Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa nɩɩ Yesu taŋ kɛ Silii tɛtʋ təna taa. Na pá kɔna-ɩ yəlaa təna mpa kʋtɔməŋ na wʋsasɩ paɣalɛ tɔŋna kʋnyɔŋ tʋɣʋ tɔ. Alɔɣɔhilaa na timle nyə́ma na kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ nyə́ma, na ɩ́ waasɩ-wɛ. 	 Pobago-na Yesus toe tetolele hi hawe'ea ngata hi propinsi Siria, alaa-na wori' tauna tumai doko' mpohirua' -ki. Mpokeni-ra hawe'ea doo-ra to mpotodohaka to wori' nyala haki' -ra pai' kasusaa' -ra, ba to nahawi' seta, ba to limpuangaa ba to pungku. Napaka'uri' -ra omea.


Ɩ́ nɩɩwa nti pa heela mə lɔŋtaa nyə́ma tɔ sɩ: N kaa kʋ yʋlʋ. Ye wei ɩ́ kʋwa, paa pona-ɩ hʋʋlɛ. 	 "Ni'inca moto parenta to ra'uli' -raka ntu'a-ta owi to mpo'uli': `Neo' mepatehi, pai' hema to mepatehi kana rapohurai kara-kara-na pai' rahuku'.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa, ɩlɛna kpaɣanʋhʋlʋmaɣa lɩɩ. Pa yaa ka tɔɔ caɣalʋ sɩ Kʋpaŋ na Tampana tʋ. Siɣisuɣu kɛ ɩ təŋəɣɩ na ɩ́ hʋʋkəna ɩ tɔm na ɩ́ yookina ɩ yoou tɔtɔ. 	 Oti toe, kuhilo suruga mobea, pai' kuhilo hama'a jara' to bula. To mpohawi' jara' toei, hanga' -na "To Tida pai' to Makono." Monoa' -i ane mobotuhi-i, pai' monoa' wo'o-i ane manga'e.


Mpi tuu lɔŋ nyá toma taa n nɔkaa na ń maɣasɩ na ń sɩɩ tɔ, pə maɣamaɣa kɛ pa lapa təkɛlɛ. 	 Mohawa' -ra toe, mpopatehi Yesus. Ntaa' to rababehi toe mpopadupa' napa to oti nupakatantu ami' -midi! Hawe'ea tohe'e madupa' -mi ntuku' kuasa pai' konoa-nu moto Pue'.


Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Awe nyəmna Tacaa hʋwɛɛ? Awe pəsəɣəna na ɩ́ tasa-ɩ tɔm? Ama tá ɩlɛ, Kilisiti hʋwɛɛ kɛ tá wɛna. 	 Apa' wae-mi to te'uki' hi rala Buku Tomoroli': Uma hema to mpo'inca pekiri-na Pue', uma hema to ma'ala mpotudui' -i."


Ɩlɛna kʋmataŋ ɩnɩ ɩ́ tasa yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Liɣitee kɛ ma huta teu na pə́cɔ́ má pəsɩ Lom tʋ. Tənaɣa Pɔɔlɩ ná cɔ-ɩ sɩ: Pa lʋla maɣa Lom tʋ kɛ́. 	 Na'uli' kapala': "Wori' -hana pobayari-ku bona mesua' -a warga negara Roma." Na'uli' Paulus: "Ane aku', ngkai kaputu-kumi-kuna warga negara Roma-a."


Maa cɛlɛ-ŋ ɩsɔtaa Kawulaɣa saafʋnaa. Na mpi n kaa ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pə kaa na mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa. Na mpi n ká ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pɩɩ hiki mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa. 	 Kuwai' -ko kuasa mpototu'ai ntodea Alata'ala. Napa to nubotuhi hi dunia', tetu wo'o to nabotuhi Alata'ala hi rala suruga: Ane nu'uli' neo', Alata'ala-mi to mpo'uli' neo'. Ane nu'uli' ma'ala moto, Alata'ala-mi to mpo'uli' ma'ala moto."


Ama Kilisiti tənna-mɛ, na Ɩsɔ tənna Kilisiti ɩ́lɛ́. 	 Pai' koi' bagia-na Kristus, pai' Kristus bagia-na Alata'ala.


Ɩsaɣatʋ ká tɔɔ sɔsɔm sɔsɔm, haləna yəlaa paɣalɛ sɔɔlʋɣʋ ká pasa. 	 Nto'u toe, kada'aa tauna katedoo-donihia, duu' -na mere' -mi ahi' tauna to wori'.


ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ma laŋlɛ wakəlaa kɛ́ tətɔɣɔtɔɣɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Ɩ́ caɣa cənɛ na ɩ́ feŋiɣi. 	 Na'uli' -raka: "Susa' lia nono-ku, hewa to neo' mate-ama ku'epe. Rehe'i-mokoi ulu mojaga."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ɩ pɔɔsa-wɛɣɛ mpʋ, ɩ ka nyəmaɣa təkelekele sɩ ɩsəsɛɛmlɛ tɔɔ kɛ́ kɔtəlaa sɔsaa ka pona-ɩ Yesu. 	 Pilatus mpo'uli' hewa toe, apa' na'inca ka'uma-na-hawo masala' -i Yesus; imam pangkeni mpotonu Yesus hi hi'a ngkai kamohingi' -ra-wadi.


Ama yʋlʋ kaa kpaɣa mpi Ɩsɔ kʋcɔɔʋ lakɩ tɔ na ɩ́ maɣasəna mpi yʋlʋ kʋlʋm ɩsaɣatʋ lakɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩsaɣatʋ kʋlʋmtʋ lapəna na pá hʋʋna yəlaa na pa tɔm sɩ. Ama Ɩsɔ faalaa kʋcɔɔʋ ná taɣana ɩsaɣatʋ paɣalɛ na pə́ la teu. 	 Pewai' mara Alata'ala hi kita' mosisala hante jeko' Adam. Tau hadua toei mpotiboki hawa' Alata'ala, alaa-na hawe'ea tauna jadi' masala' hi poncilo Alata'ala pai' kana rahuku'. Tapi' ngkai pewai' mara Alata'ala hi kita', napori hawe'ea petiboki-ta pai' na'uli' kamonoa' -ta hi poncilo-na.


Pə waalɩ kɛ́ Ɩsɔ heela nyəntaa mpɛɣɛ toosee taa sɩ pá taa məlɩ Helɔtɩ cɔlɔ. Ɩlɛna pá cɔlɔ mpaaʋ na pá kpe. 	 Oti toe, Alata'ala mpololitai-ra hi rala ompo' -ra, na'uli' -raka: "Neo' -pokoi nculii' hi Herodes!" Jadi' ponculia' -ra toe, uma-rapa ntara hi Yerusalem, meleli' -ramo ntara hi ohea ntani' -na.


Ɩ caakaɣa tɛɛʋ, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma naanʋwa, na ɩ tala-wɛɣɛ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kɛ pa nyɔɔŋ tɔɔ. Na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ taatəna liɣitee anɛ, halɩ má polo má kɔɔ. 	 Jadi', kako'ia-na me'ongko', mpokio' -i hampulu' pahawaa' -na pai' nawai' -ra hore-hore hampepa' doi bulawa. Na'uli' maradika toei: `Mobabalu' -koi hante doi to kuwai' -kokoi tetu lingku' -ku hilou.'


Ama Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, n kaa maɣasɩ nyá Caa Ɩsɔ sɩ ń ná ɩ waalɩ. 	 Natompoi' Yesus: "Te'uki' wo'o hewa toi: `Neo' tasori Pue' -ta, Pue' Ala.'"


Kʋyakʋ ŋkʋ kʋ wule paɣalɛ ká tɔ-m sɩ: Tacaa Tacaa, nyá toŋ taa kɛ́ tə kpaaləna Ɩsɔ kʋheelitu. Nyá toŋ taa kɛ́ tə tɔɣɔnna alɔɣaa. Na nyá toŋ kɛ tə lapəna piti təma paɣalɛ. 	 Hi Eo Kiama mpai', wori' tauna mpo'uli' -ka: `Pue'! Pue'! Ha uma nu'incai, kai' -mi to mpoparata Lolita Alata'ala hi rala hanga' -nue? Hi rala hanga' -nu kipopalai seta. Pai' wori' wo'o tanda mekoncehi kibabehi hante hanga' -nu Pue'.'


Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ heeli pa təna sɩ pá caɣa atɛ. (Pə pamna nyɩɩtʋ ka pɔ atɛɣɛ tənaɣa sɔsɔm, ɩlɛna pá caɣa.) Pa taa apalaa nyɔɔŋ tala ɩsɩɩ iyisi kakpasɩ (5000). 	 Na'uli' Yesus: "Hubui-ramo mohura!" Jadi' mohura-ramo hi kowo' raponcawa ali', apa' wori' kowo' hi ree. Hi olo' ntodea toe, ria ba lima ncobu paka' tomane.


Ye pə cəpa wei na ɩ́ wakəlɩ Ɩsɔ təcaɣalɛ, Ɩsɔ ká wakəlɩ pʋntʋ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ təcaɣalɛ wɛ kɛ́ tənaŋŋ na mə kiŋ kɛ ɩ cakɩ. 	 Ane hema to mpogero kahintuwuaa' ntodea-na Alata'ala, Alata'ala wo'o mpai' mpohuku' -i. Apa' po'ohaa' Alata'ala, moroli' -hana. Hiaa' koi' -mi ompi', tomi po'ohaa' Alata'ala-e.


Tɔʋ, nti ma nawa na ma caa ma yɔɣɔtɩ-tɩ tɔ, pə ta mʋna má sa-mɛɣɛ paa pəcɔ se. Pə taɣa pʋlʋ, mə kotuŋ wei ɩ́ kotiɣi tɔ, ye pə taɣa ɩsaɣatʋ, ɩɩ sɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ kʋpantʋ natəlɩ. 	 Kakaliliua-na, ria wo'o-pi hanyala to doko' ku'uli' -kokoi. Uma-koi ku'une' sabana kehi-ni tohe'i, apa' porumpu-ni uma mpokeni kalompea' -na, kadada'aa-na lau-wadi.


Tənaɣa pa pola Yesu kiŋ na pá feesi-ɩ sɩ: Tacaa, Tacaa, tə lepaɣa. Yesu fema, ɩlɛna ɩ́ kaləna heelim na lʋm hola na pə təna pə́ hɛɛ təli. 	 Ana'guru-na hilou hi Yesus mpolike-i, ra'uli': "Guru! Guru! Mate-ta toi-e!" Pemata-nami Yesus pai' -i mpotagi ngolu' pai' balumpa to mekoroi' toe. Mento'o-mi ngolu', pai' rano molino nculii'. Rodo omea-mi.


Mpi Ɩsɔ caakɩ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ pəsɩ ɩ nyə́ma na ɩ́ yele asilima kʋlapʋtʋ təkpataa. 	 Tohe'i konoa Alata'ala, bona moroli' katuwu' -ta, neo' -hawo mogau' sala' hante toronaa ba hante tobine doo.


Mpaɣa Ɩsɔ ka tuunaa sɩ pa kaa sʋʋ ɩ hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ? Mpa paa kpɛɛsəna-ɩ tɔɣɔ. 	 To Yahudi toe-ramole to natoa' Alata'ala hante sumpa-na to mpo'uli': "Uma mpu'u-ra ma'ala mporata pento'oa dohe-ku." Uma-ra napiliu mporata pento'oa-na toe, apa' uma-ra mengkoru hi Hi'a.


Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa taa nɔɣɔlʋ ɩ cɔ Yesu sɩ: Tacaa, ma kɔna ma pəyaɣa kɛ́. Ka hii ɩlɔɣɔʋ kɛ́ na ɩ́ la-kɛɣɛ kamumuka. 	 Hadua ngkai tauna to wori' toera mpo'uli': "Guru, oi-kuwo ana' -ku, kukeni bona nupaka'uri' -i. Uma-i howa' mololita apa' napesuai' anudaa' -i.


Ama tə ta nyɩ ɩsəna pə lapa na kaɣana ɩ́ naakɩ tɔ. Pəyele tə ta nyɩ wei ɩ kula ɩ ɩsɛ tɔ. Ɩ maɣamaɣa ɩ ta kɛ pəyaɣa, ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ ɩ ká heeli-mɛɣɛ ɩsəna pə lapa tɔ. 	 Aga beiwa pai' alaa-na pehilo-i, uma-kaiwo ki'incai. Pai' hema to mpaka'uri' -i, uma wo'o-kaiwo ki'incai. Kama-imi-hawo, pekune' -ki hi'a moto-mi-koiwo. Ma'ala-imi metompoi' moto."


Mpi pə tɔɔ tɔ, ye ma tɔka-mɛ ɩ́ nɩɩkɩ leleŋ kɛ́, na səɣəla nna maa sʋkɩ-mɛ tɔ a fɛɩ yuŋ. 	 Hawa' -ku uma mokoro, pai' kinolo to kupopokoloi-kokoi monangko' -wadi."


Pə wɛ teu sɩ yʋlʋ ɩ́ sɔɔləɣɩ ɩ lɛlʋ kɛ mpʋ yaa. Ama kʋpantʋ lapʋ taa kɛ́ ɩ́ ká sɔɔləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, pə́ taa wɛɛ waatʋ wei ma wɛ mə kiŋ tɔ tike. 	 Lompe' lau-di ane ria to doko' ngala' nono-ni. Uma muntu' bula-ku dohe-ni, lingku' -ku wo'o, lompe' oa' ane ria to doko' ngala' nono-ni, asala patuju-ra lompe'.


Ma heeliɣi-ŋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ Ɩsɔ na Yesu Kilisiti wei ɩ ká hʋʋna weesuɣu nyə́ma na sətaa kɛ tɔm tɔ pa ɩsɛntaa, na Yesu Kilisiti ɩnɩ ɩ kɔntɛ na ɩ kawulaɣa pə tɔɔ sɩ, 	 Timotius! Paresa' -ku toi ku'uli' ngkai nono-ku mpu'u. Rata mpai' tempo-na Pue' Yesus rata nculii' jadi' Magau' hi dunia' toi, pai' -i mpohurai kara-kara hawe'ea tauna, lompe' to tuwu' -pidi, lompe' to mate-ramo. Toe pai' hi rala hanga' Alata'ala pai' Kristus Yesus kuparesai' -ko:


Ɩ́ kpɛɛlɩ kpaɣanəŋ wei ɩ ká kpaɣa Pɔɔlɩ na ɩ́ tana-ɩ kʋfənɛɛ Felikisi kiŋ na alaafəya tɔ. 	 Oti toe, kapala' tantara toei mpokio' rodua tadulako-na, pai' na'uli' -raka: "Porodo ro'atu tantara biasa, pai' pitu mpulu' tantara to mojara', pai' ro'atu wo'o tantara to moponcii'. Porodo wo'o jara' to nahawi' Paulus. Jaa sio bengi toe mpai' lau, me'ongko' -mokoi hilou hi Kaisarea, keni-i Paulus hilou hi Gubernur Feliks. Pai' jaga lompe' -i bona uma-i moapa hi ohea."


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ, mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa taa napəlɩ ká ná Ɩsɔ Kawulaɣa na pə́cɔ́ pá sɩ. 	 Pe'epei to ku'uli' -kokoi tohe'i: ria-koi mpai' hi rehe'i to ko'ia mate kako'ia-na nihilo Alata'ala jadi' Magau'."


Pɔɔlɩ yɔɣɔtaɣa taa ɩ kɛɛsa ɩsəna yʋlʋ ka təŋ tampana mammam kɛ́ ɩ kʋlapʋtʋ taa tɔ pə tɔm, na ɩsəna ɩ ká tɔkɩ ɩ tɩ, na ɩsəna Ɩsɔ ká hʋʋna yəlaa kɛ tɔm kɛ cele tɔ. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa Felikisi na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Lɩɩ mpʋ. Ye ma kɔma na má hika caɣalɛ ɩlɛ maa tasa-ŋ yaaʋ. 	 Hi rala pololita-na Paulus, na'uli' -ki Feliks hewa toi: kita' kana monoa' po'ingku-ta, pai' kana mpokuasai konoa nono-ta moto, apa' rata mpai' Eo Kiama, nto'u Alata'ala mpobotuhi kara-kara hawe'ea manusia'. Mpo'epe toe, kame'eka' -nami Feliks, na'uli': "Wae-mi ulu! Kukio' wo'o-damo-ko mpai', ane ria loga-ku."


Ye ɩ́ sɔɔla mpa pa sɔɔla-mɛ tɔ pa tike, pepeɣelɛ mə tɛɛwa ɩlɛ? Lampuu mʋlaa maɣamaɣa ɩɩ lakɩ mpʋ? 	 Ane tapoka'ahi' muntu' tauna to mpoka'ahi' -ta-wadi, uma mpai' nahiwili-taka Alata'ala kehi-ta toe. Bangku' topesingara' paja' to dada'a gau' -ra, mpoka'ahi' moto-ra-rawo tauna to mpoka'ahi' -ra.


Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu, ɩ tɛŋna səpʋ. Ama wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa kɛ ma tɔɔ, pʋntʋ ká hikina weesuɣu. 	 Hema to mpentaei konoa-na moto, uma-i mpai' mporatai katuwua' to lompe'. Aga hema to mpobahaka konoa-na moto sabana petuku' -na hi Aku', nau' napopate-ki, hi'a-mi mpai' to mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Paa na mpʋ paɣalɛ lapa kaŋkana na pá kisi Tacaa tɔm mʋɣʋ, na pá footi ɩ mpaaʋ kɛ kotilaa samaa taa. Tənaɣa Pɔɔlɩ yela-wɛ, na ɩ́ yaa Tacaa təŋlaa na pá lɩɩna pa mpaa, na pá polo pá caɣa Tilanusi ceu taa, na paa kʋyaŋku ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ Tɔm kɛ təna. 	 Aga ria ba hangkuja dua to motu'a nono-ra, uma-ra dota mepangala'. Hi rala poromua-ra, rasapuaka Tudui' Pue' Yesus. Jadi', Paulus pai' topetuku' Pue' Yesus uma-pi moromu hi tomi posampayaa toe. Malai-ramo hilou moromu hi tomi-na Tiranus. Tomi Tiranus toe, tomi bohe to biasa rapake' hewa tomi poromua. Butu eo-na Paulus momewai' ngkalolita hante tauna to moromu hi ree.


Pə taɣa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ lɛɛkəɣɩ-m-kʋɣʋ kʋlɛɛkʋ se. Ama na ma luɣu kɛ ma lɔɔna-kʋ. Ma wɛna pəsʋɣʋ sɩ má lɔ-kʋ. Pə́cɔ́ ma wɛna pəsʋɣʋ sɩ má taɣanɩ kʋ hikuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma Caa heela-m sɩ má la. 	 Uma ria haduaa to mpatehi-a ane uma konoa-ku. Ku'agi mate hante karoli' -roli' nono-ku. Ria kuasa-ku mpewai' tuwu' -ku bona rapatehi, pai' ria wo'o kuasa-ku tuwu' nculii'. Toe-mi hawa' to kutarima ngkai Tuama-ku."


Tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa tɔ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa caakaɣa Yesu kɛ́ kpaʋ ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nyəmá teu sɩ mpɛɣɛ ɩ kpəpənaa na ɩ́ sɛɛna ɩsɔ ɩnɩ. Ama pa nyámna samaa. 	 Guru agama pai' imam pangkeni mpo'inca kahira' -na to natoa' Yesus hante lolita rapa' -na toe we'i. Toe pai' ria-mi nono-ra doko' mpohoko' -i hi jaa toe wo'o. Aga uma-ra daho', apa' mpoka'eka' -ra ntodea.


Ɩlɛna ɩ́ tʋlɩ-wɛɣɛ wei paa təka yʋlʋkʋlɛ na yoou tɔɔ na pa tɔŋaɣa sɩ pá yele-ɩ tɔ, na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ Yesu sɩ pá lana-ɩ nti pa sɔɔlaa tɔ. 	 Pai' napomonoa' wo'o mpobahaka-raka tauna to raperapi', to ratarungku' sabana pe'ewa-na pai' pepatehi-na. Yesus ratonu hi tantara to Roma bona rapatehi ntuku' konoa-ra to Yahudi.


Yəlaa pukaɣana piya səkpesi tɔtɔɣɔ Yesu sɩ ɩ́ tənɩ sɩ tɔɔ kɛ́ niŋ. Ama Yesu ɩfalaa na yəlaa mpɛ ɩlɛna pá kaləna-wɛ. 	 Hangkani, ria tauna to mpokeni ana'lei-ra hi Yesus bona najama pai' nagane' -ra. Mpohilo toe we'i, moroe-ramo ana'guru-na, mpokaroe-ra to mpokeni ana' -ra toe.


Ye n təŋəɣɩ yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ kɛ tam, n tɛɛsəɣəna səm kɛ́. Ama ye Ɩsɔ Feesuɣu nyəntʋ kɛ n lakɩ tam, n hikiɣi weesuɣu na laŋhɛɛlɛ kɛ́. 	 Hema-hema to mpotuku' kahinaa nono-ra to dada'a, toe-toe oa' to rapenonoi. Tauna to hewa toe mporata kamatea to mpogaa' -ra ngkai Alata'ala. Tapi' hema-hema to mpotuku' konoa Inoha' Tomoroli', konoa Inoha' Tomoroli' toe to rapenonoi, pai' -ra mporata katuwua' to lompe' pai' kahintuwuaa' hante Alata'ala.


Pə ta ha kʋtoloŋ kɛ mpaaʋ sɩ kʋ́ kʋ-wɛ. Ama sɩ naasʋɣʋ tike kɛ kʋ́ naasɩ-wɛɣɛ ɩsɔtʋnaa kakpasɩ. Kʋ nyasʋɣʋ wʋsasɩ wɛ teitei kɛ́ ɩsɩɩ pəcɛka. 	 Aga lari toera, uma wo'o-ra wa rapiliu mpopatehi manusia', muntu' rapiliu-ra mposesa' -ra-wadi rala-na lima mula. Kapeda' petuhi lari toera hewa kapeda' petuhi tumpu lipa.


Ntanyɩ n ká tɔ-m sɩ pəliŋasɩ nsɩ, pa sɛta-səɣɩ sɩ pá lɛɛtɩ nyaɣa sɩ lona. 	 Pai' neo' wo'o ni'uli' hewa toi hi rala nono-ni: "Kai' -kaina to napokono Alata'ala, apa' to Yahudi to hantongo' toera natadi bona kai' -mi mposampei-ra."


Tənaɣa Yesu pola ɩ kiŋ na ɩ́ tɔkɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ kʋsɩ, na ɩ watʋ ya na ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caləsɩ-wɛ. 	 Ngkai ree, hilou-imi Yesus hi poturua-na, nakamu pale-na pai' napopemata-i. Ncaliu mo'uri' -imi, pai' -i mpolayani-ra.


Pə kɔma na pə́ lɩɩ sɩ tɩɩ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na tə́ polo Italii, ɩlɛna pá kpaɣa Pɔɔlɩ na saləkatʋnaa lɛlaa na pá tʋ yoolaa sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ niŋ taa. Pa yaa y+o+olú ɩnɩ sɩ Yuliyusi. Ɩ kɛ́ Lom yoolaa tintiɣile nte pa yaa sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ nyəntɛ tɔ tə taa nɔɣɔlʋ. 	 Oti toe, Feliks mpobotuhi bona Paulus rapopehawi' hi kapal hilou hi tana' Italia. Jadi', Paulus pai' ba hangkuja dua tau ntani' -na to ratarungku' ratonu hi Yulius, tadulako hi rala tantara to Roma to rahanga' Pasukan Kaisar.


Na asilima nyəm napəlɩ yaa yəlaa mpa pa lakɩ acaalətʋ na pɔpɔtʋ tɔ pa kaa sʋʋ tə taa. Ama mpa pa həla wɛ weesuɣu takəlaɣa ŋka ka kɛ́ Ɩwəyaɣa nyəŋka tɔ ka taa tɔ, mpɛ paa sʋʋna ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa. 	 Aga uma mpu'u ma'ala mesua' hi rala-na napa-napa to babo', ba tauna to mogau' dada'a ba to moboa'. To ma'ala mesua', muntu' tauna to te'uki' hanga' -ra hi rala Buku Ana' Bima toe, buku po'ukia' hanga' -ra to mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Waatʋ wei ɩsɔtaa tillu naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋ ká hʋlɩ ɩ akantəlɛ tɔɣɔ Ɩsɔ ká yoosi lapʋ kɛ mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔ. Ɩ ka tɛma pə tɔm heeluɣu kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa kɛ ɩ pəyalaa tɔ. 	 Mosumpa-i hante hanga' Alata'ala to tuwu' duu' kahae-hae-na, to mpopajadi' langi', dunia', tahi' hante hawe'ea ihi' -na. Na'uli' hi rala posumpa-na hewa toi: "Hante kuasa to nawai' -ka Alata'ala ku'uli': Ane mala'eka kapitu-na mpotuwui' sangkakala-na mpai', hinto'u toe-mi Alata'ala mpadupa' patuju-na to mahae-mi tewunii', hewa to na'uli' owi hi nabi-nabi to mpokeni lolita-na. Uma-pi raderu' -deru' tempo-na."


Ma nyəmá sɩ ɩ́ kɛ́ Apəlaham lʋlʋɣʋ nyə́ma te. Paa na mpʋ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ ma kʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ kisiɣi ma kʋsɛɣɛsətʋ. 	 Ku'inca moto-le kamuli-na Abraham-koie. Aga ria-koi to doko' mpatehi-a, apa' uma nipoinono lolita-ku.


Kʋmataŋ ɩnɩ ɩ caakaɣa sɩ ɩ́ nyɩ mpi pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ Yuta nyə́ma lakaɣa Pɔɔlɩ kɛ tɔm tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ kʋ fema ɩlɛna ɩ́ hɛtɩ Pɔɔlɩ alukpala na ɩ́ tɔ sɩ: Kɔtəlaa sɔsaa na kotuɣu sɔsɔɔʋ nyə́ma ɩ́ koti. Ɩlɛna ɩ́ kɔna Pɔɔlɩ na ɩ́ sɩɩ pa ɩsɛntaa. 	 Kapala' tantara toei we'i doko' mpo'inca ba napa mpu'u sala' Paulus pai' -i rapakilu to Yahudi-e. Toe pai' kamepulo-na, nakio' hawe'ea imam pangkeni pai' pangkeni agama Yahudi ntani' -na bona moromu. Oti toe, nabahaka-imi Paulus ngkai tarungku' pai' nakeni-i hilou mponyanyo-ra.


Ɩ́ nyənɩ, pɛɛlɔ wei ɩ ta nyənta apalʋ tɔ ɩ ká haɣa hɔɣɔ, na ɩ́ lʋlɩ apalʋ pəyaɣa, na paa yaa-kɛ sɩ Ɩmaniyɛlɩ. (Hətɛ tənɛ tə yɔɣɔtəɣɩ sɩ Ɩsɔ wɛ tá kiŋ.) 	 "Hadua toronaa mpai' motina'i, mpo'ana' -ki hadua ana' tomane. Ana' toei mpai' rahanga' Imanuel." Batua-na: "Alata'ala mpodohei-ta."


Tənaɣa Pɔɔlɩ tɔma sɩ: Ma tɛɛtʋnaa, ma ta nyɩ sɩ ɩ kɛ́ kɔtʋlʋ sɔsɔ se. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa taa sɩ: Pə fɛɩ sɩ n ká yɔɣɔtɩ nti tə fɛɩ teu tɔɣɔ nyá tɛtʋ sɔsɔ. 	 Na'uli' Paulus: "Uma-kuwo ku'incai kahi'a-na Imam Bohe-e. Hiaa' ria mpu'u-di to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' to mpo'uli': `Neo' ralibui' hapa' pangkeni ngata-ta.'"


Pa nyəpa Yesu kɛ tɔm kɛ kʋnyəpʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá hiki timpi paa tʋna-ɩ taalɩ tɔ. Ama Yesu luŋaa na ɩ́ ŋmaana mpəle kɛ atɛ. 	 Patuju pompekunea' -ra toe, mpali' kedo', bona ma'ala-ra mposalai' Yesus. Tapi' Yesus, uma-i winihi. Motungka' -i-wadi mo'uki' hi tana' hante karawe-na.


Ɩsɔtaa kɛ́ kʋpantʋnaa mpa tə hikiɣi faalaa tɔ na kʋcɔɔŋ kʋpampaŋ ɩnɩ ɩ təna ɩ lɩɩkəna. Ɩsɔ wei ɩ ŋma ɩsɔtɔnʋɣʋ taa kɔkɔsɩ tɔ ɩ niŋ taa kɛ́ pə lɩɩna. Ɩsɔ naa laɣasəɣɩ ye ɩ səŋa nti tə taa, tə taa kɛ́ ɩ səŋaa. Səkpɛtiya nakəlɩ ka fɛɩ ɩ kiŋ. 	 Hawe'ea pewai' to lompe' pai' to hono' tarata ngkai Alata'ala-hana. Hi'a-mi to mpajadi' hawe'ea anu mehini hi langi'. Hawe'ea to mehini hi langi' toe, ria kabalia' -na. Aga Alata'ala, uma-hana ria kabalia' -na, pai' uma wo'o ria ka'uncua kalompea' -na.


Paa afɛʋnaa, paa kʋkʋsʋm, paa tulaalʋ miili, paa tulaalʋ kʋfəɣətʋ, paa sʋlʋm, paa nim, paa mʋlʋm, paa tɔɣɔnaɣa pee, paa naaŋ, paa heeŋ, paa kpaɣanəŋ na kɛɛkɛnaa, paa yomaa na yəlaa weesiŋ maɣamaɣa. 	 Ria kaju kinino' pai' rampa-rampa ntani' -na. Ria anu to mohonga, rahanga' dupa', mur pai' kemenyan. Ria anggur, lana, lunu roti pai' pae. Ria japi, bima, jara', kereta pai' tauna to rapobatua. Hawe'ea rewa toe we'i babalua' -ra, ntahawe' manusia' wo'o rapobalu'. Tapi' kamokero-na ngata Babel, uma-pi hema to me'oli.


Tənaɣa Yesu cɔ ɩ na mpa paa kota mpʋ tɔ sɩ: Pə taɣa sɩ mɩɩ nyəna kʋyɛɛŋ yaa waatʋnaa mpa Tacaa maɣamaɣa sɩɩna ɩ toŋ tɔ se. 	 Na'uli' Yesus: "Tuama-ku moto to mponoa' ba nto'uma kadupa' -na hawe'ea patuju to napakatantu-mi hante kuasa-na. Uma mingki' ni'inca koi'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ akewe sɩ: Kpe, nyá pəyaɣa kaa sɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ mʋ Yesu kʋyɔɣɔtʋtʋ na ɩ́ tʋ mpaaʋ. 	 Na'uli' Yesus: "Nculii' -moko, mo'uri' -imi ana' -nu." Napangala' mpu'u-mi topohawa' toei lolita Yesus, pai' nculii' mpu'u-imi-hawo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ akewe pɔɔsa-wɛɣɛ ɩsəna waatʋ pə cɛpa pəyaɣa tɔɔ tɔ. Ɩlɛna təmlɛ nyə́ma cɔ-ɩ sɩ: Tete ilim kpila pəcɔ tɔɣɔ watʋ cɛpa ka tɔɔ. 	 Napekune' -ramo: "Jaa hangkuja-i mo'uri' -e?" Ra'uli': "Wengi, ba jaa satu mpo'eo tu, uma-ipi ngkelengi'."


Ilim kɔma na pə́ haŋ na pə́ nyaɣa məhoo, ɩlɛna a wʋlɩ, kɛ a ta hiki tɛtʋ sɩ a ka hoosi kʋpaŋsɩ tɔ pə tɔɔ. 	 Kamorani' -na eo, molaju-imi duu' -na bangi, apa' uma monala rali' -na.


Nmaalʋ Tɛlətiyusi má, ma sɛɛ-mɛ tɔtɔ, tá təna tə kpɛnta Tacaa təŋʋɣʋ taa kɛ́. 	 Aku', Tertius, to napopale Paulus mpo'uki' sura toi, mpo'uli' wo'o-a-kuwo tabe-ku hi rala Pue' Yesus hi ompi' -ompi' hi Roma.


Ɩ fɛɩ cənɛ, ɩ fema. Ɩ́ tá tɔɔsɩ nti ɩ ka heela-mɛɣɛ ɩ ka wɛʋ Kalilee tɔ sɩ: 	 Uma-ipi ria hi rehe'i. Tuwu' nculii' -imi! Kiwoi-dile napa to na'uli' -kokoi wengi hi Galilea-e.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, səm wɛnna tá taa na pə́ lakɩ na weesuɣu náá wɛɛ mə taa na kʋ́ lakɩ. 	 Jadi', mponyanyo kamatea ncuu-kai. Aga uma kitapari, apa' ngkai pobago-kai toe, koi' mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Pááná kpa-m mpʋ ɩlɛna má tuu sɩ: Pa kaa sʋʋ ma hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ. 	 Moroe-a, pai' alaa-ku mosumpa, ku'uli': uma mpu'u-ra mpai' ma'ala mesua' hi rala ngata to ke kuwai' -raka, pai' uma-ra mporatai pento'oa dohe-ku.'"


Ama pənɛntɛ tə lɩɩ kʋsəsɩɩtʋ yomle taa na səm lapəna na tə́ lɩɩ mpi pɩɩ kpa-tʋɣʋ yomle kɛ mpʋ tɔ pə taa təkpataa. Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ təŋ ɩsəna kaɣana pə laɣasaa tɔ, na tə́ lá Ɩsɔ təmlɛ kɛ Ɩsɔ Feesuɣu toŋ taa. Pə́ taa wɛɛ ɩsɩɩ tə təŋaɣa takəlasɩ taa kʋsəsɩɩtʋ na tə́ lakɩ tɔ. 	 Aga hewa toe lau, tebahaka-tamo ngkai Atura Pue' to mpohoo' -ta ri'ulu toe, apa' mate-tamo hangkaa-ngkania hante Kristus. Jadi', uma-tapa mpotuku' ohea to hae: uma-tapa mpotuku' atura-atura to te'uki'. Hewa toe lau mpotuku' ohea to bo'u-tamo: mpotuku' -ta konoa Alata'ala ngkai baraka' Inoha' Tomoroli'.


Ɩlɛna pá yaa tillaa na pá hɔɔkɩ-wɛ, na pá heeli-wɛ sɩ: Yesu tɔm ɩ́ taa tasa mə nɔɔsɩ taa kɛ́ lɩɩʋ. Ɩlɛna pá yele-wɛ sɩ pá tɛɛ. 	 Ngkai ree, rakio' nculii' -ramo suro Pue' Yesus, pai' -ra raweba'. Ra'uli' -raka: "Neo' -pi nitudui' tauna mpokahangai' hanga' Yesus!" Pai' oti toe, rabahaka-ramo.


Ma nyəmá teu təkpataa sɩ Ɩsɔ wei ɩ caala təmlɛ kʋpantɛ tənɛɣɛ mə kiŋ tɔ, ɩ ká la-tɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ haləna tə́ kɔɔ na tə́ yoosi Yesu Kilisiti kʋyakʋ wule. 	 Alata'ala moto-mi to mobago hi rala nono-ni mpobago bago to lompe', pai' kuparasaya pobago to natepu'u-mi tetu napokaliliu duu' -na hudu hi eo karata-na nculii' Kristus Yesus.


Ɩ talaa na ɩ́ ná kʋpantʋ nti Ɩsɔ lapa Ɩsɔ sɛɛlaa mpɛ tɔ, ɩlɛna ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ sɔsɔm, na ɩ́ sɛɣɛsɩ pa təna sɩ pá tɔɣɔ apalʋtʋ na pá nɩɩna Tacaa kɛ teitei. 	 Karata-na Barnabas hi ria, goe' lia-mi nono-na, apa' nahilo kabohe pegane' Alata'ala mpogane' tauna to mepangala' hi Yesus toera. Jadi', Barnabas mporohoi nono-ra pai' na'uli' -raka bona tida-ra mpotuku' Pue' Yesus hante nono mpu'u.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ taɣana samaa tɔɔ kɛ́ lɩɩnaʋ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ nɩɩ yee. Maa ləsɩ apalʋ ɩnəɣɩ awalɩ cənɛ, ɩlɛna ɩ́ cɛkəna teu sɩ ma ta na ɩsaɣatiya ŋka ɩ lapa na ɩ́ mʋna səm tɔ. 	 Oti toe, mehupa' wo'o-imi Pilatus lou hi mali-na, pai' na'uli' -raka to Yahudi: "Hilo, kukeni-imi tumai hi koi', bona ni'inca ka'uma-na kuruai' nau' hanyalaa kasalaa' -na."


Tə́ sa Ɩsɔ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti Caa. Ɩ feesa Yesu Kilisiti kɛ sətaa taa na pə́ ha-tʋɣʋ weesuɣu kʋfalʋɣʋ kɛ ɩ suulu sɔsɔ tɔɔ. Na pə yelaa na tá tɛɛlʋɣʋ haŋa teu təkaɩɩ, 	 Mai-tamo mpo'une' Alata'ala, Tuama-na Pue' -ta Yesus Kristus! Ngkai pe'ahi' -na to bohe, nawai' -tamo katuwua' to bo'u, pai' katuwua' to bo'u toe tarata ngkai katuwu' -na nculii' Yesus Kristus. Toe pai' moroho poncarumaka-ta.


Ɩ́ kpɛntʋɣʋna-ɩ tɔ pa təna-mɛ tɔtɔɣɔ kutuluɣu tɔɔ kɛ́ sɩ mə na lɛlaa ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ pəsɩ kutuluɣu ŋku kʋ taa Ɩsɔ Feesuɣu ká caɣa na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ Ɩsɔ wɛnna kʋ taa tɔ. 	 Pai' koi' wo'o ompi', ngkai posidaia' -ni hante Kristus, bula-ni rawangu-mi hangkaa-ngkania hante hawe'ea tauna to mepangala' hi Kristus, jadi' hantomi tomi to napo'ohai' Alata'ala hante kuasa Inoha' Tomoroli'.


Malɩ caɣa Ɩlisapɛtɩ kiŋ ɩsɩɩ ɩsɔtʋnaa tooso, ɩlɛna ɩ́ kpe. 	 Ba tolu mula kahae-na Maria mo'oha' hante Elisabet, pai' lako' nculii' -idi hilou hi tomi-na.


Pə tɔɔ ɩlɛ, ɩ́ kpɛntɩ teu na ɩ́ tɔkɩ təma ɩsɩɩ Kilisiti lapʋ-mɛ tɔ, na Ɩsɔ náá hiki teeli kɛ pə taa. 	 Jadi' ompi' -ompi', toe pai' ku'uli' -kokoi: tarima lompe' ompi' hampepangalaa' -ni, hewa Kristus wo'o mpotarima-ta omea. Apa' ane hintuwu' -ta-damo hante ompi' hampepangalaa' -ta, Alata'ala rapomobohe hi rala katuwu' -ta.


Awe wɛna heeŋ nɩɩnʋwa (100) na ɩ taa kʋlʋm le, na ɩ́ kaa yele pɔɣɔlaɣafɛi nɩɩnʋwa ɩnɛɣɛ pulaɣa tɔɔ na ɩ́ tɛɛ na ɩ́ sʋʋ kʋlepu ɩnɛɣɛ pɛɛkʋɣʋ? 	 "Beiwa pomporata-ni? Ria hadua tauna to ria bima-na ha'atu ma'a-na. Ane moronto hama'a, napa to nababehi? Tantu napalahii bima-na to sio mpulu' sio hi panapa bulu', pai' -i hilou mpopali' to hama'a to moronto toei.


Na ɩ ká cɔɔ antulinya piitimnaa təna tɔɔ təpaɩ na ɩ́ puɣusi yəlaa. Mpɛɣɛlɛ Kɔkɩ na Makɔkɩ. Ɩ ká koti-wɛ sɩ pá yoo, na paa wɛɛ paɣalɛ ɩsɩɩ teŋku nɔɣɔ kanyəŋa pee. 	 pai' -i hilou mpobagiu tauna hi humalili' dunia', to rawalatu hante hanga' Gog pai' Magog. Magau' Anudaa' toei mporumpu-ra bona manga'e. Kawori' -ra hewa wo'one hi wiwi' tahi'.


Mpʋ pə lapəna Moisi nyəmá Icipiti nyə́ma nyəm təna. Haləna ɩ́ lá yʋlʋ wei ɩ́ yɔɣɔta nti tɩɩ hotiɣi atɛ tɔ, na ɩ́ pəsa təma. 	 Jadi', Musa rapoposikola hi hawe'ea kapantea to Mesir, pai' alaa-na mokuasa mpu'u-i hi pololita-na pai' hi pongkale-na.


Ye n wɛɛ na ń sɛɣɛsəɣɩ tá taapalaa kɛ tɔmnaa panɛ, n tɛŋ na ń lá Yesu Kilisiti təmlɛ tʋ kʋpaŋ kɛ́. Na pɩɩ hʋ́lɩ́ sɩ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ tɔmnaa na tampana sɛɣɛsəŋ wei n təŋaa tɔɣɔ n pɩɩsəɣəna nyá ləsaɣa. 	 Ane nutudui' -ra ompi' -ompi' hampepangalaa' -ta hawe'ea toe, iko jadi' topobago Kristus Yesus to lompe', pai' nuperohoi nono-nu moto hante Lolita Alata'ala to tapangala' pai' hante tudui' to lompe' to mahae-mi nutuku'.


Ama Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ kɔma ahoo taa na ɩ́ tʋlɩ saləka nɔnɔɔsɩ, na ɩ́ ləsɩ tillaa. Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: 	 Ngkabengia toe, hadua mala'eka Pue' mpobea wobo' tarungku' pai' nakeni-ra hilou hi mali-na. Na'uli' mala'eka toei mpo'uli' -raka:


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ na acaalətʋ taa acaalətʋ kɛ timpi pə ta nəɣəsəna tə wɛɛ tɔ. Wei ɩ kaləɣɩ tɔ ɩ́ cɛkəna-təɣɩ teu. Mpʋ ɩnɩ tɔ, mpa paa wɛɛ Yuta tɔ pá se na pá kpa pɔ́ɔ́ŋ. 	 "Owi nabi Daniel mpolowa karata-na to rahanga' `Topegerohi to dada'a.' (Hema to mpobasa lolita pelowa toe, penotohi mpu'u batua-na!) Jadi', ane nihilo to nalowa Daniel toe mokore hi pokorea to ratagi-ki, agina tauna to mo'oha' hi Yudea metibo' hilou hi bulu' -na.


Ma taapalaa pə tɔɔ kɛ́ ye pə ta heeli-tʋɣʋ natələɣɩ hatuu tá lotu taa, tə kaa nya Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛlɛ paa pəcɔ. 	 Jadi', ompi' -ompi' to kupe'ahi', ane nono-ta uma-pi mposalai' -ta, daho' -tamo mponyanyo Alata'ala,


Pa lɩɩna ntɛ́ na tɛtʋ təna tɔɔ kɛ́ paa le, na pá tá kotaɣa kɛ Ɩsɔ yəlaa təsikile na Ɩsɔ luɣu tɛɛ ɩcatɛ. Ama kɔkɔ lɩɩna ɩsɔtaa na ká kʋ pa təna tənaŋnaŋ. 	 Mongkini' -ra-damo tumai, hobo' hi tana', mpotipuhi ngata to nape'ahi' Alata'ala pai' po'ohaa' topetuku' -na. Ntaa' hompo-di apu ngkai langi' mporopuhi-rae.


Na ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ hʋləɣəna sɩ ɩ́ kɛ́ mpa paa kʋwa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpɛ tɔ pa piya. 	 Jadi', nipangaku' moto kakoi' -na muli-ra to mpatehi nabi-nabi, pai' kehi ntu'a-ni tetu bate ni'uhi.


Ama mpa paa kɛ́ Kawulaɣa nyə́ma tɔ paa lɔ-wɛɣɛ awalɩ kɛ́ səkpɛtʋɣʋ taa, timpi paa casəɣɩ kapusi na pá nyasəɣɩ pa təɣɩ kela tɔ. 	 Kakoo-kono-na, ke to Yahudi-hana to natao jadi' ntodea Alata'ala hi rala Kamagaua' -na. Hiaa' wori' -ra mpai' to ra'uncahi hi mali-na pai' ratadi hi rala kabengia-na to molaa ngkai Alata'ala. Hi ria-ramo mpai' ntora geo' pai' ntodohaka."


Ilim wɛna pə maɣamaɣa pə teu kɛ́, na ɩsɔtʋ náá wɛna ɩ́lɛ́ ɩ nyəm, na ɩsɔtʋlʋŋasɩ náá wɛna səlɛ sɩ nyəm na sɩ mpaa, na ɩsɔtʋlʋŋasɩ maɣamaɣa teu tɛɛ təma. 	 Pehini eo kahanyala-na. Pehini wula, pehini betue' hore kahanyala-na wo'o. Bangku' betue' -betue' -hawoe', hore-hore hanyala moto wo'o-rawo pehini-ra.


Ɩ́ taa kpətəna asilima. Ɩsaɣatʋnaa mpa pə kaasaa na yʋlʋ lakɩ tɔ tɩɩ tokiɣina ɩ tɔnʋɣʋ. Ama yʋlʋ wei ɩ ha ɩ təɣɩ asilima lapʋ taa tɔ ɩ maɣamaɣa ɩ tɔnʋɣʋ kɛ ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ. 	 Neo' mpu'u-koi mogau' sala' ompi'! Ngkai hawe'ea jeko' to rababehi manusia', uma ria jeko' ntani' -na to mpakada'a katuwu' -ta hewa jeko' pogau' sala' toe. Hema to mogau' sala' hante tobine doo ba hante toronaa, jeko' -na toe mpakada'a katuwu' -na moto.


Paa ná ɩ ɩsɛntaa, na paa ŋmaa ɩ hətɛ kɛ pa tokuŋ taa. 	 pai' hante mata-ra moto mpohilo lence-na. Hanga' Alata'ala te'uki' hi wingke-ra.


Ama yəlaa samaa tɔɔ pa ta na timpi tɔɔ paa sʋsəna-ɩ tɔ. Ɩlɛna pá kpaana-ɩ lɔpʋtʋ tɔɔ na pá wɛsɩ-tɩ, na pá tisi ɩ́ na ɩ kpatəlɛ kɛ samaa hɛkʋ kɛ Yesu ɩsɛntaa. 	 Aga uma-ra teliu mesua', apa' bihi' rahi tauna. Toe pai' ngkahe' tuka' -ramo mpokeni doo-ra hilou hi lolo tomi, rahungka' ata' pai' ra'ulu-i ntali pokowaa' -na hilou hi nyanyoa Yesus hi laintongo' ntodea.


Saa wei alʋ nɩɩkɩ lʋlʋɣʋ wʋsasɩ tɔ, ɩ wɛ piti taa kɛ́ sɔsɔm. Ama pə́ kɔma na pə́ tɔ-ɩ, ɩ sɔɔkɩ ɩ wʋsasɩ tɔɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ laŋlɛ hɛɛkɩ sɔsɔm sɩ ɩ kɔna mʋʋlʋ tɔ pə tɔɔ. 	 Kagoea' -ni toe, hewa kagoea' to narata hadua tobine to neo' mo'ana'. Lomo' -na ntodohaka-i, apa' gati tempo-nami mo'ana'. Tapi' ane putu-damo ana' -na, uma-pi napenonoi pontodohakaa-na, goe' -imi apa' putu-mi ana'lei hi rala dunia'.


Tacaa Yesu tɛma ɩ ɩfalaa kɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna pə kpaasɩ-ɩ ɩsɔtaa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa. 	 Ka'oti-na Pue' Yesus mpololitai-ra, te'ongko' -imi hilou hi suruga, pai' -i mohura hi mali ka'ana Alata'ala.


Samaa wei ɩ ka wɛ Yesu nɔɣɔ tɔɔ na wei ɩ ka wɛ Yesu waalɩ tɔ pɛlɛ pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ na nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ sɩ: Paa wei ɩ́ tʋ Tafiiti Pəyalʋ kɛ teeli. Ɩsɔ ɩ́ wɛɛ wei ɩ kɔŋna Tacaa toŋ tɔ ɩ waalɩ. Paa wei ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli kɛ ɩsɔtaa. 	 Wori' tauna mpotuku' -i, ria-ra to meri'ulu, ria wo'o-ra to hi boko'. Ntora mogora-ra mpo'uli': Une' -imi muli Magau' Daud!" Pue' Ala mpogane' Magau' to tumai mpokeni hanga' -na!" Une' -imi Pue' Ala to hi rala suruga!"


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ cɔwa sɩ: Mʋʋlaa fɛləɣəna. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Tampana kɛ te, pə fɛɩ sɩ tɛtʋ piya ɩ́ fɛlɩ lampuu se. 	 Na'uli' Petrus: "Tantu pue' ngata to nakuasai to kana mpobayari." Na'uli' Yesus: "Ane wae, ntodea-na moto uma mingki' mpobayari. Wae wo'o kita' to jadi' ntodea-na Alata'ala, uma-ta mingki' mpobayari paja' Tomi Alata'ala.


Tam tə səkɩ Kilisiti səm kɛ tá tɔnəŋ taa kɛ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ tá tɔnəŋ kʋlʋməŋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ ɩ weesuɣu. 	 Hiapa pomakoa' -kai, mponyanyo kamatea ncuu-kai hibalia hante Pue' Yesus. Toe majadi' bona monoto hi hawe'ea tauna katuwu' -na Yesus hi rala nono-kai.


Yesu kɔma na ɩ́ kpətəna ɩcatɛ kɛ teu, ɩlɛna ɩ́ nyənɩ-tɛ, na ɩ́ wii-tɛ sɩ: 	 Kamoo-mohua' -imi Yesus hi Yerusalem, duu' -na mpohilo-i ngata toe. Kageo' -nami mpokageoi' ngata toe.


Pə tɔɔ kɛ́ tə nyakɩ apalʋtʋ kɛ tam. Na tə́ nyəmá sɩ ye tə wɛna tɔnəŋ ɩnɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, tə hatələna timpi Tacaa wɛɛ tɔɣɔ. 	 Toe-mi pai' moroho oa' nono-kai. Ta'inca moto, woto-ta toi hewa tomi to tapo'ohai' hi dunia' toi. Jadi', bula-ta tuwu' -pidi hi dunia' toi, molaa-ta ngkai Pue',


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: N ta cɛkənta nti ma lakɩ tɔ. Ama n ká tɛ na ń cɛkəna-tɩ. 	 Na'uli' Yesus: "Tempo toi, ko'ia nu'incai napa to kubabehi toi. Mpeno-damo, pai' lako' nu'inca."


Tənaɣa Piyɛɛ na tillaa lɛlaa naanʋwa na kʋlʋm ɩnɩ pa kʋlaa na pá səŋ ɩsɔ. Ɩlɛna Piyɛɛ yɔɣɔtəna samaa na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ma Yuta nyə́ma mɛ, na mpa mɛ mə kɔma Yosalɛm kɛ kʋkɔm tɔ, ɩ́ tʋ ŋkpaŋŋ na ɩ́ cɛkəna teu kɛ nti ma heeliɣi-mɛ tɔ. 	 Ngkai ree, mokore-imi Petrus hante doo-na to hampulu' hadua, pai' -i mpololitai tauna to wori'. Mololita-i napesukui, na'uli': "Ompi' -ompi' to Yahudi, pai' koi' omea to mo'oha' hi Yerusalem! Pe'epei lompe' -koi, apa' napa to majadi' tohe'i kupakanoto-kokoi.


Ama Filipʋ kɔma na ɩ́ heeliɣi-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa na Yesu Kilisiti pə Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ pa mʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ teu, haləna pá sɔ apalaa na alaa kɛ Ɩsɔ lʋm. 	 Aga karata-na Filipus hi ngata-ra, natudui' -ra Kayesus-na Magau' Topetolo', pai' natudui' -ra mepangala' hi Yesus bona jadi' ntodea-na Alata'ala hi rala Kamagaua' -na. Jadi', wori' -ramo pue' ngata mepangala' hi Yesus pai' mpopeniu' jadi' topetuku' Yesus, lompe' tomane lompe' tobine.


Ye pa kisa-mɛɣɛ mʋɣʋ yaa mə tɔm nɩɩʋ kɛ təyaɣa nakəlɩ yaa ɩcatɛ natəlɩ tə taa, ɩ́ lɩɩ na ɩ́ kpiisi-wɛɣɛ mə nɔɔhɛɛ mʋsʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ. 	 Ane ria pue' tomi ba pue' ngata to uma dota mpotarima-koi ba to uma dota mpo'epe lolita-ni, palahii tomi ba ngata toe, pai' nitonta awu to mentaka' hi palanta' witi' -ni, rapotanda kanahuku' -ra mpai' Alata'ala.


Ma pim tɔɔ kɛ́ ɩ pəla tulaalʋ kɛ ma tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ mpʋ. 	 Natuai-a hante lana toe, mpakasadia ami' woto-ku hi karatana-ku mpai'.


Ma Caa, ma luɣu wɛɛ sɩ má na mpa n cɛla-m tɔ tə́ wɛɛ təntəmlɛ kɛ timpi ma wɛɛ tɔ, na pá ná ma teeli wei n tʋ-m tɔ. Teeli ɩnɩ, n sɔɔla-m tuu lɔŋ na pə́cɔ́ pá lá antulinya tɔɣɔ n tʋ-mɩ-ɩ. 	 "Mama, konoa-ku bona hira' to nuwai' -ka toi mo'oha' dohe-ku hi po'ohaa' -ku mpai', bona rahilo kabaraka' -ku. Kabaraka' -ku toi nuwai' -maka, apa' nupoka'ahi' -a ngkai kako'ia-na dunia' rapajadi'.


Maɣasʋɣʋ nakʋlɩ kʋ ta maɣana-mɛ na pə́ kəlɩ ɩsɩɩ maɣasʋɣʋ makʋɣʋna yʋlʋ tɔ. Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ lakɩ mpi tɔ ɩɩ yeki-wɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ kaa yele na maɣasʋɣʋ maɣana-mɛ na pə́ kəlɩ-mɛ. Ama maɣasəŋ ɩnɩ ɩ́ kɔma ɩ ká hʋ́lɩ́-mɛɣɛ ɩsəna ɩ́ ká la na ɩ́ tʋlɩ na ɩ́ pəsɩ-ɩ tɔ. 	 Butu nyala pesori to mporumpa' -ta, pesori to biasa jadi' hi manusia'. Tapi' Alata'ala ngkiwoi oa' janci-na hi kita': uma-ta napelele' rasori meliu ngkai pakulea' -ta. Nto'u-ta narumpa' pesori, nawai' oa' -ta ohea mpetiboi' pesori toe, bona moroho-ta mpengkatarii.


Ye ma yɔɣɔtəɣɩ ma tɩ tɔm, nɔɣɔlʋ kaa sa tampana wena maa hʋ́lɩ́ tɔ. 	 "Ane ke Aku' moto-wadi to mpo'uli' ka'Aku' -na suro Alata'ala, pai' uma ria tau ntani' -na to mposabii' -a, uma ni'incai ba makono lolita-ku ba uma-di.


Ma fɛɩna mpaaʋ sɩ má lana ma liɣitee kɛ ɩsəna ma sɔɔlaa tɔ? Ma lapa kʋpantʋ tɔɣɔ pə wɩɩkɩ-ŋ yaa? 	 Ha uma ma'ala kubabehi ntuku' konoa-ku hante doi-ku? Napa pai' mohingi' -koi hi doo ane lompe' nono-ku hi hira'?'"


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ loosa-wɛ na pá saakɩ kpɩɩlʋɣʋ pə fɛɩ pə polo. Heelim makɩ tuluŋa kɛ́ na pə́ mələɣəna-wɛ na waalɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma lʋm tɔɔ na ɩ́ puki pa kiŋ. Saa ɩnɩ pə wʋsəna kampaaŋ koou kɛ mpʋ. 	 Nahilo-hawo kawuhe-ramo mowose, apa' ngolu' mewui mpotomu sakaya-ra. Parabaja-mi, momako' -imi hilou hi lolo ue mpototoaka-ra, ntani' naliu-ra.


Ye ɩ́ sələməɣɩ, ɩ́ taa lʋləsəɣɩ tɔm paɣalɛ kɛ yem ɩsɩɩ ma ta nyɩ ɩsɔnaa lakʋɣʋ tɔ. Pa hʋʋ sɩ pa tɔm taɣaləŋ tɔɔ kɛ́ paa hiki. 	 "Ane mosampaya, neo' ntora rahuu-hulii' hante uma ria pekiri, hewa tauna to uma mpo'incai Alata'ala. Ra'uli' -rana, ane moloe pololita-ra, madupa' mpai' posampaya-ra.


Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ɩ kpaɣa kɔpʋ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ na ɩ́ cɛlɛ-wɛ, na pɛlɛ pá nyɔɔ pa təna. 	 Oti toe na'ala' wo'o sangkiri' to ihia' anggur, na'uli' tarima kasi hi Alata'ala pai' natonu-raka. Nginu omea-ramo ngkai sangkiri' toe.


Ye ɩ wɛna ɩ ɩsɛ, takəlaɣa ɩsɩɩ mpʋ kaa la təmlɛ. Ama ye ɩ kɔma na ɩ́ sɩ kɛ paa lana-kɛɣɛ təmlɛ. 	 Ane rapa' -na ria hadua totu'a to doko' mpobagi rewa-na hi ana' -ana' -na, nababehi ami' sura po'iwili to mpakanoto pobagi rewa-na. Aga sura po'iwili toe uma ulu rapake' ane tuwu' -i-pidi. Ane mate-ipi topo'iwili toei, lako' ma'ala-di rapake' sura po'iwili-na. Jadi', kana ria kamatea bona sura po'iwili ma'ala rapake'.


Nasalɛtɩ Yesu, n caa-weɣe tá kiŋ? N kɔma-tʋɣʋ wakəlʋɣʋ kɛ? Ma nyəma-ŋ teu, n kɛ́ Ɩsɔ Yʋlʋ Naŋŋtʋ wei ɩ tilaa tɔ. 	 "Ee Yesus to Nazaret! Doko' nupopai-dakaie? Ba doko' nuropuhi-dakaie? Ku'inca moto-kole, ka'Iko-na Suro to moroli' ngkai Alata'ala-e."


Ɩsɩɩ Ɩsɔ cɛlʋɣʋʋ-mɛɣɛ ɩ Feesuɣu na ɩ́ lakɩ piti təma kɛ mə hɛkʋ kɛ mpʋ tɔ, mə kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ, yaa mə Laapaalɩ Kʋpaŋ nɩɩʋ na ɩ mʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pə lakɩ mpʋ? 	 Alata'ala mpowai' -koi Inoha' Tomoroli' hante uma ria huka' -na pai' nababehi tanda-tanda to mobaraka' hi laintongo' -ni. Ha nababehi toe sabana kampotuku' -ni Atura Musa? Uma-hawoe'! Nababehi toe apa' kampo'epe-ni Kareba Lompe' mepangala' -mokoi hi Pue' Yesus.


Mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa puɣusi ɩ tɩ. Ye mə taa nɔɣɔlʋ hʋʋ sɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa pʋntʋ ntɛ́ ləmaɣasɛɛ tʋ ɩ́ pəsɩ kʋmɛlɛŋ, ɩlɛna ɩ́ wɛɛna ləmaɣasɛɛ kɛ tampana. 	 Neo' -koi mpobagiu woto-ni moto. Ane ria hi laintongo' -ni to mpo'uli' pante moto-ra hi poncilo manusia', agina jadi' wojo-ra hi poncilo manusia' bona jadi' pante mpu'u-ra hi poncilo Pue'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Saakɩ tasaa sɩ: Pə tɔɔ kɛ́ má, ma nawa sɩ, pə fɛɩ ɩsɩɩ pá tʋ wahala kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pá pəsəna Ɩsɔ tɔɔ tɔ. 	 Napokaliliu Yakobus lolita-na, na'uli': "Jadi' ompi' -ompi', toi-mi lolita-ku. Neo' -ta-hawo mpakasusa' -ra to bela-ra to Yahudi to mengkoru-mi hi Alata'ala. Neo' tapewuku-ra mpotuku' Atura Musa.


Yəlaa samaa lɩɩkaɣana acalɛɛ acalɛɛ na pá kɔŋ ɩ kiŋ, ɩlɛna ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: 	 Uma ria kaputua tauna ngkai ngata ntani' -na tumai hi Yesus. Wori' -mi tauna to morumpu, Yesus mpololitai-ra hante lolita rapa' toi, na'uli':


Ye ma tɛma tənɛɛnɩ, na má tɛ-wɛɣɛ liɣitee anɩ a tənaɣa cɛlʋɣʋ, ɩlɛ maa tʋ Ɩsəpanyɩ tɛtʋ mpaaʋ, na mə tɛ tɔɔ kɛ́ maa təŋna na má tɛɛ. 	 Jadi', hilou-ama ncala' hi Yerusalem mpotonu-raka doi petulungi to terumpu-mi toi. Oti toe-di lako' hilou-ada hi tana' Spanyol ntara hi ngata-ni.


Ɩ kʋwa Yohaanɩ taalʋ Saakɩ na laɣatɛ. 	 Ngkai hawa' -na toe, Yakobus ompi' -na Yohanes rasumale'.


Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ kʋpantʋ nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ lakɩ Apəlaham tɔ, ɩ́ la-təɣɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Yesu Kilisiti tɔɔ. Na tá táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ yelina na tə́ hiki Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-tʋ tɔ. 	 Patuju Yesus mate raparika' toe, bona tauna to bela-ra to Yahudi wo'o ma'ala mporata rasi' to najanci Alata'ala hi Abraham. Mporata-ra rasi' toe ngkai posidaia' -ra hante Yesus Kristus. Jadi', ane mepangala' -ta hi Yesus Kristus to mate raparika', mporata-tamo Inoha' Tomoroli' to najanci Alata'ala owi.


Ɩsɔtaa tillu wei ɩ yɔɣɔtaɣana-m tɔ ɩ tɔka camlʋɣʋ kʋmaɣasʋɣʋ kɛ ɩ niŋ taa. Camlʋɣʋ ŋkʋ kʋ kɛ́ wʋla kɛ́, sɩ ɩ maɣasəɣəna ɩcatɛ na tə nɔnɔɔsɩ na tə koluŋa. 	 Mala'eka to mpololitai-a toe ngkakamu hameha' lua' pohuka' ngkai bulawa, nahuka' -ki ngata toe, bente-na pai' wobo' -na.


Mpi pə tɔɔ nɔɔnɔɔ nyəŋ ɩnɛ ɩ kəlaa tɔ, pa kpa-ɩ kɔtʋlʋ na Ɩsɔ tuunaʋ kɛ́. Ama pa kpa lɛlaa kɛ kɔtəlaa kɛ yem kɛ́. 	 Meliu ngkai toe, Yesus jadi' imam hante sumpa Alata'ala. Imam-imam to ntani' -na, uma-ra-hawo ra'ongko' jadi' imam hante sumpa.


Tuu lɔŋ mə kʋpəntəŋ na mə ɩsaɣatʋ ka yelaa kɛ́ na ɩ́ wɛ ɩsɩɩ sətaa kɛ Ɩsɔ nyəntʋ taa. 	 Ri'ulu, kako'ia-ni mepangala' hi Yesus, hewa to mate-mokoi, ko'ia niratai katuwua' to ngkai Alata'ala apa' mojeko' -koi pai' mpotiboki hawa' Alata'ala-koi.


Ama təmlɛ nyə́ma mpɛ pa heela təma sɩ: Ɩɩ loosiɣi kpancoou tʋ kɔŋna ntɛ́. Ɩ́ kɔɔ na tə kʋ-ɩ na taalɛ pəsɩ tá nyəntɛ. 	 "Ntaa' we'i, to mpodoo bonea toera, mohawa' -ramo ra'uli': `Etu-mi tumai ana' -na, hi'a mpai' to jadi' pue' bonea toi-e. Kita tapatehi-i, bona bonea-na toi kita' -mi pue' -na.'


Tɔʋ, ma nyə́ma mɛ, ma nyəmá teu sɩ mə na mə sɔsaa ɩ́ taa cɛkəna tɔɣɔ ɩ́ lapa Yesu ɩnəɣɩ mpʋ. 	 "Ompi' -ompi', koi' moto-mi hante pangkeni-ta to mpopatehi Yesus-e. Aga ku'inca moto, napa to nibabehi tetu, nibabehi ngkai ka'uma-na-hawo ni'incai kalaua-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə ha wontuɣu kɛ mpaaʋ na kʋ́ yɔɣɔtɩ kalampaanɩ tɔm na kʋ tʋʋ Ɩsɔ. Na pə́ ha-kʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ paasɩ na kʋ́ lá ɩsɔtʋnaa nɩɩlɛ na naalɛ taa. 	 Alata'ala mpelele' binata to dada'a toei mpohowa' lolita-lolita to mpopeliu, to natao hi Alata'ala-wadi. Rapelele' wo'o-i moparenta pai' mpobabehi konoa-na rala-na opo' mpulu' romula kahae-na.


Ma nyəmá kʋnyɔməŋ wei n tɔɣaa tɔ. Ma nyəmá nyá hʋlʋməŋ tɔɔ. Paa na mpʋ tampana tɔɔ ɩsəntɔ n pilaa kɛ́. Ma nyəmá ɩsaɣatʋ nti mpa pa yaa pa təɣɩ Yuta nyə́ma pəyele pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa yɔɣɔtəɣɩ nyá tɔɔ tɔ. Pa kɛ́ Satanɩ nyə́ma kɛ́. 	 Na'uli': Ku'inca kaparia to mporumpa' -koi, ku'inca kakabu-ni-- aga kakoo-kono-na mo'ua' -koi hi rala pepangala' -ni. Ku'inca lolita peruge' to raruge' -kokoi tauna to mpo'uli' Katoyahudi-ra. Aga kakoo-kono-na, bela-ra to Yahudi hi rala nono-ra, topetuku' Magau' Anudaa' lau-radi.


na pá ná tə kɔkɔ nyɔɔsɩ. Ɩlɛna pá makɩ kapusi na pá tɔ sɩ: Pa ta nata ɩcatɛ na tə tala ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ. 	 mpohilo rangahu to ulo' ngkai apu to mpomampuhi ngata toe. Me'au-ra, ra'uli': "Uma mowo ngata to bohe toe mai! Uma ria ncibali-na!"


Ama Ɩsɔ Feesuɣu ná lakɩ na yəlaa sɔɔləɣɩ təma na pá hikiɣi laŋhʋlʋmlɛ, na pʋlʋ ɩɩ pɛkələɣɩ-wɛ, na pá wɛna təma na suulu, na pa wɛna pɛɛlɛɛ na pa lakɩ təmaɣa kʋpantʋ na pá təŋəɣɩ tampana. 	 Tapi' ane natete' -ta Inoha' Tomoroli', kehi-ta hewa toi: mpoka'ahi' doo-ta, goe' -ta, rodo nono-ta, mosabara, mo'olu pai' lompe' kehi-ta, tida pepangala' -ta,


Ɩsəna ɩ́ ká nyəna sɩ Ɩsɔ Feesuɣu nyə́ma tɔɣɔlɔ, ye wei ɩ tɔŋ sɩ Yesu Kilisiti pəsa yʋlʋ na tampana ɩlɛ Ɩsɔ Feesuɣu tʋ ntɛ́. 	 Toi-mi pompetonoi-na bona ta'inca hema to nakuasai Inoha' Alata'ala: hawe'ea tauna to mpangaku' Yesus Kahi'a-na Magau' Topetolo' to mewali manusia', tauna toe-ramo to napo'ana' Alata'ala.


Ma kɔna-kɛɣɛ nyá ɩfalaa ntɔ, na pá kpisi ka waasʋɣʋ. 	 Kukeni-imi hi ana'guru-nu, aga uma-di rapakulei' mpaka'uri' -i."


Ɩlɛna Ɩsɔ tɔ sɩ ɩnɩ ɩ kɛna kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ. 	 Pai' Alata'ala mpo'ongko' -i jadi' Imam Bohe hewa Melkisedek owi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa ɩnɩ ɩ tʋ niŋ kɛ Yesu tɔɔ na pá kpa-ɩ. 	 Katumai-rami tauna to wori' mpohoko' Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ ntam nɔɣɔlʋ, ɩ matəɣɩ kʋmatʋ kɛ́, ɩɩ pəsəɣɩ yɔɣɔtaɣa. Na pá wiina Yesu sɩ ɩ́ tənɩ niŋ kɛ ɩ tɔɔ. 	 Hi ree, ria to mpokeni hadua tauna to wongo pai' to neo' uma howa' mololita. Merapi' -ra bona najama-i-hawo.


Wei ɩ tila-m tɔ ɩ wɛ ma waalɩ, ɩ ta yele-m ma tike. Mpi tɔ, ɩ luɣu tɛɛ nyəntʋ kɛ ma lakɩ. 	 Hi'a-mi to mposuro-a, pai' nadohei oa' -a. Uma-a napelele' hadudua-ku, apa' kubabehi oa' napa to mpakagoe' nono-na."


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu na ɩ tillaa pa caɣaa na pá tɔŋna tɔɣɔʋ. Tənaɣa ɩ heela-wɛ sɩ: Ɩ́ taa hatələna Yosalɛm. Ama ɩ́ keŋna mpi Tacaa ka tɔma sɩ ɩ ká ha tɔ, kʋcɔɔʋ ŋku kʋ tɔm maa heela-mɛ tɔ. 	 Rala-na hangkani, bula-na morumpu dohe-ra, nawai' -ra hawa' toi. Na'uli' -raka: "Neo' ulu nipalahii ngata Yerusalem. Popea ulu hi rei duu' -na Tuama-ku mpowai' -koi to najanci-mi, to ku'uli' -mikokoi mperi'ulu.


ɩ́ waasɩ mpa səm sɔɣɔntʋ tɔɔ pa pəsa ɩsɩɩ yomaa kɛ pa weesiŋ təna taa tɔ. 	 Kamatea-na toe-mi to napo'ohea mpobahaka-ta ngkai kamatea. Apa' ri'ulu, tuwu' hewa batua ncuu-ta, apa' mpoka'eka' -ta kamatea.


Ɩlɛna pá sʋʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu kɛ təna. 	 Hi ree wo'o-ra mpoparata Kareba Lompe'.


Yesu tɔŋa tɛɛʋ, ɩlɛna yəlaa pɔɔkɩ-ɩ pa wontu na ɩ́ tɔŋ pə tɔɔ. 	 Kaliu-na Yesus mpohawi' keledai tohe'e, tauna mpokodo baju-ra hi mata ohea, tanda pebila' -ra.


Samalii alʋ cɔ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ nyaɣa Yuta tʋ na ń sələməɣɩ-m lʋm sɩ n nyɔɔ. Pə́cɔ́ maɣa Samalii tʋ? (Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yuta nyə́ma na Samalii nyə́ma paa suliɣi.) 	 Konce tobine toei, apa' biasa-na to Yahudi morungku mposigalo-raka to Samaria. Toe pai' na'uli': "Iko to Yahudi, aku' to Samaria-a. Napa pai' daho' -ko mperapii' -a ue?"


Ama acɛsaacɛsaa nyə́ma mpa pa sita tá hɛkʋ tɔ pɛlɛ pa lʋpəna sɩ ɩ́ pɛlɩ. Acɛsaacɛsaa nyə́ma mpɛ, pa lɔɔlaa kɛ́ təkɛʋ na pá sʋʋ tá hɛkʋ, sɩ pa feŋiɣi na pá ná tá na Yesu Kilisiti tə kpɛntaa na tə wɛ kasaɣampiitu nti tə taa tɔ. Pa caakaɣa kɛ́ sɩ pá pəsɩ-tʋɣʋ yomaa. 	 Ria moto-ra to mpo'uli' Titus kana ratini'. Tauna toera mpo'uli' Katokristen-ra, ntaa' boa' -ra-wadi. Mesua' bongo-ra hi rala poromua-kai doko' mpolelemata-kai. Apa' patuju-ra bona hawe'ea to Kristen kana mengkoru hi Atura Musa. Tapi' uma mingki' tapengkorui Atura Musa bona jadi' monoa' -ta hi poncilo Alata'ala-e. Tebahaka-tamo ngkai Atura Musa sabana posidaia' -ta hante Kristus Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Yeliko, ɩlɛna ɩ́ faɣana ɩcatɛ taa na ɩ́ tɛɛkɩ. 	 Nto'u karata-na Yesus hi ngata Yerikho, momako' ncuu-i ntara rala ngata toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ heela kɔtəlaa sɔsaa na samaa sɩ: Maa naa apalʋ ɩnɛ ɩ kʋwakələtʋ se. 	 Ngkai ree, na'uli' Pilatus hi imam pangkeni pai' hi ntodea: "Uma-kuna kuruai' sala' -na tau toii."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ ɩnɩ sɩ: Mpa pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm na pá tɔkɩ-tɩ, pʋntʋnaa ntɛ́ nyʋleleŋ nyə́ma te. 	 Na'uli' Yesus: "Aga to morasi' mpu'u-le, tauna to mpo'epe pai' mpotuku' Lolita Alata'ala."


Tənaɣa Falisanaa tɔma Yesu sɩ: Nyənɩ nyá ɩfalaa lakʋɣʋ mpi pə fɛɩ lapʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tɔ yee. 	 To Parisi to hi ree mpo'uli' -ki Yesus: "Napa-di-rana pai' ana'guru-nu mpotiboki atura agama-tae? Mobago-ra-rana hi eo pepuea'."


Yesu nawa samaa kotiɣina-wɛ, ɩlɛna ɩ́ kaləna ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ɩlɔɣɔʋ nyá wei n pəsəɣɩ yəlaa kɛ kamumusi na ntamaa tɔ, ma heeliɣi-ŋ kʋlʋmaɣa sɩ ń se pəyaɣa kanɛ ka waalɩ. Taa tasa-kɛɣɛ təŋʋɣʋ. 	 Nahilo Yesus kawoo-woria' tauna to mokeno tumai morumpu. Kanahawai' -nami anudaa' toe, na'uli': "Ee anudaa' to mepakawongo pai' mepakawojo tetu-ko! Petibo' -ko ngkai ana' tetui, pai' neo' -pi nupesuai' nculii'."


Ye wei ɩ mʋ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ sɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ nyəŋ tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ ká hiki kasəyaɣa ŋka Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ká mʋ tɔ. Na ye wei ɩ́ mʋ yʋlʋ wei Ɩsɔ nyənəɣɩ kʋpaŋ tɔ sɩ ɩ kɛ́ kʋpaŋ tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ ká hiki kasəyaɣa ŋka paa ha yʋlʋ kʋpaŋ tɔ. 	 Hema to mpotarima hadua suro Alata'ala apa' suro Alata'ala mpu'u-i, hi'a mpai' mporata hiwili-na hewa to rahiwili-ki tauna to nasuro Alata'ala. Hema to mpotarima hadua tauna to monoa' apa' monoa' mpu'u-i, hi'a mpai' mporata hiwili-na hewa to rahiwili-ki tauna to monoa'.


Yesu ná mpʋ, ɩlɛ pə ta maɣa-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ, mpɛ pa tənna Ɩsɔ Kawulaɣa. 	 Mpohilo toe-di, kamoroe-nami Yesus mpokaroe ana'guru-na, na'uli' -raka: "Pelele' moto-ra ana' tetura tumai hi Aku', neo' -ra nitagi. Apa' tauna to hewa toe-ramo to jadi' ntodea-na Alata'ala hi rala Kamagaua' -na.


pʋntʋ kəla kalampaanɩ, na ɩ ta tɩɩ nyəm pʋlʋ. Kʋmɛlətɔmnaa tɔɔ hɔm na tə tɔɔ yooŋ tɔka-ɩ kɛ́ ɩsɩɩ kʋtɔŋ. Mpʋ ɩnɩ pə kɔŋna na ɩsɛsɛɛmɛɛ na yooŋ na kʋtʋʋŋ na tɔmnaa tʋɣʋ 	 Tauna to hewa toe, mengkakapante-pante-ra-wadi, uma ra'incai napa-napa. Konoa-ra, ntora momehono' pai' mpali' pome'anua lolita-wadi. Ngkai tudui' -ra toe, pai' alaa-na wori' tauna mohingi', motuda', metuntui', merai',


Paa mpiɣi ɩ́ lakɩ, yaa paa ntiɣi ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ, ɩ́ yaana tá Sɔsɔ Yesu hətɛ, na ɩ́ sɛɛkɩ Tacaa Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ ɩ tɔɔ. 	 Napa-napa to tababehi, to talolita, babehi pai' lolita-mi hi rala hanga' Pue' Yesus. Pai' uli' tarima kasi hi Alata'ala to Tuama hi rala hanga' Pue' Yesus.


Tɔʋ, ɩsənaɣa pə lapa na Ɩsɔ nyənɩ ta caanaa caa sɔsɔ Apəlaham kɛ yʋlʋpaŋ ye? Ɩ kʋlapʋtʋ kiŋ kɛ waatʋ wei ɩ laakaɣa ɩ pəyalʋ Ɩsaaka kɛ kɔtaɣa təlatɛ tɔɔ tɔɣɔ. 	 Kiwoi tutura-na Abraham: Alata'ala mpotarima-i napomonoa' -i hi poncilo-na sabana po'ingku-na, apa' Abraham mpotonu Ishak ana' -na hi Alata'ala hi lolo watu pontunua pepuea'.


Má na-wɛ tɩɩ wɛʋ tɔ, nyá toŋ wei n ha-m tɔ ɩ tɔɔ kɛ́ ma tɔka-wɛ. Ma kenta pa tɔɔ kɛ́ teu, pa taa nɔɣɔlʋ ta la asaala. Ye pə taɣa wei pɩɩ wɛɛ sɩ ɩ ká le yem tɔ ɩ tike təkoŋ. Tuu lɔŋ paa ŋmaa-təɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́. 	 Bula-ku dohe-ra-pidi, Aku' to mpewili' -ra hante kabaraka' hanga' -nu-- hante hanga' to nuwai' -ka. Kujaga-ra pai' uma-ra ria to mporata silaka, ntani' -na ngkai to hadua. Hi'a kana silaka, bona madupa' lolita to te'uki' hi rala Buku Tomoroli'.


Maɣasəɣɩ tɔm nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔ nyá taa, Tacaa ká ha-ŋ tə nyəm na ń cɛkəna. 	 Poinono paresa' -ku toi, Pue' moto mponotohi nono-nu bona nupaha omea.


Na ɩ́ ná cɔɔsɛɛ kɛ sɔsɔm kɛ ma wʋsasɩ nsɩ sɩ taa, paa na mpʋ ɩ́ tá cʋtɩ sɩ ma tɔm ntɩ tə nɩɩ-mɛ. Pəyele ɩ́ ta lɔ-m, ama ɩ́ tɔka-m teu kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ, yaa ɩsɩɩ Yesu Kilisiti maɣamaɣa. 	 Haki' -ku toe mpakasusa' -koi. Aga nau' wae, uma-a nipokarungku ba nipoka'oja'. Nitarima lau-ada, niponcawa mala'eka ngkai Alata'ala, niponcawa hewa Kristus Yesus lau-ada.


Pə wɛɛ kɛ́ sɩ pá tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa kɛ asaɣaa niŋ taa, na pá ka-kɛɣɛ səm tesika tɔɔ, ɩlɛ kaa fe pə wɛɛ tooso wule. 	 Na'uli': Ana' Manusia' kana ratonu hi tauna to dada'a bona raparika', aga hi eo katolu-na tuwu' nculii' -i."


Pə təna pə kɔŋ pə́ məlɩ Kilisiti tɛɛ ɩlɛna Kilisiti maɣamaɣa wei ɩ kɛ́ pəyalʋ tɔ ɩ́ məlɩ Ɩsɔ wei ɩ məŋna pə tənaɣa ɩ tɛɛ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛ. Ɩlɛna Ɩsɔ tɔɣɔ kawulaɣa təkpataa kɛ pə təna pə tɔɔ. 	 Jadi', ane hawe'ea-na-damo rapopengkoru hi Kristus, Hi'a wo'o-hawo mpai' mengkoru hi Tuama-na, apa' hewa to ku'uli' we'i, Alata'ala-mi to mpopengkoru hawe'ea-na hi Hi'a. Ngkai ree-damo mpai', pai' Alata'ala mpoparentai hawe'ea-na pai' meliu kabohe hanga' -na ngkai hawe'ea-na.


Mpi tɔ Ɩsɔ təmlɛ kɛ pɛlɛ pa lakɩ mpʋ sɩ pə́ pona nyaɣa kʋpantʋ lapʋ taa. Ama ye n lakɩ ɩsaɣatʋ nyá laŋlɛ ká pɛləɣəna-wɛɣɛ. Mpi tɔ pə taɣa yem tɔɔ kɛ́ pa wɛna pəsʋɣʋ sɩ pá tʋ-ŋ saləka. Pa tʋkʋɣʋ asaɣaa kɛ saləka tɔ, Ɩsɔ təmlɛ kɛ pɛlɛ pa lakɩ sɩ pá hʋ́lɩ́ ɩ pááná. 	 Apa' topoparenta toera, pahawaa' Alata'ala to mobago bona lompe' katuwu' -ta. Aga ane melalu-ta, bate me'eka' -ta-hawo hi topoparenta, apa' ria-hana kuasa-ra mehuku'. Apa' topoparenta toera pahawaa' Alata'ala to mpopadupa' huku' Alata'ala hi tauna to dada'a.


Ɩsɔtɔnʋɣʋ na atɛ ká mʋkɩ yem. Ama ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kaa saalɩ paa pəcɔ. 	 Langi' pai' dunia' mogero mpai', tapi' lolita-ku bate-bate-na duu' kahae-hae-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ Yesu sɩ: Ma cɛ ha-m lʋm mpɩ, ɩlɛ lʋkɔtʋ kaa tasa-m kpaʋ, na má taa tasa cənɛɣɛ məlʋɣʋ kɛ lʋm luɣu. 	 Na'uli' tobine toei: "Ane wae, wai' -ama-kuna ue tetu, bona uma-apa ngkamara oa', pai' uma-apa mingki' tumai ntomu' butu eo-na hi rehe'i."


Ḿpʋ́ɣʋ́ kotuɣu sɔsaa mpɛ pa nawa ɩsəna Piyɛɛ na Yohaanɩ pa yɔɣɔtəna apalʋtʋ tɔ, ɩlɛna piti kpa-wɛɣɛ sɔsɔm. Pə taɣa pʋlʋ, pa maɣamaɣa pa nyəmá sɩ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa kɛ́ yəlaa kɛ yem kɛ́, pa ta la ceu nɔɣɔlʋ. Ɩlɛna pá tɔɔsɩ sɩ paa kɛ́ Yesu təŋlaa. 	 Konce topohura toera mpo'epe Petrus pai' Yohanes mololita hante uma ria kakoo-koroa' -ra, apa' Petrus pai' Yohanes toera, tau biasa-ra-wadi to uma mosikola molangko. Pai' rapelence-ra, kahira' -nami wengi tauna to mpotuku' Yesus.


Ye lɛlaa ɩɩ nyənəɣɩ-m tillu pə kpɛnna-mɛ? Mpi tɔ, ɩsɩɩ mə na Tacaa ɩ́ kpɛntʋɣʋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ təkelekele kɛ́ sɩ ma kɛ́ tillu. 	 Nau' tau ntani' -na uma mpangaku' ka'aku' -na suro Pue' Yesus, aga koi' ompi', kana nipangaku' oa'. Apa' aku' -mi to mpokeni Kareba Lompe' rata hi ngata-ni. Pepangala' -ni hi Pue' Yesus mpakanoto ka'aku' -na mpu'u suro-na.


Na Yesu ɩnɩ ɩ tɔm kɛ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Nmalaa mɛ, ɩ́ ka lɔwa pəlɛ nte tɔ, ńtɛ́ tə pəsəna ntɛɣɛ kite tɛɛ pəlɛ sɔsɔɔlɛ. 	 Hi'a toe-imi to natoa' lolita Buku Tomoroli' to mpo'uli' hewa toi: `Watu to nitadi koi' topowangu tomi, watu toe lau-mi to jadi' poko parawatu.'


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ta cɛkəna potopotonaa mpɛ pa piti təmlɛ kɛ pa laŋkpɩɩsəŋ tɔɔ. 	 Apa' nau' ko'ia-ra mahae mpohilo tanda mekoncehi to nababehi hante roti-e ngone, ko'ia oa' monoto hi rala nono-ra kahema-na mpu'u-i Yesus. Morara' oa' -pidi nono-ra mepangala'.


Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei Yosɛɛfʋ caakaɣa səm tɔ ɩ yɔɣɔta Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma Icipiti taa lɩɩʋ tɔm, na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna paa lana ɩ mʋwa tɔ. 	 Ngkai pepangala' -na Yusuf, nto'u neo' modupe' -mi inoha' -na, nalowa ami' palai-ra mpai' muli Israel ngkai tana' Mesir. Pai' -i mo'iwili na'uli': "Ane malai-pokoi mpai' ngkai Mesir, wuku-ku kana nikeni."


Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsɔ ɩnɩ ɩ taɣana tillaa lɛlaa kɛ kʋsʋɣʋ kɛ paɣalɛ na pə́ kəlɩ kancaalaɣa nyə́ma. Ɩlɛna təmlɛ nyə́ma tasa pɛlɛɣɛ lapʋ kɛ teitei ɩsɩɩ paa lapʋ kancaalaɣa nyə́ma tɔ. 	 Pue' bonea toei mpahawa' tena batua-na to ntani' -na, meliu kawori' -ra ngkai to lomo' -na. Aga rapohewa toe wo'o-ra-wadi.


Ye pa ləsasɩ ka wɛ timpi pa lɩɩwa tɔ, pa taa laŋ mpaaʋ na pá məlɩ. 	 Bela ngata to rapalahii-mi wengi to rakalentorai. Apa' ane ke ngata toe to rakalentorai, ria moto loga-ra nculii' hi ngata toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna haləmnaa, na ɩ́ kʋ kʋtɔɣɔʋ kɛ pə taa pə tɩɩ fɛɩ. 	 Ngkai ree, Yesus mpololitai-ra hante hanyala lolita rapa', na'uli': "Ria hadua topo'ua' to tebua' lompe' -ki polia' -na.


Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa lɛlaa təna ná kpaɣa pa liɣitee nna a kpisa yem tɔɣɔ na pá haakɩ. Ama alʋ ɩnɛ, paa na ɩ kɛ́ kʋnyɔntiya tɔ ɩ kpaɣa ɩ liɣitee təna na ɩ́ tʋ. Pə ta kaasɩ-ɩ pʋlʋ sɩ ɩ́ yana paa tɔɣɔnaɣa maɣamaɣa. 	 Apa' hira' mewai' ngkai labi ka'uaa' -ra. Tapi' tobine toei, nau' hewa apa-mi kampe'ahii' -na, napewai' omea-mi-hana to ria hi hi'a, to naparaluu-hawo hi katuwu' -na."


Mə caanaa caanaa tɔɣɔna manna kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa, pəyele pa səpa. 	 "Pongkoni' to rahanga' manna to rakoni' ntu'a-ni owi hi papada to wao' uma mpowai' katuwua', apa' mate omea moto-ra.


Tacaa ɩ́ səna-ŋ. Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́ mə tənaɣa pɛɛlɛɛ. 	 Pue' mpodohei-ko, Timotius. Pai' Pue' mpogane' -koi omea. Hudu rei.


Tənaɣa Piyɛɛ kpaɣa tɔm sɩ: Pənɛntaa kɛlɛ ma cɛkəna teu sɩ Ɩsɔ ɩɩ faɣasəɣɩ yəlaa. 	 Na'uli' Petrus: "Wae lau monoto mpu'u-mi ku'inca, Alata'ala uma mpelence tauna.


Ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ tisi sətʋ kɛ tesika tɔɔ na ɩ́ caa kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋŋkahʋlʋŋa na ɩ́ takɩ-ɩ, na ɩ́ pimi-ɩ pəlaaʋ ŋku paa hula kʋkpamʋɣʋ taa na pa ta pinta nɔɣɔlʋ tɔ kʋ taa. 	 Napopana'u-mi woto Yesus ngkai kaju parika' -na, naputu' hante kain to bula, pai' napopoturu hi rala daeo' to ralonga' hi panapa bulu'. Daeo' toe bo'u-pidi, ko'ia hangkania rapotanai.


Ye ɩ təŋəɣɩ mpi ma tʋ-mɛ tɔ na ɩ́ lakɩ-wɩ, mɛɣɛlɛ ma taapalaa. 	 Doo-ku omea-mokoi, ane nituku' hawa' -ku.


Ɩ tasa tuusuɣu, ɩlɛna ɩ́ tasa Ɩsɔ kɛ́ sələmʋɣʋ sɩ: Ma Caa, ye pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ wahala sɔsɔ ɩnɛ ɩ́ hatələna-m, nyá luɣu nyəntʋ ɩ́ la. 	 Ngkai ree, hilou wo'o-imi mosampaya, na'uli': "Tuama-ku, ane kaparia toi uma ma'ala rawi'iha-ka, bate konoa-numi to majadi'."


Ye tə kʋla mə tɔɔ kɛ́ sʋlʋmʋɣʋ, sɛɛtʋ kɛ tə sɛɛkɩ tam kɛ́ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti Caa Ɩsɔ. 	 Butu ngkani-na kiposampayai-koi, mpo'uli' tarima kasi oa' -kai hi Alata'ala Tuama-na Pue' -ta Yesus Kristus,


Ɩsaɣatʋ fɔɔtɔ kɛlɛ səm. Ama weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ Ɩsɔ ná haa faalaa kɛ mpa na Tacaa Yesu Kilisiti pa kpɛntaa tɔ. 	 Hema to mpobabehi jeko' bate mporata gaji', pai' gaji' tetu-le kamatea to mpogaa' -ta ngkai Alata'ala. Tapi' pewai' mara Alata'ala hi kita', katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na. Pewai' mara toe tarata ngkai posidaia' -ta hante Kristus Yesus, Pue' -ta.


ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔ pulaɣa kanɛ sɩ ká kpɛsɩ na ká hoti teŋku taa. Ye ɩ́ tɛma mə taa təkpataa sɩ pɩɩ la na sika fɛɩ, pə lakɩ kɛ́. 	 Mpu'u ku'uli' -kokoi: Ane rapa' -na ria tauna to mpo'uli' -ki bulu' tohe'i: `Te'ongko' -moko, mengkanawu' hi rala tahi'!' bate majadi', asala neo' morara' nono-na pai' mepangala' mpu'u-i napa to na'uli' bate madupa'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa yoolaa hu ɩ waalɩ na pa kpaɣanʋhʋlʋmasɩ, na pá suu kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋʋɣʋ kʋpaŋkʋ ŋku kʋ hʋlʋmaa təlaɩlaɩ na kʋ fɛɩ asilima tɔ. 	 Wori' tantara ngkai suruga metuku' hi boko', mpohawi' jara' to bula wo'o-ra-rawo. Pohea-ra moluha' pai' bula ngea'.


Pə taɣa pʋlʋ, kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ pɩɩ naasɩ Yosalɛm nyə́ma ɩlɛna pə́cɔ́ pə təna pə́ lá ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. 	 Apa' tempo toe mpai', tempo pehukua' Alata'ala, bona madupa' -mi hawe'ea to te'uki' hi rala Buku Tomoroli'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa kʋmataŋ tɔma sɩ pá sʋʋna Pɔɔlɩ kɛ yoolaa kutuluɣu toŋ nyəŋkʋ taa na pá casa-ɩ akpatɛɛ kɛ teu na pə́cɔ́ ɩ́ heeli mpi pə tɔɔ samaa təna makɩ ɩ tɔɔ kɛ́ kapusi kɛ mpʋ tɔ. 	 Toe pai' kapala' tantara mpohubui tantara-na ngkeni Paulus kaliliu hilou hi tomi tantara, bona hi ria-damo mpai' raweba' pai' rapompekunei' bona ra'inca napa pai' moroe rahi-ra to Yahudi mpolibui' -i.


Ɩ́ taa kɛɛna antulinya ɩnɛ ɩ yaasinaa. Ama ɩ́ yele na Ɩsɔ laɣasɩ-mɛɣɛ hʋwɛɛ təkpataa na ɩ́ pəsɩ kʋpama. Ɩlɛ ɩ́ ká cɛkəna mpi Ɩsɔ luɣu wɛɛ tɔ, paa mpi pə kɔŋna kʋpantʋ tɔ, paa mpi pə hɛɛsəɣɩ ɩ laŋlɛ tɔ, paa mpi pə teu wɛ caasa tɔ. 	 Neo' nituku' kehi tauna to uma mpo'incai Alata'ala. Pelele' Alata'ala mpobalii' kehi-ni hi kanabo'ui-na pekiri-ni. Apa' ane hewa toe-damo, ni'inca mpu'u-mi patuju Alata'ala hi rala katuwu' -ni. Ni'inca kalompe' patuju-na toe, to mpakagoe' nono-na, pai' to uma ria kakuraa' -na.


Ɩ́ sɔɔləɣɩ təmaɣa tam ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ neu. 	 Tida-koi momepoka'ahi' hadua bo hadua hewa to ntali ompi' hi rala Pue'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔm tənɛ tə tɔɔ Yuta nyə́ma tasa faɣaʋ kɛ pa taa pa tike. 	 Kara'epe-na to Yahudi pololita-na Yesus toe, momehono' wo'o-ramo.


Ɩ́ feŋ teu, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ hii-mɛ na ɩ yʋlʋlaɣatʋ nyəm tɔm kʋpuɣusutu kpaɩ nyəntʋ nti yəlaa sɛɣɛsaa na pá tɛləsɩ təma tɔ. Tɔmnaa mpɛ pa kɛ́ pə təna pə kancaalaɣa nyəm kɛ antulinya taa, pa ta kɛ Kilisiti nyəntʋ. 	 Pelompehi-koi, bona neo' mpai' ria tauna to mpobagiu-koi pai' mpewuku-koi mpotuku' tudui' agama to uma makono pai' to uma ria kalaua-na. Apa' tudui' -ra toe, tudui' to mehupa' ngkai pekiri manusia' -wadi, ratudui' -koi mpotuku' ada pai' atura to mpokahangai' dunia' toi-wadi. Tudui' -ra toe uma ngkai Kristus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa pəsəna Yesu sɩ: Tə ta nyɩ. Tənaɣa Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Aŋhaa, ma kaa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ. 	 Jadi', ratompoi' -i: "Uma ki'incai." Toe pai' na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Ane wae, uma wo'o-kuwo ku'uli' -kokoi kangkaiapa kuasa-ku mpobabehi toe lau."


Pə taɣa ɩsɩɩ pa lʋla-wɛɣɛ kʋlʋlʋ kɛ Ɩsɔ piya, yaa pə kɛ́ yʋlʋ sɔɔlʋɣʋ tɔm, yaa yʋlʋ nɔkʋɣʋ tɔm. Ama Ɩsɔ lapəna ɩ maɣamaɣa sɩ pá pəsɩ ɩ piya. 	 Uma-ra mewali ana' Alata'ala sabana totu'a-ra, bela wo'o ngkai kuasa manusia', ba ngkai poncamoko. Alata'ala moto to mpopajadi' -ra ana' -na.


Timpi pa tɔŋ mpʋ sɩ paa tasa tɔ pə wɛɛ kɛlɛ sɩ mpi mpi pə lapa na pɩɩ ciɣiti-wɩ tɔ pɩɩ saalɩ yem ɩlɛna mpi pɩɩ caɣa tam tɔ pəlɛ pə lɛɛtɩ. 	 Lolita to mpo'uli' "hangkani-pi" toe, batua-na: Alata'ala mpolengo pai' mpogero dunia' to napajadi' tohe'i, apa' dunia' toi uma tida duu' kahae-hae-na. Jadi', hi eo mpeno, nagero omea, bona muntu' to uma ma'ala molengo-damo to tida.


Pə taɣa kʋtɔɣɔʋ yekina na tə́ kpətəna Ɩsɔ kiŋ. Paa tə ta tɔɣɔ pə taɣa pə pasəɣɩ-tʋɣʋ pʋlʋ, paa tə tɔɣaa pə taɣa pə sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ pʋlʋ. 	 Kakoo-kono-na, pongkoni' uma mpokamohu' -ta hi Alata'ala ba mpogaa' -ta ngkai Alata'ala. Ane takoni', uma-ta morasi'. Ane uma takoni', uma wo'o-ta morugi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ wontuɣu naalɛ nyəŋkʋ kʋnɛ kʋ lapa piti təma sɔsɔɔna. Haləna kʋ lakaɣa na kɔkɔ lɩɩkəna ɩsɔtaa na ká tiiki atɛɣɛ yəlaa təna ɩsɛntaa. 	 Binata karoma'a-na toei mpobabehi tanda to mekoncehi lia. Hi mata ntodea mpopana'u-i apu ngkai langi' dungku hi dunia'.


Nti tə yɔɣɔtʋɣʋ kələna təlɛʋ? Nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa, yaa kʋlɩ na ń tɔ? 	 Aku' Ana' Manusia', ria mpu'u kuasa-ku hi dunia' mpo'ampungi jeko'. Tapi' ane ku'uli' -ki topungku toei mai: `Te'ampungi-mi jeko' -nu,' uma ni'incai ba te'ampungi mpu'u-di jeko' -nae ba uma-di. Aga ane ku'uli': `Memata pai' mako' -moko,' nihilo mpai' kadupa' -na ba ka'uma-na.


Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa polaa na pá nyɩ Yesu tɛ, na ɩ́ na-wɛ pá la taanaɣa kɛ təna. (Waatʋ ɩnɩ tɔ ilim hʋʋwaɣa.) 	 Na'uli' Yesus: "Mai-mokoi, nihilo moto mpai'." Hilou mpu'u-ramo mpotuku' -i rata hi po'ohaa' -na. Pai' hi ree-ramo dohe-na ngkai jaa opo' duu' mobengi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa kʋpaŋ, má na ma ɩsɛ kɛ́. Tɔmnaa mpa ma yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ pa wɛ tampana, na natəlɩ tə fɛɩ tə taa kɛ́ kʋliɣititu. 	 Na'uli' Paulus: "Uma-a-kuwo wuli, O Gubernur to kubila'. Monoto moto nono-ku, pai' makono lolita-ku.


Sɔɣɔntʋ pɩɩ-wɛɣɛ sɔsɔm na pá tɔŋ təma sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na pə kpɛŋna heelim na teŋku lʋm na pə́ nɩɩkəna-ɩ? 	 Me'eka' lia-ramo ana'guru-na, pai' momepololitai-ramo, ra'uli': "Hema mpu'u-idi-hana tau toii-e? Ngolu' pai' rano molino-di-hana ntuku' hawa' -na!"


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pə fɛɩ ɩsɩɩ ɩsaɣatʋ ɩ́ ŋmakəlɩ-mɛ. Mpi tɔ, pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ tɔɔ kɛ́ ɩ́ wɛɛ. Ama Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́. 	 Apa' kita', uma-tapa nakuasai jeko'. Apa' uma-tapa tehoo' hi Atura Pue'. Ncarumaka kabula rala-na Alata'ala-ta-damo.


Yesu tɔma-ɩ sɩ: Wei ɩ tɛma sɔʋ tɔ ɩɩ lɛləɣɩ sɔʋ. Ama ɩ nɔɔhɛɛ kɛ ɩ kɔɔ kʋkɔʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ tɔnʋɣʋ təna wɛ tənaŋŋ tɔ se. Mɛ mə wɛ tənaŋŋ tɔtɔ, ɩlɛ pə taɣa mə təna. ( 	 Na'uli' Yesus: "Tauna to lako' oti moniu', uma-pi babo', me'itu' -mi hobo' woto-na, uma-pi mingki' rabohoi' tena. Muntu' witi' -na-damo to kana rabohoi'. Koi', tebohoi' -mokoi, aga uma hawe'ea-ni."


Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ ná nyənəɣɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa ləmaɣasɛɛ kɛ kʋmɛlɛntʋ kɛ́. Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Ləmaɣasɛɛ nyə́ma ləmaɣasɛɛ kɛ Ɩsɔ nyəkəna-wɛɣɛ katɔsɩ na ɩ́ kpaa-wɛ. 	 Apa' napa to ra'uli' manusia' kapantea, kawojoa lau-wadi hi poncilo Alata'ala. Te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi hewa toi: Nau' hewa apa-mi kapante-ra manusia' pai' po'akala-ra, bate nadagi oa' -ra Pue' Ala."


Pə waalɩ kɛ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɛɛsa səpʋ. 	 Ka'omea-na mate wo'o-imi-hawo tobine toei.


Pa tɔŋna mpʋ tɔ na Piyɛɛ náá tɔŋna mapʋ kɛ́ sɩ pá tʋlɩ-ɩ. Pa kɔma na pá tʋlɩ nɔnɔɣɔ na pá ná Piyɛɛ, ɩlɛna pə la-wɛɣɛ piti kɛ́ sɔsɔm. 	 Jadi', lingku' -na Rode hilou hi rala tomi, Petrus ntora mpokado' wobo'. Rabea mpu'u-mi wobo', rahilo mpu'u-rawo, etu-imi Petrus. Konce lia-ra.


Ma maɣamaɣa maa hʋləna-ɩ kʋnyɔməŋ wei ɩ ká tɔɣɔ ma nyʋɣʋ tɔɔ tɔ. 	 Ku'uli' moto-ki mpai' kaparia to kana natodohaka sabana petuku' -na hi Aku'."


Tuu lɔŋ ɩ́ taa nyɩ Ɩsɔ, na ɩ́ təŋaɣa mpi pə ta kɛ Ɩsɔ maɣamaɣa tɔ na ɩ́ pəsɩ pəlɛ pə yomaa. 	 Owi kako'ia-ni mpo'incai Alata'ala, mengkoru-koi hi pue' -pue' to mobaraka', aga to bela-ra Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa kɔma na pá sʋʋ Yesu kɛ kpɛɛsənaʋ. Na pá kuuki ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ la piti təmlɛ natəlɩ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ toŋ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ. 	 Ba hangkuja dua to Parisi rata hi Yesus, pai' ratepu'u-mi mpomehono' -ki doko' mposori-i. Ra'uli' -ki: "Babehi-mi anu mekoncehi bona monoto ki'inca kangkai Alata'ala-na mpu'u-ko."


Yəlaa lɛlaa ka tɛma pa taa təkpataa sɩ mpɛ pa kɛna kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa, haləna pá nyənəɣɩ lɛlaa kɛ yem. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: 	 Oti toe, Yesus mpo'uli' hanyala-pi lolita rapa'. Lolita rapa' toi mpotoa' tauna to mpo'uli' hira' -wadi to monoa', pai' -ra mporuge' doo.


Pɛɛlɔ ɩnəɣɩ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ Yosɛɛfʋ ka mʋsaa, na pá yaa-ɩ sɩ Malɩ. 	 bona mpohirua' -ki hadua toronaa to rahanga' Maria. Toronaa toei, bula-na mokamae' hante hadua kabilasa to rahanga' Yusuf, muli Magau' Daud owi.


Yaa pepe tɔɔ kɛ́ tə kaa tɔ sɩ tə́ la ɩsaɣatʋ na pə́ kɔna kʋpantʋ ɩlɛ? Haləna lɛmpa caakaɣa ma nyʋɣʋ kʋɣʋ, ɩlɛna pá waana sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ma tɔŋna sɛɣɛsʋɣʋ. Paa kʋ yəlaa mpa pa waana-m mpʋ tɔ pa tɔm, na pa tɔm kʋɣʋ maɣaa. 	 Ane hewa toe-di, ma'ala lau-mi ta'uli' hewa toi: "Agina tababehi lau po'ingku to dada'a bona mehuwu to lompe'." Ria-midi tauna to mpobalihi-a, ra'uli' ria-a mololita hewa toe. Tauna to hewa toe, masipato' lia-ra nahuku' Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa kɔma ɩ kiŋ na pa taa liɣiti səɣəla kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ. 	 Bula-na mololita tohe'e, tumai opo' tauna mpokowa' doo-ra to pungku.


Ɩ́ ləsɩ mpi ɩ́ caa tɔ ɩlɛ. Ɩ́ caa sɩ má kɔnna kpátʋ́ɣʋ́, yaa ma kɔɔ təpammm na sɔɔlʋɣʋ? 	 Jadi', to'uma to nipokono: ane rata-a pai' ko'ia oa' nibalii' kehi-ni, ngkerepa' mpai' lolita-ku mpoparesai' -koi. Tapi' ane mobali' -mi kehi-ni, mo'olu pai' ma'ahi' -a mpai' hi koi'.


Tə́ təŋ siɣisuɣu kɛ pə təna pə lapʋ taa, ɩsɩɩ yʋlʋpaŋ lakʋɣʋ pə təna təyɛkɛɛ tɔ. Tə́ yele tɔɣɔʋ katatəlaɣa, na sʋlʋnyɔɔlɛ, na asilima, na fɛɛlɛ fɛɩ, na yooŋ, na ɩsɛsɛɛmɛɛ pə tɔm. 	 Babehi gau' to masipato' hi kabajaa-na. Neo' ntora mosusa' palangu-langu. Hi gau' tomane pai' tobine neo' mogau' sala' ba mpotuku' kahinaa nono-ta to dada'a. Neo' motuda' ba mohingi'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ lampuu mʋlʋ ná cɔɔsa kpeeŋa na ɩ́ kama nyʋɣʋ na kʋsʋɣʋ fɛɩ, na ɩ́ tɛkəɣɩ niŋ sɩ: Haɩ Ɩsɔ, ma kɛ́ ɩsaɣaʋ kɛ́, wii ma pətɔɔtəlɛ. 	 "Hiaa' topesingara' paja' toei-hawo, mokore ngkawao-i-wadi, pai' uma-i daho' ngkongoa' hi langi'. Ntora mporera' hunamu-nai, pai' na'uli': `Oo Alata'ala! Poka'ahi' -a-kuwo, tauna topojeko' toi-a!'"


Ɩsɔ yapa-mɛɣɛ haləna ɩ́ fɛlɩ. Mpʋ tɔ, ɩ́ lana mə tɔnəŋ kɛ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ teeli tɔ. 	 Na'oli-mokoi pai' oti-mi nabayari. Toe pai' woto-ni kana nipake' mpobila' Alata'ala.


Ɩ́ taa yele na ɩsaɣatʋ tasa mpaaʋ hikuɣu kɛ mə tɔnəŋ taa kɛ́ tiili na ɩ́ la ɩsaɣatʋ. Ama ɩ́ ha mə təɣɩ Ɩsɔ ɩsɩɩ mpa pa fema sətaa taa tɔ, ɩlɛna ɩ́ kpaɣa mə tɩ na ɩ́ pɛtɩ Ɩsɔ təmlɛ taa na ɩ́ lana-mɛɣɛ kʋpam. 	 Woto-ta neo' taponcawa rewa to tahenta mpobabehi jeko' pai' po'ingku to dada'a. Tatonu katuwu' -ta hi Alata'ala, apa' lawi' tebakaha-tamo ngkai kamatea pai' -ta mporata katuwua' to bo'u. Tatonu woto-ta hi Alata'ala bona woto-ta toe tapake' mpobabehi po'ingku to monoa'.


Ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ təpamm na ɩ́ se-wɛ. Ɩ́ wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ, ɩlɛ mpa pa tɔŋ sɩ ɩ́ kɛ́ taalɩ nyə́ma na pá tʋʋkɩ-mɛɣɛ mə yaasi kʋpaŋ wei Kilisiti ha-mɛ tɔ ɩ tɔɔ tɔ, fɛɛlɛ ká məlɩ-wɛɣɛ kpaʋ kɛ pa nɔɔsɩ taa tɔm pee tɔɔ. 	 Pai' uma ma'ala kasalaia' po'ingku-ta. Po'ingku-ta kana hewa to masipato' hi topetuku' Kristus, bona ane ria tauna to mpobalihi-ta, me'ea' huli' lau-ra-wadi mpai'.


Ye mpʋ ɩ́ taa nəɣəsɩ. Ɩ́ kəla sumpɩʋpɩʋnaa təcaɣacaɣa. 	 Jadi', neo' -koi me'eka'. Meliu-pi pompewili' -na Alata'ala hi koi' ngkai pompewili' -na rone to wori'.


Nti ma tɩɩ kələɣɩ nyɩɩlʋɣʋ tɔɣɔlɛ sɩ má wɛɛ mə hɛkʋ, na tə́ nyənəɣəna təma naani tʋɣʋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ, na pə sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ. 	 Patuju-ku, bona aku' wo'o terohoi ngkai pepangala' -ni, bona kita' momeroo-rohoi ngkanono hadua pai' hadua.


Yesu lɩɩ təna na ɩ́ tɛɛkɩ, ɩlɛna ɩ́ na apalʋ wei pa yaa sɩ Matiyee tɔ, na ɩ́ caɣa lampuu təmʋlɛ. Ɩlɛna ɩ́ yaa-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń təŋɩ-m. Tənaɣa Matiyee kʋlaa na ɩ́ hu Yesu waalɩ. 	 Oti toe, Yesus malai ngkai ree. Hi lengko ohea, mpohilo-i hadua topesingara' paja' bula-na mohura hi kantoro' -na, hanga' -na Matius. Na'uli' Yesus mpo'uli' -ki: "Tuku' -ama!" Kamokore-nami Matius kaliliu mpotuku' Yesus.


Ma caa tɔtɔ sɩ alaa ɩ́ tɔɣɔləɣɩ pa wontu kɛ ɩsəna pə mʋna pá tɔɣɔləɣɩ tɔ, pá taa la ɩsəcaʋ na pá suli mpəle tɛləsʋɣʋ. Pá taa tiɣiliɣina nyɔɔsɩ taɣanʋɣʋ katatəlaɣa, yaa wʋlanaa na lɩɩtʋ pə tʋɣʋ, yaa liɣitee pɔɔŋ tɔɣɔlʋɣʋ sɩ pá te. 	 Wae wo'o-hawo tobine. Tobine kana mpopake' pohea to natao, ntuku' ada to lompe'. Neo' mpenasa pohea-ra bona ra'une' doo, neo' mpopenyala wuluwoo', neo' mporampai woto hante bulawa ba mutiara pai' pohea-pohea to masuli' oli-na.


Ɩlɛna Yesu heeli pa təna sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na wɛnaʋ luluɣu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wɛnaʋ hikuɣu ɩɩ hʋləɣɩ sɩ yʋlʋ tʋla-tɩ se. Paa pʋntʋ ká wɛna ɩsɩɩ cənɛ na le. 	 Oti toe na'uli' -raka tauna to wori': "Mo'inga' -inga' -koi pai' pelompehi, bona neo' -koi mpokahina ba apa-apa rewa dunia'. Apa' nau' wori' rewa-ta, uma ngkai rewa toe pai' lompe' tuwu' -ta."


Tənaɣa Falisanaa taa lɛlaa ná tɔma sɩ: Pə taɣa Ɩsɔ kiŋ kɛ apalʋ wei ɩnɩ ɩ lakɩ mpʋ tɔ ɩ lɩɩnaa. Mpi tɔ, ɩɩ təŋəɣɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kiiŋ. Lɛlaa sɩ: Ye ɩ ka kɛ́ ɩsaɣaʋ ɩsənaɣa ɩ ka pəsaa na ɩ́ lá piti təma anɛ a takanaa kɛ mpʋ? Halɩ pá caŋ pa faɣa pa taa pa tike. 	 Ba hangkuja dua ngkai to Parisi toera mpo'uli': "Tauna to mpobabehi tetu, uma-i ngkai Alata'ala, bo uma-i mpotuku' palia-ta hi Eo Sabat." Tapi' to hantongo' mpo'uli': "Hiaa' ane topojeko' -i, ngkaiapa-di baraka' -na mpobabehi wori' tanda mekoncehi hewa tohe'i-e?" Alaa-na, ria lau-mi pomehonoa' hi himpau hira'.


Wena a hota sɔwa taa tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa tɛŋ tə nɩɩʋ, ɩlɛna atɛ cənɛ nəɣəsɛɛ na pə wɛnaʋ na pə kʋnyɩɩləŋ pə tɔm kɔɔ na pə́ kʋ-təɣɩ pa taa, na pá kpisi pee kʋpana lʋlʋɣʋ tɔ. 	 "Hawua' to monawu' hi laintongo' rui mpobatuai tauna to mpo'epe Lolita Alata'ala, aga ntora mpenonoi katuwu' -ra hi rala dunia', doko' mo'ua' pai' doko' mporata kagoea'. Hawe'ea toe mposesei' -ra, alaa-na uma-ra kaliliu mpotuku' Lolita Alata'ala, pai' uma ria kalaua-na hi katuwu' -ra.


Ɩlɛna Pɔɔlɩ tənɩ pa tɔɔ kɛ́ niŋ, na Feesuɣu Naŋŋtʋ tii pa tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ yɔɣɔtʋɣʋ, na pá kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu. 	 Kanajama-ra Paulus, pehompo-nami Inoha' Tomoroli' hi tauna toera, alaa-na mololita-ramo hante basa to nawai' -raka Inoha' Tomoroli', pai' -ra mpohowa' lolita to ngkai Alata'ala.


Na ye mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ caa ɩ la mə nɔɣɔ tʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə yom. 	 Pai' hema to doko' bohe hanga' -na kana jadi' batua-ni.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pənɛntɛ pə pɛkəla-m ma hʋwɛɛ taa kɛ́, pə tɩɩ fɛɩ. Ɩlɛ ntiɣi maa yɔɣɔtɩ? Maa yɔɣɔtɩ sɩ: Ma Caa ya-m mpi pə kɔŋ ɩsəntɔ tɔ pə niŋ taa? Ama kʋnyɔŋ kʋnɛ kʋ maɣamaɣa kʋ tɔɣɔʋ kɛ ma tɩɩ kɔma. 	 "Susa' nono-ku toi-e. Uma ku'incai napa to kana ku'uli'. Ria hi rala nono-ku doko' mekakae: 'Mama, bahaka-a-kuwo ngkai kaparia to neo' mporumpa' -a toi-e!' Aga bo toe-mi pai' tumai-a hi rala dunia', bona mpotodohaka kaparia toe.


Tampana tɔɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má maa tɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ ká sɩɩʋ tɔ. Ama wei ɩ tʋɣʋ-m kolontunaa niŋ taa tɔ ɩ tɔm wɛ waɩyo. 	 Aku' Ana' Manusia' bate kana mate hewa to napakatantu Alata'ala. Aga mpe'ahii' tauna to mpobalu' -a tetui!"


Haləna pə maɣamaɣa kɛ tə heela-mɛɣɛ waatʋ wei tá na-mɛ tə wɛɛ tɔ, sɩ paa tʋ-tʋɣʋ kʋnyɔŋ. Mpʋ ɩnɩ pə maɣamaɣa kɛ ɩ́ naa pə kɔma ɩsəntɔ. 	 Bula-kai retu-pidi wengi, ki'uli' ami' -mi karia-ra mpai' to mpobalinai' -ta. Hiaa' madupa' mpu'u-mi, hewa to ni'inca moto-mi ompi'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ ɩsɔ sɛɛʋ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna pəyalaa naalɛ. 	 Na'uli' tena Yesus: "Ria hadua tuama to ria-ki rodua ana' -na tomane.


Ḿpʋ́ɣʋ́ lɛnna hota kʋwaʋ tɔɔ timpi tɛtʋ ta lim tɔ. Ɩlɛna a təŋna nyɔʋ kɛ tɛtʋ wɛ tətaɣasam tɔ pə tɔɔ. 	 Ria wo'o to monawu' hi tana' to watua, hangkedi' -wadi tana' -na. Hinawu' -na toe sohi' lia tuwu', apa' moreni' tana' -na.


Yʋlʋ kɛ yʋlʋ lʋləɣɩ. Ama Ɩsɔ Feesuɣu lʋlʋɣʋ wɛna pə mpaa, na pəlɛ pə wɛ yʋlʋ taa tɔm kɛ́. 	 Manusia' tuwu' hi rala dunia' toi, apa' putu ngkai totu'a-na. Tapi' katuwua' kao' -na to bo'u narata ngkai Inoha' Tomoroli'.


wei n taɣana yəlaa təna ɩsɛntaa tɔ. 	 to nuporodo hi hawe'ea manusia'.


Na pá pɛtɩ tʋm sɔsɔ yaa Satanɩ wei ɩ puɣusiɣi antulinya təna tɔ. Ɩ́ na ɩ ɩsɔtaa tillaa kɛ pa kpɛntaa na pá pɛtɩ atɛ. 	 Jadi', ule naga to bohe toei, ratadi-imi ngkai suruga. Hanga' -na, Ule Ncae, to rahanga' wo'o Magau' Anudaa' pai' Seta, to mpobagiu tauna to mo'oha' hi humalili' dunia'. Rapetadi-imi ngkai suruga hilou hi dunia' hante mala'eka-mala'eka doo-na.


Ɩ kɔma na ɩ́ tala Sesalee, ɩlɛna ɩ́ tii na ɩ́ polo Yosalɛm na ɩ́ sɛɛ təna Yesu sɛɛlaa, ɩlɛna ɩ́ məŋna Antiyɔka. 	 Rata mpu'u-imi hi ngata Kaisarea hi tana' Siria, hilou ncala' -i hi Yerusalem mpotabe topepangala' hi Pue' Yesus to hi ria, pai' lako' hilou-idi hi ngata Antiokhia.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ tá nyɩ mpi ɩ́ sələməɣɩ tɔ yɛɛ? Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ? Tənaɣa pa tɔma sɩ: Tɩɩ pəsɩ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Uma ni'incai napa to niperapi' tetu. Ha nipakule' mpai' mpokolo kaparia to kana kukolo-e?" Ratompoi' ana'guru to rodua toera: "Kipakule' moto!"


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kpaɣanəŋ nɔɔsɩ taa na ɩ susi taa kɛ́ ɩ apalʋtʋ ka wɛɛ. Ɩ susi nəɣəsəna tʋmaa kɛ́. Sɩ wɛna nyɔɔŋ na nyɔɔŋ ɩnəɣɩ sɩ lakəna yəlaa kɛ ɩsaɣatʋ. 	 Hi iku jara' toera, ria to hewa woo' ule to metilo'. Hante iku-ra toe, mposesa' -ra manusia'. Jadi', jara' toera mposesa' pai' mpopatehi manusia' hante nganga-ra pai' hante iku-ra.


Ye ɩ nawa sɩ ɩ kaa pəsɩ, ɩ kʋsəɣɩ yəlaa kɛ kʋtatʋɣʋ kɛ́ na ɩ́ tili sɩ pá heeli ɩ kolontu kɛ lɔŋ sɩ ɩ́ yele tɔm ntɩ, na pá suli tiili na pá taɣanɩ. 	 Ane na'inca ka'uma-na mpai' hompe tantara-na, molaa-pidi bali' -na, nahubui-mi suro hilou mpali' kahintuwuaa'."


Kaɣana kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa mpa ma tɔkɩ mə tɔɔ tɔ pa hʋləsəɣɩ ma laŋlɛ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛna Kilisiti tɔnʋɣʋ, na ɩ tɔɣa kʋnyɔŋ kɛ pa tɔɔ na mpi pə́ kaasɩ tɔ pə tɔɔ kɛ́ ma saləməɣəna kʋnyɔŋ kɛ ma tɔnʋɣʋ taa, sɩ má səna na pə́ yoosi-wɩ. 	 Hewa toe lau ompi', goe' moto-a mpokolo kaparia sabana pobago-ku mpotulungi-koi. Apa' ria-pidi kaparia to kana kutodohaka sabana pobago-ku hi Kristus, pai' kaparia to kurata tempo toi, kurata sabana pobago-ku hi hawe'ea topepangala' hi Kristus. Kita' omea to mepangala' hi Kristus ma'ala rarapai' -ki woto-na.


Pə tɔɔ kɛ́ ma sɛɣɛsəɣɩ-mɛ sɩ ɩ́ lana yaasinaa mpa paa hʋ́lɩ́-ɩ sɩ ɩ́ sɔɔla-ɩ tɔ. 	 Toe pai' kuperapi' bona nipopohiloi-i-hawo ahi' -ni.


Yəlaa təna mpa pa lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ pa kpɛɛsəɣəna. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsaɣatʋ lapʋ kɛna kʋsəsɩɩtʋ kpɛɛsənaʋ. 	 Hawe'ea tauna to mpobabehi jeko', mpotiboki hawa' Alata'ala. Apa' toe-mi to rahanga' jeko', mpotiboki hawa' Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Fɛsətusi na ɩ laɣatʋ tasəlaa pa lapa təmaɣa saawala, ɩlɛna ɩ́ tɔ Pɔɔlɩ sɩ: Timpi n tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna tɔ, tɔʋ, tənaɣa n ká tɛɛ. 	 Mpo'epe toe, Festus mololita hante hingka topohura-na. Oti toe, na'uli' mpo'uli' -ki Paulus: "Bo merapi' -ko mpobua' kara-kara-nu hi pobotuhia Kaisar, wae-pi bate hilou moto-ko hi ngata Roma mpohirua' -ki Kaisar."


Tə tala Silakusi, ɩlɛna tə caɣa tənaɣa wɛɛ tooso. 	 Mehani-kai hi ngata Sirakusa, tolu eo-kai hi ria.


Ɩlɛna Yesu ɩfalaa nɩɩ ntɩ na pá caɣasɩ pa təna təmam. 	 Ratuku' -mi ana'guru-na napa to nahubui-raka Yesus.


Yomaa mɩɩ nɩɩkəna mə caanaa mpa pa tɔka-mɛɣɛ antulinya taa cənɛ tɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ. Ɩ́ wɛɛna pa sɔɣɔntʋ na ɩ́ nyana-wɛɣɛ teitei ɩsɩɩ ye pɩɩ kɛ Kilisiti ɩ ka lapa tɔ. 	 Ompi' -ompi' -ku to rapobatua, tuku' hawa' maradika-ni hi rala dunia' toi. Bila' pai' pengkorui-ra ngkai kabula nono-ni. Toe nibabehi hewa pengkoru-ni hi Kristus.


Ma lakɩ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ kɛ́, ɩlɛna ma maɣamaɣa maa waa pə taa. 	 Hawe'ea toe kubabehi bona kawoo-woria' tauna to mepangala' hi Kareba Lompe', bona mporata wo'o-a-kuwo kalompea' hante hira'.


Ɩsɔ kɔma na ɩ́ kisi Sayuli tɔm kɛ́, ɩlɛna ɩ́ kpa-wɛɣɛ Tafiiti kɛ wulaʋ. Haləna ɩ́ ləsɩ ɩ́lɛ́ ɩ nyɩɩlʋɣʋ sɩ: Ma hika Sesee pəyalʋ Tafiiti ɩ kɛ́ ma luɣu tɛɛ yʋlʋ. Ɩ ká la pə təna mpi ma sɔɔlaa sɩ ɩ́ la tɔ. 	 Aga ka'omea-na Pue' Ala mpopohu-i ngkai huraa-na, pai' -i mpo'ongko' Daud jadi' magau' to Israel. Toi-mi to na'uli' Alata'ala mpotompo'wiwi Daud: `Daud ana' Isai toei, tauna to mpokagoe' nono-ku pai' to mpobabehi konoa-ku.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa polaa sɩ pa kuuki Yesu nɔɣɔ, ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tá mpaaʋ taa yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ kɛ natəlɩ tə tɔɔ? 	 Ria ba hangkuja dua to Parisi tumai mposori Yesus. Rapekune' -i: "Ntuku' atura agama-ta, ba ma'ala moto-hawo tomane mpogaa' -ki tobine-na nau' to uma kojerea'?"


Ɩlɛna ɩ́ kpa ɩ taa lɛŋkʋ taa, na kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kɩɩ kɛ́ Simɔŋ nyəŋkʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sələma-ɩ sɩ ɩ́ hatələna-ɩ-kʋɣʋ kʋteŋ kɛ pəcɔ. Ɩlɛna ɩ́ caɣa kʋ taa na ɩ́ sʋʋ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ taa. 	 Hilou-imi Yesus mpohawi' sakaya to hameha', sakaya-na Simon, pai' naperapi' bona Simon mpotoko sakaya ngkai wiwi' rano hangkedi'. Oti toe, pai' mohura-imi hi rala sakaya mpotudui' ntodea.


Yʋlʋ ɩ́ lakɩ təmlɛ, pa fɛləɣɩ-ɩ kɛ́ mɛɛ. Ɩlɛ pa kaa yaa ɩ kʋfɛlʋɣʋ ŋkʋ sɩ kʋhaʋ, ɩ ɩwɩɩlɛ lonte kɛ pa fɛla-ɩ. 	 Ane rapa' -na tauna to mobago ngkoni' gaji', bate ma'ala-i mpesingarai' gaji' -na. Gaji' -na toe bela pewai' mara, bate anu-na mpu'u-mi-hawo.


Tiikilaa tɛma-kɛɣɛ naʋ, ɩlɛna pá kɛɛsɩ nti ɩsɔtaa tillu ka tɛma-wɛɣɛ heeluɣu kɛ ahʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔm tɔ. 	 Karahilo-na ana' toei, ralolita-mi napa to na'uli' -raka mala'eka mpotompo'wiwi-i.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa təna təŋaɣa-ɩ kɛ́ na pá tɔŋ sɩ ɩ́ kʋ-ɩ. 	 Metuku' oa' -ra tauna to wori', pai' -ra mejeu': "Patehi lau-imi!"


Ma nɩɩ pə tasa yɔɣɔtʋɣʋ na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ samaa tuutuuma yɔɣɔtʋɣʋ tɔ, na pə́ wɛ yuŋ ɩsɩɩ lʋm kpeŋuɣu na pə́ faləɣɩ cooo tɔ, ɩsɩɩ tɛʋ holuɣuu sɔsɔm tɔ taka. Ma nɩɩ pə yɔɣɔtaa kɛ́ sɩ: Ɩ́ sa Ɩsɔ, pə taɣa pʋlʋ Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ ɩnɩ ɩ tɔkəna kawulaɣa. 	 Oti toe, ku'epe wo'o to hewa pogora tauna to wori' lia. Pogora-ra toe hewa kapagugu' ue to bohe, pai' hewa pomoni kuna to bohe. Ku'epe-ra mpo'uli': Haleluya! Apa' moparenta-imi Pue' -ta, Pue' Alata'ala! Meliu kuasa-na ngkai hawe'ea.


Tənaɣa sɔsaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ pɔɔsa-m sɩ: Yəlaa mpa pa suu capanaa kʋhʋlʋmaa tɔ pa kɛ́ mpa na leɣe pa lɩɩnaa? 	 Ngkai ree, hadua ngkai totu'a toera mpekune' -a, na'uli': "Tauna to moheai bula toera mai, ha nu'inca kahema-ra pai' ba to ngkaiapa-ra?"


Halɩ pə caɣa-m ɩsɩɩ pɩɩ kisaɣa, Ɩsɔ ka kisa-m na pə́ yasɩ má na Kilisiti, na pə́ kpaɣa ma tɛɛtʋnaa na pə́ məŋna ma lonte. Ma piitim maɣamaɣa nyə́ma tɔm kɛ ma tɔŋ. 	 Ane ke ma'ala, ke aku' lau ratotowi pai' ragaa' ngkai Kristus, asala ompi' -ku to Yahudi toera rabahaka ngkai huku' jeko' -ra.


Ama tampana sɔsɔɔna kɛ pə kula looŋa kanɛ ka tɔɔ cənɛ. Kilisiti na Yesu sɛɛlaa pa tɔm lapa ɩsəna tɔɣɔ ma naa ka taa. 	 Lolita toi, walatu to monala batua-na. Aga patuju-ku hi rehe'i, mpotompo'wiwi-a posidaia' Kristus hante kita' ntodea-na.


Nɔɣɔlʋ ta keesita Ɩsɔ se. Ama ye tə sɔɔləɣɩ tá təma, Ɩsɔ wɛ tá waalɩ kɛ́ na ɩ sɔɔlʋɣʋ naa tá kiŋ təkelekele. 	 Ko'ia ria haduaa to mpohilo-i Alata'ala. Aga nau' wae, ane momepoka'ahi' -tamo hadua bo hadua, Alata'ala tida hintuwu' hante kita', pai' incana mpu'u hi pokehii-ta katapoka'ahi' -na Alata'ala.


Paa ɩ́ taa keesi-ɩ tɔ ɩ́ sɔɔla-ɩ kɛ́, na kaɣana paa ɩɩ tɩɩ keesiɣi-ɩ tɔ, ɩ́ tɔŋna-ɩ mə taa kɛ́ tɛmnaʋ kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ mə laŋhʋlʋmlɛ wɛna teeli na tə tɔɔ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ yɔɣɔtaɣa. 	 Yesus Kristus toei, nau' ko'ia-i ria nihiloi owi, nipoka'ahi' -imi. Nau' uma-i nihiloi wae lau, nipangala' -imi. Toe pai' goe' nono-ni, pai' kagoe' nono-ni toe uma-pi hudu ra'uli', apa' bohe mpu'u.


Na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa caɣaa na pá keŋna-ɩ teu, sɩ pa naa sɩ ɩ ká waasɩ yʋlʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna. Pa lakɩ mpʋɣʋlɛ sɩ pá hiki nti paa waanna-ɩ tɔ. 	 Ba hangkuja dua to Parisi pai' guru agama to hi ree mpolelemata-i Yesus, meka' ba mepaka'uri' -i mpai' hi Eo Sabat. Patuju-ra, mpali' kedo' bona rapakilu-i mobago hi Eo Sabat.


Ye kʋnyɔntʋ ɩ́ wɛ tá taa, ɩ́lɛ́ ɩ́ mʋɣʋlɩ sɩ Ɩsɔ ká kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ tɔ pə tɔɔ. 	 Ompi' hampepangalaa' -ku! Kita' to kabu, kana goe' -ta apa' nau' mpe'ahii' tuwu' -ta, napokalangko moto-ta Alata'ala.


Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ sɛɛ-ɩ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ́ na pʋntʋ pa pɛɛla nɔɣɔ kɛ ɩsaɣatʋ təma nna ɩ lakɩ tɔ a taa kɛ́. 	 Apa' tauna to mpotabe-ra, hibalia-mi mpodohei-ra hi rala pobago-ra to dada'a toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ye n ka cɛkəna mpi Ɩsɔ haakɩ tɔ, na ń ka nyəmá wei má ma sələməɣɩ-ŋ lʋm kʋnyɔnyɔɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ, nyá maɣamaɣa n ka laaləna-m sələmʋɣʋ na maa ha-ŋ weesuɣu lʋm. 	 Na'uli' Yesus: "Ane ke nu'inca kabohe rasi' to nawai' Alata'ala, pai' ane nu'inca-a kahema-ku Aku' to mperapii' -ko ue, tantu merapi' wo'o-ko-kowo hi Aku', pai' kuwai' -ko ue to tuwu'."


Ama ma heeliɣi-mɛ sɩ Ilii tɛma kɔntɛ. Ama yəlaa ta nyəmɩ-ɩ, ɩlɛna pá lana-ɩ ɩsɩɩ pa sɔɔlaa tɔ. Na mpʋ tɔtɔɣɔ paa la Yʋlʋ Pəyaɣa má ma maɣamaɣa kɛ nyaŋ. 	 Aga ku'uli' -kokoi, mpolia' rata-imile Elia-e, aga pangkeni ngata-ta uma mpo'incai-i. Ra'ewa lau-idi ntuku' konoa-ra. Wae wo'o mpai' Aku' Ana' Manusia' ra'ewa ntuku' konoa-ra."


Pə waalɩ kɛ́ Yesu kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, ɩlɛna ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ cɛlɛ-wɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Potopoto ɩnɛ ɩ kɛna ma tɔnʋɣʋ ŋku pə ha mə tɔɔ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ ká lakɩ na ɩ́ tɔɔsəɣɩ ma tɔɔ. 	 Oti toe, na'ala' -mi roti, pai' ka'oti-nai mpo'uli' tarima kasi hi Pue' Ala, napihe-pihe pai' natonu-miraka, na'uli': "Roti to kutonu-kokoi toi, toi-mi woto-ku ((to kutonu mpotolo' -koi. Babehi-mokoi ada toi bona mpokiwoi-a."


Pə kpaɣaʋ ɩsɩɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ Ana, na Kayifi, na Yohaanɩ, na Alɛkəsantəlɩ-wɛɣɛ mpʋ na kɔtʋlʋ sɔsɔ lʋlʋɣʋ nyə́ma təna. 	 Porumpu-ra toe, hante Imam Bohe Hanas, pai' hante Kayafas, Yohanes, Aleksander pai' hante ompi' -ompi' Imam Bohe ntani' -na.


Puluɣu suɣi ɩlɛna tiina kpalaa hɔ-kʋ na pá lɩɩna kpeeŋa, na pá caɣa na pá tɔɔsɩ mpi mpi pə wɛ teu tɔ na pá tʋ tɔkʋ taa. Pə kaasəɣɩ mpi pə fɛɩ teu tɔ, ɩlɛna pá mələna na pá pɛtɩ lʋm taa. 	 Ka'ihia' -nami jala', topebau' mpohore jala' -ra hilou hi role-na, pai' mohura-ramo mpopelihi bau' woko' jala' -ra. To lompe' rapuna' hi pontu'ua-ra, to uma lompe' rapetadi.


Ye yʋlʋ ɩ́ mʋ pááná ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ la mpi Ɩsɔ caa tɔ. 	 Apa' tauna to moroe, uma-ra mpotuku' konoa Alata'ala.


Yəlaa samaa tuutuuma təŋaɣa ɩ waalɩ na alaa tɔtɔ, na pɛlɛ pá kpa pa laŋa na pá wiiki ɩ tɔɔ. 	 Bula-na Yesus rakeni hilou hi mali ngata, wori' tauna to metuku'. Ria wo'o-ra ba hangkuja dua tobine to metuku'. Tobine toera mpokageoi' pai' mpotantangii' -i.


Ama pə́ cəpa təmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ́ tʋ ɩ taa sɩ: Ma caa kaa kɔɔ lɔŋ se. 	 "Aga ane dada'a-di kehi-na batua toei, na'uli' hi rala nono-na: `Uma-ile sohi' tumai maradika-e.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa cɔwa sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ. Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Aŋha, ɩ́ cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ mpi ɩ tɩ tɔ, na ɩ́ cɛla Ɩsɔ ɩlɛɣɛ mpi ɩ tɩ tɔ. 	 Ngkai ree, na'uli' -mi Yesus mpo'uli' -raka: "Ane wae-di, wai' -ki Kaisar napa to kasipato' -na rawai' -ki Kaisar, pai' wai' -ki Alata'ala napa to kasipato' -na rawai' -ki Alata'ala."


Tənaɣa Yosɛɛfʋ kʋlaa na ɩ́ kpaɣa pəyaɣa na ka too na pá məlɩ Ɩsɛɣɛlɩ tɛtʋ taa. 	 Memata mpu'u-imi Yusuf mpokeni Ana' toei hante Maria, nculii' hi tana' to Israel.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ tɔ ɩ hiluɣu taa kɛ́ pə tiiki. Ɩlɛna pə́ polo pə́ lɩɩna ɩ tapʋɣʋ tɛɛ, pɩɩ cakɩ ɩ ləmaɣasɛɛ kiŋ. (Yesu yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ pə təna). 	 Apa' pongkoni' toe, uma mesua' hi rala nono-ta. Mesua' hi ta'i-ta-wadi, pai' ngkai ree kaliliu tatadi." Hante lolita-na toe, Yesus mpakanoto ka'uma-na ria pongkoni' to rapalii'.


Nmaa takəlaɣa na ń heeli Tiyatii Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Má wei ma kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, na ma ɩsɛ mʋɣɩ kɔkɔ, na ma nɔntaaləŋ tee kɔkɔ kɛ nyənənyənɩ ɩsɩɩ nyəɣəlʋɣʋ kʋsɛɛmʋɣʋ ŋku pa sotitaa tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ: 	 Na'uli' wo'o-mi Pue' Yesus mpo'uli' -ka: "Uki' hewa tohe'i hi mala'eka to mpewili' topetuku' -ku hi ngata Tiatira: "Ohe'i lolita-na Ana' Alata'ala, to mehini mata-na hewa apu to wewo', pai' witi' -na meringkila' hewa ngkala to lako' rawulu'.


Ama wei ɩɩ sɔɔləɣɩ ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔ, pʋntʋ ta nyɩ Ɩsɔ. Pə taɣa pʋlʋ Ɩsɔ ná kɛ́ sɔɔlʋɣʋ tɔ se. 	 Tauna to uma mpoka'ahi' doo-ra, ko'ia-ra mpo'incai Alata'ala, apa' Alata'ala-hana, ma'ahi' -i.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Apəlaham caakaɣa ɩcatɛ nte tə kutuluŋ kila kii teu tɔɣɔ, nte Ɩsɔ maɣamaɣa pɩɩwa na ɩ́ ŋma tɔ. 	 Abraham mo'oha' hi rala kemah, apa' napopea-pidi ngata to moroho parawatu-na, to napajadi' pai' to nawangu Alata'ala moto.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, latəcɛnaa na acɔɔnaa pa caləm kaa pəsɩ na pə́ ləsɩ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. 	 Apa' raa' japi pai' raa' kebe' uma-hawo mpopori jeko'.


Tampana tɔɔ, Helɔtɩ, na Pɔŋsɩ Pilatɩ, na mʋʋlaa, na Ɩsɛɣɛlɩ piitim nyə́ma pa pɛɛla nɔɣɔ kɛ nyá təmlɛ tʋ naŋŋ tʋ, wei n ləsaa sɩ ɩ́ la Mesii tɔ, ɩ tɔɔ kɛ́ ɩcatɛ tənɛ tə taa. 	 O Pue', lolita Daud tohe'e madupa' mpu'u-mi. Apa' hi rala ngata toi wengi, hintuwu' mpu'u-ramo Magau' Herodes Antipas pai' Pontius Pilatus, hante ntodea to Yahudi pai' tauna to bela-ra to Yahudi wo'o. Kahintuwua' -ra toe, doko' mpo'ewa Yesus, Batua-nu to Moroli' to nupelihi jadi' Magau' Topetolo'.


Ntɔŋ pa kɛ́ Kilisiti təmlɛ nyə́ma yaa? Má kɛ́ Kilisiti təmlɛ tʋ na pə́ kəlɩ-wɛ. Ma lapa təmlɛ na pə́ kəlɩ-wɛ. Pa təka-m tɔm paɣalɛ na pə́ kəlɩ-wɛ. Pa mapa-m na pə́ kəlɩ-wɛ, səm nɔɣɔ taa kɛ́ ma wɛ tam. 	 Ra'uli' -rana, topobago Kristus-ra. Hangkedia' -nami aku', meliu tena-a ngkai hira'! (Mololita-a tohe'i-e, hewa to uma-apa monoto.) Meliu pobago-ku ngkai pobago-ra hira'. Wori' ngkani-a ratarungku', meliu ngkai hira'! Raweba' mperegea-a, meliu ngkai hira'! Wori' ngkani-a neo' mate.


Ntɛna Yesu tillaa cɔ sɩ: Tacaa caakəna. 	 Ratompoi': "Apa' Pue' mparaluu-i."


Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Ye wei ɩ caa sɩ ɩ nɩɩ leleŋ na ɩ́ ná kʋyɛɛŋ kʋpaŋ kɛ atɛ cənɛ, pʋntʋ ɩ́ yele ɩsaɣatʋ yɔɣɔtaɣa, na ɩ́ taa tasa pɔpɔtʋ pɛlʋɣʋ. 	 Hi rala Buku Tomoroli' te'uki' hewa toi: Hema to doko' goe' pai' lompe' tuwu' -na kana mpojagai wiwi-na bona neo' -i mpohowa' lolita to dada'a, pai' neo' -i mebagiu.


Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa-wɛ na ɩ́ lɩɩna na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ma cɛnaa, ɩsənaɣa maa la na pə́ ya-m? 	 Nakeni-ramo hilou hi mali-na pai' na'uli' -raka: "Napa-kuwo to kana kubabehi bona neo' -a mpai' rahuku'?"


Na ma lapa mpʋ tɔ, Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm na piti təma na Feesuɣu Naŋŋtʋ pə toma kɛ ma hikaa na má lana. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma kpaaləna Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ təfoo na má cɔɔkɩ paa le. Kpaɣa Yosalɛm haləna ń polo ń kaləsəna Ɩlili tɛtʋ. 	 pai' sabana tanda-tanda mekoncehi to kubabehi hante baraka' Inoha' Tomoroli'. Ngkai ngata Yerusalem duu' rata hi tana' Ilirikum kuparata-mi Kareba Lompe' hi tauna omea, kutudui' -ra kahema-nai Kristus.


Ye yʋlʋ ta ŋmɛsɩ sɩ ɩ kɛ́ ma nyəŋ, ma maɣamaɣa maa tisi ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ɩsɛntaa sɩ pʋntʋ kɛ́ ma nyəŋ tɔtɔ. 	 "Hema-hema to mpangaku' hi doo kahi'a-na topetuku' -ku, hi'a wo'o mpai' kupangaku' hi Tuama-ku to hi rala suruga, ku'uli': `Tau toei topetuku' -ku.'


Ɩ́ tɔɔsɩ mə kancaalaɣa sɔsaa mpa pa caala-mɛɣɛ Ɩsɔ Tɔm heeluɣu tɔ pa tɔɔ. Ɩ́ nyənna ɩsəna pa yaasi ka wɛɛ tɔ, na ɩsəna pɛlɛ pa səpa tɔ, na ɩ́ kɛɛsəna ɩsəna pɛlɛ pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔ na ɩ́ lá mpʋ. 	 Neo' uma nikiwoi pangkeni-pangkeni-ni to ri'ulu, to mpoparata-kokoi Lolita Alata'ala. Penonoi po'ingku-ra duu' hi kamate-ra, pai' penau' pepangala' -ra.


Na pa wiikaɣana-ɩ sɩ ɩ́ yele na pá tokina ɩ kpaɩ ntʋmpee maɣamaɣa. Na pa təna mpa pa tokina ɩ kpaɩ ɩnɩ tɔ pə waa-wɛ. 	 Merapi' -ra hi Yesus, bona napiliu-ra mporeo nau' kampa' wuntu baju-na-wadi. Hawe'ea to mporeo baju-na, haliu mo'uri' -ramo.


Tacaa wei ɩ tila-m tɔ ɩ́ yaa wei, pʋntʋ tike kɔŋna ma kiŋ, na maa feesi-ɩ kantəkaɣa kʋyakʋ wule. 	 Uma ria haduaa to ma'ala tumai hi Aku', ane uma-ra nakeni Tuama-ku to mposuro-a. Pai' kupopemata-ra omea hi Eo Kiama.


Laapaalɩ Kʋpaŋ yɛkəɣɩ kɛ́, na paa ɩ tala timpiɣi antulinya təna taa ɩ lakɩ kʋpantʋ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lapa mə hɛkʋ kɛ kʋyaŋku ɩ́ taala Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔm kɛ nɩɩʋ tɔ, ɩ́ hii lɔŋ na ɩ́ nyɩ pɛɛlɛɛ anɩ a tampana. 	 pai' tetolele-mi hi humalili' dunia', alaa-na kawoo-woria' -mi tauna to mepangala' hi Pue' Yesus duu' -na mpobabehi-ramo po'ingku to lompe'. Wae wo'o to jadi' hi koi' -e ompi'. Kampo'epe-ni Kareba Lompe' toe, mepangala' -mokoi hi Pue' Yesus, duu' -na ni'inca mpu'u-mi kabula rala-na Alata'ala.


Pa sɛɛkɩ-m yem kɛ́. Pa kpaɣa yəlaa kʋyɔɣɔtʋtʋ na pá sɛɣɛsəɣɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ nyəntʋ. 	 Uma ria kalaua-ra mpopue' -a, apa' tudui' -ra tudui' manusia' -wadi, bela tudui' ngkai Aku'.'


Ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ pɛtɩ puluɣu na kpiiliya ntɔɣɔŋ tɔɔ, ɩ́ ká hiki tiina. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɛta-kʋ na pá kpisi kʋ ləsʋɣʋ kɛ lʋm taa. Tiina su katatəlaɣa tɔ pə tɔɔ. 	 Na'uli' -raka: "Tene' hi mali ngka'ana sakaya jala' -ni, bate morasi' -koi mpai'." Ratene' mpu'u-mi jala' -ra, pai' uma-pi rakulei' mpodii', apa' uma mowo kawori' -na uru to hi rala-na.


Mpi Ɩsɔ təŋsa mpusi tɔ pə taa pʋlʋ kaa wɛɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa. Ɩsɔ na Ɩwəyaɣa pa kumte ká wɛɛ tə taa, na Ɩsɔ pəyalaa ká sɛɛkɩ-ɩ. 	 Hi rala ngata toe uma-pi ria to ratotowi. Pohuraa Alata'ala pai' Ana' Bima, ria hi rala ngata toe. Pai' hawe'ea batua-na mpopue' -i,


Ama ye ma tɔŋa ma Caa təma kɛ lapʋ, ɩ́ mʋ-yɛ, paa ɩ́ kaa mʋ ma maɣamaɣa. Ɩlɛ ɩ́ ká cɛkəna kpakpaa kɛ tam tɔɔ sɩ má na ma Caa tə wɛ təma taa. 	 Tapi' ane kubabehi moto-mi bago to ngkai Tuama-kue, kana nipangala' -a sabana pobago-ku toe. Nau' Aku' moto uma nipangalai', kana nipangala' kangkai Alata'ala-na pobago-ku. Ane mepangala' -koi hi pobago-ku toe, ni'inca mpai' pai' monoto mpu'u hi nono-ni kahintuwu' -ku hante Tuama-ku, pai' Tuama-ku hintuwu' hante Aku'."


Ɩ́ hʋʋ suweɣe Mesii tɔɔ? Awe lʋlʋɣʋ tʋ kɛ-ɩ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tafiiti lʋlʋɣʋ tʋ kɛ́. 	 "Beiwa pomporata-ni, hema-i Magau' Topetolo' to najanci Alata'ala-e? Muli hema-i?" Ratompoi': "Muli Magau' Daud."


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Pɔɔlɩ ɩsɩɩ toosee taka kɛ́ ahoo naalɩ, na ɩ́ ná Tacaa. Na ɩ́lɛ́ ɩ heeliɣi-ɩ sɩ: Taa nyá, yɔɣɔtəɣɩ tam, taa su. 	 Rala-na hamengi, mopangila-i Paulus. Hi rala pangila-na toe, Pue' mpo'uli' -ki: "Neo' -ko me'eka', pai' neo' nupento'oi mpoparata Lolita-ku.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Ye wei ɩ́ mʋ ma tɔm, pʋntʋ ká la tɔtɔɣɔ təma nna ma lakɩ tɔ, halɩ ɩ ká la a kʋkəlɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ma puki Tacaa kiŋ tɔ se. 	 "Makono mpu'u lolita-ku toi: Tauna to mepangala' hi Aku', ma'ala-ra mpobabehi hewa to kubabehi-- ba melabi tena-pi ngkai to kubabehi-- apa' hilou-a mpai' mo'oha' dohe Tuama-ku.


Ɩ fem waalɩ, tɔm tooso nyəm ntɔ ɩ lɩɩkʋɣʋ ɩ ɩfalaa tɔɔ tɔ. 	 Tohe'i katolu ngkani-nami Yesus mpopehuwu woto-na hi ana'guru-na ngkai katuwu' -na nculii'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ka kʋlaa təhapa na ká tii ka nɔɔhɛɛ tɔɔ, na ká səŋ təye na ká niki tɔntɛ, na ká na tillaa sɔsaa pá kpɛntɩ na pá sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Na ká tɔŋ na ká ŋmaaləɣɩ na ká saŋ Ɩsɔ. 	 Hangkore-i-dile mokore-e, pai' -i momako' hilou tumai. Ngkai ree, mesua' -imi hi rala Tomi Alata'ala dohe Petrus pai' Yohanes, momako' pai' mohajo-hajo mpo'une' Alata'ala.


Pa kpakəɣɩ səɣəla yuŋ nyəna na pá sʋkəɣɩ lɛlaa. Pəyele mpɛ paa caa sɩ pá tɩɩ taa-wɛɣɛ taaʋ maɣamaɣa. 	 Hira' toe mpopokoloi ntodea hante parenta pai' ada to motomo, hiaa' hira' moto, uma-ra mpotulungi ntodea mpotuku' parenta pai' ada toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa ɩ niŋ na ɩ́ tokəna-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Teu ma tisaa, alaafəya ɩ́ la. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋtɔŋ tɛma kpakpaa. 	 Yesus mpojama-i pai' na'uli' -ki: "Ma'ala moto. Kupaka'uri' -moko!" Hampinisi mata, mo'uri' -imi.


Wontuɣu ŋku n na mpʋ tɔ, kɩɩ wɛna weesuɣu kɛ hatuu lɔŋ kɛ́, ama kʋ fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɔnɔɔ. Pə wɛɛ sɩ kʋ́ lɩɩ lumaŋ pʋʋɣʋ sɔsɔɔʋ taa kɛ́ na kʋ́ polo timpi pɩɩ tɛ kʋ tɔm tənaŋnaŋ tɔ. Atɛ yəlaa mpa pa həla pə taa ŋmaa weesuɣu takəlaɣa taa kɛ́ hatuu antulinya kancaalaɣa tɔ, paa ná wontuɣu kʋnɛ tɔ pɩɩ la-wɛɣɛ ha. Pə taɣa pʋlʋ, kɩɩ wɛna weesuɣu kɛ hatuu lɔŋ kɛ́. Ama kʋ fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɔnɔɔ, na kɩɩ taɣanɩ lɩɩʋ tɔtɔ. 	 Tuwu' -i owi, tempo toi uma-ipi ria, aga mehupa' nculii' moto-i mpai' ngkai wulou'laa to uma tepetudu kanala-na. Pai' oti toe hilou rahuku' -imi duu' kahae-hae-na. Tauna to mo'oha' hi dunia' to uma te'uki' hanga' -ra hi rala Buku Katuwua' kako'ia-na dunia' rapajadi', konce-ra mpohilo binata toei. Apa' owi tuwu' -i, hiaa' tempo toi uma-ipi ria, aga mehupa' nculii' moto-i mpai'.


Pə wʋlɛ ntɛ́ ye pə maɣana yʋlʋ wɛ kutuluɣu pata tɔɔ na ɩ wontu wɛ təyaɣa taa, pʋntʋ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ tiiki na ɩ́ sʋʋ təyaɣa na ɩ́ kpaɣa ɩ wontu nti tə wɛɛ tɔ. Na ye pə pamma taalɛ kɛ ɩ wɛɛ, ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ mələɣɩ təyaɣa. 	 "Hi eo toe mpai', sohi' metibo' -koi! Tauna to mohura hi parawa, neo' -pi leba' mesua' hi rala tomi mpo'ala' rewa-na. Wae wo'o tauna to hi bonea, neo' -pi leba' nculii' mpo'ala' napa-napa hi rala ngata.


Ama pə wɛɛ sɩ antulinya ɩ́ nyɩ sɩ ma sɔɔla Tacaa, na pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ ma lakɩ pə təna mpi ɩ heeliɣi-m tɔ. Ɩlɛ ɩ́ kʋlɩ tə tɛɛ. 	 Aga toi kana jadi', bona hawe'ea tauna mpo'inca kakupoka'ahi' -na Tuama-ku pai' kutuku' oa' hawe'ea to nahawai' -ka. Mokore-mi, pai' hilou-tamo."


Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ laŋlɛ wakəlaa. Ama ɩsɩɩ ɩ ka tɛma tuunaʋ kɛ ɩ mʋʋlaa ɩsɛntaa ɩlɛ, pə fɛɩ sɩ ɩ ká kisi. 	 Mpo'epe pomperapia' toe-di, kasoho' -nami nono-na Herodes. Aga nau' wae, apa' mpolia' mosumpa-imi we'i ra'epe torata-nae, toe pai' mohawa' -imi bona pomperapia' toronaa toei rapadupa'.


Ma laalaa na má heeli-mɛɣɛ pə tənaɣa pənɛntɛ na pə́ ta lata. Sɩ ye waatʋ wei pə kɔma na pə la ɩ́ mʋ-tɩ. 	 Toe-e ku'uli' ami' -mikokoi kako'ia-na jadi', bona ane madupa' -pi mpai', nipangala' -mi.


Pa tɔŋna tɛɛʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Yesu suli-wɛɣɛ kpakpaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ma sɛɛ-mɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpətəna-ɩ na pá tɔkɩ ɩ nɔɔhɛɛ, na pá həntɩ-ɩ atɛ na pá sɛɛ-ɩ. 	 Muu-mule' etu-imi Yesus mpohirua' -raka pai' natabe-ra. Tumai-ramo mpomohui' -i, rakupui witi' -na pai' ranyompa-i.


Pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei n haakɩ liɣitee kɛ kʋnyɔntʋnaa tɔ n kaa kpaalɩ sɩ yəlaa ɩ́ kena-ŋ. Pə maɣamaɣa kɛ cɛsəlaa lakɩ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa na hapɛɛ tɔɔ sɩ pá sa-wɛ. Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ. Pa kasəyaɣa kɛ pa hikiɣi ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa. 	 Jadi', ane mewai' -ta doi hi tauna to kabu, neo' -hawo ntora ra'uli' hilau, hewa kabiasaa-ra tauna to lompe' hi mali-na-wadi. Hira' toe mpopehilo kalompe' nono-ra hi rala tomi posampayaa ba hi karajaa bona ra'une' doo. Mpu'u ku'uli' -kokoi: uma mpai' ria napa-napa to rarata ngkai Alata'ala, apa' mpolia' rarata-mi-rana pe'une' doo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa tuutuuma hu Yesu waalɩ. Tənaɣa Yesu pəsaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 	 Wori' tauna mpotuku' Yesus rala pomakoa' -na. Yesus mewili' hi tauna toera pai' na'uli' -raka:


Saa ɩnɩ nɔɣɔlʋ kaa nɔkɩ ɩ tɔɣɔntəlɛ kɛ sɛɣɛsʋɣʋ. Nɔɣɔlʋ kaa tɔ ɩ taapalʋ sɩ: Nyɩ Tacaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna paa nyɩ-m. Pə kpaɣaʋ pəyaɣa na pə polo sɔsɔ tɔ. 	 Nto'u toe mpai', uma-rapa mingki' mometudui' himpau ompi' -ra pai' doo-ra bona ra'inca-a. Apa' hawe'ea-ra mpo'inca-ama, lompe' batua lompe' maradika.


Waatʋ wei ma tala Tʋlʋwasɩ sɩ ma kpaaləɣɩ Kilisiti tɔɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ, Tacaa tɔɔ ma maɣanaa sɩ mpaaʋ wɛɛ faa sɩ má la təmlɛ kɛ teu. 	 Kakaliliua-na ompi', pe'ongko' -ku wengi ngkai ngata Efesus, hilou-a mpokeni Kareba Kristus hi ngata Troas. Karata-ku hi Troas, Pue' mpobea ohea-ku bona mobago-a hi ria.


Ye tá na Kilisiti tə səpa, tə nyəmá sɩ tá na-ɩ tɩɩ wɛɛna weesiŋ tɔtɔ. 	 Jadi', ane ntoa' mate-ta-damo hangkaa-ngkania hante Kristus toe-e, taparasaya bate tuwu' wo'o-ta mpai' hangkaa-ngkania hante Hi'a.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Lefii lapa-ɩ mʋʋllɛ kɛ teu kɛ ɩ təyaɣa taa, na pá na lampuu mʋlaa paɣalɛ na yəlaa lɛlaa pá caɣa tɔɣɔʋ. 	 Lewi mpobabehi karamea bohe hi tomi-na, mpotorata Yesus. Wori' wo'o topesingara' paja' pai' tau ntani' -na rakio' ngkoni' dohe-ra.


Tete n tɛma Icipiti tʋ kɛ kʋɣʋ tɔɣɔlɛ saŋa n nyəmá sɩ n ká tɛɛsɩ ma na? 	 Ba doko' mpopatehi aku' wo'o-moko, hewa kampopatehi-nu to Mesir wengi-e?'


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ, yəlaa mpa pa wɛʋ ɩsəntɔ tɔ pa kaa sɩ pa təna na pə́cɔ́ pə tənaɣa mpʋ pə́ la. 	 "Mpu'u ku'uli' -kokoi: hawe'ea toe we'i bate madupa' kako'ia-na mate omea tauna to tuwu' tempo toi.


Ɩlɛna Ɩsɔ toma sɔsɔɔna anɛ a tɔm kpa pa tənaɣa sɔɣɔntʋ. Pa təna pa tɔŋna ɩ kʋlapʋtʋ tənaɣa sam, ɩlɛna Yesu heeli ɩ ɩfalaa sɩ: 	 Konce omea-ramo tauna mpohilo baraka' Alata'ala to bohe tohe'e.


Yesu yɔɣɔta mpʋ, sɩ pə́ la teitei na nti ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Mpa n ha-m tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ta la asaala. 	 (Hante lolita-na Yesus toe, madupa' -mi napa to na'uli' hi rala posampaya-na we'i: "Ngkai hawe'ea tauna to nuwai' -ka, uma ria haduaa to mporata silaka.")


Məlɩ nyá təyaɣa taa na ń heeli pə təna mpi Ɩsɔ lapa-ŋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa na ɩ́ heeli ɩcatɛ təna taa kɛ́ pə təna mpi Yesu lapa-ɩ tɔ. 	 "Nculii' -moko hilou hi tomi-nu pai' uli' -raka retu napa to nababehi Alata'ala hi iko." Hilou mpu'u-imi mpopalele hi rala ngata napa to nababehi Yesus hi woto-na.


Ɩ́ ka lakaɣa teu ɩlɛ nɔɔnɔɔ awe lapa na ɩ́ məlɩ hɛɛʋ kɛ tampana təŋʋɣʋ taa? 	 Owi, lompe' petuku' -ni hi Kareba Lompe'. Hiaa' napa pai' uma-pi nituku' tudui' to makono-e? Hema-ra to mpohala'tara-koie?


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pəsənaa sɩ: Tə ta nyɩ wei ɩ tila-ɩ Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔ se. 	 Toe pai' ratompoi': "Uma ki'incai kangkaiapa kuasa-na."


Pə taɣa pa təna mpa pa yaa-m Tacaa Tacaa tɔ pa təna paa sʋʋna ɩsɔtaa Kawulaɣa taa. Ama mpa pa lakɩ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ luɣu nyəntʋ tɔ pa tike paa sʋʋna. 	 "Wori' tauna to mpokio' -a `Pue'! Pue'!' aga uma hawe'ea-ra to jadi' ntodea Alata'ala hi rala Kamagaua' -na. Muntu' tauna to mpobabehi konoa Tuama-ku-wadi to jadi' ntodea-na.


Panɛ ɩnɩ pɛlɛ pa lakʋɣʋ na sɔɔlʋɣʋ wɛ pə taa tɔ, pa nyəmá sɩ Ɩsɔ tʋ-m sɩ má taa yele na Laapaalɩ Kʋpaŋ pəsɩ tɛtɛpʋlʋ tɔɣɔ. 	 Hira' mpopalele Kareba Kristus apa' nakeni ahi' -ra, apa' ra'inca ka'aku' -na to na'ongko' Alata'ala jadi' suro-na to mpakanoto Kareba Lompe' hi hawe'ea tauna.


Ɩlɛ pə taɣa yəlaa tənaɣa yem. Ta mpa Ɩsɔ ka ləsa tuu tanaŋ tɛɛ sɩ tə́ ná na tə́ yɔɣɔtɩ pə tɔm tɔɣɔ. Yesu ɩnɩ ɩ səpa na Ɩsɔ feesi-ɩ tɔ tá na-ɩ tə́ tɔɣɔna na tə́ nyɔɔ. 	 Aga uma hi hawe'ea tauna, muntu' hi kai' to napelihi ami' -mi Alata'ala jadi' sabi' -na. Ka'oti-na Yesus tuwu' nculii', nginu pai' ngkoni' moto-kai dohe-na.


Atɛɛnɩ nyə́ma təna na caɣalaa mpa paa wɛ təna tɔ pa nyəntɛ ntɛ́ tɔmnaa kʋfatʋ yɔɣɔtaɣa na tə nɩɩʋ. 	 (Apa' to Atena pai' tau ntani' -na to mo'oha' hi Atena, kagoea' -ra doko' ntora mpo'epe pai' mpojarita lolita-lolita to bo'u.)


Tə kɔma na tə́ tala Yosalɛm ɩlɛna tá taapalaa laŋlɛ hɛɛna tá kɔntɛ. 	 Karata-kai hi Yerusalem, ompi' -ompi' hampepangalaa' -kai mpotarima-kai hante goe' nono-ra.


Pa nyəmá Ɩsɔ tɔɔ sɩ mpa pa lakɩ mpʋ tɔ pa kɛ́ sɔlʋnaa. Paa na mpʋ pa tɔŋna lapʋ, haləna pá saŋ pə lataa tɔtɔ. 	 Ra'inca moto hawa' Alata'ala to mpo'uli' hema-hema to mogau' hewa toe masipato' rahuku' mate. Aga nau' wae, rababehi oa' gau' to hewa toe, pai' rapokono lau-mi ane ria doo-ra to mpobabehi-e.


Ɩlɛna yoolaa polo na pá pɛlɩ Yesu na mpa paa kama tɔ pa taa lɛlʋ nɔɔhɛɛ. Ɩlɛna pá tɛɛsɩ lɛlʋ nyəna. 	 Jadi', hilou mpu'u-ramo tantara mpopui' witi' -ra to rodua to raparika' dohe Yesus.


Lɩɩlɛ natəlɩ tə wɛ heeŋ nɔnɔɣɔ cɔlɔɣɔ Yosalɛm, na akelenaa sakasɩ taka kakpasɩ səŋa təna. Tənɛ ɩnəɣɩ pa yaa sɩ Pɛtasata kɛ Alaamee nyə́ma tɔm taa. 	 Hi Yerusalem, mohu' hi wobo' wala to rahanga' Wobo' Bima, ria wuhu', hi rala basa Yahudi hanga' -na Betesda. Ntololikia wuhu' toe, ria lima meha' pengkawinaraa.


N yelaa sɩ ɩ́ sɛkɩ ɩsɔtaa tillaa kɛ pəcɔ. N tʋ-ɩ teeli na ń kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ ɩsɩɩ wulaʋ. 	 Nupajadi' -i tepahi'ara' hangkedi' ngkai mala'eka, Nupomobohe-i pai' nuwai' -i huraa karabilaa'.


Maa hʋ́lɩ́-mɛɣɛ yʋlʋ ɩ́ kɔma ma kiŋ na ɩ́ nɩɩ ma tɔm na ɩ́ təŋ-tɩ pʋntʋ wɛ ɩsəna tɔ. 	 Tauna to tumai hi Aku' mpo'epe pai' mpotuku' tudui' -ku, hira' hewa tauna hi rala lolita rapa' tohe'i:


Yesu lɩɩna kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpakpaa, ɩlɛna yəlaa nyəmɩ-ɩ. 	 Pehompo-ra ngkai sakaya, rahilo-rawo pue' ngata Kayesus-na to rata hi ngata-ra.


Ɩlɛna ɩ tɔ-wɛ sɩ: Ye ɩ́ tɛɛkɩ ɩ́ taa kpaɣa pʋlʋ, paa kpátʋ́ɣʋ́, paa huluɣu, paa tɔɣɔnaɣa, paa liɣitee, pə́cɔ́ ɩ́ taa kpaɣa capanaa kɛ naalɛ naalɛ. 	 Kako'ia-ra me'ongko', na'uli' -raka: "Neo' -koi ngkeni napa-napa hi pomakoa' -ni. Neo' ngkeni boku ba pongkoni' ba doi. Neo' ngkeni rontonga' baju ba lua'.


Ama ye yʋlʋ nɔɣɔlʋ wɛ samaa taa təna na Ɩsɔ hʋla-ɩ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ, wei ɩ ka yɔɣɔtaɣa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ́ su na pə́cɔ́. 	 Ane rapa' -na lolita ngkai Alata'ala rata ncorobaa hi hadua to mohura, agina tauna to bula-na mololita mento'o-i ulu, bona doo-na rapalogai mololita.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋ lɛlʋ kɔnna səm, na lɛlʋ náá kɔna tɔtɔɣɔ sətaa feesuɣu tɔm. 	 Apa' ngkai jeko' tau hadua pai' alaa-na manusia' kana mate, wae wo'o ngkai pobabehi tau hadua pai' alaa-na manusia' to mate rapotuwu' nculii'.


Kolontu wei ɩ tuu nyɩɩtʋ ntɩ tɔɣɔlɛ Ɩlɔɣɔʋ. Na kʋmtʋ waatʋ kɛlɛ antulinya tɛm. Ɩsɔtaa tillaa ntɛ́ kʋntaa. 	 Bali' to mpohawu' kowo', hi'a-mi Magau' Anudaa'. Tempo mepae, mpobatuai Eo Kiama. Pai' tauna topepae, mpobatuai mala'eka.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Kotuɣu sɔsaa mpɛ pa ta nyɩ ɩsəna mpi paa la Piyɛɛ-wɛ tɔ. Ɩlɛna pá tasa-wɛɣɛ kpaalʋɣʋ kɛ teu na pá yele-wɛ. Pa ta hiki mpi pə tɔɔ paa hɔ pa ŋkpaŋʋɣʋ tɔ. Mpi pə tɔɔ tɔ, yəlaa təna saŋaɣa Ɩsɔ kɛ́ pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ pə tɔɔ kɛ́. 	 Ngkai ree, hangkedi' kamoroe-ra topohura toera mpokaroe Petrus pai' Yohanes. Tapi' ka'omea-na rabahaka moto-ra, apa' uma ria ohea mpohuku' -ra. Apa' hawe'ea ntodea mpo'une' Alata'ala sabana tanda mekoncehi to rababehi toe.


Nti tə wɛɛ sɩ n ká tɔɔsɩ-wɛ tɔɣɔlɛ yoo, ɩlɛ pa kaa na ɩsaɣatʋ natələɣɩ pa kiŋ. 	 Parata-raka hawa' -ku toi, bona uma kasalaia' kehi-ra.


Pə́ taa kɔɔ na wei ɩ yaa-mɛɣɛ tɔɣɔʋ tɔ ɩ́ heeli-ŋ sɩ: Kʋlɩ na ń kaasɩ ɩnɛɣɛ təcaɣalɛ. Ɩlɛ n kʋləna fɛɛlɛ ntɛ́ tənyɔɔmɩɩ, na ń caɣana waalɩ tɔɔ. 	 Tumai mpai' pue' tomi mpo'uli' -koko hewa toi: `Wai' -ki hi'a-hana pohuraa tetu!' Me'ea' -ko mpai' hilou mohura hi kadingkia' -na.


Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká nyɩ teu sɩ, mpa pa tɛma pa taa na Ɩsɔ tɔɣɔlɛ Apəlaham piya təsiɣisiɣi. 	 Jadi', monoto-mi tahilo: hema to mepangala', hira' toe-mi to jadi' muli Abraham.


Ɩlɛ ɩ́ taa pɛkəlɩ mə tɩ sɩ: Tɩɩ tɔɣɔ-we? Yaa, tɩɩ nyɔɔ-we? Yaa, tɩɩ takɩ-we? 	 "Toe pai' ku'uli' -kokoi: neo' -koi me'eka' ba mpo'uli': `Napa-le' to takoni' pai' to ta'inu-e? Napa-le' to tapohea-e?'


Pə tɔɔ kɛ́ tə sələməɣəna-mɛɣɛ tam sɩ tá Ɩsɔ ɩ́ la na ɩ́ mʋna weesuɣu ŋku kʋ tɔɔ ɩ yaa-mɛ tɔ kʋ hikuɣu. Tə kooliɣi kɛ́ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ toma na ɩ́ la na kʋpantʋ nti ɩɩ hʋʋkɩ mə taanaa tɔ ɩ́ pəsɩ na ɩ́ la-tɩ, na mə Ɩsɔ sɛɛʋ təma te teu. 	 Toe-mi pai' kiposampayai oa' -koi ompi'. Hi posampaya-kai toe ki'uli' hewa toi: "O Alata'ala Tuama-kai! Kiperapi' bona to Tesalonika toera nupajadi' to masipato' rahanga' topetuku' -nu, apa' lawi' nupelihi-ramo jadi' topetuku' -nu. Kiperapi' bona hante baraka' -nu nupadupa' hawe'ea patuju-ra doko' mpobabehi to lompe', pai' nuposipolea hawe'ea pobago-ra to rapobago sabana pepangala' -ra hi Pue' Yesus." Toe-mi sampaya-kai mposampayai-koi ompi'.


Tacaa tɔm tɔŋna yɛkʋɣʋ kɛ hɔɣɔlʋɣʋ ŋkʋ kʋ təna kʋ taa. 	 Jadi', Lolita Pue' molele hobo' hi tana' toe.


Tillaa na tá taapalaa lɛlaa mpa paa wɛ Yuta tɔ, pa nɩɩwa sɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔtɔ. 	 Ngkai ree, suro Pue' Yesus hante ompi' -ompi' hampepangalaa' to hi tana' Yudea mpo'epe karia-ra to bela-ra to Yahudi mpotarima wo'o-ramo-rawo Lolita Alata'ala.


Tənaɣa Tacaa pəsaa na ɩ́ yaɣa Piyɛɛ kɛ ɩsəlɛ. Ɩlɛna Piyɛɛ tɔɔsɩ nti Tacaa ka yɔɣɔta-ɩ tɔ tə tɔɔ sɩ: Mpi pɩɩ takɩ kampaaʋ koou kɛ saŋa tɔ n tɛma tɔm toosoɣo kpɛɛsʋɣʋ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m. 	 pai' Pue' me'ili' mponaa-i. Ngkai ree, nakiwoi-mi lolita-na Pue' to mpo'uli' -ki: "Kako'ia-na turua' manu' bengi mpai', mpolia' tolu ngkani-moko mposapu kanu'inca-ku."


Ama Yuta tʋ siɣisiɣi ɩlɛ, pa nyəŋna-ɩ na ɩ taa kɛ́, na hatuu ɩ lotu taa kɛ́ pa pɛla-ɩ. Ɩsɔ Feesuɣu pɛləna-ɩ, pə taɣa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ nti pa ŋmaa kʋŋmaa tɔ tə tɔm tɔkʋɣʋ tɔɔ. Yuta tʋ siɣisiɣi kɛ mpʋ, Ɩsɔ saŋna-ɩ, pə taɣa yəlaa. 	 To Yahudi to jadi' ntodea Alata'ala mpu'u-le, tauna to jadi' to Yahudi hi rala nono-ra, pai' to ratini' hi rala nono-ra. Batua-na, pobago Inoha' Tomoroli' hi rala nono-ra mpopajadi' -ra ntodea Alata'ala, uma-ra jadi' ntodea Alata'ala hi kampotuku' -ra atura-atura to te'uki'. Tauna to hewa toe-mi to na'une' Alata'ala. Nau' manusia' uma mpo'une' -ra, aga Alata'ala bate mpo'une' -ra.


Ma mʋ takiliya ŋkɛɣɛ ɩsɔtaa tillu niŋ taa ɩlɛna má tɔɣɔ-kɛ. Ka lapa leleŋ kɛ ma nɔɣɔ taa ɩsɩɩ tɩɩŋ. Ama ma kɔma na má li-kɛ ɩlɛna ká lá nyaŋ kɛ ma hiluɣu taa. 	 Kaku'ala' -na mpu'u-mi sura toe ngkai pale-na pai' kukoni'. Hi nganga-ku momi' mpu'u hewa ue wani, aga hi rala ta'i-ku mopai'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa pa tənaɣa heeluɣu sɩ: Wei ɩ caa sɩ ɩ́ təŋɩ-m pʋntʋ ɩ́ la ɩ təɣɩ awusa, na ɩ́ səɣələɣɩ ɩ səm tesika kɛ paa ɩfemle nte, na ɩ́ təŋəɣəna-m. 	 Ngkai ree, Yesus mpololitai hawe'ea tauna, na'uli': "Hema to doko' mpotuku' -a kana mpobahaka konoa-na moto, pai' kana napaha'a kaju parika' -na butu eo-na-- batua-na: kana natuku' hawa' -ku nau' napopate-ki. Oti toe-di pai' lako' ma'ala-i mpotuku' -a.


Pə taɣa ɩsɩɩ maa nɔkɩ na ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa na má heeli-mɛɣɛ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Yuta tɔ pa sənaʋ tɔm ntəɣɩ kʋheelu. 	 Ane kakoo-kono-na, uma mingki' ku'uki' -kokoi ba napa-napa mpokahangai' doi to kikeni mpai' hilou hi tana' Yudea toi-e.


Saa wei ma faɣa potopotonaa kakpasɩ na yəlaa iyisi kakpasɩ (5000) tɔɣɔ tɔ, tɔkʋŋ ɩsənaɣa kʋkpisasɩ suwa na ɩ́ kpaɣa? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔwa sɩ: Naanʋwa na naalɛ. 	 roti to lima meha' kupihe-pihe kupokoni' -raka tauna to lima ncobu? Hangkuja luncu-pi toro-na to nirumpu?" Ra'uli' ana'guru-na: "Hampulu' roluncu."