Yesu ɩfalaa taa lɛlʋ, Ɩsəkaleeu pəyalʋ Yutaasɩ wei ɩ ká tɛ na ɩ́ lapɩ-ɩ kɔlɔmɔtɔ tɔ, ɩ tɔma sɩ: 	 Hadua ana'guru-na Yesus to rahanga' Yudas Iskariot-- to mpobalu' Yesus hi bali' -nae mpai'-- mpo'uli':


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ, pa nawa Ilii na Moisi na pá na Yesu pá yɔɣɔtəɣɩ. 	 Rahilo-rawo ana'guru-nae, ria rodua nabi to owi mpololitai Yesus. Nabi toera, Elia pai' Musa.


Ye ɩ nyəma-m ɩ́ nyəmá ma Caa tɔtɔɣɔ. Na pə kpaɣaʋ pənɛntɛ tɔ ɩ́ nyəma-ɩ na ɩ́ na-ɩ. 	 Ane ntoa' ni'inca-ama Aku' -e, tantu ni'inca wo'o-imi Tuama-ku. Ngkai wae-e lau, ni'inca-imi pai' nihilo-imi."


Pá kʋla timpi, wakəlʋɣʋ na ɩsaɣatʋ kɛ n makəna. 	 Hiapa-apa kahiloua-ra, mpokeni-ra kada'aa pai' kaparia-wadi.


Yʋlʋ tɔnʋɣʋ pilimile fətəla kɛlɛ ɩsɛ. Ye nyá ɩsɛ ɩ́ naakɩ teu, pə waasəɣɩ nyá tɔnʋɣʋ tənaɣa. 	 "Mata-ta ma'ala rarapai' -ki hulu'. Ane lompe' mata-ta, monoto pehilo-ta.


Mə na mpa pa lakɩ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ təma kpaɩ nyəna tɔ ɩ́ taa kaa pʋlʋ paa hoolaɣa. Ama ɩ́ la na pə́ kuli a tɔɔ na paa wei ɩ́ ná. 	 Jadi', neo' tapenau' gau' -ra to hi rala kabengia-na-pidi, apa' uma ria gau' to lompe' to mehupa' ngkai kabengia-na. Agina tapolonto' lau-mi kadada'a-na gau' -ra toe.


Ɩlɛna ɩfepu ɩnɩ ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Yuta nyə́ma caɣaa na pá sɛɣɛsɩ sɩ mpɛ pa kɔŋ na pá sələmɩ-ŋ sɩ cele ń pona Pɔɔlɩ kɛ kotuɣu sɔsɔɔʋ taa, sɩ kotuɣu caa kʋ wiili ɩ tɔm taa kɛ́ teu na kʋ cɛkəna. 	 Na'uli' ana' toei: "Ria-ra to Yahudi to mohawa', merapi' hi Kapala' bona mepulo mpai' uma' -ku rakeni hi poromua topohura, ntani' ra'uli' raparesa' tena kara-kara-na.


Pa nyəmá Ɩsɔ, ama paa see-ɩ, pəyele paa sɛɛ-ɩ ɩ́ na təmlɛ ɩsɩɩ pə nəɣəsəna yəlaa ɩ́ la Ɩsɔ tɔ. Pa hʋwɛɛ liɣita yem, paa laɣatiya ka fɛɩ. 	 Ra'inca moto karia-na Alata'ala, tapi' uma-ra mpobila' -i hewa to masipato' hi Alata'ala, pai' uma ra'uli' tarima kasi hi Hi'a. Wori' pekiri-ra to uma ria kalaua-na, alaa-na mobengi-mi nono-ra, uma-pi ra'incai tudui' to makono.


Yesu tɛma ɩlɛna ɩ́ kpili-kɛ na ɩ́ cɛla paasənlʋ na ɩ́ caɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma təkotile taa nyə́ma təna pama ɩsɛ kɛ ɩ tɔɔ. 	 Ka'oti-na nabasa toe we'i, nalulu nculii' -mi sura toe, natonu-ki pue' bago, pai' -i mohura bona metudui'. Hawe'ea tauna to hi rala tomi posampayaa toe mpodulu mponaa-i doko' mpo'epe lolita-na.


Sɔɔlʋɣʋ tɔm ka wɛɛna tam tɔɔ, Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ ká sɩɩ tənaɣa. Wei pə saawa na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pɩɩ tɛ na pə́ tɛ́. Nyəm ká tɛ na pə́ saalɩ yem. 	 Ahi' uma ria kahudua-na. Tapi' ane ria pakulea' -ta mpohowa' lolita Alata'ala, bate rata mpai' tempo-na pakulea' -ta toe uma-pi ria. Ane ria pakulea' -ta mololita hante basa to ngkai Inoha' Tomoroli', rata mpai' tempo-na pakulea' -ta toe mento'o-mi. Ane mporata-ta pe'inca to ngkai Alata'ala, rata mpai' tempo-na pe'inca-ta toe uma-pi raparaluu.


Ɩ́ kʋla kʋkʋlʋ na ɩ́ saa, paa yaa-ɩ wasaŋkalɩ. Ama səm ɩ́ kɛla ɩ paalʋ, kʋsəsɩɩtʋ ta tasa ɩ niŋ pɛlʋɣʋ tɔtɔ, tə ha-ɩ mpaa kɛ́. Pəlɛ tɔ, ye ɩ saa kʋfalʋ ɩ ta kɛ wasaŋkalɩ. 	 Jadi', ane rapa' -na tobine toei mpotomane tomane ntani' -na bula tuwu' -pidi tomane-na to lomo' -na, mobualo' hanga' -na. Aga ane mpolia' mate-mi-hawo tomane-na, uma-ipi tehoo' hante atura toe. Nau' ncamoko-i hante tomane ntani' -na, uma-i-hawo rahanga' topobualo'.


Ma taapalaa mə laŋa ɩ́ taa tɔna ɩsəna pə maɣasʋɣʋ-mɛɣɛ toŋ na toŋ sɩ pə naa mə waalɩ tɔ ɩsɩɩ mpusi nɔɣɔlʋ. 	 Ompi' -ompi' to kupe'ahi'! Mporata-koi kaparia to hewa apu karani' -na tetu-e, bona raponciloi karoho pepangala' -ni. Aga neo' nikehelei ba ni'uli' mporata-koi kaparia to melabi ngkai to lalau.


Ma lapa Tacaa təmlɛ na ɩsəcaʋ fɛɩ pə taa. Yuta nyə́ma caɣa ma acaɣa tɔ ma wɩɩwa na má ná wahala kɛ teu. 	 Hante nono mengkadingki' pai' hante ue mata mo'ili, mpobago-a bago Pue' hi laintongo' -ni. Pai' wori' kaparia mporumpa' -a sabana patuju-ra to Yahudi to doko' mpatehi-a.


Ama Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká tɛ na ɩ́ ləsɩ ɩsɔtɔnʋɣʋ kʋfalʋɣʋ na tɛtʋ kʋfatʋ, na tampana tike ká wɛnna pə taa. Nti tá taŋaa tɔɣɔlɛ. 	 Aga kita' mpopea to najanci-taka Alata'ala: langi' to bo'u pai' dunia' to bo'u, to rapo'ohai' tauna to monoa'.


Na tiikilaa Wulaʋ ɩ́ kɔma na ɩ́ kɔɔ, ɩlɛ ɩ́ ká hiki mə teeli ntenuɣu ŋku kʋ ŋmaləm ká tee kɔkɔ kɛ tam tɔ. 	 Pai' ane rata-ipi mpai' Poko Topo'ewu, nawai' -koi songko pedagia, to uma ria kabalia' peringkila' -na.


Tampana tɔɔ, ma nyɩɩlaa ɩsɩɩ paa yʋlʋ wei ɩ́ wɛɛ ɩsɩɩ ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ. Ama paa wei na ɩ Ɩsɔ hatɛ kɛ́. Pə haa ɩnɛɣɛ pənɛɣɛ, na pə́ ha ɩnɛɣɛ pənɛ. 	 Kakoo-kono-na, kupokono lia ane hawe'ea tauna loa hewa aku'. Aga uma hawe'ea tauna mporata pakulea' bona uma motobinei ba uma motomanei. Butu dua tauna hore-hore mporata pakulea' ngkai Alata'ala, hadua hewa toi hadua hewa tetu.


Ɩsɔ kʋlapʋtʋ wɛ yɔɣɔtaɣa tɔtɔ? Ɩ sɔɔlaa kɛ́ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ pááná na yəlaa nyɩ ɩ toma. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ tɔkəna suulu kɛ mpa pa nəɣəsəna ɩ́ mʋna pááná na ɩ́ wakəlɩ tɔ. 	 Wae wo'o hante Alata'ala: ria kuasa-na mpobabehi napa konoa-na hante kita' manusia'. Kakoo-kono-na, dota moto-i mpokaroe tauna to dada'a pai' mpopohiloi baraka' -na, apa' masipato' lia-ra rahuku' duu' kahae-hae-na. Aga nau' wae, mosabara-i-pidi hi tauna to natao nakaroe toera.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ Yesu kɛ cɔŋʋɣʋ, haləna pá caŋ pá tili feŋlaa sɩ pá feŋiɣi-ɩ. Ɩlɛna feŋlaa mpɛ pɛlɛ pá cɛsɩ ɩsɩɩ pa kɛ́ kʋpama napəlɩ pəyele yem. Pa makaɣa Yesu nɔɣɔ tɔɔ na pa tɔm kʋpɔɔsʋtʋ sɩ pá ná. Pa caakaɣa kɛ́ sɩ pá hiki mpi pə tɔɔ paa kpa-ɩ tɔ, na pá tʋ-ɩ kʋfənɛɛ niŋ taa. 	 Jadi' rapali' loga to lompe'. Mpopahawa' -ra tauna hilou mpolelemata-i. Tauna toera, ntani' hewa tauna to monoa' nono-ra, tapi' patuju-ra mpo'opa kasala' lolita-na, bona rapakilu-i hi gubernur.


Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa Yesu hətɛ tike kɛ paa yaawa na pá sɔna-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. Ɩlɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ ta tiita pa taa nɔɣɔlʋ ɩ tɔɔ. 	 Apa' ko'ia-ra nakahompoi Inoha' Tomoroli'. Muntu' raniu' -ra mpokahangai' hanga' Pue' Yesus.


Pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ lakəna na Ɩsɔ nyənəɣɩ yʋlʋ kɛ yʋlʋpaŋ, paa pʋntʋ kɛ́ awe. Ama kʋsəsɩɩtʋ təmlɛ ntɛ́ sɩ pə́ hʋlɩ-ŋ nyá təpəntəlɛ, pə təna ntɛ́. 	 Uma ria haduaa to monoa' hi poncilo Alata'ala ngkai kampotuku' -ra Atura Pue'. Apa' ngkai Atura Pue' toe-di, ta'inca lau-mi kamojeko' -ta.


Ilim ká sɩ təkpitii. Ɩsɔtʋ ká sɛɛ ɩsɩɩ caləm. Pə təna pɩɩ la mpʋ na pə́cɔ́ pə́ tala Tacaa kʋyakʋ sɔsɔɔŋkʋ teeli nyəŋkʋ ŋkʋ. 	 Mobengi mpai' eo, wula molei hewa raa', kako'ia-na rata Eo Pue', eo to bohe pai' to mobaraka' lia.


Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná apalʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ kpaɣa pə təna mpi tuu ma lapa tɔ na ɩ́ kɛɛsɩ. Ɩ ta kɛ Mesii yee? 	 "Kita hilou mpohilo tauna to mpolohu-ka hawe'ea gau' -ku. Meka' ba lue' Hi'a mpu'u-mi Magau' Topetolo' -e!"


Alʋ kɔma na ɩ́ nyɩ sɩ pə nyəmá ɩ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ polo ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ seliɣi. Na ɩ́ yɔɣɔtɩ samaa təna ɩsɛntaa kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ tokina-ɩ, na ɩsəna pə tɩɩ waasa-ɩ kpakpaa tɔ. 	 Na'inca tobine toei ka'uma-na tewunii' babehia-na. Jadi' moridi' -i tumai mowingkotu' hi nyanyoa Yesus. Napangaku' hi ntodea kahi'a-na to mpoganga baju Yesus pai' kamo'uri' -nami ngkai haki' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Filipʋ cɔwa Yesu sɩ: Paa liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200) maɣamaɣa kɛ tə yapa kʋtɔɣɔʋ, kɩɩ haŋna yəlaa panɛ pa tiili? 	 Na'uli' Filipus: "Nau' ro'atu doi pera' tapope'oli-ki pongkoni' pai' butu dua-ra tawai' hore hangkedi' -wadi, uma oa' hono'."


Ɩ́ la mpa pa yela ɩsaɣatʋ tɔ pa kʋlapəlɛ. Ɩlɛ ɩ́ taa tɛləsəɣɩ lɔlɔ sɩ mə caa kɛlɛ Apəlaham. Ma heeliɣi-mɛ sɩ ye təlɛ tə tɔɔ ɩlɛ, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ la na pɛɛ anɛ á pəsɩ Apəlaham piya. 	 Ane bongko medea-mokoi ngkai jeko' -ni, babehi-mokoi gau' to lompe'. Pai' neo' nipoperaha kamuli-na Abraham-koi! Bona ni'inca: muli Abraham bisa napajadi' Alata'ala ngkai watu-watu toe lau.


Ye pə kɔma na pə́ tala kʋyakʋ ŋku pə sɩɩwa tɔ, Ɩsɔ ká yele na ɩ́ kɔɔ. Aaa, Ɩsɔ tike təkoŋ ntɛ́ kawulaɣa tʋ na kʋpantʋ tʋ. Ɩnəɣəlɛ awulaa təna wulaʋ, sɔsaa Sɔsɔ. 	 Eo karata-na Pue' -ta, Alata'ala moto to mpakatantu ntuku' konoa-na moto. Hadudua-na Hi'a-wadi to mokuasa, to natao ra'une', Magau' ngkai hawe'ea magau', Pue' ngkai hawe'ea pue'.


Ama Kilisiti wei ɩ́lɛ́ ɩ kɛ́ Pəyalʋ maɣamaɣa na pa sɩɩ-ɩ Ɩsɔ təyaɣa sɔsɔ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu tɔtɔ. Ye tə tɔka tá tɛɛlʋɣʋ na naani na pə́ tá ciɣiti-tʋ ɩlɛ tə kɛ́ ɩ təyaɣa nyə́ma ntɛ́. 	 Hiaa' Kristus, bela-i muntu' topobago-wadi, Ana' Alata'ala mpu'u-i-hana, to tida mpokamu bago-na jadi' Pangkeni to mpohawai' hawe'ea ihi' tomi Alata'ala. Ihi' tomi Alata'ala toe, kita' toi-mi lau ompi', asala tida oa' nono-ta mposarumaka Yesus-wadi, pai' neo' -ta morara'.


Ye n wakəla nɔɣɔlʋ na ɩ́ yaa-ŋ nɔnɔɣɔ, la kookalɩ na nyá na-ɩ ɩ́ taɣanɩ mə tɔm kɛ mpaaʋ taa na ɩ́ ta tata hʋʋlʋ kiŋ. Pə taa kɔɔ na hʋʋlʋ náá tʋ-ŋ toŋtʋnaa niŋ taa, na pɛlɛ pá təkɩ-ŋ. 	 Ane rapa' -na ria to doko' mpakilu-ta hi totu'a ngata, agina tahuduwukui mpo'oti kara-kara-ta bula-ta hi lengko ohea-pidi. Nee-neo' mpai' nakeni mpu'u-ta hi topohura, pai' topohura mpai' mpotonu-ta hi polisi, pai' polisi mpopesua' -ta hi rala tarungku'.


Mpʋɣʋlɛ Yesu tɔma-ɩ sɩ: N tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ pə waasa-ŋ ma pu, tɛɛna laŋhʋlʋmlɛ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -ki: "Ana' -ku, mo'uri' -moko sabana pepangala' -nu hi Aku'. Nculii' -moko hante kalompea' tuwu' -nu."


Na Yesu pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N na-m tɔɣɔlɛ n tisaa? Mpa pa ta na-m pə́cɔ́ pa tisaa tɔ, pa nɩɩ leleŋ kɛ́. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -ki: "Mepangala' -ko apa' nuhilo-ama. Marasi' -ra tauna to mepangala' hi Aku', nau' ko'ia-a rahiloi."


Lʋtaa na selaa pa təna pa lakʋɣʋ mpʋ tɔ, pa wɛna pa kʋkʋkiimnaa kɛ́ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. Pa lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá hiki sam ntenuɣu ŋku kɩɩ taaŋəɣɩ tɔ. Ama tá ɩlɛ, tá lakɩ kɛ́ sɩ tə́ hiki sam ntenuɣu ŋku kʋ wɛ tam tɔɔ tɔ. 	 Tauna to motanta' toera, wori' nyala palia-ra, pai' -ra mpengkatarii butu nyala-na, apa' doko' mpu'u-ra mporata parasee. Parasee toe, wunga to molaju-wadi mpai'. Hiaa' kita', tapengkatarii butu nyala-na apa' mehina-ta mporata parasee to tida duu' kahae-hae-na.


Ye ɩ́ tɔka mə təma sɔɔlʋɣʋ ɩlɛ, ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa təna ká nyɩ sɩ ɩ́ kɛ́ ma ɩfalaa. 	 Ane momepoka'ahi' -koi, hawe'ea tauna mpo'inca kakoi' -na mpu'u-mi topetuku' -ku."


Tá na-wɛ tə lapa təmaɣa pə lapa wulee, ɩlɛna táá kpa kpɩɩlʋɣʋ na pə́ kaasɩ na mpɛ pá məlɩ kpente. 	 Oti mosampaya, mometabe-makai, pai' ngkahe' -makai hi rala kapal. Hira' to mebawa toera, nculii' wo'o-ramo-rawo hilou hi tomi-ra.


Ɩ́ polo ɩcatɛ nte tə wɛ nɔɣɔ tɔɔ cənɛ tɔ. Ɩ́ talaa, ɩ́ ká maɣana pa tʋ kpaŋaɣa pile natələɣɩ ŋmənaɣa. Nɔɣɔlʋ ta caɣata tə tɔɔ. Ɩ́ hɛtɩ-tɛ na ɩ́ kɔna. 	 Na'uli' -raka: "Hilou-mokoi hi ngata to tanyanyohi toe mai. Ane mesua' -pokoi hi rala ngata, nihilo mpai' hama'a ana' keledai to tehoo'. Keledai toe ko'ia hangkania rahawi'. Bongka koloro-na pai' keni-i tumai.


Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ alʋ maɣasʋɣʋ mʋlʋm kɛ cɛmsɛ təpam na ɩ́ kpaɣa kʋkʋsʋm kɛ pəcɔ na ɩ́ tʋ, na ɩ́ huɣuti na pə təna pə́ kpa təfʋʋ tɔ. 	 Hadua tobine mpo'ala' ragi hangkedi', nagalo hante lunu to wori'. Mahae-hae, woke' -mi omea."


Tənaɣa Piyɛɛ tɔma Yesu sɩ: Tacaa, ye nyaɣa tampana, tɔ sɩ má tɔ lʋm tɔɔ na má kɔɔ nyá kiŋ. 	 Na'uli' Petrus: "Ane Iko mpu'u-mi tetu-e Pue', kio' wo'o-a-kuwo tilou momako' hi lolo ue."


na Kayinaŋ kɛ́ Ɩnɔɔsɩ pəyaɣa, na Ɩnɔɔsɩ kɛ́ Sɛtɩ pəyaɣa, na Sɛtɩ kɛ́ Atam pəyaɣa, na Atam kɛ́ Ɩsɔ pəyaɣa. 	 Kenan ana' Enos, Enos ana' Set, Set ana' Adam, Adam ana' Alata'ala.


Mpi tə nyənəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ taaləm tɔ mpəɣɩ tə məla na tə́ seena na pə́ kəlɩ lɛmpənaa. Na pə kaasa lɛmpɩ, pəlɛ pə yaaʋ wɛ fɛɛlɛ, pəlɛɣɛ pa kələɣɩ ŋmɛsʋɣʋ təkulakula, 	 Bagia woto-ta to ta'uli' uma ncola rahi, bagia toe-di to tapenasa hante pohea to ncola. Bagia woto-ta to uma taoa-na rahilo doo, toe lau-di to tawuni.


Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ taa wɛɛ sɩ: Mesii ka wɛɛ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ kɛ́. Pɛtəlɛhɛm timpi Tafiiti ka wɛɛ tɔɣɔ ɩ ká lɩɩna. 	 Rala Buku Tomoroli' te'uki': Magau' Topetolo' muli Magau' Daud, pai' mehupa' ngkai ngata Betlehem, ngata kaputua Daud."


Ɩ ləsa-tʋɣʋ waasʋlʋ wei ɩ wɛna toma tɔɣɔ ɩ təmlɛ tʋ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa. 	 Nawai' -tamo Tadulako to mobaraka' to mpokeni kalompea'. Tadulako toei, muli Magau' Daud, batua-na owi.


Ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na ɩsɔtaa nyəm tɔm, ɩ́ taa sɛɛsɩ ɩsəlɛ na atɛ nyəm pɛɛkʋɣʋ. 	 Batua-na: tapenonoi katuwu' -ta to bo'u to mosidai' hante Kristus to hi suruga, neo' -pi ntora tapenonoi katuwua' -ta to hi dunia' -wadi.


Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ɩlɛ n tɩɩ kɛ́ aweɣe təkpem ye? Tənaɣa Yesu cɔ Yuta nyə́ma sɩ: Ma kɛ́ wei ɩ tɔm maa heela-mɛɣɛ hatoo kancaalaɣa tɔ. 	 Rapekune' -i: "Ha hema mpu'u-ko-kowo Iko-e?" Na'uli' Yesus: "Napa-pi kalaua-na mpololitai-koi!


Mpa pa tɔɣɔnəɣɩ yoou kɛ lɛlaa hɛkʋ tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, Ɩsɔ ká yaa-wɛɣɛ ɩ piya. 	 Marasi' tauna to mpopohintuwu' doo, apa' hira' -mi mpai' to rahanga' ana' Alata'ala.


Ye ma taa la pa hɛkʋ taa kɛ́ təma nna nɔɣɔlʋ ta lata tɔ, ɩsəntɔ pa taa yaa-wɛɣɛ asaɣaa. Ama pənɛntɛ pa na-yɛ, pə na pə mpʋ pa kisa má na ma Caa. 	 "Hi laintongo' ntodea kubabehi anu mekoncehi, to ko'ia ria rababehi tau ntani' -na. Ane ke uma kubabehi hewa toe, ke uma-ra masala'. Tapi' rahilo moto-mi napa to kubabehi, pai' rapokahuku' oa' -a, pai' rapokahuku' wo'o-i Tuama-ku.


Nti ma sələməɣɩ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti Ɩsɔ, Tacaa teeli təna tʋ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ ha-mɛɣɛ ɩ Feesuɣu, kʋlɛ kɩɩ yelina na ɩ́ cɛkəna, na kɩɩ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ Ɩsɔ na ɩ́ nyəmɩ-ɩ teu. 	 Mekakae-a hi Alata'ala, Tuama-na Pue' -ta Yesus Kristus pai' Tuama-ta to bohe hanga' -na, kuperapi' bona nanotohi nono-ni hante baraka' Inoha' Tomoroli', duu' -na ni'inca mpu'u-i Alata'ala.


Na mpa pa tɔm kpana Ɩsɔ kɛ́ pááná kɛ pɩɩsɩ nɩɩlɛ taa? Mpa pa lapa ɩsaɣatʋ na pá sɩ́ wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔɣɔ. 	 Toe pai' nakaroe-ra rala-na opo' mpulu' mpae. Mate omea-ramo hi rala papada to wao' sabana jeko' -ra.


Mɛ, ɩ́ tɛma Ɩsɔ na mə taa ɩlɛna Ɩsɔ toma náá tɔkɩ-mɛ, na pə́ taŋa nyʋɣʋ yapʋ mpi pə taɣanaa sɩ pɩɩ kɔna na pə́ kuli kʋyɛɛŋ kʋtɛɛsəŋ taa tɔ pə kɔntɛ. 	 Hawe'ea toe ompi', bate nipobagia, apa' mepangala' -mokoi hi Alata'ala pai' napewili' -koi hante baraka' -na bona mporata-koi mpai' kalompea' to rodo ami' -mi nawai' -kokoi hi Eo Kiama.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hota Yesu tɛɛ na ɩ́ sɛɛ-ɩ sɩ ɩ́ na təmlɛ. Apalʋ wei ɩ məla mpʋ na ɩ́ sɛɛ Yesu tɔ, ɩ kɛ́ Samalii tʋ. 	 Karata-na hi Yesus, motingkua' -imi mpo'uli' tarima kasi. Hi'a toei to Samaria.


Halɩ Moisi maɣamaɣa ná yɔɣɔta ɩ tɔm kɛ mpʋ sɩ: Tacaa mə Ɩsɔ ká kɔna-mɛɣɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ wɛ ɩsɩɩ má, na ɩ ká wɛɛ mə maɣamaɣa mə piitim tʋ, na ɩ́ ká təŋ tə təna nti ɩ ká heeli-mɛ tɔ. 	 "Ompi' -ompi', ria lolita nabi Musa owi to mpolowa Pue' Yesus, hewa toi moni-na: `Pue' Ala mpai' mpo'ongko' hadua ngkai ompi' -ni moto jadi' nabi, hewa aku' toi. Koi' kana mpotuku' napa to na'uli' -kokoi nabi toei.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Nikotɛm tɔma sɩ: Ɩsənaɣalɛ mpʋ? 	 Na'uli' Nikodemus: "Beiwa wo'o-hawo kawali-na tetu-e?"


Na Antəlɩɩ ɩnɩ ɩ sulina ɩ taalʋ Simɔŋ kɛ kancaalaɣa na ɩ́ heeli Simɔŋ sɩ: Tə hika Mesii. (Kilisiti kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.) 	 Kaliliu hilou-imi Andreas mpopali' Simon, na'uli' -ki: "Kirua' -imi-kaina Mesias!" (batua-na: Magau' Topetolo').


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu sɛɣɛsaɣa samaa kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ. Ɩlɛna kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa, na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa, na sɔsaa pa polo 	 Rala-na ha'eo Yesus metudui' pai' mparata Kareba Lompe' hi wori' tauna hi Tomi Alata'ala. Muu-mule' rata-ramo imam pangkeni hante guru agama pai' pangkeni to Yahudi ntani' -na. Ra'uli' mpo'uli' -ki Yesus:


Sɩ: Ɩsənaɣa tii lana yəlaa panɛ ɩnɩ? Pə taɣa pʋlʋ, Yosalɛm yəlaa təna tɛma nyəm sɩ mpɛ pa lapəna piti təmlɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ, pə́cɔ́ pə fɛɩ tɩɩ kpɛɛsɩ. 	 ra'uli': "Tapopai-ramo to rodua toera? Apa' hawe'ea tauna hi Yerusalem mpo'inca kahira' -na to mpobabehi tanda mekoncehi to bohe toe. Hiaa' uma wo'o ma'ala tasapu.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa suma. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa hɔŋaɣa sɔsɔɔntʋ tɔɔ kɛ́ mpaaʋ taa kɛ́. 	 Uma-ra winihi, apa' to rapomehonoi' hi lengko ohea we'i, ba hema-ra to meliu kabohe tuwu' -ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu laŋlɛ tasa wakəlʋɣʋ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna ɩ́ polo pəlaaʋ tɔɔ. Kɩɩ kɛ́ kʋkpamʋɣʋ tɛɛ pʋ́ʋ́ɣʋ́ kɛ́ na pá təka pɩɩʋ. 	 Ngkai ree, peda' wo'o-mi nono-na Yesus, pai' -i hilou hi daeo'. Daeo' toe, wulou' to ratowi hi panapa bulu', pai' ra'unca hante watu to bohe.


Wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ ɩnɩ ɩ kələna pə təna. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ wɛ atɛ cənɛ tɔ, ɩ kɛ́ atɛ nyəŋ kɛ́, na atɛ nyəntʋ kɛ ɩ yɔɣɔtəɣɩ. Ama wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ ɩnɩ ɩ kələna pə təna. 	 Yesus, Hi'a-mi to tumai ngkai suruga, pai' meliu tuwu' -na ngkai hawe'ea. Tauna to ngkai dunia', bate manusia' biasa, pai' lolita-na mpololita napa-napa to jadi' hi dunia'. Aga Yesus, ngkai suruga-i-hana, pai' meliu tuwu' -na ngkai hawe'ea.


Ama ye nɔɣɔlʋ tasəɣɩ tənɛ ɩnəɣɩ kpɛɛsənaʋ pʋntʋ ɩ́ nyɩ sɩ, paa ta, paa Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka, tə fɛɩna lakasɩ nasəlɩ tɔtɔɣɔ tá Ɩsɔ sɛɛʋ wule na pə́ tá kɛna sənɛ. 	 Tapi' ane ria to doko' mpobaro to ku'uli' tohe'i, toi-wadi lolita-ku: ada to kituku' kai', tobine kana mokaramuai hi pogamparaa, pai' ada toe wo'o-mi to ratuku' topetuku' Alata'ala hi ngata-ngata ntani' -na. Ntani' -na ngkai toe, uma ria.


Tənaɣa ka məlaa na ká kʋlɩ kpakpaa. Ɩlɛna Yesu sɩ pá ha-kɛɣɛ tɔɣɔnaɣa. 	 Mo'inoha' nculii' -imi ana' toei, pai' kaliliu memata-imi. Na'uli' Yesus: "Wai' -i pongkoni'."


Taɣa tɔɔ təma kpəpa Maləta, ɩlɛna pə pɛkəlɩ-ɩ ɩ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kɔma Tacaa kiŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɩɩ ma neu yeluɣu-m ma tike na má cɔɔkəna taɣa kɛ ɩsəntɔ ɩnɩ tɔ pə wɛ-ŋ teu ntɛ́ ma cɛ? Pəlɛ pə tɔɔ tɔ, heeli-ɩ sɩ ɩ́ səna-m. 	 Hiaa' Marta-hana, sese' -i-damo mpo'urusi torata. Kahilou-nami Marta hi Yesus pai' na'uli' -ki: "Pue', ha nupokono ompi' -ku tetui mpelele' -a mobago hadudua-ku! Uli' -ki pe' mpongawa' -ae."


Pə wɛ mpʋ te, ɩlɛ ɩsənaɣa paa wiina wei pa ta tɛna pa taa tɔ? Na ɩsənaɣa paa tɛna pa taa kɛ́ wei ɩ tɔm pa ta tɩɩ nɩɩta tɔ? Na ɩsənaɣa paa nɩɩ na nɔɣɔlʋ ta kpaalɩ-tɩ? 	 Hiaa' beiwa-ramo-rana mekakae hi Pue' ane ko'ia-ra mepangala'? Pai' uma wo'o hema to mepangala' ane ko'ia ra'epei Kareba Lompe'. Pai' uma wo'o-ra bisa mpo'epe Kareba Lompe' ane uma hema to mpokarebai-raka.


Paa wei ɩ́ wɛɛ ɩsəna ɩ ka wɛɛ na pə́cɔ́ Ɩsɔ yaakɩ-ɩ ɩ mpaaʋ taa tɔ. 	 Butu dua tauna, nau' ba beiwa katuwu' -ra, ane Alata'ala mpokio' -ra mepangala' hi Pue' Yesus, agina mpotuku' -ra Pue' hi rala katuwu' -ra toe.


Ɩsɔ yɔɣɔtəna hatuu lɔŋ taa na pə́ lá ɩsɔtɔnʋɣʋ na tɛtʋ. Ama tɔm tənɛɣɛ mpɛ pa sɔɔwa təfaa. Tɛtʋ faɣana lʋm, na lʋm kɛ pa lapəna-tɩ. 	 Tauna to mololita hewa toe, tungkai' mpopiri mata-ra. Batua-na, uma-ra dota mpokiwoi beiwa Alata'ala mpopajadi' langi' owi hante lolita-na-wadi. Pai' dunia' napajadi' hante ue, pai' role-na mehupa' ngkai ue.


Yesu tɛma yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Falisa nɔɣɔlʋ ɩ́ yaa-ɩ sɩ ɩ́ sʋʋ ɩ tɛ na ɩ́ nyɔɔ lʋm. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋwa Falisa tɛ na ɩ́ niki tɔɣɔʋ. 	 Hudu-mi Yesus mololita, ria hadua to Parisi mpokio' -i lou ngkoni' hi tomi-na. Hilou mpu'u-imi ngkoni'.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma nyəmá sɩ mə sələməŋ na Yesu Kilisiti Feesuɣu sənaʋ tɔɔ pə tənaɣa mpʋ pɩɩ məlɩ ma nyʋɣʋ yapʋ. 	 apa' nau' ba napa mpai' to jadi' hi aku', ku'inca hante posampaya-ni ompi', pai' hante petulungi Inoha' Tomoroli' to ngkai Yesus Kristus, bate mporata-a mpai' to lompe'.


Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye pə ta lʋlɩ-ŋ na lʋm na Feesuɣu, n kaa sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa. 	 Na'uli' Yesus: "Makono mpu'u lolita-ku toi: Ane tauna uma putu hante ue pai' hante baraka' Inoha' Alata'ala, uma-i jadi' ntodea Alata'ala hi rala Kamagaua' -na.


Waatʋ wei tɛʋ fema tɔ, Yesu lɩɩwa na ɩ́ polo timpi yəlaa fɛɩ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa samaa pɛɛka-ɩ, haləna pá tala ɩ cɔlɔ. Pa luɣu lapa sɩ pá tɔkɩ-ɩ, pá taa yele na ɩ́ tɛɛ. 	 Kamepulo-na, malai-imi Yesus ngkai ngata toe, hilou hi kawaoa' -na. Wori' tauna mpali' -i, duu' -na rarua' -i. Merapi' -ra bona neo' -ipi mpalahii-ra.


Pə tɔɔ kɛ́ ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ tɔkɩ Tacaa potopoto na ɩ́ nyɔɔkɩ ɩ kɔpʋ pəyele ɩ ta nəɣəsəna sɩ ɩ́ tɔɣɔ na ɩ́ nyɔɔ pʋntʋ ɩ́ nyɩ sɩ Tacaa tɔnʋɣʋ na ɩ caləm pə tɔm wɛ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́. 	 Toe pai' ku'uli' -kokoi: tauna to ngkoni' roti ba mpo'inu anggur Pue' toe hante kehi to uma natao, bate masala' -ra, apa' hewa uma rasaile' woto pai' raa' -na Pue' to nabatuai ada toe.


Mpa pa caɣa ɩ acaɣa kɛ mpʋ tɔ pa kəla yəlaa pee nɩɩlɛ. 	 Kadea-ra to mosumpa toera, labi opo' mpulu'.


Tə nɩɩwa sɩ yəlaa lɩɩ tá hɛkʋ cənɛ na pá pona-mɛɣɛ tɔmnaa, na pə́ liɣiti-mɛ na pə́ tʋ-mɛɣɛ piti. Nti pa heela-mɛɣɛ mpʋ ɩnɩ tɔ tə ta lɩɩna tá kiŋ yoo. 	 "Ria ki'epe ba hangkuja dua-ra ngkai kai' hi rehe'i tilou mpaka'ingu' -koi pai' mpolengo pepangala' -ni hante tudui' -ra. Jadi', bona ni'inca: bela-kaiwo kai' to mposuro-ra.


Moisi hʋlaa təkelekele kɛ́ sɩ sətaa ká tɛ na pá fe. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ yaa Tacaa sɩ: Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ, kɛ́ timpi pə yɔɣɔta hotiya tɔm tɔ. 	 "Ane katuwu' -ra nculii' tomate-e, nabi Musa moto to mpakanoto katuwu' -ra nculii'. Hi rala jarita julumpu to jela', Musa mpokahangai' Pue' Ala hewa toi: `Alata'ala to napue' Abraham, to napue' Ishak, pai' to napue' Yakub.'


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ta cɛkəna ɩsəna Ɩsɔ lakɩ na yəlaa pəsəɣɩ kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa tɔ. Ɩlɛna pá luna pa maɣamaɣa pa laɣatʋ kɛ mpaaʋ ŋku paa təŋ na pá lá kʋpama tɔ. Na pá kisi sɩ pa kaa pasa pa tɩ na pá təŋ ɩsəna Ɩsɔ lakɩ na yəlaa pəsəɣɩ kʋpama tɔ. 	 Rapiri mata-ra hi ohea to napakasadia Alata'ala. Oja' -ra mengkoru hi Kristus bona jadi' monoa' -ra hi poncilo Alata'ala, ra'agi mpotuku' ohea-ra moto-rawo, doko' mpomonoa' woto-ra hi kampotuku' -ra Atura Pue'.


Ye ma polaa na má tɛma mə lona anəɣɩ taɣanʋɣʋ, ɩlɛ maa məlɩ na má kpaɣa-mɛ, na má sɩɩ-mɛɣɛ ma kiŋ na ɩ́ wɛɛ timpi ma wɛɛ tɔ. 	 Ane hudu-a-damo mporodo po'ohaa' -ni, nculii' moto-a mpai' tumai mpo'ala' -koi, kukeni-koi hilou hi po'ohaa' -ku, bona hiapa po'ohaa' -ku, hi ree wo'o-koi dohe-ku.


Mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntʋɣʋ mpʋ tɔ pə sɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ toŋ ntɛ? Ɩ sɔɔlʋɣʋ sɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ apalʋtʋ ntɛ? Mə na Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩ́ kpɛnta kʋlʋm na? Ɩ́ lakɩ təmaɣa yəllɛ na kʋpantʋ na? 	 Jadi' ompi' -ompi', ku'inca katerohoi-na nono-ni apa' mosidai' -mokoi hante Kristus. Tetanta'u-mi nono-ni apa' napoka'ahi' -mokoi. Hintuwu' -mokoi apa' ngkai petete' Inoha' Tomoroli'. Momepoka'ahi' -koi hadua bo hadua.


Ɩ́lɛ́ ɩ hana ɩ tɩ na ɩ́ fɛlɩ na pə́ cɛ yəlaa kɛ pa yomle. Waatʋ wei paa tʋwa tɔɣɔ ɩ kɔma, na ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ tampana Ɩsɔ caa kɛ́ sɩ pə́ ya yəlaa təna nyɔɔŋ. 	 Napewai' woto-na rapatehi bona mpotolo' hawe'ea manusia'. Nababehi toe hi tempo to napakatantu Alata'ala, bona monoto-mi tahilo konoa Alata'ala bona hawe'ea manusia' tehore ngkai huku' jeko' -ra.


Antulinya yɔɣɔtaɣa kɛ pa yɔɣɔtəɣɩ, na antulinya nyə́ma nɩɩkɩ pa tɔm kɛ pa kɛ́ antulinya nyə́ma tɔ pə tɔɔ. 	 Nabi to boa' toera, ngkai dunia' to dada'a toi-ra. Toe pai' tudui' -ra mehupa' ngkai dunia' to dada'a toi, pai' tauna to uma mepangala' hi Pue' mpo'epe pai' mpotarima tudui' -ra.


Ye mpʋ pə wɛɛ sɩ apalaa ɩ́ sɔɔləɣɩ pa alaa kɛ teitei kɛ́ ɩsɩɩ pa sɔɔlʋɣʋ pa tɩ tɔ. Ye yʋlʋ sɔɔləɣɩ ɩ alʋ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ maɣamaɣa kɛ ɩ sɔɔləɣɩ. 	 Jadi', hewa ahi' -na Kristus hi kita' toe, wae wo'o-hawo tomane kana mpoka'ahi' tobine-na, hewa pompoka'ahi' -na woto-na moto. Hema to mpoka'ahi' tobine-na, hewa mpoka'ahi' woto-na moto-imi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ cɛpa yəlaa laŋa. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɛɣɛsaɣa-wɛɣɛ na toŋ ɩ ta nyá. Ɩ fɛɩ ɩsɩɩ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa. 	 Konce-ramo tauna to mpo'epe tudui' -na. Apa' uma-i metudui' hewa guru-guru agama. Petudui' -na, hewa tauna to mokuasa mpu'u.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Pepeɣe taa hiki ɩlɛ? 	 Ngkai ree, na'uli' wo'o-mi-hawo Petrus: "Hiaa' kai', kipalahii omea-mi-kaina bona mpotuku' -ko. Hiwili napa mpai' to kirata?"


Pa lɩɩna lʋm taa, ɩlɛna Tacaa Feesuɣu kɛlɩ Filipʋ, akewe ɩnɩ ɩ ta tasa-ɩ keesuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tʋ ɩ mpaaʋ na laŋhʋlʋmlɛ kʋɣɩ-ɩ. 	 Pencore-ra ngkai rala ue, muu-mule' Inoha' Pue' Ala mpo'ala' Filipus ngkai ree, alaa-na to Etiopia toei uma-pi mpohiloi-i ba hiapa-imi. Napokaliliu pomako' -na hante nono to goe'.


Na wei ɩ konta haŋasɩ kɛ təhatɛ na ɩ́ lɔ tɔ, ɩnɩ ɩ laaləɣəna ɩ hatəmʋtʋ təŋʋɣʋ. 	 Pai' tauna to mpobago bago Pue' ma'ala rarapai' -ki topolia'. Ane mobago ntomo-i, masipato' lia ane hi'a to lomo' -na mpokoni' wua' polia' -na.


Pəlɛ pə paasi Yesu sɛɛlaa ka ləsəna-ɩ sɩ ɩ́ sɩɩkɩ-tʋɣʋ tá yɛla taa kɛ́ timpi timpi tə lakɩ təmlɛ kʋpantɛ tənɛɣɛ Tacaa teeli tɔɔ tɔ. Na pə hʋ́lə́ɣɩ́ tɔtɔɣɔ ɩsəna mpi tá luuŋ ná wɛɛ sɩ tə səŋna lɛlaa tɔ. 	 Uma muntu' toe, hawe'ea to Kristen hi rehe'i lau tungkai' mpopelihi-i bona hi'a to mpodohei-kai hi pomakoa' -kai mpai' hilou hi tana' Yudea, mpokeni doi pewai' -ni hilou hi ompi' hampepangalaa' -ta hi ria to hi rala kasusaa'. Apa' patuju pomako' -kai toi-e, bona hanga' Pue' rapomobohe, pai' bona ompi' -ta to hi Yudea mpohilo kamoroli' nono-ta mpotulungi-ra.


Pə tɔɔ kɛ́ nɔɣɔlʋ kaa yɔɣɔtɩ təfoo sɩ Pɔɔlɩ hətɛ kɛ pa yaanaa na pá sɔna-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. 	 bona neo' mpai' ria to mpo'uli' kuniu' -koi jadi' topetuku' -ku.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ kota timpiɣi ma pʋlʋ lapʋ tɔɔ, ma wɛ pa hɛkʋ kɛ́. 	 Apa' hiapa tauna morumpu sabana Aku', nau' rodua ba tolu-ra-wadi, ria-a dohe-ra."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ ɩfalaa kpətəna Yesu na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ta na Falisanaa tə hɔkəɣɩ nɔɔsɩ na nyá ɩfalaa ɩɩ lakɩ mpʋ? 	 Ngkai ree, rata-ra ba hangkuja dua topetuku' Yohanes Topeniu' hi Yesus. Mepekune' -ra, ra'uli': "Napa pai' topetuku' -nu, uma-ra mopuasa' -e? Hiaa' ane kai' -kaina hante to Parisi, biasa mopuasa' -ka-kaina ntuku' ada-kai."


Pə́ kaasɩ lɛlaa na pɛlɛ pá kpa tillaa mpɛ na pá hʋ́lɩ́-wɛɣɛ kaŋkaŋsi na pá kʋ-wɛ. 	 To ntani' -na wo'o-ra mpohoko' pahawaa' magau' toe, rapao' pai' rapatehi.


Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana tɔɔ sɩ, təyaɣa caa ká tʋ təmlɛ tʋ ɩnəɣɩ ɩ kʋpam təna tɔɔ feŋuɣu kɛ́. 	 Mpu'u ku'uli' -kokoi, maradika-na mpo'ongko' -i pai' mpowai' -i kuasa mpewili' hawe'ea ka'uaa' -na.


Yʋlʋ wei ɩ wɛna Ɩsɔ Feesuɣu tɔ ɩnɩ ɩ cɛkəɣənana tə təna. Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna Feesuɣu ŋkʋ kʋ tɔm tɔ. 	 Kita' to mporata-mi Inoha' Tomoroli', monoto-mi nono-ta mpetonoi butu nyala-na kalompe' -na ba ka'uma-na. Tapi' tauna to uma mpo'incai Alata'ala, uma monoto nono-ra mpetonoi napa to hi rala nono-ta.


Pee lɛnna náá hoti sɔwa taa na alɛ a nyɔ ɩsɩɩ a ka kʋlɩ teu, ɩlɛna sɔwa fɛtɛ-yɛ na a kpisi lʋlʋɣʋ. 	 Ria wo'o to monawu' hi laintongo' rui. Tuwu' rui mpo'upi' hinawu' toe, alaa-na mate.


Tampana yaa, ye ɩsɩɩ yʋlʋ laŋlɛ hɛɛna ɩ kʋwɛnam, apititu sɔsɔɔntʋ wɛnna Ɩsɔsɛɛlɛ taa. 	 Makono moto-di, po'agama-ta mpokeni rasi' bohe, asala rodo-mi nono-ta hante napa to ria hi kita'.


Ɩsɔ Tɔm wɛna toma na tə lakɩ təmlɛ. Tə kəla laɣatɛ nte tə sɛtəɣɩ taa na waalɩ tɔɣɔ lɔŋ. Ɩsɔ Tɔm ntɩ tə sʋʋkɩ na halɩ tə takɩ timpi ləsaɣa na ləmaɣasəlɛ pə nyəm suliɣi tɔ. Tə fakɩ atama na mʋɣʋlɛ taa pɛɛləm, na tə faɣasəɣɩ nti yʋlʋ nyɩɩləɣɩ na nti ɩ hʋʋkɩ ɩ lotu taa tɔ. 	 Apa' Lolita Alata'ala, lolita to tuwu' pai' to mobaraka', meliu kabaka' -na ngkai piho' to baka' ntimalia. Apa' hewa piho' metohu' duu' rata hi pome'umpua' wuku pai' uta' wuku, wae wo'o Lolita Alata'ala metohu' duu' rata hi nono pai' kao' -ta. Lolita Alata'ala mpowile pekiri-ta pai' patuju to hi rala nono-ta.


Nn, mɛɣɛ tɩɩ yɔɔləna, na mɛɣɛ tɩɩ hʋləsəna laŋa mɛɛ. 	 Bate koi' -mile kabohea pai' kagoea' nono-kaie!


Ama tə nyəmá teu sɩ pə yapa tá nyɔɔŋ kɛ Yesu pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́ teitei ɩsɩɩ pə lapʋ pɛlɛ pa kiŋ tɔ. 	 Uma-ta tebahaka ngkai huku' jeko' -ta hi kampotuku' -ta parenta pai' palia hewa tetu. Taparasaya kamporata-ta kalompea' muntu' ngkai kabula rala-na Pue' Yesus-wadi. Wae wo'o-rawo hira'."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, waatʋ ɩnɩ paa pa ta lʋləta Lefii tɔ ɩ ka wɛ ɩ cɔsɔ Apəlaham taa kɛ́ saa wei Mɛləcisetɛɛkɩ səŋaɣa-ɩ tɔɣɔ. 	 Apa' Lewi toei, kumpu karolapi-na Abraham. Nto'u Melkisedek mpotomu Abraham, Lewi ko'ia putu, hi rala woto Abraham-i-pidi. Jadi', ane Abraham mpobayari hi Melkisedek, tantu Lewi pai' imam muli Lewi tepahi'ara' wo'o katuwu' -ra ngkai Melkisedek.


N kaa na pʋlʋ cəcəka. Pəyele nyá paa maɣamaɣa tɩɩ fɛɩ tənɛ ɩnɩ tə taa. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ ɩsɛntaa nyá lotu ta te. 	 Uma ria huraa-nu mobago dohe-kai, apa' uma monoa' nono-nu hi poncilo Alata'ala.


Tənaɣa pa pɔɔsa Yesu sɩ: N nɩɩkɩ nti pa yɔɣɔtəɣɩ tɔ? Ɩlɛna Yesu náá cɔ-wɛ sɩ: Ɛɛ, ma nɩɩkɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ ta kaləta Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ timpi pa ŋmaawa sɩ: Piya səkpesi na ahʋlʋmnaa nɔɔsɩ taa kɛ́ n yelaa na nyá sam lɩɩna tɔ yɛɛ? 	 Toe pai' ra'uli' mpo'uli' -ki Yesus: "Nu'epe wa napa to ra'uli' -e!" Na'uli' Yesus: "Ku'epe moto. Ko'ia-tano nibasa hi rala Buku Tomoroli' -e to mpo'uli': `Nutudui' -ramo ana' -ana' pai' ana'lei mpohowa' lolita pe'une' hi Iko.'"


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye ɩsɔtaa na atɛ pə wɛɛ, kʋsəsɩɩtʋ taa pəle kʋlʋmtəlɛ titiliya yaa tə suka wɛ ḿpʋ́ɣʋ́ pə kaa saalɩ. Haləna pə təna pə́ kɔɔ na pə́ yoosi na pə́cɔ́. 	 Mpu'u-mpu'u ku'uli' -kokoi: butu mela lolita to te'uki' hi rala Buku Atura Pue' bate kana madupa'. Ane da rii-ria-pidi langi' pai' dunia' toi, uma ria hamelaa lolita hi rala Atura Pue' to uma madupa', nau' to kedi' lia.


Paa wɛna tiina səkpena kɛ pəcɔ tɔtɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔ ɩ ɩfalaa sɩ pá tala-wɛɣɛ-yɛ tɔtɔ. 	 Ria wo'o-raka bau' uru to kedi' ba hangkuja ma'a. Naposampayai wo'o pai' nahubui ana'guru-na mpobagi hi ntodea.


Yəlaa təna pʋɣʋləɣɩ Temetiyusi kʋpantʋ kɛ́, na ɩ tampana maɣamaɣa ná ləsəɣɩ ɩ nyɩɩlʋɣʋ tɔtɔ. Ɩnəɣɩ tá tɔtɔ tə kuliɣi kahuka kɛ ɩ kʋpantʋ tɔɔ, na n nyəmá teu sɩ taa yɔɣɔta nti, ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. 	 Ane Demetrius-hana, hawe'ea tauna mpo'une' -i. Masipato' mpu'u-i ra'une', apa' po'ingku-na mpotuku' tudui' to makono. Kai', ki'une' wo'o-i-kaiwo, pai' nu'inca kamakono-na pe'une' -kai.


Ɩsɔtɔnʋɣʋ taa nyəm wɛɛtʋ wɛɛ kɛ́ na atɛ nyəm wɛɛtʋ náá wɛɛ, na ɩsɔtɔnʋɣʋ taa nyəm wɛɛtʋ teu faɣana atɛ nyəm wɛɛtʋ teu. 	 Wae wo'o to hi langi', hewa eo, wula pai' betue', uma hibalia hante to hi dunia'. To hi langi' -hawo, kahanyala-na kancola-ra, pai' to hi dunia' kahanyala-na kancola-ra.


Tɩɩ wɛna mpaaʋ sɩ tə́ tɔɣɔ mə kʋtɔɣɔʋ kɛ faalaa. Ama tə kisa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ nana-tʋ na ɩ́ təŋ tá ɩkpatɛ. 	 Kakoo-kono-na, uma-kai sala' mperapii' -koie. Tapi' doko' kipopohiloi-koi tonco to lompe' bona nituku'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Paa ma kɛɛsəɣɩ ma tɩ tɔm, tə wɛ tampana tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ma nyəmá timpi ma lɩɩnaa tɔ, pə́cɔ́ ma nyəmá timpi ma puki tɔ. Ama mə ta nyɩ ma təlɩɩlɛ, pəyele ɩ́ ta nyɩ ma təpote. 	 Na'uli' Yesus: "Nau' mpotompo'wiwi woto-ku moto-ale, makono oa' lolita-ku, apa' ku'inca kangkaiapa-ku, pai' ku'inca hiapa kahilouaa-ku. Aga koi', uma ni'incai.


Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ pola Yesu kiŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, kʋpantʋ ntiɣi pə wɛɛ sɩ maa la na má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ? 	 Hangkani, ria hadua tomane rata hi Yesus mpopekune' -i: "Guru, kehi napa to lompe' kana kubabehi bona mporata-a katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-nae?"


Tənaɣa pa kpaɣa-ɩ na pá pona-ɩ Aleyopaasɩ kotuɣu taa, na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔʋ, heeli-tʋɣʋ kʋfatʋ nti nyá kɔnaa tɔ na tə́ nɩɩ ɩlɛ. 	 Toe pai' rabawa-imi hilou hi poromua bohe to rahanga' Bulu' Areopagus, ra'uli' -ki: "Doko' ki'epe-kaina tudui' -nu to bo'u tetu-e.


Paa na mpʋ maa nyənəɣɩ ma weesuɣu sɩ kʋ kɛ-m pʋlʋ. Təmlɛ nte Tacaa Yesu tʋ-m sɩ má hʋ́lɩ́ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ, má nyəntɩ na má tɛ-tɛ te, má taa tuli tapəŋ. 	 Aga uma kuparipoko woto-ku moto. Nau' ba rapatehi mpu'u-a mpai', uma beiwa. Asala ma'ala kupohudu pobago to nawai' -ka Pue' Yesus. Pobago-ku tetu-le, mpokarebai Kareba Lompe' to mpo'uli' Alata'ala mpowai' -ta kalompea' ngkai kabula rala-na.


Ama pɩɩ kɔɔ pə kɛɛsɩ kʋyakʋ nakʋlɩ, ɩlɛna pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ, ɩlɛ waatʋ ɩnəɣɩ paa hɔkɔ nɔɣɔ. 	 Tapi' rata mpai' tempo-na, topemua' ra'ala' ngkai laintongo' -ra. Nto'u toe-damo, pai' lako' mopuasa' -rada."


Pə tɔɔ kɛ́ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ye wei ɩ́ caa ɩ sa, ɩ́ sa nti Tacaa lapa tɔ, ɩ́ taa sa ɩ tɩ. 	 Jadi', hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli': "Hema to doko' bohe nono-ra, kana mpomobohe-ra napa to nababehi Pue'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ pə tala Sakalɩ looŋa təmlɛ waatʋ, ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ tɔŋna kɔtʋɣʋ təmlɛ lapʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. 	 Hangkani, megoli-mi tempo-na imam-imam muli Abia to mpokamu bago Alata'ala, pai' Zakharia mpobago bago imam hi Tomi Alata'ala.


Ma ləsəɣɩ ɩ nyɩɩlʋɣʋ, ye n na ɩsəna ɩ kʋɣɩ ɩ təɣɩ mə na Layotisee na Hiyelapolisi nyə́ma mə tɔɔ tɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. 	 Kusabii' moto kamobago ntomo-na mpobago-kokoi to hi Kolose, duu' -na ompi' -ta to hi Laodikia pai' Hierapolis wo'o.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa tɛɛwa na pá lakɩ yəlaa kɛ waasʋ sɩ pá laɣasɩ tɔntɛ. 	 Ka'oti-na Yesus mpotudui' ana'guru-na to hampulu' rodua toera, me'ongko' -ramo hilou mpotudui' tauna bona medea-ra ngkai jeko' -ra.


Mpi tɔ paɣalɛ ká kɔɔ na pá ha pa təɣɩ ma hətɛ sɩ mpɛɣɛlɛ Mesii, na paa tolisi paɣalɛ. 	 Apa' wori' mpai' tauna to mehupa' to mpo'uli' kahira' -na Magau' Topetolo', alaa-na wori' mpai' tauna to rabagiu.


Tɔɔsɩ teu sɩ pə təna pɩɩ la katɛ kɛ sɔsɔm kɛ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ taa. 	 Bona nu'inca, hi eo-eo to tumai, susa' katuwu' -ta hi dunia' toi, apa' dada'a lia gau' manusia'.


Mpʋ tɔ, ɩsɔtaa tillaa ná kɛ́ weɣelɔ? Pa təna pa kɛ́ Ɩsɔ təmlɛ nyə́ma kɛ́, na paa naa ɩsɛntɔɔ. Mpɛɣɛ Ɩsɔ tiliɣi sɩ pá teŋ mpa pə kɛ́ sɩ pɩɩ ya pa nyɔɔŋ tɔ. 	 Ane hawe'ea mala'eka, pahawaa' Alata'ala-ra-wadi, to napahawa' mpotulungi tauna to mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Koluŋa sɔsɔɔŋka kʋkʋlaɣa cɔɔna-tɛ, na tə wɛna nɔnɔɔsɩ naanʋwa na naalɛ, na ɩsɔtaa tillaa naanʋwa na naalɛ taŋa tə nɔnɔɔsɩ. Na pá ŋmaa nɔnɔɔsɩ nsɩ sɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kpeka naanʋwa na naalɛ həla. 	 Ngata toe natololiki bente to molangko pai' moroho. Hi bente toe, ria hampulu' romeha' wobo', butu meha' wobo' nadongo hadua mala'eka. Pai' hi wobo' toera te'uki' hanga' hampulu' rodua ana' -na Israel owi, to mpomuli-raka to hampulu' rontina to Yahudi.


Ntɔŋ pa kɛ́ Hepəla nyə́ma yaa? Na má tɔtɔɣɔ te. Ntɔŋ pa kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma yaa? Na má tɔtɔɣɔ te. Ntɔŋ pa kɛ́ Apəlaham piya yaa? Na má tɔtɔɣɔ. 	 Ra'uli' pangkeni tetura lou, to Yahudi-ra, ra'uli' muli Israel pai' muli Abraham-ra. Wae wo'o-kuwo aku'! To Yahudi-a, muli Israel pai' muli Abraham wo'o-a-kuwo.


Kɔtʋlʋ sɔsɔ ná takaa na ɩ́ ná ɩsəna ɩcantʋ wɛɛ tɔ, ɩlɛ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ hʋ́lɩ́ suulu kɛ pəcɔɣɔ ɩsɛ kʋkpɛɛtɛɛ nyə́ma na mpa pa pəntəɣɩ kʋpəntʋ tɔ. 	 Imam Bohe, manusia' wo'o-ra-wadi-rawo, pai' bate wori' wo'o-hawo kalentea-ra. Toe pai' ra'inca mpaka'olu kehi-ra mpewili' tauna to ko'ia monoto nono-ra pai' to ko'ia mpo'incai ohea to makono.


Kalampaanɩ tɔm na kʋmɛlənyəntʋ kɛ pa kpaaləɣɩ. Yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləŋ asilima nyəŋ kɛ pa tʋsəɣəna mpa pa lɩɩ nɔɔnɔɔ kɛ́ yəlaa toollaa hɛkʋ tɔ. 	 Molangko nono-ra mpololita hawe'ea babehia-ra, tapi' lolita-ra toe uma mo'ihi. Hante lolita-ra toe, mpohinai-ra tauna to lako' mpalahii doo-doo-ra to dada'a gau' -ra. Rahinai-ra hante kahinaa-kahinaa woto to dada'a, bona ngalai' nculii' -ramo hi gau' -ra to lako' rapalahii-e wengi.


Yʋlʋ kʋlʋm təkoŋ kɛ́ ɩ caaləna lapʋ na ɩ́lɛ́ ɩ́ lá na pə́ huki sɔsɔm, na ɩ́ sɩɩ-wɛɣɛ tɛtʋ təna taa, na ɩ́ laalɩ na ɩ́ sɩɩ pə waatʋnaa kɛ teitei, na tɛtʋnaa mpa pa taa pa caɣaa tɔ tə toosi. 	 Ngkai hadua tauna, napopomuli hawe'ea manusia', pai' nahubui-ta mpo'ohai' humalili' dunia'. Napakatantu ami' -mi ngkai lomo' -na sipa' tana' po'ohaa' butu negara pai' tempo poparenta-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa paa caɣaa na pá kpətəna Pɔɔlɩ tɔ pa tɔma sɩ: Ha, Ɩsɔ kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ n tʋʋkɩ mpʋ? 	 Ngkai ree, tauna to ncori Paulus mpo'uli' -ki: "Daho' rahi-ko-kona mpolibui' Imam Bohe to napelihi Alata'ala hewa tetu!"


Ɩlɛna yəlaa sʋʋ Yesu kɛ́ tɛɛkʋɣʋ sɩ ɩ́ lɩɩ pa tɛtʋ taa. 	 Ngkai ree, pue' ngata merapi' hi Yesus bona malai-i ngkai ngata-ra. Jadi', mohawi' nculii' -imi hi rala sakaya.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ na ɩ taapalaa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ Pafɔɔsɩ na pá tɛɛna Pɛɛsɩ kɛ Pamfili tɛtʋ taa. Ama Yohaanɩ Maləkɩ ná yela-wɛɣɛ təna na ɩ́ məlɩ Yosalɛm. 	 Ngkai Pafos, Paulus pai' doo-na mpohawi' kapal hilou hi ngata Perga hi tana' Pamfilia. Hi ngata toe, Yohanes Markus mpalahii-ra pai' nculii' hilou hi Yerusalem.


Ye toŋ tʋ sʋka-ŋ səɣəla na təlasɩ sɩ ń tɔ ɩsɩɩ kilomɛɛtəlɩ kʋlʋm, ɩlɛ n tɔ kilomɛɛtələnaa naalɛ. 	 Ane hadua tantara mpewuku-ta mpokolo-ki kenia-na nte hakilo kalaa-na, kolo lau-miki kenia-na nte rokilo kalaa-na.


Tənaɣa tillaa naanʋwa na naalɛ ɩnɩ ɩ kota Tacaa təŋlaa kpekəle təna na pá tɔ-wɛ sɩ: Pə ta mʋna sɩ tə́ yele Ɩsɔ Tɔm paasənaʋ na tə́ lakɩ kʋtɔɣɔŋ tɔm. 	 Toe pai' suro Pue' Yesus to hampulu' rodua mpokio' hawe'ea topetuku' Yesus bona morumpu, pai' ra'uli' -raka: "Uma-hawo lompe' ane kai' mpo'urusi pompobagi koni', apa' uma mpai' hono' loga-kai mpokeni Lolita Alata'ala.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye tɔɣɔnaɣa pile nte pa tuuwa tɔ tə ta tasa, kʋfatɛ ɩɩ laɣasəɣɩ. Ama ye tə tasaa, pə lʋləɣɩ teu kɛ́ təyʋʋ. 	 Makono mpu'u lolita-ku toi: Aku' ma'ala rarapai' -ki pae. Ane pae toe uma ratuja' hi tana' pai' ra'urihi hewa tomate, bate-na oa' -i. Tapi' ane ratuja' -i-damo, wori' -mi mpai' wua' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa ná tɛɛwa na pá heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ paa timpi. Tacaa ka wɛ pa waalɩ kɛ́ pa kʋlapʋtʋ taa na ɩ́ kʋsəɣɩ pa waasʋnaa nyɔɔŋ na piti təma wena a tɔŋna lapʋ tɔ. 	 Ngkai ree, topetuku' -na hilou mpopalele Kareba Lompe' hiapa-apa. Pue' mobago hangkaa-ngkania dohe-ra, pai' nawai' -ra kuasa mpobabehi tanda mekoncehi bona mporohoi kamakono-na Kareba to rakeni.


Yesu cɔ mpʋ, ɩlɛna taŋlʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ ka səŋa təna tɔ ɩ́ casa-ɩ kataŋa, na ɩ́ tɔ sɩ: Kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ n cɔ mpʋ? 	 Kana'uli' -na Yesus toe, hadua topojaga to mokore hi ncori-na mpohopo' -i, na'uli': "Daho' mpu'u-ko-kona mololita hewa tetu hi Imam Bohe-e!"


Na ɩ ɩfalaa koti hɔɣɔlasɩ nsi sɩ kpisaa tɔ, na pə́ su tɔkʋŋ naanʋwa na naalɛ. 	 Ka'oti-ra ngkoni', rarumpu-mi toro-na roti pai' bau', hampulu' roluncu-pi.


Ɩ́ wɛɛ ɩsɩɩ piya ahʋlʋmnaa na ɩ́ nyɩɩləɣɩ tam kɛ́ hələm mpi pə kɛ́ Ɩsɔ nyəm na pə́ kɛ́ kʋpam tɔ, na ɩ́ mʋsɩ na ɩ́ pɩɩ na pə́ ya mə nyɔɔŋ. 	 Hewa ana'lei to lako' putu to mpokahina ue tii', koi' wo'o kana mpokahina pongkoni' kao' -ni, tetu-mi Lolita Pue'. Bona ngkai Lolita Pue' toe kamoroo-rohoa pai' kamonoo-notoa katuwua' kao' -ni.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpɛŋna yəlaa asaɣaa kɛ naalɛ tɔtɔ sɩ pa kʋɣɩ pá na Yesu. 	 Nto'u Yesus rakeni hilou raparika' toe, ria wo'o rodua tau ntani' -na to rakeni hilou dohe-na bona rapatehi. To rodua toe, paka' to dada'a gau' -ra.


Ama Falisanaa mpɛ pa ta tisi cɔʋ. Tənaɣa Yesu hɔma kʋtɔntʋ na ɩ́ waasɩ-ɩ, na ɩ́ heeli-ɩ sɩ ɩ́ tɛɛ. 	 Guru agama pai' to Parisi toera, oja' -ra mpotompoi' -i. Ngkai ree, Yesus mpojama topeda' toei, napaka'uri' pai' nahubui-i hilou.


Pəlɛ pə waalɩ Yesu yaa samaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nɩɩ tɔm tənɛ na ɩ́ nyɩ sɩ 	 Oti toe, Yesus mpokio' tauna to wori' mpomohui' -i, na'uli' -raka: "Epe-koi bona ni'inca:


Akaa ɩnɩ ɩ kɛna ɩsɩɩ Alapʋ Sinayi pʋɣʋ, na ɩ nəɣəsəna Yosalɛm ɩcatɛ nte tə wɛ saŋa ɩsəntɔ tɔ, na tə na tə yəlaa təna mpa pa kɛ́ yomaa tɔ. 	 Tutura tohe'e ma'ala jadi' tudui' hi kita'. Tobine to rodua toera mpobatuai ronyala ohea jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala. Hagar ma'ala rarapai' -ki tauna to doko' jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala hi kampotuku' -ra Atura Musa. Apa' hawe'ea tauna to mpotuku' Atura Musa tuwu' hewa batua, apa' mengkoru-ra hi Atura Musa hewa batua mengkoru hi maradika-na. Jadi', Hagar toei ma'ala rarapai' -ki Bulu' Sinai hi tana' Arab. Pai' Hagar toei ma'ala rarapai' -ki ngata Yerusalem to hi dunia' toi. Apa' pue' ngata Yerusalem tuwu' hewa batua, napobatua Atura Musa.


Na Yakɔpʋ lɔkɔ ka wɛ təna. Tɔntɛ nɩɩ Yesu ɩlɛna ɩ́ caɣa lɔkɔ nɔɣɔ, na waatʋ ɩnɩ ilim sikaa. 	 Neo' tebua' -mi eo-na, rata-imi hi ngata to Samaria to rahanga' Sikar, uma molaa ngkai tana' to napewai' Yakub owi hi Yusuf ana' -na. Hi mali ngata toe, ria hameha' buwu to rahanga' buwu Yakub. Mohura-imi Yesus hi wiwi' buwu toe, apa' lenge' -imi momako'.


Ɩsɔ tʋ-m təmlɛ nte sɩ má yoosi-tɛɣɛ mə cɔlɔ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə tʋ-m sɩ má la Ɩsɔ yəlaa kpekəle təmlɛ tʋ, na ɩ tʋ-m kɛ́ sɩ má heeli ɩ tɔm təfoo, má taa ŋmɛsɩ. 	 Alata'ala mpo'ongko' -a jadi' pahawaa' -na, nasarumaka-ka aku' bago toi, bona aku' -mi to mpoparata hawe'ea Lolita-na hi koi' to bela-koi to Yahudi.


Ɩ́ sɛɛ-m Antəlonikusi na Yuniyasɩ mpa pa kɛ́ ma tɛɛtʋnaa tɔ. Pə́cɔ́ má na-wɛɣɛ pa tɩɩ təkaa. Ɩsəna tillaa sɔɔla-wɛ tɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Halɩ pa laala-m Kilisiti tɔm taa kɛ́ sʋʋʋ. 	 Parata wo'o tabe-ku hi Andronikus pai' Yunias. Hira' toe ompi' hingka to Yahudi-ku, pai' ria wo'o-ramo ratarungku' hangkaa-ngkania hante aku'. Hawe'ea suro Pue' Yesus mpobila' -ra. Mahae-ramo mepangala' hi Pue' Yesus. Kako'ia-ku mpangala' Pue' Yesus, mpolia' mepangala' -ramo-rana.


Tɔʋ, ma laalaa na má kpaalɩ-mɛɣɛlɛ. 	 Kiwoi-koi! Ku'uli' ami' -mikokoi kako'ia-na jadi'.


Na Ɩsɔ, mə waalɩ takʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma kisa Kɔlɛntɩ kɛ məlʋɣʋ. Na ye ma tɩɩ looliɣi kɛ́, Ɩsɔ ɩ́ kʋ-m. 	 Ompi' -ompi', uma-a boa', Alata'ala sabi' -ku. Na'inca ihi' nono-ku, ka'uma-ku oko tilou hi Korintus wengi apa' uma-a dota karapo' rahi mpoparesai' -koi.


Kəlɛɛkɩ nyə́ma napəlɩ paa wɛ mpa pa kɔma acima tɔɔ sɩ pa sɛɛ Ɩsɔ tɔ pa taa. 	 Ngkai kawori' tauna to hilou hi Yerusalem mepue' nto'u Eo Paskah toe, ria wo'o ba hangkuja dua to Yunani.


Na pə taɣa pə caala-m tɔɣɔ ma yɔɣɔta ɩsəntɔ. Ye ma wɛ ɩsəna, ma tɛma pəlɛ pə taa caɣalɛ laɣatʋ hiiu kɛ́. 	 Pai' ku'uli' toe, uma patuju-ku mpo'uli' karia-na kakuraa' -ku. Apa' kupobiasa moto-mi tuwu' goe' hante napa to ria.


Na pə wɛ mpʋ tɔɣɔ Ɩsɔ yelaa na pə təna pə́ saa-mɛ. Mɛ mpa ɩ́ taŋa wʋlɛ nte Tacaa Yesu Kilisiti ká hʋ́lɩ́ ɩ tɩ tɔ. 	 duu' -na uma-pokoi nakakurai' rasi', mporata-mokoi butu nyala pakulea' ngkai Inoha' Tomoroli', pai' -koi mpopea karata-na nculii' Pue' -ta Yesus Kristus.


Tənaɣa ɩ pola ɩcatɛ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ kiŋ na ɩ́ sələmɩ təmlɛ. Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ pona-ɩ taalɛ sɩ ɩ́ nyənəɣɩ afanaa. 	 Hilou-imi hi pue' ngata doko' ngkoni' gaji'. Pue' ngata toei mpohubui-i mpodoo wawu-na.


Pa kpɛŋna ɩ́ na ŋmɩɩlaa kɛ naalɛ na pá ká səm tesikasɩ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ ntɔɣɔŋ tɔɔ, na lɛlʋ kɛ ɩ mpətəŋ tɔɔ, 	 Ria wo'o rodua toperampaki raparika' dohe-na, hadua mali ka'ana-na hadua mali ki'ii-na. ((


Ɩlɛna mə Ɩsɔ sɛɛʋ səŋ Ɩsɔ toma tɔɔ, pə́ taa səŋ yəlaa ləmaɣasɛɛ tɔɔ. 	 Jadi', mepangala' -koi hi kareba to kukeni, uma ngkai kapantea manusia'. Mepangala' -koi muntu' ngkai baraka' Alata'ala.


Saa ɩnɩ ɩ taa Yesu lɩɩna Nasalɛtɩ kɛ Kalilee tɛtʋ taa, na ɩ́ polo na Yohaanɩ sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ taa. 	 Rala-na ha'eo, Yesus me'ongko' ngkai ngata Nazaret hi tana' Galilea, tumai mpopeniu' hi Yohanes. Yohanes mponiu' -i hi ue Yordan.


Helɔtɩ nawa sɩ nyəntaa puɣusa-ɩ, ɩlɛna pə́ salɩ-ɩ sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tilaa sɩ pá kʋ Pɛtəlɛhɛm ɩcatɛ na acalɛɛ nna a cɔɔna-tɛ tɔ pə apalʋpiya təna. Haləna nsi sɩ pɩɩsɩ tala naalɛ naalɛ tɔ, na ɩ́ kɛɛsəna saa wei nyəntaa heela-ɩ sɩ ɩsɔtʋlʋŋa lɩɩwa tɔ. 	 Kana'inca-na Herodes karapakawa' -na to nginca mponaa betue' toera, uma-pi mowo roe-na. Toe pai' nahawai' tantara-na hilou mpopatehi hawe'ea ana' tomane hi Betlehem pai' hi ngata to ntololikia-na, bona ngalai' ana' to jadi' magau' toei mpai' rapohipatehii. Na'inca moto Herodes nto'uma lomo' pehupa' -na betue' toe, apa' napekune' wengi hi to nginca mponaa betue' toera. Toe pai' napehubui bona hawe'ea ana' tomane hi Betlehem rapatehi, ngkai ana'lei to lako' putu duu' rata hi ana' to rompae-mi umuru-ra.


Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na ɩ hənta kʋtɔŋ tɔ pɩɩsɩ pəlefɛɩ nɩɩlɛ kɔlɔ. 	 Ria hi ree hadua tomane, tolu mpulu' walu mpae-imi peda'.


Ntɛna Yesu pɔɔsɩ sɩ: Awe tokina-m ye? Mpʋɣʋlɛ yəlaa təna kpɛɛsaa. Ɩlɛna Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tacaa, kɛ yəlaa timsina-ŋ na pá nyəkəɣɩ-ŋ? 	 Mepekune' -imi Yesus: "Hema to mpoganga-ae?" Mancapu omea-ra. Na'uli' Petrus: "Guru, apa' wori' rahi tauna mpotipuhi-ta, mome'iho' -ra-damo mpo'upi' -ko."


Ɩ́ nyəmá tɔm nti Ɩsɔ tilinaa na pá heeli Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ɩ tillaa mpɛ pa heelaa tɔɣɔlɛ sɩ: Yesu Kilisiti kɔŋna alaafəya. Yesu ɩnɩ ɩ kɛnna yəlaa təna Sɔsɔ. 	 Toi-mi kareba to naparata Alata'ala hi kai' to Yahudi, kareba to mpakanoto ohea-na bona posidaia' Alata'ala hante manusia' ma'ala jadi' lompe' nculii' hante petolo' -na Yesus Kristus. Yesus toei, Pue' hawe'ea manusia'.


Kəlɛɛtɩ nyə́ma Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋ wei ɩ maɣamaɣa ɩ kɛ́ Kəlɛɛtɩ tʋ tɔ ɩ ka yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Kəlɛɛtɩ nyə́ma nyəntʋ ntɛ́ cɛsʋɣʋ. Pa kɛ́ nyəməŋtʋnaa kɛ́ ɩsɩɩ taalɛ wontu. Hilikpaakʋnaa kɛ́, pəcɔ paa caa lapʋ. 	 Ria-hana hadua nabi to Kreta owi to mpo'uli' hewa toi: "To Kreta-le, paka' to moboa', dike' to mau, jampa pai' lose."


Liɣitee pɛɛ kʋcɔlɔcɔlɛɛ kɛ pa ŋmana koluŋa. Pə yela ɩcatɛ tɔ, wʋla maɣamaɣa kɛ pa ŋmana təlɛ, na wʋla ɩnɩ ɩ wɛ təcɛɩcɛɩ kɛ́ ɩsɩɩ tiŋ. 	 Bente toe rababehi ngkai watu to masuli' oli-na, hanga' -na watu yaspis. Ngata toe rababehi ngkai bulawa mara, meringkila' -damo hewa kaca to moroli'.


Hatoo kancaalaɣa Tɔm ka wɛnna. Na Ɩsɔ cɔlɔɣɔ Tɔm ka wɛɛ, na Tɔm ɩnɩ ɩ ka tɩɩ kɛ́ Ɩsɔ kɛ́. 	 Lomo' -na, kako'ia-na dunia' rapajadi', mpolia' ria-imi-hana Lolita. Lolita toei, dohe Alata'ala-i, pai' Lolita toei, Hi'a moto-mi Alata'ala.


Ye mpʋ ɩlɛ, tə yele təma footuɣu kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ ta taa. Ama hʋwɛɛ nna a kəla teu sɩ ɩ́ maɣasəɣɩ mə taa tɔɣɔlɛ sɩ, pə taa kɔɔ na ɩ́ la natəlɩ nti tɩɩ hu mə lɛlaa, yaa tɩɩ pona-wɛɣɛ ɩsaɣatʋ lapʋ taa tɔ. 	 Toe pai' ku'uli' -kokoi: neo' -ta momesaa-salai'. Agina-pi tapelompehi bona neo' ria po'ingku-ta to mposori ompi' hampepangalaa' -ta duu' -na mojeko' -i ba monawu' -i.


Ye nyá niŋ yaa nyá nɔɔhəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, sɛtɩ-tɛ na ń lɔ pooluŋ. Sana kɛlɛ sɩ ń sʋʋ weesuɣu kʋpaŋkʋ taa na niŋ kʋlʋməŋ yaa nɔɔhəlɛ kʋlʋmtəlɛ, na mpi n ká wɛɛna nyá niŋ naalɛ yaa nɔɔhɛɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ kɔkɔ tam nyəŋka taa tɔ. 	 "Ane rapa' -na pale-ta hamali ba witi' -ta hamali to mpakeni-ta mojeko', pua' lau-mi pai' petadi. Agina hamali-damo pale-ta ba witi' -ta, asala mporata-ta katuwua' to lompe' dohe Alata'ala. Agina lau-pi toe, ngkai palea ntimalia pai' witia' ntimalia, hiaa' ka'omea-na ratadi-ta hi rala apu to jela' ncuu.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu məla ɩ sɛɣɛsʋɣʋ taa sɩ: Ma wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ kɔkɔ ŋka ka naa yəlaa tɔ. Ye wei ɩ təŋəɣɩ-m, kɔkɔ ŋka ka kɔŋna weesuɣu tɔ kaa naa-ɩ na ɩ́ tɔŋ. Ɩ kaa fɛlɩ səkpɛtʋɣʋ taa kɛ́ nɔɔhəlɛ kɛ paa pəcɔ təta. 	 Oti toe, mololita wo'o-imi Yesus hi to Yahudi, na'uli': "Aku' toi-mi baja to mpobajahi nono manusia'. Tauna to mpotuku' -a, uma-ra momako' hi rala kabengia-na. Mporata-ra baja to mpowai' katuwua'."


Pə taɣa alʋ kɛ pa cosaa na pá ŋmana apalʋ. Ama apalʋ kɛ pa cosaa na pá ŋmana alʋ. 	 Apa' tomane uma rapajadi' ngkai tobine, tobine-hanale to rapajadi' ngkai tomane-e.


Tənaɣa tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma Yesu kiŋ, na ɩ́ sopi ɩ tɛɛ na ɩ́ tɛɣɛ-ɩ niŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Ye n ka tisaɣa n taa waasɩ-m? 	 Ria hadua tauna to mohaki' poko' rata hi Yesus. Powingkotu' -nami mpopetulungi, na'uli': "Ane ma'ala, paka'uri' -a-kuwo!"


Waatʋ wei ɩsɔtaa tillu yɔɣɔta mpʋ na ɩ́ tɛɛ tɔ, Kɔɔnɛɛ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma taa kɛ́ yəlaa naalɛ, na ɩ yoolaa mpa pa wɛ ɩ maɣamaɣa ɩ kiŋ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ wei ɩ təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu tɔ. 	 Kamalai-na mala'eka to mpololitai-i toe, Kornelius mpokio' rodua pahawaa' -na pai' hadua tantara sarumakaa-na. Tantara sarumakaa-na toe, to mengkoru wo'o-i-hawo hi Pue' Ala.


Ɩsɩɩ mə maɣamaɣa ɩ́ tɛma nyəm kɛ teu tɔ, Tacaa kʋyakʋ ká la kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ kɛɛsʋɣʋʋ na ɩ́ kɔɔ ahoo tɔ. 	 Apa' ni'inca moto ompi': hewa karataa topanako ngkabengia, wae wo'o mpai' Eo Karataa Pue', konce mpai' ihi' dunia' nakaratai.


Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ tasa kʋyakʋ kʋfalʋɣʋ kɛ sɩɩʋ na ɩ́ yaa-kʋ sɩ Saŋa. Tə maɣamaɣa tə tɔm kɛ pɩɩsɩ kɔma na sɩ́ siki sɔsɔm ɩlɛna Ɩsɔ yele na Tafiiti yɔɣɔtɩ tɔm nti tə tɛma nɩɩʋ tɔ sɩ: Ye ɩ́ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ kɛ saŋa, ɩ́ taa tasa ŋkpantɛɛləŋ lapʋ. 	 Toe pai' Alata'ala mpakatantu eo to ntani' -na wo'o, bona manusia' mporata pento'oa dohe-na. Eo to napakatantu, eo toe-mi lau ompi', hi eo kampo'epe-ta libu' Alata'ala. Apa' ba hangkuja atu mpae ngkabokoa' ngkai nabi Musa, Magau' Daud mpo'uki' Lolita Alata'ala to ta'epe-mi we'i to mpo'uli': Eo toe lau, ane ni'epe-damo libu' Alata'ala-e, neo' nipakatu'a nono-ni."


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyə́ma ná cɔwa sɩ: Tə nyəma-ɩ sɩ tá pəyaɣa kɛ-ɩ. Pə́cɔ́ tə lʋla-ɩ na yʋlʋmtʋ. 	 Ra'uli' -rawo tina pai' tuama-na: "To ki'inca-le, bate ana' -kai mpu'u-i-hawo, pai' wero mpu'u-i ngkai lomo' kaputu-na.


Pɛlɛ paa paana-m na pá tɔ-m ntaɣama, na pá casa-m akpatɛɛ. Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna pá kʋ-m. Ama maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 	 Rapopo'ore' -a, ra'uelikui, raweba', pai' rapatehi. Aga tolu eo oti toe tuwu' nculii' moto-a."


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, pa nyəmá teu sɩ má cɔɔkaɣana Yuta nyə́ma təkotilenaa taa na má kpaa mpa mpa pa mʋ nyá tɔm tɔ na má təkəɣɩ na má makɩ-wɛ. 	 "Kutompoi' hewa toi: `Pue', ratarima moto mpai'. Apa' ra'inca moto-hana kehi-ku ri'ulu: beiwa-a mesua' hi rala tomi posampayaa, kuhoko' pai' kuweba' hawe'ea tauna to mepangala' hi Iko Pue'.


Pə lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ ná mə Ɩsɔ taa tɛmnaʋ waalɩ. Wʋla kɛ pə lapa sɩ ɩ tɛŋ na ɩ́ saalɩ yem, na kɔkɔ kɛ pa taɣanəɣəna-ɩ na ɩ́ la teu. Na mə taa tɛmnaʋ na Ɩsɔ ná kəla wʋla kɛ nyʋɣʋ təcaɣacaɣa. Pə tɔɔ kɛ́ pə maɣasəɣɩ mə taa tɛmnaʋ mpɩ sɩ pə naa pə toma tənaɣa, na kʋyaŋku Yesu Kilisiti ká kɔɔ tɔ ɩ́ hiki sam na teeli na nyʋɣʋ. 	 pai' patuju-na bona rapongincai karoho pepangala' -ni. Bulawa raparesa' hante apu raponciloi-ki ba bulawa mpu'u-idi ba bela-di. Pai' pepangala' -ni toe, meliu kasuli' oli-na ngkai bulawa, apa' bulawa uma tida duu' kahae-hae-na. Jadi', hewa bulawa raparesa' hante apu, wae wo'o pepangala' -ni raparesa' hante pesori. Bona ane monoto mpu'u-damo pepangala' -ni, ra'une', rabila' pai' rapomolangko-koi mpai', nto'u karata-na nculii' Yesus Kristus hi dunia' toi.


Ɩ́ cɛla paa wei kɛ́ ɩ nyəm, ɩ́ fɛlɩ lampuu mʋlaa kɛ pa lampuu, na ɩ́ fɛlɩ patantɩ nyə́ma kɛ pa patantɩ. Ye pə wɛɛ sɩ ɩ́ se wei ɩ́ se-ɩ, na pə́ wɛɛ sɩ ɩ́ tʋ wei kɛ́ teeli ɩ́ tʋ ɩ́lɛ́. 	 Wai' hi hawe'ea tauna napa to toto-na rawai' -raka, ba paja' -i ba ongkoso' ntani' -na. Pengkorui tauna to toto-na rapengkorui. Bila' tauna to toto-na rabila'.


Antulinya na pə təna mpi yəlaa naakɩ ɩ taa na pá nyɩɩləɣɩ tɔ pə tɔŋna tɛm kɛ́. Ama wei ɩ lakɩ Ɩsɔ luɣu nyəntʋ tɔ pʋntʋ cakəna tam. 	 Hiaa' dunia' toi-e neo' mogero-mi, wae wo'o hawe'ea ihi' -na to tapokahina. Tapi' tauna to mpotuku' konoa Alata'ala bate tuwu' duu' kahae-hae-na.


Ma tʋ-wɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ, na pá təŋəɣɩ siɣisuɣu, na pá tɛ́ Ɩsɔ na pa taa kɛ́ teu, na pá lá na pá wɛɛna sɔɔlʋɣʋ. 	 Patuju hawa' -ku toi, bona momepoka'ahi' -ta omea. Apa' nono-ta napomoroli' -mi Alata'ala, ta'inca hi rala nono-ta ka'uma-napi masala' -ta hi poncilo-na, pai' mepangala' mpu'u-ta hi Pue' Yesus. Toe pai' alaa-na ma'ala-ta momepoka'ahi'.


Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ ɩɩ mʋɣɩ asaɣaa nɔɔsɩ. Ama wei ɩ tʋɣɩ-ɩ teeli na ɩ́ lakɩ ɩ luɣu nyəntʋ tɔ, pʋntʋ nɔɣɔ kɛ ɩ mʋɣɩ. 	 Ta'inca moto Alata'ala uma mpotompoi' pomperapia' tauna topojeko'. Sampale-di mpobini' -i tilinga-na hi hema-hema to mengkoru hi Hi'a pai' to mpotuku' hawa' -na.


Na pə́ taa kɔɔ na ɩ́ kɛɛsɩ na ɩ́ sʋʋ tɩɩŋ laaʋ taa ɩsɩɩ pa taa lɛlaa ka lapʋ tɔ. Ɩsɔ tɔm taa pa ŋmaawa mpʋ sɩ: Yəlaa caɣaa na pá tɔɣɔ na pá nyɔɔ, ɩlɛna pá nyəkɩ na pá kʋlɩ sɩ pa paakɩ. 	 Neo' mepue' hi pinotau, hewa ria-ra hantongo' to mpobabehi. Hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli': "Mohura-ramo ngkoni' pai' nginu, pai' oti toe ntepu'u-ramo motaro' mpopue' pinotau."


Ɩsɩɩ mpa pa nana pa ɩsɛ kɛ pə kancaalaɣa na pá pəsɩ Ɩsɔ Tɔm təmlɛ nyə́ma tɔ. 	 To ra'uki' tohe'e, hibalia hante tutura to raparata-taka tauna to mpohilo mata moto-mi hawe'ea to jadi' toe ngkai lomo' -na pai' to jadi' pangkeni Lolita Pue'.


Yesu cɔ-ɩ sɩ: Anɩ tamm mɩɩ ta na piti təma na kɔkɔlɔ nyəm, ɩɩ tisiɣi. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -ki: "Ane uma-koi mpohilo tanda mekoncehi pai' anu mobaraka', uma oa' -koi mepangala'!"


Tənaɣa Helɔtɩ nyɩɩlaa sɩ ɩ kʋɣɩ Yohaanɩ. Ama ɩ nyaŋaɣana Yuta nyə́ma. Mpi tɔ, pɛlɛ pa maɣamaɣa pa nyənaɣa-ɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́. 	 Kakono-na, Herodes doko' mpopatehi lau-imi, aga me'eka' -i mpoka'eka' ntodea, apa' ra'uli' ntodea, Yohanes toe hadua nabi.


Nyaa tɔɣɔ nyá kʋnyɔŋ ɩsɩɩ Yesu Kilisiti yoolu kʋpaŋ. 	 Jadi', Timotius, kana sadia wo'o-ko-kowo mpokolo kaparia hangkaa-ngkania hante aku', hewa tantara Kristus Yesus to lompe'.


Ntɔŋ n nyəmá nti pa sɩɩwa sɩ: Taa la wasaŋkalətʋ, taa kʋ yʋlʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa suu lɛlʋ kɛ tɔm. Se nyá caa na nyá too. 	 Nu'inca moto parenta to te'uki' hi rala Atura Pue': `Neo' mobualo', neo' mepatehi, neo' manako, neo' mosabi' boa', pai' kana tabila' tina pai' tuama-ta.'"


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Selasini tɛtʋ nyə́ma kɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna pá tɔ Yesu sɩ ɩ́ la suulu na ɩ́ tɛɛ. Ɩlɛna Yesu kpa kpɩɩlʋɣʋ sɩ ɩ tɛɛkɩ. 	 Ngkai ree, hawe'ea tauna hi tana' Gerasa toe merapi' hi Yesus bona malai-imi ngkai ngata-ra, apa' me'eka' lia-ra. Jadi' mohawi' sakaya-imi nculii' hilou hi dipo-na.


Yesu cɔ-ɩ sɩ: Susuweɣe pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa? Na n kaləɣɩ tɔ, hʋwɛɛ nnaɣa n nɩɩkɩ pə taa? 	 Na'uli' Yesus: "Napa to te'uki' hi rala Atura Pue'? Beiwa to nubasa?"


Ama tampana tɔɔ Kilisiti femaɣa sɩ pə́ hʋ́lɩ́ təkpataa sɩ mpa pa səpa tɔ paa tɛ na pá fe mpʋ tɔtɔ. 	 Tapi' to makono: rapotuwu' nculii' mpu'u-imile Kristus-e. Pai' katuwu' -na nculii' toe hewa janci karapotuwu' -ra nculii' wo'o mpai' hawe'ea topetuku' -na to mate.


Ama Sɔɔlɩ ná tɔŋna Tacaa təŋlaa kʋɣʋ kpɛɛsʋɣʋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ polo kɔtʋlʋ sɔsɔ kiŋ, 	 Nto'u toe wo'o, ngasa' oa' -imi Saulus mpongasai' pai' mpopatehi topetuku' Pue' Yesus. Hilou-i hi Imam Bohe,


Tənaɣa pa tɔma sɩ: Ɩsɩɩ Yosɛɛfʋ pəyalʋ Yesu kɛlɛ? Tə nyəmá ɩ caa na ɩ too mɛɛ. Ɩlɛ ntiɣi ɩ yɔɣɔtəɣɩ sɩ ɩnɩ ɩ tiina ɩsɔtaa? 	 Momepololitai-ramo ra'uli': "Ah, Hi'a toe-le Yesus, ana' Yusuf. Ta'inca moto tina-na pai' tuama-na. Napa-di-hana pai' na'uli' ngkai suruga-ie?"


Ɩ́ nyəmá liɣitihutaɣa ŋka pa yapəna-mɛɣɛ yaasi kpaɩ nyəŋ wei mə caanaa caanaa tɛləsa-mɛ tɔ ɩ niŋ taa tɔ. Na pə taɣa pʋlʋ yem nyəm mpi pə kʋyakʋ səkɩ tam ɩsɩɩ liɣitee wɛʋ tɔ. 	 Mengkoru-koi hi Alata'ala, apa' ni'inca moto napa pobayari-na Alata'ala bona mpobahaka-koi ngkai tuwu' -ni to ri'ulu. Tuwu' -ni to ri'ulu to nipososora ngkai ntu'a-ni toe, uma ria tuju-na. Aga Alata'ala mpobahaka-mokoi ngkai tuwu' -ni to ri'ulu toe, pai' pobayari-na bela rewa to uma tida duu' kahae-hae-na, hewa bulawa ba salaka',


Waatʋ wei tɩɩ wɛ səm nɔɣɔ tɔɔ təcomlaa kɛ mpʋ tɔ ɩnɩ ɩ yapəna-tʋ, na ɩnɩ ɩ ká yana-tʋ tɔtɔ. Tampana tə tɛɛləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ teu sɩ ɩ́ ká tasa-tʋɣʋ yapʋ tɔtɔ. 	 Jadi', ompi' -ompi', nabahaka mpu'u-makai ngkai kasusaa' to gaga toe wengi, duu' -na uma-waka-kaiwo mate. Pai' bate nabahaka wo'o-kai mpai' ngkai kasusaa' to majadi' tempo toi-e. Pai' kisarumaka nabahaka-kai ngkai kasusaa' to majadi' hi eo-eo to rata.


Ɩ́ waa kʋtɔntʋnaa, na ɩ́ feesi sətaa, na ɩ́ waasɩ asilima kʋtɔŋ nyə́ma, na ɩ́ tɔɣɔnɩ alɔɣaa. Mə hika faalaa kɛ́, ɩ ha tɔtɔɣɔ faalaa. 	 Paka'uri' tauna to peda', potuwu' tauna to mate, paka'uri' tauna to mohaki' poko', popalai seta to mpohawi' manusia'. Hawe'ea rasi' to nawai' -kokoi Alata'ala, nawai' mara, uma ni'oli. Jadi', kana nipewai' mara wo'o-wadi-koiwo to ria hi koi'.


Tɛtʋ maɣamaɣa lakəna na pə́ pɩɩkɩ. Pə caaləɣəna məhoo kɛ́, waalɩ kɛ́ pə tʋɣɩ nyɔɔŋ. Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ pee ná pɩɩkɩ təcasəlaa. 	 Ngkai tana' moto-hawo pehupaa' wua' -na. Lomo' -na rau-na pai' kaho-na to mehupa', ngkai ree huwu-mi, duu' -na mo'ihi.


Yʋlʋ wei ɩ tɛma ɩ taa sɩ Yesu kɛlɛ Kilisiti tɔ, pʋntʋ kɛna Ɩsɔ pəyaɣa, na ye wei ɩ sɔɔla piya caa, pʋntʋ sɔɔla piya tɔtɔɣɔ. 	 Hawe'ea tauna to mpangala' Kayesus-na Magau' Topetolo', napo'ana' Alata'ala-ramo. Pai' hawe'ea tauna to mpoka'ahi' Alata'ala to Tuama, bate mpoka'ahi' wo'o-ra hawe'ea ana' Alata'ala.


na ɩ́ tɛ Ɩsɔ na mə́ taa kɛ́ teu, na Kilisiti wɛɛ mə waalɩ kɛ́ tam. Na ma sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ təma na ɩ́ səŋ pə taa kɛ́ teu təkeŋkeŋ. 	 duu' -na Kristus tida mo'oha' hi rala nono-ni ngkai pepangala' -ni. Mosampaya-a bona katuwu' -ni telihii hante ahi' Alata'ala, pai' ahi' -na toe morali' hi rala nono-ni.


Waatʋ wei kʋmɛlɛməŋ tɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ nim yapʋ tɔ, ɩlɛna akpaɣalʋ tala. Na ɩ́ na mpa pa sɔɔlʋ ka pɩɩwa mpʋ tɔ pá sʋʋ akpaɣalɛ kʋtɔɣɔʋ tətɔɣɔlɛ taa, na pá təkɩ nɔnɔɣɔ na pá kaləsɩ təkem. 	 Hilou-ramo-rawo toronaa to wojo toera mpo'oli lana. Lingku' -ra hilou, rata mpu'u-imi topemua'. Lima toronaa to monoto toera, apa' rodo ami' -mi-rana hulu' -ra, kaliliu mesua' -ramo dohe topemua' rala tomi posusaa', pai' wobo' ra'unca-mi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-wɛ təfoo sɩ: Lasaa səpa. 	 Jadi', nalohu lau-miraka batua walatu-na, na'uli': "Mate-imi Lazarus.


Pə taɣa pʋlʋ, paa maa wɛɛ, Kilisiti kɛlɛ ma pə təna. Na má tɩɩ səpa, ɩlɛ pə kəlaa kɛlɛ. 	 Apa' ane aku' tuwu', Kristus-mile to tuwu' hi rala tuwu' -kue. Pai' nau' ba mate-a, kurasi' lia.


Tənaɣa Yesu pɔɔsa samaa ɩnɩ sɩ: Ɩ́ kɔŋɩ-m kpaʋ na ɩ́ nɔkɩ na ɩ́ kpakəɣɩ laɣalɛɛ na kpatəŋ tɔ, maɣa ŋmɩɩlʋ ɩsaɣaʋ kɛ? Kʋyɛɛŋ təna Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ ma caɣaa na má sɛɣɛsəɣɩ, ɩ́ tá kpa-m. 	 Nto'u toe, na'uli' wo'o-mi Yesus mpo'uli' -raka tauna to wori' toera: "Ha toperampaki-a toi-e, pai' mingki' tumai-koi ntali piho' pai' sumampu mpohoko' -ae! Butu eo-na mohura moto-a hi rala Tomi Alata'ala metudui', napa pai' uma-a nihoko' nto'u toe?


Kilisiti təmlɛ lapʋ tɔɔ kɛ́ pa tʋ mpaaʋ, pa ta tisi sɩ mpa pa ta nyɩ Ɩsɔ tɔ pá səna-wɛ. 	 Apa' ompi' -ta toera momako' hilou mpokeni hanga' Pue' Yesus. Pai' uma-ra mporatai napa-napa ngkai tauna to uma mepangala' hi Pue'.


Ɩ́ nyɩ teu sɩ asilima latʋ, na tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ latʋ, yaa liɣitee kɔtɔɩ tʋ, pa taa nɔɣɔlʋ kaa fɛlɩ nɔɔhəlɛ kɛ Kilisiti na Ɩsɔ pa kawulaɣa taa. Halɩ liɣitee kɔtɔɩ tʋ na tɩɩŋ laalʋ pa ɩsaɣatʋ lɩɩ kʋlʋm kɛ́. 	 Apa' bona ni'inca: hema-hema to mobualo' ba to mpobabehi gau' to babo' ntani' -na ba to mpokahina anu doo, uma ria bagia-ra hi rala Kamagaua' Kristus pai' Alata'ala. Tauna to mogau' hewa toe, ma'ala-mi ta'uli' mepue' -ra hi napa to rapokahina toe.


Na ɩsɩɩ Petanii ɩcatɛ ta hatələna Yosalɛm tɔ, halɩ pə ta tɩɩ talʋ kilomɛɛtələnaa tooso kɛ teitei. 	 Betania tohe'e mohu' Yerusalem, kira-kira tolu kilo kalaa-na.


Ye pa kɔmna kʋyakʋ na pá ta sɔ lʋm, paa tɔkɩ kʋtɔɣɔʋ. Na pə́ kaasɩ pa təŋəɣɩ lɔŋtaa kʋlapʋtʋ lɛntənaa ɩsɩɩ kɔpʋnaa nyaalʋɣʋ, na nyənasɩ, na taanɩɩsɛnaa, na kʋhəntəŋ pə nyaalʋɣʋ, na yaasinaa paɣalɛ kɛ mpʋ. 	 Ane nculii' -ra ngkai pomako' -ra hi rala ngata, kana moniu' -ra ulu ntuku' ada kako'ia-ra mpoganga pongkoni'. Pai' wori' wo'o-pi ada to ratarima ngkai totu'a-ra to ratuku' lia, hewa rapa' -na ada mpobohoi' sangkiri', kura pai' rewa to rababehi ngkai ngkala.


Pə tɔɔ kɛ́ pə kɔma na pə́ tala waatʋ wei ɩ ka sɩɩwa tɔ ɩlɛna ɩ́ yele na ɩ́ tɔm kuli weesuɣu ŋkʋ kʋ tɔɔ na pə́ hʋ́lɩ́. Tá Yatʋ Tacaa Ɩsɔ ɩnɩ ɩ tʋ-m sɩ má kpaalɩ ɩ tɔm na má tɔŋna-təɣɩ kpaalʋɣʋ tɔ, ntɩ tə kuliɣina mpʋ na tə́ hʋ́lə́ɣɩ́. 	 Jadi', hi tempo to napakatantu, napopo'incai mpu'u-tamo ohea mporata katuwua' to lompe', apa' nahubui-ramo suro-na mpopalele Lolita-na. Pai' aku' toi-mi hadua to mpopalele Lolita-na toe, ntuku' hawa' Alata'ala, Magau' Tompohore-ta ngkai huku' jeko' -ta.


Ye paa pɛɛta-ɩ ɩ liɣitee taa kəlɩ liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩnʋwa (300) na pá ha kʋnyɔntʋnaa? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kala alʋ ɩnɩ ɩ tɔm kɛ sɔsɔm. 	 Ke agina lau-pi-hawo rapobalu' nte oli tolu atu labi doi pera', pai' doi oli-na rawai' -raka tokabu." Toe pai' moroe-ra mpokaroe tobine toei.


Paa na mpʋ yəlaa pəcɔ təŋa-ɩ na pá sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ. Pa yaa pa taa lɛlʋ sɩ Tenii, ɩ́lɛ́ ɩ kɛ́ Aleyopaasɩ kotuɣu taa nɔɣɔlʋ, na alʋ nɔɣɔlʋ tɔtɔ, pa yaa-ɩ sɩ Tamaliisi. Pə kaasa yəlaa paɣalɛ tɔtɔ. 	 Aga ria-ramo to mpotuku' -i pai' mepangala' -ramo hi Yesus. Hadua to mepangala' hi Yesus toe, hanga' -na Dionisius, pangkeni porumpua to hi Bulu' Areopagus. Ria wo'o hadua tobine to rahanga' Damaris, pai' ba hangkuja wo'o-pi to ntani' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lɛla ɩsaɣatʋ lɛntɩ tɔtɔ, ɩ kpa Yohaanɩ na ɩ́ təkɩ-ɩ saləka. 	 Jadi', kana'epe-na Herodes pekamaro Yohanes toe, uma-di nabalii' gau' -na to dada'a, nadonihii lau-di: nahoko' lau-imi Yohanes pai' -i natarungku'.


Ɩ́ nyənna tawa nyɩɩtʋ tʋkʋɣʋ hɛtʋ nti tɔ na ɩ́ na. Nyɩɩtʋ ntɩ, tɩɩ lakɩ təmlɛ təlɩ, tɩɩ lʋʋkɩ pɔɔŋ. Paa na mpʋ ma heeliɣi-mɛ sɩ wulaʋ Salʋmɔŋ na ɩ toŋ təna ɩ ta suu wontu na ɩ́ tala paa tə taa kʋlʋmʋɣʋ kɛ kacɔka. 	 Penonoi-dile katuwu' wunga-e. Uma-ra mobago, uma-ra mpobabehi pohea-ra. Tapi' ku'uli' -kokoi, bangku' Magau' Salomo-hawoe' hante hawe'ea ka'uaa' -na, pohea-na uma hewa kancola wunga toera lau.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ sɩ: Ma wei ma yɔɣɔtəɣəna-ŋ ɩsəntɔ tɔ, maɣalɛ Mesii ɩnɩ. 	 Na'uli' Yesus: "Aku' -mile toi-e, to mpololitai-ko wae-e lau."


Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: 	 Toe pai' Yesus mpololitai-ra hante lolita rapa' toi.


Maɣa Yohaanɩ, má ŋmaakəna takəlaɣa kɛ Yesu sɛɛlaa kpeka naatosompɔɣɔlaɣa mpa mɛ ɩ́ wɛ Asii tɛtʋ taa tɔ. Ɩsɔ wei ɩ wɛɛ, na ɩ ka wɛɛ, na ɩ ká kɔɔ tɔ, ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya. Na feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ wɛ Ɩsɔ Kawulaɣa kumte ɩsɛntaa tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya tɔtɔ. 	 Sura toi ngkai aku', Yohanes, kupakatu hi topetuku' Yesus to mo'oha' hi pitu ngata to hi propinsi Asia. Wori' tabe: mekakae-a hi Alata'ala bona nagane' -koi ngkai kabula rala-na pai' nawai' -koi kalompea' tuwu'. Pegane' toi ngkai Alata'ala to ria ngkai lomo' -na, to ria wae lau, pai' to ria duu' kahae-hae-na. Pai' pegane' toi ngkai Inoha' Alata'ala to Pitu, to ria hi nyanyoa Pohuraa Alata'ala,


Ye mə tɔɣɔntəlɛnaa wakələɣəna-mɛ na ɩɩ hʋləɣɩ-wɛɣɛ suulu na ɩ́ taɣanɩ, mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ, ɩ kaa hɩɩsɩ-mɛɣɛ mə ɩsaɣatʋ tɔtɔ. 	 Aga ane uma-di ni'ampungi doo-ni, wae wo'o Tuama-ni to hi suruga uma mpo'ampungi sala' -ni.))"


Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɔma sɩ: Haɩ, ma cɛ, paa na mpʋ hasɩ təŋəɣɩ na sɩ tɔɔsəɣɩ mpi sɩ nyə́ma tɔkɩ na pə́ pʋtətəɣɩ atɛ tɔ mɛɛ. 	 Na'uli' tobine toei: "Makono moto-di Pue', aga biasa moto-hawo dike' ngkoni' rupu' koni' to mohewu' ngkai lolo meja' hi tomi pue' -na."


Tənaɣa Falisanaa kpekəle nyə́ma napəlɩ, mpa pa mʋ Tacaa tɔm tɔ, pa kʋlaa na pá tɔ sɩ: Mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pá sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, pə wɛɛ sɩ pá pɛlɩ kɛ́, na pá təŋ Moisi kʋsəsɩɩtʋ. 	 Aga ria wo'o ba hangkuja dua to Parisi to mepangala' -mi hi Pue' Yesus. Pokore-rami to Parisi toera, ra'uli': "Tauna to bela-ra to Yahudi tetura, uma hono' ane mepangala' -ra hi Yesus-wadi. Kana ratini' wo'o-ra pai' rahubui mpotuku' Atura Musa."


Ḿpʋ́ɣʋ́ akpaɣalʋ ná cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ma ta nyɩ-mɛ. 	 "Na'uli' topemua': `Uma-koi ku'incai.'"


La kookalɩ na ń kɔɔ na pə́cɔ́ hilimatɛ tʋlɩ. Yupulusi na Putɛŋ na Linusi na Kolotiya na tá taapalaa təna sɩ má sɛɛ-ŋ. 	 Nupesahui-e' tumai kako'ia-na rata tempo lengi'! Wori' tabe ngkai hira' Ebulus, Pudes, Linus pai' Klaudia, pai' ngkai hawe'ea ompi' hampepangalaa' to hi rehe'i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Ye maa tʋkaɣana ma təɣɩ teeli, ɩlɛ ma teeli ɩnɩ ɩ taa kɛ́ pʋlʋ se. Ama ma teeli tʋlʋ ntɛ́ ma Caa, wei mə tɔŋ sɩ ɩ kɛ́ mə Ɩsɔ tɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Ane rapa' -na mpakalangko woto-ku moto-a, uma ntoto ria kalaua-na. Tapi' Tuama-kumi to mpakalangko-a. Ni'uli' -koina Kahi'a-na Alata'ala to nipue'.


Ma kiŋ ɩlɛ, kʋsəsɩɩtʋ taa kɔnta tɔ, ma wɛna ma tɩ. Ama kʋheelitu ntɩ tə kɔma, ɩlɛna ɩsaɣatʋ ntɩ tə́ nyəkɩ na tə́ kʋlɩ. 	 Ri'ulu kako'ia-na ku'incai Atura Pue', ku'uli' lompe' moto katuwu' -ku. Ntaa' we'i, kampo'epe-ku Atura Pue', mehupa' lau-mi jeko' to hi rala nono-ku,


Ɩnɩ ɩ sɔɔsəɣəna-tʋɣʋ apalʋtʋ kɛ tá wahalanaa təna taa sɩ tá maɣamaɣa tə́ səna mpa wahalanaa lɛlaa kaɣatəɣɩ mpʋ tɔ, na tə́ pona-wɛɣɛ sənaʋ ŋku tə hika Ɩsɔ kiŋ tɔ. 	 Narohoi nono-kai hi rala butu nyala kasusaa' to mporumpa' -kai, bona hante karohoa to kitarima ngkai Hi'a toe, ma'ala wo'o-kai mporohoi nono doo to hi rala kasusaa' ba napa-napa.


Pənɛntɛ Kilisiti tɔɔ ɩlɛ, ma nyənəɣɩ kʋpantʋnaa mpa ma mʋɣʋlaɣana tɔɣɔ mpi pɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ tɔɣɔ. 	 Hawe'ea toe owi ku'uli' rasi' -ku. Tapi' tempo toi ku'uli' mepakarugi-wadi, apa' muntu' Kristus-damo to kusarumaka.


Ɩlɛ pepe maɣamaɣa kɛ ɩ ka tɩɩ pola naʋ? Yaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ? Tampam, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́, halɩ ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ tɩɩ kəla mpʋ. 	 Jadi', hilou doko' mpohilo napa-dikoie? Ba doko' mpohilo nabi-dikoi? Ane tetu, makono lia. Apa' Yohanes tetui meliu ngkai nabi to ntani' -na.


Pə caɣa ɩsɩɩ tillaa taɣa Ɩsɔ pəsəna waalɩ. Pə taɣa pʋlʋ, tə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ yəlaa mpa pa sɩɩwa sɩ paa kʋ patəma taa tɔ. Tə kɛ́ mpa pa təna pa nyənəɣɩ təcooo tɔ, paa ɩsɔtaa tillaa paa yəlaa. 	 Aga ko'ia-kai jadi' raja hi dunia'. Ntuku' pomporataa-ku, kai' suro Pue' Yesus, Alata'ala mpajadi' -kai tauna to mpe'ahii' lia ngkai hawe'ea manusia'. Kai' rapohewa tauna to rahuku' mate rarono ntodea. Rarono-kai ihi' dunia', lompe' manusia' lompe' mala'eka.


Ama kɔtəlaa sɔsaa na sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ: Ɩ sɛɣɛsəɣɩ yəlaa kɛ́ sɩ pá kisi tɛtʋ sɔsaa. Hatoo Kalilee kɛ ɩ caala-tɩ, na ɩ́ cɔɔ Yuta tɛtʋ təna, halɩ nɔɔnɔɔ kɛlɛ ɩ tala cənɛ. 	 Tapi' rajojo lau-mi mpo'uli': "Na'ukei' ntodea hante tudui' -na, hobo' hi tana' to Yahudi. Lomo' -na hi Galilea-i, hiaa' wae lau rata-imi hi rehe'i."


na ŋmɩɩlaa, na nyɩɩllaa, na sʋlʋnyɔɔlaa, na tʋʋlaa, na ŋmɩɩlaa kpitikpitinaa, pa tənaɣa mpʋ pa taa nɔɣɔlʋ kaa keesi Ɩsɔ Kawulaɣa. 	 topanako, to jampa, topalangu-langu, to mpotipo' doo, topebagiu-- tauna to hewa toera, uma-ra jadi' ntodea-na Alata'ala hi rala Kamagaua' -na.


Filicii na Pamfili pə nyə́ma, na Icipiti nyə́ma na Silɛɛnɩ cɔlɔ Lipii tɛtʋ hɔɣɔlʋɣʋ lɛŋkʋ nyə́ma, na pə kaasa lɛlaa mpa pa lɩɩna Lom tɔ. 	 ngkai Frigia pai' Pamfilia, ngkai Mesir pai' ngkai tana' Libia to mohu' ngata Kirene. Ria-ta to rata ngkai ngata Roma.


Pənɛntɛ ma hʋʋwa sɩ ye ma puki Ɩsəpanyɩ tɛtʋ kɛ maa təŋna mə tɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ma lakɩ tamaa sɩ maa hɛlɩ na má wiili-mɛ na má na-mɛ tə́ caɣa wɛɛ naalɛ, na mə maɣamaɣa ɩ́ səna-m na má tʋ mpaaʋ. 	 kusarumaka ria-mi mpai' loga-ku mehani hi ngata-ni pai' mpohirua' -kokoi ompi'. Apa' ane hilou-a mpai' hi tana' Spanyol, bate liu hi ngata Roma-a. Jadi', ka'oti-ku mpai' goe' -goe' dohe-ni hampai', kusarumaka nipope'ongko' lompe' -a kaliliu hilou hi Spanyol.


Tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ feesa tá na-ɩ sɩ tə́ tɔɣɔ kawulaɣa kɛ hatuu ɩsɔtaa. 	 Ngkai posidaia' -ta hante Kristus Yesus, Alata'ala mpopemata-ta pai' napopohura-tamo hi pohuraa karabilaa' to hi rala suruga hangkaa-ngkania hante Kristus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɛɛ tətaŋlɛ kancaalaɣa nyəntɛ na naalɛ nyəntɛ. Ɩlɛna pá tala təyaɣa təna nɔnɔɣɔ ŋka ka kʋtəkəŋ kɛ nyəɣətʋ na ká wɛnna ɩcatɛ tɔɔ tɔ. Ɩlɛna kɛlɛ ká tʋlɩ ka təɣɩ yem na pá lɩɩ. Pa lɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tʋ hapəlɛ. Tənaɣa ɩsɔtaa tillu yela Piyɛɛ kɛ kpakpaa. 	 Jadi', mako' -ramo hilou mpoliu tantara to mpodongo wobo' to lomo' -na pai' tantara to mpodongo wobo' karomeha' -na, pai' rata-ramo hi wobo' ahe' ohea hilou hi ngata. Wobo' ahe' toe mobea moto-imi-hawo. Kaliliu-ramo mpotara wobo' toe hilou hi rala ngata. Ko'ia-ra mahae momako', moronto ncorobaa-imi mala'eka mpalahii Petrus.


Mɛ tɔtɔ tuu lɔŋ mɩɩ hatələna Ɩsɔ kɛ́, na mə hʋwɛɛ asaɣɛɛ na mə ɩsaɣakʋlapʋtʋ ka lapəna-mɛɣɛ ɩ kolontunaa. 	 Owi-koi ompi', molaa-koi ngkai Alata'ala. Nipobali' -ki apa' dada'a nono-ni pai' po'ingku-ni.


Na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń yele nyá tɛtʋ na nyá nyə́ma. Maa hʋlɩ-ŋ tɛtʋ nti tə taa n ká polo ń caɣa tɔ. 	 na'uli' -ki: `Palahii ngata-nu pai' ompi' -nu. Hilou-ko hi ngata to kutudo' -koko mpai'.'


Heeli-wɛ sɩ pá yele lɔŋ taa tɔmnaa mpa pa tɔkaa tɔ, na hatuu lɔŋ taa lʋlʋɣʋ loosi nsi pa tamsəɣɩ tɔ. Təlɛ tə kɔŋna ntɔŋkpɛɛsaɣa kɛ yem kɛ́, tɩɩ kʋsəɣɩ yapʋ tɔm nti Ɩsɔ sɩɩwa na ɩ́ lakɩ tɔ. Yʋlʋ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ na pə́cɔ́ ɩ́ nyɩ pəlɛ pə tɔm. 	 Tagi-ra bona neo' -pi ntora mpenonoi jarita-jarita boa' pai' tutura po'ompi' to uma ria kahudua-na. Apa' tauna to ntora mpenonoi jarita pai' tutura toe, ntora momehono' -wadi, uma ratuku' patuju Alata'ala to ta'inca ngkai pepangala' -ta hi Hi'a.


Kilisiti ɩnɩ ɩ səpa tá tɔɔ kɛ́ sɩ ye pə tala ɩ kɔntɛ wule na ɩ́ maɣana tá na tá ɩsɛ, yaa paa tə tɛma səpʋ, tá na-ɩ tə́ kpɛntɩ na tə kaa təcaɣalɛ kɛ tam tɔɔ. 	 Yesus Kristus mate mpotolo' -ta, bona ane rata-ipi mpai', tuwu' hangkaa-ngkania hante Hi'a-tamo, ba tuwu' -ta-pidi nto'u toe ba mpolia' mate-tamo.


Tacaa na-ɩ, ɩlɛna ɩ tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Taa wii. 	 Kanahilo-na Pue' Yesus tobine toei, metumu' -mi ahi' -na pai' na'uli' -ki: "Neo' -pi-hawo geo'!"


Pa ta na-ɩ, ɩlɛna pá taɣanɩ Yosalɛm kɛ məlʋɣʋ sɩ pa pɛɛkəɣɩ-ɩ. 	 Aga uma-i raruai'. Toe pai' nculii' -ra hi Yerusalem mpopali' -i.


Tɔʋ pənɛntɛ apila mɛ, mɩɩ nɩɩ. Ɩ́ wii na ɩ́ mɔləɣɩ kpakpaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, asalaʋ ká maɣana-mɛ. 	 Toi paresa' -ku hi tauna topo'ua'. Motantangi' -mokoi pai' geo', apa' narumpa' -koi mpai' kaparia.


Feesuɣu Naŋŋtʋ ka sɛɣɛsɩ-mɛɣɛ kpakpaa kɛ nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ tɔ. 	 Apa' hinto'u toe mpai', Inoha' Tomoroli' moto mpotudui' -koi napa to kana ni'uli'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Lefii kʋlaa na ɩ́ yele pə təna na ɩ́ hu ɩ waalɩ. 	 Pokore-nami mpalahii omea, pai' -i mpotuku' Yesus.


Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ má tɔ ma mpaaʋ kɛ saŋa na cele na pə kʋfemuɣu. Pə taɣa pʋlʋ, paa kʋɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ tiiliɣi yem na pə ta kɛna Yosalɛm taa. 	 Aga eo toe mpai' lau, mepulo pai' romengi mpai', bate kana kaliliu-ama mpotoa' Yerusalem. Apa' uma-hawo masipato' hadua nabi rapatehi hi ngata ntani' -na, kana hi ngata Yerusalem.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Mpi pɩɩ tusi yəlaa kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ pə kaa laŋ. Ama ye pə cəpa wei na ɩ́ la na ɩ tɔɣɔntəlɛ la ɩsaɣatʋ, pʋntʋ ká na. 	 Yesus mpololitai ana'guru-na, na'uli': "Bate ria to mpopanawu' tauna alaa-ra mojeko'. Aga silaka-ra tauna to mepanawu' toera!


Feesuɣu na asaalʋ kʋfalʋ sɩ: Kɔɔ. Ye wei ɩ nɩɩ mpʋ pʋntʋ ɩ́ tɔ tɔtɔ sɩ: Kɔɔ. Lʋkɔtʋ ɩ́ kpa wei pʋntʋ ɩ́ kɔɔ. Ye wei ɩ caa weesuɣu lʋm, ɩ ka hiki-wəɣɩ faalaa. 	 Inoha' Tomoroli' pai' tobine to napemuai' Ana' Bima mpo'uli': "Tumai-mokoi!" Butu dua tauna to mpo'epe lolita toi, kana mpo'uli': "Tumai-mokoi!" Hema to ngkamara, tumai-mokoi! Hema to dota, mai-mokoi nginu ue to mpowai' katuwua', uma mingki' ni'oli.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩwa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ nɔɣɔ taka na ka lɩɩna weesiŋ nyə́ma liɣiti mpɛ pa hɛkʋ na ká tɔ sɩ: Kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ təmlɛ lapʋ kʋfɛlʋɣʋ ntɛ́ tɔɣɔnaɣa pee kiloo kʋlʋm. Ɩlɛna tɔɣɔnaɣa pee lɛŋka kɛ kiloonaa tooso kɛ́ kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ təmlɛ. Ama pə kpaɣaʋ nim na sʋlʋm tɔ, taa ke pə́lɛ́. 	 Pehupa' -na jara' to mo'eta toe, ria ku'epe hewa tauna mololita ngkai olo' anu tuwu' to opo' toera, mpo'uli': "Gaji' ha'eo hono' mpo'oli once halite-wadi, ba goa' tolu lite-wadi. Aga oli lana pai' anggur bate-na moto."


na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔna-m apalʋ ɩnɛ sɩ ɩ tolisiɣi yəlaa. Tɔʋ, ɩlɛ ma pɔɔsa-ɩ tɔmnaa kɛ mə ɩsɛntaa. Ama ma ta na kawalasɩ nsi ɩ́ tʋ-ɩ tɔ sɩ taa nakələɣɩ ɩ kiŋ. 	 pai' na'uli' -raka: "Tau toii nikeni tumai, ni'uli' mpopanawu' -i ntodea. Kuparesa' -imi hi nyanyoa-ni omea, aga uma ria kuruai' hanyalaa gau' -na to dada'a hewa to nipakilu-ki.


Ama Ɩtiyɛɛnɩ kəla-wɛ na tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, Feesuɣu Naŋŋtʋ hana-ɩ ləmaɣasɛɛ na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna. 	 Aga uma-ra hompe mpotompoi' lolita Stefanus, apa' Inoha' Pue' Ala mpowai' -i kanotoa nono mololita.


Tuu ɩsɩɩ Yutaasɩ mʋɣʋ potopoto hɔɣɔlaɣa ŋkɛ tɔ, Satanɩ tɔka-ɩ kɛlɛ kpakpaa ɩnɩ. Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Nti n caa lapʋ tɔ, la-təɣɩ lɔŋ. 	 Kanadoa-na Yudas roti toe, Magau' Anudaa' mesua' -mi hi rala nono-na. Oti toe, na'uli' Yesus mpo'uli' -ki: "Napa to doko' nubabehi, babehi-mi sohi'."


Pə taɣa pʋlʋ, tə nyəmá sɩ Yesu səpa na Ɩsɔ feesi-ɩ tɔ ɩ ká tɛ na ɩ́ feesi-tʋ na Yesu, na ɩ́ lá na tá na-mɛ tə́ səŋ ɩ ɩsɛntaa. 	 Alata'ala mpotuwu' nculii' Pue' Yesus. Toe pai' ki'inca bate rata mpai' tempo-na napotuwu' nculii' wo'o-kai kai' dohe Pue' Yesus, pai' narumpu-kai hi nyanyoa-na, hangkaa-ngkania hante koi'.


Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá la-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 	 Wori' tabe: mekakae-kai hi Alata'ala Tuama-ta pai' Pue' Yesus Kristus bona nagane' -koi ngkai kabula rala-na pai' nawai' -koi kalompea' tuwu'.


N ká kpili-wɩ ɩsɩɩ pa kpiluɣu kpaɩ tɔ. Paa laɣasɩ-wɩ ɩsɩɩ yʋlʋ laɣasʋɣʋ ɩ tɔɔ wontu kʋsusuutu tɔ. Ama nyá, nyaa wɛɛ tam kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́, n kaa kpatəlɩ. 	 nutilu' mpobaju, pai' nusampei to bo'u. Aga Iko, uma ria kabalia' -nu, pai' tuwu' -nu uma ria kahudua-na."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Pʋwɛ, alʋ nyá, nyá naani tɔɔwa yoo. Mpi n caa tɔ n ka na-wɩ. Tənaɣa ɩ pəyaɣa hika alaafəya kɛ kpakpaa. 	 Ngkai ree, Yesus mpo'uli' -ki: "Bohe mpu'u pepangala' -nu, totina! Wae-pi, jadi' -mi hewa konoa-nu." Hinto'u toe, mo'uri' mpu'u-imi ana' -na.


Paa pə wɛɛ sɩ kaɣana maɣasəŋ ɩnɩ ɩ nɔɣɔ na ɩ suka ɩ́ wakəlɩ mə laŋa kɛ wɛɛ naalɛ tɔ, mə laŋa ɩ́ hʋlʋmɩ tɔm tənɛ tə tɔɔ. 	 Ngkai toe-mi ompi', pai' kana goe' oa' -koi. Nau' tempo toi susa' nono-ni apa' wori' nyala pesori mporumpa' -koi, goe' moto nono-ni, apa' kasusaa' -ni toe hangkale'liu-wadi,


Pə tɔɔ kɛ́ ye wei ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ, pɩɩ tɛ na pə́ fɛlɩ-ɩ ɩsaɣatʋ nti ɩ lapa tɔ. Ɩsɔ ɩɩ faɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ se. 	 Hema-hema to mpobabehi to dada'a, narata moto mpai' hiwili bago-na to dada'a, apa' Pue' uma mpelence tauna.


Pəlɛ pə waalɩ ma nɩɩwa sɩ Yuta nyə́ma caɣa ɩ acaɣa sɩ pa kʋɣɩ-ɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔma sɩ pá kɔna-ŋɩ-ɩ kpakpaa. Ma heela mpa pa tɔŋ sɩ ɩ lapa-wɛ na taalɩ tɔ sɩ pá kɔɔ pá maɣana-ŋ na pa tɔm ntɩ. 	 Oti toe, ku'epe karia-na patuju dada'a to Yahudi hi hi'a. Toe pai' kupopekeni-i tilou hi Tuama Gubernur. Pai' ku'uli' -raka bali' -na hi rei, kana tilou-ra hi Gubernur ane doko' rapakilu-i. Hudu rei."


Halɩ pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ma luɣu lapa Yakɔpʋ na má kisi Ɩsaʋ. 	 Hi rala Buku Tomoroli' tabasa Lolita Alata'ala tohe'i: "Muli Yakub to kupelihi, muli Esau uma."


Ɩlɛna tillaa mpɛ pá pɔɔsɩ Yohaanɩ sɩ: Ɩlɛ n kɛ́ awe? Ilii? Na ɩ́ cɔ sɩ: Ma ta kɛ Ilii. Pa tasa-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei tɔ? Na ɩ́ cɔ sɩ: Aaɩ. 	 Mepekune' tena-ra: "Ane wae, hema-ko? Ba nabi Elia-dako?" Na'uli' Yohanes: "Bela wo'o." Mepekune' tena-ra: "Ba iko lau-midi nabi bohe to rajanci owi, to ra'uli' tumai mpai' hi rala dunia' -e?" Na'uli' Yohanes: "Bela wo'o."


Ye yʋlʋ ɩ́ tɔŋ ahoo pɩɩ tuɣuli-ɩ, ɩ fɛɩna kɔkɔ tɔ pə tɔɔ. 	 Aga tauna to momako' hi bengi-na, bate tewinci' -ra, apa' uma ria to mpobajahi-ra."


Ama na pə́cɔ́ tənɛ ɩnɩ tə təna tə lakɩ ɩlɛ, paa kpa-mɛ, na pá tʋ-mɛɣɛ wahala sɔsɔ. Paa cɛlɛ-mɛɣɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa nyə́ma, na pɛlɛ pá hʋʋna-mɛ. Paa tʋ-mɛɣɛ saləkanaa, paa yaa-mɛɣɛ nɔnɔɔsɩ kɛ awulaa sɔsaa na tɛtʋ tɔkəlaa pa kiŋ kɛ ma tɔɔ. 	 Aga kako'ia-na hawe'ea toe jadi', koi' mpai' rahoko' pai' rabalinai'. Rapakilu-koi hi rala tomi posampayaa, pai' -koi ratarungku'. Rabua' -koi hi magau' pai' hi topoparenta sabana petuku' -ni hi Aku'.


Tənaɣa Yesu cɔwa samaa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, pə taɣa ɩsɩɩ ɩ́ ná ma piti təma tɔɣɔ ɩ́ pɛɛkəɣɩ-m. Ama ɩ́ tɔɣɔ potopotonaa na ɩ́ haɣa tɔɣɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Makono mpu'u lolita-ku toi: Ku'inca moto-le patuju-ni mpali' -ae. Uma ba kani'inca-na batua-na tanda mekoncehi to kubabehi. Nipali' -ale apa' bohu-mokoi kupokoni'.


Potopotonaa mpa pa taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ pa acima wena pa yaa sɩ Tɛɛʋ acima tɔ a wʋsaa. 	 Mohu' -mi eo bohe to Yahudi to rahanga' Posusa' Roti to Uma Raragii, to rahanga' wo'o Eo Paskah.


Ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Maa ha-ŋ pə toŋ na pə teeli təna. Pə taɣa pʋlʋ, ma niŋ taa kɛ́ pa tʋ pə təna, na má nɔkaa ma ha wei ma sɔɔlaa tɔ. 	 pai' na'uli' -ki: "Kuasa mpoparentai hawe'ea kamagaua' toera lau pai' hawe'ea ka'uaa' -na, kuwai' -koko Iko omea-mi mpai', apa' aku' omea pue' -na, pai' ma'ala kupewai' hi hema konoa-ku.


Pənɛntɛ tə́ paasəna mpi mpi Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ yeki na pə́ saa yəlaa tɔ pə tɔm ɩlɛ. Ma taapalaa ma caa kɛ́ sɩ mpi mpi pə saakʋɣʋ yəlaa tɔ ɩ́ nyɩ tampana nna a tɔɔ pə saa mpʋ tɔ. 	 Kakaliliua-na ompi', mpotompo'wiwi-a pakulea' to tarata ngkai Inoha' Tomoroli'. Patuju-ku bona ni'inca mpu'u napa to makono.


Pa wɛɛ na pa tɔŋna pə tɔm maɣasʋɣʋ, ɩlɛ apalaa napələɣɩ naalɛ lɩɩ pa tɔɔ kɛlɛ na pá suu wontu na tə tee kɔkɔ tənyənənyənɩ. 	 Bula-ra mokore nakeni ka'ingu' -ra, muu-mule' mehupa' rodua tomane to moheai meringkila' mokore hi ncori-ra.


Pə tɔɔ ɩlɛ taa sɩ fɛɛlɛ na Tacaa tɔm heeluɣu. Taa sɩ fɛɛlɛ na má wei ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ tɔ ma tɔm. Ama nyaa tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ kʋnyɔŋ kɛ ɩsəna Ɩsɔ ha-ŋ pə toma tɔ. 	 Toe pai' kuparesai' -ko, bona neo' -ko me'ea' jadi' sabi' Pue' -ta, pai' neo' wo'o-ko me'ea' mpangaku' ka'aku' -na doo-nu apa' ratarungku' -a-kuna. Apa' pai' -a ratarungku' toi-e, sabana pobago-ku mpokeni Kareba Pue'. Jadi' iko wo'o Timotius, kana mosadia wo'o-ko-kowo mpokolo kaparia sabana pobago-nu mpokeni Kareba Lompe'. Alata'ala moto to mpowai' -ko karohoa mpokolo kaparia toe.


Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ́ ta se tɛtʋ tɔkəlaa, Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ ɩ kisiɣi. Na mpa paa see-wɛ tɔ, pʋntʋnaa kɔŋna pa maɣamaɣa pa nyɔɔŋ taa kɛ́ pulaɣa kɛ́. 	 Jadi', tauna to mpo'ewa topoparenta, mposapuaka napa to napakatantu Alata'ala. Pai' tauna to hewa toe kehi-ra bate rahuku'.


Na Ɩsayii kʋlʋm ɩnɩ ɩ ka tɛma yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ sɩ: Ye Tacaa pə təna pə tʋ ɩ́ taa kaasɩ-tʋɣʋ piitim kɛ pəcɔɣɔ mpʋ, tɩɩ tɛɛsəna lapʋ kɛ́ ɩsɩɩ Sɔtɔm nyə́ma, tɩɩ nəɣəsəna Kɔmɔɔ nyə́ma. 	 Ria wo'o lolita pelowa nabi Yesaya to mpo'uli': Ane rapa' -na Pue' Alata'ala to mobaraka' uma mpetoro-taka ba hangkuja dua pomuli, ke ropu' mpu'u-tamo, hewa pue' ngata Sodom pai' Gomora owi."


Tɔʋ, Yʋlʋ nɔɣɔlʋ na ɩ newaa, paa kɛna yʋlʋ nyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ, ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩ pəyaɣa. 	 Jadi', ria pitu ntali ompi', paka' tomane. To ulumua' motobinei, mate-i hante uma ria ana' -na.


Tənaɣa alʋ məŋna ɩ həyaɣa na ɩ́ sɩɩ. Ɩlɛna ɩ́ məlɩ ɩcatɛ taa na ɩ́ yaa yəlaa sɩ: 	 Ngkai ree, tobine toei mpalahii-mi pontomua' -na hi ree, ncaliu hilou hi ngata mpo'uli' -raka hingka ngata-na:


Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ kpaɣa liɣitee tulaalʋ nɔɣɔlʋ na akpaləpa. Ɩ wɛ ɩsɩɩ liitili titite. Tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ naatɩ tɔɣɔ pa lapa tulaalʋ ɩnɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ pəla-ɩ Yesu nɔɔhɛɛ tɔɔ, na ɩ́ taɣanɩ-yɛɣɛ hɩɩsʋɣʋ na ɩ nyɔɔsɩ. Ɩlɛna tulaalʋ sɔɔsʋŋ nyaləna təyaɣa təkpɛmm. 	 Bula-ra ngkoni', tumai-i Maria ngkeni hantanga' lite lana honga. Lana toe rababehi ngkai rali' kaju to mohonga, masuli' lia oli-na. Natua lana toe hi witi' -na Yesus pai' naporihi hante wuluwoo' -na. Mohonga-damo hobo' hi rala tomi.


Pə wɛɛ sɩ paa wei ɩ́ pɔɔsɩ ɩ təɣɩ ɩ maɣamaɣa na ɩ́ ná na pə́cɔ́ ɩ́ tɔɣɔ potopoto ɩnɛ na ɩ nyɔɔ kɔpʋ ɩnɛ. 	 Jadi', butu dua tauna kana mpoparesa' ncala' kehi-na, pai' lako' ma'ala-idi ngkoni' roti pai' nginu anggur toe.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa ma sama ma tɩ na sɔsɔɔntʋ nti Tacaa ha-tʋ tɔ, fɛɛlɛ ɩɩ kpaa-m se. Pə ha-tʋɣʋ sɔsɔɔntʋ ntəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ tɛ mə taa na Ɩsɔ kɛ́ sɔsɔm. Ama pə taɣa sɩ pə́ wakəlɩ-mɛ. 	 Nau' ba kana kuliu mpai' kotoa-na mpo'une' woto-ku moto, aga bate uma kupoka'ea'. Apa' to ku'une' -ki woto-ku toi-e, kuasa to nawai' -ka Pue' bona mporohoi pepangala' -ni, uma mpokero pepangala' -ni.


Ɩlɛna ɩ́ ná ɩsɔtaa tillaa kɛ naalɛ na pá suu wontu kʋhʋlʋmtʋ na pá caɣa timpi paa hɩɩsa Yesu tɔ, lɛlʋ kɛ ɩ nyʋɣʋ tɔɔ, na lɛlʋ na ɩ nɔɔhɛɛ kiŋ. 	 Nahilo-hawo rodua mala'eka, moheai to bula, mohura-ra hi karatu'ua woto-na Yesus wengi, hadua tono' hi woo' -na, to hadua tono' hi witi' -na.


Yoolu ɩnɩ ɩ tillaa kɔma na pá məlɩ təyaɣa, ɩlɛ pa maɣana yom ɩnəɣəlɛ na ɩ alaafəya təmammam. 	 Oti toe, nculii' -ramo suro toera hi tomi tadulako. Karata-ra hi ria, mpolia' mo'uri' -imi batua-na.


Yəlaa panɛ, mpi pa ta nyɩ tɔ mpəɣɩ pa tʋʋkɩ. Na mpi pa nyəmá yem kɛ́ pa tɩ ɩsɩɩ taalɛ wontu maɣamaɣa nyəŋʋɣʋ tɔ, mpɩ pə kʋɣʋna-wɛ təkpataa. 	 Hiaa' guru to boa' toera-rana, mporuge' -ra anu mobaraka' to uma ra'incai. To ra'inca-na, kabua' -bua' kehi-ra to hewa binata to uma ria pekiri-ra. Pai' ngkai kehi-ra toe-mi mpai', pai' alaa-na mporata huku' -ra.


Tafiiti ɩnɩ ɩ lʋləna na pə́ lʋlɩ, haləna pə́ tala Yesu wei Ɩsɔ sɩɩwa sɩ ɩ́ waasɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔ, ɩsɩɩ ɩ ka yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ɩ ká la tɔ. 	 "Ompi' -ompi', ngkai muli Daud toe-mi, Alata'ala mpo'ongko' -taka kita' to Israel hadua Magau' Tompohore-ta ngkai huku' jeko' -ta, ntuku' pojanci-na owi. Magau' toei, Yesus hanga' -na.


Tənaɣa ma nɩɩ pə tɔma-m sɩ: Piyɛɛ kʋlɩ na ń kʋ na ń tɔɣɔ. 	 Ngkai ree, ku'epe to mpololitai-a, na'uli' -ka: `Petrus, mokore-moko, sumale' -ramo pai' nukoni'.'


Paa na mpʋ ye wei ɩ yɔɣɔtəɣəna-m na maa nɩɩkɩ ɩ tɔm, tə nyənəɣɩ təma na ɩsɛ kɛ́. 	 Aga ane ria tauna to mpololitai-ta pai' uma ta'incai batua basa-na, tantu ta'uli' molibu' hinyai' -i-wadi. Wae wo'o ane kita' mpololitai-i, na'uli' molibu' hinyai' -ta.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nɩɩ ɩ taa sɩ toma lɛnna lɩɩwa. Ɩlɛna ɩ́ pəsəna ɩ waalɩ kɛ́ samaa taa təna na ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Awe tokina ma wontu? 	 Nto'u toe wo'o-hawo, Yesus mpo'inca karia-na baraka' malai ngkai Hi'a. Kame'ili' -nami hi tauna to wori', na'uli': "Hema to mpoganga baju-kue?"


Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa ŋkɛ ka caa mapa kapuka sɩ: Ma tɛma Ɩsɔ na ma taa. Ɩlɛ səna-m na pə́ sɔɔsɩ. 	 Hampetompoi' tuama-na ana' toei napesukui: "Mepangala' -ama Pue'! Tulungi-a-kuwo, apa' aku' toi kura' rahi pepangala' -ku."


Yaa Ɩsɔ ɩnɩ ɩ kɛ́ Yuta nyə́ma tike nyəŋ, na piitim lɛmpɩ nyə́ma nyəŋ na ɩlɛ? Aaɩ pə taɣa mpʋ. Kʋlʋm ɩnɩ ɩ kɛna pa təna pa Ɩsɔ. 	 Apa' uma muntu' to Yahudi to napoka'ahi' Alata'ala. Napoka'ahi' wo'o tauna to bela-ra to Yahudi.


Nti tə maɣana-wɛ tɔ tə lapa teitei kɛ́ ɩsɩɩ pa tukuɣu ɩtuule tɔɣɔlɛ sɩ: Haɣa məlaa na ká tɔɣɔ ka tɔtʋ. Pa sɔ afa təpaɩpaɩ na ɩ́ məlɩ afəla taa na ɩ́ tasa həntʋɣʋ. 	 Ria lolita rapa' to mpo'uli' hewa toi: "Dike' ngkoni' nculii' koja' -na, wawu to teniu' -mi hilou motampo' nculii' hi rege'." Lolita toe bate soso' mpu'u hi tauna toera, apa' rakanculihii-rana kadada'aa to rapalahii-mie wengi.


Ye kancaalaɣa nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ ka tewa təkpataa pa taa tasa nɔɣɔ kʋfalaɣa kɛ pɛɛlʋɣʋ tɔtɔɣɔ kʋpənaɣa lonte. 	 Ane rapa' -na Atura Musa uma ria kakuraa' -na, ke uma-pi mingki' rapali' ohea to ntani' -na mpoposidai' manusia' hante Alata'ala.


Yosiyasɩ ná lʋləna Cekoniyasɩ na ɩ newaa kɛ waatʋ wei pa kuu Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na pá pona Papiloni tɔ. 	 Yosia mpobubu Yekhonya pai' ompi' -na.


Tʋɣʋ kʋpaŋkʋ ɩɩ lʋləɣɩ kpaɩ pəle se. Pə́cɔ́ kpaɩ tʋɣʋ naa lʋləɣɩ pəle kʋpantɛ tɔtɔ. 	 Uma ria kaju to lompe' mowua' dada'a, pai' uma ria kaju to dada'a mowua' to lompe'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna ɩ taa na ɩ waalɩ sɩ ɩ naa wei ɩ tokina-ɩ mpʋ tɔ. 	 Aga Yesus menaa ntololikia-na mpali' tauna to mpoganga-i.


Ye pə cəpa wei na ɩ́ hoti pəlɛ ńtɛ́ tə tɔɔ, pə pʋtʋtəɣɩ-ɩ kɛ́, ɩ kaa wɛɛ hiiu. Ye pə cəpa yʋlʋ nɔɣɔlʋ na pəlɛ ńtɛ́ tə hoti ɩ tɔɔ, tə taaləɣɩ-ɩ na tɛtʋ kɛ́. 	 Hewa kura to monawu' hi watu mopengka, hewa kura to napitihi watu moreja', hewa toe wo'o mpai' tauna to mposapuaka-a."


Alʋ ɩnɩ ɩ heela-wɛɣɛ mpʋ sɩ Yesu wɛna ɩ weesuɣu na ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ na-ɩ tɔ. Pa ta mʋ ɩ tɔm. 	 Hilou-imi Maria hi topetuku' -na Yesus, narata-ra bula-ra geo' pai' peda' nono-ra. Na'uli' -raka: "Tuwu' nculii' -imi-hana Pue', kuhilo-imi we'i!" Aga uma raparasaya hawe'ea to najarita Maria toe.


Tənaɣa ma pəla ɩsəlʋm kɛ teu, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ta na nɔɣɔlʋ wei ɩ nəɣəsəna takəlaɣa ŋkɛ ka hɛtʋɣʋ yaa ka wiiluɣu tɔ. 	 Kageo' -kumi kakanguu-nguu, apa' uma ria haduaa raruai' to natao mpobongka sura toe pai' mpohilo ihi' -na.


Ama ye ɩ kisaa, n yaa nɔɣɔlʋ yaa napələɣɩ naalɛ na ɩ́ na-ɩ na pə́cɔ́ pə́ lá ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Paa tɔm nti tɩɩ wɛɛna seliya nyə́ma kɛ naalɛ yaa tooso. 	 Aga ane uma-i dota mpangala' lolita-ta, po'ema' hadua ba rodua dohe-ta hilou mpololitai-i. Apa' hi rala Buku Tomoroli' owi te'uki' hewa toi: `Ane ria tauna to rapakilu mpobabehi sala', kana ria nte rodua ba tolu to jadi' sabi', bona monoa' -mi kara-kara-na.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ ilim kpiluɣu waatʋ ɩsɩɩ waaci makʋɣʋ tooso tɔ, pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka na ɩ́ ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ təkelekele, na ɩ́ sʋʋ ɩ kiŋ na ɩ́ yaa-ɩ sɩ: Kɔɔnɛɛ. 	 Rala-na ha'eo, ba jaa tolu libe eo wae, mopangila-i Kornelius. Hi rala pangila-na toe, monoto lia nahilo hadua mala'eka Pue' mehupa' pai' mpokio' -i, na'uli': "Kornelius!"


Ma maɣamaɣa maa hʋʋwa sɩ maa yoona Nasalɛtɩ Yesu kɛ́ na laakalɩ kʋlʋm. 	 "Owi wo'o-kuwo-le, wori' nyala akala-ku mpo'ewa tauna to mpotuku' Yesus to Nazaret toei.


Pə taɣa ɩsɩɩ paa yɔɣɔtɩ sɩ ka wɛ cənɛ yaa hatoo təna. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ nyɩ teu sɩ Ɩsɔ tɔŋna ɩ Kawulaɣa tɔɣɔʋ kɛ mə hɛkʋ taa. 	 Uma mpai' ria to mpo'uli': `Hilo, ohe'i-mi Kamagaua' -na Alata'ala,' ba `Etu-mi mai Kamagaua' Alata'ala,' apa' Alata'ala jadi' Magau' hi laintongo' -ni."


Ɩ́ pasəɣɩ mə tɩ, ɩ́ lakɩ təhɛɛ, ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ təmaɣa suulu, ɩ́ səŋna təma na sɔɔlʋɣʋ. 	 Kana dingki' nono-ta pai' mo'olu oa' kehi-ta hi butu nyala-na. Neo' mpotima' kasalaa' doo, agina mosabara pai' moloe ahi' -ta hi himpau kita'.


Malɩ ɩnɩ ɩ ka pələna Tacaa nɔɔhɛɛ tɔɔ kɛ́ tulaalʋ na ɩ́ hɩɩsɩ-yɛ na ɩ nyɔɔsɩ. Ɩ neu Lasaa kɛ pə wɩɩkaɣa. 	 Hadua tomane to rahanga' Lazarus mo'oha' hi ngata Betania hante ompi' bine-na Maria pai' Marta. (Maria toe-mi mpai' to mpolanai witi' Yesus hante lana honga pai' naporihi hante wuluwoo' -na.) Hangkani, peda' -i Lazarus.


Ama pə yela Sɔɔlɩ ɩ́lɛ́ tɔ, Yesu sɛɛlaa kɛ ɩ tɔŋna lʋpʋ sɩ ɩ lakɩ sakasaka. Tɛɛsɩ taa kɛ́ ɩ sʋʋkaɣa na ɩ́ kpaakɩ apalaa na alaa na ɩ́ təkəɣɩ. 	 Hiaa' Saulus-hana, ngasa' mpu'u-i mpobalinai' tauna to mepangala' hi Pue' Yesus. Butu-butu ntomi-na napesua', pai' hema-hema to mepangala' hi Yesus, lompe' tomane lompe' tobine, nahoko' nadii' hilou hi mali-na pai' natonu hi topoparenta bona ratarungku'.


Pə taɣa yəlaa kʋkɛɛsətʋ kɛ pə təŋaa na pə́ kpa-ɩ kɔtʋlʋ. Ama weesuɣu ŋku kʋ fɛɩ wakəlʋɣʋ tɔ kʋ toŋ taa kɛ́ pə kpana-ɩ kɔtʋlʋ. 	 Ra'ongko' -i jadi' imam, uma ntuku' atura to mpakatantu kamuli hema-nai. Ra'ongko' -i jadi' imam apa' ngkai kabaraka' -na pai' tuwu' -na to uma ria kahudua-na.


Ɩ́ waasɩ pa kʋtɔntʋnaa, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋ mə tɛɛ kɛ́. 	 Paka'uri' topeda' to hi rala ngata, pai' uli' -raka pue' ngata: `Rata-mi tempo-na, Alata'ala jadi' Magau' hi laintongo' -ni.'


Ye pa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ na pá sɔɔləɣɩ yəlaa na pa yaasi máɣá Ɩsɔ, na paa lakɩ ɩsəcaʋ na pá tɔka ḿpʋ́ɣʋ́ tam, ɩlɛ pɩɩ ya pa nyɔɔŋ na pa piya lʋlʋɣʋ taa. 	 Toe pai' tobine mpotodohaka kaparia hi po'ana' -ra. Aga nau' wae, mporata moto-ra kalompea' ane tida-ra mepangala' hi Pue', tida mpoka'ahi' doo, pai' tuwu' moroli' ntuku' ada to lompe'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ pa tike na pá tɛɛna kpeeŋa tɔɔ. 	 Jadi', mohawi' sakaya-ramo hilou hi kawaoa' -na.


Ɩsɔ ha-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu tɔɣɔ tə nyəmá sɩ tə kpɛntəna-ɩ na ɩ wɛ tá waalɩ. 	 Toi-mi pompetonoi-na bona ta'inca katida-ta hintuwu' hante Alata'ala, pai' Alata'ala hante kita': apa' nawai' -tamo Inoha' -na to moroli'.


Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ sɩ: Ɩ́ təŋa Tacaa kʋpantʋ. 	 Neo' nibahakai mpokahina Lolita Pue' toe, lawi' nirasai-mi kalompe' nono-na.


Ama Kilisiti ɩ́lɛ́ ɩ lapa ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ kɔtaɣa kɛ tɔm kʋlʋm təkoŋ, na kɔtaɣa ŋkɛ ka lakɩ təmlɛ kɛ tam. Kilisiti tɛma mpʋ ɩlɛna ɩ́ kpa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa. 	 Tapi' Kristus-hana, hangkani lau-i-wadi mpotonu woto-na rapatehi mpohompo' jeko' manusia', pai' pobabehi-na toe uma-pi mingki' rahulii' duu' kahae-hae-na. Ka'oti-na mpotonu pepue' -na, mohura-imi hi mali ngka'ana Alata'ala, apa' hudu-miki bago-na.


Tɛtʋ ká sele pə kaa la nyənʋɣʋ, nyɔɣɔsɩ na yʋlʋkʋsəkʋ ká lɩɩ tiiliwɛ tiiliwɛ. Kɔkɔlɔ təma sɔɣɔntʋ nyəna na atɔma sɔsɔɔna ká lɩɩna ɩsɔtaa na pə́ tii. 	 Ria mpai' linu bohe, pai' hiapa-apa ria haki' ropu' pai' oro'. Pai' hi langi' ria tanda bohe to mewulungahi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kula pɩɩʋ, ɩlɛna Yesu teki ɩ ɩsɛ na ɩsɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, n mʋ ma nɔɣɔ tɔ ma sɛɛ-ŋ. 	 Oti toe, raderu' mpu'u-mi watu po'unca daeo'. Yesus ngkongoa' hi langi', na'uli': "Tuama-ku, mpo'uli' -a tarima kasi, apa' nu'epe pomperapia' -ku tohe'i.


Ɩ heela-tʋɣʋ təma sɔɔlʋɣʋ ŋku Ɩsɔ Feesuɣu tʋ-mɛ tɔ kʋ tɔm. 	 Hi'a to mpo'uli' -kakai kanipoka'ahi' -ra hawe'ea topetuku' Pue' Yesus sabana baraka' Inoha' Tomoroli'.


Yesu taa kɔnta tɔ, Yohaanɩ lapa ɩ waasʋ na ɩ́ heeliɣi yəlaa təna sɩ pá laɣasɩ tɔntɛ na pá sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. 	 Kako'ia-na Yesus mpotepu'u bago-na, Yohanes Topeniu' mpo'uli' -raka hawe'ea to Israel bona medea-ra ngkai jeko' -ra pai' -ra raniu'.


Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Yesu pɔɔsa ɩ ɩfalaa sɩ: Maa tiluɣu-mɛ na ɩ́ tɛɛ mpʋ təyələyəlɩ, liɣitee fɛɩ, huluɣu fɛɩ, ŋtankpatɛ fɛɩ tɔ, ɩ́ laŋa pʋlʋpʋ cəcəka na? Pa cɔ-ɩ sɩ: Aaɩ tə ta la-ŋ pʋlʋ. 	 Oti toe Yesus mpololitai-ra, na'uli': "Nto'u kakuhubui-ni wengi hilou ngkeni Kareba Lompe', uma-koi kupiliu mpokeni karepe' doi ba boku ba sapatu'. Ha ria-mokoi nakakurai' ba napa-napa-e?"


Ama mɛ ɩlɛ pə́ taa wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ mə kiŋ. Mə taa sɔsɔ ɩ́ pəsɩ ɩ təɣɩ mə səkpelu, na wei ɩ kɛ́ wulaʋ tɔ, ɩ́ pəsɩ ɩ təɣɩ təmlɛ latʋ. 	 Aga koi', neo' hewa tetu! Timali-na lau-di. Hema-koi to meliu kabohe pangka' -na kana mo'ingku hewa to kedi' lia tuwu' -na. Pai' tauna to mehawai' kana mo'ingku hewa hadua pahawaa'.


Paa na mpʋ ye mə taa nɔɣɔlʋ laŋa nyəm, ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ ká ha-ɩ-wɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ fɛɩ felentu kɛ paa pəcɔ. Pəyele ɩɩ kootiɣi nɔɣɔlʋ. 	 Ane ria-ta to uma monoto nono-ta, agina taperapi' kanotoa nono ngkai Alata'ala. Bate nawai' moto-ta mpai' kanotoa nono to taperapi'. Apa' hi butu dua tauna Alata'ala mewai' ngkai kamanara-na, uma-i ria mewai' ngkahuru.


Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa mpa mɛ ma nyɩɩləɣɩ teu sɩ má tasa naʋ tɔ, mə hɛɛsəɣəna ma laŋlɛ kɛ sɔsɔm, na mɛɣɛ ma yɔɔləɣəna. Ma yəlaa mɛ, ɩsəna pə wɛɛ sɩ ɩ́ tɔ teu kɛ Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔɣɔlɛ. 	 Toe-mi ompi' to kupe'ahi' pai' to kukalentorai: pakaroho mpu'u-mi pokore-ni mpopangala' Pue'. Koi' -die ompi' kabohea nono-kue pai' to mpakagoe' nono-ku.


Ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔtɔ sɩ ye yʋlʋ ɩ́ tuuna kɔtaɣa təlatɛ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ ta tuuna kɛlɛ. Ama ye ɩ tuuna mpi pə maɣamaɣa pa lapa kɔtaɣa na pə wɛ kɔtaɣa təlatɛ ɩlɛ ɩ tuunaa kɛlɛ. 	 Metudui' wo'o-koi hewa toi: Ane tauna mosumpa mpokahangai' meja' pontunua pepue' to hi rala Tomi Alata'ala, uma-i tehoo' hante sumpa-na toe. Aga ane mpokahangai' -i pepue' to ratunu hi lolo meja' toe, ni'uli' bate tehoo' -i hante sumpa-na.


Pə taɣa ɩsɩɩ pə́ kpiisi-mɛɣɛ ɩlɛna pə́ kʋsɩ lɛlaa. Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ paa mpa pá wɛɛna pəcɔ pəcɔ. 	 Bela patuju-ku mpopokoloi-koi to motomo alaa-na nakakurai' -koi, pai' tau ntani' -na morasi'. Patuju-ku bona hibaa-balia katuwu' -ni.


Ye yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ lɛmpɩ saləməɣɩ, pə təna pə saləməɣəna, na ye pa sama yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ lɛmpɩ, pə təna pə samtʋ kɛ́. 	 Ane hadua peda', kita' omea ntodohaka dohe-na. Ane hadua ra'une', kita' omea goe' dohe-na.


Ama ma Caa cɛla-m pə tənaɣa. Ye pə taɣa ma Caa tike nɔɣɔlʋ ta nyɩ Pəyalʋ. Na pə́ taɣa Pəyalʋ tike, nɔɣɔlʋ ta nyɩ Cɛcɛ tɔtɔ. Aŋha, ye Pəyalʋ nɔkəna sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ wei pə paasi. 	 "Hawe'ea-na natonu-maka Tuama-ku. Uma ria haduaa to mpo'incai-a, Aku' Ana' Alata'ala, muntu' Tuama-ku to mpo'inca-a. Wae wo'o uma ria to mpo'incai-i Tuama-ku, muntu' Aku' Ana' -na to mpo'inca-i, pai' hema-hema to kupopo'incai kahema-nai Tuama-ku.


Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Liɣitee kəntʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna kəma nyə́ma kɛ naalɛ, lɛlʋ fɛləɣɩ-ɩ liɣitee nyəɣətʋ nasəlɛ nɩɩnʋwa (500), na lɛlʋ kɛ nyəɣətʋ nɩɩlɛ na naanʋwa. 	 Na'uli' Yesus: "Ria rodua tauna to mo'inta hi tauna to ma'ala rapohentai doi. Hadua mpohenta lima atu doi pera', to hadua lima mpulu' -wadi.


Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ́ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ. 	 "Hema to tilingaa, pe'epei mpu'u-e' napa to na'uli' Inoha' Tomoroli' hi topetuku' -ku hi butu ngata-na."


Haləna pə la mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ taapalaa Sepetee pəyalaa Saakɩ na Yohaanɩ. Tənaɣa Yesu heela Simɔŋ sɩ: Taa nyá pənɛntɛ yəlaa kɛ n ká puu. 	 Wilingkoroa wo'o-ra-rawo Yakobus pai' Yohanes, rodua ana' Zebedeus to mobago dohe Simon. Ngkai ree, na'uli' Yesus mpo'uli' -ki Simon: "Neo' me'eka'. Ntepu'u wae lau, uma-poko mebau'. Kuwai' -moko pobago to bo'u: mpotudui' tauna jadi' topetuku' -ku."


Paa yʋlʋ toma ta tɔɔ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa ɩ́ mʋ-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə hɛkʋ, ɩ́ taa yəpəlɩ-ɩ tə tɔɔ. 	 Ria ompi' hampepangalaa' -ta hantongo' to ko'ia moroho pepangala' -ra, alaa-na morara' nono-ra mpobabehi ba hangkuja nyala gau'. Kana tatarima lompe' -ra tauna to hewa toe. Nau' mosisala ada-ra hante ada-ta, neo' toe rapomehonoi'.


Tampana, Tafiiti yɔɣɔta Yesu ɩnɩ ɩ tɔm kɛ mpʋ sɩ: Ma naakaɣa Tacaa kɛ tam kɛ́ ma cɔlɔɣɔ. Ɩ ka səŋa ma waalɩ kɛ́ sɩ má taa selina pʋlʋ. 	 Apa' wae to na'uli' Magau' Daud owi mpolowa Yesus, hewa tohe'i: `Kuhilo, bate Pue' oa' to mpodoo-a. Uma kupoka'eka' ba apa-apa, apa' Pue' to mpotulungi-a.


Ahusitonaa na asɔŋ tɔm ká la waɩyo kɛ waatʋ ɩnɩ. 	 Mpe'ahii' -ra mpai' tobine to nto'u-ra motina'i pai' to mpentii' ana' -ra nto'u toe, apa' mokoro mpai' petibo' -ra.


Ma ŋmaa takəlaɣa na má heeli-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ mɛ mpa ɩ́ tɛma mə taa na Ɩsɔ Pəyaɣa tɔ ɩ́ hika weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ. 	 Hi koi' to mepangala' hi Ana' Alata'ala ku'uki' sura tohe'i, bona ni'inca mpu'u kamporata-nimi katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Ɩsɔ sɛɛʋ mpi pə te Tacaa Ɩsɔ na pə́ maɣa-ɩ tɔɣɔlɛ suluwaa na alaa mpa pə səpa na pə́ yele yem tɔ pa tɔkʋɣʋ kɛ pa wahalanaa taa. Pə kaasaa tɔtɔ sɩ yʋlʋ ɩ́ taa yele na antulinya kʋlapʋtʋ asilima taana-ɩ paa pəcɔ. 	 Ane po'ingku tauna to mo'agama mpu'u hante uma ria pebagiua-na ba kasalaia' -na hi poncilo Alata'ala to Tuama, hewa toi: mpewili' ana' ilu pai' tobalu to mpe'ahii' tuwu' -ra, pai' neo' mpotuku' gau' -ra to uma mpo'incai Alata'ala.


Na ɩsɩɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ maɣamaɣa wɛna ɩcantʋ tɔ ɩ lakɩ kɔtasɩ kɛ ɩ maɣamaɣa ɩ tɔɔ na samaa tɔɔ tɔtɔ. 	 Jadi', apa' lente moto wo'o-ra-rawo Imam Bohe toera-e, toe pai' kana mpotonu-ra pepue' mpohompo' jeko' -ra moto. Uma wule' pepue' ntodea to ratonu, tapi' pepue' mpohompo' jeko' -ra moto wo'o-rawo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa mpa ɩ tilaa tɔ pa tɛɛwa na pá lá ɩsɩɩ ɩ́ kɛɛsa-wɛ tɔ. 	 Jadi', hilou mpu'u-ramo ana'guru-na to rodua toera, rababehi hewa to nahubui-raka.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na Satusee nyə́ma pa kɔma Yesu kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: La piti təmlɛ natəlɩ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ nyá toŋ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ. Pa kuukaɣa Yesu nɔɣɔ kɛ kʋkuu kɛ́. 	 Ria wo'o ba hangkuja dua to Parisi pai' to Saduki rata hi Yesus doko' mposori-i. Merapi' -ra hi Yesus, ra'uli' -ki: "Babehi anu to mekoncehi bona monoto ki'inca kangkai Alata'ala-nu."


Tacaa, Moisi sɩɩna-tʋɣʋ kʋsəsɩɩtʋ kɛ takəlasɩ taa sɩ, yʋlʋ ɩ́ wɛna neu, na yʋlʋ ɩnɩ ɩ́ sɩ na ɩ́ yele ɩ alʋ, na alʋ ɩnɩ ɩ fɛɩna-ɩ na pəyaɣa, neu ká hɔ leelu ɩnɩ na ɩ́ hikina ɩ taalʋ sɔlʋ kɛ piya. 	 "Guru, nabi Musa mpo'uki' hi rala buku atura hewa toi: ane hadua tomane mate hiaa' uma-ki ria ana' -na, pudupuhe-na kana mpotobine balu-na, bona ria-ki-hawo muli tomate toei.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔ-wɛ sɩ: Apalʋ wei pa yaa sɩ Yesu tɔ, ɩnɩ ɩ lapəna tɛɛliya na ɩ́ taa ma ɩsɛ, na ɩ́ tɔ-m sɩ má polo Silowee lɩɩlɛ taa na má saŋ ma ɩsɛ. Ma polaa na ma saŋ, ɩlɛna má sʋʋ naʋ. 	 Na'uli' -raka: "Tauna to rahanga' Yesus mpobabehi rege', nagelai' -ki mata-ku, na'uli' -ka: 'Hilou-ko monoku hi wuhu' Siloam.' Hilou mpu'u-ama monoku, ngkai ree pehilo-ama-kuwo!"


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa ɩ ɩfalaa na ɩ heeli-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, leelu kʋnyɔntʋ ɩnɛ ɩ tʋ mpiɣi kʋhaaŋ atakaa taa tɔ pə kəla pa təna pa nyəm. 	 Yesus mpokio' ana'guru-na pai' na'uli' -raka: "Mpu'u ku'uli' -kokoi: tobalu to mpe'ahii' tuwu' -na tohe'e mai, meliu pewai' -na ngkai pewai' to rapuna' hawe'ea tau ntani' -na.


Pa tɛma mpʋ, ɩlɛna Alimatee Yosɛɛfʋ polo na ɩ́ sələmɩ Pilatɩ sɩ ɩ kpakəɣɩ Yesu. (Yosɛɛfʋ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ Yesu təŋlʋ kɛ́. Ama ɩ nyaŋaɣana Yuta nyə́ma, ɩlɛna ɩ́ ŋmɛsəɣɩ ɩ tɩ.) Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ tisaa, ɩlɛna Yosɛɛfʋ polo ɩ́ kpaɣa Yesu. 	 Oti toe, ria hadua tauna to rahanga' Yusuf, ngkai ngata Arimatea. Mepangala' bongo-i hi Yesus, apa' mpoka'eka' -i topoparenta to Yahudi. Kamate-na Yesus toe, Yusuf hilou hi Pilatus, pai' -i mperapi' woto-na bona ratana. Pilatus mpiliu moto-i. Jadi', hilou mpu'u-imi Yusuf mpo'ala' woto-na Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pá na Ɩsɔ sɛɛlaa pa caɣaa na pə́ leeli pəcɔ. 	 Jadi', Paulus pai' Barnabas, mahae hala' -ra tida hi ngata toe dohe topetuku' Yesus.


Maɣa Simɔŋ Piyɛɛ, Yesu Kilisiti təmlɛ tʋ na ɩ tillu. Tá Ɩsɔ na tá Yatʋ Yesu Kilisiti pa təŋa siɣisuɣu na pə́ yele na mpa pa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ teitei ɩsɩɩ ta tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa kanɛ. 	 Sura toi ngkai aku', Simon Petrus, batua pai' suro-na Yesus Kristus, kupakatu tilou hi ompi' -ompi' to bela-koi to Yahudi to mepangala' -mi hi Yesus Kristus hibalia hante kai'. Yesus Kristus toei, Hi'a-mi Alata'ala pai' Magau' Tompohore-ta ngkai huku' jeko' -ta. Napajadi' -koi mepangala' hibalia hante kai' apa' pobabehi-na monoa'.


Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa mpʋ sɩ: Yʋlʋ fɛɩ wei ɩ siɣisaa tɔ, paa kʋlʋm kʋŋ. 	 Hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi: Uma ria tauna to monoa', nau' haduaa uma ria.


Ɩlɛna tə́ maɣana tənaɣa kpɩɩlʋɣʋ nakʋlɩ na kʋ puki Fenisii. Ɩlɛna tə́ sʋʋ kʋlɛ na tə́ tɛɛ. 	 Hi Patara toe, hirua' -kai hante kapal to hilou hi tana' Fenisia hi propinsi Siria. Jadi', mehawi' -makai hi kapal toe mpokaliliu pomako' -kai.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Ɩnee, Yesu Kilisiti waakɩ-ŋ, kʋlɩ na ń kpili nyá kʋhəntʋɣʋ. Tənaɣa Ɩnee kʋla kpakpaa. 	 Na'uli' Petrus mpo'uli' -ki: "Eneas, Yesus Kristus mpaka'uri' -ko! Mokore-moko, pai' lulu-mi ali' -nu." Hinto'u toe mpu'u, mokore-imi Eneas.


Na weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ mpʋ tɔ kʋ nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ, pá nyɩ sɩ nyá tike təkoŋ ntɛ́ tampana Ɩsɔ, na pá nyɩ nyá tillu Yesu Kilisiti má ma tɔɔ tɔtɔ. 	 Ane ra'inca-ko Mama, ka'Iko-na Alata'ala to makono to uma ria karodua-na, pai' ane ra'inca Yesus Kristus suro-nu, toe-mi ohea-ra mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Helɔtɩ tɛma Piyɛɛ kɛ kpaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ təkɩ-ɩ saləka. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ caa yoolaa kɛ naanʋwa na naatoso sɩ pá taŋəɣɩ-ɩ yəlaa liɣiti liɣiti na pá kaasəɣɩ təma. Na ɩ́ hʋʋkɩ ɩ taa kɛlɛ sɩ Tɛɛʋ acima ɩ́ tɛɛwa ɩlɛ ɩ ká ləsɩ-ɩ yəlaa ɩsɛntaa na ɩ́ kʋ-ɩ. 	 Rahoko' mpu'u-imi Petrus, pai' -i ratarungku'. Opo' ntuda tantara rapahawa' mpodongo-i, butu ntuda, opo' -ra hampo'emaa'. Patuju-na Herodes, bona ane timpaliu-damo posusa' Paskah, rapohurai kara-kara-na Petrus hi mata ntodea pai' -i rahuku' mate.


Ma ɩlɛ ye pə taɣa Yesu Kilisiti səm tesika ma kaa yɔɔləna pʋlʋ. Tesika ŋkɛ ka tɔɔ kɛ́ má na antulinya tə faɣana təma təkpatakpata na lɛlʋ ta nyɩ sɩ lɛlʋ wɛɛ. 	 Aga aku' -e-kuna, uma-a dota mpomobohe nono-ku, muntu' mpomobohe Pue' -ta Yesus Kristus-a, to mate raparika'. Ma'ala-mi ta'uli': nto'u Yesus raparika', aku' wo'o raparika' dohe-na, apa' mogaa' -mi posidaia' -ku hante hawe'ea to hi dunia' toi, uma-pi ria to kusarumaka ntani' -na ngkai Hi'a.


Pə na pə mpʋ tɔ Yuta tɛtʋ taa Yesu sɛɛlaa kpeka ta keesita-m. 	 Kahae-ku hilou tohe'e, uma-a me'onga-onga hi tana' Yudea, topetuku' Kristus hi ria uma mpohiloi lence-ku.


Yesu lʋlʋɣʋ pənaɣa naanʋwa na naalɛ nyəŋka taa pa pola acima tɔtɔ ɩsɩɩ pa tɩɩ pukuɣu tɔ. 	 Hono' -mi hampulu' rompae umuru-na Yesus, hilou wo'o-ramo ngkaralai eo bohe toe hewa kabiasaa-ra.


Ma taapalaa, ɩsɩɩ ɩ́ kɛʋ mʋʋlaa na cɔɔsəlaa kɛ atɛ cənɛ tɔ, ma wiikina-mɛ sɩ ɩ́ la laakalɩ na tɔnʋɣʋ kʋnyɩɩləŋ wei ɩ wakələɣɩ mə Ɩsɔsɛɛlɛ tɔ. 	 Ompi' -ompi' to kupe'ahi'! Katuwu' -ta hi rala dunia' toi, hewa tauna to mesowo' pai' hewa tauna to liu-ta-wadi, apa' mo'oha' -ta hi olo' tauna to uma-ra mepangala' hi Pue'. Toe pai' kuparesai' -koi: neo' mpotuku' kahinaa nono-ni to dada'a, apa' kahinaa to dada'a toe mosisala hante kalompea' tuwu' kao' -ni.


Sɛɣɛsʋɣʋ ŋku paa sɛɣɛsa-ŋ tɔ tɔɔsɩ kʋ tɔɔ. Tɔɔsɩ sɩ n ka tɛma sɛɣɛsʋɣʋ ŋkʋɣʋ nɩɩʋ, tɔkɩ-kʋ na ń yele nyá ɩsaɣatʋ. Ye n ta kʋlɩ nyá naasɩ taa, ma kɔŋɩ-ŋ tutuɣu kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ kɔŋʋɣʋ tɔ, n kaa nyɩ waatʋ wei maa kɔɔ tɔ se. 	 Toe pai' ku'uli' -kokoi: kiwoi tudui' to ni'epe pai' to nitarima-mi owi. Tuku' -mi napa to ratudui' -kokoi tetu, medea-mokoi ngkai kalempe' -ni. Ane uma oa' -koi memata, tilou-a mpai' mpohirua' -kokoi. Pai' karata-ku toe hewa karata topanako, apa' uma mpai' ni'incai nto'uma karata-ku toe.


Ama mɛ mə kpətəna Siyɔŋ pʋɣʋ, na Ɩsɔ weesuɣu tʋ ɩcatɛ ɩsɔtaa Yosalɛm na tə ɩsɔtaa tillaa tuutuuma. 	 Tapi' koi' ompi' -ompi', uma-koi mponyanyo-pi bulu' to hewa toe. Alata'ala mpololitai-koi ngkai suruga hante wiwi Ana' -na moto-mi. Mponyanyo-koi Bulu' Sion pai' ngata Yerusalem to hi suruga, to napo'ohai' Alata'ala to Tuwu'. Mponyanyo-koi mala'eka to moncobu-ncobu to moromu goe' -goe'.


na Selotɩ tʋ Simɔŋ, na Yutaasɩ Ɩsəkaleeu wei ɩ tʋ Yesu kɛ ɩ kolontunaa niŋ taa tɔ. 	 Hanga' suro Pue' Yesus to hampulu' rodua toera, toi-ramo: Lomo' -na Simon, to rahanga' wo'o Petrus; oti toe, Andreas ompi' -na Simon, Yakobus ana' Zebedeus; Yohanes ompi' -na Yakobus; Filipus; Bartolomeus; Tomas; Matius topesingara' paja'; Yakobus ana' Alfeus; Tadeus; Simon to Zelot; pai' Yudas Iskariot (hi'a mpai' to mpobalu' Yesus hi bali' -na).


Waatʋ wei pa kaŋaɣa-ɩ mpʋ tɔ pə wɛ tanaŋ ilim kaləfu pɔɣɔlaɣafɛɩ naanʋwa tɔɔ. 	 Nto'u karaparika' -na toe, jaa sio mepulo.


Piyɛɛ kɔma na ɩ́ məlɩ Yosalɛm, ɩlɛna Yuta nyə́ma mpa pa mʋ Yesu tɔ pá tɔmɩ-ɩ sɩ: 	 Toe pai' karata-na Petrus hi Yerusalem, ba hangkuja dua to Yahudi topepangala' hi Yesus mposalai' -i,


Pa kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma, na Ɩsɔ lapa-wɛɣɛ ɩ pəyalaa, na ɩ yelaa na pá naakɩ ɩ teeli. Ɩ́ na-wɛ pa pɛɛla nɔɣɔ, na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ kʋsəsɩɩtʋ. Na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛtʋ, na ɩ́ heeli-wɛɣɛ mpi mpi ɩ ká la-wɛ tɔ. 	 Owi to Israel mporata wori' rasi' ngkai Alata'ala, apa' hira' toe tauna to napobagia Alata'ala ngkai owi, napajadi' -ra ana' -na moto. Napopohiloi-ra baraka' -na. Ngkai pojanci Alata'ala hi to Israel owi, ria posidaia' -ra hante Alata'ala. Nawai' -ra Atura-na, natudui' -ra ada mpepue' -ra. Wori' pojanci Alata'ala to lompe' hi to Israel.


Tə nyəmá teu sɩ kʋyaŋku Kilisiti səpa səm tesika tɔɔ tɔ, pə kpɛnna tá yaasi kʋpəŋ na pə́ kʋ tətɔtɔtɔ. Ɩlɛna timpi tɩɩ kɛ asaɣaa na tá tɛɣɛlɛ mpʋ tɔ, pə́ la yem na ɩ́ hɛtɩ-tʋ, na tə taa tasa ɩsaɣatʋ yomle taa kɛ́ wɛɛʋ. 	 Ta'inca ompi': katuwu' -ta to ri'ulu rapatehi-mi hangkaa-ngkania hante Kristus hi kaju parika', bona mogero kuasa jeko' to hi rala katuwu' -ta, bona uma-tapa napobatua jeko'.


Tənaɣa Pɔɔlɩ səŋa Aleyopaasɩ kotuɣu hɛkʋ taa təna na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Atɛɛnɩ nyə́ma mɛ, ma nawa ɩsəna ɩ́ sɔpa nyʋɣʋ na mə tɩɩŋ pə tɩɩ fɛɩ tɔ. 	 Ngkai ree, pokore-nami Paulus hi laintongo' -ra to morumpu hi Bulu' Areopagus toe, pai' na'uli': "Pue' ngata Atena! Kuhilo hi rala butu nyala pogau' -ni, mo'agama mpu'u-koi.