Sələməlʋ kɛ pa haakɩ, na pɛɛkəlʋ hikiɣina, na matʋ kɛ pa tʋ́lə́ɣɩ́. 	 Apa' hema to merapi' bate rawai'. Hema to mpali' bate mporata. Hema to mpopebea wobo', bate rabea-ki wobo'.


Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ sɩ, ma təyaɣa ká la Ɩsɔ təsələmlɛ kɛ́. Ama mə pəsəna-kɛɣɛ ŋmɩɩlaa təyaɣa. 	 Na'uli' -raka: "Hi rala Buku Tomoroli', Alata'ala mpo'uli' hewa toi: `Tomi-ku, tomi posampayaa.' Hiaa' koi' -koina, niponcawa tomi toperampaki-di!"


Ma taapalaa, nyɛntɛ yəlaa mpa sɩ Ɩsɔ Feesuɣu tii mpɛ pa tɔɔ tɔ ɩ́ taa mʋɣɩ pa təna pa tɔm kɛ yem. Ɩ́ tɛɛ pa waalɩ na ɩ́ ná sɩ feesuɣu ŋkʋ kʋ kɛ́ Ɩsɔ nyəŋkʋ yaa ŋku. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa kʋpiŋ yana na antulinya. 	 Ompi' -ompi' to kupe'ahi'! Neo' ncaliu nipangala' hawe'ea tauna to mpo'uli' ria Inoha' Alata'ala hi hira'. Petonoi ulu, ba mpu'u-mpu'u-ra ngkai Alata'ala ba uma-di. Apa' wori' nabi boa' modao' hiapa-apa.


Ye mpa pa mʋwa, piti təma nna paa la tɔɣɔlɔ. Paa tɔɣɔnɩ alɔɣaa na ma toŋ, na pá yɔɣɔtɩ nsəma lɛnna. 	 Pai' hema to mepangala', kuwai' -ra kuasa mpobabehi tanda-tanda to hewa toi: Hante hanga' -ku mpopalai-ra seta. Mololita-ra hante basa to uma ra'incai ngkai baraka' Inoha' Tomoroli'.


Taɣalɛ mpa ɩ ləsaa tɔ, ɩlɛ pə taɣa Yuta nyə́ma tá tá tike kɛ ɩ ləsaa. Ama na piitim lɛmpɩ nyə́ma taa tɔtɔɣɔ. 	 Kita' toi-mi to nakio' mporata rasi' toe, uma muntu' ngkai olo' to Yahudi-wadi, tapi' ngkai olo' -ra to bela-ra to Yahudi wo'o.


Ɩ́ taa nɔkɩ na ɩ́ kana kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ tɛŋ tɔɣɔ pɛɛkʋɣʋ. Ama ɩ́ lʋ ŋku kʋ wɛ tam na kʋ kɔŋna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ tɔɔ. Yʋlʋ Pəyaɣa má maa hana-mɛɣɛ kʋtɔɣɔʋ ŋkʋ. Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa Ɩsɔ tɛma-m ɩ toŋ cacaalaɣa tʋɣʋ. 	 Neo' -koi mobago mpali' pongkoni' to sohi' oti pai' waha'. Mobago-koi mpali' pongkoni' to uma ria kawahaa' -na pai' to mpowai' katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na. Aku' Ana' Manusia' to mpowai' -koi pongkoni' tohe'e, apa' Alata'ala to Tuama mpotudo' ka'Aku' -nami to napelihi pai' to napokono."


Ɩlɛna pá tɔ təma sɩ: Tə́ taa cəlɩ-ɩ. Ama tə́ tɔ tɛtɛ na tə́ ná sɩ awe ká tɔɣɔ-ɩ. Pa lapa mpʋ sɩ pə la teitei na nti paa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Pa tala ma wontu, pa tɔ́ tɛtɛ kɛ́ ma capa tɔɔ. Mpi yoolaa pɛlɛ pa lapa tɔɣɔlɛ. 	 Toe pai' mohawa' -ramo tantara, ra'uli': "Neo' raheu' baju toi. Agina ntene' undi-ta, ba hema-ta to mporata." Tohe'i majadi' bona madupa' napa to te'uki' owi hi rala Buku Tomoroli', to mpo'uli': Ra'ala' pohea-ku rabagi-bagi, pai' baju-ku rapompenoai'."


Mə caanaa caanaa maɣasa-m təna, na pá lá sɩ pa naa ma waalɩ. Pəyele pa ná pə təna mpi mpi ma lapa pɩɩsɩ nɩɩlɛ taa tɔ. 	 Na'uli' Alata'ala: `Ntu'a-ni mposori-a pai' mpemai-mai roe-ku, hiaa' bo rahilo hante mata-ra moto-mi napa to kubabehi-raka rala-na opo' mpulu' mpae.


Ɩ́ hʋʋkɩ sɩ Kilisiti faɣa ɩ taa təyəpəlɛɛ kɛ́? Pɔɔlɩ səpəna səm tesika tɔɔ kɛ́ mə tɔɔ? Pɔɔlɩ hətɛ kɛ pa yaanaa na pá sɔ-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm na? 	 Ha lompe' -koina, koi' to mpotuku' Kristus tebagi-bagi hewa tetu-e? Ha aku' to mate raparika' mpotolo' jeko' -nie? Ha raniu' bona jadi' topetuku' -kukoi?


Tə nyəmá sɩ, Ɩsɔ yɔɣɔtəna Moisi. Ama pə kaasʋɣʋ yʋlʋ ɩnɩ tɔ, tə ta tɩɩ nyəm ɩ təlɩɩlɛ. 	 Monoa' ki'inca Alata'ala mpoparata lolita-na hi Musa owi. Tapi' Yesus tetui, uma ki'incai kangkaiapa-na."


Tənaɣa naalɛ nyəŋ hɔma leelu, haləna tooso nyəŋ náá hɔ tɔtɔ. 	 Tu'ai-na mpotobine balu-na, aga mate wo'o-i-wadi, ko'ia napoka'alai mo'anai'.


Ɩlɛna Yohaanɩ heeli pa təna sɩ: Ma ɩlɛ, lʋm kɛ ma sɔɔ-mɛ. Ama nɔɣɔlʋ wɛɛ ɩ kɔŋ, ɩ́lɛ́ ɩ kəla-m. Halɩ ma ta tala má wɔɣɔsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala maɣamaɣa. Feesuɣu Naŋŋtʋ na kɔkɔ kɛ ɩ́lɛ́ ɩ ká sɔ-mɛ. 	 Toe pai' Yohanes mpo'uli' -raka omea: "Ane aku' -le, mponiu' -koi hante ue-wadi, tanda kamedea-ni ngkai jeko' -ni. Tapi' tumai-i mpai' to meliu kuasa-na ngkai aku'. Bangku' jadi' pahawaa' -na to mpobongka koloro sapatu' -na, uma-a-kuwo natao. Hi'a mpai' to mponiu' -koi hante Inoha' Tomoroli' pai' hante apu.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa cɔ kotuɣu sɔsaa mpɛ sɩ: Mə maɣamaɣa ɩ́ maɣasɩ-təɣɩ mə taa na ɩ́ na. Pepe kəla teu kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa? Mɛɣɛ tə se yaa Ɩsɔ? 	 Ra'uli' Petrus pai' Yohanes: "Pekiri moto-koi, to'uma to napokono Alata'ala: mpotuku' hawa' -ni koi', ba mpotuku' hawa' Alata'ala-di.


Ma nawa ma yəlaa mpa pa wɛ Icipiti tɔ pa wahala, ma nɩɩ pa wula. Ɩlɛna má tii sɩ ma yakɩ-wɛ. Tɔʋ, kʋlɩ, ma tiliɣi-ŋ Icipiti. 	 Kuhilo mpu'u-mi kapai' tuwu' -ra ntodea-ku to Israel hi Mesir. Ku'epe-mi pontodohaka-ra. Toe pai' hompo-ama tumai doko' mpobahaka-ra. Jadi', tumai-ko, kuhubui-ko hilou hi tana' Mesir, bona mpobahaka-ra to Israel.' Toe-mi lolita-na Pue' Alata'ala hi Musa.


Pə na pə mpʋ tɔ, Salʋmɔŋ ŋmana-ɩ kutuluɣu ŋkʋ. 	 Aga uma napiliu-i. Ana' -na-damo mpai' to rahanga' Salomo to mpowangu Tomi Alata'ala.


Pə tɔɔ kɛ́ tə tiliɣi Yuti na Silaasɩ sɩ pá kɛɛsɩ-mɛ na pa nɔɔsɩ kɛ tɔmnaa mpa tə ŋmaa takəlaɣa taa cənɛ tɔ. 	 Toe pai' mohawa' -makai hi rehe'i hante hanono lau, mpopelihi rodua doo-kai to kihubui tilou. To kihubui tilou, ompi' -ta Yudas pai' Silas. Hira' to rodua toera-damo mpai' to mpo'uli' -kokoi hante wiwi-ra moto napa to ki'uki' hi rala sura toi. Yudas pai' Silas toe, kihubui tilou hidohea hante Barnabas pai' Paulus to kipoka'ahi'. Barnabas pai' Paulus tohe'ira, tauna to mpotonu-mi katuwu' -ra hi Pue' -ta, Yesus Kristus, bona mpopalele hanga' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Saala lapa, ɩ nɩɩna Apəlaham kɛ́, haləna ɩ́ yaakɩ-ɩ sɩ: Ma cɛ. Ye mɩɩ lakɩ kʋpantʋ na ɩ́ tá yele na pʋlʋ sɔɣɔntʋ kpaa-mɛ, ɩ́ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩ pɛɛlaa. 	 Hewa rapa' -na Sara mpotuku' hawa' -na Abraham tomane-na, pai' nahanga' -i tua. Hiaa' koi' ompi', ma'ala ta'uli' ana' Sara-mokoi, ane nituku' po'ingku-na to lompe' pai' uma-koi me'eka' ane ria to mpobalinai' -koi.


Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ ɩsəntɔ. Paa na mpʋ ma ta lɔ tɔɔŋ. Pə taɣa pʋlʋ, ma nyəmá wei ma lakɩ na má tɛɛləɣɩ tɔ, na ma nyəmá teu təkpataa sɩ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔkɩ mpi ma yelina-ɩ tɔ haləna kʋyakʋ ŋkʋ ɩnɩ kʋ wule. 	 Jadi', ngkai pobago-ku mpokeni Kareba Lompe' toe-e, pai' alaa-ku mporata kaparia duu' -na ratarungku' -ama tohe'i-e. Aga nau' wae, uma-a me'ea'. Apa' ku'inca kahema-na to kupangala', pai' kusarumaka Hi'a-damo to mpewili' -a, pai' bate monoto hi rala nono-ku kamobaraka' -na mpewili' -a duu' rata hi Eo Kiama.


Kʋpam Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ kɛ́ tə nyəŋ ɩsəna Ɩsɔ lakɩ na yəlaa pəsəɣɩ kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa tɔ. Pə kpaɣaʋ hatuu kancaalaɣa haləna pə tɛm tɔ, yʋlʋ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ ɩlɛna Ɩsɔ la, pə ta kaasɩ pʋlʋ tɔtɔ. Ɩsɔ Tɔm taa maɣamaɣa kilisa mpʋ təcɛɩcɛɩ sɩ: Ye Ɩsɔ nyəna wei kɛ́ yʋlʋpaŋ sɩ ɩ tɛma ɩ taa tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ tike tʋləɣəna-tɩ. 	 Hi Kareba Lompe' toe, Alata'ala mpo'uli' -taka beiwa ohea jadi' monoa' hi poncilo-na. Ohea-na toe muntu' ngkai pepangala' -ta hi Alata'ala-wadi, uma ria ohea ntani' -na. Hewa to te'uki' hi Buku Tomoroli' owi: "Tauna to monoa' hi poncilo Alata'ala-le, hira' -mi tauna to mporata katuwua' to lompe' ngkai pepangala' -ra."


Mpʋɣʋlɛ Yesu heela-wɛ sɩ: Ye ɩ caa sələmʋɣʋ ɩ́ sələmɩ sɩ: Tacaa, nyá hətɛ ɩ́ wɛɛ katɛ. Tɔɣɔ nyá kawulaɣa. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Ane mosampaya-koi, uli' hewa tohe'i: Mama, pomperapia' -kai bona hawe'ea tauna mpobila' hanga' -nu to moroli', bona Iko jadi' Magau' hi dunia'.


Pə pamna yʋlʋmaa naalɛ ka caɣa mpaaʋ nɔɣɔ. Pa nɩɩwa sɩ Yesu tɛɛna ntɛ́, ɩlɛna pá sʋʋ koou sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, Tacaa, nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ. 	 Hi wiwi' ohea, ria rodua tauna to wero mohura. Kape'epe-ra towero toera Kayesus-na to liu, mekio' -ramo, ra'uli': "Pue', muli Magau' Daud! Poka'ahi' -ka-kaiwo!"


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu kancaalaɣa nyəŋ hʋla akantəlɛ. Tənaɣa pə pɛta atɛɣɛ tɔmpɛɛ na kɔkɔ na pə́ sitina caləm, ɩlɛna antulinya hɔɣɔləŋ tooso taa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ nyaɣa, na pə́ nyaɣa nyɩɩtʋ lʋm nyəntʋ təna. 	 Mala'eka to lomo' -na mpotuwui' sangkakala-na, hangaa monawu' -mi ngkai langi' uda wua' pai' apu mogalo hante raa' dungku hi dunia'. Hampobagia tolu ngkai dunia' mampu, duu' rata hi hampobagia tolu wana' pai' hawe'ea kowo' to mata'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa wiina Yesu sɩ: Ye n ká tɔɣɔnɩ-tʋ, yele na tə́ sʋʋ afanaa kaləkʋ kʋnɛ kʋ taa. 	 Seta to mehawi' hi tauna toera merapi' hi Yesus, ra'uli': "Ane kana nupopalai-kai ngkai rei, hubui-kai mesua' hi wawu toera mai."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɩ: Tacaa, taa nyənɩ pa ɩsaɣatʋ, pa ta nyɩ nti pa lakɩ tɔ. Ɩlɛna pá tɔ tɛtɛ kɛ́ ɩ wontu tɔɔ na pá tala-tɩ. 	 Yesus mosampaya, na'uli': "Tuama-ku, ampungi-ra-rawo, apa' uma ra'incai napa to rababehi." Tantara to mpoparika' Yesus mpotene' undi hewa pompenoa' -ra, ba hema-ra to mporata pohea-na.


Wulaʋ Helɔtɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pə́ pɛkəlɩ-ɩ sɔsɔm. Pə pɛkəla Yosalɛm nyə́ma tənaɣa mpʋ tɔtɔ. 	 Kana'epe-na Magau' Herodes karia-na ana' to jadi' magau' mpai', konce pai' koro' -imi, wae wo'o hawe'ea tauna hi Yerusalem.


Ye yʋlʋ hʋʋkɩ sɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ́ tá nyɩ ɩ nɔɣɔ tɔɔ suluɣu, pʋntʋ puɣusiɣi ɩ təɣɩ, na ɩ Ɩsɔ sɛɛtʋ wɛ yem. 	 Ane ria tauna to mpo'uli' topo'agama-i, hiaa' uma najagai wiwi-na, mpobagiu woto-na moto-imi. Uma ria kalaua po'agama-na tetu.


Tənaɣa taŋlʋ polaa na ɩ́ heeli Pɔɔlɩ sɩ: Sɔsaa tɔma sɩ má cɛ-mɛ. Mpʋ tɔ ɩ́ lɩɩ na ɩ́ tɛɛ mə nyəŋkʋ. 	 Mpo'epe toe, na'uli' -mi kapala' tarungku' toei hi Paulus pai' Silas hewa tohe'i: "Rata hawa' ngkai topoparenta, mpo'uli' -ka bona rabahaka-mokoi. Jadi', hilou-mokoi, pai' pelompehi-hawo momako'."


Ɩsɔ yelina na pá ŋmaa ɩ tɔm kɛ takəlasɩ taa. Na tə waasəɣɩ yəlaa, pə taɣa pʋlʋ, tə sɛɣɛsəɣɩ-wɛ na tə́ kisiɣina-wɛɣɛ pɔpɔtʋ, na tə́ taɣanəɣɩ-wɛɣɛ timpi timpi pa pəntəɣɩ tɔ, na tə́ hʋ́lə́ɣɩ́-wɛɣɛ ɩsəna paa təŋ tampana mammam kɛ pa kʋlapʋtʋ taa tɔ. 	 Hawe'ea to te'uki' hi rala Buku Tomoroli', ra'uki' hante noto ngkai Alata'ala, pai' ria kalaua-na hi kita'. Hante Buku Tomoroli' kita' ma'ala mpoparata tudui' to makono, mpo'ewa tudui' to sala', mpokolompehii kehi to dada'a, pai' mpotudui' tauna bona monoa' po'ingku-ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtʋlʋ sɔsɔ pɔɔsa Yesu kɛ́ ɩ ɩfalaa na ɩ kʋsɛɣɛsətʋ pə tɔɔ. 	 Hi rala tomi, Imam Bohe mpopekune' Yesus na'uli' -ki: "Hema omea-ra ana'guru-nue? Napa to nutudui' -raka?"


Ama nyá, ye n haakɩ kʋnyɔntʋnaa kɛ liɣitee, taa yele na nyá taapalʋ wei ɩ wɛ nyá kɔŋkɔŋ taa maɣamaɣa tɔ ɩ́ ná. 	 Jadi' ane kita' mewai', agina tatonu bongo pewai' -ta, neo' ra'uli' hilau.


Ama Piyɛɛ tasa kpɛɛsʋɣʋ na toŋ sɩ: Paa má na-ŋ tɩɩ sɩ tɩɩ sɩ kɛ́. Ma kaa kpɛɛsɩ sɩ ma ta nyɩ-ŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa yɔɣɔta mpʋ. 	 Aga hangkedi' kanaperohoi-na Petrus lolita-na, na'uli': "Nau' -a mate hangkaa-ngkania dohe-nu, uma mpu'u kusapu kaku'inca-nu!" Wae wo'o-rawo lolita-ra ana'guru-na to ntani' -na.


Ntəɣəlɛ sɩ Mesii ká sɩ, na ɩnəɣɩ paa caaləna heeluɣu sɩ ɩ́ heeli Yuta nyə́ma tá, na piitim lɛmpɩ nyə́ma kɛ mpi pə tɔm yasəɣɩ səkpɛtʋɣʋ ɩsɩɩ kɔkɔ lakɩ tɔ. 	 to mpo'uli': Magau' Topetolo' kana mporata kaparia duu' -na rapatehi, pai' Hi'a-mi to lomo' -na tuwu' nculii' ngkai kamatea. Bona Hi'a-mi to mpokeni kabajaa-na hi hawe'ea tauna, ba to Yahudi-ra ba bela-ra to Yahudi."


Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ tə taa təna, na pá yaa-ɩ sɩ Sakee. Apalʋ ɩnɩ ɩ kɛna lampuu mʋlaa sɔsɔ, na ɩ ka pilaa kɛ́. 	 Hi ngata toe, ria hadua topo'ua' to mpokapalai' topesingara' paja', hanga' -na Zakheus.


N kaa na kutuluɣu kɛ yem na kʋ fɛɩna kʋ ŋmalʋ, na Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ kɛna wei ɩ lapa pə təna tɔ. 	 Butu tomi, bate ria-hawo to mpobabehi. Aga to mpobabehi butu nyala-na, Alata'ala.


Haləna pə polo pə siɣili pa naatosompɔɣɔlaɣa ŋkɛ ka tənaɣa mpʋ təpaɩ na pá səkɩ mpʋ, nɔɣɔlʋ ta hiki pəyaɣa. Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɛɛsa səpʋ. 	 duu' rata hi kapitu-na. Mate omea-ramo hante uma ria ana' -ra. Ka'omea-na, mate wo'o-imi-hawo tobine toei.


Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu kɔma na ɩ́ sʋʋ Piyɛɛ pa tɔɔ təkpʋʋ, na kɔkɔ nyaləməlɛ na teu tənyalulu kɛ naŋiya ŋka ka taa paa wɛɛ tɔ. Ɩlɛna ɩsɔtaa tillu ma Piyɛɛ kɔŋkɔŋ taa na ɩ́ feesi-ɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ təwaka. Tənaɣa alukpala lɩɩ Piyɛɛ niŋ taa na a hoti. 	 Ntaa' we'i, hi bengi toe muu-mule' mehupa' -mi mala'eka Pue' hi rala tarungku', mokore hi ncori Petrus, pai' ria to mehini hi rala tarungku' toe. Mala'eka toei mpolengo-lengo Petrus mpolike-i, na'uli' -ki: "Ee, pesahui memata!" Nto'u toe, hangaa mobongka moto-mi rante pohoo' pale-na Petrus.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma nyəmá teu sɩ nɔɔnɔɔ maa lɩɩ tɔnʋɣʋ kʋsəpʋɣʋ kʋnɛ kʋ taa na má tɛɛ, ɩsɩɩ Tacaa Yesu Kilisiti hʋla-m tɔ. 	 Apa' ku'inca neo' rata-mi ioa' -ku, hewa to na'uli' -ka Pue' -ta Yesus Kristus. Jadi', ane da tuwu' -tuwu' -a-pidi, masipato' ku'uli' oa' lolita-ku mpo'apui nono-ni pai' mpopokiwoii-koi hawe'ea toe lau.


Ɩ́ tɛ mə taa na Ɩsɔ kɛ́ tam na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ kpálʋ́ɣʋ́ ŋku ɩ́ ká kentiɣina ɩsaɣatʋ tʋ nyə́má sɔtʋ nyəna tɔ. 	 Pai' hi butu nyala-na kana moroho pepangala' -ta hi Alata'ala-wadi. Pepangala' -ta toe taponcawa kaliawo to tatamaeo ncuu. Hante pepangala' -ta toe, ma'ala tajungki' hawe'ea rewa mpanga'e to memoho' to natoa' -taka anudaa'.


Pə pamna yəlaa samaa caɣaa na pá cɔɔna Yesu. Tənaɣa pa heela Yesu sɩ: Tə taa cɛ nyá nɔɣɔ tɔɔ, nyá too na nyá newaa pa wɛnna ntɛɣɛ awalɩ na pá caa-ŋ. 	 Nto'u toe, wori' tauna mpotololiki Yesus. Ra'uli' -ki: "Guru, tina-nu pai' ompi' -nu, oe-ra ria hi mali-na mpali' -ko."


Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná tɔkɩ kʋtɔɣɔŋ, na lɛlʋ wei ɩ wɛ ɩcantʋ kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kii nantʋ təna. 	 Rapa' -na: tauna to moroho pepangala' -ra mpo'uli' ma'ala moto-ta mpokoni' pongkoni' ba napa-napa. Aga ria hantongo' to ko'ia moroho pepangala' -ra. Ra'uli' to hantongo' toera, uma napokonoi Pue' ane ngkoni' bau' -ta, muntu' ngkojo-wadi to ma'ala rakoni'.


Pə ha ɩ pɛɛlɔ kɛ mpaa sɩ ɩ́ suu kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋʋɣʋ kʋpaŋkʋ ŋku kʋ mʋɣɩ kɔkɔ kɛ nyənənyənɩ na kʋ fɛɩ asilima tɔ. Pʋʋɣʋ ŋkʋ kʋ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ yəlaa təma kʋpana. 	 Rawai' -i pohea to moluha', to bula ngea' pai' meringkila'."


Na ɩsɔtaa tillu maɣasɩ koluŋa tɔtɔ, na kɛlɛ ka kʋŋkʋlʋməŋ maɣana mɛɛtələnaa nɩɩtoso na kakpasɩ. Ɩsəna pa maɣasəɣɩ tɔɣɔ ɩ maɣasaa. 	 Nahuka' wo'o bente ngata toe: kalangko-na ha'atu opo' mpulu' opo' nciku-- ba kira-kira ono mpulu' mete. Pohuka' to napake' mala'eka toe hibalia pohuka' to rapake' manusia'.


Ama sɩ yʋlʋ ɩ́ tisi na ɩ́ sɩ siɣisulu tɔɔ tɔ, təcatətəyaʋ kɛ́. Ń ta tɩɩ nyəm nɔɣɔlʋ ná wɛɛ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ sɩ yʋlʋ kʋpaŋ tɔɔ tɔ. 	 Hi gau' manusia', molaka tarua' tauna to dota mate mposampei doo-na to uma masala'. Ane doo-na toe tauna to lompe' lia nono-na, meka' ria moto nte hadua to daho' mate mposampei-i.


Pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa mpa pa səŋəɣɩ Ɩsɔ ɩsɛntaa tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɛla-wɛɣɛ akantɛɛ naatosompɔɣɔlaɣa. 	 Kuhilo pitu mala'eka to mokore hi nyanyoa Alata'ala. Mala'eka to pitu toera rawai' pitu sangkakala.


Ɩsɔ sɛɛlaa təna ka wɛna nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, na pa kpɛntaɣa mpi mpi pa wɛna tɔ. 	 Hintuwu' -ramo hawe'ea topepangala' hi Yesus. Rewa-ra raporewa hangkaa-ngkania.


Ḿpʋ́ɣʋ́ təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ caɣaa na ɩ́ hʋʋ ɩ taa sɩ: Tacaa ləsəɣɩ-m təmlɛ taa tɔ, nteɣelɛ maa la ɩlɛ? Anɩ ma kaa pəsɩ haləm. Pəyele pala lapʋ ná wɛ fɛɛlɛ. 	 "Mokanono-imi topobago toei, na'uli': `Napa-le' to kubabehi-e? Naleso' -ama mpai' sepu' -ku ngkai bago-ku. Momangki uma kukulei'. Kakarapi' -rapi', me'ea' -a.'


Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ təmlɛ tʋ wei pa cɛla nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kɔma na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, n ka cɛla-m nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200), na pə sɛɛ-m ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔtɔ. 	 "Pahawaa' to mporata roncobu doi bulawa, rata wo'o-imi-hawo, na'uli': `Maradika, roncobu wengi to nuwai' -ka. Hilo, oi-mi ana' -na roncobu wo'o.'


Səkpema mɛ mə nyəntʋ ntɛ́ sɩ mɩɩ seeki sɔsaa. Na mə təna təpaɩ ɩ́ pasa mə tɩ na ɩ́ səŋna təma, pə taɣa pʋlʋ, pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ Ɩsɔ yoona kalampaanɩ nyə́ma, na ɩ lakɩ kʋpantʋ kɛ mpa pa pasəɣɩ pa tɩ tɔ. 	 Wae wo'o koi' to mongura-pidi umuru-ni, mengkoru-koi hi totu'a. Hawe'ea-ni himpau mpakadingki' nono pai' mometulungi. Apa' Alata'ala mpo'ewa tauna to molangko nono-ra, aga tauna to dingki' nono-ra napoka'ahi'."


Ma taapalʋ nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩnna ntɛɣɛ mpaa na ɩ́ tala-m nɔɔnɔɔ, pə́cɔ́ ma fɛɩna mpi maa cɛlɛ-ɩ tɔ. 	 Apa' ria bale-ku to lako' rata, hiaa' uma-kuna ria napa-napa to kuwai' -ki.'


Ama mə tɔɔ ɩlɛ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ má wɛɛna ma ɩsɛ. 	 Aga ane tuwu' -a-pada hi dunia' toi, bohe-pi kalaua-na hi koi' ompi', apa' niparaluu-a-pidi.


N ta na mpʋ taa? Ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa pəyele təma na wɛ pə taa tɔtɔ. Na pə təna pə kpɛnta mpʋ tɔɣɔ ɩ taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ tewa təkpataa. 	 Hi tutura tohe'e, monoto-mi tahilo: pepangala' -na Abraham incana hi po'ingku-na. Jadi', ma'ala-mi ta'uli' po'ingku-na toe mpakaroli' pepangala' -na.


Sɛɛ Pilisila na Akilaasɩ, na ń sɛɛ Honesifɔɔ təyaɣa nyə́ma. 	 Parata-ka-kuwo tabe-ku hi Priska pai' Akwila, pai' hi ompi' -na Onesiforus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, mpi tɔ pə taɣa ɩsɔtaa tillaa nɔɔhɛɛ tɛɛ kɛ́ Ɩsɔ məŋna antulinya wei ɩ kɔŋ na tə́ yɔɣɔtəɣɩ ɩ tɔm tɔ. 	 Bela mala'eka to mporata kuasa ngkai Alata'ala bona moparenta hi dunia' to bo'u mpai', hewa dunia' to talolita toi-e.


Ama ma tɔm wɛ kʋnyɔŋ yoo, tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔŋna-m kʋɣʋ kɛ́. A yakɩ-m? 	 Aku' manusia' to silaka mpu'u toi-e! Hema-mi-kuwo to mpobahaka-a ngkai woto to mpokeni kamatea toi-e?


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, katɛ tete nte tə taa Kilisiti sʋʋwa tɔ tə ta kɛ nte yəlaa lapa na tə nəɣəsəna ɩsɔtaa nyəntɛ kɛ kʋnəɣəsʋ tɔ. Ama ɩsɔtaa maɣamaɣa kɛ ɩ kpawa sɩ ɩ puki ɩ́ səŋ Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ wiiki ta kʋnyɔŋ. 	 Apa' tomi pepuea' to napesuai' Kristus, bela tomi to rababehi manusia' to mpowalatu tomi pepuea' to hi suruga. Mesua' hi suruga mpu'u-i-hana. Tempo toi, ria-imi hi nyanyoa Alata'ala mpome'alai' -ta.


Ama n nɩɩ leleŋ yoo. Pə taɣa pʋlʋ, n tɛma nyá taa na tɔm nti Tacaa heela-ŋ sɩ ɩ ká la-ŋ tɔ. 	 Morasi' mpu'u-ko, apa' nupangala' lolita Pue', apa' napa to na'uli' -koko bate madupa'."


Ɩ́ taa ha mə təɣɩ ɩlɔɣɔʋ kɛ paa pəcɔ maɣamaɣa. 	 bona neo' mpai' ria loga-na Magau' Anudaa' mposori-ta.


Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Pə lapa ɩsəna na ń yaa-m sɩ kʋpaŋ? Nɔɣɔlʋ ta kɛ kʋpaŋ ye pə taɣa Ɩsɔ tike. 	 Na'uli' Yesus: "Napa pai' nu'uli' tauna to lompe' -a? Uma ria ntani' -na to lompe', hadua Alata'ala-wadi.


Ɩ yɔɣɔtaa tɔtɔ sɩ: Tacaa, nyá lapəna tɛtʋ tənaɣa kancaalaɣa. Nyá maɣamaɣa nya niŋ lapəna ɩsɔtaa. 	 Na'uli' wo'o Alata'ala mpo'uli' -ki Ana' -na: O Pue', Iko-mi to ngkai lomo' -na mpopajadi' dunia', pai' pale-nu moto-mi to mpajadi' langi'.


Ɩ́ tɔɔsɩ saləkatʋnaa tɔɔ ɩsɩɩ ye mə na-wɛ ɩ́ ka wɛnna saləka ɩnɩ ɩ taa ɩ́ ka lapa tɔ. Na ɩ́ tɔɔsɩ mpa pa lakɩ nyaŋ tɔ pa tɔm ɩsɩɩ mə maɣamaɣa kɛ pa lakɩ mpʋ. 	 Kiwoi-ra doo-ni to hi rala tarungku', hewa to ratarungku' wo'o-ko-koiwo dohe-ra. Tulungi-ra to rabalinai' sabana pepangala' -ra, hewa to rabalinai' wo'o-ko-koiwo.


Mpi tɔ, ɩ́ tɔŋna antulinya ɩnɛ ɩ hʋwɛɛ kɛ təŋʋɣʋ kɛ́. Ɩsəsɛɛmlɛ na yoou pə wɛʋ ḿpʋ́ɣʋ́ mə hɛkʋ tɔ, mpʋ ɩnɩ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ antulinya hʋwɛɛ kɛ ɩ́ təŋəɣɩ? Pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔtɔ sɩ ɩ́ lakɩ kɛ́ ɩsɩɩ yəlaa kɛ yem, pə taɣa Ɩsɔ sɛɛlaa? 	 apa' mpotuku' konoa nono-ni to dada'a oa' -pidi-koi. Apa' ane ria hingi' rala nono-ni pai' momehono' -koi, ha bela tohe'e-mi to mpakanoto kampotuku' -ni konoa nono-ni to dada'a, hewa tauna to ko'ia mpo'incai Pue'?


na pə́ kaasɩ na tə́ tili tá taapalʋ Timotee wei tá na-ɩ tə lakɩ Ɩsɔ təmlɛ kɛ Kilisiti Laapaalɩ kʋpaŋ heeluɣu taa tɔ. Tə kʋsa-ɩ na tə́ tili-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ sɔɔsɩ-mɛɣɛ toma na apalʋtʋ kɛ mə Ɩsɔ mpaaʋ taa, 	 Ka'omea-na, uma-pi kidadahi kalentora-kai. Toe pai' ki'uli', agina aku' mepopea hi ngata Atena, pai' ompi' -ta Timotius kipahawa' tilou hi koi' ompi' -ompi' hi Tesalonika. Timotius toei, doo hampobagoa-kai hi rala pobago Alata'ala, apa' natulungi-kai mpokeni Kareba Kristus. Jadi', kipahawa' mpu'u-imi Timotius tilou, ki'uli' -ki: "Iko-mi to hilou mpokinomo ompi' -ta hi Tesalonika, nurohoi pai' nupomotede' pepangala' -ra."


Pə fɛɩ sɩ tə́ la ɩsɩɩ Kayini ka lapʋ tɔ, ɩ ka kɛ́ Ɩsaɣaʋ nyəŋ kɛ́ na ɩ́ kʋ́ ɩ neu. Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ tɩɩ kʋ-ɩ tɔ? Ɩ neu lakaɣa kʋsiɣisim na ɩnɩ ɩ lakaɣa ɩsaɣam tɔ pə tɔɔ kɛ́. 	 Neo' -ta mpenau' kehi Kain owi. Kain toei, napo'ana' anudaa' -i, alaa-na mpopatehi-i tu'ai-na. Napa pai' alaa-na mpopatehi-i tu'ai-na? Apa' dada'a-hana po'ingku-na, hiaa' po'ingku tu'ai-na monoa'.


Nti tɔɣɔlɛ sɩ ye yʋlʋ nyənəɣɩ ɩ təɣɩ Ɩsɔ sɛɛlʋ pəyele ɩ lakɩ asilima, na ɩ́ ta yele nyɩɩlʋɣʋ na tɩɩŋ laaʋ na yəlaa tʋʋʋ na sʋlʋm nyɔɔʋ na ŋmɩɩləm, ɩ́ taa kpətəna pʋntʋ. Mə na yʋlʋ ɩsɩɩ mpʋ ɩ́ taa tɔɣɔ tɔɣɔʋ maɣamaɣa. 	 To ku'uli' -le, neo' niposigalo-raka to mpo'uli' mepangala' moto-ra hi Pue' Yesus, hiaa' mogau' sala' moto-rada, jampa, mepue' hi pinotau, mpotipo' doo, topalangu-langu, ba topebagiu. Bangku' mpohimpongkoni' -raka tauna to hewa toe, neo'!


Ye nyá ɩsəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, hɔɣɔsɩ-tɛ. Sana ń sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa na ɩsəlɛ kʋlʋmtəlɛ na mpi n ká wɛɛna ɩsɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ. 	 Pai' ane rapa' -na mata-ta hamali mpakeni-ta mojeko', jungki' lau-mi. Agina hamali-wadi mata-ta pai' -ta jadi' ntodea Alata'ala hi rala Kamagaua' -na. Agina lau-pi toe, ngkai mataa ntimalia-ta, hiaa' ka'omea-na ratadi-ta hi rala apu naraka.


Pə kɔma na pɩɩsɩ nɩɩlɛ cɔɔ, ɩlɛ kʋyakʋ nakʋlɩ ɩ wɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛ́ pʋɣʋ Sinayi kiŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ hotiya nakəlɩ ka sʋʋ kɔkɔ mʋɣʋ, ɩlɛna ɩsɔtaa tillu lɩɩ ɩ tɔɔ kɛ́ hotiya ŋkɛ ka kɔkɔ taa. 	 "Opo' mpulu' mpae ngkai ree, mehupa' hadua mala'eka mpohirua' -ki Musa hi tana' to wao' mohu' Bulu' Sinai. Mala'eka toe mehupa' hi rala julumpu to jela'.


Tɔm nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-ŋ tɔ tə tɔɔwaɣa, ɩlɛ ma kaa nɔkɩ na má ŋmaa-təɣɩ kʋŋmaa kɛ takəlaɣa taa na ŋmaalaɣa. 	 Wori' -pidi to dota ku'uki' -koko, tapi' uma-a dota mpo'uki' hi rala sura toi.


Yesu məla tooso nyəm ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔŋna tom na ɩ́ hɛɛsəɣɩ yaa? Tɔʋ, ɩ́ yele mpʋ, pə talaa kɛlɛ. Ɩ́ nyənɩ, paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa asaɣaa niŋ taa. 	 Hilou wo'o-imi mosampaya katolu ngkani-na, pai' oti toe, nculii' wo'o-imi hi ana'guru-na, na'uli' -raka: "Turu pai' leta' oa' -pada-koi? Naporae' -mi! Rata-mi tempo-na Aku' Ana' Manusia' rapobalu' pai' ratonu hi tauna to dada'a.


Pə tɔɔ kɛ́ Yesu səpa ɩcatɛ na waalɩ sɩ ɩ maɣamaɣa ɩ caləm ɩ́ taɣanɩ yəlaa samaa. 	 Hewa porewua toe ratunu hi mali ngata, wae wo'o Yesus rakeni hilou ntara hi wobo' wala pai' rapatehi hi mali ngata, bona raa' -na mpakaroli' ntodea.


Ɩsɔ ɩ́ la mə tənaɣa pɛɛlɛɛ. 	 Pue' mpogane' -koi omea. Hudu rei.


Pə kaasa pee lɛnna ná hota tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa. Aŋhaa, alɛ a wɛnna ntɛ́ ɩsɩɩ yəlaa mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá cɛkəna-təɣɩ teu na pá lʋləɣɩ pee tɔ. Lɛlaa kɛ sɔsɔm sɔsɔm, lɛlaa kɛ maɣana, na lɛlaa kɛ pəcɔ. 	 "Hawua' to monawu' hi tana' to morudu' -hawo mpobatuai tauna to mpo'epe Lolita Alata'ala pai' rapoinono mpu'u. Hi tauna toe-ramo Lolita Alata'ala mowua' mpu'u. Ria to mowua' hangkedi', ria to mowua' wori', ria to mowua' wori' lia."


Wei ɩ paasəɣəna kafa nyɔɔʋ tɔ ɩ kɛ́ ahʋlʋm kɛ́. Ɩ ta nyɩ sɩ pənɛ pə tewa, aaɩ pənɛ pə ta te. 	 Tauna to ntii' -hawo-le, ana'lei-ra-pidi. Batua-na, ko'ia monoto nono-ra mpoposisala napa to makono pai' napa to sala'.


Ye n wɛna alʋ, taa lʋ sɩ n kisiɣi-ɩ, na ń tɩɩ fɛɩna taa pɛɛkɩ sɩ ń kpaɣa. 	 Rapa' -na: tauna to motobinei, neo' mpali' ohea-na bona mogaa' hante tobine-na. Tauna to uma motobinei, neo' mingki' motobinei.


Mpa pa taa nɩɩna Ɩsɔ nɔɣɔ na pá kʋ́lɩ́ na pá kpɛɛsəna-ɩ? Mpa pa təna Moisi ləsa Icipiti taa tɔɣɔ mɛɛ. 	 Apa' ane to Yahudi to napakeni nabi Musa malai ngkai tana' Mesir owi, ra'epe moto-mi libu' Alata'ala, tapi' ka'omea-na rasapuaka.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ ná acaalətʋ taa acaalətʋ nti tə tɔm Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Taniyɛɛlɩ ka yɔɣɔtaa tɔɣɔ katɛ taa. Wei ɩ kaləɣɩ tɔ ɩ́ cɛkəna-təɣɩ teu. 	 "Owi nabi Daniel mpolowa karata-na to rahanga' `Topegerohi to dada'a.' (Hema to mpobasa lolita pelowa toe, penotohi batua-na!) Jadi', ane nihilo to nalowa Daniel toe mokore hi tomi to moroli',


Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa səɣəla kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ na kpatəlɛ, na pá pɛɛkəɣɩ sɩ pá tana-ɩ Yesu kiŋ kɛ kutuluɣu taa na pá sɩɩ-ɩ ɩ ɩsɛntaa. 	 Nto'u toe, tumai-ra ba hangkuja tauna mpokowa' hadua topungku to turu hi rala pokowaa'. Rapali' ohea-ra mesua' hi tomi doko' mpokeni doo-ra hi Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pukaɣa Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ ɩfalaa kɛ kpeeŋa kɛ waatʋ wei pa wɛ mpaaʋ taa tɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 	 Nto'u toe, Yesus mako' mpotoa' ngata Yerusalem. Hi lengko ohea nakio' -ra ana'guru-na to hampulu' rodua morumpu mopatani', pai' na'uli' -raka:


Ma Ɩsɔ ká kpaɣa ɩ apititu kʋpantʋ nti tə wɛ Yesu Kilisiti kiŋ tɔ tə taa na ɩ́ ha-mɛɣɛ mpi mpi ɩ́ laŋaa tɔ. 	 Uma bisa kuhiwili kalompe' nono-ni ompi'. Alata'ala to kupue', Hi'a-damo to mpakagana hawe'ea kaparaluua-ni, ntuku' ka'uaa' -na to uma mowo kabohe-na, hi posidaia' -ni hante Kristus Yesus.


Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ ta kala nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔ? Pa ŋmaawaɣa sɩ: Hatoo kancaalaɣa, antulinya ɩnɛ ɩ latʋ lapa-wɛɣɛ apalʋ na alʋ kɛ́. 	 Natompoi' Yesus: "Kiwoi napa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi: lomo' -na Topejadi' mpajadi' hadua tomane pai' hadua tobine.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Tacaa təŋlaa luɣu lapa sɩ paa wei ɩ ká caa ɩsəna ɩ pəsaa tɔ na pá tena pa taapalaa mpa pa wɛ Yuta tɔ. 	 Mpo'epe toe, mohawa' -ramo topetuku' Yesus hi Antiokhia doko' mpotulungi ompi' hampepangalaa' -ra to hi tana' Yudea. Jadi', butu-butu dua-ra mpowai' doi ntuku' pakulea' -ra,


Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa lapa nti pa kɛɛsa-wɛ tɔ. Pa kpaɣa Pɔɔlɩ kɛ ahoo anɩ na pá tɛɛna-ɩ halɩ Antipatilii. 	 Ngkai ree, ka'oti-na na'uki' sura toe, nahubui tantara-na mpokeni-i Paulus hilou hi Gubernur. Hi bengi toe rakeni-i hilou hi ngata Antipatris.


Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ polaa na ɩ́ heeli Yuta nyə́ma sɩ: Yesu waasəna-m. 	 Ngkai ree, hilou-imi tauna toei mpohirua' -raka topoparenta to Yahudi, na'uli' -raka Kayesus-na to mpaka'uri' -i.


Se ɩfeputu kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ. Lʋkɩ tam sɩ ń təŋ siɣisuɣu, na ń tɛ Ɩsɔ na nyá taa, na ń sɔɔləɣɩ nyá yəlaa lɛlaa, na nyá na mpa pa təŋəɣɩ Tacaa na luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ ɩ́ maɣa teu, pʋlʋ ɩ́ taa yasɩ-mɛ. 	 Toe pai' kuparesai' -ko Timotius, neo' nutuku' kahinaa nono to biasa hi tauna to mongura. Huduwukui mpotuku' gau' to napokono Pue', perohoi pepangala' -nu hi Pue' pai' ahi' -nu hi doo. Tuwu' hintuwu' hante hawe'ea tauna to mekakae hi Pue' ngkai karoli' nono-ra.


Ma pəyaɣa Onesim tɔm kɛ ma caa ma na-ŋ, ma pəsa ɩ Ɩsɔ Tɔm taa caa kɛ saləka taa cənɛ. 	 Ta'uli' -mi-hawo pomperapia' -kue, bona nudoa lompe' -i-hawo ana' -ku Onesimus tohe'i-e. Kupo'ana' mpu'u-i, apa' bula-ku ratarungku' tohe'i-e, aku' to mpokeni-i mepangala' hi Pue' Yesus. Jadi', aku' -mi to napotuama hi rala pepangala'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kʋla təna na ɩ́ polo apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ tɛ, pa yaa-ɩ sɩ Titiyusi Yutusi. Apalʋ ɩnɩ ɩ sɛɛkaɣa Ɩsɔ kɛ́, na ɩ təyaɣa fɛɩ pooluŋ na Yuta nyə́ma təkotile. 	 Oti toe, malai mpu'u-imi hilou hi tomi to hi ncori tomi posampayaa toe. Pue' tomi toe, bela-i to Yahudi, aga to mepue' hi Pue' Ala. Hanga' -na Titius Yustus.


Mpi pə tɔɔ tá wɛɛ na tə́ tɔŋna təmlɛ lapʋ na tə́ lʋkɩ tɔɣɔlɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, weesuɣu tʋ Ɩsɔ wei ɩ yakɩ yəlaa təna nyɔɔŋ ɩlɛna pə́ tɩɩ kələna mpa pa tɛŋɩ-ɩ na pa taa tɔɣɔ tá tɛɛləɣɩ. 	 Toe-mi pai' mobago ngkoro-ta, apa' ncarumaka-ta hi Alata'ala to tuwu' duu' kahae-hae-na, Magau' Tompohore hawe'ea tauna, peliu-liu-nami tauna to mepangala'.


Ɩ́ sɛɛ tá taapalaa tənaɣa teu na ɩ́ lɛlɩ. 	 Parata-kaka-kaiwo tabe-kai pai' ahi' -kai hi hawe'ea ompi' hi rala Pue' Yesus to hi retu-ra.


Ɩlɛna ɩ́ tɔ Tomaa sɩ: Tʋ nyá mpəle kɛ cənɛ, na ń ná ma niŋ taa. Na ń kɔna nyá niŋ na ń takɩ ma kɔŋkɔŋ taa. Taa la sika tɔtɔ, ama tisi. 	 Oti toe, na'uli' mpo'uli' -ki Tomas: "Tu'u-mi karawe-nu hi rei, pai' hilo pakua' to hi pale-ku. Mai pale-nu, nupe'unco' hi rala jaloa to hi lumpeha-ku. Neo' -pi morara' nono-nu. Pangala' -mi!"


Waatʋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ Yesu kpa pʋɣʋ taa kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ, na ɩ́ sələmɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ na kʋ fem. 	 Nto'u toe, Yesus hilou hi bulu' -na, pai' mosampaya-i hamengia hi Alata'ala.


Pə kɔma na pə́ maɣa Ɩsɔ na ɩ́ kuli ɩ Pəyalʋ tɔɔ sɩ má nyəmɩ-ɩ təcɛɩcɛɩ, na má sɛɣɛsɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ ɩ tɔm Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ ma ta polo nɔɣɔlʋ cɔlɔɣɔ saawala lapʋ. 	 Nto'u toe, napopo'incai-a kahema-na Ana' -na, bona ma'ala kuparata kareba Ana' -na toe hi tauna to bela-ra to Yahudi. Nto'u kanakio' -ku Alata'ala toe, uma-a momewai' ngkalolita hante manusia'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma ta hii alɔɣaa kɛ paa pəcɔ. Ama ma Caa kɛ ma seeki. Na mɛ, mɩɩ nyənəɣɩ-m yem təkpataa. 	 Na'uli' Yesus: "Uma-a wuli. Aku' mpobila' Tuama-ku. Hiaa' koi', uma nibila' -a.


Pa yela mpaaʋ kʋpaŋkʋ kɛ́ na pá tooliɣi. Posɔɔ pəyalʋ Palaam ɩkpatɛ kɛ pa təŋaa. Ɩ́lɛ́ ɩ ka sɔɔləna liɣitee na ɩ́ nyɩ sɩ kawalaɣa lapʋ taa kɛ́ ɩ ká hikina-yɛ. 	 Meleli' -ra ngkai ohea to makono, pai' -ra mpotuku' ohea to dada'a. Mpotuku' -ra ohea to natara Bileam ana' -na Beor owi, to mpokahina doi to narata ngkai pobabehi-na to dada'a.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔma pa maɣamaɣa na pá həntɩ-wɛɣɛ atɛ, na pá tʋlɩ-wɛ, na pá tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ la suulu na ɩ́ lɩɩ tá ɩcatɛ taa. 	 Hilou-ramo merapi' ampu hi Paulus pai' Silas, pai' rabawa-ra hilou hi mali-na, pai' ra'uli' -raka: "Agina malai-mokoi ngkai ngata-kai."


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpətəna Yesu na ɩ waalɩ tɔɔ, na ɩ́ tokina ɩ capa ntʋmpile. Ɩlɛna pə tɛmɩ-ɩ kpakpaa ɩnɩ. 	 Tumai-imi tobine toei mpomohui' Yesus ngkai tilingkuria-na pai' naganga wuntu baju-na. Hampinisi mata mentoda' -mi poraa' -na.


Ama ɩ́ kɛ́ ma ta nyɩ ɩsɔnaa kɛ́ yoo. Ɩ́ tá nyɩ sɩ ye n sɔɔləɣɩ antulinya nyəm n kɛ́ Ɩsɔ kolontu taa? Wei ɩ caa ɩ́ sɔɔlɩ antulinya nyəm tɔ pʋntʋ na Ɩsɔ pa lapa koloŋa kɛ́. 	 Koi', uma-koi tida mpotuku' Pue'! Ha ni'inca wa ompi', ane tatuku' gau' to dada'a hi dunia' toi, kita' jadi' bali' -na Alata'ala? Hangkani-pi ku'uli': hema to mpokono gau' to dada'a hi dunia' toi, hi'a-mi bali' Alata'ala!


Tənaɣa ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩsɩɩ tə kisina-mɛ təsaɣasaɣa sɩ ɩ́ taa tasa apalʋ ɩnɩ ɩ tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ ya? Na pepeɣelɛ ɩ́ lapa ɩsəntɔ? Ɩ́ yasa mə sɛɣɛsʋɣʋ ntɛ́ Yosalɛm ɩcatɛ təna təmam, na ɩ́ caa ɩ́ məŋna ɩ səm tɔm ntɛ́ ta nyɔɔŋ taa. 	 "Kitaa-tagi-mokoi wengi, neo' -pi metudui' mpokahangai' hanga' -na Yesus. Hilo pe' to nibabehi-e! Hobo' lau-mi ihi' ngata Yerusalem mpo'epe tudui' -ni tetu! Ba kai' lau-mi to nirai' to masala' hi karapatehi-na tau tetui."


Pə tɔɔ kɛ́ ma poluɣu mə tɛ tɔ ɩcantʋ taa kɛ́, na ma selaɣana sɔɣɔntʋ kɛ́. 	 Bula-ku ria dohe-ni, lente-a, pai' moridi' -a me'eka'.


Paa pənaɣa ŋka Yesu nyə́ma pukaɣa Yosalɛm kɛ Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ kɛ́. 	 Butu mpae-na, tina pai' tuama-na Yesus hilou hi Yerusalem mpokaralai eo bohe to Yahudi to rahanga' Eo Paskah.


Pa yaɣa lɛlaa kɛ pɛɛ na pá sɩ, na pá naasɩ lɛlaa, na pá tala lɛlaa kɛ tilima naalɛ naalɛ na pa ɩsɛ. Pa laa lɛlaa kɛ kʋlaa na sɛɛsɩ. Heeŋ na pəŋ pə alema kɛ pa tɔɣɔlaɣa na pá yɛləɣɩ. Anɩ pa hʋlʋmaa təkoŋkoŋ pəyele pa tɔŋna-wɛɣɛ wahala tʋɣʋ na pá lakɩ-wɛɣɛ nyaŋ. 	 Ria-ra to rapana' hante watu duu' -ra mate, ria to rapua' hante garagaji', ria to rasumale'. Ria-ra to mpe'ahii' lia katuwu' -ra, pohea-ra muntu' kuliba bima pai' kuliba kebe' -wadi. Rabalinai' -ra pai' rasesa' -ra.


Tampana nna pa yɔɣɔta Kilisiti tɔɔ tɔ a səŋa mə hɛkʋ kɛ teu təca. 	 Hawe'ea toe mpakanoto kamoroho-na mpu'u-mi pepangala' -ni hi Kareba Kristus to kiparata-kokoi,


Samalii ɩcatɛ kɛ Filipʋ ná polaa na ɩ́ heeliɣi təna nyə́ma kɛ Mesii tɔm. 	 Wae wo'o-hawo Filipus hilou hi ngata hi tana' Samaria, mpoparata-raka Kareba Lompe' Kayesus-na Magau' Topetolo'.


Wahala naalɛ nyəŋ tɛɛwaɣalɛ. Ama tooso nyəŋ ká kɔna nɔɔnɔɔ. 	 Jadi', toe-mi we'i pesesa' karonyala-na. Timpaliu toe, pesesa' to hanyala-pi neo' rata-mi metuku'.


Ama kʋmataŋ Lisiyasɩ tʋ niŋ kɛ pə taa, na ɩ́ lɛɛkɩ-ɩ na toŋ sɔsɔɔŋ. 	 Tapi' kapala' tantara Lisias mpe'agoi-i ngkai pale-kai.


Pə təna mpi tə tɔŋna hikuɣu kɛ paa timpi tɔ, pə tɔɔ tə sama-ŋ na tə́ lɛlɩ. 	 Hawe'ea toe kitu'u oa' hi lolo tanuana' -kai, pai' uma ria kaputua-nakai mpo'uli' wori' wori' tarima kasi.


Ɩsəna pɩɩ lapa Nowee pɔɔlɛ taa tɔ, mpʋ ɩnɩ pə maɣamaɣa pɩɩ lana Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kʋyɛɛŋ taa. 	 "Hewa to majadi' hi tempo nabi Nuh owi, hewa toe wo'o mpai' to jadi' hi eo karata-ku Aku' Ana' Manusia'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm tɔŋna yɛkʋɣʋ na tə puki, na Tacaa təŋlaa nyɔɔŋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ kɛ sɔsɔm kɛ Yosalɛm taa. Haləna kɔtəlaa paɣaʋ tisi na pá mʋ Yesu tɔm kɛ teu.3 	 Jadi', ngkai toe-mi pai' kawoo-woria' tauna to mpo'epe Lolita Alata'ala. Pai' katedoo-donihia-mi kawori' topetuku' Yesus hi Yerusalem. Imam-imam moto wo'o, wori' -ramo to mepangala' pai' mengkoru hi Pue' Yesus.


Ɩlɛna Pilatɩ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Na ɩsənaɣa má la Yesu wei pa yaa sɩ Kilisiti tɔ? Tənaɣalɛ pa təna sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ. 	 Napekune' tena Pilatus: "Ane wae, kupopai-imi Yesus to rahanga' Kristus?" Metompoi' -ra omea: "Raparika' -i!"


Pa nɔɣɔ taa wɛ ɩsɩɩ pəlaaʋ ŋku kʋ kulaa tɔ. Pa puɣusiɣi lɛlaa na pa nɔɔleleŋ. Pa ntompee ɩ́ nyəpətaa, pə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ akala sɔtʋ. 	 "Babo' pai' me'eai' lolita-ra, Lolita mpebagiu mehupa' hi wiwi-ra." Lolita-ra mpopedahi nono doo hewa petilo' dalimoo'."


Tə tɛɛlʋɣʋ mpʋ tɔ pə ta puɣusi-tʋ se. Pə taɣa pʋlʋ, Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ha-tʋ tɔ ɩnɩ ɩ lapəna na tá təna tə́ nyɩ teu sɩ Ɩsɔ sɔɔla-tʋ. 	 Pai' ane ncarumaka Alata'ala-ta-damo, uma-ta mpai' hala'ulu. Napadupa' hawe'ea janci-na hi kita'. Ta'inca toe, apa' tarasai ahi' Alata'ala hi rala nono-ta ngkai pobago-na Inoha' Tomoroli' to nawai' -taka.


Ɩlɛna samaa ɩnɩ ɩ taa, ɩnɛ sɩ ɩ nyəntʋ, ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ ɩ nyəntʋ. Yoolaa kʋmataŋ ɩnɩ ɩ nawa sɩ ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ cɛkəna pə tɔm kɛ teitei kɛ́ cʋkʋɣʋ pənɛ pə taa. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ pá tɛɛna Pɔɔlɩ kɛ yoolaa yoou kutuluɣu taa. 	 Ria-ra to mpo'uli' hewa toe, ria wo'o to mpo'uli' hewa tetu. Apa' mewongoi rahi, uma lau-pi na'incai napa mpu'u to jadi' toe. Toe pai' nahubui-ramo tantara-na mpokeni Paulus hilou hi rala tomi tantara, bona raparesa' hi ria-i-damo.


Ma tʋɣɩ-mɛɣɛ kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ natəlɩ tɔtɔ, sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ mə təma. Ɩsɩɩ ma sɔɔlʋɣʋ-mɛ ɩsəntɔ tɔ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ mɛ tɔtɔ mɩɩ sɔɔlɩ mə təmaɣa mpʋ. 	 "Kuwai' -koi hawa' to bo'u: Momepoka'ahi' -mokoi. Hewa Aku' mpoka'ahi' -koi, wae wo'o koi' kana momepoka'ahi' hadua bo hadua.


Paa tʋ-m ma ta nyɩ ɩsɔnaa niŋ taa. Pɛlɛ paa paana-m, paa tʋʋ-m, paa tɔ-m ntaɣama. 	 Ratonu-a mpai' hi tauna to bela-ra to Yahudi. Rapopo'ore' -a, raruge', ra'uelikui,


Ama tuu tɔ nɔɣɔlʋ ta tɛnta nsəmlɛ kɛ ŋmakəlʋɣʋ. Pə kɛ́ ɩsaɣatʋ nti yʋlʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kpa tɔɣɔ. Tə taa sɔtʋ toŋ fɛɩna taka. 	 Aga uma ria tauna to ma'ala mpomou' jila' manusia'! Jila' manusia' dada'a lia-i, pai' uma-i ma'ala hawaia'. Lolita to tapohowa' hante jila' -ta hewa rasu to mepatehi!


Pa təna mpa paa wɛ waatʋ wei Yesu yaa Lasaa kɛ pəlaaʋ taa na ɩ́ feesi-ɩ tɔ, pa yɔɣɔtaɣa pə təna mpi pa nawa tɔ. 	 Hi Yerusalem nto'u toe, ria wo'o wori' tauna to dohe Yesus wengi nto'u kanakio' -na Lazarus ngkai rala daeo' pai' mpotuwu' -i nculii'. Tauna toera ntora mpojarita kajadia' toe.


Kʋnyɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kʋlɛ kʋ wɛɛkɩ mpʋ ɩlɛna kʋ́ kɔɔ kʋ́ lʋlɩ ɩsaɣatʋ. Na ɩsaɣatʋ ná kɔŋ tə́ pɩɩ təmammam ɩlɛna təlɛ tə́ lʋlɩ səm. 	 Ane natuku' kahinaa nono-na toe, walikaa-na mpobabehi jeko' lau-imi. Pai' ane mpobabehi jeko' ncuu-i, ka'omea-na mpai' mate-i pai' -i ragaa' ngkai Alata'ala.


Ta taapalaa, Apəlaham piya mɛ, na mə təna mpa mɛ ɩ́ kɔma cənɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, taɣa pə heeliɣi yapʋ tɔm tənɛ sɩ tə́ nɩɩ. 	 "Ompi' -ompi' -ku muli Abraham, pai' koi' wo'o to bela-koi to Yahudi aga to mepue' -mi hi Alata'ala: Hi kita' toi-mi raparata kareba toe, to mpo'uli' ohea bona tebahaka-ta ngkai huku' jeko' -ta.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ pa tɔŋna Tacaa təmlɛ lapʋ na nɔhɔkʋtʋ. Ɩlɛna Feesuɣu Naŋŋtʋ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ faɣa Paanapasɩ, na Sɔɔlɩ na pa mpaa na pá la təmlɛ nte tə tɔɔ ma ləsa-wɛ tɔ. 	 Hangkani, bula-ra mepue' hi Pue' Ala pai' mopuasa', Inoha' Tomoroli' mpololitai-ra hewa tohe'i: "Barnabas pai' Saulus toe, kupelihi-ra jadi' topobago-ku. Jadi', patani' -ramo, bona hilou-ra mpobabehi bago to kupopokoloi-raka."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-ɩ təpiŋŋ, ɩlɛna ɩ luɣu lapɩ-ɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlʋmtʋ tike təkoŋ kaasəna-ŋ lapʋ. Polo na ń pɛɛtɩ pə təna mpi n wɛna tɔ, na ń tala kʋnyɔntʋnaa kɛ pə liɣitee, na cele ń sʋʋ toŋ kɛ ɩsɔtaa. Ye n tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ, ɩlɛ n kɔɔ na ń təŋɩ-m. 	 Yesus mpomonaa-i hante ahi' -na, pai' na'uli' -ki: "Hanyala-pi to kana nubabehi. Lou-moko ulu mpobalu' rewa-nu, pai' doi oli-na wai' -raka tokabu. Ane nubabehi hewa toe, bohe mpai' rasi' to nurata hi rala suruga. Oti toe, pai' tumai-moko mpotuku' -a."


Salʋmɔŋ ná lʋla Lʋpʋwam, na Lʋpʋwam náá lʋlɩ Apiya, na Apiya náá lʋlɩ Asafɩ, 	 Salomo mpobubu Rehabeam, Rehabeam mpobubu Abia, Abia mpobubu Asa,


Pə wɛɛ sɩ pá sɔ-m Ɩsɔ lʋm napəlɩ, ɩlɛ ye pa ta sɔ-m lʋm mpɩ ma nəɣəsɛɛ kaa tɛ. 	 Ria-pidi pontodohakaa to kana kutodohaka, pai' uma oa' rodo nono-ku ane pontodohakaa toe ko'ia madupa'.


Helɔtɩ na ɩ yoolaa pa woŋaɣa Yesu kɛ́ na pá lakɩ-ɩ nyaŋ kɛ sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa suu Yesu kɛ kacɔka toko sɔsɔ nɔɣɔlʋ, ɩlɛna pá məŋna-ɩ Pilatɩ kiŋ. 	 Oti toe, Herodes hante tantara-na mpopo'ore' pai' mporuge' Yesus. Raheai-i hante pohea magau', pai' rakeni nculii' -i hilou hi Pilatus.


Sɩ pə́ kɔma na pə́ tala waatʋ ɩnɛ ɩlɛ ɩ yele na ɩsɔtaa kawulaɣa nyʋɣʋ nyə́ma na ka toŋtʋnaa nana Yesu sɛɛlaa kpeka kiŋ kɛ Ɩsɔ nyəm yaasi təna. 	 Patuju-na, bona ntepu'u ngkai tempo toi napopohiloi hi hawe'ea topoparenta pai' anu mobaraka' to hi lolo raoa kamonoto-na mpohawai' butu nyala-na. Napopohiloi-ra toe hi kanapopohintuwu' -ra to Yahudi pai' to bela-ra to Yahudi ngkai posidaia' -ra hante Kristus.


Nti ma Caa ná hʋla-m tɔɣɔ ma yɔɣɔtəɣɩ, na mɩɩ lakɩ nti mə caa ná heela-mɛ tɔ. 	 Napa to kuhilo hi Tuama-ku, tetu-mi to ku'uli' -kokoi. Hiaa' koi' -koina mpobabehi napa to natudui' -kokoi tuama-ni."


Pa tɩɩ yɔɣɔta mpʋ tɔtɔ sɩ: Ye yʋlʋ tɔɣɔnəɣɩ ɩ alʋ, ɩ́ ŋmaa-ɩ kisuɣu takəlaɣa. 	 "Ria wo'o lolita owi to mpo'uli': Ane ria tomane to mpogaa' -ki tobine-na, kana nawai' -i sura pogaa'.


Ɩwaasəlɛ natəlɩ tə wɛ cənɛ na tə tɔka potopotonaa kɛ kakpasɩ na tiina kɛ naalɛ. Ama pəlɛ pɩɩ la-weɣe samaa tuutuuma ɩnɛ? 	 "Ohe'i hadua ana' to mobokui lima meha' roti pai' tinapa uru roma'a, aga napa-mile kalaua-na hi tauna to wori' hewa toe-e lau?"


Pə mʋna Kilisiti təŋlaa ta taa tɔkəna yəlaa ɩsɩɩ panɛ ɩnɩ pa takanaa, na tə́ tʋ-wɛɣɛ niŋ kɛ tampana təmlɛ nte pa lakɩ tɔ tə taa. 	 Jadi', masipato' lia-ta mpotulungi-ra, bona hewa to tadohei-ramo hi rala pobago-ra mpokeni kareba to makono.


Ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ nyɔɔ Tacaa kɔpʋ na ɩ́ tasa alɔɣaa nyəŋ kɛ nyɔɔʋ. Na ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ caɣa Tacaa nyənaɣa tɛɛ na ɩ́ tasa alɔɣaa nyəŋka tɛɛ kɛ́ caɣaʋ tɔtɔ. 	 Ane nginu-ta anggur hi pepue' -ta hi Pue' Yesus, uma-ta ma'ala nginu wo'o anggur dohe-ra to mepue' hi seta. Uma-ta ma'ala ngkoni' roti mpokiwoi kamate-na Pue', pai' ngkoni' wo'o dohe-ra to mepue' hi seta. Jadi' uma mpu'u natao ane mesua' -ta hi rala tomi pepuea' hi pinotau pai' ngkoni' dohe-ra to mepue' hi pinotau.


Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Kʋtɔɣɔʋ tuulu ntɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa ma. 	 Na'uli' Yesus: "Pue' bonea to mpohawu' hawua' to lompe' -le, mpobatuai Aku' -mi, Ana' Manusia'.


Tɛʋ fema ɩlɛ, yoolaa sʋʋ yələtʋɣʋ ntɛ́ pa ta nyɩ ɩsəna Piyɛɛ tɛmnaa tɔ. 	 Kamepulo-na mpu'u-mi, sese' -ramo tantara topojaga. Ingu' -ra ba napa to jadi' hi Petrus.


Ama pə wɛɛ sɩ paa tá taa wei ɩ́ pɛɛkɩ kʋpantʋ nti ɩ ká la na ɩ lɛlʋ laŋlɛ hɛɛna-ɩ, na pə́ waasɩ-ɩ na pə́ sɔɔsɩ-ɩ toma kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa tɔ. 	 Butu dua-ta kana mpobabehi to mpakagoe' nono doo pai' to mpotulungi doo, bona mporohoi pepangala' -ra.


Na ɩsɔtɔnʋɣʋ kɛɛlɩ ɩsɩɩ pa kpiluɣu takəlaɣa na paa naa-kɛ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə kpɛsa pɔ́ɔ́ŋ tənaɣa ɩ lona taa na pə́ ləsa tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa tɔɣɔ tə lona taa. 	 Langi' hangaa mokuhu hewa ali' to ralulu, pai' hawe'ea bulu' pai' hawe'ea lewuto' hi tahi' mentoli ngkai po'ohaa' -ra.


Pə lapaɣa ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Mpi yʋlʋ ta tɩɩ naʋ na ɩ ta nɩɩ pə tɔm tɔ. Mpi pə tɔɔ yʋlʋ ta tɩɩ hʋʋ tɔ, Ɩsɔ taɣana-wəɣɩ mpa pa sɔɔla-ɩ tɔ pa tɔɔ. 	 Tapi' hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli': Hi tauna to mpoka'ahi' Alata'ala, naporodo ami' -miraka to lompe' lia, to ko'ia rahiloi ba ra'epe manusia', pai' ko'ia rarata nono manusia'."


Tá taapalaa, pə fɛɩ ɩsɩɩ paa nɔkɩ-mɛɣɛ takəlaɣa ŋmaaʋ na pá kɛɛsɩ-mɛɣɛ waatʋ yaa wɛɛ nna a taa mpʋ ɩnɩ pɩɩ la tɔ pə tɔm. 	 Ompi' omea, uma mingki' ki'uki' -kokoi ba nto'uma mpu'u eo karataa Pue'.


Waatʋ wei pa nɩɩ Pɔɔlɩ yɔɣɔta səm na fem tɔm tɔ pa taa lɛlaa woŋa-ɩ, na lɛlaa náá tɔmɩ-ɩ sɩ: Wulee ɩlɛ n ká tasa-tɩ na tə́ nɩɩ. 	 Kara'epe-na lolita Paulus toe, hantongo' -ra mpotawai-i, apa' uma rapangalai' karia tauna to tuwu' nculii' ngkai kamatea. Aga ria moto wo'o-ra hantongo' to mpo'uli': "Doko' tena-pidi-kai mpo'epe lolita-nu tetu."


na pá tɛ pa taa sɩ paa hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. Ɩsɔ ka tɔmna hatuu lɔŋ kɛ yem taa sɩ ɩ ká ha-tʋɣʋ weesuɣu ŋkʋ, Ɩsɔ tá kɛ́ kaloolaɣa tʋ. 	 duu' -na mporata-tamo katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na, hewa to najanci-taka. Apa' kako'ia-na napajadi' dunia', mojanci-i kanawai' -ta katuwua' to lompe'-- pai' Alata'ala uma-i-hana moboa'.


Ye wei ɩ́ tɔɣɔ ma tɔnʋɣʋ nantʋ, na ɩ́ nyɔɔ ma caləm, ma na pʋntʋ tɩɩ wɛɛ təma taa kɛ́. 	 Tauna to ngkoni' woto-ku pai' nginu raa' -ku, tida-ra hintuwu' hante Aku', pai' Aku' hante hira'.


Pa kɔma pa tala timpi pa yaa sɩ Nyʋmpɔɣɔlaɣa tɔ, ɩlɛna pá ká Yesu kɛ́ səm tesika tɔɔ kɛ́ təna, na pá ká asaɣaa mpɛ tɔtɔɣɔ tesikasɩ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ ntɔɣɔŋ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ mpətəŋ tɔɔ. 	 Karata-ra hi po'ohaa' to rahanga' Bulu' Banga'woo', raparika' -imi Yesus. Pai' to rodua to dada'a gau' -ra toera, raparika' wo'o-ramo-rawo, hadua hi mali ka'ana-na hadua mali ki'ii-na.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tiina nna pa kpa mpʋ tɔ, a tɔɔʋ ka lapa ɩ́ na mpa paa wɛɛ tɔɣɔ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm. 	 Simon mololita hewa toe, apa' hi'a pai' hawe'ea doo-na wilingkoroa mpohilo kawori' bau' to nawoko' jala' -ra.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, n sɩɩ-m yəlaa təna sɔsɔ sɩ má ha pa təna mpa n cɛla-m tɔɣɔ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ. 	 Nuwai' -ama kuasa hi hawe'ea manusia', bona tauna to nuwai' -maka, kuwai' -ra katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela wei ɩ yaa-ɩ tɔɣɔʋ tɔ sɩ: Ye n lapa tɔɣɔnaɣa yaa acima, taa yaa nyá cewaa, yaa nyá tɛɛtʋnaa, yaa nyá lʋlʋɣʋ nyə́ma, yaa nyá toŋtʋnaa lɛlaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɛlɛ pa pəsəɣɩ tɔtɔ na pá yaa-ŋ tɔɣɔʋ, na pá lɛɛtɩ-ŋ nyá kʋcɔɔʋ kɛ kpakpaa. 	 Oti toe, mololita wo'o-imi Yesus mpololitai pue' tomi. Na'uli': "Ane takio' tauna ngkaralai posusa' -ta, ba ngkoni' mpo'eo ba ngkabengia, neo' mpokio' bale-ta, ompi' -ta, ba topo'ua' rala ngata. Apa' bate rakio' wo'o-ta mpai', alaa-na tehiwili-mi kehi-ta.


Yʋlʋ nɩɩkɩ tɔm kʋkpaalətʋ kɛ́ ɩlɛna ɩ́ mʋ-tɩ na ɩ́ tɛ ɩ taa. Tɔm kʋkpaalətʋ ntəɣəlɛ Kilisiti tɔm. 	 Jadi', manusia' kana mpo'epe ulu kareba-na, pai' lako' ma'ala-ra mepangala'. Pai' ane ria to mpoparata-raka Kareba Kristus toe, pai' lako' ma'ala-ra mpo'epe.


Tənaɣa ɩfalʋ ɩnɩ ɩ wɛɛla Yesu laŋlɛ tɔɔ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, aweɣe ye? 	 Toe pai' ana'guru toei mpomohui' Yesus, pai' mpekune' -i: "Hema-i, Pue'?"


Ye Satanɩ tɔɣɔnəɣɩ ɩ tɩ, ɩlɛ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ kawulaɣa nyə́ma yooki pa taa pa tike ntɛ́. Na saa ɩnɩ ɩ kawulaɣa nyʋɣʋ ntɛ́ ka ɩsəna? 	 Wae wo'o hi kamagaua' seta. Ane magau' seta mpopalai hingka seta-na, batua-na seta mpo'ewa hingka seta-na, alaa-na mogero mpai' kamagaua' -na seta toe.


Piyɛɛ cɛkəna ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsəna taa ɩ wɛɛ tɔ, ɩlɛna ɩ́ mələna Yohaanɩ wei pa cuɣusaa sɩ Maləkɩ tɔ ɩ too Malɩ təyaɣa tɔɔ. Yəlaa paɣalɛ ka kota təna na pá sələməɣɩ Ɩsɔ. 	 Ka'oti-na mokanono hewa toe, hilou-imi hi tomi Maria, tina-na Yohanes Markus. Hi tomi toe, wori' tauna morumpu mosampaya.


nna ɩ hʋla-tʋ tɔ a tɔɔʋ katatəlaɣa, kɛ waatʋ wei ɩ ha-tʋɣʋ ləmaɣasɛɛ sɔsɔɔna na nyəm sɔsɔɔm tɔ. 	 Napopohiloi-ta ahi' -na to uma ria huka' -na, nanotohi nono-ta pai' napopo'incai-ta hawe'ea patuju-na.


Na ɩ́ kisa-ɩ kɔlɔ, ɩ́ caɣa mpʋ, ɩ́ taa saa kʋfalʋ. Ye ɩ ká məlɩ kʋpəŋ ɩ́ məlɩ-ɩ. Apalʋ ná fɛɩna mpaaʋ sɩ ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ. 	 Tapi' ane mpolia' napogaa' -miki, neo' -ipi motomanei. Ane uma wae, agina mpokanculihii-i tomane-na. Pai' tomane wo'o-hawo, neo' mpogaa' -ki tobine-na.


Ma taapalaa, pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká caalɩ mə tɩ na ɩ́ tɔkɩ yaaʋ mpi Ɩsɔ yaa-mɛ na ləsʋɣʋ mpi ɩ ləsa-mɛ tɔɣɔ teu. Pə taɣa pʋlʋ, ye ɩ́ tɔka mpʋ, natəlɩ tə kaa hu-mɛɣɛ paa pəcɔ. 	 Toe-mi ompi', apa' lawi' napelihi-mokoi Alata'ala pai' nakio' -koi jadi' topetuku' -nae, nihuduwukui mpu'u-e' mpotuku' Alata'ala, bona monoa' ni'inca kanapelihi-ni pai' kanakio' -ni. Apa' ane nidonihii pepangala' -ni hante kehi hewa to ku'uli' -e we'i, bate uma-wakoi mpai' monawu',


Na pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma kʋsa Timotee sɩ ɩ́ polo mə tɛ. Ɩnɩ ɩ kɛna ma pəyalʋ wei ma sɔɔlaa tɔ. Tacaa tɔm taa ɩ kɛ́ yʋlʋ wei paa lana naani tɔɣɔ. Ɩ ká kɛɛsɩ-mɛɣɛ yaasi wei ma tɔkaa na má tɔŋna Kilisiti tɔm taa na má hʋ́lə́ɣɩ́ paa leɣe Yesu sɛɛlaa kpeka taa sɩ pá təŋ tɔ. 	 Jadi', tungkai' kuhubui-i Timotius tilou mpohirua' -kokoi. Timotius toei, kuponcawa ana' -ku moto-i to kupe'ahi', to tida hi rala pobago Pue'. Ane rata-i mpai', napopokiwoii-damo-koi beiwa po'ingku-ku hi petuku' -ku hi Kristus, hewa to kutudui' -raka hawe'ea to Kristen hi butu ngata kahilouaa-ku.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa ɩnɩ ɩ polaa na ɩ́ heeli lɛlʋ kɛ mpʋ tɔtɔ. Ɩ́lɛ́ sɩ: Tɔʋ yaa, paapa. Ama ɩ ta polo. 	 "Ngkai ree, hilou wo'o-i hi ana' -na to tu'ai, na'uli' -ki: `Uto', hilou-ko mobago hi bonea.' "Natompoi' ana' toei: `Io', hilou moto-a Mama.' Ntaa' uma-idi hilou-e!"


Tənaɣa kɔtʋlʋ sɔsɔ Ananiyasɩ tɔma mpa paa səŋa Pɔɔlɩ kiŋ tɔ sɩ pá ma ɩ nɔɣɔ kɛ kataŋa. 	 Nto'u-na Paulus mololita hewa toe, Imam Bohe Ananias mpohubui tauna to hi ncori Paulus mpohopo' -i.


Pəlɛ pə waalɩ pa tala timpi pa yaa sɩ Kɛtəsemanee tɔ, ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ caɣa cənɛ na má polo Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ hatoo cənɛ. 	 Rata-ramo hi pampa to rahanga' Getsemani. Hi ree na'uli' Yesus mpo'uli' -raka ana'guru-na: "Koi', mohura hi rei-mokoi mpopea-a, bula-ku hilou mosampaya."


Ma tʋ Tacaa mpaaʋ kʋnɛ kʋ nyə́ma kɛ kʋnyɔŋ, haləna lɛlaa caŋ na pá sɩ. Ma kpa apalaa na alaa na má pɛtɩ saləka taa. 	 Jadi', toe pai' kuhuduwukui wengi mpo'ewa tauna to mpotuku' Tudui' Pue' Yesus. Ria-ra to kupatehi. Wori' -ra to kuhoko' pai' to kutarungku', lompe' tomane lompe' tobine.


Atakaa ɩnɩ ɩ tɔɔ ka wɛ teeli nyə́ma napəlɩ mpa pa hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ Ɩsɔ wɛ təna tɔ, na pa keŋ lɔpa timpi pa lakaɣa kɔtaɣa kɛ yəlaa ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ tɔɔ tɔ. Pə taɣa sɩ cənɛɣɛ tɩɩ yasɩ-mɛɣɛ pə kantəlasɩ təna təcɛɩcɛɩ. 	 Hi lou' peti' toe, ria romeha' lence mala'eka, to rahanga' kerub. Pani' kerub toera mobini' mpokamoui lou' peti', apa' hi lolo lou' toe mehupa' pehini-na Alata'ala. Lou' peti' toe rahanga' lou' pohompo' jeko'. Aga hawe'ea toe uma-pi ulu talolita ntarurua' hi rehe'i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu tɔma-m sɩ: Nmaa takəlaɣa taa sɩ Ɩwəyaɣa kpa ka pɛɛlɔ na pá yaa mpaɣa tɔɣɔʋ tɔɣɔlɛ leleŋ nɩɩlaa. Na ɩ tasaa sɩ: Tɔm tənɛ tə kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tampana nyəntʋ kɛ́. 	 Ngkai ree, na'uli' -ka mala'eka toei: "Uki' -mi tohe'i: Marasi' tauna to rakio' hilou hi posusaa' poncamokoa Ana' Bima toe." Pai' natampai mpo'uli': "Lolita toi ngkai Alata'ala, bate makono omea."


Pə kaasa mpa mɛ mə wɛ Tiyatii Yesu sɛɛlaa kpekəle taa təna na ɩ́ tá təŋ sɛɣɛsʋɣʋ ɩsaɣaʋ kʋnɛ tɔ, mə tá nyəna mpi yəlaa panɛ pa yaa sɩ Satanɩ mukaɣa tɛɛ mukaɣa nyəm tɔ, ma heeliɣi-mɛ sɩ ma kaa tasa-mɛɣɛ səɣəla naaləɣɩ sʋkʋɣʋ. 	 "Aga ria moto-koi hantongo' hi Tiatira to uma mpotuku' tudui' to dada'a toe, uma-koi dota mpo'ao tudui' -na to rahanga' inca seta. Hi koi', ku'uli' -kokoi, uma-pi kutampai parenta ntani' -na.


Pəlɛ pə waalɩ ɩ sɛɣɛsa-wɛ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, paa yaa ma təyaɣa sɩ yəlaa təna Ɩsɔ təsələmlɛ. Ama mə pəsa-kɛɣɛ ŋmɩɩlaa təyaɣa. 	 Natudui' -ra, na'uli': "Ha uma ni'incai napa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli'? Alata'ala mpo'uli' hewa toi: `Tomi-ku mpai' jadi' tomi posampayaa to rapake' tauna humalili' dunia'.' Hiaa' koi' -koina, niponcawa tomi toperampaki-di!"


Yesu tala Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔ ɩnɩ ɩ təyaɣa taa na ɩ́ maɣana həsɩ hʋllaa na samaa kɔkɔtɛ. 	 Oti toe, Yesus kaliliu momako' hilou hi tomi pangkeni agama Yahudi toei we'i. Karata-na hi ria, nahilo-hawo wori' tauna to molalowe pai' to motantangi'.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nɩɩwa sɩ lɛlaa wɛ mə hɛkʋ taa mpa paa caa pʋlʋ lapʋ tɔ, ye pə taɣa tɔm faʋ tike. 	 Pai' -kai mpo'uli' hewa toe-e, ta'uli' -mi-hawo, apa' ki'epe karia-ra hi retu to mengkalose. Sese' -ra mpogalo urusia doo-wadi, uma-ra mpobago lompe' bago-ra moto.


Tə́ kpaɣa tá ɩsɛ na tə́ pá Yesu tɔɔ, ɩnɩ ɩ kɛna ta Ɩsɔ sɛɛʋ nyʋɣʋ na pə tapʋɣʋ. Ɩ ta nyənɩ tesika tɔɔ səm fɛɛlɛ, ɩ tisaa sɩ pá kamɩ-ɩ tesika tɔɔ na ɩ́ sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ɩ tisa mpʋ, laŋhʋlʋmlɛ nte tə taŋa-ɩ cele tɔɣɔ ɩ nyənaɣa. Na kaɣana ɩ́ caɣa Ɩsɔ kumte kɔŋkɔŋ taa. 	 Mata-ta mpototopa Yesus, Pangkeni-ta to mpotate ohea-ta pai' to mposipolea pepangala' -ta. Ntaha-i mpotodohaka kaparia duu' -na mate hi kaju parika'. Kamate-na hi kaju parika' toe anu me'eai' lia. Aga nau' wae, uma natapari, na'agi mate raparika', apa' napoimata-mata kagoea' to narata mpai' ngkabokoa'. Wae lau mohura-imi hi mali ngka'ana Pohuraa Alata'ala hi suruga.


Pə pamna afanaa kaləkʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kɩɩ wɛ pə cɔlɔ təna na kʋ tuliɣi. 	 Uma molaa ngkai ree, ria wori' wawu mojume.


Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛtʋ sela sɔsɔm kɛ kpakpaa. Mpi tɔ, Tacaa ɩsɔtaa tillu lɩɩnna ɩsɔ na ɩ́ tii, na ɩ́ polo ɩ́ kuli pɩɩʋ ŋkʋɣʋ pəlaaʋ nɔɣɔ na ɩ́ sɩɩ kpeeŋa, na ɩ́ kpa tə tɔɔ na ɩ́ caɣa. 	 Ncorobaa ria linu bohe, apa' hadua mala'eka Pue' mana'u ngkai suruga tumai mpoderu' watu po'unca daeo', pai' -i mohura hi lolo-na.


Na təlɛ tə paasi paa cɔɔkɩ tɛɛsɩ taa kɛ́ na felentu caŋ na tə́ tɛɛləna-wɛ təkpətɩɩ. Na kʋkələtʋ ntɛ́ sɩ pa lakɩ yɔɣɔtəlaa kɛ́ na kataɣasətʋnaa, na pá faakɩ tɔmnaa kɛ yem. 	 Jadi', ane mongura-ra-pidi, neo' ra'uki' hanga' -ra hi rala buku tobalu. Apa' mengkalose-ra-wadi mpai', pai' ntora kakancua' -ncua' hi tomi doo. Pai' uma muntu' lose-ra, topotau' lolita wo'o-ra, doko' mpogalo urusia doo, pai' ntora mpololita lolita to uma natao ralolita.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔmnaa mpa n heeliɣi-tʋ tɔ pa wɛ piti kɛ́. Tə caa sɩ tə́ cɛkəna pə yaasi. 	 Ko'ia ria ki'epei tudui' to motani' rahi hewa tetu, pai' doko' ki'inca batua-na."


Ɩlɛna pá nɩɩ pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa sɩ: Ɩnɛɣɛlɛ ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa, ma laŋlɛ hɛɛna-ɩ sɔsɔm. 	 Oti toe, ra'epe-mi lolita Alata'ala ngkai langi' to mpo'uli': "Hi'a toi-mi ana' -ku to kupe'ahi'. Hi'a-mi to mpakagoe' nono-ku."


Pə fema ɩlɛna yəlaa samaa paɣalɛ mpa pa kɔma Tɛɛʋ acima tɔ pá nɩɩ sɩ Yesu tɔŋna Yosalɛm kɛ kɔntɛ. 	 Kamepulo-na, wori' tauna hi Yerusalem mpo'epe kahilou-na Yesus mpotoa' ngata-ra. Nto'u toe, wori' lia tauna morumpu hi Yerusalem apa' neo' rata-mi Eo Paskah.


Ɩsɔ lapa mpi Moisi kʋsəsɩɩtʋ taa pəsɩ na tə́ la yʋlʋwɛɛtʋ tɔɔ tɔ. Ɩ hʋla yəlaa tasəkəlɛ kɛ timpi pa lakɩ ɩsaɣatʋ kɛ tam tɔ, mpi tɔ ɩ tila ɩ maɣamaɣa ɩ pu. Na wɛɛtʋ nti tə nəɣəsəna yəlaa asaɣaa nyəntʋ tɔɣɔ ɩ kɔmnaa sɩ ɩ́ hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ. 	 Atura Pue' uma bisa mpobahaka-ta ngkai kuasa jeko', apa' hante karohoa-ta moto uma takulei' mpotuku' Atura Pue' toe. Tapi' napa to meliu ngkai pakulea' Atura Pue', nababehi-mi-hana Alata'ala: nahubui Ana' -na tumai hi dunia' mewali manusia'; wotoloka' -na hibalia hante wotoloka' manusia' topojeko'. Pai' Ana' -na toe mate mpotolo' jeko' manusia'. Jadi', ngkai kamate Ana' -na toe-e, Alata'ala mpodagi jeko' to hi rala nono manusia'.


Ɩsɩɩ Yesu yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ sɩ ɩnəɣəlɛ kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ tiina ɩsɔtaa tɔ, sɛsɛ pə ta maɣa Yuta nyə́ma ntɛ́. 	 Ngkai ree, mparangkunutia-ramo to Yahudi, apa' na'uli' -hana Yesus, Hi'a-mi pongkoni' to mana'u tumai ngkai suruga.


Ye mpʋ ɩlɛ Ɩsɔ lʋm sɔʋ taa kɛ́ pa pima tá na-ɩ sɩ tá na-ɩ tə səpəna. Na ɩsɩɩ Kilisiti səpa na Tacaa toma sɔsɔɔna feesi-ɩ tɔ, tá tɔtɔ tə laɣasa tɔntɛ təkpataa kɛ́. 	 Hi karaniu' -ta toe, ma'ala ta'uli', kita' -mi to mate pai' ratana hangkaa-ngkania hante Kristus, bona hewa Kristus rapotuwu' nculii' ngkai kamatea hante baraka' Alata'ala to Tuama, wae wo'o-hawo kita' mporata katuwua' to bo'u hante po'ingku to bo'u.


Na pá yooki Ɩsɔ təmlɛ tʋ Moisi yontu na Ɩwəyaɣa nyəntʋ sɩ: Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ, nyá təma kʋlapɛɛ tɔɔʋ wɛ sɔɣɔntʋ, na a tɔm wɛ piti. Piitimnaa təna təpaɩ wulaʋ. Mpi n sɩɩwa na ń təŋəɣɩ na ń lakɩ tɔ, pə siɣisaa na pə́ wɛna tampana. 	 Morona' -ramo, mpoporona' rona' nabi Musa, batua Alata'ala owi, pai' rona' pebila' -ra hi Ana' Bima toei. Moni-na hewa toi: Oo Pue' Alata'ala, Pue' to meliu kuasa-nu ngkai hawe'ea! Uma mowo kabohe pai' kamekoncehi-na babehia-nu, Makono pai' monoa' mpu'u hawe'ea po'ingku-nu. Iko-mi Magau' hawe'ea tauna hi dunia'.


Na má ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́ tɔtɔ, na ɩ́ lɩɩna ilim təlɩɩlɛ tɔɔ na ɩ́ tɔka Weesuɣu tʋ Ɩsɔ kʋyʋsʋɣʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ ɩsɔtaa tillaa liɣiti wei pa ha toma sɩ pá la tɛtʋ na teŋku pə taa kɛ naŋanaŋa tɔ sɩ: 	 Oti toe, kuhilo opo' mala'eka mokore hi opo' huno dunia'. Mala'eka toera mporata kuasa ngkai Alata'ala bona mpoporumpai' dunia' hante pesesa', lompe' hi tahi' lompe' hi role-na. Mpotaha-ra ngolu' ngkai opo' huno dunia' bona uma ria ngolu' mewui hi tahi' pai' hi role-na pai' hi wana'. Pai' kuhilo mala'eka kahadua-na mehupa' tono' mata'eo. Ngkeni-i posaa' to ngkai Alata'ala to Tuwu' duu' kahae-hae-na. Mala'eka toei mekio' mpesukui mpo'uli' -raka mala'eka to opo' toera we'i, na'uli':


Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ ye wei ɩ ta pəsɩ ɩsɩɩ pəyaɣa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, pʋntʋ kaa la ka tʋ kɛ paa pəcɔ. 	 Mpu'u ku'uli' -kokoi: Ane uma-koi mengkoru hi Alata'ala hewa ana', uma-koi mpai' jadi' ntodea-na hi rala Kamagaua' -na."


Ma yɔɣɔtəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ fɛɛlɛ ɩ́ kpa-mɛ. Ɩsɩɩ ɩ́ wɛʋ mpʋ tɔ ləmaɣasɛɛ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ mə taa kɛlɛ sɩ yəlaa ɩ yoowa ɩ taɣanɩ-wɛ? 	 Patuju lolita-ku tohe'i, bona me'ea' -koi ompi'. Ha uma rahi-koi ria nte hadua to monoto, to ma'ala mpobotuhi kara-kara himpau koi' to Kristen?


Yesu cewaa təna, na alaa mpa pa təŋaɣa-ɩ hatoo Kalilee tɔ pa səŋa táálə́ḿ tɔɔ na pá nyənəɣɩ mpi pə lakɩ tɔ. 	 Ane hawe'ea pome'inca-na Yesus hante tobine-tobine to mpotuku' -i ngkai Galilea, mokore molaa-ra mpohilo hawe'ea to jadi' toe.


Ɩlɛ pə tɩɩ yɔɣɔtaa suwe təkpem? Pə yɔɣɔtaa kɛ́ sɩ: Pə tɔm wɛ nyá tɛɛ nyá tɛɛ tənɛ ɩnəɣɩ, haləna tə wɛ nyá nɔɣɔ taa na nyá lotu taa kɛ́. Na tə maɣamaɣa kɛlɛ sɩ tə́ tɛ tá taa na Ɩsɔ, ɩsɩɩ tə lakʋɣʋ waasʋ tɔ. 	 Na'uli' wo'o Musa hewa toi: Kareba Pue' mohu' -wadi, ria hi wiwi-ta pai' ria hi nono-ta."


Kancaalaɣa ɩlɛ Moisi kpaɣa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ taa heeliɣi mpi pə təna tɔɣɔ na ɩ́ kɛɛsɩ samaa təna. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa hisɔpʋ kpátʋ́ɣʋ́ na heeŋ hʋntʋ kʋsɛɛmtʋ na ɩ́ lii nawee caləm na lʋm pə taa, na ɩ́ kpɛntəna Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa na yəlaa pa tɔɔ na ɩ́ ŋmɩɩsɩ. 	 Ka'oti-na Musa mpoparata hawe'ea parenta to hi rala Atura Pue' hi hawe'ea to Yahudi, kana'ala' -nami raa' ana' japi pai' raa' laki kebe' pai' nagalo hante ue. Oti toe, na'ala' wo'o kowo' hisop to ratomo' hante wulu bima to molei, nalolo' hi rala raa', pai' nahiwe hi Buku Atura Pue' pai' hi ntodea.


Paa na mpʋ Ɩsɔ sɩɩ kite nte tɔ tə səŋa ḿpʋ́ɣʋ́ tam kɛ́ teu kɛ́ təca. Na pə ŋmaa tə tɔɔ sɩ: Tacaa nyəmá mpa pa kɛ́ ɩ yəlaa tɔ. Na tɔtɔ sɩ: Pa təna mpa pa yaa pa təɣɩ Tacaa yəlaa tɔ pə wɛɛ sɩ paa kisi ɩsaɣatʋ lapʋ kɛ́. 	 Aga nau' wae, Lolita Alata'ala bate makono pai' ma'ala raparasaya. Lolita Alata'ala hewa parawatu to uma molengo. Hi rala Lolita Alata'ala te'uki' hewa toi: Na'inca Pue' kahema-ra to napobagia," Hema-hema to mpo'uli' Kayesus-na Pue' -ra, kana mpobahakai gau' -ra to dada'a."


Matɔŋ wulenaa taa kɛ́ Teutasɩ kʋlaa na ɩ́ nyənɩ ɩ tɩ ɩsɩɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ, na yəlaa ɩsɩɩ nasəlɛ (400) təŋ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kʋ-ɩ, na mpa pɛlɛ pa təŋaɣa ɩ waalɩ tɔ pá ya ŋkaŋka, na pə təna pə saalɩ yem. 	 Apa' ba hangkuja mpae to liu, ria hadua tomane to rahanga' Teudas. Mpo'uli' -i, hi'a tauna to mobaraka'. Wori' tauna mpotuku' -i, ba ria-ra nte opo' atu. Tapi' ka'omea-na mate rapatehi moto-i, pai' topetuku' -na pagaa' -gaa' -ramo, alaa-na uma-pi kaliliu patuju-ra.


Nɔnɔɔsɩ tooso ka wɛnna paa hɔɣɔlʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ, ilim təlɩɩlɛ tɔɔ kɛ́ nɔnɔɔsɩ tooso, na ilim ntɔɣɔŋ tɔɔ kɛ́ tooso, pə mpətəŋ tɔɔ kɛ́ tooso, na ilim tətʋlɛ tɔɔ kɛ́ tooso. 	 Bente toe mosulapa' opo', pai' hi butu soso-na tolu meha' wobo': tolu tono' hi mata'eo, tolu hi utara, tolu hi selatan pai' tolu tono' hi kasoloa.


Ɩlɛna Yuta tɛtʋ yəlaa təna, na Yosalɛm nyə́ma təna puki ɩ kiŋ, na paa wei ɩ́ kuliɣi ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ yəlaa taa, na Yohaanɩ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ taa. 	 Wori' tauna to hilou hi papada to wao' doko' mpo'epe lolita-na Yohanes. Ria-ra ngkai ngata Yerusalem pai' ngkai hawe'ea ngata hi tana' Yudea. Hilou-ra mpangaku' jeko' -ra, pai' naniu' -ra hi ue Yordan, tanda kamedea-ra ngkai jeko' -ra.


Ɩ yɔɣɔta mpʋ, ɩlɛna ɩ́ kpa pa kiŋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ caɣa na heelim hɛɛ, na piti kpa ɩ ɩfalaa kɛ sɔsɔm. 	 Kangkahe' -nami hi rala sakaya dohe-ra, ngolu' wo'o haliu ora-mi. Uma mowo kakonce-ra, apa' kuyu-ramo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pʋlʋpʋnaa ɩsɩɩ hutu taka kɔɔla Sɔɔlɩ ɩsɛntɔɔ kɛ́ kpakpaa na pə́ hoti atɛ na ɩ́ sʋʋ naʋ. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na pá sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm. 	 Nto'u toe, ria to hewa ruke uru molepa' ngkai mata Saulus, pai' pehilo mpu'u-imi. Pokore-nami Saulus, pai' -i raniu' jadi' topetuku' Pue' Yesus.


Waatʋ wei ɩsɔtaa tillaa yela tiikilaa na pá məlɩ ɩsɔtaa tɔ tiikilaa mpɛ pa tɔma pa təma sɩ: Tə́ kʋlɩ na tə́ polo Pɛtəlɛhɛm təna, na tə́ ná mpi pə lapa na Tacaa heeliɣi-tʋɣʋ pə tɔm tɔ. 	 Ngkai ree, nculii' -ramo mala'eka hilou hi suruga, pai' mohawa' -ramo topo'ewu toera, ra'uli': "Kita-mi hilou hi Betlehem mpohilo kajadia' to na'uli' -taka Pue'."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋ pəyaɣa ləmaɣasɛɛ təna ta tala Ɩsɔ kʋmɛlɛntʋ, na pa toma təna ta tala Ɩsɔ ɩcantʋ tete. 	 Ane mpopalele-kai kamate-na Kristus raparika', kai' rapakiwojo manusia'. Aga kakoo-kono-na, meliu kapante-na Alata'ala ngkai kapante-ra manusia'. Manusia' mpo'uli' napa to nababehi Alata'ala toe uma ria kabaraka' -na. Aga meliu kabaraka' -na Alata'ala ngkai baraka' manusia'.


Ama Yesu tɔka pəyaɣa niŋ taa na ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Pəyaɣa nyá, kʋlɩ. 	 Oti toe, Yesus mpokamu pale-na ana' toei pai' na'uli' -ki: "Memata-moko ana'!"


Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ naalɛ nyəntʋ. Ɩlɛna má nɩɩ weesiŋ nyə́ma mpɛ pa taa naalɛ nyəŋ nɔɣɔ sɩ: Kɔɔ. 	 Oti toe, Ana' Bima toei mpobongka saa' karomeha' -na, pai' ku'epe anu tuwu' karoma'a-na mpo'uli': "Tumai-moko!"


Tacaa, pa kʋ́ nyá kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, pa yɔka nyá kɔtasɩ təlatɛ. Ma tike təkoŋ kɛ́ pə sɔɔwa, na pa tɩɩ tɔŋna kɛ́ sɩ paa kʋ-m. 	 "Pue', rapatehi-ramo nabi-nu, pai' rakero wo'o-mi watu pontunua pepue' -kai hi Iko. Muntu' hadua-ku-damo to tuwu', aga rapali' wo'o-ama doko' rapatehi!"


Pə tɔɔ kɛ́ ɩ sɔɔlʋɣʋ kɛ-mɛ tɔɔ sɔsɔm kɛ waatʋ wei ɩ tɔɔsəɣɩ ɩsəna mə təna ɩ́ see yəlaa, na ɩsəna ɩ́ mʋ-ɩ na ɩ́ seliɣina sɔɣɔntʋ tɔ. 	 Hiaa' hi'a wo'o-hawo, tampai-mi ahi' -na hi koi', apa' nakiwoi beiwa ompi' -ompi' omea mpotuku' hawa' -na. Nau' hangkale' me'eka' -koi, nitarima moto-imi pai' nipengkorui-i.


Yesu yɔɣɔta tɔm tənɛɣɛ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ taa kɛ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ kʋcɔɔŋ tətʋlɛ cɔlɔ. Na nɔɣɔlʋ ta kpa-ɩ, ɩ wʋlɛ ta tata tɔ pə tɔɔ. 	 Hawe'ea toe na'uli' Yesus bula-na metudui' hi rala Tomi Alata'ala, mohu' peti' pompunaa' doi pepue'. Ko'ia oa' -i rahoko', apa' ko'ia rata tempo-na.


Kʋnyɔntɔɣɔlɛ nte tə taa pa caŋaa na pá kʋ Ɩtiyɛɛnɩ tɔ, tə yasa Ɩsɔ sɛɛlaa. Haləna pa taa lɛlaa yɛlɩ na pá tala Fenisii na Sipili na Antiyɔka, na Yuta nyə́ma tike kɛ pa lakaɣa waasʋ. 	 Jadi', ntepu'u ngkai karapatehi-na Stefanus, topetuku' Yesus hi Yerusalem rabalinai', pai' wori' -ramo to metibo' hilou hi ngata doo, alaa-na pahawu' -hawu' -ramo. Ria-ra to rata hi tana' Fenisia, ria wo'o-ra to loha hi tana' Siprus pai' hi ngata Antiokhia. Hiapa kahilouaa-ra, mpoparata-ra Lolita Pue' Ala, aga muntu' hi to Yahudi-wadi.


Waatʋ wei Yesu lɩɩna Yeliko ɩcatɛ taa tɔ samaa tuutuuma təŋa ɩ waalɩ. 	 Kamalai-ra Yesus pai' ana'guru-na ngkai ngata Yerikho, mo'iko-ra-damo tauna mpotuku' -i.


Ɩlɛna tillaa pona-tɛɣɛ Yesu. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔ pa wontu kɛ kpaŋaɣa pile tɔɔ na pá kpaɣa Yesu na pá caɣasɩ. 	 Karakeni-nami hilou hi Yesus, ralampii hante baju-ra, pai' rapopehawi' -i Yesus.


Ye wei ɩ səpa ma fɛɛlɛ yaa ma kʋsɛɣɛsətʋ fɛɛlɛ, Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ pʋntʋ fɛɛlɛ tɔtɔɣɔ waatʋ wei maa kɔnna ma teeli na ma Caa nyəŋ na ma ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma nyəŋ tɔ. 	 "Hema to me'ea' mpangaku' petuku' -na hi Aku' pai' mpoka'ea' tudui' -ku, Aku' wo'o mpai' me'ea' mpangaku' kahi'a-na topetuku' -ku ane rata-apa mpai' ngkai suruga. Nto'u toe mpai', Aku' Ana' Manusia' mana'u tumai hante mala'eka-mala'eka to moroli', mehini-a hante baraka' -ku pai' hante baraka' -na Tuama-ku.


Tə tʋɣɩ kpaɣanʋkpasɩ kɛ kpaɣanəŋ nɔɔsɩ taa kɛ́ sɩ tə́ pəsɩ na tə́ ŋmakəlɩ-ɩ na ɩ́ nɩɩna-tʋ, paa na ɩ tɔɔʋ mpɩ pə təna. 	 Anu to kedi' ma'ala mpokuasai to bohe. Biasa-na tasamai' jara' bona natuku' konoa-ta. Hante sama' to kedi' ma'ala tahawai' jara' to bohe.


Ɩlɛna lɛlaa sɩ Ilii lɩɩna. Pə kaasɩ lɛlaa ná tɔŋ sɩ lɔŋtaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taka nɔɣɔlʋɣʋ. 	 Aga ria wo'o to mpo'uli': "Yesus toei, nabi Elia to owi-i." Hiaa' ria wo'o to mpo'uli': "Nabi mpu'u-i, hewa nabi to owi."


Ɩ wɛ tɔnəŋ nyallʋ Simɔŋ wei ɩ təyaɣa wɛ lʋm nɔɣɔ tɔ ɩ tɛ. 	 Po'ohaa' -na mohu' hi wiwi' tahi', hi tomi hadua topobago rewa kuliba, Simon wo'o hanga' -na."


Ɩlɛna ɩ ɩfalaa sʋʋ təmaɣa tɔm sɩ: Tə fɛɩna potopotonaa tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 	 Aga uma ra'incai batua-na walatu toe, helee momepololitai moto-ramo, ra'uli': "Pai' na'uli' hewa toe-le, apa' uma ria roti-ta."


Na ye pə tala Hʋʋlɛ wule tɔtɔ, ilim mpətəŋ tɔɔ wulaʋ alʋ nyəŋ ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm kɛ mpi pə tɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ ka lɩɩna tuu tɛtʋ pooluŋ taa na ɩ́ kɔɔ sɩ ɩ nɩɩkɩ ɩsəna Salʋmɔŋ yɔɣɔtaɣana nyəm tɔ. Pə́cɔ́ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ tɛɛ Salʋmɔŋ təcaɣacaɣa. 	 Wae wo'o hi Eo Kiama, raja bine ngkai Selatan rapotuwu' nculii' hangkaa-ngkania hante koi' to tuwu' tempo toi, pai' natudo' sala' -ni. Apa' momako' -i tumai ngkai ngata-na to molaa lia, apa' doko' mpu'u-i mpo'epe lolita Magau' Salomo to pante lia. Hiaa' ria-mi hi laintongo' -ni to meliu kabohe tuwu' -na ngkai Salomo, aga uma oa' nipangala' lolita-na.


Mpi pə kaɣatəɣɩ yəlaa kɛ alaa kpaɣaʋ tɔ pə wɛ ŋkaŋka kɛ́. Lɛlaa kiŋ ɩlɛ, pa lʋləɣɩ-wɛɣɛ mpʋ na pá fɛɩna pa tɩ. Lɛlaa ɩlɛ, yəlaa lapəna-wɛɣɛ kataasɩ. Pə kaasɩ lɛlaa ná kisa alaa kpaɣaʋ kɛ kʋkisu kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa tɔɔ. Ye wei ɩ ká pəsɩ na ɩ́ mʋ sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛ, ɩ́ mʋ-kʋ. 	 Ria tauna to uma ncamoko apa' lawi' hewa toe-hawo ngkai kaputu-ra. Ria wo'o to uma ncamoko apa' babehia tau ntani' -na. Ria wo'o to uma ncamoko apa' lawi' kadota-ra moto-rawo, bona mologa-ra mpobago bago Alata'ala. Hema to mpakule' mpotuku' tudui' toi, lompe' ane natuku'."


Ɩsɔ wei ɩ haa tuulu kɛ kʋtutuum na ɩ́ haa-ɩ tɔɣɔnaɣa sɩ ɩ́ tɔɔna ɩ tɩ tɔ, Ɩsɔ ɩnɩ ɩ ká ha-mɛɣɛ kʋtutuum təna mpi ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔ. Ɩsɔ ɩnɩ, ɩ ká la na pə pɩɩ, na mə kʋpantʋ huki sɔsɔm. 	 Alata'ala mpowai' hawua' hi topohawu', pai' nawai' -ta wua' polia' -ta jadi' pongkoni' -ta. Hewa toe wo'o mpai' Alata'ala mpogane' pewai' to niwai' -raka doo, bona kalompe' nono-ni toe mowua' wori'.


Tənaɣa Piyɛɛ na ɩfalʋ lɛlʋ pa lɩɩwa na pá polo pəlaaʋ tɔɔ. 	 Hilou-ramo Petrus hante ana'guru to hadua toei hi daeo'.


Pə lapa wɛɛ kakpasɩ ɩlɛ kɔtʋlʋ sɔsɔ Ananiyasɩ kɔma Sesalee kɛlɛ, na ɩ waalɩ kɛ́ sɔsaa kɛ pəcɔ, na akewe nɔɣɔlʋ wei ɩ kɛ́ tɔm hʋʋlʋ tɔ, pa yaakɩ-ɩ sɩ Tɛlətilusi. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pola kʋfənɛɛ Felikisi kiŋ na pá heeli-ɩ sɩ: Pɔɔlɩ tɔm kɛ tə kɔnaa. 	 Lima mengi oti toe, Imam Bohe Ananias pai' ba hangkuja dua pangkeni to Yahudi hilou hi Kaisarea hante hadua to pante mololita, hanga' -na Tertulus. Karata-ra hi ria, hilou-ramo hi Gubernur Feliks mpobua' pangadua' -ra.


Yesu ɩfalaa ná mpʋ tɔ pə ta maɣa-wɛ, na pá tɔ sɩ: Pa wakəlʋɣʋ tulaalʋ ɩnɛɣɛ ɩsəntɔ tɔ suweɣelɛ? 	 Karahilo-na ana'guru-na napa to nababehi tobine toei, moroe-ramo, ra'uli': "Napa-hawo pai' rakerei lana to masuli' oli-na hewa tetu?


Tə talaa na tə́ maɣana saləka nɔnɔɔsɩ kaləsa mpʋ təkeŋkeŋ, na taŋlaa náá səŋa pa təsəŋlɛnaa kɛ nɔnɔɔsɩ təna. Ama tə tʋla nɔnɔɔsɩ, ɩlɛ nɔɣɔlʋ fɛɩ pə taa. 	 "Kihilo-kaiwo wobo' tarungku' bate-na moto tehohoki piri. Pai' polisi topojaga bate-ra moto mpojaga wobo'. Kibea-kaiwo wobo', uma ria haduaa tauna kiratai hi rala-na!"


Ye ma pɔpɔtʋ lakəna na pə́ hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ tampana təkelekele na ɩ́ hikiɣi teeli, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ pa nyənəɣɩ-m ɩsaɣaʋ tɔtɔ? 	 Jadi', meka' ba ria to mpo'uli' hewa toi: "Ane bongko ngkai po'ingku-ta to bengku' pai' alaa-na lonto' lau-mi kamonoa' -na Alata'ala pai' -i ra'une' -e, ha napa pai' nahuku' -ta sabana jeko' -tae?"


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ɩ́ ká wii na ɩ́ sɩ, na yəlaa ká woŋ teu. Ɩ́ ká wɛɛ laŋwakəllɛ taa, ama mə laŋwakəllɛ ká pəsɩ laŋhʋlʋmlɛ. 	 Makono mpu'u lolita-ku toi: geo' pai' motantangi' -koi mpai', tapi' tauna to uma mepangala' hi Aku', goe' moto-ra. Susa' mpai' nono-ni, tapi' kasusaa' -ni mobali' jadi' kagoea'.


Ye n tɔkəɣɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ pɛlʋɣʋ waasəɣɩ-ŋ. Ama ye nn tɔkəɣɩ-tɩ, pə wɛ ɩsɩɩ pa ta pɛlɩ-ŋ kɛlɛ, paa n pɛlaa. 	 Kita' to Yahudi mpo'uli' ria kalaua-na ada petini' -ta ntuku' Atura Pue'. Pai' ria mpu'u kalaua-na karatini' -ta toe, asala tatuku' mpu'u wa Atura Pue'. Aga ane tatiboki Atura Pue', uma ntoto ria kalaua-ta ratini'.


Tampana tɔɔ Ɩsɔ nɔka ɩsəna tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lapa, ɩ tʋ yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ paa mpiɣi waanɩ waanɩ. 	 Toe pai' Alata'ala mohawa' bona woto-ta rababehi ngkai wori' nyala bagia, butu nyala bagia natu'u hi woto-ta ntuku' konoa-na, hore-hore hi pontu'ua to taoa-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ pama ɩsɛ kɛ kotuɣu nyə́ma tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma tɛɛtʋnaa mɛ, na lotu kʋlʋmtʋ təkpataa kɛ́ ma tɔmna Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ haləna saŋa. 	 Karata-na Paulus hi porumpua toe, nanaa hawe'ea topohura toera, na'uli' -raka: "Ompi' -ompi' -ku! Moroli' mpontolumanu' nono-ku! Duu' hi eo tohe'i, kupenonoi uma ria sala' -ku hi poncilo Alata'ala."


Na paa na pɩɩ tɛɛ pə tɔɔ tɔ, Apəlaham tɛma-tɩ na ɩ taa na ɩ́ tɛɛləɣɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ pəsa piitim paɣalɛ caa, ɩsɩɩ Ɩsɔ ka yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ: Nyá piya nyʋɣʋ ká wɛɛ mpʋ. 	 Nau' uma-pi ria poncarumakaa-na Abraham mo'anai', bate mepangala' pai' ncarumaka Alata'ala oa' -i. Napangala' janci-na Alata'ala to mpo'uli': kahi'a-na mpai' jadi' tuama wori' tauna hi humalili' dunia'. Apa' kako'ia-na Abraham mo'anai', Alata'ala mpo'uli' -ki hewa toi: "Muli-nu mpai' hewa betue' hi langi' kawori' -ra."


Ama ɩ́ tɔkɩ mpi ɩ́ wɛna tɔɣɔ teu təkem na haləna má kɔɔ. 	 Sampale-wadi, tida-mokoi mpotuku' napa to ni'inca-mi, duu' -na rata-a mpai'.


Kilisiti ɩnɩ ɩ kiŋ kɛ Ɩsɔ haa nyəm na laɣatʋ nti tɔ pə kiŋkinte wɛɛ na pə́ ŋmɛlaa. 	 Apa' Kristus toe-imi kunci to mpobea-taka hawe'ea pe'inca pai' kanotoa nono-na Alata'ala to tewuni.


Ma taapalaa, ma wiikina-mɛ sɩ ɩ́ təŋ ma ɩkpatɛ ɩsɩɩ ma maɣamaɣa ma təŋa mə ɩkpatɛ tɔ. Ɩ́ ta la-m ɩsaɣatʋ natələɣɩ tiili se. 	 Ompi' -ku to Galatia! Kuperapi' bona nituku' mpu'u ingku-ku. Apa' nau' to Yahudi-a, kubahakai-mi mpotuku' ada to Yahudi bona aku' jadi' hewa koi' to bela-koi to Yahudi. Lompe' lia kehi-ni hi aku' wengi.


Pə təna mpi pə kɛ́ antulinya nyəm tɔɣɔlɔ, yʋlʋ tɔnʋɣʋ kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ, na yʋlʋ naakʋɣʋ pʋlʋ na pə ɩsəsɛɛmlɛ kpa-ɩ tɔ, pə taɣa Tacaa kiŋ kɛ pə lɩɩnaa. 	 Apa' hawe'ea to hi rala dunia' toi-- hewa kahinaa nono-ta to dada'a, napa to tahilo pai' tapokahina, napa-napa to mpokalangko nono-ta-- hawe'ea toe lau bela to ngkai Tuama-ta, bate to ngkai dunia' -hana.


Ɩlɛna kotuɣu sɔsaa tɔ Piyɛɛ na Yohaanɩ sɩ pá lɩɩ təhʋʋlɛ taa. Pə kaasa mpɛ ɩlɛna pa niki tə saawala. 	 Toe pai' rapopalai-ra ulu suro Pue' Yesus toera ngkai porumpua-ra, pai' -ra mohawa',


Tɩɩ pɛɛkəɣɩ sɩ tə́ caalɩ-mɛ sɩ ɩ́ təŋ pənɛ na ɩ́ yele pənɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nawa sɩ ɩ́ tɔka Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ kɛ teu. Ama tá luɣu wɛɛ kɛ́ sɩ tə́ tʋ-mɛɣɛ niŋ kɛ mə təmlɛ taa na pə́ waasɩ-mɛ. 	 Uma-kai dota mpohawai' ntarurua' -koi, apa' moroho ami' -mi pepangala' -ni hi Kristus. Patuju-kai doko' mobago-kai hangkaa-ngkania hante koi', bona goe' -koi.


Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa ka wɛɛ mpa paa ka nyɔɔŋ na pa maɣamaɣa pa leleŋ pɛɛkʋɣʋ tɔ, liɣitee ɩsəlɛ taa kɛ́ paa nyənəɣɩ. Paa hɔ pa tɩ, na paa la ɩsəcaʋ. Paa yɔɣɔtɩ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ, pa kaa seeki pa caanaa. Paa la fɔɔfɛɩnaa, pa kaa seeki Ɩsɔ. 	 Apa' wori' mpai' tauna to mpoka'ahi' woto-ra moto-wadi, doko' jadi' topo'ua', mpope'une', molangko nono, pai' mporuge' doo-ra. Uma-ra mengkoru hi totu'a-ra, uma ra'incai motarima kasi, uma-ra mposaile' Alata'ala,


Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa lapa nti ɩsɔtaa tillu heela-wɛ tɔ. Pa kʋla tanaŋ ahula tɛɛ na pá polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na pá niki waasʋ lapʋ. Tənaɣa kɔtʋlʋ sɔsɔ na ɩ kiŋ caɣalaa təna pa kota Yuta Kotuɣu sɔsɔɔʋ nyə́ma. Ɩlɛna pá tili sɩ pá ləsɩ tillaa kɛ saləka taa na pá kɔna. 	 Jadi', mepupulo ngkii, hilou mpu'u-ramo hi Tomi Alata'ala pai' -ra mpotudui' ntodea. Nto'u toe wo'o, Imam Bohe pai' doo-na mpokio' hawe'ea pangkeni to Yahudi morumpu mpobabehi porumpua bohe agama Yahudi. Ria-ramo omea, ra'uli' mpo'uli' -raka topobago-ra: "Hilou-mokoi hi tarungku' mpo'ala' suro Pue' Yesus toera ria, pai' keni-ra tumai."


Ye ɩ́ wɛna naani pə təna mpi ɩ́ sələməɣɩ sɩ Ɩsɔ ɩ́ la-mɛ tɔ, ɩ lakɩ-mɛɣɛ-wəɣɩ. 	 Napa-napa to niperapi' hi rala posampaya-ni, ane nipangala', bate nitarima."


Ɩsəna pə caalaa tɔ, apalʋ koolu nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna na pá yaakɩ-ɩ sɩ Temetiyusi. Ɩ lukaɣa nyəɣəlʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ kutulusi ɩsɩɩ tʋɣʋ Aatema kutuluɣu taka. Na mpa pa lakaɣa ɩ cɔlɔɣɔ təmlɛ tɔ pa waakaɣa pə taa kɛ́ sɔsɔm. 	 Hi Efesus toe, ria hadua tomane to pante mpobabehi rewa ngkai salaka', hanga' -na Demetrius. Pobago-na mpobabehi too-tomia ngkai salaka' to molence tomi pepuea' hi anitu to rahanga' Dewi Artemis. Ngkai pobago-na tohe'e, hi'a pai' topobago-na mporata doi uma hangke-ngkedi'.


Mpʋ tɔtɔɣɔ waatʋ wei ɩ́ ká ná tɔmnaa panɛ pa lakɩ tɔ ɩ́ nyɩ sɩ pə wʋsaa kɛlɛ, pə caa lapʋ ntɛ́. 	 Wae wo'o ane nihilo-damo kajadia' toe we'i lou, ni'inca-mi neo' madupa' mpu'u-mi to ku'uli' we'i.


Yesu na ɩ ɩfalaa pa tiikaɣana pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ taa heeli nɔɣɔlʋ kɛ nti ɩ́ nawa tɔ. Haləna kʋyaŋku Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ na má fe tɔ. 	 Pana'u-ra ngkai lolo bulu' toe, Yesus mpo'uli' -raka: "Neo' ulu nilolita hi hema-hema napa to nihilo we'i, duu' -na Aku' Ana' Manusia' memata ngkai kamatea."


Ma Caa, pənɛntɛ kʋsɩ ma nyʋɣʋ kɛ nyá kiŋ ɩsɩɩ maa wɛʋ hatoo lɔŋ kɛ nyá kiŋ na pə́cɔ́ pá lá antulinya tɔ pə taka. 	 Toe pai' kuperapi' bona nupopehuwu kabohe tuwu' -ku dohe-nu Mama, hewa kabohe tuwu' -ta hangkaa-ngkania kako'ia-na dunia' tohe'i rapajadi'.


Pə kpaɣa pənɛntɛ tɔ, yəlaa ɩ́ wɛ kakpasɩ kɛ pa təyaɣa taa, paa faɣa. Tooso ká lɩɩ naalɛ ɩnɛɣɛ koloŋa, na naalɛ náá lɩɩ tooso kɛ́ koloŋa. 	 Ntepu'u ngkai tempo toi, tau hantina to nte lima rala-na hantomi mosisala: tolu hamali, rodua hamali.


Ama nti pa wiina-tʋ tɔɣɔlɛ sɩ, tə́ tɔɔsɩ pa kʋnyɔntʋnaa mpɛ pa tɔɔ, na ma lapa teu kɛ nti pa yɔɣɔta mpʋ sɩ tə́ la tɔ. 	 Sampale to raperapi', bona uma-kai putu mpotulungi tokabu. Ane toe-hana, bate to kubabehi ami' -mi.


Tənaɣalɛ ɩ ɩfalaa sɩ: Leɣe yʋlʋ ná hikiɣi tɔɣɔnaɣa kɛ nyɩɩtʋ taa cənɛ na ɩ́ cɛla kʋpiŋ kʋnɛ kʋ təna? 	 Ra'uli' ana'guru-na: "Ngkaiapa-tana mpai' tarata pongkoni' tapokoni' -raka, bo wao' -hana hi rehe'i lau?"


Ɩlɛna yʋlʋm tɔ sɩ: Tacaa, ma mʋwa. Na ɩ́ luŋi-ɩ atɛ. 	 Na'uli' tauna toei: "Kupangala', Pue'!" pai' mowilingkudu-imi mponyompa-i.


Tə nyəmá sɩ tampana kɛ Ɩsɔ təŋəɣɩ na ɩ́ hʋʋkəna pa təna mpa pa lakɩ mpʋ ɩnɩ pə taka tɔ te. 	 Ta'inca moto-mi ompi', ane Alata'ala mpohuku' tauna to mogau' dada'a hewa toe, pobotuhi-na bate makono. Aga uma ria huraa-ta mposalai' doo-ta, apa' ane tasalai' doo-ta, hibalia woto-ta moto-mi to tasalai' -e, bo hewa toe wo'o-wadi-hawo gau' -tae. Jadi', uma mpu'u ria ohea-ta mpe'arai' sala' -ta.


Paa Yesu sɛɛlaa kpekəle nte tə taa, pa kpa nyʋɣʋ nyə́ma, na pá hɔkɔ nɔɔsɩ na pá sələmɩ Ɩsɔ. Ɩlɛna pá tʋ-wɛɣɛ Tacaa wei ɩ tɔɔ pa tisa pa yuŋ tɔ ɩ niŋ taa. 	 Hi butu ngata to rakahiloui toe, Paulus pai' Barnabas mpo'ongko' tauna to jadi' pangkeni to mpototu'ai topetuku' Yesus hi ria. Mopuasa' pai' mosampaya-ra, merapi' bona Pue' mpewili' -ra, apa' Hi'a-wadi poncarumakaa-ra.


Nɔɣɔlʋ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ: Ɩ́ taɣanɩ Tacaa mpaaʋ, ɩ́ siɣisi ɩ mpaɩsi. 	 "Mekio' -i hi papada to wao', na'uli': `Neo' rata-imi Pue'! Porodo ami' -miki ohea-na. Nipakalempe ami' -mi ohea to natara mpai'.'"


na Yesu ta sʋʋta ɩcatɛ taa. Ama timpi Maləta ka səŋa-ɩ tɔ tənaɣa ɩ wɛɛ na ɩ́ səŋa mpʋ. 	 Nto'u toe, Yesus ko'ia mesua' hi rala ngata, hi mali ngata-i-pidi, hi kahiruaa' -na hante Marta we'i.


Yəlaa panɛ pa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ hila nna a nyɔɔwa tɔ, na ɩsɩɩ tɛʋ piluɣuu na heelimuɣu kʋsɩ-kʋ tɔ. Ɩsɔ tɛma-wɛɣɛ pa təcaɣalɛ caaʋ kɛ səkpɛtiile anaam taa. 	 Ane guru to boa' toera, Alata'ala mporodo-raka po'ohaa' to mobengi riki. Hira' toe hewa buwu to bangi, pai' hewa limu' to nawui ngolu' bohe aga to uma mpopana'u uda.


na ɩ́ yapa-ɩ ɩ wahalanaa təna taa. Pə kɔma na Yosɛɛfʋ tala Icipiti wulaʋ sɔsɔ kiŋ tɔ, Ɩsɔ lapa na wulaʋ laŋlɛ hɛɛna ɩ yaasi na ɩ laɣatʋ. Haləna Icipiti wulaʋ nana-ɩ kʋfənɛɛ kpaʋ, sɩ ɩ́ nyənəɣɩ Icipiti tɛtʋ təna na ɩ maɣamaɣa ɩ təyaɣa pə tɔɔ. 	 pai' ka'omea-na nabahaka-imi ngkai hawe'ea kaparia-na. Nawai' -i kapantea to mpokagoe' nono Firaun, magau' hi tana' Mesir, alaa-na Firaun mpo'ongko' -i jadi' gubernur tana' Mesir pai' jadi' topohawa' hi rala tomi-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu luŋa ɩ tɔɔ na ɩ́ kaləna watʋ, na tə ya ɩ tɔɔ. Tənaɣa alʋ kʋla kpakpaa na ɩ́ caləsɩ-wɛ. 	 Lou-imi Yesus mokore hi ncori poturua-na, pai' na'uli': "Palai-ko haki'!" Ncaliu mo'uri' -imi, pai' memata-i mpolayani-ra.


Tə kʋla təna, ɩlɛna tə́ malɩ kʋteŋ na tə́ polo tə́ lɩɩ Lesiyo. Kʋ fema na heelim lɩɩna ilim mpətəŋ tɔɔ, ɩlɛna tə́ tɔ kʋyɛɛŋ naalɛ na tə́ tala Pusɔɔlɩ. 	 Ngkai ree, kaliliu wo'o-makai mpewiwi' tahi', rata hi ngata Regium. Kamepulo-na, mewui ngolu' to lompe' ngkai selatan. Toe pai' mogasi pomako' kapal-kai, pai' ro'eo oti toe rata-makai hi ngata Putioli hi tana' Italia. Mana'u-makai ngkai kapal hi ree.


Kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa kɛ Helɔtɩ na Pilatɩ pa ciikaa. Pəyele paa wɛna təma na koloŋa kɛ́. 	 Hi eo tohe'e momekalompei' -ramo Herodes pai' Pilatus, hiaa' ri'ulu mosisala-ra.


Pə tɔɔ kɛ́ Kilisiti kɛ wei ɩ tɛləsəɣɩ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋfam kɛ lɛlaa tɔ sɩ mpa Ɩsɔ yaawa tɔ pá hiki kʋpantʋ tam nyəntʋ nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ pa kpancoou tɔ. Pa pəsəɣɩ na pá hiki-tɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, səm lapa pə taa, na səm mpɩ pə yekina na mpa paa wɛ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋpəm taa na pá pəntəɣɩ tɔ, pá lɩɩ kʋpəntəŋ ɩnɩ ɩ taa. 	 Bula-na ria-pidi pojanci to lomo' -na to naparata Musa, manusia' mpotiboki Atura Pue'. Toe pai' Kristus mate mpotolo' manusia' ngkai petibokia-ra toe, pai' -i jadi' topetauntongoi' to mpoparata Pojanci to bo'u, to mpoposidai' manusia' hante Alata'ala. Nababehi toe bona hawe'ea tauna to nakio' Alata'ala mporata rasi' to tida duu' kahae-hae-na, hewa to najanci Alata'ala hi ana' -ana' -na.


La alaa sɔsaa ɩsɩɩ nyá toonaa. Na ń la alaa səkpema ɩsɩɩ nyá tɛɛtʋnaa tɔtɔ, na ń lá laakalɩ na tɛtɛlakasɩ. 	 Tobine to meliu umuru-ra ngkai iko nuponcawa tina-nu. Pai' tobine to mongura ngkai iko nuponcawa tu'ai-nu, pai' pelompehi bona moroli' gau' -nu pai' pekiri-nu.


Ɩlɛna Tacaa tɔ Moisi sɩ: Wɔɣɔsɩ nyá ntaŋkpala, timpi taa n səŋa mpʋ tɔ pə kɛ́ tɛtʋ katɛ nyəntʋ kɛ́. 	 Na'uli' wo'o-mi Pue' mpo'uli' -ki: `Roncu sapatu' -nu, apa' tana' to nupokorei tetu-e, tana' to moroli'.


Ama Ɩsɔ yəlaa lapa taalɩ na Ɩsɔ kaləɣəna-wɛ sɩ: Pə́ kɔma na pə́ kɔɔ maa yele na má na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tə́ tasa nɔɔsɩ kʋfasɩ pɛɛlʋɣʋ, na pə́ kpɛnna Yuta kpekəle nyə́ma tɔtɔ. Tacaa má ma yɔɣɔtəna mpʋ. 	 Ntaa' narua' -di Alata'ala kasalaa' topetuku' -na, pai' na'uli' -raka hewa tohe'i: Epe-e'! Rata mpai' tempo-na kubabehi Pojanci to bo'u hante hawe'ea to Yahudi, lompe' suku Israel lompe' suku Yehuda.


Ye pə taɣa mpʋ, ma na Masetoni nyə́ma tə́ kɔma na tə́ maɣana ɩ́ ta nyɔɔsɩ mə tɩ, taɣa pə tʋ fɛɛlɛ. Mpi tɔ ɩ́ yelaa na tə́ tɛ-mɛ na tá taa kɛ́ teu. Na ye mə nyəntɛ tɔm ɩlɛ paa yɔɣɔtəɣɩ təlɛ. 	 Apa' ane ria-ra mpai' to Makedonia to mpo'emai' -a tilou, pai' ane rapa' -na ko'ia terumpu doi petulungi-ni tetu-e, uma mpai' mowo ea' -kai, apa' mpolia' ki'une' -mokoie. Koi' wo'o mpai' me'ea' ompi'.


Ye mpʋ ɩlɛ tá taapalaa, ɩ́ səŋ təca na ɩ́ tɔkɩ sɛɣɛsəŋ wei tə sɛɣɛsa-mɛ tɔ, paa wei tə yɔɣɔtəna tá nɔɔsɩ tɔ, paa takəlasɩ taa nyəŋ. 	 Jadi' ngkai toe-mi ompi', pakaroho pepangala' -ni, perohoi ngkakamu hawe'ea to kitudui' -kokoi, lompe' to ki'uli' hante wiwi, lompe' to ki'uki' hi rala sura.


Ɩ́ tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ laasaɣa tɔɔ tɔ, pɛɛlɛɛ təna tʋ Ɩsɔ wei ɩ yaa-mɛ sɩ ɩ́ hiki mə paa tete kɛ ɩ teeli wei ɩɩ tɛŋ tɔ ɩ taa kɛ́ mə na Kilisiti mə kpɛntʋɣʋ tɔɔ tɔ, ɩ maɣamaɣa ɩ ká taɣanəna-mɛɣɛ teu təmammam. Na ɩ ká la na ɩ́ nyɔɔ toŋ, na ɩ́ ha-mɛɣɛ apalʋtʋ, na ɩ́ səŋsɩ-mɛɣɛ kite nte tə tɔɔ pə kaa ciɣiti-mɛ tɔ. 	 Pai' ane timpaliu-damo kaparia to hangkale'liu toe-e, Alata'ala moto mpakahono' to kura' hi koi': batua-na, narohoi, napomonoa' pai' napakatida-koi. Apa' Hi'a-mi pehupaa' hawe'ea ahi'. Hi'a to mpokio' -koi jadi' ana' -na, bona ngkai posidaia' -ni hante Kristus, mporata-koi bagia hi rala kabohe tuwu' -na to uma ria kahudua-na.


Ye nɔɣɔlʋ kɔma na ɩ́ heeli-mɛɣɛ Laapaalɩ kʋfalʋ nɔɣɔlʋ na pə́ tá kɛ́ wei tə tɛma-mɛɣɛ heeluɣu tɔ, Ɩsɔ ká nana pʋntʋ paa ɩ kɛ́ awe. Paa tá taa yʋlʋ maɣamaɣa, paa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ maɣamaɣa. 	 Aga ku'uli' -kokoi, hema-hema to mpokeni kareba to ntani' -na to uma hibalia hante Kareba Lompe' to mpolia' kiparata-mikokoi, Alata'ala mpototowi-ra! Nau' ba kai' moto-mi ba paiana mala'eka ngkai suruga mpu'u-i, bate kana natotowi Alata'ala-ra!


Ɩ́ la laakalɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa. Pa kɔŋ mə kiŋ na pá cɛsəɣɩ ɩsɩɩ pa kɛ́ heeŋ, sɛsɛ ɩlɛ sʋnsʋməŋ kpitikpitinaa ntɛ́. 	 "Mo'inga' -inga' -koi, apa' ria tauna to mpo'uli', nabi-ra. Ntaa' boa' -radi. Hiloa-ra hewa tauna to mepangala' hi Alata'ala. Tapi' patuju-ra doko' mpokero pepangala' doo-wadi.


Na waatʋ wei ɩ ká kɔɔ tɔ, ɩ ká hʋ́lɩ́ antulinya samaa kɛ ɩsəna pa liɣitaa na pá tá cɛkəna ɩsaɣatʋ na tampana təŋʋɣʋ na Ɩsɔ hʋʋlɛ pə tɔm tɔ. 	 "Ane tumai-i mpai' Inoha' Tomoroli', Hi'a-damo to mpakanoto hi manusia' kamojeko' -ra. Napakanoto wo'o kamonoa' -ku pai' pehuku' Alata'ala.


Leelu wei ɩ lʋlʋɣʋ pɩɩsɩ tɛɛ nɩɩtoso tɔ ɩ tike ɩ hətɛ kɛ n ká tʋ leelaa həla taa. Ama ɩ ká wɛɛ wei ɩ laɣana apalʋ kʋlʋm kɛ hatuu ɩ kʋlʋɣʋ tɔɣɔ. 	 Tobalu to ma'ala rapopesua' hanga' -ra hi rala buku tobalu, muntu' to hewa toi: umuru-ra uma kura' ngkai ono mpulu' mpae, motomanei hangkani-ra-wadi.


Na alɔɣaa mpɛ pa wiikaɣana Yesu sɩ ɩ́ taa tɔ-wɛ sɩ pá məlɩ pa hɔɔʋ tɛɛ. 	 Raperapi' mpu'u seta toera bona neo' -ra nawuso hilou hi rala wulou'laa to uma tepetudu kanala-na.


Tá təna ɩsəntɔ ḿpʋ́ɣʋ́ tɩɩ wɛɛ, tə təŋaɣa tá yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ kʋnyɩɩləŋ kɛ yem kɛ́. Na mpi tá tɔnəŋ na tá hʋwɛɛ caakaɣa tɔ mpʋ teitei kɛ́ tə lakaɣa. Pə lʋla-tʋ na tə́ wɛ ɩsəna tɔ pə wɛɛ sɩ Ɩsɔ pááná ká huu tá tɔɔ kɛ́ ɩsɩɩ a ka huu lɛlaa tɔɔ tɔ. 	 Ri'ulu, kita' omea hibalia hewa hira': po'ingku-ta mpotuku' kahinaa nono-ta to dada'a, pai' -ta mpobabehi konoa nono pai' pekiri-ta to dada'a. Nto'u toe masipato' lia-ta nakaroe Alata'ala, apa' gati kehi-tami toe-e, hibalia hante kehi tau ntani' -na.


Tɔʋ, ɩ́ lɛɛkɩ nyəɣətʋ nɩɩnʋwa (100) ɩnəɣɩ ɩ niŋ taa, na ɩ́ sɔɔsɩ nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tʋ. 	 Na'uli' wo'o-mi maradika toei hi pahawaa' kahadua-na: `Ala' doi to hi hi'a, wai' -ki to ria-ki hampulu' ncobu.


Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ. 	 "Hema to tilingaa, pe'epei mpu'u-e' napa to na'uli' Inoha' Tomoroli' hi topetuku' -ku hi butu ngata-na."


Ɩ yɔɣɔtaɣa mpʋ, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ ɩ waalɩ na ɩ́ na Yesu səŋaa. Ama ɩ ta nyɩ sɩ ɩnɩ. 	 Ngkai ree, me'ili' -i Maria, nahilo-hawo hadua tauna mokore hi tilingkuria-na. Ntaa' Yesus-midi-hana, aga uma na'incai Kayesus-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa ná tɔɔsa-yɛ na pá tɔ sɩ: Ta mpaaʋ taa pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ tə́ kpaɣa liɣitee anɛ na tə́ tasa tʋɣʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ atakaa taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋkʋlɛ liɣitee kɛ́. 	 Imam pangkeni mpotima' doi toe, pai' ra'uli': "Doi toi, doi posula' raa'. Ntuku' atura agama, doi to hewa tohe'e uma ma'ala rapuna' hi rala peti' pompunaa' doi pepue' hi Tomi Alata'ala."


na ɩ́ caɣa tənaɣa ɩsɔtʋnaa tooso. Waatʋ wei ɩ lapa sɔɔlʋ sɩ ɩ puki Silii ɩlɛna ɩ́ nɩɩ sɩ Yuta nyə́ma tɔŋa ɩ mpaa kɛ pɛɛkʋɣʋ. Tənaɣa ɩ tɔma sɩ ɩ ká məŋna Masetoni tɔɔ kɛ́, tɔfɔ pə kaa la. 	 Mo'oha' -i hi ria tolu mula kahae-na. Timpaliu tolu mula toe, ria patuju-na mpohawi' kapal nculii' hilou hi tana' Siria. Aga nto'u toe, ria kareba to mpo'uli': to Yahudi mohawa' mpatehi-i. Toe pai' na'uli': "Agina ntara hi role-na moto-a mpohulii' pomakoa' -ku hilou hi propinsi Makedonia." Jadi', hilou mpu'u-imi hi Makedonia.


Yəlaa tɛɛlaɣaa teu sɩ pʋlʋ ká la, haləna pá kɔɔ pá sʋʋ maɣasʋɣʋ kɛ pa taa sɩ, yaa Yohaanɩ kɛlɛ Mesii ɩnɩ. 	 Nto'u toe, ntodea ntora mpopea karata-na Magau' Topetolo' to najanci Alata'ala. Hawe'ea-ra mepekune' hi rala nono-ra, meka' ba lue' Yohanes lau-mi Magau' Topetolo' to rapopea toe.


Ama ye wei ɩ hika Ɩsɔ nyəm pʋntʋ wɛɛ kɛ́ təcɛɩcɛɩ. Pəlɛ pə paasi ɩ ta kɛ yoolu, ɩ kɛ́ suulu tʋ, na pɛɛlɛɛ tʋ, na kʋpantʋ tike kɛ ɩ lakɩ, na ɩ təma tewa. Ɩɩ faɣasəɣɩ yəlaa sɩ ma nyəmá akele ma ta nyɩ akele, na cɛsʋɣʋ fɛɩ ɩ kiŋ. 	 Aga ane tauna to mporata mpu'u kanotoa nono ngkai Alata'ala, hewa toi po'ingku-ra: lomo' -lomo' -na moroli' nono-ra. Doko' tuwu' hintuwu' -ra hante doo, mo'olu nono-ra pai' -ra mpotuku' konoa doo. Jau-ra mpotulungi tauna to mpe'ahii', pai' mpobabehi kehi to lompe'. Uma-ra mopahamalia pai' uma-ra turu mpomahapi.


Pə taɣa pəle kɛ yem kɛ́ n tuuki? Pə pəsəɣɩ pə wɛɛ sɩ tɔɣɔnaɣa pəle yaa pʋlʋ kʋtutuum paa mpi. N ka tuukaɣa tɔ, pə fɛɩ ɩsɩɩ kaɣana pə nyɔʋ ɩsəntɔ na pə wɛ hatʋ tɔ. 	 Pai' napa to tatuja', unto' mara-i-wadi, ba pae-i ba tinuja' to ntani' -na. Uma-hawo tapuna' hi rala tana' hamuli to ntali kaho-na pai' rau-na. Unto' mara-wadi-hawo to tatuja' -e.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Yuta nyə́ma kɛ piti, na pá tɔŋ sɩ: Ɩsənaɣa pə lapa na ɩ́ nyɩ pə tənaɣa mpʋ pə́cɔ́ ɩ ta la ceu? 	 Konce-ra topoparenta to Yahudi mpo'epe tudui' -na, ra'uli': "Beiwa pai' na'inca ihi' Buku Tomoroli', bo uma-i-hawo mosikola-e?"


Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Yesu taɣana Kalilee teŋku waalɩ kɛ́ tɛsʋɣʋ. (Lɛlaa yaa sɩ Tipeliyatɩ teŋku). 	 Oti toe, hilou-imi Yesus hi dipo Rano Galilea, to rahanga' wo'o Rano Tiberias.


Tənaɣa pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, kɛ ɩ́lɛ́ ɩ wɛna naanʋwa? 	 "Ingu' -ramo to napahawa' toera, ra'uli': `Napa pai' hewa tetu, Magau'? Apa' ria-miki-hana hampulu' mpepa'!'


Wei ɩ́ kisa-m na ɩ́ lɔɔ ma kʋyɔɣɔtʋtʋ pʋntʋ tɔm kʋlʋ wɛ ɩ tɛɛ tənaɣa. Pə taɣa pʋlʋ, tɔm nti ma kpaalaa tɔ, ntɩ ɩnɩ tɩɩ kʋna pʋntʋ tɔm kɛ kʋyakʋ kantəkaɣa nyəŋkʋ wule. 	 Tauna to mposapuaka-a pai' uma mpotarima lolita-ku, ria-mi mpai' to mpohuku' -ra. Lolita-ku to kupohowa', toe-mi mpai' to mpohuku' -ra hi Eo Kiama.


Tənaɣa Piyɛɛ cɔ Yesu sɩ: Tacaa, pepe tɔɔ kɛ́ ma kaa pəsɩ má təŋɩ-ŋ nɔɔnɔɔ? Halɩ ma sɔɔlʋ nyá pɩɩwaɣa sɩ paa nyá səm má sɩ yaa. 	 Na'uli' tena Petrus: "Ha napa pai' uma-a ma'ala mpotuku' -ko wae-e lau Pue'? Ku'agi mate sabana petuku' -ku hi Iko!"


Tənaɣa ɩ waalɩ nyəŋ hɔma leelu, na ɩ́lɛ́ ɩ caŋ ɩ sɩ tɔtɔ, ɩ fɛɩ pəyaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́lɛ́ ɩ waalɩ nyəŋ ná kpaɣa alʋ ɩnɩ na ɩ́lɛ́ ɩ sɩ mpʋ tɔtɔ. 	 Tu'ai-na mpotobine balu-na. Mate wo'o-i-wadi-hawo, hiaa' ko'ia-i mo'anai'. Wae wo'o to majadi' hi katolu-na,


Ama pɩɩ kɔɔ na pə́ kɛɛsɩ kʋyakʋ nakʋlɩ, ɩlɛna pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ. Ɩlɛ pəlɛɣɛlɛ paa hɔkɔ nɔɔsɩ. 	 Tapi' rata mpai' tempo-na, topemua' ra'ala' ngkai laintongo' -ra. Nto'u toe-damo, pai' lako' mopuasa' -rada."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpalaa pona Yesu kɛ́ kɔtəlaa wulaʋ tɛ, na pá maɣana kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa kota təna. 	 Ngkai ree, Yesus rakeni hilou hi tomi Imam Bohe. Hi ria, morumpu-ramo hawe'ea imam pangkeni, guru agama pai' totu'a to Yahudi to ntani' -na.


Kʋsəsɩɩtʋ yekina na Ɩsɔ pááná kɔŋ, na kʋsəsɩɩtʋ wɛnna na tə pəntʋɣʋ wɛɛ tɔtɔ. 	 Apa' roe Alata'ala lau-di to tarata ngkai Atura Pue', apa' mpotiboki-ta Atura-na toe. Ane ke Alata'ala uma mpowai' -ta Atura-na, ke uma-ta masala' mpotiboki Atura-na toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa polaa na pá feesi-ɩ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, ya-tʋ, tə lepaɣa. 	 Ana'guru-na hilou mpolike-i, ra'uli' -ki: "Pue'! Tulungi! Mate-ta toi-e!"


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hota atɛ na ɩ́ nɩɩ pə pɔɔsəɣɩ-ɩ sɩ: Sɔɔlɩ Sɔɔlɩ pepe tɔɔ kɛ́ n tʋɣʋ-m kʋnyɔŋ kɛ mpʋ? 	 Kamodungka-nami pai' na'epe-hawo topololita to mpo'uli' -ki: "Saulus! Saulus! Napa pai' nubalinai' -a?"


Ḿpʋ́ɣʋ́ pʋʋɣʋ sɔsɔɔʋ ŋku kʋ kaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ kʋ faɣa kʋ hɛkʋ taa kɛ́ huŋ naalɛ kɛ yem kɛ hatoo ɩsɔtaa na pə́ kaləsəna atɛ. 	 Nto'u toe, kain porini-olo' to tetoe hi rala Tomi Alata'ala mobika' ntongo' ngkai lolo-na rata hi une' -na.


Ama cɔləɣɩ kʋmɛlətɔmnaa tɔɔ hɔm na lʋləŋ loosi təŋʋɣʋ. Cɔləɣɩ yooŋ na ntɔŋkpɛɛsasɩ kɛ Moisi kʋsəsɩɩtʋ tɔɔ. Ntɩ ɩnɩ tə kʋɣɩ təma kɛ teu kɛ́, pəcɔ tɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ. 	 Ria wo'o tauna to ntora momebaro pai' momehono' -wadi, mpomehonoi' atura agama Yahudi ba tutura po'ompi'. Neo' -pi nupiliu-ra metudui'. Pelelii' lau-mi pomehonoa' to rabehi-behi tauna to wojo tetura. Apa' uma ria rasi' -na pai' uma ria kalaua-na.


Ye Pɔɔlɩ-wɛ, pa tala paa ɩcatɛ nte, pa kɛɛsəɣɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ pə təna mpi Yosalɛm tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa sɩɩwa tɔ, na pa heeliɣi-wɛ sɩ pá təŋ nti pɛlɛ pa yɔɣɔtaa tɔ. 	 Ngkai ree, me'ongko' wo'o-ramo Paulus pai' doo-na, pai' hi butu ngata to ratara, raparata oa' hi topetuku' Yesus kabotu' lolita suro Pue' Yesus pai' totu'a hi Yerusalem wengi. Pai' ratudui' -ra bona mpotuku' hawa' -hawa' to rapakatantu-mi toe.


Ma taapalʋ kʋpaŋ, ma koolee ntɛ́ sɩ ń caɣana nyá tɩ, na pə́ ha-ŋ tɔnʋɣʋ taa alaafəya ɩsɩɩ nyá ləsaɣa wɛʋ alaafəya tɔ. 	 Bale! Mosampaya-a bona seha' -ko pai' bona mporata-ko kalompea' hi rala hawe'ea to nubabehi, hewa kao' -nu mporata kalompea'.


Ntanyɩ pə́ taləna pənte kɩɩ lʋlɩ pee. Kʋ ta lʋlɩ ɩlɛ n sɛtɩ-kʋ. 	 Meka' ba lue' mowua' -i-hawo mpai' mpae boko'. Ane uma oa' -i mowua', tatoki-imi.'"


Apalʋ nɔɣɔlʋ naa wɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa kɛ́ hatoo lɔŋ, pa yaakɩ-ɩ sɩ Simɔŋ. Apalʋ ɩnɩ ɩ lakaɣa topotopo təma kɛ́, na pə lakɩ Samalii nyə́ma tənaɣa piti. Ɩ nyənaɣa ɩ təɣɩ sɔsɔ kɛ́ pə tii fɛɩ. 	 Hi rala ngata toe, ria hadua tomane to rahanga' Simon. Simon toei hadua topobali'mata. Mahae-imi mpopehuwu pake' -na to rapokakonce to Samaria. Mpo'uli' -i, hi'a tauna to bohe baraka' -na.


Ɩsayii ná yɔɣɔta Ɩsɛɣɛlɩ piitim tɔɔ tɔtɔ sɩ: Paa Ɩsɛɣɛlɩ piitim yəlaa paɣalɛ ká tala ɩsɩɩ teŋku nɔɣɔ kanyəŋa pee, pa taa yəlaa picinciim nyɔɔŋ kɛ paa ya. 	 Wae-mi lolita Alata'ala to mpotompo'wiwi-ra to bela-ra to Yahudi. Aga ane tauna to Yahudi-hana, ria lolita nabi Yesaya to lonto' lia to mpotompo'wiwi-ra. Moni-na hewa toi: Tauna to napomuli-ki Israel, wori' lia, hewa kawori' wo'one hi wiwi' tahi'. Aga nau' wae, hangkedi' -wadi mpai' to mporata kalompea'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Olifinaa pʋɣʋ. Waatʋ ɩnɩ tɔ pa kpɛɣɛtəna Yosalɛm. Pa fɛɩ pooluŋ na Petafasɩ na Petanii. Tənaɣa Yesu tila ɩ ɩfalaa taa naalɛ 	 Kamohu' -ra hi ngata Yerusalem, rata-ramo hi ngata Betfage pai' Betania hi Bulu' Zaitun. Hi ree, Yesus mpohubui rodua ana'guru-na hilou meri'ulu,


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə maɣamaɣa ɩ́ ká te-tʋ na mə sələməŋ. Na sələməŋ wei yəlaa samaa mɛ ɩ́ sələməɣɩ ta tɔɔ tɔ, Ɩsɔ ká mʋ-ɩ na ɩ́ la-tʋɣʋ kʋpantʋ tənɛ ɩnɩ, na yəlaa paɣalɛ sɛɛ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ tá tɔɔ. 	 Pai' koi' wo'o ompi' kana mpohorongko-kai hante posampaya-ni. Apa' ane wori' tauna mposampayai-kai, Alata'ala bate mpogane' -kai, alaa-na wori' tauna mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kaakalaɣa ŋkɛ ka nyɔɔna Piyɛɛ na Yohaanɩ kɛ tam. Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa samaa kɛ sɔsɔm, ɩlɛna pá watɩ Piyɛɛ-wɛ pa tɔɔ kɛ́ sakaɣa sɔsɔɣa ŋka pa yaakaɣa sɩ Salʋmɔŋ sakaɣa tɔ ka tɛɛ. 	 Jadi', topungku to lako' rapaka'uri' toei mpotuku' oa' -ra Petrus pai' Yohanes. Karata-ra hi pengkawinaraa to rahanga' Pengkawinaraa Salomo, wori' tauna tumai morumpu ngkarumangkai-ra, apa' konce-ra.


Mɛləcisetɛɛkɩ na taa kɛ́ Lefii tʋ, paa na mpʋ ɩ mʋ mpi Apəlaham wɛna tɔ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ. Pəlɛ pə paasi ɩ koola koolee kʋpana kɛ wei ɩ hika kʋpantʋ nti Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ. 	 Melkisedek, bela-i muli Lewi. Aga nau' wae, mporata moto-i hampobagiahampulu' ngkai Abraham. Pai' wo'o, nau' Abraham mporata janci ngkai Alata'ala, bela Abraham to mpogane' Melkisedek, Melkisedek lau-di to mpogane' Abraham.


Pə taɣa pʋlʋ, Ɩwəyaɣa ŋka ka wɛ kumte hɛkʋ tɔ ŋkɛ kaa tiikiɣina-wɛ, na kaa pukina-wɛɣɛ weesuɣu lʋm sɛɛlaa kiŋ. Na Ɩsɔ ká hɩɩsɩ pa ɩsəlʋm təna təpaɩpaɩ. 	 Apa' Ana' Bima to hi ncori Pohuraa Magau' toei mpo'ewu-ra. Natete' -ra hilou hi ulu ue to mpowai' katuwua'. Pai' Alata'ala mpopori hawe'ea ue mata to mo'ili ngkai mata-ra."


Pə pamna saləka tʋ kpitikpiti nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Palapaasɩ tɔ ɩ wɛ saləka taa. 	 Jadi', mpae toe, ria hadua to ratarungku' to ra'inca lia ntodea. Hanga' -na Yesus Barabas.


Na pə təna pə́ tisi sɩ Yesu kɛlɛ Sɔsɔ, na pə́ ha Tacaa Ɩsɔ kɛ́ teeli. 	 pai' -ra mpangaku': Yesus Kristus, Hi'a-mi Pue', alaa-na Alata'ala to Tuama rapomobohe.


Na ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ na Yʋlʋ Pəyaɣa má na má kpaa timpi maa wɛɛ tɔ, ɩlɛ ɩsənaɣalɛ ɩ́ ká la? 	 Ane wae-di, beiwa mpai' ane nihilo-apa, Aku' Ana' Manusia', ngkahe' nculii' hilou hi po'ohaa' -ku ami'?


Paa yʋlʋ wei ɩ́ tʋna tɛtʋ tɔkəlaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye pə taɣa Ɩsɔ nɔkʋɣʋ tɔɔ, tɛtʋ tɔkʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ taa wɛɛ. Na mpa pa tɩɩ wɛɛ tɔ, Ɩsɔ kʋlʋm ɩnɩ ɩ sɩɩna-wɛ. 	 Butu dua tauna kana mengkoru hi topoparenta to hi wongko-ta. Apa' uma ria mara topoparenta ane uma mporata kuasa ngkai Alata'ala. Pai' topoparenta to ria, bate napakatantu Alata'ala.


Piyɛɛ na Yohaanɩ pa tɔŋna samaa kɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna kɔtəlaa na Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa nyʋɣʋ tʋ na Satusee nyə́ma pa tala. 	 Bula-ra Petrus pai' Yohanes mololita-pidi mpololitai ntodea hi Tomi Alata'ala, rata ba hangkuja dua imam pai' to Saduki hante kapala' polisi Tomi Alata'ala, tumai mpohirua' -raka.


Tə tɛma Ɩsɔ na tá taa tɔɣɔ tə tɔŋ, ama tə ta nata na tá ɩsɛ se. 	 apa' bula-ta tuwu' hi dunia' toi-pidi, tatuku' -i Pue' ngkai pepangala' -ta, uma-hawo ngkai katahilo-na.


Pə taɣa pʋlʋ, tə tɔkʋɣʋ Kilisiti kʋnyɔntɔɣɔlɛ kɛ ɩsəna mpiɣi sɔsɔm tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ Kilisiti sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ kɛ sɔsɔm tɔtɔ. 	 Kaparia to narata-mi Kristus, wori' wo'o to kirata kai'. Aga wori' wo'o-mi karohoa nono to kirata ngkai Kristus.


Ɩlɛna Yesu tasa luŋuɣu na ɩ́ ŋmaa atɛ. 	 Oti toe, motungka' wo'o-imi, pai' -i mo'uki' tena hi tana' hante karawe-na.


Ɩ takɩ kɛlɛ ka taa, ɩlɛ ɩ ká maɣana pa hasa-kɛ na pá taɣanɩ pə tənaɣa teu. 	 Ponculi' -na hilou hi tauna to napalahii-e wengi, nahilo-hawo uma ria to mpo'ohai' -i. Tauna toei hewa tomi to molela' tepehaii, hinapa' hiloa-na.


Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ Moisi caa na ɩ too pa ŋmɛsa-ɩ ɩsɔtʋnaa tooso kɛ́ ɩ lʋlʋɣʋ waalɩ. Pa nawa sɩ ɩ tewa ɩlɛ pa ta nyana nti wulaʋ ka tɔma sɩ pá taa la tɔ tə lapʋ. 	 Ngkai pepangala' -ra totu'a-na Musa, pai' -ra mpowuni-i tolu mula kahae-na ngkai kaputu-na. Rahilo kasubo' -na, pai' uma-ra me'eka' mpotiboki hawa' raja Mesir.


Ɩlɛ maa cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, timpi ɩ́ tá la səkpema panɛ pa taa nɔɣɔlʋɣʋ kʋpantʋ tɔ, maɣa ɩ́ tá la. 	 "Pai' Aku' Magau', kutompoi' -ra: `Bona ni'inca: apa' uma-koina nitulungi-ra tauna to kedi' tuwu' -ra tohe'i-era lau, batua-na, Aku' -mi to uma nitulungi tetu-e.'"


Tutuɣu hʋllʋ ɩ́ ta yaɣa apalʋ tutuɣu, ɩsənaɣa yʋlʋ ká nyəna sɩ ɩ taɣanəɣɩ ɩ təɣɩ yoou tɔɔ? 	 Wae wo'o, ane sangkakala ratuwui' mpokio' tantara mosadia hilou hi panga'ea, tapi' ane uli' karatuwui' -na, hema-hana to sadia manga'e?


Pə tənaɣa mpʋ ɩlɛ tá taapalaa mɛ ɩ́ ná tá kiŋ kɛ ɩsəna pə wɛɛ sɩ ɩ́ ká tɔ na pə́ maɣa Ɩsɔ tɔ, halɩ ɩ́ tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ mɛɛ. Ama nti nɔɔnɔɔ ma wiikina-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ, haɩ, Tacaa Yesu tɔɔ ɩ́ sɔɔsɩ lʋpʋ kɛ pə taa. 	 Ka'omea-na ompi', kiperapi' bona nituku' hawa' -hawa' to ni'epe-mi ngkai kai', bona po'ingku-ni mpotuku' konoa Alata'ala. Kakoo-kono-na, lompe' -mi po'ingku-ni toe lau. Aga hante kuasa to nawai' -kakai Pue' Yesus, kiperapi' pai' kiparesai' mpu'u-koi bona nidonihii tena-pidi kalompe' po'ingku-ni toe-e.


Ama mʋsʋŋtʋ wei ɩ lakaɣa ɩ tɔɣɔntəlɛ kɛ mʋsʋŋ tɔ ɩ nyasa-ɩ tɔm sɩ: Ma na-ŋ, tá wulaʋ na tá tɔm hʋʋlʋ. 	 Tapi' to hadua to mpoweba' -mi doo-na mpotulaka Musa pai' na'uli' -ki: `Hema to mpo'ongko' -ko jadi' pangkeni to mpobotuhi kara-kara-kai?


Ama lɛlʋ ná kaləna ɩ́lɛ́ sɩ: Saləka kʋlʋm ɩnəɣɩ pa tʋ nyá, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ nn see Ɩsɔ? 	 Aga to hadua-i-hana mpotanee' doo-na, na'uli' -ki: "Ha uma-ko me'eka' -e? Uma-ko mengkoru hi Alata'ala-e? Rahuku' mate omea-ta toi-e.


Ma piya kʋpama, ma taɣana wʋsasɩ taa kɛ́ sʋʋʋ kɛ mə tɔɔ. Na wʋsasɩ nsɩ sɩ nəɣəsəna ɩsɩɩ lʋlʋɣʋ wʋsasɩ takʋɣʋ alʋ tɔ, sɩ pə́ la na ɩ́ kpaɣa Kilisiti yaasi na mə na-ɩ́ ɩ́ nəɣəsəna təmaɣa teu. 	 Ompi' -ompi', kuponcawa ana' -ku moto-mokoi. Aga susa' -mi nono-ku toi-e mpopenonoi-koi, pai' bate susa' oa' mpai' nono-ku ane ko'ia-koi jadi' hewa Kristus.


Ɩ́ nyɔɔna-ɩ teu ɩsɩɩ tʋɣʋ nyɔɔkʋɣʋna tɛtʋ tɔ. Kilisiti ɩ́ wɛɛ mə kʋlapʋtʋ təna kite. Paa kʋyaŋku ɩ́ nyɔɔkɩ toŋ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sɛɣɛsa-mɛ sɩ ɩ́ lakɩ. Ɩ́ sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ teu. 	 Pakatiri pai' pakatida nono-ni hi Hi'a, pakatede' pepangala' -ni, hewa to oti-mi ratudui' -kokoi. Pai' hi rala nono-ni mpo'uli' tarima kasi oa' -koi hi Alata'ala.


na Lefii kɛ́ Simiyɔŋ pəyaɣa, na Simiyɔŋ kɛ́ Yuta pəyaɣa, na Yuta kɛ́ Yosɛɛfʋ pəyaɣa, na Yosɛɛfʋ kɛ́ Yonam pəyaɣa, na Yonam kɛ́ Ɩliyakim pəyaɣa, 	 Lewi ana' Simeon, Simeon ana' Yehuda, Yehuda ana' Yusuf, Yusuf ana' Yonam, Yonam ana' Elyakim,


Tacaa Yesu ɩ́ hʋ́lɩ́ mə tənaɣa pɛɛlɛɛ. 	 Pue' Yesus mpogane' hawe'ea topetuku' -na ngkai kabula rala-na. Amin


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillaa samaa tuutuuma sɔɔsa ɩsɔtaa tillu ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ kpakpaa na pá saŋ Ɩsɔ na yontu sɩ: 	 Hampinisi mata mehupa' wo'o-mi wori' mala'eka to ngkai suruga dohe mala'eka to lomo' -na we'i. Mpo'une' -ra Alata'ala, ra'uli':


Na tə́ wɛɛ tənaŋŋ kɛ́ ɩ ɩsɛntaa. Ɩsaɣatʋ kaa wɛɛ haləna ta səm. 	 bona kita' jadi' topetuku' -na to moroli' pai' to monoa' hi poncilo-na, duu' kahae-hae-na.


Liɣitee pɛɛ kɛ pa lapəna kacɔka kɛ ɩcatɛ koluŋa kite tɛɛ pɛɛ tɔɔ. Kancaalaɣa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ nte tə sita cʋntʋ na pooku tɔ. Naalɛ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ nte tə wɛ pooku təlɛ tɔ. Tooso nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ pooku na atɔntɔɔtɛ. Liɣiti nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ tiŋ atɔntɔɔtɛ. 	 Parawatu bente toe ratu'ui hampulu' ronyala watu to ncola, butu meha' parawatu hore hanyala porampai-na. To lomo' -na, watu yaspis, karomeha' -na, watu nilam, katolu-na, watu mirah, ka'opo' -na, watu zamrud,


Na kʋkələtʋ lɛntɩ tɔtɔɣɔlɛ, sɩ n ká sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ kɛ ɩsɩɩ nyá tɩ. 	 Pai' parenta karonyala-na to hibalia hante to lomo' -na toe: `Kana tapoka'ahi' doo-ta hewa pompoka'ahi' -ta woto-ta moto.'


Na pá tɔɔkɩ ɩ tɔɔ kɛ́ ntaɣama, na pá mʋɣɩ kpátʋ́ɣʋ́ na pá taɣanəɣɩ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́ mapʋ. 	 Ra'uelikui-i pai' ra'ala' lua' to hi pale-na rapao' -ki woo' -na.


Pa kɔma pa polo Yesu nyəna tɛɛsʋɣʋ, ɩlɛna pá maɣana ɩ tɛma səpʋ, ɩlɛna pá yele-yɛ. 	 Aga karata-ra hi Yesus, rahilo-rawo mpolia' mate-imi. Uma-pi oko rapui' witi' -na.


Feŋiɣi nyá tɩ na nyá kʋsɛɣɛsətʋ tɔɔ tɔtɔ. Tɔkɩ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ teu. Tɔm tampana tɔɔ, ye n lakɩ mpʋ, n ká ya nyá tɩ nyʋɣʋ na nyá nɩɩntaa nyəŋ tɔtɔ. 	 Jagai po'ingku-nu, pai' jagai wo'o tudui' -nu. Tida-ko mpobago hawe'ea toe, apa' ngkai toe mpai' mporata-ko kalompea', wae wo'o tauna to mpo'epe tudui' -nu.


Tə caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna apalʋ nɔɣɔlʋ lɩɩna Yuta na ɩ́ kɔɔ, pa yaa-ɩ sɩ Akapusi. Ɩ ka kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́. 	 Ba hangkuja eo-makai hi tomi Filipus toe, rata hadua tauna ngkai Yudea, hanga' -na Agabus. Agabus toei, ria pakulea' -na mpohowa' Lolita Alata'ala.


Pɔɔlɩ-wɛ pa tɛma kɛɛsʋɣʋ kɛ pa nyəntʋ, ɩlɛna Saakɩ náá kʋlɩ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma taapalaa ɩ́ nɩɩ ma tɔm. 	 Hudu lolita-ra Barnabas pai' Paulus, na'uli' -mi Yakobus: "Ompi' -ompi', pe'epei-ka-kuwo lolita-ku.


Tənaɣa Yesu tɛɛ-tʋɣʋ nɔɣɔ, na ɩ́ pəsɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ kɛ tam tɔɔ. 	 Daho' -tamo mpohirua' -ki, apa' Yesus meri'ulu-imi mesua' hi ria, mpobea-taka ohea-ta bona tatuku'. Yesus-mi jadi' Imam Bohe-ta duu' kahae-hae-na, to hewa Melkisedek owi.


Na mɛ tɔtɔ ɩ́ ká yɔɣɔtɩ ma tɔm. Mpi tɔ ma na-mɛ tɩɩ wɛnna hatoo kancaalaɣa. 	 Pai' koi' wo'o jadi' sabi' -ku, apa' koi' -mi to dohe-ku ngkai pontepu'ua bago-ku hi dunia'.


Pə pamna kʋyakʋ ŋku kʋ yakaɣa sɩ pə fe na pá sʋʋ Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ taa tɔ kʋ wule. Yuta nyə́ma luɣu fɛɩ sɩ pə fe pa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ na yəlaa mpɛ pa wɛ pa tesikasɩ tɔɔ kɛ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ kɛ pa kʋyakʋ sɔsɔɔŋkʋ kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ pa sələma Pilatɩ sɩ ɩ́ yele na pá pɛlɩ mpa pa kama mpʋ tɔ pa nɔɔhɛɛ na pá tisi-wɛ. 	 Eo karaparika' -na Yesus toe, eo pomporodoa (batua-na, eo kako'ia-na Eo Sabat), pai' ntuku' palia to Yahudi uma ma'ala ria tomate tetoe hi kaju parika' nto'u Eo Sabat. Peliu-liu-nami apa' Eo Sabat tohe'e meliu kabohe-na ngkai to lalau. Toe pai' topoparenta to Yahudi merapi' hi Pilatus bona tauna to raparika' toera rapui' witi' -ra, bona sohi' -ra mate pai' woto-ra rapopana'u.


Ɩ́ paasəna kaləkʋ ŋku Ɩsɔ yelina-mɛ tɔɣɔ teu, ɩsɩɩ tiikilaa lakʋɣʋ tɔ. Ɩ́ feŋ kʋ tɔɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ ɩsɩɩ Ɩsɔ caakɩ tɔ, pə́ taa wɛɛ təlasɩ tɔm. Ɩ́ lakɩ mə təma tətetete, pə́ taa wɛɛ pɔɣɔlaɣa nyənʋɣʋ tɔɔ. Ama ɩ́ ha mə tɩ təkpataa kɛ́ pə lapʋ taa. 	 Kuperapi' bona nipewili' lompe' -ra topepangala' hi Alata'ala to jadi' ewua-ni. Apa' hira' toe hewa bima ewua-ni to nahawai' -kokoi Alata'ala mpo'ewu. Pewili' -ra hante kanangkoa' nono-ni ntuku' konoa Alata'ala, neo' hewa to baha rapewuku-wadi. Tulungi-ra hante kabula nono-ni, neo' aga mpenonoi gaji' -wadi.


Ye yʋlʋ nɔɣɔlʋ lapa ɩcam, má lakɩ ɩcam tɔtɔɣɔ. Ye pə tʋ nɔɣɔlʋ kɛ ɩsaɣatʋ lapʋ, pə wɩɩkɩ-m kɛ́ təsəŋŋ. 	 Ane ria ompi' hampepangalaa' -ku to susa' apa' lente pepangala' -ra, susa' wo'o-kuwo nono-ku. Ane ria to monawu' hi rala jeko', peda' wo'o-kuwo nono-ku.


Tə taa miiti, mpi tɔ, pa taa lɛlaa ka miitaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ na wakəllʋ kʋ-wɛ tɔ. 	 Pai' neo' ngkunuti, hewa ria-ra hantongo' to mpobabehi, pai' alaa-ra mate napatehi mala'eka topepatehi.


Ɩlɛna ɩ newaa tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ cənɛ na ń polo Yuta na nyá ɩfalaa na təma nna n lakɩ tɔ tɔtɔ. 	 Jadi', ompi' -na Yesus mpobawai-i hilou hi Yudea mpokaralai eo bohe toe, ra'uli' -ki: "Neo' -hawo ntora hi rehe'i! Hilou-tamo hi Yudea, bona topetuku' -nu mpohilo anu mekoncehi to nubabehi.


Ntanyɩ ye ma wɛna ma ɩsɛ, maa tasa waasaɣa nakələɣɩ lapʋ. Tɔʋ, maa nyəŋ nti má ləsɩ tɔ se. 	 Aga ane tuwu' -a-pada hi dunia' toi, ma'ala-a-pidi mpokamu bago to mokalaua. Jadi', uma ku'incai to'uma-i to kupelihi.


Lɛlaa ná cɛkənaa na pá tisi. Ama lɛlaa ná kisa-təɣɩ mʋɣʋ. 	 Ria-ra to mpangala' lolita-na, ria wo'o to uma mpangala'.


Ɩlɛna ɩnɩ na ɩ ɩfalaa pá kpa kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpakpaa na pá polo timpi pa yaa sɩ Taləmanuta tɔ. 	 pai' Hi'a hante ana'guru-na mohawi' sakaya hilou hi ngata Dalmanuta.


Ɩ́ ká nɩɩna-wɛɣɛ teu na ɩ́ la pə təna mpi pa heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ la tɔ. Ama ɩ́ taa la ɩsɩɩ mpɛ pa maɣamaɣa pa lakɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nti pa sɛɣɛsəɣɩ tɔ, pə taɣa ntəɣɩ pa lakɩ. 	 Toe pai' kana nituku' omea napa to ratudui' -kokoi. Aga neo' nipenau' po'ingku-ra, apa' hira' toe uma mpotuku' napa to ratudui' -kokoi.


Pə tɔɔ kɛ́ kʋfənɛɛ Pilatɩ lɩɩwa na ɩ́ səŋ-wɛɣɛ kʋsəŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Suweɣe mə na apalʋ ɩnɩ? 	 Jadi', Gubernur Pilatus hilou hi mali-na mpohirua' -raka pai' napekune' -ra: "Napa to nipangadu' -ki tauna toii-e?"


Paa na mpʋ Ɩsɔ tá tili Ilii kɛ pa taa nɔɣɔlʋ kiŋ. Ama alʋ leelu nɔɣɔlʋ wei ɩ ka wɛ Sitɔŋ tɛtʋ taa kɛ́ Salɛpəta tɔ, ɩ kiŋ kɛ ɩ tila-ɩ. 	 Tapi' Pue' Ala uma mpohubui Elia mpotulungi haduaa ngkai tobalu toera. To nahubui-ki hilou hi ngata Sarfat, mpotulungi hadua tobine tobalu to Sidon, bela-i-hana to Israel.


Ye n wakəla nɔɣɔlʋ na ɩ́ yaa-ŋ nɔnɔɣɔ, la kookalɩ na nyá na-ɩ ɩ́ taɣanɩ mə tɔm kɛ mpaaʋ taa na ɩ́ ta tata hʋʋlʋ kiŋ. Pə́ taa kɔɔ na hʋʋlʋ náá tʋ-ŋ toŋtʋnaa niŋ taa na pɛlɛ pá təkɩ-ŋ. 	 "Wae wo'o, ane ria to doko' mpakilu-ta hi topohura, pari-pari mpali' kahintuwuaa' nto'u-ta hi lengko ohea-pidi hilou hi topohura. Apa' ane uma ria kahintuwuaa' -ta, bate nabua' -ta mpai' hi topohura, pai' topohura mpotonu-ta hi polisi, pai' polisi mpopesua' -ta hi rala tarungku'.


Waatʋ ɩnɩ ɩ taa Tacaa təŋlaa tɔŋna sɔɔsʋɣʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa tɔmaɣa kɛ Yuta nyə́ma mpa pa yɔɣɔtaɣa Kəlɛɛkɩ tɔm tɔ na tɛtʋ Yuta nyə́ma pa hɛkʋ, sɩ tɛtʋ Yuta nyə́ma ɩɩ paasəɣəna mpɛ pa leelaa kɛ teu kɛ paa ɩfemle nte tə tɔɣɔnaɣa talʋɣʋ taa. 	 Kahaa-haea kawoo-woria' -mi tauna to mpotuku' Yesus. Lomo' -lomo' -na, topetuku' Yesus paka' to Yahudi. Aga to hantongo' -ra mobasa Yunani, pai' to hantongo' wo'o mobasa Yahudi moto-ra. Nto'u toe, ngkunuti-ramo topetuku' Yesus to mobasa Yunani, mpongkunutii doo-ra to mobasa Yahudi, ra'uli': "Tobine-kai to balu, uma raratai bagia to rabagi butu eo-na hi to mpe'ahii'."


Tam tə sɛɛkɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə təna mə tɔɔ, na tə́ sələməɣəna-mɛɣɛ tam tɔtɔ. 	 Uma-kai putu mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala sabana koi' ompi', pai' kiporalasampaya oa' -koi.


Nn ma piya, mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ caɣa mpʋ, na tɩɩ tʋ-ɩ naani kɛ́ waatʋ wei ɩ ka lɩɩ tɔ, tə kaa kuu fɛɛlɛ kɛ ɩ ɩsɛntaa kɛ́ kʋyaŋku ɩ ká kɔɔ tɔ. 	 Kakaliliua-na ana' -ana' -ku, tida-mokoi hintuwu' hante Kristus, bona ane rata nculii' -ipi mpai', daho' -tamo mponyanyo-i, uma-ta mpai' me'ea' nakaratai.


Pə pamna alʋ kʋtɔntʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna. Ɩ hii ɩlɔɣɔʋ na pə kɔkəlɩ-ɩ pɩɩsɩ pəlefɛi hiu təcu, ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ siɣisi ɩ təɣɩ paa pəcɔ maɣamaɣa. 	 Hi ree, ria hadua tobine, hampulu' walu mpae-imi peda', apa' napesuai' seta-i. Tobine toei bungku', uma nakulei' mokore monoa'.


Tənaɣa Simɔŋ Piyɛɛ cɔwa Yesu sɩ: Tacaa, awe kiŋ kɛ tɩɩ polo? Nyá tɔm pee haakəna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ ɩlɛ. 	 Na'uli' Simon Petrus: "Ha hilou hi hema-makai mpai' Pue'? Iko-wadi to mpohowa' lolita to mpowai' katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Ɩlɛna Yesu tɔm tʋlaa taa lɛlaa náá tɔmɩ-ɩ sɩ: La piti təmlɛ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ Ɩsɔ toŋ kɛ n lakəna. Pa yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pa naa ɩ waalɩ. 	 Ria wo'o-ra hantongo' to doko' mposori Yesus. Merapi' -ra hi Yesus bona napopohiloi-ra anu mekoncehi bona monoa' ra'inca kangkai Alata'ala-na mpu'u-i.