Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Wulaʋ má, maa heeli mpa pa wɛna ma mpətəŋ tɔɔ tɔ sɩ: Mpusi nyə́ma mɛ ɩ́ tɛɛ na ɩ́ fɛɛ-m. Ɩ́ polo kɔkɔ ŋka pa taɣana Ɩlɔɣɔʋ na ɩ ɩsɔtaa tillaa pa tɔɔ na kaa teŋ tɔ ka taa. 	 "Oti toe mpai', ku'uli' -raka to hi mali ki'ii-ku: `Malai-mokoi ngkai rei, koi' to natotowi Tuama-ku! Mesua' -mokoi hi rala apu to jela' ncuu, to raporodo ami' -miki Magau' Anudaa' pai' mala'eka to mpotuku' -i.


Mpi tɔ, tə fɛɩna ɩcatɛ tam nyəntɛ kɛ atɛ cənɛ. Ama cele nyəntɛ kɛ tə pɛɛkəɣɩ. 	 Apa' hi rala dunia' toi, uma ria po'ohaa' -ta to tida. Mpali' -ta po'ohaa' to mpeno-na.


Pə taɣa pʋlʋ, ɩ tɔɔ kɛ́ Yuta nyə́ma paɣalɛ lɩɩkaɣa pa hɛkʋ na pá təŋəɣɩ Yesu. 	 Apa' ngkai hi'a pai' alaa-na wori' to Yahudi mpalahii-ra pai' mepangala' hi Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa kʋlaa na pá kpa na pá maɣana Pilatɩ sɩ ɩ́ la-wɛ ɩsɩɩ ɩ tɩɩ lakɩ-wɛ tɔ. 	 Jadi', morumpu-ramo ntodea, raperapi' hi Pilatus bona nabahaka hadua to ratarungku' hewa to biasa nababehi butu mpae-na.


Mɛɣɛ pə kaasənaa sɩ mɩɩ lʋ teu, na ye pə wɛ pəsʋɣʋ mə na yəlaa təna ɩ́ wɛɛ leleŋ. 	 Ane ma'aa-ala, kita' kana mpohudukulei' mpopali' ohea-na bona momekalompei' -ta hante hawe'ea tauna.


Paa Tɛɛʋ acima wena a tɔɔ pə wɛɛ sɩ Pilatɩ ɩ́ tʋlɩ-wɛɣɛ saləka tʋ nɔɣɔlʋɣʋ. 	 Pilatus mpo'uli' hewa toe, apa' biasa-na butu Eo Paskah kana nabahaka hadua tauna to ratarungku', bona mpo'ala' nono ntodea. Toe pai' na'uli': "Kuweba' -i-wadi pai' kubahaka-i."))


Wei ɩ kaləɣɩ tɔm tənɛ, na mpa pa tʋ ŋkpaŋŋ kɛ mpi pɩɩ la cele na pə yɔɣɔta pə tɔm tɔ, na pá tɔka nti pa ŋmaa cənɛ tɔ, pʋntʋnaa ntɛ́ leleŋ nɩɩlaa. Pə taɣa pʋlʋ, mpi pə wɛɛ sɩ pɩɩ la mpʋ tɔ pə waatʋ wʋsaa kɛ́. 	 Marasi' -i tauna to mpobasa lolita pelowa toi, pai' marasi' wo'o-ra to mpo'epe pai' mpotuku' napa to te'uki' hi rala-na, apa' neo' rata-mi kadupa' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ loosa fiki tʋɣʋ kɛ mpaaʋ nɔɣɔ. Ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ maɣana hatʋ tike. Tənaɣa ɩ tɔma fiki tʋɣʋ sɩ: N kaa tasa pile lʋlʋɣʋ kɛ paa pəcɔ. Ɩlɛna tʋɣʋ ŋkʋ kʋ wʋlɩ tənaɣa kpakpaa təwoŋwoŋ. 	 Mpohilo-i hi wiwi' ohea hangkaju kaju ara. Hilou-i hi tawu-na mpali' wua' -na, aga uma ria nau' hantakua, muntu' rau-na-wadi. Toe pai' Yesus mpototowi kaju toei, na'uli': "Ngkai eo toe lau, uma-poko mowua' -wua' kaju toi-ko!" Kamolaju-nami kaju ara toei.


Ye ɩɩ pəsəɣɩ səkpetu səkpetu, pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ kʋɣɩ mə tɩ na sɔsɔɔntʋ nti tə kaasaa tɔ? 	 Jadi', ane to kedi' toe uma nipakulei' mpobabehi, napa pai' wori' rahi pekiri-ni?


Ma tasəɣɩ yəlaa tənaɣa kpaalʋɣʋ sɩ, wei ɩ́ pɛlaa, təlasɩ ɩsɩɩ ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ təna təpaɩ, ɩ kaa sɛkɩ pʋlʋ. 	 Ku'uli' wo'o: hema to mpopetini' ntuku' Atura Musa, kana mpotuku' wo'o-ra hawe'ea parenta ntani' -na hi rala Atura Musa.


Yesu yɔɣɔta mpʋ ɩlɛna paɣalɛ mʋ-ɩ. 	 Ka'oti-na Yesus mpo'uli' hawe'ea toe, wori' tauna mepangala' hi Hi'a.


Ama pa kpa-ɩ sɩ: Tá na-ŋ tə́ sʋʋ, nn naa taanaɣa taanaa, na pə́ caa yuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu caɣaa na ɩ́ na-wɛ pá taŋ taanaɣa. 	 Ntaa' ratagi-idi, ra'uli' -ki: "Mehani-tamo ulu hi rehe'i! Ncimonou' -mi, neo' mobengi-mi." Jadi' mehani mpu'u-imi Yesus dohe-ra.


Tənaɣa ma pɔɔsaa sɩ: Tacaa, nyaɣa aweɣe ye? Ɩlɛna Tacaa cɔ-m sɩ: Maɣa Yesu wei n tʋɣɩ kʋnyɔŋ tɔ. 	 "Ku'uli' -ki: `Ha hema-ko Pue'?' "Natompoi' -a: `Aku' -mile Yesus, to nubalinai' -e!


Makətala Malɩ na Yosee too Malɩ paa wɛɛ na pá naakɩ timpi pa pima-ɩ tɔ. 	 Maria Magdalena pai' Maria tina-na Yoses mpetonoi kahiapa-na woto-na Yesus ratu'u.


Nɔɣɔ kʋlʋmaɣa ŋkɛ ka taa kɛ́ fɔɔ wɛɛ. Pəyele ka taa kɛ́ anyaŋka wɛɛ. Ma taapalaa, pə taa wɛɛ mpʋ. 	 Ngkai wiwi to hameha' lau-wadi mehuwu lolita pe'une' pai' lolita petipo'. Ompi' -ku hawe'ea! Kakoo-kono-na ke neo' -hawo hewa toe. Uma-hawo natao ane jila' -ta tapake' mpohowa' to lompe' pai' mpohowa' to dada'a wo'o.


Ɩsaɣatʋ tənɛ tɩɩ ŋmakəlʋɣʋ-mɛɣɛ lɔŋ tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ təŋaɣa teitei. 	 Ri'ulu, kako'ia-ni mengkoru hi Alata'ala, bate toe-mi gau' -ni.


Ɩsɩɩ ɩ́ yaakʋɣʋ təmaɣa nɔnɔɔsɩ kɛ mpʋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kpakpaa kɛ́ sɩ ɩ kpisaa təkpataa. Pepe tɔɔ kɛ́ yʋlʋ ɩ́ lapa-mɛɣɛ nti ɩɩ haakɩ mə təɣɩ suulu? Paa pɩɩ nəɣəsəna ɩ́ yaa-ɩ nɔnɔɣɔ? Pepe tɔɔ kɛ́ ɩɩ yeki sɩ ye pa ŋmɩɩləɣɩ-mɛ pa ŋmɩɩlɩ? 	 Neo' lau-pi ta'uli' to mpobua' kara-kara hi to bela to Kristen. Bangku' ria pome'anua-ni hi himpau koi' moto, me'eai' lia. Toe mpakanoto ka'uma-nakoi mo'ingku hewa topetuku' Pue' Yesus. Ane ria to mpobagiu-koi ba to mpakarugi-koi, pelele' moto-ramo-rana, neo' rabua' hi topohura. Agina-pi koi' rabagiu! Agina-pi koi' rapakarugi!


Alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka kɛna Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ́ wɛ Sopee na pá yaa-ɩ sɩ Tapita. (Hətɛ ntɛɣɛ Kəlɛɛkɩ nyə́ma ná yaa sɩ Tʋlʋkasɩ. Pə hʋwɛɛ wɛɛ sɩ nasɛm na pa tɛ taa.) Tam alʋ ɩnɩ ɩ ɩsəlɛ ka sɛɛna kʋpantʋ lapʋ kɛ́, na ɩ teŋaɣa kʋnyɔntʋnaa. 	 Uma molaa ngkai Lida toe, ria wo'o ngata to rahanga' Yope. Hi Yope toe, ria hadua tobine to mepangala' hi Yesus, Tabita hanga' -na. Hi rala basa Yunani hanga' -na Dorkas (batua-na: ruha). Lompe' po'ingku-na, pai' wori' petulungia-na hi tauna to mpe'ahii'.


Ɩsɔ ká tʋ mə niŋ taa kɛ́ ɩsəna mpi pə wɛɛ tɔɣɔ tam na pə́cɔ́ mɩɩ pəsɩ na ɩ́ lakɩ kʋpantʋ kɛ tam. Ɩlɛ paɣalɛ ká sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ kʋcɔɔŋ wei ɩ́ lakɩ na tə́ pukina tɔ ɩ tɔɔ. 	 Napoporasi' -koi mpai' hante butu nyala rasi', bona manara oa' -koi hi doo. Jadi', ane kikeni mpai' pewai' -ni hilou hi doo-ta to mpe'ahii' tuwu' -ra hi tana' Yudea-e, wori' tauna mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala.


Ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ na Apəlaham na Ɩsaaka na Saakɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tənaɣa Ɩsɔ Kawulaɣa taa, na pá fiɣita-mɛ na awalɩ tɔɣɔlɛ ɩsɩɩ ɩ́ ká tɩɩ casɩ kapusi na ɩ́ nyasəɣɩ mə təɣɩ kela te. 	 "Nto'u toe mpai', geo' pai' ntodohaka-mokoi, apa' nihilo Abraham, Ishak pai' Yakub hante hawe'ea nabi, mohura goe' -goe' -ra hi rala Kamagaua' Alata'ala, hiaa' koi' ra'uncahi hi mali-na.


Ɩlasətɩ ná saala Kɔlɛntɩ. Tʋlʋfim fɛɩna alaafəya, ɩlɛ ma yela ɩlɛɣɛ Mile. 	 Erastus, ria-i-pidi hi ngata Korintus. Trofimus kupalahii hi Miletus apa' peda' -i.


Na ɩ́ tɔ sɩ: Pənɛ ɩnɩ pə kɛna caləm mpi pə lakɩ na nɔɣɔ ŋka Ɩsɔ pɛɛlaa na ɩ́ tɔ sɩ ɩ́ tɔkɩ təkeŋkeŋ tɔ ká la tampana. 	 Bula-na Musa mpobabehi toe, na'uli': "Ohe'i-mi raa' to mporohoi Pojanci Alata'ala hi koi', bona nituku'."


Paa təmlɛ nteɣe pa tʋ-mɛ te, ɩ́ la-tɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ, na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ Tacaa təmlɛ kɛ ɩ́ lakɩ, pə taɣa yəlaa nyəntɛ. 	 Napa-napa pobago to rahubui-kokoi, nipobago hante nono mpu'u, niponcawa pobago-ni hi Pue', uma muntu' hi manusia'.


Tənaɣa ɩcatɛ yəlaa faɣa tɔm naalɛ, lɛlaa ná wɛ Yuta nyə́ma tɔɔ, na lɛlaa kɛ tillaa tɔɔ. 	 Tapi' ihi' ngata toera uma-ra hintuwu'. Ria-ra to tono' hi to Yahudi, ria wo'o-ra to tono' hi suro Pue' Yesus.


Pa nawa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa na Ɩsɔ yəlaa pa caləm, na pa təna mpa pa kʋ tɛtʋ tɔɔ tɔ pa caləm kɛ Papiloni taa tɔɣɔ pa tʋ-tɛɣɛ saləka. 	 To Babel toe-ramo to masala' hi kampopatehi-ra hawe'ea nabi pai' topetuku' Pue' Alata'ala. To Babel toe-ramo to masala' hi kampopatehi-ra hawe'ea tauna to rapatehi hi rala dunia'."


Ye ɩ́ kɛ́ nɩɩlaa ɩ́ nɩɩ. 	 Hema to tilingaa, pe'epei lompe'!


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pona Yesu kɛ Kʋfənɛɛ ɩsɛntaa, na ɩ́lɛ́ ɩ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ ɩnəɣɩ? Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ntəɣəlɛ n yɔɣɔta mpʋ. 	 Ane Yesus we'i, karakeni-na hi Gubernur Pilatus, mokore-i hi nyanyoa-na. Pilatus mpekune' -i: "Ha Iko mpu'u-mi Magau' to Yahudi-e?" Na'uli' Yesus: "Wae mpu'u, hewa to nu'uli' tetu."


Ma heeliɣi-mɛ tɔtɔ sɩ, paɣalɛ ká lɩɩna ilim təlɩɩlɛ na ilim tətʋlɛ, na pá na Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ paa caɣa tɔɣɔʋ kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa. 	 Jadi', bona ni'inca: hi eo mpeno ane Alata'ala jadi' Magau', wori' tauna to bela-ra to Yahudi to jadi' ntodea-na. Tumai-ra ngkai tono' mata'eo pai' ngkai kasoloa, mohura goe' -goe' -ra hangkaa-ngkania hante Abraham, Ishak pai' Yakub, ntu'a to Yahudi owi.


Ma heeliɣi-mɛ sɩ yəlaa mpa pa hətɛ pa yaanaa tɔ, pa taa nɔɣɔlʋ kaa tɔɣɔ ma tɔɣɔnaɣa. 	 Mpu'u ku'uli', ngkai hawe'ea tauna to kukio' toera lou, uma haduaa-ra to mpokoni' ba apa-apa hi posusa' -ku.'"


Apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna, na ɩ́ suuki liɣitee wontu tənyənənyənɩ kɛ teu. Paa ɩfemle nte leleŋ taa kɛ́ ɩ wɛɛ, na ɩ́ tɔkɩ tɔɣɔnaɣa kʋpaŋka. 	 "Ria hadua topo'ua'. Pohea-na hewa pohea magau', paka' to masuli' oli-na. Tuwu' -na butu eo-na hewa toposusa' -damo.


Tacaa wulaʋ tɛma tɔm tənɛɣɛ nɩɩʋ. Pə tɔɔ kɛ́ ma pəsəɣɩ na má heeli-ɩ na má tá nyána pʋlʋ. Ma nyəmá teu sɩ ɩ nyəmá paa tə taa nti. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə lapa mpʋ tɔ patəma taa kɛ́, pə taɣa səkpɛtʋɣʋ tɛɛ. 	 Ane Magau' Agripa, na'inca wo'o-hawo hawe'ea to ku'uli' we'i. Toe pai' daho' -a-kuwo mololita hante kalonto' -lonto' -na. Apa' ku'uli' uma ria to ko'ia na'incai Magau', apa' hawe'ea to jadi' tohe'e uma jadi' hi kawunia-na.


Maləkɩ na Alisitaakɩ na Temasɩ na Luku mpa ma na-wɛ tə lakɩ təmlɛ kɛ cənɛ tɔ pɛlɛ pa sɛɛ-ŋ tɔtɔ. 	 Tarima wo'o tabe-ra doo-doo hampobagoa-ku, hira' Markus, Aristarkhus, Demas pai' Lukas.


Na ɩ́ nyəmá teu sɩ Yesu Kilisiti kɔmaɣa sɩ ɩ ləsəɣɩ yəlaa ɩsaɣatʋ na ɩ́ lɔ. Ɩ maɣamaɣa ɩ fɛɩna ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. 	 Pai' ni'inca moto ompi', patuju-na Yesus mehupa' hi dunia', bona mpolali jeko' manusia'. Hiaa' Hi'a moto, uma-hana ria jeko' -na.


Tá kpɩɩlʋɣʋ kɔma na kʋ wʋsəna Sipili na tə́ loosiɣi ɩcatɛ, ɩlɛna tə́ kɛɛna tɛtʋ nti lʋm tama kotaɣa kɛ mpʋ tɔ tə pə tɛɛ tɔɔ na tə́ məŋna Silii tɔɔ. Tə tala Tiii ɩlɛna tə́ lɩɩ təna na pá tisi kpɩɩlʋɣʋ taa wontu. 	 Bula pomako' -kai toe, mpohilo-kai lewuto' Siprus hi mali ngki'ii-kai, tapi' kaliliu moto-ka-kaiwo, rata hi tana' Siria. Mana'u-makai ngkai kapal hi ngata Tirus, apa' kapal toe kana rapopana'u kenia-na hi ree.


Maa kɔɔ mə tɛ te, ama Masetoni tɛtʋ taa kɛ́ maa təŋna na pə́cɔ́ má kɔɔ. Ɩsɩɩ ma təŋna Masetoni na pə́cɔ́. 	 Kupencuai' moto-koi mpai' ane oti-a mpencuai' -ra to Makedonia, apa' doko' hilou hi ria-a ulu.


Kaɣana tənaɣa ɩ wɛɛ na ɩ́ caɣaa na ɩ́ taŋaa sɩ Ɩsɔ ɩ́ kɔna ɩ kolontunaa na ɩ́ loosi nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ. 	 Wae lau Kristus mpopea tempo-na Alata'ala mpopengkoru hawe'ea bali' -na hi Hi'a.


Ama səkpɛtʋɣʋ nyaləna wei ɩnɩ ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ tɔɔ. Kʋ taa kɛ́ ɩ tɔŋ, ɩ ta cɛkəna ɩ təpote. Mpi tɔ, səkpɛtʋɣʋ yʋlʋsa ɩ ɩsɛ tɔ se. 	 Tauna to mpokahuku' ompi' -ra, bate hi rala kabengia-na oa' -ra-pidi. Momako' -ra hi rala kabengia-na, pai' uma ra'incai hiapa kahiloua-ra, apa' kabengia-na toe-mi to mpakawero-ra, alaa-na uma-ra pehilo.


Ləmaɣasɛɛ ɩsɩɩ mpʋ pə taka tá lɩɩna Ɩsɔ kiŋ se, pə kɛ́ antulinya ɩnɛ ɩ nyəm kɛ́, na yʋlʋwɛɛtʋ hʋʋlɛ, na pə lɩɩna ɩlɔɣɔʋ kiŋ. 	 Kanotoa nono to hewa toe, bela-hana to ngkai Pue'. Tetu ngkai dunia', ngkai kahinaa nono-ta, pai' ngkai seta!


Ɩɩ naa ɩsəna ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsənaa tɔɣɔlɔ. Wulaʋ nɔɣɔlʋ ɩ lapəna tɔɣɔnaɣa kɛ ɩ pəyalʋ alʋ kpaɣaʋ tɔɔ. 	 "Alata'ala hewa magau' to hi rala jarita toi: Hadua magau' mpobabehi karamea hi poncamokoa ana' -na.


Helɔtɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ wei ɩ nyʋɣʋ ma yelaa na pá sɛtɩ tɔ ɩnɩ ɩ femna. 	 Kana'epe-na Magau' Herodes tohe'e, na'uli' -mi: "Yohanes Topeniu' mpu'u-i-tano Yesus toei lou-e! Kupehubui wengi rapata' wuroko' -na, aga tuwu' nculii' -imi."


Ama pə yela sɔɣɔntʋnaa na ma ta nyɩ ɩsɔnaa na acaalətʋ nyə́ma na yʋlʋkʋlaa na asilima lataa na mpa pa lakɩ topotopo təma tɔ na tɩɩŋ laalaa na pɔpɔtʋnaa təna pa təcaɣalɛ ntɛ́ kɔkɔ na asimti pə teŋku wei ɩ mʋɣɩ kɔkɔ tɔ ɩ taa. Səm kʋlɛləm ntɛ́. 	 Aga tauna to me'eka' mpotuku' -a ba to uma mepangala', tauna to dada'a gau' -ra, topepatehi, to mogau' sala', topedoti, to mpopue' pinotau, pai' hawe'ea to moboa', bate rahuku' omea-ra hi rala tahi' apu to wewo' pai' morea'. Toe-mi to rahanga' kamatea karongkani-na."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ ləsa yəlaa təna, na ɩ́ luŋ akula na ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ. Ɩlɛna ɩ́ pəsəna sətʋ tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Tapita kʋlɩ. Tənaɣa Tapita kula ɩ ɩsɛ. Ɩ nawa Piyɛɛ ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caɣa ɩ tapʋɣʋ tɔɔ. 	 Ngkai ree, Petrus mpohubui-ra omea mpalahii kamar toe, pai' powilingkudu-nami mosampaya. Ka'oti-na mosampaya, pai' -i mponyanyohi tomate, na'uli' -ki: "Tabita, memata-moko!" Hangaa mobini' mpu'u-mi mata-na mponaa Petrus, pai' kaliliu mohura-imi.


Sɩ má heeli-wɛɣɛ pənaɣa ŋka Tacaa ká waasɩ ɩ yəlaa tɔ ka kɔntɛ tɔm. 	 Nahubui-a mpopalele kareba-na, karata-nami tempo-na Pue' mpopohiloi ahi' -na hi ntodea-na."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ sɩ ma kaa tasa-yɛɣɛ tɔɣɔʋ haləna pə́ kɔɔ pə́ hʋ́lɩ́ a tɔɣɔʋ tampana kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa na pə́cɔ́. 	 Apa' bona ni'inca: uma-apa ngkoni' pongkoni' Paskah to hewa toi, duu' -na madupa' mpu'u-mi batua-na posusa' toi nto'u Alata'ala jadi' Magau' hi dunia'."


Maɣalɛ kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ tiina ɩsɔtaa na kʋ haa weesuɣu tɔ. Ye wei ɩ tɔɣɔ kʋtɔɣɔʋ ŋkʋ, pʋntʋ ká wɛɛ tam kɛ́, ɩɩ tasəɣɩ səpʋ. Kʋtɔɣɔʋ ŋku maa ha tɔɣɔlɛ ma maɣamaɣa ma tɔnʋɣʋ nantʋ. Ma haakɩ-təɣɩ sɩ yəlaa təna ɩ́ hiki weesuɣu. 	 Aku' toi-mi pongkoni' to mana'u tumai ngkai suruga, pongkoni' to tuwu'. Tauna to ngkoni' pongkoni' toi tuwu' duu' kahae-hae-na. Pongkoni' to tuwu' tohe'i, batua-na woto-ku to kupewai' bona manusia' mporata katuwua'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm ntɩ tə lapa Yesu sɛɛlaa kpekəle təna na mpa pa nɩɩ-tɩ tɔ pa tənaɣa keniŋa nakəlɩ pə fɛɩna. 	 Ngkai ree, hawe'ea topepangala' hi Pue' Yesus to mo'oha' hi ree pai' tau ntani' -na wo'o, me'eka' lia-ramo mpo'epe to jadi' toe.


Pə kɔma na pə tala ilim sikuɣu, ɩlɛna səkpɛtʋɣʋ nyala ɩcatɛ tɔɔ haləna ilim kpili. 	 Tebua' -mi eo, muu-mule' mobengi hobo' hi ngata toe rala-na tolu jaa.


Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Pə taɣa asilima kʋtɔŋ nyə́ma mpɛ pa naanʋwa hikina alaafəya? Na pɔɣɔlaɣafɛɩ naanʋwa ɩnɛ ɩ wɛ le? 	 Na'uli' Yesus: "Ha uma hampulu' to kupaka'uri' -e? Hiapa-ramo to sio?


Pə taɣa pʋlʋ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́ pə yapa mə nyɔɔŋ na ɩ́ tɛmna-ɩ na mə taa tɔɣɔ pə lapa mpʋ. Na mpʋ ɩnɩ pə lapa tɔ pə ta lɩɩna mə maɣamaɣa mə kiŋ, ama Ɩsɔ hatɛ kɛ́. 	 Alata'ala mpohore-ta ngkai huku' jeko' -ta, muntu' ngkai kabula rala-na-wadi, sabana pepangala' -ta hi Yesus. Nahore-ta toe, bela ngkai kalompe' kehi-ta. Toe bate pewai' mara Alata'ala hi kita',


Waatʋ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa kɛ Falisanaa napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ na pá heeli-ɩ sɩ: Wulaʋ sɔsɔ Helɔtɩ pɛɛkəɣɩ-ŋ kʋɣʋ. Pəlɛ pə tɔɔ lɩɩ cənɛ na ń laɣasɩ ɩcatɛ. 	 Nto'u toe wo'o, ria ba hangkuja dua to Parisi rata hi Yesus pai' mpo'uli' -ki: "Malai-moko ngkai rei, apa' Magau' Herodes doko' mpopatehi-ko."


Ɩ sʋʋ Ɩsɔ təyaɣa taa na ɩ́ kpaɣa potopotonaa mpa paa sɩɩ Ɩsɔ tɔ na ɩ́ na ɩ yəlaa pá tɔɣɔ. Pəyele potopotonaa ɩsɩɩ mpʋ tá kɛ́ mpa yəlaa təna ka tɔɣɔ tɔ. Ama kɔtəlaa tike ka wɛnna mpaa sɩ pá tɔɣɔ-wɛ. 	 Mesua' -ramo hi rala tomi pepuea', pai' -ra mpokoni' roti to rapopepue' hi Alata'ala. Ane ntuku' ada agama-ta, imam-wadi-hana to ma'ala mpokoni' roti toe. Aga nau' wae, gau' -na Daud toe uma-hawo naposala'.


Mɩɩ kpətəna-ɩ na ɩ́ wɛɛ ɩsɩɩ pɛɛ nna a wɛna weesiŋ tɔ, na pá kpaɣa-mɛ na pá ŋmana Ɩsɔ kɛ́ kutuluɣu. Na ɩ́ ká la kʋ taa tənaɣa kɔtəlaa naŋŋ nyə́ma mpa pə tʋwa sɩ pá lakɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ kɔtasɩ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ na pə́ lapɩ-ɩ teu tɔ pa kpekəle. 	 bona napajadi' -koi hewa watu-watu to tuwu' to rapake' mpowangu tomi pepuea' hi Alata'ala. Napajadi' wo'o-koi imam-imam to moroli'. Apa' hewa imam mpotonu pepue' hi Alata'ala, wae wo'o koi' mpotonu nono-ni hi Alata'ala, niponcawa pepue' -ni hi Hi'a. Pai' pepue' -ni toe bate mpakagoe' nono-na, sabana petauntongoi' -na Yesus Kristus.


Ye ɩ́ sʋʋ təyaɣa nakəlɩ ka taa ɩlɛ ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya. 	 Ane mesua' -koi hi rala tomi, uli' -raka pue' tomi: `Pue' mpogane' -koi!'


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpa ka niŋ taa na ɩ́ kʋsɩ-kɛ na ká səŋ ɩsɔ. 	 Aga Yesus mpokamu pale-na mpotulungi-i memata. Memata mpu'u-imi-hawo ana' toei.


Ye pa tɛma yʋlʋ ɩsaɣatʋ kɛ hɩɩsʋɣʋ ɩɩ nɔkəɣɩ na ɩ́ tasa kɔtaɣa kɛ lapʋ sɩ pə́ hɩɩsɩ ɩ ɩsaɣatʋ tɔtɔ. 	 Jadi', ane ntoa' te'ampungi-mi jeko' pai' sala' -tae, uma-pi mingki' ria pepue' ntani' -na mpohompo' jeko' -e.


Tənaɣa Nikotɛm wei ɩ ka pola Yesu kiŋ kɛ ahoo taa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ kɔna tulaalʋ miili na alʋwɛɛ na pə sitaa na pə wɛ kiloonaa ɩsɩɩ hiu na naanʋwa. 	 Dohe Yusuf, ria wo'o Nikodemus, to ria-imi hangkani mpencuai' Yesus ngkabengia. Nikodemus toei ngkeni anu mohonga to rahanga' mur pai' gaharu, kira-kira tolu mpulu' kilo katomo-na.


Ama ɩsɩɩ Yesu sɛɛlaa sɛɛkʋɣʋ təcəɣəcəɣɩ tɔ pə kəla-m teu sɩ má yɔɣɔtɩ tɔm pee kakpasɩ tike nti paa nɩɩ teu na pə kuliɣi lɛlaa ɩsɛ tɔ, na mpi maa hutiɣi tɔməŋ tɔməŋ na tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa taa tɔ. 	 Aga hi rala pogamparaa, agina lau-pi mololita-a hante basa to ra'inca doo bona rapaha lolita-ku. Agina-pi mololita hamela romela-wadi mpotudui' doo, ngkai mololita moloe hi rala basa to ngkai Inoha' Tomoroli' to uma rapaha doo.


Ɩ́ nyənɩ ɩ́lɛ́ ɩ məlaa na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna-wɛ na ɩɩ nyaŋna pʋlʋ, na pá suma. Ɩsɩɩ tá sɔsaa mpɛ pa tɛŋ pa taa sɩ ɩ kɛ́ Mesii kɛlɛ yaa? 	 Hiaa' he'e-imi mai metudui' hante uma ria kakoo-koroa' -na, pai' uma hema to mpokamaro-i. Ba lue' ra'inca lau-mi pangkeni-ta Kahi'a-na Magau' Topetolo' -e?


Ḿpʋ́ɣʋ́ haləna saŋa pa məŋna tɛtʋ ntəɣɩ hətɛ sɩ: Caləm tɛtʋ. 	 Toe pai' tana' toe rahanga' Tana' Raa' duu' tempo toi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná Ɩwəyaɣa na ká səŋa kumte hɛkʋ taa, na weesiŋ nyə́ma liɣiti na sɔsaa pa cɔɔna-ɩ. Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ paa kʋ-kɛ. Na ɩ ka wɛna həŋ naatosompɔɣɔlaɣa na ɩ ɩsɛ kɛ naatosompɔɣɔlaɣa nna a kɛ́ Ɩsɔ feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ tila tɛtʋ təna taa tɔ. 	 Oti toe, kunaa hi laintongo' Pohuraa pai' anu tuwu' pai' totu'a toera, kuhilo-kuwo, etu-mi mai mokore hama'a Ana' Bima. Hi woto-na kuhilo rari' sumalea' -na owi. Tonu' -na pitu meha', pai' pitu meha' wo'o mata-na. Mata-na to pitu toe mpobatuai Inoha' Alata'ala to Pitu to nahubui hilou hi humalili' dunia'.


Kancaalaɣa ɩlɛ ɩ́ nyɩ teu sɩ yəlaa ká kʋlɩ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ taa mpa paa təŋ pa maɣamaɣa pa kʋnyɩɩləŋ tɔ, na paa woŋ-mɛ. 	 Aga to meliu lia ngkai hawe'ea, kana nikiwoi tohe'i: hi eo-eo to tumai mpai', mehupa' tauna to nakuasai konoa nono-ra to dada'a. Tauna toera mpopo'ore' -koi,


Pa kɔma na pá ya ɩlɛna Yuta nyə́ma na mpa paa sʋʋ Yuta nyə́ma Ɩsɔsɛɛlɛ taa kɛ́ kʋsʋʋ tɔ, pa paɣalɛ hu Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa waalɩ. Na pɛlɛ pá sɔɔsɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ sɩ pá yoo toŋ kɛ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔm taa. 	 Oti toe, pagaa' -gaa' -ramo ngkai tomi posampayaa toe. Wori' to Yahudi mpotuku' Paulus pai' Barnabas. Pai' wori' wo'o tauna to bela-ra to Yahudi aga to mesua' -mi hi agama Yahudi, metuku' wo'o-ra-rawo mpotuku' Paulus pai' Barnabas. Suro Pue' Yesus toera mpo'apui nono-ra bona tida-ra mepangala' hi Alata'ala to mpowai' -ta kalompea' ngkai kabula rala-na.


Ɩlɛna Yesu kaləna ɩlɔɣɔʋ wei ɩ ka wɛ pəyaɣa ŋkɛ ka waalɩ tɔ na toŋ na ɩ́ tɔɣɔnɩ-ɩ. Ɩlɛna pəyaɣa hiki alaafəya kɛ kpakpaa kɛ tənɛ ɩnɩ. 	 Ngkai ree, Yesus mpopetibo' anudaa' to mpopedahi ana' toei. Palai-nami anudaa', pai' mo'uri' -imi-hawo topeda' toei.


Ama ye ɩnɩ ɩ nɔkəna na ɩ́ tɛma ɩ taa təkpataa sɩ ɩ pɛɛlɔ ɩ́ caɣa mpʋ, na pə tá kɛ́ nɔɣɔlʋ kisinana-ɩ kʋkisu, ɩnɩ ɩ tɔkəna tɔnʋɣʋ na ɩ́ kisina ɩ luɣu kɛ mpʋ, ɩ pɛɛlɔ ɩnɩ ɩ́ ta saa pə wɛ teu. 	 Aga ane rapa' -na kabilasa toei mpo'uli' hi rala nono-na: "Agina neo' -a motobinei,"-- uma ria to mpewuku-i, konoa-na moto-hawo-- pai' ane nakule' moto mpotaha konoa woto-na, lompe' ane uma lau-ra ncamoko.


Ma taapalaa kʋpama, ɩ́ tɔɔsɩ tɔm tənɛ ɩnɩ sɩ paa wei ɩ́ wɛɛ lɔŋ kɛ nɩɩʋ taa. Ama ɩ́ taa wɛɛ wei ɩ pəsəɣɩ yɔɣɔtaɣa tɔ. Pəyele ɩ́ taa wɛɛ wei ɩɩ laɣasəɣɩ pááná mʋɣʋ tɔ. 	 Ompi' -ku to kupe'ahi'! Penonoi lompe' -e' tohe'i: Butu dua-ta kana rodo mpe'epei, neo' haliu mololita pai' neo' jolia moroe.


Ma, ma yɔɣɔtəɣɩ ma tɩ tɔm na ma Caa wei ɩ tila-m tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ yɔɣɔtəɣɩ ma tɔm kɛ mpʋ tɔtɔ. 	 Ria-mi rodua sabi' -ku: Aku' moto-mi hadua, pai' karodua-na Tuama-ku to mposuro-a."


Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, ma maɣamaɣa ma kiŋ ma ta na taalɩ nɔɣɔlʋ se. Paa na mpʋ təlɛ tɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ma tewa təkpataa se. Ama Tacaa ká pɛɛkəna na ɩ́ ná sɩ ma tewa yaa ma ta te tɔ. 	 Moroli' mpontolumanu' nono-ku, ku'inca ka'uma-na ria sala' -ku. Aga bela toe to mponoai' -a. Pue' moto to mpobotuhi kamonoa' -ku ba ka'uma-na.


Ama Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká pɔɔsɩ piitim mpi pɩɩ tʋ-wɛɣɛ yomle kɛ mpʋ tɔ. Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛ paa lɩɩ təna na pá kɔɔ tɛtʋ tənɛ ɩnɩ tə taa na pá paasəna Ɩsɔ sɛɛʋ. 	 Tapi' oti toe, Aku' moto mpohuku' pue' ngata to mpobatua muli-nu toera, pai' lako' malai-rada ngkai tana' tetu, tumai mpopue' -a hi tana' tohe'i.' Wae-mi lolita-na Alata'ala hi Abraham.


Na ye apite ɩ́ wɛ ta taa, təlɛ tə́ mʋɣʋlɩ sɩ Ɩsɔ ká tisi-tɛ tɔ pə tɔɔ. Apite kɔŋ na tə́ saalɩ yem kɛ́ ɩsɩɩ nyɩɩlʋɣʋ hɛtʋ kɛ taalɛ taa. 	 Wae wo'o kita' to mo'ua', kana goe' -ta apa' Alata'ala mpakadingki' nono-ta. Apa' manusia' topo'ua' hewa sehe kowo': hangkale'liu-wadi katuwu' -ra.


Na pɛlɛ pa pɔɔsəna-ɩ təcululu sɩ: Ye n ta kɛ Mesii, n ta kɛ Ilii, pəyele n ta kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei tɔ ɩlɛ, pepe tɔɔ kɛ́ n sɔɔ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? 	 Ra'uli' wo'o-mi suro to Parisi toera: "Ane bela-ko Magau' Topetolo', bela-ko nabi Elia, bela wo'o-ko nabi to rajanci, napa-di pai' mponiu' -ko tauna-e?"


Tənaɣa pá kpa-ɩ, na pá ləsɩ-ɩ taalɛ na waalɩ na pá kʋ-ɩ. 	 Karahoko' -nami ana' toei, radii' hilou hi mali bonea pai' rapatehi."


Ɩlɛ nyaɣa awe na ń footiɣi lɛlʋ təmlɛ tʋ? Ye ɩ ká pəsɩ ɩ təmlɛ lapʋ, yaa ɩ kaa pəsɩ, pə na-ŋ? Pə kɛ́ ɩ́ na ɩ caa pa tɔm kɛ́. Ɩ kaa kpisi-tɛ se. Tacaa wɛna toma sɩ ɩ́ səna-ɩ tɔ pə tɔɔ. 	 Doo-ta toe, batua Pue'. Neo' -ta-hawo mposalai' batua kahadua-na. Ba monoa' -i ba masala' -i, toe bago Pue' -na moto-hawo. Pai' bate monoa' moto-i mpai' doo-ta toe, apa' nakule' Pue' mpomonoa' -i.


Ye paa pɛɛta-ɩ pə taa la liɣitee kɛ sɔsɔm na pá ha kʋnyɔntʋnaa? 	 Ke agina rapobalu' lau bona oli-na rawai' -raka tokabu."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma təkotile nte pa yaa sɩ Yomaa Kʋhɛtaa təkotile tɔ, tə taa yəlaa napəlɩ mpa pa kɛ́ Silɛɛnɩ na Alɛkəsantilii nyə́ma tɔ, pá na Silisii na Asii tɛtʋ pə Yuta nyə́ma napəlɩ pa kʋla Ɩtiyɛɛnɩ tɔɔ, na pá na-ɩ pá sʋʋ tɔm hɔm taa. 	 Aga ria wo'o-ra to mposapuaka. Tomesapuaka toera, anggota tomi posampayaa to rahanga' Tomi Libertini (batua-na: tomi tauna to rabahaka ngkai karapobatuaa-ra). Anggota tomi posampayaa toe, to Yahudi to ngkai ngata Kirene pai' Aleksandria. Hira' toe hante to Yahudi ngkai tana' Kilikia pai' Asia mpomehono' -ki Stefanus.


Pə lapa laasaɣa ɩsɩɩ kaləfunaa tooso, ɩlɛ Ananiyasɩ ɩnɩ ɩ alʋ sʋʋwaɣalɛ. Ama ɩ ta nɩɩta nti tə tɛma lapʋ tɔ. 	 Ba ria nte tolu jaa ngkai ree, rata wo'o-imi-hawo tobine-na Ananias hi Petrus. Aga uma-hawo na'incai napa to jadi' we'i.


Na wei ɩ́ wɛna weesuɣu na ɩ́ tɛŋna-m na ɩ taa, ɩ kaa sɩ paa pəlee. Ɩlɛ nyá tisa mpʋ? 	 Pai' hawe'ea tauna to tuwu' pai' mepangala' hi Aku', bate uma-ra mate, duu' kahae-hae-na. Ha nupangala' to ku'uli' toe-e?"


Ye Titʋ ɩlɛ ma waalɩ tʋ ntɛ́ ɩlɛ, má na-ɩ tə lakəna təmlɛ kɛ mə tɔɔ. Tá taapalaa lɛlaa mpa pa sɩɩ-ɩ tɔ, Yesu sɛɛlaa kpeka tilina pɛlɛ, na pɛlɛ pa lakɩ kɛ́ sɩ pá ha Kilisiti kɛ teeli. 	 Ane Titus-hana, ema' hampobagoa-ku to kuhubui tilou mpotulungi-koi. Ane doo-na to rodua to mpo'emai' -i tilou-e, tauna to tungkai' rasuro to Kristen hi rehe'i lau mpo'urusi porumpu doi toi. Kehi-ra mpomobohe hanga' Kristus.


Ama pa nawaɣa təkelekele sɩ Ɩsɔ tʋ-m təmlɛ sɩ má heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ ɩ tʋ Piyɛɛ ɩlɛ sɩ ɩ́ heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 	 Uma-ra mpotampai napa-napa hi tudui' -ku, rapangaku' lau-mi ka'aku' -nami to nasarumaka Alata'ala mpokeni Kareba Lompe' hi tauna to bela-ra to Yahudi, hewa Petrus wo'o nasarumaka Alata'ala mpokeni Kareba Lompe' hi to Yahudi.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ hʋʋwa ɩ taa kɛ́ teu kɛ́ sɩ: Ye ma pəsaa na má tɩɩ hiki ɩ tɔɔ wontu na má tokina te, pɩɩ waa-m. 	 Wori' -mi to na'epe to mpotompo'wiwi Yesus. Toe pai' na'uli' hi rala nono-na: "Nau' baju-na-wadi kureo, mo'uri' -ale mpai'!" Jadi' mengkahipi' -imi-hawo hilou hi olo' tauna to wori' mpomohui' Yesus ngkai tilingkuria-na, pai' naganga mpu'u-mi-hawo baju-na.


Pə taɣa mə ɩwɩɩlɛ tɔɔ, pə tɔɔ ɩlɛ nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ sa tɩ. 	 bela ngkai po'ingku-ta. Toe pai' uma ria haduaa to ma'ala mpo'uli': "Ngkai kalompe' po'ingku-kule pai' -a nahore Alata'ala ngkai huku' jeko' -kue."


Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ma taapalʋ, ɩsənaɣa ń sʋʋ cənɛ na ń tá suu akpaɣalɛ wontu? Apalʋ ɩnɩ ɩ ta cɔ sɩ pʋlʋ. 	 Na'uli' magau': `Bale, napa-kona pai' tumai-ko hi posusaa' uma-ko moheai pohea posusa' -e?' Uma-i-hawo winihi.


Ɩ́ kʋlɩ na tə tɛɛ. Ɩ́ nyənɩ, ma kɔlɔmɔtɔ tʋ tala cənɛ. 	 Memata-mokoi! Hilo, etu-imi tumai to mpobalu' -a. Kita-mi lou."


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ təŋɩ-m na má la-mɛ na ɩ́ puuki yəlaa ɩsɩɩ ɩ́ puukuɣu tiina tɔ. 	 Yesus mpo'uli' -raka: "Mai-mokoi ntuku' -a! Uma-pokoi mebau' mpali' uru. Ngkai wae lau, kuwai' -koi pobago mpotudui' tauna mepangala' hi Aku'."


Tənaɣa heelimuɣu sʋʋ mapʋ na lʋm huuki na pə́ watəɣɩ pa kpɩɩlʋɣʋ taa, haləna kʋlɛ kʋ caa suɣu. 	 Ko'ia mahae, rata-mi ngolu' bohe. Ntepu'u-mi balumpa mporumpa' sakaya-ra, alaa-na neo' ponu' -mi sakaya-ra hante ue.


Tacaa, wei ɩ kaa nyana-ŋ tɔ pʋntʋ wɛɛ? Awe ká kisina-ŋ teeli tʋɣʋ? Pə taɣa pʋlʋ, nyá tike n wɛnna tənaŋŋ. Piitimnaa təna yəlaa ká tɛ na pá kɔɔ, na pá luŋ nyá tɛɛ na pá sɛɛ-ŋ. Pə taɣa pʋlʋ, pə kula nyá kʋlapʋtʋ kʋpantʋ tɔɔ kɛ́ na pə́ hʋ́lɩ́ təkeelee. 	 Hema to uma mpengkorui-ko Pue'! Hema to uma mpangaku' kabohe tuwu' -nu! Apa' Iko-wadi to moroli' -e. Hawe'ea manusia' bate kana tumai mponyompa-ko, Apa' ra'inca kamonoa' pobotuhi-nu hi hawe'ea kara-kara."


Ma Caa luɣu nyəntʋ ntɛ́ sɩ mpa mpa pa ná Pəyaɣa má na pá mʋ ma tɔm tɔ, pʋntʋnaa ɩ́ hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ, na maa feesi-wɛɣɛ kantəkaɣa kʋyakʋ wule. 	 Toi-mi konoa Tuama-ku: bona hawe'ea to mpohilo pai' to mepangala' hi Aku' Ana' -na mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na, pai' kupopemata-ra hi Eo Kiama."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Yutaasɩ Ɩsəkaleeu tɔ, ɩ kʋlaa na ɩ́ polo na ɩ́ maɣana kɔtəlaa sɔsaa, 	 Nto'u toe, hadua ngkai ana'guru-na to hampulu' rodua, to rahanga' Yudas Iskariot, hilou hi imam pangkeni.


Timpi pə lɩɩwa sɩ tɔmnaa kpaɩ nyəntʋ, na həla, na mə maɣamaɣa mə mpaaʋ pə tɔm tɔɔ kɛ́ ɩ́ hɔŋ tɔ, ɩ́ polo ɩ́ paasəna-təɣɩ mə maɣamaɣa. Maa caakɩ tɔmnaa ɩsɩɩ ntɩ wɛ tə lapʋ. 	 Tapi' tohe'i-e, pomehonoa' -ni mpokahangai' lolita pai' hanga' hi atura agama-ni moto-koiwo. Wae-pi, koi' moto-koiwo to mpo'urusi tetu-e lau. Aku', oja' -a-kuna!"


Ɩwəyaɣa kɔma na ká kɔɔlɩ kʋtaalətʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəntʋ ɩlɛna pə́ su ɩsɔtaa təkɛtɛkɛtɛ haləna pə́ polo ɩsɩɩ kaləfu hɛkʋ taa kɛ́ mpʋ. 	 Kanabongka-na Ana' Bima saa' kapitu-na, hangaa molino-mi hi suruga nte hantanga' jaa.


Tənaɣa weesiŋ nyə́ma liɣiti cɔwa sɩ: Ami. Ɩlɛna sɔsaa náá həntɩ atɛ na pá sɛɛ. 	 Ratompoi' anu tuwu' to opo' toera: "Wae mpu'u," pai' totu'a-totu'a toera motumpa menyompa.


Yesu yɔɣɔta mpʋ sɩ ɩ́ nɩɩ nti Filipʋ ká cɔ tɔ. Tɔfɔ ɩ maɣamaɣa ɩ tɛma ɩsəna ɩ ká la tɔɣɔ nyəm. 	 (Kakoo-kono-na, na'inca ami' moto-mi napa mpai' to nababehi. Napekune' hewa toe hi Filipus, apa' doko' naponciloi pepangala' -na.)


Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Mpʋ pə tɔɔ kɛ́ apalʋ ká yele ɩ caa na ɩ too na ɩ́ na ɩ alʋ pá caɣa na pa naalɛ pá pəsɩ yʋlʋ kʋlʋm. 	 Pai' oti toe na'uli': `Tomane kana mpalahii tina pai' tuama-na, pai' kana tuwu' hintuwu' hante tobine-na, bona hira' tau rodua toe jadi' hewa hadua lau-ra-damo.'


Ma yoowa təcam. Ma sewa na má tala ma tənaɣa. Ɩsɔ kɛ́ ma tɛmna ma taa kɛ́ tam. 	 Kutuku' lompe' -mi ohea to napakatantu-ka Pue'. Kuposipolea-mi pobago-ku. Uma mogego' pepangala' -ku duu' hi ka'omea-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Feesuɣu heela-m sɩ má təŋ-wɛ, má taa la sika. Má na tá taapalaa naatoso ɩnɛ tə poləna Sesalee na tə́ sʋʋ Kɔɔnɛɛ təyaɣa kɛ tá təna. 	 Inoha' Tomoroli' mpo'uli' -ka: `Petrus, neo' morara' nono-nu mpotuku' tauna toera.' Jadi', hilou mpu'u-ama dohe-ra. Pai' ria moto sabi' -ku hi rehe'i, apa' ompi' -ta to ono toera mai mpodohei-a hilou hi Kaisarea. Karata-kai hi tomi Kornelius, mesua' -makai hi rala-na.


Ɩlɛ ma heela-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ kɔma na pə́ tala pə waatɩ, ɩ́ ká tɔɔsɩ sɩ maa tɛma-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Má na-mɛ tɩɩ wɛ təma kiŋ tɔɣɔ ma taa hulina-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu. 	 Ku'uli' -kokoi tohe'i, bona ane madupa' -pi mpai', nikiwoi-mi ka'oti-nami ku'uli' -kokoi.


Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ n tɔŋ sɩ ye ma pəsəɣɩ? Ye yʋlʋ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ, pʋlʋ fɛɩ mpi ɩ kpisiɣi tɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Napa pai' nu'uli' `ane ma'ala-e?' Hawe'ea ma'ala jadi' hi tauna to mepangala'."


Tá ɩcantʋ tɔɔ kɛ́ tá taa la mpʋ. Pə wɛ fɛɛlɛ sɩ má yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. Paa na mpʋ tɔ, ye nɔɣɔlʋ makɩ kaŋkantɛ sɩ ɩ wɛna mpi ɩ ká saŋna ɩ tɩ tɔ, ma pəsəɣɩ na maa má kaŋkantɛ tɔtɔ mɛɛ. Ma yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ ma sʋʋ kpaŋʋɣʋ. 	 Ha ni'uli' -koina kana me'ea' -a, apa' uma-kai daho' mpotuku' gau' -ra tetura-e? Tapi' ane daho' -ra mpo'une' woto-ra moto, mengkadaho' wo'o-a-kuwo mpo'une' woto-ku. (Kiwoi-e', mololita hewa towojo-a toi-e.)


Ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩ lɩɩ teitei kɛ́ kʋyaŋku Ɩsɔ ká yele sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ hʋʋna yəlaa kɛ pa mukaɣa tɛɛ kʋlapʋtʋ tɔɔ tɔ. Na pə maɣamaɣa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma kpaaləɣɩ tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́. 	 Jadi', bate hewa toe-mi mpai' to jadi' hi Eo Kiama. Nto'u toe mpai', Alata'ala mpowai' kuasa hi Yesus Kristus bona mpohurai pai' mpobotuhi hawe'ea ihi' nono manusia' to tewunii'. Toe-mi ihi' Kareba Lompe' to kukeni-e.


Ye n ká tisi sɩ nn, n tisi sɩ nn. Ye aaɩ kɛ́, n tisi sɩ aaɩ. Nti yʋlʋ sɔɔsəɣɩ tə tɔɔ tɔ tə lɩɩkəna Ɩlɔɣɔʋ kiŋ kɛ́. 	 Ane patuju-ta mpo'uli' io', uli' -mi `Io'.' Ane patuju-ta mpo'uli' uma, uli' wo'o `Uma.' Uma-hana lompe' ane taperohoi lolita-ta hante mosumpa, apa' kehi to hewa toe mehupa' ngkai Magau' Anudaa'.


Yesu tala Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Ɩ nyəna ɩ taa na ɩ waalɩ kɛ́ teu, ɩlɛna ɩ́ na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ pá tɛɛ Petanii kɛ ilim tɛma tɛm tɔ pə tɔɔ. 	 Karata-na Yesus hi ngata Yerusalem, kaliliu mesua' -i hi rala Tomi Alata'ala. Napomonaa ntololikia-na mponaa omea. Oti toe, apa' neo' mobengi-mi, nculii' wo'o-imi hante ana'guru-na to hampulu' rodua hilou turu hi ngata Betania.


Tɔʋ, pa təna pa kpaɣa-ɩ mpʋ tɔ, sətaa fem wule pa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ taa aweɣelɛ alʋ tʋ? 	 Jadi', hi eo mpeno, ane tuwu' nculii' mpu'u-di hawe'ea tomate-e, hema-ramo mpai' pue' tobine toei, apa' pitu-ramo to mpotobine-i."


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hʋla-wɛɣɛ Pɛtəlɛhɛm mpaaʋ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ pɛɛkɩ pəyaɣa ŋkɛɣɛ teu. Waatʋ wei ɩ́ na-kɛ ɩ́ heeli-m na ma maɣamaɣa má polo na má sɛɛ-kɛ. 	 Oti toe, nahubui-ramo hilou hi Betlehem, na'uli' -raka: "Hilou-mokoi hi Betlehem, nipewulihi' lompe' kahiapa-na Ana' tetui. Ane nirua' -ipi, tumai-mokoi mpo'uli' -ka, bona hilou wo'o-a-kuwo mpopue' -i."


Yesu tɔŋna-wɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ heeluɣu, ɩlɛ Yuta nyə́ma sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kɔmaɣalɛ, na ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ tɔ sɩ: Ma pɛɛlɔ hɛɛ nɔɔnɔɔ, kɔɔ na ń tənɩ nyá niŋ kɛ ɩ tɔɔ, ɩ ká hiki weesuɣu. 	 Bula-na Yesus mololita-pidi, rata hadua pangkeni hi tomi posampayaa to Yahudi, kaliliu mowingkotu' hi nyanyoa Yesus mpopetulungi, na'uli' -ki: "Ana' -ku tobine lako' mate lia-i. Lou-ta hi tomi-ku, nujama bona tuwu' nculii' -i."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu polaa na ɩ́ tɔkɩ sətʋ kpatəlɛ, ɩlɛna səɣəllaa náá səŋ, na Yesu tɔ sɩ: Ɩfepu nyá ma caa sɩ ń kʋlɩ. 	 Hilou-imi mpoganga pokowa', mentoda' -ramo to mokowa'. Na'uli' Yesus: "Kabilasa! Kuhubui-ko memata!"


Maa paasəna na má yelina-mɛɣɛ mpi pɩɩ tɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ paa ma kɔma na ma fɛɩ tɔ. 	 Toe pai' kuhuduwukui wo'o bona ane mate-apa mpai', ma'ala oa' -koi mpokiwoi hawe'ea toe lau.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ sɩ: Wei ɩ́ nyɔɔ lɔkɔ ɩnɛ ɩ lʋm lʋkɔtʋ tasəɣɩ-ɩ kpaʋ kɛ́. 	 Na'uli' Yesus: "Hawe'ea tauna to nginu ue ngkai buwu toi, ngkamara nculii' -ra-pidi mpai'.


Mə taa lɛlaa tɔŋ sɩ mpaaʋ wɛɛ sɩ tə́ nɔka mpi tə lá. Tampana, mpaaʋ wɛɛ yaa. Ama pə təna pə fɛɩna kawaaɣa kɛ́. Mpaaʋ wɛɛ sɩ tə́ nɔka mpi tə la. Ama pə taɣa pə təna pə lapʋ sɔɔsəɣəna pʋlʋpʋɣʋ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. 	 Ria-koi to mpo'uli': "Apa' Alata'ala mpobahaka-ta ngkai huku' jeko' -tae, ma'ala moto-ta mpobabehi napa konoa-ta." Makono moto tetu, aga aku' mpo'uli': ane tababehi mpu'u napa konoa-ta, uma mpai' mokalaua omea hi kita'. Ma'ala moto-ta mpobabehi napa konoa-ta, aga uma hawe'ea-na mporohoi nono-ta ba nono doo.


Ɩ́ sɛɛkɩ Tacaa Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ paa waatʋ wei kɛ́ paa mpi pə tɔɔ kɛ́ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ. 	 mpo'uli' tarima kasi oa' hi Alata'ala to Tuama hante hanga' Yesus Kristus Pue' -ta ngkai butu nyala-na to nawai' -taka;


Pə kaasa mpa tɔ, pa kʋ pɛlɛ na laɣatɛ nte tə lɩɩkəna wei ɩ caɣa kpaɣanʋ tɔɔ tɔ ɩ nɔɣɔ taa tɔ. Ɩlɛna sumasɩ tɔɣɔ pa nantʋ na pə́ tala-sɩ. 	 Jadi', oti toe, Tompohawi' jara' bula toei mpopatehi hawe'ea tantara binata toei, natime-ra hante piho' to mehuwu ngkai rala nganga-na. Rata mpu'u-ramo danci tumai mpokoni' ihi-ra to rapatehi toera duu' -ra bohu.


Tə́ taa la felentu na kʋpantʋ lapʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye tə ta lɔ tá apalʋtʋ haləna pə́ tala pə waatʋ mpi tɩɩ kʋ tɔ pɩɩ tɔɔ sɔsɔm. 	 Toe-mi ompi' pai' neo' taka'ohai mpobabehi kehi to lompe', apa' ane tida-ta mpobabehi kehi to lompe', bate rata mpai' tempo-na tarata wua' -na.


Halɩ tá məlaa kɛ́ na tə́ yɔɔləɣɩ, paa tə wɛʋ wahala taa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, wahala kɔŋna na suulu. 	 Pai' uma muntu' toe, goe' wo'o nono-ta hi rala kaparia to mporumpa' -ta. Apa' ta'inca, ngkai kaparia toe kita' jadi' ntaha.


Pə taɣa pʋlʋ, ɩsɔtaa tillu tiikaɣa waatʋ waatʋ kɛ lɩɩlɛ taa, na ɩ́ lakɩ na lʋm laŋtəɣɩ. Na wei ɩ́ laala tiiu kɛ waatʋ wei lʋm laŋtəɣɩ kpakpaa tɔ pə waa-ɩ, paa ɩ kʋtɔŋ kɛ ŋku. 	 Apa' pontu-na ria mala'eka Pue' mana'u tumai hi wuhu' toe mpojago ue-na. Pai' hema to ri'ulu mehompo hi rala wuhu' nto'u ue-na mojago, mo'uri' -i ngkai haki' to natodohaka.))


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ma pola Yosalɛm, Ɩsɔ hʋləna-m sɩ pə wɛɛ sɩ təlasɩ má polo kɛ́. Ma na təna nyʋɣʋ nyə́ma tə kota tá tike, ɩlɛna má kpaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma lakɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ ɩ tɔm na má kɛɛsɩ-wɛ təcɛɩcɛɩ. Ma luɣu taa fɛɩ sɩ mpi ma tɛma lapʋ na mpi ma tɔŋna lapʋ tɔ pə́ pəsɩ yem. 	 Pai' -a hilou hi Yerusalem nto'u toe, apa' ria lolita ngkai Alata'ala to mpo'uli' -ka kana hilou-a. Karata-ku hi Yerusalem, ku'uli' -raka pangkeni to Kristen hi ria napa ihi' Kareba Lompe' to kukeni hi tauna to bela-ra to Yahudi. Koro' -a, nee-neo' mpai' ria to mposalai' tudui' -ku, duu' -na uma ria kalaua-na bago-ku mpotudui' tauna Kareba Lompe', lompe' to mpolia' kupobago-mi, lompe' to bula-na kupobago-pidi. Toe pai' moromu-a muntu' hante pangkeni to Kristen hi Yerusalem.


Ɩ́ tɔŋ ɩsɩɩ kasaɣampiya. Ama ɩ́ taa nyənɩ mə kasaɣampiitu kɛ mpi ye ɩ́ lapa ɩsaɣatʋ pɩɩ takɩ mə waalɩ tɔ. Ama ɩ́ la ɩsɩɩ Ɩsɔ təmlɛ nyəma lakʋɣʋ tɔ. 	 Kakoo-kono-na, kita' to Kristen, uma-tapa napobatua jeko', apa' Alata'ala mpobahaka-tamo ngkai kuasa jeko'. Aga kabela-ta batua toe neo' -hawo tapo'ohea mpobabehi to dada'a. Agina mpotuku' konoa Alata'ala-tamo, apa' lawi' batua-na mpu'u-tamo.


Halɩ mə maɣamaɣa ɩ́ tila mə tillaa kɛ Yohaanɩ kiŋ na ɩ́lɛ́ ɩ hʋla-mɛɣɛ tampana. 	 Koi' mpohubui doo-ni hilou hi Yohanes Topeniu' wengi, pai' na'uli' -miraka posabi' -na. Napa to na'uli' toe, bate makono omea.


Yesu kɔma na ɩ́ caɣa Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna ɩ ɩfalaa faɣasɩ na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Heeli-tʋɣʋ kʋyaŋku mpʋ ɩnɩ pɩɩ la tɔ. Nmaatəlɛ nteɣe pɩɩ hʋ́lɩ́ na tə nyəna nyá kɔntɛ na antulinya tɛm. 	 Oti toe, hilou-imi Yesus mohura hi Bulu' Zaitun. Bula-na mohura, rata-ramo ana'guru-na nto'u uma ria tau ntani' -na, pai' -ra mpekune' -i: "Uli' -kakai ba nto'uma kadupa' -na to nu'uli' toe-e we'i, pai' napa mpai' to jadi' tanda karata-nu pai' kahudua dunia' toi."


na má wei Tacaa paasaa na ɩ́ ləsɩ-m na ɩ́ tisi atɛ cənɛ tɔ ma yɔɣɔtaa sɩ ma kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ma kpaa Ɩsɔ tɔɔ? 	 Apa' Aku' toi-e, to nawati' Tuama-ku, napowiwi napowiti' tumai hi dunia'. Jadi', napa pai' ni'uli' -ka mpokedi' -a Alata'ala apa' ku'uli' ka'Aku' -na Ana' -na?


Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa tɛɛwa nɔnɔɔsɩ tɛɛ na pá koti pa təna mpa pa nawa tɔ, asaɣaa na pə kʋpama kɛ mpʋ, na yəlaa su acima kutuluɣu. 	 Kahilou-rami-rawo pahawaa' toera hi ohea mporumpu hawe'ea tauna to liu, uma mpenara' ba to lompe' gau' -ra ba to dada'a. Ka'omea-na ihia' mpu'u-mi tomi posusaa' hante torata.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma kʋlaa na má məlɩ Yosalɛm. Ma sələmaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna pə́ la-m ɩsɩɩ toosee taka, 	 "Jadi', ngkai ree, nculii' -ama tumai hi Yerusalem, pai' bula-ku mosampaya hi Tomi Alata'ala, ria pangila-ku.


Ma taapalaa mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa paasəna ɩsaɣatʋ lɛɛtʋɣʋ, ɩ́ yelina-təɣɩ Ɩsɔ. Mpi tɔ, Ɩsɔ wɛna pááná kɛ ɩsaɣatʋ tɔɔ, haləna pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Maa tɛ na má lɛɛtɩ-wɛ, na kʋlʋm má ɩnɩ maa fɛləna. Tacaa yɔɣɔtəna mpʋ. 	 Ompi' -ompi' to kupe'ahi': neo' pehawai kadada'aa doo. Pelele' Alata'ala moto-hawo to mpohuku' -ra. Apa' hi rala Buku Tomoroli' Alata'ala mpo'uli': Aku' -damo to mpehawai. Aku' -damo to mpohuku'." Wae-mi ponguli' Pue'.


Tənaɣa kotilaa təna kʋlaa na pá pona-ɩ Pilatɩ ɩsɛntaa. 	 Oti toe, mokore-ramo hawe'ea topohura toera pai' Yesus rakeni hilou hi Gubernur Pilatus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ tɔɣɔnɩ pa təna mpa pa pɛɛtaɣaa na mpa pa yakaɣa tɔ. Na ɩ́ pəsɩ liɣitee yɔkəlaa taapələnaa kɛ alele na alukukunaa pɛɛtəlaa kpelasɩ tɔtɔ. 	 Oti toe, mesua' -imi Yesus hi berewe Tomi Alata'ala, pai' -i mpopalai hawe'ea tauna to mobabalu' hi ree. Nabilingko-raka meja' -meja' posulaa' -ra doi, pai' nabilingko wo'o pohuraa topobabalu' danci mangkebodo.


Alaa lɩɩna pəlaaʋ tɔɔ, ɩlɛna pá kpaɣa pə tənaɣa mpʋ na pá kɛɛsɩ Yesu ɩfalaa naanʋwa na kʋlʋm na lɛlaa təna. 	 Ponculi' -rami ngkai daeo', pai' ratutura hawe'ea to jadi' toe hi ana'guru Yesus to hampulu' hadua pai' hi hawe'ea topetuku' ntani' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu tɛɛna-m ɩlɛna ɩsɔtaa tillu pona-m wʋlaɣa tɛtʋ taa. Tənaɣa ma ná alʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ caɣa wontuɣu kʋsɛɛmʋɣʋ tɔɔ, na ɩ tɔɔ waasa həla nna a tʋʋkɩ Ɩsɔ tɔ təwisiwisi. Wontuɣu ŋkʋ kʋ nyɔɔŋ ka wɛ naatosompɔɣɔlaɣa kɛ́, na kʋ həŋ kɛ naanʋwa. 	 Kanakuasai-kumi Inoha' Tomoroli', pai' mala'eka toei mpakeni-a hilou hi papada to wao'. Hi ria kuhilo-kuwo hadua tobine to mpohawi' hama'a binata. Binata to nahawi' toe molei jore', hobo' hi woto-na te'uki' lolita peruge' hi Alata'ala; woo' -na pitu pai' tonu' -na hampulu'.


Ɩlɛna Yesu cɔ samaa sɩ: Təmlɛ nte Ɩsɔ caa sɩ ɩ́ lapɩ-ɩ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ mʋ ɩ tillu tɔm. 	 Na'uli' Yesus: "Toi-mile pobago to napokono Alata'ala-e: mepangala' hi Aku' to nasuro."


Ɩ tike ɩɩ səkəna. Ɩ təcaɣalɛ kɔkɔ teu wɛ caasa, yʋlʋ fɛɩ wei ɩ kpətəɣəna təna tɔ. Tuu tɔ nɔɣɔlʋ ta keesita-ɩ, pəyele nɔɣɔlʋ kaa tɩɩ keesi-ɩ. Yəlaa təna ɩ́ saŋɩ-ɩ. Ɩ pəsʋɣʋ kʋnɛ kʋ wɛɛ tam. Ami. 	 Hadudua-na Hi'a-wadi to uma ria kamatea-na. Mo'oha' -i hi rala hini to uma mowo pehini-na. Uma haduaa to ma'ala mpomohui' -i ba mpohilo-i, apa' uma-i kahiloa. Muntu' Hi'a-wadi to natao rabila' pai' to natao moparenta duu' kahae-hae-na. Amin! Wae mpu'u-hana!


Kʋyɛɛŋ naatoso tɛɛwa, ɩlɛna Yesu kpaɣa Piyɛɛ na Saakɩ na ɩ́lɛ́ ɩ neu Yohaanɩ na pá polo pʋɣʋ kʋkʋlʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ pa tike. 	 Ono mengi ngkai ree, Yesus mpobawai tolu ana'guru-na hilou dohe-na hi bulu' to molangko. Ana'guru to tolu toera: Petrus, Yakobus pai' Yohanes ompi' -na Yakobus. Muntu' Yesus hante ana'guru-na to tolu toera-wadi to hi ria.


Tənaɣa Yuta nyə́ma kɔtəlaa sɔsaa polaa na pá yɔɣɔtɩ Pilatɩ sɩ: Pə fɛɩ sɩ ń tʋ mpʋ sɩ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ. Ama n ká ŋmaa kɛ́ sɩ ɩ maɣamaɣa ɩ yɔɣɔtəna sɩ ɩnəɣəlɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ. 	 Jadi', imam pangkeni mpo'uli' -ki Pilatus: "Neo' ra'uki': Magau' to Yahudi! Agina ra'uki': 'Tauna toi mpo'uli' Kahi'a-na magau' to Yahudi.'"


Mpʋ tɔ, ɩ́ pasa mə tɩ na ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu, na ɩ́ səŋ Ɩlɔɣɔʋ tɔɔ, ɩ ká se mə kiŋ na ɩ́ polo pooluŋ. 	 Toe pai' kuparesai' -koi ompi': mengkoru-mokoi hi Alata'ala. Ewa-imi Magau' Anudaa', napetiboi' moto-koi mpai'.


Pəlɛ tɔ, ɩ puki kɛ́ na ɩ́ caa alɔɣaa lɛlaa mpa pa kəla ɩnəɣɩ ɩsaɣatʋ tɔɣɔ naatosompɔɣɔlaɣa, na pá kɔɔ na pá caɣa təyaɣa ŋkɛ ka taa. Ɩlɛna lɔŋ nyəntʋ náá məlɩ na tə́ la sana na nɔɔnɔɔ nyəntʋ. 	 Toe pai' hilou ncala' -i mpokio' pitu hingka anudaa' -na to meliu kadada'a-ra ngkai hi'a. Tumai-ramo mesua' hi tauna to napalahii toe-e wengi, pai' mo'oha' -ramo hi ree. Ka'omea-na tampai kampe'ahii' tauna toei ngkai lomo' -na."


Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ nyaalɩ-wɛ na lʋm na ɩ́ taɣanɩ-wɛ na ɩ tɔm na pá te teu na pá mʋna Ɩsɔ yəlaa. 	 Hante pobabehi-na toe napatani' -ta jadi' bagia-na moto, nabohoi' -ta ngkai jeko' hante ue peniu' pai' hante lolita-na,


Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Wei ɩ ka tɔɔsa sɔsɔm tɔ pə ta kələna-ɩ. Na wei ɩ ka tɔɔsa pəcɔ tɔ pə ta laŋna-ɩ. 	 Tohe'i hewa lolita Buku Tomoroli' owi to mpo'uli': Tauna to mporumpu wori', uma ria pelabia-na. Pai' tauna to mporumpu hangkedi', uma wo'o-i-hawo naka'otii."


Ma tasəɣɩ-təɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ kɛ́, nɔɣɔlʋ ɩ́ taa nyənɩ-m ɩsɩɩ ma kɛ́ kpaŋtʋ. Yaa ye ɩ́ tɩɩ nyənəɣɩ-m kpaŋtʋ ntɔ, ɩ́ yaa-m kpaŋtʋ, ɩlɛna pə́cɔ́ má pəsɩ na má sa ma təɣɩ pəcɔ tɔtɔ. 	 Jadi', hewa to ku'uli' we'i, nau' hewa to mengkatiwojo-a toi-e, palogai-a-kuwo ulu mpo'une' woto-ku hampai'. Neo' ba ni'uli' towojo mpu'u-a, aga ane ria mpu'u-koi to mpo'uli' wojo-a, pelele' -ama mpo'une' woto-ku kampa' hampai'.


Mpa pa naalɛ pa nɩɩ Yohaanɩ tɔm na pá təŋ Yesu tɔ pa taa lɛlʋ ntɛ́ Simɔŋ Piyɛɛ neu Antəlɩɩ. 	 Ana'guru-na Yohanes toera mpotuku' Yesus, apa' mpo'epe-ra lolita-na Yohanes Topeniu' we'i. Hadua ngkai to rodua toera, hanga' -na Andreas, ompi' -na Simon Petrus.


Yesu sʋʋkaɣa Kapənahum, ɩlɛna Lom yoolaa nyʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ kpətəna-ɩ na ɩ́ wiina-ɩ 	 Pesua' -na Yesus hi ngata Kapernaum, rata hadua tadulako tantara to Roma mpohirua' -ki pai' mpopetulungi,


Kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ ɩ́ tɔkɩ yaasi wei ɩ kɛɛsəna Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ. Ɩlɛ paa maa kɔɔ mə naʋ yaa ma ta tɩɩ kɔm, má nɩɩ sɩ ɩ́ nyɔɔ toŋ te, na ɩ́ kpɛnta hʋwɛɛ, na ɩ́ yoo taa tɛm mpi Laapaalɩ Kʋpaŋ tʋɣʋ-mɛ tɔ pə yoou na lotu kʋlʋmtʋ kɛ mə təna. 	 Jadi', nau' ba napa to jadi' hi aku', po'ingku-ni kana to masipato' hi tauna to mpotuku' Kareba Lompe' Kristus. Ba kupohirua' -pidi-kokoi mpai' ompi' ba uma-pi, kusarumaka ku'epe moto mpai' kareba to mpo'uli' katida pokore-ni, hanono pai' hintuwu' -koi mobago bona wori' tauna mepangala' hi Kareba Lompe'.


Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ sɔɔsəɣɩ təmaɣa apalʋtʋ, na ɩ́ tuliɣi təmaɣa teitei ɩsɩɩ ɩ́ tɔŋna lapʋ tɔ. 	 Toe-mi ompi', mome'apui-koi, pai' momerohoi mponono-mokoi, hewa to nibabehi-mi toe-e lau.


Lʋm pənɛ pə nəɣəsəna Ɩsɔ lʋm sɔʋ mpi pə yakɩ mə nyɔɔŋ kɛ kaɣana tɔɣɔ. Na Ɩsɔ lʋm sɔʋ pənɛ pə ta kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima ləsʋɣʋ. Ama pə kɛ́ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ yʋlʋ wiikina Ɩsɔ sɩ ɩ́ ha-ɩ lotu kʋlʋmtʋ tɔɣɔ. Yesu Kilisiti fema tɔɣɔ Ɩsɔ lʋm sɔʋ yakɩ mə nyɔɔŋ. 	 Ue to mpogero dunia' nto'u toe, ma'ala rarapai' -ki ada peniu' tempo toi, apa' ada toe mpokeni kalompea' hi kita' wae lau ompi'. Aga ada toe bela-hawo ada to mpobohoi' wotoloka' -ta ngkai to babo'. Ada toe taponcawa pomperapi' -ta hi Alata'ala, taperapi' bona nabohoi' nono-ta ngkai jeko'. Pai' nabohoi' mpu'u-tamo ngkai jeko' -ta, hante katuwu' -na nculii' Yesus Kristus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ tɔma sɩ: Má, ma kɛ́ nɔɣɔlʋ wei ɩ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ pá taɣanɩ Tacaa kɛ mpaaʋ na kʋ́ siɣisi teu. Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtəna-tɩ. 	 Yohanes mpotompoi' -ra hante lolita nabi Yesaya owi, na'uli': "Aku' toi-le, Tauna to mekio' hi papada to wao': 'Neo' rata-imi Pue'. Porodo ami' -miki ohea-na!'"


Pə pamna Kanaaŋ alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ tɛtʋ ntɩ tə taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ kɔma Yesu kiŋ na ɩ́ wiina-ɩ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Tafiiti Pəyalʋ Tacaa, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ. Ma pɛɛlɔ hiina alɔɣaa na pə tɔka-ɩ teu. 	 Ria hadua tobine to Kanaan, bela-i to Yahudi. Tobine toei tumai hi Yesus ntora mekio', na'uli': "Pue', muli Magau' Daud! Poka'ahi' -a-kuwo! Ana' -ku tobine kahawia' seta, hangaa uma-ipi katonoa toe-e ria."


Ɩlɛna Yesu tɔ lɛlʋ sɩ: Nyaa kɔɔ na ń təŋɩ-m. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ́ tɔma sɩ: Tacaa, yele má polo má pi ma caa na pə́cɔ́. 	 Oti toe, pai' na'uli' Yesus hi kahadua-na: "Tuku' -a." Aga natompoi' tau toei: "Pue', piliu-a-kuwo ulu nculii' hi tomi-ku. Ane mate-damo tuama-ku pai' -i ratana, bo kutuku' -moko."


Yəlaa təna taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ. Ama ye wei ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ na ɩ́ tala tənaɣa, pʋntʋ nyʋɣʋ kɛ pɩɩ ya. 	 "Rata mpai' tempo-na hawe'ea tauna mpokahuku' -koi sabana petuku' -ni hi Aku'. Ria mpai' tauna to mpewai' ompi' -ra ba ana' -ra moto bona rapatehi sabana petuku' -ra hi Aku'. Ria wo'o ana' to mpo'ewa totu'a-ra pai' mpopatehi-ra. Aga tauna to tida mepangala' hi Aku' duu' hi ka'omea-na, mporata-ra kalompea' hi eo mpeno.


Pɔɔlɩ tɔŋna ɩ tɔm yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Fɛsətusi holina-ɩ sɩ: Pɔɔlɩ, n fɛɩna nyá ɩsɛ. Takəlaɣa nyəm katatəlaɣa sʋsa-ŋ kpaŋʋɣʋ kɛ́. 	 Bula-na Paulus mololita-pidi mpo'uli' noa' -na, mejeu' -mi Festus na'uli': "Wuli-ko Paulus! Kapantea-nu to wori' tetu mpokeni-ko wuli."


Pə taɣa ɩsɩɩ ma yɔɣɔtəɣɩ sɩ mpi Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ pə cotaa. Pə taɣa Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma təna kɛna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma. 	 Tempo toi, kaworia' to Yahudi uma napobagia Alata'ala. Aga neo' ta'uli' hewa toi: "Alata'ala uma mpo'ihii' janci-na hi to Yahudi." Uma makono lolita toe! Apa' uma hawe'ea muli Israel to napelihi Alata'ala jadi' bagia-na.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wei ɩ́ hɔŋ ɩ tɩ paa tisi-ɩ, na wei ɩ́ pasəɣɩ ɩ tɩ, paa kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ. 	 Hawe'ea to mpomolangko nono-ra, Pue' Ala mpodingkihi-ra, pai' hawe'ea to mpakadingki' nono-ra, Pue' Ala mpomolangko-ra."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋla təna na ɩ́ polo Kalilee teŋku nɔɣɔ, na ɩ́ kpa pʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ na ɩ́ caɣa. 	 Oti toe, me'ongko' wo'o-imi Yesus ngkai ree, mako' mewiwi' rano Galilea. Manake' -i lou hi bulu' -na, pai' -i mohura metudui'.


Pə lapa-m mpʋ ɩsɩɩ toosee taka, na má ná kpaɣanəŋ na ɩ tɔɔ caɣalaa na pá wɛ ɩsəna mpi tɔɣɔlɔ, paa suu nyəɣətʋ tokonaa kɛ́ na pá sɛɛwa ɩsɩɩ kɔkɔ, na pá wɛ pooku ɩsɩɩ liɣitee pəlɛ na pá wɛ kasasaŋa ɩsɩɩ asimti wɛʋ tɔ. Kpaɣanəŋ nyɔɔŋ ka wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ tɔɣɔlasɩ nyɔɔŋ, na kɔkɔ na nyɔɔsɩ na asimti pə lɩɩkaɣana ɩ nɔɔsɩ. 	 Hi rala pangila-ku toe, kuhilo tantara toera pai' jara' to rahawi'. Tantara toera, paka' topobajui ahe'. Baju-ra molei hewa apu, mo'eta-eta hewa rangahu, pai' mokuni riri hewa watu to rahanga' belerang. Ane jara' -rae, woo' -ra hewa woo' singa, pai' ngkai rala nganga-ra mehupa' apu, rangahu pai' watu belerang.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Yəlaa təna ɩɩ pəsəɣɩ na pá mʋ sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛ. Ama mpa Ɩsɔ ná ha pə toma tɔ pɛlɛ pa pəsəɣɩ. 	 Na'uli' Yesus: "Uma hawe'ea tauna bisa ntarima lolita tetu. Aga ria moto tauna to napakatantu Alata'ala bona uma-ra ncamoko.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Simɔŋ Simɔŋ Simɔŋ, ke ŋkpaŋŋ. Satanɩ sələma nɔɣɔ na pə́ ha-ɩ sɩ ɩ paɣaləɣɩ mə təna ɩsɩɩ pa paɣalʋɣʋ tɔɣɔnaɣa pee na pá ləsəɣɩ lɔɔtʋ tɔ. 	 Oti toe, Pue' Yesus mpololitai Simon Petrus, na'uli': "Ee', Simon! Epe: Magau' Anudaa' rawai' loga mposori-koi omea. Hewa pae to ratapi, hewa toe wo'o mpai' kagaga-na pesori to mporumpa' -koi.


Na ɩsɩɩ pa kɛɛsa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ, caləm mpɩ, pə wɛ ɩsɩɩ pə tənaɣa pə taɣanaa, na ye caləm ɩ ta ti, pa kaa hɩɩsɩ nɔɣɔlʋ ɩ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. 	 Ma'ala-mi ta'uli' hewa toi: ntuku' Atura Musa, neo' butu nyala-na kana rabohoi' hante raa'. Ane uma ria poraa', uma te'ampungi jeko' -ta.


Ɩ ɩfalaa tɛɛwa, ɩlɛna pá maɣana kpaŋaɣa pile ntɛɣɛ mpaaʋ taa, na pá tʋ-tɛɣɛ ŋmənaɣa kɛ təyaɣa nakəlɩ ka nɔɣɔ, ɩlɛna pá hɛtɩ-tɛ. 	 Kahilou-rami ana'guru-na to rodua toera, rarata mpu'u-mi hama'a ana' keledai tehoo' hi wiwi' ohea mohu' wobo' tomi. Karabongka-nami-rawo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ lapa na ɩ́ polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ waatʋ wei ahʋlʋm caa na ɩ too pa pona-ɩ sɩ pa lakɩ ɩ tɔɔ kɛ́ mpi paa sɩɩwa tɔ. 	 Jadi', nto'u-na Yusuf pai' Maria mpokeni Yesus ana'lei-ra hi Tomi Alata'ala bona ratonu hi Alata'ala ntuku' Atura Musa, Inoha' Tomoroli' mpopakeni Simeon mesua' hi Tomi Alata'ala.


Filipʋ nyə́ma mɛ, mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá sɩ ma lɩɩnaʋ Masetoni kɛ waatʋ wei na Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu tɔm caalaɣa kɔntɛ tɔ, mə Yesu sɛɛlaa kpekəle tike sənna-m. Mə tike ɩ́ tʋna-m niŋ kɛ ma kawaaɣa na ma asalaʋnaa pə taa. 	 Ompi' -ompi' to Filipi! Lomo' pompohawu' -ku Kareba Lompe' hi ngata-ni, pai' -a me'ongko' ngkai propinsi Makedonia, uma ria to Kristen hi ngata ntani' -na to mpopakatui-a doi. Muntu' koi' -wadi ompi' to mpohorongko-a nto'u toe, hewa to ni'inca moto-mi ompi'.


Ye wei ɩ təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ pʋntʋ kpɛntəna Ɩsɔ kɛ́ na Ɩsɔ wɛ pʋntʋ waalɩ. Ɩsɔ ha-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu tɔɣɔ tə nyəmá sɩ Ɩsɔ wɛ tá waalɩ. 	 Tauna to mpotuku' hawa' Alata'ala, tida-ra hintuwu' hante Hi'a, pai' Hi'a hante hira'. Toi-mi pompetonoi-na bona ta'inca katida-na Alata'ala hintuwu' hante kita', apa' nawai' -tamo Inoha' -na.


Pa tɛma Yesu kɛ́ Ɩsɔ lʋm sɔʋ ɩlɛna ɩ́ lɩɩ lʋm taa. Tənaɣa ɩsɔtɔnʋɣʋ hɛta kpakpaa, na Yesu ná Ɩsɔ Feesuɣu ɩsɩɩ alukuku na kʋ tiiki ɩ tɔɔ. 	 Ka'oti-na Yesus raniu', mencore-imi ngkai rala ue. Tebea ncorobaa-mi langi', pai' nahilo-hawo, Inoha' Alata'ala mana'u tumai hewa danci mangkebodo, hompo hi Hi'a.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa napəlɩ pa lɩɩna Yosalɛm na pá polo Antiyɔka kɛ waatʋ ɩnɩ ɩ taa. 	 Nto'u toe wo'o, ba hangkuja dua to Kristen ngkai Yerusalem rata hi Antiokhia. To Kristen toera, paka' nabi apa' ria pakulea' -ra mpohowa' lolita Alata'ala.


Waatʋ wei Pilatɩ caɣa təhʋʋlɛ tɔ ɩ alʋ tilaa sɩ pá heeli-ɩ sɩ: Taa sʋsɩ nyá nɔɣɔ kɛ tampana təŋlʋ ɩnɩ ɩ tɔm taa. Pə hʋla-m ɩ tɔm kɛ tom taa kɛ́ ahoo anɛ, na pə́ pɛkəlɩ-m sɔsɔm. 	 Nto'u pohura-na Pilatus hi pohuraa pobotuhia toe, rata suro ngkai tobine-na to mpo'uli' -ki: "Neo' -konae' nuhuku' -i tauna to uma masala' tetui! Apa' ngkai Hi'a alaa-ku mo'ompo' to mekoroi' bengi ngone-e."


Ye mpʋ ɩlɛ tə́ kpətəna Ɩsɔ na lotu kʋlʋmtʋ na naani kʋpampaŋ na tɔnəŋ wei pa sɔwa lʋm kʋpam tɔ. Tə taa nɩɩ ɩsaɣatiya taŋ kɛ ta lotu taa. 	 Nono-ta napomoroli' hante raa' -na bona ta'inca ka'uma-napi ria kasalaa' -ta. Woto-ta naniu' hante ue tanda kanabohoi' -ta. Toe pai' ku'apui nono-ni ompi', mai-tamo mpomohui' Alata'ala hante nono mpu'u pai' hante pepangala' to uma-pi morara'.


Tənaɣa pa tasa kokoole sɩ: Tɩɩ caa ɩnɩ. Ama Palapaasɩ kɛ tə caa n cɛ. Pəyele Palapaasɩ ka kɛ́ ŋmɩɩlʋ kpitikpiti kɛ́. 	 Mejeu' -ra ra'uli': "Neo', neo' Hi'a! Agina Barabas!" (Barabas toe, hadua toperampaki.)


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ ɩ ɩfalaa kɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna təmlɛ tʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ niŋ taa toŋ tʋ ɩnɩ ɩ mələna ɩ wɛnaʋ təna na ɩ́ tʋ tɔ. Tənaɣa yəlaa polaa na pá maɣana toŋ tʋ ɩnɩ na pá heeli-ɩ sɩ: Nyá təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ wakələɣɩ nyá wɛnaʋ kɛ́. 	 Na'uli' wo'o-mi Yesus mpo'uli' -raka ana'guru-na: "Ria hadua topo'ua', pai' ria-ki hadua topobago-na to ngkakamu doi-na. Ria to mpakilu topobago toei hi topo'ua', ra'uli': `Ntora napewai' mara-hana doi-nu!'


Ɩ tasa tooso nyəŋ kɛ tiluɣu, ɩlɛna təmlɛ nyə́ma ma ɩ́lɛ́, na pə́ kʋ ɩ təna, ɩlɛna pá pɛtɩ-ɩ haləm na waalɩ. 	 Oti toe wo'o, nahubui tena batua katolu-na. Aga raserohi wo'o-i-wadi pai' rapetadi hi mali bonea.


Tənaɣa pa təna pa kpa Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ Sɔsətɛɛnɩ na pá sʋʋ-ɩ mapʋ kɛ pəloo nɔɣɔ təna, na Kaliyoŋ suma. 	 Hi mali tomi pobotuhia toe, ntodea mpohoko' Sostenes, hadua pangkeni tomi posampayaa, pai' -i raweba'. Aga Galio uma mposaile' babehia-ra toe.


Ɩ́ tɔɔsɩ sɩ ɩsɔtaa tillaa mpa pa laŋa ta hɛɛna pəsʋɣʋ ŋku pə ha-wɛ sɩ pa lakəna, na pá kʋlɩ na pá yele pa maɣamaɣa pa lona tɔ, Ɩsɔ hɔka-wɛɣɛ alukpala kɛ tam tɔɔ, na ɩ́ sɩɩ-wɛɣɛ atɛ səkpɛtʋɣʋ taa, na ɩ́ taŋna kʋyakʋ sɔsɔɔʋ. Kʋ wule kɛ ɩ ká tʋ-wɛɣɛ saləka. 	 Kiwoi wo'o mala'eka owi hi suruga. Hantongo' -ra mpoliu kotoa kuasa-ra, pai' -ra mpalahii po'ohaa' -ra. Pue' mpohilu' mala'eka toera hante rante to uma ria kaduu-dupea' -na, napotuhu-ra hi rala po'ohaa' to mobengi. Hi ria-ra rapotuhu ncuu duu' -na rata mpai' tempo-na nabotuhi kara-kara-ra hi eo pehukua' to mewulungahi.


Ɩ ká wɛɛ wei yəlaa ɩ́ kɔma ɩ tɛ ɩ nyəmá mʋʋllɛ lapʋ, na ɩ́ sɔɔla mpi pə wɛ teu, na ɩ́ wɛna ləmaɣasɛɛ tɔ. Ɩ ká wɛɛ wei ɩ təŋəɣɩ tampana, na ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ, na ɩ́ nyəmá ɩ tɩ tɔkʋɣʋ tɔ. 	 Tauna to nu'ongko' jadi' pangkeni agama, kana tauna to jole' metorata, tida mpobabehi to lompe', monoto pai' monoa' nono-ra, moroli' po'ingku-ra pai' to mpokule' mpengkatarii kahinaa nono-ra to dada'a.


Pə taɣa má lapəna pə tənaɣa mpʋ na ma niŋ? 	 Hiaa' bo Aku' -di to mpajadi' hawe'ea-nae!' Wae-mi Lolita Pue'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ taɣana samaa kɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Tɔʋ, ɩsənaɣa ɩ́ caa má lana mə Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ ɩnɩ? 	 Ngkai ree, na'uli' wo'o-mi Pilatus mpo'uli' -raka ntodea: "Ane rapa' -na Barabas to kubahaka-kokoi, kupopai-imi tauna to ni'uli' magau' -ni to Yahudi-e?"


Ma taapalaa mɛ, ye yʋlʋ yɔɣɔtaa sɩ ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa pəyele pɩɩ hʋləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təma taa, pə taɣa yem kɛlɛ? Ɩ Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pɩɩ yapɩ-ɩ? 	 Ompi' -ku hawe'ea! Napa-mi-hawo kalaua-na ane ta'uli' mepangala' -ta hi Pue', pai' po'ingku-ta uma mpotuku' konoa-na. Ha tebahaka-ta mpai' ngkai huku' jeko' -ta ane hewa toe-wadi pepangala' -tae? Uma-e'!


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ kpɛɛsaa təlalala na ɩ́ tuu na ɩ́ tɔ sɩ: Na Ɩsɔ, ma ta nyɩ apalʋ wei ɩ tɔm ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔ. 	 Kamosumpa-nami Petrus mpotuna' woto-na, na'uli': "Uma mpu'u ku'incai tauna to ni'uli' tetui!"


Ɩ́ feŋ na ɩ́ sələmɩ, tɔfɔ ɩ́ ká hoti waatʋ wei maɣasʋɣʋ kɔŋ-mɛ tɔ. Pááná wɛɛ, ama tɔnʋɣʋ ɩɩ pəsəɣəna. 	 Mojaga pai' mosampaya-mokoi, bona neo' -koi mporata pesori. Hi rala nono-ni dota moto-koi mpobabehi to makono, aga uma nidadahi apa' manusia' bate lente."


Tɛɛlʋɣʋ ŋku ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ kʋ tɔɔ ɩ́ yɔɔləɣɩ. Paa wahala kɔma, ɩ́ tɔɣɔ suulu na ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam. 	 Pakagoe' nono-ta, apa' moroho poncarumakaa-ta hi Pue'. Tari hi rala kasusaa'. Tida mosampaya.


Ɩ ɩsɛntaa tee kɔkɔ kɛ́ na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ liɣitee pɛɛ kɛ tɔm naalɛ nna a cɔlətaa tɔ. Na káɣálʋ́ cɔɔna kumte na ɩ́ tee kɔkɔ na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ liɣitee pəlɛ kasasaŋa nyəntɛ. 	 Lence-na meringkila' -damo hewa mata hinci to rahanga' watu yaspis pai' watu sardis. Ria pino ntololikia Pohuraa toe, hewa watu zamrud lence-na.


Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: N ká sɔɔlɩ Tacaa nyá Ɩsɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na nyá ləsaɣa sʋʋ-ɩ təmammam. 	 Na'uli' Yesus: `Kana tapoka'ahi' Pue' -ta Pue' Alata'ala hante nono-ta mpu'u, tatonu hawe'ea katuwu' -ta hi Hi'a, pai' tapoka'ahi' -i hudu inca-ta.'


Sɩ ń tuti nyá təɣɩ Ɩsɔ weesuɣu tʋ niŋ taa tɔ pə wɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm yoo. 	 Uma mowo kame'eka' -ta, ane hewa toe mpu'u sala' -ta, pai' -ta nahuku' Alata'ala to Tuwu'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tʋ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ kɛ saləka, ɩlɛna Yesu náá polo Kalilee na ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ kpaalʋɣʋ. 	 Ko'ia mahae ngkai ree, Yohanes Topeniu' rahoko' pai' -i ratarungku'. Nto'u toe, hilou-imi Yesus hi tana' Galilea, pai' -i mpopalele Kareba Lompe' to ngkai Alata'ala,


Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa kisi wei ɩ yɔɣɔtəɣəna-mɛ tɔ ɩ tɔm kɛ nɩɩʋ. Mpa pa kisa wei ɩ kpaalaɣa Ɩsɔ Tɔm kɛ atɛ cənɛ tɔ ɩ tɔm nɩɩʋ tɔ pa ta kpisi pɛlɛ pa ŋkpaŋʋɣʋ kɛ hɔm, kacaŋfana ta mpa tɩɩ ha lumaɣa kɛ wei ɩ wɛ hatuu ɩsɔtaa na ɩ́ yɔɣɔtəna-tʋ tɔ? 	 Toe pai' pelompehi mpu'u-koi, neo' nisapuaka-i to mpololitai-koi wae lau! To Yahudi owi, ane uma rapangalai' libu' to mpololitai-ra hi Bulu' Sinai, bate rahuku' -ra. Peliu-liu-nami mpai' kita' to mpo'epe lolita Alata'ala to mpololitai-ta ngkai suruga. Ane tatungkai' mpotilingkurihi-i, bate uma-ta mpai' tebahaka ngkai huku'.


Ama nyá, n yaa nyá təɣɩ Yuta tʋ Yuta tʋ, na Moisi kʋsəsɩɩtʋ ntəɣəlɛ Moisi kʋsəsɩɩtʋ, na ń mʋɣʋləɣəna nyá Ɩsɔ. 	 Jadi', kakaliliua-na ompi', beiwa-mi ane kita' to Yahudi-e? Ha ria-ta to molangko nono-ta apa' ta'uli' ria posidaia' -ta hante Alata'ala? Ha ria-ta to mpo'uli' kanatarima-ta mpai' Alata'ala sabana petuku' -ta hi Atura Pue' to naparata Musa?


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa ɩsɛ na ɩ́ nyənɩ ɩ ɩfalaa na ɩ́ tɔ sɩ: Mpa mɛ ɩ́ kɛ́ kʋnyɔntʋnaa tɔ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Mə tənna Ɩsɔ Kawulaɣa. 	 Yesus mponaa topetuku' -na pai' na'uli' -raka: Morasi' -koi tokabu, apa' koi' to jadi' ntodea Alata'ala, pai' Hi'a jadi' Magau' -ni.


Mpi Ɩsɔ yɔɣɔta ɩsɔtaa tillaa tɔɔ tɔɣɔlɛ sɩ: Ɩsɔ kpaɣa ɩsɔtaa tillaa na ɩ́ lana-wɛ na pá pəsɩ heelim. Ɩ lapa na ɩ təmlɛ nyə́ma náá pəsɩ kɔkɔsɩ nsi sɩ mʋɣɩ kemkem tɔ. 	 Ane Alata'ala mpotompo'wiwi mala'eka, hewa toi lolita-na: Alata'ala mpobabehi mala'eka-na jadi' pahawaa' -na to hewa ngolu' pai' to hewa jela' apu."


Piyɛɛ ka wɛ taɣa tɔɔ kɛ́ atɛɣɛ mpʋ tɔɣɔ kɔtəlaa wulaʋ təmlɛ tʋ alʋ nyəŋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma 	 Nto'u toe, Petrus hi berewe-pidi. Bula-na hi berewe toe, tumai hadua tobine topobago hi tomi Imam Bohe.


Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kʋla təna na pá polo Yuta tɛtʋ taa, na ɩ́ na-wɛ pá caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, na ɩ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm. 	 Oti toe, Yesus pai' ana'guru-na hilou hi tana' Yudea. Bula-ra hi ree, meniu' -ra mponiu' tauna to doko' jadi' topetuku' -na.


na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa pəyaɣa ŋkɛ na ka too na ɩ́ məlɩ Ɩsɛɣɛlɩ tɛtʋ taa. Mpa pa pɛɛkaɣa sɩ pá kʋ pəyaɣa ŋkɛ tɔ pa səpa. 	 Na'uli' mala'eka toei: "Tauna to doko' mpopatehi Ana' tetui, mate-imi. Wae-pi, memata-moko, keni-imi Ana' tetui ntali tina-na, nculii' -mokoi hilou hi tana' Israel."


Ilii ka kɛ́ yʋlʋ ɩsɩɩ tá tɔtɔɣɔ. Ɩ sələma Ɩsɔ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ tɛʋ ɩ́ taa nɩɩ, na tɛʋ ta tosi atɛɣɛ halɩ pɩɩsɩ tooso na hɔɣɔlʋɣʋ. 	 Kiwoi tutura-na nabi Elia owi. Nabi Elia toei, manusia' hewa kita' wo'o-i-wadi-hawo. Mosampaya-i hante nono-na mpu'u bona neo' udaa. Uma mpu'u-pi dungku uda rala-na tolu mpae ono mula.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩfeesu nyə́ma təna, paa mpa pa kɛ́ Yuta nyə́ma tɔ, paa kpaɩ nyə́ma, pa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna pə́ la-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm. Nɔɣɔlʋ ɩɩ tasəɣɩ Tacaa Yesu hətɛ kɛ leɣelinaʋ kɛ paa pəcɔ. 	 Hawe'ea tauna to mo'oha' hi Efesus, lompe' to Yahudi lompe' to bela-ra to Yahudi, mpo'epe to jadi' tohe'e. Toe pai' me'eka' -ra, pai' hanga' Yesus rapomobohe.


Alʋ ɩnɩ ɩ kɛ́ piitim lɛmpɩ tʋ kɛ́. Pa lʋla-ɩ Fenisii kɛ Silii tɛtʋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɔma Yesu sɩ ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ pɛɛliya ŋkɛ ka ɩlɔɣɔʋ. 	 Hi ngata toe, ria wo'o hadua totina, ana' -na tobine kahawia'. Kana'epe-na totina toei karia-na Yesus hi ngata, katumai-nami mowingkotu' hi nyanyoa-na mpopetulungi, na'uli': "Popalai-ka-kuwo seta to mpohawi' ana' -ku!" Hiaa' tobine toei, bela-i to Yahudi, to Fenisia-i-hana ngkai tana' Siria.


Ama ye nyá ɩsɛ ɩ́ yʋlʋmaa, nyá tɔnʋɣʋ pilimile təna wɛ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ kɛ́. Ye ɩsəna n naakɩ mpʋ tɔ pə pəsa səkpɛtʋɣʋ ɩlɛ, pʋwɛ, nyá səkpɛtʋɣʋ tɔm fɛɩ yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔɣɔlɛ. 	 Aga ane mogawu mata-ta, hewa mobengi pehilo-ta. Jadi', ane Pue' mpobajahi nono-ta pai' tapomobengi nculii', uma mowo kamobengi riki-na.


Ɩ́ sɛɛ-m Pilisila na Akilaasɩ, mpa pa kɛ́ ma taapalaa kɛ Yesu Kilisiti təmlɛ taa tɔ. 	 Parata-ka-kuwo tabe-ku hi Priskila pai' Akwila. Hira' toe doo hampobagoa-ku hi rala pobago Kristus Yesus.


Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, Ɩsɔ caa kɛ́ sɩ mɩɩ tɔkɩ kʋpantʋ na ɩ́ lakɩ-tɩ, na pə́ mɔtɩ ɩsəkpɛɛtɛɛ nyəma na kʋmɛlɛməŋ pa nɔɔsɩ na pá taa na kʋyɔɣɔtʋtʋ. 	 Apa' toe-mi konoa Pue', bona ngkai kalompe' po'ingku-ta, tauna to uma mpo'incai Pue', uma-rapa daho' mpobalihi-ta, apa' monoto-mi ka'uma-na makono pebalihi-ra toe.


Pɛlɛ pa nɩɩ-təɣɩ mpʋ, ɩlɛna pa təna pá sələmɩ Ɩsɔ sɩ: Haɩ, Tacaa, nyá lapəna ɩsɔtaa na atɛ na teŋku na pə təna mpi pə wɛ pə taa tɔ. 	 Kara'epe-na doo-ra lolita tohe'e, mekakae-ramo hangkaa-ngkania hi Alata'ala, ra'uli': "Pue', Iko to mpajadi' langi', dunia' pai' tahi' hante hawe'ea ihi' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Ɩ́ pɛɛta mə tɛtʋ ntɩ tɔ tə liɣitee tənaɣalɔ? Heeli-m. Ɩlɛna Ananiyasɩ alʋ cɔ sɩ: Anəɣəlɛ mpʋ. 	 Na'uli' Petrus mpo'uli' -ki: "Uli' -ka pe', tana' -ni to nipobalu' -e, ba tohe'i omea mpu'u-mi oli-nae?" Na'uli' Safira: "Io', tetu mpu'u-mi omea."


Na ɩ tɛɛlaɣaa sɩ ntanyɩ Pɔɔlɩ ká ha-ɩ liɣitee yaa. Pə tɔɔ kɛ́ ye pə kɛɛsaa ɩlɛ ɩ yaa-ɩ sɩ ɩ́ na-ɩ pá caɣa. 	 Kakoo-kono-na, Feliks mposarumaka Paulus mpowai' -i doi bona nabahaka-i. Toe pai' jau-i nakio' bona napololitai-i.


Yəlaa panɛ pa lɔɣɔ tampana tɔm na lumaɣa waalɩ kɛ́, haləna pá sɛɣɛsəɣɩ sɩ tá sətaa fem tɔm tɛma tɛɛʋ. Na pa sɛɣɛsəŋ ɩnɛ ɩ tʋsa lɛlaa na pá yele Ɩsɔ sɛɛʋ. 	 Meleli' -ra ngkai tudui' to makono, ra'uli' -rana timpaliu-mi pemataa hawe'ea tauna to mate. Tudui' -ra to uma makono toe mpaka'ingu' lau-mi ba hangkuja dua tauna, alaa-na mere' -mi pepangala' -ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ananiyasɩ tɔma sɩ: Tacaa, ma nɩɩ təŋlaa paɣalɛ kiŋ kɛ apalʋ ɩnɛ ɩ tɔm, na ɩ ɩsaɣatʋ nti tə təna ɩ lapa nyá yəlaa kɛ Yosalɛm tɔ pə tɔm tɔtɔ. 	 Na'uli' Ananias: "Pue', wori' tauna to mpotompo'wiwi Saulus tetui. Wori' pebalinai' -na hi topetuku' -nu to hi Yerusalem.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ selisa apalʋ ɩnəɣɩ teu. Ɩlɛna ɩ́ má kapuka na ɩ́ se ɩ waalɩ. 	 Tauna toei moridi' sabana anudaa', pai' -i me'au, pai' malai-mi anudaa' to mpohawi' -i.


Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Yəlaa laŋkpɩɩsəŋ nyə́ma mɛ, wɛɛ ɩsənaɣa má na-mɛ tii caɣa na má tɔkɩ mə kʋnyɔŋ? Ɩ́ kɔna-m pəyaɣa ŋkɛɣɛ cənɛ. 	 Na'uli' Yesus: "Uma mowo-koie'. Ko'ia oa' -tano mepangala' -koie! Ni'uli' -koina hangkuja tena-pi kahae-ku dohe-ni, hangkuja tena-pi kahae-na kupengkatarii kalente pepangala' -nie! Keni tumai ana' tetui!"


Mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, pa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna pa laŋa hʋlʋmɩ sɔsɔm, na pá sʋʋ Tacaa tɔm kɛ pʋɣʋlʋɣʋ. Pa təna mpa pa kɛ́ sɩ pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ pa mʋwa Tacaa tɔm. 	 Kara'epe-na-rawo tauna to bela-ra to Yahudi lolita toe, goe' -ramo, pai' -ra mpo'une' Lolita Pue'. Pai' hema-hema to napelihi ami' -mi Alata'ala bona mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na, mepangala' -ramo hi Pue' Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma hota atɛ na má nɩɩ pə pɔɔsəɣɩ-m sɩ: Sɔɔlɩ Sɔɔlɩ pepe tɔɔ kɛ́ n tʋɣʋ-m kʋnyɔŋ kɛ mpʋ? 	 Kamodungka-kumi hi tana', pai' -a mpo'epe lolita to mpo'uli': `Saulus! Saulus! Napa pai' nubalinai' -a?'


Paa na mpʋ samaa ɩnɩ ɩ taa paɣalɛ mʋ Yesu tɔm na pá tɛ pa taa. Haləna pá tɔŋ sɩ: Mesii ɩ kɔma ɩ ká la piti təma na a kəlɩ ɩnɛ ɩ nyəna na? 	 Wori' hi olo' tau ntodea to mepangala' hi Hi'a, ra'uli': "Magau' Topetolo' mpu'u-i-tawo', baa' wori' -di tanda mekoncehi to nababehi-e."


Ye ɩsɩɩ mə taa nɔɣɔlʋ wɛna heeŋ ntɛ́ nɩɩnʋwa (100), ɩlɛna ɩ taa kʋlʋm tə le, ɩ kaa yele pɔɣɔlaɣafɛɩ nɩɩnʋwa ɩnɛɣɛ nyɩɩtʋ tətɔɣɔlɛ na ɩ́ tɛɛ na ɩ́ sʋʋ kʋlepu ɩnəɣɩ pɛɛkʋɣʋ haləna ɩ na-ɩ? 	 Na'uli': "Rapa' -na ria doo-ta to ria-ki bima-na ha'atu ma'a. Ane moronto hama'a, napa to nababehi? Bate napalahii bima-na to sio mpulu' sio hi papada, pai' -i hilou mpali' bima-na to moronto duu' -na narua'.


Pa təna mpa pa kɛ́ yomaa tɔ pá tʋna pa caanaa na pá seeki-wɛɣɛ pə təna pə taa, na pə taa kɔɔ na yəlaa tʋʋ Ɩsɔ na ta kʋsɛɣɛsətʋ. 	 Ane ompi' -ompi' hampepangalaa' -ta to tuwu' batua, tudui' -ra bona mpobila' pai' mpengkorui maradika-ra hi butu nyala-na, bona neo' mpai' ria tauna to mporuge' hanga' Alata'ala ba mporuge' tudui' -ta.


Pa taa lɛlʋ nawa sɩ pə waa-ɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ mələna ɩ waalɩ kɛ kpakpaa, na ɩ́ saŋ Ɩsɔ na nɔɣɔ sɔsɔɣa. 	 Kanahilo-na to hadua mo'uri' -imi, kanculii' -nami hilou hi Yesus, mpo'une' -une' Alata'ala napesukui.


Yesu tɔŋna sɛɣɛsʋɣʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Mɛ sɩ ɩ́ nyəma-m, na ɩ́ nyəmá ma təlɩɩlɛ yaa? Aaɩ, ma ta kɔɔ ma maɣamaɣa ma kɔntɛ se. Ama wei ɩ tila-m tɔ ɩ wɛɛ na ɩ kɛ́ tampana tʋ. Ɩlɛ mə ta nyəmɩ-ɩ. 	 Jadi', bula-na Yesus metudui' hi rala Tomi Alata'ala, mekio' -i napesukui, na'uli': "Ni'uli' ni'inca moto kahema-ku pai' kangkaiapa-ku. Tumai-a, uma ntuku' konoa-ku moto. Tumai-a mpotuku' konoa-na Alata'ala to mposuro-a. Hi'a-mi to masipato' rapangala'. Tapi' koi' uma mpo'incai-i.


Na pá tɔŋ sɩ: Mesii kpeɣe, heeli-tʋɣʋ wei ɩ mapa-ŋ tɔ. 	 "Ee Magau' Topetolo'! Pe'uli' pe' ba hema to mpohopo' -koe!"


Tənaɣa haləm tʋ tɔma sɩ: Tɔʋ, ɩsənaɣalɛ maa la ɩlɛ? Ma maɣamaɣa ma kʋlʋlʋ wei ma luɣu sʋʋ teu tɔɣɔ maa tili. Ntanyɩ paa nya ɩ ɩsəlɛ. 	 "Ngkai ree, na'uli' -mi pue' bonea toei: `Napa-le' to kubabehi-e? Agina ana' -ku to kupe'ahi' moto lau-mi kupahawa' hilou, apa' bate rapengkorui-ile mpai'.'


Mpa pa lotu taa hʋwɛɛ tewa tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, paa na Ɩsɔ. 	 Marasi' tauna to moroli' nono-ra, apa' hira' mpai' to mpohilo Alata'ala.


Ɩlɛna Yesu tɔ sɩ: Pa yaa paɣalɛ, ama pəcɔɣɔ pa ləsaa. 	 Napohudu Yesus lolita rapa' -na hewa toi: "Wori' tauna to nakio' Alata'ala, aga hangkedi' -ra-wadi to napelihi jadi' ntodea-na."


Ɩ́ nyɩ teu sɩ, ye nyəm ka nyəŋaɣa kɔlɔ na təyaɣa caa nyɩ ŋmɩɩlʋ kɔntɛ waatʋ, ɩ kaa yele-ɩ na ɩ́ sʋʋ təyaɣa taa se. 	 "Poinono lolita rapa' -ku toi: Ane na'inca ami' -mi pue' tomi jaa hangkuja topanako rata, bate mojaga-i bona neo' -ra mesua'.


Ama Yesu ná kaləna-wɛ sɩ pá taa yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 	 Aga natagi mpu'u-ra, bona neo' ra'uli' kahema-nai.


Pə taɣa pʋlʋ, pə caala-m kɛ́ sɩ má polo yəlaa təna kiŋ. Paa acalɛɛ sɔsɔɔna taa, paa cacakəŋ tɛɛ, paa ɩsəkullaa cɔlɔ, paa ɩsəkpɛɛtɛɛ nyə́ma cɔlɔ. 	 Doko' kupencuai' -koi apa' ria inta-ku hi hawe'ea tauna, pai' ohea-ku mpobayari inta-ku toe, mpopalele-a Kareba Lompe' hi hawe'ea tauna, uma mpelihi ba to mo'oha' hi rala ngata ba to molompu, uma mpenara' ba to mosikola ba to uma-ra mosikola.


Simɔŋ Piyɛɛ kɔma na ɩ́ tala, ɩlɛna ɩ́ tii pəlaaʋ taa kɛ́ kpakpaa na ɩ́ ná saalasɩ nsəɣɩ atɛ. 	 Simon Petrus rata ngkabokoa', kaliliu mesua'. Nahilo wo'o-hawo kain hompu' -na hi ree.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ paala ɩsɔtaa kɛ́ ɩsɔtʋlʋŋasɩ tintika tooso taa kʋlʋmtəlɛ na ɩ suka na ɩ́ pɛtɩ tɛtʋ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ səŋ alʋ ɩsɛntaa sɩ ɩ́lɛ́ ɩ́ lʋlɩ ɩ pəyaɣa na ɩnɩ ɩ li. 	 Ule naga toei mpoweo iku-na, nadii' -ki hampobagia tolu ngkai betue' hi langi' pai' napetadi hi dunia'. Mokore-imi hi nyanyoa tobine to neo' mo'ana' toei we'i, doko' mpo'ome' ana' -na ane putu-ipi.


Tənaɣa Yesu sɩ: Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ tolisi-mɛ. Mpi tɔ, paɣalɛ ká kɔɔ na pá haa pa təɣɩ ma hətɛ, sɩ mpɛɣɛlɛ Mesii, na pá tɔŋ sɩ, pə wʋsaa kɛ́. Ama ɩ́ taa nɩɩna-wɛ. 	 Na'uli' Yesus: "Pelompehi, neo' -koi ma'ala rabagiu. Apa' wori' mpai' tauna to mehupa' to mpo'uli' kahira' -na Magau' Topetolo'. Ria wo'o to mpo'uli' karata-na mpu'u Eo Kiama. Aga neo' nituku' -ra.


Na ɩ́ ta tɔɔsɩ tɔtɔɣɔ potopotonaa naatosompɔɣɔlaɣa wei ma faɣaa na apalʋnyɔɔŋ iyisi liɣiti (4000) tɔɣɔ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ tɔɔ? Na tɔkʋŋ ɩsəna pə kpisaa na ɩ́ kpaɣa tɔ, ɩ́ sɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ nyʋɣʋ na? 	 Pai' beiwa wo'o hante roti to pitu meha' kupokoni' -raka tauna to opo' ncobu-e? Hangkuja luncu wo'o-pi toro-na to nirumpu?


Pə tɔɔ kɛ́ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei tə kpaaləɣɩ tɔ ɩ ta kɛ muku tɔm. Ama mpa pa lepa tɔɣɔ ɩ kɛ́ muku tɔm. 	 Ria moto tauna to uma mpangalai' Kareba Lompe' to kikeni. Tauna to mpotoa' naraka, hira' toe-mi to uma mpangalai' -e. Ma'ala-mi ta'uli', ria to mpoputu' nono-ra alaa-na uma-ra dota mpangala' Kareba Lompe'.


Ma taapalaa ɩ́ caɣana suulu na haləna Tacaa kɔntɛ tala. Ɩ́ nyənna ɩsəna hatʋ kantələɣɩ na ɩ́ caɣana suulu na haləna ɩ haləm kʋtɔɣɔʋ kʋpaŋkʋ pɩɩ tɔ. Ɩ taŋəɣəna suulu kɛ toomaɣa tɛʋ na salaŋ nyəŋkʋ. 	 Toe-mi ompi', pai' kana tari-ta duu' -na Pue' rata nculii'. Hilo pe' posabara topolia' -e, mpopea-ra duu' -na ria wua' polia' -ra to rasarumaka. Mosabara-ra mpopea uda ka'oti-ra ntuja', duu' -na rata tempo-na mepae.


Ama pee lɛnna ná hota tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa na alɛ á lá teu, lɛnna náá lʋlɩ sɔsɔm sɔsɔm, lɛnna kɛ maɣana, lɛnna kɛ pəcɔ. 	 Ria wo'o hawua' to monawu' hi tana' to morudu'. Mowua' hawua' toe, ria to ha'atu ngkani ngkai hinawu' -na, ria to ono mpulu', ria to tolu mpulu'.


Pilatɩ sɔɔla teu sɩ ɩ yeki Yesu, ɩlɛna ɩ́ tasəna-wɛɣɛ yɔɣɔtənaʋ. 	 Jadi', apa' Pilatus doko' mpobahaka Yesus, toe pai' mololita tena-i hi ntodea.


Tənaɣa toŋ tʋ tɔma sɩ: Aaɩ haɩ, ta caa Apəlaham. Ye ɩsɩɩ atɛtʋnaa taa nɔɣɔlʋ ka mələna na ɩ́ maɣana-wɛ, paa laɣasa tɔntɛ. 	 "Na'uli' topo'ua' toei: `Ane muntu' toe-wadi, uma hono'! Kana ria tomate tuwu' nculii' hilou mpololitai-ra, pai' lako' medea-rada ngkai jeko' -ra!'


Pə pamna heelimaɣa nakəlɩ ka lɩɩna ilim mpətəŋ tɔɔ tɔɔ, ɩlɛna saalaa hʋʋ sɩ pɩɩ səna-wɛ. Tənaɣa pa kpɛsa kuula sɔsɔ wei paa kamna kpɩɩlʋɣʋ tɔ, na pá malɩ Kəlɛɛtɩ kʋteŋ təkpam na pá puki. 	 Nto'u toe, ngolu' ngkai selatan lompe' pewui-na. Toe pai' ra'uli' topobago hi kapal, ma'ala-ramo mpokaliliu pomako' -ra hante kalompea' -na. Jadi', ra'ore' -mi ahe' to mpotaha kapal (to rahanga' balango'), pai' -ra kaliliu mewiwi' hi lewuto' Kreta.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tisaa sɩ: Ilim ɩ́ tɛma maa fɛlɩ-mɛɣɛ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ. Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ tɛɛ na ɩ́ luŋ ma taalɛ taa. 	 na'uli' -raka: `Hilou-koi mobago hi bonea-ku, kuwai' -koi hore hampepa' doi pera' gaji' -ni ha'eo.' Rapo'io' -mi lolita-na toe, hilou mpu'u-ramo.


Tə kɛ́ ɩ piya, na kʋpantʋ nti Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká ha ɩ yəlaa ɩsɩɩ kpancoou tɔ, tɩɩ hiki-tɩ tɔtɔ. Tá na Kilisiti tɩɩ kpɛntəna-təɣɩ hikuɣu. Ye tá na-ɩ tə kpɛnta wahala hikuɣu tá na-ɩ tɩɩ kpɛntɩ ɩ teeli taa tɔtɔɣɔ. 	 Jadi', ane ntoa' ana' Alata'ala-ta-damo, monoa' wo'o-mi kamporata-ta mpai' rasi' to naporodo-mi Alata'ala hi ana' -na. Tarata rasi' toe hangkaa-ngkania hante Kristus. Apa' hi rala dunia' toi, kita' rabalinai' hibalia hante Kristus, pai' hi eo mpeno-na mporata wo'o-ta kabohe tuwu' hibalia hante Hi'a.


Ye yʋlʋ caa sɩ pá nyəmɩ-ɩ ɩɩ ŋmɛsəɣɩ ɩ təma. Ye n lakɩ təma anəɣɩ mpʋ ɩlɛ, yele na yəlaa təna nyɩ-ŋ mɛɛ. ( 	 Uma-ko mpai' jadi' tau bohe ane ntora hi rehe'i-wadi-ko. Ane mpobabehi anu mekoncehi mpu'u-ko, popohiloi hawe'ea tauna hi dunia'!"


Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma məlaa na má kɔɔ na má tɔkɩ na má nyɔɔkɩ, ɩlɛna ɩ́ taɣanəɣɩ maɣa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ sɩ ma kɛ́ hilitu na sʋlʋnyɔɔlʋ. Aaɩyee sɩ lampuu mʋlaa na asaɣaa pa ceu kɛ́. 	 Batua-na: Yohanes Topeniu' uma nipokonoi, Aku' wo'o uma nipokonoi. Katumai-na Yohanes, mopuasa' -i pai' uma-i nginu to melanguhi. Nipoka'oja' -i, ni'uli': `Kahawia' -i-hanale!' Hiaa' katumai-ku Aku' Ana' Manusia', nginu-a, ngkoni' -a. Nipoka'oja' wo'o-a-wadi, ni'uli': `Hilo-i! Tojampa, topalangu-langu, bale-ra topesingara' paja' pai' doo-ra topojeko'!'


Ɩ́ taa yele na sʋlʋm kʋ-mɛ. Sʋlʋm kʋɣʋ ká tʋ-mɛɣɛ yem yem lakasɩ. Ama ɩ́ yele na Feesuɣu Naŋŋtʋ haɣa mə taa təmamam. 	 Neo' malangu, apa' toe-hana mpopehuwu kahinaa to dada'a. Kana nakuasai Inoha' Tomoroli' -tamo. Ngkai kuasa Inoha' Tomoroli' toe,


Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa nika Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu kɛ Tɛləpɩ, ɩlɛna pá hiki yəlaa paɣalɛ mpa pa təŋəɣɩ Tacaa tɔ. Pəlɛ pə waalɩ pa məla Lisitəla, na Ɩkʋniyɔm, na Pisiti Antiyɔka. 	 Hi Derbe, Paulus pai' Barnabas mpoparata wo'o Kareba Lompe', alaa-na wori' tauna jadi' topetuku' Yesus. Ngkai ree, nculii' -ramo hilou hi ngata Listra, pai' ngkai ree hilou hi Ikonium, kaliliu wo'o hi ngata Antiokhia tana' Pisidia.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tisa kʋmaɣasʋɣʋ, ɩlɛna pá maɣana sɩ pə luma ɩsɩɩ mɛɛtələnaa hiu na naanʋwa na naatosompɔɣɔlaɣa. Pa tasa tɔntɛ na pá tasa maɣasʋɣʋ na pá maɣana mɛɛtələnaa pəlefɛɩ hiu na naanʋwa. 	 Toe pai' ra'ulu watu pompetudu bona ra'inca kanala tahi'. Rapetudu toe, rompulu' nopo kanala-na. Oti toe rapetudu tena, hampulu' lima nopo-damo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpa-ɩ, na pá ləsɩ-ɩ taalɛ na waalɩ na pá kʋ-ɩ. Tənaɣa Yesu pɔɔsaa sɩ: Taalɛ tʋ ɩnɩ, ɩsənaɣa ɩ ká la təmlɛ nyə́ma mpɛ? 	 Ngkai ree, radii' -imi hilou hi mali bonea pai' -i rapatehi. "Jadi', napa mpai' to nababehi pue' bonea toei hi tauna to mpodoo bonea-na?


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Kɔkɔlɔnaa mpa ye? Ɩlɛna təŋlaa naalɛ cɔ Yesu sɩ: Mpi pə maɣana Nasalɛtɩ Yesu wei ɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ sɔsɔ tɔ. Pə́cɔ́ ɩ ka pəsa təma sɔsɔɔna lapʋ na sɛɣɛsʋɣʋ kɛ pə tɩɩ fɛɩ, haləna Ɩsɔ maɣamaɣa nyəna-ɩ sɔsɔ na yəlaa təna tɔtɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Napa-die?" Hampetompoi' -ra: "To jadi' hi Yesus to Nazaret-le! Hi'a nabi to mobaraka' hi pobago-na pai' pololita-na, lompe' hi poncilo Alata'ala pai' hi poncilo ntodea.


Ɩlɛna pá pona-wɛɣɛ tillaa kiŋ, na pɛlɛ pá sələməna-wɛɣɛ Ɩsɔ na pá tənɩ pa tɔɔ kɛ́ niŋ. 	 To pitu toera rakeni hilou hi suro Pue' Yesus, pai' suro toera mpojama woo' -ra pai' mosampaya merapi' bona Pue' mpogane' -ra.


Tənaɣa Yesu tasaa sɩ: Waalɩ nyə́ma ká məlɩ lɔlɔ, na lɔlɔ nyə́ma náá məlɩ waalɩ. 	 Napohudu Yesus lolita rapa' toe, na'uli': "Wae wo'o mpai' hi eo mpeno-na: wori' tauna to kedi' tuwu' -ra tempo toi jadi' bohe tuwu' -ra hi eo mpeno. Pai' wori' wo'o tauna to bohe tuwu' -ra tempo toi jadi' kedi' tuwu' -ra hi eo mpeno."


Hatuu tɔ ɩ ka tɩɩ wɛna Ɩsɔ wɛɛtʋ kɛ́. Pə na pə mpʋ tɔ, pə ta tʋ-ɩ sɩ ɩ pɛɛkəɣɩ na ɩ́ lana toŋ na ɩ́ kpa Ɩsɔ tɔɔ sɩ ɩ saala. 	 Nau' tuwu' mpo'Alata'ala-i, uma-i mpentaei kahibalia-na hante Alata'ala.


Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa lɩɩ saləka taa kɛ́ mpʋ, ɩlɛna pá polo Liti tɛ na pá ná pa taapalaa na pá sɔɔsɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ. Ɩlɛna mpɛ pa tɛɛ pa nyəŋkʋ. 	 Jadi', malai-ramo Paulus pai' Silas ngkai tarungku', pai' -ra hilou hi tomi-na Lidia. Hi ria-ra mpohirua' -raka ompi' -ompi' hampepangalaa' -ra, pai' mporohoi nono-ra. Oti toe, me'ongko' mpu'u-ramo mpalahii ngata Filipi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma kʋlaa na má polo ɩsɔtaa tillu kiŋ na má tɔmɩ-ɩ sɩ: Cɛlɛ-m takiliya ŋkɛ. Tənaɣa ɩ tɔma-m sɩ: Mʋ-kɛ, na ń tɔɣɔ-kɛ. Kaa la leleŋ ɩsɩɩ tɩɩŋ kɛ nyá nɔɣɔ taa. Ama kaa la nyaŋ kɛ nyá hiluɣu taa. 	 Kahilou-ku mpu'u-mi hi mala'eka toei, ku'uli' -ki: "Wai' -a sura to kedi' tetu mai." Na'uli' -ka: "Ala' -mile pai' koni' -mi. Ane hi rala ta'i-nui, mopai'. Aga hi nganga-nu momi' hewa ue wani."


Kakɔtaɣa sɛɛsa mə wʋlanaa na mə liɣitee. Kakɔtaɣa ŋkɛ kaa kulina mə waalɩ na ká nyaɣa mə tɔnəŋ ɩsɩɩ kɔkɔ. Ɩ́ kaa wɛnaʋ kɛ yem kɛ́ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ ɩnɛ ɩ taa. 	 Bulawa pai' salaka' to niloju', ta'igaraa' -mi. Pai' ka'uaa' -ni to ta'igaraa' tetu mpai' jadi' tanda kahala' mpopake' -ni ka'uaa' -ni. Mpoloju' -koi rewa hi dunia', hiaa' dunia' toi neo' hudu-mi! Toe pai' rasesa' mpu'u-koi mpai', hewa to nakoni' apu.


Ɩ́ lakɩ təmaɣa yəllɛ na ɩ́ wii təma pətɔɔtɛɛ. Ye ɩ́ pəntəna təma ɩ́ hʋ́lɩ́ təmaɣa suulu ɩsɩɩ Ɩsɔ ná hʋlʋɣʋ-mɛɣɛ suulu kɛ Kilisiti tɔɔ tɔ. 	 Kana lompe' nono-ta pai' momepoka'ahi' -ta hadua bo hadua, pai' mpo'ampungi sala' doo, hewa Alata'ala mpo'ampungi sala' -ta sabana posidaia' -ta hante Kristus.


Tənaɣa Yesu ɩfalaa taa nɔɣɔlʋ ná tɔma-ɩ sɩ: Tacaa yele na má polo na má pi ma caa na pə́cɔ́. 	 Oti toe, ria wo'o hadua topetuku' -na to mpo'uli' -ki: "Pue', piliu-a-kuwo ulu nculii' hi tomi-ku. Ane mate-damo tuama-ku pai' -i ratana, bo kutuku' -moko."


Tənaɣa Yesu ɩfalaa caa pa taa na pa waalɩ pa ta na nɔɣɔlʋ. Ye pə taɣa Yesu tike kɛ pa ná pa kiŋ. 	 Hampegoli we'i, ranaa-rawo ntololikia-ra, uma-pi ria tau ntani' -na dohe-ra, hadua Yesus-damo.


Ɩ́ cʋkɩ mə taa kɛ́ teu kɛ ɩsəna mpi pə wɛɛ tɔ na ɩ́ yele ɩsaɣatʋ. Mə taa lɛlaa ta nyɩ Ɩsɔ, ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɩ fɛɛlɛ. 	 Toe pai' ku'uli' -kokoi: Pakanoto-mi nono-ni hewa to kasipato' -na, bahakai-mi mpobabehi jeko'. Apa' ria-pidi-koi to ko'ia monoto nono-ni mpo'inca Alata'ala. Lolita-ku tohe'i-e, ku'uli' bona me'ea' -koi.


Ɩ tɔm kɛ maa heela-mɛ sɩ: Ma waalɩ nɔɣɔlʋ ká tɛ na ɩ́ kɔɔ, ɩlɛ ɩ kəla-m. Pə taɣa pʋlʋ, pa lʋla má tɔ, ma maɣana-ɩ kɛ́. 	 Hi'a-mi to ku'uli' -e wengi. Ku'uli' rata-i ngkabokoa' ngkai aku', aga meliu kabaraka' -na ngkai aku'. Apa' kako'ia-ku putu, mpolia' ria-imi-hana.


Tɩɩ hiki kawulaɣa ŋka kaa caɣa tam tɔ ɩlɛ tə́ la Ɩsɔ kɛ́ təmlɛ kɛ ɩsəna mpi pɩɩ maɣa-ɩ tɔ, na tə́ see-ɩ na tə́ nyaŋna-ɩ na tə́ hʋlɩ sɩ ɩ nyana təmlɛ sɛɛʋ ntɛ́. 	 Jadi', ompi' -ompi', apa' lawi' mporata-ta bagia hi rala Kamagaua' Alata'ala to uma ma'ala lengoa-e, toe pai' kana motarima kasi-ta pai' mepue' -ta hi Alata'ala ntuku' ohea to napokono. Kana tabila' pai' tapengkorui mpu'u-i,


Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm tənɛ tə yawa Sopee ɩcatɛ təna taa na yəlaa paɣalɛ mʋ Ɩsɔ Tɔm. 	 Kajadia' toe rajarita hobo' hi ngata Yope, alaa-na wori' tauna mepangala' hi Pue' Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩlɛ ɩsaɣatʋ ntiɣi ɩ lapa? Tənaɣa pa tasa kapusi mapʋ na toŋ sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ. 	 Mepekune' tena-i-pidi Pilatus: "Hiaa' napa sala' -na?" Rapesukui lau-mi mejeu': "Parika' -imi!"


na má ná Tacaa, na ɩ́ tɔ-m sɩ: La na ń lɩɩ Yosalɛm kɛ lɔŋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩcatɛ tənɛ tə nyə́ma kaa mʋ ma tɔm nti tə tampana n ka hʋ́lɩ́-wɛ tɔ. 	 Kuhilo Pue' Yesus mpololitai-a, na'uli' -ka: `Pesahui malai ngkai Yerusalem, apa' uma-ra mpai' mpotarima posabi' -nu mposabi' -ka.'


Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ma laŋlɛ wakəlaa kɛ́ tətɔɣɔtɔɣɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Ɩ́ caɣa cənɛ na má na-mɛ tə́ feŋiɣi. 	 Na'uli' -raka: "Susa' lia nono-ku, hewa to neo' mate-ama ku'epe. Rehe'i-mokoi ulu, dohei-a mojaga."


Pə tɔɔ kɛ́ ma tila kpakpaa kɛ nyá waalɩ, na n kɔma tɔ pə lapa teu. Tɔʋ, nɔɔnɔɔ tá təna tə kota Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ cənɛ sɩ tə nɩɩkɩ pə təna mpi Tacaa heela-ŋ sɩ ń tɛləsɩ-tʋ tɔ. 	 Toe pai' kupesahui mpotuma tauna tilou mpokio' -ko. Hiaa' lompe' mpu'u nono-nu, baa' he'i-madakoe. Jadi' hewa toe lau, morumpu-makai hi rehe'i natiroi Alata'ala, doko' mpo'epe hawe'ea to nahubui-koko Alata'ala mpo'uli' -kakai."


Pa tɛɛkaɣana Yesu ɩlɛ pə pamna Silɛɛnɩ tʋ wei pa yaa sɩ Simɔŋ tɔ ɩ lɩɩna taalɛ ntɛ́ na pá suli-ɩ, na pá kpa-ɩ na pá sʋkɩ-ɩ Yesu tesika sɩ ɩ́ təŋna ɩ waalɩ. 	 Ngkai ree, rakeni-imi Yesus hilou hi mali ngata, pai' hi lengko ohea hirua' -ra hante hadua tauna to rahanga' Simon to Kirene. Hi'a tohe'ei, lako' rata hi ngata. Tantara to Roma mpentoe Simon, rapewuku-i mpaha'a kaju parika' hilou dohe-ra mpotuku' Yesus.


Pə mʋna teu kɛ́ sɩ má hʋʋ ḿpʋ́ɣʋ́ mə təna təpaɩ mə tɔɔ. Ma luɣu sʋʋ-mɛɣɛ sɔsɔm sɔsɔm kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə təna təpaɩ ɩ́ hika mə paa nyəm kɛ pɛɛlɛɛ nna Ɩsɔ lapa ma tɔ a taa kɛ́. Ɩlɛ paa pənɛntɛ ma wɛʋ saləka taa ɩsəntɔ yaa tuu ma tɩɩ wɛʋ na ma tɩ, sɩ má taa yele na Laapaalɩ kʋpaŋ pəsɩ tɛtɛpʋlʋ, ama sɩ má sɩɩ-ɩ teu kɛ́ təka. 	 Toto-na lia-a mpoinono-koi omea hewa toe-e ompi', apa' kupoka'ahi' -koi, apa' hampobagoa-ku omea-koi hi rala pobago to nawai' -ka Alata'ala toi. Nitulungi ncuu-a, lompe' bula-ku rala tarungku' toi-e, lompe' nto'u-ku mpo'uli' noa' -ku pai' mpakanoto kamakono-na Kareba Lompe'.


Ama Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə taɣa alaafəya nyə́ma nyɩɩləɣəna fɛtaa, ama kʋtɔntʋnaa kɛ́. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Tauna to uma peda', uma mingki' rapokulii'. Tauna to peda' -wadi-hawo to paraluu rapokulii'.


Tənaɣa kaakalaɣa paasəna-wɛɣɛ teu, na ka tɛɛlaɣaa sɩ paa ha-kɛɣɛ pʋlʋ. 	 Nanaa mpu'u-ramo, apa' nasarumaka mporata-i doi ngkai hira'.


Matɔŋ nyá tɔmna sɩ n yɔkəɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ na ń taɣanɩ kʋfatɛ ŋmaʋ kɛ kʋyɛɛŋ tooso taa. Waasɩ nyá tɩ ɩlɛ. Ye n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa lɩɩ tesika tɔɔ na ń tii. 	 ra'uli': "Nu'uli' -kona mpogero-ko Tomi Alata'ala pai' nuwangu nculii' rala-na tolu eo! Ane Ana' Alata'ala mpu'u-ko, tulungi woto-nu moto! Mana'u-moko ngkai kaju parika' tetu!"


sɩ ɩ ká ya-tʋɣʋ ta kolontunaa niŋ taa, na tə́ paasəna ɩ luɣu nyəntʋ na sɔɣɔntʋ fɛɩ. 	 Mojanci pai' mosumpa-i hi Abraham ntu'a-ta owi, kanabahaka-ta ngkai kuasa bali' -ta, bona ma'ala-ta mpopue' -i hante uma ria ka'ekaa' -ta,


Ye ɩ́ lapa cakəlɩ cakəlɩ na atɛ cənɛ wɛnaʋ, pa kaa nɔkɩ-mɛɣɛ ɩsɔtaa nyəm kɛ cɛlʋɣʋ. 	 Jadi', ane uma lompe' pompewili' -ta hi ka'uaa' dunia' tohe'i, hema to mposarumaka-ta hi poko ka'uaa' to hi suruga?


Yʋlʋ Pəyaɣa ma ma kɔntɛ ká la kɛ́ ɩsɩɩ tɛʋ nyəɣəsʋɣʋ hatoo tɛʋ kite tɛɛ na pə́ kaləsəna kʋ nɔɣɔ tɔ. 	 Apa' ane rata nculii' -apa mpai' Aku' Ana' Manusia', karata-ku kahiloa hobo' hi dunia', hewa pehini kila' to mehupa' hi mata'eo pai' mehini hilou hi kasoloa.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, timpi yəlaa lɛlaa saŋ pa tɩ na yʋlʋhʋwɛɛ kɛ yem tɔ, ɩsɩɩ ma sama ma tɩ tɔtɔ mɛɛ. 	 Gati wori' -di to mpo'une' woto-ra moto pai' mpotutura pobago to rababehi hante karohoa-ra moto-e, wae wo'o-kuwo aku', mpo'une' -a woto-ku.


Yəlaa mpɛ pa nɩɩ kɔkɔtɛ ńtɛ́ tə taŋ, ɩlɛna pá koti sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa-wɛɣɛ ha, pə taɣa pʋlʋ, paa wei ɩ nɩɩkaɣa Ɩsɔ sɛɛlaa yɔɣɔtəɣəna ɩ tɛ taa. 	 Kampo'epe-ra moni to hewa ngolu' we'i, mo'iko-ramo tumai morumpu. Ingu' -ra, apa' hore-hore mpo'epe basa-ra moto to rapake' suro Pue' Yesus toera.


Ma lapa na yəlaa mpa n ləsa lɛlaa hɛkʋ na ń cɛlɛ-m tɔ pá nyɩ-ŋ. Nyaa tənna-wɛ, ɩlɛna ń məŋna-wɛ na ń cɛlɛ-m, na pá nɩɩna nyá tɔm. 	 "Ane doo-ku tohe'ira lau, to nuwai' -maka ngkai rala dunia' toi-e, kupopo'incai-ramo kahema-nu Mama. Bagia-nu ami' -ramo, nutonu-ra hi Aku', pai' ratuku' -mi lolita-nu.


Tənaɣa Yuta nyə́ma tɔma sɩ: Ɩ ká kʋ ɩ tɩ, yaa ɩsənaɣalɛ ɩ tɔŋ sɩ tá kaa pəsɩ na tə́ polo timpi ɩ puki tɔ? 	 Mpo'epe toe, momepololitai-ramo topoparenta to Yahudi, ra'uli': "Napa batua-na lolita-na toe-e we'i? Ba doko' mengkahunca' -idi, pai' na'uli' uma-ta bisa hilou hi kahilouaa-nae."


Ɩ sɛɣɛsaɣa Yuta nyə́ma təkotilenaa taa na yəlaa təna pʋɣʋlaɣa-ɩ. 	 Metudui' -i hi tomi-tomi posampayaa to Yahudi, pai' hawe'ea tauna mpo'une' -i.


Nmaa takəlaɣa na ń heeli Layotisee Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Má wei ma kɛ́ Ami, na má hʋləɣəna pə təna pə tampana kɛ teu na má kɛna pə təna mpi Ɩsɔ ŋmawa tɔ pə tʋ tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ: 	 Na'uli' wo'o-mi Pue' Yesus mpo'uli' -ka: "Uki' hewa tohe'i hi mala'eka to mpewili' topetuku' -ku hi ngata Laodikia: "Ohe'i lolita-na Pue' Yesus, Hi'a to rahanga' `Amin,' Sabi' to tida pai' to makono, Pehupaa' hawe'ea to napajadi' Alata'ala.


Ama wei pə waawa tɔ ɩ ta nyɩ Yesu. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́lɛ́ ɩ ka saala samaa wei ɩ suwa təna tɔ ɩ taa. 	 Tapi' uma na'incai kahema-na to mpaka'uri' -i, apa' Yesus uma-pi ria hi ree, mpolia' hilou-imi hi olo' tauna to wori'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Satusee nyə́ma mpɛ sɩ: Ɩ́ ta nyɩ Ɩsɔ Tɔm na ɩ toŋ tɔɣɔ pə liɣitiɣi-mɛ. 	 Na'uli' Yesus: "Sala' rahi pekiri-ni tetu, apa' uma nipaha ihi' Buku Tomoroli', uma wo'o ni'incai baraka' -na Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu tɛɛna-m na ɩsɔtaa tillu kpaɣa-m na ɩ́ kpaasɩ pʋɣʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kʋ comcom nɔɣɔ taa. Tənaɣa ɩ hʋla-m Yosalɛm, ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ nte tə lɩɩna Ɩsɔ kiŋ kɛ ɩsɔtaa na tə́ tiiki tɔ. 	 Kanakuasai-kumi Inoha' Tomoroli', pai' mala'eka toei mpakeni-a hilou hi lolo bulu' to bohe pai' to molangko. Ngkai ree natudo' -ka Yerusalem, ngata to moroli' toe. Kuhilo ngata toe mana'u tumai ngkai Alata'ala hi suruga,


Ama má heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ, ye wei ɩ́ nyəna lɛlʋ alʋ na ɩ́ nyɩɩlɩ-ɩ, ɩ tɛma wasaŋkalətʋ lapʋ kɛ ɩ nyamlɛ taa kɛ́. 	 Aga Aku' mpo'uli': hema to mponaa tobine pai' ria nono-na mpokahina-i, mobualo' -imi hi rala nono-na.


Ta lɔŋcɛnaa sɛɛkaɣa Ɩsɔ kɛ́ pʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔɔ. Ama Yuta nyə́ma mɛ mə tɔŋ sɩ ye paa sɛɛ Ɩsɔ Yosalɛm kɛ́. 	 Kai' to Samaria, mepue' hi bulu' tohe'i moto-ka-kaiwo, hi bulu' pepuea' ntu'a-kai. Hiaa' koi' to Yahudi mpo'uli', kana hi Yerusalem-wadi pepuea' to makono."


Kɔkɔ ŋkɛ ka tike ka kɛna tampana nyəŋka, na ká kɔɔ antulinya taa na ká yele na yəlaa təna naakɩ. 	 Lolita toei, Hi'a-mi poko baja to mpobajahi nono hawe'ea tauna, rata-i hi rala dunia'.


Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ ma caa sɩ ɩ́ nyɩ na ɩ́ tɛ mə taa sɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ wei Ɩsɔ Feesuɣu tiikiɣi na pʋntʋ lɩɩna pə waalɩ na ɩ́ tɔ sɩ Yesu kɛ́ mpusi tɔ. Na ye Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩɩ tiikiɣi wei pʋntʋ kaa pəsɩ na ɩ́ tʋləɣɩ na ɩ́ yeki sɩ Yesu kɛlɛ Tacaa. 	 Toe pai' kupopo'incai-koi: tauna to mololita ngkai petete' Inoha' Tomoroli', uma hema to mpo'uli' "Tetotowi-imi Yesus!" Wae wo'o uma hema to mpo'uli': "Yesus, Hi'a-mi Pue'!" ane uma-i natete' Inoha' Tomoroli'.


Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ caakaɣa kɛ́ sɩ mpa ɩ tɔma sɩ ɩ ká la kʋpantʋnaa mpɛ tɔ, pá nyɩ təkelekele sɩ ɩ́ yɔɣɔta nti, ɩ yɔɣɔtaa kɛ́ tə kaa laɣasɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ yɔɣɔtaa na ɩ tuu. 	 Wae wo'o Alata'ala: kampo'uli' -na janci-na hi Abraham pai' hi muli-na, doko' narohoi nono-ra bona ra'inca ka'uma-na mobali' kabotu' -na. Toe pai' narohoi tena lolita pojanci-na toe hante mosumpa.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Ye wei ɩ mʋ wei ma tilaa tɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa. Na wei ɩ́ mʋ má, pʋntʋ mʋ wei ɩ tila má tɔɣɔ. 	 Makono mpu'u lolita-ku toi: hema to mpotarima suro-ku, hewa Aku' moto-mi to natarima. Wae wo'o, hema to mpotarima-a, hewa Tuama-ku moto-mi to natarima, apa' Hi'a-mi to mposuro-a."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ pola Yesu kiŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, ye ma tɔɣɔntəlɛ pəntəɣəna-m tam na má suma, tɔm ɩsənaɣa pə́ talaa ma kaa su? Tɔm naatosompɔɣɔlaɣa na? 	 Oti toe, Petrus mpomohui' Yesus pai' mpekune' -i, na'uli': "Pue', ane ompi' hampepangalaa' -ku masala' hi aku', hangkuja ngkani kana ku'ampungi-i? Nte pitu ngkani?"


Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ mpa pa caɣa mpʋ tɔ sɩ: Ta mpaaʋ taa, kʋpantʋ kɛ pə mʋna pá la kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsaɣatʋ? Paa waasɩ yaa paa kʋ? Ama pa ta cɔ sɩ pʋlʋ. 	 Oti toe, na'uli' -raka to Parisi: "Ntuku' ada agama-ta, to'uma to ma'ala tababehi hi eo pepuea': mpobabehi to lompe' -di ba to dada'a? Mpotulungi doo ba mpatehi doo?" Tapi' to Parisi toera, oja' -ra mpotompoi' -i, ngkaba'i-ra-wadi.


Mɛɣɛlɛ mpa pa nawa na paa hʋ́lɩ́ pə tampana tɔ pə seeta nyə́ma. 	 Koi' -mile to jadi' sabi' ngkai hawe'ea tohe'e-e lau.


Tɛʋ fema, ɩlɛna Yuta nyə́ma sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa, pa koti Yosalɛm. 	 Kamepulo-na, topohura agama, pangkeni to Yahudi pai' guru agama, morumpu omea-ra hi Yerusalem.


Kilisiti ɩnɩ ɩ hana ɩ tɩ sɩ ɩ́ ya-tʋɣʋ tá ɩsaɣatʋ taa na ɩ́ ləsɩ-tʋɣʋ kʋyɛɛŋ kʋtakɛɛsəŋ ɩnɛ ɩ taa, na mpʋ ɩnɩ pə kɛ́ Tacaa luɣu nyəntʋ kɛ́. 	 Pue' Yesus mpewai' woto-na rapatehi mpotolo' jeko' -ta, bona nabahaka-ta ngkai kuasa dunia' to dada'a toi. Nababehi toe ntuku' konoa Alata'ala Tuama-ta.


Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ɩ́ cɔɔkɩ kateŋa təna, na pə́ kpɛŋna teŋku tɔɔ sɩ ɩ́ hiki Ɩsɔ sɛɛlʋ kʋlʋm maɣamaɣa təkoŋ. Na ɩ́ tɩɩ hika-ɩ kɔlɔ, ɩ́ lapɩ-ɩ ɩsaɣaʋ. Haləna ɩ́lɛ́ ɩ́ nəɣəsəna tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa sʋʋʋ na pə kəlɩ ɩsɩɩ mɛɣɛ tɔm naalɛ. 	 "Silaka-koi, guru agama pai' to Parisi! Lompe' hi mali-na-wadi-koi! Mako' molaa-koi medipo tahi' modao' hi role-na, bona ngalai' ria nte hadua tauna to jadi' topetuku' -ni. Pai' ane ria-pi topetuku' -ni, nitudui' -ra mpotuku' pebagiu-ni, alaa-na meliu kadada'a gau' -ra ngkai koi', pai' meliu kamasipato' -ra rahuku' hi naraka ngkai koi'.


Tənaɣa ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna kumte kiŋ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Pənɛntɛ Ɩsɔ təcaɣalɛ wɛ yəlaa hɛkʋ. Ɩ́ na-wɛ paa caɣana, na paa la ɩ yəlaa. Pá na Ɩsɔ maɣamaɣa paa caɣana na pá nyənəɣɩ-ɩ pa Ɩsɔ. 	 Pai' ku'epe libu' to bohe ngkai suruga to mpo'uli': "Tempo toi po'ohaa' Alata'ala ria-mi dohe manusia'. Mo'oha' -i dohe-ra, pai' hira' jadi' ntodea-na. Alata'ala moto mpodohei-ra pai' jadi' Pue' -ra.


Yesu sɛɣɛsaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ ilim ilim na ɩ́ mələɣɩ Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ kɛ́ taanaɣa taanaɣa na ɩ́ sʋʋkɩ. 	 Hi eo-na, Yesus metudui' hi Tomi Alata'ala. Hi bengi-na, hilou-i hi mali ngata Yerusalem, pai' -i turu hi Bulu' Zaitun.


Haa-tʋɣʋ saŋa tɔɣɔnaɣa. 	 Wai' -kai pongkoni' to kiparaluu eo toe lau.


Mpʋ tɔ ɩ́ la laakalɩ, ma tɛma-mɛɣɛ kpaalʋɣʋ. 	 Aga koi' tohe'i, mo'inga' -inga' -koi! Ku'uli' ami' -mikokoi hawe'ea tohe'e kako'ia-na jadi'.


Pə na pə mpʋ tɔ Tacaa səŋa ma waalɩ na ɩ́ ha-m apalʋtʋ. Pə tɔɔ kɛ́ ma pəsaa na má lá waasʋ kɛ teu, na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa təna pá nɩɩ-ɩ teu. Na pə yapa-m tɔtɔɣɔ tɔɣɔlaɣa nɔɣɔ taa. 	 Aga nau' uma ria doo-ku to mpodohei-a, Pue' tida oa' mpodohei-a. Nawai' -a karohoa mpohudu bago-ku mpopalele Kareba Lompe', bona hawe'ea tauna to bela-ra to Yahudi ma'ala mpo'epe. Ka'omea-na, nabahaka-a ngkai pale-ra to doko' mpopatehi-a.


Tənaɣa Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Paa ma na-ŋ tɩɩ sɩ tɩɩ sɩ kɛ́, ma kaa kpɛɛsɩ sɩ ma ta nyɩ-ŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa yɔɣɔta mpʋ. 	 Na'uli' Petrus: "Nau' -a mate hangkaa-ngkania dohe-nu, uma mpu'u kusapu kaku'inca-nu!" Wae wo'o-rawo pololita-ra ana'guru-na to ntani' -na.


Ama pə taɣa ma ləsəɣəna mpa paa caɣa ma ntɔɣɔŋ tɔɔ yaa mpa paa caɣa ma mpətəŋ tɔɔ tɔ. Mpa pa tɔɔ Ɩsɔ taɣana lona anɛ tɔ pɛlɛ pa kɛna a nyə́ma. 	 Aga ane hema to mohura hi mali ka'ana-ku ba hi mali ki'ii-ku, bela Aku' to mpakatantu tetu. Alata'ala-hana to mpakatantu hema to mporata bagia tetu."


na Nakayi kɛ́ Maatɩ pəyaɣa, na Maatɩ kɛ́ Matatiyasɩ pəyaɣa, na Matatiyasɩ kɛ́ Semeyiŋ pəyaɣa, na Semeyiŋ kɛ́ Yosɛci pəyaɣa, na Yosɛci kɛ́ Yota pəyaɣa, 	 Nagai ana' Maat, Maat ana' Matica, Matica ana' Simei, Simei ana' Yosekh, Yosekh ana' Yoda,


Ma taapalaa, pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká lʋ teu na ɩ́ lá kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ taa na ɩsaɣatʋ natələɣɩ mə kiŋ, na mə na-ɩ ɩ́ ciiki na ɩ́ taŋ kʋyakʋ ŋkʋ. 	 Toe-mi ompi' -ompi' to kupe'ahi', bula-ni mpopea eo toe, huduwukui-koi mpotuku' Pue', bona lompe' posidaia' -ni hante Hi'a, pai' bona uma ria kasalaia' ba ka'eaa' -ni ane rata-pokoi mpai' hi nyanyoa-na.


teitei ɩsɩɩ ma Caa nyəmɩ-m na maa nyəma-ɩ tɔ. Ma sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ má sɩ ma heeŋ səm. 	 "Aku' toi-mi topo'ewu to lompe'. Hewa Tuama-ku mpo'inca-a, pai' Aku' mpo'inca Tuama-ku, wae wo'o Aku' mpo'inca bima-ku, pai' bima-ku mpo'inca-a. Kupewai' tuwu' -ku bona bima-ku tuwu'.


Tənaɣa ɩ ləsa pa taa yəlaa naanʋwa na naalɛ na ɩ́ ha-wɛɣɛ hətɛ sɩ tillaa. Ɩ ləsa pɛlɛɣɛ sɩ pá wɛɛ ɩ kiŋ kɛ tam na ɩ́ tiliɣi-wɛɣɛ waasʋ lapʋ. 	 pai' napelihi hampulu' rodua-ra, na'uli' -raka: "Kupelihi-koi bona nipodohe-a, pai' bona kusuro-koi mpopalele Kareba Lompe'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ heelim sɔsɔɔm mapa na pə laŋtəɣɩ teŋku lʋm kɛ sɔsɔm. 	 Bula-ra mosakaya toe, rata ngolu' bohe mporumpa' -ra, alaa-na bohe balumpa hi rano.


Ɩɩ naa ɩsəna ɩ́ ká nyəna-ɩ tɔ. Ɩ́ ká maɣana pa hɩɩsa ahʋlʋm nɔɣɔlʋ kɛ wontu kʋtɔɣɔʋ tətʋlɛ taa na pá taka-ɩ saalasɩ. 	 Toi-mi pompetonoi-na bona ni'inca kamakono-na lolita-ku: mporua' -koi mpai' hadua ana'lei raputu' pai' rapopoturu hi rala paiwa'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ məla təyaɣa na ɩ́ yaa Yesu na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ na? 	 Ngkai ree, Pilatus mesua' nculii' hi rala tomi, napehubui bona Yesus rakeni hi nyanyoa-na, pai' napekune' -i: "Ha Iko mpu'u-mi Magau' to Yahudi-e?"


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wei Tacaa sɔɔlaa tɔ pʋntʋ ŋkpaŋʋɣʋ kɛ ɩ hɔŋ. Na wei ɩ nyənəɣɩ ɩ pəyaɣa tɔ pʋntʋ kɛ ɩ kɔtəɣɩ. 	 Apa' naparesai' hema-hema to napoka'ahi', pai' naweba' butu dua tauna to napo'ana'."


Tá taapalaa, ye mɛ ɩlɛ kʋpantʋ lapʋ ɩ́ taa la-mɛɣɛ felentu. 	 Aga koi', ompi' -ompi' omea, neo' nika'ohai mpobabehi to lompe'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa lɩɩ kotuɣu taa na laŋhʋlʋmlɛ kʋɣʋ-wɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ tʋna-wɛ na ɩ́ yele na pá ná kʋnyɔŋ kɛ Yesu tɔɔ tɔ. 	 Malai-ramo suro toera ngkai porumpua. Goe' -ra, ra'uli': "Marasi' -ta apa' Alata'ala mpopelihi-ta bona rabalinai' pai' raruge' sabana petuku' -ta hi Yesus."


Paa na mpʋ tɔ, ɩsɩɩ ma ta maɣana tá taapalʋ Titʋ tɔ ma laakalɩ kʋla sɔsɔm kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma yela Tʋlʋwasɩ nyə́ma na má tɛɛ Masetoni. 	 Aga nau' wae, uma oa' rodo nono-ku, apa' ko'ia ku'epei kareba to nakeni Titus ngkai koi' -e ompi'. Toe pai' mpalakana-ama hi ompi' -ompi' to hi ria, pai' kaliliu-ama tumai hi Makedonia toi-e.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, paa nyənəɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋɣʋ pʋlʋɣʋ ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa. 	 Na'uli' tena-raka Yesus: "Mpu'u ku'uli' -kokoi, uma ria nabi to rabila' hi ngata-na moto.


sɩ ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́-tʋɣʋ ɩ pɛɛlɛɛ na tə́ pəsɩ kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa, na tə́ hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ na tə́ wɛɛ na tə́ tɛɛləɣɩ-kʋ tɔ. 	 Patuju-na Alata'ala mpobabehi toe, bona ngkai kabula rala-na napomonoa' -tamo hi poncilo-na, duu' -na mporata-ta katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na, hewa to najanci hi hawe'ea tauna to napo'ana'.


Na ɩ hɛkʋ taa wɛ nɔɣɔlʋ na ɩ́ nəɣəsəna yʋlʋ, na ɩ́ suu capa kʋtaɣalʋ, na ɩ́ ləla ɩ hɔɔlɛ taa kɛ́ wʋla tampala. 	 Hi laintongo' witi' lampu toe, kuhilo hadua tauna to molence hewa Ana' Manusia'. Pohea-na baju to moloe rata hi witi' -na pai' tehoo' hi hunamu-na hante koloro bulawa.


Tənaɣa Yesu kpaɣa potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛ ɩnɩ, na ɩ́ teki ɩsɛ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-wɛ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa sɩ pá tala yəlaa. Na ɩ́ tɛɛsɩ tiina naalɛ kɛ mpʋ tɔtɔ, na pá tala pa təna təpaɩ. 	 Oti toe, na'ala' -mi roti to lima meha' pai' uru to rongkaju, pai' -i ngkongoa' hi langi' mosampaya. Oti toe, napihe-pihe-mi roti, pai' nawai' -raka ana'guru-na bona rabagi hi ntodea. Pai' uru to rongkaju, nabagi wo'o-raka omea.


Tɔʋ, ɩsɩɩ kaɣana pa tɛm lapʋ na tə́ pəsɩ yʋlʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ tá taa tɛmnaʋ tɔɔ tɔ, tá na-ɩ tə wɛna təma na leleŋ kɛ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ. 	 Jadi', apa' lawi' monoa' -tamo hi poncilo Alata'ala ngkai pepangala' -tae, lompe' -mi posidai' -ta hante Alata'ala sabana Pue' -ta Yesus Kristus.


Ɩ tɔma tiili tɔtɔɣɔ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: N ka pəsɩ kɔtʋlʋ kɛ tam tɔɔ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ. 	 Pai' hi ayat ntani' -na na'uli' wo'o Alata'ala: Iko-mi imam duu' kahae-hae-na, hewa pobago-na Melkisedek owi."


Pəyele mpa pa tɔɣaa tɔ pa wɛ yəlaa iyisi liɣiti (4000) kɛ́, alaa na piya pa paasi. 	 Kawori' -ra to ngkoni' nto'u toe, opo' ncobu tomane, uma tebila' tobine pai' ana'.


Ye wei ɩ caakɩ ma təmlɛ lapʋ, ɩsɩɩ pʋntʋ təŋa-m, na timpi maa wɛɛ tɔ ɩ ka wɛɛ təna tɔtɔ. Ye wei ɩ lakɩ ma təmlɛ ma Caa ká samɩ-ɩ. 	 Hema-koi to doko' jadi' topobago-ku, kana mpotuku' -a, bona hiapa kahiloua-ku, retu wo'o-koi. Tuama-ku mpai' mpobila' -koi to jadi' topobago-ku.


Ḿpʋ́ɣʋ́ tiikilaa lɔɣɔ pa tɩ na pá maɣana Malɩ na Yosɛɛfʋ na pá hɩɩsa ahʋlʋm ɩnəɣɩ wontu kʋtɔɣɔʋ tətʋlɛ taa. 	 Kahilou-rami, pai' rarua' mpu'u-mi Maria pai' Yusuf, hante ana'lei-ra to turu hi rala paiwa'.


Samaa wei ɩ ta nyɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ mpʋ tɔ, sɔntɔ nyə́ma kɛ́. 	 Muntu' ntodea to mpangala' -i, apa' uma ra'incai Atura Musa. Harala-rada!"


Pə taɣa sumpɩʋpɩʋnaa naalɛɣɛ pa pɛɛtəɣɩ santii kʋlʋm taa? Pəyele kʋlʋm nyʋɣʋ ɩɩ leki na pə́ tá lɩɩna mə Caa kiŋ. 	 "Roma'a rone biasa-na rapobalu' nte hampepa' doi see-wadi. Aga nau' wae, uma ria hama'aa to mate ane uma konoa Alata'ala Tuama-ni.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu lɛlʋ wei ɩ́lɛ́ ɩ wɛna pəsʋɣʋ kɛ kɔkɔ tɔɔ tɔ ɩ lɩɩna kɔtaɣa təlatɛ na ɩ́ kɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtəna ɩsɔtaa tillu wei ɩ tɔka lemse lɔŋ nyəŋ tɔ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Kpaɣa nyá lemse na ń koolí tɛtʋ tɔɔ lɛsɛŋ tukuŋ, ɩ pɩɩwaɣa. 	 Pai' tumai wo'o-mi-hawo mala'eka kahadua-na ngkai meja' pontunua pepue', mala'eka to mpodongo apu hi meja' pontunua pepue'. Mejeu' -i mpokio' mala'eka to ngkakamu are' to baka' toe, na'uli': "Pesoe-mi are' -nu pai' bintohi wua' anggur to hi dunia', apa' taha' -mi wua' -na."


Wei ɩ ta pɛlɩ pəyele ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tɔ, ɩ ká kʋ Yuta tʋ nyá nyá tɔm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyá wɛna kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə takəlasɩ, na n pɛlaa pəyele nn təŋəɣɩ-tɩ. 	 Ane hewa toe, ka'omea-na mpai' po'ingku-ra tauna to bela-ra to Yahudi toe mpopohiloi kamasala' -ta kita' to Yahudi. Apa' kita', ria-taka Atura Pue' to te'uki', pai' ratini' wo'o-ta ntuku' Atura Pue' toe, hiaa' tatiboki lau-mi hawa' Pue'. Hira', uma-ra ratini', aga hira' lau-di to mpotuku' hawa' Pue'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa caa tɔɔsa kpakpaa sɩ, tete mpʋ ɩnɩ pə taka teitei kɛ́ Yesu ka heela-ɩ sɩ: Nyá pəyaɣa kaa sɩ. Ɩlɛna ɩ́ na ɩ təyaɣa təna pá tɛ Yesu na pa taa. 	 Nakiwoi-mi topohawa', nto'u-na toe mpu'u-mi wengi Yesus mpo'uli' -ki: "Mo'uri' -imi ana' -nu." Ngkai ree, topohawa' toei pai' hira' hantomia, mepangala' -ramo hi Yesus.


Pə lapa mpʋ tɔ, pə fɛɩ sɩ pə tasəɣɩ tɔtɔ sɩ panɛ pa ta kɛ Yuta nyə́ma, Yuta nyə́ma ntɔ, na pɛllaa ntɔ kʋtapɛləŋ ntɔ, ɩsəkpɛɛtɛɛ nyə́ma ntɔ sɔsaa taa nyə́ma ntɔ, yomaa yaa kasaɣampiya ntɔ. Aaɩ, Kilisiti kɛna pə təna, na ɩ́ wɛ pa təna pa waalɩ. 	 Jadi', apa' napajadi' -tamo manusia' to bo'u-e, uma-pi tapoposisala to Yahudi pai' to bela-ra to Yahudi, apa' hi poncilo Alata'ala hibalia-wadi tauna to ratini' pai' tauna to uma ratini'. Uma napelence tauna to mosikola ba to uma mosikola, maradika ba batua. Kristus toe-mi poko-na ngkai hawe'ea, pai' Hi'a-mi to mpo'ohai' -ta hawe'ea.


Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mə pʋntʋ kpɛɛtəɣɩ mpʋ? Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ sika kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ mə taa? 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Napa pai' me'eka' -koi pai' morara' nono-nie?


Ama Tacaa ɩlɛ ɩ hʋʋkəna-tʋɣʋ na ɩ́ hɔŋ tá ŋkpaŋŋ kɛ sɩ pə́ taa kɔɔ na pə́ kaa tá na antulinya kɛ kpatətɛ kʋlʋmtəlɛ. 	 Aga ane nahuku' -ta Pue' hewa toe, batua-na naparesai' -ta hewa hadua tuama mpoparesai' ana' -na, bona neo' -ta mpai' rahuku' hangkaa-ngkania hante tauna to uma mpo'incai Pue'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa pa tənaɣa piti kɛ́ sɔsɔm na pá saŋ Ɩsɔ. Halɩ pə́ la-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ na pá caŋ pá yɔɣɔtɩ sɩ: Ama pʋwɛ, saŋa kɛ tá na kɔkɔlɔ tɔm. 	 Konce lia hawe'ea tauna mpohilo tohe'e, pai' -ra mpo'une' Alata'ala. Hante mogalo me'eka' wo'o-ra, ra'uli': "Uma mowo kajadia' to tahilo eo toe we'i lau!"


Ɩsɔ yaa yəlaa tilina Yohaanɩ sɩ ɩ́ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? Ɩ́ cɔ-m. 	 Ngkaiapa kuasa-na Yohanes Topeniu' mponiu' tauna? Ngkai Alata'ala-di, ba ngkai manusia' -di?"


Pə kaasa kʋyɛɛŋ naalɛ sɩ pá tɔɣɔ Tɛɛʋ acima na potopotonaa mpa pa taa fɛɩ kʋkʋsʋm tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa pɛɛka ɩsəna paa la na pá kpa Yesu təhɛɛ na nɔɣɔlʋ ta na tɔ na pá kʋ-ɩ. 	 Ro'eo-damo rata-mi Eo Paskah pai' Posusa' Roti to uma Raragii. Imam pangkeni pai' guru agama bula-ra mpali' akala-ra mpolede Yesus bona rapatehi bongo-i.


Kʋlɩ nyá naasɩ taa na ń la mpi pə kaasaa tɔ na pə́ nyɔɔ toŋ, pə́ taa kɔɔ na pə́ tɛɛsɩ səpʋ tənaŋnaŋ. Pə taɣa pʋlʋ, ma nawaɣa sɩ nyá kʋlapʋtʋnaa ta te teu kɛ ma Ɩsɔ ɩsɛntaa. 	 Pemata-mokoi! Perohoi pepangala' -ni to ria-pidi kako'ia-na mate omea. Apa' kuhilo hawe'ea to nibabehi tetu, ko'ia ria to sipolea hi poncilo Alata'ala Tuama-ku.


Ta taapalʋ Tisikɩ wei ɩ lakɩ Tacaa təmlɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ ɩ ká kɛɛsɩ-mɛɣɛ ma tɔm na ɩ́ nyɩ ɩsəna taa ma wɛɛ tɔ. 	 Jadi', bona ni'inca kababeiwa-ku pai' kababeiwa-na pobago-ku, mposuro-a ompi' -ta Tikhikus tilou, bona hi'a-damo mpo'uli' -kokoi napa omea to majadi' hi rehe'i. Tikhikus toei, ompi' -ta to tape'ahi', pai' topobago to tida hi rala pobago Pue'.


Pa təna paa kotaɣa paa ɩfemle nteɣe Ɩsɔ təsɛɛlɛ kɛ Ɩsɔ sələmʋɣʋ pɩɩ sɔɔ yʋlʋ. Ye pa saa-wɛɣɛ pa tɛɛsɩ taa, təntəmlɛ kɛ pa kotiɣi na pá tɔkɩ. Laŋhʋlʋmlɛ kɛ pa tɔkaɣana pa tɔɣɔnasɩ, na pa taa hɛtəna təma. 	 Butu eo-na morumpu-ra hi Tomi Alata'ala. Mpopihe-pihe-ra roti mpokiwoi kamate-na Pue' Yesus, pai' ngkoni' -ra hangkaa-ngkania hi rala tomi-ra hante goe' pai' karoli' -roli' nono-ra.


Nti Tacaa heela-tʋ tɔɣɔlɛ sɩ: Ma sɩɩ-mɛɣɛ piitimnaa hɛkʋ ɩsɩɩ fətəla kɛ́. Ɩ́ la na mpa pa wɛ hatoo pooluŋ taa tɔ pə́ ya pa nyɔɔŋ. 	 Apa' toi-mi hawa' Pue' Ala hi kai'. Na'uli': `Kupelihi-moko jadi' baja to mpobajahi nono tauna to bela-ra to Yahudi, bona Iko mpoparata kalompea' hi tauna humalili' dunia'.'"


Ye wei ɩ təna kite tɔɔ kɛ́ təmlɛ nte kɔkɔ kaa nyaɣa tɔ, ɩ ká hiki ɩ kʋfɛlʋɣʋ. 	 Ane pobago tau hadua ntaha hi pomparesa' -na Pue', mporata-i mpai' parasee.


Paa yeki sɩ tə́ sʋʋna-wɛɣɛ teu. Pa tɔkəɣɩ-təɣɩ tətantaa. Saa wei wahala nɔɣɔlʋ ɩ ká tala, yaa Ɩsɔ Tɔm tɔɔ kʋnyɔŋ tʋɣʋ ka kɔɔ, ɩlɛna pá lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ taa kɛ́ kpakpaa. 	 Aga uma moroho pepangala' -ra, toe pai' uma-ra ntaha mahae. Ane rabalinai' -ra ba rapakasusa' sabana pepangala' -ra hi Kareba Lompe' toe, kamo'ungkere' -rami.


Ahoo kɛ toolaa tooki, na ahoo kɛ sʋlʋm kʋɣɩ pə nyɔɔlaa. 	 Apa' tauna to turu pai' malangu, turu pai' malangu hi bengi-na.


Waatʋ ɩnəɣəlɛ n hika kʋpantʋ. Pə taɣa pa taa nɔɣɔlʋ ká pəsəna na ɩ́ lɛɛtɩ-ŋ-tɩ. Ama Ɩsɔ ká fɛləna-ŋ kʋyaŋku ɩ ká feesi sətaa mpa paa lapa kʋpantʋ tɔ. 	 Ane wae pobabehi-ta, Pue' Ala mpogane' -ta mpai', apa' tauna to hewa toe uma mpokulei' mpohiwili kehi-ta. Kehi-ta tetu nahiwili moto mpai' Pue' Ala hi Eo Kiama, nto'u kanapotuwu' -ra nculii' tauna to monoa' hi poncilo-na."


Pə taɣa Malɩ pəyalʋ kaafənta? Pə taɣa Saakɩ na Yosee na Yuti na Simɔŋ pa taalʋ? Pə taɣa tá na ɩ newaa alaa nyə́ma ntɔ cənɛ? Pə tənaɣa mpʋ pə lapa pa laŋa kɛ kpɩɩsəŋ na pá kpisi ɩ tɔm mʋɣʋ. 	 Bo topowangu tomi-i-wadi, ana' Maria. Ompi' -na, hira' Yakobus, Yoses, Yudas pai' Simon. Ompi' -na tobine, ria moto wo'o-ra dohe-ta hi rehe'i." Toe pai' oja' -ra mepangala' hi Yesus.


Yesu tɔŋna pɩɩʋ na ɩ laɣatʋ nyəm tɔŋna sɔɔsʋɣʋ, na Ɩsɔ na yəlaa pa laŋa tɔŋna-ɩ hɛɛnaʋ kɛ tam. 	 Yesus kaboo-bohea pai' kamonoo-notoa nono-na. Alata'ala mpokono-i, wae wo'o manusia'.


Kʋ fema ɩlɛna ɩ́ ləsɩ liɣitee nyəɣətʋ naalɛ na ɩ́ cɛla mʋʋlaa təsʋʋlɛ tʋ, na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Paasəna-ɩ teu, na ń tɩɩ tɔɣa ɩ nyʋɣʋ tɔɔ na pə tɛɛ mpʋ, ma kɔma, maa fɛlɩ-ŋ yoo. 	 Kamepulo-na na'ala' rompepa' doi pera', nawai' -ki pue' tomi pai' na'uli' -ki: `Pewili' -i-hawo ulu tauna toei hi rehe'i. Nculii' moto-a mpai' pai' kubayari omea ongkoso' -nu ane ria pelabia-na ngkai tetu.'"


Ɩlɛna pá sʋʋ ɩ tɛɛ na pá sɛɛkɩ-ɩ sɩ: Yuta nyə́ma wulaʋ, fɔɔ. Na pá makɩ-ɩ kataasɩ. 	 Tantara toera mpobabehi hameha' songko ngkai walaa to morui, to hewa songko magau', pai' rasongkoi-ki Yesus. Oti toe, raheai-i hante baju to mperelei hewa baju magau', rapotingkuai' -i pai' ra'uli' -ki: "Wori' tabe, Magau' to Yahudi!" Pai' -i rahopo'.


Pə kəla teu sɩ ɩ́ ha mpi ɩ wɛna mə iyisi na mə nyənasɩ taa tɔɣɔ kʋnyɔntʋnaa, ɩlɛ pə təna pɩɩ wɛɛ-mɛɣɛ teu. 	 Napa to hi rala sangkiri' pai' piri-ni wai' -raka to mpe'ahii' tuwu' -ra. Ane hewa toe-mi po'ingku-ni, hawe'ea jadi' moroli' hi koi'.


Yaasinaa paɣalɛ taa kɛ́ tá təna tə pəntəɣɩ. Ye yʋlʋ wɛɛ na ɩɩ pəntəɣɩ ɩ yɔɣɔtaɣa taa, pʋntʋ kɛ́ yʋlʋ wei ɩ tewa təkpataa tɔɣɔ, na ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kpa ɩ təɣɩ pə təna pə taa kɛ́. 	 Kita' omea pontu-na hala' mpo'ingku. Ane rapa' -na ria tauna to uma hala' mpo'ingku hi pololita-ra, hira' toe-mi tauna to moroli'. Ma'ala-ra mpokuasai hawe'ea kahinaa nono-ra.


Ye ɩlɔɣɔʋ kʋla ɩ tɔɔ ɩ makɩ kapusi kɛ́, na pə́ pɛtɩ-ɩ atɛ na kuhulaŋ lɩɩkəna ɩ nɔɣɔ. Ye pə lapa-ɩ mpʋ, pə wɛɛ kɛ́ na pə tʋɣʋ-ɩ wahala, pɩɩ cɛkɩ ɩ tɔɔ kɛ́ lɔŋ. 	 Ane napesuai' anudaa' -i, kaka'au-au-i pai' kakapadi-padi-i, duu' -na mowura' nganga-na. Neo' uma ria palaia-na anudaa' toe mpopedahi-i.


Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ye Ɩsɔ ɩ tisaa maa məlɩ təna. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ Ɩfeesu na ɩ́ tɛɛ. 	 Hi pomakoa' -ra toe, mehani-ra hi ngata Efesus, pai' Paulus hilou hi tomi posampayaa pai' momewai' ngkalolita hante to Yahudi to morumpu hi ria. Raperapi' -i bona mahae hala' -i dohe-ra, tapi' uma-i dota. Sampale-di hinto'u pe'ongko' -na, na'uli' -raka: "Ane napokono Alata'ala, nculii' moto-a mpai' tumai hi rehe'i." Priskila pai' Akwila, tida-ramo-rana hi Efesus, tapi' Paulus mpokaliliu pomako' -na, mpohawi' kapal hilou hi tana' Siria.


Ta Caa tɔm tɔŋna yɛkʋɣʋ na toŋ na pə́ hʋ́lə́ɣɩ́ ɩ akpala. 	 Jadi', ngkai kajadia' to mobaraka' hewa toe, kawoo-woria' tauna to mpo'epe Lolita Pue', pai' kawoo-woria' to mepangala'.


Pə kpaɣaʋ kʋyaŋkʋ tɔɣɔ Yesu ɩfalaa taa lɛlaa yela-ɩ, pa ta tasa-ɩ təŋʋɣʋ. 	 Ntepu'u ngkai tempo toe, wori' topetuku' -na Yesus mpalahii-i. Uma-rapa dota mpotuku' -i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pola ɩ kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Ntɔŋ n yɔɣɔta mpʋ tɔ n nawa sɩ pə ta la teu kɛ Falisanaa? 	 Ngkai ree, tumai-ramo ana'guru-na mpo'uli' -ki: "Nu'inca wa kapeda' nono-ra to Parisi mpo'epe lolita-nue we'i?"


Ma Caa, pɔpɔtʋ fɛɩ ma sɛɛ-ŋ. Nyá ɩnɩ nyá luɣu tɩɩ lapəna mpʋ. 	 apa' wae-mi konoa-nu Mama.


Ɩ tɔm kɛ pa tɩɩ ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Nyənɩ, ma tillu ntɔ ma tɛləsəɣɩ nyá nɔɣɔ tɔɔ, sɩ ɩ́ taɣanɩ nyá mpaaʋ na ń kɔŋ. 	 Apa' hi'a tetu-mi to mporodo nono-ra ntodea mpotarima-a, hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi. Na'uli' Alata'ala: `Hi'a toi-mi suro-ku, kuhubui-i meri'ulu ngkai Iko, bona mporodo ohea-nu.'"