Mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ŋmaa pə tɔm tɔ, mɛɣɛ ɩ tɔma sɩ ɩ ká la. Halɩ mə tɔm kɛ Ɩsɔ ka yɔɣɔta saa wei ɩ́ na mə caanaa caanaa paa sɩɩ təmaɣa nɔɔsɩ tɔ. Waatʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ tɔma Apəlaham sɩ: Nyá piya tɔɔ kɛ́ maa la atɛ yəlaa tənaɣa kʋpantʋ. 	 Koi' -mile ompi' to mporata rasi' to najanci Alata'ala owi hante wiwi nabi-nabi toe-e. Koi' -mi to mporata rasi' ngkai pojanci Alata'ala hi ntu'a-ta owi. Apa' owi Alata'ala mpo'uli' -ki Abraham hewa toi: `Ngkai muli-nu mpai', kugane' hawe'ea tauna hi dunia'.' Hi koi' -mile ompi' kadupaa' -na pojanci toe-e!


Ɩ toma nna ɩ hʋlaa na ɩ́ məŋna pə tənaɣa ɩ tɛɛ tɔ, anəɣɩ ɩ ká hʋ́lɩ́ na ɩ́ laɣasɩ tá atɛ tɔnəŋ pətɔɔtəlɛ nyəŋ ɩnɛ, na tə́ nəɣəsəna tɔnʋɣʋ teeli nyəŋkʋ. 	 Ane tumai-ipi mpai', wotoloka' -ta to lente toi, nabalii' bona hibalia hante woto-na to uma mowo kabaraka' -na. Ma'ala-hana nababehi toe, apa' meliu kuasa-na ngkai hawe'ea kuasa to ntani' -na. Hante kuasa-na toe, napopengkoru butu nyala-na to ria.


Mpa pa tɔɣɔ mpʋ tɔ pa taa apalaa nyɔɔŋ tala ɩsɩɩ iyisi kakpasɩ (5000). 	 Kawori' -ra to ngkoni' roti toe, ba ria nte lima ncobu paka' tomane.


Ama pə tala kaɣana kʋyɛɛŋ kʋtɛɛsəŋ ɩnɛ ɩ taa tɔ ɩ maɣamaɣa ɩ Pəyaɣa kiŋ kɛ ɩ wɛɛ na ɩ́ yɔɣɔtəna-tʋ. Na ɩ Pəyaɣa ŋkɛ ka niŋ kɛ ɩ lapəna ɩsɔtaa na atɛ, na ŋkɛɣɛ ɩ ləsaa sɩ ká tɩ pə təna təpaɩ. 	 Aga hi tempo kamohua' Eo Kiama tohe'i, mololita-i hi kita' hante wiwi Ana' -na moto-mi. Hi'a-mi to napopale Alata'ala mpopajadi' langi' pai' dunia'. Pai' napakatantu ka'Ana' -na toe-imi mpai' to mpobagia hawe'ea to ria.


Tacaa yɔɣɔtaa sɩ: Ɩsɔtɔnʋɣʋ ntɛ́ ma kumte. Atɛɣɛlɛ ma nɔɔhɛɛ təsɩɩlɛ. Ɩlɛ kutuluɣu ŋku kʋ taka kɛ́ ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ ŋma-m? Na leɣelɛ ma təhɛɛsəlɛ? 	 Na'uli' Pue' Ala: `Langi' pohuraa-ku, pai' dunia' pentodua-ku. Ha tomi napa-i mpai' to doko' niwangu-kae? Hiapa mpai' to natao jadi' tomi katidaa-kue?


Pə tɔɔ kɛ́ maa ŋmaa-mɛɣɛ mpʋ. Ma taa caa sɩ ye ma kɔma na má tala mə tɛ, mpa pə mʋna pá ha-m laŋhʋlʋmlɛ tɔ pá məlɩ-m laŋwakəllɛ haʋ. Ma nyəmá teu sɩ ye ma wɛna laŋhʋlʋmlɛ, mə təna təpaɩ mə nyəna ná hʋlʋmaa tɔtɔɣɔ. 	 Toe-mile patuju-ku mpo'uki' sura toe-e wengi, bona ane rata mpu'u-a mpai', uma-pi nipakasusa' nono-ku. Apa' kakoo-kono-na, koi' -dile to kana mpakagoe' nono-kue. Pai' monoto hi aku', ane goe' -a, koi' wo'o mpai' goe'.


Ɩlɛna Yesu kpaalɩ-ɩ sɩ: Taa heeli nɔɣɔlʋ. Ama tɛɛ kpakpaa na kɔtʋlʋ na-ŋ, ɩlɛna ń yiɣisi ɩsɩɩ Moisi ka kɛɛsʋɣʋ tɔ, na pə́ la yəlaa kɛ aseeta. 	 Oti toe, Yesus mpotagi-i, na'uli': "Neo' nulolita to jadi' tohe'i hi hema-hema. Hilou-moko ulu mpopehuwu woto-nu hi imam, bona nahilo kamo'uri' -numi, pai' keni pepue' -nu ntuku' parenta to na'uki' Musa, bona monoa' hi hawe'ea tauna kamo'uri' -nu mpu'u-mi."


Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa cɔ-ɩ sɩ: Tuu ta kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ taa tə nɩɩwa sɩ: Mesii ká caɣa tam. Ɩlɛ ɩsənaɣa nyá tɔŋ sɩ pə wɛɛ sɩ paa kpaasɩ Yʋlʋ Pəyaɣa? Aweɣelɛ Yʋlʋ Pəyaɣa ŋkɛ ɩlɛ? 	 Ra'uli' ntodea: "Hi rala Atura Pue' kibasa: Magau' Topetolo' tuwu' duu' kahae-hae-na. Napa-kona pai' nu'uli' Ana' Manusia' kana rapokalangko hi wongko dunia'? Ana' Manusia' to'uma wo'o-pi to nu'uli' tetu-e?"


Waatʋ wei ɩ tɛŋ ɩ heeŋ ɩnɩ ɩ tənaɣa lɩɩnaʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ-ɩ nɔɣɔ na heeŋ naa tʋ ɩ waalɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyəmá ɩ nɔɣɔ tɔ pə tɔɔ. 	 Kanakeni-ra hilou hi mali-na omea, mako' meri'ulu-i ngkai bima-na, pai' bima-na mpotuku' -i, apa' ra'inca mpetonoi libu' -na.


Ye mpʋ mpa na Yesu Kilisiti pa kpɛntaa tɔ pa kaa tasa pa tɔm kɛ kʋɣʋ. 	 Jadi' ngkai toe-mi, uma-pi ria pehuku' hi kita' to mosidai' hante Kristus Yesus.


Tənaɣa Yesu pɔɔsa Yuta sɔsaa sɩ: Ɩ́ tá kaləta nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔ yɛɛ? Pa ŋmaawaɣa sɩ: Pəlɛ nte tɛtʋ ŋmalaa ŋmaakaɣa na pá lɔ tɔ, ńtɛ́ tə tɔɔ kɔlɔ ŋmatʋ təna məlaa na tə́ səŋ. Mpi Tacaa lapa na tə́ nyənəɣɩ na pə́ wɛ-tʋɣʋ piti tɔɣɔlɛ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Tantu nibasa-mi lolita Buku Tomoroli' to mpolowa pesapuaka-ni hi Aku', hewa toi moni-na: `Watu to ratadi topowangu tomi, watu toe lau-mi to jadi' poko parawatu. Tohe'e majadi' ntuku' konoa Pue' Alata'ala, uma mowo kalompe' -na hi poncilo-ta.'"


Ma taapalaa, ye nɔɣɔlʋ ɩ́ pənta natəlɩ, mɛ mpa ɩ́ təŋəɣɩ Ɩsɔ Feesuɣu kɛ teu tɔ ɩ́ məŋna pʋntʋ kɛ mpaaʋ kʋpaŋkʋ taa na ɩ́ lapɩ-ɩ təpamm. Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ sɩ paa mə taa wei ɩ́ feŋ ɩ tɩ na ɩ́lɛ́ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ tasa maɣasʋɣʋ taa kɛ́ hotuɣu tɔtɔ. 	 Ompi' -ompi', ane mpohilo-ta ompi' hampepangalaa' -ta mpobabehi gau' to sala', kita' to nakuasai Inoha' Tomoroli' kana mpotete' nculii' -i-hawo hi ohea to makono. Aga neo' -hawo ngkerepa' lolita-ta, kana tapololitai-i hante ka'olu-olu-na. Pai' pelompehi, bona neo' mpai' kita' wo'o rasori mpobabehi jeko'.


Ɩ́ nyənna kpɩɩləŋ sɔsɔɔŋ wei heelim sɔsɔɔm tuliɣi tɔ na ɩ́ ná tɔtɔ. Kpátʋ́ɣʋ́ səkpeluɣu nakʋləɣɩ saalʋ kɛɛsəɣəna-ɩ na ɩ́ pukina-ɩ timpi tɔɔ ɩ sɔɔlaa tɔ. 	 Wae wo'o kapal hi tahi': nau' hewa apa-mi kabohe-na pai' nawui ngolu' to bohe, kapal toe rapopomako' hiapa konoa pangkeni-na hante kaju to kedi' -wadi to rahanga' poguli'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋfənɛɛ hʋla Pɔɔlɩ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ. Tənaɣa Pɔɔlɩ tɔma sɩ: Ma nyəmá teu sɩ tuu pɩɩsɩ paɣalɛ taa nyaɣalɛ tɛtʋ tənɛ tə taa tɔm taɣanlʋ. Pə tɔɔ kɛ́ ma caa ma pɛtɩ-ŋ ma tɔm tənɛ na naani təkpataa. 	 Oti toe, Gubernur mpohuka' -ki Paulus bona mololita-i. Pololita-nami Paulus, na'uli': "Goe' mpu'u-a, apa' rawai' -a loga mpo'uli' noa' -ku hi Tuama Gubernur. Apa' ku'inca mompae-mpae-mi Gubernur jadi' topobotuhi hi rala ngata-kai.


Ɩlɛ nti Ɩsɔ heela-ɩ tɔɣɔlɛ sɩ: Nyá piya ká caɣa caɣalətʋ kɛ lɛlaa tɛtʋ taa, na pɛlɛ paa la-wɛɣɛ yomaa. Paa tʋ-wɛɣɛ wahala kɛ pɩɩsɩ nasəlɛ (400) təcu kɛ́ təna. 	 Aga Alata'ala mpo'uli' -ki Abraham hewa toi: `Muli-nu mpai' mesowo' hi ngata doo. Pue' ngata toera mpai' mpobatua-ra pai' mpobalinai' -ra hante makanca rala-na opo' atu mpae.


Samaa wei ɩ ka wɛ təna na ɩ́ nɩɩkɩ tɔ, ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Tɛʋ hola kɛ́. Lɛlaa sɩ ɩsɔtaa tillu yɔɣɔtənana-ɩ. 	 Ntodea to mpo'epe lolita ngkai langi' toe, mpo'uli': "Toe lou moni kuna!" Aga hantongo' mpo'uli': "Bela-hawo kuna. Ria-hana mala'eka mpololitai-i."


Ɩ́ tá nyɩ sɩ Ɩsɔ yəlaa ká hʋʋnana yəlaa tənaɣa tɔm kɛ cele? Ye mɩɩ hʋʋnana yəlaa kɛ tɔm kɛ cele, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ hʋʋ wenti tə wɛ pəciiu tɔ? 	 Ha uma ni'incai ompi', hi Eo Kiama mpai' topetuku' Pue' Yesus moto-mi to mpohurai kara-kara ihi' dunia' toi. Jadi', ane kita' mpai' to jadi' topohura mpohurai kara-kara ihi' dunia', ha uma rahi nipakulei' mpobotuhi kara-kara to kedi' tempo toi-e?


Ɩ tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani na ɩ́ tɔ sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ Pəyaɣa. Tɔʋ, tə́ ná sɩ Ɩsɔ ká sɔɔlɩ sɩ ɩ́ waasɩ-ɩ yaa ɩsəna. 	 Ncarumaka Alata'ala-i, pai' na'uli' Ana' Alata'ala-i. Mai tahilo Alata'ala mpobahaka-i, ane dota-i."


na pá teesi kɔkɔsɩ nsi sɩ mʋɣɩ kemkem tɔ. Pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔɣɔ pa lɩɩ laɣatɛ nɔɣɔ taa. Mpʋ pə yelina na paa kɛʋ acamaa tɔ pá pəsɩ tampana nyə́ma. Pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔɣɔ pa lapa akanaa kɛ yooŋ taa na pá kəlɩ pa kolontunaa yoolaa loosi. 	 uma-ra mate hi rala apu to wewo', mpetiboi' -ra tauna to ngasa' mpatehi-ra, lente-ra, aga jadi' moroho moto-ra, bia' -ra hi rala panga'ea, mpodagi-ra tantara-tantara bali'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa mpa pa nɩɩ tɔm nti ɩ yɔɣɔtaa tɔɣɔ ɩsɔ sɛɛʋ. Pə taɣa pʋlʋ, pa kpɛɣɛtəna Yosalɛm tɔ, yəlaa hʋʋkaɣa sɩ ntanyɩ Ɩsɔ ká sʋʋ Kawulaɣa tɔɣɔʋ kɛ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na pá ná. 	 Neo' rata-imi Yesus hi Yerusalem, toe pai' wori' tauna mpo'uli' neo' rata mpu'u-mi tempo-na Alata'ala jadi' Magau' hi dunia'. Jadi', bula ntodea mpe'epei lolita-na, na'umpui' wo'o-mi lolita-na hante hanyala lolita rapa'.


Na pə təna mpi ɩ́ ká sələmɩ ma tɔɔ tɔ, maa la-wɩ na Tacaa teeli na pəyaɣa ma ma kiŋ. 	 Jadi', napa-napa to niperapi' hante hanga' -ku, bate kuwai' -koi, bona to kubabehi toe mpobila' Tuama-ku.


Makətala Malɩ na Saakɩ na Yosɛɛfʋ pa too Malɩ na Sepetee pəyalaa too, paa wɛ alaa mpɛ pa taa. 	 Hanga' -na to hadua, Maria Magdalena. To hadua wo'o, Maria tina-na Yakobus pai' Yusuf. Pai' hadua wo'o tobine-na Zebedeus.


Ɩsəna mpi pə wɛ yooyoo kɛ́ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋna pənyalaɣa pʋʋɣʋ na ɩ́ lɩɩ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛ liɣitee tʋ kɛ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa. Halɩ pə tɩɩ tɛɛ mpʋ. 	 Mojoli-pi hama'a unta ntara hi wulou' jaru, ngkai tauna to mo'ua' mengkoru hi Alata'ala bona Hi'a jadi' Magau' -ra."


Ɩwəyaɣa mʋ takəlaɣa ŋkɛɣɛ mpʋ, ɩlɛna feesiŋ nyə́ma liɣiti ɩnɩ na sɔsaa hiu na liɣiti ɩnɩ pá həntɩ-ɩ atɛ. Pa təna paa wɛna saŋkʋnaa kɛ́ na wʋla poosiisi na sɩ́ suna tulaalʋnaa kʋwɔpaa mpa pa kɛ́ Ɩsɔ yəlaa sələməŋ tɔ. 	 Kana'ala' -na sura toe, potumpa-rami anu tuwu' to opo' pai' totu'a to rompulu' opo' toera hi nyanyoa Ana' Bima toei. Butu dua-ra ngkakamu kasapi pai' batili bulawa ihia' hante anu mohonga to rahanga' dupa'. Dupa' toe mpobatuai posampaya tauna to napobagia Alata'ala.


Mpa pa sɔɔla kʋpantʋ lapʋ kɛ tam, na pá pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ kiŋ teeli, na sam na tam wɛɛtʋ tɔ, mpɛɣɛ Ɩsɔ ká ha weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 	 Ria tauna to tida mogau' lompe', apa' doko' mporata-ra pe'une', pebila' pai' katuwua' to uma ria ka'otia-na ngkai Alata'ala. Hi tauna to hewa toe Alata'ala mpowai' katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Tənaɣa ɩcatɛ təna cʋkaa, na yəlaa kpa Masetoni nyə́ma naalɛ, Kayusi na Alisitaakɩ, mpa na Pɔɔlɩ pa yɛlaɣaa tɔ, na pá kpɛŋna-wɛ na pá huliɣi kpetile kpetile na pá puki kataɣa taa. 	 Pewongoia tohe'e ngkenele hobo' hi rala ngata. Ngkai ree, mo'iko-ra ntodea hilou hi tomi poromua bohe to hi rala ngata. Rahoko' -ramo Gayus pai' Aristarkhus, pai' -ra rakeni hilou dohe-ra hi tomi poromua toe. Gayus pai' Aristarkhus toe, rodua to Makedonia to mpodohei Paulus hi pomakoa' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná wontuɣu lɛŋkʋ na kʋ lɩɩna tɛtʋ tɛɛ. Kʋ həŋ wɛ naalɛ na ɩ́ nəɣəsəna ɩwəyaɣa həŋ, na kʋ yɔɣɔtaɣa ɩsɩɩ tʋm sɔsɔ. 	 Oti toe, kuhilo wo'o hama'a binata ntani' -na mehupa' ngkai role-na. Ria tonu' -na romeha', to hewa tonu' ana' bima. Hiaa' libu' -na hewa libu' ule naga.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nɩɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ teitei kɛ́ ɩsɩɩ wʋlaɣa tɛtʋ taa nyə́ma mpɛ. Pa nɩɩ tɔm ntɩ tɔ tə ta waasɩ-wɛɣɛ pʋlʋ. Mpi tɔ, pa nɩɩʋ-tɩ tɔ pa ta mʋ-tɩ na pá tɛ́ Ɩsɔ na pa taa. 	 Apa' kita' toi, raparata wo'o-mitaka-tawo kareba lompe', hewa to Yahudi owi. Aga kareba lompe' toe uma mpokeni rasi' hi hira', apa' ra'epe mara-wadi-rana, uma rapangalai'.


Tənaɣa pəyalʋ cɔ-ɩ sɩ: Ma kaa polo. Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna pəyalʋ kɔɔ ɩ́ laɣasɩ hʋwɛɛ na ɩ́ polo. 	 "Natompoi': `Oja' -a Mama!' Aga ka'omea-na mobali' nono-na, hilou moto-i mobago hi bonea.


Ama Yesu cɔwa sɩ: Aaɩ, nɔɣɔlʋ tokina-m kɛ́. Ma nɩɩ ma toma lɛnna lɩɩwa. 	 Na'uli' Yesus: "Bate ria-di to mpoganga-ae! Ku'inca-le, apa' ria kabaraka' to malai ngkai woto-ku."


Tá ta kɛ́ mpa pa tuliɣi tapəŋ na pá leki yem tɔ. Ama tə kɛ́ mpa pa tɛma Ɩsɔ na pa taa na pɩɩ ya pa nyɔɔŋ tɔɣɔ. 	 Kita' tohe'i ompi', bela-ta tauna to ngkala'ura pai' to rahuku'. Kita' toi tauna to mepangala' pai' to mporata katuwua' to lompe'.


Ma laŋlɛ hʋlʋməna ma waasʋlʋ Ɩsɔ pə tɩɩ fɛɩ. 	 Goe' lia-a, apa' Alata'ala Magau' Tompohore-a ngkai huku' jeko' -ku.


Ɩsɔ wei ɩ naa lotu taa tɔ ɩ nyəmá kpakpaa kɛ mpi Feesuɣu Naŋŋtʋ caa ɩ sələmɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, mpa pa kɛ́ Ɩsɔ nyə́ma tɔ mpɛɣɛ Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ sələməɣəna teitei ɩsɩɩ Ɩsɔ caakɩ tɔ. 	 Pai' Alata'ala to mpowile nono manusia', mpo'inca patuju-na Inoha' Tomoroli' toe: Inoha' Tomoroli' mosampaya ntuku' konoa Alata'ala, mpekakae-raka hawe'ea tauna to mepangala' hi Alata'ala.


Yesu Kilisiti lapa Ɩsɔ luɣu nyəntʋ na ɩ́ lá ɩ təɣɩ kɔtaɣa na pə́ kpiisi ta ɩsaɣatʋ kɛ tam tɔɔ. 	 Yesus Kristus, nababehi mpu'u-mi konoa Alata'ala: woto-na moto-mi napopenyompa hangkani lau-wadi hi Alata'ala. Pai' ngkai pobabehi-na toe, napomoroli' -tamo duu' kahae-hae-na.


Na ɩ́ nyəmá teu sɩ ma kʋtɔŋ tɔɔ kɛ́ ma heela-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ tɔm kancaalaɣa nyəm. 	 Tantu nikiwoi-pidi karata-ku hi ngata-ni wengi mpokeni Kareba Lompe' hi koi'. Nto'u toe peda' -a.


Mə caa kʋlapʋtʋ kɛ ɩ́ lakɩ. Tənaɣa Falisanaa cɔ Yesu sɩ: Tə ta kɛ apalaa naalɛ piya se. Ama ta Caa kɛ kʋlʋm kɛ́, ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ. 	 Po'ingku-ni tetu bate mpotuku' po'ingku tuama-ni!" Hampetompoi' to Yahudi: "Aga kai' -le, bela-kai ana' una! Tuama-kai hadua lau-wadi, Hi'a-mi Alata'ala."


Saa wei ma nawa sɩ pa tɔntɛ ta maɣa na pa ta təŋ Laapaalɩ Kʋpaŋ tampana kɛ teitei tɔ, ma tɔma Piyɛɛ kɛ yəlaa təna ɩsɛntaa sɩ: N kɛ́ Yuta tʋ pəyele n lapa cənɛɣɛ ɩsɩɩ wei ɩ ta kɛ Yuta tʋ tɔ, n ta la ɩsɩɩ Yuta tʋ ka la tɔ. Ɩlɛ ɩsənaɣa n nyəmá sɩ nɔɔnɔɔ n ká la na ń caalɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ sɩ pá la ɩsɩɩ Yuta nyə́ma? 	 Kuhilo gau' -ra toe uma hintotoa hante tudui' to makono to tarata hi Kareba Lompe'. Toe pai' kukamaro-imi Petrus hi nyanyoa hawe'ea to morumpu, ku'uli' -ki: "Iko to Yahudi-ko, tapi' biasa-na mpotuku' ada-ra to bela-ra to Yahudi-moko, uma-pi mingki' nutuku' ada to Yahudi. Jadi', napa-di pai' doko' nupewuku topetuku' Pue' Yesus to bela-ra to Yahudi mpotuku' ada to Yahudi-e!"


Pə pamna apalʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Palapaasɩ tɔ, ɩ́ na lɛlaa paa kʋwa yʋlʋ kɛ tɛtʋ tɔm yoou ŋku kɩɩ kʋlaa tɔ kʋ taa na pá təka-wɛɣɛ saləka. 	 Hi mpae toe, ria hi rala tarungku' hadua to me'ewa hi topoparenta, to rahanga' Barabas. Barabas pai' doo-na, ria-ramo mpopatehi tauna rala pe'ewa-ra hi topoparenta.


Ɩlɛ ye pə yelaa na tə́ hiki tá nɔɣɔ pʋʋɣʋ nyəm na tá tɔɔ kʋkentim, pə tɔɔ-tʋ mɛɛ. 	 Jadi', ane ria-damo pongkoni' pai' pohea-ta, hono' -mi-hawo.


Pa ta maɣana-m Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na má na nɔɣɔlʋ tə́ hɔŋ tɔm natəlɩ. Pəyele pa ta na-m Yuta nyə́ma təkotile natəlɩ tə taa, yaa ɩcatɛ taa kɛ́ tiili na má yoosiɣi yəlaa. 	 Uma-a hangkania raruai' momehono' hante hema-hema ba mpo'usoki ntodea hi Tomi Alata'ala ba hi tomi posampayaa, ba hiapa-apa hi rala ngata.


Tənaɣalɛ Yohaanɩ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tacaa tə na nɔɣɔlʋ na ɩ́ looki alɔɣaa na nyá hətɛ, pə́cɔ́ ɩɩ təŋəɣɩ-tʋ. Ɩlɛna taa kisina-ɩ. 	 Na'uli' Yohanes: "Guru, ria kihilo hadua tauna mpopalai seta hante hanga' -nu, aga kitagi-i apa' bela-i topetuku' -ta."


Na ye Kʋfənɛɛ ɩ́ nɩɩ mpʋ, taa hɛɛsɩ ɩ laŋlɛ, ɩ kaa la-mɛɣɛ pʋlʋ. 	 Ane na'epe Gubernur tohe'e, kai' -damo mpololitai-i bona neo' -koi rapoo-popai."


Tənaɣa Yesu kpaala-wɛɣɛ teu sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ. 	 Ngkai ree, Yesus mpotagi mpu'u-ra, na'uli': "Neo' ulu ni'uli' hi hema-hema ka'Aku' -na Magau' Topetolo'."


Tacaa wei ɩ tɔm pa yɔɣɔtəɣɩ Ɩsɔ Tɔm taa cənɛ ɩnɩ tɔ Ɩsɔ Feesuɣu kɛ́. Ye Tacaa Feesuɣu ɩ́ wɛ timpi, hɛɛsʋɣʋ wɛnna. 	 Apa' Pue', Hi'a-mi Inoha' Tomoroli'. Pai' ane Inoha' Pue' mo'oha' hi rala nono-ta, tebahaka-tamo ngkai hawe'ea to mpogaa' -ta ngkai Pue'.


Má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ ma pu kʋpaŋ Timotee. Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-ŋ pɛɛlɛɛ na suulu na pá ha-ŋ alaafəya. 	 Sura toi ngkai aku' Paulus, kupakatu tilou hi iko Timotius, ana' -ku to kupe'ahi'. Ntuku' konoa Alata'ala na'ongko' -ama jadi' suro Kristus Yesus, bona mpoparata kareba pojanci Alata'ala. Pojanci Alata'ala toe: kamporata-ta katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na, ngkai posidaia' -ta hante Kristus Yesus. Wori' tabe: mekakae-a hi Alata'ala Tuama-ta pai' hi Kristus Yesus Pue' -ta, kuperapi' bona nagane' -ko ngkai kabula rala-na, napopohiloi-ko ahi' -na, pai' nawai' -ko kalompea' tuwu'.


Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ, ye wei ɩ ta pəsɩ ɩsɩɩ pəyaɣa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, pʋntʋ kaa la kawulaɣa ŋkɛ ka tʋ kɛ paa pəcɔ. 	 Mpu'u ku'uli' -kokoi: Ane uma-koi mengkoru hi Alata'ala hewa ana', uma-koi mpai' jadi' ntodea-na hi rala Kamagaua' -na."


Tənaɣa Maləta cɔwa sɩ: Ma nyəmá sɩ ɩ ká fe kantəkaɣa kʋyakʋ ŋku kʋ wule sətaa ká fe tɔ. 	 Na'uli' Marta: "Io', to ku'inca-le, memata moto mpu'u-i mpai' hi Eo Kiama, nto'u hawe'ea tomate rapopemata."


Na ɩ́ səŋʋɣʋ təca kɛ Tacaa tɔm taa tɔ tə feesaa kɛ́ təfʋʋ. 	 Jadi', morawa-mi nono-kai, apa' moroho pepangala' -ni hi Pue' Yesus.


Waatʋ wei Sakalɩ nawa ɩsɔtaa tillu ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-ɩ na ɩ laŋlɛ cɛ. 	 Kanahilo-na Zakharia mala'eka toei, konce pai' me'eka' lia-imi.


Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya kɛ sɔsɔm kɛ nyəm mpi ɩ́ nyəmá ɩ́ na Tacaa Yesu tɔ pə tɔɔ. 	 Wori' tabe: mekakae-a hi Alata'ala bona nawai' -koi kawoo-woria' gane' -na pai' kalompea' tuwu', apa' ni'inca-imi Alata'ala pai' Yesus Pue' -ta.


Tɔʋ, mpʋ tɔ, yele na pá taŋ pəlaaʋ haləna pə́ tala kʋyɛɛŋ tooso wule. Ɩ ɩfalaa ɩ́ taa kɔɔ na pá ŋmɩɩlɩ-ɩ na pá looli samaa sɩ ɩ́ fema sətaa taa. Ye pə lapa mpʋ, təlɛ tə pɔpɔtʋ ká kəlɩ kancaalaɣa nyəntʋ. 	 Jadi', toe pai' kiperapi' bona Tua mpohubui tantara hilou mpojaga daeo' -na toe ria, radongo lompe' duu' -na rata hi eo katolu-na, bona neo' ria loga ana'guru-na lou mpanako woto-na. Ra'uli' mpai' hi ntodea tuwu' nculii' -i, duu' -na wori' -mi tauna to rabagiu. Helee, meliu lau-mi mpai' kawori' tauna to mpotuku' -i ngkai to mpotuku' -i bula-na tuwu' -pidi."


Tənaɣa ɩ məla ɩ ɩfalaa kiŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔŋna tom na ɩ́ hɛɛsəɣɩ yaa? Ɩɩ naa, pə talaa kɛlɛ. Paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa asaɣaa niŋ taa. 	 Ka'oti-na mosampaya toe, nculii' wo'o-imi hi ana'guru-na to tolu toera, pai' na'uli' -raka: "Turu pai' leta' oa' -pada-koi? Hilo-dile, rata-mi tempo-na Aku' Ana' Manusia' rapobalu' pai' ratonu hi tauna to dada'a.


Yesu kʋla təna, ɩlɛna Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa pá səŋ ɩ tɔɔ kɛ́ nɔɔhɛɛ naalɛ na pááná, na pá makɩ ɩ nɔɣɔ tɔɔ na kʋpɔɔsʋtʋ kɛ yem yem. 	 Malai-imi Yesus ngkai ree. Pai' ntepu'u tempo toe, gigi mpu'u-mi nono-ra guru agama pai' to Parisi. Toe pai' rapemai-mai-i hante wori' nyala pompekunea' -ra,


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa asaɣaa napəlɩ mpa pa sʋʋwa təkɛʋ kɛ́ ta taa tɔ, mpɛ pa kɛɛna tá Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔm na pá kʋsəɣəna pa asilima taa tɔntɛ tɔm nyʋɣʋ, na pá kisiɣi Yesu Kilisiti wei ɩ tike təkoŋ ɩ kɛ Tacaa na ta Sɔsɔ tɔ. Pa tɛma kpaalʋɣʋ kɛ Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa taa kɛ́ hatuu lɔŋ kɛ pa tɔm kʋɣʋ. 	 Ompi' -ompi' to kupe'ahi'! Patuju-ku lomo' -na, ke mpo'uki' -kokoi sura mpotompo'wiwi kalompea' to tarata hangkaa-ngkania ngkai Alata'ala. Aga wae lau, kurasai hewa ria to mpewuku-a mpobalii' patuju-ku to lomo' -na. Apa' ria tauna to mesua' hi laintongo' -ta to ngkeni tudui' to sala'. Toe pai' ku'uli', agina ku'uki' -kokoi sura to mporohoi nono-ni bona ni'ewa-ra to mpokeni tudui' to sala' toe. Apa' Alata'ala mpoparata tudui' to makono hi hawe'ea tauna to napobagia bona tapangala', pai' tudui' toe uma ma'ala rabalii'. Tauna to mpokeni tudui' to sala' toera, mesua' -ramo hi laintongo' -ta, ra'uli' ompi' hampepangalaa' -ta moto-ra. Ntaa' we'i uma-radi mengkoru hi Alata'ala-e. Ra'uli' -rana, ma'ala moto-ta mpe'ohai konoa nono-ta to dada'a, apa' ma'ahi' -i Alata'ala. Dada'a lia tudui' -ra toe, apa' mpomewoli' lau-ra tudui' kabula rala-na Alata'ala, pai' ncapuaka-ra Magau' pai' Pue' -ta to hadua lau-wadi, Hi'a-mi Yesus Kristus. Bate rahuku' -ra mpai' guru to boa' toera. Ngkai owi, ria ami' nabi to mpolowa huku' to napakatantu-raka Alata'ala.


Tillaa mpɛ pa naalɛ pa tɛma nti nti pa nawa tɔɣɔ kɛɛsʋɣʋ na waasʋ lapʋ. Ɩlɛna pá kʋlɩ na pá məlɩ Yosalɛm. Pa məlaɣa mpʋ tɔ, pa heelaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ Samalii acalɛɛ paɣalɛ taa kɛ́ na pá tɔŋna pote. 	 Jadi', kahudu-rami Petrus pai' Yohanes mpoparata Lolita Pue' pai' mporohoi nono-ra to Samaria, nculii' -ramo hilou hi Yerusalem. Hi pomakoa' -ra toe, raparata wo'o Lolita Pue' hi rala wori' ngata hi tana' Samaria.


Tɔm naalɛ ɩnɛ ɩ tɔɔ kɛ́ Moisi kʋsəsɩɩtʋ təna na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔm təna səŋaa. 	 Hawe'ea Atura Pue' pai' tudui' nabi-nabi mentoe hi parenta to ronyala toe."


Ye ɩlɔɣɔʋ Pesepule toŋ kɛ ma lookina alɔɣaa ɩsɩɩ mə hʋʋkʋɣʋ tɔ, ɩlɛ awe toŋ kɛ mə pəyalaa ná lookina pa nyə́ma? Tənaɣa mə pəyalaa mpɛ pa maɣamaɣa paa kʋna mə tɔm. 	 Ni'uli' Aku' mpopalai seta hante kuasa ngkai Beelzebul. Aga ria wo'o doo-ni moto to mpopalai seta. Hante kuasa napa doo-ni tetu mpopalai seta? Tantu hante kuasa Alata'ala. Jadi', ngkai pobabehi doo-ni moto, monoto-mi kamasala' pebalihi-ni tetu.


Atam saalɩ kʋlɛlʋɣʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋ ntɛ́ Henɔkɩ, na ɩnɩ ɩ ka nana yəlaa panɛ pa tɔm kɛ hatuu lɔŋ na ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ɩ́ tʋ ŋkpaŋŋ na ɩ́ nɩɩ. Tacaa ká kɔɔ na ɩ ká kpɛŋna ɩ ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma ɩsɩɩ iyisi naanʋwa (10000), 	 Ria lolita nabi Henokh owi to mpolowa pehuku' -na Alata'ala hi guru to boa' to tuwu' tempo toi. Henokh toei, muli Adam kapitu lapi-na. Na'uli' hewa toi: "Mpu'u-mpu'u tumai-i mpai' Pue' hante topetuku' -na to moroli' to moncobu-ncobu kawori' -ra.


Waatʋ ɩnəɣɩ Yesu yɔɣɔtaa sɩ: Haɩ, ma Caa, ɩsɔtaa na atɛ pə tʋ, ma sɛɛ-ŋ. N ŋmɛsa tɔm tənɛɣɛ laɣatʋnaa, ɩlɛna ń kuli-təɣɩ piya. 	 Nto'u toe, Yesus mosampaya, na'uli': "O Mama, Pue' langi' pai' dunia'! Mpo'uli' -a tarima kasi, apa' hawe'ea toe lau nupopohiloi-raka tauna to uma pe'incai, tapi' nuwunii' -raka tauna to nginca pai' tauna to pante,


Na Yasɔŋ ná tisaa na pá sʋʋ ɩ tɛ. Mpi tɛtʋ tɔkʋlʋ kisaa tɔ pə maɣamaɣa kɛ pa lakɩ. Pa tɔŋ sɩ wulaʋ sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ wɛɛ, pa yaakɩ-ɩ sɩ Yesu. 	 Pai' Yason tohe'ii, natarima-ra-hana hi rala tomi-na! Hira' toe-mi to mpo'ewa hawa' Kaisar, magau' -ta hi Roma, ra'uli' karia-na magau' ntani' -na to rahanga' Yesus."


Tə́ taa hɔŋ tá tɩ na tə́ kpaasəɣɩ, tə́ taa kʋsəɣɩ tá təma pááná na tə́ lakɩ təmaɣa ɩsɛsɛɛmɛɛ. 	 Neo' molangko nono-ta, neo' momepedahi ngkanono ba momepohingii'.


Taŋlaa nyʋɣʋ tʋ tana tillaa, ɩlɛna pá səŋsɩ-wɛɣɛ təhʋʋlɛ taa, na kɔtʋlʋ sɔsɔ sʋʋ-wɛɣɛ tɔm pɔɔsʋɣʋ. 	 Jadi', rakeni-ramo suro toera hilou pai' -ra rabua' hi topohura. Imam Bohe mpoparesa' -ra, na'uli':


Ye tə tuuwa Ɩsɔ nyəm kɛ mə hɛkʋ na kaɣana tə́ hiki mpi pɩɩ waasɩ tá tɔnəŋ tɔɣɔ mə kiŋ tə yʋwa? 	 Kai' -mi to mpohawu' pongkoni' kao' hi koi' ompi'. Jadi' ane rapa' -na niwai' -kai pongkoni' woto-kai, ha melabi rahi-mi gaji' -kai tetu-e?


Piyɛɛ ná mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ samaa sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ apalʋ ɩnɛ ɩ kʋlʋɣʋ tɔ pə cɛkɩ mə laŋa? Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nyənəɣɩ-tʋ ɩsɩɩ tá maɣamaɣa tá toŋ yaa tá Ɩsɔsɛɛlɛ teu napəlɩ pə yelina na apalʋ ɩnɛ ɩ́ tɔŋ? 	 Kanahilo-na Petrus tauna to wori' toera, na'uli' -raka: "Ompi' -ompi' -ku to Israel! Napa pai' konce-koi mpohilo to jadi' tohe'i-e? Napa to ntora nikamata-kakai? Ba ni'uli' -koina, pai' -i momako' tauna toei-e, apa' ria baraka' -kai, ba ngkai kamoroli' nono-kai? Uma-hawoe'!


Tá taapalaa kʋpama kɛ Kɔlɛntɩ, tampana kɛ tə heeliɣi-mɛ, ye pa faɣa tá taa mɛɣɛ pa makəna. 	 Ompi' -ku to Korintus! Kipolonto' -mi lolita-kai mpololitai-koi, uma ria to kiwunii'. Nihilo moto-mi ahi' -kai hi koi'.


Ama ye n lapa acima, koti kʋnyɔntʋnaa, na acamaa, na kaakalasɩ, na yʋlʋmaa, na pá tɔɣɔ. 	 Jadi' ane tababehi posusa', kio' tauna tokabu, tokeru, topungku pai' towero.


Pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa tillu toŋ tʋ lɛlʋ na ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tii, na pʋlʋpʋ ɩsɩɩ ɩsɔŋmʋntʋɣʋ nyala ɩ tɔɔ na kaɣalʋ cɔɔna ɩ nyʋɣʋ. Ɩ ɩsɛntaa wɛ kɛ́ ɩsɩɩ ilim na ɩ nɔɔhɛɛ ɩsɩɩ kɔkɔ nsəma sɔsɔɔna kʋlʋɣʋʋ tɔ. 	 Oti toe kuhilo hadua mala'eka to parimuku mana'u ngkai suruga. Limu' mpoputu' -i pai' woo' -na nawewe pino. Lio-na mehini hewa eo, witi' -na hewa tuha', mehini mpo'apu.


Ɩnɩ ɩ caakaɣa sɩ paa na mpʋ ɩ tɔm ɩ te, ḿpʋ́ɣʋ́lɛ ɩ tasa Yesu kɛ́ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Na aweɣelɛ ɩsɩɩ ma tɔɣɔntəlɛ ɩnɩ ɩlɛ? 	 Aga guru agama toei uma dota radagi, mpoperaha-i kamonoa' po'ingku-na. Toe pai' na'uli': "Hiaa' hema doo-ku to kana kupoka'ahi' -e?"


Mpʋ ɩnəɣɩ ɩ ka lapa na ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpama kpaalɩ. 	 Ngkai owi hante wiwi nabi-nabi to moroli', Pue' mpojanci


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ kpaɣa pə təna mpi pə lapa tɔ na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ təcʋŋŋ sɩ: 	 Ngkai ree, Petrus mpotutura-raka hawe'ea to jadi' ngkai lomo' -na, na'uli':


Tɔmnaa panɛ pa hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ tə caa tə sʋʋ tá tɩ sam taa? Yaa tɩɩ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ takəlasɩ nsi sɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ tá kʋlapʋtʋ tewa tɔ? Yaa tɩɩ sələmɩ-mɛ sɩ ɩ́ ha-tʋɣʋ-səɣɩ mə maɣamaɣa ɩsɩɩ lɛlaa lakʋɣʋ tɔ? 	 Aga neo' ni'uli' wae, mpope'une' wo'o-makai toi-e! Uma-kai hewa guru agama to hantongo' tetura lou. Karata-ra hi ngata-ni, mpopehuwu-ra sura pe'une' ngkai doo bona nitarima-ra. Pai' ane me'ongko' -rapa ngkai ngata-ni, merapi' wo'o-ramo sura pe'une' ngkai koi'. Kai' uma mingki' mporata sura to hewa tetu.


Ɩsəna pə tɔŋa lapʋ kɛ atɛ cənɛ tɔɣɔlɛ ma heeliɣi-mɛ na ɩɩ saŋ mʋɣʋ. Ɩlɛ ye ma kɛɛsa-mɛɣɛ ɩsəna pə wɛ ɩsɔtaa tɔ, mə taa aweɣelɛ mʋlʋ? 	 Ane kututura-kokoi napa to jadi' hi dunia', uma nipangala'. Peliu-liu-nami mpai' ane kututura-kokoi napa to jadi' hi suruga.


Ɩlɛna alʋ náá se na ɩ́ polo wʋlaɣa tɛtʋ taa. Ɩsɔ ka taɣana-ɩ təcaɣalɛ kɛ tənaɣa sɩ ɩ́ caɣa na pá tɔɔ-ɩ kʋyɛɛŋ iyaɣa na kʋyɛɛŋ ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩtoso (1260) taa. 	 Oti toe, tobine toei metibo' hilou hi tana' to wao', pai' -i mo'oha' hi po'ohaa' to naporodo ami' -miki Alata'ala. Hi po'ohaa' tohe'e-i rapewili' rala-na hancobu ro'atu ono mpulu' eo kahae-na.


Pa cakəna təma. Pa kɛ́ Ɩsɔ kolontunaa, na kalampaanɩ nyə́ma na ɩsəcaʋ nyə́ma na təhɔntaa. Pa lʋləsəɣɩ ɩsaɣatʋ kʋfatʋ, paa see pa caanaa. 	 metuntui' pai' mporuge' doo, mpokahuku' Alata'ala, sapa, molangko nono-ra, pai' mpope'une'. Rapali' -pali' ohea-ra mpobabehi to dada'a. Mposapuaka totu'a-ra.


Mpʋ ɩnɩ tɔ, mpa pá wɛ Yuta, pa se na pá kpa pɔ́ɔ́ŋ. Na mpa pɛlɛ pá wɛ Yosalɛm taa, pá lɩɩ na pá hatəlɩ. Na mpa pɛlɛ pá wɛ tawa taa, pá taa kpe. 	 Nto'u toe mpai', tauna to mo'oha' hi Yudea, agina metibo' -ra hilou hi bulu' -na. Tauna to hi rala ngata agina metibo' ngkai rala ngata. Pai' tauna to hi mali ngata neo' -pi leba' mesua' hi rala ngata.


Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tá ha-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu sɩ kʋ́ la-tʋɣʋ sɔɣɔntʋnaa. Ama sɩ kʋ́ la-tʋɣʋ kpelikpeka nyə́ma na təma sɔɔllaa na ləmaɣasɛɛ nyə́ma kɛ́. 	 Neo' -ko me'eka' mpobago bago-nu toe, apa' ane ria ka'ekaa' hi rala nono-ta, ka'ekaa' toe bela-i to ngkai Alata'ala. Apa' Alata'ala mpowai' -ta Inoha' Tomoroli', pai' Inoha' Tomoroli' toei mpowai' -ta karohoa mpokamu bago-ta, mpoka'ahi' doo, pai' mpengkatarii konoa-ta moto.


Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ Helɔtɩ lʋlʋɣʋ kʋyakʋ acima talaa. Na ɩ́ la acima na ɩ́ yaa ɩ kawulaɣa taa sɔsaa sɔsaa na yoolaa sɔsaa, na Kalilee tɛtʋ taa nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma. Sɛsɛ pə wɛɛ sɩ kʋyakʋ ŋkʋɣʋ Helɔtiyatɩ ká hiki mpi ɩ pɛɛkaɣa tɔ. 	 Hi eo pompokiwoia kaputua Magau' Herodes, ria-mi loga-na Herodias. Hi eo toe, Magau' Herodes mpobabehi posusa' mpokiwoi eo kaputua-na. Mpokio' -i wori' maradika, tadulako pai' pangkeni to ngkai tana' Galilea.


Tənaɣa Simɔŋ Piyɛɛ tɔma sɩ: Tacaa, ye mpʋ pə taa wɛɛ ma nɔɔhɛɛ tike. Ama na ma niŋ na ma nyʋɣʋ tɔtɔ. 	 Na'uli' Simon Petrus: "Ane wae-di Pue', neo' muntu' witi' -ku-wadi! Hante pale pai' woo' -ku wo'o."


Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ kʋpantʋ nti ɩ lapa tɔ tə tɔɔ, na pə́ kɛ́ Ɩsɔ luɣu nyəntʋ sɩ ɩ́ tɔɣɔ mpʋ, pəlɛ pə kəla teu na mpi ɩ ká tɔɣɔ-kʋɣʋ ɩsaɣatʋ nti ɩ lapa tɔ tə tɔɔ tɔ. 	 Lompe' -di ane mporata kaparia-ta sabana ingku-ta to lompe', ane toe konoa Alata'ala hi kita'. Agina lau-pi toe, ngkai mporata kaparia sabana ingku-ta to dada'a.


Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ la kookalɩ na tə́ sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa. Tə́ taa yele na tá taa nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ la kpɛɛsʋlʋ ɩsɩɩ lɛlaa lapʋ wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ na ɩ́ laŋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa sʋʋʋ. 	 Ngkai toe-mi ompi', mai-tamo mpohuduwukui bona tarata pento'oa dohe Alata'ala toe, nee-neo' mpai' ria-ta to ngkala'ura ngkai pepangala' -ta, hewa to Yahudi owi to uma mengkoru hi Alata'ala.


Ɩsɩɩ Ɩsɔ kpaʋ Piyɛɛ kɛ tillu sɩ ɩ́ paasəna Yuta nyə́ma tɔ mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ kpa maɣa tillu sɩ má paasəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 	 (Apa' Alata'ala mpowai' karohoa hi Petrus jadi' suro Pue' Yesus hi to Yahudi. Pai' Alata'ala wo'o-wadi-kuwo to mpowai' -a karohoa jadi' suro-na hi tauna to bela-ra to Yahudi.)


Ɩsɔ laŋlɛ hɛɛna-ɩ teu, ɩlɛna Tafiiti náá sələmɩ-ɩ nɔɣɔ, sɩ ɩ lakɩ ɩnɩ wei ɩ kɛ́ Yakɔpʋ Ɩsɔ tɔɣɔ təcaɣalɛ. 	 Daud tohe'e mpakagoe' nono Pue' Ala. Mekakae-i hi Pue' Ala, na'uli': `O Alata'ala to napue' Yakub owi, kuperapi' bona nupiliu-a mpowangu tomi po'ohaa' -nu.'


Ɩ́ sɔɔwa apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ tɔm nti Ɩsɔ heeliɣi-mɛ ɩsɩɩ yʋlʋ sɛɣɛsʋɣʋ ɩ piya tɔ yɛɛ? Ɩ tɔma sɩ: Ma pəyalʋ, paasəna teu kɛ waatʋ wei Tacaa hɔŋ nyá ŋkpaŋʋɣʋ tɔ. Na ye ɩ kaləɣəna-ŋ taa lɔ nyá apalʋtʋ. 	 Pai' neo' uma nikiwoi paresa' Buku Tomoroli' to mpololitai-koi hewa hadua tuama mpololitai ana' -na. Te'uki' hewa tohe'i: Ana' -ku, penonoi lompe' -e' tudui' -na Pue', pai' neo' mere' nono-nu ane naparesai' -ko.


Ɩlɛna Yesu tasa sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na mpa pa kaa wɛnaʋ kɛ pa maɣamaɣa pa tike tɔɔ, na Ɩsɔ ɩsɛntaa pa kɛ kʋnyɔntʋnaa tɔ. 	 "Wae-mi katuwu' tauna to doko' mporumpu ka'uaa' hi dunia', tapi' mpe'ahii' tuwu' -ra hi poncilo Alata'ala."


Tá Caa Ɩsɔ ɩnəɣəlɛ teeli tʋ kɛ tam tɔɔ. Ami. 	 Une' -mi Alata'ala Tuama-ta duu' kahae-hae-na. Amin.


Má kɛna ntɛɣɛ tiikulu kʋpaŋ ɩnɩ. Wei ɩ kɛ tiikulu kʋpaŋ tɔ, pʋntʋ ɩnɩ ɩɩ kisiɣi ɩ heeŋ səm səpʋ. 	 "Aku' toi-mi topo'ewu to lompe'. Kupewai' tuwu' -ku bona bima-ku tuwu'.


Ma Caa, ma caa kɛ́ sɩ, ń yele na nyá hətɛ yaa. Tənaɣa pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa sɩ: Ma yelaa na ma hətɛ yaa, na maa yele na tə tasa yaaʋ. 	 Ku'uli' hewa toi: Mama, pomobohe-mi hanga' -nu!" Ngkai ree, ria to mololita ngkai langi' mpo'uli' -ki Yesus: "Oti-mile kupomobohe hanga' -kue, pai' kupomobohe tena-pi mpai'."


Ma heela-wɛɣɛ nyá tɔm na antulinya yəlaa kisi-wɛ təpʋlʋpʋlʋ. Pa ta kɛ antulinya nyə́ma, ɩsɩɩ má tá kɛ́ antulinya tʋ tɔ. 	 Kuparata-miraka lolita-nu, alaa-na tauna to uma mepangala' mpokahuku' -ra, apa' bela-ra doo-ra, hewa Aku' wo'o bela-a doo-ra to uma mepangala'.


Yesu ɩfalaa luɣu lapa na pá kpaɣa Yesu kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa. Tete ɩsɩɩ saŋa tɔ, pa tɛma tatɛ kɛ timpi pa pukaɣa tɔ. 	 Mpo'epe toe-di, goe' -ramo mpodoa Yesus hi rala sakaya. Pesua' -na Yesus hi rala sakaya, rata-ramo hi wiwi' talinti to ratoa'.


Ama pə wɛɛ sɩ paa heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ kateŋasɩ təna taa yəlaa kɛ́ na pə́cɔ́. 	 Pai' Kareba Lompe' kana raparata hi humalili' dunia' kako'ia-na Eo Kiama.


Yesu nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ sa yoolu sɔsɔ ɩnɩ, na ɩ́ pəsəna samaa wei ɩ təŋaɣa-ɩ tɔ ɩ tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Pɔpɔtʋ fɛɩ leleŋ, paa Ɩsɛɣɛlɩ taa maɣamaɣa ma ta nata yʋlʋ na ɩ́ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ ɩsəntɔ. 	 Konce-i Yesus mpo'epe lolita ngkai tadulako toei. Toe pai' me'ili' -imi hi ntodea to mpotuku' -i, pai' na'uli' -raka: "Uma mowo pepangala' -na tau toei ria! Nau' hi to Yahudi muli Israel, ko'ia ria haduaa kurata to bohe pepangala' -na hewa tauna toei ria."


Ama ma ta sɔɔlɩ sɩ má lá pʋlʋpʋ na nyá waalɩ kɛ́ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma luɣu fɛɩ sɩ ń la-m kʋpantʋ natəlɩ na təlasɩ. Ama ma caa kɛ́ sɩ ń la ɩsəna n nɔkaa tɔ. 	 Aga uma-a dota mpotaha-i hi rehe'i ane ko'ia kahibaliaa-ta. Konoa-ku bona napa to nubabehi, nubabehi ngkai nono-nu moto, uma-ko baha kupewuku.


Piyɛɛ tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ ɩlɛ ɩsɔŋmʋntʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ laɩlaɩ nɔɣɔlʋ ɩ kɔmaɣalɛ na ɩ́ takɩ-wɛ. Na pá nɩɩ pə yɔɣɔtəɣɩ ŋmʋntʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɛɛ sɩ: Ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa ŋka ma laŋlɛ hʋlʋməna sɔsɔm tɔɣɔlɔ. Ɩ́ nɩɩna-kɛ. 	 Bula-na mololita-pidi Petrus, muu-mule' hompo-mi limu' to mehini mpokamoui-ra, pai' ngkai rala limu' toe mpo'epe-ra topololita to mpo'uli': "Hi'a toi-mi Ana' -ku to kupe'ahi'. Hi'a mpakagoe' nono-ku. Pe'epei-mi lolita-na!"


Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti səpa na ɩ́ fe tɔ, ɩ pəsa weesuɣu nyə́ma na sətaa pa Sɔsɔ kɛ́. 	 Toe-hanale pai' Kristus mate pai' tuwu' nculii' -e, bona Hi'a Rapopue' hawe'ea tauna, lompe' to tuwu' lompe' to mate.


Mpa mɛ ɩ́ hɔŋ lɛlaa pəyele mə ɩsɛ naa naa tɔ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ɩ́ tɔŋ sɩ ye yʋlʋ tuuna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ ta tuu kɛlɛ. Ama ye ɩ tuuna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa wʋla ɩlɛ ɩ tuuwaɣalɛ. 	 "Bate silaka-koi mpai'! Koi' hewa to wero to doko' mpotete' doo! Metudui' -koi hewa toi: Ane ria tauna to mpobabehi pojanci pai' mosumpa-i mpokahangai' Tomi Alata'ala, ni'uli' uma-i tehoo' hante sumpa-na toe. Hiaa' ane mpokahangai' -i bulawa to hi rala Tomi Alata'ala, tehoo' -i hante sumpa-na toe.


Ma heeliɣi-mɛ sɩ, ye yʋlʋ ta ŋmɛsɩ sɩ ɩ kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma nyəŋ, ma maɣamaɣa maa tisi Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa ɩsɛntaa sɩ pʋntʋ kɛ́ ma nyəŋ. 	 "Pe'epei lompe' lolita-ku: hema to mpangaku' hi doo kahi'a-na topetuku' -ku, hi'a wo'o mpai' kupangaku' hi nyanyoa hawe'ea mala'eka Alata'ala, ku'uli': `Tau toei topetuku' -ku.'


N ká heeli ɩ yəlaa kɛ ɩsəna paa la na pa ɩsaɣatʋ taɣanɩ na pə́ ya pa nyɔɔŋ tɔ. 	 Iko mpai' to mpopo'incai ntodea-na ohea bona Alata'ala mpowai' -ra kalompea' pai' mpo'ampungi jeko' -ra.


Ye tá na-ɩ tə kpɛntaa na tə́ sɩ ɩsɩɩ ɩ səpʋ tɔ, paa kpɛntɩ tá na-ɩ na pá feesi-tʋɣʋ səm taa ɩsɩɩ pa feesa ɩnɩ tɔ. 	 Jadi', ane ntoa' mosidai' -ta-damo hante Yesus pai' hante kamatea-nae, bate rapotuwu' nculii' wo'o-ta mpai' hibalia hante Hi'a.


Na nyəm waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ tɩ tɔkʋɣʋ. Tɩ tɔkʋɣʋ waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ suulu. Na suulu waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ sɩ ɩ́ matəɣəna Ɩsɔ. 	 Oti toe, donihii ncuu petuku' -ni hi Alata'ala duu' -na nipakule' mpokuasai konoa woto-ni, ntaha hi rala kasusaa', mengkoru hi Alata'ala,


Ye yəlaa ləsəɣɩ seliya tə mʋɣɩ. Tɔʋ, Ɩsɔ nyəŋ ná kəla yəlaa nyə́ma təcaɣacaɣa. Ɩsɔ seliya kɛlɛ wei ɩ ləsa ɩ Pəyaɣa tɔɔ tɔ. 	 Bangku' posabi' manusia' taparasaya, peliu-liu-nami posabi' -na Alata'ala moto. Apa' toe-mi posabi' -na Alata'ala mpotompo'wiwi Ana' -na.


Saa wei Yesu ka wɛ atɛ cənɛ tɔ ɩ sələmaɣa Ɩsɔ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ ləsɩ-ɩ səm taa tɔɣɔ, na ɩ́ wiikina-ɩ na kapusi sɔsɔɔnsɩ na ɩsəlʋm. Ɩlɛna Ɩsɔ mʋ ɩ sələmʋɣʋ kɛ ɩ seekaɣa Ɩsɔ tɔ pə tɔɔ. 	 Nto'u-na Yesus tuwu' rala dunia' tohe'i, me'au-i geo' mekakae pai' mpohowa' pomperapia' -na hi Alata'ala. Na'inca kamobaraka' -na Alata'ala mpobahaka-i ngkai kamatea, aga uma-i mpotuku' konoa-na moto, bate mengkoru-i hi konoa Alata'ala. Toe pai' Alata'ala mpo'epe pomperapia' -na.


Pə taɣa pʋlʋ, ye tə tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ təfaa pəyele tə tɛma tampana nyəm, pə ta kaasɩ ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ kɔtaɣa nakəlɩ tɔtɔ. 	 Neo' nibahaka pepangala' -ni ompi'. Apa' ane mpolia' ta'epe pai' ta'inca-mi kareba to makono to ngkai Pue' -e, pai' oti toe tatungkai' moto mposapuaka-i, uma-pi-hana ria pepue' ntani' -na to ma'ala mpohompo' jeko' -ta.


Ta caanaa caanaa mpɛ pa lapa Yosɛɛfʋ kɛ ɩsəsɛɛmlɛ na pá pɛɛtɩ-ɩ, na pá pona-ɩ Icipiti kɛ yomle. Ama Ɩsɔ ka wɛ Yosɛɛfʋ waalɩ, 	 "Ntu'a-ta toera mohingi' hi Yusuf ompi' -ra, alaa-na rapobalu' -i pai' -i rapobatua hi tana' Mesir. Aga Alata'ala mpodohei-i,


Pa ŋmaawa sɩ: Kʋpantʋ kɛ ma sɔɔlaa, pə taɣa kɔtasɩ. Ɩ́ polo na ɩ́ pɛɛkɩ ŋmaatʋ tɔm tənɛ tə hʋwɛɛ. Mpi tɔ, ma kɔmaɣa sɩ ma yaakɩ asaɣaa, pə taɣa kʋpama. 	 Uma-a tumai mpokio' tauna to monoa' ingku-ra. Katumai-ku toi-le, mpokio' topojeko' -a-kuna bona medea-ra ngkai jeko' -ra. Jadi', paresa' -koi ulu napa batua-na Lolita Alata'ala to te'uki' hewa toi: `Uma kuperapi' porewua to nipopepue' hi Aku'. To kuperapi' -le, bona ma'ahi' -koi hi doo.'"


Pa pona Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kɛ Papiloni təna, ɩlɛna Cekoniyasɩ náá lʋlɩ Selatəyɛlɩ, na Selatəyɛlɩ náá lʋlɩ Solopapɛɛlɩ, 	 Ngkai karatawani-ra to Yahudi hilou hi Babel rata hi kaputu-na Yesus, hanga' ntu'a-na Yesus, toi-ra: Yekhonya mpobubu Sealtiel, Sealtiel mpobubu Zerubabel,


Na pá tʋ-kʋɣʋ nyənaɣa taa na pá cɛla pɛɛliya ŋkɛ, na ká polo ká cɛla ka too. 	 Woo' Yohanes toe rakeni hi lolo dula, ratonu-ki toronaa toei, pai' hi'a mpokeni hilou hi tina-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ alaa taa tɛʋ kɛ cimaasɩ tanaŋ tɛɛ na pá kʋlɩ na pá polo pəlaaʋ tɔɔ, na pá tɔka pa nim sɔɔsʋŋ nyəm mpi paa taɣanaa tɔ. 	 Eo Mingku mepupulo ngkii, tobine toera hilou hi daeo' mpokeni anu mohonga to oti-mi raporodo.


Ama nyá ɩlɛ, nyaa tɔkɩ teu kɛ sɛɣɛsʋɣʋ ŋku pa sɛɣɛsa-ŋ na ń mʋ-kʋ na n tɛma-kʋ na nyá taa tɔ. Tɔɔsɩ mpa paa sɛɣɛsa-ŋ sɛɣɛsəŋ ɩnɩ tɔ pa tɔɔ. 	 Aga iko Timotius, kana tida-ko ngkakamu tudui' to oti-mi ratudui' -koko pai' to nupangala' mpu'u-mi. Nu'inca kamakono-na tudui' toe, apa' nu'inca kahema-ra to mpotudui' -ko.


Tənaɣa Yesu ɩfalaa mpa paa wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa tɔ pa luŋa akula kɛ ɩ tɛɛ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tampana n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa. 	 Ana'guru-na to hi rala sakaya toe mponyompa-i, ra'uli': "Makono mpu'u, Ana' Alata'ala-ko!"


na ɩ́ səŋ Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ tɔm taa kɛ́ tam na ɩ́ taŋaa sɩ Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ ha-mɛɣɛ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ ɩ kʋpantʋ tɔɔ. 	 Aga koi' ompi' -ku to kupe'ahi'! Napoka'ahi' -koi Alata'ala. Jadi', pelompehi mpu'u-koi bona tida-koi hi rala ahi' -na toe. Neo' nibahakai mome'apui ngkanono bona moroho pepangala' -ni-- apa' tudui' to tapangala' toi moroli' mpu'u. Mosampaya oa' -koi hante petete' Inoha' Tomoroli'. Pai' mpopea rasi' to nawai' -taka mpai' Pue' -ta Yesus Kristus ane tumai-ipi. To nawai' -taka mpai', katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma təkotile sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma ɩ kiŋ, pa yaa-ɩ sɩ Yailu. Ɩ ná Yesu, ɩlɛna ɩ́ hoti ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ, 	 rata hadua pangkeni tomi posampayaa to Yahudi, hanga' -na Yairus. Kampohilo-na Yesus, powingkotu' -nami hi nyanyoa-na


Tá taapalaa Yuta nyə́ma mpa pə kaasaa tɔ pɛlɛ pa təŋa Piyɛɛ ɩkpatɛ tɔtɔ, haləna pə́ kpɛŋna Panapaasɩ na pá tɛləsɩ ɩlɛɣɛ pa ɩcantʋ ntɩ. 	 Pai' to Yahudi to ntani' -na hi Antiokhia to mepue' hi Pue' Yesus, metuku' wo'o-ramo-rawo mpotuku' gau' -na Petrus toe, nau' ra'inca moto ka'uma-na-hawo natao. Duu' -na Barnabas wo'o-hawo mehina loe', uma-ipi ngkoni' dohe-ra to bela-ra to Yahudi.


Mpi pə tɔɔ tə pəsəɣɩ na tə́ sa tá tɩ tɔɣɔlɛ sɩ tə nyəmá teu kɛ hatuu tá taanaa sɩ Ɩsɔ yaasi kʋpaŋ na tampana nyəŋ kɛ tə tɔkaa na tə́ lana yəlaa taa, ɩlɛna pə́ tɩɩ kələna mə kiŋ. Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tiikaɣana-tʋ, pə taɣa yʋlʋlaɣatʋ natəlɩ. 	 Bohe nono-kai ompi', apa' ki'inca kamoroli' mpontolumanu' -na nono-kai. Monoa' po'ingku-kai hi hawe'ea tauna, peliu-liu-nami po'ingku-kai hi koi'. Hawe'ea to kibabehi, uma ria to kiwunii', monoa' patuju-kai, bate ntuku' konoa Alata'ala. Po'ingku-kai uma ntuku' kapantea manusia', mo'ingku-kai ntuku' petulungi-na Alata'ala hi kai'.


Ye mə taa mə tike təma sɔɔlʋɣʋ tɔm ɩlɛ, paa ŋmaa-mɛ na pá sɔɔsɩ-mɛɣɛ nti tɔtɔ? Ɩsɔ maɣamaɣa tɔŋna-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɛɣɛsʋɣʋ ɩlɛ. 	 Kakaliliua-na ompi', ane gau' mpoka'ahi' ompi' hampepangalaa' -ta, kakono-na uma-pi-hawo mingki' ki'uki' -kokoi ba apa-apa. Apa' Alata'ala mpotudui' -koi momepoka'ahi' hadua bo hadua.


Pa naanʋwa ɩnɩ pa təna paa la ləmaɣasəlɛ kʋlʋmtəlɛ na pá məŋna pa toma na pa kawulasɩ na pá cɛla wontuɣu. 	 Magau' to hampulu' toera, hanono lau-ramo mpotulungi binata to dada'a toei. Mengkoru-ra hi binata toei, pai' hawe'ea karohoa-ra pai' kuasa poparenta-ra rapake' mpobabehi konoa binata to dada'a toei.


Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ tasa tillu lɛlʋ kɛ kʋsʋɣʋ na ɩ́ tili. Ɩlɛna pá kpa ɩ́lɛ́ na pá má ɩ nyʋɣʋ kɛ teu na pá tʋʋ-ɩ. 	 Oti toe, pue' bonea mpahawa' tena hadua batua-na. Rata ria, rapao' wo'o-i-wadi-hawo, weho woo' -na, ralibui' ntarurua' pai' -i rapopalai.


Mə na kʋnyɔntʋnaa ɩ́ wɛ tam kɛ́. Ama má na-mɛ tə fɛɩ tam. 	 Ane tokabu, ria-pidi loga-ni mpotulungi-ra. Tapi' Aku', neo' uma-pi ria loga-ni mpotulungi-a, apa' uma-apa mahae dohe-ni."


Mpa mpa pa lakɩ təma kɛ Yesu sɛɛlaa kpeka taa tɔ paa wɛɛna yaasi kʋpaŋ kɛ mpʋ tɔtɔɣɔ. Pa kaa wɛɛ ataa na a waalɩ nyə́ma, pa kaa wɛɛ sʋlʋnyɔɔlaa, yaa mpa pa muɣuliɣi sɩ pá hiki liɣitee tɔ. 	 Wae wo'o-hawo kehi to ratuntu' hi tauna to jadi' topetulungi hi pobago Pue'. Kana to monoto kehi-ra pai' to natao rabila'. Uma ma'ala to boa', uma ma'ala to nginu nta'uo' to melanguhi, pai' uma ma'ala to mpopekiri doi-wadi.


Mə maɣamaɣa ɩ́ la laakalɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa yaa-mɛɣɛ puloonaa taa. Paa ma-mɛɣɛ kpatəŋ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. Paa yaa-mɛɣɛ nɔnɔɔsɩ kɛ tɛtʋ tɔkəlaa na awulaa sɔsaa pa kiŋnaa kɛ ma tɔɔ, na ɩ́ ká hʋ́lɩ́ ma tɔm tampana. 	 "Aga koi' tohe'i, mo'inga' -inga' -koi! Apa' koi' mpai' bate rahoko' pai' rakeni hi topohura agama. Raweba' -koi hi rala tomi posampayaa. Rabua' -koi hi topoparenta pai' hi magau' sabana petuku' -ni hi Aku'. Nto'u toe mpai', ria loga-ni mpo'uli' -raka pepangala' -ni hi Aku'.


Yesu caa ɩ ɩfalaa ɩsɛntaa, ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ama liɣitee nyə́ma Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋʋ wɛ katɛ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 	 Yesus mpomonaa ana'guru-na to mokore ntololikia-na, pai' na'uli' -raka: "Mokoro rahi tauna to wori' rewa-ra mengkoru hi Alata'ala bona Hi'a jadi' Magau' -ra."


Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Polo, nyá taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ waasa-ŋ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ naʋ kɛ təna ɩnəɣɩ kpakpaa na ɩ́ təŋəɣɩ Yesu kɛ mpaaʋ taa. 	 Na'uli' Yesus: "Hilou-moko. Kupaka'uri' -moko sabana pepangala' -nu hi Aku'." Ncaliu pehilo-imi, pai' -i mpotuku' Yesus.


Ɩwəyaɣa caləm toŋ tɔɔ, na tampana tɔm nti pa kpaalaɣa tɔ tə toŋ tɔɔ pa kəla-ɩ. Paa hawa pa weesiŋ kɛ́ sɩ ye səm səm. 	 Ompi' -ta toera, medagi-ramo mpodagi Magau' Anudaa'. Radagi-i hante kuasa raa' Ana' Bima to mate mpotolo' jeko' -ra. Radagi-i apa' rapangaku' oa' ka'Ana' Bima-na toe-mi Pue' -ra. Nau' -ra rabalinai' ba paia-na rapatehi mpu'u-ra, uma-ra ngkala'ura ngkai pangakua' -ra toe.


na pə kəlɩ tá tɔnʋɣʋ tɔɔ lɛmpənaa mpi pɩɩ mʋnaa sɩ tə la mpʋ tɔ. Ɩsɔ lapa yʋlʋ tɔnʋɣʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ lɛmpɩ ɩ́ takəɣɩ lɛmpɩ waalɩ. 	 Aga bagia woto-ta to lompe' ami' hiloa-na, uma tatu'ui napa-napa rahi. Alata'ala mpo'atoro' bagia woto-ta bona bagia to kura' rabila', toe lau-di to tapewili' lia.


Sapulɔŋ nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). Yosɛɛfʋ nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). Pɛncamɛɛ nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). 	 Ngkai muli Zebulon, hampulu' roncobu. Ngkai muli Yusuf, hampulu' roncobu. Ngkai muli Benyamin, hampulu' roncobu.


Ɩ́ ká lakɩ waasʋ na ɩ́ heeliɣi mə mpaaʋ taa sɩ: Ɩsɔtaa Kawulaɣa wʋsa kɔntɛ. 	 Uli' -raka hewa toi: `Neo' rata-mi tempo-na Alata'ala jadi' Magau' hi dunia'.'


Laapaalɩ Kʋpaŋ wei tə heela-mɛ tɔ ɩ nɩɩʋ taa kɛ́ Ɩsɔ yaa-mɛ sɩ ɩ́ hiki mə paa tete kɛ Tacaa Yesu Kilisiti teeli taa. 	 Toe-mi pai' nakio' -koi ompi' hi kampo'epe-ni Kareba Lompe' to kiparata-kokoi. Nakio' -koi bona mporata-koi bagia hi kabohe tuwu' -na Pue' -ta Yesus Kristus.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Tɔm taa wɛɛ kɛ́ sɩ: Wei ɩ wiina Tacaa tɔ, pʋntʋ nyʋɣʋ kɛ pə yakɩ. 	 Apa' "Hawe'ea tauna to mekakae hi Pue', bate tehore-ra ngkai huku' jeko' -ra."


Ɩlɛ pə taɣa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ tɛma Tacaa Ɩsɔ kɛ́ naʋ se. Ye pə taɣa wei ɩ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ tɔ ɩnɩ ɩ nana-ɩ. 	 Aga neo' ni'uli' wae, ria mpu'u-ramo to mpohilo Tuama-ku. Muntu' Aku' -wadi to mpohilo-i, apa' Aku' ngkai Alata'ala-a-kuna.


Ɩ́ sɛɛ mə sɔsaa təna na Ɩsɔ yəlaa təna təpaɩ. Ta taapalaa Ɩtalii nyə́ma sɛɛ-mɛ. 	 Parata-kakai tabe-kai hi hawe'ea pangkeni-ni pai' hi hawe'ea topetuku' Yesus to hi retu. Wori' tabe ngkai ompi' -ompi' -ni to ngkai Italia.


Tənaɣa Yesu holina-ɩ sɩ: Hei, nyá, su na ń se apalʋ ɩnɛ ɩ waalɩ. 	 Yesus mpo'uli' -ki anudaa' toei: "Ngkaba'i-ko! Palai-ko ngkai tauna tetui!"


Mpi pə tɔɔ ma yaa-mɛ sɩ ma na-mɛ tə́ ná tɔɣɔlɛ. Pə taɣa pʋlʋ, wei Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa tekiɣi tɔ ɩ tɔɔ kɛ́ pa tʋ-m alukpala anɛ ɩsəntɔ. 	 Jadi', toe pai' oi-ama hi Roma, pai' ohe'i-mokoi ompi' -ompi', kukio' -koi tumai apa' doko' kupololitai-koi. Apa' pai' -a rataha tohe'i-e, ngkai pepangala' -ku hi Magau' Topetolo' to najanci Alata'ala, hibalia hante hawe'ea to Israel."


Pʋwɛ, ɩ tɛma hikuɣu kɛ pə təna mpi ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔ, ɩ́ tɛma piluɣu. Ɩ́ tɛma awulaa kɛ pəsʋɣʋ kɛ́, na taa wɛ tá kʋnyɔntʋtʋ taa. Ye pɩɩ kɛ́ ɩsɩɩ ɩ́ kɛ́ awulaa təsiɣisiɣi kɔlɔ pɩɩ lapa-m leleŋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, saa ɩnɩ tá na-mɛ tɩɩ kpɛnta kawulaɣa tɔɣɔʋ. 	 Ha ni'uli' -koina wae, uma-pi ria kakuraa' -ni? Ha ni'uli' hono' mpu'u-mi karoho pepangala' -ni hi Pue' -e? Ha moparenta mpu'u-mokoi hewa raja-e, pai' kai' suro Pue' Yesus uma? Ke lompe' lia-midi ompi' ane jadi' raja mpu'u-mokoie, bona moparenta wo'o-ka-kaiwo hangkaa-ngkania hante koi'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa kɔma na pá kpaɣa-ɩ na pá polo pa pi. Ɩlɛna pá polo pá kɛɛsɩ Yesu kɛ́ ɩsəna pə lapa tɔ. 	 Kara'epe-na topetuku' -na Yohanes kamate-nami, hilou-ramo-rawo mpo'ala' woto-na pai' ratana. Oti toe pai' -ra hilou mpokeni tolele-na hi Yesus.


Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Nti ma sɛɣɛsəɣɩ ɩsəntɔ tɔ, ma ta lu-təɣɩ kʋlupu. Ama wei ɩ tila-m tɔ ɩnɩ ɩ hʋləna-m-tɩ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "To kutudui' -kokoile, tudui' ngkai Alata'ala to mposuro-a, bela tudui' -ku moto.


Tɔʋ, mɛ mə tɛma mə taa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ́ pəsa ɩ piya kɛ mə na Yesu Kilisiti mə kpɛntʋɣʋ tɔɔ. 	 Jadi', ana' Alata'ala omea-mokoi ompi' sabana pepangala' -ni hi Kristus Yesus.


Pa kɔma na pá tala, ɩlɛna ɩ́ kaalɩ-wɛɣɛ tɔm pee sɩ: Ma na-mɛ tá caɣaʋ waatʋ təna taa ɩ́ nyəmá tɔntɛ nte ma tɔma hatoo kʋyaŋku ma tala Asii tɛtʋ taa tɔ. 	 Rata mpu'u-ramo hi Miletus, na'uli' Paulus mpo'uli' -raka: "Ompi' -ompi', ni'inca moto-mi beiwa po'ingku-ku dohe-ni, ngkai lomo' karata-ku hi propinsi Asia toi duu' hewa toe lau.


Pə kɔma na Yakɔpʋ nɩɩ sɩ tɔɣɔnaɣa pee wɛ Icipiti, ɩlɛna ɩ́ kʋsɩ tá caanaa caanaa mpɛɣɛ tɔm kancaalaɣa nyəm na ɩ́ tili. 	 Ngkai ree, na'epe Yakub, ria-hana pae rapobalu' hi Mesir. Toe pai' nahubui-ramo ana' -ana' -na, ntu'a-ta toera-e, hilou hi Mesir. Tohe'e pomako' -ra to lomo' -na hilou hi Mesir.


Ama Ɩsɔ ləmaɣasɛɛ tewaɣa, halɩ pə naakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mpa pa təŋəɣɩ-yɛ tɔ pa kiŋ. 	 Aga nau' wae, ta'inca kamonoto-na patuju Alata'ala ane tanaa gau' hawe'ea topetuku' -na."


Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛ Yesu məla Kalilee na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ haɣa-ɩ, na ɩ tɔm yɛkəɣɩ hɔɣɔlʋɣʋ ŋkʋ kʋ təna kʋ taa. 	 Oti toe, Yesus nakuasai Inoha' Tomoroli', pai' -i nculii' hilou hi tana' Galilea. Hi humalili' Galilea, molele-mi kareba to mpo'uli' napa to nababehi.


Tɛtʋ ntɩ tə wulaʋ wei pa yaa sɩ Pipiliyusi tɔ ɩ təyaɣa ka wɛ pəcɔlɔ tənɛ ɩnɩ. Wulaʋ ɩnɩ ɩ pona-tʋɣʋ ɩ tɛ na ɩ́ tɔkɩ-tʋɣʋ teu, halɩ kʋyɛɛŋ tooso. 	 Uma molaa ngkai ree, ria bonea. Bonea toe, bonea Publius, kapala' hi lewuto' toe. Hante kalompe' nono-na, nakio' -kai hilou hi tomi-na, pai' natorata-kai rala-na tolu eo.


Ye nɔɣɔlʋ kʋlaa sɩ ɩ lakɩ-wɛɣɛ ɩsaɣatʋ, kɔkɔ lɩɩkəna pa nɔɔsɩ taa kɛ́ na ká kʋɣɩ pa kolontunaa. Na mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ye wei ɩ́ kʋləɣɩ sɩ ɩ lakɩ-wɛɣɛ ɩsaɣatʋ, ka kʋ-ɩ kɛlɛ mpʋ. 	 Ria baraka' -ra mpopehupa' apu ngkai rala nganga-ra mpopatehi hema-hema to doko' mpobabehi to dada'a hi hira'. Hewa toe oa' -mi kamate bali' -ra to doko' mpobabehi to dada'a hi hira'.


Yohaanɩ tɔŋna yəlaa tənaɣa Ɩsɔ lʋm sɔʋ, ɩlɛna Yesu náá polo tɔtɔ na pá sɔ-ɩ. 	 Kako'ia-na Yohanes ratarungku', bula-na meniu' -pidi mponiu' ntodea, Yesus wo'o-hawo tumai mpopeniu'. Ka'oti-nai raniu', bula-na mosampaya, muu-mule' tebea-mi langi',


Pa kpaa kɔtʋlʋ sɔsɔ tɔ sɩ ɩ́ pona Ɩsɔ kɛ́ kʋhaham na ɩ́ la kɔtasɩ kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ sɩ tá kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩ́ wɛɛna mpi ɩ ká polo na ɩ́ lapɩ-ɩ kɔtaɣa tɔ. 	 Butu dua Imam Bohe ra'ongko' bona mpotonu porewua pai' pepue' ntani' -na hi Alata'ala. Wae wo'o Yesus Imam Bohe-ta toe, kana ria wo'o-hawo pepue' to natonu hi Alata'ala, toe-mi woto-na moto.


Pə taɣa pʋlʋ, timpi pə wɛɛ tɔɣɔ pə sɔɔsəɣɩ teu sɩ pə́ tɔɔləna pɛlɛ. Ama wei ɩ fɛɩna pʋlʋ tɔ, paa pəciiu maɣamaɣa kɛ ɩ wɛna, paa lɛɛkɩ kɛ́. 	 Apa' tauna to rasarumaka hante anu to rawai' -ki, rawai' tena-i-pidi bona kawoo-woria' -ki. Aga tauna to uma rasarumaka, anu hangkedi' to ria hi hi'a, ra'alai' lau-imi.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye wei ɩ tɔkəɣɩ ma tɔm, pʋntʋ kaa sɩ. 	 Makono mpu'u lolita-ku toi: Hema to mpotuku' lolita-ku, uma-ra mate, tuwu' -ra duu' kahae-hae-na."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nyəmá mpi pə tɔɔ pə liɣitiɣi-mɛ tɔ? Ɩ́ ta nyɩ Ɩsɔ Tɔm na Ɩsɔ toma tɔ pə tɔɔ kɛ́. 	 Na'uli' Yesus: "Sala' mpu'u pekiri-ni tetu-e, apa' uma nipaha ihi' Buku Tomoroli', uma wo'o ni'incai baraka' -na Alata'ala.


Ɩlɛ ye Pəyaɣa má ma hɛta-mɛ, mə yomle tɛma tampana tɛm kɛ́. 	 Jadi', ane Aku' mpobahaka-koi ngkai jeko' -ni, tebahaka mpu'u-mokoi, apa' Aku' Ana' Alata'ala-a.


Ɩsɔ ka ləsəna-ɩ sɩ ɩ́ la təmlɛ tənɛ, na ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu ɩsɩɩ Moisi ka nɩɩna Ɩsɔ na ɩ́ la ɩ təmlɛ kɛ Ɩsɔ təyaɣa təna taa tɔ. 	 Tida-i mpokamu bago to nahubui-ki Alata'ala, hewa Musa wo'o owi tida mpokamu bago-na mpewili' tomi Alata'ala-- batua-na, mpewili' ntodea-na Alata'ala.


Tənaɣa Ɩlɔɣɔʋ tɔma-ɩ sɩ: Ye n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa, yɔɣɔtɩ na pəlɛ tənɛ tə pəsɩ tɔɣɔnaɣa. 	 Na'uli' Magau' Anudaa' mpo'uli' -ki Yesus: "Ane Ana' Alata'ala mpu'u-ko, wae-pi hubui watu toe mewali pongkoni'!"


Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Alʋ nyá, pepe lapa-ŋ na ń wiiki mpʋ? Aweɣe n pɛɛkəɣɩ? Alʋ hʋʋkaɣa sɩ haləm tʋ kɛ́. Ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ye nyá kpaɣana-ɩ, heeli-m timpi n sɩɩ-ɩ tɔ na má polo má kpaɣa-ɩ. 	 Mepekune' Yesus hi Maria: "Napa pai' geo' -ko totina? Hema to nupali'?" Na'uli' -hawo we'i Maria, pue' pampa moto to nahilo toe-e. Toe pai' na'uli' -ki: "Ane Iko Tuama to mpo'ala' woto-nae, tudo' -ka-kuwo hiapa pontu'ua-nu, bona ku'ala' -i."


Ama ma heeliɣi-mɛ sɩ Ilii tɛma kɔntɛ na pá lana-ɩ ɩsɩɩ pa sɔɔlaa tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ ɩ tɔm tɔ. 	 Aga ane nabi Elia, ku'uli' -kokoi, mpolia' rata-imile Elia-e, aga pangkeni ngata-ta mpo'ewa-i ntuku' konoa-ra, hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli'."


Ye acɔɔnaa na latəcɛnaa pə caləm na naaŋ alʋ nyəŋ wei pa nyaɣasa ɩ təna na pá ŋmɩɩsəɣɩ ɩ tɔlʋma kɛ yəlaa asilima nyə́ma tɔɔ tɔ ta kpisi pa asilima kɛ kpiisuɣu, 	 Ntuku' Atura Musa, ane ria tauna to masala' ntuku' atura agama, laki kebe' ba pamawa japi kana rasumale' pai' raa' -na rahiwei-raka. Pai' hama'a ana' japi ratunu duu' -na jadi' awu, pai' awu-na rahawui' -raka. Jadi', ane raa' pai' awu toe ma'ala rapake' mpobohoi' tauna to masala' ntuku' atura agama to mpokahangai' wotoloka' -ta-wadi,


Laapaalɩ Kʋpaŋ wei pə yelina-m tɔ ɩnɩ ɩ sɛɣɛsəɣəna sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛ. Teeli Ɩsɔ na kʋpantʋ tʋ tɔɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ ntɛ́. 	 Tudui' to makono toe tarua' hi rala Kareba Lompe' to ngkai Alata'ala to bohe tuwu' -na pai' to natao ra'une'. Kareba Lompe' toe, napopokoloi-ka aku' -mi bona kupalele.


Ɩsəntɔ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ lapʋ tɔɔ kɛ́ mə taa paɣalɛ kɛ́ kʋtɔntʋnaa na acamaa na yəlaa kʋpiŋ səpa. 	 Apa' ngkai toe-die pai' alaa-na wori' -koi to peda' ba lente wuku-nie, pai' ria mpu'u-mi doo-ni to mate.


Pə taɣa ɩsɩɩ yəlaa tɔm kʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ tila ɩ Pəyaɣa. Ama pa nyʋɣʋ yapʋ tɔɔ kɛ́. 	 Bela patuju-na Alata'ala mposuro Ana' -na tumai hi dunia' bona mpohuku' manusia'. Patuju-na mposuro Ana' -na tumai-le, bona mpohore manusia' ngkai huku' jeko' -ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Helɔtiyatɩ ɩnɩ ɩ pɛɛlɔ sʋʋ timpi yəlaa sɛɛ mpʋ tɔ na ɩ́ paa. Ntɛna pə́ la Helɔtɩ na ɩ mʋʋlaa mpɛɣɛ leleŋ. Tənaɣa Helɔtɩ tɔma pɛɛlɔ ɩnɩ sɩ: Sələmɩ-m mpi n caa tɔ, maa ha-ŋ. 	 Bula posusa' toe, ana' -na Herodias tobine mesua' pai' modero'. Goe' lia-i Magau' Herodes mpohilo podero' toronaa toei, wae wo'o torata-na. Na'uli' mpo'uli' -ki toronaa toei: "Ane ria ba napa to nupokono, perapi' -mi, bate kuwai' -ko."


Ama kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ mɩɩ tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, na ɩ́ səŋ təca kɛ teu kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, pʋlʋpʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ, na ɩ́ taa yele na pə́ kʋ́ mə tɛɛlʋɣʋ ŋku ɩ́ tɛɛləɣɩ tuu kʋyaŋku ɩ́ nɩɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ pa heela antulinya taa yəlaa təna, na Pɔɔlɩ má ma pəsəna ɩ heellu. 	 Toe-mi ompi', tida-mokoi mepangala', neo' mogego', neo' nipelele' ba hema-hema to doko' mpobagiu-koi. Perohoi ngkakamu tudui' to ni'epe-mi. Neo' nibahakai ncarumaka napa to najanci-kokoi Alata'ala hi rala Kareba Lompe'. Kareba Lompe' toe, rapalele-mi hi humalili' dunia'. Pai' aku', jadi' pahawaa' Pue' wo'o-ama-kuwo, mpopalele Kareba toe.


Tacaa, pənɛntɛ nyənɩ kpaalʋɣʋ mpi pa kpaala-tʋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ tɔ, na ń yele na nyá təmlɛ nyə́ma tá tə heeli nyá tɔm na tɩɩ nyaŋna pʋlʋɣʋ paa pəcɔ. 	 "Wae lau Pue', epe-mi libu' -ra mpongasai' -kai! Toe pai' merapi' -makai hi Pue', kai' batua-nu tohe'i, wai' -kai karohoa bona daho' -kai mpohowa' Lolita-nu.


Tənaɣa pə tasa-wɛɣɛ piti lapʋ kɛ sɔsɔm, na pá tɔŋ təma sɩ: Ɩlɛ awe ka tʋləna ntɛɣɛ-tɩ ɩlɛ? 	 Mpo'epe toe-di, hangkedi' kakonce-ra ana'guru-na, ra'uli': "Ei', ane wae-di, hema lau-damo to ma'ala mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-nae!"


Yesu tila yəlaa naanʋwa na naalɛ ɩnɩ na ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ taa polo tɛtʋ nti tə ta kɛ Yuta nyə́ma nyəntʋ tɔ tə taa, ɩ́ taa sʋʋ Samalii acalɛɛ taa. 	 To hampulu' rodua toera nasuro Yesus hilou ngkeni Kareba Lompe'. Kako'ia-ra me'ongko', natudui' -ra hewa toi: "Neo' -koi hilou hi ngata to bela-ra to Yahudi. Neo' -koi hilou hi ngata to Samaria.


Kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa, samaa tasa kotuɣu kɛ sɔsɔm, pa fɛɩna kʋtɔɣɔʋ. Tənaɣa Yesu yaa ɩ ɩfalaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 	 Uma mahae ngkai ree, wori' wo'o-mi tauna morumpu dohe Yesus. Apa' uma-hawo ria pongkoni' -ra, nakio' -ra ana'guru-na pai' na'uli' -raka:


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, ye mə tɔɣɔntəlɛnaa wakələna-mɛ na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu, mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ká hʋ́lɩ́-mɛɣɛ suulu tɔtɔ. 	 "Ane ta'ampungi doo-ta to masala' hi kita', Tuama-ta to hi rala suruga wo'o mpo'ampungi sala' -ta.


Yəlaa təna taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ. 	 Nto'u toe mpai', hawe'ea tauna mpokahuku' -koi sabana petuku' -ni hi Aku'. Ntahawe' totu'a-ni, ompi' -ni, posantina-ni, pai' ema' -ni mpewai' -koi hi bali' -ni. Hantongo' -koi mpai' rapatehi.


Ye wei ɩ kɛ́ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ. 	 Jadi', hema to tilingaa, pe'epei mpu'u-e' lolita toi:


Mpa pa ta nyɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ na pá pəntəɣɩ tɔ, paa le na kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə tɔm ta na-wɛ. Ama mpa pɛlɛ pa nyəmá Moisi kʋsəsɩɩtʋ na pá tɔŋna pəntʋɣʋ tɔ, kʋsəsɩɩtʋ ntəɣɩ paa kɛɛsəna na pá hʋʋna-wɛɣɛ tɔm. 	 Tauna to uma mpo'incai Atura Pue', ane mpobabehi jeko' -ra, bate masala' -ra pai' masipato' ragaa' ngkai Alata'ala. Alata'ala mpohuku' -ra sabana jeko' -ra, aga uma nahuku' -ra sabana petiboki-ra hi Atura Pue'. Wae wo'o tauna to mpo'inca Atura Pue'. Ane mpobabehi jeko' -ra, Alata'ala mpohuku' wo'o-ra-rawo, aga hira' toe nahuku' sabana petiboki-ra hi Atura Pue'.


Ɩ́ taa la pʋlʋɣʋ təma kəlʋɣʋ tɔɔ, yaa teeli yem tɔɔ. Ama ɩ́ pasa mə tɩ, na paa wei ɩ́ nyənɩ ɩ lɛlʋ ɩsɩɩ wei ɩ kəla-ɩ tɔ. 	 Neo' mpomobohe woto-ni moto-wadi, neo' mpope'une'. Agina-pi-hana hore-hore mpakadingki' nono, ta'uli' doo melabi ngkai kita'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna Yesu kɛ ɩlɔɣɔhilu wei ɩɩ naakɩ pəyele ɩɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔ. Ɩlɛna Yesu la na ɩ́ sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ na naʋ. 	 Oti toe, ria wo'o tauna to tumai hi Yesus mpokeni hadua tauna to kahawia'. Tauna toei, wero pai' uma-i howa' mololita. Yesus mpaka'uri' -i, alaa-na pehilo pai' howa' -imi mololita.


Ama kaɣana Tacaa Yesu Kilisiti kɔma tɔɣɔ ɩ hʋla-tʋɣʋ-yɛ na tə́ ná. Pə taɣa pʋlʋ, Yesu Kilisiti kʋna səm apalʋtʋ, na ɩ́ kuli weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ tɔɔ na Laapaalɩ Kʋpaŋ. 	 Pai' hewa toe lau, napadupa' mpu'u-mi patuju-na toe, apa' rata-imi Yesus Kristus jadi' Magau' Tompohore-ta ngkai huku' jeko' -ta. Yesus mpodagi kamatea-- batua-na: nau' mate-ta mpai', napotuwu' nculii' moto-ta hi eo mpeno pai' nawai' -ta katuwua' to uma ria kahudua-na, ane mepangala' -ta hi Kareba Lompe'.


Pɩɩ pana alaa naalɛ wɛ nama tɔɔ, na pə́ kpaɣa lɛlʋ na pə́ yele lɛlʋ. 	 Rodua tobine to motongke' momanyu, hadua ra'ala', to hadua rapalahii. ((


Ɩ yela Nasalɛtɩ, ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ caɣa Kapənahum. Ɩcatɛ nte tə wɛ Kalilee lʋm nɔɣɔ kɛ Sapulɔŋ na Nɛfətali pa tɛtʋ taa tɔ. 	 Oti toe, kaliliu-imi ngkai Nazaret hilou mo'oha' hi ngata Kapernaum. Kapernaum toe, ngata hi wiwi' rano Galilea, hi tana' Zebulon pai' Naftali.


Felikisi ka nyəmá teu kɛ ɩsəna mpaaʋ kʋnɛ kʋ tɔm wɛɛ tɔ, ɩlɛna ɩ́ sɛkɩ pa tɔm ntɩ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Yoolaa kʋmataŋ Lisiyasɩ ɩ́ kɔma ɩlɛ maa nyɩ ɩsəna maa lana mə tɔm ntɩ tɔ. 	 Gubernur Feliks mpo'inca lia napa to raparasaya tauna to mepangala' hi Yesus. Toe pai' na'uli': "Hudu rei-mi ulu pohura-ta. Kubotuhi moto mpai' kara-kara toi, ane rata-ipi kapala' tantara Lisias."


Paa na mpʋ, ɩ́ tɔɣɔʋ ma kʋnyɔŋ tɔ ɩ́ lapa teu kɛ́. 	 Aga nau' wae, lompe' lia nono-ni ompi' mpotulungi-a hi rala kasusaa' -ku tohe'i-e.


Tənaɣa Yesu cɔ pʋntʋ ɩnɩ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ lapəna tɔɣɔnaɣa təkpɛtɛkpɛtɛ. Ɩlɛna ɩ́ yaa yəlaa samaa sɩ pá kɔɔ pá tɔɣɔ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -ki tauna toei: "Hangkani ria hadua tauna to mpobabehi susa' bohe, pai' mpokio' wori' tauna.


Ɩ́ paasɩ na ɩ́ səŋ Ɩsɔ sɛɛʋ mpaaʋ taa kɛ́ teu na ɩ́ taŋɩ-ɩ teu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ nyɩ sɩ mə taapalaa mpa pa yana antulinya tɔ, kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa panɛ pa makəna pɛlɛɣɛ mpʋ tɔtɔɣɔ. 	 Kana ni'ewa mpu'u-i hante pepangala' -ni to moroho. Apa' ni'inca moto ompi', hingka ompi' hampepangalaa' -ni hi humalili' dunia', rarata wo'o-rawo kaparia hewa to nirata-mi koi' -e.


Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ tənna-tʋ, na Ɩsaɣaʋ niŋ taa kɛ́ antulinya təna ná wɛɛ. 	 To ta'inca-na: kita' toi napo'ana' Alata'ala-tamo, pai' humalili' dunia' toi nakuasai Magau' Anudaa'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa. 	 Ngkoni' omea-ramo duu' -ra bohu.


Na ɩ́ tɔɣɔ kʋtɔɣɔʋ na ɩ́ hiki toma. Sɔɔlɩ caɣa Tacaa təŋlaa mpa pa wɛ Tamasɩ tɔ pa cɔlɔɣɔ wɛɛ naalɛ. 	 Oti toe, ngkoni' -imi pai' moroho nculii' -imi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ alaa mpɛ pa tilaa na pá heeli Yesu sɩ: Tacaa, nyá taapalʋ fɛɩna alaafəya. 	 Ompi' bine-na to rodua toera mposuro tauna hilou hi Yesus, mpo'uli' -ki: "Pue', bale-nu to nupe'ahi', peda' -i."


Ye ma kiŋ pə fɛɩ ɩsɩɩ paa kpaɣa tá kaɣana kʋnyɔntɔɣɔlɛ na pá kɛɛsəna teeli wei cele Ɩsɔ ká tʋ-tʋ tɔ. 	 Ntuku' pomporataa-ku, hawe'ea kasusaa' to mporumpa' -ta tempo toi hewa hangkutuno' -wadi, ane mpenonoi kabohe tuwu' to rapopehuwu-taka hi eo mpeno.


Sɔɔlɩ laŋlɛ ka hɛɛna Ɩtiyɛɛnɩ kʋɣʋ. Kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa kɛ pa sʋʋ Yosalɛm Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛ kʋnyɔŋ tʋɣʋ kɛ teu. Ɩlɛna pa təna pá ya Yuta na Samalii taa, na pə yele tillaa tike. 	 Saulus wo'o-hawo mpokagoe' karapatehi-na Stefanus toe.


Ɩ tɔm kɛ pa tɩɩ ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Nyənɩ ma tillu ntɔ, ma tɛləsəɣɩ nyá nɔɣɔ tɔɔ sɩ ɩ́ taɣanɩ nyá mpaaʋ na ń kɔŋ. 	 Apa' hi'a tetu-mi to mporodo nono-ra ntodea mpotarima-a, hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi. Na'uli' Alata'ala: `Hi'a toi-mi suro-ku, kuhubui-i meri'ulu ngkai Iko, bona mporodo ohea-nu.'"


Ama ye pə kɔma na n ta nɩɩ ma taŋ, ɩlɛ takəlaɣa kanɛ kaa kɛɛsəna-ŋ yaasinaa mpa n ka tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka taa tɔ. Weesuɣu Ɩsɔ sɛɛlaa mpa pa kɛ́ kite nte tə tɔɔ tampana səŋaa na pə́ tɔka-yɛɣɛ teu təkpa tɔɣɔ ma tɔŋ. 	 bona ane rapa' -na mahae-a mpai' rata, nu'inca napa po'ingku to natao hi butu dua tauna to napo'ana' Alata'ala. Apa' kita' toi, mepue' -ta hi Alata'ala to tuwu' duu' kahae-hae-na. Kita' toi-mi to ngkakamu tudui' to makono to ngkai Alata'ala. Moroho pepangala' -ta hi tudui' toe, pai' tajaga tudui' toe bona uma hema to mpobalii'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa kʋlaa sɩ mpɛ pa puki na pá ná mpi pə lapa tɔ. Pa pola Yesu kiŋ, ɩlɛna pá maɣana apalʋ wei ɩnɩ ɩ alɔɣaa pa loowa tɔ, na pə́ cɛpa ɩ tɔɔ, na ɩ́ caɣa Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ suu wontu. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. 	 Toe pai' tumai-ramo pue' ngata doko' mpohilo napa to jadi'. Karata-ra hi Yesus, rahilo-rawo tauna to biasa-na napesuai' seta, mohura rodo-imi hi ncori Yesus. Moheai-i pai' monoto-mi nono-na. Me'eka' -ramo.


Ma taapalaa mɛ, paa tə yɔɣɔtəɣɩ mpʋ tɔ tə tɛma tá taa təkpataa sɩ ɩ́ tá tooli, ɩ wɛ waasʋɣʋ mpaaʋ taa kɛ́. 	 Aga koi' ompi' -ompi' to kipe'ahi', nau' wae-mi lolita-kai, kisarumaka uma-koi hewa tana' to natotowi Alata'ala toe we'i. Ki'inca karia-na wua' -ni to meliu kalompe' -na, tetu-mi pepangala' -ni pai' kehi-ni to natao hi tauna to mporata kalompea' ngkai Alata'ala.


Taɣa Yesu Kilisiti təmlɛ nyə́ma Pɔɔlɩ na Timotee. Tá ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Filipʋ na pá tɛma Yesu Kilisiti na pa taa tɔ, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa na tə taa təma lataa. 	 Sura toi ngkai aku' Paulus pai' Timotius, batua Kristus Yesus, kipakatu tilou hi koi' ompi' -ompi' hampepangalaa' -kai hi rala Kristus Yesus to hi ngata Filipi, duu' -na hi pangkeni-ni pai' tauna to mpokamu pobago Pue' hi laintongo' -ni.


Pəlɛ pə waalɩ ma cɔɔ Silii na Silisii pa tɛtʋnaa taa. 	 Ngkai ree, hilou-ama hi tana' Siria pai' Kilikia.


Kʋpantʋ lataa kaa seliɣina tɛtʋ tɔkəlaa. Ama ɩsaɣalataa tike ká seliɣinana-wɛ. Ntɔŋ nyá luɣu fɛɩ sɩ nyá laŋlɛ ɩ́ pɛləɣəna tɛtʋ tɔkəlaa? Ye mpʋ la kʋpantʋ, ɩlɛ halɩ pəlɛɣɛ paa tɩɩ pʋɣʋlɩ-ŋ. 	 Ane lompe' kehi-ta ompi', uma-ta me'eka' hi topoparenta. To me'eka' -le, tauna to dada'a kehi-ra. Jadi', bona neo' -ta me'eka' hi topoparenta, babehi to lompe', bona topoparenta mpo'une' -ta mpai'.


Pəlɛ pə waalɩ, Sepetee pəyalaa Saakɩ, na Yohaanɩ, pa pola Yesu kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, tə caa sɩ ń la-tʋɣʋ mpi tɩɩ sələmɩ-ŋ tɔ. 	 Oti toe, Yakobus pai' Yohanes, ana' -na Zebedeus, mpomohui' Yesus, ra'uli' -ki: "Guru, ria hanyala to doko' kiperapi' ngkai Iko."


na pəlaaŋ tʋlɩ na Ɩsɔ yəlaa mpa pa səpa tɔ pa taa paɣalɛ fe. 	 Wori' daeo' mobea-mi, pai' wori' tauna to monoa' ingku-ra owi rapotuwu' nculii'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ləsa yəlaa naalɛ, Yosɛɛfʋ wei pa yaa sɩ Paasapasɩ na pá cuɣusi-ɩ sɩ Yutusi tɔ, na Matiyasɩ. 	 Ngkai ree, rodua tomane to ratudo'. Hanga' -na to hadua, Yusuf Barsabas, pai' to hadua Matias. (Yusuf toei, ria wo'o to mpohanga' -i Yustus.)


Ɩ́ na-wɛ pa caɣaa na pá tɔkɩ, ɩlɛna ɩ́ kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, ɩlɛna ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ cɛlɛ-wɛ. 	 Mohura-ramo hangkaa-ngkania bona ngkoni'. Yesus mpo'ala' roti, naposampayai, napihe-pihe pai' natonu-miraka.


Pilatɩ nɩɩ kɔtəlaa sɔsaa tɔm ntɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Apalʋ ɩnɩ Kalilee tʋ kɛ? 	 Kana'epe-na Pilatus tohe'e, mepekune' -i: "Ha to Galilea-i?"


Kiiŋ ɩnɛ ɩ nəɣəsəna ləmaɣasɛɛ kʋpana kɛ́, mpi tɔ, ɩ yelaa na yʋlʋ cɛsəɣəna Ɩsɔ sɛɛʋ, na ɩ yelaa na yʋlʋ pasəɣɩ ɩ tɩ, na ɩ caala yʋlʋ sɩ ɩ́ tʋ ɩ tɔnʋɣʋ kɛ wahala. Ama pəsʋɣʋ kɛ kiiŋ ɩnɛ ɩ fɛɩna sɩ ɩ́ kpa yʋlʋ tɔnʋɣʋ kɛ kʋ kʋnyɩɩləŋ təlatɛ. 	 Ane hiloa-nale, lompe' -damo atura toe, apa' tauna to mpotuku' atura toe, hewa to mo'agama mpu'u-ra: mpakadingki' nono-ra, pai' -ra mpotuku' ada agama to mposesa' woto-ra. Hiaa' kakono-na uma-le ria kalaua-na atura toe-e, apa' tauna to mpotuku' atura toe mpotuku' konoa nono-ra to dada'a-wadi.


Ɩlɛna Yuta nyə́ma cɔ-ɩ sɩ: Aaɩ, ta paa fɛɩna nyá təma kʋpana. Ama ɩsɩɩ n tɩɩ kpaʋ Ɩsɔ tɔɔ tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, nyaɣa yʋlʋ na ń kɛɛsəɣəna Ɩsɔ kɛ́ nyá tɩ. 	 Ra'uli' to Yahudi: "Bela ngkai pobago-nu to lompe', pai' doko' kipatehi-ko. Pai' doko' kipatehi-kole apa' mpokedi' Alata'ala-ko-kona! Api' manusia' biasa-wadi-ko, nu'uli' -kona Alata'ala-ko!"


Ma nyəmá pə təna mpi n lapa tɔ. Na ma nawa ɩsəna n wɩɩwa tɔ, na suulu wei n tɔkaa tɔ. Ma nyəmá sɩ nn caa asaɣaa tɔm. N maɣasa mpa pa yaa pa təɣɩ tillaa, pəyele kpaɩtəko pa ta kɛ pʋlʋ tɔ, sɩ n naa pa waalɩ. N nawa sɩ pa kɛ́ pɔpɔtʋnaa kɛ́. 	 Na'uli': Ku'inca napa to nibabehi. Baka' -koi mpobago bago-ku, ntaha-koi ane rabalinai' sabana pepangala' -ni hi Aku'. Ku'inca kanipokahuku' -ra tauna to dada'a. Ria-ra to mpo'uli' kahira' -na suro-ku, ntaa' bela-di. Nipomonaa-mi kehi-ra pai' alaa-na nirata kaboaa' -ra.


Piyɛɛ təŋaɣa Yesu kɛ́ táálə́ḿ tɔɔ, haləna ɩ́ tala kɔtəlaa wulaʋ taɣa tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ caɣa təna na ɩ́ na təmlɛ nyə́ma pá holiɣi kɔkɔ. 	 Petrus metuku' ngkawao-wadi, duu' -na rata hi berewe tomi Imam Bohe. Hi ria mohura-i moneru dohe topojaga.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye yʋlʋ ɩ́ hana luɣu kʋlʋmʋɣʋ, Ɩsɔ kɛɛsəɣəna mpi pʋntʋ wɛna na ɩ́ la tɔɣɔ na ɩ́ mʋ ɩ kʋcɔɔʋ, Ɩsɔ kaa kɛɛsəɣəna mpi pʋntʋ fɛɩna tɔ. 	 Apa' ane ria nono-ta mewai', pai' -ta mewai' ntuku' napa-hawo to ria hi kita', goe' -i Alata'ala mpodoa pewai' -ta toe. Uma-i mperapi' pewai' to meliu ngkai pakulea' -ta.


Apalʋ ɩnɩ ɩ təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu, na ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma təna pa pukaɣa Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ tam. Ɩ səŋaɣana Yuta kʋnyɔntʋnaa kɛ sɔsɔm, na ɩ sələmaɣa Ɩsɔ kɛ́ tam. 	 Bela-i to Yahudi, aga mengkoru mpu'u-i hi Pue' Ala, pai' hira' hantinaa-ra mepue' hi Alata'ala. Wori' doi nawai' -raka to Yahudi to kabu, pai' tida-i mosampaya hi Alata'ala.


Ɩlɛna ɩfepiya kʋlɩ na pá takɩ-ɩ pʋʋɣʋ na pá pona-ɩ pim. 	 Ngkai ree, ba hangkuja dua tomane mpoputu' woto-na Ananias, pai' rakeni hilou ratana.


Tə nɔnɔɔsɩ ká tʋ́lɩ́ ḿpʋ́ɣʋ́ ilim taa kɛ́, sɩ kaa təkɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ahoo fɛɩ tɔtɔ sɩ a tasəɣɩ yuɣu. 	 Wobo' ngata toe tebea ncuu ha'eoa, uma ria kara'uncaa-na, apa' uma-pi ria kabengia-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛ sɩ: Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ paa lɛɛkɩ-mɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa na pá cɛla-kɛɣɛ yəlaa mpa pa mʋna ka təmlɛ tɔ. 	 Na'uli' wo'o-mi Yesus: "Jadi', apa' oja' -koi mpotarima-a jadi' Magau' -ni, wae-pi, bagia-ni hi rala Kamagaua' -na Alata'ala, ra'ala' ngkai koi' pai' rawai' -raka tauna to mpobabehi po'ingku to natao hi ntodea Alata'ala. ((


Ɩ́ taa pɛkəlɩ mə tɩ na ɩ́ nəɣəsəɣɩ tam kɛ́ mə kʋtɔɣɔm na mə kʋnyɔnyɔɔm pə tɔm. 	 Jadi' neo' -koi sese' rahi mpenonoi napa to nikoni' ba napa to ni'inu. Neo' -koi me'eka'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Satanɩ sʋʋ Yutaasɩ Ɩsəkaleeu pa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ taa. 	 Ngkai ree, Magau' Anudaa' mesua' hi rala nono Yudas, to rahanga' wo'o Iskariot, hadua ngkai ana'guru-na Yesus to hampulu' rodua.


Yesu tɛma Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa acilaɣatʋ tənaɣa nyəm, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 	 Yesus mpo'inca pepanawu' -ra. Toe pai' na'uli' -raka:


Na ye pə taɣa ɩsɩɩ Tacaa hʋʋwa sɩ ɩ ká pasa kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ tɔɔ nɔɣɔlʋ kaa tʋlɩ-tɩ. Ama ɩ pasa pə kʋyɛɛŋ ɩnəɣɩ yəlaa mpa ɩ ləsaa sɩ pá pəsɩ ɩ nyə́ma tɔ pa tɔɔ. 	 Aga naredehi moto mpai' Pue' Ala tempo kaparia toe, apa' ane uma naredehi tempo-na, bate uma ria haduaa to tuwu'. Jadi', apa' napoka'ahi' -ra tauna to napelihi pai' to napobagia, toe pai' naredehi mpai' tempo kaparia toe.


Ɩ́ taa yele na aləsɛkɛ kʋyɛɛŋ fiti-mɛɣɛ yem. Pə taɣa pʋlʋ ɩsaɣatʋ hukina tá kaɣana kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩ taa. 	 Kana tapake' lompe' loga to ria hi kita', apa' tempo toi-e dada'a lia kehi manusia'.


Mə maɣamaɣa waatʋ wei ɩ́ nɩɩ tampana tɔm, Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ɩ yapa mə nyɔɔŋ tɔ, ɩ́ tɛma Kilisiti na mə taa kɛ́ ɩlɛna Ɩsɔ náá yʋsɩ-mɛ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ kɛ́ ɩ nyə́ma na ɩ kʋyʋsʋm mpəɣəlɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ wei ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ tɔ. 	 Wae wo'o koi', napobagia Alata'ala wo'o-moko-koiwo. Apa' kampo'epe-ni Kareba to makono, nipangala' -mi Kareba Lompe' toe, pai' nahore-mokoi Alata'ala ngkai huku' jeko' -ni. Pai' ngkai posidaia' -ni hante Kristus, Alata'ala mpowai' -koi Inoha' Tomoroli' to najanci owi. Inoha' Tomoroli' toei hewa saa' hi rala nono-ta, apa' Hi'a to jadi' pompetonoi-na kakita' -na bagia-na Alata'ala.


Yəlaa ká kʋlɩ na pá hʋ́lɩ́ sɩ pá tʋ-mɛɣɛ kʋnyɔŋ, na paa kʋ-mɛ. Kateŋa təna yəlaa taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ. 	 "Nto'u toe mpai', rahoko' -koi pai' ratonu hi tauna to mposesa' pai' mpopatehi-koi. Tauna humalili' dunia' mpokahuku' -koi sabana petuku' -ni hi Aku'.


Tənaɣa ma maɣanaa sɩ pa kiiŋ kʋlapʋtʋnaa taa kɛ́ ɩ lapa-wɛ na taalɩ, tɔfɔ ɩ ta la natəlɩ nti tə tala pá kʋ-ɩ yaa pá tʋ-ɩ saləka tɔ. 	 Raparesa' -i toe, uma-hawo ria sala' -na to masipato' rapatehi ba ratarungku' -ki. Pangadua' -ra toe, ngkai ada agama-ra moto-wadi.


Ɩ́ nyəmá teu sɩ siɣisuɣu kɛ Kilisiti ná təŋəɣɩ, mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ́ ká nyɩ sɩ yəlaa təna mpa pa təŋəɣɩ siɣisuɣu tɔ pa kɛ́ Ɩsɔ piya kɛ́. 	 Kristus mpotuku' oa' konoa Alata'ala. Ni'inca moto toe ompi'. Jadi', ni'inca wo'o: hawe'ea tauna to mpotuku' konoa Alata'ala, napo'ana' Alata'ala-ramo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa lɩɩna Yosalɛm na pá kɔɔ pá maɣana Yesu, na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: 	 Hangkani, ria-ra to Parisi hante guru agama Yahudi ngkai Yerusalem mpohirua' -ki Yesus. Rakamaro-i, ra'uli':


Ɩ tuukaɣa ɩ mətutuuna ɩlɛna, lɛnna hoti mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ na sumasɩ tii na sɩ tɔɔsɩ-yɛ. 	 Rala mpohawu' -na toe, ria hawua' -na to monawu' hi mata ohea. Rata danci mpotilo' hawua' toe duu' -na oti.


Tɔm ɩnɩ ɩ ka kɔma antulinya taa, paa na mpʋ antulinya tá nyəmɩ-ɩ. Pəyele ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ ka lapəna antulinya. 	 Hi'a-mi to napopale Alata'ala mpopajadi' dunia' toi. Tapi' karata-na hi dunia', tauna hi dunia' uma mpo'incai-i.


Ɩ́ nyənna alʋ, ɩ paalʋ ɩ́ wɛna ɩ weesuɣu, kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tɩɩ haa-ɩ mpaa sɩ ɩ́ kʋlɩ. Ama ɩ paalʋ ɩnɩ ɩ səpa, tə ha-ɩ mpaa kɛ́, ɩ́ saakɩ ɩ saa. 	 Rapa' -na hadua tobine to motomanei: bula tomane-na tuwu' -pidi, bate tehoo' -i hi tomane-na hante atura poncamoko. Aga ane mate-damo tomane-na, tebahaka-imi ngkai atura to mpohoo' -i hi tomane-na toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pola Yohaanɩ kiŋ na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, n tɔɔsa yʋlʋ wei ɩ tɔm n ka heela-tʋ na nyá na-ɩ ɩ́ ka wɛ Yaatanɩ waalɩ tɔ ɩ tɔɔ? Nyənɩ pənɛntɛ ɩnɩ ɩ sɔɔkəna ntɛɣɛ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm, na pa təna pá puki ɩ kiŋ. 	 Hilou-ramo hi Yohanes ra'uli' -ki: "Guru, nukiwoi-pidi wengi tauna to dohe-ta hi dipo ue Yordan, to nutudo' -kakaie? Oe-imi ria, meniu' wo'o-i-hawo, pai' kawoo-woria' tauna lou hi Hi'a!"


Ama Yohaanɩ ta tisi. Haləna ɩ́ tɔ sɩ: Pə nəɣəsəna ɩsɩɩ náá sɔna má, na ń məlɩ na ń kɔŋ ma kiŋ na? 	 Tapi' Yohanes, uma-i daho' mponiu' -i, pai' na'uli' -ki: "Kakoo-kono-na, aku' toi-dile to toto-na mpopeniu' hi Iko-e, hiaa' Iko lau-di to tumai hi aku'!"


Pə kɔma na Paanapasɩ pá tɛ pa tiluɣu tɔm kɛ Yosalɛm, ɩlɛna pá kpɛŋna Yohaanɩ wei pa cuɣusaa sɩ Maləkɩ tɔ na pá məlɩ Antiyɔka. 	 Ane Barnabas pai' Saulus, kahudu-na bago-ra hi Yerusalem, nculii' -ramo hilou hi Antiokhia, pai' mpokeni wo'o-ra Yohanes Markus dohe-ra.


Ama nyá, ye n caa Ɩsɔ sələmʋɣʋ, sʋʋ nyá naŋ taa na ń təkɩ nyá tɔɔ, na ń sələmɩ nyá Caa wei ɩ wɛ tənaɣa ɩŋmɛlaʋ tɔ. Na nyá Caa wei ɩnɩ ɩ naakɩ mpi n lakɩ ɩŋmɛlaʋ tɔ ɩ ká ha-ŋ nyá kasəyaɣa. 	 Jadi', ane mosampaya-ta, mesua' hi rala tomi, unca wobo', pai' -ta lako' mosampaya-di hi Tuama-ta to uma kahiloa. Apa' nahilo moto-di kehi-ta to uma ra'incai doo, pai' nahiwili-taka mpai'.


Na ɩsɔtaa tillu lɛlʋ náá lɩɩna ɩsɔtɔnʋɣʋ taa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na ɩ́lɛ́ ɩ tɔka lemse lɔŋ nyəŋ tɔtɔ. 	 Oti toe kuhilo mala'eka to ntani' -na mehupa' ngkai Tomi Pepuea' to hi suruga. Ngkakamu wo'o-i-hawo are' to baka'.


Pə taɣa pʋlʋ, lɛlʋ tɔŋʋɣʋ sɩ Pɔɔlɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ, na ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ Apɔlɔɔsɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ tɔ, pə taɣa ma ta nyɩ ɩsɔnaa kʋlapʋtʋ kɛ ɩ́ lakɩ mpʋ? 	 Hadua mpo'uli': "Aku' tono' hi Paulus-a." To hadua mpo'uli': "Aku' tono' hi Apolos." Ha uma tohe'e-mi kehi tauna to ko'ia mpo'incai Pue'?


Yohaanɩ ta kisi cɔʋ, ɩ tisa tampana kɛ́ sɩ: Ma ta kɛ Mesii. 	 Yohanes mpotompoi' -ra hante kalonto' -lonto' -na, na'uli' -raka: "Bela-kuwo aku' Magau' Topetolo'."


Ɩ lapa mpʋ sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Ɩ ləsa tá ɩcantʋ na ɩ́ lɔ, na ɩ́ mʋ ta kʋtɔməŋ. 	 Ngkai hawe'ea to nababehi Yesus toe, madupa' -mi lolita nabi Yesaya owi to mpo'uli': "Hi'a-mi to mpokolo pontodohakaa-ta pai' mpaka'uri' haki' -ta."


Ama kaɣana pə naakɩ teu kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa takəlasɩ taa, na paa wei ɩ́ cɛkəɣəna. Teitei ɩsɩɩ Ɩsɔ wei ɩ wɛ tam tɔ ɩ ka sɩɩʋ sɩ piitimnaa ɩ́ cɛkəna na pá tisi na pá təŋ tɔ. 	 Tapi' tempo toi, Kareba Lompe' toe rapopehuwu-mitaka. Ntuku' parenta-na Alata'ala to Tuwu' duu' kahae-hae-na, Kareba Lompe' toe raparata hi hawe'ea tauna hante sura nabi owi, bona hawe'ea tauna ma'ala mepangala' pai' mengkoru hi Hi'a.


Na ye Kilisiti ɩ́ taa fe ntɔ, ɩ́ tɛm ḿpʋ́ɣʋ́ mə taa tɔ pə puɣusa-mɛɣɛ, na ɩ́ lepa mə ɩsaɣatʋ taa tɔtɔɣɔ. 	 Pai' ane uma mpu'u-i-hawo rapotuwu' nculii', uma ria kalaua-na pepangala' -ni, uma-koi tebahaka ngkai huku' jeko' -ni.


Ɩsɔ tá kisi apalʋ wei ɩ ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlʋ tɔɣɔ ɩ́ na ɩ alʋ Ɩsɔ sɛɛlʋ pa caɣalɛ tɔɔ, pə́cɔ́ ɩ ta kisi alʋ wei ɩ ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlʋ tɔɣɔ ɩ́ na ɩ paalʋ Ɩsɔ sɛɛlʋ pa caɣalɛ tɔɔ. Ye pə taɣa mpʋ pə tɔɔ pa piya ká wɛɛ ɩsɩɩ ma ta nyɩ ɩsɔnaa, pəyele sɩ kɛ́ Ɩsɔ nyənsɩ kɛ́. 	 Apa' tomane to uma mepangala' tetui, tetonu hi Pue' -imi sabana tobine-na. Pai' tobine to uma mepangala' tetonu hi Pue' wo'o-imi-hawo sabana tomane-na to mepangala'. Ane ke uma hewa toe, tantu ana' -ni hibalia ana' -ra to uma mpo'incai Pue'. Tapi' toe-e, ana' -ni bate tetonu hi Pue' -ramo sabana pepangala' totu'a-ra to hadua.


Ma nyənaa tɔtɔ ɩlɛ ma ná ɩsɔŋmʋntʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ ntɛ́, na nɔɣɔlʋ caɣa kʋ tɔɔ, na pʋntʋ nəɣəsəna yʋlʋ, na wʋla ntenuɣu tema ɩ nyʋɣʋ, na ɩ niŋ taa kɛ́ lemse lɔŋ nyəŋ. 	 Oti toe, mpohilo wo'o-ama limu' to mengea'. Hi lolo limu' toe mohura hadua tauna, lence-na hewa Ana' Manusia'. Hi woo' -na ria songko bulawa, pai' hi pale-na hamata are' to baka'.


Na Kilisiti tampana nna ma tɔka ɩsəntɔ tɔ ma kaa yele mpi ma yɔɔləɣəna ɩsəntɔ tɔɣɔ yɔɔlənaʋ kɛ Akayi tɛtʋ təna taa. 	 Mololita-a hi rehe'i hi rala hanga' Kristus. Hewa kamakono-na to na'uli' Kristus, wae wo'o napa to ku'uli' hi rehe'i bate makono. Bohe nono-ku apa' uma-a mperapi' gaji' hi koi' ba hi hema-hema to hi retu lou hi tana' Akhaya. Kabohe nono-ku toi bate uma kubalii'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-wɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Yəlaa kiŋ kɛ pə fɛɩ pəsʋɣʋ. Ama Ɩsɔ kiŋ pə fɛɩ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩɩ kpisiɣi pʋlʋ. 	 Yesus mponaa-ra pai' na'uli' -raka: "Ane hante pakulea' manusia' -le, uma ami' hema. Aga ane Alata'ala, ma'ala oa' madupa', apa' hi Alata'ala uma ria to uma madupa'."


Ama Yuta nyə́ma mpɛ pa ta mʋ-tɩ sɩ apalʋ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ yʋlʋm kɛ́ na ɩ ɩsɛ kuli, haləna pá kɔna ɩ caa na ɩ too. 	 Tapi' topoparenta to Yahudi, uma-ra mparasaya kahi'a-na mpu'u-mi towero-e ngone, pai' muu-mule' pehilo-imi. Toe pai' rakio' tina pai' tuama-na bona mpohirua' -raka,


Ye wei ɩ́ yɔɣɔta Yʋlʋ Pəyaɣa má ma tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ, paa hʋ́lɩ́ pʋntʋ kɛ suulu. Ama ye Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ ɩ yɔɣɔta ɩsaɣatʋ, pa kaa hʋ́lɩ́-ɩ suulu. 	 "Tauna to ncapuaka-a, Aku' Ana' Manusia', ma'ala-pidi te'ampungi sala' -na. Aga tauna to mporuge' Inoha' Tomoroli', uma-pi ma'ala ampungia sala' -na.


Na má ná ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ. Yosalɛm kʋfalʋ, na tə lɩɩna ɩsɔtaa kɛ́ Ɩsɔ kiŋ na tə́ tiiki. Tə taɣana tə təɣɩ teu kɛ́ ɩsɩɩ pɛɛlɔ taɣanʋɣʋ ɩ tɩ na ɩ́ puki ɩ paalʋ kiŋ tɔ. 	 Pai' kuhilo ngata to moroli', to rahanga' Yerusalem to bo'u, mana'u tumai ngkai Alata'ala hi suruga. Ncola-damo ngata toe, hewa hadua tobine to raheai pohea to ncola apa' neo' rata-mi topemua'.


Ɩ́ nɩɩ ɩsəna pa yɔɣɔta ta caanaa caanaa tɔ sɩ: Ń tuuwa sɩ n ká la mpi, n kaa yele-wɩ. Ama n ka la pə təna mpi n yɔɣɔtəna tuunaʋ kɛ Tacaa ɩsɛntaa tɔɣɔ. 	 "Ni'inca wo'o karia-na parenta to ra'uli' -raka ntu'a-ta owi to mpo'uli': `Neo' mo'ungkere' ngkai pojanci-nu ba posumpa-nu. Napa to nujanci-mi hi nyanyoa Alata'ala, bate kana nubabehi.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu lɛlʋ lɩɩna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na ɩ́ yɔɣɔtəna wei ɩ caɣa ɩsɔŋmʋntʋɣʋ tɔɔ tɔ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Kpaɣa nyá lemse na ń kʋ́, kʋmtʋ talaa kɛ́. Tɛtʋ pɩɩwa tɔ, kʋmtʋ talaa kɛ́. 	 Oti toe, ria mala'eka to ntani' -na mehupa' ngkai Tomi Pepuea'. Mekio' -i hante libu' to bohe hi tauna to mohura hi lolo limu' toei, na'uli': "Pesoe-mi are' -nu pai' mepae! Apa' tempo-nami mepae, taha' -mi ihi' dunia'."


Tənaɣa pa caa cɔ-wɛ sɩ: Ma kolontu nɔɣɔlʋ ɩ lapəna mpʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ pəyalaa mpɛ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Tə́ polo na tə́ kpɛsɩ nyɩɩtʋ ɩsaɣatʋ ntɩ? 	 "Na'uli' pue' bonea toei: `Tetu-le pobago bali' -ta.' "Ngkai ree, ra'uli' wo'o-mi to ngkoni' gaji' toera: `Ane nupokono, hilou kiwuka kowo' toe ria!'


Ɩsɔtaa tillu wei maa nawa na ɩ səŋa teŋku na tɛtʋ pə tɔɔ tɔ, ɩ kpaasa ɩ niŋ ntɔɣɔŋ na ɩsɔ, 	 Oti toe, mala'eka to kuhilo-e we'i, to mentodu hi tahi' pai' hi role-na, mpo'ongko' pale ka'ana-na hi langi'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ mpi ɩ tɩ tɔ, na ɩ́ cɛla Ɩsɔ ɩlɛɣɛ mpi ɩ́lɛ́ ɩ tɩ tɔ. 	 Ratompoi': "Lence pai' hanga' Kaisar." Na'uli' Yesus: "Ane wae-di, wai' -ki Kaisar napa to kasipato' -na rawai' -ki Kaisar, pai' wai' -ki Alata'ala napa to kasipato' -na rawai' -ki Alata'ala."


Pənɛntɛɣɛlɛ paa kʋ antulinya ɩnɛ ɩ tɔm. Pənɛntɛɣɛ paa tɔɣɔnɩ wei ɩ tɔkɩ kawulaɣa kɛ antulinya ɩnɛ ɩ taa tɔ. 	 Rata-mi tempo-na Alata'ala kana mpohurai hawe'ea kasalaa' manusia' hi dunia'. Pai' rata wo'o tempo-na Magau' Anudaa' to mpokuasai dunia' toi kana rapopalai.


Tənaɣa Yesu cɔwa ɩ ɩfalaa sɩ: Yəlaa ɩ́ taa nɔkɩ tɛɛʋ, mɩɩ hana-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa kɛ mə maɣamaɣa. 	 Na'uli' Yesus: "Uma-ra mingki' hilou. Koi' -mi-hawo to mpopokoni' -ra."


Ɩlɛna ɩ́ cɔ-wɛ sɩ: Ye yʋlʋ tɔɣɔna ɩ alʋ na ɩ́ kpaɣa lɛlʋ, ɩ wakələna kancaalaɣa nyəŋ, pə́cɔ́ ɩ lapa wasaŋkalətʋ. 	 Na'uli' -raka: "Hema to mpogaa' -ki tobine-na pai' -i ncamoko hante tobine to ntani' -na, mobualo' -i-hana, mpobualohi tobine-na to lomo' -na.


Yesu maɣamaɣa ka tɛma yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Nɔɣɔlʋ ɩɩ tʋɣʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa. 	 Ria hangkani Yesus mpo'uli': "Hadua nabi uma biasa rabila' hi ngata-na moto."


Tənaɣa ɩ məla wulaʋ kiŋ kɛ kpakpaa na ɩ́ tɔ sɩ: Ma caa sɩ ń ha-m Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa kɛ́ cənɛɣɛ nɔɔnɔɔ. 	 Kanculii' -nami hilou hi Magau', kaliliu na'uli': "Merapi' -a woo' -na Yohanes Topeniu' wae lau, ratu'u hi lolo dula."


Awe pəsəɣəna na ɩ́ kəlɩ antulinya, ye pə taɣa wei ɩ́ tɛŋ ɩ taa sɩ: Yesu kɛlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ tɔ ɩ paasi? 	 Hema-ra to mpodagi kuasa anudaa' to hi dunia' toi? Muntu' tauna to mpangala' Kayesus-na Ana' Alata'ala.


Ɩcatɛ takəlasɩ ŋmaalʋ kɔma na ɩ́ la na pá su təkulum, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩfeesu nyə́ma mɛ, antulinya ɩnɛ ɩ təna ɩ taa, awe tá nyəna sɩ Aatema kutuluɣu na ɩ lɛɛsʋɣʋ ŋku kʋ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ, Ɩfeesu ɩcatɛ ntɛ́ pə kite? 	 Ka'omea-na, hadua totu'a ngata mpopengkalino-ra, pai' na'uli' -raka: "Ompi' -ompi' to Efesus! Kita' to Efesus mpojampangi tomi pepuea' hi Artemis, anitu-ta to bohe lia baraka' -na. Kita' to mpotimamahi watu to moroli' to monawu' ngkai langi'. Uma hema to uma mpo'incai toe-e ompi'.


Pa tala Salamini, ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa mpa pa wɛ təna tɔ pa taa. Na Yohaanɩ Maləkɩ ka wɛ pa kiŋ na ɩ́ səŋna-wɛ. 	 Karata-ra hi ree hi ngata Salamis, raparata-mi Lolita Alata'ala hi tomi posampayaa to Yahudi. Yohanes Markus mpongawa' -ra hi rala bago-ra toe.


Tənaɣa ɩ caa tɔma-ɩ sɩ: Ama n kɛ́ təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ na felentu kɛ́. N ka nyəmá mpʋ sɩ timpi ma ta tuu tɔɣɔ ma kʋŋ, na timpi ma ta ŋmɩɩsɩ tɔɣɔ ma cɛkɩ ɩlɛ, 	 "Na'uli' -mi maradika toei: `Iko pahawaa' to dada'a pai' to lose! Ane nu'inca kampepae-ku to bela hinu'a-ku, ane nu'inca kampo'ala' -ku to uma kukarokoi,


Na tə́ maɣana Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ təna, na tá na-wɛ tə́ caɣa kʋyɛɛŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ lapa na pá heeli Pɔɔlɩ sɩ ɩ́ taa polo Yosalɛm. 	 Jadi', hi ree-kai mpencuai' topetuku' Yesus pai' mo'oha' dohe-ra hamingku. Ngkai petete' Inoha' Tomoroli', doo-kai hi Tirus toera mpopo'ingai' Paulus bona neo' -i-hawo kaliliu hilou hi Yerusalem.


Pɔɔlɩ má, ma maɣamaɣa təkpem ma wiikənna-mɛ. Ma wei yəlaa yɔɣɔtəɣɩ sɩ ye ma wɛ mə kiŋ ɩlɛ ma wɛ təhɛɛ. Ama ye ma fɛɩ mə kiŋ ɩlɛ ma apalʋtʋ kpawaɣalɛ. Ma tɛɛkəɣɩ-mɛɣɛ Kilisiti kʋpantʋ na ɩ leleŋ tɔɔ sɩ, 	 Wae lau, aku' Paulus tohe'i-e, ria pomperapia' -ku hi koi' ompi'. Ria tauna hi retu to mpo'uli' hewa toi: "Ane ngkai kalaa-nai Paulus-e, ngkerepa' lia moni sura-na, hampa ane hi nyanyoa-tai, mempou' lia-i." Jadi', hante nono to dingki' pai' hante nono to mo'olu, hewa kadingki' nono-na pai' kamo'olu nono-na Kristus,


Ɩ́ la laakalɩ na ɩsaɣalataa, hasɩ nsɩ, yəlaa mpa pa kama nyʋɣʋ sɩ pɛlʋɣʋ kɛ pɛlʋɣʋ tɔ. 	 Mo'inga' -inga' -koi hi tauna to mpokeni tudui' to dada'a, kehi-ra hewa dike' to mau. Doko' -ra mpewuku-koi ratini' ntuku' Atura Musa. Neo' -ra nipangalai'! Apa' bela ngkai karatini' -ta pai' -ta jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala.


Kaa məŋna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma paɣalɛ kɛ pa Caa Ɩsɔ kiŋ. 	 Wori' muli Israel natete' nculii' bona mepangala' -ra hi Alata'ala to rapue' ntu'a-ra owi.


Asalaʋ wei ɩ caa lapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ, pə taɣa ɩsɩɩ tá təmlɛ tike ká pəsəna yem. Ama pɩɩ kpɛŋna tʋɣʋ sɔsɔɔʋ alʋ nyəŋkʋ na Aatema kutuluɣu nyʋɣʋ na pə́ kʋ na kʋ teeli saalɩ yem. Pəyele tʋɣʋ alʋ nyəŋkʋ ŋkʋɣʋ pa nyənəɣɩ Asii tɛtʋ taa cənɛ. Halɩ pə kpɛŋna antulinya təna. 	 Jadi' ompi' -ompi', me'eka' -ta, nee-neo' mpai' uma-pi hema to dota mpo'oli lence-lence to tababehi ngkai salaka'. Uma muntu' toe, tapi' meka' ba lue' tomi pepuea' -ta hi Artemis wo'o uma-pi rasaile', duu' -na uma-pi rabila' hanga' Artemis to mobaraka' lia. Bo anitu-ta toe to rapue' hawe'ea tauna hi Asia pai' hi humalili' dunia'."


Paa timpiɣi Yesu polaa te, paa ɩsɩɩ acalisi taa, paa acalɛɛ sɔsɔɔna taa, paa cacakəŋ tɛɛ, yəlaa kɔŋaɣana pa kʋtɔntʋnaa kɛ́ na pá hɩɩsəɣɩ-wɛɣɛ ɩcatɛ patəma taa, na pá wiikina-ɩ sɩ ɩ́ yele na pá tokina ɩ kpaɩ ntʋmpee maɣamaɣa. Na pa təna mpa pa tokina ɩ kpaɩ ɩnɩ tɔ pə waa-wɛ. 	 Hiapa kahiloua-na Yesus hi rala ngata bohe ba ngata kedi', rakeni tumai doo-ra topeda' pai' rapopoturu hi wiwi' karajaa, pai' -ra merapi' hi Yesus bona napiliu-ra mporeo nau' kampa' wuntu baju-na-wadi. Hawe'ea to mporeo baju-na, haliu mo'uri' -ramo.


Kumte nɔɣɔ tɔɔ, tiŋ pɔna ɩsɩɩ teŋku, na pə taa naa təcɛɩcɛɩ ɩsɩɩ tiŋ kʋpampaŋ nɔɣɔlʋ. Pə cɔɔnaʋ kumte luɣu luɣu təkpam tɔ, weesiŋ nyə́ma napələɣɩ liɣiti mpa pa taa na pa waalɩ ɩsɛ waasaa təwisiwisi tɔ, mpɛ pa pɩɩləna. 	 Ria wo'o hi nyanyoa Pohuraa toe ila' to hewa tahi' kawela' -na, kangkahoa' hewa kaca ba hewa watu loha. Pohuraa to bohe toe, poko hi laintongo' -nai ngkai hawe'ea toera, pai' ntololikia-na kuhilo opo' anu tuwu'. Wori' lia mata-ra, woto-ra hobo' mata, lompe' hi nyanyoa-ra lompe' hi tongo' -ra.


Ma taapalaa, ɩ́ tá ná nti ma wiikəna-mɛɣɛ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ na sɔɔlʋɣʋ ŋku Feesuɣu Naŋŋtʋ tʋɣɩ mə taa tɔ kʋ tɔɔ tɔɣɔlɛ, sɩ ɩ́ səna-m lʋpʋ kɛ mə sələməŋ taa. 	 Ompi' -ompi'! Apa' lawi' mosidai' -tamo hante Pue' -ta Yesus Kristus, apa' lawi' momepoka'ahi' -ta sabana pobago Inoha' Tomoroli' hi rala nono-ta, toe pai' kuperapi' hi ompi' -ompi' bona mekakae mpu'u-mpu'u-koi hi Alata'ala hangkaa-ngkania hante aku', posampayai-a-kuwo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ lapa-wɛɣɛ awusa na ɩ́ yele-wɛ sɩ pá nyənəɣɩ ɩsɔtʋlʋŋasɩ kɛ pa tɩɩŋ, ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa takəlasɩ taa tɔ sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mɛ, maɣa ɩ́ lapa kɔtasɩ na ɩ́ fɛɛnɩ wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛ́ pɩɩsɩ nɩɩlɛ taa? 	 Toe pai' Alata'ala mpalahii-ra, napelele' -ra mpopue' betue' hi langi'. Apa' ria Lolita Pue' Ala to te'uki' hi rala sura nabi-nabi, hewa toi moni-na: `Ee to Israel! Bula-ni hi tana' to wao' rala-na opo' mpulu' mpae, mposumale' -koi porewua jadi' pepue' -ni. Aga bela hi Aku' pepue' -ni tetu.


Ye wahala maɣana mə taa wei, pʋntʋ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ. Na ye wei ɩ nɩɩkɩ leleŋ, pʋntʋ náá yoo sam yontu. 	 Ane ria hi laintongo' -ta to narumpa' kasusaa', agina mosampaya-i. Ane ria to goe', agina morona' -i mpo'une' Alata'ala.


Ɩsɔ wei ɩ sɛɛ-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ: Kawulaɣa təyaɣa taa awulumpu nɔɣɔlʋ ɩ kʋləna na ɩ́ polo tɛtʋ pooluŋ nyəntʋ sɩ pá tʋ-ɩ kawulaɣa, na pə́ tɛma ɩlɛ ɩ məlɩ. 	 Na'uli': "Ria hadua maradika mopatuju hilou hi ngata to molaa, lou ralanti' jadi' magau' pai' nculii'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ma taapalʋ, la nti n kɔma lapʋ tɔ. Tənaɣa ɩ́ na mpa tɔ, pɛlɛ pa tʋ niŋ kɛ Yesu tɔɔ na pá kpa-ɩ. 	 Na'uli' Yesus: "Toe-tanoe pai' tumai-koe, bale!" Katumai-rami tauna to wori' mpohoko' Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na nyʋɣʋ nyə́ma tɔtɔ. Pɛlɛ pa tɔŋna-ɩ paanaʋ na pá yɔɣɔtəɣɩ sɩ: 	 Wae wo'o imam pangkeni, guru agama pai' totu'a to Yahudi mpopo'ore' -i, ra'uli':


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋmɛlɛməŋ tɔma laɣatʋnaa sɩ: Ɩ́ pasa-tʋɣʋ mə nim, ta fətəlanaa caa tem. 	 Toronaa to wojo mpo'uli' -raka ema' -ra to monoto nono-ra: `Bale, mai-kaiwo lana-ni hangkedi', neo' mate-mi-kaina hulu' -kai.'


Təmlɛ tənɛ tə yoosuɣu tɔɔ kɛ́ ma lakɩ na má lʋkəna toma taa toma nna Kilisiti haakɩ tɔ, toma anɛ a wɛnna ma taa. 	 Toe-mi pai' mobago ntomo-ae, kuhuduwukui mpokamu bago-ku, ntuku' karohoa to nawai' -ka Kristus, apa' moroho mpu'u kabaraka' -na hi rala katuwu' -ku.


Tə ya təmaɣa mpʋ, ɩlɛna táá sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na tə́ tɛɛ Kɔɔsɩ kɛ kpakpaa. Kʋ fema ɩlɛna tə tala Lote. Tə kʋla təna, ɩlɛna tə tala Patala. 	 Mometabe-makai hante pangkeni to Kristen to ngkai Efesus toera, pai' kipalahii-ramo mpokaliliu pomako' -kai hilou hi propinsi Siria. Me'ongko' -mi kapal-kai kaliliu hilou hi lewuto' Kos, pai' kamepulo-na rata hi lewuto' Rodos. Ngkai ree, kaliliu-makai hilou hi lewuto' Patara.


Ɩsɔ kʋsa ɩ nyʋɣʋ na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa Feesuɣu Naŋŋtʋ, wei ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká ha tɔ, na ɩ́ cɛlɛ-ɩ. Na Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩnəɣɩ Yesu tisa tá təna tá tɔɔ, na ɩ́ tɔŋna naʋ na nɩɩʋ kɛ ɩsəntɔ. 	 Alata'ala to Tuama mpo'ongko' -imi, napopohura-i hi huraa karabilaa' hi mali ngka'ana-na, pai' nawai' -imi Inoha' Tomoroli'. Ngkai ree, Yesus mpohubui Inoha' Tomoroli' tumai hi kai', ntuku' janci-na Alata'ala. Jadi', napa to nihilo pai' to ni'epe-mi toe we'i lau, majadi' sabana kuasa Inoha' Tomoroli'.


Ama Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ná kisa təmlɛ nte Ɩsɔ ka hʋʋwa sɩ ɩ ká la-wɛ tɔ, pa ta tisi sɩ Yohaanɩ ɩ́ sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. 	 Hiaa' to Parisi pai' guru agama-rana, oja' -ra mpotarima patuju Alata'ala hi tuwu' -ra, bo oja' -ra mpopeniu' hi Yohanes.


Mpa pa wɛɛ na pá tɛɛləɣɩ sɩ pa kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa hikiɣi kʋpantʋ tɔ pá na mpusi kɛlɛ. Tə maɣamaɣa kɛ pa yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Mpusi tʋ ntɛ wei ɩɩ təŋəɣɩ pə təna mpi pa ŋmaawa kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa tɔɣɔ tam tɔ. 	 Hi rala Buku Tomoroli' owi te'uki' hewa toi: "Hema to uma tida mpotuku' butu nyala parenta to te'uki' hi rala Atura Musa, bate natotowi-ra Alata'ala." Jadi', hema to doko' jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala hi kampotuku' -ra Atura Musa, natotowi Alata'ala lau-ra mpai', apa' uma hema to mpokule' mpotuku' omea.


Təma lapʋ wɛ fakasɩ fakasɩ. Ama Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ təma kɛ pa lakɩ. 	 Wori' nyala pobago to tapobago-ki Pue', aga Pue' to tapobago-ki toe, hadua lau-i-wadi.


Ɩ́ nyɩ teu sɩ wei ɩ tʋɣʋ-m kolontunaa niŋ taa tɔ ɩ wɛ cənɛ, na ma na-ɩ tə tɔkəna. 	 "Aga hilo pe', tauna to mpobalu' -a mpai', ria-imi hi rehe'i lau, ngkoni' dohe-ku toi-e!


Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa tɔŋna maɣasʋɣʋ kɛ ɩsəna paa la na pá kʋ Yesu tɔ. Ama pa sɔɣɔmaɣaana samaa kɛ́. 	 Nto'u toe, imam pangkeni pai' guru agama mpali' ohea-ra ke mpatehi bongo Yesus, apa' me'eka' -ra mpoka'eka' ntodea.


Tá taapalaa mɛ, mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá sɩ waatʋ wei tə kɔma mə kiŋ tɔ tə ta lɩɩ yem. 	 Ni'inca moto ompi' uma-wakai lenge' mara mpokeni Kareba Lompe' hi koi'.


Maa kɛ́ mʋʋlʋ, ɩ́ ta kpaɣa-m na ɩ́ pona mə tɛ. Maa wɛ kpɛtɛ tɔ ɩ́ ta ha-m wontu sɩ ma suu. Pɩɩ wɩɩkaɣa-m tɔ ɩ́ ta fɛ-m. Waatʋ wei ma wɛ saləka taa tɔ ɩ́ ta wiili-m. 	 Liu-a hi tomi-ni, uma-a nipopehani. Uma ria pohea-ku, uma-a niwai' pohea. Peda' -a, hi rala tarungku' -a, uma-a nipencuai'.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na yʋlʋ kʋlʋm wei ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ səpʋ tɔ ɩ́ lʋlɩ na pə́ lʋlɩ təyomyom ɩsɩɩ ɩsɔtʋlʋŋasɩ kɛ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa, na ɩsɩɩ teŋku nɔɣɔ kanyəŋa pee. 	 Nto'u toe, hewa to mate-mi woto-na Abraham apa' tu'a-imi. Aga nau' wae, apa' lawi' ria-hana pepangala' -na, ngkai Abraham toe-imi mehupa' wori' muli-na, to uma tebila' kadea-ra, hewa kawori' betue' hi langi', pai' hewa kawori' wo'one hi wiwi' tahi'.


Ye nyá maɣamaɣa n hʋʋ ntiɣi tənɛ ɩnɩ tə tɔɔ, sɩɩ-təɣɩ nyá taa na pə́ wɛɛ nyá na Ɩsɔ mə naalɛ mə tɔm tike. Ye yʋlʋ tʋ mpi pə pəlɛ sɩ ɩ lakɩ, na ɩ laŋlɛ ɩɩ pɛləɣɩ sɩ pə kɛ́ ɩsaɣatʋ, leleŋ nɩɩlʋ ntɛ́. 	 Ane taparasaya kalompe' -na moto gau' -ta mpobabehi ba napa-napa, ma'ala takakamu hi rala nono-ta peparasaya-ta tetu. Alata'ala mpo'inca moto ihi' nono-ta. Marasi' -ta ompi', ane tababehi napa to ta'uli' lompe' hi rala nono-ta moto, pai' nono-ta uma mposalai' -ta.


Waɩyo na mə tɔm kɛ́, mə caanaa ná kʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na mɩɩ hələɣɩ pa pəlaaŋ na ɩ́ taɣanəɣɩ tətetete. 	 Silaka-koi! Nipenasa-damo mpakalompe' daeo' -ra nabi to owi, hiaa' ntu'a-ni moto-mi to mpatehi nabi toera.


Ye wei ɩ mʋwa peiya kanɛ ka taka kɛ́ ma nyʋɣʋ tɔɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa. Na wei ɩ tɩɩ mʋ-m pə taɣa ma tike kɛ ɩ mʋwa. Ama pʋntʋ kpɛŋna wei ɩ tila-m tɔɣɔ na ɩ́ mʋ. 	 "Hema to mpotarima hadua ana' to kedi' hewa ana' toii sabana petuku' -na hi Aku', batua-na Aku' -mi to natarima. Pai' hema to mpotarima-a, uma muntu' Aku' to natarima, mpotarima wo'o-i Alata'ala to mposuro-a."


Tʋm kɔma na ɩ́ ná sɩ pa pɛta-ɩ atɛ, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ alʋ wei ɩ ka lʋla apalʋpəyaɣa tɔ ɩ waalɩ kɛ́ seu. 	 Na'inca ule naga toei karatadi-na mpu'u-mi lou hi dunia'. Toe pai' natepu'u-mi mpodapa' tobine to mpo'ote Ana' tomane toe we'i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma mpa pa tila mpʋ tɔ sɩ: Halɩ taɣa Lom nyə́ma na pá yele na pá ma-tʋɣʋ samaa taa. Pəyele pa ta tɩɩ wiili tá tɔm taa sɩ pa naa sɩ ɩsənaɣa pə wɛɛ. Pə́cɔ́ pəlɛ pə waalɩ na pá kpaɣa-tʋ na pá tʋ saləka. Ɩlɛna nɔɔnɔɔ pá caakɩ sɩ pá cɛ-tʋɣʋ mukaɣa tɛɛ? Pə ta la. Pá kɔɔ pa maɣamaɣa na pá cɛ-tʋ. 	 Aga na'uli' Paulus hi polisi toera: "Kai' tohe'i to Roma-kai. Ko'ia-di rapohurai kara-kara-kai ntuku' atura poparenta Roma, ncaliu raweba' -maka-kaina hi mata ntodea pai' ratarungku'. Hiaa' wae-e lau doko' rapopalai bongo wo'o-makai. Uma-kai dota! Uli' -raka retu, bate hira' moto-rawo to tumai mpobahaka-kai."


Yesu ɩfalaa tɔma lʋm taa ɩsɩɩ kilomɛɛtələnaa kakpasɩ yaa naatoso, ɩlɛ pa na Yesu kɛlɛ na ɩ́ tɔŋ lʋm tɔɔ na ɩ́ kɔŋna pa tɔɔ tɔɔ. Tənaɣa sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. 	 Lima ba ono kilo-ramo ngkai talinti, rahilo-rawo, etu-imi tumai Yesus momako' hi lolo ue mpototopa-ra. Aga uma ra'incai Kayesus-na. Me'eka' lia-ramo.


Ma təmlɛ taa taapalʋ Timotee sɛɛ-mɛ. Ma lʋlʋɣʋ nyə́ma Lusiyusi na Yasɔŋ na Sɔsəpatɛɛ pɛlɛ sɩ pá sɛɛ-mɛ tɔtɔ. 	 Timotius, doo hampobagoa-ku hi rehe'i, mpakatu tabe-na hi koi'. Wae wo'o Lukius, Yason pai' Sosipater, paka' hingka to Yahudi-ku.


Haləna saŋa ɩ́ tá cɛkəna kɛlɛ? Ɩ́ tá tɔɔsɩ potopotonaa kakpasɩ wei ma faɣaa na apalʋnyɔɔŋ iyisi kakpasɩ tɔɣɔ tɔ ɩ tɔɔ? Na tɔkʋŋ ɩsəna pə kpisaa na ɩ́ kpaɣa tɔ, ɩ́ sɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ nyʋɣʋ na? 	 Ko'ia oa' -tano nipaha-e! Ha uma-pi nikiwoi roti to lima meha' to kupokoni' -raka tauna to lima ncobu-e? Pai' hangkuja luncu-pi toro-na to nirumpu?


Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa mpɛ pa wiina Yesu sɩ ɩ́ yele na pá sʋʋ afanaa mpɛ pa taa. 	 Anudaa' toera merapi' hi Yesus, ra'uli': "Hubui-kai mesua' hi wawu toera mai."


Nti ma caa ma hʋ́lɩ́ tɔɣɔlɛ sɩ: Ɩsɔ ka taɣana nti ɩ caa ɩ́ na ɩ yəlaa pá la tɔ, haləna ɩ́ tɔ sɩ ɩ ká tɔkɩ ɩ nɔɣɔ sɩɩʋ. Pə kɔma na pɩɩsɩ la nasəlɛ na hiu na naanʋwa (430) kɛ́, ɩlɛna kʋsəsɩɩtʋ tɔm lɩɩ. Kʋsəsɩɩtʋ tɔm lɩɩʋ mpʋ tɔ, pə fɛɩ sɩ təlɛ tə́ kʋ nti Ɩsɔ tɛma taɣanʋɣʋ tɔ, na mpi mpi ɩ tɔma sɩ ɩ ká la yəlaa tɔ təlɛ tə saalɩ yem. 	 Jadi', poko batua lolita rapa' -ku we'i hewa toi: Pojanci Alata'ala hi Abraham mpolia' nasaa' -mi Alata'ala. Opo' atu tolu mpulu' mpae oti toe, Alata'ala mpowai' wo'o-mi Atura-na hi manusia'. Tapi' uma-i mo'ungkere' ngkai pojanci-na hi Abraham alaa-na uma-pi oko. Pojanci-na hi Abraham toe bate kana madupa'.


Pə́cɔ́ pa tɛma antulinya ɩnɛ ɩ wulaʋ tɔm kɛ kʋɣʋ tɔɣɔ pa liɣita hʋʋlɛ tɔm. 	 Napakanoto wo'o kanahuku' -ra mpai' Alata'ala tauna to mojeko', apa' nahuku' -imi Magau' Anudaa' to mpokuasai dunia' tohe'i.


Pa tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɛna pá caɣa təna na pá taŋɩ-ɩ. 	 Oti toe, mohura-ramo hilau mojaga.


Mə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔɔwa na má la Ɩsɔ Kawulaɣa waasʋ. Nɔɔnɔɔ ma nyəmá teu sɩ, mə taa nɔɣɔlʋ ɩsəpəle kaa tasa-m keesuɣu. 	 "Ompi' -ompi' omea, mahae-ama mobago hi laintongo' -ni, kukinomo-koi pai' kutudui' -koi mepangala' hi Pue' Yesus bona jadi' ntodea-na Alata'ala hi rala Kamagaua' -na. Aga monoto-mi hi nono-ku, ka'uma-napi mpai' nihiloi-a.


Maa kɛ́ pəyaɣa tɔ ma yɔɣɔtaɣa na ma hʋwɛɛ na ma kʋmaɣasəm pəcɛnyəm kɛ́. Ama ma ɩsɛ kɔma na á nyaalɩ tɔ ma lɔ pəcɛnyəm təna. 	 Rapa' -na bula-ku kedi' -pidi, mololita-a hewa ana' to kedi', nono-ku hewa ana' kedi', pekiri-ku hewa ana' kedi'. Tapi' tempo toi, kama-ama, kehi ka'anaa' -ku kubahaka-mi. Wae wo'o, pakulea' to tarata ngkai Inoha' Tomoroli' uma tida duu' kahae-hae-na.


Ye wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ sɩ Yesu kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, Ɩsɔ wɛ ɩ waalɩ kɛ́ na pʋntʋ kpɛntəna-ɩ. 	 Hema to mpangaku' Kayesus-na Ana' Alata'ala, Alata'ala tida hintuwu' hante hira', pai' hira' hante Alata'ala.


Pə waalɩ kɛ́ ma na Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ taa kʋlʋmtʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ weesiŋ nyə́ma liɣiti mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ nɔɣɔ. Pə lapaɣa ɩsɩɩ tɛʋ holuɣu taka, na ɩ́ tɔŋ sɩ: Kɔɔ. 	 Oti toe kuhilo Ana' Bima mpobongka saa' to lomo' -na ngkai saa' to pitu toe. Ku'epe hama'a ngkai anu tuwu' to opo' toera mekio' mpesukui hewa moni kuna, na'uli': "Tumai-moko!"


Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Asaɣaa taa kɛ́ pa tʋ-ɩ tɔ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ pə́ la ḿpʋ́ɣʋ́ ma nyʋɣʋ taa. Na nti ŋmaatʋ taa yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ ma tɔɔ tɔ tɩɩ la teitei kɛ́. 	 Apa' ria lolita Buku Tomoroli' to mpo'uli': `Magau' Topetolo' mpai' rapohewa tauna to dada'a.' Pai' napa to te'uki' toe kana madupa' hi Aku'. Apa' napa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' to mpolowa-a, neo' madupa' mpu'u-mi wae lau."


Má kɔma ma kɔɔ maa tili yəlaa mpa ɩ́ ká ləsɩ tɔ na má la-wɛɣɛ takəlaɣa na pá kpɛntəna mə kʋcɔɔʋ na pá pona Yosalɛm. 	 Ane rata-apa mpai', nipelihi ba hangkuja dua doo-ni to nisarumaka, kuwai' -ra-damo sura kakamua-ra, pai' kuhubui-ra mpokeni doi pewai' -ni tetu hilou hi ngata Yerusalem.


Pə tɔɔ kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ sɔsɔ təsiɣisiɣi. 	 Jadi', Aku' Ana' Manusia', ria kuasa-ku mpo'uli' napa to ma'ala rababehi hi eo pepuea'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Ɩ́ taa taŋɩ-ɩ sɩ ɩ́ taa la. Pə taɣa pʋlʋ, yʋlʋ ɩ́ ta kɛ mə kolontu, mə nyəŋ kɛ́ te. 	 Na'uli' Yesus: "Neo' -i ratagi, apa' tauna to uma mpo'ewa-ta, batua-na hira' -mi to tono' hi kita'."


Tə kaa tasa pəcaatʋ taa kɛ́ wɛɛʋ na paa puɣusulu wei ɩ́ laŋtəɣɩ-tʋ na ɩ kʋsɛɣɛsətʋ, tə məŋna cənɛ tə məŋna cənɛ, ɩsɩɩ heelim lakʋɣʋ tɔ. Puɣusulaa mpɛ pa lukəna-tɩ na pa acilaɣatʋ, na pá tʋsəɣəna lɛlaa. 	 Ane hewa toe-tamo, uma-tapa hewa ana' -ana' to jolia rabagiu ba hewa rauniri to nawaro ngolu' hilou tumai. Uma-tapa katuku' -tuku' hinyai' tudui' -tudui', uma-pi ncaliu ta'ome' lolita tauna to doko' mpobagiu-ta hante akala-ra to mepanawu'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu too na ɩ newaa apalaa nyə́ma pa kɔma na pá səŋ awalɩ na pá tili sɩ pá yaa-ɩ. 	 Ngkai ree, rata-mi tina-na pai' ompi' -na Yesus mokore hi mali tomi. Mpohubui-ra tauna mpokio' -i tumai hi mali-na bona rapololitai.


Ma wɛna tɔm paɣalɛ nti maa yɔɣɔtɩ mə tɔɔ na nti maa hʋʋna-mɛ tɔ. Ɩlɛ wei ɩ tila-m tɔ ɩ kɛ́ tampana tʋ, na nti ma nɩɩ ɩ kiŋ tɔ, tə tike kɛ ma heeliɣi antulinya taa. 	 Wori' -pidile ke to ku'uli' mposalai' -koie. Tapi' Hi'a to mposuro-a, masipato' lia-i rapangala', pai' napa to ku'epe ngkai Hi'a, toe-mi to kuparata hi koi' to hi dunia'."


Tə́ tʋ́ Ɩsɔ kɛ́ teeli kɛ tam tɔɔ. Ami. 	 Une' -imi Alata'ala duu' kahae-hae-na! Amin.


Ɩlɛ nyá, pepe tɔɔ kɛ́ n footiɣi nyá lɛlʋ kɛ mpʋ? Na pepe tɔɔ kɛ́ n nyənəɣɩ-ɩ yem? Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ tá təna tɩɩ səŋ na ɩ́ hʋʋna-tʋ. 	 Jadi', neo' -ta mposalai' ompi' hampepangalaa' -ta. Pai' neo' wo'o-ta mporuge' ompi' hampepangalaa' -ta. Apa' bate rata mpai' tempo-na, Alata'ala mohura hi pohuraa pobotuhia-na, pai' hawe'ea-ta kana mokore hi nyanyoa-na.


Ɩlɛna Yesu tasa ɩ niŋ tənʋɣʋ kɛ yʋlʋm ɩsɛ tɔɔ na pə́ waa-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ nyənɩ pooluŋ na ɩ́ na pə təna təcɛɩcɛɩ. 	 Oti toe, naganga tena mata-na, pai' nahubui-i menaa. Mo'uri' mpu'u-miki mata-na. Hawe'ea to nahilo, monoto-mi.


Pəyele tə́ tɔma sɩ: Yʋlʋ tilina-ɩ kɔlɔ, samaa təna ká kʋ-tʋ na pɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɛlɛ pa tɛma pa taa təkpataa kɛ́ sɩ Yohaanɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ. 	 Hiaa' ane ta'uli' ngkai manusia' -wadi kuasa-na, rawatuhi-ta mpai' ntodea toera lau, apa' hawe'ea-ra mpo'uli' Yohanes hadua nabi."


Tənaɣa ka too yɔɣɔtaa sɩ: Aaɩ, Yohaanɩ kɛ paa yaa-kɛ. 	 Tapi' na'uli' Elisabet mpo'uli' -raka: "Neo' waetu! Bate Yohanes hanga' -na."


Kilisiti kɛləna Ɩsɔ wei paa naakɩ tɔ tətɛŋɛlɛŋ. Ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlʋ wei ɩ kəla pə təna mpi Ɩsɔ lapa tɔ. 	 Alata'ala, uma-i kahiloa. Aga ane ta'inca kehi pai' baraka' -na Ana' -na, ta'inca-mi kehi pai' baraka' -na Alata'ala. Ma'ala-mi ta'uli', Ana' -na toe-imi to Ulumua', apa' meliu kuasa-na ngkai hawe'ea to napajadi' Alata'ala.


na ɩ́ heeliɣina-wɛɣɛ weesuɣu tɔm. Ye ɩ́ lakɩ mpʋ, maa pəsɩ na má yɔɔləna-mɛɣɛ Kilisiti kʋyakʋ wule kɛ teu. Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, mpʋ pɩɩ hʋləna sɩ ma təma təna na ma lʋpʋ təna ta məlɩ yem. 	 apa' niparata-raka Kareba Lompe' to ngkeni katuwua'. Ane hewa toe po'ingku-ni ompi', bohe mpai' nono-ku hi karata-na nculii' Kristus. Apa' po'ingku-ni toe-mi to mpakanoto hawe'ea bago-ku uma wa bayangi', ria moto wua' -na.


Ɩ səm tɔɔ kɛ́ tə pəsa yʋlʋpama kɛ kaɣanaɣa Ɩsɔ ɩsɛntaa, ɩlɛ ɩsənaɣa pɩɩ kpisi-tʋɣʋ yapʋ kɛ Ɩsɔ pááná niŋ taa? 	 Jadi' toe-e, monoa' -tamo hi poncilo Alata'ala sabana raa' Yesus to mate mpohompo' jeko' -ta. Toe pai' monoto tena ta'inca katebahaka-ta mpai' ngkai roe Alata'ala hi Eo Kiama sabana petauntongoi' -na Yesus toe.


Ɩ capa wei ɩ suuwa tɔ ɩ təna na caləm kɛ́. Ɩ hətɛ ntɛ́ sɩ: Ɩsɔ Tɔm. 	 Pohea-na telolo' hi rala raa'. Pai' rahanga' -i "Lolita Alata'ala."


Tənaɣa ɩ tɛɛsa ɩ pəyalʋ kɛ tiluɣu, na ɩ́ hʋʋkɩ sɩ paa nyá ɩ pəyalʋ ɩsəlɛ. 	 Ka'omea-na, na'uli': `Agina ana' -ku moto-mi kupahawa' hilou, bate rapengkorui-i mpai'.'


Ye wei ɩ ta səɣəlɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋɩ-m, pʋntʋ kaa pəsɩ na ɩ́ la ma ɩfalʋ. 	 Tauna to jadi' topetuku' -ku ma'ala rarapai' -ki tauna to mpopaha'a kaju parika' -na pai' mpotuku' laa' -ku, apa' bate mporata kaparia-i mpai', ba paiana rapatehi mpu'u-i sabana petuku' -na hi Aku'. Jadi', hema to uma sadia mporata kaparia hewa toe, uma-i masipato' jadi' topetuku' -ku.


Pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá yele na pá yaana Tacaa Yesu hətɛ na pá sɔna-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. 	 Kara'epe-na toe, raniu' -ramo jadi' topetuku' Pue' Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yɔɣɔtaa sɩ: N nɩɩwaa, maa kɔɔ nɔɔnɔɔ. Leleŋ nɩɩlʋ ntɛ́ wei ɩ təŋəɣɩ cele tɔmnaa mpa pa ŋmaa takəlaɣa kanɛ ka taa tɔ. 	 Na'uli' Pue' Yesus: "Neo' rata-amae'! Marasi' -ra tauna to mpotuku' paresa' to te'uki' hi rala sura pelowa toi."


Ma taapalaa, ɩ́ yele na tə́ sɔɔləɣɩ təma, pə taɣa pʋlʋ Ɩsɔ kiŋ kɛ sɔɔlʋɣʋ lɩɩnaa. Na wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔɣɔlɛ Ɩsɔ pəyaɣa na pʋntʋ nyəmá Ɩsɔ kɛ́. 	 Ompi' -ompi' to kupe'ahi'! Momepoka'ahi' -tamo hadua bo hadua, apa' ahi' mehuwu ngkai Alata'ala. Hawe'ea tauna to mpoka'ahi' doo-ra, hira' -mi to napo'ana' Alata'ala pai' to mpo'inca Alata'ala.


Pa kɔma na pá tɛmɩ-ɩ lapʋ na ɩ́ te təkpataa, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ wei ɩ kiŋ mpa pa təna pa nɩɩkəna-ɩ tɔ pə yakəna pa nyɔɔŋ kɛ tam tɔɔ tɔ. 	 Pai' ngkai pengkoru-na toe, Yesus jadi' Topetolo' to uma ria kakuraa' -na, pai' pehupaa' katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na hi hawe'ea tauna to mengkoru hi Hi'a.


Ye ɩ́ ka mʋwa Moisi tɔm na tampam, ɩsəntɔ tɔ ɩ́ ka mʋ ma nyəntʋ tɔtɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ma tɔm kɛ ɩ́lɛ́ ɩ ŋmaawa. 	 Tapi' ane bongko nipangala' mpu'u-i Musa, tantu nipangala' wo'o-a Aku' -e, apa' napa to na'uki' Musa, Aku' -mi kadungkua-na.


Ɩ tisaa na ɩ́ pasa ɩ tɩ na ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́, haləna ɩ səm, səm mpi ɩ səpa tesika tɔɔ tɔ. 	 Pai' ka'oti-nai jadi' manusia', mengkadingki' -imi, pai' -i mpotuku' hawa' Alata'ala, duu' -na mate raparika' hewa hadua tauna to dada'a.


Na ɩ́ təŋəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tam kɛ́ mpaaŋ kʋsiɣisiŋ, pə́ taa kɔɔ na sɛkəllʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ cɔləsɩ mpaaʋ, ama ɩ́ hiki toma. 	 Pakanoa' petuku' -ni hi Pue', bona ane ria doo-ni to morara' -pidi nono-ra, uma-ra mpai' monawu', kamoroo-rohoa lau-rawo pepangala' -ra.


Tɔm nti tə kɛ́ tampana tɔɣɔlɛ sɩ: Ye tá na-ɩ tə kaa səm, tá na-ɩ tɩɩ kaa weesuɣu tɔtɔ. 	 Kolo-mi kaparia, apa' makono mpu'u lolita to mpo'uli': Ane ntoa' mate-ta-damo dohe-na, bate tuwu' wo'o-ta mpai' dohe-na.


Ama Ɩsɔ hʋla-tʋɣʋ suulu kɛ sɔsɔm, na ɩsəna ɩ sɔɔla-tʋ tɔ pə fɛɩ nyənʋɣʋ. 	 Aga uma mowo kalompe' nono-na Alata'ala, uma mowo kabohe ahi' -na to napopohiloi-taka.


Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ ɩnɩ ɩ nyəna təmlɛ tʋ pətɔɔtəlɛ na ɩ́ cɛpɩ-ɩ, na ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ. 	 "Ngkai ree, metumu' lau-mi ahi' -na magau' mpoka'ahi' batua-na toei. Nabahaka-imi pai' na'uli' -ki: `Inta-nu, uma-pi mingki' nubayari.'


Paa hʋla-ɩ Tacaa mpaaʋ tɔm, na ɩnɩ tɔtɔ ɩ heelaɣa na ɩ kilisaɣa Yesu tɔm na laŋhʋlʋmlɛ kɛ teu, ɩɩ cotiɣi paa pəcɔ. Ama Yohaanɩ lʋm sɔʋ tike kɛ ɩ nyəmá. 	 Oti wo'o-imi ratudui' tutura-na Pue' Yesus. Jadi', karata-na hi Efesus, metudui' -i hante nono-na mpu'u, mpotudui' tauna tutura Yesus hante kanoto-noto-na. Aga ko'ia na'incai omea tudui' -na Yesus, lako' peniu' Yohanes Topeniu' -pidi to na'inca.


Kɩɩ tʋ-m teeli, ɩlɛ pə taɣa pʋlʋɣʋ ma tɔŋ mpʋ, nti ma kaɣa ma heeli-mɛ tɔ, ntɩ tə maɣamaɣa kɛ kɩɩ kpaɣa na kʋ tɛləsɩ-mɛ. 	 Hi'a mpai' to mpomobohe-a, apa' lolita to natarima ngkai Aku', toe-mi to naparata-kokoi.


Tacaa Yesu Caa Ɩsɔ nyəmá sɩ maa looliɣi. Ɩnəɣɩ paa saŋ tam. 	 Hawe'ea to ku'uli' -e we'i, makono omea, uma-a boa'. Alata'ala Tuama-na Pue' Yesus sabi' -ku! Une' -imi duu' kahae-hae-na!


Maɣalɛ tʋɣʋ, na mɛɣɛlɛ pəliŋasɩ. Ye wei ɩ tamsəna-m na maa tamsəna-ɩ, na tə wɛ tam kɛ mpʋ, pʋntʋ lʋləɣɩ pee kɛ sɔsɔm kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ye ma fɛɩ, mə taa nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ lá pʋlʋɣʋ ɩ tike. 	 "Aku' toi-mi woto kaju, pai' koi' -mi ra'a-na. Tauna to tida hintuwu' hante Aku' pai' Aku' hante hira', wori' powua' -ra. Aga ane mogaa' -koi ngkai Aku', uma-koi bisa mpobabehi napa-napa.


Na ɩ́ tɔkɩ-wɛ ɩsɩɩ pɩɩsɩ nɩɩlɛ kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa. 	 Oti toe, opo' mpulu' mpae kahae-na, napengkatarii mpohilo pesapuaka-ra bula-ra hi tana' to wao'.


Pa kɔma na pá cɛkəna sɩ ŋkɛ ka cakaɣana Ɩsɔ təsɛɛlɛ Caŋəm Nɔnɔɣɔ kiŋ na ká sələməɣɩ liɣitee, ɩlɛna sɔɣɔntʋ na piti la-wɛ na ɩsəna ka hika nɔɔhɛɛ tɔ. 	 pai' ra'inca kahi'a-nami topungku to ntora merapi' hi Wobo' Ncola butu eo-na. Uma mowo kakonce-ra pai' ka'ingu' -ra mpohilo to jadi' toe-e.


Kʋ fema na pá lɩɩkɩ Petanii, ɩlɛ nyɔɣɔsɩ kpa Yesu kɛlɛ. 	 Kamepulo-na, me'ongko' wo'o-ramo ngkai Betania lou hi Yerusalem. Hi ohea, mo'oro' -i Yesus.


Tənaɣa Piyɛɛ na Yohaanɩ pa təna niŋ kɛ pa tɔɔ. Ɩlɛna pá hiki Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ. 	 Yohanes pai' Petrus mosampaya pai' -ra mpojama to Samaria toera. Jadi', mporata mpu'u-ramo Inoha' Tomoroli'.


Tɔʋ, ɩsənaɣa Yuta tʋ siɣisiɣi ná wɛɛ? Pə taɣa ɩsɛntɔɔ na ɩ pɛlʋɣʋ kiŋ kɛ pa nyəŋna-ɩ sɩ Yuta tʋ. 	 To Yahudi to jadi' ntodea Alata'ala mpu'u, bela tauna to jadi' to Yahudi ngkai kaputu-ra, bela wo'o to ratini' wotoloka' -ra-wadi.


Tə nyəmá sɩ ye n təŋa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ teitei ɩsɩɩ tə wɛʋ tɔ, tə wɛ teu kɛ́. 	 Ta'inca moto kalompe' -na Atura Musa, asala tapake' ntuku' ohea to makono.


Pə tɔɔ ɩlɛ, ɩ́ nyənəɣɩ-tʋɣʋ Kilisiti təmlɛ lataa mpa pa niŋ taa pə tʋ Ɩsɔ tampana nna a ŋmɛlaa tɔ. 	 Ane kai' pangkeni-ni, agina ni'uli' pahawaa' -wadi-ka-kaiwo, apa' kai' pahawaa' Kristus, to nasarumaka mpokeni kareba ngkai Alata'ala to ko'ia ra'incai ihi' dunia'.


sɩ pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ wei ɩ tɔm paa tɔma sɩ ɩ ká kɔɔ tɔ, yaa nɔɣɔlʋ wɛɛ ɩ kɔŋ tə taŋ ɩlɛ? 	 "Ba Iko mpu'u-midi Magau' Topetolo' to najanci Alata'ala-e, ba ria-pidi to ntani' -na to kipopea?" Hilou mpu'u-ramo mpoparata pompekunea' Yohanes toe hi Yesus.


Kʋlɛ kʋ femna, ɩlɛna pá tala Sesalee, na Kɔɔnɛɛ tɛma ɩ nyə́ma na ɩ taapalaa kʋpama təna kotuɣu na pá taŋa-ɩ. 	 Hamengi-ra hi lengko ohea pai' lako' rata-rada hi Kaisarea. Karata-ra hi ria, mpolia' morumpu-ramo Kornelius hante posantina-na mpopea Petrus. Ria wo'o tongki-na pai' bale-na to nakio' morumpu hi tomi-na.


Ɩsɩɩ ma lakʋɣʋ pənɛntɛ tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ maa lakɩ, ɩlɛna má ləsɩ mpa pa hɔŋ pa tɩ na pá tɔŋ sɩ tá na-wɛ tə kaa təmlɛ tɔɣɔ pə taa. 	 Jadi', napa to kubabehi toi, bate uma kubahakai. Bate uma-a merapi' gaji' hi koi', apa' pangkeni to molangko nono-ra tetura lou ntora mperapi' gaji' -ra pai' ntora mpo'une' woto-ra moto. Aga aku', oja' -a-kuna, bona neo' mpai' ra'uli' pobago-ra hira' hibalia hante pobago-kai kai'.