ sɩ pá la ɩsɔtaa nyəm maɣamaɣa kɛ kɔtasɩ kʋpaŋsɩ nsi sɩ kəla ḿpʋ́ɣʋ́ teu tɔ. 	 Ane Kemah Pepuea' to hi dunia' toi pai' rewa to hi rala-na, hawe'ea toe mpowalatu napa to hi suruga. Kemah to hi dunia' toi kana rabohoi' hante raa' porewua to rapopenyompa hi Alata'ala. Tapi' ane tomi pepuea' to hi suruga-hana, kana ria pepue' to meliu kalompe' -na.


Pee lɛnna náá hoti sɔwa taa na alɛ a nyɔ ɩsɩɩ a ká kʋlɩ teu, ɩlɛna sɔwa fɛtɛ-yɛ na á kpisi lʋlʋɣʋ. 	 Ria wo'o to monawu' hi laintongo' rui. Tuwu' rui mpo'upi' hinawu' toe, alaa-na uma-i mowua', mate lau-idi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kpɛɛsaa sɩ: Ma ta coti Yuta nyə́ma kiiu taa kɛ́ natəlɩ. Pəyele ma ta wakəlɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ, ma ta pəntəna Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ tiili. 	 Paulus mpobaro lolita-ra, na'uli': "Uma-kuna ria hangkedia' sala' to kubabehi! Uma-a ria ntiboki atura to Yahudi, ba mpobaboi' Tomi Alata'ala, ba ncapuaka magau' hi Roma!"


Nna alɛ a hota kʋwaʋ tɔɔ tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa nɩɩkɩ-tɩ na pá mʋ-tɩ na laŋhʋlʋmlɛ, ɩlɛ tə ta caɣa pa taa. Pa mʋɣɩ kɛ́ na pə́ la wɛɛ naalɛ, maɣasʋɣʋ kɔŋ kʋ kɔɔ, ɩlɛna pá lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ kpakpaa. 	 "Hawua' to monawu' hi watu mpobatuai tauna to mpo'epe Lolita Alata'ala pai' ratarima hante goe' nono-ra. Mepangala' moto-ra, aga pepangala' -ra tetu uma moroho, hewa hinu'a to uma morali'. Toe pai' ane rata-damo pesori, mo'ungkere' -ramo, uma-rapa mepangala'.


Tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti ɩ́ hʋ́lɩ́ mə tənaɣa ɩ pɛɛlɛɛ. 	 Pue' -ta Yesus Kristus mpogane' -koi omea. Hudu rei-mi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yɔɣɔtaa sɩ: N nɩɩwaa, maa kɔɔ nɔɔnɔɔ. Maa kpɛnna ma kʋfɛləŋ na má kɔɔ na má fɛlɩ paa wei kɛ́ mpi ɩ lapa tɔ. 	 Na'uli' Pue' Yesus: "Neo' rata-amae', pai' -a mpohiwili kehi butu dua tauna ntuku' napa to rababehi.


Kʋsəsɩɩtʋ nti pə sɩɩwa tɔɣɔlɛ sɩ: Seeki nyá caa na nyá too. Tə tɔɔ kɛ́ pə caala kʋpantʋ təna kasəyaɣa kɛ sɛɛʋ sɩ: 	 Hi rala Buku Tomoroli' te'uki' parenta toi: "Kana tabila' tina pai' tuama-ta." Ngkai parenta to hampulu', lako' toi-di parenta to ria janci-na.


Tá caanaa caanaa cɛla-tɛɣɛ pɛlɛ pa waalɩ nyə́ma. Ɩlɛna pɛlɛ pá kpɛnna-tɛɣɛ timpi Yosuwee tɛɛ-wɛɣɛ nɔɣɔ na Ɩsɔ yasɩ piitimnaa kɛ pa ɩsɛntaa na pá tɔɣɔ tɛtʋ tɔ. Na tə́ wɛɛ tənaɣa mpʋ, haləna Tafiiti waatʋ. 	 Mahaa-hae ngkai ree, mate-ramo ntu'a-ta hi tana' to wao' toe. Pai' ana' -ra mpokeni kemah pepuea' -ra toe mesua' hi tana' Kanaan toi. Nto'u toe, Alata'ala mpopalai pue' ngata Kanaan, pai' Yosua mpakeni-ra to Israel mpema'ala tana' to tapo'ohai' -mi toi-e. Jadi' kemah pepuea' toe, ria-pidi hi laintongo' to Israel owi, duu' rata hi tempo-na Magau' Daud.


Pə́cɔ́ pə taɣa Yesu maɣamaɣa sɔɔkaɣana-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm, ama ɩ ɩfalaa kɛ́. 	 (Kakoo-kono-na, bela-hawo Yesus to meniu', ana'guru-na to meniu'.)


Mpa mɛ ɩ́ hɔŋ lɛlaa, pəyele mə ɩsɛ naa naa tɔ, ye ɩ na mə lʋm taa kɛ́ kacɔka ɩ́ ləsəɣɩ kɛ́. Ama ye yooyoo ɩlɛ, ɩ́ kpɛntəna na ɩ́ li. 	 Koi' hewa towero to mpotete' doo. Koi' hewa tauna to mpolali koromu' nete' ngkai ue ininu-ni, hiaa' hama'a unta, to bohe lia, ni'ome' lau.


Yəlaa panɛ-wɛ, pa sɛɣɛsəɣəna sɩ alʋ kpaɣaʋ fɛɩ teu, na tɔɣɔnasɩ lɛnsənaa tɔɣɔʋ fɛɩ teu. Anɩ Ɩsɔ ná lapa kʋtɔɣɔŋ ɩnəɣɩ sɩ Ɩsɔ sɛɛlaa nyəmá tampana tɔ pá sɛɛ Ɩsɔ na pá tɔɣɔ. 	 Metudui' -ra bona tauna neo' ncamoko pai' neo' mpokoni' to rapalii'. Hiaa' hawe'ea konia' toe, napajadi' Alata'ala bona rakoni'. Kita' to mepangala' hi Kristus pai' to mpo'inca-mi tudui' to makono, ma'ala takoni' pongkoni' toe pai' -ta mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala.


Mpa paa tɛləsəɣɩ pɛlʋɣʋ tɔm kɛ lɔlɔ kɛ pa weesuɣu taa tɔ ma kooliɣi kɛ́ sɩ Ɩsɔ ɩ́ ha pa tənaɣa alaafəya na ɩ́ la-wɛɣɛ kʋpantʋ na ɩ́ kpɛnna ɩ yəlaa samaa təna təpaɩ na ɩ́ la mpʋ. 	 Mekakae-a hi Alata'ala bona kalompea' tuwu' pai' ahi' -na nawai' hi hawe'ea tauna to mpotuku' tudui' toi, duu' -na hi tauna to Israel to napobagia Alata'ala.


Ye maa nɔkaa kɔlɔ, ma pəsəɣɩ na má tʋ kʋlapəlɛnaa panɛɣɛ naani. Na ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ hʋʋkɩ sɩ yʋlʋ kʋlapəlɛ ká yelina na ɩ́ tʋlɩ-tɩ ɩlɛ, ma tɛɛ pʋntʋ kɛ kʋlapəlɛnaa kɛ́ təpaɩpaɩ. 	 Kakono-na, aku' wo'o ma'ala mposarumaka ada tetu-e. Ane ria tauna to mpoperaha petuku' -ra hi ada to kahiloa-wadi, peliu-liu-nami aku'!


Ɩ́ la laakalɩ na piya sənɛ sɩ taa nakələɣɩ nyənʋɣʋ kɛ yem. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma heeliɣi-mɛ sɩ tampana tɔɔ sɩ ɩsɔtaa tillaa səŋa tam kɛ́ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ɩsɛntaa kɛ́. 	 "Jadi', pelompehi mpu'u-koi, neo' -koi uma mposaile' ana' -ana' to kedi' hewa ana' tohe'ii, nau' hadua. Apa' mpu'u-mpu'u ku'uli' -kokoi: mala'eka to mpodoo-ra tida ncuu hi nyanyoa Tuama-ku to hi rala suruga. ((


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ maɣana naaŋ na heeŋ na alukukunaa pɛɛtəlaa caɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, na liɣitee yɔkəlaa náá caɣa pɛlɛ pa taapələnaa tɛɛ. 	 Hi berewe Tomi Alata'ala, mpohilo-i tauna to mpobalu' japi, bima pai' danci mangkebodo. Ria wo'o tauna to mposula' doi mohura hi ree.


Pa tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna Yesu maɣamaɣa lɩɩ pa hɛkʋ taa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ hɛɛsɩ laŋa. 	 Bula-ra mololita-pidi, muu-mule' mokore wo'o-imi Yesus hi laintongo' -ra, pai' -i mpotabe-ra, na'uli': "Kalompea' rata hi koi'."


Na ɩ́ tɔŋ sɩ: Ye tɩɩ wɛ waatʋ wei ta caanaa kʋkaɣa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpɛ tɔ, tə taa təŋ-wɛ na tə́ kʋ-wɛ. 	 Molangko nono-ni, ni'uli': `Ane ke rapa' -na tuwu' -makai hingkala'ia hante totu'a-kai owi, ke uma-ka-kaina mpodohei-ra mpatehi nabi-nabi.'


Ma Caa, tampana təŋlʋ, antulinya yəlaa ta nyɩ-ŋ. Ama má má nyəma-ŋ, na panɛ ɩnɩ pɛlɛ pa nyəmá sɩ nyá tilina-m. 	 O Tuama-ku to monoa', tauna hi dunia' toi uma mpo'incai-ko. Aga Aku', ku'inca-ko. Pai' doo-ku tohe'ira lau mpo'inca ka'Iko-na to mposuro-a.


Pə́cɔ́ ɩ nyəmá tɔtɔɣɔ ɩsəna tə lapa paa mə taa wei ɩsɩɩ cɛcɛ lakʋɣʋ ɩ pəyaɣa tɔ. 	 Ni'inca moto pepewili' -kai hi koi' butu dua-ni, hewa hadua tuama mpewili' ana' -ana' -na. Kirohoi pai' ki'apui nono-ni,


Na pá pona-tɛɣɛ Yesu, na pá pɔ tə tɔɔ kɛ́ pa wontu, na Yesu caɣa pə tɔɔ. 	 Karata-ra nculii', ralampii-mi keledai toe hante baju-ra, pai' mehawi' -imi Yesus.


Pə waalɩ kɛ́ Yesu sʋʋ cɔɔʋ kɛ acalɛɛ sɔsɔɔna na səkpena na ɩ́ lakɩ waasʋ, na ɩ́ kpaaləɣɩ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ. Na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ, 	 Oti toe, Yesus mpodaoi' wori' ngata mpopalele Kareba Lompe', na'uli': "Neo' rata-mi tempo-na Alata'ala jadi' Magau' hi dunia'." Ana'guru-na to hampulu' rodua mpodohei-i.


Həŋ naanʋwa wei n nawa tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ awulaa sɔsaa naanʋwa mpa pa ta tɔɣɔta kawulasɩ tɔ. Ama pɩɩ ha-wɛɣɛ kawulasɩ toma, na pa na wontuɣu ŋkʋ pá tɔɣɔ kawulaɣa kɛ kaləfu kʋlʋm taa. 	 Tonu' to hampulu' to nuhilo toe we'i mpobatuai hampulu' magau' to ko'ia ntepu'u moparenta. Magau' to hampulu' toera rapiliu moparenta hangkaa-ngkania hante binata toei. Aga poparenta-ra toe hajaa-wadi kahae-na.


Tənaɣa ma tɔma sɩ: Haɩ Ɩsɔ, maɣalɔ. Ma kɔŋ sɩ má la nyá luɣu nyəntʋ ɩsɩɩ pa kɛɛsa ma tɔm kɛ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa tɔ. 	 Toe pai' ku'uli': Oi-ama Alata'ala, tumai-ama mpobabehi konoa-nu, hewa to te'uki' ami' -mi hi rala Buku Tomoroli' to mpotompo'wiwi-a."


Tənaɣa Pɔɔlɩ cɔ-wɛ sɩ: Pə taɣa ma. Ma kɛ́ Yuta tʋ kɛ́, na pa lʋla-m Taasɩ kɛ Silisii tɛtʋ taa. Ma kɛ́ ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ taa tɛtʋ pu. La suulu na ń yele na má yɔɣɔtəna samaa. 	 Natompoi' Paulus: "Aku' toi-le to Yahudi, ngkai ngata Tarsus, ngata to bohe hanga' -na hi tana' Kilikia. Palogai-a-kuwo mpololitai ntodea toera lau."


Yʋlʋ wei ɩ na tɔm tənɛ na ɩ ɩsəpəle tɔ ɩnɩ ɩ heelina-mɛɣɛ pə tampana. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ tampana heeluɣu pənɛ pə maɣaa. Ɩ heela-mɛɣɛ tampana kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ mʋ-tɩ. 	 Tauna to mpohilo kajadia' toe, hi'a-mi to mpo'uli' napa to nahilo, bona mepangala' wo'o-moko-koiwo. Makono lolita-na, pai' na'inca mpu'u kamakono-na.


Ye sətaa fem tɔm ɩlɛ, ɩ́ ta kala nti Ɩsɔ heela-mɛ tɔ yɛɛ? Ɩ tɔmaɣa sɩ: 	 Ha ko'ia ria nibasa lolita Buku Tomoroli' to mpakanoto katuwu' -ra nculii' tomate-e? Ria Lolita Alata'ala owi to mpo'uli' -kokoi hewa toi:


Mpi tɔ, ye yʋlʋ ta pəsɩ ɩ maɣamaɣa ɩ təyaɣa, ɩsənaɣa ɩ ká pəsɩ na ɩ́ paasəna Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle? 	 Apa' ane ria tauna to uma mpo'incai mpo'atoro' tauna hi rala tomi-na moto, uma wo'o mpai' lompe' pompewili' -na ompi' -ompi' hampepangalaa' -ta, to mepangala' hi Alata'ala.


Ye mpʋ ɩlɛ, ɩsaɣatʋ ɩ́ taa tasa mə tɔnəŋ kʋsəpəŋ ɩnɛɣɛ ŋmakəlʋɣʋ na ɩ́ nɩɩna mə tɔnəŋ kʋnyɩɩləŋ. 	 Jadi', neo' -pi tapelele' jeko' mpokuasai katuwu' -ta hi dunia' toi, neo' tatuku' kahinaa-ta to dada'a.


Ye yʋlʋ hɔŋ ɩ tɩ, pəyele ɩ ta tala pʋlʋ, pʋntʋ puɣusiɣi ɩ təɣɩ. 	 Ane ria hadua tauna to mpo'uli' meliu-i ngkai doo-na, hiaa' uma-di, batua-na mpopakawa' woto-na moto-imi-hawo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma-ɩ na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Kʋlɩ, səŋ təye kɛ́ nyá nɔɔhɛɛ tɔɔ. Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ ŋmaa ɩ nɔɔhɛɛ tɔɔ na ɩ́ sʋʋ tɔntɛ. 	 Toe pai' na'uli' napesukui: "Mokore monoa' -moko!" Hangkore-idile, pai' -i momako' hilou tumai.


Pəlee kɛ́ mpʋ ɩnɩ pɩɩ la? Na ŋmaatəlɛ nteɣe pɩɩ hʋ́lɩ́ na tə́ nyəna sɩ pə wʋsaa? 	 Ra'uli': "Uli' -kakai ba nto'uma kadupa' -na to nu'uli' toe-e we'i, pai' napa mpai' to jadi' tanda ane hawe'ea toe neo' madupa' -pi."


Ɩsəna Ɩsɔ Feesuɣu yelaa na ɩ́ kpɛntɩ tɔ ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na mə kpɛntʋɣʋ ŋkʋɣʋ tɔkʋɣʋ, na nɔɣɔ kʋlʋmaɣa ŋka ɩ́ wɛna tɔ ká yele na ɩ́ lá mpʋ. 	 Peloo-lompehi bona neo' ria posisalaa, apa' Inoha' Tomoroli' -mi to mpopohintuwu' -ta omea. Kahintuwuaa' -ta toe kana tapewili' lompe'.


Pəlɛ pə waalɩ Tacaa tasa apalaa nɩɩtoso na naanʋwa na naalɛɣɛ ləsʋɣʋ, na ɩ́ tili-wɛɣɛ naalɛ naalɛɣɛ acalɛɛ na timpiwɛ ɩ wɛɛ sɩ ɩ puki tɔ. 	 Oti toe, Pue' Yesus mpelihi wo'o-mi pitu mpulu' topetuku' to ntani' -na pai' nahubui-ra momako' rodua-rodua meri'ulu ngkai Hi'a hilou hi butu-butu ngata to natara mpai'.


Ɩ fɛɩ cənɛ, ɩ fema ɩsɩɩ ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ. Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná timpi paa hɩɩsa-ɩ tɔ. 	 Uma-ipi-hana ria hi rehe'i. Tuwu' nculii' -imi, hewa to na'uli' -kokoie wengi. Mai hilo karatu'ua-na wengi.


Ama kɔtəlaa kiŋ ɩlɛ, mpa pa mʋɣɩ mpi yəlaa wɛna tɔ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ tɔ, pa kɛ́ yəlaa mpa saŋa pa wɛɛ cele pa fɛɩ tɔɣɔ. Ama ye Mɛləcisetɛɛkɩ kiŋ ɩlɛ wei ɩ wɛ tam ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ mʋna hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋ. 	 Wae wo'o, Melkisedek meliu kabohe tuwu' -na ngkai imam-imam muli Lewi. Imam muli Lewi toera, mporata moto-ra hampobagiahampulu' ngkai doo-ra. Aga imam toera, bate mate moto wo'o-ra-wadi-rawo hewa manusia' biasa. Hiaa' Melkisedek mporata hampobagiahampulu' ngkai Abraham, pai' uma ria te'uki' hi rala Buku Tomoroli' to mpokahangai' kamate-na. Jadi', ma'ala ta'uli', tuwu' liu-liu-i-hana.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kʋlaa sɩ ɩ maɣasəɣɩ Yesu. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, ntiɣi má la na má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ? 	 Ria hadua guru agama Yahudi to doko' mpemai-mai kasala' petompoi' Yesus. Napekune' -i: "Guru, napa-hawo to kana kubabehi bona mporata-a katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na?"


Nti tə taa kɛ́ pa ta la-mɛ ɩsɩɩ pa lakʋɣʋ Yesu sɛɛlaa kpeka lɛnna tɔ ye pə taɣa tɔkʋɣʋ mpi mə ta tɔkɩ-m tɔ pə paasi? Ma tɔm səpəna-mɛɣɛ tənɛ ɩnɩ tə taa. 	 Ha ni'uli' -koina uma hono' petulungia-ku hi koi' -e ompi'! Petulungia-ku hi koi' -le, bate hibalia hante petulungia-ku hi tauna to hi ngata ntani' -na. Ane hi ngata doo, merapi' -a gaji' -ku, tapi' koi' ompi' uma kupomperapii' -koi gaji' -ku. Ha ni'uli' -koina kuposala' toe ompi'? Uma-hanae'!


Tə́ nyənna ta caanaa maɣamaɣa kɛ atɛ cənɛ. Pa hɔŋ tá ŋkpaŋŋ na tə́ seeki-wɛ. Ye tá caanaa hɔŋ tá ŋkpaŋŋ na tə́ seeki-wɛ, pə wɛɛ sɩ tɩɩ nɩɩna tá ɩsɔtaa Caa na pə́ kəlɩ mpʋ na tə́ hiki weesiŋ. 	 Bangku' tuama-ta hi dunia' -e', naparesai' -ta pai' tabila' -i. Peliu-liu-nami Tuama kao' -ta. Ane naparesai' -ta, tapengkorui mpu'u-i bona mporata-ta katuwua' to lompe'.


Tənaɣa Yesu caɣaa na ɩ́ yaa pa naanʋwa na naalɛ kɛ ɩ kiŋ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ye wei ɩ caa ɩ la mə nɔɣɔ tɔɔ tʋ, pʋntʋ ká pəsɩ ɩ təɣɩ mə taa səkpelu kɛ́, na mə təna mə təmlɛ tʋ. 	 Jadi', mohura-imi Yesus pai' -i mpokio' ana'guru-na to hampulu' rodua, na'uli' -raka: "Hema to doko' meliu bohe tuwu' -na, kana tuwu' mengkadingki' -i, meliu kadingki' -na ngkai hawe'ea doo-na, pai' kana jadi' pahawaa' hi hawe'ea doo-na."


Yəlaa samaa wei ɩ nɩɩ Yesu sɛɣɛsʋɣʋ ŋkʋ tɔ, pə lapa-wɛɣɛ piti. 	 Kara'epe-na ntodea tudui' -na Yesus toe, rapokakonce.


Tənaɣa Yesu kpaɣa ŋmɩɩsɩ na ɩ́ kuntili-sɩ na ɩ́ tɔɣɔnna pa tənaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, pa na pa heeŋ na pa naaŋ tɔtɔ. Na ɩ́ ŋmɩɩsɩ liɣitee yɔkəlaa liɣitee kɛ atɛ, na ɩ́ pəsɩ pa taapələnaa kɛ alele. 	 Yesus mpobabehi poweba' ngkai koloro, pai' nawuso omea-ra ngkai berewe Tomi Alata'ala, hante bima pai' japi-ra. Meja' -ra toposula' doi nabilingko, alaa-na pahawu' -hawu' -mi doi-ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ mapa nɔnɔkeelasɩ, na pɛɛlɔ təmlɛ tʋ wei pa yaa sɩ Lote tɔ ɩ́ polo tʋlʋɣʋ. 	 Jadi', Petrus mpokado' wobo' hi mali tomi toe. Hadua tobine topobago hi tomi toe, hanga' -na Rode, tumai ke mpobea wobo'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa yəlaa kɛ sɔɣɔntʋ na pá tɔŋ təma sɩ: Hm, tɔm tənɛ. Ɩ yɔɣɔtəɣəna alɔɣaa na apalʋtʋ na toma, na ɩ́ tɔɣɔnəɣɩ-wɛ. 	 Konce omea-ramo tauna to mpohilo, pai' momepololitai-ramo, ra'uli': "Uma mowo kabaraka' lolita-nae'! Napake' kuasa-na mpopalai anudaa', malai mpu'u-ramo-rana."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa pɔɔsa Yesu sɩ: Pəlee kɛlɛ pɩɩ tala Ɩsɔ Kawulaɣa tɔɣɔʋ ɩlɛ? Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə taɣa sɩ Ɩsɔ tɔkɩ ɩ Kawulaɣa na yəlaa naa təkeelee se. 	 Ba hangkuja dua to Parisi mpekune' Yesus, nto'uma Alata'ala tumai jadi' Magau' hi dunia'. Na'uli' Yesus: "Kamagaua' Alata'ala-le uma ntepu'u hante tanda-tanda to kahiloa.


Paa na pa pɛɛka mpi paa pusina na pá kʋ-ɩ na pá laŋ tɔ, pa sələma Pilatɩ sɩ ɩ́ kʋ-ɩ mpʋ. 	 Nau' uma raratai to toto-na rahuku' mate-ki, aga raperapi' oa' hi Pilatus bona rapatehi-i.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa wɛ paɣalɛ na pə́ tɩɩ kələna Yuta nyə́ma mpa pa mʋ Yesu na pá kɛ́ kaanɩɩtʋnaa tɔ. Kpaɩ tɔmnaa kɛ pa sɛɣɛsəɣɩ na pá puɣusiɣina lɛlaa. 	 Patuju-ku mpo'uli' -koko toe-e, apa' wori' -ramo tauna to mpo'ewa tudui' -ta, peliu-liu-nami hira' to mpotuku' ada petini' Atura Musa. Mekahia' -ra, pai' mpobagiu doo-ra hante tudui' -ra to uma ria kalaua-na toe.


Anɩ ɩ́ nyəmá sɩ mə tɔnəŋ kɛ́ Kilisiti tɔnʋɣʋ hɔɣɔləŋ kɛ́. Ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ pə nəɣəsəna má kpaɣa Kilisiti tɔnʋɣʋ tɔɔ pʋlʋ na má kpətəna apalaa təna alʋ na? Pəlɛ pə kaa la paa pəcɔ. 	 Ha uma ni'incai ompi', woto-ni bagia ngkai Woto Kristus. Ha lompe' -hana tapake' woto-ta to napobagia Kristus, bona mogau' sala' hante tobine to ele'? Neo' -e'!


Hʋ́lɩ́-tʋɣʋ suulu kɛ timpi tə pəntəna-ŋ tɔ. Ɩsɩɩ ta hʋ́lə́ɣɩ́ mpa pa pəntəɣəna-tʋ tɔɣɔ suulu tɔ. 	 Ampungi sala' -kai, hewa kai' wo'o mpo'ampungi sala' doo hi kai'.


Ɩlɛna pɛlɛ pá tɛɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsɔ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ tasa lɩɩʋ kɛ ilim sikuɣu na ɩ́ hiki napələɣɩ mpʋ tɔtɔ. Pə kɔma na pə́ tala ilim hʋʋʋ ɩlɛna ɩ́ tasa lɛlaa kɛ hikuɣu na ɩ́ pona ɩ taalɛ taa tɔtɔ. 	 Tebua' eo, hilou wo'o-imi mpopali' tauna, na'uli' -raka: `Hilou-koi mobago hi bonea-ku.' Wae wo'o jaa tolu libe eo.


Akantəlɛ sɔsɔɔlɛ ká wii, ɩlɛna má tili ma ɩsɔtaa tillaa kɛ antulinya hɔɣɔləŋ təna taa. Pə kpaɣaʋ ilim təlɩɩlɛ na pə tətʋlɛ tɔ, na pə́ polo pə ntɔɣɔŋ na pə mpətəŋ tɔɔ, sɩ pá cɔɔ pá koti mpa ma ləsaa tɔɣɔ antulinya təna taa. 	 Sangkakala to bohe ratuwui', pai' kuhubui mala'eka-ku hilou mporumpu tauna to kupobagia ngkai humalili' dunia', ngkai wuntu-na hamali rata hi wuntu-na hamali.


Ye pə tʋ yʋlʋ wei kɛ́ hatuu ɩ tanaŋ tɛɛ sɩ paa təkɩ-ɩ saləka, ɩsɩɩ pa təka-ɩ saləka ɩnɩ, pɩɩ saaləɣɩ. Na ye pə tʋ wei ɩlɛɣɛ hatuu ɩ tanaŋ tɛɛ sɩ paa kʋ-ɩ na laɣatɛ, ɩsɩɩ pa kʋ-ɩ na-tɛ, pɩɩ saaləɣɩ. Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa ka tɔkɩ suulu na pá tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. 	 Tauna to kana ratawani, bate ratawani-ra mpai'. Tauna to kana rapatehi hante piho', bate rapatehi hante piho'.


Paa wei ɩ nyəmá teu kɛ ɩsəna yəlaa mpa pa təŋəɣɩ pa yʋlʋwɛɛtʋ tɔ pa kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ. Asilima na tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ na yaasi ɩsaɣaʋ. 	 Incana lia kehi to tababehi ane tatuku' kahinaa nono to dada'a. Rapa' -na: mobualo' ba mogau' sala' -ta hante tobine ba tomane, ba kehi ntani' -na to uma tumotoa,


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyɔɣɔsɩ ka kpa-m tɔ ɩ́ ta ha-m na má tɔɣɔ. Lʋkɔtʋ kpa-m tɔ ɩ́ tá ha-m lʋm sɩ má nyɔɔ. 	 Apa' nto'u-ku mo'oro', uma-a niwai' koni'. Ngkamara-a, uma-a niwai' ue ininu.


Pə tɔɔ kɛ́ Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa pɔɔsa Yesu sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ nyá ɩfalaa lɔwa ta caanaa kʋlapʋtʋ na pá tɔkəna niŋ asilima kɛ mpʋ? 	 Toe pai' to Parisi nte guru-guru agama toera we'i mpokamaro Yesus, ra'uli': "Napa pai' ana'guru-nu, uma-ra mpotuku' ada totu'a-tae? Ngkoni' -ra, uma-ra mowano ncala'."


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, yəlaa mpa pa wɛ ɩsəntɔ tɔ pa kaa sɩ pa təna na pə́cɔ́ pə tənaɣa mpʋ pə́ la. 	 Mpu'u ku'uli' -kokoi: hawe'ea toe we'i bate madupa' kako'ia-na mate omea tauna to tuwu' tempo toi.


Maa wɛ kpɛtɛ tɔ mə hana-m wontu. Pə wɩɩkaɣa-m tɔ mə fɛpəna-m. Paa təka-m saləka taa tɔ mə kɔŋaɣana na ɩ́ naa-m. 	 Uma ria pohea-ku, niwai' -a pohea. Peda' -a, nikinomo-a. Hi rala tarungku' -a, nipencuai' -a.'


Tənaɣa yəlaa sʋʋ cɔɔʋ kɛ tɛtʋ təna taa, na pá kɛlɩ kʋtɔntʋnaa na pa kʋhəntəŋ na pá pukina-wɛɣɛ timpi timpi pa nɩɩkɩ sɩ ɩ wɛɛ tɔ. 	 Pokeno-rami hilou hi ngata-ngata to mohu', pai' -ra tumai mpokowa' doo-ra to peda'. Hiapa-apa kara'epea-na ria-i, hi ree wo'o-mi tauna mpokeni doo-ra topeda'.


Maa lakɩ kʋpantʋ nti ma sɔɔlaa tɔ. Ama ɩsaɣatʋ nti ma kisaa tɔ ntəɣɩ ma məlaa na má lakɩ. 	 Uma kubabehi po'ingku to lompe' hewa to kupokono. To ntora kubabehi-e, po'ingku to dada'a to uma kupokonoi.


Ɩ ká la sɔsɔ na paa yaa-ɩ sɩ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ Pəyalʋ. Tacaa Ɩsɔ ká cɛlɛ-ɩ ɩ lɔŋcɛ Tafiiti kawulaɣa. 	 Hi'a mpai' jadi' tauna to bohe tuwu' -na, pai' -i rahanga' Ana' Alata'ala to hi suruga. Pai' Pue' Alata'ala mpo'ongko' -i jadi' Magau', hewa Magau' Daud, ntu'a-na owi.


Ye ɩ́ wakələna təma, ɩ́ həntɩ təmaɣa atɛ. Ɩ́ sələməɣəna mə təmaɣa Ɩsɔ na ɩ́ ká hiki alaafəya. Ye yʋlʋpaŋ ɩ́ sələma Ɩsɔ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ pə lakɩ təmlɛ kɛ sɔsɔm kɛ́. 	 Toe-mi pai' kana himpau tapangaku' sala' -ta pai' momeposampayai, bona mo'uri' -ta. Posampaya tauna to monoa' nono-ra moso' lia.


Yesu sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛsɩ teŋku na ɩ́ polo ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa. 	 Ngkai ree, mehawi' sakaya wo'o-imi Yesus hante doo-na, pedipo-rami nculii' hilou hi po'ohaa' -ra hi ngata Kapernaum.


Wɛɛ anɩ a taa kɛ́ Malɩ kʋlaa na ɩ́ lɔɣɔ ɩ təɣɩ Yuta ɩcatɛ natəlɩ tə taa kɛ́ pɔ́ɔ́ŋ taa. 	 Ngkai ree, pe'ongko' -nami Maria hilou hi ngata to hi bulu' -na hi tana' Yudea.


Ɩlɛna Pilatɩ tɔ Yuta nyə́ma sɩ: Ɩ́ kpaɣa Yesu kɛ mə maɣamaɣa na ɩ́ təŋ ɩsəna mə seliya wɛɛ tɔ na ɩ́ hʋʋna-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma Pilatɩ sɩ: Tə fɛɩna mpaaʋ sɩ tə́ kʋ nɔɣɔlʋ. 	 Na'uli' Pilatus: "Keni hilou nculii', nipohurai-miki sala' -na ntuku' ada agama-ni moto-koiwo!" Ra'uli' to Yahudi toera: "Kai' -le, uma-kai rapiliu mpohuku' mate tauna."


Pa yɔɣɔtaɣa pa taa sɩ: Tə taa kpa-ɩ acima waatʋ, tɔfɔ pɩɩ la yoou kɛ yəlaa taa. 	 Agina neo' ulu tahoko' -i nto'u eo bohe, nee-neo' mpai' bara' ntodea."


Pa tʋna-tʋɣʋ tənaɣa na pá wɛna tá sɔɣɔntʋ pə tɩɩ fɛɩ. Tə kɔma sɩ tə kʋləɣɩ ɩlɛna pá ha-tʋɣʋ mpi mpi tɩɩ nyɩɩlɩ mpaaʋ taa tɔ. 	 Wori' rewa to rawai' -kakai hewa pebila' -ra. Pai' nto'u-kai ngkarewa-mi me'ongko', rakeni napa-napa kaparaluua-kai pai' ratu'u hi rala kapal.


Pə tɔɔ kɛ́ ye wei ɩ́ nyəmá kʋpantʋ lapʋ na ɩ́ kisi tə lapʋ, pʋntʋ lapa ɩsaɣatʋ kɛ́. 	 Jadi', tauna to mpo'inca mpobabehi to lompe', pai' uma-di nababehi-e, bate napojeko'.


Na mə hɛkʋ taa maɣamaɣa yəlaa ká kʋlɩ na pá sʋʋ kaloolaɣa tɔm yɔɣɔtʋɣʋ. Paa təŋsɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ pa waalɩ. 	 Bangku' ngkai koi' moto mpai', ria to mpokeni tudui' to sala', bona topetuku' Yesus rahinai pai' rabagiu, duu' -na tono' hi hira' -ramo.


Paa tɔɣɔnɩ-mɛɣɛ pa təkotilenaa səkpena taa. Halɩ pɩɩ kɔɔ na wei ɩ pɛɛkəɣɩ mə kʋɣʋ tɔ, ɩ ka hʋʋ sɩ Ɩsɔ təmlɛ kɛ ɩnɩ ɩ tɔŋa lapʋ. 	 Rapopalai-koi mpai' ngkai tomi posampayaa. Uma muntu' toe, rata mpai' tempo-na ria tauna to doko' mpopatehi-koi, apa' ra'uli' -rana, toe-mi konoa Alata'ala.


Ye nyá ntɔɣɔŋ ɩsəlɛ ká hu-ŋ, ləsɩ-tɛ na ń lɔ-tɛɣɛ pooluŋ. Sana ń laŋ nyá tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pʋlʋ kʋlʋməm na mpi paa pɛtɩ nyá tɔnʋɣʋ tənaɣa tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ. 	 Jadi', ane rapa' -na mata ka'ana-ta to mpakeni-ta mojeko', jungki' lau-imi pai' petadi. Agina lau-pi moronto mata-ta hamali, ngkai hawe'ea woto-ta ratadi hi rala naraka.


Pə tɔɔ kɛ́ ma hʋʋ sɩ maa kʋsɩ-ɩ lɔŋ təcaʋ na ɩ́ məlɩ mə tɛ, na mɩɩ na-ɩ na mə laŋa tasa hʋlʋmʋɣʋ, na ma maɣamaɣa ma laŋwakəllɛ tɛ mpʋ. 	 Toe pai' ku'uli' agina kupesahui mpohubui-i nculii' tilou, bona ane hirua' -pokoi, tetanta'u-mokoi, pai' aku' hi rehe'i monu-mi nono-ku.


Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa mapa kapusi sɩ: Pʋwɛ, Yʋlʋ maɣamaɣa yɔɣɔtaɣa ntɛ? Ɩsɔ kɛ́. 	 Mogora-ramo ntodea mpo'une' Herodes, ra'uli': "Tohe'i-e bela-pi lolita manusia'. Hewa pololita tauna to mobaraka' to ngkai langi'!"


Təna nyə́ma tɔka-tʋɣʋ teu pə tɩɩ fɛɩ. Pə pamna tɛʋ tɔŋna nɩɩʋ na pə wɛ watʋ, ɩlɛna pá taɣanɩ kɔkɔ kɛ teu na pá hʋ́lɩ́ tá təna sɩ tə́ caɣa na tə́ cɔɔna-kɛ. 	 Lompe' lia nono-ra pue' ngata hi kai'. Ratarima lompe' -kai, rapobaa-kakai apu kiponerui, apa' udaa wo'o-mi pai' molengi'.


Ama pa ta nyɩ nti pá pusina tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, samaa təna tʋ ŋkpaŋʋɣʋ kɛ teu kɛ́ na pá nɩɩkɩ ɩ tɔm. 	 aga uma ria ohea-ra mpobabehi anu hi nono-ra, apa' lutu-ramo ntodea mpe'epei lolita-na.


Maɣasəŋ ɩ́ maɣana wei na pə́ tá ciɣiti-ɩ, pʋntʋ nɩɩ leleŋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, waatʋ wei pə tɛŋɩ-ɩ maɣasʋɣʋ na pə́ tá ciɣiti-ɩ tɔ, Ɩsɔ haakɩ-ɩ weesuɣu teeli ntenuɣu ŋku kʋ kɛ́ mpi Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ haa mpa pa sɔɔləɣɩ-ɩ tɔɣɔ. 	 Morasi' tauna to tari hi rala kasusaa' pai' pesori. Apa' ane ntaha-ra, mporata-ra mpai' katuwua' to lompe' to najanci Alata'ala hi tauna to mpoka'ahi' -i.


Pə́ na pə mpʋ tɔ yəlaa təna mpa paa yaa Tacaa hətɛ tɔ paa tʋlɩ-tɩ. 	 Nto'u toe mpai', hema-hema to mekakae hi Pue' bate rahore ngkai huku' jeko' -ra.'"


Ɩlɛna pa taa nɔɣɔlʋ kpaɣa asewa na ɩ́ polo na ɩ́ lii kpaləkpam saŋ kɛ lʋm kʋnyəŋəm napəlɩ pə taa, na ɩ́ tʋʋ kpátʋ́ɣʋ́ nɔɣɔ taa na ɩ́ hʋlɩ Yesu sɩ ɩ́ nyɔɔ. 	 Ria hadua to mokeno hilou mpo'ala' hampu'u wunga to hewa lomo', nabangkahi hi rala ue anggur to mo'onco, natu'u hi wuntu hompea pai' napopoju'ui-ki Yesus bona na'inu.


Ma Caa wei ɩ tila-m tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ ma tampana tɔtɔ. Mɛ ɩ́ ta nɩɩ ɩ nɔɣɔ kɛ paa tɔm kʋlʋm. Pə́cɔ́ ɩ́ ta loosi ɩ ɩsɛntaa kɛ́ paa tɔm kʋlʋm tɔtɔ. 	 Pai' meliu ngkai toe, Tuama-ku to mposuro-a, Hi'a moto-mi jadi' sabi' -ku mpo'uli' kahema-ku. Tapi' koi', ko'ia hangkania ni'epei libu' -na, ko'ia nihiloi lence-na.


Pə wɛɛ sɩ pá tɔkɩ ɩ hətɛ na pá lakəna waasʋ kɛ piitimnaa təna, na pə́ hɔ yəlaa na pá laɣasɩ tɔntɛ na pə́ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋnaa. Ɩlɛ Yosalɛm kɛ paa caaləna na pə́cɔ́. 	 Pai' hi rala hanga' -ku Kareba Lompe' kana rapalele hi hawe'ea tauna, bona medea-ra ngkai jeko' -ra pai' Alata'ala mpo'ampungi-ra. Kareba toe kana rapalele hi humalili' dunia', ntepu'u ngkai Yerusalem.


Ye ɩ ka wakəla-ŋ pʋlʋ, yaa ɩ wɛna-ŋ kəmlɛ natəlɩ, pɔɔsɩ má. 	 Ane ba ria-mi-hawo sala' -na ba ria inta-na hi iko, aku' -damo to ngkolo-ki.


Aweɣelɛ pɔpɔtʋ ɩlɛ? Wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ təfoo sɩ Yesu tá kɛ́ Kilisiti tɔ pʋntʋ ntɛ́ pɔpɔtʋ. Na ɩnəɣəlɛ Kilisiti kolontu. Pʋntʋ kpɛŋna Tacaa na ɩ Pəyaɣa kɛ́ na ɩ́ kisi. 	 Hema-ra to boa' toera-e? To boa' -le, tauna to mposapu Kayesus-na Magau' Topetolo'. Hira' toe-mi bali' Kristus, apa' rasapuaka-rana Alata'ala to Tuama pai' Alata'ala to Ana'.


Pá taa tʋ mə taa nɔɣɔlʋɣʋ kʋnyɔŋ kɛ yʋlʋkʋlɛ yaa ŋmɩɩləm yaa ɩsaɣatʋ lapʋ yaa tɔm faʋ pə tɔɔ. 	 Aga neo' mpu'u-koi ria haduaa to mporata kaparia apa' topepatehi-i, ba topanako-i ba to dada'a ntani' -na ba to bibo.


Ɩ́ yele na pə təna pə́ kpɛntɩ pɩɩʋ kɛ mpʋ, haləna pə tala kʋm. Pə́ tala kʋm ɩlɛ maa heeli kʋntaa sɩ pá caaləna nyɩɩtʋ ɩsaɣatʋ kɛ sɛtʋɣʋ na pá hɔkɔ-tɩ təcapɩ təcapɩ, na pá tʋ kɔkɔ. Ɩlɛna pə́cɔ́ paa kpaɣa kʋtɔɣɔʋ na pá tʋ ma kpou taa. 	 Pelele' moto-mi kowo' tuwu' hangkaa-ngkania hante pae, duu' -na tempo mepae. Kuhubui-ra-damo topepae mpowuka ulu kowo', rarumpu, ratomo' pai' rasuwe. Oti toe, pai' lako' rapalimpuru-di pae-e, pai' ratimamahi hi rala wilulu-ku.'"


Maɣa Piyɛɛ, Yesu Kilisiti tillu. Ma ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ mɛ mpa Ɩsɔ ləsaa sɩ ɩ́ nyə́ma, na pə́ yasa-mɛ na ɩ́ caɣa caɣalətʋ kɛ Pɔŋ na Kalatɩ na Kapatɔɔsɩ na Asii na Pitinii pa tɛtʋnaa taa tɔ. 	 Sura toi ngkai aku', Petrus, suro Yesus Kristus, kupakatu tilou hi koi' ompi' -ompi' to napelihi-mokoi Alata'ala, pai' to pahawu' -hawu' hi propinsi Pontus, Galatia, Kapadokia, Asia pai' Bitinia, pai' to mesowo' hi olo' tauna to uma mpo'incai Alata'ala.


Ye mə taa nɔɣɔlʋ na ɩ taapalʋ pa wɛna tɔm, pə mʋna pá yaa təmaɣa nɔnɔɣɔ kɛ ma ta nyɩ ɩsɔnaa kiŋ na Ɩsɔ yəlaa wɛɛ? 	 Beiwa pai' ria-koi to daho' mpakilu hingka to Kristen-ni hi topohura to uma mepangala' hi Pue' Yesus? Napa pai' uma nibua' kara-kara-ni hi topetuku' Pue' Yesus?


Ama pə kaasa asaɣaa na puɣusilaa tɔ pɛlɛ pa ɩsaɣatʋ kaa wɛɛ tənaɣa. Paa puɣusiɣi lɛlaa kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na pá kpɛŋna pa maɣamaɣa tɔtɔ na pá puɣusiɣi. 	 Tapi' tauna to dada'a pai' topebagiu, tampai lau-mi kadada'a kehi-ra. Mpobagiu-ra doo hante tudui' -ra to boa', ntaa' hante hira' wo'o-midi-rawo to tebagiu-e.


Pee wena alɛ a hota kʋwaʋ tɔɔ tɔ, alɛɣɛlɛ mpa pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm na pá mʋ-təɣɩ kpakpaa na laŋhʋlʋmlɛ tɔ. 	 "Ria wo'o tauna to ma'ala rarapai' -ki hawua' to monawu' hi tana' to watua. Kara'epe-na Lolita Alata'ala, ncaliu goe' nono-ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Pə kpɛŋna-mɛ mə ta cɛkəna-təɣəlɛ? Ɩ́ ta nyɩ sɩ pʋlʋ fɛɩ mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa na pə tii ɩ hiluɣu taa na pə́ lapɩ-ɩ ɩsaɣaʋ tɔ? 	 Na'uli' mpo'uli' -raka: "Ha uma wo'o-koiwo nipaha-e? Pongkoni' to mesua' hi rala nganga-ta ngkai mali-na, bela-hawo toe to mpakada'a-ta hi poncilo Alata'ala.


Nti yəlaa yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ: Pɔɔlɩ takəlasɩ taa tɔm wɛ toŋ na apalʋtʋ kɛ́. Ama waatʋ wei ɩ maɣamaɣa ɩ wɛ tá hɛkʋ tɔ ɩ wɛɛ kɛ́ təhɛɛ na ɩ yɔɣɔtaɣa wɛ kʋnyɔŋ. 	 Apa' ria-ra hi retu to mpotuntui' -a, ra'uli' hewa toi: "Ane hi rala sura-na, karapo' -damo lolita-na pai' moso' paresa' -na, hampa ane hi rehe'i-i dohe-ta, mengkoru-imi pai' uma na'incai mololita!"


Saa wei Yakɔpʋ wʋsa səm tɔ Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə yelina na ɩ́ kooli Yosɛɛfʋ piya təna tɔɔ kɛ́ kʋpantʋ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ na ɩ́ nyəka ɩ kpátʋ́ɣʋ́ tɔɔ. 	 Ngkai pepangala' -na Yakub, kaneo' -na mate-imi nagane' -ramo ana' Yusuf to rodua, pai' -i mponyompa Alata'ala bula-na mpetituku woo' -na hi wuntu lua' -na.


Tə nawa mpʋ sɩ pa ta tɛ Ɩsɔ na pa taa tɔɣɔ pa ta sʋʋ. 	 Jadi', monoto-mi ta'inca ka'uma-ra rapiliu mesua' pai' mporata pento'oa dohe Alata'ala apa' uma-ra mepangala'.


Ɩ́ tʋ-ɩ wahala na kʋnyɔŋ na pə́ tala ɩsɩɩ ɩ ka tʋɣʋ ɩ təɣɩ teeli na ɩ́ kaa wontu kʋpantʋ kɛ ɩsəna mpi tɔ. Ɩ yɔɣɔta ɩ taa sɩ: Ma caɣaa təka kɛ́ ɩsɩɩ wulaʋ, ma ta nyɩ leelutu, ma kaa nyɩ mpi pa yaa sɩ kʋnyɔŋ tɔ. 	 To Babel toe hewa hadua tobine to mpakancola woto-na pai' mpobabehi napa konoa-na. Toe pai' kuperapi' bona nisesa' pai' nipakasusa' -ramo hewa toe lau. Molangko lia nono-ra, ra'uli': `Aku' toi magau' bine. Bela-a tobalu, uma-a mpai' mporata kasusaa'.'


Ɩ tɛma mpʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ ɩ kiŋ na ɩ́ maɣana pa tɔŋna tom. Ɩlɛna ɩ́ tɔ Piyɛɛ sɩ: Ɩ́ kpisa caɣaʋ ntɛ́ sɩ má na-mɛ tə́ feŋ paa pəcɔ maɣamaɣa. 	 Oti toe, nculii' -imi hi ana'guru-na to tolu toera, narata-ra bula-ra leta' moto. Na'uli' mpo'uli' -ki Petrus: "Hilo! Hajaa-wadi uma nidadahi mojaga dohe-ku?


Ɩlɛna Yesu cɔ samaa ɩnɩ sɩ: Ma maɣamaɣa kɛlɛ kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ haakɩ weesuɣu tɔ. Ye wei ɩ́ kɔma ma kiŋ nyɔɣɔsɩ kaa kpa pʋntʋ paa pəcɔ. Pəyele wei ɩ mʋ ma tɔm tɔ, lʋkɔtʋ kaa kpa pʋntʋ tɔtɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Aku' toi-mi pongkoni' to mpowai' katuwua'. Hema to tumai hi Aku' uma-rapa mo'oro', pai' hema to mepangala' hi Aku' uma-rapa ngkamara, duu' kahae-hae-na.


Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə la teitei na tɔm nti Yesu ka yɔɣɔta saa wei ɩ kɛɛsaɣaa səm mpi ɩ ka sɩ tɔ. 	 (Toi majadi' bona madupa' napa to na'uli' Yesus mpolowa beiwa mpai' kamate-na.)


Mpa pa tɔŋna pa yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ təŋʋɣʋ tɔ, paa pɩɩ la ɩsəna, pa kaa te Ɩsɔ. 	 Tauna to mpotuku' kahinaa nono-ra to dada'a, uma rakulei' mpakagoe' nono Alata'ala.


Ɩlɛna pá cɛlɛ-ɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii takəlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hɛta timpi pa ŋmaawa sɩ: 	 Ratonu-ki sura nabi Yesaya. Napali' duu' -na mporua' lolita tohe'i:


Ye wei ɩ́ ka ŋmɩɩlaɣa pʋntʋ ɩ́ taa tasa ŋmɩɩlʋɣʋ. Ama ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na təmlɛ lapʋ na ɩ́ hiki ɩ maɣamaɣa ɩ niŋ nyəm mpi pə tɔɔ ɩ wɩɩ teu tɔ, na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ səna mpa pa fɛɩna pʋlʋ tɔ. 	 Tauna to biasa manako, neo' -pi-hawo manako oa'. Agina mobago-ra hante pale-ra moto mpali' pongkoni' -ra, bona ma'ala-ra mpobagii doo to nakakurai'.


Ɩsɔ wei ɩ hʋʋkəna yəlaa tənaɣa teitei na ɩɩ faɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ, na ye wei ɩ kʋlapʋtʋ wɛ ɩsəna ɩ hʋʋna ɩlɛɣɛ mpʋ tɔ, ɩnəɣɩ ɩ́ yaa mə Caa mə Caa kɛ mə sələmʋɣʋ taa. Tɔʋ, ye mpʋ ɩ́ hʋləna mə yaasinaa taa sɩ ɩ́ seeki-ɩ wɛɛ nna pə kaasa-mɛɣɛ antulinya taa cənɛ tɔ a taa ɩlɛ. 	 Ompi' -ompi', mo'oha' -koi hi dunia' toi hewa tauna to liu-wadi. Pai' ane mosampaya-koi hi Alata'ala, ni'uli' Kahi'a-na Tuama-ni. Toe pai' kana mengkoru-koi hi Alata'ala bula-ni mo'oha' hi dunia' toi-pidi. Apa' Alata'ala to Nipotuama toei-e, Hi'a-mi Topohura to mpobotuhi kara-kara butu dua tauna ntuku' po'ingku-ra, uma-i-hana mpelence tauna.


Samaa ɩnɩ ɩ taa yəlaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei tɔ. 	 Wori' tauna mpo'epe lolita Yesus toe, pai' ria-ra hantongo' to mpo'uli': "Bate Hi'a-mile nabi to najanci Alata'ala owi-e."


Pa sɛɛkɩ-m yem kɛ́. Pa kpaɣa yəlaa kʋyɔɣɔtʋtʋ na pá sɛɣɛsəɣɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ nyəntʋ. 	 Uma ria kalaua-ra mpopue' -a, apa' tudui' -ra tudui' manusia' -wadi, bela tudui' ngkai Aku'.'"


La laakalɩ, pə taa kɔɔ na ɩsəna n naakɩ tɔ pə məlɩ səkpɛtʋɣʋ. 	 Wae wo'o-hawo hante nono-ta. Kana tapelompehi mpu'u: ane Pue' mpobajahi nono-ta, neo' tapomobengi nculii'.


Tənaɣa alaa mpɛ pa kʋla pəlaaʋ tɔɔ kɛ́ kpakpaa na pá tɛɛ, na sɔɣɔntʋ na laŋhʋlʋmlɛ pə kʋɣɩ-wɛ. Ɩlɛna pá polo na pá kaasɩ Yesu ɩfalaa kɛ laapaalɩ ɩnɩ. 	 Rapesahui-mi-rawo tobine toera malai ngkai daeo'. Me'eka' moto-ra, aga goe' lia wo'o-ra. Pokeno-rami hilou apa' doko' raparata to jadi' toe hi ana'guru-na Yesus.


Paa suuli kʋtaalomiŋ təna. Paa yɔsɩ pɔ́ɔ́ŋ na pulasɩ təna. Paa siɣisi təkɛɛlɛnaa. Paa kuli pɛɛ təna. 	 To lobu' -na kana ra'ihii', to molangko pai' to pabulu' -bulu' kana rapohimpaya'. To pahiku-hiku rapomonoa', pai' to moloke' -loke' rapokalempe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa nyəna-ɩ təpiŋŋ. Ɩlɛna Piyɛɛ tɔmɩ-ɩ sɩ: Paasəna cənɛ. 	 Petrus pai' Yohanes mponaa topungku toei. Na'uli' Petrus mpo'uli' -ki: "Penoto' -kai!"


Na Titʋ wei ɩ təŋa-m mpʋ na ɩ́ kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ tɔ pa ta caalɩ-ɩ sɩ ɩ́ pɛlɩ. 	 Ka'omea-na, Titus, to kupo'ema' toei, nau' to Yunani-i, uma-i rapewuku bona ratini' ntuku' Atura Musa.


Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa tɔŋna sələmʋɣʋ na pá yooki yontu na pá saŋ Ɩsɔ, na saləkatʋnaa lɛlaa keŋna-wɛ, na ahoo pɩɩ a taa kɛ́ teu. 	 Jadi' ngkai ree, ba ntongo' bengi-mi, Paulus pai' Silas mosampaya pai' morona' mpo'une' Alata'ala. Tauna to ratarungku' ntani' -na mpo'epe rona' -ra.


Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Sesalee wei pa yaa sɩ Kɔɔnɛɛ tɔ. Ɩ kɛ́ Lom yoolaa tintiɣile sɔsɔ. Pa yaa ɩ tintiɣile ńtɛ́ sɩ Ɩtalii nyəntɛ. 	 Hi ngata Kaisarea, ria hadua tomane, hanga' -na Kornelius. Kornelius tohe'ei, pangka' -na kapitee to mpohawai' ha'atu tantara to Roma hi rala hampo'emaa' to rahanga' "Tantara Italia."


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpekəle təna laŋlɛ hɛɛna tɔm ntɩ, ɩlɛna pá ləsɩ Ɩtiyɛɛnɩ. Yʋlʋ ɩnɩ ɩ tisa ɩ yuŋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ teu, na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ ɩ kiŋ. Pa ləsa tɔtɔɣɔ Filipʋ, na Pʋlʋkʋlʋ, na Nikanɔɔ, na Timɔŋ, na Paləmenasɩ, na Antiyɔka Nikolaa, wei ɩ ka sʋʋ Yuta nyə́ma mpaaʋ taa kɛ́ kʋsʋʋ kɛ hatoo lɔŋ tɔ. 	 Lolita suro toera rapo'io' -mi omea. Toe pai' mpopelihi-ramo Stefanus, to mepangala' mpu'u hi Pue' Yesus pai' to nakuasai Inoha' Tomoroli'. Rapelihi wo'o: Filipus, Prokhorus, Nikanor, Timon, Parmenas pai' Nikolaus to Antiokhia. Nikolaus toei, bela-i to Yahudi, aga mesua' -imi hi agama Yahudi.


Na tɔm kʋŋmɛlətʋ ntəɣəlɛ sɩ: Laapaalɩ Kʋpaŋ lapa na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na Yuta nyə́ma pa təna pá hiki pa paa tete kɛ kʋpantʋ nti Ɩsɔ sɩɩ ɩ yəlaa tɔ tə taa, na pá pəsɩ kʋlʋm təkpataa, na Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ lakɩ mpi na Yesu Kilisiti kiŋ tɔ piitim lɛmpɩ nyə́ma ná wɛ pə taa tɔtɔɣɔ. 	 Owi, ria patuju-na Alata'ala to ko'ia ra'incai manusia'. Patuju-na toe-le: bona tauna to bela-ra to Yahudi mporata wo'o-ra-rawo rasi' ngkai Alata'ala hangkaa-ngkania hante to Yahudi. Patuju-na wo'o, bona to bela-ra to Yahudi hawoto lau-ramo hante to Yahudi, pai' -ra mporata wo'o-rawo napa to najanci Alata'ala hi hawe'ea ana' -na. Mporata-ra toe, ngkai posidaia' -ra hante Kristus Yesus, apa' lawi' mepangala' -ramo hi Kareba Lompe'. Owi, patuju Alata'ala hante to Yahudi pai' to bela-ra to Yahudi toe ko'ia ra'incai manusia'. Aga Alata'ala moto-mi mpopo'incai-a patuju-na toe hi rala pangila, hewa to oti-mi ku'uki' we'i. To ku'uki' toe, nau' rede' -wadi, aga mpakanoto patuju-na Alata'ala to napadupa' Kristus. Pai' ane nibasa, nipaha mpai' patuju-na Alata'ala to ko'ia ra'incai manusia' ngkai owi-e, hewa to kupaha wo'o-kuwo aku'. Ri'ulu, patuju-na toe uma raparata hi manusia'. Aga tempo toi patuju Alata'ala toe monoto-mi hi kai' suro-na pai' nabi-na to moroli', apa' Inoha' Tomoroli' mpakanoto-mikakai.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa faɣana tɔɣɔnaɣa pee taalɛ natəlɩ tə taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kʋlɩ kʋ wule. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa sʋʋ tɔɣɔnaɣa pee pɛlʋɣʋ na mpaaʋ. 	 Hangkani hi eo pepuea', Yesus pai' ana'guru-na ntara rala bonea. Bula-ra mpotara bonea toe, ana'guru-na mpotepo' wua' gandum pai' raru'a.


Ta taapalaa, tə caa sɩ ɩ́ nyɩ sɩ ɩsəna mpi tə tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ Asii tɛtʋ taa tɔ pɩɩ nɩɩ-tʋɣʋ sɔsɔm na pə́ kəlɩ-tʋ pə tɩɩ fɛɩ, haləna tə tɛma tá taa sɩ tá tɔm tɛmaɣa. 	 Ompi' -ompi', bona ni'inca, gaga rahi kasusaa' to mporumpa' -kai wengi hi propinsi Asia. Motomo lia kasusaa' toe, meliu ngkai pakulea' -kai, alaa-na mere' -mi nono-kai, ki'uli' olo' mpobira' -kai tuwu'.


Ama paa yeki sɩ tə sʋʋna-wɛɣɛ teu. Pa tɔkəɣɩ-təɣɩ tətantaa. Saa wei wahala nɔɣɔlʋ ɩ ká tala, yaa Ɩsɔ Tɔm tɔɔ kʋnyɔŋ tʋɣʋ ká kɔɔ, ɩlɛna pá lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ taa kɛ́ kpakpaa. 	 Aga uma morali' mpu'u Lolita Alata'ala hi rala nono-ra, toe pai' uma-ra ntaha mahae. Ane rabalinai' -ra ba rapakasusa' sabana pepangala' -ra hi Lolita Alata'ala, kamo'ungkere' -rami.


Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ye ɩ hika nyɩɩtʋ nti pa yaa sɩ mantɩ na fenuwili na kumɛŋ, ɩ́ ləsəɣɩ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋm na ɩ́ cɛləɣɩ Ɩsɔ. Pə kaasɩ na ɩ́ lɔɔkəna mə lumasɩ waalɩ kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ taa sɔsɔɔntʋ. Təlɛɣɛlɛ siɣisuɣu na kʋpantʋ na tampana təŋʋɣʋ. Pə́cɔ́ təlɛɣɛ pə mʋna ɩ́ sɛɛsəna ɩsəlɛ. Ɩlɛ ɩ́ taa sɔɔ hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ. 	 "Silaka-koi, guru agama pai' to Parisi! Lompe' hi mali-na-wadi-koi! Ntahawe' hinu'a to kedi', hewa tarangkada', ngkoromonyi' pai' wunga bonea, nipopepue' hampobagiahampulu' hi Alata'ala. Hiaa' parenta hi rala Atura Pue' to bohe mpu'u, hewa po'ingku to monoa', ma'ahi' hi doo, pai' mpo'ihii' janci, uma nisaile'. Kakoo-kono-na, ke parenta to bohe toe-hanale to kana nituku' -e, pai' neo' wo'o nilipo' mpotuku' parenta to kedi'.


Na ɩsɩɩ ɩsaɣatʋ lɛɛ səm kɛ yəlaa təna tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ ná lɛɛ-tʋɣʋ siɣisuɣu sɩ pə́ pona-tʋɣʋ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ taa kɛ́ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ. 	 Ri'ulu jeko' to mokuasa hi rala katuwu' hawe'ea manusia', alaa-na hawe'ea manusia' kana rahuku' mate pai' ragaa' ngkai Alata'ala. Aga hewa toe lau, kabula rala Alata'ala-mi to mokuasa hi rala katuwu' -ta. Ngkai kabula rala-na toe, Alata'ala mpo'uli' kamonoa' -ta hi poncilo-na pai' nawai' -ta katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na sabana petauntongoi' -na Yesus Kristus Pue' -ta.


Tənaɣa Maləta tɔma Yesu sɩ: Haɩ ma Cɛ, ye n ka wɛ cənɛ, ma neu taa sɩ. 	 Na'uli' Marta hi Yesus: "Pue', ane ke hi rehe'i-ko wengi, ke uma-i mate ompi' -ku.


Kilisiti ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ hʋla-m pɛɛlɛɛ na má la tillu sɔsɔ kɛ kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ, sɩ má la na kateŋasɩ təna yəlaa mʋ ɩ tɔm na pá nɩɩna-ɩ. 	 Hante wiwi Yesus toe-mi Alata'ala mpowai' -a rasi' bohe na'ongko' -a jadi' suro-na, bona aku' to mpokeni Kareba Lompe' hi tauna hi humalili' dunia', mpotudui' -ra mepangala' pai' mengkoru hi Pue' Yesus, bona hanga' Yesus rapomobohe.


Pə wule ɩ́ talaa, ɩ́ ká yaa ma hətɛ na ɩ́ sələmɩ ma Caa, ma kaa heeli-mɛ sɩ maa sələməna-mɛɣɛ-ɩ. 	 Nto'u toe mpai', merapi' -koi hi Tuama-ku hante hanga' -ku. Uma mingki' Aku' to mperapi' -kokoi hi Tuama-ku,


Paa na mpʋ nyá yəlaa mpa pa wɛ Saatɩ taa tɔ pa taa lɛlaa ta pilisi pa wontu se. Wontu kʋhʋlʋmtʋ kɛ paa suu na má na-wɛ tə́ tɔŋ. Pə taɣa pʋlʋ, pə mʋna-wɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́. 	 Aga ria moto ba hangkuja-koi hi Sardis to mpewili' pohea-ni bona neo' babo'. Koi' mpai' to momako' dohe-ku, moheai hante pohea to mengea', apa' natao-koi momako' dohe-ku.


Pə tɔɔ kɛ́ ma tʋɣɩ-mɛɣɛ kawulaɣa ɩsɩɩ ma Caa ná tʋɣʋ ma tɔ. 	 Jadi', hewa Tuama-ku mpowai' -a kuasa moparenta, wae wo'o Aku' mpowai' -koi kuasa moparenta.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, apalʋ kɛ pa cosaa na pá ŋmana alʋ, na mpʋ tɔtɔɣɔ alʋ na lʋla apalʋ, na pə tənaɣa mpʋ Ɩsɔ kiŋ kɛ pə lɩɩnaa. 	 Apa' hewa tobine to lomo' -na rapajadi' ngkai tomane, tomane wo'o-hawo putu ngkai tobine. Hawe'ea-na ngkai Alata'ala.


Mə laŋa ɩ́ hʋlʋmɩ tam. 	 Kana goe' ncuu-ta,


Ye mpʋ ɩlɛ pə taɣa yʋlʋ nɔkʋɣʋ yaa ɩ lʋpʋ tɔɔ. Ama Ɩsɔ wei ɩ wiiki pətɔɔtəlɛ tɔ ɩ kiŋ tike kɛ́ təkoŋ. 	 Jadi', ane Alata'ala doko' mpopohiloi ahi' -na hi tau hadua, bela konoa manusia' to mpobotuhi toe, bela wo'o pobago manusia'. Alata'ala moto-wadi to mpobotuhi.


ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Mpa sɩ n lapa taalɩ tɔ, ye pa talaa ɩlɛ, maa paasəna nyá tɔm. Ɩlɛna kʋfənɛɛ tɔ sɩ: Ɩ́ pona Pɔɔlɩ kɛ wulaʋ Helɔtɩ təyaɣa taa na ɩ́ təkɩ-ɩ. 	 na'uli' -mi: "Wae. Kuparesa' moto kara-kara-nu ane rata-ra-damo mpai' bali' -nu." Oti toe, nahubui tantara-na mpojaga Paulus hi rala tomi bohe to nawangu Magau' Herodes owi.


Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa təna pa yɔɣɔta pə kpaɣaʋ Samiyɛɛlɩ na ɩ waalɩ nyə́ma pa looŋa ŋkɛ ka tənaɣa mpʋ tɔ, pa yɔɣɔta kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩnɩ ɩ tɔm. 	 Nabi-nabi to mpokeni Lolita Pue' owi, ntepu'u ngkai nabi Samuel duu' rata hi nabi-nabi to rata ngkabokoa' ngkai Samuel, hawe'ea-ra mpolowa to jadi' tempo toi.


Pʋʋɣʋ kʋkakaɣaʋ naalɛ nyəŋkʋ waalɩ kɛna cokəle nte pa yaa sɩ katɛ taa katɛ tɔ. 	 Hi rala kemah toe, ria hantau kain porini-olo'. Tono' hi rala porini-olo' toe, ria kamar to rahanga' Kamar to meliu tena Karoli' -na.


Tənaɣa ɩ kʋsa yʋlʋ na ɩ́ polo ɩ́ sɛtɩ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ kɛ saləka taa. 	 Nahubui-mi tantara-na hilou hi rala tarungku' mpopata' wuroko' Yohanes.


Ama Yesu ná heela alʋ ɩnɩ sɩ: N tɛma nyá taa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ yapa nyá nyʋɣʋ. Tɛɛna laŋhʋlʋmlɛ. 	 Na'uli' wo'o-mi Yesus hi tobine toei: "Tebahaka-moko ngkai huku' jeko' -nu sabana pepangala' -nu hi Aku'. Hilou-moko hante kalompea' tuwu' -nu."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá təmlɛ taa tə kɛ́ təma taapalaa kɛ́, na Ɩsɔ kɛ́ tə lakɩ təmlɛ, na mə kɛna Ɩsɔ təmlɛ. Ɩ́ wɛɛ tɔtɔɣɔ ɩsɩɩ kutuluɣu ŋku Ɩsɔ ŋmaakɩ tɔ. 	 Kai' -le hampobagoa lau-wadi-kai ngkamu bago Alata'ala, pai' koi' ompi' ma'ala rarapai' -ki bonea Alata'ala. Koi' ma'ala rarapai' -ki tomi Alata'ala.


Tənaɣa sɔɔlɩ kʋla atɛ na ɩ́ nyənəɣɩ yem ɩɩ naakɩ. Ɩlɛna pá tɔkɩ ɩ niŋ taa na pá hɔmɩ-ɩ na pá pona Tamasɩ. 	 Ngkai ree, mokore-imi Saulus mpobini' mata-na, aga uma-ipi pehilo. Jadi', ratete' -i-damo hilou hi rala ngata Damsyik.


Ma nyaŋ sɩ ye ma kɔma na má tala mə tɛ má taa maɣana-mɛɣɛ nti maa caa tɔ tə taa, na mɩɩ taa na nti mɩɩ caa tɔɣɔ ma kiŋ. Ma nyaŋ kɛ́ sɩ pə́ taa kɔɔ na yoou, na ɩsəsɛɛmlɛ, na pááná, na kəlʋɣʋ pɛɛkʋɣʋ, na kʋtʋʋŋ, na yɔɣɔtaɣa kpaɩ nyəŋka, na ɩsəcaʋ, na liɣituɣu pə́ wɛɛ. 	 Apa' koro' -a, nee-neo' mpai' nto'u katilou-ku mpencuai' -koi, kurata-koi uma hewa to kupokono. Pai' wae wo'o koi', uma-a hewa to nipokono. Nee-neo' mpai' kurata-koi nto'u-ni momehono' pai' momepohingii', momepokaroe pai' hore mpopeliu woto-ni moto, momeruge', mometuntui', pai' hore molangko nono. Nee-neo' kurata-koi uma hintuwu' ompi'.


Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɛsa səsəncaasɩ teŋku kɛ puɣulaɣa ɩsɩɩ kacaŋa tɔɔ. Icipiti nyə́ma ná kɛɛna-wɛ ɩlɛna lʋm tɔɣɔ pɛlɛ. 	 Ngkai pepangala' -ra to Yahudi owi, pai' -ra mpodongka' Tahi' Molei hewa to momako' hi role-na moto-ra-wadi. Hiaa' to Mesir-hana, mate matala-ramo hi rala tahi' bula-ra medongka' -pidi.


Ye pə wɛɛ sɩ má sa ma təɣəlɔ, ma ɩcantʋ ma ɩcantʋ cɔlɔɣɔ maa saŋna ma tɩ. 	 Ane kana mpo'une' -a woto-ku, ku'une' woto-ku mpotutura hawe'ea kalentea-ku.


Pə tasaa ɩlɛ, kɔkɔtɛ natəlɩ, ɩsɩɩ heelim sɔsɔɔm makʋɣʋ tɔ, lɩɩna ɩsɔtaa kɛlɛ, na tə́ nyaləna təyaɣa ŋka ka taa paa wɛ mpʋ tɔ. 	 Muu-mule' ra'epe to moni ngkai langi', hewa pewui ngolu' to bohe. Moni tohe'e ka'epea hobo' hi rala tomi porumpua-ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ sɩ: Pa tɔŋ sɩ n kɛ́ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ. Lɛlaa sɩ Ilii kɛ́, na lɛlaa sɩ n kɛ́ Selemii yaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋ. 	 Ratompoi' ana'guru-na: "Ria-ra to mpo'uli' Yohanes Topeniu' -ko tuwu' nculii'. Ria wo'o-ra to mpo'uli' Iko hadua nabi to owi mehupa' nculii', hewa nabi Elia, nabi Yeremia, ba nabi to ntani' -na."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Yuta sɔsaa mpɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ɩ́ nɩɩ, ma sɛɛkɩ-mɛɣɛ ɩsɔ lɛlʋ. Sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ ka sɔna lɛsɛŋ kɛ taalɛ təcu na ɩ́ ŋma koluŋa na ɩ́ cɔɔna. Na ɩ́ lá timpi ɩ ká nyaasəɣɩ pə lʋm tɔ. Na ɩ́ ŋma akele taŋkaʋ wei ɩ tɔɔ pa səŋəɣɩ na pá feŋiɣi tɔ. Ɩ tɛma mpʋ ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa na ɩ́ sɩɩ tə taa, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ yɛla. 	 Na'uli' wo'o-mi Yesus mpo'uli' -raka pangkeni agama Yahudi: "Epe wo'o-koi lolita rapa' tohe'i. Ria hadua pue' bonea mpohu'ai bonea-na hante anggur. Nawala ntololikia-na, nababehi pompeaa' anggur, pai' natunya' wo'o pongko pompodooa. Oti toe, napewai' bonea-na rapobago hi ba hangkuja dua tauna, pai' hilou-imi hi ngata to molaa.


Yesu nyəmá sɩ Tacaa tʋ pə tənaɣa ɩ niŋ taa, na ɩ nyəmá tɔtɔ sɩ, ɩ maɣamaɣa ɩ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ, na Ɩsɔ kiŋ tənaɣa ɩ ká məlɩ. 	 Na'inca Yesus, Tuama-na mpowai' -i hawe'ea kuasa-na. Na'inca wo'o kangkai Alata'ala-nai, pai' nculii' hilou hi Alata'ala wo'o-i mpai'.


Satanɩ nyə́ma pɔpɔtʋnaa mpa pa yaa pa təɣɩ Yuta nyə́ma, pəyele kpaɩtəko pa ta kɛ pʋlʋ tɔ, maa lana-wɛ. Maa caalɩ-wɛ na pá həntɩ-ŋ atɛ na pa se-ŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ paa nyəna sɩ ma sɔɔla nyá tɔm. 	 Ane tauna to mpo'uli' Katoyahudi-ra tetura, boa' -ra-wadi. Bela-ra to Yahudi hi rala nono-ra; topetuku' Magau' Anudaa' -radi. Tauna toera hantongo' kukeni tumai hi koi'. Mowilingkudu-ra mpai' hi nyanyoa-ni, pai' ra'uli' -kokoi: `Napoka'ahi' mpu'u-koi-tano Alata'ala-e!'


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔwa sɩ: Aaɩ, Tacaa, ma kaa la mpʋ. Tuu tɔ pʋlʋ mpi tə nyənəɣɩ kʋsɔɣɔtʋ yaa asilima tɔ pə ta sʋʋta ma nɔɣɔ taa kɛ́ paa pəcɔ maɣamaɣa. 	 "Kutompoi': `Uma-e' Pue'! Ko'ia ria hangkania kukoni' binata to rapalii' ba to babo' ntuku' ada agama-kai.'


Tacaa ɩ́ yele na ɩ́ hiki kʋpantʋ kɛ kʋyakʋ ŋkʋ ɩnɩ kʋ wule. Nyá maɣamaɣa n nana nyá ɩsəlɛ kɛ kookalənaa mpa ɩ lapa-m Ɩfeesu tɔ. 	 Aga ane Onesiforus-hana, wori' ngkani-i mpotanta'u-a. Apa' nau' ratarungku' -a, uma-i me'ea' mpokinomo-a. Karata-na hi Roma rei, nahuduwukui mpopali' -a, duu' napohirua' -maka. Pai' nu'inca moto kawori' petulungia-na hi aku' wengi bula-ku hi Efesus. Mekakae-a hi Pue', kuperapi' bona nagane' hawe'ea ompi' -na Onesiforus, pai' bona napopohiloi ahi' -na hi Onesiforus hi Eo Kiama.


Yəlaa nyəmá sɩ yʋlʋ tɛma tɛɛʋ təkpataa, ɩlɛna pá woŋi-ɩ. 	 Mpo'epe toe, rapotawai-i-wadi, apa' ra'inca kamate-na mpu'u-mi.


Ɩsɔ Pəyalʋ Yesu Kilisiti wei ɩ tɔm má na Silaasɩ na Timotee tə heela-mɛ tɔ ɩ ta kɛ nn na aaɩ tɔm. Ama ɩ kɛ́ Ɩsɔ tisuɣu nn wei tɔɣɔ. 	 Apa' kai' Silas pai' Timotius, kiparata-kokoi kareba ngkai Yesus Kristus, Ana' Alata'ala. Pai' Yesus Kristus toei, uma mobali' -bali' patuju-na hi kita', hangkani mpo'uli' "Io'" hangkani "Uma." Bate monoa' patuju-na hi kita'.


Ɩ́ sɛɛ-m tɔtɔɣɔ mpa pa kotiɣi Yesu sɛɛʋ kɛ pa təyaɣa taa tɔ. Ɩ́ sɛɛ-m ma yʋlʋ kʋpaŋ Ɩpayinɛtɩ wei ɩ mʋ Kilisiti tɔm kɛ kancaalaɣa təcəcɩ kɛ́ Asii tɛtʋ təna taa tɔ. 	 Parata wo'o tabe-ku hi hawe'ea tomepangala' hi Pue' Yesus to mogampara hi tomi-ra. Tabe-ku hi Epenetus to kupe'ahi'. Hi'a toe-mi to lomo' -na mepangala' hi Kristus hi propinsi Asia.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ kʋlʋm ɩnɩ ɩ wɛnna na ɩ́ lakɩ, na Yuta nyə́ma pəsəɣɩ kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa kɛ́ pa tɛmna-ɩ na pa taa tɔ pə tɔɔ. Taa tɛmnaʋ kʋlʋməm mpɩ pə tɔɔ kɛ́ ɩ ká la na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pá pəsɩ kʋpama kɛ mpʋ tɔtɔ. 	 Apa' hadua-na-wadi Alata'ala, pai' Hi'a to mpomonoa' to Yahudi ngkai pepangala' -ra, pai' Hi'a wo'o to mpomonoa' tauna to bela-ra to Yahudi, ngkai pepangala' -ra wo'o-wadi.


Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tá yele Yuta nyə́ma, pəyele pɛlɛ pa kɛna tʋɣʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa kʋ pəliŋasɩ, kacaŋfana nyá na? 	 Apa' ane Alata'ala mpotadi to Yahudi, to hewa ra'a to ria ami' -mi hi woto kaju, neo' ni'uli' wae, uma mpai' lau nono-na mpotadi-koi ane mesapuaka-koi.


Yəlaa ka pɛɛkɩ səm kɛ ɩsɔtʋnaa kakpasɩ ɩnɩ ɩ taa sɩ sana səm. Ama səm ká polo pooluŋ. 	 Rala-na lima mula toe, manusia' mpali' bona ke mate lau-ramo, aga uma wo'o-ra mate. Doko' -ra mate, aga uma ria kamatea-ra.


kɛ ɩsəna pɛlɛ paa sɔɔlɩ pa paalaa na pa piya tɔ, 	 Ane hewa toe kehi-ra totu'a tobine-e, ma'ala-ra mpotudui' tobine to mongura-pidi bona ra'inca wo'o-rawo mpoka'ahi' tomane-ra pai' ana' -ra,


Ye tá taapalʋ Apɔlɔɔsɩ tɔm ɩlɛ, tam kɛ́ ma kaana-ɩ sɩ ɩ́ na tá taapalaa lɛlaa pa kɔɔ mə tɛ. Ama ɩ luɣu fɛɩ paa pəcɔ sɩ ɩ́ kɔɔ nɔɔnɔɔ. Ama ɩ́ hika pə kʋyakʋ ɩ tɛŋ ɩ́ kɔɔ. 	 Kakaliliua-na, ane ompi' -ta Apolos, wori' ngkani moto-mi ku'uli' -ki: "Ria-ra ompi' to neo' me'ongko' hilou hi Korintus. Agina hilou wo'o-ko-kowo dohe-ra." Aga ko'ia nahiloi nono-na tilou tempo toi. Aga ane ria-pi loga-na, tilou moto-i mpai'.


Kʋpam, ta taa nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ tɩ ɩ tɩ, na ɩ́ nɔkaa ɩ wɛɛ, ɩ́ nɔkaa ɩ sɩ tɔ. Ye tə tɩɩ wɛɛ, Tacaa tɔɔ kɛ́. 	 Apa' uma ria haduaa-ta to tuwu' ntuku' konoa-ta moto. Uma wo'o ria-ta to mate ntuku' konoa-ta moto.


Pa tɛma lapʋ kɛ tə təna nti Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ ka yɔɣɔta ɩ tɔɔ tɔ, ɩlɛna pá tisi-ɩ səm tesika tɔɔ, na pá pimi-ɩ pəlaaʋ taa. 	 Hudu-mi rababehi hawe'ea to te'uki' owi to mpolowa-i, rapopana'u woto-na ngkai kaju parika' -na pai' -i ratana.


Mpʋ tɔ, ɩ́ polo na ɩ́ la na kateŋasɩ təna taa yəlaa pəsɩ ma ɩfalaa. Ɩ́ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm na ɩ́ yaakəna Caa na Pəyaɣa na Feesuɣu Naŋŋtʋ pa hətɛ. 	 Jadi', hilou-mokoi hi humalili' dunia', tudui' hawe'ea tauna jadi' topetuku' -ku. Niu' -ra hi rala hanga' Alata'ala to Tuama, to Ana' pai' Inoha' Tomoroli'.


Mpa ma tila mə kiŋ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ lapa na má tɔɣɔ mə tɔɔ? 	 Uma-e' makono! Tauna to kupahawa' tilou, ha ria-ra to mpo'akalai-koi, alaa-na aku' to mporata rasi'? Uma ria.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Satusee nyə́ma napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ. Satusee nyə́ma mpɛ pa tɔŋaɣana sɩ, sətaa kaa tɛ na pá fe. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa Yesu sɩ: 	 Ba hangkuja dua tauna to mpotuku' tudui' to Saduki rata hi Yesus. To Saduki toera, pangkeni agama Yahudi to ncapuaka tauna to mate tuwu' nculii' hi eo mpeno. Karata to Saduki toera, ra'uli' -ki Yesus:


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɩ: Ɩsənaɣa pa tɔŋ mpʋ sɩ Mesii kɛ Tafiiti pəyaɣa ye? 	 Ngkai ree, mepekune' wo'o-imi-hawo Yesus mpo'uli' -raka guru agama toera: "Beiwa pai' ra'uli' Magau' Topetolo' muli-na Magau' Daud?


Ama ɩ ɩcatɛ nyə́ma luɣu ná fɛɩ-ɩ, ɩlɛna pá kʋsɩ tillaa sɩ pá polo pá heeli-wɛ sɩ: Tɩɩ caa sɩ apalʋ ɩnɩ ɩ́ la ta wulaʋ. 	 Aga hi ngata maradika toe, ria wo'o-rawo tauna to mpokahuku' -i. Pe'ongko' -na maradika tohe'e, rapahawa' suro hilou mpotuku' -i pai' mpo'uli': `Oja' -ka-kaina maradika tetu jadi' magau' -kai!'


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te. Sətaa ká nɩɩ Ɩsɔ Pəyaɣa má ma nɔɣɔ, mpa paa nɩɩ-kɛ tɔ, paa fe na pá kʋləna pa ɩsɛ. 	 Makono mpu'u lolita-ku toi: Rata mpai' tempo-na-- pai' toi-mi tempo-na-- tauna tomate mpo'epe libu' Ana' Alata'ala, pai' hira' to mpo'epe mporata katuwua' to bo'u.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔm nti paa heela-wɛ sɩ ye yʋlʋ yaa kpəntɛ maɣamaɣa tokina pʋɣʋ ŋkʋ, paa yaɣa-tɛɣɛ pɛɛ na pá kʋ tɔ, tə kəla-wɛɣɛ toŋ. 	 Uma radadahi mpo'epe parenta to naparata libu' toe. Libu' toe mpo'uli': "Hema-hema to mporeo bulu' tohe'i kana rapana' hante watu duu' -ra mate, lompe' porewua lompe' manusia'."


Ma taapalaa mɛ, ɩ́ nyɩ teu sɩ tam ma hʋʋkaɣa sɩ ma puki mə kiŋ, ɩlɛ pə tuu-m, haləna saŋa. Ma nyɩɩləɣɩ sɩ ma təmlɛ ɩ́ lʋlɩ pʋlʋpʋɣʋ mə tɛ, ɩsɩɩ tə lʋla piitim lɛmpɩ nyə́ma kiŋ tɔ. 	 Ompi' -ompi', bona ni'inca: wori' ngkani-ama moliwo tilou mpencuai' -koi, aga ria oa' to mpolawa' -a. Patuju-ku mpencuai' -koi toe, bona ria mpai' wua' bago-ku hi ngata-ni, hewa ria wo'o wua' bago-ku hi olo' tauna to bela-ra to Yahudi hi ngata-ngata ntani' -na.


Kʋyakʋ ŋkʋɣʋ Ɩsɔ ká fɛlɩ paa wei kɛ́ ɩ kʋlapʋtʋ. 	 Nahiwili po'ingku butu dua tauna.


Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ awulaa na yoolaa na pa sɔsaa pa nantʋ, na kpaɣanəŋ na ɩ tɔɔ caɣalaa pa nantʋ, na ɩ́ tɔɣɔ yəlaa təna, yomaa na kasaɣampiya na sɔsaa na piya, pa nantʋ. 	 Mai-mokoi, ngkoni' ihi magau' pai' tadulako, ngkoni' ihi tantara to bia', ngkoni' ihi jara' pai' ihi-ra tompohawi' jara'. Mai-mokoi ngkoni' ihi manusia', to bohe to kedi', to tuwu' maradika ba to tuwu' batua."


Ama ye Ɩsɔ toŋ taa kɛ́ ma lookina alɔɣaa, ɩlɛ Ɩsɔ Kawulaɣa wɛ mə tɛɛ mə tɛɛ kɛlɛ. 	 Tapi' Aku', mpopalai-a seta hante baraka' Alata'ala. Ngkai toe, monoa' -mi ni'inca karata-nami tempo-na Alata'ala jadi' Magau' hi laintongo' -ni.


na ɩ́ wiina-ɩ təkpɛɛ sɩ: Ma pɛɛliya caana ntɛɣɛ səm. La suulu na ń polo ń tənɩ nyá niŋ kɛ ka tɔɔ, na pə́ waa-kɛ na ká hiki weesuɣu. 	 mpopetulungi, na'uli': "Neo' mate lia-imi dei' -ku hi tomi. Lou-ta hi tomi-ku, nujama-ka-kuwo bona mo'uri' -i, bona neo' -i-hawo mate."


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tala Pɛntakɔnta acima wule, ɩlɛna Ɩsɔ sɛɛlaa koti pa tənaɣa təntəmlɛ. 	 Rata mpu'u-mi eo bohe to Yahudi to rahanga' Eo Pentakosta, hawe'ea topetuku' Yesus morumpu mopahantuda.


Ɩsɔtɔnʋɣʋ na atɛ pə tɛɛʋ ta tala katɛ kɛ Ɩsɔ tɔm taa tɔmiya kʋlʋmaɣa saalʋɣʋ. 	 Tapi' butu mela to te'uki' hi rala Atura Pue' bate kana madupa'. Mojoli-pi langi' pai' dunia' mokero, ngkai hamela lolita hi rala Atura Pue' uma madupa'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ teeli na ɩ toma pə nyaləna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ təkpəmm. Nɔɣɔlʋ ta pəsɩ na ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa, haləna ɩsɔtaa tillaa yoosi kʋnaasənam tɔm naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ na pə́cɔ́. 	 Nto'u toe wo'o, Tomi Pepuea' to hi suruga toe muu-mule' bihi' hante rangahu to mehupa' ngkai pehini-na Alata'ala pai' ngkai kabaraka' -na. Uma ria haduaa to ma'ala mesua' hi rala-na, kako'ia-na hudu pesesa' to pitu to rakeni mala'eka to pitu toera.


Ama Pɔɔlɩ tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna. Ɩlɛna ɩ́ kisi sɩ pá taa tʋlɩ-ɩ, pá pona ɩ tɔm kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na ɩ́ paasəna-tɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔma sɩ pá sɩɩ-ɩ saləka taa, haləna kʋyaŋku maa pona-ɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ tɔ. 	 Tapi' naperapi' bona kara-kara-na rabua' hi Kaisar. Pai' naperapi' wo'o bona rajaga-i duu' kara-kara-na rabua' hi Kaisar. Toe-die pai' kupelele' moto-i ratarungku' duu' -na ria loga-ku mpopakatu-i hilou hi Kaisar."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye pə tʋ-tʋɣʋ tá ɩsɔtaa wɛɛtʋ tə fɛɩ yem se, pəlɛ pə tɔnəŋ wɛɛ tɔtɔɣɔ. 	 Kakono-na, uma-ta dota mate pai' mpalahii woto-ta toi-e. Konoa-ta bona tasampei woto-ta toi hante woto-ta to bo'u toe mpai'.


Ɩ́ heeli Aasipi sɩ ɩ́ paasəna Tacaa təmlɛ nte pa tʋ-ɩ sɩ ɩ́ la tɔɣɔ teu. 	 Uli' -ki Arkhipus bona naposipolea bago to nawai' -ki Pue'!


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, n ka heeli yəlaa kɛ ɩ tɔm, na ń kɛɛsɩ pa tənaɣa mpi n nawa na n nɩɩwa tɔ pə tɔm. 	 Iko-mi mpai' to jadi' sabi' -na to mpokarebai hi hawe'ea tauna napa to nuhilo pai' to nu'epe-mi tetu-e.


Pa təna mpa pa nɩɩwa tɔm tənɛ tɔ pa maɣasa-təɣɩ pa taa na pá tɔŋ sɩ: Pepeɣe pəyaɣa kanɛ kaa tɛ na ká la? Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa ka wɛ ka waalɩ kɛ́ teu kɛ́. 	 Hawe'ea to mpo'epe kareba toe mokanono, ra'uli': "Ha jadi' napa-i mpai' ana' toei?" Apa' Pue' mpodohei-i hante baraka' -na.


Ɩ́ taa yele na sɛɣɛsəŋ kʋfaŋ ɩnɩ ɩ təna, ɩ nɔɣɔ na ɩ suka, ɩ́ tolisi-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə kəla teu tɔɣɔlɛ sɩ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ ɩ́ la na tə́ hikiɣi toŋ kɛ ta hʋwɛɛ taa. Pə́ taa wɛɛ kʋtɔɣɔʋ cɔlʋɣʋ kiŋ. Mpa pa paasəɣəna kʋtɔɣɔʋ cɔlʋɣʋ tɔ paa waakɩ pə taa kɛ́ pʋlʋ. 	 Neo' nituku' tudui' to mepuhai pai' to mosisala hante pepangala' -ta, hewa rapa' -na ada pai' palia hi pongkoni'. Ane agama-ra to Yahudi, wori' ada to ratuku' hi pongkoni', tapi' ada toe uma mpokeni kalompea' hi tauna to mpotuku'. Agina-pi tarohoi nono-ta mpenonoi kabula rala-na Alata'ala, apa' toe-hana to mpokeni kalompea' hi kita'.


Taɣanəɣɩ nyá tɔm, taa yele na ń kɔɔ na ń pəntəɣɩ nyá yɔɣɔtaɣa taa na pá footuɣu-ŋ na-kɛ. Ye n taɣana-kɛɣɛ teu ɩlɛ pɩɩ tʋ tá kolontunaa kɛ fɛɛlɛ. Mpi tɔ pa kaa na ɩsaɣatʋ nti paa yɔɣɔtɩ tá tɔɔ tɔ. 	 Pololita-nu kana to makono oa' hante uma ria kasalaia' -na. Ane hewa toe po'ingku-nu, me'ea' hulii' lau-ra mpai' tauna to uma tono' hi kita', apa' uma-hawo ria lolita to dada'a to ma'ala raruge' -taka.


Ɩ sʋʋ naʋ ntɛ́ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa, na ɩ́ təŋəɣɩ Yesu na ɩ́ saŋ Ɩsɔ. Samaa təna ná mpʋ, ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ kɛ́ sam tɔtɔ. 	 Ncaliu pehilo mpu'u-imi. Ngkai ree, ntora mpotuku' Yesus-imi, pai' mpo'uli' wori' tarima kasi hi Alata'ala. Hawe'ea tauna to mpohilo kajadia' toe, mpo'une' Alata'ala-ramo.


Haləna Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Waatʋ wei ɩ kpawa hatuu ɩsɔtaa tɔ, ɩ kpɛnna ɩ kʋkpakpama paɣalɛ na ɩ́ kpaana, na ɩ lapa yəlaa kɛ kʋcɔɔŋ. 	 Toe pai' ria lolita Buku Tomoroli' owi to mpolowa Kristus, moni-na hewa toi: Ka'oti-na mpodagi bali' -na, ngkahe' -imi hilou hi po'ohaa' to hi kalangkoa-na, pai' -i mpobagi rasi' hi ntodea-na."


Ye mpʋ tɩɩ sa Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ ɩ hʋlʋɣʋ-tʋɣʋ ɩ pɛɛlɛɛ taa pɛɛlɛɛ kʋpana na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na ɩ luɣu tɛɛ Pəyaɣa kiŋ tɔ. 	 Toe pai' masipato' ta'une' -i Alata'ala, apa' uma mowo kabohe ahi' -na hi kita'. Ngkai kabula rala-na nawai' maraa-ta ahi' -na toe ngkai posidaia' -ta hante Yesus, Ana' -na to nape'ahi'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yosɛɛfʋ tila ɩ caa Yakɔpʋ na ɩ nyə́ma təna waalɩ na pá kɔɔ. Pa wɛ yʋlʋnyɔɔŋ nɩɩtoso na naanʋwa na kakpasɩ. 	 Oti toe, Yusuf mpakatu kareba hilou hi Yakub tuama-na, mpo'uli' -ki bona hira' hantinaa mentoli hilou hi tana' Mesir. Kawori' tauna to mentoli hilou hi Mesir toe, pitu mpulu' lima.


Ye ma təŋsa alʋ Ɩsɔ sɛɛlʋ nɔɣɔlʋɣʋ ma waalɩ na tə́ cɔɔkɩ ɩsɩɩ tillaa lɛlaa na Tacaa newaa na Piyɛɛ pa lakʋɣʋ tɔ ma yʋwa? 	 Ha uma-kai ma'ala mpotobine hingka to Kristen-kai, pai' kikeni tobine-kai hi pomakoa' -kai, hewa to rababehi suro Pue' Yesus to ntani' -na pai' ompi' -na Pue' Yesus pai' Petrus moto?


Ɛɛhɛɛ, ma nyəmá nti maa la, na pá kɔma na pá tɔɣɔnɩ-m, má taa laŋ yəlaa mpa paa tɔɔkɩ-m tɔ. 	 Ngkai ree na'uli': `Aa, ria akala-ku! Apa' neo' raleso' -ama ngkai bago-kue, agina mpali' ncala' -a bale-ku wori' -wori', bona hira' mpai' mpotarima-a hi tomi-ra.'


Tənaɣa Yesu yelaa na pá kpətəna piya kɛ ɩ kiŋ, na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ, mpɛ pa tənna Ɩsɔ Kawulaɣa. 	 Aga Yesus mpokio' ana' toera pai' na'uli' mpo'uli' -raka ana'guru-na: "Pelele' moto-ra ana' tetura tumai hi Aku', neo' -ra nitagi. Apa' tauna to hewa toe-ramo to jadi' ntodea-na Alata'ala hi rala Kamagaua' -na.


Ma yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ ma sʋʋ kpaŋʋɣʋ, ɩlɛ mə yelina na má yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. Pɩɩ mʋna ɩsɩɩ mɩɩ sɛɛnna ma tɔɔ. Mpi tɔ, paa ma ta kɛ pʋlʋ tɔ mə nyɛntɛ tillaa sɔsaa mpɛ pa ta tɛɛ-m pʋlʋ. 	 Pololita-ku we'i, hewa towojo mpu'u-a apa' ku'une' -kuna woto-ku moto, aga koi' -le ompi' pai' alaa-na hewa toe-ae. Kakoo-kono-na, ke koi' -dile ompi' to mpo'une' -ae. Apa' nau' uma-a-kuwo hewa hema, aga bate suro Pue' Yesus mpu'u-a, uma-a tepatu'ai ngkai suro to hi retu-ra tilou to mpomobohe hanga' -ra moto.


Yəlaa luɣu lapa sɩ pá kpa-ɩ, ɩlɛ nɔɣɔlʋ ta tʋ niŋ kɛ ɩ tɔɔ, ɩ wʋlɛ ta tata tɔ pə tɔɔ. 	 Nto'u toe, ria-ra to doko' mpohoko' -i, aga uma hema to dungku pale-ra hi Hi'a, apa' ko'ia rata tempo-na.


Na tá waasʋ tampana taa kɛ́ na Ɩsɔ toma taa. Tampana təŋʋɣʋ kɛna-tʋɣʋ yoou wontu nti tə yoona na tə́ kentiɣina tá tɔɔ tɔ. 	 Monoto katopobago-na Alata'ala-kai, apa' kiparata tudui' to makono, baraka' Alata'ala monoto hi rala pobago-kai. Kibabehi oa' po'ingku to monoa', pai' po'ingku-kai to monoa' toe kiponcawa piho' -kai pai' kaliawo-kai, apa' ane monoa' po'ingku-kai, ma'ala-kai mpo'ewa bali', pai' ma'ala-kai mpojungki' pebalinai' bali'.


Kpaalɩ-wɛ sɩ pá lakɩ kʋpantʋ, na pa lakasɩ kʋpaŋsɩ ɩ́ tɔɔ sɔsɔm. Na pá nyɩ haʋ tɔm, na pa na lɛlaa pá taləɣɩ pa nyəm na laŋhʋlʋmlɛ. 	 Paresai' -ra bona mpobabehi oa' gau' to lompe', mpotulungi doo, jole' mewai', pai' lompe' nono-ra.


Ama Tacaa tɔm ná cakɩ tam tɔɔ kɛ́. Na tɔm ntəɣəlɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɔna-mɛ. 	 aga Lolita Pue' tida duu' kahae-hae-na."


Tənaɣa Yesu yaa pa təna na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nyəmá sɩ mpa pa kɛ́ yəlaa awulaa tɔ, pɛlɛ pa tɔkɩ kawulaɣa kɛ lɛlaa tɔɔ. Na mpa pɛlɛ pa kɛ́ kʋfeelaa tɔ, pɛlɛ pa ŋmakələɣɩ səkpema. 	 Toe pai' Yesus mpokio' -ra omea pai' na'uli' -raka: "Ni'inca moto kasoa-ra topoparenta to uma mpo'incai Alata'ala mpoparentai ntodea-na. Tauna to bohe pangka' -ra mpewuku ntodea-na mpotuku' hawa' -na.


Waatʋ wei ɩ nyə́ma na-ɩ tɔ sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. Ɩlɛna ɩ too tɔmɩ-ɩ sɩ: Ma pəyaɣa, n lapa-tʋɣʋ mpʋ suwe? Nyənɩ, má na nyá caa tə pɛɛka-ŋ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ kɛ́. 	 Konce tina pai' tuama-na mpohilo-i. Na'uli' tina-na: "Uto', napa-di-kona pai' nupohewa toe-kaie! Kai' tuama-nu, sese' -kai mpopali' -ko!"


maa hɛɛsəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɛɛtʋ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə tɔɔ se. Na ma tɔɔsəɣɩ mə tɔɔ kɛ́ ma Ɩsɔ sələməŋ taa kɛ́ na má sələməɣɩ mə tɔɔ. 	 uma-a putu mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala sabana koi', pai' kukahangai' oa' -koi hi rala posampaya-ku.


Má ɩsəntɔ ma see ma sɔsaa kɛ́. Pə́cɔ́ ma wɛna ma səkpema na pɛlɛ pá lakɩ ma luɣu nyəntʋ. Má heela pa taa wei sɩ ɩ́ polo cənɛ, ɩ́lɛ́ ɩ puki kɛ́. Má heela wei sɩ ɩ́ kɔɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kɔɔ tɔtɔ. Pə́cɔ́ ye ma heela ma yom sɩ ɩ́ la pənɛ, ɩ lakɩ kɛ́. 	 Apa' aku' toi-e, pahawaa' wo'o-a-wadi-kuwo, pai' ria wo'o-ra-kuwo to kuhawai'. Ane rapa' -na ria hawa' -ku hi hadua tantara mpo'uli' -ki: `Hilou-ko!' bate hilou-i. Ane mekio' -a hi tantara kahadua-na `Mai-ko!' bate tumai-i. Ane ku'uli' -raka batua-ku: `Babehi toe!' bate rababehi. Wae wo'o Iko Tuama, uma-ko mingki' hilou hi tomi-ku. Lolita-nu-wadi nu'uli' hi rehe'i, bate madupa' mpai' hi tomi-ku ria."


Pə kaasa pee lɛnna ná hota tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa. Aŋhaa, alɛ a wɛnna ntɛ́ ɩsɩɩ yəlaa mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá mʋ-təɣɩ teu na pá lʋləɣɩ pee tɔ. Lɛlaa kɛ pəcɔ, lɛlaa kɛ maɣana, na lɛlaa kɛ sɔsɔm sɔsɔm. 	 "Ria wo'o tauna to rarapai' -ki hawua' to monawu' hi tana' to morudu'. Mpo'epe-ra Lolita Alata'ala, kaliliu ratarima. Hi tauna toe-ramo Lolita Alata'ala mowua' mpu'u. Ria to mowua' hangkedi', ria to mowua' wori', ria to mowua' wori' lia."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ma heeliɣi mpa mɛ ɩ́ nɩɩkɩ ma tɔm tɔ sɩ: Ɩ́ sɔɔlɩ mə kolontunaa, na ɩ́ lá mpa paa caa-mɛ tɔɣɔ kʋpantʋ. 	 "Aga hi koi' to mpo'epe lolita-ku wae-e lau, ohe'i hawa' -ku: Kana tapoka'ahi' bali' -ta, mo'ingku lompe' hi tauna to mpokahuku' -ta.


Yuta nyə́ma mpa paa kɔma na pá səŋna Malɩ kɛ ləyaɣa caɣaʋ tɔ, pa na ɩ kʋla mpʋ təwaka na ɩ́ lɩɩ, ɩlɛna pá təŋɩ-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ pa hʋʋwa sɩ ɩ puki pəlaaʋ tɔɔ kɛ́ wula kɛ́. 	 To Yahudi to mpodoo eo mpohilo kasosa-na Maria malai ngkai tomi. Ra'uli': "Hilou hi daeo' -i tu, hilou motantangi' hi ria!" Jadi', hilou wo'o-ra-rawo mpotuku' -i.


Ma heeliɣi-mɛ sɩ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ kəla Ɩsɔ təsɛɛlɛ. 	 Jadi', peliu-nami Aku', apa' Aku' meliu ngkai Tomi Alata'ala.


na ɩ́ paasəna təmlɛ nte Yutaasɩ yelaa na ɩ́ tɛɛ ɩ nyəŋkʋ tɔ. 	 Oti toe, mosampaya-ramo, ra'uli': "Pue', nu'inca omea nono tauna. Yudas, monawu' -imi-hana ngkai bago-na jadi' suro-nu, pai' -i rahuku' ntuku' -ki gau' -na. Toe pai' kiperapi' Pue', tudo' -kakai hema ngkai hira' to rodua tohe'ira to nupelihi-mi jadi' sampei-na."


Ma nyəmá pə təna mpi n lapa tɔ. Ma nyəmá sɩ nyá toma ta tɔɔ te, paa na mpʋ tɔ n tɔka ma tɔm na n lapa yʋlʋpaŋ. Ma ha ɩkpatɛ kɛ nyá ɩsɛntaa na nɔɣɔlʋ kaa wakəlɩ-tɛ. 	 Na'uli': Ku'inca napa to nibabehi. Hilo-dile, kubea-kokoi wobo' to uma haduaa ma'ala mpo'unca. Apa' ria wa karohoa-ni hangkedi', pai' nituku' -mi lolita-ku pai' uma nisapu kanipangala' -ku.


Ɩ́ sɛɛ-m Filolɔkɩ na Sulii na Nelee na ɩ́lɛ́ ɩ kɔɣɔ, na Olɛmpasɩ na Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ pa cɔlɔ tɔ. 	 Tabe-ku hi Filologus pai' Yulia, hi Nereus pai' ompi' bine-na, pai' hi Olimpas hante hawe'ea tomepangala' hi Pue' Yesus to dohe-ra.


Ɩ nyə́ma nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá kʋlɩ sɩ pá puki na pá kpa-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa tɔŋaɣa kɛ́ sɩ pə lakɩ-ɩ kɛ́. 	 Toe pai' ria tauna to mpo'uli': "Wuli-imile!" Kara'epe-na ompi' -na Yesus tohe'e, hilou-ramo ke mpo'ala' -i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ paa wei ɩ pola ɩ ɩcatɛ taa sɩ pá kala-ɩ. 	 Hawe'ea tauna hilou mpope'uki' hanga' -ra, hore-hore hi ngata totu'a-ra.


Na yəlaa samaa təna wɛ awalɩ na pá tɔŋna Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ tulaalʋ wɔpʋ waatʋ. 	 Jadi', bula ntodea mosampaya hi mali-na, Zakharia mesua' hi rala Tomi Alata'ala mpotunu dupa'.


Pə tɔɔ tɔ, apalaa mɛ, ɩ́ nyənɩ na ɩ́ ləsɩ mə taa kɛ́ yəlaa naatosompɔɣɔlaɣa, mpa yəlaa sama na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ pa kiŋ na pá wɛna ləmaɣasɛɛ kɛ sɔsɔm tɔ, na tə́ tʋ-wɛɣɛ təmlɛ tənɛ. 	 Jadi' ompi' -ompi', agina tapelihi ngkai laintongo' -ta tau pitu to lompe' po'ingku-ra, to nakuasai Inoha' Tomoroli' pai' to monoto nono-ra, bona hira' -mi to kiwai' bago mpo'urusi kara-kara pongkoni' toe.


Kilisiti kɛ Ɩsɔ ka ləsaa na ɩ́ sɩɩ na pəcɔ pá lakɩ antulinya. Ɩ ləsa-ɩ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ ɩnɛ ɩ taa na ɩ́ hʋ́lɩ́ kɛ́ sɩ pə́ waasɩ-mɛ. 	 Kako'ia-na dunia' rapajadi', napakatantu ami' -mi Alata'ala Kayesus-na to jadi' Topetolo'. Aga lako' mehupa' -idi hi dunia' bona mpotolo' -koi hi eo-eo mpomohui' Eo Kiama toi-e.


Ɩ́ taa tʋ mə sipanaa taa kɛ́ liɣitee, paa nna. 	 "Neo' ngkeni wori' rewa hi pomakoa' -ni. Neo' ngkeni doi ba bulawa ba pera'.


Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ caɣa na mə hʋwɛɛ taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ kɛ́ təmlɛ lapʋ. Ɩ́ lakɩ pə təna na laakalɩ kɛ tam, na ɩ́ tʋ mə tɛɛlʋɣʋ kɛ kʋcɔɔʋ ŋku ɩ́ ká hiki kʋyaŋku Yesu Kilisiti ká kɔɔ tɔ. 	 Jadi' ompi' -ompi', apa' ria-mi poncarumakaa-ni to moroho toe-e, toe pai' ku'uli' -kokoi: pakanoto-mi nono-ni, neo' lempe', pai' ncarumaka mpu'u-mokoi hi rasi' to rawai' -kokoi ane rata nculii' -ipi mpai' Yesus Kristus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu tasa-m heeluɣu sɩ: Pusi nsi n nawa na wasaŋkalɩ caɣa sɩ hɛkʋ tɔ, yəlaa na samaa na piitimnaa taa yəlaa na nsəma taa yəlaa ntɛ́ mpʋ. 	 Na'uli' wo'o mala'eka toei mpo'uli' -ka: "Ue to nuhilo toe we'i, to napohurai tobine toei, mpobatuai tauna ngkai humalili' dunia', ntodea ngkai wori' negara pai' wori' nyala basa.


Panɛ ɩnɩ pa təna pa tɛma pa taa na Ɩsɔ tɔɣɔ Ɩsɔ sama-wɛ. Paa na mpʋ pa ta hiki mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-wɛ tɔ. 	 Hawe'ea tauna toera napokagoe' Alata'ala sabana pepangala' -ra. Tapi' ko'ia raratai poko to najanci-raka.


Ɩsɔtaa tillu naatoso nyəŋ wei ɩ tɔka akantəlɛ tɔɣɔ pə heelaa sɩ ɩ́ hɛtɩ ɩsɔtaa tillaa liɣiti wei pa tʋ alukpala kɛ pɔɣɔ sɔsaɣa Ɩfəlatɩ nɔɣɔ tɔ. 	 Na'uli' topololita toei mpo'uli' -ki mala'eka ka'ono-nae we'i: "Bahaka-ramo mala'eka to opo' to tehoo' hi ue Efrat!"


Tənaɣa Yuta nyə́ma sʋʋ tə tɔɔ kɛ́ hɔm na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ pa taa pa tike sɩ: Ɩsənaɣa ɩnɩ ɩ ká kpaɣa ɩ maɣamaɣa ɩ tɔnʋɣʋ nantʋ na ɩ́ ha-tʋ sɩ tə́ tɔɣɔ? 	 Kara'epe-na to Yahudi lolita-na Yesus toe, momehono' -ramo himpau hira', ra'uli': "Beiwa-i ma'ala mpewai' woto-na hi kita' bona takoni' -e?"


Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa pə tɔɔ cənɛ? 	 Na'uli' Yesus: "Lence hema pai' hanga' hema to hi doi toi?"


Nti ma yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ pə taɣa kʋcaalʋɣʋ nyəntʋ, ama ɩsəna mpi lɛlaa ná sɛɛsa ɩsəlɛ tɔɣɔ ma heeliɣi-mɛ, sɩ ma naa mə sɔɔlʋɣʋ tampana. 	 Uma ku'uli' -kokoi tohe'i hewa lolita hawa'. Patuju-ku doko' mpopo'incai-koi beiwa kabohe ahi' -ra to Makedonia mpewai' doi petulungi-ra hi doo, bona kuhilo rata hiapa wo'o-koiwo ahi' -ni.


Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ təŋ ma yaasi. 	 Toe pai' kuperapi' mpu'u ompi' bona nituku' po'ingku-ku.


Mpɛ pa məlaa kɛ́ na pá kpaɣa Ɩsɔ tɔɔ tampana na pá pəsəna pɔpɔtʋ. Pa sɛɛkɩ na pá təŋəɣɩ mpi mpi Ɩsɔ lapa tɔ, na pá yele Ɩsɔ wei ɩ lapa-wɩ tɔ ɩ maɣamaɣa. Pəyele pɩɩ mʋna ɩsɩɩ ɩnəɣɩ pá saŋ tam. 	 Tudui' Alata'ala to makono rasapuaka, tudui' to boa' lau-di to rapangala'. Oja' -ra mpopue' Topejadi', anu tuwu' to napajadi' Alata'ala, toe lau-di to rapue' pai' to rapengkorui. Hiaa' kakoo-kono-na Topejadi' toe-idi-hawo to natao ta'une' duu' kahae-hae-na. Amin!


Yesu cɔ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ ɩnɩ sɩ: Sɔɔŋ wɛna ɩ lona na sumasɩ wɛna sɩ tana. Ama Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma fɛɩna nyʋɣʋ tətʋlɛ maɣamaɣa. 	 Yesus mpotompoi' -i, na'uli': "Bangko' ria pulo'u-ra, pai' danci ria peta-ra. Aga Aku' Ana' Manusia', uma-kuna ria tomi-ku kupoturui."


Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na ɩ́ naakɩ ɩsəna pá na Yesu pa lakɩ tɔ. Ɩ nawa sɩ Yesu cɔwa Satusee nyə́ma kɛ teu. Ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ təna taa ntiɣilɛ sɔsɔɔntʋ təkpem? 	 Nto'u toe, hadua guru agama Yahudi rata hi Yesus. Na'epe pomehono' -ra to Saduki hante Yesus we'i, pai' na'uli' hi rala nono-na: "Lompe' mpu'u tompoi' -na Yesus tetui!" Toe pai' mepekune' wo'o-imi-hawo hi Yesus, na'uli': "Parenta to'uma to poko-na ngkai hawe'ea parenta?"


Ama ye Ɩsɔ sɛɛlʋ wei ɩ lʋlʋɣʋ taa wɛ leelaa, pʋntʋ ká mʋ Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛ səɣəla kɛ́ na ɩ́ səŋna ɩ leelaa, ɩlɛna pə́ hɛtɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle na pɛlɛ pá səŋna mpa pa kɛ́ leelaa təkpem tɔ. 	 Ane ria to Kristen, pai' ria posantina-ra to balu, agina hira' toe-mi to mpewili' -i. Uma-hawo ohea-na ane hawe'ea ompi' hampepangalaa' -ta kana mpewili' tobalu toe. Apa' ompi' -ompi' hampepangalaa' -ta kana mpewili' tobalu to balu mpu'u, to uma hema to mpewili' -ra.


Ma taapalaa ma kɛɛsəɣɩ-mɛɣɛ yəlaa tá ta kʋlapʋtʋ na ɩ́ cɛkəna. Ye yʋlʋ caɣaa na ɩ́ taɣanɩ pə təna təmamam kɛ́ ɩsəna ɩ caa pá lana ɩ wɛnaʋ kɛ ɩ səm waalɩ, na ɩ́ tʋ takəlaɣa taa na ɩ́ sɩɩ, nɔɣɔlʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kʋ-tɩ yaa ɩ́ sɔɔsɩ ɩ nyəntʋ kɛ tə tɔɔ. 	 Ompi' -ompi', ku'ala' tonco ngkai katuwu' -ta eo-eo-na. Rapa' -na ria hadua tauna to mpo'uki' sura pojanci. Ane sura-na toe mpolia' nateke-mi pai' rasaa' ntuku' ada topoparenta, tau ntani' -na uma ma'ala mpodonihii ihi' -na ba mpolawa' kadupa' -na.


Yesu kɔma na ɩ́ sʋʋ Yosalɛm taa, ɩlɛna ɩcatɛ la yuŋ təkɛmm, na yəlaa pɔɔsəɣɩ sɩ: Aweɣe ye? 	 Pesua' -na Yesus hi ngata Yerusalem, konce-mi pue' ngata, ra'uli': "Hema-idie?"


Yesu Tillaa kɔma pá məlɩ Yesu kiŋ, ɩlɛna pá kɛɛsɩ-ɩ pə təna mpi pa lapa tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpaɣa-wɛ na ɩ́ pona-wɛɣɛ kpeeŋa kɛ ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Pɛtɛsaita tɔ tə kiŋ. 	 Rata nculii' -ramo suro Yesus to hampulu' rodua toera, pai' ratutura-ki Yesus hawe'ea to rababehi. Oti toe, Yesus mpo'ema' -ra hilou hi kawaoa' -na mohu' hi ngata Betsaida.


Tənaɣa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩ Yesu tɔɔ, na ɩ́ sɔɔsɩ-ɩ apalʋtʋ. 	 Ngkai ree, mehupa' -mi hadua mala'eka ngkai suruga mporohoi-i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ kʋ wule Yesu sɛɣɛsaɣa Yuta nyə́ma təkotile natəlɩ tə taa. 	 Hangkani, Yesus metudui' hi tomi posampayaa nto'u Eo Sabat, eo pepuea' -ra to Yahudi.


Ama asilima wena a tɔɔ sɔsɔm kɛ katatəlaɣa tɔ a tɔɔ, pə nəɣəsəna sɩ paa apalʋ wei ɩ́ wɛɛna ɩ alʋ, na paa alʋ wei ɩ́ wɛɛna ɩ paalʋ kɛ́ mpʋ tɔtɔ. 	 Aga aku' mpo'uli', agina tomane mpotobine tobine-na moto-hawo, pai' tobine mpotomane tomane-na moto, bona neo' ria to mogau' sala' hewa to lalau.


Pə lapa laɣasaɣa kɛ pəcɔ, ɩlɛna nɔɣɔlʋ tɔtɔ náá na Piyɛɛ, na ɩ́ tɔ sɩ: Pa taa wɛɣɛlɛ na nyá tɔtɔ. Ama Piyɛɛ cɔ apalʋ ɩnɩ sɩ: Pə taɣa ma. 	 Uma mahae ngkai ree, kahadua-na mpohilo Petrus pai' na'uli' -ki: "Iko wo'o-mi hadua doo-ra ngone!" Na'uli' wo'o Petrus: "Uma! Bela aku'."


Pə lapa kʋyɛɛŋ tooso ɩlɛna pá na-ɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ caɣa Yuta nyə́ma sɛɣɛsəlaa sɔsaa kiŋ na ɩ́ nɩɩkɩ pa sɛɣɛsʋɣʋ na ɩ́ pɔɔsəɣɩ-wɛɣɛ tɔmnaa. 	 Tolu eo-ramo mepali', lako' rarua' -idi hi Tomi Alata'ala. Mohura-i hi laintongo' guru agama, mpe'epei pai' mepekune'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ cɔ-wɛ sɩ: Mɩɩ wiina-m na Tacaa, na nti ɩ́ yɔɣɔta mpʋ tɔ tə taa natəlɩ ɩ́ taa la-m. 	 Na'uli' Simon mpo'uli' -raka Petrus pai' Yohanes: "Perapi' -ka-kuwo hi Pue' bona neo' -a mpai' narumpa' silaka to ni'uli' tetu-e we'i!"


Pə kɔma ɩsɩɩ taanaɣa ɩlɛ, ɩ́ na pa naanʋwa na naalɛ pa caɣa tɔɣɔʋ ntɛ́. 	 Kamobengi-na, Yesus hante ana'guru-na to hampulu' rodua mohura ngkoni'.


Tənaɣa pɛlɛ pa yela pa puluŋ na pá təŋɩ-ɩ kpakpaa. 	 Karapalahii-nami jala' -ra, pai' ntepu'u eo toe mpotuku' Yesus-ramo.


Ye yʋlʋ ɩ́ lapa-mɛɣɛ ɩsaɣatʋ ɩ́ taa fɛlɩ-ɩ, paa kʋtʋɣʋ, ɩ́ taa lɛɛtɩ-ɩ. Ama ɩ́ kooli pʋntʋ tɔɔ kɛ́ kʋpantʋ, pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ yaaʋ-mɛ tɔ, ɩ maɣamaɣa ɩ kʋpantʋ kɛ ɩ tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ. 	 Ane ria tauna to mpodaa' -ta, neo' tapehawai hante to dada'a. Ane ralibui' -ta, neo' tatimalihi-ra. Agina-pi gau' to dada'a toe tapehawai hante mperapi' -raka gane' to lompe' ngkai Alata'ala. Apa' Alata'ala mpokio' -ta jadi' topetuku' -na bona mporata gane' to lompe' ngkai Hi'a.


Pə tɔɔ kɛ́ ma nyɩɩləɣɩ teu sɩ má pona mɛ mpa ɩ́ wɛ Lom tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔtɔ. 	 Toe-mi pai' doko' lia-a mpoparata Kareba Lompe' hi koi' wo'o to hi ngata Roma.


Ɩsɔ cɔlɔɣɔ ɩ ka wɛ hatoo kancaalaɣa. 	 Ngkai lomo' -na-imi dohe Alata'ala-e.


Yesu caalʋɣʋ ɩ təmlɛ kɛ waatʋ wei kɛ́ mpʋ tɔ, ɩ pɩɩsɩ wɛ ɩsɩɩ hiu na naanʋwa, na yəlaa nyənaɣa-ɩ ɩsɩɩ Yosɛɛfʋ pəyaɣa. Yosɛɛfʋ ná kɛ́ Heli pəyaɣa, 	 Nto'u umuru Yesus kira-kira tolu mpulu' mpae, natepu'u-mi pobago-na. Ntuku' pomporataa tauna, Yesus ana' Yusuf, Yusuf ana' Eli,


Tənaɣa Tomaa wei pa yaakaɣa tompu tɔ ɩ tɔma Yesu ɩfalaa lɛlaa sɩ: Aŋha tə́ təŋ Tacaa na tá na-ɩ tə́ kpɛntɩ səm ɩlɛ. 	 Tomas, to ra'atu Ntomoropa', mpo'uli' -raka hingka ana'guru-na: "Kita-mi hilou mpotuku' -i, bona mate-ta hangkaa-ngkania hante Hi'a." Jadi' hilou mpu'u-ramo hi tana' Yudea.


Haɩ, Colasɛŋ nyə́ma mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Haɩ, Pɛtɛsaita nyə́ma mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Piti təma nna pa lapa-yɛɣɛ mə hɛkʋ taa tɔ, ye ɩsɩɩ ɩsəntɔ Tiii na Sitɔŋ kɛ paa lapa-yɛ, paa tɛma pa ɩsaɣatʋ lɔʋ kɛ lɔŋ, halɩ pá suu fɔlətɔnaa na pá caɣa hula taa. 	 "Silaka-koi to Yahudi to mo'oha' hi ngata Korazim pai' hi Betsaida! Wori' moto-mi tanda mekoncehi kubabehi hi ngata-ni, aga uma oa' -koi medea ngkai jeko' -ni. Ane rapa' -na tanda mekoncehi toe rababehi hi rala ngata Tirus pai' Sidon, ke mahae-ramo-rana medea ngkai jeko' -ra, nau' bela-ra to Yahudi. Ke mpo'ala' karu' -ramo rapohea, pai' mohura-ra mpohawui' woto-ra hante awu, tanda kasoho' nono-ra.


Haləna ɩ́ yɔtɔtɩ na ɩ́ tuu sɩ: Paa mpiɣi n sələma-m maa ha-ŋ-wɩ. 	 Nakeni kagoe' -na rahi, mojanci pai' mosumpa-i hi toronaa toei, na'uli' -ki: "Napa-napa to nuperapi', bate kuwai' -ko!"


Ɩlɛ mɩɩ nyaɣa apalʋtʋ, pɩɩ ya mə nyɔɔŋ. 	 Ane uma mogego' pepangala' -ni hi Aku', bate mporata-koi katuwua' to lompe'.


Yomaa mpa pa caanaa ná kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔtɔ tɔ, pá taa nyənɩ pa caanaa mpɛɣɛ yem, na pá waana sɩ: Kaɣana tə kɛ́ kʋlʋm kɛ́. Aaɩ, pənɛntɛɣɛ pə wɛɛ sɩ pá wʋsɩ ɩsəlɛ na pa caanaa təma. Mpi tɔ mpa pa waakəna ḿpʋ́ɣʋ́ pa təma tɔ pɛlɛ pa kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔtɔɣɔ, na mpɛɣɛ yomaa pa sɔɔla-wɛ tɔ se. Tɔʋ, n ta na ntiwɛ n ká sɛɣɛsəɣɩ na ń lakɩ waasʋ kɛ tə tɔɔ tɔɣɔlɛ. 	 Ane rapa' -na maradika-ra to Kristen wo'o-i-hawo, neo' ra'uli' hewa toi: "Uma mingki' kutuku' hawa' -na, apa' hingka ompi' -ku moto-i-hawo hi rala Pue'." Agina kaloo-lompea' lau-di pongkamu-ra bago maradika-ra, apa' maradika to rapobago-ki toe, ompi' hampepangalaa' -ra to rapoka'ahi'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ toŋ tʋ ɩnɩ ɩ tasa-ɩ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tacaa la suulu na ń tili Lasaa kɛ ma caa təyaɣa taa. 	 "Ngkai ree, na'uli' wo'o topo'ua' toei: `Ane wae-di Mama, kuperapi' bona nuhubui-i Lazarus hilou hi tomi tuama-ku.


Pə lapa pɩɩsɩ naanʋwa na liɣiti ɩlɛna má məlɩ Yosalɛm, na Panapaasɩ sɩɩ-m, na má kpɛnna Titʋ tɔtɔ. 	 Hampulu' opo' mpae ngkai ree, hilou wo'o-ama hi Yerusalem hante Barnabas. Pai' Titus wo'o kupo'ema' hilou.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ niki sɛɣɛsʋɣʋ. Ɩlɛna kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyə́ma taa sɔsaa polo na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Kaŋkantɛ nteɣe n makɩ nyá taa na ń lakɩ ɩsəntɔ? Yaa awe tɩɩ ha-ŋ pə mpaaʋ? 	 Mesua' wo'o-imi Yesus hi rala Tomi Alata'ala pai' metudui'. Bula-na metudui', rata-ramo imam pangkeni hante totu'a to Yahudi mpekune' -i, ra'uli': "Uli' -kakai, ngkaiapa huraa-nu mpobabehi hawe'ea tetu hi Tomi Alata'ala! Hema to mpowai' -ko kuasa hewa tetu?"


Pə kɔma pə kpɛɣɛtəna Yesu kʋlʋɣʋ kɛ antulinya taa, ɩlɛna ɩ́ sɩɩ sɩ ɩ ká polo Yosalɛm. 	 Mohu' -mi tempo-na Yesus me'ongko' hilou hi suruga, napomonoa' -mi bate mpotoa' -i Yerusalem.


na Ɛɛlɩ kɛ́ Yosuwee pəyaɣa, na Yosuwee kɛ́ Ɩliyesɛɛ pəyaɣa, na Ɩliyesɛɛ kɛ́ Yolim pəyaɣa, na Yolim kɛ́ Matatɩ pəyaɣa, na Matatɩ kɛ́ Lefii pəyaɣa, 	 Er ana' Yesua, Yesua ana' Eliezer, Eliezer ana' Yorim, Yorim ana' Matat, Matat ana' Lewi,


Pə wɛ ḿpʋ́ɣʋ́ kʋpam mɛɛ, ɩ́ cakʋɣʋ nyanaɣa tɛɛ təkpem tɔ paa wei ɩ huliɣina ɩ maɣamaɣa ɩ tɔɣɔnaɣa kɛ́. Nyɔɣɔsɩ ná tɔŋna lɛlaa kɛ kʋɣʋ na sʋlʋm náá kʋɣɩ lɛlaa. 	 Apa' hi poromu-ni, ria-koi hantongo' to kaliliu mpokoni' pongkoni' -ni moto pai' nginu anggur-ni moto, alaa-na nipolangu moto-mi-koina. Hiaa' doo-ni to uma nakariai, mo'oro' moto-ra.


Nkpaŋʋɣʋ ká pəsɩ na kʋ́ tɔ sɩ: Ma ta kɛ ɩsəlɛ tɔ ma ta kɛ tɔnʋɣʋ? Paa kʋ tɩɩ yɔɣɔta mpʋ pɩɩ ləsɩ-kʋɣʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ? 	 Ane tilinga mpo'uli': "Aku', bela-a mata, jadi' bela-a bagia ngkai woto," tilinga toe bate bagia ngkai woto.


Yʋlʋ nyá, awe kɛ-ŋ na ń kpɛɛsəna Ɩsɔ? Cʋɣʋ nyənaɣa pəsəɣɩ na ká pɔɔsɩ ka ŋmalʋ sɩ pepe tɔɔ kɛ́ n ŋma-m na má wɛ ɩsəntɔ? 	 Neo' ta'uli' hewa toe, ompi'! Uma-hawo bela ohea-na ane kita' manusia' mehono' hewa toe hi Alata'ala. Ha natao hameha' kura mpo'uli' -ki tauna to mpobabehi-i hewa toi: "Napa-di-kona pai' nubabehi hewa toi-ae?"


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa napəlɩ na Falisanaa napəlɩ pa tɔma Yesu sɩ: Tacaa, tə caa sɩ ń la-tʋɣʋ piti təmlɛ natəlɩ na tə́ ná. 	 Oti toe, ba hangkuja dua guru agama pai' to Parisi mpo'uli' -ki Yesus: "Guru, doko' -ka-kaina mpohilo-ko mpobabehi tanda to mekoncehi, bona monoa' ki'inca kangkai Alata'ala-na mpu'u-ko."


Ye ma taa kɔɔ na má yɔɣɔtəna-wɛ, pa taa yaa-wɛɣɛ ɩsaɣalataa. Ɩlɛ pənɛntɛ pa fɛɩna nti paa yɔɣɔtɩ pa ɩsaɣatʋ tɔɔ tɔ. 	 Ane ke uma-a tumai mpololitai-ra, ke uma-ra-hawo masala'. Tapi', apa' tumai mpu'u-ama mpololitai-rae, toe pai' uma ria wuniia' -na sala' -ra.


Ɩ́ nyənna fiki tʋɣʋ na ɩ́ cɛkəna. Saa wei kʋ nɛɣɛtəɣɩ na kʋ hatʋ yɛɣɛləɣɩ tɔ, ɩ́ nyəmá kpakpaa sɩ hɛɛsʋɣʋ talaa kɛlɛ. 	 "Petonoi-koi napa to kutudui' -kokoi hante lolita rapa' kaju ara. Ane nihilo rau-na mela' pai' mohulu-i, ni'inca-mi kaneo' -na mara eo.


Pa kantəlʋɣʋ tɔɔ kɛ́ tə tɔŋna-wɛɣɛ yaaʋ sɩ leleŋ nɩɩlaa. Ɩ nɩɩwa Soopu tɔm kɛ ɩsəna ɩ kantələna suulu tɔ. Na ɩ́ nyəmá pə kɔma na pə́ tɛ́ na Tacaa ha-ɩ mpi tɔ. Tacaa wɛna yʋlʋ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm kɛ́, na ɩ kʋpantʋ fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. 	 Apa' hema-ra-kona to ta'uli' morasi' -e? To morasi' -le, tauna to ntaha hi rala kaparia. Ni'inca moto tutura-na Ayub, kantaha-na hi rala kaparia-na. Pai' ni'inca beiwa Pue' mpogane' -i hi ka'omea-na. Apa' Pue', ma'ahi' lia-i, pai' lompe' nono-na.


Mpʋ ɩnɩ tɔ, mpa paa wɛ Yuta tɔ pá se na pá kpa pɔ́ɔ́ŋ. 	 agina tauna to mo'oha' hi Yudea metibo' hilou hi bulu' -na.


Ama mpa Ɩsɔ yaawa tɔ, paa Yuta nyə́ma taa, paa mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa taa tɔ, Kilisiti kɛna-wɛɣɛ Ɩsɔ toma na Ɩsɔ ləmaɣasɛɛ. 	 Tapi' Alata'ala mpokio' tauna hantongo' jadi' bagia-na. Ria-ra to Yahudi, ria-ra to Yunani. Ane tauna toera mpo'epe Kareba Lompe' pai' -ra mepangala' hi Kristus, ra'inca-mi kabaraka' pai' kanoto nono-na Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa sʋʋ hɔm kɛ pa taa pa tike sɩ pa naa wei paa nyənəɣɩ sɔsɔ tɔ. 	 Ngkai ree, momehono' -ramo ana'guru-na Yesus, ba hema-ra to meliu kabohe pangka' -ra.


Na wei pɩɩ maɣana ɩ wɛ taalɛ tɔ, ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kpeŋ ɩ tɛ na ɩ́ kɛlɩ ɩ kpaɩ. 	 Tauna to hi bonea, neo' -pi nculii' hi ngata mpo'ala' pohea-na. Kaliliu metibo'!


Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́, pa yaa-ɩ sɩ Ananiyasɩ, na ɩ alʋ sɩ Safila. Ɩ pɛɛta pa tɛtʋ natəlɩ na ɩ alʋ wɛna pə nyəm. 	 Ria wo'o hadua tomane, hanga' -na Ananias, hante tobine-na to rahanga' Safira. Ananias toei, mpobalu' wo'o-i-hawo tana' -na.


Ɩ tɛma tɔm ntəɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ na kʋyakʋ siki kɛ́ ɩlɛna ɩ́ kpaɣa Piyɛɛ na Yohaanɩ na Saakɩ na pá kpa pʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ. 	 Kira-kira hamingku ngkai pololita-na toe, Yesus mpobawai Petrus, Yohanes pai' Yakobus manake' hilou hi lolo bulu', lou mosampaya.


Paa la kɔlɔmɔtɔ nyə́ma na pááná nyə́ma. Paa saŋ pa tɩ, na paa yele Ɩsɔ na pá paasəna mpi pə hɛɛsəɣɩ pa laŋa tɔ tike. 	 Mpopanawu' doo-ra, mekahia' -ra pai' rika' pekiri-ra, mpopeliu kapantea-ra. Uma-ra mpotuku' konoa Alata'ala, mpotuku' kagoea' -ra-wadi.


Yohaanɩ taka yooyoonaa hʋntʋ kunti, na ɩ́ ləla tɔnʋɣʋ tampala kɛ ɩ tənaɣa taa. Ɩ tɔɣɔnaɣa ntɛ́ cələŋ na taalɛ tɩɩŋ nim. 	 Pohea-na Yohanes rababehi ngkai wulu porewua to rahanga' unta. Salepe' -na ngkai kuliba. Koni' -na lari pai' ue wani.


Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa kota sɔsɔm kɛ waatʋ ɩnɩ, haləna pá tusiɣi təma. Tənaɣa Yesu caaləna ɩ ɩfalaa kɛ kpaalʋɣʋ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa kʋkʋsʋm, pa mənaafikitʋ kɛ ma yaa mpʋ. 	 Ngkai kamoncobu-ncobu-ra tauna to morumpu doko' mpohilo Yesus, mome'upi' -ra alaa-na momepopongko ngkawiti'. Nto'u toe, Yesus mpololitai ana'guru-na, na'uli': "Mo'inga' -inga' -koi hi ragi-ra to Parisi. Batua-na, neo' nituku' kehi-ra. Apa' hira' toe lompe' hi mali-na-wadi dada'a moto hi rala nono-ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa pɔɔsa Yesu tɔtɔ sɩ: Ɩlɛ n kaa la piti təmlɛ natəlɩ na tə ná na pə́cɔ́ tə mʋ nyá tɔm? Tɔʋ, təmlɛ nteɣe n ka la? 	 Ra'uli' wo'o-mi ntodea: "Ane wae, tanda napa to nupopohiloi-kakai, bona kipangala' -ko kangkai Alata'ala-na mpu'u-ko? Napa to nubabehi?


Na yəlaa ɩ́ wɛ təyaɣa taa na pá fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ təyaɣa ŋkɛ ka saaləɣɩ yem kɛ́. 	 Ane tau hantina ntora motuda', bate pagaa' -gaa' mpai' posantinaa-ra.


Tɔʋ, Yohaanɩ ná kɔma, ɩɩ tɔkɩ, ɩɩ nyɔɔkɩ sʋlʋm, na pá yɔɣɔtəɣɩ ɩ́lɛ́ sɩ ɩ kɛ́ ɩlɔɣɔhilu. 	 Batua-na: Yohanes Topeniu' uma rapokonoi, Aku' wo'o uma rapokonoi. Katumai-na Yohanes, mopuasa' -i pai' uma-i nginu to melanguhi. Rapoka'oja' -i, ra'uli': `Kahawia' -i-hanale!'


Na maa sɛɛsa ɩsəlɛ kɛ́ pə taa kɛ́ pə fɛɩna, haləna má tʋkaɣana Yesu sɛɛlaa kpeka kɛ kʋnyɔŋ. Na ye pa tɔma sɩ kʋsəsɩɩtʋ taa tɔm təŋʋɣʋ sɩ yʋlʋ ɩ́ təŋ na pə́ lapɩ-ɩ kʋpaŋ tɔ tá təŋaɣana, taalɩ nɔɣɔlʋ ɩ taa wɛɛ ma kiŋ. 	 Nto'u toe mantata' mpu'u petuku' -ku hi agama Yahudi, duu' -na ngasa' -a mposesa' -ra topetuku' Yesus. Kutuku' butu nyala parenta to hi rala Atura Musa, uma ria to kutiboki-na.


N ka sɔɔlɩ Tacaa nyá Ɩsɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ, na nyá ləsaɣa sʋʋ-ɩ təmammam kɛ paa mpi pə taa. 	 Kana tapoka'ahi' -i hante nono-ta mpu'u, tatonu hawe'ea katuwu' -ta hi Hi'a, tapoka'ahi' -i hudu inca-ta pai' hudu pakulea' -ta.'


Yesu nyəmá nti pa hʋʋkɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ asaɣɛɛ kɛ mpʋ? 	 Ntaa' na'inca moto-di Yesus to hi rala nono-rae. Toe pai' na'uli' -raka: "Napa pai' kedi' rahi nono-ni!


Na ɩ́ tɔ-m sɩ: Pɔɔlɩ taa nyá, pə wɛɛ sɩ n ká polo na ń səŋ Lom wulaʋ sɔsɔ ɩsɛntaa. Na ɩsɩɩ Ɩsɔ luɣu wɛ-ŋ teu tɔ, nyá tɔɔ ɩ ká ya nyá na mpa ɩ́ tɔŋ tɔ pa weesiŋ. 	 Na'uli' -ka mala'eka toei: `Neo' -ko me'eka', Paulus. Apa' bate rata moto-ko mpai' hi Roma mponyanyo magau' hi ria. Pai' ngkai kama'ahi' -na Alata'ala hi iko, hawe'ea tauna to hi rala kapal dohe-nu, uma-ra moapa.'


Tacaa Yesu Kilisiti pɛɛlɛɛ na Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ na kpɛntʋɣʋ ŋku Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋna tɔ pə́ wɛɛ mə təna mə kiŋ. 	 (G13-12) Hawe'ea topepangala' hi Yesus to hi rehe'i mpakatu tabe hi koi' ompi'.


Ɩlɛ saa ɩnɩ táá hiki caɣalɛ na tə́ paasəɣəna Ɩsɔ sələmʋɣʋ na waasʋ lapʋ kɛ tam. 	 Apa' pobago-kai kai' to poko-na mpu'u, mosampaya pai' mpokeni Lolita Alata'ala."


Na ɩ heela-wɛ sɩ: Pa ŋmaawaɣa sɩ pə wɛɛ sɩ Mesii ká sɩ kɛ́ na ɩ ká fe pə kʋyɛɛŋ tooso nyəŋkʋ wule. 	 Na'uli': "Hi rala Buku Tomoroli' te'uki': Aku' Magau' Topetolo' kana mporata kaparia pai' kana rapatehi, pai' hi eo katolu-na tuwu' nculii'.


Tənaɣa ɩ laɣasa pa ɩsɛntaa kɛ́ kpakpaa, na ɩ ɩsɛntaa tee kɔkɔ. 	 Bula-ra hi ria, mobali' -mi lence-na. Lio-na mehini hewa eo, pai' pohea-na mengea' meringkila'.


Ye kawulaɣa wɛɛ na ká fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ ka saaləɣɩ yem kɛ́. 	 Ane rapa' -na ria hadua magau', pai' ntodea hi rala kamagaua' -na ntora mosisala, uma mpai' ntaha mahae kamagaua' -na toe.


Na Yuta nyə́ma acima wena pa yaa sɩ Tɛɛʋ acima tɔ a wʋsaa. 	 Nto'u toe, neo' rata-mi eo bohe agama Yahudi to rahanga' Eo Paskah.


Wɛɛ lapa naalɛ, ɩlɛna Yesu məlɩ Kapənahum na yəlaa nɩɩ sɩ ɩ wɛ təyaɣa taa. 	 Ba hangkuja kahae-na ngkai toe, Yesus nculii' hilou hi ngata Kapernaum. Motolele-mi karia-na Yesus hi rala tomi,


Toŋtʋ təyaɣa wɛʋ mpʋ tɔ, pə taɣa wontu nti pa lupəna wʋla yaa liɣitee nyəɣətʋ tɔ tə tike kɛ pa lakəna ka taa. Ama tʋɣʋ nyəntʋ na cʋɣʋ nyəntʋ wɛɛ tɔtɔɣɔ na pá lakəna pə təna. Pa sɩɩkɩ lɛntɩ kɛ́ na pá lakəna fɛɛlɛ kʋyakʋ kʋyakʋ, ɩlɛna pə́ kaasɩ na pá lakəna lɛntɩ kɛ paa ɩfemle nte. 	 Hi rala tomi to bohe, wori' nyala rewa hi poruhea. Ria rewa to lompe', hewa rapa' -na to rababehi ngkai bulawa pai' salaka'. Ria wo'o to rababehi ngkai kaju ba tana' pulu' -wadi. To lompe', rahenta ane ria torata to rabila'. To uma lompe' rahi, rahenta eo-eo-na.


Ɩ́ hɔ-wɛ na ɩ́ ləsɩ kɔkɔ taa na ɩ́ ya pa nyɔɔŋ. Lɛlaa tɔm ɩ́ la-mɛɣɛ pətɔɔtəlɛ tɔtɔ na sɔɣɔntʋ. Ama pə kpaɣaʋ pa wontu nti pa yʋlʋwɛɛtʋ asilima taanaa tɔ ɩ́ taa tokina. 	 Ane ria-ra to meleli' ngkai pepangala' -ra, tete' -ra nculii' bona mporata-ra kalompea', niponcawa hewa mpe'alai' -ra ngkai apu. Aga ria wo'o tauna to gaga jeko' -ra, to mpotuku' kahinaa nono-ra to dada'a. Poka'ahi' wo'o-ra-rawo, aga mojaga-koi bona neo' -koi tepohikenii hi rala jeko' -ra. Poka'ahi' -ra topojeko', tapi' pokahuku' jeko' -ra, niponcawa pohea to babo'.


Tənaɣa ɩfalʋ wei Yesu sɔɔlaa tɔ ɩ tɔma Piyɛɛ sɩ: Tacaa kɛ́. Tuu ɩsɩɩ Simɔŋ Piyɛɛ nɩɩʋ mpʋ sɩ Tacaa tɔ, tənaɣa ɩ copa ɩ wontu na ɩ́ tɔɣɔlɩ na ɩ́ ŋmaa lʋm taa. (Mpi tɔ, pɩɩ pamna ɩ ka caɣa kpɛtɛ kɛ́.) 	 Ngkai ree, ana'guru to nape'ahi' Yesus mpo'uli' -ki Petrus: "Pue' -hana toe-e mai!" Mpo'epe toe-di Petrus, kana'unco' -nami baju-na (apa' uma-i mobajui), nahoo' hi hope' -na, pai' mengkalitowo' -imi hilou hi rala ue, monangu hilou hi role-na.


Tə təŋəɣɩ ɩ kʋheelitu na tə́ lakɩ mpi ɩ caa tɔ pə tɔɔ kɛ́ ɩ ha-tʋɣʋ pə təna mpi tə sələməɣɩ-ɩ tɔ. 	 pai' napa-napa to taperapi' bate nawai' -ta, apa' tatuku' hawa' -na pai' tababehi napa to mpakagoe' nono-na.


Mpʋ tɔ, wei ɩ́ yelaa na ɩ pɛɛlɔ saa ɩ ta la taalɩ. Ama wei ɩ́ ta yele na ɩ́ saa pəlɛ pə kəla teu. 	 Jadi', to ncamoko lompe' moto, aga to uma ncamoko meliu kalompe' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu cɔ-ɩ sɩ: Maɣa Kapiyɛɛ kɛ́, Ɩsɔ cɔlɔɣɔ ma wɛɛ. Ɩnɩ ɩ tilina-m sɩ má yɔɣɔtəna-ŋ na má heeli-ŋ tɔm kʋpantʋ tənɛ. 	 Natompoi' mala'eka toei: "Aku' toi Gabriel, pahawaa' Alata'ala to ngkai suruga. Alata'ala mposuro-a tumai mpoparata-koko kareba toe.


Ama mə laŋa ɩ́ hʋlʋmɩ sɩ mə hika mə paa nyəm kɛ Kilisiti wahalanaa taa na mɩɩ tɔɣɔ. Mpʋ tɔtɔɣɔ mə laŋa ká hʋlʋmɩ kʋyaŋku pɩɩ kuli ɩ teeli tɔɔ tɔ. 	 Pokagoe' lau-mi-hana, apa' lawi' mporata-mokoi bagia hi rala kaparia to narata-mi Kristus. Ngkai toe-mi ompi', ane rata-damo tempo-na Kristus mpopehuwu kabohe tuwu' -na hi hawe'ea tauna, uma mpai' mowo kagoe' -ni.


Ɩ́ ta nyɩ sɩ pə təna mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa tɔ, pə tiiki ɩ hiluɣu taa na pə tɛ tɔ pə lɩɩkəna ɩ tapʋɣʋ? 	 Pongkoni' to mesua' hi rala nganga-tale kaliliu hi rala ta'i-ta, pai' ngkai ree kaliliu tatadi. Bela-hawo toe to mpakada'a-ta hi poncilo Alata'ala-e.


Pə tɔɔ kɛ́ paa pəlee ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ waasɩ pa təna mpa pa kpətəɣəna Ɩsɔ kɛ́ ɩnɩ ɩ tɔɔ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ wɛna weesuɣu kɛ tam kɛ́, na ɩ́ sələməɣəna-wɛɣɛ Ɩsɔ. 	 Toe pai' ria kuasa-na mpobahaka-ta ngkai huku' jeko' -ta pai' mpowai' -ta kalompea' hante uma ria kakuraa' -na, ane tamohui' Alata'ala hi rala hanga' -na. Apa' tuwu' liu-liu-i-hana, pai' tida-i mpome'alai' -ta hi nyanyoa Alata'ala.


N faalʋɣʋ mpʋ sɩ n pilaa, sɩ n wɛna kɛ́, n ta laŋ pʋlʋ tɔ, n ta nyɩ sɩ nyá tɔm wɛ waɩyo, na n kɛ́ kʋnyɔntʋ kutukutu. N hʋlʋmaa kɛ́, na tapakpɛtɛ kɛ n wɛɛ, na n kɛ́ yʋlʋm kɛ́. 	 Ni'uli' -koina mo'ua' -koi, hono' moto katuwua' -ni, uma-pi ria kakuraa' -ni. Ntaa' we'i, uma-di ni'incai kampe'ahii' -nie. Metunai lia-koi, kabu-koi, wero-koi, molawa-koi hi katuwu' kao' -ni.


Na tɛtʋnaa mpa lʋm ka cɔɔnaa tɔ pá mʋkɩ yem, pa ta tasa pá keesi pɔ́ɔ́ŋ tɔtɔ. 	 Nto'u toe, moronto ncorobaa hawe'ea lewuto' hi tahi', pai' uma-pi ria bulu'.


Pɛlɛ pa tala Yesu kiŋ, ɩlɛna pá wiina-ɩ təkpɛɛ sɩ: Apalʋ ɩnɩ ɩ nəɣəsəna ń waasɩ-ɩ. 	 Karata-ra hi Yesus, merapi' mpu'u-ra, ra'uli': "Tadulako toei ria, natao lia nutulungi,


Ɩ ka hʋʋkaɣa ntiɣi tam tɔ Tacaa Yesu Kilisiti kiŋ kɛ ɩ lapa-tɩ. Na pə nɔɣɔ taa təkʋlʋŋkʋlʋ kɛ́ ɩ lapa. 	 Alata'ala mpobabehi hawe'ea toe ntuku' patuju-na to napakatantu ngkai lomo' kajadi' dunia', pai' patuju-na toe napadupa' hi rala woto-na Kristus Yesus Pue' -ta.


Tənaɣa kɔtəlaa sɔsaa tʋ Lasaa pəlɛ sɩ pa kʋɣɩ ɩ́lɛ́ tɔtɔ. 	 Jadi', mohawa' wo'o-ramo imam pangkeni doko' mpopatehi Lazarus.


Ɩsɔ ká təŋ tampana na ɩ́ lɛɛtɩ mpa pa tʋɣɩ-mɛɣɛ wahala tɔɣɔ wahala. 	 Alata'ala mpobabehi to monoa': napehawai mpai' kehi-ra to mpobalinai' -koi,


Pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔɣɔ pa tɔɣa lɛlaa tɛtʋ, na pə tɔɔ kɛ́ pa təŋa tampana, ɩlɛna Ɩsɔ ha-wɛɣɛ mpi ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-wɛ tɔ. Pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔɔ kɛ́ pa təka tɔɣɔlasɩ nɔɔsɩ, 	 Ngkai pepangala' -ra pai' alaa-na mpopengkoru-ra raja-raja, moparenta-ra hante kanoaa', mporata-ra to najanci-raka Alata'ala, mpo'ompo-ra nganga singa,


Tɔm nti tə kɛ́ tampana nyəntʋ təkelekele tɔɣɔlɛ sɩ, ye yʋlʋ caa ɩ́ la Ɩsɔ yəlaa kpekəle sɔsɔ pə kɛ́ təmlɛ kʋpantɛ kɛ́. 	 Makono mpu'u lolita to mpo'uli' hewa toi: tauna to doko' jadi' pangkeni agama mpokahina bago to lompe'.


Ma hʋʋ sɩ ɩ́ nyəmá teu sɩ tá kiŋ, tə pəsəɣɩ na tə́ hʋ́lɩ́ mpʋ mɛɛ. 	 Kusarumaka ompi', monoto wo'o-mi hi koi' kabela-nakai suro to boa'.


Ye mpʋ tə́ tɔkɩ tá Ɩsɔ sɛɛʋ ŋku kʋ tɔm tə hʋləɣɩ ɩsəntɔ tɔɣɔ teu. Mpi tɔ, tə wɛna kɔtəlaa sɔsaa taa sɔsɔ wei ɩ tɔma na ɩ́ tala Ɩsɔ cɔlɔ maɣamaɣa tɔ, ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ Yesu. 	 Jadi', ria-taka Imam Bohe to meliu mpu'u kabohe tuwu' -na: Hi'a-mi Yesus Ana' Alata'ala. Hilou-imi mpotara langi' pai' mesua' hi rala suruga mponyanyo Alata'ala jadi' Imam Bohe-ta to mpome'alai' -ta. Toe pai' kana taperohoi ngkakamu pepangala' -ta, pai' neo' tabahakai mpangaku' Kayesus-na Pue' -ta.


Nɔɣɔlʋ ɩɩ mʋsəɣɩ fətəla na ɩ́ ŋmɛsɩ-ɩ, yaa ɩ́ pamɩ-ɩ nyanaɣa tɛɛ. Ama ɩ sɩɩ-ɩ timpi taa ɩ́ wɛɛ pɩɩ naa yəlaa təna tɔɣɔ. Ɩlɛna mpa pa kɔŋ tɔ, fətəla kɔkɔ na-wɛ. 	 "Uma ria tauna mposuwe palita pai' nawuni ba napopoi' hante kura. Palita bate ratu'u hi pontu'ua-na bona hini-na rahilo tauna to mesua'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ ɩsɔtaa tillu wei ɩ nyənəɣəna lʋmnaa tɔɔ tɔ ɩ tɔma sɩ: Nyá wei n wɛ tənaŋŋ tɔ, nyá wɛnna, na nyaa wɛnna. N təŋa siɣisuɣu kɛ nyá hʋʋlɛ tənɛ tə taa kɛ́. 	 Oti toe, ku'epe mala'eka to mpokuasai ue mpo'uli': Oo Pue' Alata'ala to moroli', to ria ami' -moko ngkai lomo' -na pai' to bate ria-ko wae lau, Monoa' lia pehuku' -nu tetu-e.


na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ cɛlɛ maɣa mpʋ ɩnɩ pə lapʋ tɔtɔ, na má təna wei kɛ́ niŋ, pʋntʋ hiki Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ mpʋ. 	 pai' na'uli' -raka: "Wai' -a-kuwo kuasa-ni tetu, bona hema-hema wo'o-kuwo to kujama, mporata-ra Inoha' Tomoroli'."


Paa na mpʋ tɔ, ɩ hətɛ tɔŋna yaaʋ na pə puki, na samaa kotiɣi ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm sɔsɔm sɩ pa nɩɩkɩ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ, na ɩ́ waasəɣɩ-wɛɣɛ pa kʋtɔməŋ. 	 Ntaa' molele lau-midi kareba-na hiapa-apa-e, alaa-na mo'iko tauna mpotuku' Yesus doko' mpo'epe lolita-na pai' mpopepaka'uri'.


Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla naatoso nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛtʋ paasaa na tə sele teu, na ilim náá məlɩ piliŋ ɩsɩɩ pa piisuɣu pʋʋɣʋ tɔ, na ɩsɔtʋ náá məlɩ sɛɛʋ ɩsɩɩ caləm. 	 Oti toe, kuhilo Ana' Bima toei mpobongka saa' ka'ono-na. Muu-mule' linua bohe, eo jadi' mo'eta hewa mpuga, pai' wula jadi' molei hobo' hewa raa'.


Mpʋ tɔtɔɣɔ na pa apalaa, pɛlɛ pa yeki alaa tɔm, na pa kʋnyɩɩləŋ ɩ́ kpa pa nyɔɔŋ taa pa ketitiɣi təma. Apalaa lakəna təmaɣa fɛɛlɛ fɛɩ nyəntʋ. Na pa taaləntʋtʋ ntɩ tə naasʋɣʋ makəna pa nyɔɔŋ taa. 	 Tomane wae wo'o-wadi-hawo: uma-ra mpotobine tobine, tapi' mpokahina hingka tomane-radi. Tomane mpobabehi gau' to uma tumotoa hi hingka tomane-ra, pai' ka'omea-na mporata lau-ramo pehuku' to hintotoa hante gau' -ra to sala' toe.


Tacaa ləsʋɣʋ ma fɛɛlɛ tənɛɣɛ pənɛntɛɣɛ yəlaa taa tɔ, kʋpantʋ kɛ ɩ lapa-m sɔsɔm. 	 "Tohe'i-e ahi' -na Pue' hi aku'. Natulungi-a mo'anai', bona uma-apa me'ea' sabana kalalo-ku."


Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ footi-mɛɣɛ mə tɔɣɔnaɣa na mə kʋnyɔnyɔɔm na acima kʋyɛɛŋ na ɩsɔtʋ kʋfalʋ na kʋyɛɛŋ kʋhɛɛsəŋ pə tɔɔ. 	 Ompi' -ompi', ria tauna to doko' mpewuku-koi mpotuku' ada agama-ra. Rasalai' -koi apa' uma nituku' palia hi pongkoni' pai' hi ponginu. Rasalai' -koi apa' uma nituku' ada eo bohe agama Yahudi, hewa eo bohe wula bo'u ba palia mobago hi Eo Sabat. Neo' nipangalai' tauna toera,


Yesu kɔma na ɩ́ kʋlɩ ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Alʋ nyá, nyá yəlaa mpɛ pa wele? Ntɔŋ nɔɣɔlʋ ta la-ŋ pʋlʋ? 	 Ngkai ree, mebago' -imi Yesus pai' mpo'uli' -ki tobine toei: "Hiapa-ramo we'i to mpakilu-koe? Ha uma-rapa ria to doko' mpohuku' -koe?"


Mpa pə kaasaa tɔ, ma heeliɣi pɛlɛ sɩ, ye apalʋ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ alʋ kɛ́ ma ta nyɩ Ɩsɔ, pəyele alʋ ɩnɩ ɩ luɣu wɛɛ sɩ ɩ́ na-ɩ pá caɣa, apalʋ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kisiɣi-ɩ. 	 Kakaliliua-na, hi ompi' -ompi' to ntani' -na, ohe'i lolita-ku-- tohe'i aku' moto-mi pue' lolita, uma ria hawa' ngkai Pue': ane ria hadua tomane to Kristen to mpotobine to bela-i to Kristen, hiaa' tobine-na toei dota tida hante hi'a, neo' napogaa' -ki.


Tɔʋ, toma nna a wɛ tá taa na á waasəɣɩ-tʋɣʋ tam tɔ anəɣɩ Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ lana-tʋɣʋ kʋpantʋ na pə́ tɛɛ tá sələmʋɣʋ tɔɔ təcaɣacaɣa, haləna pə́ tɩɩ tɛɛ mpi mpi tə pəsəɣɩ na tə́ hʋʋ tá taa tɔ. 	 Bohe lia baraka' -na Alata'ala to mobago hi rala katuwu' -ta. Hante baraka' -na toe ma'ala nababehi meliu tena ngkai hawe'ea to taperapi', ma'ala nababehi meliu tena ngkai hawe'ea to tapekiri.


Pə tɔɔ kɛ́ ɩcantʋ na kʋtʋʋŋ na ɩsənyəŋlɛ na wahalanaa na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ, pə təna mpi ma naa ɩsəntɔɣɔ Kilisiti tɔɔ tɔ ma mʋɣələɣəna-wəɣɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma kɛ́ ɩcam ɩlɛ ma toŋ taa toŋ ntɛ́ təna. 	 Jadi', ane lente-a, kupokagoe' moto. Goe' -a ane ba raruge' -a ba rabalinai' -a, ba mporata-a kasusaa' pai' kaparia sabana petuku' -ku hi Kristus. Apa' ane lente-a, nto'u toe-mi moroho-a.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, paa timpiɣi paa heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛɣɛ antulinya təna taa, paa kɛɛsɩ alʋ ɩnɛ ɩ lapa mpi tɔ pə tɔm na pá tɔɔsəɣɩ ɩ tɔɔ. 	 Mpu'u ku'uli' -kokoi: hi humalili' dunia', hiapa-apa Kareba Lompe' rapalele, napa to nababehi tobine toei we'i bate ralolita, uma mpai' ralipo' -lipo'."


Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa kʋpama, ɩ́ tɔkɩ mə təɣɩ teu na pʋlʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ. Paa kʋyaŋku ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na Tacaa təmlɛ lapʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ nyə́má sɩ mə́ na Tacaa ɩ́ kpɛntaa na ɩ́ lakɩ təmlɛ nte tɔ pə kaa saalɩ yem. 	 Ngkai toe-mi ompi' -ompi' to kupe'ahi', pakaroho pepangala' -ni, neo' -koi mogego', baka' oa' -koi mpobago bago Pue', apa' ni'inca moto-hawo napa to nipobago-ki Pue' uma-hawo mpai' bayangi', bate ria hiwili-na.


Nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ sʋʋ yʋlʋ toŋ tʋ təyaɣa sɩ ɩ kuuki ɩ wontu na ɩ́ tá tɛ toŋ tʋ ɩnəɣɩ hɔkʋɣʋ kɛ ŋmɩɩsɩ. Ama ɩ kpaa-ɩ kɛ́ na ɩ́ hɔkɔ-ɩ təkeŋkeŋ na pə́cɔ́ ɩ́ sʋʋ ɩ wontu kuuu kɛ təyaɣa taa. 	 "Seta ma'ala rarapai' -ki tauna to parimuku. Ane mesua' -ta hi rala tomi tauna to parimuku doko' mpo'ala' ihi' tomi-na, kana tahoo' ncala' -i, pai' lako' ma'ala tapatau' rewa-na. Wae wo'o, ane Aku' mpopalai seta, batua-na, meliu kuasa-ku ngkai seta.


N hʋla-m weesuɣu mpaaŋ. N ká wɛɛ ma kiŋ na ń hʋləsəɣɩ ma laŋlɛ kɛ teu. 	 Nutudo' -maka ohea mporata katuwua' to lompe'. Hono' lia mpai' kagoea' -ku, ane ria-apa mpai' dohe-nu.'"


Na pá pɔɔsɩ sɩ: Leɣe pəyaɣa ŋka pa lʋla nɔɔnɔɔ na káá la Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ tɔ ka wɛɛ? Tə na ka ɩsɔtʋlʋŋa lɩɩ ilim təlɩɩlɛ kɛ́ na tə́ kɔɔ sɩ tə sɛɛ-kɛ. 	 Mepekune' -ra hi pue' ngata Yerusalem, ra'uli': "Hiapa-idi Ana' to lako' putu to jadi' Magau' to Yahudi-e? Hi mata'eo kihilo betue' to mpobatuai kaputu-na. Toe pai' tumai-kai doko' mpopue' -i."