Samaa ɩnɩ ɩ nawa sɩ Yesu na ɩ ɩfalaa pa taa nɔɣɔlʋ fɛɩ təna, ɩlɛna pá kpa kpɩɩləŋ ɩnɩ ɩ taa na pá tɛɛ Kapənahum kɛ Yesu pɛɛkʋɣʋ. 	 Kara'inca-na ntodea ka'uma-napi ria Yesus hi ree, ntahawe' ana'guru-na uma wo'o-pi ria, mosakaya wo'o-ramo-rawo hilou hi Kapernaum mpopali' -i.


Pə pamna Silɛɛnɩ tʋ nɔɣɔlʋ ná lɩɩna taalɛ, pa yaa-ɩ sɩ Simɔŋ. Ɩ kɛ́ Alɛkəsantəlɩ na Lufusi pa caa. Tənaɣa pa kpipa ɩlɛ na toŋ sɩ ɩ́ səɣəlɩ Yesu səm tesika ŋkɛ. 	 Hi lengko ohea, hirua' -ra hante hadua tauna to lako' rata hi ngata, pai' rapewuku-ki hi'a-mi mpopaha'a kaju parika' -na Yesus. Hanga' -na Simon to Kirene, tuama-ra hira' Aleksander pai' Rufus.


Pə tɔɔ kɛ́ ye ma kɔma na má məlɩ mə tɛ ɩ́ ká hiki ma kiŋ kɛ mpi ɩ́ ká yɔɔləna mə Yesu Kilisiti mpaaʋ taa tɔ. 	 Jadi', ane ria-apa mpai' nculii' dohe-ni pai' nihilo-ama, karoo-rohoa-mi nono-ni mpo'une' Kristus Yesus.


Tənaɣa Yesu pəsəna ɩ ɩfalaa tɔɔ na ɩ́ kaləna Piyɛɛ kɛ teu sɩ: Satanɩ tɛɛ ma tɔɔ, nyá hʋwɛɛ ta kɛ Ɩsɔ nyəna, yəlaa nyəna kɛ́. 	 Yesus me'ili' pai' mponaa ana'guru-na, pai' -i ngkaroe Petrus, na'uli' -ki: "Palai-ko topesori! Pekiri-nu tetu-le pekiri manusia', bela pekiri Alata'ala."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Satanɩ, tɛɛ. Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, n ká sɛɛ nyá Caa Ɩsɔ, na ɩ tike ɩ təmlɛ kɛ n ká la. 	 Hampetompoi' Yesus: "Palai-ko topesori! Apa' hi rala Buku Tomoroli' te'uki' hewa toi: `Kana mepue' -ta hi Pue' -ta, Pue' Alata'ala. Muntu' Hi'a-wadi to natao tapengkorui.'"


Yesu lapa ɩ ɩfalaa ɩsɛntaa kɛ́ piti təma paɣalɛ tɔtɔ, nna pa ta ŋmaa takəlaɣa kanɛ ka taa tɔ. 	 Wori' -pidi tanda mekoncehi to nababehi Yesus pai' to rasabii' ana'guru-na, aga uma te'uki' omea hi rala sura toi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋmaa na sɛkəllaa pa pola Yesu kiŋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ lá na pá hiki alaafəya. 	 Hi Tomi Alata'ala, tauna towero pai' topungku rata hi Yesus, pai' napaka'uri' -ra.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ɩsaɣatʋ kaawaɣa na pə́ kaləsəna ɩsɔtɔnʋɣʋ, Ɩsɔ tɔɔsa ɩ lakasɩ ɩsaɣasɩ tɔɔ. 	 Apa' wori' lia jeko' -ra, moloju' rata hi langi'. Pai' hewa toe lau Alata'ala mpotuntu' hawe'ea jeko' -ra toe.


Ɩlɛna Yesu tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ yele mpʋ pə maɣanaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tokina yʋlʋ ɩnɩ ɩ ŋkpaŋʋɣʋ, ɩlɛna kʋ məlɩ ɩsɩɩ kɩɩ wɛʋ tɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Neo' -pi!" Pai' najama tilinga-na napaka'uri' -ki.


Pəyele ɩɩ saŋ ɩ tɔm mʋɣʋ sɩ tə́ caɣa mə taa kɛ́ paa pəcɔ. Ɩlɛ ɩɩ tɛŋ mə taa na wei Ɩsɔ tilaa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ pə wɛ mpʋ. 	 Lolita-na uma nitimamahi hi rala nono-ni, apa' uma-koi mepangala' hi Aku' to nasuro.


Tənaɣa Yesu tɔma Piyɛɛ sɩ: Məŋna nyá laɣatɛ kɛ tə suɣute taa. N hʋʋ sɩ ma kaa tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei ma Caa tʋ-m sɩ má tɔɣɔ tɔ? 	 Na'uli' Yesus hi Petrus: "Unco' nculii' piho' -nu! Ha nu'uli' -kona kupetiboi' kaparia to naponoa' ami' -maka Tuama-kue?"


Tənaɣa pa tɔma-ɩ sɩ: Tacaa, tə nyəmá teu sɩ nyá kʋyɔɣɔtʋtʋ na nyá kʋsɛɣɛsətʋ pə təna kʋpantʋ kɛ́. Nn paasəɣəna tɔɔ, nn faɣasəɣɩ yəlaa. Ama ɩsəna mpi maɣamaɣa Ɩsɔ caa sɩ yəlaa ɩ́ la tɔ, pə tampana kɛ n heeliɣi. 	 Karata-ra hi Yesus, ra'uli' -mi to rapahawa' toera: "Guru, ki'inca hawe'ea lolita-nu pai' tudui' -nu makono omea. Metudui' -ko hante kalonto' -lonto' -na mpo'uli' napa konoa Pue' Ala hi manusia', pai' uma-ko mpelence tauna.


Tɔʋ, kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ lɩɩna ɩsɔ tɔɣɔlɛ. Kʋ ta kɛ ŋku mə caanaa caanaa ka tɔɣaa na kaɣana pa fɛɩ tɔ. Ama ye wei ɩ tɔkɩ kʋtɔɣɔʋ kʋnɛ, pʋntʋ ká wɛɛna ɩ weesuɣu kɛ tam. 	 Toi mpu'u-mile pongkoni' to mana'u ngkai suruga-e, uma hewa manna to rakoni' ntu'a-ni owi. Nau' -ra ngkoni' manna toe, bate mate oa' -ra. Tapi' tauna to ngkoni' pongkoni' toi-e, tuwu' -ra duu' kahae-hae-na."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ sɩ: Alʋ nyá nɩɩ ma tɔm, pɩɩ kɔɔ tɔ, Tacaa Ɩsɔ sɛɛʋ kaa wɛɛ təntəmlɛ tɔm, sɩ pʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔɔ yaa Yosalɛm. 	 Na'uli' Yesus: "Pangala' -mi lolita-ku toi: Rata mpai' tempo-na, uma-pi wule' hi Yerusalem-wadi tauna mpopue' Alata'ala, uma wo'o hi bulu' toi-wadi.


Ye ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ yaa ɩcaliya nakəlɩ ka taa, ɩ́ pɛɛkɩ wei ɩ luɣu wɛɛ sɩ ɩ ká mʋ-mɛ tɔ, na ɩ́ caɣa təna haləna mə tɛɛʋ. 	 "Ane rata-koi hi hameha' ngata, pali' hi retu tauna to lompe' nono-ra to doko' mpotarima-koi hi rala tomi-ra. Mo'oha' -mokoi hi retu duu' -ni kaliliu mpai' hi ngata ntani' -na.


Kʋlɩ na ń polo ɩcatɛ taa, paa heeli-ŋ nti n ka la tɔ. 	 Wae-pi, memata-moko, mesua' hi rala ngata. Hi ria-damo mpai' ra'uli' -koko napa to kana nubabehi."


Ma taapalʋ, pɔpɔtʋ fɛɩ, ɩsəna n sɔɔlʋɣʋ yʋlʋ tɔ pə lapa-m leleŋ, na pə tasa-m apalʋtʋ kɛ teu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyá yaasi ɩnɩ ɩ́ hɛɛsa Ɩsɔ yəlaa paɣalɛ laŋa. 	 Goe' lia-ama pai' terohoi nono-ku mpo'epe beiwa kabohe ahi' -nu toe. Hawe'ea topetuku' Alata'ala tejumpuhi nono-ra sabana iko ompi'.


Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ kʋnɛ kʋ yekina na nɔɣɔlʋ náá tisiɣi Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ yuŋ kɛ teu. Na kʋ́ haa nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ kʋtɔntʋnaa waasʋɣʋ pəsʋɣʋ. 	 Hi tau hadua Inoha' Tomoroli' toe mpowai' pepangala' to moroho. Pai' hi to hadua-na, bate Inoha' Tomoroli' to hibalia toe wo'o-i-wadi mpowai' kuasa mepaka'uri'.


Nmaa takəlaɣa na ń heeli Saatɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Ma wei ma tɩ Ɩsɔ feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa na ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ: Ma nyəma pə təna mpi n lapa tɔ. Ma nyəmá teu sɩ ɩsɛntɔɔ kɛ́ n nyənəɣɩ sɩ n wɛna weesuɣu pəyele n səpaɣa. 	 Na'uli' wo'o-mi Pue' Yesus mpo'uli' -ka: "Uki' hewa tohe'i hi mala'eka to mpewili' topetuku' -ku hi ngata Sardis: "Ohe'i lolita-na Pue' Yesus, to ria-ki Inoha' Alata'ala to Pitu pai' to ngkakamu betue' to pitu. Na'uli': Ku'inca napa to nibabehi. Ra'uli' doo, lompe' moto katuwu' -ni, ntaa' mate-di pepangala' -nie!


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti ná taa təŋəɣɩ mpi pə wɛ ɩlɛɣɛ teu tɔ se, paa pəcɔ. Halɩ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Kʋtʋɣʋ ŋku pa tʋʋkaɣa-ŋ tɔ, kʋ məla ma nyʋɣʋ taa. 	 Apa' Kristus wo'o uma mpali' kagoea' -na moto, sadia moto-i mporata kaparia hi petuku' -na hi Alata'ala. Hi rala Buku Tomoroli' owi ria lolita to mpolowa Pue' Yesus to mpo'uli': "Hawe'ea lolita peruge' -ra mporuge' Alata'ala, mpobelahi Aku' moto-mi."


Maɣa Pɔɔlɩ wei má ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ tɔ, má na tá taapalʋ Timotee. Tá ŋmaana takəlaɣa kanɛɣɛ tá taapalʋ kʋpaŋ Filemɔŋ, nyá wei tá na-ŋ tə kaa təmlɛ tɔ, 	 Sura toi ngkai aku' Paulus, to ratarungku' sabana pobago-ku mpopalele kareba Kristus Yesus, pai' ngkai Timotius, ompi' hampepangalaa' -ta, kipakatu hi iko Filemon, ompi' -kai to kipoka'ahi' pai' ema' hampobagoa-kai.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpaɣa Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa taa tɔm na ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛɣɛ timpi pa yɔɣɔta ɩ tɔm tɔ. Moisi takəlasɩ kɛ ɩ́ caalənaa na ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ tʋɣʋtəna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna nyəŋsɩ taa. 	 Ngkai ree, Yesus mpakanoto-raka hawe'ea to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' to mpolowa woto-na, ntepu'u ngkai sura to na'uki' nabi Musa duu' rata hi hawe'ea sura nabi.


Ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm kɛ timpi ma nawa nyá piya taa lɛnsɩ tɔka tampana ɩsɩɩ Tacaa tʋ-tʋ sɩ tə́ tɔkɩ tɔ. 	 Goe' lia nono-ku mpohirua' -raka ba hangkuja dua ana' -nu hi rei. Apa' po'ingku-ra mpotuku' tudui' to makono, hewa to nahawai' -taka Alata'ala to Tuama.


Ɩ́ taa lɛɛtɩ nɔɣɔlʋɣʋ ɩ ɩsaɣatʋ. Ama mə kʋpantʋ ɩ́ lɩɩ təcɛɩcɛɩ kɛ́ yəlaa təna kiŋ. 	 Ane ria to mpobalinai' -ta, neo' pehawai-ra. Babehi napa to lompe' hi poncilo hawe'ea tauna.


Tənaɣalɛ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ hʋʋ sɩ Kalilee nyə́ma mpa pa kʋ mpʋ tɔ, pa tɛɛ Kalilee nyə́ma lɛlaa tənaɣa kawalasɩ tɔɣɔ pa kʋ-wɛ? 	 Mpotompoi' lolita toe, na'uli' -mi Yesus: "Ba ni'uli' -koina wae, pai' hewa toe rahi kamate-ra to Galilea toera, apa' meliu jeko' -ra ngkai hawe'ea to Galilea to ntani' -na?


Ḿpʋ́ɣʋ́ Helɔtɩ lʋlʋɣʋ acima wule Helɔtiyatɩ pɛɛlɔ polaa na ɩ́ paakɩ mpa pa yaa tɔɣɔʋ tɔ pa ɩsɛntaa. Tənaɣa pə lapa Helɔtɩ kɛ leleŋ. 	 Ngkai ree, nto'u-na Herodes mpobabehi karamea mpokiwoi eo kaputua-na, ana' -na Herodias tobine modero' hi nyanyoa torata. Goe' lia-i Herodes mpohilo podero' -na.


Waatʋ ɩnəɣɩ paa wiikina pɔ́ɔ́ŋ sɩ: Ɩ́ nyəkɩ-tʋ. Na paa tɔ pulasɩ sɩ: Ɩ́ takɩ-tʋ. 	 Nto'u toe mpai', tauna mpololitai bulu' hewa toi: `Duruhi-makai bulu'! Lulihi-makai watu!'


Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ Piyɛɛ kpa kpiiliya taa na ɩ́ tuu puluɣu na ɩ́ ləsɩ tɛtʋ tɔɔ, na kʋ suna tiina kʋyasəlɛɛ, na a nyʋɣʋ wɛ nɩɩnʋwa na nɩɩlɛ na naanʋwa na tooso (153). Paa na a tɔɔʋ kɛ mpʋ tɔ, puluɣu ta cəlɩ. 	 Simon Petrus ngkahe' hi sakaya pai' nadii' jala' -na tumai hi role-na. Jala' toe bihi' hante uru to bohe: ha'atu lima mpulu' tolu ma'a kadea-ra. Aga nau' wae kawori' -na, uma moto morenta jala' toe.


Yutaasɩ wei ɩ lapa-ɩ kɔlɔmɔtɔ tɔ, ɩ nawa sɩ pa sɩɩwa sɩ paa kʋ Yesu kɛ́ tampana ɩlɛna ɩ laŋlɛ pəsɩ sɔsɔm. Tənaɣa ɩ kpaɣa liɣitee nyəɣətʋ hiu na naanʋwa ɩnɩ na ɩ́ polo ɩ́ cɛla kɔtəlaa sɔsɔ na nyʋɣʋ nyə́ma. 	 Ane Yudas, to mpobalu' Yesus hi bali' -na toei, kana'inca-na karahuku' mate-na mpai' Yesus, soho' -mi nono-na. Kahilou-nami hi imam pangkeni pai' totu'a to Yahudi, napoponculi' -raka doi pera' to tolu mpulu' mpepa',


sɩ: Taa kpaɣa pənɛ, taa təŋ pənɛ, taa tokina pənɛ? 	 Neo' -pi tatuku' atura to mpo'uli': "Neo' raganga toi!" "Neo' rakoni' tetu!" "Neo' rareo toi pai' tetu!"


Ama Yesu tɔma-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo maa cɛsəɣɩ, n ka kpɛɛsɩ tɔm tooso kɛ́ ahoo anɛ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m na pə́cɔ́ kampaaʋ koo. 	 Na'uli' Yesus: "Mpu'u ku'uli' -koko: kako'ia-na turua' manu' bengi toe mpai' lau, mpolia' tolu ngkani-moko mposapu kanu'inca-ku."


Paa na mpʋ ma heeliɣi-mɛ sɩ wulaʋ Salʋmɔŋ na ɩ toŋ təna ɩ ta suu wontu na ɩ́ tala paa tə taa kʋlʋmʋɣʋ kɛ kacɔka. 	 Aga ku'uli' -kokoi: bangku' Magau' Salomo-hawoe' hante hawe'ea ka'uaa' -na, pohea-na uma hewa kancola-na wunga toera lau.


Ma taŋaa na má tɛɛləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ teu kɛ́ sɩ ma kaa tɔɣɔ fɛɛlɛ natəlɩ. Ama pənɛntɛ naani kɛ́ maa la teu ɩsɩɩ ma lakʋɣʋ tam tɔ, ɩlɛna má hʋ́lɩ́ Kilisiti sɔsɔɔntʋ kɛ ma tɔnʋɣʋ təna taa, paa ma na ma ɩsɛ, paa ma səkɩ. 	 Konoa-ku pai' to kusarumaka lia, bona neo' -a mporata ea' hi pobago-ku toi. Kusarumaka bate bia' ncuu-a mpo'uli' posabi' -ku-- peliu-liu-nami tempo toi-e-- bona ba tuwu' ba mate-a, hanga' Kristus rapomobohe hi rala woto-ku.


Wei Ɩsɔ tilaa tɔ pʋntʋ yɔɣɔtəɣɩ Ɩsɔ tɔm kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ cɛləɣɩ-ɩ ɩ Feesuɣu tənaɣa. 	 Apa' Hi'a-mi to nasuro Alata'ala mpohowa' lolita-na, pai' Alata'ala mpowai' -i Inoha' Tomoroli' hante uma ria huka' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. Mpa pa kpaaləɣɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ Tacaa ha-wɛɣɛ nɔɣɔ sɩ pá tɔɣɔna kɔtasɩ nsəɣɩ. 	 Wae wo'o tudui' to tatarima ngkai Pue' Yesus moto. Mohawa' -i bona tauna to mpokeni Kareba Lompe' mporata pongkoni' -ra ngkai tauna to rapongkenii kareba.


Pəlɛ pə waalɩ Yesu cɔɔkaɣa Kalilee tɛtʋ taa. Ɩ luɣu fɛɩ Yuta tɛtʋ taa kɛ́ cɔɔʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yuta nyə́ma pɛɛkaɣa ɩ kʋɣʋ. 	 Oti toe, Yesus modao' hi tana' Galilea. Uma-ipi dota hilou hi tana' Yudea, apa' topoparenta to Yahudi hi ria doko' mpopatehi-i.


Pə tɔɔ kɛ́ tʋɣʋ sɔlʋ na lʋm pəllʋ pa ta kɛ pʋlʋ. Ama Ɩsɔ kɛlɛ tɔm tʋ, ɩnɩ ɩ lapəna na tʋɣʋ tɛɛ. 	 To mpohawu' pai' to mpobowohi, bela hira' poko-na. To poko-nale, Alata'ala-hana, apa' Hi'a to mpopotuwu'.


Tɔʋ, ye tə kɛ́ ɩ piya ɩlɛ, pə fɛɩ tɩɩ maɣasɩ sɩ, Ɩsɔ wɛ ɩsɩɩ caŋəm tʋ cakʋɣʋ na ɩ́ maɣasɩ ɩ taa, na ɩ́ lu pʋlʋpʋ na wʋla yaa nyəɣəlʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ yaa pəlɛ, na pá sɩɩ na pá laakɩ tɔ. 	 "Jadi' ompi' -ompi', apa' lawi' kita' ana' -na, uma lompe' ane Pue' Ala taponcawa lence to rababehi ngkai bulawa ba ngkai salaka' ba ngkai watu, ntuku' kapantea manusia'.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ka hʋʋwa sɩ ɩ ká la taɣa mpi pə kəla teu tɔ ɩlɛ ɩ ta tisi sɩ pá te təkpataa na taa fɛɩ. 	 Ko'ia raratai, apa' Alata'ala mporodo-taka anu to meliu kalompe' -na, bona hinto'ua hante kita' mpai', pai' lako' rarata-di-rawo kalompea' to uma ria kakuraa' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pəsəna ɩ ɩfalaa tike tɔɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Mpi mpi mə ɩsəpee naakɩ ɩsəntɔ tɔ, leleŋ kɛ ɩ́ nɩɩwa. 	 Ngkai ree, bona neo' ra'epe doo, me'ili' -imi hi ana'guru-na, na'uli' -raka: "Morasi' mpu'u-koi, apa' nihilo-mi-koina hawe'ea tohe'i.


Pepe yelina na ma yɔɣɔtəɣɩ mpʋ? Ma ta sɔɔlɩ-mɛ tɔ pə tɔɔ yaa? Ɩsɔ nyəmá teu sɩ ma sɔɔla-mɛ. 	 Napa pai' mololita hewa toe-a? Ha ni'uli' -koina uma-a mpoka'ahi' -koi ompi'? Alata'ala moto mpo'inca kama'ahi' -ku.


Mpʋ tɔ ɩsɩɩ ɩ́ sɔpʋ nyʋɣʋ sɩ Ɩsɔ Feesuɣu ɩ́ yele na pʋlʋ lapʋ saa-mɛ tɔ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ pə saa-mɛɣɛ teu. Ama pə́ kələna mpi pɩɩ sɔɔsɩ Yesu sɛɛlaa kɛ toŋ tɔ. 	 Wae wo'o-hawo hante koi' -e ompi': ane mololita-koi hante basa to ngkai Inoha' Tomoroli', doo-ni uma mpo'incai kalaua-na. Jadi', apa' doko' rahi-koi mporata baraka' ngkai Inoha' Tomoroli' -e, wae-pi, agina merapi' -koi hi Pue' bona nawai' -koi pakulea' mporohoi nono doo to mogampara dohe-ni.


Falisanaa taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Nikotɛm na ɩ́ ka pola Yesu kiŋ kɛ ahoo tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ tɔma-wɛ sɩ: 	 Ngkai ree, mololita wo'o-mi-hawo hadua to Parisi to rahanga' Nikodemus. Nikodemus toei, ria-imi hangkani mpencuai' Yesus. Na'uli' Nikodemus mpo'uli' -raka doo-na:


Mə sɛɛwa ma tɔɔ kɛ́ pənɛntɛɣɛ na tə́ yoo yoou. Yoou ŋku ɩ́ ná ma yoo hatuu lɔŋ na ɩ́ tɩɩ nyəmá tɔtɔ sɩ ma tɩɩ tɔŋna-kʋɣʋ yoou tɔ, ŋkʋɣʋlɛ mpʋ na ŋku ɩ́ yookuɣu tɔ. 	 Jadi' hewa toe lau, mporata kaparia mpu'u-mokoi, hibalia hante kaparia to kurata aku' toi-e, lompe' kaparia to nihilo moto-mi bula-ku ria-pidi dohe-ni wengi, lompe' kaparia to kurata hi rehe'i-e, hewa to ni'epe moto-mi.


Nɔɣɔlʋ kaa suu sʋlʋm kʋfam kɛ sʋlʋm huluŋ kʋpəŋ taa, tɔfɔ sʋlʋm kʋfam yasəɣɩ huluŋ kʋpəŋ ɩnəɣɩ na pə ti na huluŋ wakəlɩ yem. 	 Wae wo'o, uma ria tauna to mpotua anggur to bo'u hi rala pontu'ua to hae. Apa' ane dede' -i mpai', mopengka lau-mi pontu'ua to hae toe, alaa-na mobowo anggur, pai' mpadaa' wo'o-mi pontu'ua-na.


Yesu ɩfalaa ka sɔɔ kʋtɔɣɔʋ kpaɣaʋ. Potopoto kʋlʋm ka wɛnna pa kiŋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa. 	 Hi pomako' -ra tohe'e, ana'guru-na Yesus uma mpokiwoi ngkeni boku, muntu' hameha' roti to ria hi rala sakaya.


Ɩ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ caakʋɣʋ kutuluɣu ŋmaʋ na ɩ́ huli na ɩ́ tala atɛ kʋkpamʋɣʋ na pə́cɔ́ ɩ́ sɩɩ kite tɔɣɔ. Pɔɣɔ kɔma na ká su ɩlɛna lʋm watɩ, haləna pə hola ma-kʋ. Paa na mpʋ pə ta ciɣiti-kʋɣʋ kʋ ŋmatʋ teu tɔɔ. 	 Hadua tauna mpowangu tomi, nakae tana' napomonala pai' nahu'a parawatu to moroho. Rata uda bohe pai' ue mowo' mporumpa' tomi toe, aga uma-i molengo apa' moroho parawatu-na.


Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ ta nyɩ mpi ɩ́ sələməɣɩ tɔ yɛɛ? Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ? Paa sɔ-m Ɩsɔ lʋm mpi tɔ, ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ sɔ-wɩ? 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Uma ni'incai napa to niperapi' tetu. Ha nipakule' mpai' mpokolo kaparia to kana kukolo Aku' -e? Ha nipakule' mpotodohaka to kutodohaka-e mpai'?"


Tənaɣa pa kʋsa ɩsɛ na pá nyənɩ, ɩlɛna pá maɣana Yesu tike təkoŋ. 	 Kamenaa-ra, uma-pi ria hewa to rahilo-e we'i, muntu' Yesus-damo.


Ma piya, ma ŋmaa-mɛɣɛ tənɛ ɩnəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ taa la ɩsaɣatʋ. Ama ye pə tɩɩ yelaa na nɔɣɔlʋ la ɩsaɣatʋ, ɩlɛ tə wɛna ta tɔm taɣanlʋ kɛ Tacaa kiŋ. Ɩnəɣəlɛ Yesu Kilisiti wei ɩ kɛ́ tampana təŋlʋ tɔ. 	 Ana' -ana' -ku, patuju-ku mpo'uki' tohe'i-e, bona neo' -ta mpobabehi jeko'. Aga ane ria to mpobabehi jeko', ria moto-i to mpotauntongoi' -ta hi nyanyoa Alata'ala to Tuama. Hi'a-mi Yesus Kristus to monoa'.


Pə taɣa Atam kɛ pə puɣusaa. Ama alʋ kɛ pə puɣusaa na ɩ́ kisi Ɩsɔ nɔɣɔ taa nyəntʋ kɛ nɩɩnaʋ. 	 Pai' bela Adam to nabagiu Magau' Anudaa', Hawa-hana to rabagiu, pai' alaa-na mpotiboki-i parenta Alata'ala.


Pəyele ma ta polo Yosalɛm sɩ ma naa mpa pa lapa tillaa na ma tɔɔ tɔ. Ama ma tɛɛ Alapʋ kɛ kpakpaa, pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna má məlɩ Tamasɩ. 	 Uma wo'o-a hilou ncala' hi ngata Yerusalem mpopetudui' hi tauna to jadi' suro Pue' Yesus ri'ulu ngkai aku'. Pe'ongko' -kumi hilou hi tana' Arab, pai' ngkai ria nculii' wo'o-ama hilou hi ngata Damsyik.


Wontuɣu ŋku kɩɩ wɛna weesuɣu na kʋ fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɔnɔɔ tɔ, kʋlɛɣɛlɛ wulaʋ sɔsɔ pəlefɛɩ nyəŋ. Mpɛɣɛlɛ mpʋ na kancaalaɣa awulaa sɔsaa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ. Kʋ puki timpi pɩɩ tɛ kʋ tɔm tənaŋnaŋ tɔɣɔ. 	 Binata to tuwu' owi pai' uma-ipi ria tempo toi, hi'a-mi magau' kawalu-na. Aga magau' kawalu-na toe, hadua ngkai magau' to pitu we'i. Pai' ka'omea-na magau' toei bate rahuku' duu' kahae-hae-na.


Falisanaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Ɩ́ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ pəlaaŋ wei ɩ salətaa na pá tɔŋ ɩ tɔɔ kɛ́ yem, na pá ta nyɩ sɩ pəlaaŋ tɔ. 	 Silaka-koi, apa' koi' hewa daeo' to uma ka'incanaa, to uma ria pompetonoi-na. Tauna mpolisa daeo' toe, aga uma ra'incai karia-na anu pope hi rala-na. Lompe' -koi hi mali-na, tapi' dada'a hi rala nono-ni."


Pəlɛ pə waalɩ Pɔɔlɩ luɣu lapa sɩ ɩ ká təŋna Masetoni na Akayi na ɩ́ polo Yosalɛm. Ɩ tɔŋaɣa sɩ: Ye ma tala təna, pə wɛɛ sɩ maa polo Lom kɛ́. 	 Timpaliu-mi to jadi' toe, Paulus mopatuju hilou hi propinsi Makedonia pai' Akhaya, pai' oti toe doko' hilou-i hi ngata Yerusalem. Na'uli' wo'o: "Oti-a mpai' ngkai Yerusalem, kana hilou-a hi ngata Roma."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ɛɛ, kɔɔ. Tənaɣa Piyɛɛ lɩɩ kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ sʋʋ lʋm tɔɔ kɛ́ tɔntɛ na ɩ́ puki Yesu kiŋ. 	 Natompoi' Yesus: "Tumai-moko!" Pehompo-nami Petrus ngkai rala sakaya, momako' hi lolo ue mpototopa Yesus.


Pa fɛɩna Ɩsɔ sɔɣɔntʋ kɛ pʋlʋ taa. 	 "Uma ntoto ra'incai mengkoru hi Alata'ala."


ɩ́ taa yele na pə́ liɣiti-mɛɣɛ mpʋ təhɛɛ na pə́ cɛ mə laŋa sɩ Tacaa kʋyakʋ tɛma tatɛ. Ntanyɩ cele nyəntʋ nalʋ nɔɣɔlʋ ɩ yɔɣɔtəna mpʋ, yaa nɔɣɔlʋ lapəna waasʋ kɛ kʋlapʋ kɛ mpʋ, yaa ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná loolina sɩ tá takəlaɣa nakəlɩ ka taa kɛ́ pa ŋmaa mpʋ. 	 Kakaliliua-na ompi', doko' ki'uli' -kokoi hamela romela, mpo'uli' napa to jadi' ane rata nculii' -ipi Pue' -ta Yesus Kristus mporumpu-ta dohe-na. Ria tauna to mpo'uli' -kokoi mpolia' rata-mi eo karataa Pue'. Aga uma makono lolita-ra toe. Meka' ba ria tauna to mpo'uli' Inoha' Tomoroli' mpopo'incai-ra toe, ba ria tauna to mpotudui' -koi tudui' hewa toe. Ba meka' ria mpu'u to mpo'uli' karia-na sura ngkai aku' to mpo'uli' karata-nami Eo Pue'. Aga kiperapi' mpu'u-mpu'u ompi', neo' -koi jolia ingu' ba morara' nono-ni, apa' uma makono kareba toe.


Pə tɔɔ ɩlɛ ye wei ɩ hʋʋ sɩ ɩ səŋaa pʋntʋ ɩ́ la laakaalɩ, ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ hoti. 	 Jadi', tauna to mpo'uli' moroho moto pepangala' -ra, pelompehi mpu'u-e', nee-neo' mpai' monawu' -ra hi rala jeko' hewa hira' owi!


Tənaɣa təŋlaa naalɛ ɩnɩ ɩ kʋla kpakpaa na pá məlɩ Yosalɛm. Ɩlɛna pá maɣana pa naanʋwa na kʋlʋm ɩnɩ na pa taapalaa pa kotaa, 	 Pe'ongko' -ra wo'o-mi nculii' hilou hi Yerusalem, mpohirua' -raka ana'guru Yesus to hampulu' hadua, to bula-ra morumpu hante doo-ra.


N taa pɛɛtəta-tɩ tɔ, nyá tɛtʋ kɛ́ mɛɛ. Na n tɩɩ tɛma-təɣɩ pɛɛtʋɣʋ tɔ, awe tɩ liɣitee, pə taɣa nyá? Ɩlɛ ɩsənaɣa pə lapa na ń paasɩ na ń maɣasɩ nyá taa na ń la yaasi ɩsaɣaʋ ɩnɛ ɩ taka? Ɩsɔ kɛ ń puɣusaa pə taɣa yəlaa se. 	 Kako'ia-na nupobalu' tana' tetu, iko moto-kowo pue' -na. Pai' ka'oti-na wo'o nupobalu', oli-na bate-na iko moto-kowo pue' -na. Jadi', napa-di pai' ria patuju nono-nu mpobabehi hewa tetu-e? Bela kai' toi to nupakawa'. Alata'ala-hana to nupakawa'!"


Tənaɣa Yesu ɩfalaa sʋʋ təmaɣa pɔɔsʋɣʋ sɩ: Ɩlɛ tá taa awe ká lana ntɛɣɛ mpʋ? 	 Kara'epe-na ana'guru-na toe, momepekune' -ramo ba hema-ra mpai' to mpobabehi hewa toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma too na ma newaa ntɛ́ mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá təŋəɣɩ-tɩ tɔ. 	 Tapi' Yesus mpo'uli' -raka: "Ane to kupotina pai' to kupo'ompi' -le, tauna to mpo'epe pai' mpotuku' Lolita Alata'ala."


Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ tɔm fɛɩ-m fɛɛlɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ toma ntɛ́ təna. Ɩ waasəɣɩ pa təna mpa pa tɛŋɩ-ɩ na pa taa tɔ. Yuta nyə́ma kɛ kancaalaɣa, pa waalɩ kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 	 Uma kupoka'ea' ngkeni Kareba Lompe'. Apa' Kareba Lompe' toe-mi baraka' Alata'ala to mpowai' kalompea' hi hawe'ea tauna to mepangala'. Lomo' -na Kareba Lompe' raparata-raka to Yahudi, aga hewa too-toi raparata wo'o-miraka tauna to bela-ra to Yahudi.


Tɔʋ, pa tooso ɩnɩ pa taa, aweɣe n hʋʋ sɩ ŋmɩɩlaa mapa wei ɩnɩ tɔ ɩ tɔɣɔntəlɛ ɩlɛ? 	 Hudu-mi jarita-na toe, napekune' Yesus hi guru agama toei, na'uli': "Ntuku' pomporataa-nu, ngkai to tolu toera, hema-ra to ma'ahi' hi doo to rarampaki toei?"


Na pá kuuki ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ cotaa ɩlɛ pa kpa-ɩ na təna. 	 pai' ralelemata ncuu-i, mpali' kasalaa' hi pololita-na.


Yohaanɩ ɩfalaa naalɛ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá təŋ Yesu waalɩ. 	 Kara'epe-na ana'guru-na lolita toe, kahilou-rami mpotuku' Yesus.


na Yosɛɛfʋ kɛ́ Matatiyasɩ pəyaɣa, na Matatiyasɩ kɛ́ Amɔɔsɩ pəyaɣa, na Amɔɔsɩ kɛ́ Nahum pəyaɣa, na Nahum kɛ́ Ɩsali pəyaɣa, na Ɩsali kɛ́ Nakayi pəyaɣa, 	 Yusuf ana' Matica, Matica ana' Amos, Amos ana' Nahum, Nahum ana' Hesli, Hesli ana' Nagai,


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ tá na Pɔɔlɩ kɛ təŋʋɣʋ, na ɩ́ təkəɣɩ tá ŋkpaŋŋ sɩ: Apalaa panɛ pa kɛ́ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ təmlɛ lataa kɛ́. Mpaaʋ ŋku kʋ puki waasʋɣʋ kiŋ tɔ ŋkʋɣʋ pa hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ. 	 Tobine toei ntora mpotuku' -kai kai' Paulus, pai' ntora mejeu' -i, na'uli': "Tauna tohe'ira batua Alata'ala to meliu baraka' -na ngkai hawe'ea to rapue'! Tumai-ra toi-e mpo'uli' -kokoi ohea bona tehore-koi ngkai huku' jeko' -ni."


Tənaɣa ɩsɔtaa tillaa mpɛ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Alʋ nyá, pepe lapa-ŋ na ń wiiki? Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ-wɛ sɩ: Ma Caa kɛ pa ləsa pəlaaʋ taa, ma ta nyɩ timpi pa sɩɩ-ɩ tɔ. 	 Mepekune' mala'eka toera hi Maria ra'uli': "Napa pai' geo' -ko?" Na'uli' Maria: "Apa' ra'ala' -imi Pue' -ku ngkai rei, pai' uma ku'incai hiapa karatu'ua-na."


Ye ɩ́ kɔma na ɩ́ nɩɩ yooŋ taŋ kɛ mə cɔlɔ mə cɔlɔ, na pá heeliɣi-mɛɣɛ pooluŋ nyəŋ tɔmnaa, sɔɣɔntʋ ɩ́ taa la-mɛ. Pə wɛɛ sɩ mpʋ ɩnɩ pəlɛ pɩɩ la kɛ́. Ama waalɩ waalɩ kɛ́ antulinya náá kɔŋ na ɩ́ tɛŋ. 	 Mpo'epe-koi mpai' kareba panga'ea ngkai kalaa-na, ni'epe wo'o moni panga'ea to mohu'. Aga neo' me'eka', apa' hawe'ea toe kana jadi' ulu, tapi' kajadia' toe uma mpobatuai karata-nami kahudua dunia'.


Ma taapalaa mɛ, tʋɣʋ ŋkʋ pa yaa sɩ fiki tɔ kʋ kaa pəsɩ na kʋ lʋlɩ tʋɣʋ ŋkʋ pa yaa sɩ olifi tɔ kʋ pee. Na tʋɣʋ ŋkʋ pa yaa sɩ lɛsɛŋ tɔ kʋ kaa lʋlɩ fiki tʋɣʋ pee. Na lʋm mpi pə wɛ tənyaŋŋ tɔ pə kaa pəsɩ na pə́ lá leleŋ nyəm. 	 Kaju ara uma-i mowua' zaitun. Pai' kaju anggur, uma-i mowua' ara. Buwu to mopoi' uma-i mpopehuwu ue to mononto.


Simiyɔŋ pa tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ tɔɣɔ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ kɛ́ sam, na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna pa təna mpa pa taŋaa sɩ Ɩsɔ ɩ́ waasɩ Yosalɛm tɔɣɔ Yesu tɔm. 	 Jadi', nto'u Yusuf pai' Maria hi Tomi Alata'ala toe, rata wo'o-imi-hawo Hana, mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala, pai' ntora mpotompo'wiwi Ana' toei hi hawe'ea tauna to mpopea tempo-na Alata'ala mpobahaka to Yerusalem ngkai bali' -ra.


Ɩ tuukaɣa ɩ mətutuuna, ɩlɛna lɛnna hoti mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ na sumasɩ tii na sɩ tɔɣɔ-yɛ. 	 Rala mpohawu' -na toe, ria hawua' -na to monawu' hi mata ohea. Rata danci mpotilo' hawua' toe duu' -na oti.


Pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩsɔ yelaa na pə́ mɛləmɩ-wɛ, ɩ yelaa paa naana pa ɩsɛ, paa nɩɩkəna pa ŋkpaŋŋ haləna saŋa. 	 hewa to te'uki' owi hi rala Buku Tomoroli': Alata'ala mpowai' -ra nono to moko'o. Napokapiri mata-ra bona neo' rahiloi ohea to makono. Na'unca tilinga-ra bona neo' ra'epei kareba to makono, duu' hewa toe lau."


Yʋlʋ ɩ́ tuuna ɩsɔtɔnʋɣʋ, ɩ kpɛŋna Ɩsɔ kumte na Ɩsɔ wei ɩ caɣa tə tɔɔ tɔɣɔ na ɩ́ tuuna. 	 Pai' ane tauna mosumpa mpokahangai' suruga, batua-na mpokahangai' -i pohuraa Alata'ala, pai' mpokahangai' wo'o-i Alata'ala to mohura hi pohuraa toe.


Pə tɔɔ kɛ́ ye tə hika mpaa kɛ timpi tə́ la yəlaa tənaɣa kʋpantʋ. Ɩlɛ pə́ kələna tá na mpa tə kaa Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ. 	 Jadi', bula-ta mologa-pidi, kana mpobabehi to lompe' -ta hi hawe'ea tauna, peliu-liu-nami hi ompi' hampepangalaa' -ta.


Yesu tɛma ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ kɛ pə tənaɣa kɛɛsʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ təna na ɩ́ tɛɛ sɩ ɩ sɛɣɛsəɣɩ na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ acalɛɛ taa. 	 Kahudu-na Yesus mpotudui' ana'guru-na to hampulu' rodua, hilou-imi metudui' pai' mpopalele Kareba Lompe' hi rala ngata-ngata to mohu'.


Pa caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna tá taapalaa yele-wɛ sɩ pá məlɩ mpa paa tila-wɛ tɔ pa kiŋ, na pá kooli sɩ Ɩsɔ ɩ́ ha-wɛɣɛ mpaaʋ kʋpaŋkʋ. 	 Ba hangkuja mengi-ramo tida hi Antiokhia, pai' oti toe rapope'ongko' -ramo nculii' hilou hi Yerusalem. Ra'uli' to Antiokhia toera, mpo'uli' -raka Silas pai' Yudas: "Pelompehi hi ohea. Parata-kaka-kaiwo tabe-kai hi suro Pue' Yesus to mpohubui-koi tumai." ((


Ɩ́ nyənɩ ɩsəna mpi Tacaa sɔɔla-tʋ tɔ ɩ paasaa kɛ́ na ɩ́ sɔɔlɩ-tʋ na halɩ pá yaa-tʋ sɩ ɩ piya, na tə tɩɩ kɛ́ ɩ piya nsəɣɩ. Ɩ́ tá ná mpi pə tɔɔ antulinya nyə́ma ta nyɩ-tʋ tɔɣɔlɛ. Pa taa nyɩ Ɩsɔ tɔɣɔ pa ta nyɩ tá. 	 Uma mowo kabohe ahi' -na Alata'ala to Tuama hi kita', duu' -na nakahangai' -tamo ana' -na. Pai' bate wae mpu'u. Ana' Alata'ala mpu'u-tamo. Tauna to uma mepangala' hi Yesus uma mpo'incai kakita' -na ana' Alata'ala, apa' uma-ra mpo'incai Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ kɛɛsɩ Yohaanɩ kɛ nti ɩ́ nɩɩkɩ na nti ɩ́ naakɩ tɔ sɩ, 	 Kana'epe-na Yesus pompekunea' toe, na'uli' -raka suro toera: "Nculii' -mokoi, uli' -ki retu hawe'ea napa to ni'epe pai' to nihilo:


Tə́ taa yele timpi pə kɛ́ sɩ tá təna tə́ koti tɔɣɔ pote ɩsɩɩ lɛlaa ná kisuɣu pote tɔ. Ama tə́ teŋ təmaɣa tam na pə tɩɩ kələna waatʋ ɩnɛ wei ɩ taa tə loosiɣi Tacaa kʋyakʋ na kʋ́ kɔŋ tɔ. 	 Neo' tabahakai mogampara hangkaa-ngkania, hewa to rababehi tauna hantongo'. Kana tida-ta morumpu pai' momerohoi ngkanono, peliu-liu-nami hi tempo toi, apa' ta'inca moto neo' rata-imi Pue'.


Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ ma tiliɣi-ɩ mə kiŋ, sɩ mɛ ɩ́ nyɩ ɩsəna taa tə wɛ cənɛ tɔ, na pə́ sɔɔsɩ-mɛɣɛ apalʋtʋ. 	 Toe pai' kusuro-i tilou bona mpo'uli' -kokoi hi retu kabeiwa-nakai, bona tetanta'u nono-ni.


Yohaanɩ tillaa mpɛ pɛlɛ pa kɔma na pá kpe, ɩlɛna Yesu sʋʋ samaa kɛ Yohaanɩ ɩnɩ ɩ tɔm kɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Pepeɣe ɩ́ ka pola wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛ́ naʋ ye? Heelim makɩ na pə́ ciɣitiɣi səsəncaŋa ŋka tɔ? 	 Palai-ra suro Yohanes toera, mololita-imi Yesus hi ntodea, mpotompo'wiwi Yohanes. Na'uli': "Napa patuju-ni hilou mpohirua' -ki Yohanes Topeniu' hi tana' to wao'? Ba doko' -koi mpohilo tauna to morara' nono-na, to hewa pimpi to molue nawui ngolu' hilou tumai? Uma-hawoe'.


Maa tili ma ɩsɔtaa tillaa sɩ pá koti ma ləsəlaa kɛ antulinya hɔɣɔləŋ təna taa. Pə kpaɣaʋ ilim təlɩɩlɛ na pə tətʋlɛ na pə polo pə ntɔɣɔŋ na pə mpətəŋ tɔɔ tɔ. 	 Kuhubui mala'eka-ku hilou mporumpu tauna to kupobagia ngkai humalili' dunia', ngkai wuntu dunia' pai' ngkai wuntu langi'.


Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma tɛma-mɛɣɛ heeluɣu sɩ maɣalɔ. Ye maɣa ɩ́ pɛɛkəɣɩ, ɩlɛ ɩ́ yele panɛ na pá tɛɛ. 	 Na'uli' Yesus: "Ku'uu-uli' -mi we'i ka'Aku' -nami toi-e. Jadi', ane Aku' mpu'u to nipali', pelele' -ramo doo-ku tohe'i hilou."


Yəlaa ká lɩɩna ilim təlɩɩlɛ tɔɔ, na pə tətʋlɛ tɔɔ, na lɛlaa lɩɩna pə ntɔɣɔŋ na pə mpətəŋ tɔɔ na pá suli Ɩsɔ Kawulaɣa taa kɛ́ tɔɣɔʋ. 	 Wori' wo'o mpai' tauna to bela-ra to Yahudi to jadi' ntodea Alata'ala hi rala Kamagaua' -na. Tumai-ra ngkai tono' mata'eo pai' ngkai kasoloa pai' ngkai humalili' dunia', mohura goe' -goe' omea-ra mpai' mpokaralai posusaa' hi rala Kamagaua' Alata'ala.


Kʋlʋm ɩnɩ ɩ ka wɛnna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mpa paa kota wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ pa kiŋ. Ɩ́ na ɩsɔtaa tillu wei ɩ ka yɔɣɔtəna-ɩ pʋɣʋ Sinayi tɔɔ tɔ pa wɛnna tá caanaa caanaa kiŋ kɛ tənɛ ɩnɩ. Moisi ɩnɩ ɩ mʋna Ɩsɔ Tɔm nti tə lakɩ təmlɛ kɛ sɔsɔm tɔ sɩ ɩ tɛləsəɣɩ-tʋ. 	 Musa toe-mile to mpodoo-ra ntodea to Israel hi tana' to wao' -e. Hi'a-mi to mpo'epe lolita mala'eka to mpololitai-i hi lolo Bulu' Sinai, pai' -i jadi' tauntongo' to mpoparata lolita toe hi ntu'a-ta owi. Hi'a to mpotarima ngkai Pue' Ala lolita to tuwu' to raparata-taka duu' tempo toi-e.


Tá taapalaa taa paɣalɛ nawa ma wɛ saləka taa, ɩlɛna pá tɔkɩ tɔnəŋ na Tacaa tɔm, haləna pá nyaɣa apalʋtʋ na pá heeliɣi Ɩsɔ Tɔm na sɔɣɔntʋ fɛɩ-wɛ. 	 Wae wo'o, wori' -mi ompi' hampepangalaa' -ta to hi rehe'i terohoi pepangala' -ra, apa' rahilo napa to jadi' hi aku' bula-ku ratarungku', alaa-na uma-rapa me'eka', kabii-biaa' lau-ramo mpopalele Lolita Alata'ala.


Yolú nawa tənaɣa Alɛkəsantilii kpɩɩlʋɣʋ na kʋ caa Italii kɛ pote, ɩlɛna ɩ́ sʋsɩ-tʋɣʋ kʋlɛ kʋ taa. 	 Hi ngata Mira toe, tadulako tantara mporua' kapal ngkai ngata Aleksandria to mpotoa' tana' Italia. Jadi', napopentoli-makai hi kapal toe.


Nti tə wɛ teu tɔɣɔlɛ sɩ, ye nantʋ tɔɣɔʋ na sʋlʋm nyɔɔʋ yaa paa mpi pɩɩ tusi nyá lɛlʋ, taa tɔɣɔ, taa nyɔɔ. 	 Agina neo' -ta-hawo ngkoni' bau' ba nginu to melanguhi ba mpobabehi napa-napa to mpokeni ompi' hampepangalaa' -ta mojeko'.


Ɩsɩɩ Ɩsɔ Pəyaɣa ŋkɛ ka kəla ɩsɔtaa tillaa təcaɣacaɣa tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ ha-kɛɣɛ hətɛ nte tə kəla ɩsɔtaa tillaa nyəna tɔ. 	 Mporata-i huraa to meliu kalangko-na ngkai huraa hawe'ea mala'eka, apa' hanga' to natarima ngkai Alata'ala meliu katebila' -na ngkai hanga' to rawai' -raka mala'eka.


Tənaɣa Yesu kʋla tətɔɣɔlɛ na ɩ́ hɔɣɔsɩ ɩ wontu pə tɔɔ nyəntʋ, na ɩ́ kɛlɩ papaʋ na ɩ́ tɔɣɔlɩ. 	 Toe pai' pokore-nami, naroncu baju-na, pai' na'ala' abe' napehoo' hi hope' -na.


Ɩ́ tá nyɩ sɩ taa hʋʋnana ɩsɔtaa tillaa kɛ tɔm? Tə kaa kpisi ɩsɔtaa tillaa kɛ tɔm hʋʋnaʋ, kacaŋfana antulinya taa cənɛ nyəntʋ na? 	 Ha uma ni'incai, hi Eo Kiama kita' to Kristen to mpohurai kara-kara mala'eka. Jadi', tantu nipakule' moto mpobotuhi kara-kara to hi rala dunia' toi.


Ye Yuta nyə́ma hotuɣu yelaa na yəlaa təna hiki Ɩsɔ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm, na ye pa pasʋɣʋ waasa piitim lɛmpɩ na pá hiki Ɩsɔ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm, na pə́ kɔma na Yuta nyə́ma mpɛ pa təna təpaɩ pá taɣanɩ, ɩlɛ awe ká pəsɩ kɛɛsʋɣʋ kɛ kʋpantʋ nti pəlɛ pɩɩ kɔna tɔ? 	 Kaworia' to Yahudi mesapuaka pai' uma-ra napobagia Alata'ala. Pai' ngkai ree wori' tauna to bela-ra to Yahudi hi humalili' dunia' mporata rasi' bohe ngkai Alata'ala. Jadi', peliu-liu-nami mpai' kamarasi' -na ihi' dunia' ane to Yahudi medea pai' nculii' hi Alata'ala!


Ɩsɔ taa tɛmnaʋ tɔɔ kɛ́ pə yelaa na Apəlaham pəsɩ na ɩ́ hiki pəyaɣa na ɩ́ tɛma kpatəlʋɣʋ, na Saala ná táá fɛɩ lʋlʋɣʋ tɔm taa tɔtɔ. Ɩ tʋ naani kɛ́ teu təkpataa sɩ nti Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ ɩ ká lapɩ-ɩ tɔ tə kaa saalɩ. 	 Ngkai pepangala' -ra, nau' tu'a-imi Abraham, pai' Sara lalo wo'o-i, mporata moto-ra karohoa mporata ana'. Toe jadi' apa' monoto hi nono Abraham kanapadupa' -na moto mpai' Alata'ala janci-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ nyɔɣɔsɩ kpa-ɩ na ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔɣɔʋ, saa wei pa tɔŋna-ɩ saaʋ tɔ pə lapa-ɩ toosee taka. 	 Neo' tebua' -mi eo-na, mo'oro' -imi doko' ngkoni'. Jadi', bula-na mpeka'au kataha' koni', muu-mule' ria pangila-na.


Pəlɛ pə waalɩ pə tasa-m lapʋ ɩsɩɩ toosee taka na má ná pə tʋla ɩsɔtɔnʋɣʋ taa kɛ́ nɔnɔɣɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə yɔɣɔtəɣɩ na pə́ sɛɛkɩ ɩsɩɩ akantəlɛ sɛɛkʋɣʋ tɔ. Maa tɛma-kɛɣɛ nɩɩʋ kɛ hatuu lɔŋ. Tənaɣa pə tɔma-m sɩ: Kpa cənɛ na má hʋlɩ-ŋ nti tə wɛɛ sɩ tɩɩ kɔɔ tənɛ tə waalɩ tɔ. 	 Oti toe, ria wo'o pehilo-ku. Kuhilo wobo' tebea hi suruga, pai' ku'epe topololita mpololitai-a, hewa to mpololitai-a lomo' -na we'i, to hewa sangkakala moni-na. Na'uli' -ka: "Ngkahe' -moko tumai! Kutudo' -koko napa to kana jadi' hi katimpaliu-na to nuhilo we'i."


Ma taapalʋ kʋpaŋ, paasənaʋ mpi ń paasəna tá taapalaa haləna pə́ kpɛŋna mʋʋlaa maɣamaɣa tɔ n kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ kɛ́. 	 Bale! Goe' -a apa' tida oa' -ko mpotulungi ompi' -ta to mehani hi ngata-nu. Nau' to ko'ia-ra nu'incai, nutulungi oa' -ra.


Pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ tɔtɔɣɔ pa kpaala sətaa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ sɩ pá hʋʋna-wɛ ɩsɩɩ yəlaa mpa pa wɛna pa weesiŋ tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ pa lakɩ yəlaa təna tɔ, na pa kpaala-wɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ́ sɩ Ɩsɔ Feesuɣu toŋ tɔɔ pá wɛɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ wɛʋ tɔ. 	 Toe pai' Kareba Lompe' rapalele hi tauna to mate-ramo. Patuju-na bona nau' mate-ra hewa to biasa jadi' hi manusia', mporata moto-ra katuwua' kao' to lompe' ntuku' konoa Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Yuta nyə́ma sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ tuu na pə́cɔ́ pá lʋlɩ Apəlaham tɔ, ma wɛɛ kɛ́. 	 Na'uli' Yesus: "Makono mpu'u lolita-ku toi: Kako'ia-na putu Abraham, Aku' toi, mpolia' ria-ama!"


Tá Ɩsɔ kɛ́ kɔkɔ ŋka ka nyakɩ pə təna tɔɣɔ. 	 apa' Alata'ala to tapue', hewa apu to memampuhi-i.


Pɩɩŋ naanʋwa na naalɛ tɔɔ kɛ́ koluŋa na ɩcatɛ pə səŋaa. Na pə́ ŋmaawa pɩɩŋ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩwəyaɣa tillaa naanʋwa na naalɛ həla. 	 Bente ngata toe rawangu hi lolo hampulu' romeha' parawatu, pai' hi parawatu toe te'uki' hanga' suro Ana' Bima to hampulu' rodua.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ, Yuta Pɛtəlɛhɛm kɛ́. Mpi tɔ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ŋmaawa sɩ: 	 Ratompoi' -i hewa toi: "Hi ngata Betlehem tana' Yudea. Ki'inca toe, apa' ria Lolita Pue' to na'uki' hadua nabi owi-e. Na'uli' Pue':


Ɩsɔ ləsəna mpi antulinya yəlaa yaa sɩ kʋmɛlənyəm tɔ sɩ pə́ tʋ ləmaɣasɛɛ nyə́ma kɛ fɛɛlɛ. Na ɩ ləsa mpi antulinya yəlaa yaa sɩ ɩcantʋ tɔ sɩ pə́ tʋ akpala nyə́ma kɛ fɛɛlɛ. 	 Apa' natungkai' Alata'ala mpelihi tauna to wojo hi poncilo manusia', bona tauna to pante jadi' me'ea'. Napelihi-ra to lente, bona tauna to moroho jadi' me'ea'.


Kʋtoloŋ ŋkʋ kʋ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ pa kpɛɛlʋɣʋʋ kpaɣanəŋ sɩ ɩ́ tɛɛ yoou tɔɣɔ. Kʋ nyɔɔŋ tɔɔ ka wɛ kɛ́ ɩsɩɩ wʋla nteniŋ kɛ kʋ tema, na kʋ ɩsɛntaa nəɣəsəna ɩsɩɩ yəlaa ɩsɛntaa. 	 Lence lari toera hewa lence jara' to rahawi' tantara hilou hi rala panga'ea. Hi woo' -ra, ria to hewa songko bulawa. Lio-ra hewa lio manusia'.


Waatʋ wei Pɔɔlɩ wɛ Mile kɛ mpʋ tɔɣɔ ɩ tilaa sɩ pá heeli Ɩfeesu Yesu sɛɛlaa kpekəle nyʋɣʋ nyə́ma sɩ pá kɔɔ. 	 Ngkai Miletus toe, Paulus mpakatu kareba hilou hi Efesus, bona pangkeni to Kristen to hi ria tumai mpohirua' -ki hi Miletus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ cɔ-ɩ sɩ: Nn ma caa kɛ́ sɩ paa nɔɔnɔɔ paa wulee, Ɩsɔ luɣu ɩ́ la na ń pəsɩ ɩsɩɩ ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ, alukpala anɛ a paasi. Pə taɣa nyá tike. Ama na pa təna mpa pa caɣaa na pá nɩɩkɩ ma tɔm kɛ saŋa ɩsəntɔ tɔ. 	 Na'uli' Paulus: "Hi tempo to hangkale'liu ba tempo to mahae, mekakae-a hi Alata'ala bona Magau' hante hawe'ea to mpo'epe lolita-ku eo toe lau jadi' hewa aku' toi. Sampale-wadi pohoo' tohe'i-e, neo' mporata-koi."


Maɣalɛ nɔnɔɣɔ, wei ɩ́ təŋna ma tɔɔ na ɩ́ sʋʋ, pɩɩ ya ɩ nyʋɣʋ. Ɩ ká sʋʋkɩ na ɩ́ lɩɩkɩ, na ɩ́ hikiɣi nyɩɩtʋ kʋpantʋ. 	 Aku' toi-mi wobo'. Hema to mesua' ntara hi Aku', mporata-ra kalompea'. Hira' hewa bima to mesua' hi rala gimpu pai' mehupa' hilou hi mali-na mporata kowo' to morudu'.


Tənaɣa pə waa kʋtɔntʋ kɛ kpakpaa, na ɩ́ kɛlɩ ɩ kʋhəntʋɣʋ na ɩ́ tɔŋ. Pə pamna kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule. 	 Kamo'uri' -nami tau toei, nalulu-mi ali' -na, pai' -i momako' -mi. Tohe'e jadi' hi Eo Sabat, eo pepuea' -ra to Yahudi.


Ɩsənaɣa pə wɛɛ na mə taa lɛlaa tɔŋ sɩ sətaa kaa tɛ na pá fe? Pəyele Kilisiti fem na səm taa tɔ pə waasʋ kɛ tə wɛɛ na tə́ lakɩ. 	 Jadi', ane ntoa' kipalele-mi karapotuwu' -na nculii' Kristus ngkai kamatea-na, ha napa pai' ria-koi to ncapuaka katuwu' -ra nculii' tauna to mate hi Eo Kiama-e?


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu səŋaa na ɩ́ yaa-wɛ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ caa ma la-mɛɣɛ-we? 	 Mento'o-imi Yesus, pai' -i mpokio' -ra tumai, na'uli' -raka: "Napa to nipokono kubabehi-kokoi?"


Ye tə lʋkɩ sɩ Kilisiti tɔɔ pa nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama tɔɣɔ pə naa sɩ tə kɛ́ asaɣaa ɩsɩɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, ɩlɛ pə wɛɛ sɩ Kilisiti kɛlɛ ɩsaɣatʋ caa yaa ɩsəna? Aaɩ, pə taɣa ḿpʋ́ɣʋ́ paa pəcɔ. 	 Jadi', kai' to Yahudi, doko' jadi' monoa' -ka-kaina hi poncilo Alata'ala ngkai posidaia' -kai hante Kristus. Tapi' meka' ria mpai' tauna to mpo'uli' hewa toi: "Ane mepangala' -wadi-koi hi Kristus pai' uma-pi mengkoru-koi hi Atura Musa, batua-na topojeko' wo'o-wadi-ko-koiwo hibalia hante tauna to bela-ra to Yahudi. Jadi', mojeko' lau-mokoi sabana petuku' -ni hi Kristus tetu." Uma-e' makono lolita toe ompi'!


Nɔɔnɔɔ maa pəsəɣɩ na má tasa-mɛɣɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ sɔsɔm. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ tɔkɩ kawulaɣa kɛ antulinya ɩnɛ ɩ tɔɔ tɔ, ɩ kɔŋna ntɛ́. Ɩlɛ ɩ kaa tɩɩ kpaɣa pʋlʋɣʋ ma tɔɔ. 	 "Uma-pi wori' loga-ku mpololitai-koi, apa' neo' rata-mi Magau' Anudaa'. Hi'a-mi to mpokuasai dunia' tohe'i, aga uma ria kuasa-na hi Aku'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa pona Yesu kɛ́ kʋfənɛɛ təyaɣa taɣa tɔɔ, ɩlɛna pa yaa pa looŋa təna. 	 Oti toe, tantara mpokeni Yesus hilou hi po'ohaa' -ra to hi rala tomi Gubernur, pai' -ra mpokio' hawe'ea doo-ra tumai.


Ye mɛ ɩlɛ, mə nɩɩ leleŋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə ɩsɛ naakɩ na mə ŋkpaŋŋ nɩɩkɩ. 	 Na'uli' wo'o-mi Yesus mpo'uli' -raka ana'guru-na: "Aga koi', uma mowo kamarasi' -ni, apa' nihilo-mi-koina napa to kubabehi, pai' ni'epe-mi-koina tudui' -ku.


Tənaɣa Tacaa cɔwa sɩ: Ɩsəna ɩ́ tɛmna Ɩsɔ kɛ́ mə taa tɔ ye pɩɩ tɩɩ tala ɩsɩɩ sɔɔɣa pile kɛ yasəlaɣa, paa tʋɣʋ ŋku kʋ səŋa ɩsəntɔ tɔɣɔ ɩ́ tɔma sɩ: Kpɛsɩ təna na ń polo ń səŋ teŋku taa, pə lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́. 	 Na'uli' Pue' Yesus: "Ane rii-ria-mi pepangala' -ni nau' hangkutuno' -wadi, ma'ala ni'uli' -ki kaju to bohe tohe'i: `Mowuka-moko ngkai rei, mentoli-ko ree mai hi rala tahi'!' bate mentoli mpu'u-i ntuku' hawa' -ni.


Tənaɣa pa caɣa loosi, lɛlaa kɛ nɩɩnʋwa (100) nɩɩnʋwa (100), lɛlaa kɛ nɩɩlɛ na naanʋwa naanʋwa. 	 Pohura-rami pantuda-ntuda, butu ntuda-na ria nte ha'atu, ria wo'o to nte lima mpulu'.


Ma laŋlɛ hɛɛna Sətefanasɩ na Fɔɔtunatusi na Akaikusi pa kɔntɛ kɛ́. Ye mɩɩ wɛnna ma kiŋ timpi ɩ́ kaa ɩ́ səna-m tɔ mpɛ pa kɔma ɩlɛ pa səna-m yoo. 	 Goe' -a karata-ra Stefanus, Fortunatus pai' Akhaikus hi rehe'i. Hewa hira' -mi posampei-ni tumai hi aku'.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti təmlɛ nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ səm cɛɛ-ɩ. Ɩ lapa ɩ weesuɣu kɛ awusa kɛ́ na ɩ́ kɔna-m kʋsənam mpi mə maɣamaɣa ɩ́ taa pəsəɣɩ sɩ ɩ́ kɔna-m tɔ. 	 Ngkai pobago-na mpobago-ki Kristus, neo' mate lia-i. Uma-i mpenonoi woto-na moto, apa' doko' -i nipopale hi rehe'i mpotulungi-a.


Pənɛ ɩnɩ pə təna pə wɛna ɩsɩɩ alʋ lʋlʋɣʋ na pə caalɩ-ɩ wɩɩʋ kɛ səŋŋsəŋŋ tɔ. 	 Aga hawe'ea toe lau lako' pontepu'ua-na-pidi, hewa pontodohaka hadua tobine to neo' mo'ana'.


Na pə kaasɩ lʋm mpɩ pə waasəna tuu lɔŋ antulinya təwasawasa na pə́ wakəlɩ-ɩ. 	 Pai' hante ue wo'o Alata'ala mpogero dunia' to owi toe.


Pa tɔm ka tɛ tənaŋnaŋ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa hiliŋ kɛ pa təŋəɣɩ, pə taɣa Ɩsɔ. Na mpi pə nəɣəsəna pə́ la-wɛɣɛ fɛɛlɛ tɔɣɔ pa yɔɔləɣəna. Na atɛ cənɛ nyəm tike tɔɔ kɛ́ pa laakalənaa wɛɛ. 	 Tauna to hewa toe bate mporata silaka hi rala naraka. Konoa woto-ra moto, toe-mi to rapue'. Gau' -ra to me'eai', toe-mi to rapomobohe-ki nono-ra. Katuwu' -ra to hi dunia' toi, toe-wadi to rapoinono.


Tənaɣa Yuta nyə́ma cɔwa sɩ: Ta kiiu nakʋlɩ kʋ wɛɛ, na kʋ tɔɔ, ɩsɩɩ tə kʋ-ɩ. Kʋŋkʋɣʋlɛ sɩ ɩ yaa ɩ tɩ sɩ Ɩsɔ Pəyalʋ. 	 Ra'uli' to Yahudi: "Ane kai' -le, ntuku' -ki atura agama-kai, kana rahuku' mate-i, apa' na'uli' -hana Hi'a Ana' Alata'ala."


Haakɩ-tʋɣʋ paa ɩfemle nteɣe tɔɣɔnaɣa. 	 Wai' -kai pongkoni' to kiparaluu eo-eo-na.


Yesu lɩɩ təna, ɩlɛna ɩ́ polo tɛtʋ nti tə wɛ Tiii cɔlɔ tɔ tə taa, na ɩ́ caɣa təyaɣa nakəlɩ ka taa. Ɩ ta sɔɔlɩ sɩ yəlaa ɩ́ nyɩ ɩ tɔɔ. Paa na mpʋ tete ɩsɩɩ saŋa tɔ pa tɛma ɩ tɔɔ kɛ́ kulusuɣu. 	 Ngkai ree, hilou-imi Yesus hi tana' to mohu' hi ngata Tirus, pai' -i mesua' hi rala tomi. Patuju-na bona ke neo' ra'incai tauna karata-na. Aga karata-na uma ma'ala wuniia'.


Ye mpʋ tá mpa tə laala Kilisiti tɔɔ kɛ́ tɛɛlʋɣʋ tɔ, tə́ sa Ɩsɔ kɛ́ ɩ sɔsɔɔntʋ tɔɔ. 	 Toe pai' masipato' lia Alata'ala ra'une' pai' rapomobohe sabana kabohe ahi' -na hi kai' to Yahudi, apa' kai' -mi to ri'ulu mposarumaka Kristus.


Ɩlɛ nti ma tɩɩ tʋ-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ mə təma. 	 Toi-mi hawa' -ku hi koi': Momepoka'ahi' -mokoi!


Ɩsɔ ka heela Apəlaham na ɩ piya sɩ kateŋa kanɛ ka təna kaa tɛ na ká pəsɩ pa nyəm təkpataa. Ɩlɛ pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa heela Apəlaham kɛ mpʋ. Ama ɩ tɛmna Ɩsɔ kɛ́ ɩ taa na ɩ́lɛ́ ɩ́ mʋ-ɩ sɩ yʋlʋpaŋ tɔɣɔ. 	 Owi Alata'ala mojanci hi Abraham pai' hi muli-na kanawai' -ra mpai' dunia'. Patuju-na Alata'ala bona Abraham pai' muli-na mporata napa to najanci toe apa' mepangala' -ra, pai' ngkai pepangala' -ra toe hira' jadi' monoa' hi poncilo-na. Bela tauna to mpotuku' Atura Pue' to mporata napa to najanci Alata'ala.


Yesu ɩfalaa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm na pá hoti pa nɔɔsɩ tɔɔ. 	 Wae kara'epe-na ana'guru-na lolita toe, tetumpopo' -ramo hi tana' apa' me'eka' lia-ra.


Yuta nyə́ma acima wena pa yaa sɩ Tɛɛʋ acima tɔ a wʋsaa, na yəlaa lɩɩkaɣana acalɛɛ acalɛɛ sɩ pa puki Yosalɛm kɛ pa nyɔɔŋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtasɩ lapʋ na pə́cɔ́ acima anɩ a tala. 	 Nto'u toe, neo' rata-mi eo bohe agama Yahudi to rahanga' Eo Paskah. Kako'ia rata eo bohe toe, wori' tauna ngkai ngata ntani' -na hilou hi Yerusalem, bona mpobohoi' woto-ra ntuku' ada agama-ra.


Ye nyɔɣɔsɩ ɩ́ pɩɩ wei pʋntʋ ɩ́ tɔɣɔ ɩ təyaɣa, na pə́ taa kɔɔ na mə kotuŋ tɔɔ Ɩsɔ kɔɔ ɩ́ nana-mɛɣɛ natələɣɩ lapʋ. Nti nti pə kaasaa tɔ má kɔma na má kɔɔ ɩlɛ ma tɛɛsɩ təlɛɣɛ taɣanʋɣʋ. 	 Ane ria to mo'oro', ngkoni' ncala' hi tomi-na. Nee-neo' mpai' morumpu-koi bona mogampara, hiaa' mporata huku' lau-dakoi ngkai Pue'. Pai' ane gau' -gau' to ntani' -na, ku'atoro' ane rata-a-damo mpai'.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, saŋa waalɩ ma kaa tasa sʋlʋm pənɛɣɛ nyɔɔʋ. Haləna kʋyaŋku má na-mɛ tɩɩ nyɔɔ sʋlʋm kʋfam kɛ ma Caa Kawulaɣa taa tɔ. 	 Bona ni'inca: ntepu'u ngkai wae lau, uma-apa nginu anggur duu' -na rata tempo-na Tuama-ku jadi' Magau' hi dunia' bo'u. Nto'u toe mpai' mpo'inu-a anggur to bo'u hangkaa-ngkania hante koi' hi rala Kamagaua' -na."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, taaləm nyəm taa kɛ́ pə sʋsa kʋŋmaŋmam mpɩ, na pə taɣa sɩ pə nɔkaa. Ɩsɔ tʋna-wəɣɩ mpʋ. Paa na mpʋ tɔ na tɛɛlʋɣʋ wɛɛ kɛ́. 	 Apa' owi, dunia' toi pai' hawe'ea ihi' -na jadi' tetotowi-mi, alaa-na uma-pi mokalaua tuwu' -ra. Tohe'e majadi' uma ngkai konoa dunia' moto. Alata'ala to mpototowi dunia' toi, apa' wae-mi kabotu' -na.


Ɩ́ polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa təkaa na ɩ́ kɛɛsɩ samaa kɛ laɣasʋɣʋ mpaaʋ kʋnɛ kʋ tɔm. 	 "Hilou-mokoi mokore hi Tomi Alata'ala, mpoparata hi ntodea hawe'ea lolita to mpowai' katuwua' to bo'u tetu."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yosalɛm nyə́ma na Yuta tɛtʋ təna nyə́ma na Yaatanɩ nɔɣɔ tɛtʋ təna nyə́ma sʋʋ pote kɛ ɩ kiŋ. 	 Wori' tauna to hilou hi papada to wao' doko' mpo'epe lolita-na. Ria-ra ngkai ngata Yerusalem, pai' ngkai humalili' tana' Yudea, ria wo'o ngkai ngata-ngata to hampanca'ua ue Yordan.


Ma taapalʋ kʋpaŋ, taa kɛɛna ɩsaɣalatʋ. Ama kɛɛna kʋpantʋ latʋ na ń lakɩ. Ɩsɔ tənna kʋpantʋ latʋ. Ye wei ɩɩ lakɩ kʋpantʋ, pʋntʋ ta nyɩ Ɩsɔ kɛ́ paa pəcɔɣɔ. 	 Bale! Neo' mpenau' to dada'a. Penau' to lompe'. Tauna to mpobabehi to lompe', napo'ana' Alata'ala-ra. Tauna to mpobabehi to dada'a, ko'ia-ra mpo'incai-i Alata'ala.


Ɩ́ taa kpaɣa liɣitee yaa huluɣu, ɩ́ taa kpɩ ntaŋkpala, pə́cɔ́ ɩ́ taa paasəna yəlaa sɛɛʋ kɛ mpaaʋ taa. 	 Neo' ngkeni karepe' doi ba boku ba sapatu' ropasa. Neo' mengkahae mpololitai tauna hi lengko ohea.


Mpi tɔ, ɩ sɛɣɛsaɣa-wɛɣɛ na toŋ ɩ ta nyá. Ɩ fɛɩ ɩsɩɩ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa lɛlaa. 	 Apa' uma-i metudui' hewa guru-guru agama. Petudui' -na, hewa tauna to mokuasa mpu'u.


na pá tɔ sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ ka tɔma sɩ ɩnɩ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ yɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ na ɩ taɣanɩ-tɛɣɛ ŋmaʋ kɛ kʋyɛɛŋ tooso taa. 	 ra'uli': "Tauna toii, ria-i-hana mpo'uli': `Tomi Alata'ala ma'ala kugero, pai' rala-na tolu eo kuwangu nculii'.'"


Tənaɣa tʋm tɔ lʋm na ɩ nɔɣɔ na pə́ lá ɩsɩɩ pɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ alʋ ɩnɩ ɩ waalɩ sɩ lʋm hola ɩ́ kpaɣa-ɩ. 	 Ngkai ree, ule naga toei mpopepuji' ue to wori' ngkai rala nganga-na tono' hi tobine toei, bona ngalai' ma'anu' -i.


Paa n pɛlaa, paa n ta pɛlɩ, təlɛ tə wɛ yem kɛ́. Ama Ɩsɔ kʋheelitu tɔkʋɣʋ ntɛ́ sɔsɔɔntʋ. 	 Apa' hi poncilo Alata'ala, ratini' -ta ba uma-ta ratini', uma omea ria tuju-na. To motuju-le, mpotuku' hawa' Alata'ala.


Ɩlɛna yəlaa náá sʋʋ kʋtɔntʋnaa kɛ lɩɩnaʋ, na pá hɩɩsɩ-wɛɣɛ katonaa na nyaaləŋ tɔɔ kɛ́ hapɛɛ nɔɔsɩ, sɩ ye Piyɛɛ tɛɛkəna təna, ɩ ɩlɛɛmʋɣʋ maɣamaɣa tɩɩ tokina kʋtokinaʋ kɛ pa taa lɛlaa. 	 Wori' tanda mekoncehi to rababehi suro Pue' Yesus, alaa-na wori' topeda' rakeni ntali ali' -ra, rapopoturu hi wiwi' ohea. Apa' rasarumaka ane liu-ipi mpai' Petrus hi ree, nau' ba kampa' kao' -na bela hi woto-ra, mo'uri' -ra.


Ye pɩɩ wɛ mpʋ ɩ ka tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ tɔm paɣalɛ kɛ hatuu antulinya lapʋ waatʋ. Ama ɩ kɔma kaɣanaɣa tɔm kʋlʋm kɛ ɩ kpakpaa kɔntɛ kɛ tənaɣa kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩ taa sɩ ɩ́ la ɩ təɣɩ kɔtaɣa na ɩ́ kʋ́ ɩsaɣatʋ tənaŋnaŋ. 	 Apa' ane ke hewa toe, tantu ngkai lomo' kajadi' dunia' ke wori' ngkani wo'o-i-hawo mporata kaparia duu' -na mate. Jadi', hi tempo kamohua' Eo Kiama toi-e, mehupa' hangkani lau-i-wadi hi rala dunia' toi bona mpopori jeko' manusia' hi kampewai' -na woto-na rapatehi.


Aaɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɩɩ wɛɛ, mpa pa sɔɔlaa sɩ pá na Yesu Kilisiti pá kpɛntɩ na pá nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ pa tɔntɛ təna taa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ paa tʋɣʋ-wɛɣɛ kʋnyɔŋ. 	 Bate toe-midi! Hawe'ea tauna to mpotuku' Kristus Yesus pai' to doko' mengkoru hi Alata'ala bate rabalinai'.


Tə sɛɛkɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ tam tɔtɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, waatʋ wei tə heela-mɛɣɛ Ɩsɔ Tɔm tɔ ɩ́ tá mʋ-tɩ ɩsɩɩ yəlaa nyəntʋ. Ama ɩ́ nɩɩwa tɔ ɩ́ mʋwaɣa sɩ tə kɛ́ Ɩsɔ Tɔm, na tampana tə maɣamaɣa kɛ́. Ntɩ ɩnɩ tə lakəna təmlɛ kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa mɛ mə taanaa. 	 Ria-pi hanyala to mpakeni-kai mpo'uli' tarima kasi oa' hi Alata'ala. Apa' kareba to ni'epe ngkai kai' nitarima hewa Lolita Alata'ala mpu'u, uma nitarima hewa lolita manusia' -wadi. Pai' bate wae mpu'u, kareba toe bate Lolita Alata'ala to mobago ncuu hi rala nono-ni to mepangala' hi Pue'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma cɔ kʋtɔntʋ sɩ: Aweɣe pʋntʋ na ɩ́ heela-ŋ sɩ ń kɛlɩ nyá kʋhəntʋɣʋ na ń tɔ? 	 Rapekune' -i: "Hema-i to mpohubui-ko ngkeni ali' -nue?"


Pa Ɩsɔ sɛɛʋ tɔm tɔɔ kɛ́ pá na-ɩ pa hɔŋ. Na pə́ kaasɩ nɔɣɔlʋ ɩ tɔm, pa yaa ɩ́lɛ́ sɩ Yesu. Sɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka səpa na Pɔɔlɩ náá sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ ɩ wɛna ɩ weesuɣu. 	 To kurua' -na, muntu' posisalaa-ra hi agama-ra moto-rawo. Momehono' wo'o-ra mpomehonoi' hadua tauna to rahanga' Yesus. Yesus toei, mate-imi, tapi' Paulus mpo'uli' tuwu' nculii' -i.


Ama mɛ, ɩ́ taa yele na pá yaa-mɛ sɩ ta caa ta caa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə təna ɩ́ wɛ teitei kɛ́, na mə Sɔsɔ ntɛ́ kʋlʋm. 	 "Aga koi', neo' -koi mpopebila' pai' doko' rakahangai' `Guru,' apa' hadua-wadi Guru-ni, pai' koi' omea ntali ompi' -wadi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ-ɩ tɔm tʋɣʋ kɛ təna sɩ: Tə maɣana apalʋ ɩnɛ ɩ tʋsəɣɩ tá yəlaa sɩ pá taa fɛlɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ lampuunaa. Haləna ɩ́ tɔŋ sɩ ɩnəɣəlɛ wulaʋ sɔsɔ Kilisiti. 	 Karata-ra hi ria, rapakilu-imi, ra'uli': "Tau toii kirata bula-na mpopanawu' ntodea! Na'uli' -raka neo' mpobayari paja' hi Kaisar. Pai' na'uli' wo'o, Hi'a-mi Kristus, hadua magau'."


Ɩsɔtaa tillu naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ heelim tɔɔ, ɩlɛna pə́ yɔɣɔtəna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na kumte kiŋ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Pə lapaɣalɛ. 	 Oti toe, mala'eka kapitu-na mpobowo ihi' batili-na hi lolo raoa. Pai' ku'epe, ria to molibu' ngkai Pohuraa Alata'ala hi rala Tomi Pepuea' to hi suruga. Mekio' mpesukui-i, na'uli': "Hudu-mi!"


Kɔtʋlʋ sɔsɔ na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma nyəmá mpʋ təkelekele. Mpɛ pa cɛləna-m takəlasɩ nsi pa ŋmaa tá tɛɛtʋnaa Yuta nyə́ma mpa pa wɛ Tamasɩ tɔ. Ma pukaɣa tənaɣa sɩ má kpa mpa pa wɛ təna na pá mʋ Tacaa tɔm tɔ na má kɔna-wɛɣɛ Yosalɛm kɛ saləka tʋɣʋ. 	 Imam Bohe moto pai' hawe'ea pangkeni agama ma'ala mposabii' ka'uma-ku boa'. Apa' hira' toe-mi wengi to mpowai' -a sura kuasa hilou hi ompi' -ompi' -ta to Yahudi hi ngata Damsyik. Patuju-ku hilou hi Damsyik toe, mpohoko' topetuku' Yesus to hi ria, kuhoo' pai' kukeni nculii' tumai bona rahuku'.


Tafiiti ná yɔɣɔtaa tɔtɔ sɩ: Pa kʋtɔɣɔʋ ɩ́ pəsɩ-wɛ ɩsɩɩ katɔka, yaa puluɣu, yaa mpi pɩɩ pɛtɩ-wɛ tɔ. Pə́ tʋsɩ-wɛ na pə́ sɛɣɛsɩ-wɛ na pá ná. 	 Wae wo'o-hawo lolita Magau' Daud owi to mpo'uli': O Pue', kuperapi' bona hawe'ea rasi' to hi tauna toera mpopanawu' -ra lau-mi, duu' -na mporata silaka pai' huku' -ra, bona tepehawai kehi-ra to dada'a.


Tənaɣa toŋ tʋ yaa ɩ təmlɛ tʋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nti nti ma nɩɩkɩ sɩ n lakɩ tɔ, tə wɛ tampana yaa pɔpɔtʋ? Ama maa ləsɩ-ŋ ma təmlɛ taa. Mpʋ tɔ, kɛɛsɩ-m ɩsəna nyá təmlɛ yaasi lapa tɔ na pə́cɔ́ ń tɛɛ nyá nyəŋkʋ. 	 Toe pai' topo'ua' toei mpokio' topobago-na, na'uli' -ki: `Napa-di to ku'epe to rapakilu-koko toi-e? Wae lau, popehuwu-ka hawe'ea buku popa'intaa. Ngkai eo toe lau, uma-pi iko to ngkakamu ka'uaa' -ku!'


Ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa na Helɔtɩ pa kʋkʋsʋm. 	 Yesus mpololitai-ra hante hanyala walatu, na'uli': "Pelompehi-koi, mo'inga' -inga' hi ragi-ra to Parisi pai' ragi Magau' Herodes!"


Ye Satanɩ kawulaɣa nyə́ma yooki pa taa pa tike, ɩ kawulaɣa nyʋɣʋ ntɛ́ ka ɩsəna? Mpi tɔ, mə tɔŋ sɩ Pesepule toŋ kɛ ma lookina alɔɣaa. 	 Wae wo'o hi kamagaua' -na seta. Ane seta mpo'ewa hingka seta-na, bate mogero mpai' kamagaua' -na seta. Hiaa' ni'uli' -koina, mpopalai-a seta hante baraka' Beelzebul, magau' seta.


Tuu n wɛ ma kiŋ na má sɛɣɛsəɣɩ nti nti tɔ n nɩɩ-tɩ, na yəlaa paɣalɛ ná mpʋ. Ɩlɛ kɛlɩ tə təna na ń hʋ́lɩ́ apalaa mpa n wɛna naani na paa pəsɩ na pá tɛləsɩ-təɣɩ pa lɛlaa tɔ. 	 Nu'epe moto wengi hawe'ea tudui' -ku, pai' wori' wo'o tauna to mposabii' pai' mpo'epe tudui' -ku toe. Jadi', tudui' toe kana nuparata wo'o-raka tauna to ma'ala rasarumaka pai' to nginca mpotudui' tau ntani' -na.


Ye pə heeliɣi-tʋɣʋ hatuu tá lotu taa sɩ tə fɛɩ teu, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ kəla tá lotu taa nyəntʋ tənaɣa tɔɔʋ na ɩ nyəmá pə təna təpaɩ. 	 Ane uma rodo nono-ta apa' mpenonoi sala' -ta, ma'ala oa' tapakarodo nono-ta, apa' Alata'ala mpo'inca omea tuwu' -ta, pai' ahi' -na hi kita' meliu kabohe-na ngkai nono-ta to mposalai' -ta toe.


Piya mɛ Tacaa ɩsɛntaa mə nyəntʋ ntɛ́ sɩ ɩ́ nɩɩna mə nyə́ma kɛ pə təna pə taa. Ye ɩ́ nɩɩkəna mə nyə́ma pə lakɩ Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 	 Ana' -ana', tuku' hawe'ea hawa' totu'a-ni, apa' toe to masipato' hi ana' to mpotuku' Pue', pai' toe to napokono Pue'.


Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ cɔ Falisanaa sɩ: Ma ta nyɩ sɩ ɩ kɛ́ ɩsaɣaʋ yaa ɩ kɛ́ kʋpaŋ tɔ. Ama kʋlʋmtʋ tike kɛ ma nyəmá sɩ, maa kɛ́ yʋlʋm na pənɛ pə taa ma naakɩ. 	 Na'uli' -raka: "Aku' -le, uma ku'incai ba topojeko' -i ba uma. Sampale to ku'inca, wero-a wengi, tempo toi pehilo-ama."


Ama tá taapalaa, kaɣana ɩ́ tá kɛ́ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ nyə́ma, na pə fɛɩ sɩ kʋyakʋ kʋnɛ kʋ tuti-mɛɣɛ kʋtutu ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ tutuɣuu tɔ. 	 Aga koi', ompi', uma-koi hi rala kabengia-na. Uma-koi mpai' konce hi eo karataa Pue' Yesus, hewa hi karataa topanako.


Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pə na pə mpʋ na ɩ ta cɛkənta? 	 Na'uli' tena-raka: "Hiaa' uma oa' nipaha toe?"


Mpa paa kɛ́ ma piitim nyə́ma na pá kɛ́ ma saalanaa tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ta haŋna-m pʋlʋɣʋ tá Yuta Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Ɩsəna maa təŋaɣa tá caanaa kɔtasɩ tɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. 	 Tantu ni'inca moto ompi' dala ngkatuwu' -ku ri'ulu, bula-ku mpotuku' agama Yahudi-pidi. Wori' moto doo to hingkala'ia-ku mpotuku' agama Yahudi, aga kudagi omea-ra, apa' kutuku' hawe'ea ada totu'a-ku ngkai nono-ku mpu'u. Nto'u toe ngasa' -a-damo mpobalinai' -ra topetuku' -na Yesus to mepue' hi Alata'ala, doko' kuropuhi-ra.


Kpaɩ kɛ́. Ye kʋpantʋ yaa ɩsaɣatʋ kʋlʋkʋ kɛ pa lʋkɩ, ma laŋlɛ tɩɩ hɛɛwa. Mpi tɔ pa tɩɩ heela Kilisiti tɔm. Na ma laŋlɛ ká hɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na pə́ puki. 	 Aga nau' wae, uma kutapari. Apa' nau' ba beiwa, lompe' hante patuju to sala' ba hante patuju to makono, Kareba Kristus bate rapalele! Toe-mi to mpakagoe' nono-kue. Pai' bate goe' oa' -a,


Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ tɔma sɩ: Ma tɩɩ kɛ́ Tacaa təmlɛ tʋ kɛ́. Ɩsɔ ɩ́ mʋ nyá nɔɣɔ. Ɩlɛna ɩsɔtaa tillu yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ. 	 Na'uli' Maria: "Aku' toi batua-na Pue', mengkoru-ama hi hawa' -na, bona napadupa' patuju-na hi aku', hewa to nu'uli' -ka tetu." Oti toe, malai-imi mala'eka mpalahii Maria.


Ma Caa nyəm təna kɛ ma nyəm kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma yɔɣɔtaa sɩ, nti ma kaɣa-mɛɣɛ heeluɣu tɔ tə maɣamaɣa kɛ kɩɩ kpaɣa na kʋ tɛləsɩ-mɛ. 	 Hawe'ea to ria hi Tuama-ku, bagia-ku omea-mi. Toe pai' ku'uli': napa to natarima Inoha' Tomoroli' ngkai Aku', toe-mi to naparata-kokoi."


Ma yekina-mɛɣɛ hɛɛsʋɣʋ ntɛ́. Ɩlɛ hɛɛsʋɣʋ ŋku kʋ wɛ ma maɣamaɣa ma kiŋ tɔɣɔ maa tɛləsɩ-mɛɣɛ mpʋ. Ɩlɛ pə taɣa ɩsɩɩ antulinya haakʋɣʋ ɩ nyəŋkʋ tɔɣɔ maa tɛləsɩ-mɛ. Pə tɔɔ tɔ pə́ taa pɛkəlɩ-mɛ, pəyele ɩ́ taa nyá. 	 "Kalompea' kutu'u-kokoi. Kalompea' to ngkai Aku' moto-mi to kuwai' -kokoi. To kuwai' -kokoi toi-e, uma hewa to nirata ngkai dunia' toi. Neo' susa' nono-ni, pai' neo' me'eka'.


Ɩɩ naa mpi pə yeki na pá nyəŋ Ɩsɔ piya na ɩlɔɣɔʋ nyənsɩ tɔɣɔlɔ. Wei ɩɩ təŋəɣɩ tampana yaa ɩɩ sɔɔləɣɩ ɩ yʋlʋɣɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ ta kɛ Ɩsɔ pəyaɣa. 	 Toi-mi pompetonoi-na, bona ta'inca hema to napo'ana' Alata'ala pai' hema to napo'ana' Magau' Anudaa'. Hawe'ea tauna to uma mpobabehi konoa Alata'ala, bela-ra ana' Alata'ala. Wae wo'o tauna to uma mpoka'ahi' ompi' -ra, bela-ra ana' Alata'ala.


Maa kpaləɣɩ Ɩsɔ kʋcɔɔʋ se. Ye kʋsəsɩɩtʋ ka yekaɣana na yʋlʋ pəsəɣɩ kʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa, ɩlɛ pə wɛ ɩsɩɩ Kilisiti səpa yem kɛlɛ. 	 Alata'ala mpomonoa' -ta hi poncilo-na ngkai kabula rala-na. Uma-hana lompe' ane tasapuaka kabula rala-na toe. Ane rapa' -na ria mpu'u ohea-ta jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala ngkai petuku' -ta hi Atura Musa, ke uma ria kalaua-na Kristus mate.


Pə taɣa pʋlʋ, pa taa nyɩ nti pá pɔɔsɩ-ɩ tɔ. 	 Ngkai ree, uma-rapa daho' mepekune' ba napa-napa hi Yesus.


paa wasaŋkalətʋ, paa lɛlaa nyəm nyɩɩlʋɣʋ, na nyəməŋ na puɣusuɣu na yem yem lapʋ, na ɩsɛsɛɛmlɛ na yəlaa caɣanaʋ, na təhɔm na kʋmɛlɛntʋ. 	 mobualo', mebagiu, metipo', pai' mpobabehi wori' nyala to dada'a. Mpokahina anu doo, mohingi', molangko nono, nakeni hina nono to dada'a, uma tuduia'.


Ye wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ caa yaa ɩ too na pə́ kəlɩ ma, ɩ ta tala ɩ́ la ma ɩfalʋ. Na ye wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ pəyalʋ yaa ɩ pɛɛlɔ na pə́ kəlɩ ma, ɩ ta tala ɩ́ la ma ɩfalʋ. 	 "Tauna to mpoka'ahi' tina-na ba tuama-na meliu ngkai ahi' -na hi Aku', uma-i masipato' jadi' topetuku' -ku. Tauna to mpoka'ahi' ana' -na meliu ngkai ahi' -na hi Aku', uma-i masipato' jadi' topetuku' -ku.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa wei ɩ kʋlapʋtʋ mələɣɩ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́. 	 Apa' butu dua-nata hore-hore mpotangku kehi-ta moto.


Tɔɔsəɣɩ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ Yesu Kilisiti wei ɩ fema sətaa taa tɔ ɩ tɔm. Ntəɣɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma kpaaləɣɩ tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́. 	 Kolo-mi kaparia, pai' kiwoi Yesus Kristus, to tuwu' nculii' ngkai kamatea, Magau' Topetolo' muli Magau' Daud. Toe-mi ihi' -na Kareba Lompe' to kukeni-e.


Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tɔɔ sɔɔlʋ lapʋ tɛma na tɛʋ fe, ɩlɛna kɔtəlaa sɔsaa na Falisanaa kpɛntɩ na pá polo Pilatɩ kiŋ, 	 Kamepulo-na hi Eo Sabat, imam-imam pangkeni pai' to Parisi hilou hangkaa-ngkania hi Pilatus,


Moisi kʋsəsɩɩtʋ ná taa la nɔɣɔlʋ na ɩ́ té təkpataa, tə ná mpʋ. Ama pə kɔna-tʋɣʋ tɛɛlʋɣʋ kʋfalʋɣʋ kʋpampaŋkʋ ŋku kʋ yeki na tə kpətəna Ɩsɔ tɔ. 	 Uma-pi ria kalaua-na Atura Musa, apa' Atura toe uma-i bisa tapo'ohea mpomohui' Alata'ala-- batua-na, uma-ta jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala hi kampotuku' -ta Atura Musa. Toe pai' atura to ri'ulu toe rabahaka-mi pai' rasampei hante ohea to meliu kalompe' -na: Yesus mpowai' -ta poncarumakaa to meliu kalompe' -na, apa' ngkai petauntongoi' -na, ma'ala-tamo mpomohui' Alata'ala.


Ɩ sɛɣɛsa-wɛ na ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́-wɛ təcɛɩcɛɩ kɛ́ ŋmaatʋ ntɩ tə taa kɛ́ ɩsəna pɩɩ wɛɛ sɩ Mesii ká tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ teu na pə waalɩ ɩ ká fe tɔ. Nti ɩ heela-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ Yesu wei ɩnɩ ɩ tɔm ma kɛɛsəɣɩ-mɛ ɩsəntɔ tɔ ɩnəɣəlɛ Mesii. 	 Mobasa-i Buku Tomoroli', napakanoto pai' nabajahi-raka batua-na, na'uli': "Magau' Topetolo' to najanci Pue' Ala owi, bate kana mporata kaparia duu' -na mate, aga tuwu' nculii' moto-i. Yesus to kulolita-kokoi toi, Hi'a-mi Magau' Topetolo' to ralowa owi-e."


Ama Falisanaa ná tɔma sɩ: Alɔɣaa wulaʋ toŋ kɛ ɩ tɔɣɔnəɣəna alɔɣaa lɛlaa. 	 Aga to Parisi, uma rapangalai' kuasa-na Yesus, ra'uli': "Ah! Kuasa-na tetu-le ngkai magau' seta. Toe-hawo pai' ria baraka' -na mpopalai seta-e."


Ɩsɔtʋlʋŋa tʋla pʋ́ʋ́ɣʋ́ ŋkʋ ɩlɛna nyɔɔsɩ ɩsɩɩ kɔkɔ sɔsɔɣa nyɔɔsɩ sʋʋ lɩɩʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ nyɔɔsɩ nsɩ sɩ́ kʋlaa ɩlɛna sɩ kʋ́ ilim na sɩ́ təkɩ heelim. 	 Nabea mpu'u-mi wobo' wulou'laa toe. Kanabea-na, ulo' -mi tumai rangahu to bohe, hewa rangahu to ulo' ngkai tinahi to rasuwe. Eo pai' raoa mobengi naputu' rangahu to ngkai wulou'laa toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə tala Yʋlʋ Pəyaɣa má ma teeli taa sʋʋ ntɛ́. 	 Yesus mpo'uli' -raka: "Rata-mi tempo-na, Aku' Ana' Manusia' rapomobohe.


Yəlaa paɣalɛ ká lɔ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔm kɛ waatʋ ɩnɩ, na paa lɩɩ təma waalɩ, na pa taa kpana təma. 	 Wori' tauna ngkala'ura ngkai petuku' -ra hi Aku'. Ria to mpewai' doo-ra hi bali' -ra. Wori' tauna momepokahuku'.


Pa taa lɛlaa luɣu lapa sɩ pá kpa Yesu. Ama nɔɣɔlʋ ta tʋ niŋ kɛ ɩ tɔɔ. 	 Ria-ra to doko' mpohoko' -i, aga uma hema to dungku pale-ra.


Taa tɩɩ tuuna nyá nyʋɣʋ tɔtɔ. Mpi tɔ, n kaa pəsɩ na ń la na nyá nyʋɣʋ taa nyɔɔlaɣa kʋlʋmaɣa hʋlʋmɩ yaa ká pili. 	 Neo' wo'o mosumpa mpokahangai' woo' -ta, apa' uma tapakulei' mpakabula ba mpomo'eta wuluwoo' -ta, nau' ba hangkaho-wadi.


Pənɛntɛ ma ta nəɣəsəna sɩ ń yaa-m nyá pəyalʋ. Ama nyənəɣɩ-m teitei ɩsɩɩ n nyənʋɣʋ nyá təmlɛ nyə́ma tɔ. 	 Uma-apa natao nukio' ana' -nu Mama. Agina nuponcawa batua-nua-damo.'


Tuu ɩsɩɩ Pilatɩ nɩɩʋ tɔm ntɩ tɔ ɩ sɔɔsa ɩsəlɛ ntɛ́ sɛɛsʋɣʋ kɛ ɩsəna ɩ ká la na ɩ́ yele-ɩ tɔ. Ama Yuta nyə́ma nika kiisuɣu sɩ: Ye n yela-ɩ, pə wɛ ɩsɩɩ nyaa təŋəɣɩ Lom wulaʋ sɔsɔ ɩkpatɛ ntɛ́. Yʋlʋ ɩ́ cɔɔkɩ na ɩ́ heeliɣi sɩ ɩ kɛ́ wulaʋ, pʋntʋ na Lom wulaʋ sɔsɔ pa wɛ koloŋa kɛ́ mɛɛ. 	 Kana'epe-na Pilatus lolita toe, napali' ohea-na bona mpobahaka Yesus. Aga mejeu' wo'o-ramo to Yahudi, ra'uli': "Ane nubahaka-i-kona, bela-ko ema' -na Kaisar! Yesus tetui mpo'uli' Kahi'a-na magau'. Jadi', mpo'ewa Kaisar-i-hana!"


Tɔm ntɩ tə kɛ́ tampana nyəntʋ kɛ́ təkelekele, na tə mʋna pá mʋ-tɩ təkpem na pá tɛ-tɩ na taa. 	 Makono mpu'u lolita toe we'i pai' masipato' taparasaya omea.


Pa tʋ mpʋ ɩlɛna pá puu tiina kɛ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ, halɩ pa puluŋ caakaɣa cəlʋɣʋ. 	 Ngkai ree, karatene' -na jala' -ra, wori' mpu'u-mi bau' to mesua' hi rala-na, alaa-na ntepu'u morenta-mi jala' -ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ tasa ɩ tillu nɔɣɔlʋɣʋ kʋsʋɣʋ na ɩ́ tili. Ɩlɛna təmlɛ nyə́ma mpɛ pá má ɩ́lɛ́, na pá tʋʋ-ɩ, na pá tɔɣɔnɩ-ɩ niŋ naanʋwa təyələyəlɩ. 	 Oti toe, pue' bonea toei mpopahawa' tena wo'o-pi hadua batua. Aga rapao' wo'o-i-wadi-hawo, ralibui' pai' rapopalai mara.


Nyɔɣɔsɩ yaa lʋkɔtʋ kaa tasa-wɛɣɛ kpaʋ. Ilim kaa nyaɣa-wɛ, haŋaɣa nakəlɩ ka kaa tasa-wɛɣɛ lapʋ. 	 Uma-rapa mo'oro', uma-rapa ngkamara, uma-rapa nahimai' eo to ngkerepa'.


Ama pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te, na mpa pa sɛɛkɩ Ɩsɔ na tampana tɔ paa sɛɛ-ɩ hatoo pa taa kɛ́ na cɛsʋɣʋ fɛɩ. Ɩsɔ sɛɛlaa ɩsɩɩ mpʋ wɛɣɛ Caa Ɩsɔ sɔɔlaa. 	 Tapi' rata mpai' tempo-na-- pai' toi-mi tempo-na-- tauna to mepue' mpu'u-mpu'u hi Alata'ala to Tuama, kana mpopue' -i hante kuasa Inoha' Tomoroli', pai' ntuku' ohea to makono. Pepue' to hewa toe-mi to napokono Alata'ala to Tuama.


Ye mpʋ ɩlɛ, n tasəɣɩ weɣe taŋʋɣʋ tɔtɔ? Kʋlɩ na pá yaa ɩ hətɛ na pá sɔ-ŋ Ɩsɔ lʋm na pə́ taɣanɩ-ŋ nyá ɩsaɣatʋ. 	 Wae-pi, napa wo'o-pi to nupopea! Mokore-moko pai' raniu' -moko jadi' topetuku' Yesus. Mekakae-moko hi Pue' Yesus bona na'ampungi jeko' -nu.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ təyaɣa taa na pá ná pəyaɣa na ka too Malɩ. Ɩlɛna pá həntɩ atɛ na pá sɛɛ-kɛ. Na pá hɛtɩ pa wontu na pá ha-kɛɣɛ wʋla na tulaalʋ kʋfəɣətʋ na tulaalʋ miili. 	 Karata-ra, mesua' -ramo hi rala tomi, mpohilo Ana' toei hante Maria, tina-na. Mowilingkudu-ramo mpopue' -i. Oti toe, karabongka-nami pontimamahia rewa-ra, pai' rajuju-mi pepue' -ra hi Ana' toei. Pepue' -ra toe: bulawa, pai' anu mohonga to masuli' oli-na to rahanga' dupa' pai' mur.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ pɔɔsa Yesu sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ ɩnəɣɩ? Ɩlɛna Yesu cɔ Pilatɩ sɩ: Ntəɣəlɛ n yɔɣɔta mpʋ. 	 Jadi', mepekune' Pilatus hi Yesus: "Ha Iko mpu'u-mi Magau' to Yahudi-e?" Na'uli' Yesus: "Wae mpu'u, hewa to nu'uli' tetu-e."


Pəlɛ tɔ ɩ puki kɛ́ na ɩ́ caa alɔɣaa lɛlaa mpa pa kəla ɩnəɣɩ ɩsaɣatʋ tɔɣɔ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa, na pá kɔɔ na pá caɣa təyaɣa ŋkɛ ka taa. Ɩlɛna lɔŋ nyəntʋ náá məlɩ na tə́ lá sana na nɔɔnɔɔ nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na kʋfalaŋ yəlaa asaɣaa panɛ. 	 Toe pai' hilou ncala' -i mpokio' pitu hingka anudaa' -na to meliu kadada'a-ra ngkai hi'a. Tumai-ramo mesua' hi tauna to napalahii toe-e wengi, pai' mo'oha' -ramo hi ree. Ka'omea-na tampai kampe'ahii' tauna toei ngkai lomo' -na. Wae wo'o mpai' to majadi' hi tauna to dada'a tempo toi: meliu lau-mi mpai' kasilaka-ra, apa' oja' -ra mpotarima-a."


Pa nɩɩ ɩ yɔɣɔtəna-wɛɣɛ Alaamee tɔm, ɩlɛna pá laɣasɩ caɣalɛ. Tənaɣa Pɔɔlɩ tɔma sɩ: 	 Kara'epe-na ntodea Paulus mololita hi rala basa-ra moto, hangkedi' pengkalino-ra. Napokaliliu Paulus lolita-na, na'uli':


Yəlaa samaa lɩɩkaɣana Yosalɛm cɔlɔ acalɛɛ taa na pá kɔŋna kʋtɔntʋnaa na mpa alɔɣaa cɔɔsaɣa tɔ, na pa təna pa hikiɣi alaafəya. 	 Jadi', mo'iko-ra-damo tauna ngkai ngata-ngata to mohu', hilou hi ngata Yerusalem mpokeni ompi' -ra to peda' pai' tauna to napesuai' seta. Hawe'ea-ra rapaka'uri'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɔkaɣa tɔ, Yesu kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ mʋ, ma tɔnʋɣʋ ntɛ́. 	 Bula-ra ngkoni', na'ala' -mi Yesus roti pai' naposampayai, mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala. Oti toe, napihe-pihe pai' natonu-raka, na'uli': "Ala' -mi, koni' -mi. Toi-mi woto-ku."


Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ laasasɩ tooso, ɩlɛna mpʋ ɩnɩ pə́ taɣanɩ ɩsɔtaa kɛ́ kpaʋ. 	 Pangila toe tolu ngkani nahilo, pai' oti toe, te'ore' nculii' -mi kumu' toe hilou hi langi'.


Na ɩ́ kpaaləɣɩ samaa taa sɩ: Ma waalɩ wei ɩ kɔŋ tɔ pʋntʋ kəla-m toŋ. Halɩ ma ta tɩɩ tala sɩ má sopi na má wɔɣɔsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala maɣamaɣa. 	 Mpopalele-i kareba toi: "Ngkabokoa' ngkai aku', tumai mpai' to meliu kuasa-na ngkai aku'. Bangku' mowilingkudu mpobongka koloro sapatu' -na, uma-a-kuwo natao.


Tampana na siɣisuɣu kɛ ɩ təŋəɣɩ na ɩ́ hʋʋkəna. Pə taɣa pʋlʋ, wasaŋkalɩ sɔsɔ wei ɩ wakəlaɣa tɛtʋ na ɩ asilima tɔ, ɩ kʋ ɩ tɔm. Na ɩsəna mpi ɩnɩ ɩ ka kʋ Ɩsɔ yəlaa tɔ, Ɩsɔ ná tʋ-ɩ pə saləka. 	 Une' -imi, apa' pobotuhi-na monoa' pai' makono. Nahuku' -imi tobine to uma mowo ele' -na, to mpakada'a dunia' hante pobualo' -na. Nahuku' -i apa' hi'a to masala' hi kampopatehi-na batua-batua Alata'ala."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ta laŋ sam kɛ tiili, ye pə taɣa ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa, na ɩ lʋlʋɣʋ nyə́ma na ɩ təyaɣa nyə́ma hɛkʋ. 	 Ngkai ree, Yesus mpo'uli' -raka: "Hadua nabi bate rabila' hiapa kahilouaa-na. Aga hi ngata-na pai' tomi-na, pai' dohe ompi' -na moto, uma lau-i rabila'."


Mpʋ tɔ na pəyaɣa tɔŋna pɩɩʋ na ka tɔnʋɣʋ tɔkəɣɩ na ká tɔŋna laɣatʋ nyəm kɛ teu na Ɩsɔ wɛ ka waalɩ. 	 Ana' -ra toei, kaboo-bohea pai' karoo-rohoa. Monoto lia nono-na, pai' Alata'ala mpogane' -i.


Ɩ́ feŋ na ɩ́ sələmɩ, tɔfɔ ɩ́ ká hoti waatʋ wei maɣasʋɣʋ kɔŋ-mɛ tɔ. Pááná wɛɛ, ama tɔnʋɣʋ ɩɩ pəsəɣəna. 	 Mojaga pai' mosampaya-mokoi bona neo' -koi mporata pesori. Hi rala nono-ni dota moto-koi mpobabehi to makono, aga uma nidadahi apa' manusia' bate lente."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Apəlaham cɔ-ɩ sɩ: Ye kpaalʋɣʋ kɛ pa caa, Moisi na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pa wɛɛ ɩlɛ, pá nɩɩna pɛlɛ. 	 "Na'uli' Abraham: `Ria-miraka sura to na'uki' Musa pai' nabi-nabi ntani' -na. Mpotuku' napa to te'uki' hi rala sura toe-ra-damo-rawo.'


Pa ŋmaawa mə kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ taa sɩ: Ye yəlaa naalɛ ləsa aseeta kʋlʋm, pa aseeta ɩnɩ ɩ wɛ tampana. 	 "Hi rala Buku Atura-ni moto te'uki' hewa tohe'i: 'Ane ria nte rodua sabi' to hibalia lolita-ra, posabi' -ra toe ma'ala rapangala'.'


Ama acaalətʋ nyə́ma na mpa pa lakɩ topotopo təma tɔ na asilima lataa na yʋlʋkʋlaa na tɩɩŋ laalaa na mpa pa kɛ́ pɔpɔtʋnaa kɛ pa yɔɣɔtaɣa taa yaa pa kʋlapʋtʋ taa tɔ, ɩcatɛ waalɩ kɛ́ pɩɩ kaa-wɛ. 	 Aga tauna to dada'a, topedoti, to mogau' sala', to mepatehi, to mepue' hi pinotau, tauna to moboa' pai' tauna to mpokono to boa'-- hawe'ea tauna toera, uma-ra rapiliu mesua' hi rala ngata toe.


Ma pu, ye nyá ɩlɛ tɔkɩ pɛɛlɛɛ nna pə hʋla-tʋɣʋ tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tɔ na ń nyɔɔ toŋ. 	 Jadi', Timotius ana' -ku! Pakaroho mpu'u nono-nu hante karohoa to tarata ngkai Kristus Yesus ngkai kabula rala-na Alata'ala.


Yuta nyə́ma Tɛɛʋ acima wʋsaa, ɩlɛna Yesu polo Yosalɛm. 	 Neo' rata-mi tempo-na eo bohe agama Yahudi to rahanga' Eo Paskah. Jadi', hilou-imi Yesus hi Yerusalem mpokaralai eo bohe toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa wulaʋ kʋlaa na ɩ́ tɔ Yesu sɩ: N kaa yɔɣɔtɩ? Suweɣe yəlaa panɛ pa yɔɣɔtəɣəna-ŋ ye? 	 Kamokore-nami Imam Bohe pai' -i mpo'uli' -ki Yesus: "Ha uma nutompoi' -ra to mpakilu-ko toe-e?"


Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ yelina tá Yatʋ Yesu Kilisiti kɛ́ na ɩ́ tisi Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ tá tɔɔ pə tɩɩ fɛɩ, 	 Napa pai' nahore-ta ngkai huku' jeko' -ta toe-e? Ba nahore-ta apa' monoa' kehi-ta? Bela-hawo. Nahore-ta toe, muntu' ngkai kalompe' nono-na moto-hawo. Yesus Kristus mate mpotolo' jeko' -ta jadi' Magau' Tompohore-ta, alaa-na Alata'ala mpowai' -tamo Inoha' Tomoroli', to uma mowo kabohe kuasa-na hi rala nono-ta. Hante kuasa Inoha' Tomoroli' toe, nabohoi' -tamo ngkai jeko' -ta, nawai' -ta katuwua' to bo'u pai' nono to bo'u.


Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Mə laŋkpɩɩsəŋ tɔɔ kɛ́ Moisi ka ha-mɛɣɛ mpaaʋ sɩ ɩ́ tɔɣɔnɩ mə alaa. Ama hatoo kancaalaɣa pə taa wɛɛ mpʋ. 	 Na'uli' Yesus: "Musa mpiliu-koi mogaa' -le, apa' ngkai kamotu'a nono-ni, uma tuduia'. Aga kakoo-kono-na, uma hewa toe ngkai lomo' -na.


Tə nyəmá mpʋ sɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔkʋɣʋ wɛ lotu taa tɔm kɛ́. Ama maɣa yʋlʋ kɛ yʋlʋ kɛ́ na ɩcantʋ təlɔ, na pə pɛɛta-m na ɩsaɣatʋ na má pəsɩ tə yom. 	 Ta'inca moto ompi', Atura Pue' bate lompe' apa' ngkai Inoha' Tomoroli' -i. Tapi' aku' toi-e, manusia' to lente-a, apa' napobatua jeko' -a-hana.


Yesu lɩɩ ɩcatɛ taa na ɩ́ səɣəla ɩ səm tesika sɩ ɩ pukina timpi pa yaa sɩ nyʋmpɔɣɔlaɣa tɛ tɔ. (Alaamee nyə́ma yaa tənɛ ɩnɩ sɩ Kɔləkɔta na pa tɛ taa.) 	 Yesus mpaha'a parika' -na hilou hi mali ngata, pai' -i rakeni hilou hi po'ohaa' to rahanga' Bulu' Banga'woo'. (Hi rala basa Yahudi hanga' -na Golgota.)


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təna niŋ kɛ sɩ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ təna na ɩ́ tɛɛ. 	 Ngkai ree, najama-ramo ana' toera, pai' -ra nagane'. Oti toe, malai-imi ngkai ree.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa-wɛ na ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔnaa sɩ: Ɩsənaɣa Satanɩ ká tɔɣɔnɩ ɩ tɩ? 	 Toe pai' Yesus mpokio' -ra bona mpomohui' -i, pai' napololitai-ra hante ba hangkuja nyala lolita rapa', na'uli': "Ha beiwa-hawo seta mpopalai hingka seta-na?


Pɩɩ kuli pa paɣalɛ taa tɔmnaa tɔɔ təkeelee. Laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ ká tʋlɩ toto nyaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ ɩsɩɩ laɣatɛ kɛ pa sɔpa-ŋ. 	 alaa-na telohu-mi ihi' nono-ra. Hiaa' iko Maria, narumpa' -ko-hana mpai' kasusaa' nono, hewa to rajalo piho'."


Yuta nyə́ma mpa paa kɔma Malɩ tɛ tɔ, pa ná mpi Yesu lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna pa paɣalɛ mʋ ɩ tɔm. 	 Wori' to Yahudi to mpokinomo Maria nto'u toe, pai' rahilo napa to nababehi Yesus. Pai' wori' -ramo to mepangala' hi Hi'a.


Pepeɣe maa kɛɛsəna kʋfalaŋ yəlaa panɛ? Pa nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ piya cakʋɣʋ kataasɩ taa na sɩ tɔŋ təma sɩ: 	 "Uma mowo tauna to tuwu' tempo toi! Toi-mi lolita rapa' -ku to kurapai' -raka. Hira' hewa ana' to mohura hi wiwi' karajaa to mpobawai ema' -ra,


Paa sɔɔla yəlaa ɩsantɛ na pə́ kəlɩ Ɩsɔ nyəntɛ tɔɣɔ. 	 Apa' konoa-ra doko' ra'une' hingka doo-ra, uma rasaile' pe'une' to ngkai Alata'ala.


Na ye pə cəpa nɔɣɔlʋ na ɩ́ pasa cele tɔmnaa mpa pa wɛ takəlaɣa kanɛ ka taa tɔ, Ɩsɔ ká pɛ pʋntʋ kɛ ɩ paa nyəm kɛ weesuɣu tʋɣʋ pee taa, na Ɩsɔ ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ nte tə tɔm pa kɛɛsa takəlaɣa kanɛ ka taa tɔ tə taa. 	 Pai' ane ria tauna to mpokurai' ba napa-napa ngkai lolita sura toi, Alata'ala wo'o mpai' mpokurai' bagia-na: uma-ra mpai' ma'ala ngkoni' wua' kaju katuwua', pai' uma-ra ma'ala mesua' hi rala ngata to moroli' toe, hewa to te'uki' hi rala sura toi.


Kʋ fema ɩlɛna Akilipa na Pelenisi pá sɔ lʋm kɛ teu. Ɩlɛna pá na pa yoolaa sɔsaa na ɩcatɛ nyʋɣʋ nyə́ma pá pɩɩlɩ na pá sʋʋ təkotile na pə na pə yuŋ kɛ sɔsɔm. Tənaɣa Fɛsətusi tilaa na pá kɔna Pɔɔlɩ. 	 Kamepulo-na, tumai mpu'u-ramo Agripa pai' Bernike, pai' -ra rapotomu hante wori' nyala pebila'. Mesua' -ramo hi rala tomi poromua hante tadulako tantara pai' totu'a ngata. Festus mpopahawa' bona Paulus rakeni hi poromua-ra.


Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə yelina na tə́ cɛkəna sɩ Ɩsɔ yɔɣɔta kʋyɔɣɔtʋ na ɩsɔtaa na atɛ pə́ lá, haləna mpi pɩɩ naa tɔ pə lɩɩna mpi pə naa tɔ pə taa. 	 Ngkai pepangala' -ta, ta'inca langi' pai' dunia' napajadi' Alata'ala hante lolita-na-wadi. Jadi', hawe'ea to tahilo, nababehi ngkai to uma kahiloa.


Pə kɔma na ilim caa tɛm, ɩlɛ ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ kɔma ɩ kiŋ ntɛ́, na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔɣɔnɩ samaa ɩnɛ ɩnɩ na ɩ́ polo acalɛɛ taa na pə cɔlɔ cacakəŋ tɛɛ na pá hiki təsʋʋlɛnaa na tɔɣɔnasɩ. Pə taɣa pʋlʋ, cənɛ kɛ́ nyɩɩtʋ taa kɛ́. 	 Neo' limpa-mi eo, rata-ramo ana'guru-na to hampulu' rodua mpo'uli' -ki Yesus: "Guru, agina tahubui-ramo ntodea toera lau hilou mpali' pongkoni' -ra pai' poturua-ra hi ngata pai' bonea to mohu'. Apa' wao' -hana hi rehe'i lau."


Mpi pɩɩ yele na tə́ nyɩ sɩ tampana kɛ tə təŋəɣɩ tɔɣɔlɛ. Pɩɩ yele na tə́ wɛɛna naani kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa. 	 Ane mpoka'ahi' -ta ompi' -ta, toe-mi pompetonoi-na bona ta'inca mpu'u kakita' -na ana' Alata'ala, alaa-na rodo-mi nono-ta mponyanyo-i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tukaa na ɩ́ lɩɩ, ɩlɛna ɩ́ wii ɩsɩɩ ɩ səkɩ ɩ səkɩ. 	 Palai-nami Petrus hilou hi mali-na, pai' -i geo' ngkai kapeda' nono-na.


Pilatɩ sɔɔlaa sɩ samaa ɩnɩ ɩ laŋlɛ ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩlɛna ɩ́ tʋlɩ Palapaasɩ, na ɩ́ yele na pá casa Yesu kɛ akpatɛɛ. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa-ɩ na ɩ́ cɛlɛ-wɛ sɩ pá polo pá kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ. 	 Pilatus doko' ngala' nono ntodea, toe pai' nabahaka-miraka Barabas. Oti toe, nahubui-mi tantara-na mpoweba' Yesus pai' natonu-miraka bona raparika'.


Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɔŋna pote, ɩlɛna pá tala ɩcatɛ natəlɩ na alʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ lapɩ-ɩ mʋʋllɛ. Pa yaa alʋ ɩnɩ sɩ Maləta. 	 Rala pomakoa' -ra toe, Yesus pai' ana'guru-na mehani hi ngata. Hi rala ngata toe, ria hadua tobine to rahanga' Marta to mpotorata Yesus.


Ɩlɛna ɩ́ la-wɛɣɛ faaci kɛ teu na ɩ́ sɛɛkɩ-wɛɣɛ ɩsɔnaa sɩ pá cɛkəna. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tuulu poləna tuutu. 	 Wori' nyala lolita rapa' natudui' -raka, na'uli': "Ria hadua topohawu' hilou mohawu'.


Ama tə tənaɣa mpʋ Yesu tá cɔ-ɩ tə tɔɔ sɩ pʋlʋ. Ɩlɛna pə́ lá Kʋfənɛɛ kɛ piti kɛ́ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ. 	 Uma hamelaa nahono' Yesus, alaa-na napokakonce lia Gubernur.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm ta kɛ nɔɣɔ taa tɔm tike. Ama sɩ ń pəsɩ na ń lakɩ kɛ́. 	 Apa' ane Alata'ala jadi' Magau' -ta, nabalii' kehi-ta hante baraka' -na. Neo' mpai' ta'uli': "Alata'ala Magau' -ta," hiaa' uma tabalii' kehi-ta.


Pa kʋlapʋtʋ lʋləsəɣɩ fɛɛlɛ fɛɩ təma kɛ pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ teŋku hʋla pááná nyəna tɔɔkʋɣʋ kʋhulaŋ tɔ. Pa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtʋlʋŋasɩ kʋkpɛsasɩ. Ɩsɔ tɛma-wɛɣɛ pa təcaɣalɛ caaʋ kɛ səkpɛtiile anaam taa kɛ́. 	 Hira' hewa ue to ngkilimue pai' ngkeni wori' momo, apa' mpopehuwu-ra gau' to me'eai'. Hira' hewa betue' to uma monoa' pomako' -ra: ra'uli' -rana mpokeni-ra kabajaa, ntaa' mpokeni tauna puha lau-ra-wadi! Alata'ala mporodo-raka po'ohaa' to mobengi riki. Mo'oha' hi ria-ramo mpai' duu' kahae-hae-na.


Yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka səŋa ɩ ɩsɛntaa, na tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ wɛna-ɩ. 	 Muu-mule' rata hadua tauna to mohaki' ngkumowu, mowoto witi' pai' pale-na.


Ama ye wei ɩ tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ Kilisiti təŋʋɣʋ tɔɔ, fɛɛlɛ ɩ́ taa kpa-ɩ. Ɩ́ sa Ɩsɔ kɛ́ ɩsəna mpi pa tʋna-ɩ na Kilisiti tɔ. 	 Aga ane rabalinai' -koi apa' to Kristen-koi, neo' nipoka'ea'. Uli' -mi-hana tarima kasi hi Alata'ala, apa' topetuku' Kristus mpu'u-koi.


Samaa pʋɣʋlaɣa-wɛɣɛ pə tɩɩ fɛɩ, paa na mpʋ yʋlʋ kpaɩ tʋ kɛ yem nyaŋaɣana pa taa sʋʋʋ. 	 Tauna to uma mepangala' hi Yesus, uma-ra daho' morumpu dohe-ra. Aga nau' wae, hawe'ea topepangala' rabila' ntodea.


Pilatɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ lɩɩna Yesu kɛ́ awalɩ taɣa tɔɔ. Ɩlɛna ɩ maɣamaɣa ɩ́ kpa hʋʋlɛ kumte tɔɔ na ɩ́ caɣa. (Alaamee nyə́ma ná yaa-tɛ sɩ Kapata na pa tɛ taa.) 	 Kana'epe-na Pilatus lolita-ra toe, nakeni-imi Yesus hi mali-na, pai' -i mohura hi pohuraa pobotuhia to rahanga' Ila' Watu. (Hi rala basa Yahudi hanga' -na Gabata.)


Tɔm nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-mɛ tɔ tə tɔɔwa, ɩlɛ ma nyɩɩləɣɩ sɩ maa kɔɔ mə tɛɣɛ na má heeli-mɛɣɛ-tɩ na nɔɣɔ na pə́ ha-tʋɣʋ laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ. Ma kaa ŋmaa-təɣɩ kʋŋmaa kɛ takəlaɣa taa na ŋmaalaɣa. 	 Wori' -pidi to dota ku'uli' -kokoi, tapi' uma ku'uki' hi rala sura toi. Apa' patuju-ku tilou moto-a mpai' mpencuai' -koi. Jadi', momepololitai wiwi ngkawiwi-ta-damo mpai', bona gana kagoea' -ta.


Ma taapalaa, ntɔŋ ɩ́ nyəmá Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ teu yaa. Tɔʋ, tə maɣamaɣa tə tɔm kɛ maa kɛɛsɩ-mɛɣɛ pənɛ. Yʋlʋ weesuɣu tʋ tike niŋ kɛ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə pɛləɣɩ. 	 Ompi' -ompi', ni'inca moto atura topoparenta. Jadi', tantu ni'inca napa to ku'uli' tohe'i: kita' manusia' bate tuwu' hi une' kuasa atura topoparenta bula-ta tuwu' -pidi. Aga ane mate-ta-damo, uma-pi ria kuasa atura toe hi kita'.


Paa tə tɩɩ fɛɩ, Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́. Pə tɔɔ ɩnəɣɩ, paa tə wɛɛ, paa tə fɛɩ, Tacaa tənna-tʋ. 	 Tuwu' ba mate-ta, bate mpotuku' konoa Pue' -ta. Tuwu' ba mate-ta, kita' bate bagia-na Pue'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani, 	 Na'uli' Yesus: "Mepangala' -mokoi hi Alata'ala!


Pə kaasa kʋyɛɛŋ naatoso sɩ Tɛɛʋ acima ɩ́ tala, ɩlɛna Yesu məlɩ Petanii ɩcatɛ taa timpi Lasaa wei ɩ ka feesa sətaa taa tɔ ɩ wɛɛ tɔ. 	 Ono eo kako'ia-na Eo Paskah, hilou-imi Yesus hi Betania, ngata katidaa-na Lazarus, to napotuwu' nculii' -e wengi.


Tam kɛ́ ma heeliɣi-mɛɣɛ-tɩ, na pənɛntaa ɩsəlʋm kɛ ma tasəɣəna-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu kɛ ɩsəntɔ. Paɣalɛ wɛnna na pá wakələɣɩ mpi Kilisiti lapa ɩ səm tesika tɔɔ tɔ na pa yaasinaa asaɣaa. 	 Apa' hewa to jau-mi ku'uli' -kokoi-- pai' ku'uli' tena wae lau hante kageo' -ku-- wori' -ramo tauna to dada'a gau' -ra. Hante gau' -ra toe, mposapuaka-ra patuju-na Kristus mate raparika'.


Cɛsəlaa mɛ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka nawa mə tɔm kɛ́ təkelekele na pə́cɔ́ ɩ́ ŋmaa-təɣɩ ɩ takəlaɣa taa sɩ: 	 Hi mali-na-wadi petuku' -ni hi Alata'ala tetu-e! Makono mpu'u lolita nabi Yesaya owi to mpolowa-koi, hewa toi moni-na:


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩsənaɣa taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ ka la? Ɩ ká kɔɔ kɛ́ na ɩ́ kʋ təmlɛ nyə́ma mpɛ, ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa kʋfama na ɩ́ sɩɩ taalɛ taa. 	 Ngkai ree, Yesus mpo'uli' -raka pangkeni to Yahudi: "Jadi', napa-mi to nababehi pue' bonea toei? Bate tumai-ile mpopatehi-ra to mpodoo bonea-na, pai' bonea-na nawai' -raka tau ntani' -na.


Ama laɣatʋnaa ná kpaɣa pa fətəlanaa, ɩlɛna pá cosi nim kɛ kpaləpanaa taa na pá tɔkɩ pa tɔɔ tɔtɔ. 	 Lima toronaa to monoto nono-ra mpokeni hulu' -ra hante lana talaa-ra.


Ɩ tɔka ɩ niŋ ntɔɣɔŋ taa kɛ́ ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa, na laɣatɛ nte tə wɛ lɔŋ kɛ taa na waalɩ tɔ tə lɩɩkaɣana ɩ nɔɣɔ taa. Ɩ ɩsɛntaa mʋɣɩ kɔkɔ kɛ́ ɩsɩɩ ilim sikuɣu na pə́ nyakɩ ɩsəna mpi tɔ. 	 Pale ka'ana-na ngkakamu pitu meha' betue', pai' ngkai nganga-na mehupa' hamata piho' to baka' ntimalia. Lio-na mehini hewa eo mpo'eo to ngkerepa'.


Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tʋna pa lotunaa taa kɛ́ hʋwɛɛ sɩ pá kpɛntɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa na pá lakɩ na pá məŋna pa kawulasɩ toŋ na pá cɛla wontuɣu, na pá yoosi nti nti tə ləmaɣasɛɛ ɩ ka tʋwa tɔ, haləna Ɩsɔ ka yɔɣɔta nti tɔ tə́ la. 	 Hiaa' napa to rababehi toe bate patuju-na Alata'ala ami'. Apa' Alata'ala mpolengo nono magau' toera bona hira' mpopomako' patuju-na. Toe pai' magau' toera, hanono lau-ra mpotonu kuasa poparenta-ra hi binata toei, duu' -na madupa' mpu'u-mi napa to nalowa Alata'ala.


Ama tə caa tə nyɩ nti nyá maɣamaɣa n hʋʋkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, paa timpi paa caa kpekəle nte tə taa n wɛ mpʋ tɔ tə tɔm. 	 Sampale-di, doko' ki'epe tudui' -nu mpokahangai' Magau' Topetolo' tetu-e. Apa' ki'epe moto tauna hiapa-apa mposapuaka tudui' tetu."


Ama paa tɛ na pá kɛɛsɩ pa kʋlapəlɛ tənaɣa Ɩsɔ wei ɩ sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ ɩ hʋʋkəna weesiŋ nyə́ma na sətaa kɛ tɔm tɔ. 	 Tapi' rata mpai' tempo-na, tauna toera kana mpotompoi' pompekunea' Alata'ala hi gau' -ra to dada'a toe. Apa' sadia-imi Alata'ala mpohurai kara-kara hawe'ea tauna, lompe' to tuwu' -pidi, lompe' to mate-mi.


Yesu nyəmá pə təna mpi pɩɩ maɣana-ɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ kpətəna-wɛ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Aweɣe ɩ́ pɛɛkəɣɩ? 	 Yesus mpo'inca omea napa to kana jadi' hi woto-na. Toe pai' hilou-imi mpotomu tauna toera, pai' napekune': "Hema to nipali'?"


Kpaɣa-wɛ na nyá na-wɛ ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ lá nyɔɔŋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtaɣa. Caa liɣitee na pá looli pa nyɔɔŋ. Saa ɩnɩ paa wei ɩ ká nyɩ sɩ nti pa yɔɣɔtaa tɔ pa tʋ-ŋ-təɣɩ kʋtʋɣʋ kɛ́. Ama nyá, nyá tɔŋna Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ təŋʋɣʋ. 	 Jadi', iko wo'o-kowo, hilou-ko dohe-ra hi Tomi Alata'ala mpobabehi ada agama pompobohoi' woto, pai' iko mpobayari oli porewua pepue' -ra, bona ma'ala-ra mposongki' wuluwoo' -ra ntuku' ada-ta. Ane hewa toe-damo, monoto-mi hi hawe'ea tauna ka'uma-na-hawo makono kareba to ra'epe mpotuntui' -ko. Apa' nutuku' wo'o-kowo Atura Musa.


Wei ɩnɩ ɩ ká səna-mɛɣɛ mpʋ tɔ, ɩ ká kɔɔ. Ɩnəɣəlɛ Feesuɣu ŋku kʋ kɛ tampana tʋ na kʋ lɩɩna Tacaa kiŋ tɔ. Tacaa ká cɛlɛ-mɩ-ɩ na má tisi-mɛɣɛ-ɩ. Ye ɩ kɔma ɩ ká yɔɣɔtɩ ma tɔm. 	 "Tumai-i mpai' Inoha' Tomoroli', batua-na, Inoha' to mehuwu ngkai Alata'ala pai' to mpotete' -koi hi tudui' to makono. Hi'a-mi mpai' Topetulungi to kuhubui tumai hi koi' ngkai Tuama-ku. Ane tumai-ipi mpai', Hi'a-mi to jadi' sabi' -ku.


Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ma tɛma ma taa na Ɩsɔ tɔɣɔ ma yɔɣɔtaa. Tá tɔtɔ tá hʋwɛɛ wɛ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔm taa tɔɣɔ tə tɛma ta taa na Ɩsɔ na pə tɔɔ kɛ́ tá nɔɔsɩ tɔɔ ɩɩ suŋ. 	 Hi rala Buku Tomoroli', te'uki' hewa toi: "Ngkai pepangala' -ku, pai' daho' -a mololita." Bate hewa toe wo'o-maka-kaiwo. Mepangala' -kai hi Pue' Ala, toe pai' daho' -kai mololita.


Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa pa təna mpa pa nɩɩ tiikilaa tɔm ntɩ tɔ. 	 Konce omea tauna to mpo'epe lolita topo'ewu toera.


Hatoo lɔŋ Tafiiti nawa mpi pɩɩ tɛ na pə́ la tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ yɔɣɔta Mesii səpʋ na ɩ́ fe tɔ pə tɔm sɩ: Pa ta lɔ-ɩ yem kɛ́ atɛtəlɛ taa. Ɩ ta tɩɩ sɔŋ paa pəcɔ maɣamaɣa. 	 Daud hadua nabi, pai' na'inca ami' napa to nababehi Alata'ala hi eo mpeno. Alata'ala mpobabehi janci-na hi Daud hante mosumpa, na'uli': hadua mpai' ngkai muli Daud na'ongko' jadi' magau' hewa Daud moto. Jadi', toe pai' Daud mpolowa ami' -mi katuwu' -na nculii' Magau' Topetolo', na'uli': uma-i rapelele' hi po'ohaa' tomate, pai' woto-na uma rapelele' hi rala daeo' duu' -na pope.


Pa pɛɛtaɣa pa tɛtʋnaa na pa wontunaa na pá kotiɣi pə liɣitee kɛ təntəmlɛ, na pə́ caala pa taa wei pa waasəna-ɩ. 	 Ria-ra to mpobalu' ihi' tomi-ra, pai' doi oli-na rabagi-bagi hi doo-ra to nakakurai'.


Ama ma heeluɣu-mɛɣɛ-tɩ tɔ, pə wakəla mə laŋa kɛ sɔsɔm. 	 Wule' susa' nono-ni-wadi mpo'epe lolita-ku we'i to mpo'uli' neo' hilou-ama.


na Asafɩ náá lʋlɩ Yosafatɩ, na Yosafatɩ náá lʋlɩ Yolam, na Yolam náá lʋlɩ Osiyasɩ. 	 Asa mpobubu Yosafat, Yosafat mpobubu Yoram, Yoram mpobubu Uzia,


Pəlɛ pə paasi tá taa alaa napəlɩ pa tʋ-tʋɣʋ piti taa. Pa taa tɛʋ na pá polo pəlaaʋ tɔɔ. 	 Hiaa' toe-e, ba hangkuja dua tobine doo-kai mpolahoi ta'i-kai, apa' hilou-ra hi daeo' -na mepupulo ngone,


Mpa pa fɛɩna kalampaanɩ tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, mpɛ pa tənna ɩsɔtaa Kawulaɣa. 	 "Marasi' tauna to mpo'inca kampe'ahii' tuwu' -ra hi poncilo Alata'ala, apa' hira' toe-mi mpai' to jadi' ntodea Alata'ala, pai' Alata'ala jadi' Magau' -ra.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa taa lɛlaa ká ná Yʋlʋ Pəyaɣa má na má kɔŋ ɩsɩɩ wulaʋ sɔsɔ na pə́cɔ́ pá sɩ. 	 Mpu'u-mpu'u ku'uli' -kokoi: ngkai olo' -ni koi' toi, ria-koi mpai' to ko'ia mate kako'ia-na nihilo-a, Aku' Ana' Manusia', rata jadi' Magau'."


Aaɩ, ma heeliɣi-mɛ sɩ, pə taɣa mpʋ se. Ama mɩɩ ta laɣasɩ, ɩ́ ká sɩ mə tənaɣa ɩsɩɩ pɛlɛ pa səpʋ tɔ. 	 Uma-e' waetu! Ku'uli' -kokoi: ane uma-koi medea ngkai jeko' -ni, bate rahuku' wo'o-koiwo mpai' omea."


Ḿpʋ́ɣʋ́ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ tɔma sɩ: Pənɛntaa ma pəsəɣɩ pə tənaɣa kʋfam. Na ɩ heela-m sɩ: Nmaa-tɩ. Mpi tɔ ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kɛ tampana kɛ́, na tə mʋna pá tɛ-tɩ na taa. 	 Oti toe mololita-imi To Mohura hi Pohuraa Magau', na'uli': "Hewa toe lau kubo'ui omea-mi." Pai' na'uli' wo'o-ka: "Uki' -mi tohe'i, apa' lolita tohe'i makono pai' bate madupa' mpai'."


Pə fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə kiŋ se. Nti tɔɣɔlɛ sɩ, ye mə taa wei ɩ́ caa ɩ la sɔsɔ kɛ mə hɛkʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə təmlɛ tʋ. 	 Aga koi', neo' hewa toe kehi-ni! Hema-koi to doko' bohe pangka' -na kana jadi' pahawaa'.


Ntəɣəlɛ sɩ ɩ́ kii nantʋ kʋlalaatʋ, na caləm, na wontu nti pa ta lɛntɩ tɔ. Ɩ́ yele tɛtɛlakasɩ təkpataa. Ye ɩ kii mpʋ ɩnɩ pə təna pə maɣaa. Pə lapa wulee. 	 Kiperapi' bona neo' -koi mpokoni' pongkoni' to rapopepue' hi pinotau. Neo' ngkoni' raa', pai' neo' ngkoni' bau' to uma ralali ncala' raa' -na. Pai' neo' mogau' sala' hante toronaa ba hante tobine doo. Ane nipokalaa-damo katuwu' -ni ngkai hawe'ea toe, hono' -mi. Hudu rei-mi ulu lolita-kai."


Haɩ hɛɛsɩ ma laŋlɛ kɛ tə kɛ́ Kilisiti nyə́ma tɔ pə tɔɔ. 	 Toe-mi ompi', apa' mo'ompi' -tamo hi rala Pue' -e, tuku' -ka-kuwo pomperapia' -ku toi. Doa nculii' -imi Onesimus, bona goe' nono-ku ngkai po'ompi' -ta hi rala Kristus.


Mə taapalʋ Yohaanɩ má, má na-mɛ tə tɔkʋɣʋ kʋnyɔŋ na tə tɔkʋɣʋ kawulaɣa na tə́ taŋna suulu tɔ, tá na Yesu tə kpɛntaa tɔɣɔ. Ma lapa Ɩsɔ Tɔm na tampana nna a tɔɔ Yesu kulaa tɔ pə waasʋ tɔɣɔ pa sɩɩ-m Patəmɔsɩ. Lʋm cɔɔna tɛtʋ nti tɔ tə taa cənɛ. 	 Aku' Yohanes, ompi' -ni hi rala Yesus. Hibalia karabalinai' -ta sabana petuku' -ta hi Yesus, hibalia kamporata-ta bagia hi rala Kamagaua' -na Yesus, pai' hibalia wo'o kantaha-ta mpotodohaka pebalinai' toe. Rapatani' -a hi lewuto' to rahanga' Patmos apa' mpokarebai-a Lolita Alata'ala pai' mpangaku' -a Kayesus-na Pue' -ku.


Ama ɩɩ saŋ mʋɣʋ, pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ tá kɛ́ ma heeŋ tɔ se. 	 Tapi' uma oa' nipangala', apa' bela-koi bima-ku.


Na ɩ ləsa mpi antulinya yəlaa nyənəɣɩ taaləm na pá footiɣi na paa nyənəɣɩ-wəɣɩ pʋlʋ maɣamaɣa tɔ, sɩ pə́ wakəlɩ mpi pa tʋɣʋna nyʋɣʋ tɔ. 	 Napelihi-ra to dingki' katuwu' -ra, to raruge' pai' to uma ria kalaua-ra hi poncilo manusia', bona monoto-mi ka'uma-na ria kalaua-na hawe'ea to ra'une' manusia'.


Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Ɩ́ tɔka saafʋ wei pa tʋləɣəna Ɩsɔ Tɔm nyəm tɔɔ tɔ, na mə luɣu fɛɩ sʋʋʋ. Pəyele ɩɩ tisiɣi sɩ mpa pɛlɛ pa caa tɔ pá sʋʋ. 	 "Silaka-koi guru agama! Kakoo-kono-na, ke koi' -di to mpotudui' ntodea ohea bona mpo'inca Alata'ala. Ntaa' koi' moto uma dota mpotuku' ohea toe, pai' nilawa' lau wo'o-di tauna to doko' mpotuku' -e."


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kʋlaa na pá polo pá maɣana kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma na pá heeli-wɛ sɩ: Tə sɩɩ tá nɔɔsɩ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ na tuunaʋ, sɩ tə kaa təŋ pʋlʋ haləna tə́ tɛ Pɔɔlɩ kɛ kʋɣʋ na pə́cɔ́. 	 Jadi', hilou-ramo to mosumpa toera hi imam pangkeni pai' pangkeni to Yahudi ntani' -na, ra'uli': "Mojanci mpu'u-kai hante mosumpa, uma-kai ulu ngkoni' napa-napa ane ko'ia kipatehi-i Paulus.


Halɩ mpʋ ɩnəɣɩ maa hʋʋwa sɩ ma ta tala má kɔɔ ma maɣamaɣa kɛ nyá kiŋ. Pə tɔɔ ɩlɛ, yɔɣɔtɩ kʋyɔɣɔtʋ kɛ tɔm kʋlʋm na ma yom hiki alaafəya. 	 Toe pai' uma-a daho' tilou hi Iko Tuama, apa' uma-a natao mpohirua' -koko. Nau' lolita hamela-wadi nu'uli', bate mo'uri' -i mpai' batua-ku.


Mə taa lɛlaa hʋʋwa sɩ ma kaa kɔɔ, ɩlɛna pá sʋʋ kalampaanɩ lapʋ. 	 Ria-koi nte ba hangkuja dua to molangko nono-ni, ni'uli' uma-apa mpai' daho' tilou mpohirua' -kokoi.


Ɩ́ taa sɔɔlɩ antulinya, paa mpi pə tɩɩ kɛ́ antulinya nyəm maɣamaɣa tɔ, ɩ́ taa sɔɔlɩ. Ye nɔɣɔlʋ sɔɔla antulinya, pʋntʋ ta sɔɔlɩ Tacaa tɔtɔ. 	 Neo' -ta mpoka'ahi' dunia' toi, pai' ba napa-napa ihi' -na. Hema to mpoka'ahi' dunia' toi, uma-ra mpoka'ahi' Alata'ala to Tuama.


Yesu kɔma na ɩ́ sʋʋ təyaɣa na ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá caɣa, nɔɣɔlʋ ta siti pa taa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ tə ta pəsɩ na tə́ loo ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ? 	 Oti toe, Yesus pai' ana'guru-na malai ngkai ree mesua' hi rala tomi. Pesua' -ra hi rala tomi, mepekune' -ramo hi Yesus, ra'uli': "Guru, napa pai' uma kipakulei' mpopalai anudaa' toei-e we'i?"


Ɩ́ kpɛntəna-m teu na máá kpɛntəna-mɛɣɛ teu tɔtɔ. Na tə wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Pə taɣa pʋlʋ ye pəliŋa ta tamsəna tʋɣʋ, kaa pəsəɣɩ na ká lʋlɩ pee kɛ yem. Mpʋ tɔtɔɣɔ na mɛ, ɩ́ ta kpɛntəna-m tam ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ la pʋlʋ. 	 "Tida-mokoi hintuwu' hante Aku', pai' Aku' wo'o hante koi'. Ra'a to mohepi' ngkai woto kaju, uma-i mowua'. Ra'a bate kana mentaka' hi woto-na bona mowua' -i. Wae wo'o koi': Sampale-koi mowua' ane tida-koi hintuwu' hante Aku'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ pə pamna Yesu ɩfalaa kota təntəmlɛ kɛ Kalilee tɛtʋ taa. Tənaɣa Yesu heela-wɛ sɩ: Paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa yəlaa niŋ taa, 	 Nto'u Yesus hante topetuku' -na morumpu hi Galilea, na'uli' -mi Yesus mpo'uli' -raka: "Aku' Ana' Manusia', ratonu-a mpai' hi kuasa manusia'.


Acima taa sɔsaa sɔsaa təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ na pá cakɩ. Na Yuta nyə́ma təkotilenaa taa teeli teeli təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ. 	 Goe' -ra ane rapopohura-ra hi pohuraa to lompe' hi posusaa'. Goe' -ra rapopohura hi pohuraa karabilaa' hi tomi posampayaa.


Paa yəlaa ka tʋʋkɩ-mɛ, yaa pa naasəɣɩ-mɛ, yaa paa looli ɩsaɣatʋ na pá suu-mɛ, sɩ ɩ́ kɛ́ ma ɩfalaa tɔ pə tɔɔ. Ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. 	 "Marasi' -koi ane raruge' -koi tauna, rabalinai' pai' rabalihi-koi hante wori' nyala lolita pebalihi sabana petuku' -ni hi Aku'.


Pə lapa ɩsɔtʋnaa tooso, ɩlɛna tə́ ná Alɛkəsantilii kpɩɩlʋɣʋ nakʋlɩ ŋku pa yaa sɩ Tɩɩŋ Tompiya tɔ na tə́ tɛɛ. Kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ, kʋlɛ kɩɩ caɣa hilimatɛ waatʋ tənaɣa tɛtʋ ntɩ tə taa kɛ́. 	 Hono' -makai tolu mula hi lewuto' Malta, me'ongko' wo'o-makai mpohawi' kapal to ngkai Aleksandria. Kapal toe mahae-imi-hana mento'o hi lewuto' mpeka'au katimpaliu-na tempo lengi'. Hanga' kapal toe, Anitu Moropa'.


Ɩlɛna ɩ́ lʋlɩ ɩ kancaalaɣa pəyaɣa kɛ apalʋpəyaɣa. Na ɩ́ hɩɩsɩ-kɛɣɛ wontu kʋtɔɣɔʋ tətʋlɛ taa na ɩ́ takɩ-kɛɣɛ saalasɩ. Pə taɣa pʋlʋ, təcaɣalɛ taa tala-wɛɣɛ mʋʋlaa təsʋʋlɛ. 	 Mo'ana' mpu'u-imi, hadua ana' tomane, ana' ulumua' -na. Ana' -na toei naputu' pai' napopoturu hi rala paiwa', apa' ihia' -mi tomi torata.


Ma tɔŋna takəlaɣa kanɛɣɛ ŋmaaʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ na má tʋ-ŋ naani kɛ́ sɩ n ká la pə təna, haləna pə́ tɛləsɩ mpʋ. 	 Mpo'uki' -a sura tohe'i, kusarumaka nubabehi napa to kuperapi'. Pai' kuparasaya bate melabi pobabehi-nu ngkai to kuperapi'.


Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma sɩ: Ye ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛ apalʋ na alʋ pa hɛkʋ, ɩlɛ pə kəla teu sɩ yʋlʋ ɩ́ caɣa ɩtantɛ ɩlɛ. 	 Ngkai ree, ana'guru-na mpo'uli' -ki Yesus: "Ane wae-di kamokoro-na ada poncamoko, agina lau-pi-hawo neo' ncamoko."


Aaa, Ɩsɔ kʋpantʋ tɔɔwaɣalɛ yaa, ɩ laɣatʋ na ɩ nyəm fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Awe ká pəsɩ na ɩ́ kɛɛsɩ sɩ pənɛ na pənɛɣɛ Ɩsɔ caa ɩ la? Yaa awe ká cɛkəna ɩsəna ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋ na ɩ́ lakɩ tɔ? 	 Uma mpu'u mowo kabohe tuwu' -na Alata'ala! Uma mowo kamonoto nono-na pai' kape'inca-na! Hema to ma'ala mpeputu patuju-na! Hema to ma'ala mpewulihi' hawe'ea bago-na!


Tɔʋ, yəlaa naatosompɔɣɔlaɣa ka wɛ tá hɛkʋ, yʋlʋ na ɩ newaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩna pəyaɣa. Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ neu hɔ leelu. 	 Jadi', ria pitu to ntali ompi' paka' tomane. To ulumua' motobinei, mate-i uma ria ana' -na. Balu-na napotobine tu'ai-na.


Yohaanɩ má, ma nɩɩna na má nana ma ɩsəlɛ kɛ pənɛ ɩnɩ pə təna. Ma kɔma na má tɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ nɩɩʋ na naʋ, ɩlɛna má həntɩ ɩsɔtaa tillu wei ɩ hʋla-m-wɩ tɔ ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ sɩ ma sɛɛkɩ-ɩ. 	 Aku' Yohanes, ku'epe pai' kuhilo-mi-kuna hawe'ea to natudo' -maka mala'eka toe. Ka'oti-na ku'epe pai' kuhilo, kamotumpa-kumi hi nyanyoa-na, ke mponyompa-i.


Ma pɔɔsəɣɩ tɔtɔ sɩ, Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma ta cɛkəna yaa ɩsəna? Kancaalaɣa ɩlɛ ntəɣəlɛ Moisi ná yɔɣɔtaa sɩ: Maa yele na ɩsəsɛɛmlɛ kpa-mɛɣɛ mpa pa ta kɛ piitim kʋpam napəlɩ tɔ pa tɔɔ. Maa la na mə pááná huuna piitim mpi pə fɛɩna laɣatʋ tɔ. 	 Neo' wo'o ta'uli' hewa toi: "To Israel uma-hawo mpopaha patuju Alata'ala mpowai' kalompea' hi manusia'." Rapaha moto-midi! Lomo' -lomo' -na, ria Lolita Alata'ala to naparata nabi Musa, hewa toi moni-na: Koi' to Yahudi, kubabehi-koi mohingi' mpai' kampohilo-ni ahi' -ku hi tauna to bela-ra to Yahudi. Nipokedi' nono mpai' mpohilo pompewili' -ku hi tauna to uma mpo'incai-a ngkai owi."


Tə saŋ Ɩsɔ kɛ́ tam na pə́ lá teitei ɩsɩɩ tə lapa-ɩ kɔtaɣa na Yesu toŋ taa. Pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ ɩ hətɛ ɩ́ yaakɩ tá nɔɔsɩ taa kɛ́ tam. 	 Jadi', ompi' -ompi', hante petauntongoi' -na Yesus toe, mai-tamo mpotonu ncuu pepue' -ta hi Alata'ala. Pepue' -ta toe, pontarima kasi-ta pai' lolita-ta to mpomobohe hanga' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ yaa-m Tacaa Tacaa suwe na ɩɩ təŋəɣɩ ma kʋyɔɣɔtʋtʋ? 	 "Napa pai' nikio' -a `Pue'! Pue'!' bo uma-di nituku' hawa' -kue!


Mə taa lɛlaa tɔŋ sɩ ye pa nɔka mpi pa la. Tampana mpaaʋ wɛɛ yaa, ɩlɛ pə taɣa pə təna pə taa kɛ́ ɩ́ ká waa. Ma pəsəɣɩ má yɔɣɔtɩ sɩ ma wɛna mpaa sɩ má la pə təna yaa. Ama ma kaa yele kɛ́ sɩ pʋlʋpʋ ɩ́ pəsɩ-m pə yom. 	 Ria-koi to mpo'uli': "Apa' Alata'ala mpobahaka-ta ngkai huku' jeko' -tae, ma'ala moto-ta mpobabehi napa konoa-ta." Makono moto tetu, aga aku' mpo'uli': ane tababehi mpu'u napa konoa-ta, uma mpai' mokalaua omea hi kita'. Ma'ala moto-a mpobabehi napa konoa-ku, aga uma-a dota napari'une' ba apa-apa.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔta kɔtaɣa təlatɛ sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ, tampana na siɣisuɣu kɛ n təŋəɣɩ na ń hʋʋkəna. 	 Ngkai ree, ku'epe lolita ngkai meja' pontunua pepue' to mpo'uli': "O Pue' Alata'ala, bate wae mpu'u! Bate makono pai' monoa' pehuku' -nu. Meliu kuasa-nu ngkai hawe'ea!"


Yuti na Silaasɩ pɛlɛ pa maɣamaɣa paa kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kɛ́, tənaɣa pa lapa tá taapalaa kɛ faaci kɛ sɔsɔm, na pə́ ha-wɛɣɛ apalʋtʋ na toŋ. 	 Oti toe, Yudas pai' Silas mololita moloe wo'o-ra-rawo, mporohoi nono ompi' hampepangalaa' -ra pai' mparesai' -ra bona tida-ra mepangala' hi Pue', apa' hira' roduaa nabi to mpoparata Lolita Pue' Ala.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti sɩɩna Moisi kʋsəsɩɩtʋ tənaɣa sɩ pa təna mpa paa tɛmɩ-ɩ na pa taa tɔ pá pəsɩ kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa. 	 Tapi' Kristus, Hi'a-mi kadupaa' -na Atura Pue'. Hawe'ea tauna to mepangala' hi Hi'a, jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala.


Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ wii ma pətɔɔtəlɛ, ɩnɩ ɩ sɔɔləna sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩsaɣalataa taa acɛpa maɣa ɩ suulu təna, na pɩɩ hʋ́lɩ́ waalɩ nyə́ma mpa paa tɛ na pá mʋ ɩ tɔm na pá hiki weesuɣu kɛ tam tɔɔ tɔ sɩ pá nyənəɣəna-m na pá ná. 	 Hiaa' toe-mile pai' napoka'ahi' -ama Alata'ala-e, bona hi rala tuwu' -ku aku' to meliu kamojeko' -ku toi-e, Yesus Kristus ma'ala mpotudo' kamoloe posabara-na. Jadi', hi rala katuwu' -ku toi, ahi' Pue' jadi' monoto lia, alaa-na aku' -mi jadi' tonco hi hawe'ea tauna to rata ngkabokoa', bona mepangala' hi Yesus wo'o-ramo-rawo pai' -ra mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Ɩlɛna Piyɛɛ sɩ: Ɩ fɛləɣɩ. Saa wei Piyɛɛ sʋʋkaɣa təyaɣa ɩlɛna Yesu caalɩ-ɩ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Simɔŋ, n hʋʋ suwe? Le nyə́ma fɛləɣəna antulinya ɩnɛ ɩ awulaa kɛ lampuunaa na patantənaa ye? Tɛtʋ piya yaa mʋʋlaa? 	 Na'uli' Petrus: "Nabayari moto!" Ngkai ree, nculii' -imi Simon Petrus hilou hi tomi po'ohaa' -ra. Rata hi ria, ko'ia-di napoka'alai mololita-e, ncaliu Yesus-mi mpekune' -i: "Simon, beiwa-kowo pomporata-nu: hema to kana mpobayari paja' pai' pepue' hi raja to mpokuasai ngata doo? Ntodea-na moto-di, ba pue' ngata to nakuasai-di?"


Waatʋ wei Yuta təkotile taa nyə́ma nɩɩ ɩ tɔm ntɩ tɔ, pə haŋa-wɛɣɛ sɔsɔm. 	 Mpo'epe lolita-na Yesus toe we'i, moroe lia-ramo hawe'ea tauna to hi rala tomi posampayaa.


Pa tɛma yəlaa kɛ yasʋɣʋ, ɩlɛna Yesu ɩfalaa kɛlɩ-ɩ kpɩɩlʋɣʋ ŋku kʋ taa ɩ ka caɣaa tɔ, na kpɩɩləŋ lɛləŋ ka wɛ ɩ kiŋ təna. 	 Jadi', apa' hi rala sakaya ami' -imi Yesus, pe'ongko' -rami mpalahii ntodea to hi wiwi' rano. Ria wo'o sakaya ntani' -na hi ree to mpotuku' -ra.


Ɩlɛna ɩ́ taɣanɩ kʋfama kɛ tiluɣu sɩ pá heeli mpa ɩ yaa tɔɣɔʋ tɔ sɩ: Ma kʋ naaŋ kataasɩ na wontu nim nyəntʋ, na pə təna pə tɛma pɩɩʋ na pə́ caɣaa. Pá kɔɔ na pá tɔɣɔ ma akpaɣalɛ tɔɣɔnaɣa. 	 Toe pai' nahubui tena pahawaa' -na to ntani' -na, na'uli' -raka: `Uli' -raka to rahinta': pongkoni' taha' -mi, japi hante porewua to morudu' ntani' -na rasumale' -mi, rodo-mi omea. Kita-mi hilou hi posusaa' poncamokoa!'


Mpʋ ɩnɩ pə təlatɛ kɛ pa maɣana-m Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Tənaɣa ma lapa nyʋɣʋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtaɣa, na pə taɣa samaa nɔɣɔlʋ ɩ kotina-m. Pəyele nɔɣɔlʋ na nɔɣɔlʋ paa yoo. 	 Bula-ku mpokeni pepue' -ku toe, ba hangkuja dua to Yahudi to ngkai propinsi Asia mpohirua' -ka hi Tomi Alata'ala, ka'oti-ku mpobabehi ada pompobohoi' agama. Nto'u toe, uma-hawo ria wori' tauna dohe-ku, pai' uma wo'o ria to mewongoi.


Wontuɣu ŋku ma na mpʋ tɔ kʋ nəɣəsəna kpou kɛ́, na kʋ nɔɔhɛɛ ná nəɣəsəna wontuɣu ŋku pa yaa sɩ wusi tɔ kʋ nyəna, kʋ nɔɣɔ ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa nyəŋka. Ḿpʋ́ɣʋ́ tʋm sɔsɔ ha-kʋɣʋ ɩ toma na ɩ kawulaɣa kumte na ɩ pəsʋɣʋ sɔsɔɔŋkʋ. 	 Binata to kuhilo toei, lence-na hewa lence binata to rahanga' macan tutul, aga witi' -na hewa witi' beruang pai' nguju-na hewa nguju singa. Ule naga mpowai' binata to dada'a toei karohoa-na moto, hante poparenta-na, pai' kuasa-na to bohe lia.


Na Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɩ ɩ kpaalʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma tɔkɩ kʋnyɔŋ, haləna pá caŋ na pá hɔkɔ-m ɩsɩɩ ɩsaɣalatʋ sɔsɔ nɔɣɔlʋ. Paa na mpʋ tɔ pə taɣa Ɩsɔ Tɔm kɛ pa hɔkaa. 	 Ngkai kampokeni-ku Kareba Lompe' toe-mi, pai' alaa-ku ngkolo kaparia, duu' -na oi-ama rahilu' hi rala tarungku' hewa tauna to dada'a. Aga Lolita Alata'ala uma-hana tehilu'.


Pə taɣa pʋlʋ, ɩsɩɩ Yonaasɩ caɣaʋ tinte sɔsɔɔlɛ lotu taa kɛ́ kʋyɛɛŋ tooso kɛ́ ilim na ahoo tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má maa caɣa tɛtʋ tɛɛ kɛ́ kʋyɛɛŋ tooso kɛ ilim na ahoo. 	 Hewa nabi Yunus tolu eo tolu mengi hi rala ta'i uru bohe, wae wo'o mpai' Aku' Ana' Manusia' hi rala daeo' tolu eo tolu mengi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɛɛwa na pá cɔɔkɩ ɩcatɛ ɩcatɛ na pá heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ, na pá waasəɣɩ kʋtɔntʋnaa kɛ pa kʋtɔməŋ. 	 Ka'oti-na Yesus mpotudui' -ra, me'ongko' -ramo hilou hi ngata-ngata. Hiapa pomakoa' -ra, mpokeni-ra Kareba Lompe' pai' mpaka'uri' topeda'.


Mpʋɣʋlɛ Yesu sɩ: Nyá kʋcɔcɔtʋ tənɛ tə tɔɔ kpe. Nyá pɛɛlɔ ɩlɔɣɔʋ sewa. 	 Ngkai ree, na'uli' -mi Yesus: "Kono wo'o-kowo petompoi' -nu! Wae-pi, nculii' -moko, malai-mi seta to mpesuai' ana' -nu."


Afanaa kaləkʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kɩɩ wɛ tənaɣa pɔ́ɔ́ŋ taa na kʋ tuliɣi. Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa mpɛ pa wiina Yesu sɩ ɩ́ yele na mpɛ pá sʋʋ afanaa mpɛ pa taa, ɩlɛna Yesu tisi. 	 Uma molaa ngkai ree, ria wori' wawu mojume hi panapa bulu'. Seta toera merapi' hi Yesus, ra'uli': "Piliu-ka-kaiwo mesua' hi wawu toera mai." Napiliu moto-ra.


Tənaɣa samaa kaləna-wɛ na pá heeli-wɛ sɩ pa su. Ama pɛlɛ pa sɔɔsa koou kɛ sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, Tacaa, nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ. 	 Tauna to wori' hi ree mpokaroe-ra, ra'uli': "Ngkalino-koi!" Uma-rawo rapangalai', rahuduwukui lau-mi mejeu': "Pue', muli Magau' Daud, poka'ahi' -ka-kaiwo!"


Ɩ tasa ɩ ɩfalaa kiŋ kɛ məlʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ maɣana pa tɔŋna tom tɔtɔ, pa kpisa pá caɣana pa ɩsɛ. 	 Oti toe, nculii' wo'o-imi mporata ana'guru-na, leta' wo'o-ra-wadi apa' mopoke' mata-ra.


Ilim kpila mpʋ, ɩlɛna Yesu kiisina nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Eloi, Eloi, Lema sapatani. (Na təlɛ tə hʋwɛɛ ntɛ́ sɩ: Ma Ɩsɔ ma Ɩsɔ, pepe tɔɔ kɛ n lɔ-m?) 	 Jaa tolu ncimonou', mekio' -imi Yesus napasimuku mpo'uli': "Alata'ala-ku, Alata'ala-ku! Napa pai' nupalahii-a?" Hi rala basa Yahudi hewa toi moni-na: "Eloi, Eloi, lama sabakhtani?"


Ɩsənaɣa pə lapa na ń naakɩ nyɩɩliim wei ɩ wɛ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəpəle taa tɔ, na ń kaa na kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá nyəntɛ taa tɔ? 	 "Napa pai' mponaa-ta gege' hi mata doo, hiaa' wince' kaju to hi mata-ta moto uma ta'incai karia-na!


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pəsəna alaa mpɛ pa tɔɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Haɩ Yosalɛm alaa mɛ, ɩ́ taa wii-m. Ama ɩ́ wii mə na mə piya. 	 Yesus mpewili' -ra pai' na'uli' -raka: "Ee tobine to Yerusalem, neo' -a nikageoi'. Agina woto-ni moto pai' ana' -ni nikageoi'.


Tənaɣa Yesu tɔka ka niŋ taa na ɩ́ tɔ sɩ: Talita kum. Tɔm tənɛ tə hʋwɛɛ ntɛ́ sɩ: Ma heeliɣi-ŋ sɩ ń kʋlɩ pɛɛliya nyá. 	 Nakamu pale-na ana' toei, pai' na'uli' -ki: "Memata-moko ana'!" Hi rala basa-ra to Yahudi, moni-na hewa toi: "Talita kum!"


Pɛɛlɔ ɩnɩ ɩ lɩɩwa, ɩlɛna ɩ́ polo ɩ pɔɔsɩ ɩ too sɩ: Pepeɣe ma sələmɩ-ɩ? Ɩlɛna toto cɔ-ɩ sɩ: Tɔ sɩ ɩ́ ha-ŋ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ. 	 Palai-nami toronaa toei hilou mpekune' tina-na, na'uli': "Ina', napa to kuperapi' -e?" Na'uli' tina-na: "Perapi' -mi woo' -na Yohanes Topeniu'!"


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ polo Pilatɩ kiŋ na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ ɩ kpakəɣɩ sətʋ. 	 Yusuf toei hilou hi Gubernur Pilatus mperapi' woto-na Yesus.


Kʋyaŋku Yʋlʋ pəyaɣa má maa kɔɔ tɔ, mpʋ pə maɣamaɣa pɩɩ lana. 	 Wae wo'o mpai' kalempe' -ra manusia' hi eo karata-ku nculii' hi dunia' mpopehuwu kabaraka' -ku.


Sɩ ń cɛkəna pə təna mpi pa sɛɣɛsa-ŋ tɔ pə tampana kɛ teu. 	 Patuju-ku, bona nu'inca kamakono-na mpu'u napa to oti-mi ratudui' -koko.


Tənaɣa ta taapalaa mpa pa wɛ təna tɔ pa kpaɣa Pɔɔlɩ kɛ kpakpaa na pá təŋna-ɩ na teŋku cɔlɔ tɔɔ, na pə́ kaasɩ Silaasɩ na Timotee pɛlɛ pa naalɛɣɛ Pelee. 	 Jadi' ngkai ree, ompi' -ompi' hampepangalaa' -na Paulus mpesahui mpobawa-i hilou hi wiwi' tahi'. Aga Silas pai' Timotius, tida moto-ra hi Berea.


Pəyele Apəlaham kʋlʋlaa ta kɛ Apəlaham piya maɣamaɣa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ka heela-ɩ kɛ́ sɩ: Mpa paa lɩɩna Ɩsaaka tapʋɣʋ tɛɛ tɔ mpɛ pa tike təkoŋ kɛna nyá piya təsiɣisiɣi. 	 Uma hawe'ea muli Abraham to jadi' ana' Abraham mpu'u. Apa' hewa toi lolita Alata'ala hi Abraham: "Muntu' muli Ishak-wadi to jadi' muli-nu ntuku' janci-ku, bela muli-nu to ntani' -na."


Ɩlɔɣɔhilu kʋla pa tɔɔ na ɩ́ kəlɩ pa təna, na ɩ́ hɔɔkɩ-wɛɣɛ teu na pá se yem yem kɛ́ təyaɣa taa na pá lɩɩ tapakpɛlɛɛ, na pə́ kʋ-wɛɣɛ kʋɣʋ kʋɣʋ. 	 Ngkai ree, pengkalitadi-nami tauna to napesuai' seta toe, hilou mpo'uko' -ra. Uma radadahi mpo'ewa-i, apa' parimuku mpu'u-i. Petibo' -rami ngkai rala tomi, weho pai' putu lawa-ramo, apa' pohea-ra oti nagani' -gani'.


Wulaʋ ma maa cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, timpi ɩ́ lapa ma taapalaa panɛ pa səkpema taa nɔɣɔlʋɣʋ kʋpantʋ tɔ, maɣa ɩ́ lapa. 	 "Pai' Aku' Magau', kutompoi' -ra: `Bona ni'inca: napa to nibabehi mpotulungi ompi' -ku tohe'ira lau, nau' hadua ompi' -ku to kedi' lia katuwu' -na, batua-na, hibalia nibabehi hi Aku' -mi.'


Pəyele ta na ɩ newaa alaa nyə́ma tə wɛnna. Leɣe ɩ hikina toma anɛ ɩnɩ? 	 Ompi' -na tobine, ria omea wo'o-ra dohe-ta hi rehe'i. Napa-di-hana pai' ria-ki baraka' -na mpobabehi hawe'ea toe-e lau?"


Ye nɔɣɔlʋ hʋʋ sɩ ɩ nyəmá pʋlʋpʋ, ɩ ta cɛkənta-wɩ ɩsɩɩ pə wɛ təkpataa sɩ ɩ́ cɛkəna-wɩ tɔ. 	 Tauna to mpo'uli': "Monoto-mi-kuna nono-ku," tapi' uma ria ahi' -na, kakoo-kono-na, ko'ia monoto mpu'u nono-na hewa to kasipato' -na.


Pə tala potopotonaa mpa pa taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ pə acima kʋyakʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ wule. Ɩlɛna Yesu ɩfalaa polo na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Leɣe n caa sɩ tə́ polo na tə́ la-ŋ Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ? 	 Hi eo to lomo' -na hi Posusa' Roti to Uma Raragii, rata-ramo ana'guru-na hi Yesus, ra'uli' -ki: "Hiapa konoa-nu kiporodo pongkoni' Paskah to takoni' -e mpai'?"


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tɔʋ, ta yela pə təna təkpataa kɛ́ na taa hu nyá waalɩ. 	 Ngkai ree, na'uli' Petrus: "Hiaa' kai', kipalahii-mi-kaina rewa-kai, pai' kituku' -ko."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma laŋlɛ wakəla sɔsɔm na pə́ cɔɔsəɣɩ-m tam. 	 Napa to ku'uli' toi, ku'uli' ngkai nono-ku mpu'u. Uma-a boa', apa' aku' toi bagia Kristus. Pai' Inoha' Tomoroli' mposabii' kamakono-na lolita-ku toi. Uma mowo kasusa' nono-ku toi-e! Susa' lia ku'epe pai' peda' ncuu nono-ku, apa' hingka to Yahudi-ku, oja' -ra mepangala' hi Yesus.


Pa kpa Yesu kɛ́ kɔtʋlʋ na tuunaʋ, halɩ Ɩsɔ yɔɣɔtɩ təfoo sɩ: Tacaa yɔɣɔtaa na ɩ́ tuu sɩ, n ká pəsɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ tam tɔɔ. Ɩ kaa tuli tapəŋ kɛ nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ tə taa. 	 Tapi' kara'ongko' -na Yesus jadi' imam, ria-hana sumpa Alata'ala. Alata'ala mpo'uli' -ki hewa toi: Mosumpa-ama Aku' Pue' Ala, pai' uma kubalii' lolita-ku: Iko-mi imam duu' kahae-hae-na."


Ama Ɩsɔ feesa-ɩ kʋyɛɛŋ tooso wule na ɩ yelaa na yəlaa na-ɩ. 	 Aga hi eo katolu-na, Alata'ala mpotuwu' -i nculii' pai' mpopohiloi-i hi manusia'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu məla Kalilee Kana timpi ɩ ka pəsa lʋm kɛ sʋlʋm tɔ. Akewe sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna, na ɩ pəyaɣa wɛ Kapənahum na pə wɩɩkɩ-kɛ. 	 Rata wo'o-imi Yesus hi ngata Kana hi Galilea, hi ngata pompobalia' -na ue jadi' anggur. Uma molaa ngkai Kana toe, ria hadua topohawa' hi ngata Kapernaum, to mobago hi tomi raja, peda' gaga ana' -na.


Tənaɣa Yuta nyə́ma tisaa sɩ pə təna mpi ɩ yɔɣɔtaa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. 	 Hawe'ea to Yahudi to ria hi retu, medulu wo'o-ramo-rawo mepakilu pai' mporohoi lolita Tertulus toe.


Na ɩ́ polo na ɩ́ pimi-ɩ ɩ maɣamaɣa ɩ pəlaaʋ ŋku pa hula kʋkpamʋɣʋ taa tɔ kʋ taa. Na ɩ́ pilimi pɩɩʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ na ɩ́ suli pəlaaʋ nɔɣɔ. Ɩlɛna ɩ́ tɛɛ ɩ́ kpe. 	 pai' napopoturu hi rala daeo'. Daeo' toe, daeo' to bo'u-pidi, daeo' pomporodoa-na Yusuf moto, to ratowi hi panapa bulu' watu. Oti toe, naluli' hameha' watu to bohe na'unca-ki daeo' toe, pai' -i malai-mi.


Tənaɣa heelim sɔsɔɔm kʋla teŋku tɔɔ na lʋm hola waasəɣɩ kpɩɩlʋɣʋ. Ama pə pamna Yesu tooki. 	 Muu-mule' rata ncorobaa ngolu' bohe mpojago rano, alaa-na balumpa mporumpa' sakaya-ra. Nto'u toe, leta' moto-i Yesus.


Maa yɔɔləɣɩ sɩ ma tɛma hikuɣu kɛ mpi ma pɛɛkaɣa tɔ se, yaa ma tɛma teu təkpataa. Ama ma tɔŋna lʋpʋ kɛ́ na má kaasəɣɩ ma tɩ sɩ má hiki ma asewa fɔɔtɔ. Mpi pə tɔɔ tɔ, Yesu Kilisiti tɛma-m hikuɣu na ɩ́ kpa-m ɩ kpa-m kɛ́. 	 Ompi' -ompi', uma ku'uli' kakurata-na mpu'u-mi hawe'ea toe, duu' -na moroli' -ama hante uma-pi ria jeko' -ku. Uma-kuwo. Aga kuhuduwukui bona kurata hawe'ea toe, bona jadi' moroli' mpu'u-a-- apa' toe-mi pai' napelihi-a Kristus Yesus jadi' bagia-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Piyɛɛ sɩ: Piyɛɛ, ma heeliɣi-ŋ təfoo sɩ mpi pɩɩ takɩ kampaaʋ koou kɛ saŋa tɔ, n tɛma tɔm toosoɣo kpɛɛsʋɣʋ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m. 	 Na'uli' Yesus: "Petrus, bona nu'inca: kako'ia-na turua' manu' bengi toe mpai' lau, mpolia' tolu ngkani-moko mposapu kanu'inca-ku."


Pə pamna Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa napəlɩ paa caɣa təna na pá hʋʋkɩ pa taa sɩ: 	 Ria wo'o-ra-rawo ba hangkuja dua guru agama Yahudi to mohura hi rala tomi toe. Kedi' nono-ra mpo'epe lolita-na Yesus toe, ra'uli' hi rala nono-ra:


Kʋpam, pə taɣa yʋlʋ wei ɩ nyənəɣɩ ɩ tɩ ɩsɩɩ ɩ kɛ́ pʋlʋ tɔ ɩnɩ ɩ sam yana. Ama wei ɩ tɔɔ Tacaa yɔɣɔtəɣɩ kʋpantʋ tɔɣɔ. 	 Apa' ane ta'une' woto-ta moto, uma ta'incai ba natarima-ta Pue' ba uma-di. Tapi' ane Pue' mpo'une' -ta, monoa' ta'inca kanatarima-ta.


Ɩ́ kpətəna Ɩsɔ, na Ɩsɔ ká kpətəna-mɛ tɔtɔ. Asaɣaa mɛ ɩ́ saŋ mə niŋ, yɛlɛyɛlɛ nyə́ma mɛ ɩ́ taɣanɩ mə lotunaa. 	 Mohui' -imi Alata'ala, pai' Hi'a wo'o mpomohui' -koi. Koi' to mojeko', bahakai-mi mpobabehi jeko'. Koi' to morompenga nono-ni, pomoroli' nono-ni.


Ɩlɛ pepe naʋ kɛ ɩ polaa? Yaa yʋlʋ wei ɩ suu kacɔka wontu tɔ? Tɔʋ, mpa pɛlɛ pa suuki kacɔka wontu na pá wɛ leleŋ taa tɔ, awulaa tɛɛsɩ taa kɛ́ pɛlɛ pa wɛɛ. 	 Jadi', hilou doko' mpohilo napa-dikoie? Ba doko' mpohilo tauna to ncola pohea-na? Uma wo'o, apa' po'ohaa' tauna to ncola pohea-ra pai' to mo'ua' katuwu' -ra, hi tomi magau' -ra-wadi-hana.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə nyɔsa alʋ kɛ hɛkəlɛ sɔsɔ keŋ naalɛ sɩ ɩ́ kʋlɩ hʋntʋ na ɩ́ tala ɩ təcaɣalɛ kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa. Tənaɣa paa tɔɔ-ɩ pɩɩsɩ tooso na pənaɣa hɔɣɔlʋɣʋ taa, na tʋm kaa keesi-ɩ. 	 Aga tobine toei rawai' romeha' pani' to bohe, hewa pani' danci pada. Hante pani' toe, ngkalimoko-imi hilou hi papada to wao' hi po'ohaa' to raporodo ami' -miki, bona neo' -i napopaa-pai ule naga toei. Hi ria-i rapewili' rala-na tolu mpae hantanga'.