Kʋ nyɔɔsɩ taɣalaa kɛ́ ɩsɩɩ alaa nyɔɔsɩ, na kʋ kela wɛ kɛ ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa kela. 	 Wulu-ra hewa wuluwoo' tobine, ngihi' -ra hewa ngihi' singa.


Ye mpʋ ɩlɛ mə naani ɩ́ taa sɩ. Mpi tɔ ɩ tɔɔ kɛ́ pa sɩɩ-mɛɣɛ kasəyaɣa sɔsɔɣa. 	 Nto'u toe ompi', moroho mpu'u pepangala' -ni hi Pue'. Jadi', pepangala' -ni to moroho toe neo' -hawo nibahaka, apa' ane tida-koi mepangala', bohe mpai' hiwili-na.


Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ ŋmaana ɩsəna pa sɩɩna-tʋ tɔ pə tɔɔ. Tɩɩ saŋ tá tɩ na lɛlaa lapa təma nna tɔ. Ama tə caa kɛ́ sɩ mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ ɩ́ sɔɔsɩ, ɩlɛna tə́ pəsɩ na tə́ la təmlɛ nte tə kəla lɔŋ nyəntɛ təcaɣacaɣa tɔɣɔ mə hɛkʋ, na tə taa ŋmaana ɩsəna Ɩsɔ sɩɩ-tʋ tɔ pə tɔɔ. 	 Ria wo'o-ra tauna to bohe nono-ra, to mpololita kalompe' wua' pobago-ra, ntaa' wua' pobago doo-di. Kai', uma kibabehi hewa tetu. Uma-kai mpo'une' woto-kai mpololita pobago to hi mali-na ngkai pobago to nawai' -kakai Alata'ala. Aga kisarumaka ompi', ane tetampai karoho pepangala' -ni, tetampai wo'o kabohe pobago-kai hi laintongo' -ni,


Yesu sɛɛlaa kpeka wɛʋ mpʋ tɔ a kɛ́ Kilisiti tɔnʋɣʋ kɛ́, na a kiŋ kɛ ɩ wɛɛ təkpataa, ɩnɩ wei ɩ maɣala paa timpi tɔ. 	 pai' kita' Woto-na. Hawe'ea to ria hi Hi'a, ria wo'o hi kita' ntodea-na. Pai' Hi'a-mi to mpokuasai butu nyala-na hiapa-apa.


Tampana tɔɔ ɩsəntɔ Yosalɛm yəlaa ná taa cɛkəna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔm nti pa kalaɣa paa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ ŋku tɔ. Na pa kʋɣʋ Yesu tɔm tɔ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa nɔɔsɩ taa tɔm kɛ pa lapa təkɛlɛ. 	 Ompi' -ta to mo'oha' hi Yerusalem hante pangkeni-ra, uma ra'incai Kayesus-na Magau' Topetolo' toei. Uma ra'incai batua-na lolita nabi to rabasa butu Eo Sabat. Toe pai' rahuku' mate-i-hana Yesus. Ntaa' hante babehia-ra tohe'e, te'ihii' lau-mi to ralowa nabi owi.


Alaa mpɛ pa təŋaɣa Yesu kɛ́ saa wei ɩ ka wɛ Kalilee tɔ na pá caləsəɣɩ-ɩ. Na pə kaasa alaa lɛlaa paɣalɛ mpa ɩ́ na-wɛ paa kpawa Yosalɛm tɔ. 	 Tobine toe-ramo to mpotuku' pai' mpotulungi Yesus bula-na hi tana' Galilea. Pai' wori' wo'o-pidi tobine to ntani' -na to mpotuku' Yesus tumai ngkai Galilea rata hi Yerusalem.


Ɩlɛna má niki Tamasɩ na Yosalɛm pə nyə́ma kɛ waasʋ lapʋ. Pəlɛ pə waalɩ, ɩlɛna má la waasʋ kɛ Yuta tɛtʋ nyə́ma na piitim lɛmpɩ nyə́ma. Nti ma heelaɣa-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ, pá laɣasɩ tɔntɛ na pá kɛɛsəna Ɩsɔ tɔɔ. Pa kʋlapʋtʋ ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ tampana pa laɣasaa. 	 Kuparata hi hawe'ea tauna kareba to mpo'uli': kana medea-ta ngkai jeko' -ta pai' mpotonu katuwu' -ta hi Alata'ala, pai' kana tapopohiloi hante gau' -ta kamedea-ta mpu'u-mi ngkai jeko' -ta. Lomo' -na kareba toe kuparata hi ngata Damsyik, oti toe hi Yerusalem pai' hobo' hi tana' Yudea. Pai' hilou wo'o-a hi tauna to bela-ra to Yahudi mpokeni kareba toe.


Alaa mpɛ pa wɛ mpaaʋ taa na pá kpeŋ mpʋ, ɩlɛ sɛsɛ yoolaa mpa paa taŋa pəlaaʋ tɔ, pa taa lɛlaa ná tɛma məlʋɣʋ kɛ ɩcatɛ taa kɛlɛ na pá kɛɛsɩ kɔtəlaa sɔsaa kɛ pə təna mpi pə lapa tɔ. 	 Lingku' -ra tobine toera hilou, ba hangkuja dua tantara to mpodongo daeo' hilou hi rala ngata, pai' -ra mpoparata hi imam pangkeni hawe'ea to jadi' hi daeo' we'i.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ná kpa Olifinaa pʋɣʋ. 	 Tapi' Yesus hilou hi Bulu' Zaitun.


Tənaɣa mpa na Yesu paa wɛ təna tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ɩ kpɛɛ ɩ laɣatɛ na ɩ́ lo kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ tʋ ŋkpaŋʋɣʋ na ɩ́ kɔɔlɩ təfeŋ. 	 Ngkai ree, hadua tauna to mokore mohu' Yesus mpowute' piho' -na natime-ki batua Imam Bohe, bela mpoholu tilinga-na.


Ɩ́ ləsɩ mə hɛkʋ taa kɛ́ mpi pə lapa-mɛɣɛ asaɣaa tɔ, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ kʋpama təkpataa. Waatʋ ɩnɩ ɩ́ ká nəɣəsəna somtu kʋfatʋ nti tə taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ. Mpʋ pə maɣamaɣa kɛ ɩ́ tɩɩ wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nika tá Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ kɛ́. Mpi tɔ pa tɛma tá Tɛɛʋ acima ɩwəyaɣa kʋɣʋ tɔ se, ŋkɛɣɛlɛ Kilisiti. 	 Ane to Yahudi mpobabehi ada Posusa' Paskah, ralali ragi ngkai tomi-ra, pai' rasumale' bima tolo' woto-ra. Hewa to Yahudi mpolali ragi ngkai tomi-ra, wae wo'o koi' kana mpolali tauna to mojeko' ngkai kahintuwuaa' -ni, bona koi' jadi' ntodea Alata'ala to moroli'-- apa' ntodea Alata'ala mpu'u-mokoi ompi'. Apa' mate-imi Kristus jadi' bima Paskah to mpotolo' -ta.


Pəlɛ pə tɛʋ kʋfemuɣu, pa kpaɣa kpɩɩlʋɣʋ wontu na pa maɣamaɣa pa niŋ na pá lɔ. 	 Kamepulo-na tena, topobago hi kapal mpotadi rewa-rewa kapal hi rala tahi'.


Yuta nyə́ma mpɛ pa kʋna Tacaa Yesu, na mpɛ ɩnɩ pa kʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa. Kʋlʋmaa mpɛ ɩnɩ pa naasəna-tʋ tɔtɔ. Pa fɛɩ Ɩsɔ kɛ́ teu, na pa kɛ́ yəlaa təna kolontunaa. 	 To Yahudi toe wo'o-ra-wadi to mpopatehi nabi-nabi owi pai' mpopatehi Pue' Yesus, duu' -na kai' wo'o-mi rabalinai' to Yahudi toera. Me'ewa ncuu-ra hi konoa Alata'ala, pai' jadi' bali' hawe'ea tauna-ramo.


Pa foota lɛlaa na pá ma-wɛɣɛ akpatɛɛ, pa hɔka lɛlaa kɛ alukpala na pá tʋ-wɛɣɛ saləka. 	 Ria-ra to rapopo'ore' pai' raweba', ria wo'o-ra to rahoo' pai' ratarungku'.


Kʋyakʋ nakʋlɩ Falisa nɔɣɔlʋ ɩ yaa Yesu kɛ́ tɔɣɔʋ. Ɩlɛna Yesu sʋʋ ɩ tɛ na ɩ́ caɣa na ɩ́ tɔŋna tɔɣɔʋ. 	 Ria hadua to Parisi, hanga' -na Simon, mpohinta' Yesus ngkoni' hi tomi-na. Hilou mpu'u-imi Yesus hi tomi-na, mohura pai' -ra ngkoni'.


Tənaɣa ɩ tɔɣɔna ɩlɔɣɔʋ, na kamumuka sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ kɛ kpakpaa. Piti kpa samaa na pá tɔŋ sɩ: Tə ta keesita ɩsəntɔɣɔ Ɩsɛɣɛlɩ tɛtʋ taa. 	 Wae kanawuso-na Yesus seta to mpesuai' -i toe-e, howa' -imi-hawo mololita. Konce-ramo ntodea mpohilo to jadi' toe, ra'uli': "Uma mowo kabaraka' -nae'! Ko'ia ria hangkania tahilo to hewa Hi'a toe hi tana' to Israel!"


Tampana tɔm kɛ ma kɛɛsəɣɩ-mɛɣɛ takəlaɣa taa cənɛ, na Ɩsɔ maa looliɣi. 	 Napa to ku'uki' toe we'i ompi' bate makono. Alata'ala to mpotiroi nono-ku!


Apalaa mɛ, ye antulinya yəlaa taa kpaana-mɛ, təlɛ tə taa la-mɛɣɛ piti. 	 Toe-mi ompi', neo' nikehelei ane tauna to uma mepangala' hi Yesus mpokahuku' -koi.


Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ samaa sɩ: Ɩ́ kɔŋɩ-m kpaʋ na ɩ́ nɔkɩ na ɩ́ kpakəɣɩ laɣalɛɛ na kpatəŋ tɔ, maɣa ŋmɩɩlʋ ɩsaɣaʋ kɛ? 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka tauna to mpohoko' -i: "Ha toperampaki-a toi-e, pai' mingki' tumai-koi ntali piho' pai' sumampu mpohoko' -ae!


Tənaɣa Piyɛɛ yɔɣɔta-ɩ sɩ: Ɩsənaɣa mə lapa na ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ paasɩ na ɩ́ hʋʋ sɩ ɩ́ maɣasəɣɩ Tacaa Feesuɣu Naŋŋtʋ sɩ ɩ́ naa ɩ waalɩ? Nyənɩ, mpa pa pima nyá paalʋ tɔ pa tɛma kɔntɛ, mpɛɣɛlɛ nɔnɔɣɔ tɛɛ. Paa tɛɛsɩ nyaɣa tɛɛnaʋ. 	 Na'uli' Petrus: "Napa pai' hibalia nono-ni koi' hancamoko, doko' mpemai-mai roe-na Inoha' Pue'? Hilo-dile! Tauna to lako' oti mpotana tomane-nuele, etu-ramo hi wobo'. Iko wo'o mpai' rakeni hilou ratana."


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa lupa naule na pá pəsɩ-tɛɣɛ pa tʋɣʋ na pá laa-tɛ. Haləna pá yɔɔləna pa niŋ kʋlupum mpəɣɩ teu. 	 Ngkai ree, rababehi mpu'u-mi lence ana' japi ngkai bulawa. Rapue' -mi lence to rababehi tetu, rasumale' -ki porewua, pai' mosusa' -ramo mpo'une' babehia pale-ra moto.


Ɩsɔtaa tillu naalɛ nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ teŋku taa, ɩlɛna lʋm pəsɩ ɩsɩɩ yʋlʋ sətʋ caləm, na weesuɣu nyəm mpi pɩɩ wɛ teŋku taa tɔ pə́ sɩ pə təna təpaɩpaɩ. 	 Mala'eka karodua-na mpobowo ihi' batili-na hi tahi'. Ue tahi' toe jadi' hewa raa' tauna to mate, alaa-na mate omea-mi anu tuwu' to hi rala tahi'.


Mpa pa lakɩ Ɩsɔ kʋcacaam na pá naasəɣɩ-wɛɣɛ pə tɔɔ tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, mpɛ pa tənna ɩsɔtaa Kawulaɣa. 	 Marasi' tauna to rabalinai' sabana mpobabehi-ra konoa Alata'ala, apa' hira' toe-mi mpai' to jadi' ntodea Alata'ala, pai' Alata'ala jadi' Magau' -ra.


Tənaɣa Pilatɩ pɔɔsa-ɩ sɩ: Má pɔɔsəɣəna-ŋ na nn cɔɔkɩ? N ta nyɩ taa sɩ ye ma nɔkaa ma kaŋɩ-ŋ, pə́cɔ́ ye ma nɔkaa ma yele-ŋ na ń tɛɛ? 	 Na'uli' wo'o-mi Pilatus: "Oja' -ko mpotompoi' -ae? Ha uma nu'incai, aku' toi, ria kuasa-ku mpobahaka-ko ba mpoparika' -ko!"


Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ Yesu sɩ: Ma cɛ, n fɛɩna kʋlulunaʋ ŋku n ká luna tɔ. Pə́cɔ́ lɔkɔ ná tɩɩ lumaa. Ɩlɛ leɣe n ká hiki weesuɣu lʋm mpɩ? 	 Na'uli' tobine toei: "Ngkaiapa-kona ue to tuwu' to nu'uli' tetu-e, bo uma-di ria potolou' -nue, hiaa' buwu toi monala-hana.


Paa Tɛɛʋ acima wena Pilatɩ tʋləɣɩ saləka tʋ nɔɣɔlʋ wei samaa caa sɩ pá tʋlɩ tɔɣɔ. 	 Butu eo bohe Paskah, Pilatus biasa-na mpobahaka hadua tauna to ratarungku', ba hema to raperapi' ntodea.


Pə tɔɔ kɛ́ tə yɔɔləɣəna-mɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛlaa lɛlaa taa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ́ pəsaa na ɩ́ kantəlɩ na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ mpaaʋ kɛ kʋnyɔntɔɣɔlɛ na wahalanaa mpa pa tʋɣɩ-mɛ tɔ pa taa tɔ. 	 Toe pai' hi ngata ntani' -na ki'une' -koi hi ompi' -ompi' -ta to mepue' -mi hi Alata'ala. Bohe lia nono-kai, ki'uli': "To Tesalonika toera ria, nau' -ra rabalinai' pai' mporata kasusaa', uma mobali' nono-ra, bate tida oa' -ra mepangala' hi Pue' Yesus."


Ɩlɛna Yohaanɩ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Pə ta mʋna sɩ ń lɛɛkɩ nyá taalʋ alʋ na ń sɩɩna nyá tɩ. 	 Hewa toi tutura kamate-na Yohanes Topeniu'. Magau' Herodes mpo'ago pai' mpotobine Herodias, tobine ompi' -na moto to rahanga' Filipus. Wori' ngkani Yohanes mpokamaro Herodes ngkai gau' -na toe, na'uli' -ki: "Uma-ko ma'ala mpotobine era-nu tetui! Gau' -nu tetu mpotiboki Atura Musa." Ngkai ree, Herodes mpohubui tantara-na hilou mpohoko' Yohanes. Rahoko' mpu'u-imi, rahoo' pai' -i ratarungku'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa pɔɔsa-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ mpi pə fɛɩ lapʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tɔ? 	 To Parisi to hi ree mpokamaro-ra, ra'uli': "Napa pai' nitiboki atura agama-ta? Mobago-dako-koina hi eo pepuea'!"


Mə caanaa naasa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpɛ pa təna na pá sɔɔ kʋlʋm kɛ? Pa kʋ mpa pa heelaɣa sɩ tampana təŋlʋ ɩnɩ ɩ ká kɔɔ tɔ. Kʋlʋm ɩnəɣəlɛ mə lapa kɔlɔmɔtɔ kɛ nɔɔnɔɔ na ɩ́ kʋ. 	 Uma ria haduaa nabi to uma rabalinai' ntu'a-ni owi. Rapatehi-ra suro-suro Alata'ala owi to mpo'uli' karia-na mpai' Batua Alata'ala to monoa', Hi'a-mi Yesus. Hiaa' hewa toe lau, koi' -mi to mpobalu' Batua Alata'ala toei hi bali' -na. Koi' to mpopatehi-i!


Yesu caa ɩ hʋlɩ-wɛ sɩ pá sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam, pá taa tɔ sɩ pə nɩɩ-wɛ, ɩlɛna ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ ɩnɛ sɩ: 	 Oti toe, Yesus mpo'uli' hanyala lolita rapa', mpotudui' ana'guru-na bona tida-ra mosampaya pai' neo' mere' nono-ra.


Pa kɔma na pá na-ɩ, ɩlɛna pá heeli-ɩ sɩ: Yəlaa təna caakɩ-ŋ. 	 "Wori' tauna mpali' -ko Guru."


Ma taapalaa kʋpama, ɩ́ taa puɣusi mə tɩ yoo. 	 Ompi' -ku to kupe'ahi'! Neo' -ta ma'ala rabagiu: Alata'ala uma-i-hana mposori-ta.


Ɩ ta tisi sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ səɣəlɩ pʋlʋ na ɩ́ təŋna Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. 	 Uma napiliu tauna mpokeni rewa ntara berewe Tomi Alata'ala toe.


Tənaɣa Akilipa tɔma Pɔɔlɩ sɩ: Pə lakɩ-ŋ ɩsɩɩ ye má na-ŋ tə wɛɛ na tə́ wɛɛ n ká la na má pəsɩ Kilisiti təŋlʋ yɛɛ? 	 Na'uli' Magau' Agripa mpo'uli' -ki Paulus: "Ha nu'uli' -kona mojoli mpobawai-a jadi' to Kristen hangkale'liu-e?"


Paa na tillaa kɛɛsa samaa kɛ tɔmnaa panɛ tɔ, kam na kam kɛ́ na pə́cɔ́ pá pəsɩ na pá taŋ-wɛ sɩ pá taa fɛɛnɩ-wɛ. 	 Nau' wae-mi lolita-ra Paulus pai' Barnabas hi ntodea, aga mokoro lia-pidi mpotagi-ra bona neo' -ra mpokeni pepue' -ra hi hira'.


Pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩlɛna pə la-wɛɣɛ piti kɛ sɔsɔm. Na pá yele-ɩ na pá tɛɛ. 	 Kara'epe-na petompoi' Yesus tohe'e, rapokakonce. Kamalai-rami mpalahii Yesus.


Paa na mpʋ pə wɛ ɩsɩɩ kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa, pə hʋla tə tampana kɛ Kilisiti kiŋ na mə kiŋ tɔtɔ. Səkpɛtʋɣʋ kɛɛlaa na tampana kɔkɔ tɛma naʋ tənyaɩɩ. 	 Aga nau' wae, hawa' to ku'uki' -kokoi toi, bate bo'u. Makono mpu'u-hana, hawa' toi hawa' to bo'u. Ni'inca moto toe ngkai Pue' Yesus, pai' ngkai kehi-ni to bo'u wo'o. Apa' kamoroo-rontoa-mi bengi-na, pai' mehini-mi baja to makono.


Tə təna nti Yesu yɔɣɔta samaa taa tɔ, feŋlaa ta na ɩsaɣatʋ natələɣɩ tə taa. Ama Yesu kʋcɔcɔtʋ mələna-wɛɣɛ təmsʋɣʋ na pá su təkulum. 	 Ka'omea-na madagi-ramo bali' Yesus toera. Uma raruai' nau' hanyalaa sala' lolita-na hi nyanyoa ntodea. Konce-ra mpo'epe tompoi' -na, toe pai' ngkalino-ramo.


Ama waatʋ wei pa tɛma-ɩ hɔkʋɣʋ sɩ pa makɩ tɔ, Pɔɔlɩ pɔɔsa yoolaa sɔsɔ wei ɩ səŋa ɩ kiŋ tɔ sɩ: Ɩ́ wɛna mpaa sɩ ɩ́ ma Lom tʋ kɛ yem na ɩ́ ta nata ɩ tasəkəlɛ? 	 Rata hi ria, rataka' -imi Paulus hi tuha' bona raweba'. Toe pai' na'uli' mpo'uli' -ki tadulako to hi ncori-na: "Ha ma'ala moto-hawo raweba' hadua warga negara Roma, ane ko'ia rapohurai kara-kara-nae?"


Ye Yesu sɛɛlaa ɩ́ kotaa, alaa nɔɔsɩ taa ɩ́ taa lɩɩ fɛŋ. Pa fɛɩna mpaa sɩ pá yɔɣɔtəɣɩ. Kʋsəsɩɩtʋ yɔɣɔta mpʋ sɩ alaa ká pasa pa təɣɩ. 	 Jadi', tobine-ni kana mengkalino hi pogamparaa. Uma-ra rapiliu mololita hewa tetu, kana mengkoru-ra hewa to te'uki' hi rala Atura Pue'.


Pə taɣa yəlaa ɩsantɛ kɛ ma pɛɛkəɣɩ. 	 "Uma-a mpopebila' hi manusia'.


Ɩsɔtaa kutuluɣu ŋku ɩnɩ kʋ taa tə kota mpʋ tɔ kʋ taa fətəlanaa ka tɔɔwa sɔsɔm. 	 Eo Mingku morumpu-kai bona ngkoni' hangkaa-ngkania hante ompi' hampepangalaa' -kai hi Troas. Tomi porumpua-kai toe, tomi to molangko. Morumpu-kai hi kamar to hi lolo-na mpu'u. Wori' lampu rasuwe. Moloe pololita-na Paulus mpololitai-ra to morumpu toe. Mololita-i duu' mentongo' bengi, apa' patuju-na me'ongko' -i kamepulo-na.


Paa na mpʋ ɩ ɩcantʋ tɔɔ kɛ́ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ. Ama ɩ wɛna ɩ weesuɣu kɛ Ɩsɔ toma taa. Tá na-ɩ tə kpɛntaa kɛ́, na tə kɛ́ acamaa tɔtɔɣɔ. Ama yaasi wei tə lakəna mə kiŋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ tá na-ɩ tə wɛna weesuɣu kɛ Ɩsɔ toma tɔɔ. 	 Lente mpu'u-ile wengi Kristus nto'u karaparika' -nae. Aga tuwu' nculii' -imi sabana karohoa to ngkai Alata'ala. Kai' wo'o ompi', lente wo'o-kai hangkaa-ngkania hante Kristus. Aga ngkai karohoa-na Alata'ala, bate mporata-kai katuwua' to bo'u hangkaa-ngkania hante Kristus. Jadi' ane rata-a mpai' ompi', nihilo moto karohoa to nawai' -kakai Alata'ala toe.


Tɩɩ caa sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ footi tá təmlɛ, pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ caa tə́ tusi nɔɣɔlʋɣʋ paa mpi pə taa. 	 Kipelompehi mpu'u bona uma kasalaia' po'ingku-kai, bona neo' mpai' ria to mporuge' pobago-kai mpokeni Lolita Alata'ala.


Paa kʋyaŋku ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ kʋpantʋ, na kawaaɣa nyəntʋ ɩ́ lɩɩkəna mə nɔɔsɩ taa. Ɩ́ nyɩ ɩsəna pə mʋna ɩ́ cɔ tɔm tɔ na ɩ́ cɔɔkɩ paa wei. 	 Ane nipololitai-ra, paka'olu lolita-ni bona mpokeni kalompea' hi doo. Pai' pekiri lompe' bona ni'inca mpotompoi' pompekunea' -ra.


Mɩɩ kpa tənaɣa acima. Ye ma, ma kaa polo. Pə taɣa pʋlʋ, pə ta maɣata má. 	 Meri'ulu-mokoi hilou hi posusaa' toe ria. Aku', ko'ia-a-kuna hilou, apa' ko'ia rata tempo-ku."


Samaa ɩnɩ ɩ təna ɩ lʋkaɣa kɛ́ sɩ ɩ́ tokiɣina-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ, toma naalɩ a ka wɛ ɩ kiŋ na pá nɩɩkɩ a taŋ, na a waasəɣɩ pa tənaɣa pa kʋtɔməŋ. 	 Wori' tauna mpali' ohea doko' mpoganga Yesus, apa' ria baraka' to mehupa' ngkai woto-na to mpaka'uri' -ra omea.


Pəlɛ pə waalɩ Pɔɔlɩ məla kpaʋ na ɩ́ faɣa potopotonaa na tə tɔɣɔ. Ɩlɛna ɩ́ məlɩ na ɩ́ tasa waasʋ lapʋ kɛ mpʋʋ haləna pə nyaalɩ. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa mpaaʋ na ɩ́ tɛɛ. 	 Oti toe, ngkahe' nculii' -imi hilou hi tomi, mpopihe-pihe roti, pai' ngkoni' -makai hangkaa-ngkania. Mololita tena-i Paulus duu' mobaja. Oti toe, me'ongko' -imi.


Mənaafikinaa mɛ, ɩ́ lapa ɩsəna na ɩ́ nyəŋ atɛ na ɩsɔ pə kɔkɔlɔnaa faɣasʋɣʋ, na ɩɩ cɛkəɣəna nti təlɛ tə lakɩ ɩsəntɔ tɔ tə hʋwɛɛ. 	 He koi' to lompe' hi mali-na-wadi! Ni'inca lia mpelence tanda hi langi' pai' hi dunia'. Napa-di pai' uma ni'incai mpelence napa to nababehi Pue' Ala tempo toi!


Ma Caa tɔma sɩ ɩ ká la-mɛɣɛ kʋcɔɔʋ ŋku tɔ ma maɣamaɣa maa yelina na kʋ kɔɔ-mɛ. Ama ɩ́ ká caɣa Yosalɛm taa kɛ́ haləna Ɩsɔ toma kɔɔ na a tii mə tɔɔ na pə́cɔ́. 	 "Pe'epei lompe': kupakatu moto mpai' Inoha' Tomoroli' tumai hi koi', hewa to najanci Tuama-ku. Aga kana nipopea ulu hi rala ngata toi, duu' -na baraka' ngkai Alata'ala mana'u tumai mporohoi-koi."


Mpi pə tɔɔ Ɩsɔ mʋ-ɩ sɩ ɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ kɛ ɩ taa tɛm tɔɔ tɔɣɔlɛ. 	 Ngkai pepangala' -na toe-mi, pai' ria to te'uki' hi Buku Tomoroli' owi to mpo'uli': "Alata'ala mpo'uli' kamonoa' -na Abraham hi poncilo-na."


Maa kʋsɩ ma tɔm tampana hʋllaa naalɛ mpa pa suu ləyaɣa wontu nti tə wɛ ɩsɩɩ fɔlətɔnaa taka tɔ na má tili. Paa kpaalɩ Ɩsɔ kʋheelitu kɛ kʋyɛɛŋ iyaɣa na kʋyɛɛŋ ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩtoso (1260) ɩnɩ ɩ taa. 	 Nto'u toe mpai', kusuro rodua sabi' -ku hilou mpokeni Lolita-ku. Sabi' -ku to rodua toera moheai pohea mo'eta, hewa to rapake' tauna to susa' nono-ra, pai' -ra mpokeni Lolita-ku rala-na hancobu ro'atu ono mpulu' eo."


Lɔŋ ɩ́ taa kɛ́ Ɩsɔ yəlaa, ama pənɛntɛ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa. Lɔŋ ɩ́ taa nyɩ sɩ Ɩsɔ wɛna pətɔɔtəlɛ yaa ɩ fɛɩna tɔ. Ama pənɛntɛ ɩ́ nyəmá sɩ ɩ wɛna. 	 Owi, bela-koi bagia-na, aga wae lau napobagia-mokoi. Owi-koi uma mpo'incai pe'ahi' -na, aga wae lau ni'inca-mi pe'ahi' -na.


Yesu ɩfalaa ná mpʋ, ɩlɛna pə la-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ Yesu sɩ: Ɩsənaɣa pə lapa na fiki tʋɣʋ ŋkʋ kʋ wʋlɩ kpakpaa kɛ mpʋ? 	 Wae karahilo-na ana'guru-na to jadi' toe, rapokakonce, ra'uli': "Beiwa pai' kaliliu molaju kaju ara toei-e mai?"


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma pona-ɩ pa kotuɣu sɔsɔɔʋ taa sɩ ma naa taalɩ wei ɩ lapa Yuta nyə́ma tɔ. 	 Apa' doko' ku'inca napa to rapakilu-ki, toe pai' kukeni-i hilou hi topohura to Yahudi bona raparesa'.


Tá taapalaa, tə heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ tʋna mpa pa lakɩ təmlɛ kɛ mə hɛkʋ tɔ, mpa Tacaa kpawa sɩ pá tiikiɣi-mɛ na pá sɛɣɛsɩ-mɛ tɔ. 	 Ompi' -ompi', kiperapi' bona nibila' -ra to mpokamu bago Pue' hi laintongo' -ni, apa' hira' to jadi' totu'a-ni hi rala Pue' pai' to mpoparesai' -koi.


Ye wei ɩ ta nɩɩna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ɩnɩ, paa ləsɩ pʋntʋ kɛ Ɩsɔ yəlaa taa na pá kʋ-ɩ. 	 Hema to uma mpotuku' napa to na'uli' nabi toei, uma-i rapohibilai' ntodea Alata'ala, kana rahuku' mate-i.'


Yesu kʋlaa sɩ ɩ puki Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ sɛɣɛsəɣəna mpaa kɛ acalɛɛ sɔsɔɔna na səkpena nna a taa ɩ təŋaɣana tɔ na ɩ́ puki. 	 Rala pomakoa' -na hilou hi Yerusalem, Yesus mpotara ngata to bohe pai' ngata to kedi', mpotudui' tauna.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ samaa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, mpi Moisi cɛla-mɛ tɔ pə ta kɛ ɩsɔtaa kʋtɔɣɔʋ kɛ təna. Ama pənɛntɛ ɩsɔtaa kʋtɔɣɔʋ maɣamaɣa kɛ ma Caa cɛləɣɩ-mɛ. 	 Na'uli' Yesus: "Makono mpu'u lolita-ku toi: Bela nabi Musa owi to mpowai' pongkoni' ngkai suruga. Tempo toi-e, Tuama-ku-hana to mpowai' -koi pongkoni' to mpu'u-mpu'u ngkai suruga.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa naalɛ pa kpa kpɩɩlʋɣʋ taa, ɩlɛna heelim hɛɛ təli. 	 Kangkahe' -ra hi rala sakaya, ncaliu ora-mi ngolu' -na.


Ama Yesu ɩfalaa ta cɛkəna tɔm ntɩ. Tɔm ntɩ tə hʋwɛɛ tɛɛ pa tɔɔ kɛ́, ɩlɛ pa ta tɩɩ nyəm mpi pə tɔm Yesu yɔɣɔtaa tɔ. 	 Aga hawe'ea to na'uli' toe, bate uma rapaha ana'guru-na. Apa' batua-na tewunii' -raka, uma ra'incai kahompoa lolita-na.


Saa ɩnəɣɩ Ɩsaɣatʋ Yʋlʋ ɩnɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka lɩɩ. Tacaa Yesu ká woso-i heelim kɛ kʋwosu kɛ́ na ɩ́ sɩ, na Yesu ɩnɩ ɩ kɔntɛ teeli ká lana na ɩ́ saalɩ yem təkpataa. 	 lako' mehupa' -idi tauna to dada'a toei. Aga ane rata-ipi Pue' Yesus hante kabaraka' -na to mehini, ora-mi kuasa tauna to dada'a toei, pai' Pue' Yesus mpopatehi-i, natohoo hante inoha' to ngkai nganga-na.


Ɩ́ sələməɣɩ, paa ha-mɛɣɛ. Ɩ́ pɛɛkəɣɩ, ɩ́ hikiɣi kɛ́. Ɩ́ makɩ, pa tʋləɣɩ-mɛɣɛ. 	 "Perapi' -mi hi Alata'ala, nawai' moto-ta mpai'. Pali' kaparaluua-ta hi Alata'ala, tarata moto mpai'. Neo' tabahakai mpopebea wobo', Alata'ala mpobea moto-taka mpai' wobo' -na.


Wei ɩ́ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu ɩ tɛŋna səpʋ kɛ́. Na wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa, ɩnɩ ɩ ká hikina weesuɣu. 	 Hema to mpentaei konoa-na moto, uma-i mpai' mporatai katuwua' to lompe'. Aga hema to mpobahaka konoa-na sabana petuku' -na hi Aku', nau' napopate-ki, hi'a lau-mi mpai' to mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Lita nyə́ma na Salɔŋ tɛtɛkəlɛ nyə́ma na-ɩ, ɩlɛna pá laɣasɩ na pá mʋ Tacaa tɔm. 	 Hawe'ea tauna hi ngata Lida pai' hi Saron mpohilo kamo'uri' -nami, pai' mepangala' -ramo hi Pue' Yesus.


Nɔnɔɔsɩ nsɩ sɩ naanʋwa na naalɛ sɩɩ kɛ́ kacɔka wontu naanʋwa na naalɛɣɛ, paa nɔnɔɣɔ ŋka na ka kacɔka wontuɣu. Wʋla maɣamaɣa pɔna ɩcatɛ ńtɛ́ tə hapəlɛ təna, na wʋla ɩnɩ ɩ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ tiŋ wɛʋ tɔ. 	 Wobo' -na to hampulu' romeha' toe paka' ngkai watu to masuli' oli-na to rahanga' mutiara. Butu meha' wobo' rababehi ngkai hameha' mutiara to kama. Ohea rala ngata toe bulawa mara, meringkila' hewa kaca to mekaho'.


Mpʋ tɔ ye pa kɔma na pá heeli-mɛ sɩ: Ɩ́ nyənɩ, ɩ wɛnna ntɛɣɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa, ɩ́ taa polo. Yaa sɩ, ɩnɩ ɩ ŋmɛləna ntɛɣɛ cənɛ, ɩ́ taa nɩɩ. 	 "Jadi', ane ria to mpo'uli' -kokoi: `Hilo, Magau' Topetolo' oe-i ria hi papada to wao'!' neo' -koi hilou. Ane ra'uli': `Hilo, oe-i ria hi rala tomi!' neo' nipangalai'.


Taa wakəlɩ Ɩsɔ təmlɛ na nyá kʋtɔɣɔm. Kʋpam yaa, tɔɣɔnasɩ təna wɛ tɔɣɔʋ mɛɛ. Ama pə fɛɩ teu sɩ ń tɔɣɔ mpi pɩɩ tusi nyá lɛlʋ kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ. 	 Neo' takero pobago Alata'ala ngkai kampokoni' -ta to ra'uli' doo uma wali rakoni'. Kakono-na, uma ria pongkoni' to rapalii'. Aga ane takoni' to ra'uli' doo rapalii', duu' -na tebawai doo-ta toe monawu' hi rala jeko', uma-hana lompe'.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ nyá n kaa lɔ-m yem kɛ́ atɛtəlɛ taa. N kaa yele sɩ nyá yʋlʋ má má tɩɩ sɔŋ paa pəcɔ maɣamaɣa. 	 Apa' uma nupelele' kao' -ku tida hi po'ohaa' tomate, woto-ku uma nupelele' hi rala daeo' duu' -na pope, apa' Aku' batua-nu to nupelihi.


Ma taapalaa mɛ Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ hʋ́lɩ́ mə tənaɣa pɛɛlɛɛ. Ami. 	 Ompi', kusarumaka Pue' -ta Yesus Kristus mpogane' -koi ngkai kabula rala-na. Hudu rei.


Piti təmlɛ kancaalaɣa nyəntɛ nte Yesu lapa Kalilee Kana taa tɔɣɔlɛ. Na piti təmlɛ ntɛɣɛ ɩ hʋləna ɩ teeli, na ɩ ɩfalaa tɛna-ɩ na pa taa. 	 Yesus mpobabehi tanda mekoncehi toe hi ngata Kana hi tana' Galilea. Toe-mi tanda mekoncehi to lomo' -na to nababehi. Hante tanda toe napopohiloi kabaraka' -na, pai' ana'guru-na mepangala' hi Hi'a.


Tənaɣa Yesu kiisa sɔsɔm ɩlɛna ɩ́ hɛɛ. 	 Ngkai ree, kame'au-nami Yesus napesukui, pai' modupe' -mi inoha' -na.


Pə tənaɣa mpʋ pə waalɩ kɛ́ pa lɩɩwa na pá taɣanɩ ɩsaɣatʋ taa kɛ́ hotuɣu. Yəlaa ɩsɩɩ mpʋ pə taka pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ pá hʋ́lɩ́-wɛ sɩ pá taɣanɩ tɔntɛ kʋfatɛ kɛ laɣasʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Pəyaɣa kɛ pa lɛləɣɩ kam kɛ səm tesika tɔɔ na pá tʋɣɩ-kɛɣɛ fɛɛlɛ kɛ samaa taa. 	 Hiaa' oti toe, ane tungkai' ngkala'ura-ra ngkai pepangala' -ra, uma-rapa ma'ala ratete' nculii' bona medea-ra ngkai jeko'. Apa' ma'ala-mi ta'uli': mpoparika' nculii' lau-ramo Ana' Alata'ala, pai' raruge' -i hi mata ntodea.


Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ kʋlaa na ɩ́ kpe. 	 Pemata-na mpu'u-mi topungku toei, pai' -i nculii' hilou hi tomi-na.


Pa nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ piya cakʋɣʋ kataɣa taa na sɩ tɔŋ təma sɩ: Anɩ tə hʋla həsɩ ɩ́ ta paa. Pə́cɔ́ tə wii ləyaɣa wula, ɩ́ tá wii. 	 Hira' hewa ana' to mohura hi wiwi' karajaa, to ntora momekio' hi doo-ra, ra'uli': `Kibawai-koi molalowe, uma-koi dota goe' dohe-kai. Kibawai-koi motantangi', uma wo'o-koi dota geo' dohe-kai.'


Tənaɣa wei ɩ ka fɛɛnaɣa pa tʋɣʋ Susi ŋku kʋ kutuluɣu ka wɛ ɩcatɛ nɔɣɔ tɔ, ɩ kɔna nɔnɔɔsɩ tɛɛ kɛ́ latəcɛnaa na pá tema-wɛɣɛ yaayenaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ na samaa pa luuŋ lapa sɩ pá fɛɛnɩ tillaa. 	 Ngkai ree, apa' ria-hawo tomi pepuea' hi Zeus hi mali ngata, pangkeni agama-ra ngkeni ba hangkuja ma'a pamawa japi pai' wunga hilou hi wobo' ngata, hangkaa-ngkania hante tauna to wori'. Patuju-ra, doko' mposumale' japi toe rapopepue' hi Barnabas pai' Paulus.


Wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ tɔɣɔntəlɛ tɔ ɩɩ lakɩ-ɩ ɩsaɣatʋ natəlɩ. Pə tɔɔ kɛ́, ye n sɔɔləɣɩ yəlaa, n tɛma Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tənaɣa tɔkʋɣʋ kɛ́. 	 Ane tapoka'ahi' doo-ta, uma-hawo tababehi to dada'a hi doo-ta toe. Jadi' ane ma'ahi' -ta, ta'ihii' -mi Atura Pue'.


Ama pa lɩɩwa na pá yasɩ Yesu tɔm kɛ tɛtʋ təna taa. 	 Ntaa' we'i, hilou lau-ramo mpopalele kareba toe hi hawe'ea ngata to mohu'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa na toŋ toŋ sɩ: Pənɛntaa pə tala Ɩsɔ ɩ́ waasɩ. Pənɛntaa kɛ́ Ɩsɔ ká hʋ́lɩ́ ɩ kawulaɣa toŋ. Na pənɛntaa kɛ́ ɩ Mesii ká hʋ́lɩ́ ɩ́lɛ́ ɩ pəsʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá taapalaa tɔm suulu wei ɩ ka səŋaɣa tá Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ suuki-wɛɣɛ tɔm kɛ tam tɔ pa ləsa-ɩ ɩsɔtaa na pá pɛtɩ. 	 Oti toe ku'epe, ria to mololita hi suruga hante libu' to bohe, na'uli': Rata-mi tempo-na Pue' -ta Pue' Alata'ala mpowai' kalompea' hi topetuku' -na. Napopohiloi baraka' -na, natepu'u-mi moparenta jadi' Magau'. Rata-mi tempo-na Magau' Topetolo' to napelihi-mi mpopohiloi kuasa-na. Apa' rapopalai-mi Magau' Anudaa', topepakilu tetui to ntora mpakilu ompi' -ompi' hampepangalaa' -ta hi Pue' -ta Pue' Alata'ala.


Pəyaɣa tɔŋna pɩɩʋ na ká nyəŋ laɣatʋ na ká caɣa nyɩɩtʋ taa. Haləna kʋyaŋku ka lɩɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma taa kɛ́ patəma tɔ. 	 Ana' Zakharia toei, kaboo-bohea kamonoo-notoa nono-na. Mo'oha' -i hi papada to wao', duu' -na rata tempo-na natepu'u-mi mpokeni Lolita Pue' hi muli Israel.


Yesu tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛ tillaa lɩɩna Yuta nyə́ma təkotile sɔsɔ Yailu ɩnɩ ɩ təyaɣa ntɛ́ na pá heeli-ɩ sɩ: Nyá pɛɛlɔ fɛɩ. Taa tʋ Tacaa kɛ kʋnyɔŋ kɛ yem. 	 Bula-na Yesus mololita-pidi, rata-mi ba hangkuja dua suro ngkai tomi Yairus mpo'uli' -ki Yairus: "Mate-imi-hana ana' -nu. Neo' -pi mposusai' Guru."


Ama ɩsɔtaa tillu heela-ɩ sɩ: Sakalɩ taa nyá, Ɩsɔ mʋ nyá sələmʋɣʋ. Nyá alʋ Ɩlisapɛtɩ ká lʋlɩ-ŋ apalʋpəyaɣa, na n ká ha-kɛɣɛ hətɛ sɩ Yohaanɩ. 	 Na'uli' mala'eka toei: "Zakharia, neo' -ko me'eka', apa' Pue' Ala mpo'epe pomperapia' -nu. Elisabet tobine-nu mo'ana' mpai', hadua ana' tomane. Ana' tetui kana nuhanga' Yohanes.


Tənaɣa Sepetee pəyalaa na pa too pa pola Yesu kiŋ, ɩlɛna pa too luŋ Yesu tɛɛ na ɩ́ wiina-ɩ sɩ: La-m kʋpantʋ natəlɩ. 	 Nto'u toe, rata tobine-na Zebedeus hante ana' -na rodua hi Yesus. Motingkua' -i hi nyanyoa-na apa' ria to naperapi'.


Mɛ mpa mə tɔŋ sɩ saŋa yaa cele tɩɩ polo ɩcatɛ tənɛ na tənɛ na tə́ caɣa tənaɣa pənaɣa na tə́ taatɩ na tə́ hiki liɣitee tɔ, pənɛntɛ mɩɩ nɩɩ ɩlɛ. 	 Toi paresa' -ku hi koi' to molangko nono-ni. Mololita-koi hewa toi: "Eo toe lau ba mepulo mpai', me'ongko' -kai hilou hi ngata nu'anu, tida-makai hi ria nte hampae, modaga pai' -kai mporata rasi'."


Ama wei ɩ təŋəɣɩ tampana tɔ ɩ kpətəɣəna fətəla ɩnəɣɩ sɩ ɩ́ la na pə́ ná təcɛɩcɛɩ sɩ Ɩsɔ nɩɩnaʋ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ. 	 Tauna to monoa' kehi-ra rata hi kabajaa-na, bona kahiloa po'ingku-ra pai' bona monoto-mi kampotuku' -ra konoa Alata'ala.


Ɩ́ nyɩ teu sɩ ɩ́ lakʋɣʋ tɔ Tacaa ká tɛna na ɩ́ fɛlɩ-mɛɣɛ mə kʋfɛlʋɣʋ. Ɩ́ ká hiki kʋpantʋ nti ɩ sɩɩ ɩ nyə́ma tɔɔ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti kɛna mə Caa maɣamaɣa wei ɩ təmlɛ ɩ́ lakɩ tɔ. 	 Penonoi-koi: Pue' moto mpai' to mpowai' -koi hiwili-na, hewa to najanci hi hawe'ea tauna to napo'ana'. Kristus, Hi'a-mi Maradika-ni, pai' koi' -mi batua-na.


Tənaɣa Piyɛɛ cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ lɔ mə ɩsaɣatʋ na ɩ́ laɣasɩ hʋwɛɛ, na pá yaa Yesu Kilisiti hətɛ na pá sɔna paa mə taa wei kɛ́ Ɩsɔ lʋm, na pə́ hɩɩsɩ mə ɩsaɣatʋ. Ɩlɛna ɩ́ hiki Ɩsɔ kʋcɔɔʋ sɔsɔɔʋ ŋku kʋ kɛ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔ. 	 Na'uli' Petrus: "Medea-mokoi ngkai jeko' -ni, pai' -koi raniu' butu-butu dua-ni jadi' topetuku' Yesus Kristus. Ngkai ree mpai', Alata'ala mpo'ampungi jeko' -ni, pai' nawai' -koi Inoha' Tomoroli'.


Ɩlɛna ɩ́ pəsəna alʋ tɔɔ na ɩ́ tɔ Simɔŋ sɩ: Simɔŋ n ná alʋ ɩnɛ? Ma sʋʋ nyá təyaɣa taa tɔ, n ta ha-m lʋm sɩ má kɔ ma nɔɔhɛɛ. Ama ɩ́lɛ́ ɩ taana-yɛɣɛ ɩsəlʋm, na ɩ́ hɩɩsɩ-yɛ na ɩ nyɔɔsɩ. 	 Oti toe, pai' me'ili' -imi hi tobine toei pai' na'uli' -ki Simon: "Ha nuhilo tobine toei-e? Karata-ku hi tomi-nu we'i, uma nuporodo ue pobohoi' witi' -ku, ntuku' ada-ta hi torata. Hiaa' tobine toei, nabohoi' -hana witi' -ku hante ue mata-na pai' naporihi hante wuluwoo' -na.


Mpʋ tɔtɔɣɔ mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩɩ caa sɩ piya sənɛ sɩ taa nakəlɩ ɩ́ le. 	 Wae wo'o Tuama-ni hi rala suruga, uma napokonoi ane ria hadua ngkai ana' to kedi' toi to molaa ngkai Hi'a.


Ɩlɛna piti kpa pa təna na pá pɔɔsəɣɩ sɩ: Aweɣe ɩnɛ ɩnɩ na pə́ kpɛŋna heelim na teŋku lʋm na pə́ nɩɩkəna-ɩ? 	 Kampohilo-ra toe, rapokakonce ra'uli': "Hema mpu'u-idi-hana tauna toii-e? Ngolu' pai' rano molino-di-hana ntuku' hawa' -nae!"


Ama Ɩsɔ kpɛnta mə na Yesu Kilisiti kɛ́, na ɩ lapa na Kilisiti pəsɩ tá ləmaɣasɛɛ. Kilisiti tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama. Ɩnɩ ɩ lapəna na tə́ pəsɩ Ɩsɔ nyə́ma, na kʋlʋm ɩnɩ ɩ yapəna tá nyɔɔŋ. 	 Muntu' ngkai Alata'ala-hanale pai' -ta mosidai' hante Kristus Yesus-e. Ngkai Kristus Yesus, ta'inca-mi kanoto nono-na Alata'ala: Hi'a-mi to mpomonoa' -ta hi poncilo Alata'ala, napomoroli' -ta jadi' bagia-na, pai' nabahaka-ta ngkai hawe'ea to dada'a.


Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa taa napəlɩ pa tɔma sɩ: Tacaa, n tɩɩ yɔɣɔta teu kɛ́. 	 Oti toe, ba hangkuja dua guru agama mpo'uli' -ki Yesus: "Lompe' lia petompoi' -nu Guru."


Yaa wulee mə taa awe pəyaɣa sələma-ɩ tinte na pʋntʋ cɛlɛ-kɛɣɛ cimte ye? 	 Ba mpowai' -i ule ane mperapi' -i bau' -e? Uma-hawo.


Pa ləsa kpɩɩləŋ kɛ lʋm taa, ɩlɛna pá yele pə təna təpaɩ na pá hu ɩ waalɩ. 	 Oti toe, radii' sakaya-ra hi role-na, rapalahii omea-mi, pai' mpotuku' Yesus-ramo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tasa-m yɔɣɔtənaʋ na ɩsɔtaa sɩ: Taa nyənɩ Ɩsɔ kʋtaɣanəm ɩsɩɩ asilima. 	 "Ku'epe tena lolita tohe'e mpo'uli' -ka: `Napa to na'uli' Alata'ala lompe', neo' nu'uli' iko babo'.'


Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma sɩ: Tacaa nɔɔnɔɔ kɛ́ pɛlɛ pa kʋlaa sɩ pa yakɩ-ŋ pɛɛ, na ń caa tənaɣa məlʋɣʋ na? 	 Ra'uli' ana'guru-na: "Guru, ko'ia mahae to Yahudi hi ria doko' mpopatehi-ko. Napa wo'o-mi pai' doko' hilou hi ria-koe?"


Pa tɛma samaa kɛ ləsʋɣʋ, ɩlɛna Yesu sʋʋ naŋ taa, na ɩ́ tɔkɩ pɛɛliya niŋ taa na ká kʋlɩ. 	 Ka'oti-na napopalai tauna toera, mesua' -imi hi poturua ana' toei, pai' -i mpokamu pale-na. Kaliliu memata-imi ana' toei.


Ɩsənaɣalɛ nyá pəsəɣɩ na ń tɔ sɩ: Apaŋ nyá səŋ təkpi na má ləsɩ nyá ɩsəlɛ taa nyɩɩliim, na kpátʋ́ɣʋ́ wɛ nyá nyəntɛ taa? Cɛsəlʋ nyá, ləsɩ kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá maɣamaɣa nyá ɩsəpəle taa tɔ, ɩlɛna pə́cɔ́ ń ná teu təcɛɩcɛɩ na ń ləsɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəlɛ taa nyɩɩliim ɩnɩ. 	 Beiwa-ta ma'ala mpo'uli' -ki doo: `Ompi', mai kulali gege' -nu,' bo uma moto tahiloi wince' kaju to hi mata-ta. Neo' mpetolompei' kehi! Kana talali ulu wince' kaju to hi mata-ta, bona monoto mata-ta mpolali gege' doo.


Pa wɛ mpaaʋ taa na pá puki Yosalɛm, ɩlɛna Yesu tɛɛ ɩ ɩfalaa kɛ nɔɣɔ, na pɛlɛ pá tɔŋna piti. Na mpa pɛlɛ pa təŋaɣa-wɛ tɔ pɛlɛ pa caɣana sɔɣɔntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu taɣana yaaʋ kɛ pa naanʋwa na naalɛɣɛ ɩ kiŋ, na ɩ́ heeli-wɛɣɛ mpi pɩɩ maɣana-ɩ nɔɔnɔɔ tɔ. 	 Yesus hante ana'guru-na mpokaliliu pomako' -ra hilou hi Yerusalem. Yesus momako' ri'ulu, ana'guru-na hi boko'. Koro' ana'guru-na mpohilo-i, pai' tauna to metuku' hi boko' wo'o me'eka' omea-ramo. Toe pai' nakio' wo'o-mi ana'guru-na to hampulu' rodua mopahantani', pai' na'uli' -raka napa to kana jadi' mpai' hi woto-na.


Ɩlɛna Yesu ɩfalaa sʋʋ təmaɣa tɔm sɩ: Tə ta kpaɣa potopotonaa tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 	 Aga uma ra'incai batua-na walatu toe, helee momepololitai moto-ramo, ra'uli': "Pai' na'uli' hewa toe-le, apa' uma takiwoi ngkeni roti we'i."


Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Yoolaa sɔsɔ Kɔɔnɛɛ tilina-tʋ. Apalʋ ɩnɩ ɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ na ɩ sɛɛkɩ Ɩsɔ. Yuta nyə́ma caa ɩ tɔm kɛ teu kɛ́. Ɩsɔ ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ heelina-ɩ sɩ ɩ́ yaa-ŋ ɩ tɛ na ɩ́ nɩɩ tɔm nti n ka heeli-ɩ tɔ. 	 Ratompoi': "Kai' tohe'i, napowiwi Kapitee Kornelius. Hi'a toe, tauna to monoa' ingku-na. Mengkoru-i hi Alata'ala, pai' -i rabila' hawe'ea to Yahudi. Hadua mala'eka Pue' mpohubui-i mpokio' -ko hilou hi tomi-na, bona na'epe ba napa to nu'uli' -ki."


Yesu na alʋ pa tɔŋna yɔɣɔtaɣa kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɛna ɩ ɩfalaa tala, na pə́ la-wɛɣɛ piti kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ na alʋ taka pa yɔɣɔtəɣɩ tɔ. Paa na mpʋ pa taa nɔɣɔlʋ ta pɔɔsɩ sɩ: Pepeɣe n caa ɩ kiŋ? Yaa ntiɣi nyá yɔɣɔtəɣəna-ɩ? 	 Bula-ra mololita, rata-ramo ana'guru-na ngkai ngata. Konce-ra mpohilo Yesus mpololitai hadua tobine. Aga uma haduaa to daho' mpopekune' tobine toei ba napa paraluu-na. Uma wo'o-ra daho' mpekune' Yesus ba napa pai' napololitai-i.


Ɩsaɣatʋ tənɛwɛ tə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ká mʋ pááná na ɩ́ má mpa paa nɩɩkəna-ɩ tɔ. 	 Pai' Alata'ala bate mpokaroe tauna to mpotiboki hawa' -na.


Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ́ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ. Ye mpa pa lapa kəllaa pa kaa na səm kʋlɛləm. 	 "Hema to tilingaa, pe'epei mpu'u-e' napa to na'uli' Inoha' Tomoroli' hi topetuku' -ku hi butu ngata-na. "Hema to medagi, bate uma-ra mpai' mporata pehuku' hi rala naraka to rahanga' kamatea karongkani-na."


Ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ yəlaa təna mpa pa wɛ Yesu Kilisiti mpaaʋ taa tɔ. Tá taapalaa mpa pa wɛ ma kiŋ cənɛ tɔ pa sɛɛ-mɛ. 	 Parata-ka-kuwo tabe-ku hi hawe'ea topepangala' hi Kristus Yesus to hi retu. Doa wo'o-koi tabe ngkai ompi' -ompi' hampepangalaa' -ni to dohe-ku hi rehe'i.


Pəyaɣa ŋkɛ ka kʋyɛɛŋ kɔma na pə́ tala pəlefɛi naanʋwa sɩ pa pɛləɣɩ-kɛ tɔ, pa ha-kɛɣɛ hətɛ nte ɩsɔtaa tillu ka heela-wɛ na pə́cɔ́ ka too kpaɣa ka hɔɣɔ tɔ sɩ Yesu. 	 Ntuku' ada-ra to Yahudi, kahono' -na walu eo umuru-na, Ana' toei ratini' pai' rahanga' -i Yesus, hanga' to nahanga' -ki mala'eka kako'ia-na napotina'i-ki tina-na.


Ye wei ɩ tɔkɩ ma tɔnʋɣʋ nantʋ na ɩ́ nyɔɔkɩ ma caləm, pʋntʋ tɛma weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ hikuɣu kɛ́, na maa feesi-ɩ sətaa taa kɛ́ kantəkaɣa kʋyakʋ wule. 	 Tauna to ngkoni' woto-ku pai' nginu raa' -ku, mporata-ramo katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na, pai' kupopemata-ra hi Eo Kiama.


Pə yəlaa mpa pa caɣa səkpɛtʋɣʋ taa tɔ, pɩɩ na-wɛ tənyaɩɩ ɩsɩɩ kɔkɔ. Na mpa pa caɣa səm səkpɛtʋɣʋ ɩcatɛ taa tɔ, pɩɩ ná pa tɔɔ tənyaɩɩ. 	 Ri'ulu, tauna toera hi rala kabengia-na, pai' me'eka' -ra mpoka'eka' kamatea. Aga wae lau, mpohilo-ramo-rawo baja to bohe, apa' mehupa' -mi eo to mehini mpohinii-ra."


na Heli kɛ́ Matatɩ pəyaɣa, na Matatɩ kɛ́ Lefii pəyaɣa, na Lefii kɛ́ Mɛlɛci pəyaɣa, na Mɛlɛci kɛ́ Yannayi pəyaɣa, na Yannayi kɛ́ Yosɛɛfʋ pəyaɣa, 	 Eli ana' Matat, Matat ana' Lewi, Lewi ana' Malkhi, Malkhi ana' Yanai, Yanai ana' Yusuf,


Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Maa pɔɔsɩ-mɛɣɛ tɔm kʋlʋmtʋ. Ye ɩ́ cɔ-m-tɩ, ɩlɛ maa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ ma taa na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ. 	 Na'uli' Yesus: "Aku' wo'o, ria pompekunea' -ku hi koi'. Tompoi' -ka ulu, pai' lako' ku'uli' wo'o-kuwo kangkaiapa kuasa-ku mpobabehi hawe'ea toe lau.


Ye mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pá pəsa Kilisiti nyə́ma ɩlɛ, tə tɛma pɛlɛɣɛ lɛɛtəlɩ ŋmaaʋ na tə́ heeli-wɛɣɛ nti tə ləsaa na tə́ sɩɩ tɔ sɩ, pá kii nantʋ kʋlalaatʋ, na caləm na kpəntɛ nte pa ta lɛntɩ tɔ, na pá yele tɛtɛlakasɩ təkpataa. 	 Jadi', toe-mi paresa' -kai hi iko ompi'. Aga ane hira' to bela-ra to Yahudi to mepangala' -mi hi Yesus, oti-mi kipakatu-raka sura mpo'uli' -raka kabotu' -kai. Uma-ra mingki' mpotuku' Atura Musa. Sampale kiperapi' bona neo' -ra mpokoni' pongkoni' to rapopepue' hi pinotau, pai' neo' wo'o mpokoni' raa' ba bau' to ko'ia ralali ncala' raa' -na, pai' bona neo' -ra mogau' sala'."


Mə maɣamaɣa ɩ́ nawa ɩsəna pə kɔma waalɩ waalɩ na ɩ́ nyɩɩlɩ sɩ ɩ caa ɩ́ kooli-ɩ kʋpantʋ, ɩlɛna pá lɔ-ɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ ɩ́ məlɩ waalɩ na ɩ́ taɣanɩ mpi ɩ ka tɛma wakəlʋɣʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ wii yem. 	 Ni'inca moto tutura-na, ngkabokoa' -na mehina moto-i doko' mporata pegane' toe ngkai tuama-na, aga uma-pi rawai' -i. Apa' nau' geo' -imi mperapi', uma-pi ria ohea-na mpokolompehii kasalaa' -na.


Pə tɔɔ kɛ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ maɣamaɣa ka yɔɣɔta mpʋ sɩ: Ye ɩ́ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ kɛ saŋa, 	 Jadi', ompi' -ompi', pe'epei paresa' Inoha' Tomoroli' to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi. Na'uli' hewa toi: Eo toe lau, ane ni'epe-damo libu' Alata'ala-e,


Feesuɣu na lʋm na caləm, na pə təna pə tooso ɩsəntɔ ɩɩ kpɛɛsəɣəna təma. 	 Jadi', toe-mi ohea-na Alata'ala mpakanoto-taka Kayesus-na Ana' -na: Inoha' Tomoroli' mposabii' Kahi'a-na Ana' Alata'ala. Pai' napa to jadi' hi karaniu' -na pai' hi kamate-na wo'o mpakanoto Kahi'a-na Ana' Alata'ala. To tolu nyala toera hibalia patuju-ra, Kayesus-na Ana' Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa mpɛ pa ha yəlaa kɛ liɣitee sɩ pá yɔɣɔtɩ sɩ: Tə nɩɩwa ɩ saɣata Moisi na Ɩsɔ. 	 Toe pai' ba hangkuja dua tauna rawai' doi, bona hira' mpobabehi lolita boa' mpobalihi Stefanus, ra'uli': "Ki'epe-i-kaina mporuge' Atura Musa pai' mpokedi' Alata'ala!"


Lɛlaa ta kisi mpaaʋ kɛ hikuɣu sɩ pá hikiɣi-wɩ, kacaŋfana tá na? Paa na mpʋ tá tá nyənna təna. Ama tə tɔɣa pə təna pə kʋnyɔŋ sɩ tə taa kɔɔ tə wakəlɩ Kilisiti tɔɔ Laapaalɩ kʋpaŋ təmlɛ. 	 Ane tau ntani' -na ma'ala mposarumaka napa-napa ngkai koi', peliu-liu-nami kai'! Aga tungkai' uma kipake' huraa-kai tetu. Nau' ma'ala moto-kai mperapii' -koi ompi', uma kiperapii' -koi. Kipengkatarii moto wori' nyala kasusaa', apa' ki'uli': nee-neo' mpai' telawa' ohea-ni mpangala' Kareba Kristus to kikeni.


Na yom ná wɛ saŋa kɛ́, ɩ fɛɩ cele. Ama təyaɣa pəyaɣa ná wɛ tam. 	 Ane batua, uma monoa' katida-na hi tomi maradika-na. Aga ane ana' maradika moto-hana, monoa' katida-na hi tomi tuama-na.


Ɩ́ taa pɛ təma, ye pə taɣa ɩsɩɩ mə təna ɩ́ lapa nɔɣɔ kʋlʋmaɣa na ɩ́ tisi təma sɩ: Tə́ yele ḿpʋ́ɣʋ́ wɛɛ naalɛ na tə́ paasəna Ɩsɔ sələmʋɣʋ. Ama pəlɛ pə waalɩ, ɩ́ məlɩ na ɩ́ kpɛntɩ naŋ. Ye ɩ́ ta kpɛntɩ naŋ kɛ lɔŋ kɛ mpʋ ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ kpisi tɔnəŋ na ɩ́ hoti Satanɩ maɣasəŋ taa. 	 Koi' tomane pai' tobine neo' himpau momelaahi alaa-na uma-koi hincoria hewa ada to ncamoko. Ane rapa' -na mpali' loga mosampaya-koi, pai' kahibaliaa-ni uma hincoria ba hangkuja kahae-na, ma'ala moto. Aga ane hudu-damo tempo toe, hincoria wo'o-mokoi. Apa' ane uma hewa toe-koi, mojoli lia-koi nasori seta mogau' sala' apa' uma nikulei' ntaha konoa-ni.


Pɩɩ wɛɛ tɔ ɩ́ ka hatələna Kilisiti kɛ́, ɩ́ ká kɛ́ kpaɩ nyə́ma kɛ́, ɩ́ fɛɩ mpa Ɩsɔ ləsaa sɩ ɩ yəlaa tɔ pa taa. Na pə təna mpi Ɩsɔ ka tɔma ɩ yəlaa sɩ ɩ ká la-wɛ, haləna ɩ́ na-wɛ pá caŋ pá sɩɩ təmaɣa nɔɔsɩ kɛ pə tɔm taa tɔ, mə taa fɛɩ pa taa se. Ɩ́ ka wɛ yem kɛ́ atɛ cənɛɣɛ, ɩ fɛɩna mpi pə tɔɔ ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ pə́cɔ́ ɩ́ taa nyɩ Ɩsɔ. 	 Nto'u toe, ko'ia ria posidaia' -ni hante Kristus. Hewa to hi mali-nako-koina, uma-koi hampodooa hante to Yahudi to napelihi-ramo Alata'ala jadi' ntodea-na. Uma ria bagia-ni hi rala pojanci to nababehi Alata'ala hi to Yahudi. Uma ria poncarumakaa-ni hi rala dunia' toi, apa' molaa-koi ngkai Alata'ala.


Ama pənɛntɛ mə na Yesu Kilisiti mə kpɛntʋɣʋ tɔɔ ɩ weesuɣu lɩɩʋ yelaa kɛ́ na ɩ́ ka hatələnaʋ pə təna tɔ ɩ́ taɣanɩ-wəɣɩ kpətənaʋ. 	 Aga tempo toi, ngkai posidaia' -ni hante Kristus Yesus, uma-pi hewa toe tuwu' -ni. Koi' to molaa ngkai Alata'ala ri'ulu-e, mohu' -mokoi sabana raa' kamate-na Kristus.


Pa tɔm səpa timpi tɔɣɔlɛ sɩ fətəla wei ɩ naakɩ tɔ ɩ kɔma antulinya taa, na yəlaa sɔɔlɩ səkpɛtʋɣʋ na pá kisi-ɩ pa lakasɩ ɩsaɣasɩ tɔɔ. 	 Rata-imi hi dunia' mpokeni baja hi hawe'ea tauna. Tapi' manusia' mpokono-pi bengi ngkai baja, apa' dada'a kehi-ra. Toe pai' Alata'ala mpohuku' -ra.


Pə tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ sɩ ɩ́ nəɣəsəna ɩ newaa təkpataa, na ɩ́ pəsɩ pa kɔtʋlʋ sɔsɔ kʋpaŋ wei ɩ hʋləɣɩ yəlaa kɛ suulu kɛ sɔsɔm kɛ ɩ təmlɛ taa kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa tɔ, pə́cɔ́ pə́ hɩɩsɩ samaa ɩsaɣatʋ. 	 Toe pai' Yesus kana mewali manusia' pai' jadi' hibalia hante kita' ompi' -ompi' -na hi butu nyala-na, bona Hi'a jadi' Imam Bohe to ma'ahi' pai' to tida hi kampobago-na bago to nawai' -ki Alata'ala, mpohompo' jeko' ntodea.


Tɔʋ, timpi ɩnɩ n cɔləsa mpʋ tɔ tɔɔsɩ pə tɔɔ na ń ha nyá ɩsaɣatʋ kɛ siɣile, na ń lá ɩsɩɩ n lakaɣa tuu kancaalaɣa tɔ. Ye n ta ha nyá ɩsaɣatʋ kɛ siɣile maa kɔɔ nyá kiŋ na má kpɛsɩ nyá kɔkɔ kpátʋ́ɣʋ́ kɛ kʋ lonte taa. 	 Toe pai' ku'uli' -kokoi: penonoi-e', monala rahi-mi kanawu' -ni. Medea-mokoi! Babehi-mi hewa to nibabehi lomo' -na. Apa' ane uma, katilou-ku mpai' mpohirua' -kokoi, kulali witi' lampu-ni ngkai pokorea-na.


Ɩsɔ wei ɩ yaa-mɛ sɩ mə na ɩ Pəyaɣa Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ tɔ, mpi mpi ɩ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ, ɩ tɔka-wəɣɩ, ɩɩ yeki. 	 Alata'ala mpokio' -koi bona hintuwu' -koi hangkaa-ngkania hante Ana' -na, Yesus Kristus Pue' -ta, pai' napadupa' oa' janci-na hi kita'.


Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Kɔkɔ ŋka ka naa-mɛ tɔ pə kaasa-kɛɣɛ wɛɛ naalɛ tike kɛ mə hɛkʋ kɛ́. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ kaasɩ mə təɣɩ waatʋ wei ka tɔŋna-mɛɣɛ naʋ tɔ. Pə́ taa kɔɔ na səkpɛtʋɣʋ tuti-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ tɔŋna səkpɛtʋɣʋ, ɩ ta nyɩ timpi ɩ puki tɔ. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Hampai' -damo, pai' baja to mpobajahi-koi tempo toi-e, uma-pi ria dohe-ni. Kaliliu-mokoi mako' bula-na mobaja-pidi, bona neo' -koi narata bengi. Tauna to mako' hi rala kabengia-na, uma ra'incai hiapa kahiloua-ra.


Pə pamna watʋ na anɩɩsa ka wɛna Pipiliyusi caa na ɩ́ həntaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ polaa na ɩ́ sələmɩ na ɩ́ tənɩ niŋ kɛ ɩ tɔɔ na ɩ́lɛ́ ɩ́ hiki alaafəya. 	 Nto'u toe, tuama-na Publius peda' ngkelengi' pai' nturi mo'ue. Paulus hilou hi poturua-na, naposampayai pai' najama-i, alaa-na mo'uri' -imi.


Ɩ́ yele na má tɔkɩ-mɛɣɛ teu na má sɛɣɛsɩ-mɛɣɛ ma laɣatʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma wɛna suulu na má wɛ təpamm, na mə maɣamaɣa ɩ́ ká hɛɛsɩ. 	 Kolo-mi kinolo to kupopokoloi-kokoi, pai' mpopetudui' -koi hi Aku', nirata moto mpai' kalompea' tuwu' kao' -ni. Apa' mo'olu-a pai' dingki' nono-ku.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩɩ tɛŋ Ɩsɔ na mə taa, pə́cɔ́ ɩ́ kɛ́ kʋtakɛɛsəŋ kɛ́. Wɛɛ ɩsənaɣa má na-mɛ tɩɩ caɣa na má tɔkɩ mə kʋnyɔŋ? Ɩ́ kɔna-m pəyaɣa ŋkɛɣɛ cənɛ. 	 Na'uli' Yesus: "Uma mowo-koie'! Ko'ia oa' -tano mepangala' -koie! Mesapuaka oa' -pidi-koi mposapuaka konoa Alata'ala! Ni'uli' -koina hangkuja tena-pi kahae-ku dohe-ni, hangkuja tena-pi kahae-na kupengkatarii kalente pepangala' -nie! Keni tumai ana' tetui!"


Ɩlɛna pá sʋʋ pəlaaʋ taa na pá maɣana ɩfepu nɔɣɔlʋ na ɩ́ suu capa kʋhʋlʋm na ɩ́ caɣa ntɔɣɔŋ tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔɣɔntʋ lapa-wɛ. 	 Pesua' -rami hi rala daeo', mpohilo-ra hadua kabilasa mohura tono' mali ka'ana-na, moheai hante pohea to bula. Konce tobine toera mpohilo-i.


pʋntʋ maɣamaɣa ká tɛ na ɩ́ nyɔɔ Ɩsɔ sʋlʋm, ɩ pááná sɔsɔɔna nyəm mpi ɩ pəla ɩ pááná kɔpʋ taa na pá tá pala pə taa kɛ́ pʋlʋ tɔ. Ɩ ká ná kaŋkaŋsi kɛ kɔkɔ na asimti pə taa kɛ́ ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma na Ɩwəyaɣa pa ɩsɛntaa. 	 tauna toera mpai' napewuku Alata'ala mpo'inu ininu to mopai' loki, uma ria hangkedia' galo-na. Batua-na, nakaroe mperegea-ra, uma ria ka'olu-olu-na. Tauna toera rasesa' hi rala apu pai' rea' apu, mala'eka-mala'eka to moroli' hante Ana' Bima to hi suruga mpopanto' karasesa' -ra toe.


Ma lapa na pá nyɩ-ŋ, na maa la na pá tasa-ŋ nyəm. Ɩlɛna sɔɔlʋɣʋ ŋku n sɔɔla-m tɔ ń yele na kʋ wɛɛ pa hɛkʋ tɔtɔ, na ma maɣamaɣa ma na-wɛ tə́ kpɛntɩ kʋlʋm. 	 Kupopo'incai-ramo kahema-nu, pai' bate kupohewa toe oa' mpai', bona hira' mporasai ahi' -nu hi rala nono-ra, hewa Aku' mporasai ahi' -nu, pai' bona Aku' mo'oha' hi rala nono-ra."


Ɩlɛ pə́ taa la-mɛɣɛ ha. Mpi tɔ pɩɩ kɔɔ na pa təna mpa pa wɛ pəlaaŋ taa tɔ pá nɩɩ ma nɔɣɔ, 	 "Neo' nipokakonce lolita-ku toi, apa' rata mpai' tempo-na hawe'ea tauna to hi rala daeo' mpo'epe libu' -ku,


Mə maɣamaɣa ɩ́ ná ɩsəna ɩ kpa Ɩsɔ tɔɔ tɔɣɔlɛ. Tɔʋ, ɩ́ na-we? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔma sɩ ɩ tɔm səpaɣa, paa kʋ-ɩ kɛ́. 	 Ni'epe moto-mi-koiwo lolita-na mpokedi' Alata'ala. Beiwa-mi-koiwo kabotu' -ni?" Hibalia-mi kabotu' -ra omea, ra'uli': "Bate masala' -imile, kana rahuku' mate-i!"


Ama təmlɛ nyə́ma ná kɔma na pá loosi ɩ pəyalʋ, ɩlɛna pá heeli təma sɩ: Ɩɩ loosiɣi kpancoou tʋ kɔŋna ntɛ? Ɩ́ kɔɔ na tə́ kʋ-ɩ na ɩ taalɛ pəsɩ tá nyəntɛ. 	 "Ntaa' we'i, karahilo-na topobago bonea toera ana' pue' bonea tohe'ei, mohawa' -ramo ra'uli': `Etu-imi tumai ana' -na, hi'a mpai' to jadi' pue' bonea toi-e. Kita tapatehi-i, bona bonea toi kita' -mi mpai' pue' -na.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔnʋɣʋ tɔɔ kʋtɔŋ tʋ ɩnɩ ɩ tɔm lapa Yesu kɛ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ kʋsɩ ɩ niŋ na ɩ́ tokina-ɩ na ɩ́ cɔ-ɩ sɩ: Teu, ma tisaa, alaafəya ɩ́ la. 	 Metumu' -mi ahi' -na Yesus mpohilo-i. Toe pai' najama-i pai' na'uli' -ki: "Ma'ala moto, kupaka'uri' -moko!"


Pɩɩ wɛɛ ɩsɩɩ yʋlʋ sɔsɔ kʋlʋɣʋʋ ɩ təyaɣa sɩ ɩ puki mpaa na ɩ́ yaa ɩ pəyalaa mpa pa lakɩ ɩ kiŋ kɛ təmlɛ tɔ, na ɩ́ tʋ pə tənaɣa pa niŋ taa, na ɩ́ hʋ́lɩ́ paa wei kɛ́ nte ɩ ká la tɔ, na ɩ́ heeli təyaɣa tɔɔ nyənlʋ sɩ ɩ́ feŋ teu. 	 Ane rata nculii' -apa mpai', kajadi' -na hewa lolita rapa' tohe'i. Hadua pue' tomi mopatuju hilou hi ngata to molaa. Kako'ia-na me'ongko', nahubui pahawaa' -na mpewili' tomi-na, hore-hore nawai' -ra bago-ra. Hi tompodoo wobo' na'uli' -ki: `Mo'inga' -inga' -koe'!'


Ɩ́ la laakalɩ na ɩsəna ɩ́ nɩɩkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ wɛna tɔɣɔ paa ha, na pá lɛɛkɩ wei ɩ fɛɩna tɔɣɔ pəciimaɣa wei ɩ hʋʋ sɩ ɩ tɩ tɔ. 	 "Toe pai' ku'uli', pelompehi-koie' beiwa-koi mpo'epe Lolita Alata'ala. Apa' tauna to mpotarima Lolita Alata'ala, ranotohi nono-ra bona kawoo-woria' to ra'inca. Aga tauna to uma dota mpotarima Lolita Alata'ala, nau' ria hangkedi' to ra'inca, ra'alai' lau-ra."


Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma səkɩ teitei kɛ́ ɩsɩɩ pa kɛɛsa ma tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. Ama wei ɩ ká la Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa kɔlɔmɔtɔ kɛ mpʋ tɔ ɩ tɔm ká la waɩyo kɛ́ sɔsɔm. Pʋntʋ ɩnɩ, ye pa taa lʋlɩ-ɩ, pəlɛ pɩɩ lapa sana. 	 Makono mpu'u, Aku' Ana' Manusia' bate mate hewa to ralowa hi rala Buku Tomoroli' -e. Aga mpe'ahii' tauna to mpobalu' -a tetui. Ke lompe' lau-pi ane uma-i na'ote tina-na."


na Saakɩ pəyalʋ Yutaasɩ, na Yutaasɩ Ɩsəkaleeu wei ɩ lapa Yesu kɛ kɔlɔmɔtɔ tɔ. 	 Hanga' -ra: Simon (Yesus mpohanga' -i Petrus); pai' Andreas ompi' -na Simon; Yakobus; Yohanes; Filipus; Bartolomeus; Matius; Tomas; Yakobus ana' Alfeus; Simon to rahanga' to Zelot; Yudas ana' Yakobus; pai' Yudas Iskariot, to mpobalu' Yesus hi bali' -nae mpai'.


Yəlaa mpa pa taŋa Yesu tɔ, pa paakaɣana-ɩ, na pá makɩ-ɩ. 	 Tauna to mpodongo Yesus mpopo'ore' -i pai' mpohopo' -i.


Ɩ́ la ɩsɩɩ ma lakʋɣʋ tɔ. Ma lʋkɩ kɛ́ sɩ pə təna mpi ma lakɩ tɔ pə́ la yəlaa tənaɣa leleŋ. Pə taɣa ma maɣamaɣa ma nyʋɣʋ nyəntʋ kɛ ma pɛɛkəɣɩ. Ama yəlaa təna nyəntʋ kɛ́ sɩ pə́ ya pa nyɔɔŋ. 	 Hewa aku' wo'o-kuwo, hi butu nyala-na kubabehi oa' napa to lompe' hi poncilo hawe'ea tauna. Uma kubabehi to mokalaua hi woto-ku moto-wadi. Kubabehi napa to mokalaua hi doo bona tehore-ra ngkai huku' jeko' -ra.


Ye Tacaa tisaa maa kɔɔ mə tɛɣɛ nɔɔnɔɔ. Waatʋ ɩnəɣɩ maa ná sɩ kalampaanɩ nyə́ma mpɛ, nɔɣɔ taa tike kɛ pa lakɩ, yaa pa waasəɣɩ kʋlɩ. 	 Ntaa' tilou moto-ada mpai', uma-pi mahae ane napokono Pue'. Hi rehe'e-damo mpai', pai' kuhilo napa to rababehi tauna to molangko nono-ra tetura ria. Kuhilo ba mokuasa mpu'u-ra, ba hi wiwi-ra-wadi.


mɩɩ nyɩ sɩ wei ɩnɩ ɩ kpa-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tətoolle na ɩ́ məŋna tɔ, pʋntʋ yapa ɩ ləsaɣa kɛ səm nɔɣɔ taa kɛ́, na ɩ lapʋ mpʋ tɔ pə hɩɩsa ɩsaɣatʋ tuutuuma kɛ́. 	 Apa' tauna to mpokeni topojeko' nculii' ngkai kehi-na to sala', mpohore-imi ngkai silaka to duu' kahae-hae-na, pai' jeko' -na to wori' te'ampungi-mi.


Lɛlaa hɔŋaɣa pa tɩ sɩ pá yelina-wɛ sɩ mpɛɣɛlɛ nyəm pənɛ pə nyə́ma, ɩlɛna pə́ caŋ pə́ ləsɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ ɩ pɛɛlɛɛ. 	 Ra'uli' ria inca-ra, hiaa' ngkai petuku' -ra hi inca-ra toe, meleli' lau-ramo ngkai pepangala' -ra hi Yesus. Pue' mpogane' -koi omea. Hudu rei-mi.


ɩ́ la suulu na ɩ́ yele na pá pona Pɔɔlɩ kɛ Yosalɛm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa caɣa ɩ acaɣa kɛ́ sɩ ɩ́ lɩɩ mpaa ɩlɛ pa kʋ-ɩ. 	 Merapi' -ra hi Festus bona hante kalompe' nono-na nahubui tauna mpokeni Paulus tumai hi Yerusalem. Ntaa' we'i, patuju-ra doko' mpolede Paulus pai' mpopatehi-i hi lengko ohea.


Ama tá tá ha-wɛɣɛ pə mpaaʋ kɛ paa pəcɔ maɣamaɣa. Tá sɔɔlaa kɛ́ sɩ mə tɔɔ ɩlɛ tə́ tɔkɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tampana təkpaŋkpaŋkpa. 	 Uma-kai mengkoru hangkedia' hi tudui' -ra to boa' toe. Bate metantida-kai, bona Kareba Lompe' neo' ragalo hante tudui' -ra to boa' toe, bona Kareba Lompe' to nitarima ompi' bate makono mpu'u.


Ye apalʋ ɩ́ sələməɣɩ yaa ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ na ɩ́ tá kuli ɩ nyʋɣʋ tɔɔ, Kilisiti kɛ ɩ kpɛɛnaa. 	 Ane tomane mokaramuai pai' -i mosampaya ba mpohowa' lolita Alata'ala hi pogamparaa, tomane toei mpokedi' Kristus, to jadi' woo' -na.


Mpʋ tɔ ɩ́ nyɩ mə tɔntɛ. Pə kaasɩ na ɩ́ tɔkɩ teu kɛ kaləkʋ ŋku Feesuɣu Naŋŋtʋ tʋ mə niŋ taa tɔ. Ɩ́ paasəna Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle nte ɩ yapəna ɩ maɣamaɣa ɩ pəyaɣa caləm tɔ. 	 Pelompehi-koi mpojaga woto-ni moto pai' mpojaga hawe'ea topetuku' Alata'ala to nasarumaka-mikokoi Inoha' Tomoroli'. Kana nipewili' -ra, hewa topo'ewu mpo'ewu bima-na, apa' Pue' Yesus mate, raa' -na mo'ili, mpobayari huku' jeko' -ta, bona kita' jadi' bagia Alata'ala.


Kawaaɣa wɛ pə tənaɣa mpʋ pə taa kɛ́ sɔsɔm mɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, kancaalaɣa ɩlɛ, Yuta nyə́ma mpɛɣɛ Ɩsɔ yelina ɩ tɔm nti ɩ kaɣa ɩ heeli yəlaa tɔ. 	 Ria moto rasi' -ra, pai' wori' moto kalaua-na! Lomo' -na, apa' Alata'ala mpowai' Lolita-na hi to Yahudi owi.


Ama Yesu tɔma Piyɛɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo maa cɛsəɣɩ, n ká kpɛɛsɩ tɔm tooso kɛ́ saŋa ahoo anɛ a maɣamaɣa sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m na pə́cɔ́ kampaaʋ koo tɔm naalɛ nyəm. 	 Na'uli' Yesus: "Mpu'u ku'uli' -koko: Bengi toe mpai' lau, kako'ia-na turua' manu' karongkani-na, mpolia' tolu ngkani-moko mposapu kanu'inca-ku."


Ye mpi tə ta nata tɔ pə tɔɔ kɛ́ tə tɛɛləɣɩ ɩlɛ tə caɣana suulu kɛ́ na tə́ taŋa-wɩ. 	 Jadi', ane tasarumaka kamporata-ta mpai' anu to ko'ia taratai, tari-ta mpopea.


Yele hɔm kɛ kʋmɛlətɔmnaa na kpaɩ nyəntʋ pə tɔɔ. Nyá maɣamaɣa n nyəmá sɩ yoou kɛ tɔm ɩsɩɩ mpʋ tɛɛsəɣəna. 	 Ria tauna to ntora mpomehonoi' tudui' to uma ria kalaua-na, tapi' ko'ia monoto nono-ra mpo'inca tudui' to makono. Neo' nudohei-ra hi rala pomehonoa' -ra toe, apa' nu'inca moto, lolita-ra toe mpobabehi posisalaa lau-wadi, alaa-na uma-pi hintuwu' tauna.


Ama Yesu ɩ́lɛ́ ɩ wɛna ɩ weesuɣu kɛ tam na ɩ́ tɔkɩ ɩ kɔtʋlʋtʋ kɛ tam, na nɔɣɔlʋ kaa lɛɛtɩ ɩ lonte. 	 Hiaa' Yesus-hana, huraa-na uma mobali' pai' uma mentoli hi kahadua-na, apa' tuwu' liu-liu-i-hana.


Kancaalaɣa ɩlɛ, Yesu Kilisiti tɔɔ ma sɛɛ ma Ɩsɔ kɛ́ mə təna mə tɔɔ. Mpi pə tɔɔ tɔ, pa pʋɣʋləɣɩ antulinya təna taa kɛ́ ɩsəna ɩ́ nɩɩkəna Ɩsɔ kɛ́ teu tɔ. 	 Lomo' -lomo' -na, rala hanga' Yesus Kristus, aku' mpo'uli' tarima kasi hi Pue' -ku Pue' Alata'ala sabana koi' ompi'. Apa' pepangala' -ni hi Pue' Yesus rapotompo'wiwi-mi hi humalili' dunia'.


Simɔŋ ɩ́lɛ́ ɩ maɣamaɣa ɩ mʋwa na pá sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm. Ɩlɛna ɩ́ sʋʋ Filipʋ kɛ təŋʋɣʋ na ɩ nyənaɣa Ɩsɔ kɔkɔlɔnaa sɔsaa na piti təma nna a lakaɣa tɔ na pə wɛ-ɩ piti. 	 Ngkai ree, Simon wo'o-hawo mepangala', pai' -i raniu'. Oti-i raniu', metuku' oa' -imi hi Filipus, apa' konce-i mpohilo tanda to mekoncehi pai' tanda baraka' to jadi'.


Mpi Ɩsɔ sɩɩwa tɔ, mpəɣɩ Tafiiti ná lapa ɩ́lɛ́ ɩ pɔɔlɛ taa. Pə waalɩ ɩ səpa na pá pimi-ɩ ɩ caanaa caanaa kiŋ na ɩ́ tasa. 	 Ompi' -ompi', bela woto-na Daud moto to natoa' lolita toe we'i. Apa' Daud mpobabehi hawe'ea to nahubui-ki Alata'ala, pai' kahudu tuwu' -na hi dunia' toi, mate-imi. Woto-na ratana hi ncori daeo' ntu'a-na pai' bate jadi' pope-mi.


Ama pa ta maɣana sətʋ. Pa məlaa ɩlɛna pá heeli-tʋ sɩ: Ɩsɔtaa tillu lɩɩ tá tɔɔ, na ɩ heela-tʋ sɩ ɩ fema. 	 tapi' woto-na uma-pi raruai'. Nculii' -ramo ra'uli' -kakai kampohilo-ra mala'eka to mpo'uli' tuwu' nculii' -imi.


Ɩ ká hɩɩsɩ pa ɩsəlʋm təna təpaɩ. Səm kaa tasa wɛɛʋ. Kʋpəm mpɩ pə təna pɩɩ mʋkɩ yem. 	 Napori hawe'ea ue mata to mo'ili ngkai mata-ra. Uma-pi ria to mate, uma-pi ria to susa' nono ba to geo', uma-pi ria to peda'. Hawe'ea to ri'ulu toe, timpaliu-mi."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Kalilee teŋku nɔɣɔ. Tənaɣa yəlaa kota ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Haləna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ kpa kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ caɣa. Na yəlaa náá caɣa atɛɣɛ lʋm nɔɣɔ na ɩnɩ ɩ wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ lʋm taa. 	 Rala-na hangkani, metudui' wo'o-imi Yesus hi wiwi' rano. Wori' lia tauna morumpu mpotololiki-i. Ngkai kawori' tauna, toe-mi pai' hilou-i mohawi' sakaya to hi lolo ue, mohura-i hi rala-na pai' tauna to wori' mokore hi talinti.


Ɩsɔ ka tɛma yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ɩ ká feesi-ɩ, sɩ pə fɛɩ sɩ ɩ ká tasa. Ɩ ka yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Kʋpantʋnaa mpa ma faɣasaa sɩ má la Tafiiti tɔ, maa la-mɛɣɛ wɛ. 	 Yesus tohe'e, napotuwu' mpu'u-imi Alata'ala, pai' bate uma-ipi mate nculii' ba jadi' pope hi rala daeo'. Toe-mile batua lolita Buku Tomoroli' to mpo'uli' hewa toi-e: `Napa to kujanci-ki Magau' Daud owi, bate moroli' pai' monoa' kadupa' -na. Napa to kujanci toe, bate kupadupa' hi koi'.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa polaa na pá yoona kanyəŋa huɣule natələɣɩ lʋm hola naalɛ hɛkʋ na pə́ saalɩ. Kpɩɩlʋɣʋ nyʋɣʋ ka sʋʋ kanyəŋa taa kɛ́ na pə tɔkɩ təkeŋ. Na lʋm hola náá tɔŋa kʋ waalɩ tɔɔ kɛ́ mapʋ na pə́ yɔkɩ təkpɔɣɔkpɔɣɔ. 	 Ntaa' we'i, uma-di kaliliu hi role-na, mporumpa' wo'one lau-midi apa' longke ue-na. Woo' -na kapal toka' hi wo'one, alaa-na uma-pi molengo-lengo. Hiaa' hi tilingkuria-na narumpa' balumpa tahi' to bohe, alaa-na moreke.


Taatəlaa mpɛ pa tɔma ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ ńtɛ́ sɩ: Mpi pə təna n nyɩɩlaɣa tɔ pə saala yem. Nyá toŋ na nyá leleŋ təna tʋ-ŋ lʋm, n kaa tasa-wəɣɩ keesuɣu. 	 Toe pai' geo' -ramo padaga toera, mpokageoi' pue' ngata Babel, ra'uli': "Hawe'ea rewa to nipokahina uma-pi ria. Hawe'ea anu mohonga to nipokono, hawe'ea rewa to nipake' mpakancola woto-ni, moronto omea-mi, uma-pi ria."


Ɩlɛna pá tɛɛ ɩcatɛ lɛntɛ taa. 	 Oti toe, kaliliu-ramo hilou hi ngata ntani' -na.


Ɩ́ na nɔɣɔlʋ pa kaa yoo. Pəyele pa kaa nɩɩ ɩ taŋ. Pa kaa na-ɩ na ɩ́ lakɩ faaci kɛ samaa taa kɛ ɩcatɛ patəma taa. 	 Uma-i mehono', uma-i mejeu', uma napesukui mololita hi karajaa.


Piyɛɛ talaa sɩ ɩ sʋʋ, ɩlɛna Kɔɔnɛɛ kʋlɩ na ɩ́ səŋɩ-ɩ, na ɩ́ polo na ɩ́ həntɩ-ɩ atɛ tənɛnɛnɛ kɛ teu pə tii fɛɩ. 	 Jadi', karata-na Petrus hi tomi Kornelius, mehompo-imi Kornelius ngkai tomi hilou mpotomu-i. Motingkua' -i hi nyanyoa Petrus mponyompa-i.


Pə kɔma pə fe, ɩlɛna yoolaa mpa pɛlɛ pa tɔŋaɣa nɔɔhɛɛ tɔ pɛlɛ pa məlɩ pa təcaɣalɛ, na pə́ kaasɩ na kpaɣanəŋ nyə́ma kpaɣa Pɔɔlɩ na pɛlɛ pá tɛɛ. 	 Kamepulo-na tantara to mako' witi' nculii' hilou hi tomi tantara. Tantara to mojara' -damo mpokeni Paulus kaliliu hilou hi Kaisarea.


Tənaɣa Tacaa tɔma-ɩ sɩ: Anɩ Falisanaa mə nyəntʋ ntɛ́ mpʋ. Iyisi na nyənasɩ waalənaa kɛ ɩ́ nyaaləɣɩ təlaɩlaɩ. Ama pə kpaɣaʋ mə taanaa tɔ, ŋmɩɩləm na ɩsaɣatʋ pə hʋwɛɛ maɣaləna. 	 Toe pai' Pue' Yesus mpo'uli' -ki: "Koi' to Parisi-le hewa tauna to mpobohoi' sangkiri' pai' piri hi mali-na-wadi, hiaa' hi rala-na babo' moto. Ada agama to kahiloa hi mali-na nituku' lia, hiaa' hi rala nono-ni, dada'a-koi pai' mpokahina anu doo-koi.


Fɛsətusi caakaɣa sɩ Yuta nyə́ma laŋa ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Pɔɔlɩ sɩ: N caa sɩ pá pona-ŋ Yosalɛm na pá hʋʋna-ŋ tɔm tənɛɣɛ ma ɩsɛntaa? 	 Apa' Festus doko' ngala' nono to Yahudi, toe pai' na'uli' mpo'uli' -ki Paulus: "Dota-ko hilou hi Yerusalem, bona hi ria-damo mpai' kupohurai kara-kara-nu?"


Yaa ɩ́ nyəmá sɩ Apəlaham lʋlʋɣʋ taa alʋ ɩnɛɣɛ pa kaa waasɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule? Pə́cɔ́ Satanɩ tɔka-ɩ na ɩ́ cɔɔsəɣɩ-ɩ tɔ pɩɩsɩ pəlefɛi hiu ntɔ. 	 Hiaa' hi rehe'i, ria hadua tobine muli Abraham, hampulu' walu mpae-imi nahoo' Magau' Anudaa'. Ha uma-hana ma'ala tabahaka-i ngkai pohoo' -na hi Eo Sabat?"


Pənɛntɛ pə́ yelina yaasinaa panɛ pa tooso ɩlɛ, naani na tɛɛlʋɣʋ na sɔɔlʋɣʋ. Ama sɔɔlʋɣʋ ntɛ́ pa tooso taa acɛpa. 	 Jadi', tempo toi, to tolu nyala toi kana tababehi: mepangala' hi Alata'ala, ncarumaka janci-na Alata'ala, pai' mpoka'ahi' doo. Aga ngkai to tolu nyala toe, to meliu mpu'u: mpoka'ahi' doo.


Yesu nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ ɩ tike kɛ kpeeŋa. Samaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá lɩɩna acalɛɛ taa na pá maləɣɩ lʋm na pá təŋəɣɩ Yesu waalɩ. 	 Kana'epe-na Yesus tolele kamate-na Yohanes toe, pehawi' -nami hi sakaya, pai' -i malai ngkai ree hilou hi kawaoa' -na. Patuju Yesus bona ntodea neo' mpotuku' -i. Ntaa' we'i, kara'epe-na ntodea kahilou-nami Yesus, pe'ongko' -ra wo'o-mi-rawo ngkai ngata-ra hilou mpotuku' -i, aga merole-ra-rana.


Paa tɛtʋ tɔɔ cənɛ kɔkɔlɔnaa, paa tɛtʋ tɛɛ nyə́ma. Paa kʋŋmaŋmam mpi pə kaasaa tɔ pə taa pʋlʋ kaɩ fɛɩ mpi pɩɩ kaɣatɩ sɔɔlʋɣʋ ŋku Ɩsɔ sɔɔləna-tʋɣʋ Yesu Kilisiti tɔɔ tɔ na kʋ́ sɛkɩ tá kiŋ kɛ tatɛ kɛ paa waatʋ wei. 	 Apa' kuparasaya, uma ria to ma'ala mpogaa' -ta ngkai ahi' Alata'ala. Mate ba tuwu', bate napoka'ahi' oa' -ta. Uma ria mala'eka ba kuasa anudaa', uma ria napa-napa tempo toi ba napa-napa to tumai hi eo mpeno, uma ria baraka' hi langi' ba hi rala dunia', uma ria napa-napa to ma'ala mpogaa' -ta ngkai ahi' Alata'ala to tarata sabana Kristus Yesus Pue' -ta.


Yəlaa mpɛ ɩnɩ, ye pa kpɛnta-wɛ, pa nyɔɔŋ tala ɩsɩɩ naanʋwa na naalɛɣɛ mpʋ. 	 Kawori' -ra toe, ba ria hampulu' rodua-ra.


Mɛɣɛlɛ antulinya kɔkɔ. Ɩcatɛ nte pa ŋmawa pʋɣʋ tɔɔ tɔ tə fɛɩ ŋmɛsʋɣʋ. 	 "Koi' to mpotuku' -a, hewa baja to mpobajahi hawe'ea tauna. Ngata to rawangu hi lolo bulu' uma kalerua.


Ɩ́ la kpelikpeka nyə́ma na ɩ́ yele təniinɔɔ kʋlapʋtʋ. Ɩ́ la Tacaa təmlɛ kɛ teu na lotu kʋlʋmtʋ. 	 Baka' mobago hi Pue', neo' lose. Neo' tapelele' apu-ta mate, kakamu bago Pue' hante nono mpu'u.


Na pá makɩ kapusi sɩ Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa ɩ́ kɔɔ yoo. Apalʋ ɩnɛ ɩ cɔɔna na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ paa timpi na ɩ́ yoosiɣi yəlaa təna na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na ɩ́ saɣatəɣɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ tənɛ. Na ɩ tasa nɔɔnɔɔ kɛ́ sʋsʋɣʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, na pá wakəlɩ katɛ təcaɣalɛ tənɛ. 	 Mpokio' -ra doo-ra, ra'uli': "Mai-koi ompi' -ompi' to Israel! Ngawa'! Ohe'i-mi tauna to mpotudui' hawe'ea tauna hiapa-apa tudui' to mpo'ewa-ta kita' to Yahudi, mposapuaka Atura Musa pai' mposapai tomi pepuea' -ta toi-e! Hiaa' wae lau nakeni wo'o-mi tauna to bela-ra to Yahudi tumai mesua' hi rala Tomi Alata'ala, mpobaboi' tomi to moroli' toi."


Titʋ, má ŋmaakəna-ŋ takəlaɣa kanɛ. Nyá kɛna ma pəyalʋ na tampana kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ ŋku tá təna tə təŋəɣɩ tɔ kʋ taa. Tacaa Ɩsɔ na tá Yatʋ Yesu Kilisiti pá hʋlɩ-ŋ pɛɛlɛɛ na pá ha-ŋ alaafəya. 	 Sura toi kupakatu hi iko Titus, to kuponcawa ana' inote-ku moto-moko apa' hampepangalaa' -tamo. Wori' tabe: mekakae-a hi Alata'ala to Tuama pai' hi Kristus Yesus Magau' Tompohore-ta ngkai huku' jeko' -ta, kuperapi' bona nagane' -ko ngkai kabula rala-na pai' nawai' -ko kalompea' tuwu'.


Ama Filipʋ ná tuta ɩ təɣɩ Asoto, na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ acalɛɛ nna nna a taa ɩ təŋnaa tɔ, haləna ɩ́ tala Sesalee. 	 Ane Filipus-hawo, muu-mule' mehupa' -imi hi ngata Asdod. Me'ongko' -imi hilou hi ngata Kaisarea, pai' halengko ohea mpoparata-i Kareba Lompe' hi butu-butu ngata to natara.


Yesu nawa sɩ mpa pa yaa tɔɣɔʋ kɛ mpʋ tɔ, pa huliɣina təmaɣa kpelee kʋpana tɔɔ caɣaʋ. Ɩlɛna ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛ sɩ: 	 Hi tomi to Parisi toe, Yesus mpohilo ria torata to doko' mohura hi pohuraa karabilaa'. Toe pai' natudui' -ra hante lolita rapa' toi.


Ɩsɔ kʋcɔɔʋ ntɛ́ n məla ń kpaləɣɩ na ń kisiɣi ɩ suulu sɩ ɩ́ taa wii nyá pətɔɔtəlɛ? N ta nyɩ sɩ Ɩsɔ lakɩ-ŋ kʋpantʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩsɔwɛɛ n ká laɣasɩ tɔntɛ? 	 Lompe' nono-na Alata'ala, mosabara-i pai' moloe ahi' -na. Aga neo' ta'uli' hi rala nono-ta: "Uma mingki' kubalii' gau' -ku." Kiwoi-e' ompi': patuju kalompe' nono Alata'ala toe, bona ria loga-ta medea ngkai jeko' -ta-hana.


Yuta nyə́ma ná caa pá ná piti təma na pə́cɔ́. Ama ləmaɣasɛɛ kɛ Kəlɛɛkɩ nyə́ma ná pɛɛkəɣɩ. 	 To Yahudi, uma-ra dota mepangala' ane uma kipopohiloi-ra tanda mekoncehi. Hiaa' to Yunani-hawo, uma-ra dota mepangala' ane uma kipakanoto-raka hante kapantea manusia'.


Tənaɣa yʋlʋm cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, hʋlɩ-m wei pa yaa mpʋ tɔ na má mʋ. 	 Na'uli' tauna toei: "Uli' -ka-kuwo kahema-nai, bona kupangala' -i."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩtiyɛɛnɩ cɔwa sɩ: Ma tɛɛtʋnaa na ma caanaa mɛ, ɩ́ tʋ ŋkpaŋŋ na ɩ́ nɩɩ. Teeli Ɩsɔ lɩɩ ta caanaa caanaa caa sɔsɔ Apəlaham tɔɔ kɛ́ ɩ ka wɛʋ Mesopotami na pə́cɔ́ ɩ́ kʋləɣɩ na ɩ́ puki Halaŋ kɛ caɣaʋ tɔ. 	 Na'uli' Stefanus: "Ompi' -ompi', tuama-tuama! Pe'epei-ka-kuwo ulu lolita-ku! Owi, nto'u ntu'a-ta Abraham hi tana' Mesopotamia-pidi, kako'ia-na mentoli tumai hi ngata Haran, Alata'ala to bohe kabaraka' -na mehupa' hi ntu'a-ta toei,


Ye ma wɛ kʋnyɔŋ taa, ma nyəmá ma kʋnyɔntʋlɛ tɔntɛ. Na ye ma wɛ haɣanaɣa taa, ma nyəmá pəlɛ pə taa tɔntɛ. Paa le na pə təna pə taa, ma tɛma ɩsəna maa caɣa na pə́ kɛɛsəna-m tɔ pə laɣatʋ hiiu kɛ́. Ye ma wɛna tɔɣɔnaɣa kɛ sɔsɔm, ma nyəmá təlɛ. Na ye ma wɛ nyɔɣɔsɩ taa, ma nyəmá təlɛ. Ye pə tɔɔləna-m ma nyəmá. Ye pəcɔɣɔ ma wɛna, ma nyəmá. 	 Ku'inca tuwu' hi anu hangkedi', ku'inca wo'o tuwu' hi anu to melabi. Nau' ba napa-napa to mporumpa' -a, ku'inca oa' mpakagoe' nono-ku-- nto'u bohu nto'u mo'oro', wori' ba hangkedi', nakariai ba nakakurai'.


Pə tɔɔ kɛ́ tə wiina Titʋ sɩ ɩ́ polo mə tɛ, na ɩ́ lakɩ təmlɛ nte ɩ ka caalaa tɔ. Ɩlɛna ɩ́ la na mɩɩ tɛɛsɩ təmlɛ kʋpantɛ tənɛ. 	 Jadi', mpohilo kalompe' nono-ra to Makedonia toe-e, toe pai' mohawa' -kai hi rehe'i mpopahawa' wo'o-imi Titus tilou hi koi' ompi'. Hi'a moto-mi wengi to lomo' -na mpotulungi-koi mporumpu doi to doko' nipakatu hilou hi tana' Yudea. Jadi', toe pai' hi'a wo'o-mi to kihubui tilou mpaliliu pobago to lompe' toe hi laintongo' -ni.


Pə tɔlənaʋ-mɛɣɛ waatʋ ɩnɛ tɔ, ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ səna mpa pɛlɛ pa laŋaa tɔ. Na ye kʋyaŋku mɩɩ laŋaa na pə́ tɔləna pɛlɛ ɩlɛ, pa pəsɩ na pá səna-mɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ ká lakɩ na mə təna ɩ́ wɛɛna teitei. 	 Tempo toi, apa' lawi' hono' hi koi', toto-na moto-mi ane koi' mpohonoi' kakuraa' -ra to hi tana' Yudea. Pai' ane rapa' -na ria wo'o-pi-koiwo kakuraa' -ni, hira' wo'o-mi-rawo mpai' mpo'ihii' -koi. Jadi' ane hewa toe-mi mpai' po'ingku-ni himpau momepewili', uma mpai' ria to nakakurai', hibaa-balia katuwu' -ni.


Haləna mə yaasi hʋla Masetoni na Akayi Ɩsɔ sɛɛlaa tənaɣa ɩsəna paa la na pá te tɔ. 	 Jadi', kehi-ni tetu rapotonco hawe'ea ompi' hampepangalaa' -ta to hi tana' Makedonia pai' Akhaya.


Tə ta pɛɛkɩ yəlaa ɩsantɛ, paa mə maɣamaɣa mə kiŋ yaa nɔɣɔlʋ ɩ kiŋ. 	 Uma wo'o-kai mpope'une' hi koi' ba hi tau ntani' -na. Kakoo-kono-na, uma-kai sala' mperapii' -koi ompi', apa' suro-na Kristus mpu'u-kai.


Waatʋ wei Pilatɩ nɩɩ tɔm tənɛ tɔ, sɔɣɔntʋ sɔɔsa-ɩ kpaʋ. 	 Kana'epe-na Pilatus toe, hangkedi' kame'eka' -na.


Ama yəlaa paɣalɛ loosa-wɛ na pá nyɩ-wɛɣɛ kpakpaa. Ɩlɛna yəlaa lɩɩ acalɛɛ acalɛɛ na pá kpaɣa asewa na pá laalɩ-wɛɣɛ tənaɣa tatɛ. 	 Ntaa' pehilo moto-di-hana tauna pe'ongko' -rae, pai' ra'inca wo'o toaa' -ra. Jadi', wori' tauna ngkai hawe'ea ngata to mohu', pokeno-rami hilou hi wiwi' rano, rata meri'ulu lau-ra ngkai Yesus hante ana'guru-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ heela-wɛ tɔtɔ sɩ: Yʋlʋ Pəyaɣa má maa tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm. Nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ká lɔ-m, halɩ pá kʋ-m. Ama maa fe kʋyɛɛŋ tooso wule. 	 Na'uli' wo'o-mi: "Aku' Ana' Manusia' kana mporata wori' kaparia. Rasapuaka-a mpai' totu'a ngata, imam pangkeni hante guru agama. Rapatehi-a mpai', aga hi eo katolu-na tuwu' nculii' moto-a."


Pə tɔɔ kɛ́ ɩsɛ ná kaa pəsɩ na á tɔ niŋ sɩ ye ɩ́lɛ́ ɩ fɛɩ pə lá ɩsəna? Na nyʋɣʋ ná kaa pəsɩ na kʋ tɔ nɔɔhɛɛ sɩ ye alɛ a fɛɩ pə lá ɩsəna? 	 Mata uma ma'ala mpo'uli' -ki pale: "Uma-kuna kuparaluu-ko!" Ba woo' mpo'uli' -ki witi': "Uma-kuna kuparaluu-ko!"


Na yəlaa mpa paa wɛ təna tɔ pá caɣaa na pá keŋna Yesu kɛ́ teu sɩ pa naa sɩ ɩ ká waasɩ apalʋ ɩnəɣɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna? Pa lakaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá hiki nti paa waana-ɩ tɔ. 	 Ria wo'o-ra hi ree to Parisi to tungkai' doko' mpali' kasalaa' Yesus meka' mobago-i hi eo pepuea', apa' doko' rapakilu-i. Jadi', ralelemata-i meka' ba mepaka'uri' mpu'u-i hi eo pepuea'.


Ama waatʋ wei Ɩsɔ kɔŋaɣana ɩ Pəyaɣa kancaalaɣa nyəŋka kɛ antulinya taa tɔ ɩ tɔma sɩ: Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa təna ká sɛɛ-ɩ kɛ́. 	 Pai' nto'u Alata'ala mpohubui Ana' Ulumua' -na tumai hi dunia', hewa toi lolita-na: Hawe'ea mala'eka-ku kana mponyompa Ana' -ku tohe'ei."


Tənaɣa pa mapa kapusi sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ. 	 Pejeu' -rami ntodea, ra'uli': "Parika' -i!"


Ɩsɩɩ potopoto wɛʋ kʋlʋm na taa wɛ kʋpiŋ na tə́ taləɣɩ-ɩ tɔ tə kpɛnta kʋlʋm kɛ́. Mpi tɔ potopoto kʋlʋm kɛ tə tɔkɩ tɔ se. 	 Apa' roti to hameha' lau-wadi rabagi-bagi, pai' kita' omea hore-hore mpokoni' hampobagia ngkai roti toe. Batua-na ada toe: kita' to wori' hewa hawoto lau-ta-wadi hi posidaia' -ta hante Kristus.


Ma ta pɛ-mɛɣɛ mpi ma nyəmá sɩ pɩɩ waasɩ-mɛ tɔ. Ma kpaala-mɛɣɛ pə təna, na má sɛɣɛsa yəlaa kɛ patəma taa na mə tɛɛsənaa taa tɔtɔ. 	 Ni'inca moto ompi' ka'uma-ku koro' mpo'uli' -kokoi napa-napa to mokalaua. Kutudui' -koi ompi', lompe' bula-ni moromu lompe' hi tomi-ni moto.


Na tam ye tə səŋa Tacaa Ɩsɔ ɩsɛntaa tə tɔɔsəɣɩ ɩsəna ɩ́ lapa təma kɛ mə Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔ, na ɩsəna mə təma sɔɔlʋɣʋ sʋsa-mɛɣɛ lʋpʋ sɔsɔɔm taa tɔ, na ɩsəna mə tɛɛlʋɣʋ kɛ Tacaa Yesu Kilisiti kiŋ ta pasa paa pəcɔ tɔ. 	 Ane mosampaya-kai hi Alata'ala Tuama-ta, kikiwoi oa' pobago-ni to nipobago sabana pepangala' -ni, pai' kikiwoi wo'o petulungi-ni hi doo sabana ahi' -ni, pai' kikiwoi kantaha-ni hi rala pebalinaia' apa' ncarumaka-koi hi karata-na nculii' Yesus Kristus Pue' -ta.


Tacaa hʋla-m ɩ pɛɛlɛɛ kɛ sɔsɔm, na ɩ lapa na má tɛŋ ma taa na Ɩsɔ na má sɔɔləɣɩ yəlaa ɩsɩɩ tə kpɛntənaʋ Yesu Kilisiti na tə wɛna tɔ. 	 Aga nau' hewa apa-mi kabohe jeko' -ku, meliu tena kabohe ahi' -na Pue' -ta. Natulungi-a ngkai kabula rala-na, alaa-na kupangala' pai' kupoka'ahi' -imi Kristus Yesus.


Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ wɛna sɔɣɔntʋ kɛ mpʋ? Ɩ́ ta tɛ mə taa na Ɩsɔ kɛlɛ? 	 Na'uli' -mi Yesus mpo'uli' -raka: "Napa pai' me'eka' rahi-koie? Ha uma ria pepangala' -nie?"


Ɩ tɛma-wɛɣɛ sɛɛʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ hʋlɩ-wɛɣɛ ɩ ntantakəŋ na ɩ kɔŋkɔŋ. Ɩ ɩfalaa na-ɩ mpʋ, ɩlɛna pa laŋa hʋlʋmɩ teu. 	 Oti toe, natudo' -miraka pale pai' lumpeha-na. Uma-pi mowo kagoe' -ra mpohilo Pue' -ra.


Ye pə tala hʋʋlɛ wule Ninifi nyə́ma ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, kʋyaŋku pɛlɛ pa nɩɩ Yonaasɩ waasʋ tɔ, pa yela pa ɩsaɣatʋ kɛ kpakpaa kɛ́. Pə́cɔ́ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə tɛɛ Yonaasɩ ɩnɩ. 	 Wae wo'o hi Eo Kiama mpai', pue' ngata Niniwe rapotuwu' nculii' hangkaa-ngkania hante koi' to tuwu' tempo toi, pai' -ra mpotudo' sala' -ni. Apa' hira', medea-ramo-rana ngkai jeko' -ra kampo'epe-ra pololita nabi Yunus. Hiaa' ria-mi hi laintongo' -ni to meliu kabohe tuwu' -na ngkai Yunus, aga uma oa' nipangalai' lolita-na.


Tənaɣa sətʋ ɩnɩ ɩ kʋlaa na ɩ́ sʋʋ yɔɣɔtaɣa, na Yesu cɛlɛ-ɩ ɩ too. 	 Kabilasa to mate toei we'i, kaliliu mohura-imi pai' -i mololita. Na'uli' Yesus mpo'uli' -ki tina-na: "Oi-mi ana' -nu, totina."


Samaa nawa mpi Pɔɔlɩ lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna pá má kapusi na Likaonii tɔm taa sɩ: Pʋwɛ, tɩɩŋ pəsa yəlaa na ɩ́ kɔɔ tá hɛkʋ. 	 Karahilo-na ntodea napa to nababehi Paulus toe, mololita-ramo hi rala basa-ra moto, to rahanga' basa Likaonia, ra'uli': "Hompo-mi anitu bola' tumai hi wongko dunia' molence mpo-manusia'!"


Ye yʋlʋ pəsaa na ɩ́ hiki antulinya nyəm təna ɩlɛna ɩnɩ ɩ sɩ, ɩ kawaaɣa ntɛ́ we? Pʋlʋpʋ wɛɛ mpi yʋlʋ ká kpaɣa na ɩ́ laɣasəna ɩ weesuɣu tɔ? 	 Napa kalaua-na tarumpu hawe'ea ka'uaa' dunia', ane uma taratai katuwua' to lompe' hi eo mpeno-na. Apa' uma ria napa-napa to ma'ala tasula' -ki katuwua' to lompe' toe.


Ama ye pʋntʋ ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ, ɩ́ sələmɩ na ɩ́ tɛ ɩ taa, ɩ́ taa la sika. Ye yʋlʋ ɩ́ sələməɣəna sika, pʋntʋ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ teŋku lʋm hola nna heelim lakɩ na á laŋtəɣɩ yem tɔ. 	 Aga ane merapi' -ta hi Alata'ala, kana mepangala' mpu'u-ta, uma ma'ala morara' nono-ta. Apa' tauna to morara' nono-na, hewa rauniri to nawaro ngolu' hilou tumai.


Ɩlɛna naalɛ nyəŋ náá kʋlɩ na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, pə sɛɛ-m liɣitee nyəɣətʋ kakpasɩ kɛ nyəɣəlʋɣʋ ŋku n ka cɛla-m tɔ kʋ tɔɔ. 	 "Pahawaa' karodua-na rata wo'o pai' mpo'uli': `Magau', doi bulawa to hampepa' to nuwai' -ka, jadi' lima mpepa' -mi.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa mpɛ pa kota awulaa mpɛɣɛ timpi pa yaakəna Hepəla taa sɩ Haamaketɔŋ tɔ. 	 Jadi', magau' -magau' hante tantara-ra ngkai humalili' dunia', morumpu mpu'u-ramo hi po'ohaa' to rahanga' hi rala basa Yahudi: Harmagedon.


Saa wei ɩ́ kʋləɣɩ sələmʋɣʋ tɔ, ye ɩ́ nawa sɩ mə na nɔɣɔlʋ ɩ́ wɛna natəlɩ, ɩlɛ ɩ́ kʋ-təɣɩ mə taa. Waatʋ ɩnəɣɩ mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ, ɩ ká hɩɩsɩ-mɛɣɛ mə ɩsaɣatʋ tɔtɔ. 	 "Pai' ane mosampaya-koi, ane ria to nipodaa' -ki doo-ni, ampungi-i ulu, bona Tuama-ni to hi suruga wo'o mpo'ampungi sala' -ni. ((


Ma taapalaa mɛ ɩ́ taa tuuna pʋlʋpʋɣʋ paa pəcɔ. Ɩ́ taa tuuna ɩsɔtɔnʋɣʋ, pəyele ɩ́ taa tuuna atɛ tɔtɔ, ɩ́ taa tɩɩ tuuna pʋlʋpʋ te. Ye pə kɛ́ n ká tisi, ɩlɛ n tisi sɩ: Nn. Na ye pə fɛɩ n ka tisi, ɩlɛ n tɔ́ sɩ: Aaɩ. Tɔfɔ ɩ́ kɔŋ na ɩ́ caŋ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ hʋʋnaʋ taa. 	 Ompi' -ku hawe'ea! Ngkai hawe'ea paresa' -ku, toi-mi to meliu mpu'u: Neo' -ta mosumpa, mpokahangai' langi' ba mpokahangai' dunia' ba napa-napa ntani' -na. Ane patuju-ta mpo'uli' io', uli' -mi-hana "Io'." Ane patuju-ta mpo'uli' uma, uli' -mi "Uma," bona neo' -ta rabelahi huku'.


Yesu lɩɩ təna na ɩ́ tɛɛkɩ na ɩ́ tala tiili, ɩlɛna yʋlʋmaa napələɣɩ naalɛ tʋ ɩ waalɩ na pá kiisiɣi sɩ: Tafiiti Pəyaɣa nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ. 	 Bula-na Yesus mpopaliliu pomako' -na, hi lengko ohea ria rodua towero mpotuku' -i, pai' -ra mekio': "Muli Magau' Daud! Poka'ahi' -ka-kaiwo!"


Waatʋ wei Moisi lapa sɔsɔ tɔ ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa tɔɣɔ ɩ kisaa sɩ pá taa yaa-ɩ Icipiti wulaʋ sɔsɔ pɛɛlɔ pəyaɣa. 	 Ngkai pepangala' -na Musa, bohe-imi, oja' -i rakahangai' kumpu raja Mesir.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ caɣa təna haləna Helɔtɩ sɩ. Ɩlɛna pə́ la nti Tacaa ka yɔɣɔtəna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔ tɔ sɩ: Ma ləsa ma pəyaɣa kɛ Icipiti. 	 Mo'oha' -ramo hi ria duu' -na Magau' Herodes mate. Jadi', Yesus rakeni hilou hi tana' Mesir toe, bona ane rakeni nculii' -ipi mpai', madupa' -mi Lolita Pue' to napohowa' nabi owi to mpo'uli': "Kukio' Ana' -ku tumai ngkai Mesir."


Pa kʋsa pa ɩsɛ ɩlɛna pá na sɩ pa tɛma pɩɩʋ sɔsɔɔʋ ŋkʋɣʋ pilimuɣu na pá sɩɩ kpeeŋa. Kɩɩ tɔɔ teu kɛ́. 	 Hi lengko ohea momepololitai-ramo, ra'uli': "Hema-mi-tawo to mpotulungi-ta mpoderu' watu po'unca wobo' daeo'?" Apa' watu toe ria bohe lia. Ntaa' we'i, karata-ra hi daeo', rahilo-rawo tederu' -mi watu.


Ma fɛɩna tɔm siɣisiɣi wei maa tʋ takəlaɣa na má cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ma ləsa-ɩ saŋa kɛ mə ɩsɛntaa na nyá maɣamaɣa nyá tɔɔ kɛ́ ma lapa mpʋ. Wulaʋ Akilipa, ye waatʋ wei n tɛma ɩ tɔm maɣasʋɣʋ ɩlɛ, ma hiki nti maa tʋ takəlaɣa taa tɔ. 	 Aga ko'ia-kuwo ria kanoaa' -na to natao ku'uki' hi rala sura-ku to hilou hi Kaisar. Jadi', toe pai' hewa toe lau, kukeni-i tumai hi rehe'i, hangkedia' -nami hi Magau' Agripa to kubila'. Patuju-ku, ane hudu-pi pomparesa' -ta tohe'i, ria-mi to ma'ala ku'uki'.


Ama pənɛntɛ ɩ́ lɔ pə təna mpi pə wɛ mpʋ tɔ, pááná mʋɣʋ na kakalaɣa kɛkɛkɛ na nyaŋ. Kʋtʋɣʋ yaa kɛɛsəlaɣa tɔm natəlɩ tə́ taa lɩɩna mə nɔɔsɩ taa. 	 Tapi' tempo toi, tabahaka mpu'u-mi hawe'ea kehi to hewa toe. Neo' moroe, neo' mowuku nono, neo' mohuku'. Neo' -hawo howa' ngkai wiwi-ta lolita peruge', petuntui' ba petarahu.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ɩ pɔɔsa-wɛɣɛ mpʋ, ɩ nyəmá təkelekele sɩ ɩsɛsɛɛmlɛ tɔɔ kɛ́ pa pona-ɩ Yesu. 	 Pilatus mpo'uli' hewa toe, apa' na'inca ka'uma-na-hawo masala' -i Yesus; pangkeni to Yahudi mpotonu Yesus hi hi'a apa' kamohingi' -ra-wadi.


Waatʋ wei Sɔɔlɩ wɛ mpaaʋ taa na ɩ́ kpətəna Tamasɩ, ɩlɛ pə lɩɩna ɩsɔ kɛlɛ na pə́ la ɩ ɩsɛntɔɔ tənyalulu ɩsɩɩ kɔkɔ kɛ tɔm kʋlʋm tɔɔ na pə ná na pə́ cɔɔna-ɩ. 	 Jadi', pomako' -na hilou hi Damsyik tohe'e, mohu' -imi hi ngata, muu-mule' mehini ncorobaa baja ngkai langi' mpotipuhi-i.


na Nasoo kɛ́ Seluci pəyaɣa, na Seluci kɛ́ Lakao pəyaɣa, na Lakao kɛ́ Falɛkɩ pəyaɣa, na Falɛkɩ kɛ́ Ɩpɛɛ pəyaɣa, na Ɩpɛɛ kɛ́ Sala pəyaɣa, 	 Nahor ana' Serug, Serug ana' Rehu, Rehu ana' Peleg, Peleg ana' Eber, Eber ana' Salmon,


Ɩlɛna ɩ too sɛɣɛsɩ-ɩ sɩ: Polo sɩ ɩ́ ha-ŋ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa. 	 Mpo'epe toe, Herodias mpo'ukei' ana' -na bona mperapi' woo' Yohanes Topeniu'. Jadi', na'uli' toronaa toei mpo'uli' -ki Herodes: "Merapi' -a woo' -na Yohanes Topeniu' ratu'u hi lolo dula toi!"


Ye Yosuwee ka sʋsa yəlaa mpɛɣɛ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa, Ɩsɔ taa tasa kʋyakʋ lɛŋkʋ tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ. 	 Owi, Yosua to mpokeni-ra to Yahudi mesua' hi tana' Kanaan. Aga bela toe-wadi to ra'uli' pento'oa dohe Alata'ala. Ane ke toe-wadi pento'oa dohe Alata'ala to rajanci-e, ke uma-pi ria lolita Alata'ala to mpokahangai' eo ntani' -na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa polaa sɩ pa kuuki ɩ nɔɣɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ta mpaaʋ taa yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ na? 	 Ria ba hangkuja dua to Parisi rata mpali' kedo'. Rapekune' -i: "Ntuku' atura agama-ta, ba ma'ala moto-hawo tomane mpogaa' -ki tobine-nae?"


Ta caanaa maɣamaɣa ná hɔŋ tá ŋkpaŋŋ kɛ wɛɛ naalɛ kɛ ɩsəna pə maɣa-wɛ tɔ. Ama sɩ pə́ waasɩ-tʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ná hɔŋ tá ŋkpaŋŋ sɩ tə́ kpaɣa ɩ tənaŋŋ wɛɛtʋ. 	 Totu'a-ta hi dunia' mpoparesai' -ta ba hangkuja mpae-wadi kahae-na. Paresa' -ra toe, ria kotoa-na, apa' raparesai' -ta ntuku' napa to lompe' hi poncilo-ra. Tapi' Alata'ala mpoparesai' -ta bona mporata to lompe' -ta, bona moroli' -ta hewa Hi'a.


Kancaalaɣa nɔɣɔ ŋka paa pɛɛlaa tɔ kɛlɛ kaa wɛna nti pa sɩɩwa na pa təŋəɣɩ na pá sɛɛkɩ Ɩsɔ tɔɣɔ, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ ka wɛ atɛ cənɛ. 	 Ane Pojanci Alata'ala to naparata Musa hi to Yahudi owi, ria ada mpepue' -ra, pai' ria wo'o tomi pepuea' -ra to rababehi manusia'.


Ama ye yʋlʋ lapa ɩsaɣatʋ kɛ́ na pá makɩ-ɩ tə tɔɔ, ɩlɛ ɩ ɩsantɛ ntɛ́ ɩsəna tɔtɔ? Yʋlʋ lakɩ kʋpantʋ kɛ́ na pá tʋ-ɩ kʋnyɔŋ kɛ kʋpantʋ nti ɩ lapa mpʋ tɔ tə tɔɔ na ɩ́ suma, ɩlɛna pə́ lá Ɩsɔ ɩlɛɣɛ leleŋ. 	 Ha na'une' -koi mpai' Alata'ala ane mosabara-koi mpengkatarii kaparia to nirata apa' masala' -koie? Uma-hawo. Tapi' ane mporata-koi kaparia sabana po'ingku-ni to lompe' pai' mosabara-koi mpokolo kaparia toe, bate nagane' -koi Alata'ala.


Na pɛlɛ paa cɔ-m sɩ: Tacaa, leɣe tə na-ŋ na nyɔɣɔsɩ yaa lʋkɔtʋ pə wɛna-ŋ, yaa n kɛ́ mʋʋlʋ, yaa n wɛ kpɛtɛ, yaa pə wɩɩkɩ-ŋ, yaa n wɛ saləka taa, na tə ta paasəna-ŋ? 	 "Ra'uli' wo'o-mi-rawo mpai' mpo'uli' -ka: `Pue', nto'uma-ko kihilo mo'oro' ba ngkamara ba hewa tauna toliu, ba uma-ko moheai, ba peda' ba ratarungku', pai' uma-ko kitulungi?'


Yaa ɩ́ ta kala Moisi Kʋsəsɩɩtʋ taa sɩ kɔtəlaa ta nyɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kɛ waatʋ wei pa tɔŋna təmlɛ lapʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ. Pəyele nɔɣɔlʋ ɩɩ nyənəɣɩ-wɛ ɩsɩɩ pa wakələɣɩ-kʋ. 	 Penonoi wo'o napa to te'uki' hi rala Atura Musa: imam-imam hi rala Tomi Alata'ala, mobago moto-ra hi eo pepuea', hiaa' uma-hawo raposala'.


Ɩ tuusa ɩ nɔɣɔ tɔɔ kɛ́ pəcɔ, ɩlɛna ɩ́ luŋ na ɩ́ sələmɩ sɩ ye pə wɛ pəsʋɣʋ wahala waatʋ ɩnɛ ɩ́ taa kɔɔ ɩnɩ ɩ tɔɔ. 	 Oti toe, hilou-imi molaa hangkedi', pai' -i motumpa hi tana' mosampaya. Rala posampaya-na merapi' -i bona ane ma'ala uma-i-hawo mporata kaparia toe.


Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pa tɔkaɣa tɔ Yesu kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ mʋ na ɩ́ tɔɣɔ, ma tɔnʋɣʋ ntɛ́. 	 Bula-ra ngkoni', na'ala' -mi Yesus roti pai' naposampayai mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala. Oti toe, napihe-pihe pai' natonu-raka ana'guru-na, na'uli': "Ala' -mi, koni' -mi. Toi-mi woto-ku."


Pəyaɣa nyá, paa yaa nyá sɩ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ. Pə taɣa pʋlʋ, n ká tɛɛ ta Sɔsɔ kɛ nɔɣɔ na n taɣanɩ ɩ mpaaŋ. 	 Hiaa' ane iko, ana' -ku, iko mpai' rahanga' nabi Pue' Ala to hi suruga. Apa' iko-mi mpai' to mako' meri'ulu ngkai Pue', bona mporodo ohea-na.


Ama mə məlaa na ɩ́ lakɩ kalampaanɩ na ɩ́ hɔŋ mə tɩ. Kalampaanɩ ɩsɩɩ mpʋ pə taka fɛɩ teu. 	 Hiaa' uma-di hewa toe pololita-nie. Molangko lau-di nono-ni pai' mpopeliu tuwu' -ni. Hawe'ea to hewa tetu, bate dada'a-hana.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩlɔɣɔʋ pona-ɩ timpi pə kʋlaa tɔ, na ɩ́ kpɛntɩ antulinya kawulasɩ tənaɣa tɔm kʋlʋm na ɩ́ hʋlɩ-ɩ. 	 Oti toe, Magau' Anudaa' mpokeni-i hilou hi kalangkoa-na. Hampinisi mata-wadi napopohiloi-i hawe'ea kamagaua' hi dunia',


Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa pa kɔna-ɩ alʋ nɔɣɔlʋ wei pa kpəlaa na ɩ́ lakɩ wasaŋkalətʋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa səŋsa-ɩ samaa hɛkʋ taa. 	 Bula-na metudui' toe, rata-ramo guru agama hante to Parisi, mpokeni hadua tobine to rarata bula-na mobualo', rapopokore-i hi laintongo' ntodea.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋ lotu taa kɛ́ ɩsaɣatʋ hʋwɛɛ caaləɣɩ na a pukina-ɩ yʋlʋkʋlɛ na wasaŋkalətʋ na asilima lapʋ taa, na ŋmɩɩləm na kaloolaɣa na yəlaa caɣanaʋ taa. 	 Apa' ngkai rala nono pehupaa' pekiri to dada'a, pai' alaa-na ria to mepatehi, mobualo', mogau' sala' hi tobine ba tomane, manako, mosabi' boa' pai' metipo'.


Tuu lɔŋ ɩ́ taa nɩɩkəna Ɩsɔ. Ama kaɣana Ɩsɔ hʋla-mɛɣɛ suulu kɛ Yuta nyə́ma ta nɩɩna-ɩ tɔ pə tɔɔ. 	 Owi uma-koi mengkoru hi Alata'ala. Tapi' tempo toi nirata-mi ahi' Alata'ala, apa' ngkai pesapuaka-ra to Yahudi.


Pɩɩ lɩɩna ɩsɔtaa na pə́ waasɩ mpa pa wɛ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ na pá nɩɩkɩ səm sɔŋ tɔ. Pɩɩ la na tə nyɩ alaafəya mpaaʋ. 	 Tumai-i mpobajahi nono tauna to hi rala kabengia-na pai' to me'eka' mpoka'eka' kamatea. Natete' -ta hi ohea to mpotoa' kalompea' tuwu'."


Na pə kpɛŋna ŋmɩɩlaa mpa paa kama ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔlɔ tɔ na pɛlɛ pá tʋʋ-ɩ mpʋ tɔtɔ. 	 Ntahawe' toperampaki to raparika' dohe-na, meruge' wo'o-ra-rawo mporuge' -i hewa toe.


Ye yʋlʋ na Kilisiti pá kpɛntaa te, pə laɣasa-ɩ wɛɛtʋ kʋfatʋ kɛ́. Wɛɛtʋ kʋpəntʋ mʋka yem, wɛɛtʋ kʋfatʋ laɣasəna. 	 Jadi', ane tauna mosidai' hante Kristus, manusia' to bo'u-imi. Katuwu' -na to ri'ulu timpaliu-mi. Mporata-imi katuwua' to bo'u.


Pə taɣa pʋlʋ, kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule kɛ Yesu lapa tɛɛliya na ɩ́ kulina apalʋ ɩnɩ ɩ ɩsɛ. 	 Yesus mpogalo ueliku-na hante tana' pai' mpaka'uri' towero toe we'i nto'u Eo Sabat, eo pepuea' -ra to Yahudi. Jadi', towero to pehilo-mi toei rakeni hilou hi to Parisi.


Na ɩ́ tasa sɩ: Pə lapaɣalɛ. Maɣalɛ Aləfa na Omɛka, kancaalaɣa tʋ na kantəkaɣa tʋ. Lʋkɔtʋ ɩ́ wɛna wei, maa ha-ɩ weesuɣu lʋm sɛɛlʋ kɛ faalaa na ɩ́ nyɔɔ. 	 Oti toe na'uli' wo'o-ka: "Hudu-mi! Aku' to Lomo' -na pai' to Ka'omea-na. Aku' Pontepu'ua-na pai' Kahudua-na. Hema-koi to ngkamara, kuwai' ue ngkai ulu ue to mpowai' katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na. Ue toe kuwai' mara-kokoi, uma mingki' ni'oli.


Pə́cɔ́ lɛntɩ wɛɛ tɔtɔ sɩ: Paa teeli-ŋ pa niŋ taa kɛ́ teu təkpa sɩ pə́ taa kɔɔ na pəlɛ natəlɩ tə́ co-ŋ. 	 Rahorongko-ko, bona witi' -nu uma dungku hi watu.'"


Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, ye yʋlʋ tɔɣɔna ɩ alʋ na pə́ tá kɛ́ sɩ alʋ ɩnɩ ɩ́ lapa wasaŋkalətʋ tɔ pə tɔɔ, ɩlɛna apalʋ tɛɛ na ɩ́ kpaɣa alʋ lɛlʋ, pʋntʋ lapa wasaŋkalətʋ kɛ́. 	 Bona ni'inca: hema to mpogaa' -ki tobine-na pai' -i motobinei to ntani' -na, mobualo' -i-hana. Sampale-di ane mobualo' tobine-nae, ma'ala-mi napogaa' -ki."


Paa na mpʋ tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, pə kəla teu sɩ má tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ye ma ta tɛɛ, wei ɩnɩ ɩ ká səna-mɛɣɛ mpʋ tɔ ɩ kaa kɔɔ. Ɩlɛ ye ma tɛɛwa, maa yele na ɩ́ kɔɔ-mɛ. 	 Aga kakoo-kono-na, rasi' -nidi ane hilou-ae! Apa' ane uma-a hilou, uma-i mpai' tumai Topetulungi. Aga ane hilou-apa mpai', kuhubui moto-i tumai hi koi'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Mə təna ɩ́ ká yele-m na ɩ́ se. Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Maa kʋ tiikilu na heeŋ ká ya yem yem. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka ana'guru-na: "Hawe'ea-ni mpai', molengo pepangala' -ni hi Aku', apa' ria te'uki' Lolita Alata'ala to mpo'uli' hewa toi: `Kupatehi topo'ewu toei, alaa-na bima-na pagaa' -gaa' -ramo.'


Taa yele na ɩsaɣatʋ kpili-ŋ. Ama sɛɛsɩ ɩsəlɛ na kʋpantʋ, ɩlɛ n ká kpiliki ɩsaɣatʋ. 	 Neo' rapehawai kehi doo to dada'a hante kehi to dada'a wo'o. Ane hewa toe, madagi lau-tamo, apa' nadagi kada'aa-tamo. Agina hiwili kehi to dada'a hante kehi to lompe', bona tadagi kada'aa hante kalompea'.


Pəlɛ pə waalɩ Yesu tasa lɩɩʋ kɛ ɩ ɩfalaa tɔɔ kɛ́ Tipeliyatɩ teŋku nɔɣɔ. Ɩsəna ɩ lɩɩ pa tɔɔ tɔɣɔlɔ. 	 Oti toe, Yesus mpopehuwu woto-na hangkani-pi hi ana'guru-na, hi wiwi' Rano Tiberias. Hewa toi tutura-na:


Ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ tɔkɩ tá kɔɣɔ Fepee kɛ teu. Ɩ kɛ́ alʋ kʋpaŋ na ɩ́ lakɩ təmlɛ kɛ Saŋkəlee Yesu sɛɛlaa kpekəle taa. 	 Hante sura-ku toi, kupopo'incai-koi kahema-nai Febe. Hi'a-mi ompi' hampepangalaa' -ta to mpotulungi topetuku' Pue' Yesus hi ngata Kengkrea.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ha paa pa taa wei kɛ́ capa kʋhʋlʋm na pá heeli-wɛ sɩ pá yele na pə́cɔ́. Pə kaasa pəcɔɣɔ, haləna pa taapalaa na pa təmlɛ taa akpelenaa mpa paa kʋ ɩsɩɩ pa kʋɣʋ mpɛ tɔ pa nyʋɣʋ kɔɔ na kʋ yoosi na pə́cɔ́. 	 Butu dua-ra rawai' hantonga' baju to bula. Pai' Alata'ala mpo'uli' -raka: "Rodo-mokoi ulu, apa' ria-pidi mpai' doo-doo hampobagoa-ni pai' ompi' hampepangalaa' -ni to rapatehi hewa koi'. Ane hono' -damo kawori' -ni to rapatehi, lako' kupehawai-di."


Ɩlɛ pə lɩɩwa sɩ kʋsəsɩɩtʋ na mpi mpi Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ pɩɩ kpɛntəɣɩ kɛlɛ? Aaɩ, pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. Ye paa tʋ kʋsəsɩɩtʋ natəlɩ nti tə pəsəɣɩ na tə́ lá na yəlaa hiki weesuɣu, aŋhaa, ɩlɛ kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ ka yekaɣana ntɛ́ na yʋlʋ pəsəɣɩ kʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa. 	 Jadi', ha mosisala Atura Musa pai' pojanci Alata'ala? Uma-hawo. Ane rapa' -na ma'ala tatuku' atura-atura to matantu bona tarata katuwua' to lompe', tantu atura toe-mi-hawo jadi' ohea-ta jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala.


na Yota kɛ́ Yowanaŋ pəyaɣa, na Yowanaŋ kɛ́ Lesa pəyaɣa, na Lesa kɛ́ Solopapɛɛlɩ pəyaɣa, na Solopapɛɛlɩ kɛ́ Salatiyɛɛ pəyaɣa, na Salatiyɛɛ kɛ́ Neli pəyaɣa, 	 Yoda ana' Yohanan, Yohanan ana' Resa, Resa ana' Zerubabel, Zerubabel ana' Sealtiel, Sealtiel ana' Neri,


Kʋpam hatuu Ɩsɔ lapa antulinya tɔ, ɩ mukaɣa tɛɛ wɛɛtʋ, ɩsɩɩ ɩ toma tamm nyəna na ɩsəna ɩ maɣamaɣa ɩ wɛɛ tɔ, pə naakɩ ɩ kʋlapəm mpɩ pə kiŋ kɛ́. Tənaɣa pə wɛɛ sɩ yəlaa ɩ́ nyəna ɩ toma na ɩ wɛɛtʋ, pə tɔɔ kɛ́ pa fɛɩna tampana. 	 Apa' nau' uma tahiloi lence Alata'ala, ngkai lomo' kajadi' dunia' incana moto hi manusia' kabeiwa-na Alata'ala. Ngkai hawe'ea to napajadi', tahilo kabohe tuwu' -na pai' tahilo wo'o baraka' -na to uma ria kahudua-na. Jadi', uma ria manusia' to ma'ala mpo'uli': "Uma-kuna ku'incai!"


Ɩsɩɩ Tacaa Ɩsɔ wɛna weesuɣu kɛ ɩ taa tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ yelaa sɩ Pəyaɣa ma má wɛɛna weesuɣu kɛ ma taa. 	 Apa' hewa Tuama-ku mobaraka' mpowai' katuwua', wae wo'o nawai' -a baraka' mpowai' katuwua'.


Tənaɣa Piyɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Ananiyasɩ pepe tɔɔ kɛ́ Satanɩ hika-ŋ ḿpʋ́ɣʋ́ katatəlaɣa, na ń kaasɩ nyá təɣɩ tɛtʋ nti n pɛɛtaa tɔ tə liɣitee, na ń puɣusi Feesuɣu Naŋŋtʋ? 	 Na'uli' Petrus mpo'uli' -ki Ananias: "Napa-di-kona pai' nupelele' Magau' Anudaa' mpokuasai nono-nue, doko' mpakawa' Inoha' Tomoroli' -e? Nu'uli' doi oli tana' -nu nutonu omea-mi, ntaa' nutimamahi moto-di-kona hantongo' -e!


Ɩsənaɣa pə lapa na ɩ́ ta cɛkəna sɩ pə taɣa potopotonaa tɔm kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ? Ɩ́ taa yele na Falisanaa na Satusee nyə́ma kʋkʋsʋm sʋʋ-mɛ. 	 Napa pai' uma oa' nipaha kabela-na roti mpu'u to ku'uli' -e! Mo'inga' -inga' -koi hi ragi to Parisi pai' to Saduki."


(Mpa pa mʋ Yesu paa kɔɔ pá hiki Ɩsɔ Feesuɣu ŋku tɔ, kʋ tɔm kɛ ɩ yɔɣɔtaɣa. Mpi tɔ, waatʋ ɩnɩ Ɩsɔ Feesuɣu taa kɔnta. Pə taɣa pʋlʋ, Yesu taa sʋʋta ɩ teeli taa tɔ pə tɔɔ). 	 Lolita-na Yesus toe mpowalatu Inoha' Tomoroli', to mehompo mpai' hi tauna to mepangala' hi Hi'a. Nto'u pololita-na Yesus toe, Inoha' Tomoroli' ko'ia mehompo hi topetuku' -na, apa' Yesus ko'ia rapomobohe.


Tɛʋ fema, ɩlɛna Yesu luɣu la sɩ ɩ lɔkɩ ɩ təɣɩ Kalilee. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sula Filipʋ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kɔɔ ń təŋɩ-m. 	 Kampeneo-na, Yesus mopatuju hilou hi tana' Galilea. Kako'ia-na me'ongko', hilou-imi mpohirua' -ki Filipus pai' na'uli' -ki: "Tuku' -ama!"


Ama ye pa caa natələɣɩ pɔɔsʋɣʋ, pá kpema təyaɣa ɩlɛ paa pɔɔsɩ pa paalaa. Yesu sɛɛlaa ɩ́ kotaa, pə ta mʋna alaa ɩ́ yɔɣɔtɩ. 	 Ane doko' -ra mpo'inca ba napa-napa, agina rapekune' hi tomane-ra hi tomi, apa' uma-hawo natao ane tobine ntora mololita hewa tetu rala pogamparaa.


Piyɛɛ pəsaa, ɩlɛna ɩ́ ná ɩfalʋ wei Yesu sɔɔlaa tɔ na ɩ́ təŋəɣɩ pa waalɩ. (Ɩfalʋ ɩnɩ ɩ ka wɛɛləna Yesu laŋlɛ tɔɔ kɛ́ tətɔɣɔlɛ taa na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa awe ká lana-ŋ kɔlɔmɔtɔ?) 	 Ngkai ree, kame'ili' -nami Petrus, mpohilo-i ana'guru to nape'ahi' Yesus mpotuku' -ra. (Ana'guru toe-mi to mohura ncori Yesus bula-ra ngkoni' ngkabengia pai' mpekune' -i: "Pue', hema-idi mpai' to mpobalu' -koe?")


Pə pamna kʋyakʋ ŋku kʋ yakaɣa sɩ pə fe Tɛɛʋ acima tɔ kʋ wule, na waatʋ ɩnɩ tɔ, ilim puki sikuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ tɔma Yuta nyə́ma sɩ: Mə wulaʋ ntɔ. 	 Nto'u toe, neo' tebua' -mi eo-na, eo pomporodoa nto'u posusa' Paskah. Pilatus mpo'uli' -raka to Yahudi: "Etu-imi magau' -ni!"


Ma kʋsa pa nyɔɔŋ ɩsɩɩ nyaa kʋsa ma nyəŋkʋ tɔ, sɩ pá kpɛntɩ kʋlʋm ɩsɩɩ má na-ŋ tə kpɛntʋɣʋ kʋlʋm tɔ. 	 "Kuwai' -ramo kabaraka' to nuwai' -ka Mama, bona jadi' hanono lau-ramo, hewa Kita' wo'o hanono lau.


Ɩlɛna Pɔɔlɩ heeli Lom yoolaa sɔsɔ ɩnɩ na ɩ yoolaa lɛlaa sɩ: Ye panɛ ɩnɩ pa se kpɩɩlʋɣʋ taa cənɛ mə taa nɔɣɔlʋ kaa tʋlɩ-tɩ. 	 Mpohilo toe, na'uli' Paulus mpo'uli' -ki tadulako hante tantara-na: "Ane malai-ra topobago toera ngkai kapal, bate uma-koi mpai' tuwu'!"


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, leelaa lɛlaa tɛma mpaaʋ kʋpaŋkʋ kɛ siɣile haʋ, na pá sʋʋ Satanɩ kɛ təŋʋɣʋ. 	 Pai' -a mpo'uli' hewa toe, apa' ria-ramo tobalu to uma-pi mpotuku' konoa Kristus, mpotuku' konoa Magau' Anudaa' -ramo.


Anɩ mə maɣamaɣa ɩ́ nyəma teu sɩ ɩsaɣalataa kaa na Ɩsɔ Kawulaɣa. Ɩ́ taa puɣusi mə tɩ, asilima lataa, na tɩɩŋ laalaa, na wasaŋkalənaa, na apalaa mpa pa sʋʋkəna təma tɔ, 	 Ha uma ni'incai ompi', tauna to dada'a kehi-ra, uma-ra jadi' ntodea-na Alata'ala hi rala Kamagaua' -na. Neo' -koi ma'ala rabagiu. Tauna to mogau' sala', to mepue' hi pinotau, topobualo', tomane to mpotobine hingka tomane, tobine to hampoturua hingka tobine,


Ama Yuta nyə́ma sɔsa alaa toŋtʋnaa mpa pa təŋaɣa Yuta nyə́ma mpaaʋ tɔ, na pá kpɛŋna ɩcatɛ nyʋɣʋ nyə́ma napəlɩ tɔtɔ. Tənaɣa pa sʋʋ Pɔɔlɩ na Paanapasɩ kɛ kʋnyɔŋ tʋɣʋ, na pá ləsɩ-wɛɣɛ tɛtʋ. 	 Tapi' to Yahudi mpo'ukei' totu'a-totu'a ngata pai' tobine-tobine to mo'ua' to mengkoru hi Alata'ala, alaa-na Paulus pai' Barnabas rabalinai' pai' rapopalai ngkai ngata Antiokhia.


Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ye mə taa naalɛ lapa nɔɣɔ kʋlʋmaɣa na pá sələmɩ pʋlʋ, ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ká ha-wɛɣɛ-wɩ. 	 Ku'uli' wo'o: ane ria-koi hi dunia' toi nte rodua to hintuwu' mekakae mperapi' ba napa-napa, posampaya-ni toe natompoi' Tuama-ku to hi rala suruga.


Ɩsɔ taa tɛmnaʋ tɔɔ kɛ́ pa feesa alaa kɛ pa sətaa na pá cɛla-wɛ. Lɛlaa ná nawa kaŋkaŋsi na haləna pá caŋ na pá sɩ, pa ta kisi wahala ɩnɩ ɩ tɔɣɔʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa caakaɣa kɛ́ sɩ pá feesi-wɛ na pá hiki weesuɣu kʋpampaŋkʋ. 	 Ngkai pepangala' -ra, tobine-tobine mporata nculii' ana' -ra to mate-mi, rapotuwu' nculii' -raka. Aga ria wo'o-ra to rasesa' sabana pepangala' -ra duu' -ra mate, uma-ra dota rabahaka, apa' doko' rapotuwu' nculii' -ra pai' mporata katuwua' to meliu kalompe' -na.


Pa tɔŋna tɔɣɔʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Yesu yɔɣɔtɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, mə taa nɔɣɔlʋ ká la-m kɔlɔmɔtɔ. 	 Bula-ra ngkoni' toe, na'uli' -mi Yesus: "Pe'epei-koi: hadua ngkai olo' -ni mpobalu' -a mpai' hi bali' -ku."


Ama alʋ ɩnɩ ɩ kʋlaa na ɩ́ kɔɔ ɩ́ sopi Yesu tɛɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Haɩ, Tacaa, waasɩ-m. 	 Ngkai ree, tumai lau-imi tobine toei motingkua' hi nyanyoa Yesus, mpo'uli' -ki: "Pue', tulungi-a-kuwo!"


Paa mə taa yʋlʋ ká kʋ ɩ təɣɩ ɩsəna pʋntʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tuusi ɩ təɣɩ wʋlɛ kʋlʋmtəlɛ maɣamaɣa? 	 Napa-mi kalaua-na wori' rahi pekiri-ni pai' kakoroa' -ni. Apa' nau' sese' ncuu-ta mpopekiri wori' nyala, uma-ta bisa mpodonihii umuru-ta nau' kampa' hamengi.


Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɛɛsa tɛsʋɣʋ kɛ lʋm na pá tala Kenesalɛtɩ tɛtʋ taa, ɩlɛna pá tʋ pa kpɩɩlʋɣʋ na kʋteŋ. 	 Karata-ra hi dipo rano, mencore-ramo hi tana' to rahanga' Genesaret.


Paa na mpʋ ma nyəmá sɩ nɔɔnɔɔ ɩsəntɔ ń sələma mpiɣi Ɩsɔ, ɩ ká ha-ŋ-wɩ. 	 Aga nau' wae, ku'inca moto: napa-napa to nuperapi' hi Alata'ala tempo toi, bate nawai' -ko."


Nti tə nɩɩ Yesu Kilisiti kiŋ na tə́ heeliɣi-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ, Ɩsɔ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ kɔkɔ sɔsɔɣa ŋka ka naa tɔ, na paa səkpɛtiya kaɩ fɛɩ ɩ kiŋ. 	 Toi-mi kareba to ki'epe ngkai Yesus pai' kiparata-kokoi: Alata'ala, Hi'a-mi baja, uma ria hangkedia' kabengia-na hi Hi'a.


Ɩɩ caa ma tɔm mʋɣʋ tɔɣɔ, tɔfɔ ma heeliɣi-mɛ sɩ Yohaanɩ ɩnəɣəlɛ Ilii wei paa tɔma sɩ ɩ ká məlɩ tɔ. 	 Ria nabi owi to mpolowa karata-na nculii' nabi Elia. Jadi', ane dota nipangala', Yohanes toe-mile nabi Elia to ralowa owi-e.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yela-wɛ na ɩ́ taɣanɩ kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpaʋ na ɩ́ tɛsəna kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ. 	 Kanapalahii-rami, mehawi' -imi hi sakaya hilou hi dipo rano.


Tɔʋ, kancaalaɣa ɩlɛ, nti ma tʋɣɩ-mɛ sɩ ɩ́ la tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ tɛkəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ niŋ kɛ yəlaa təna tɔɔ, na ɩ́ sələməɣɩ-ɩ pa tɔɔ, na ɩ́ wiikina-ɩ pa tɔɔ, na ɩ́ sɛɛkɩ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ pa tɔɔ. 	 Lomo' -lomo' -na, mohawa' -a bona hawe'ea topetuku' Pue' Yesus mosampaya, mpobua' pekakae, pomperapia' pai' pontarima kasi-ta hi Alata'ala. Mosampaya-ta mposampayai hawe'ea tauna,


Ɩ́ taa pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ́ tʋɣɩ mə tɔɔnaa kɛ kacɔka nyəm, ɩsɩɩ nyɔɔsɩ taɣanʋɣʋ na wʋla nyəmnaa tʋɣʋ, yaa wontu kʋpantʋ suuu sɩ pə́ la-mɛ na ɩ́ te. 	 Ane doko' subo' -koi, neo' kasuboa' to hi mali-na-wadi, hewa mporampai wuluwoo' ba mpakancola woto hante bulawa pai' pohea to masuli' oli-na.


Pa təna mpa pa laala-m kɔntɛ tɔ, paa kɛ́ ŋmɩɩlaa na wakəllaa kɛ́, heeŋ ta tɩɩ nɩɩna-wɛ. 	 Hawe'ea tauna to rata meri'ulu ngkai Aku', topanako pai' toperampaki-ra-hana. Aga bima-ku uma mposaile' pekio' -ra.


Yesu-wɛ pa kɔma pá tala təyaɣa tɔ Yesu ta tisi sɩ samaa ɩ́ təŋɩ-ɩ na pá sʋʋ. Ama Piyɛɛ na Yohaanɩ na Saakɩ na pəyaɣa caa na ka too pa tike pa sʋʋna. 	 Karata-ra hi tomi Yairus, Yesus uma mpiliu kabua' -bua' tauna mesua' dohe-na. Muntu' Petrus, Yohanes, Yakobus hante tina pai' tuama ana' toei-wadi to ma'ala mesua'.


Na mpʋ tɔtɔɣɔ na mɛ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ mə laŋa ɩ́ hɛɛ, pə wɛɛ sɩ má na mɛ tá laŋa ɩ́ hɛɛna. 	 Kusarumaka wo'o bona ompi' -ompi' motarima kasi pai' goe' hangkaa-ngkania hante aku'.


N tɔɣa suulu na ń tɔɣɔ ma kʋnyɔŋ, na paa na mpʋ tɔ n ta lɔ tɔɔŋ. 	 Ntaha-koi mpotodohaka kaparia sabana pepangala' -ni hi Aku', pai' uma wa saleo nono-ni mpotuku' -a.


Mɛləcisetɛɛkɩ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ Salɛm wulaʋ, na ɩ kɛ́ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ kɔtʋlʋ. Mɛləcisetɛɛkɩ ɩnɩ ɩ səŋna Apəlaham kɛ waatʋ wei ɩ́lɛ́ ɩ tɛma awulaa kɛ kəlʋɣʋ kɛ yoou taa na ɩ́ mələɣɩ kpente tɔ, na ɩ́ kooli-ɩ kʋpantʋ. 	 Melkisedek toei, raja hi ngata Salem owi, pai' imam wo'o-i, to mpokamu bago mpepue' hi Alata'ala Topejadi'. Nto'u-na Abraham nculii' ngkai panga'ea mpodagi raja-raja, Melkisedek toe-imi to tumai mpotomu-i pai' mpogane' -i.


Taa yele na nɔɣɔlʋ kpɛɛna-ŋ sɩ n kɛ́ pəyaɣa. Ama wɛɛ wei Ɩsɔ sɛɛlaa lɛlaa ká kɛɛsəɣəna na pá lakɩ tɔɣɔ nyá yɔɣɔtaɣa taa, na nyá tɔntɛ na nyá sɔɔlʋɣʋ kɛ lɛlaa taa, na ɩsəna n tɛmna Ɩsɔ kɛ́ nyá taa na nyá tənaŋŋ wɛɛtʋ pə taa. 	 Nau' mongura-pidi-ko, aga neo' -ko ma'ala rapemarua'. Kana jadi' tonco-ko hi ompi' -ompi' hampepangalaa' hi rala pololita-nu, pogau' -nu, ahi' -nu hi doo-doo, pepangala' -nu hi Pue', pai' po'ingku-nu to moroli'.


Pə wɛ mpʋ tɔ, ta mpaaʋ taa pə mʋna tə́ fɛlɩ lampuu kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na? 	 Jadi', toe pai' kiperapi' bona nu'uli' -kakai Guru: ntuku' atura agama-ta, ba ma'ala moto-ta mpobayari paja' hi Kaisar, ba uma-di?"


Ɩlɛ ma heeliɣi-mɛɣɛ sɩ ɩ́ sələməɣɩ, paa ha-mɛɣɛ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ, ɩ́ hikiɣi kɛ́, ɩ́ makɩ, pa tʋləɣɩ-mɛɣɛ. 	 "Jadi' ku'uli' -kokoi: Perapi' -mi hi Alata'ala, nawai' moto-ta mpai'. Pali' kaparaluua-ta hi Alata'ala, tarata moto mpai'. Neo' tabahakai mpopebea wobo', Alata'ala mpobea moto-taka mpai' wobo' -na.


Ɩlɛna ɩ́ tasa sɩ: Ma kaa tasa tɔɔsʋɣʋ kɛ pa ɩsaɣatʋ na pa kʋpəntəŋ tɔɔ kɛ́ paa pəcɔ. 	 "Jeko' -ra pai' sala' -ra tungkai' kulipo' -mi."


Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ pə ta yele sɩ Henɔkɩ ɩ́ sɩ kʋsəpʋ. Ama pə kpaɣa-ɩ na ɩ ɩsɛ na pə́ kpaasɩ-ɩ Ɩsɔ cɔlɔ, na nɔɣɔlʋ ta tasa-ɩ keesuɣu, Ɩsɔ kpaasa-ɩ ɩ cɔlɔ tɔ pə tɔɔ. Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Henɔkɩ te Ɩsɔ tɔɣɔ Ɩsɔ kpaasa-ɩ. 	 Ngkai pepangala' -na Henokh, uma-i-hana mate, ra'ongko' tuwu' -tuwu' -i ngkai dunia' toi. Uma hema to mporua' woto-na, apa' Alata'ala mpo'ongko' -i ngkai dunia' toi. Hi rala Buku Tomoroli' te'uki': kako'ia-na Henokh ra'ongko', Alata'ala mpokagoe' -i.


Tənaɣa Yuta nyʋɣʋ nyə́ma təna pəsənaa sɩ: Ye mpʋ n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa ntɔ? Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tə maɣamaɣa tə lɩɩnna mə nɔɔsɩ taa, ma kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa kɛ́. 	 Ra'uli' wo'o-mi topohura toera: "Ane wae-di, Ana' Alata'ala mpu'u-ko?" Na'uli' Yesus: "Wae mpu'u-di, hewa to ni'uli' tetu-e."


Ɩ́ feŋ na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛʋ mpaaʋ kɛ teu. Ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ, ɩ́ nyɔɔ toŋ. 	 Mo'inga' -inga' -koi, pakaroho pokore-ni! Pakaroho-koi pai' bia' hi pepangala' -ni!


Kaɣana tə naa kɛ́ ɩsɩɩ pa naakʋɣʋ pʋlʋ ɩlɛɛmʋɣʋ təcantəlaa kɛ tiŋ taa tɔ. Ama tɩɩ tɛ na tə́ ná təkelekele. Kaɣana mpi mpi ma nyəmá tɔ titite kɛ́. Ama maa tɛ na má nyɩ pə təna təpaɩpaɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ nyəma-m tɔ. 	 Apa' tempo toi, kita' hewa tauna to mponaa lence hi pampewao' to mogawu, apa' ko'ia ta'incai hawe'ea-na hante kanoto-noto-na. Mpeno-damo pai' lako' tapaha hawe'ea-na, apa' tahilo-i Alata'ala wingke-ngkawingke. Tempo toi, ko'ia hono' pe'inca-ku. Mpeno-damo pai' lako' ku'inca mpu'u, hewa Alata'ala wo'o mpo'inca-a.


Pə taɣa ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kɛna kɔkɔ ŋkɛ. Ama ɩ kɔmaɣa sɩ ɩ kɛɛsəɣɩ kɔkɔ ŋkɛ ka yaasi. 	 Yohanes, bela-hawo hi'a baja toe-e. Pai' -i tumai, mpopalele baja toe hi hawe'ea tauna.


Nti ma wiikina-mɛ təsiɣisiɣi tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ́ lá luɣu na má məlɩ mə kiŋ kɛ lɔŋ. 	 Pai' aku', mperapi' mpu'u-a bona niposampayai-a-kuwo, bona sohi' -a nculii' pai' mpohirua' -kokoi.


Kʋlʋmaa mɛɣɛ pa tɔŋna tʋʋʋ na pá lakɩ mpi pə fɛɩ teu tɔɣɔ samaa taa. Pəyele kʋlʋmaa mɛ mə sɔɔlʋ ná pɩɩna sɩ ɩ́ te mpa pa tɔŋna wahala tʋɣʋ ɩsɩɩ mɛ tɔ. 	 Ria-koi to raruge' pai' rabalinai' hi mata ntodea, ria wo'o-koi to mpotulungi doo-ni to rabalinai', duu' -na koi' lau wo'o-mi to rakahurui.


Na ɩ́ tasa lɛntɩ tɔtɔ sɩ: Ye ɩsɩɩ alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛna liɣitee nyəɣətʋ naanʋwa, ɩlɛna kʋlʋmʋɣʋ le, ɩ mʋsəɣɩ fətəla kɛ́, na ɩ́ hasa ɩ təyaɣa təna na ɩ́ taasɩ tətetete, haləna ɩ́ kɔɔ na ɩ́ na-kʋ. 	 "Rapa' -na ria hadua tobine to ria-ki hampulu' mpepa' doi pera' -na. Ane moronto hampepa', napa to nababehi? Mposuwe palita-i pai' -i mpehaii tomi-na, pai' napali' hiapa-apa karontoa-na, duu' -na narua'.


Tənaɣa saləka taŋlʋ fema na ɩ́ ná saləka nɔnɔɔsɩ tʋlaa. Ɩlɛna ɩ́ kpɛɛ laɣatɛ sɩ ɩ kʋɣɩ ɩ tɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ hʋʋwa sɩ ɩsəntɔ saləkatʋnaa lɩɩwa na pá se. 	 Molike-imi kapala' tarungku', nahilo-hawo hawe'ea wobo' tebea-mi. Kanawute' -nami piho' -na doko' mekahunca', apa' na'uli' -hawo metibo' -ramo hawe'ea to ratarungku'.


Ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ ɩ təmlɛ nyə́ma kiŋ sɩ: Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ ɩ́lɛ́ ɩ taɣanna fem. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ lakɩ piti təma. 	 Toe pai' na'uli' -raka topobago-na: "Bate Yohanes Topeniu' -le Yesus toei lou! Tuwu' nculii' -imi! Toe-hana pai' ria baraka' -na mpobabehi tanda to mekoncehi."


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa heela-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu tɛɛkəna. 	 Ra'uli' -ki: "Yesus to Nazaret-le liu oe-e lou!"


Ama tá mpa tə tɔka Ɩsɔ kʋpampam pənɛ tɔ tə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ cʋɣʋ wontu. Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá ná teu sɩ Ɩsɔ hana-tʋɣʋ toma sɔsɔɔna anɛɣɛ kʋhaʋ, pə taɣa tá maɣamaɣa tá nyəna. 	 Bohe mpu'u baraka' to mobago hi rala katuwu' -kai, apa' Alata'ala mposarumaka-kai mpokeni baja-na toe. Hiaa' kai', manusia' -wadi-ka-kaiwo. Kai' hewa kura tana' -wadi, aga nau' wae, to ihia' rewa to masuli' lia oli-na. Ngkai toe-mi, monoto hi hawe'ea tauna baraka' to ria hi kai', baraka' to ngkai Alata'ala, bela baraka' -kai moto.


Ye mɩɩ tɛma takəlaɣa kanɛɣɛ kalʋɣʋ ɩlɛ ɩ́ tɛləsɩ Layotisee Yesu sɛɛlaa na pɛlɛ pá kala-kɛ tɔtɔ. Mɛ tɔtɔ mɩɩ mʋ Layotisee nyə́ma nyəŋka na ɩ́ kala. 	 Ane oti-mi nibasa sura toi hangkaa-ngkania, kuperapi' bona nipakatu wo'o hilou hi to Kristen to hi Laodikia bona rabasa wo'o-rawo. Pai' sura-ku to kupakatu hilou hi Laodikia, nibasa wo'o-koiwo mpai'.


Paa na mpʋ Ɩsɔ sɛɛlaa napəlɩ mpa pa lɩɩna Sipili na Silɛŋ tɔ pa pola Antiyɔka na pá heeliɣi mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Tacaa Yesu Laapaalɩ Kʋpaŋ. 	 Jadi' ngkai ree, ria wo'o-ra-rawo to mepangala' hi Yesus to ngkai tana' Siprus pai' Kirene. Ngkai hira' toe, ria to hilou hi ngata Antiokhia mpokeni Kareba Lompe' hi tauna to bela-ra to Yahudi, mpo'uli' -raka Kayesus-na Pue'.


Ɩsɩɩ ma nɩɩkʋɣʋ sɩ ma piya təŋəɣɩ tampana tɔ pə wɛ-m leleŋ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 	 Uma ria to kupokagoe' melabi ngkai tohe'i, mpo'epe kareba to mpo'uli' ana' -ku mpotuku' ncuu tudui' to makono.


Mə tɔɔ kɛ́ pə tənaɣa mpʋ pə lakɩ, Ɩsɔ tɔŋna ɩ pɛɛlɛɛ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ yəlaa paɣalɛ kɛ tam kɛ́ sɩ ɩ́ la na yəlaa mpɛ pa samaa paɣalɛ sɛɛ-ɩ sɩ ɩ́ na təmlɛ, na pə́ kʋsɩ ɩ teeli. 	 Hawe'ea kasusaa' to kikolo, kikolo bona koi' mporata kalompea'. Apa' ane kawoo-woria' tauna mpo'epe Kareba Lompe' pai' Alata'ala mpohore-ra ngkai huku' jeko' -ra sabana kabula rala-na, kawoo-woria' wo'o to mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala, alaa-na hanga' -na rapomobohe.


Pəlɛ pə paasi, pə fɛɩ ɩsɩɩ ɩ taŋaa sɩ yəlaa ɩ́ tʋ-ɩ niŋ kɛ natəlɩ tə taa kɛ́ paa pəcɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩnɩ ɩ tənna yəlaa təna wɛna pa ɩsɛ na pá feesiɣi, na ɩnɩ ɩ haakəna-wɛɣɛ pə təna. 	 Uma wo'o-i merapi' tulungi hi manusia', apa' Hi'a-hana to mpowai' -ta katuwua' pai' inoha' pai' hawe'ea to taparaluu.


Yesu hətɛ tɔŋna yaaʋ kɛ paa timpi. Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ Helɔtɩ nɩɩ Yesu taŋ. Na yəlaa lɛlaa náá tɔŋ sɩ: Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ ɩ́lɛ́ ɩ femna. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ wɛna piti təma lapʋ pəsʋɣʋ. 	 Nto'u toe, Magau' Herodes Antipas mpo'epe kareba napa to nababehi Yesus, apa' hanga' Yesus rapotompo'wiwi hiapa-apa. Ria to mpo'uli': "Yesus toei lou, Yohanes Topeniu' -ile tuwu' nculii'! Toe-hana pai' ria baraka' -na mpobabehi tanda mekoncehi toe-e."


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyəna ɩsɔtaa tillu na sɔɣɔntʋ sɔsɔɔntʋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, susuwe? Tənaɣa ɩsɔtaa tillu cɔ-ɩ sɩ: Ɩsɔ mʋ nyá sələməŋ, na ɩ sama sənaʋ mpi n səŋna kʋnyɔntʋnaa tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔɔsɩ nyá tɔɔ. 	 Me'eka' -i Kornelius mponaa mala'eka toei. Metompoi' -i: "Napa-die Pue'?" Na'uli' mala'eka toei: "Goe' -i Alata'ala mpo'epe posampaya-nu, pai' na'inca kamanara-nu mpotulungi tokabu.


Mɛ mpa nyɔɣɔsɩ wɛna kaɣana tɔ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Mɩɩ tɛna na ɩ́ haɣa teu. Mɛ mpa ɩ́ wiiki kaɣana tɔ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Ɩ́ ká tɛ na ɩ́ woŋ teu. 	 Morasi' -koi to mo'oro' tempo toi, apa' rabohui moto-koi mpai'. Morasi' -koi to geo' tempo toi, apa' goe' moto-koi mpai'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Pəyaɣa ma ma kaa lu natəlɩ na má la. Ama nti ma Caa tɔŋa lapʋ na má naakɩ tɔ ntəɣɩ ma təŋəɣɩ. Ma Caa lakɩ pə təna mpi tɔ, Pəyaɣa ma ma lakɩ-wɩ tɔtɔɣɔ. 	 Toe pai' na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Makono mpu'u lolita-ku toi: Aku' Ana' Alata'ala, uma-a bisa mobago ntuku' konoa-ku moto. Muntu' to kuhilo ngkai Tuama-ku, toe-mi to kupobago. Napa-napa bago Tuama-ku, tetu wo'o-kuwo bago-ku.


Ɩsəna ɩ́ ká sələmɩ tɔɣɔlɛ sɩ: Ta Caa wei nyá n wɛ ɩsɔtaa tɔ, nyá hətɛ ɩ́ wɛɛ katɛ. 	 Jadi', mosampaya hewa toi: Tuama-kai to hi rala suruga, Pomperapia' -kai, bona hawe'ea tauna mpobila' hanga' -nu to moroli',


Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ laŋlɛ cɛpəna ɩsɔtaa tillu tɔm ntəɣɩ sɔsɔm, na ɩ́ maɣasɩ sɛɛtʋ ntɩ tə hʋwɛɛ kɛ ɩ taa ɩ ta cɛkəna. 	 Konce-i Maria mpo'epe lolita mala'eka toei, pai' -i mopekiri ba napa batua petabe-na toe.


Ɩlɛna apalʋ ɩnɩ ɩ́ wiina Yesu kɛ́ teu sɩ ɩ́ taa tɔɣɔnɩ-wɛɣɛ tɛtʋ ntɩ tə taa. 	 Rajojo seta toera merapi' hi Yesus bona neo' -ra napopalai ngkai ngata toe.


Paa na mpʋ mə taa nɔɣɔlʋ nyʋɣʋ kaa holi-ɩ holuɣu maɣamaɣa. 	 Aga kakoo-kono-na uma moto-koi moapa. Nau' hangkaho wuluwoo' -ni uma mpai' ria to moronto.


Na má, má heeliɣi-ŋ təfoo sɩ nyá hətɛ yɔɣɔtəɣɩ sɩ, Pəlɛ, na pəlɛ nyá nyá tɔɔ kɛ́ maa sɩɩ ma yəlaa kpekəle. Na səm kaa pəsɩ na pə la-wɛɣɛ pʋlʋ cəcəka. 	 Jadi', toe pai' rahanga' Petrus-ko-- batua-na `watu.' Pai' hi lolo parawatu tohe'i kuwangu tomi-ku-- batua-na, kurumpu hawe'ea tauna to mpopangala' -a. Hawe'ea kuasa anudaa' uma mpokulei' mpodagi-ra.


Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa nyʋɣʋ tʋ na kɔtəlaa sɔsaa pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna tillaa mʋkʋɣʋ mpɩ pə tʋ-wɛɣɛ piti kɛ teu. Haləna pa ta nyɩ mpi tɔm tənɛ tii tɛna tɔ. 	 Kara'epe-na toe, ingu' -ramo kapala' polisi Tomi Alata'ala hante imam pangkeni, ba napa to jadi' hi suro toera. Pai' koro' wo'o-ra, ba napa-di mpai' to jadi'.


Ɩlɛna ɩ́ pəsɩ na ɩ́ ləsɩ mpi pə wɛ teu tɔ. Ye pə lapa mpʋ ɩ́ ká la kʋpama na pa kaa na mə kiŋ kɛ taalɩ nɔɣɔlʋɣʋ Kilisiti kʋyakʋ wule. 	 Ane hewa toe-mokoi ompi', ni'inca mpu'u-mi mpelihi napa to meliu kalompe' -na. Mosampaya-a bona moroli' katuwu' -ni hante uma ria kasalaia' -na hi eo karata-na nculii' Kristus.


Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ ka kpɛɛsɩ sɩ pə taɣa mpʋ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká kʋ mə pááná na ɩ́ caɣa təpamm na ɩ́ taa la mpi pə ta maɣa tɔ. 	 Uma hema to mposapu toe. Toe pai' mengkalino-ta ulu, neo' -ta nakeni roe nono-ta.


Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ wei ɩnɩ ɩ alɔɣaa pa loo mpʋ tɔ, ɩ sələma Yesu sɩ ɩ́ yele na ɩnɩ ɩ́ təŋɩ-ɩ. Ɩlɛna Yesu náá kisi na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: 	 Ane tauna to napaka'uri' Yesus, merapi' -i bona ma'ala-i hilou dohe-na. Tapi' uma-i napiliu, na'uli' -ki:


Na pá nyəma-ɩ na təma kʋpana ɩsɩɩ ɩ piya tɔkʋɣʋ na mʋʋlaa tɔkʋɣʋ na Ɩsɔ yəlaa nɔɔhɛɛ kɔʋ na kʋnyɔntɔɣɔlaa sənaʋ na təma kʋpana təna lapʋ. 	 Kana to monoto kalompe' gau' -ra, rapa' -na: mpewili' lompe' ana' -ra, jole' mpopehani toliu, mpotulungi ompi' -ompi' hampepangalaa' -ra, mpojampangi tauna to hi rala kasusaa', pai' biasa mpobabehi butu nyala pobago to lompe'. Tobalu to hewa toe-mi to natao rapewili' ompi' -ompi' hampepangalaa'.


Waatʋ wei pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩlɛna, pá sʋʋ lɔɔlʋɣʋ kɛ kʋlʋm kʋlʋm. Pə kpaɣaʋ sɔsaa na pə́ polo piya tɔ. Halɩ pə́ kɔɔ pə́ yele Yesu tike na alʋ ɩnɩ, na ɩ́ səŋa tənaɣa tam. 	 Kara'epe-na pangkeni to Yahudi lolita Yesus tohe'e, pengkawusili-rami hadua hadua, ntepu'u ngkai totu'a duu' rata hi to mongura. Ka'omea-na, malai omea-ramo, muntu' Yesus-damo to hi ree hante tobine toei hi laintongo' ntodea.


Na paa yele na yəlaa cɛsəlaa na pɔpɔtʋnaa mpa pa ləmaɣasɛɛ taa səpa ɩsɩɩ pa tɩɩla-yɛɣɛ kɔkɔ na paa tasəɣɩ kʋpantʋ natələɣɩ cɛkənaʋ tɔ pɛlɛ pa tolisi-wɛ. 	 Tudui' toe raparata tauna to boa', hanyala lolita-ra hanyala kehi-ra. Mobengi nono-ra, uma-pi ra'incai me'ea' ane rababehi gau' to dada'a.


Ye mɩɩ kɔma na ɩ́ la na pə ná sɩ ɩ́ nɩɩnaa təkpataa, ɩlɛ pə kaasa mpa pa təna na paa caakɩ nɩɩnaʋ tɔ tá sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ tə́ hɔ pa ŋkpaŋŋ. 	 Jadi', ane monoto-damo pengkoru-ni hi kai', sadia moto-makai mpohuku' -ra to mesapuaka-pidi.


Ɩ́ nyəmá teu sɩ ma ta mɩɩsəna-mɛ. Ama lɛlaa ná tɛɛna-tɩ sɩ acilaɣatʋ kɛ ma lapənaa na má nyɩ-mɛɣɛ katɔsɩ na pɔpɔtʋnaa na má kpa-mɛ. 	 Ni'inca moto ompi' ka'uma-ku ria mpo'alai' -koi ba napa-napa. Aga ria oa' to mpotuntui' -a, ra'uli' topo'akala-a. Ra'uli' mporata-a rasi' ngkai koi' hante pebagiu-ku.


Pa tʋkʋɣʋ yʋlʋ kɛ kʋnyɔŋ kɛ yem na ɩ́ suma sɩ Ɩsɔ tɔɔ tɔ pə wɛ teu kɛ́. 	 Ane ria-koi to nabalinai' maradika-ni nau' uma ria sala' -ni, pai' ane ntaha-koi mpokolo kaparia toe apa' mpokiwoi-koi konoa Alata'ala, bate nagane' -koi Alata'ala.


Mpi tɔ pə taɣa ɩsɔtaa tillaa kɛ ɩ waasəɣɩ. Ama Apəlaham piya kɛ ɩ waasəɣɩ ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. 	 Jadi', monoto-mi ta'inca: bela mala'eka to natulungi, kita' muli Abraham-hana to natulungi.


Ye mpʋ ɩlɛ ma taapalaa, waatʋ wei maa wɛ mə cɔlɔ tɔ ɩ́ nɩɩna-m pə təna pə taa kɛ́. Na paa pənɛntɛ ma fɛɩ mə cɔlɔ, pə kəla teu sɩ ɩ́ nɩɩna-m mpʋ tɔtɔ. Ɩ́ pɛɛkəɣɩ mə nyɔɔŋ yapʋ tɔm na sɔɣɔntʋ na seluɣu. 	 Toe-mi ompi' to kupe'ahi', ku'inca kampotuku' -ni hawa' -ku. Bula-ku ria dohe-ni, nituku' mpu'u hawa' -ku. Jadi', peliu-liu-nami tempo toi bula-ku molaa, kuperapi' bona nipelompehi mpu'u po'ingku-ni, hewa to masipato' hi tauna to nahore Alata'ala ngkai huku' jeko' -ra. Mengkoru-mokoi hi Alata'ala, pai' poka'eka' mpu'u-koi mpobabehi po'ingku to dada'a.


Pə tɔɔ kɛ́ paa hʋlɩ suulu kɛ Tiii na Sitɔŋ pə nyə́ma kɛ hʋʋlɛ kʋyakʋ wule na pə kəlɩ-mɛ. 	 Jadi', hi Eo Kiama mpai', meliu-pi pehuku' -na Alata'ala hi koi' ngkai pehuku' -na hi to Tirus pai' to Sidon.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpa Yesu na pá pona kɔtʋlʋ sɔsɔ təyaɣa, na Piyɛɛ təŋaɣa ɩ waalɩ kɛ́ táálə́ḿ tɔɔ. 	 Ngkai ree, rahoko' mpu'u-imi, pai' -i rakeni hilou hi tomi Imam Bohe. Petrus metuku' ngkawao-wadi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpa pʋɣʋ tɔɔ na ɩ́ yaa mpa ɩ caa tɔɣɔ ɩ kiŋ, na pɛlɛ pá polo. 	 Oti toe, Yesus manake' hilou hi bulu' -na, pai' -i mpokio' tauna hema-hema to napokono. Rata mpu'u-ramo,


(Ama pa təna mpa pa caɣa tətɔɣɔlɛ tɔ, pa taa nɔɣɔlʋ ta nyɩ mpi pə tɔɔ ɩ yɔɣɔta Yutaasɩ kɛ mpʋ tɔ. 	 Ane doo-ra to ngkoni' dohe-ra, uma ra'incai napa pai' Yesus mololita hewa toe hi Yudas.