Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ ləsɩ tá nyɩɩlʋɣʋ kɛ ɩsəna tá tɔntɛ tewa Ɩsɔ sɛɛlaa mɛ mə kiŋ, na tə́ kɛɛsaa na tə́ tá liɣiti tiili tɔ, Ɩsɔ maɣamaɣa ná ná mpʋ tɔtɔ. 	 Ni'inca moto kamoroli' po'ingku-kai wengi hi koi' to mepangala' -mi hi Pue' Yesus. Monoa' po'ingku-kai, uma ria kasalaia' -na. Koi' -mi sabi' -kai ompi', hante Alata'ala wo'o.


Ḿpʋ́ɣʋ́ teŋku ləsa sətaa mpa ɩ ka lipa tɔ. Na səm na sətaa təcaɣalɛ náá ləsɩ tɔtɔɣɔ yəlaa mpa paa wɛ pə taa tɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ paa wei kɛ́ nti ɩ ka lapa tɔ. 	 Pai' kuhilo-ramo tauna to mate, to kedi' ba to bohe tuwu' -ra, mokore hi nyanyoa Pohuraa toe. Tauna to mate matala hi tahi', tauna to mate ntani' -na, hawe'ea tauna to ria hi po'ohaa' tomate, mokore omea-ramo hi nyanyoa Pohuraa toe. Pai' buku-buku rawole-mi. Hi rala buku toe, te'uki' babehia tomate toera. Jadi', hawe'ea tomate toera ratu'u-miraka huku' -ra ntuku' napa to te'uki' hi rala buku-buku toe, huku' -ra ntuku' babehia-ra. Pai' rawole wo'o-mi buku kahanyala-na, hanga' -na Buku Katuwua'.


Pə wɛɛ sɩ Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa təna ká nyɩ teu təkpataa sɩ, Yesu wei ɩ́ kama səm tesika tɔɔ tɔ, ɩnəɣɩ Ɩsɔ lapa Sɔsɔ na Mesii. 	 Jadi', toe pai' hawe'ea to Israel kana mpo'inca mpu'u-mpu'u: Yesus to niparika' -e, Hi'a toe-mi to napelihi Alata'ala jadi' Pue' pai' Magau' Topetolo'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pɩɩ kɔɔ na təyaɣa caa təkɩ na ɩ́ kaləsɩ, na mɩɩ wɛna awalɩ tɔɔ, ɩlɛ ɩ́ sʋʋ mapʋ ntɛ́ nɔnɔɣɔ sɩ: Tacaa, tʋlɩ-tʋ. Ɩ́lɛ́ ɩ ká cɔ-mɛ sɩ: Ma ta nyɩ timpi ɩ́ lɩɩnaa tɔ. 	 Apa' rata mpai' tempo-na, mokore-imi pue' tomi toe hilou mpo'unca wobo'. Ane rapa' -na mokore hi mali-na-pidi-koi nto'u toe, mpopebea wobo' -koi, ni'uli': `Pue', bea-kaka-kaiwo!' "Natompoi' -koi mpai': `Uma-koi ku'incai, ba to ngkaiapa-koi.'


Ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ ka tɔka kɔpʋnaa na pá suna kʋnaasənam kantəkaɣa nyəm kɛ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa tɔ pa taa lɛlʋ kɔma na ɩ́ tɔ-m sɩ: Kɔɔ na má hʋlɩ-ŋ pɛɛlɔ wei paa kpa tɔ, Ɩwəyaɣa alʋ ntɛ́. 	 Oti toe, tumai hadua ngkai mala'eka to pitu to ngkakamu batili-e we'i to ihia' hante pitu nyala pesesa' to ka'omea-na. Tumai mala'eka toei mpo'uli' -ka: "Mai-moko, kutudo' -koko tobine to napemuai' Ana' Bima."


Anɩ ɩ́ nyəmá teu sɩ mpa pa lakɩ təma kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ Ɩsɔ təsɛɛlɛ caləsəɣəna-wɛ. Na mpa pa lakɩ kɔtasɩ kɛ kɔtaɣa təlatɛ tɔɔ tɔ pa hikiɣi pa paa nyəm kɛ kɔtasɩ nsɩ sɩ taa kɛ́. 	 Ha uma ni'incai ompi' ada agama Yahudi-e: Tauna to mobago hi rala Tomi Alata'ala mporata pongkoni' -ra ngkai Tomi Alata'ala. Imam to mpotunu pepue' ntodea hi lolo meja' pontunua pepue', mporata moto-ra tibo' ngkai pepue' toe.


Yesu kɔma ɩsɩɩ ɩ sʋʋkɩ ɩcatɛ, ɩlɛ alʋ leelu nɔɣɔlʋ ɩ pəyaɣa səpaɣalɛ na pá pukina-kɛɣɛ pim, na ɩcatɛ nyə́ma samaa təŋ leelu ɩnɩ ɩ waalɩ. Nkɛ ɩnɩ ka tike kɛ leelu ɩnɩ ɩ ka lʋlaa. 	 Mohu' -ramo hi wobo' wuntu ngata, rahilo-rawo wori' tauna mehupa' ngkai rala ngata, mpokowa' tomate. Tomate toei, hadua kabilasa, ana' hadudua, tina-na balu-mi. Wori' pue' ngata mpodohei tina-na hilou hi daeo'.


Paa ma apititu tənaɣa maa kpaɣa na má tala kʋnyɔntʋnaa, yaa paa ma tɔnʋɣʋ maɣamaɣa kɛ ma lapa awusa sɩ ye pa wɔkɩ kɔkɔ pa wɔ, ye maa sɔɔləɣɩ yəlaa pə tənaɣa mpʋ yem kɛ́. 	 Ane hawe'ea rewa-ta tawai' -raka tokabu, pai' ane ta'agi mate ratunu sabana petuku' -ta hi Pue' Yesus, tapi' ane uma ria ahi' -ta hi doo, uma ria kalaua-na tuwu' -ta.


Pa təna paa kpa pa laŋa kɛ́ na pá wiiki sɔsɔm. Ama Yesu heela-wɛ sɩ: Ɩ́ taa wii, ka too kʋtoo kɛ́, ka ta sɩ se. 	 Hawe'ea tauna to morumpu hi tomi Yairus geo' pai' motantangi', mpotantangii' ana' to mate toei. Na'uli' Yesus: "Neo' -pi-hawo geo'. Uma-ile mate-e, leta' -i-wadi-hawo."


N ta pəlɩ ma nyʋɣʋ taa kɛ́ nim. Ama tulaalʋ kʋpampaŋ kɛ ɩ́lɛ́ ɩ pəla, halɩ ma nɔɔhɛɛ tɔɔ. 	 Iko, uma nulanai woo' -ku ntuku' ada-ta hi torata. Hiaa' tobine toei mpobowohi witi' -ku hante lana honga to masuli' oli-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná takəlaɣa kɛ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ niŋ taa, na pá kpila-kɛɣɛ kekeele na pá ŋmaawa ka taa na ka waalɩ, na pá taala ka tɔɔ kɛ́ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa na pə́ tʋ niŋ. 	 Ngkai ree kuhilo, ria sura halulua hi pale ka'ana-na to Mohura hi Pohuraa Magau'. Sura toe ukiaa' ntimalia, ralulu pai' rasaa' hante pitu meha' saa' bona uma ma'ala rabongka.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kpaɣa yəlaa liɣiti ɩnɩ. Tɛʋ fema, ɩlɛna ɩ́ na-wɛ pá kpɛntɩ na pá la nyɔɔŋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtaɣa. Pəlɛ pə waalɩ, ɩlɛna ɩ́ polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ na ɩ́ kpaalɩ kʋyaŋku pa kɔtaɣa ka sɩɩ tənaɣa tɔ. Pə wɛɛ sɩ kʋyakʋ ŋku paa la kɔtasɩ kɛ paa wei ɩ nyʋɣʋ tɔɔ tɔ. 	 Paresa' -ra toe napangala' mpu'u-mi Paulus. Kamepulo-na hilou mpu'u-imi hante to opo' tohe'era mpobabehi ada agama pompobohoi' woto. Oti toe, mesua' -imi hi rala Tomi Alata'ala mpo'uli' -ki imam hangkuja eo-pi pai' lako' hudu tempo pompobohoi' -ra. Apa' ane hudu-damo tempo pompobohoi' -ra, Paulus hante doo-na to opo' toera hore-hore kana ngkeni pepue' -ra.


Ye asaɣaa mɛ mɩɩ pəsa mə piya kɛ kʋpantʋ lapʋ, Tacaa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ kaa cɛla ɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ mpa pa sələməɣɩ-ɩ tɔ? 	 Nau' hewa apa-mi kadada'a-nie, ni'inca moto mpowai' to lompe' hi ana' -ni. Peliu-liu-nami Tuama-ni to ria hi rala suruga! Bate nawai' Inoha' Tomoroli' hi tauna to merapi' hi Hi'a."


Ma piya tə taa makɩ nɔɔsɩ taa kɛ́ yem kɛ́ tá təma sɔɔlʋɣʋ tɔm. Ama tá lakasɩ ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔtɔ sɩ tə sɔɔla təma na tampana. 	 Ana' -ana' -ku, neo' ma'ahi' hi wiwi-wadi, neo' ta'uli' kampoka'ahi' -ta ompi' -ta pai' uma tababehi napa-napa mpotulungi-ra. Ma'ahi' -ta hante kehi-ta, apa' toe-mi ahi' to makono mpu'u.


Pə maɣamaɣa kɛ pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Pə kaasa pəcɔ maɣamaɣa kɛ́ sɩ wei ɩ kaɣa ɩ kɔɔ tɔ ɩ́ kɔɔ. Ɩ kaa taaŋɩ se. 	 Uma-pi mahae, madupa' Lolita Alata'ala to mpo'uli': Bate tumai-ile to tumai-e, uma-ipi mahae rata, uma-i leba' ntalu'aa'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tokina kʋtɔntʋ niŋ na ɩ watʋ ya kpakpaa. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caləsɩ-wɛ. 	 Yesus mpokamu pale-na, ncaliu mo'uri' -imi. Kaliliu memata-imi-hawo, pai' -i mpolayani Yesus.


Paa ŋmaawa na pá pusi ɩ nyʋɣʋ tɔɔ sɩ: Yuta nyə́ma Wulaʋ sɔsɔ ntɔ. 	 Hi kaju parika' -na Yesus hi ntoto woo' -na ria ukia' hewa toi: TOI-MI MAGAU' TO YAHUDI.


Nkɛ ka kiŋ kɛ Ɩsɔ teeli naakɩ na pə́ tee ɩsɩɩ kɔkɔ. Na ka kiŋ tɔtɔɣɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ teitei kɛ́ ɩsəna Ɩsɔ wɛɛtʋ maɣamaɣa wɛɛ tɔ. Ɩ nɔɣɔ taa tɔm toma kɛ ɩ tɔkəna ɩsɔtaa na atɛ na pə́ səŋaa. Ɩ tɛma yəlaa ɩsaɣatʋ kpiisuɣu təkpatakpata ɩlɛna ɩ́ kpa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ kɔŋkɔŋ taa. 	 Hi'a-mi to mpopohiloi-ta kabohe tuwu' -na Alata'ala. Kehi-na pai' kabaraka' -na hibalia hante kehi pai' kabaraka' -na Alata'ala. Hi'a to mpokuasai pai' mpewili' hawe'ea to ria hante lolita-na to mobaraka'. Ka'oti-na mpobohoi' manusia' ngkai jeko' -ra, hilou-imi mohura hi mali ngka'ana Alata'ala hi Pohuraa Kamagaua' -na hi suruga.


Ɩ tasa ɩ ɩfalaa cɔlɔɣɔ məlʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ maɣana pa tɔŋna tom tɔtɔ. Pa kpisa pá caɣana pa ɩsɛ. Ɩlɛ pa ta nyɩ nti pá cɔ-ɩ tɔ. 	 Oti toe, nculii' wo'o-imi mporata ana'guru-na, leta' wo'o-ra-wadi apa' mopoke' rahi mata-ra. Nakehele-ra, aga uma-ra winihi apa' uma ra'incai ba napa to ra'uli' -ki.


Ma hʋʋ teu sɩ ɩsəntɔ ɩ́ nɩɩwa ɩsəna Ɩsɔ lapa-m suulu na ɩ́ tʋ-m sɩ má la təmlɛ kɛ mə kiŋ tɔ. 	 Tantu ni'epe-mi beiwa Alata'ala mpowai' -a pobago-ku toi, bona mpokeni-a Kareba Lompe' to mpo'uli' kama'ahi' -na Alata'ala hi koi' to bela-koi to Yahudi.


Filipʋ ka kɛ́ Antəlɩɩ na Piyɛɛ pa ɩcatɛ Pɛtɛsaita tʋ kɛ́. 	 Filipus toei, ngkai ngata Betsaida, ngata-ra hira' Andreas pai' Petrus.


Ɩlɛna pa ɩsɛ kuli. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpaala-wɛ na toŋ sɩ: Tɔʋ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ yoo. 	 Kaliliu pehilo-ramo. Ngkai ree, Yesus mpotagi-ra, na'uli' -raka: "Neo' nilolita hi hema-hema napa to kubabehi hi koi' toi-e'!"


Pa lapa ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩsɩ naalɛ, haləna Yuta nyə́ma na kpaɩ nyə́ma mpa paa wɛ Asii tɛtʋ taa tɔ pá nɩɩ Tacaa tɔm. 	 Toe bago-na rala-na rompae, duu' -na hawe'ea tauna to hi propinsi Asia, lompe' to Yahudi lompe' to bela-ra to Yahudi, mpo'epe-ramo Lolita Pue'.


Pa tɛma-ɩ paanaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna pá wɔɣɔsɩ capa ɩnɩ na pá məŋna-ɩ ɩ wontu na pá tɛɛna-ɩ kam kɛ səm tesika tɔɔ. 	 Ka'oti-na rapopo'ore' hewa toe, raroncu-mi baju to rabajui-ki we'i pai' ra'uncoi' nculii' -i pohea-na moto-mi. Oti toe rakeni-imi hilou hi mali ngata bona raparika'.


Tillaa tala Antiyɔka, ɩlɛna pá koti Yesu sɛɛlaa, na pá kɛɛsɩ-wɛɣɛ mpi Ɩsɔ lapa pa kiŋ tɔ, na ɩsəna ɩ ha mpaaʋ sɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa maɣamaɣa pá mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔ. 	 Karata-ra hi Antiokhia toe, rarumpu-ramo hawe'ea topepangala' hi Pue' Yesus, pai' ratutura-raka hawe'ea to nababehi Alata'ala hi pomakoa' -ra. Ralolita wo'o beiwa Alata'ala mpobea-raka ohea bona tauna to bela-ra to Yahudi mepangala' wo'o-ra-rawo hi Yesus.


Wei ɩ́ mʋ ma tɔm weesuɣu lʋm pusi ká lɩɩkəna ɩ taa na pə́ kpeŋ, ɩsɩɩ pa yɔɣɔtʋɣʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. 	 Hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli': hema to mepangala' hi Aku', ngkai nono-ra mo'ili wori' ue to tuwu'."


Ma tala nyá tɛ tɔ, n ta waɣalɩ-m. Ama tuu ɩsɩɩ ma sʋʋʋ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ ta hɛɛsɩ ma nɔɔhɛɛ waɣalʋɣʋ. 	 Iko, uma-a nutabe hante pe'eki ntuku' ada-ta. Hiaa' tobine toei, uma nabahakai mpo'eki witi' -ku ngkai lomo' -ku rata duu' toe lau.


Pá taa ŋmɩɩlɩ paa pʋlʋ cəcəka. Ama pá lakɩ tam na pa caanaa naakɩ sɩ pa yomaa kɛ kʋpama na pá nɩɩkəna-wɛ, na pɩɩ la na tá Yatʋ Ɩsɔ tɔɔ tɔm nti tə sɛɣɛsəɣɩ tɔ tə nyʋɣʋ kʋlɩ pə təna pə taa. 	 pai' neo' -ra mponongko' rewa maradika-ra. Kana rapelompehi oa' kehi-ra, bona rahilo maradika-ra kama'ala-ra rasarumaka. Apa' ane hewa toe kehi batua-batua to Kristen, hawe'ea tauna mpai' mpo'une' tudui' -ta to mpo'uli' Alata'ala Magau' Tompohore-ta ngkai huku' jeko' -ta.


Ahusitonaa na asɔŋ tɔm ká la waɩyo kɛ́ waatʋ ɩnɩ. 	 Mpe'ahii' -ra mpai' tobine to nto'u-ra motina'i pai' to mpentii' ana' -ra nto'u toe, apa' mokoro mpai' petibo' -ra.


Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nəɣəsəɣɩ mə tɔɔ kʋtakəm? Ɩ́ nyənna tawa nyɩɩtʋ tʋkʋɣʋ hɛtʋ nti tɔ na ɩ́ ná. Nyɩɩtʋ ntɩ tɩɩ lakɩ təmlɛ təlɩ. Pə́cɔ́ tɩɩ lʋʋkɩ pɔɔŋ. 	 "Napa pai' sese' rahi-koi mpopekiri pohea-ni? Penonoi-dile katuwu' wunga hi papada-e. Uma-ra mobago, uma-ra mpobabehi pohea-ra.


Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ɩ sʋʋ ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu sɩ: Pə wɛɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má maa tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm. Na nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ká lɔ-m, halɩ pá kʋ-m. Ɩlɛ maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 	 Oti toe, natepu'u-mi Yesus mpotudui' ana'guru-na napa to kana jadi' hi woto-na. Na'uli' -raka: "Aku' Ana' Manusia' kana mporata wori' kaparia. Rasapuaka-a mpai' totu'a ngata, imam pangkeni hante guru agama. Rapatehi-a mpai', aga tolu eo oti toe, tuwu' nculii' moto-a."


Ye mpʋ, ɩsɩɩ pa kɛɛsʋɣʋ sɩ ɩnɛ ɩ lʋla ɩnɛ na ɩnɛ ɩ́lɛ́ ɩ lʋlɩ ɩnɛ tɔ, pə kpaɣaʋ hatoo Apəlaham haləna pə́ tala Tafiiti tɔ, lʋlʋɣʋ loosi kpɛnta naanʋwa na liɣiti. Na pə kpaɣaʋ Tafiiti haləna pə́ tala waatʋ wei pa kuu Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na pa pona Papiloni tɔ, lʋlʋɣʋ loosi wɛ naanʋwa na liɣiti tɔtɔ. Na lʋlʋɣʋ loosi naanʋwa na liɣiti tɔtɔɣɔ pə kpaɣaʋ hatoo pa ponaʋ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kɛ Papiloni tɔ, haləna pə́ sɩɩna Mesii lʋlʋɣʋ. 	 Jadi', ngkai Abraham rata hi Daud, kadea pomeduncu to mpomuli-ki Yesus hampulu' opo' lapi. Ngkai Daud rata hi karatawani-ra to Yahudi lou hi Babel, hampulu' opo' lapi wo'o. Pai' ngkai karatawani-ra to Yahudi lou hi Babel rata hi kaputu-na Kristus, hampulu' opo' lapi wo'o.


Ɩ́ taa kaakɩ mə wɛnaʋ kɛ atɛ cənɛ timpi pukasɩ na kɔkɔtaɣa wakələɣɩ na ŋmɩɩlaa ká wakəlɩ nɔnɔɔsɩ na pá ŋmɩɩlɩ tɔ. 	 "Neo' mporumpu rewa hi dunia'. Apa' rewa hi dunia' ma'ala naserohi anutuwu' ba jadi' ta'igaraa'. Pontimamahia rewa-ta ma'ala rabongka pai' rewa-ta rapanako.


Na lɛlʋ tɔ tɔtɔ sɩ: Nɔɔnɔɔ kɛ́ ma kpaɣa alʋ, ma kaa pəsɩ na má kɔɔ. 	 To ntani' -na wo'o mpo'uli': `Aku' lako' oti ncamoko-a. Uma-a bisa tilou.'


Timpi pa tɔŋ sɩ yʋlʋ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ tɔɣɔlɛ waatʋ wei ɩ taŋa pʋlʋ na sika fɛɩ tɔ, na ɩ́ tʋɣɩ pʋlʋpʋ naani pəyele pəlɛ pɩɩ naa tɔ. 	 To ra'uli' pepangala', batua-na: napa to tasarumaka hi Alata'ala, taparasaya bate madupa' mpai'. Pepangala', batua-na: nau' ko'ia tahiloi lence-na to tapopea, monoa' hi rala nono-ta karia-na mpai'.


Pə tɔɔ kɛ́ pa səŋa Ɩsɔ kumte tɛɛ na pá lakɩ ɩ təyaɣa taa kɛ́ təmlɛ kɛ tam tɔɔ. Wei ɩ caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ kumte tɔɔ tɔ ɩ ká caɣa pa kiŋ na ɩ́ kentiɣi pa tɔɔ. 	 Toe pai' mokore-ramo hi nyanyoa Pohuraa Alata'ala, mpopue' -i butu eo-na pai' butu bengi-na hi rala Tomi Pepuea'. Pai' Alata'ala to mohura hi Pohuraa-na toe mpodoo-ra pai' mpokamoui-ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cosa tɛtʋ na pá pəlɩ pa nyɔɔŋ taa, na pá tʋlɩ nɔɔsɩ na pá kpa pa laŋa na pá wii sɔsɔm. Na pá makɩ kapusi sɩ: Waɩyo, ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ tə tɔm wɛ waɩyo. Pa təna mpa pa wɛna kpɩɩləŋ kɛ teŋku taa tɔ tə toŋ kɛ pa kʋlənaa. Kaləfu kʋlʋm taa kɛlɛ pə təna pə tɛma-tɛɣɛ lʋm tʋɣʋ. 	 Rapehawu' awu hi woo' -ra tanda kasusa' nono-ra. Geo' pai' me'au-ra, ra'uli': Mpe'ahii'! Mpe'ahii' ngata to bohe toe mai! Ngkai ka'uaa' to Babel pai' alaa-na hawe'ea-ta topobago hi kapal jadi' mo'ua'. Hiaa' hilo, rala-na hajaa-wadi ropu' -imi!"


Yesu tɔŋna yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ ɩlɛ, ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ Yutaasɩ talaa kɛlɛ. Na ɩ waalɩ kɛ́ yəlaa samaa tuutuuma, na pá tɔka laɣalɛɛ na kpatəŋ. Kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma pa tilina yəlaa mpɛ. 	 Bula-na Yesus mololita-pidi, rata-imi Yudas, hadua ngkai ana'guru-na to hampulu' rodua. Pai' dohe-na wori' wo'o tau ntani' -na to ngkeni piho' pai' sumampu. Hira' toe rapahawa' imam pangkeni pai' totu'a to Yahudi.


Nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔɣɔlɛ sɩ: Ye ɩ́ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ kɛ saŋa, ɩ́ taa tasa ŋkpantɛɛləŋ lapʋ, ɩsɩɩ ɩ́ ka lapʋ waatʋ wei ɩ́ kpɛɛsəna Ɩsɔ tɔ. 	 Momerohoi ngkanono-koi butu-butu eo-na, hewa to te'uki' hi rala ayat to tabasa we'i to mpo'uli': Eo toe lau, ane ni'epe-damo libu' Alata'ala-e, neo' nipakatu'a nono-ni, hewa ntu'a-ni owi to mesapuaka."


Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ heeli Yohaanɩ kɛ mpi ɩ́ nawa na nti ɩ́ nɩɩwa tɔ sɩ: Yʋlʋmaa naakɩ, kaakalasɩ tɔŋ, tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ nyə́ma naakɩ nyʋɣʋ, na ntamaa ná nɩɩkɩ, na sətaa ná feŋ. Pə́cɔ́ kʋnyɔntʋnaa ná tɔŋa Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ nɩɩʋ. 	 Na'uli' -mi Yesus mpo'uli' -raka suro Yohanes toera hewa toi: "Nculii' -mokoi, uli' -ki Yohanes hi retu napa to nihilo pai' to ni'epe: towero pehilo-mi, tokejo momako' monoa' -mi, topohaki' poko' mo'uri', towongo pe'epe, tomate kupotuwu' nculii', pai' Kareba Lompe' kuparata-raka to mpe'ahii' tuwu' -ra.


Yohaanɩ tɔm kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtaɣa saa wei ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Nɔɣɔlʋ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ: Ɩ́ taɣanɩ Tacaa mpaaʋ. Ɩ́ hɛɛ-ɩ-kʋ na kʋ siɣisi. 	 Yohanes toe-imi to nalowa nabi Yesaya owi. Na'uli' Yesaya hewa toi: Ria tauna to mekio' hi papada to wao', na'uli': `Neo' rata-imi Pue'! Porodo ami' -miki ohea-na. Nipakalempe ami' -mi ohea to natara mpai'.'"


Nti ɩ tʋ-tʋ tɔɣɔlɛ ɩ Pəyaɣa Yesu Kilisiti tɔm mʋɣʋ na sɩ tə́ sɔɔləɣɩ ta təma ɩsɩɩ Kilisiti tʋ-tʋ sɩ tə́ lakɩ tɔ. 	 Toi-mile hawa' -nae: mepangala' -tamo hi Yesus Kristus Ana' -na, pai' momepoka'ahi' -ta hadua bo hadua, ntuku' to nahawai' -taka.


Ntɛɣɛ tə sɛɛkəna Tacaa Sɔsɔ kɛ ɩ́ na təmlɛ, na ntɛɣɛ tə təŋsəɣəna mpusi kɛ́ yəlaa mpa Ɩsɔ ŋmawa na pá nəɣəsəna-ɩ tɔ. 	 Lolita-ta ma'ala tapake' mpo'une' Pue' Ala Tuama-ta. Pai' ma'ala wo'o tapake' mpotipo' doo-ta to napajadi' Pue' Ala ntuku' lence-na.


Tənaɣa pa hɔka nɔɔsɩ na pá sələmɩ Ɩsɔ, na pá tənɩ niŋ kɛ pa tɔɔ na pá tɔ-wɛ sɩ pá tɛɛ. 	 Jadi', ka'oti-ra mopuasa' pai' mosampaya, rajama-ramo Barnabas pai' Saulus, pai' raposampayai. Oti toe, rapope'ongko' mpu'u-ramo hilou mpokeni Kareba Lompe'.


Pə tɔɔ kɛ́ ye ma kɔma na má kɔɔ maa kuli ɩsaɣatɔm na pɔpɔtʋ tɔm nti ɩ suu-tʋ tɔ tə tɔɔ na ɩ́ nɩɩ. Ɩ ta yele ɩ nyəŋ ɩnɩ se. Ta taapalaa mpa pa kɔŋ təna tɔ ɩɩ mʋɣʋ-wɛ. Haləna ye mpa pa caakɩ sɩ pa mʋ-wɛ, ɩ kaləɣəna-wɛɣɛ na ɩ́ nyaasɩ-wɛ na Yesu sɛɛlaa kpekəle taa tɔɣɔnʋɣʋ. 	 Jadi', ane rata-a-damo mpai', kuwongka po'ingku-na to dada'a pai' petuntui' -na hi kai'. Uma muntu' toe to nababehi. Meliu ngkai toe, ane ompi' -ta to mpokeni Kareba Lompe' mehani hi ngata-ni, oja' -i mpotarima-ra. Pai' natagi wo'o-ra to doko' mpotarima-ra, pai' uma-pi napiliu-ra mesua' hi pogamparaa.


Tɔm nti ɩ kalaɣa takəlaɣa ŋkɛ ka taa tɔɣɔlɛ sɩ: Pa tɛɛna-ɩ ɩsɩɩ pa tɛɛkʋɣʋna heu kɛ nampaɣatəlɛ tɔ. Ɩ lapaɣa ɩsɩɩ ɩwəyaɣa ŋka ka hʋntʋ pa kɔɔkɩ na ká suma tɔ. Ɩ suma ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ta cɔ natəlɩ. 	 Lolita to nabasa hi rala sura nabi Yesaya, hewa toi moni-na: Hi'a hewa hama'a bima to radii' hilou rasumale'. Hewa ana' bima to uma mobee' ane ragunci wulu-na, wae wo'o uma-i mololita nau' hamelaa.


Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ pa yawa na paa wei ɩ́ məlɩ ɩ təyaɣa. 	 Oti toe, nculii' -ramo, hore-hore hilou hi tomi-ra.


Kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ nyə́ma taa nɔɣɔlʋ, wei ɩ lʋlʋɣʋ tʋ ŋkpaŋʋɣʋ Piyɛɛ ka sɛtaa tɔ, ɩ pɔɔsa-ɩ sɩ: Pə taɣa nyá na-ɩ kɛ́ ma ná tɩɩŋ taalɛ ńtɛ́ tə taa təna? 	 Ria wo'o hi ree hadua batua Imam Bohe. Batua toei, ompi' tauna to naholu Petrus tilinga-na. Na'uli' batua toei mpo'uli' -ki Petrus: "Ha bela iko to kuhilo-e ngone hi pampa toe ria dohe Yesus-e?"


Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má lá Yesu Kilisiti tillu, má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Ɩfeesu na pá na Yesu Kilisiti pa kpɛntaa na pá nɩɩkəna-ɩ tɔ. 	 Sura toi ngkai aku', Paulus, suro Kristus Yesus ntuku' konoa Alata'ala, kupakatu tilou hi koi' to Kristen to hi Efesus, to tida mepangala' hi Kristus Yesus.


Ɩlɛna ɩsɔŋmʋntʋɣʋ nakʋlɩ kʋ kɔɔ na kʋ takɩ-wɛ na pá nɩɩ pə yɔɣɔta ŋmʋntʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɛɛ sɩ: Ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa ntɔ, ɩ́ nɩɩna-kɛ. 	 Nto'u toe wo'o, rata-mi limu' mpokamoui-ra, pai' ngkai rala limu' ra'epe topololita to mpo'uli': "Hi'a toi-mi Ana' -ku to kupe'ahi'. Pe'epei lolita-na!"


Kʋpam ye tə wɛ tam kɛ́ tá atɛ coka anɛ a taa tə mɔləɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ səɣəla nɩɩ-tʋ. Pə taɣa ɩsɩɩ tə caa sɩ tə́ lɩɩ tá atɛ tɔnəŋ ɩnɛ ɩ tɔm taa təkpataa se. Ama tə kooliɣi kɛ́ sɩ pə́ tʋ-tʋɣʋ ɩsɔtaa nyəŋ tɔtɔ, ɩlɛna weesuɣu nyəm li mpi pə səkɩ tɔ. 	 Apa' bula-ta tuwu' -pidi hi dunia' toi, ntodohaka-ta apa' motomo kinolo-ta. Aga neo' ta'uli' wae, doko' mate-ta bona mpalahii woto-ta toi. Konoa-tale, bona neo' -ta mate, tapi' bona woto-ta toi kaliliu tesampei hante woto to tuwu' duu' kahae-hae-na.


Ye mpʋ ma wei ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Tacaa təmlɛ lapʋ tɔɔ tɔ, ma tɛɛkəɣɩ-mɛ na wiinaʋ sɩ ɩ́ yele na mə tɔntɛ te teu, na pə́ kɛɛsəna tɔntɛ nte Ɩsɔ caa na ɩ́ yaa-mɛ sɩ ɩ́ tɔ tɔ. 	 Ngkai toe-mi ompi' -ompi', ohe'i paresa' ngkai aku' to ratarungku' sabana pobago-ku hi Pue': kuparesai' -koi bona mo'ingku-koi hewa to masipato' hi ana' Alata'ala, apa' lawi' nakio' -mokoi jadi' ana' -na.


Ɩ́ nyəmá teu sɩ, ye ɩ́ ha mə təɣɩ wei na ɩ́ nɩɩkəna-ɩ, ɩ́ pəsa wei ɩ́ nɩɩkəna mpʋ tɔ ɩ yom kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na ɩsaɣatʋ, ye n nɩɩkəna-təɣɩ tam n tɛŋna səm kɛ́. Na mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ na Ɩsɔ, ye n nɩɩkəna ɩlɛɣɛ tam, pə laɣasəɣɩ-ŋ tɔntɛ nte tə kɛɛsəna-ɩ tɔɣɔ. 	 Tantu ni'inca ompi': ane rapa' -na mengkoru-ta hi hadua tauna pai' tatuku' hawa' -na, kita' jadi' batua tauna toei. Wae wo'o-hawo hante jeko': ane ntora tatuku' kahinaa nono-ta to dada'a, napobatua jeko' -tamo. Ka'omea-na mpai' mporata-ta kamatea to mpogaa' -ta ngkai Alata'ala. Aga ane mengkoru-ta hi Alata'ala, napobatua Alata'ala-tamo pai' na'uli' kamonoa' -ta hi poncilo-na.


sɩ: Tacaa, Moisi ka tɔma sɩ ye yʋlʋ ɩ́ səpa na ɩ́ fɛɩna pəyaɣa, ɩ neu hɔŋ ɩ alʋ kɛ leelu na ɩ́ hikina ɩ taalʋ sɔlʋ kɛ piya. 	 Rata to Saduki toera mpo'uli' -ki Yesus: "Guru, nabi Musa metudui' hewa toi: Ane hadua tomane mate, hiaa' uma-ki ria ana' -na, pudupuhe-na kana mpotobine balu-na, bona ria-ki-hawo muli-na tomate toei.


Waatʋ wei pá loowa ɩlɔɣɔʋ, wʋlaɣa taa kɛ́ ɩ cɔɔkɩ sɩ ɩ́ hɛɛsɩ. Ɩ laŋəɣɩ 	 "Tauna to dada'a to tuwu' tempo toi ma'ala rarapai' -ki hadua tauna to napesuai' anudaa'. Malai-imi anudaa' ngkai tau toei, pai' -i modao' -dao' hi kawaoa' -na mpali' po'ohaa' -na. Apa' uma ria naruai', na'uli' -mi: `Agina nculii' lau-ama hi po'ohaa' to kupalahii toe wengi ria.'


Na ye wei ɩ ha-mɛɣɛ lʋm sasala anɛ sɩ ɩ́ kɛ́ Kilisiti nyə́ma, pʋntʋ kaa laŋ pə kasəyaɣa. 	 "Mpu'u ku'uli' -kokoi: ane ria to mpotulungi-koi apa' topetuku' Kristus-koi, bate mporata-i hiwili-na hi eo mpeno. Nau' ue mara-wadi nawai' -koi ni'inu sabana petuku' -ni hi Aku', bate mporata-i mpai' hiwili-na.


Ama ye tampana Ɩsɔ kiŋ kɛ pə lɩɩnaa, ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ la-wɛɣɛ pʋlʋ. Ɩ́ la laakalɩ, pə́ taa kɔɔ na ɩ́ yoona Ɩsɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ kotilaa mʋ Kamaliyɛɛ tɔm. 	 Tapi' ane ngkai Alata'ala mpu'u-di tudui' -rae, uma-rale ma'ala tadagi-e. Apa' ane hewa toe-ko-koina, lence-na mpo'ewa Alata'ala lau-tamo." Jadi', lolita Gamaliel toe ratarima mpu'u-mi topohura.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Paanapasɩ luɣu ná lapa sɩ pá kpɛŋna Yohaanɩ wei pa cuɣusaa sɩ Maləkɩ tɔ. 	 Barnabas doko' ngkeni Yohanes Markus hi pomakoa' -ra toe,


Ɩ́ la na mə niŋ kʋsəpəŋ na mə nɔɔhɛɛ acamaa pə nyɔɔ toŋ. 	 Ngkai toe-mi, neo' -koi lempe'. Pakaroho pepangala' -ni to lente.


Ntɔŋ n nyəmá nti pa sɩɩwa sɩ: Taa kʋ yʋlʋ, taa la wasaŋkalətʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa suu lɛlʋ kɛ tɔm, taa puɣusi lɛlaa. Se nyá caa na nyá too tɔ? 	 Nu'inca moto parenta to te'uki' hi rala Atura Pue': `Neo' mepatehi, neo' mobualo', neo' manako, neo' mosabi' boa', neo' mebagiu, pai' kana tabila' tina pai' tuama-ta.'"


Pə kɔŋ kuuu kɛ antulinya təna taa yəlaa təna təmaa kɛ́ ɩsɩɩ pa pɛtʋɣʋ puluɣu tɔ. 	 Karata-ku mpai' mporumpa' hawe'ea tauna hi dunia' hewa tewo' mpowoko' wulehu'.


Pə wɛɛ kɛ́ sɩ ye wei ɩ sʋʋ Ɩsɔ hɛɛsʋɣʋ tete ntɛ́ tə taa pʋntʋ ká yele ɩ təma na ɩ́ hɛɛsɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ maɣamaɣa yepu ɩ́lɛ́ ɩ nyəna na ɩ́ hɛɛsɩ tɔ. 	 Apa' ane mento'o-ta dohe Alata'ala, batua-na, tabahakai-mi ncarumaka hi pobago-ta moto, ncarumaka hi Alata'ala-ta-damo. Ma'ala-mi ta'uli', mento'o-tamo ngkai bago-ta, hewa Alata'ala wo'o mento'o ngkai bago-na hi eo kapitu-na.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye Tacaa yaa yom kɛ ɩ mpaaʋ taa, pʋntʋ pəsa Tacaa kasaɣampu kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ tɔtɔ, ye Kilisiti ɩ́ yaa kasaɣampu, pʋntʋ pəsa ɩ yom kɛ́. 	 Ba tuwu' batua-ta ba tebahaka-tamo, hibalia-wadi hi poncilo Alata'ala. Apa' hadua batua to nakio' Alata'ala mepangala' hi Pue' Yesus, tebahaka-imi ngkai jeko' sabana posidaia' -na hante Pue'. Wae wo'o hadua maradika to nakio' Alata'ala mepangala' hi Pue' Yesus, batua Kristus wo'o-imi-hawo.


Apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ pa lʋləna kaakalətʋ, na pá pukina-ɩ na pá sɩɩkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ nɔnɔɣɔ ŋka pa yaa sɩ Caŋəm Nɔnɔɣɔ tɔɣɔ paa kʋyakʋ ŋku sɩ ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa sʋʋlaa kɛ liɣitee. 	 Hi wobo' to rahanga' Wobo' Ncola, ria hadua tomane to pungku ngkai kaputu-na. Butu eo-na rakeni oa' -i-hawo hi wobo' toe bona ma'ala-i merapi' -rapi' hi tauna to hilou hi Tomi Alata'ala.


Ma heeliɣi-mɛ sɩ Sɔtɔm ká la sana na ɩcatɛ ntɛɣɛ tənaɣa hʋʋlɛ wule kɛ suulu hʋlʋɣʋ tɔm taa. 	 Na'uli' wo'o-mi Yesus hi topetuku' -na: "Ku'uli' -kokoi, hi Eo Kiama, meliu pehuku' -na Alata'ala mpohuku' pue' ngata toera ngkai pehuku' -na hi pue' ngata Sodom owi.


Mɛ mpa mɛ mə na mə ɩsɛ tɔ, paa pa ta tɩɩ sələmɩ-mɛ sɩ ɩ́ mʋ kpaŋtʋnaa, ɩ́ mʋɣɩ-wɛɣɛ. 	 Apa' hiloa-nale, nipokagoe' moto tauna to wojo, apa' ni'uli' pante-ko-koina!


Tɔʋ, tə kpaa Yosalɛm ɩsəntɔ tɔ, paa kpaɣa Yʋlʋ Pəyaɣa má na pá tʋ kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa niŋ taa. Paa tɔ sɩ pá kʋ-m. 	 "Epe-koi! Hilou-tamo tohe'i-e mpotoa' Yerusalem. Hi ria mpai', Aku' Ana' Manusia' ratonu hi imam pangkeni pai' guru agama, pai' rabotuhi bona rapatehi-a.


Haɣalaa mɛ mə tɔm ná wɛ waɩyo kɛ́ mpʋ ɩnəɣɩ. Ɩ́ ká ná nyɔɣɔsɩ kɛ teu tɔ se. Mpa mɛ mə woŋiɣi kaɣana tɔ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́. Ɩ́ tɛŋ ɩ́ caɣa ləyaɣa na ɩsəlʋm pə taa kɛ́. 	 Silaka-koi to bohu tempo toi, apa' mo'oro' -koi mpai'. Silaka-koi to goe' tempo toi, apa' susa' pai' geo' -koi mpai'.


Yesu nawa Natanayɛɛ na ɩ́ kɔŋna ɩ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ tʋ maɣamaɣa ntɔ cənɛ. Pɔpɔtiya tɩɩ fɛɩ ɩ kiŋ kɛ paa pəcɔ. 	 Yesus mpohilo Natanael tumai mpohirua' -ki, na'uli': "Etu-i tumai hadua to Yahudi to mpo'uhi mpu'u kehi-na Israel ntu'a-na owi, bela-i topebagiu!"


Tənaɣa ɩcatɛ nyə́ma təna lɩɩwa sɩ pa səŋəɣɩ Yesu. Pa na-ɩ, ɩlɛna pá tɛɛkɩ-ɩ sɩ ɩ́ lɩɩ pa tɛtʋ taa. 	 Toe pai' mo'iko-ramo tumai pue' ngata doko' mpohirua' -ki Yesus. Karahilo-na Yesus, raperapi' bona malai-i ngkai ngata-ra.


Na pə wɛʋ mpʋ tɔ, ye ɩsəlɛ tike təkoŋ wɛnna yʋlʋ tɔnʋɣʋ təna tɔɔ, pepeɣe yʋlʋ ká nɩɩna tɔm? Na ye ŋkpaŋʋɣʋ tike wɛnna, pepeɣe yʋlʋ ká nɩɩna sɔŋ? 	 Ane rapa' -na hawe'ea bagia woto-ta jadi' mata omea-mi, beiwa-ta pe'epe. Ba hawe'ea jadi' tilinga omea-wadi, beiwa-ta pe'enga'.


Yoolaa tɛma Yesu kɛ́ kam kɛ mpʋ, ɩlɛna pá kpaɣa ɩ wontu na pá tala-təɣɩ tɔm liɣiti na paa wei ɩ́ kuu. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaɣa ɩ capa tɔtɔ. Ɩlɛ capa ɩnɩ pa ta nyala-ɩ kʋnyalʋ. Ama pa lʋʋ-ɩ kʋlʋʋ kɛ ɩtamsaʋ kɛ yem kɛ́ pə kpaɣaʋ ɩ luɣu na pə tii ɩ atɛ tɔɣɔ. 	 Kahudu-na tantara mpoparika' Yesus, ra'ala' -mi pohea-na pai' rabagi opo' bagia, hore-hore habagia-ra. Aga baju-na-hawo, uma ria daua-na, apa' ratanu' hantau lau.


Ye nyá ɩlɛ n təŋa ma sɛɣɛsʋɣʋ təna, na ma yaasinaa, na mpi pə lapʋ maa tʋ ma lotu taa tɔ, na ɩsəna ma tɛma ma taa na Ɩsɔ tɔ, na ma suulu, na ɩsəna ma sɔɔləɣɩ lɛlaa tɔ, na ma ɩsəlɛ sɛɛsʋɣʋ 	 Aga iko Timotius, apa' mahae-moko mpo'ema' -a, nu'inca lia-mi tudui' -ku pai' kehi-ku pai' patuju tuwu' -ku. Nuhilo moto-mi pepangala' -ku, kamosabara-ku pai' ahi' -ku, pai' kantaha-ku hi rala kasusaa'.


Ama tá kiŋ ɩlɛ, Ɩsɔ wɛ kʋlʋm təkoŋ kɛ́. Ɩnəɣəlɛ Tacaa wei ɩ lapa pə təna tɔ, na ɩ tɔɔ kɛ́ tə wɛna weesiŋ. Na Tacaa kɛlɛ kʋlʋm, ɩnəɣəlɛ Yesu Kilisiti wei ɩ yelaa na pə təna pə wɛɛ, na wei ɩ tɔɔ tə wɛna weesiŋ tɔ. 	 Aga hi kita' -tana, muntu' hadua Alata'ala, Hi'a-mi Tuama-ta to mpajadi' hawe'ea to ria, Hi'a-wadi toaa' katuwua' -ta. Pai' hadua wo'o-wadi Pue' -ta, Yesus Kristus, Hi'a-mi to napopale Alata'ala mpajadi' hawe'ea to ria, Hi'a to mpowai' -ta katuwua'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yosɛɛfʋ yapa kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ nti pa yaa sɩ lɛŋ tɔ tə pʋŋkahʋlʋŋa, na ɩ́ tisi sətʋ kɛ tesika tɔɔ na ɩ́ takɩ-ɩ pʋŋkahʋlʋŋa ŋkɛ. Ɩlɛna ɩ́ polo ɩ́ pimi-ɩ pəlaaʋ ŋku pa hula kʋkpamʋɣʋ taa tɔ kʋ taa. Ɩlɛna ɩ́ pilimi pɩɩʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ na ɩ́ suli pəlaaʋ nɔɣɔ. 	 Yusuf mpo'oli kain to bula bona nahompui' -ki. Napopana'u-mi woto-na ngkai kaju parika' pai' naputu' hante kain toe. Oti toe natu'u hi rala daeo' to ralonga' hi panapa bulu' watu, pai' naluli' hameha' watu na'unca-ki wobo' daeo' toe.


Pepe tɔɔ kɛ́ nyá ɩfalaa naa təŋəɣɩ ɩsəna ta caanaa sɩɩwa sɩ pá lakɩ tɔ? Pə taɣa pʋlʋ, paa saŋəɣɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ sɛɛtʋ taa pə wɛɛ sɩ yʋlʋ ká la na pə́cɔ́ ɩ́ tɔɣɔ tɔ. 	 "Napa-di pai' ana'guru-nu mpotiboki ada totu'a-tae? Hangaa ngkoni' -ramo, uma-ra mowano ncala' ntuku' atura."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa caɣa Antiyɔka na pá sɛɣɛsəɣɩ Tacaa tɔm na pá lakɩ waasʋ. Pá na yəlaa lɛlaa paɣalɛ pa lakaɣana pə tənaɣa mpʋ. 	 Ane Paulus pai' Barnabas, mahae hala' -ra-rana hi Antiokhia, mpotudui' tauna pai' mpoparata Lolita Pue', hante wori' tau ntani' -na.


Piyɛɛ nawa Yesu ɩfalʋ ɩnɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ: Tacaa, na ɩnɛ se, ɩ́lɛ́ ɩ ká tɛna we? 	 Kanahilo-na Petrus ana'guru toe, napekune' hi Yesus: "Pue', beiwa-i-hawo mpai' doo-ku toii-e?"


Ye nɔɣɔlʋ tɔma sɩ ɩ nyəmá Ɩsɔ, na pəyele pʋntʋ ɩɩ təŋəɣɩ ɩ kʋheelitu, pʋntʋ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́, na tampana fɛɩ ɩ kiŋ. 	 Tauna to mpo'uli': "Ku'inca-imi-kuna Alata'ala," hiaa' uma-di natuku' hawa' -nae, moboa' -imi, pai' uma napoinono tudui' to makono.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ yeki Ɩsɔ kʋheelitu kɛ́ na ɩ́ paasəɣəna yəlaa kʋsɛɣɛsətʋ. 	 Jadi', hawa' Alata'ala nikalempei' moto, hiaa' moroho lia-damo pongkakamu-ni ada manusia'."


Waatʋ wei taanaɣa taanaa tɔ, Alimatee apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Yosɛɛfʋ tɔ ɩ kɔma. Ɩ maɣamaɣa ɩ ka təŋaɣa Yesu kɛ́. 	 Neo' limpa-mi eo, tumai hadua tauna to mo'ua' to ngkai ngata Arimatea, hanga' -na Yusuf. Yusuf toei, topetuku' Yesus wo'o-i-hawo.


Yʋlʋ faləsʋɣʋ ɩ tɔnʋɣʋ tɔ pə waasəɣɩ te, ɩlɛ pə waasʋɣʋ ta tɔɔ kɛ́. Ama ye yʋlʋ faləsa ɩ tɩ sɩ ɩ́ nyɔɔna Ɩsɔ kɛ́ teu, ɩlɛ pəlɛ pə kələna waasʋɣʋ kɛ paa mpi pə taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩnɩ ɩ tɔmna sɩ ɩ ká ha-tʋɣʋ weesiŋ kɛ saŋa na cele tɔtɔ. 	 Apa' ane tarohoi wotoloka' -ta, hangkedi' -wadi kalaua-na. Tapi' ane tarohoi nono-ta mengkoru hi Alata'ala, wori' kalaua-na, apa' pengkoru-ta hi Alata'ala toe mpokeni rasi' hi katuwu' -ta tempo toi, pai' hi katuwu' -ta hi eo mpeno-na wo'o.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa Falisanaa sɩ: Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, mə taa awe nawa ɩ pəyaɣa yaa ɩ naʋ hota lɔkɔ taa, na ɩ́ yele ləsʋɣʋ kɛ kpakpaa sɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule? 	 Oti toe na'uli' -raka: "Ane rapa' -na ria ana' -ta ba japi-ta monawu' hi rala buwu hi Eo Sabat, ha uma sahu ta'ore' -i tumai, nau' hi eo pepuea' -e?"


Ye nyá ɩsəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, hɔɣɔsɩ-tɛ na ń lɔ pooluŋ. Sana ń hiki weesuɣu kʋpaŋkʋ na ɩsəlɛ kʋlʋmtəlɛ, na mpi n ká wɛɛna ɩsɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ kɔkɔ ŋka ka wɛ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ. 	 Pai' ane rapa' -na mata-ta hamali to mpakeni-ta mojeko', jungki' pai' petadi. Agina hamali-wadi mata-ta pai' mporata katuwua' to lompe' moto-ta dohe Alata'ala, ngkai mataa ntimalia, hiaa' ka'omea-na ratadi-ta hi rala apu naraka.


Saŋa taa ma talʋɣʋ Yosalɛm sɩ ma sɛɛ Ɩsɔ tɔ pə kʋyɛɛŋ ta kəlɩ naanʋwa na naalɛ. Nyá maɣamaɣa ń pɔɔsaa n ká ná mpʋ. 	 Ma'ala moto nupewulihi', lako' hampulu' romengi to liu, hilou-a hi Yerusalem bona mepue' hi rala Tomi Alata'ala.


Pənɛntaa pə kaa wɛɛ ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ yom kɛ yem, ɩ tɛɛ mpʋ. Ɩ pəsa tá taapalʋ kʋpampaŋ kɛ Kilisiti mpaaʋ taa. Ɩ tɛma ma nyəŋ kɛ pəsʋɣʋ təkpataa, ɩlɛ nyaɣa pə kaasənaa sɩ ɩ́ pəsɩ nyá nyəŋ na pə́ kəlɩ mpʋ, paa ɩsɩɩ nyá yom, paa ɩsɩɩ nyá taapalʋ kɛ Tacaa təŋʋɣʋ taa. 	 Jadi', uma-ipi nuponcawa hewa batua-nu-wadi. Melabi ngkai toe, ompi' hampepangalaa' -nuimi to nupoka'ahi'. Aku', kupoka'ahi' -imi, peliu-liu-nami mpai' iko. Nupoka'ahi' -i apa' hingka manusia' -nui, pai' nupoka'ahi' -i apa' ompi' -nui hi rala Pue'.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, wei ɩ mʋ ma tɔm, pʋntʋ tɛma weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ hikuɣu kɛ́. 	 Makono mpu'u lolita-ku toi: hema to mepangala' hi Aku', mporata-ramo katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na.


Kʋyakʋ nakʋlɩ tə pukaɣa təsələməlɛ, ɩlɛna yom alʋ nyəŋ nɔɣɔlʋ ɩ́ suli-tʋ. Ɩ ka nyəna ɩlɔɣɔʋ na ɩ́ lakɩ na ɩ́ naakɩ mpi pɩɩ la cele tɔ. Na ɩ nyə́ma hikaɣaa liɣitee kɛ sɔsɔm kɛ ɩ pee naʋ tɔɔ. 	 Hangkani wo'o, kahilou-kai hi posampayaa to Yahudi toe, hirua' -kai hante hadua tobine to tuwu' batua. Tobine toei, ria anitu-na. Ngkai baraka' anitu toe, ma'ala-i mpolowa napa mpai' to jadi' kako'ia-na jadi'. Maradika-na mporata wori' doi ngkai pobago-na toe.


Ma kʋfɛlʋɣʋ ntɛ́ ŋku ɩlɛ? Nkʋɣʋlɛ sɩ má hʋləsɩ laŋlɛ na Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ. Má kpaaləɣɩ faalaa, má taa haa nɔɣɔ na má taŋaa ɩsɩɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaallʋ lakɩ tɔ. 	 Jadi', mpokeni-a Kareba Lompe' pai' uma kuperapi' gaji' hi tauna to kupongkenii kareba. Nau' ria mpu'u huraa-ku mperapi' gaji' hi tauna to kupongkenii kareba, uma kupake' huraa-ku toe. Toe-mile to kuponcawa gaji' -kue: goe' -a mpoparata Kareba Lompe', uma mingki' ra'oli.


Tənaɣa ɩsɔtaa tillu tɔma alaa sɩ: Mɩɩ taa nyá, ma nyəmá sɩ Yesu wei pa kama səm tesika tɔɔ tɔɣɔ ɩ́ kɔma pɛɛkʋɣʋ. 	 Na'uli' mala'eka mpo'uli' -raka tobine toera: "Neo' -koi me'eka', ku'inca moto mpali' -koi Yesus to mate raparika'.


Ye n ka kɛ́ yom kɛ́ na Ɩsɔ yaa-ŋ ɩ mpaaʋ taa, taa nəɣəsɩ sɩ n pəsəɣɩ kasaɣampu. Ama ye pə kɔma sɩ ń lɩɩ nyá yomle taa, ɩlɛ taa kisi. 	 Ane rapa' -na tuwu' batua-ta, pai' -ta nakio' Alata'ala jadi' to Kristen, neo' tapopeda' nono. Bate tuwu' batua moto-mi. Tapi' ane ria-hawo kalogaa-ta tebahaka ngkai kabatua-ta, mengkabahaka-tamo.


Yesu tá pəsɩ na ɩ́ lá piti təma kɛ mawaa nɔɣɔlʋɣʋ tənaɣa pa ta tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani tɔ pə tɔɔ. 	 Toe pai' Yesus uma mpobabehi wori' tanda mekoncehi hi ria, apa' uma-ra mepangala'.


Ye má, ma nyəmá sɩ tam kɛ́ n mʋɣɩ ma nɔɣɔ. Ama yəlaa mpa pa cɔɔna-m ɩsəntɔ tɔ, pa tɔɔ kɛ́ ma yɔɣɔta mpʋ, ɩlɛna pá tʋna sɩ nyá tilina-m. 	 Ku'inca, bate nu'epe oa' lolita-ku. Aga tohe'i kupesukui mpo'uli', bona ra'epe tauna to wori' to hi rehe'i lau, bona rapangala' ka'Iko-na mpu'u to mposuro-a."


Pə tənaɣa mpʋ ɩlɛ ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ na kʋsɔɔləm kʋlʋməm. Ɩ́ sɔɔlɩ təma ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ neu. Ɩ́ tɔkɩ təmaɣa teu. Ɩ́ taa la təma na kalampaanɩ. 	 Ka'omea-na, tuwu' hintuwu' -ta omea, hameha' hawa' pai' hanono lau, momepoka'ahi' hewa to ntali ompi', lompe' nono pai' mpakadingki' nono hi doo.


Yesu cɛkənaa sɩ pa yɔɣɔtəɣɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ pəsəɣɩ alʋ ɩnɛ ɩ laŋlɛ kɛ mpʋ? Mpi ɩ lapa-m mpʋ tɔ pə tewaɣa halɩ. 	 Na'inca Yesus pekiri-ra, toe pai' na'uli' -raka: "Napa pai' nipedahi nono-na tobine toei! To nababehi hi Aku' toe-le, lompe'.


Ama ma Caa cɛla-m pə tənaɣa. Ye pə taɣa ma Caa tike, nɔɣɔlʋ ta nyɩ sɩ aweɣelɛ Pəyalʋ. Na ye pə taɣa Pəyalʋ tike, nɔɣɔlʋ ta nyɩ sɩ aweɣelɛ Cɛcɛ. Aŋha, ye Pəyalʋ nɔkənaa sɩ ɩ hʋləɣɩ wei pə paasi. 	 "Hawe'ea-na natonu-maka Tuama-ku. Uma ria haduaa to mpo'inca kahema-ku Aku' Ana' Alata'ala, muntu' Tuama-ku to mpo'inca-a. Wae wo'o uma ria to mpo'incai hema-i Tuama-ku, muntu' Aku' Ana' -na to mpo'inca-i, pai' hema-hema to kupopo'incai kahema-nai Tuama-ku."


Ɩ́ yele hʋwɛɛ nyaŋ nyəna təna na təma tɔkənaʋ kɛ táá na pááná mʋɣʋ. Ɩ́ yele hola na kʋtʋɣʋ. Ɩ́ yele ɩsaɣatʋ tənaɣa lapʋ, paa tə kɛ́ nti. 	 Jadi', bahaka-mi hawe'ea kehi to hewa toi: jolia peda' nono, moroe pai' mowuku nono, motuda', metipo' pai' metuntui'-- bahaka-mi omea hante hawe'ea kehi ntani' -na to dada'a.


Ama ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ hatuu mə lotu taa ɩ́ tena. Na teu mpɩ, pə wɛɛ ləmaɣasəlɛ nte tə wɛ teu na tə wɛ təpamm tɔ tə teu, mpi pɩɩ saaləɣɩ yem tɔ. Tə kɛ́ liɣitihutaɣa pʋlʋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́. 	 Poko kasuboa' mpu'u-le, mehupa' ngkai rala nono-ta, hewa rapa' -na tobine to monono pai' to mo'olu kehi-na. Toe-hana kasuboa' to uma ria kabalia' -na, pai' to masuli' lia oli-na hi poncilo Alata'ala.


Waatʋ ɩnəɣɩ paa nɩɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma taŋ kɛ ɩsɔtɔntʋɣʋ taa. Kateŋa təna taa yəlaa ká kpa pa laŋa na pá wii sɔsɔm. Paa na Yʋlʋ Pəyaɣa má ma səŋa ɩsɔŋmʋntʋɣʋ tɔɔ na má tiiki na ma toma kɛ sɔsɔm na ma teeli. 	 Nto'u toe-damo mpai', mehupa' -mi tanda hi langi' to mpobatuai karata-ku Aku' Ana' Manusia'. Pai' hawe'ea manusia' hi dunia' motantangi', apa' rahilo-a hi lolo raoa mana'u tumai hi rala limu', mobaraka' -a pai' uma mowo pehini-ku.


Ye pə lapa təmlɛ kpɛləməlʋ ɩsɩɩ wei ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔ, pə maɣanaa kɛ́. Na ye pə lapa ɩfalʋ ɩsɩɩ ɩ caa pə maɣanaa tɔtɔɣɔ. Pa ta kisi təyaɣa Caa kɛ tʋʋʋ sɩ Pesepule, kacaŋfana təyaɣa nyə́ma na? 	 Biasa-na ana' sikola mpotuku' kehi guru-na, pai' batua mpotuku' kehi maradika-na. Jadi', pelompehi, apa' Aku' Pue' -ni, pai' koi' topetuku' -ku. Ane Aku' rahanga' Beelzebul, magau' hawe'ea seta, peliu-nami koi' to mpotuku' -a. Bate raruge' wo'o-koi mpai'.


Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ma kaa tasa sʋlʋm pənɛɣɛ nyɔɔʋ haləna kʋyaŋku maa tasa pə nyɔɔʋ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa tɔ. 	 Mpu'u ku'uli' -kokoi: ntepu'u ngkai wae lau, uma-apa nginu anggur duu' -na rata tempo-na Alata'ala jadi' Magau' hi dunia'. Nto'u toe-damo mpai', pai' lako' ku'inu anggur to bo'u hi rala Kamagaua' -na."


Ma taapalaa, tampana tɔɔ ɩsəntɔ, ma ɩlɛ ma ta pəsɩ na má yɔɣɔtəna-mɛ ɩsɩɩ pa yɔɣɔtʋɣʋna mpa pa wɛna Ɩsɔ Feesuɣu tɔ. Ama ma yɔɣɔtəna-mɛɣɛ ɩsɩɩ pa yɔɣɔtʋɣʋna mpa pa təŋəɣɩ antulinya ɩnɛ ɩ hʋwɛɛ tɔ, ɩsɩɩ piya kɔsəkɔsənaa kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. 	 Ompi' -ompi', bula-ku dohe-ni wengi, uma-koi kupololitai hewa mpololitai tauna to mporata-mi Inoha' Tomoroli'. Kupololitai-koi hewa tauna to mpotuku' konoa nono-ra to dada'a-pidi. Apa' nto'u toe, ko'ia monoto pepangala' -ni hi Kristus, hewa ana'lei-pidi-koi hi rala pepangala' -ni.


Ma caɣalɛ tənaɣa mə kiŋ ma ta caa sɩ má la natələɣɩ mə hɛkʋ kɛ yem na pə́ tá kɛ́ Yesu Kilisiti tɔm. Ɩsɩɩ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ tɔ pə tɔm maɣamaɣa kɛ ma siɣisinaa. 	 Apa' ria-mi rala nono-ku mpo'uli': hangkuja kahae-ku dohe-ni, uma-a mpololita napa-napa to ntani' -na, muntu' mpololita-a Yesus Kahi'a-na Magau' Topetolo' to mate raparika'.


Pə taɣa pʋlʋ, ma tiina ɩsɔ kɛ́ sɩ ma lakɩ wei ɩ tila-m tɔ ɩ luɣu nyəntʋ, pə taɣa ma maɣamaɣa ma nyəntʋ. 	 Apa' tumai-a ngkai suruga, uma mpobabehi konoa-ku moto. Tumai-a mpobabehi konoa-na Alata'ala to mposuro-a.


na pə́ taa kɔɔ na kʋnyɔntɔɣɔlɛ nte tə taa tə wɛ ɩsəntɔ tɔ tə́ kɔɔ tə́ kəlɩ mə taa nɔɣɔlʋ na ɩ́ lɔ tɔɔŋ. Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá mpʋ, sɩ kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa mpɛ pa kɛ́ mpi mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ pɩɩ maɣana-tʋ tɔ pə taa lɛmpənaa kɛ́. 	 Kipahawa' -i tilou toe, bona neo' mpai' ria haduaa to mokalingka pepangala' -ra sabana pebalinai' to mporumpa' -koi. Apa' ta'inca moto ompi', pebalinai' to mporumpa' -ta toe, gati patuju Alata'ala ami' -mi hi kita' to Kristen.


Mɛ ɩ́ tá kpətəna pʋɣʋ ŋku yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tokina tɔ ɩsɩɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma, ŋku kʋ tɔɔ kɔkɔ toŋ nyəŋka mʋkaɣa tɔ, na ɩsɔŋmʋntʋ na səkpɛtʋɣʋ na heelimuɣu pə nyalaa tɔ, 	 Owi, Alata'ala mpololitai to Yahudi ngkai Bulu' Sinai. Bulu' toe, bulu' biasa to bisa tareo. Bula-ra mponyanyo bulu' toe, rahilo apu to wewo', rangahu, limu' to mobengi, pai' ngolu' bohe.


Ye pə wɩɩkɩ mə taa wei, pʋntʋ ɩ́ yaa Yesu sɛɛlaa kpekəle nyʋɣʋ nyə́ma na pɛlɛ pá sələməna-ɩ Ɩsɔ, na pá yaa Tacaa hətɛ na pá pəlɩ nim kɛ ɩ tɔɔ. 	 Ane ria to peda', agina mpokio' -i pangkeni agama, bona pangkeni toera mposampayai-i pai' mpogelai' -i hante lana hi rala hanga' Pue'.


Waatʋ wei ma kpaalaɣa-mɛɣɛ Ɩsɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ, faalaa kɛ ma kpaalaɣa. Ma pasa ma təɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ kʋsɩ-mɛ. Yaa ma lapa mpʋ tɔ kawalaɣa ntɛ́? 	 Nto'u kampokeni-ku Kareba Lompe' hi koi' wengi, uma-koi kupomperapii' gaji' -ku nau' ba hangkedi'. Kupakadingki' tuwu' -ku, mobago-a hante pale-ku moto, bona koi' ompi' tehore ngkai jeko'. Ha kuposala' ompi', uma-a mperapi' gaji' -kue?


na pá kaana-tʋɣʋ teu sɩ tə́ la suulu na tə́ yele na mpɛ pá səna tɔtɔɣɔ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Yuta tɔ. 	 Merapi' mpu'u-ra bona kana kipiliu wo'o-ra-rawo mpewai' doi petulungi-ra hi to Kristen to hi tana' Yudea.


Təna kpɩɩləŋ teesaŋ ta nəɣəsəna caɣaʋ kɛ hilimatɛ waatʋ. Pə tɔɔ kɛ́ pa taa paɣalɛ hʋʋwa sɩ ye pə wɛ pəsʋɣʋ paa kʋlɩ təna na pá tala Fenikisi kpɩɩləŋ teesaŋ kɛ Kəlɛɛtɩ tɛtʋ taa na pá caɣa hilimatɛ waatʋ. Təna teesaŋ təsʋʋlɛnaa nyənaɣana ilim tətʋlɛ tɔɔ tɔɔ. 	 Jadi', apa' uma mpu'u-hawo lompe' pehania toe napento'oi kapal nto'u tempo lengi', toe pai' wori' to mpo'uli', agina kipalahii lau-mi pehania toe, pai' kipekukuhi bona rata-kai hi ngata Feniks mpopea katimpaliu-na tempo lengi'. Feniks tohe'e, pehania kapal hi Kreta to lompe' rapehanii nto'u tempo lengi', apa' teleru hala' ngkai ngolu'.


Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa pɛɛkɩ ɩ maɣamaɣa ɩ nyʋɣʋ nyəntʋ tike, ama ɩ́ tɔɔsəɣɩ ɩ tɔɣɔntəlɛnaa tɔɔ. 	 Neo' mpenonoi woto-ta moto, pekiri wo'o katuwu' doo.


Nantʋ təna nti pa pɛɛtəɣɩ kʋyakʋ taa tɔ ɩ́ tɔɣɔ, ɩ́ taa kpeɣe mpi mə taa ɩ́ wɛna sika tɔ. 	 Napa-napa to rapobalu' hi pasar, ma'ala moto ta'oli pai' takoni'. Uma mingki' tapekune' ncala' ba to rapopepue' hi pinotau ba uma-di. Ma'ala takoni' hante uma morara' nono-ta,


Ɩsaɣatʋ ntɩ tə toma tɔŋna kookalɩ kɛ́ lapʋ kɛ mukaɣa tɛɛ. Ama wei ɩnɩ ɩ səŋsəɣɩ-tɩ tɔ, ɩ́ kɔma na ɩ́ tɛɛ kɛ tɩɩ la. 	 Tempo toi, kuasa to mpokuasai-i mobago bongo hi dunia'. Aga woto-na ko'ia mehupa', apa' telawa' oa' -i-pidi. Jadi', ane rawi'iha-damo topelawa' tetui,


Wei ɩ fɛɩna Ɩsɔ Feesuɣu tɔ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ mʋ Feesuɣu kʋnɛ kʋ tampana. Ɩ yaa-təɣɩ kʋmɛlətɔm kɛ́, na ɩɩ tɩɩ pəsəɣɩ tə cɛkənaʋ maɣamaɣa. Mpi pə tɔɔ tɔ, wei ɩ wɛna Feesuɣu tɔ ɩnɩ ɩ paasi ɩ cɛkəɣənana-tɩ. 	 Tauna to uma mpo'incai Alata'ala, uma-ra mpopangala' tudui' to ngkai Inoha' Alata'ala. Ra'uli': "Lolita tauna to wojo-hawo to hewa tetu." Uma ami' raratai nono tudui' to ngkai Inoha' Alata'ala, apa' tudui' to hewa toe ma'ala mesua' hi rala nono-ta ane Inoha' Tomoroli' mponotohi-ta.


Tiisi ŋmalʋ ɩ́ sɔɔləna cʋɣʋ kɛ ɩsəna ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lakɩ-kʋ. Ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ cosi cʋɣʋ ŋkʋ, na ɩ́ sɔɔlaa ɩ ŋmana puluku, na pə́ kaasɩ na ɩ́ ŋmana ntoole. 	 Ria huraa-na topobabehi mpobabehi kura ntuku' konoa-na moto-hawo. Ngkai haluntea tana' pulu', ma'ala nababehi hameha' kura to napenasa pai' hameha' to uli' kanababehi-na.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩwa pə tɔma-m na ɩsɔtaa sɩ: Nmaa takəlaɣa taa sɩ pə kpaɣaʋ pənɛntaa tɔ mpa pa səkɩ Tacaa təmlɛ taa tɔɣɔlɛ leleŋ nɩɩlaa. Ɩlɛna Feesuɣu tɔ sɩ: Nn, tampana kɛ́, pa təma toŋ nyəna wena pa lapa tɔ, pə tala pa hɛɛsɩ. Pə taɣa pʋlʋ, kʋpantʋ nti pa lakaɣa tɔ ntɩ tə təŋəɣəna-wɛ. 	 Oti toe mpo'epe-a libu' ngkai suruga to mpo'uli': "Uki' -mi tohe'i: Ntepu'u ngkai wae lau, marasi' -ra tauna to mate to mepangala' hi Pue'." Natompoi' Inoha' Tomoroli': "Bate makono lia tetu-e! Apa' mento'o-ramo ngkai powewa-ra, pai' bate mporata-ramo mpai' wua' bago-ra."


Pə tɔɔ kɛ́ n kaa nyənɩ yem kɛ́ mpa pa wɛ ɩsɩɩ pəliŋasɩ kʋsɛtasɩ tɔ. Ɩlɛ timpi n ka sana nyá tɩ tɔ pə fɛɩ. Pə taɣa kite nyɔna nyá tɔɔ se. Ama nyá nyɔna kite tɔɔ. 	 Aga neo' molangko nono-ni ompi'. Neo' niruge' -ra to Yahudi to ratadi toera. Kiwoi-e': koi' hewa ra'a wo'o-wadi, koi' mporata rasi' ngkai rali' kaju to rapiara, bela kaju to mporata rasi' ngkai koi'!


Ye Ɩsɔ yaa wei kɛ́ ɩ mpaaʋ taa na ɩ́ tɛma pɛlʋɣʋ, pʋntʋ ɩ́ caɣa mpʋ, ɩ́ taa hʋʋ sɩ ɩ mələɣɩ ɩsɩɩ ɩ taa pɛlɩ. Na Ɩsɔ ɩ́ yaa wei kɛ́ ɩ mpaaʋ taa na ɩ́ tá pɛlɩ, pʋntʋ ɩ́ taa pɛɛkɩ sɩ ɩ pɛləɣɩ. 	 Rapa' -na hadua to Yahudi, mepangala' -imi hi Pue' Yesus, uma mingki' nabahaka Katoyahudi-na. Wae wo'o ane tauna to bela-i to Yahudi mepangala' hi Pue' Yesus, uma mingki' mpopetini' -i jadi' to Yahudi.


Kʋsɛɣɛsətʋ nti ma sɛɣɛsa-mɛ tɔ, ntɩ tə lapəna na mə maɣamaɣa mɩɩ te teu kɛ mpʋ tɔtɔ. 	 Koi', tepegalihi-mokoi-- batua-na, moroli' -mokoi napakaroli' lolita to ku'uli' -kokoi.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ lɩɩ saləka taa na ɩ́ təŋəɣɩ ɩsɔtaa tillu. Ɩlɛ ɩ taa tisi ɩ yuŋ kɛ́ sɩ ɩsɔtaa tillu kʋlapʋtʋ ntɩ tampana tɔm. Pə lapa-ɩ kɛ́ ɩsɩɩ toosee taka. 	 Metuku' mpu'u-imi Petrus. Aga ko'ia monoto mpu'u hi rala nono-na napa to nababehi mala'eka toei. Na'uli' mpohilo pangila-i-wadi.


Pa kʋla təna, ɩlɛna pá sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ sɩ pa tɛɛkɩ Antiyɔka. Antiyɔka tənaɣa paa sələməna-wɛ na Ɩsɔ sɩ ɩ́ səna-wɛ na pə́cɔ́ pá sʋʋ pa təmlɛ nte pa tɛma lapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ tə taa. 	 Hudu-mi pobago-ra mpokeni Kareba Lompe' hi ngata-ngata toe. Toe pai' mehawi' kapal-ramo nculii' hilou hi ngata Antiokhia hi tana' Siria. Apa' ngkai ngata Antiokhia toe-mi pontepu'ua pomako' -rae wengi, pai' topetuku' Yesus to hi Antiokhia toe-ramo wengi to mposampayai-ra pai' merapi' bona Alata'ala mpewili' -ra hante kabula rala-na bula-ra mpobago bago to lako' hudu rapobago toe.


Pɛlɛ pa tala Yesu cɔlɔ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ kʋsəna-tʋ sɩ tə pɔɔsɩ-ŋ sɩ: Nyaɣalɛ wei ɩ tɔm paa tɔma sɩ ɩ ká kɔɔ tɔ, yaa nɔɣɔlʋ wɛɛ ɩ kɔŋ, tə taŋ ɩlɛ? 	 Hilou mpu'u-ramo suro to rodua toera, pai' ra'uli' -ki Yesus: "Pai' -kai tumai Guru, nahubui-kai Yohanes mpekune' -ta, ba kita' -midi Magau' Topetolo' to najanci Pue' Ala, ba ria-pidi to ntani' -na to kipopea."


Tənaɣa ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ kiisaa na ɩ́ paasɩ na ɩ́ selisi-kɛɣɛ teu, ɩlɛna ɩ́ se ka waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa fiɣinaa. Haləna yəlaa tɔ sɩ ka səpaɣa təkpem. 	 Pe'au-nami ana' toei, kakapadi-padi woto-na, pai' malai-mi anudaa'. Kamalai-na anudaa', uma-pi molengo ana' toei, hewa tomate-imi, alaa-na wori' to mpo'uli': "Mate-imi!"


Pə tɔɔ kɛ́ tə tʋɣʋ mə tɛ pote pəlɛ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam na pə́ nɩɩ-tʋ tɔ, ma kʋsa Timotee sɩ ɩ́ polo na ɩ́ na ɩsəna mə Ɩsɔ mpaa təŋʋɣʋ yaasi wɛɛ tɔ. Ma nyaŋ sɩ pə́ taa kɔɔ sɩ Ɩlɔɣɔʋ maɣasa-mɛ na tá təmlɛ saalɩ yem kɛ́ mə kiŋ. 	 Jadi', toe-die pai' kuhubui-i Timotius tilou-e, bona ku'inca kabeiwa-na pepangala' -ni, apa' uma mpu'u-pi kudadahi kalentora-ku. Pai' koro' -a, nee-neo' nasori Magau' Topesori-koi duu' -na napanawu' -koi pai' uma-pi ria kalaua lenge' -kai mpokeni Kareba Lompe' hi koi'.


Ɩsɔ wei ɩ kiŋ suulu na kantəlʋɣʋ lɩɩkəna tɔ, ɩ́ səna-mɛ na ɩ́ la ɩsɩɩ Yesu Kilisiti lapa tɔ, na ɩ́ kpɛntɩ hʋwɛɛ kɛ teu. 	 Alata'ala-mile to mpo'apui nono-tae, bona ntaha-ta hi rala kasusaa'. Toe pai' mekakae-a hi Alata'ala bona natulungi-koi tuwu' hintuwu' hadua pai' hadua hi rala petuku' -ni hi Kristus Yesus;


Pə taɣa pʋlʋ, nyɔɣɔsɩ ka kpa-m tɔ mə hana-m tɔɣɔnaɣa. Lʋkɔtʋ kpa-m tɔ mə hana-m lʋm na má nyɔɔ. Maa kɛ́ mʋʋlʋ tɔ mə kpaɣana-m na ɩ́ pona mə tɛ. 	 Apa' nto'u-ku mo'oro', niwai' -a pongkoni'. Ngkamara-a, niwai' -a ue ininu. Liu-a hi tomi-ni, nipopehani-a.


Tənaɣalɛ Yesu nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Taa nyá, nyaa tɛ Ɩsɔ na nyá taa te, ɩ ká hiki alaafəya. 	 Kana'epe-na Yesus lolita toe, na'uli' mpo'uli' -ki Yairus: "Neo' mere' nono-nu. Pangala' -mi-hana, mo'uri' moto-i mpai' ana' -nu."


Má na mpa tə tɔŋaɣa tɔ pɛlɛ pa na nyaləməlɛ ńtɛ́. Ama pa ta nɩɩ pə yɔɣɔtaɣana-m tɔ. 	 Ane doo-doo-kuera, rahilo moto wo'o-rawo to mehini toe, aga uma ra'incai napa to na'uli' -ka.


Tɔʋ, mə təyaɣa ká təkɩ kaaʋ təkpataa, nɔɣɔlʋ kaa paasəna-kɛ. 	 Bona ni'inca: tomi pepuea' -ni toi napalahii-kokoi mpai' Alata'ala.


Mpa pa kpaɣa Pɔɔlɩ kɛ mpʋ tɔ pa tana-ɩ hatoo Atɛɛnɩ. Pa kɔma pá mələɣɩ, ɩlɛna Pɔɔlɩ heeli-wɛ sɩ: Ye ɩ́ talaa, ɩ́ heeli Silaasɩ na Timotee sɩ pá la kookalɩ na pá maɣana-m Atɛɛnɩ kɛ lɔŋ, pə taa leeli. 	 Tauna to mpobawa Paulus toera mpobawa-i rata hi ngata Atena. Oti toe na'uli' Paulus mpo'uli' -raka: "Nculii' -mokoi hilou hi Berea, pai' uli' -raka Silas pai' Timotius bona sohi' -ra tumai hi aku'."


Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa pa caala təmlɛ taa kɛ́ sʋʋʋ tɔ pa hʋʋwa sɩ mpɛ pa nyəna ká kəlɩ panɛ pa nyəna. Ama liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kɛ́ pa cɛla-wɛ. 	 Kawae-kawae-na duu' -na rata wo'o-ra-rawo to mobago ngkai mepuloa-e ngone. To mobago ngkai mepulo toera mpo'uli' hi rala nono-ra: `Tantu meliu mpai' to nawai' -taka kita', apa' ha'eoa-ta-tana mobago!' Ntaa' we'i, bate hampepa' doi pera' wo'o-wadi-rawo to rarata-e.


Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ lakɩ sɩ tolusuɣu təma sɔsɔɔna naalɩ á tɛɛna-wɛɣɛ kpakpaa na pá təŋəɣɩ pɔpɔtʋ. 	 Toe-die pai' Alata'ala mpopakatu hanyala noto hi tauna toera to mpobagiu-ra, alaa-na mepangala' -ra hi lolita boa' to nakeni tauna to dada'a toei.


Ɩlɛna Yesu náá cɔ-ɩ sɩ: Yele na piya haɣa na pə́cɔ́. Pə ta mʋna sɩ pá kpaɣa piya tɔɣɔnaɣa na pá tʋ hasɩ. 	 Toe pai' na'uli' Yesus mpo'uli' -ki: "Aku', mpotulungi to Yahudi-a-kuna ulu. Uma lompe' mpo'ala' koni' ana', pai' rarora-ki dike'."


Mpa pa wɛ Yesu tɔɔ tɔ, pa ná mpi pə caa lapʋ tɔ, ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa tə yoona ta laɣalɛɛ kɛ? 	 Karahilo-na ana'guru-na napa to neo' jadi', ra'uli': "Pue', ki'ewa-ramo hante piho'!"


Lɛlaa ná nəɣəsəna wena a hota sɔwa taa tɔ. Mpi tɔ, pa tɛŋ Ɩsɔ Tɔm nɩɩʋ ɩlɛna atɛ cənɛ kʋlapʋtʋ nəɣəsɛɛ na wɛnaʋ kʋnyɩɩlʋɣʋ puɣusi-wɛ na pə́ kʋ tɔm ntəɣɩ pa taa, na tə́ caŋ tə́ kpisi lʋlʋɣʋ. 	 "Hawua' to monawu' hi olo' rui-hawo mpobatuai tauna to mpo'epe Lolita Alata'ala, aga sese' -ra ntora mpenonoi katuwu' -ra hi rala dunia' -wadi, pai' doko' -ra mporumpu rewa dunia' -wadi. Hawe'ea toe mposesei' -ra, alaa-na uma ria po'ohaa' Lolita Alata'ala hi rala nono-ra, pai' uma ria kalaua-na Lolita toe hi katuwu' -ra.


Moisi nawa mpʋ, ɩlɛna pə́ lapɩ-ɩ piti. Tənaɣa ɩ tuusaa sɩ ɩ wiiliɣi teu, ɩlɛna ɩ́ nɩɩ Tacaa nɔɣɔ sɩ: 	 Konce-i Musa mpohilo toe, toe pai' hilou namohui' doko' na'inca ba napa-i-hawo. Nto'u toe, na'epe lolita Pue' to mpo'uli':


Ama pɔpɔtʋ fɛɩ, ma pəsəɣɩ má ləsɩ pa nyɩɩlʋɣʋ sɩ pa sɛɛsa ɩsəlɛ na Ɩsɔ Tɔm kɛ teu yaa, ɩlɛ nyəm laŋna-wɛ. 	 Mantata' mpu'u pepue' -ra hi Alata'ala-- kusabii' moto toe-e. Aga uma ra'incai ohea to makono hilou hi Alata'ala.


Pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ kaa suu sʋlʋm kʋfam kɛ sʋlʋm huluŋ kʋpəŋ taa, tɔfɔ huluŋ ká ya na sʋlʋm ti na huluŋ náá wakəlɩ yem. Ama huluŋ kʋfaŋ taa kɛ́ pa suuki sʋlʋm kʋfam, ɩlɛna pə təna pə caɣa teu. 	 Wae wo'o uma lompe' mpotua anggur to bo'u hi pontu'ua to hae. Apa' ane dede' -i-damo, mopengka pontu'ua to hae toe, alaa-na mobowo lau-mi anggur, pai' mpadaa' wo'o-mi pontu'ua-na. Anggur to bo'u kana ratua hi pontu'ua to bo'u, bona lompe' omea."


Ye tampana sɩ sətaa kaa tɛ na pá fe, pɩɩ kula tá waalɩ kɛ́. Mpi tɔ, pə wɛ ɩsɩɩ tə tʋ Ɩsɔ kɛ́ tɔm ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá yɔɣɔtəna na tá nɔɔsɩ sɩ Ɩsɔ feesa Kilisiti pəyele yem. 	 Melabi ngkai toe, monoa' -mi kamosabi' boa' -kai, apa' hi rala hanga' Alata'ala ki'uli' kanapotuwu' -na nculii' Kristus. Hiaa' ane makono mpu'u tauna to mate uma mpai' rapotuwu' nculii', batua-na, Alata'ala uma mpotuwu' nculii' -i Kristus.


Sɛɣɛsʋɣʋ sɔsɔɔʋ ŋku pa sɛɣɛsa má na maa sɛɣɛsɩ-mɛɣɛ-kʋ tɔɣɔlɛ sɩ: Kilisiti səpa tá ɩsaɣatʋ tɔɔ ɩsɩɩ Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtaa tɔ. 	 Kareba Lompe' to kuparata-kokoi toe ompi', to kutarima wo'o-kuwo. To poko-na mpu'u: Kristus mate mpotolo' jeko' -ta, hewa to te'uki' hi rala Buku Tomoroli'.


Pəlɛ pə waalɩ Yesu ná apalʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Nyənɩ, pənɛntɛ pə waa-ŋ ɩsəntɔ tɔ, taa tasa ɩsaɣatʋ lapʋ tɔtɔ. Pə́cɔ́ pə taa kɔɔ na ŋku kʋlɛ kʋ kəla mpʋ tɔ kʋ maɣana-ŋ. 	 Uma mahae ngkai ree, Yesus mpohirua' -ki tauna toei hi Tomi Alata'ala, pai' na'uli' -ki: "Mo'uri' -moko, neo' -pi-hawo mpobabehi jeko', bona neo' mpai' narumpa' -ko ba napa-napa to meliu kada'a-na."


Waatʋ wei wulaʋ sɔsɔ Tipɛɛ kawulaɣa pɩɩsɩ lapa naanʋwa na kakpasɩ tɔ, Pɔŋsɩ Pilatɩ ná kɛ́ Yuta kʋfənɛɛ, na Helɔtɩ náá kɛ́ Kalilee wulaʋ, na ɩ́lɛ́ ɩ neu Filipʋ náá tɔkɩ kawulaɣa kɛ Ɩtulee na Təlakoniti pə tɛtʋ taa, na Lisaniya náá kɛ́ Apileni wulaʋ. 	 Hi kahampulu' lima mpae-na poparenta Kaisar Tiberius hi ngata Roma, Pontius Pilatus jadi' gubernur hi tana' Yudea pai' Herodes Antipas to moparenta hi Galilea. Filipus ompi' -na Herodes moparenta hi Iturea pai' hi Trakhonitis, pai' Lisanias moparenta hi Abilene.


Ta caanaa caanaa Ɩsɔ feesa Yesu wei ɩnɩ mə kama tesika tɔɔ na ɩ́ sɩ́ tɔ. 	 Yesus toe-e nipatehi-i-koina, nipaku' hi kaju parika'. Aga Alata'ala to rapue' ntu'a-ta owi mpotuwu' nculii' -imi


Ye pa ta tili kpaallaa, awe ká kpaaləna yem? Ɩsɔ Tɔm taa pa yɔɣɔta mpʋ sɩ: Mpa pa kɔŋna tɔm kʋpantʋ tɔ, pa nyənʋɣʋ tewaɣa. 	 Pai' hema mpai' to mpokarebai-raka ane uma hema to rasuro? Hewa to te'uki' owi hi rala Buku Tomoroli': "Lompe' lia karata tauna to mpokeni kareba lompe'!"


Ye mpa pa sɔɔləɣɩ-mɛ tɔ pa tike kɛ́ mə sɔɔləɣɩ, ɩlɛ pepeɣe ɩ́ tɛɛwa tɔtɔ? Asaɣaa maɣamaɣa ná sɔɔləɣɩ mpa pa sɔɔla-wɛ tɔ pa tike tɔtɔɣɔ. 	 "Ane tapoka'ahi' muntu' tauna to mpoka'ahi' -ta-wadi, uma mpai' nagane' -ta Alata'ala. Bangku' tauna to dada'a gau' -ra, ma'ahi' moto-ra hi tauna to mpoka'ahi' -ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ana kpaɣa Yesu na ɩ́ pona-ɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ Kayifi na ɩ hɔkətʋ kɛ mpʋ. 	 Ngkai ree, Hanas mpohubui topojaga mpokeni Yesus hilou hi Imam Bohe Kayafas. Nto'u toe, pale-na Yesus tehoo' oa' -pidi.


Ɩsaɣatʋ taa wɛɛ Kilisiti kiŋ se, ama Ɩsɔ pəsəna-ɩ ɩsaɣaʋ kɛ tá tɔɔ. Mpʋ pə yelina tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ, Ɩsɔ lapa na tə́ pəsɩ yʋlʋpama. 	 Kristus, uma-i mojeko'. Tapi' Alata'ala mpopokoloi-i jeko' -ta, napohewa tauna to mojeko' -i bona Hi'a to mposampei-ta. Alata'ala mpobabehi toe bona kita' to mosidai' hante Kristus ma'ala napohewa tauna to monoa' hi poncilo-na.


Ama kaɣana ma təmlɛ tɛma cənɛ tɔɔ acalɛɛ taa. Saŋa taa ma nyɩɩlaa sɩ má polo má na-mɛ tɔ pɩɩsɩ lapa paɣalɛ. 	 Aga tempo toi, hudu-mi bago-ku hi rehe'i lau. Jadi', apa' mompae-mpae-ama doko' tilou mpencuai' -koie,


Pə təna mpi pə wɛna weesuɣu na pə wɛ ɩsɔtaa na tɛtʋ tɔɔ na tɛtʋ tɛɛ tɔ pə́ həntɩ-ɩ atɛ. 	 bona hawe'ea to tuwu' mengkoru hi Yesus, lompe' ihi' suruga, lompe' ihi' dunia', lompe' to hi po'ohaa' tomate, hawe'ea-ra mpai' mowilingkudu menyompa hi Hi'a,


na Solopapɛɛlɩ náá lʋlɩ Apiyuti, na Apiyuti náá lʋlɩ Ɩliyakim, na Ɩliyakim náá lʋlɩ Asɔɔ. 	 Zerubabel mpobubu Abihud, Abihud mpobubu Elyakim, Elyakim mpobubu Azor,


Ama ɩ́ yele na paa wei ɩ́ ná sɩ ɩ́ kantələna tampana. Saa ɩnɩ ɩ́ ká la yəlaa mpa pa tewa təkpataa na pá wɛ təmammam na pá tá laŋ pʋlʋ tɔ. 	 Toe pai' kana tari ncuu-ta duu' hi kahudua-na, bona moroho mpu'u pepangala' -ta pai' uma ria kasalaia' -na ba kakuraa' -na.


Tá taapalʋ kʋpaŋ Tisikɩ ká heelina-mɛɣɛ ma tɔm təna təpaɩpaɩ. Ma na-ɩ tə lakəna Tacaa təmlɛ na ɩ kɛ təmlɛ latʋ kʋpaŋ kɛ́. 	 Ompi' -ompi', mposuro-a ompi' -ta Tikhikus tilou, bona na'uli' -kokoi napa omea to jadi' hi aku'. Tikhikus toei, ompi' -ta to tape'ahi', pai' doo hampobagoa-ku to tida hi rala pobago Pue'.


Ma ta nɩɩ-təɣɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kiŋ. Pə taɣa yʋlʋ nɔɣɔlʋ sɛɣɛsəna-m, ama Yesu Kilisiti maɣamaɣa kulina tə tɔɔ na má nyɩ-tɩ. 	 Uma kutarima Kareba Lompe' toe ngkai manusia', uma wo'o ria tauna to mpotudui' -a. Yesus Kristus moto-mi to mpopo'incai-a Kareba Lompe' toe.


Fɛsətusi tala tɛtʋ ntɩ tə taa na pə la wɛɛ tooso, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ Sesalee na ɩ́ polo Yosalɛm. 	 Lako' tolu eo-i Festus moparenta hi propinsi toe, me'ongko' -imi ngkai ngata Kaisarea hilou hi Yerusalem.


Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tə lɩɩ ɩcatɛ taa na tə́ polo pɔɣɔ nɔɣɔ sɩ ntanyɩ tɩɩ ná Yuta nyə́ma Ɩsɔ təsələmlɛ natəlɩ. Tə caɣaa ɩlɛna tə́ yɔɣɔtəna alaa mpa pa kota təna tɔ. 	 Hi Eo Sabat, hilou-kai hi po'ole halu' hi mali ngata, apa' ki'inca karia-na posampayaa-ra to Yahudi hi ria. Jadi', mohura-kai hante ba hangkuja dua tobine pai' kipololitai-ra.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa ɩnɩ ɩ tɔma ɩ́lɛ́ tɔtɔ sɩ: Pə wɛ teu, n kɛ́ təmlɛ tʋ kʋpampaŋ. Ɩsəna mpi n lapəna pəcɔ nyəm kɛ teu kɛ ɩsəntɔ tɔ, maa cɛlɛ-ŋ sɔsɔm. Kɔɔ na ma na-ŋ tə́ yɔɔlɩ. 	 "Na'uli' maradika toei: `Lompe' -mi! Nupopomako' lompe' pobago to kuwai' -koko. Wae-pi, apa' lawi' monoa' -ko hi to hangkedi', kusarumaka lau-moko hi to wori'. Mai-moko, mo'oha' hante aku', pai' goe' -moko hangkaa-ngkania hante aku'.'


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ kɛɛsʋɣʋ sɩ: Ɩsɔ Kawulaɣa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tuukuɣu sɔɔɣa pile kɛ ɩ haləm taa tɔ. 	 Oti toe Yesus mpo'uli' tena hanyala-pi lolita rapa' hi ntodea, na'uli': "Ane Alata'ala jadi' Magau' hi dunia', kajadi' -na hewa jarita toi: Ria hadua tauna ngala' unto' hawi, lou nahawu' hi pampa-na.


Lefii nyə́ma kɔtʋɣʋ lɩɩna kʋsəsɩɩtʋ nti pa tʋ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma sɩ pá təŋ tɔ tə kiŋ. Pə na pə mpʋ tɔ Lefii nyə́ma kɔtəlaa mpɛ pa ta la təmlɛ nte tə tewa təkpataa tɔ. Tɔfɔ pə taa yele Alɔŋ looŋa taa na pə tasa kɔtʋlʋ kʋfalʋ sɩɩʋ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ. 	 Nto'u Alata'ala mpowai' Atura-na hi to Yahudi, na'ongko' muli Lewi napajadi' -ra imam to mpohawai' ntodea mpotuku' Atura-na toe. Tapi' pobago imam toera uma mpomoroli' manusia' hi poncilo Alata'ala. Toe-mi pai' kana mehupa' imam to ntani' -nae. Imam to mehupa' toei, imam to hewa Melkisedek, bela-i muli Lewi hewa Harun.


Wei ɩɩ sɔɔləɣɩ-m ɩ́lɛ́ ɩɩ tɔkəɣɩ ma kʋheelitu. Tɔm nti ɩ́ nɩɩkɩ ma yɔɣɔtəɣɩ tɔ, tə ta kɛ ma maɣamaɣa ma kʋluputu. Ama ma Caa wei ɩ tila-m tɔ ɩ nyəntʋ kɛ́. 	 Tauna to uma mpoka'ahi' -a, uma-ra mpotuku' lolita-ku. Lolita to ni'epe ngkai Aku', uma ngkai Aku' moto. Ngkai Tuama-ku to mposuro-a.


Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na pá yaa-ɩ sɩ Ananiyasɩ. Ɩ təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu tɔtɔ, na ɩ təŋaɣa tá kʋsəsɩɩtʋ kɛ teu, na Tamasɩ Yuta nyə́ma təna pʋɣʋlaɣa-ɩ. 	 "Hi Damsyik toe, ria hadua tomane, Ananias hanga' -na. Ananias toei, tau monoa' -i, moroho petuku' -na hi Atura Musa. Hawe'ea to Yahudi to mo'oha' hi Damsyik mpobila' -i.


Ɩlɛna Pilatɩ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩlɛ ɩsaɣatʋ ntiɣi ɩ lapa? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tasa kapusi mapʋ na toŋ sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ, kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ. 	 Napekune' Pilatus: "Hiaa' napa sala' -na?" Rapesukui lau-mi mejeu': "Parika' -imi!"


Ama təmlɛ nyə́ma ná kɔma na pá loosi ɩ pəyalʋ na ɩ́ puki, ɩlɛna pá heeli təma sɩ: Ɩɩ loosiɣi kpancoou tʋ kɔŋna ntɛ́. Ɩ́ kɔɔ tə kʋ-ɩ, na taalɛ pəsɩ ta nyəntɛ. 	 "Ntaa' we'i, karahilo-na tompodoo bonea toera ana' pue' bonea tohe'ei, mohawa' -ramo, ra'uli': `Etu-mi tumai ana' -na! Hi'a mpai' to jadi' pue' bonea tohe'i-e. Kita tapatehi-i bona bonea-na toi kita' -mi pue' -na.'


Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ mʋ-ɩ niŋ naalɛ na laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ, ɩsɩɩ pa mʋkʋɣʋ taapalʋ kɛ Tacaa tɔm taa tɔ. Yəlaa ɩsɩɩ panɛ ɩnɩ wɛɣɛ pə wɛɛ sɩ ɩ́ seeki. 	 Wae-pi, tarima-imi hi rala hanga' Pue' hante kagoe' nono-ni. Bila' wo'o hawe'ea tauna to mpohibalia-ki nono-na.


Ɩ tɔɔ kɛ́ kutuluɣu ŋmatʋ təna səŋa teu, na tə́ tɔŋna pɩɩʋ sɩ timpi tá na Tacaa tə kpɛnta mpʋ tɔ tə́ pəsɩ Ɩsɔ təcaɣalɛ naŋŋ nyəntɛ. 	 Kita' to mosidai' hante Yesus hewa bola' pai' rewa ntani' -na to rapomeduncu hi lolo parawatu to moroho, bona mpowangu tomi to moroli' to natao napo'ohai' Pue' Ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa faɣana Pisiti hɔɣɔlʋɣʋ taa na pá tala Pamfili hɔɣɔlʋɣʋ taa. 	 Oti toe, Paulus pai' Barnabas mpokaliliu pomako' -ra ntara hi tana' Pisidia rata hi tana' Pamfilia.


tɔm kʋlʋm tɔɔ kɛ́ kpakpaa ɩsɩɩ ɩsɛ cəpəlʋɣʋ kɛ waatʋ wei paa hʋlɩ akantəlɛ sɩ pə təna pə́ sɩɩ tənaɣa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, pá kɔma na pá hʋlɩ-tɛ, sətaa feŋ kɛ́, pa kaa tasa səpʋ, na pɩɩ laɣasɩ taɣa wɛɛtʋ kɛ kʋlaɣasʋ. 	 Tohe'e mpai' jadi' ncorobaa, rala-na hampinisi mata, nto'u karatuwui' -na sangkakala to ka'omea-na. Apa' nto'u sangkakala toe ratuwui', tomate rapotuwu' nculii' hante katuwua' to uma ria kahudua-na, pai' kita' to tuwu' -pidi rabalii' wo'o-tamo-tawo.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kpa pʋɣʋ tɔɔ na pá caɣa təna. 	 Manake' -i lou hi panapa bulu' hante ana'guru-na, pai' mohura-imi hi ree.


Nyənɩ, nyá lʋlʋɣʋ tʋ Ɩlisapɛtɩ wei pa yaakaɣa kaalʋlaɣa tɔ, ɩ haɣa apalʋpəyaɣa hɔɣɔ na ɩ kpatəlaɣa, halɩ ɩ ɩsɔtʋnaa naatoso kɔlɔ. 	 Epe-dile: ompi' -nu Elisabet-ele, to tu'a lia-imi pai' to ra'uli' doo lalo-ie, motina'i ono mula-imi-hawo! Mo'ana' -i mpai', hadua ana' tomane.


Tənaɣa Sɔɔlɩ pɔɔsaa sɩ: Tacaa nyaɣa aweɣe ye? Ɩlɛna pə́ cɔ Sɔɔlɩ sɩ: Maɣa Yesu wei n tʋɣɩ kʋnyɔŋ tɔ. 	 Na'uli' Saulus: "Ha hema-ko Pue'?" Na'uli' topololita toei: "Aku' -mile Yesus, to nubalinai' -e!


Ma lakɩ nti maa caa tɔ, pə taɣa má nɔkəna. Ama ɩsaɣatʋ nti tə kanta ma taa tɔ ntɩ tə tənna mpʋ. 	 Tapi' ane kubabehi po'ingku to uma kupokonoi, batua-na bela aku' to mpobabehi tetu. Jeko' to hi rala nono-ku, hi'a-mi pue' bago.


Ma heeliɣi-mɛ sɩ ye ɩ ta təŋ ɩsəna Ɩsɔ caa tɔ na pə́ kəlɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa pa təŋʋɣʋ tɔ, ɩ́ kaa sʋʋ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa. 	 Jadi', ku'uli' -kokoi: ane uma-koi jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala, bate uma-koi jadi' ntodea-na hi rala Kamagaua' -na. Pai' kamonoa' -ni tetu kana meliu ngkai kamonoa' -ra guru agama pai' to Parisi.


Ma taapalaa, pənɛntɛ mə ɩsɛ kulaa. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ taa yele na yəlaa asaɣaa kʋpuɣusutu tolisi-mɛ, na pə́ kɔɔ na timpi ɩ́ səŋaa təca tɔ pə́ laɣasɩ-mɛɣɛ lonte. 	 Aga koi', ompi' -ompi' to kupe'ahi', ni'inca ami' -mi hawe'ea toe lau. Jadi', mo'inga' -inga' -koi hi guru agama to boa' toera, bona neo' -koi himpataua' hante kasalaa' -ra, duu' -na monawu' -koi ngkai pokorea-ni to moroho.


Ye mpʋ paa wei ɩ́ ha ɩsəna pə ha-ɩ tɔ, ɩ́ taa hana wula yaa kʋcaalʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wei ɩ haana laŋhʋlʋmlɛ tɔɣɔ Ɩsɔ sɔɔlaa. 	 Agina butu dua-na mewai' ntuku' kabula nono-na moto-hawo. Neo' mewai' hante susa' nono, neo' mewai' baha raparuku. Apa' Alata'ala mpoka'ahi' tauna to mewai' hante kagoe' nono.


Leɣe tə na-ŋ na ń kɛ́ mʋʋlʋ na tə́ kpaɣa-ŋ na tə́ pona ta tɛ? Yaa n wɛ kpɛtɛ na tə́ suu-ŋ wontu? 	 Nto'uma-ko liu hi tomi-kai, pai' kipopehani-ko? Nto'uma-ko kihilo uma ria pohea-nu, pai' kiwai' -ko pohea?


Pə kɔma pə fe na pá tiikina pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna samaa anaam nɔɣɔlʋ ɩ́ katɩ Yesu. 	 Kamepulo-na mana'u-ramo ngkai lolo bulu', pai' wori' tauna mpohirua' -ki Yesus.


Mpa pa kpa Yesu tɔ pa pona-ɩ kɔtəlaa wulaʋ Kayifi tɛ na pá maɣana Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma pa kotaa. 	 Ngkai ree, tauna to mpohoko' Yesus mpokeni-i hilou hi tomi Imam Bohe Kayafas. Hi ria morumpu-ramo guru-guru agama pai' totu'a to Yahudi.


Ɩsɔ kɛ́ weesuɣu nyə́ma nyəŋ kɛ́, ɩ ta kɛ sətaa Ɩsɔ. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ pa təna pa wɛna weesiŋ sɩ pá lakɩ ɩ təmlɛ. 	 Jadi', ngkai lolita-na nabi Musa toe, monoto-mi ta'inca katuwu' -ra moto Abraham, Ishak pai' Yakub. Apa' bela tauna to mate to mepue' hi Alata'ala, tauna to tuwu' -hana to mpopue' -i. Apa' hi Alata'ala hawe'ea tauna tuwu'."


Pə tɔɔ ɩlɛ, ɩ́ taa hulina nɔɣɔlʋ tɔm tampana pɛɛkʋɣʋ na pə waatʋ ta tata. Ɩ́ yele na halɩ Tacaa kɔɔ. Ɩnɩ ɩ ka kulina mpi pə ŋmɛla səkpɛtʋɣʋ tɛɛ tɔ pə tɔɔ təyelele. Na ɩ ká kuli yəlaa lotu taa hʋwɛɛ. Pəlɛɣɛ Ɩsɔ ká sa paa wei ɩsɩɩ pə mʋna ɩ́ samɩ-ɩ tɔ. 	 Toe-mi ompi', neo' mpotuntui' doo ba lompe' pobago-na ba uma. Popea karata-na nculii' Pue'. Hi'a moto mpai' to mpowongka hawe'ea to tewuni hi rala kabengia-na, Hi'a to mpopehuwu hawe'ea patuju to hi rala nono manusia'. Nto'u toe-damo mpai', butu dua tauna mporata pe'une' ngkai Alata'ala hewa to kasipato' -na.


Ɩlɛna apalʋ ɩnɩ ɩ́ cɔ-wɛ sɩ: Aaɩ, ɩ́ taa kpɛsɩ. Ye ɩ́ tɔma sɩ ɩ́ kpɛsəɣɩ-tɩ, ntanyɩ pɩɩ kpɛŋna kʋtɔɣɔʋ na pə́ kpɛsɩ. 	 "Na'uli' pue' bonea: `Neo', apa' ane niwuka kowo' -na, nipoiwukai mpai' pae-na.


Ɩ́ sɛɛ-m ma lʋlʋɣʋ tʋ Helɔtiyɔŋ. Ɩ́ sɛɛ-m Naasisi təyaɣa nyə́ma mpa pa təŋəɣɩ Tacaa tɔ. 	 Tabe-ku hi Herodion, hingka to Yahudi-ku. Tabe-ku wo'o hi ompi' -ompi' hampepangalaa' to hi tomi Narkisus.


Na haləna saŋa ɩsəntɔ, ye pa kʋla Moisi takəlasɩ kalʋɣʋ, saalaɣa ŋkɛ ka təka pa laɣatʋ tɔɔ kɛ́. 	 Duu' rata tempo toi, ane mpobasa-ra sura to na'uki' nabi Musa, ma'ala ta'uli' teputu' oa' -pidi nono-ra hante karamua.


Yəlaa mpɛ, mpi pa ŋmɛləɣɩ na pá lakɩ tɔ sɩ pə tɔm ɩ́ tɩɩ lɩɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa tɔ pə wɛ fɛɛlɛ kɛ́. 	 Apa' gau' -gau' to rababehi ngkawuni toe, nau' ralolita-wadi me'eai' lia.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Tacaa tasaa sɩ: Ɩ́ ta nɩɩ nti wulaʋ ɩsaɣaʋ ɩnɛ ɩ yɔɣɔtaa tɔ taa? 	 Oti toe, na'uli' Pue' Yesus: "Pe'epei-koi napa to na'uli' topobotuhi toei. Nau' uma monoa' nono-na, dota moto-i mpotulungi tobalu to ntora mperapii' -i.


Tənaɣa Yuta nyə́ma cɔ-ɩ sɩ: Nyá pɩɩsɩ ná ta tɩɩ tata nɩɩlɛ na naanʋwa na ń tɔŋ sɩ n tɛma Apəlaham kɛ naʋ na? 	 Ra'uli' to Yahudi: "Umuru-nule, ko'ia hono' lima mpulu' mpae. Ha pasi' nuhilo-imi-kona Abraham-e?"


Waatʋ wei pa hʋʋkaɣana-m tɔm kancaalaɣa nyəm tɔ nɔɣɔlʋ ta təŋ ma waalɩ, pa təna pa lɔ-m kɛ́. Ɩlɛ Ɩsɔ ɩ́ taa pɔɔsɩ-wɛɣɛ-tɩ. 	 Lomo' rapohurai kara-kara-ku wengi, uma-pi haduaa to tono' hi aku'. Rapalahii omea-ama-kuna. Mekakae-a hi Pue' bona neo' napehawai kehi-ra toe.


Ɩ́ nyənna katəkatəŋ na ɩ́ na. Ɩɩ tuuki, ɩɩ kʋŋ. Pəyele ɩ fɛɩ kʋtɔɣɔʋ təsɩɩlɛ, ɩ fɛɩna kpou, Ɩsɔ caləɣəna-ɩ. Na mə tá kəlɩ sumasɩ kɛ tɔm napəlɛ? 	 Penonoi-dile danci kaa' -e. Uma-ra molia', uma-ra mepae, uma ria poropo' -ra ba wilulu-ra. Aga nau' wae, Alata'ala mpowai' moto-ra pongkoni'. Peliu-liu-nami koi', apa' hi poncilo Alata'ala meliu tuwu' -ni ngkai katuwu' danci, pai' meliu pompewili' -na hi koi' ngkai pompewili' -na hi danci.


Waatʋ wei Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ sɛɣɛsʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ Kalilee tɛtʋ na ɩ́ tɛɛ Yuta tɛtʋ nti tə wɛ Yaatanɩ waalɩ tɔ tə taa. 	 Kahudu-na Yesus mpololita hawe'ea toe, malai-imi ngkai tana' Galilea hilou hi tana' Yudea to hi dipo ue Yordan.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kpaŋtʋ ləmaɣasɛɛ ɩ́ wɛ timpi, tənaɣa ɩ akalʋɣʋ wɛɛ. 	 Apa' hiapa pontimamahia rewa-ta, hi retu wo'o nono-ta.


Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa na ɩ́ niki mpi Yesu lapa-ɩ tɔɣɔ heeluɣu kɛ timpi pa yaa sɩ acalɛɛ naanʋwa tɔ pə tɛtʋ taa, na pa təna mpa pa nɩɩwa tɔ pa laŋa cɛpa. 	 Hilou-imi-hawo hi tana' Dekapolis (batua-na: Hampulu' Ngata), mpopalele napa to nababehi Yesus hi woto-na. Konce hawe'ea tauna to mpo'epe.


Ma kooliɣi kɛ́ sɩ ɩsɔwɛɛ ɩ́ tɩɩ nyənɩ-m pəcɔɣɔ kpaŋtʋ. Pə wɛ mpʋ mɛɛ, ɩ́ nyənəɣɩ-m mpʋ. 	 Jadi' ompi' -ompi', kuperapi' bona niwai' -a-kuwo loga mpo'une' woto-ku moto kampa' hampai'. Apa' hewa to mengkatiwojo-a tohe'i-e, aga kuperapi' bona mosabara-koi ulu mpo'epe lolita-ku.


Wei ɩɩ tɔkɩ pə tənaɣa mpʋ tɔ, pə fɛɩ ɩsɩɩ ɩ́ tʋʋ wei ɩ kiiki tɔɣɔnasɩ lɛnsɩ tɔ. Na wei ɩ kii tɔɣɔnasɩ lɛnsɩ kɛ mpʋ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ́ taa caɣana wei ɩɩ kii tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ mʋ ɩ́lɛ́ tɔ se. 	 Tauna to mpokoni' omea, neo' mporuge' doo to uma ngkoni' bau'. Pai' tauna to mopalii' ngkoni' bau', neo' wo'o-ra mposalai' doo to ngkoni' ka'apa-apa-na. Apa' Alata'ala mpotarima doo-ta toe jadi' ana' -na.


Ama tə́ caɣana tapahoii sɩ Ɩsɔ hʋʋlɛ ná taŋa-tʋɣʋ cele. 	 Ane hewa toe kehi-ta, bate me'eka' -ta mpopea tempo-na Alata'ala mpohurai kara-kara-ta, me'eka' -ta mpoka'eka' pehuku' -na to hewa apu to wewo'-- apa' gaga pehuku' -na mpohuku' tauna to mpo'ewa-i.


Paa na pa təka-m saləka taa tɔ má kɛna Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛ ɩ təmlɛ tʋ sɔsɔ. Pə tɔɔ tɔ ɩ́ sələməna-m na má yɔɣɔtɩ ɩ tɔm na apalʋtʋ kɛ ɩsəna mpi pə nəɣəsənaa tɔ. 	 Pue' Yesus mpo'ongko' -a jadi' suro-na, bona mpokeni-a Kareba Lompe', duu' -na ohe'i-ama hi rala tarungku'. Jadi', posampayai-a-kuwo bona bia' -a mpololita Kareba Lompe' toe hewa to kasipato' -na.


Ɩlɛna Simɔŋ pá sʋʋ-ɩ pɛɛkʋɣʋ. 	 Simon hante doo-na hilou mpali' -i. Kararua' -na, ra'uli' -ki:


Ama Kilisiti ná lapa kʋpantʋnaa mpa pa tɛma kɔntɛ tɔ pa kɔtʋlʋ sɔsɔ. Na cokəle nte tə taa ɩ lakɩ təmlɛ tɔ tə kəlaa, na tə tewa təkpataa. Pə taɣa yəlaa sikina-tɛ, na tə ta tɩɩ kɛʋ antulinya wei pa lapa kʋlapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ ɩ nyəntɛ. 	 Tapi' hewa toe lau, rata-imi Kristus jadi' Imam Bohe to mpokeni kalompea' to tarata mpai' hi eo mpeno. Mesua' -imi hi rala Kemah Pepuea' to hi suruga, to meliu-hana kalompe' -na, pai' meliu kamoroli' -na ngkai Kemah Pepuea' to nawangu Musa owi. Apa' tomi pepuea' to napesuai' Kristus toe, bela to rababehi manusia'-- batua-na: uma ngkai dunia' toi.


Ɩ́ nyɩ mə tɔntɛ kɛ mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pa kiŋ, na ɩ́ taa yele na aləsɛkɛ kʋyɛɛŋ fiti-mɛɣɛ yem. 	 Ane niposigalo-raka to uma hampepangalaa' -ta, pakanoto mpu'u nono-ni, pai' pake' lompe' loga to ria hi koi', nibawai-ra mepangala' hi Pue'.


Pa tuka ɩtuule sɩ: Kʋkʋsʋm kɛ pəciimaɣa kpaasəɣəna somtu təfʋʋʋ. 	 Ria lolita bulawa to mpo'uli' hewa toi: "Ragi to hangkedi' mpakawoke' lunu to wori'." Pai' tudui' -ra tetu-mi to hewa ragi.


Ma nyɩɩla teu sɩ ɩ́ saalɩ ma kiŋ cənɛ na ɩ́ səna-m na nyá nɔɣɔ kɛ saləka wei ma tɔkɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ tɔ ɩ taa. 	 Ane nono-kule, kutaha-i-pidi hi rehe'i dohe-ku kuponcawa sampei-nu, bona hi'a-damo mpotulungi-a bula-ku ratarungku' sabana pobago-ku mpokeni Kareba Lompe'.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu səŋaa, na ɩ́ tɔ sɩ pá yaa-ɩ. Tənaɣa pa heela yʋlʋm sɩ: Nyaɣa apalʋtʋ na ń kʋlɩ, ɩ yaa-ŋ. 	 Mentoda' -imi Yesus pai' na'uli': "Kio' -i tumai!" Karakio' -nami towero toei, ra'uli' -ki: "Pakaroho nono-nu! Mokore-moko, apa' nakio' -moko!"


Waatʋ wei sətaa ká fe tɔ akpaɣalɛ tɔm kaa wɛɛ. Ama apalaa na alaa paa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillaa wɛʋ tɔ. 	 Apa' ane tuwu' nculii' -ramo tauna to mate, katuwu' -ra hewa katuwu' mala'eka hi rala suruga, uma-rapa motobinei ba motomanei.


Pa ya təma, ɩlɛna Yesu polo ɩ́ kpa pʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ. 	 Ponculi' -ra ntodea, manake' -imi hilou hi bulu' -na lou mosampaya.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu hika kpaŋaɣa na ɩ́ caɣa ka tɔɔ, ɩlɛna pə́ lɩɩ teitei ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: 	 Yesus mpo'ala' hama'a keledai to mongura, pai' nahawi'. Pehawi' -na tohe'e mpopadupa' lolita nabi owi to mpo'uli':


Ama tá caanaa caanaa ta nɩɩna-ɩ. Pa kisa-ɩ na pá kpaɣa pa laakalənaa na pá məŋna Icipiti. 	 "Aga ntu'a-ta owi, uma-ra-rana dota mengkoru hi Musa. Rasapuaka-i jadi' pangkeni-ra. Doko' nculii' lau-ramo hilou hi tana' Mesir.


Falisanaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, teeli teeli təcaɣalɛnaa kɛ ɩ́ pɛɛkəɣɩ. Na ɩ́ sɔɔla pa sɛɛkɩ-mɛɣɛ samaa taa kɛ́ na pá luŋiɣi. 	 "Silaka-koi to Parisi! Apa' goe' -koi mohura hi pohuraa karabilaa' hi tomi posampayaa, pai' goe' -koi ane tauna hi wiwi' karajaa motingkua' mpotabe-koi.


Mpʋ pə lapəna Pɔɔlɩ caɣa Kɔlɛntɩ kɛ pənaɣa na hɔɣɔlʋɣʋ, na ɩ́ heeliɣi yəlaa kɛ Ɩsɔ Tɔm. 	 Jadi' ka'omea-na, Paulus mo'oha' hi Korintus hampae ono mula, mpotudui' tauna Lolita Alata'ala.


mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa tɔ pɩɩ lakɩ-ɩ ɩsaɣaʋ. Ama mpi pə lɩɩkəna yʋlʋ nɔɣɔ tɔ mpɩ pə lakəna-ɩ ɩsaɣaʋ. 	 Pongkoni' to mesua' hi nganga-ta, bela-hawo toe to mpakada'a-ta hi poncilo Alata'ala. Lolita to mehupa' ngkai nganga-ta, toe-die to mpakada'a-ta hi poncilo Alata'ala-e."


Mə ɩcantʋ tɔɔ kɛ́ ma huɣi təlɛɣɛ kʋhuɣu sɩ ɩ́ cɛkəna. Pɩɩ wɛʋ tɔ, tɛtɛlakasɩ na ɩsaɣatʋ taa kɛ́ ɩ́ pɛta mə tɩ, na pəlɛ pə́ kpa-mɛɣɛ yomle na pə́ lakɩ-mɛɣɛ yɛlɛyɛlɛ nyə́ma. Mpʋ tɔtɔɣɔ pənɛntɛ, ɩ́ pɛtɩ mə təɣɩ siɣisuɣu təma lapʋ taa na pəlɛ pə́ kpa-mɛɣɛ yomle na mə tɔntɛ kɛɛsɩ teu. 	 Lolita rapa' -ku toe kupake' bona mojoli nipaha tudui' -ku. Ri'ulu-koi napobatua jeko', apa' nipelele' woto-ni mpotuku' kahinaa-ni to dada'a pai' to uma tumotoa, alaa-na dada'a mpu'u kehi-ni. Wae wo'o tempo toi, tonu woto-ni hi Alata'ala bona koi' jadi' batua-na. Ka'omea-na mpai' monoa' mpu'u-mi kehi-ni pai' moroli' katuwu' -ni.


Pə kɔma ɩsɩɩ taanaɣa ɩlɛ Yesu na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ pa talaa kɛlɛ. 	 Mobengi-mi, rata-imi Yesus hante ana'guru-na to hampulu' rodua.


Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa mpʋ sɩ: Nyá tɔɔ kɛ́ tə wɛ səm nɔɣɔ taa kɛ́ ilim na pə tɛm. Na pá lakɩ-tʋ ɩsɩɩ heeŋ wei pa tɛɛna alʋkisam tɔ. 	 Te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi hewa toi: O Pue', uma ria kaputua tauna doko' mpopatehi-kai sabana petuku' -kai hi Iko. Kai' toi-e raponcawa porewua to rapodoo bona rasumale'."


Atɛ tɛtʋ kɛ pa ŋmana kancaalaɣa Atam. Ama waalɩ waalɩ Atam ná lɩɩna ɩsɔtaa kɛ́. 	 Manusia' to lomo' -na rapajadi' ngkai tana', pai' -i mo'oha' hi wongko dunia' toi. Aga Kristus ma'ala rahanga' Adam karodua-na. Hi'a, ngkai suruga-i-hana.


Tə sa Ɩsɔ Tacaa Yesu Kilisiti Caa kɛ teu. Tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ Ɩsɔ ɩnɩ ɩ kpaɣana Ɩsɔ sɛɛʋ kʋpantʋnaa na ɩ́ la-tʋɣʋ sɔsɔm kɛ hatuu ɩsɔtaa. 	 Mai-tamo mpo'une' Alata'ala, Tuama-na Pue' -ta Yesus Kristus! Apa' nagane' -tamo hante butu nyala gane' to lompe' hi rala suruga, ngkai posidaia' -ta hante Kristus.


Ɩlɛ pə lɩɩwa sɩ yəlaa ɩsantɛ ntɛ́ ma caa yaa we? Aaɩ, ama Ɩsɔ ɩsantɛ kɛ ma pɛɛkəɣɩ. Ma caa sɩ yəlaa laŋa ɩ́ hɛɛna-m? Ye maa caakaɣa sɩ yəlaa laŋa ɩ́ hɛɛna-m ma taa la Kilisiti təmlɛ tʋ. 	 Jadi', beiwa-mi ompi'? Ha mpope'une' hi manusia' -a mpo'uli' lolita-ku toe-e we'i? Uma-e'. Doko' mporata pe'une' ngkai Alata'ala-a-wadi-kuna. Ba ni'uli' -koina wae-e ompi', doko' ngala' nono manusia' -a-wadi? Ane ke rapa' -na doko' ngala' nono manusia' -a-wadi, ke uma-a jadi' batua Kristus!


Tɛtʋ kateŋa lɛŋka ká yoona lɛŋka nyə́ma. Kawulaɣa lɛŋka ká kʋlɩ lɛŋka tɔɔ, na tɛtʋ ká sele tiiliwɛ tiiliwɛ, na nyɔɣɔsənaa ká la. Na mpʋ ɩnɩ pəlɛ pɩɩ wɛɛ ɩsɩɩ alʋ kʋlʋɣʋʋ lʋlʋɣʋ na pə́ caalɩ-ɩ wɩɩʋ kɛ səŋŋsəŋŋ tɔɣɔlɛ. 	 Nto'u toe mpai', wori' ngata mosipanga'ei, magau' hadua mpo'ewa magau' kahadua-na. Hiapa-apa ria linu pai' oro'. Aga hawe'ea toe lau lako' pontepu'ua-na-pidi, hewa pontodohaka hadua tobine to neo' mo'ana'.


Antulinya taa cənɛ toŋtʋnaa taa nɔɣɔlʋ ta cɛkəna Ɩsɔ ləmaɣasɛɛ anɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ye paa cɛkənaa pa taa ká Tacaa teeli tʋ kɛ səm tesika tɔɔ. 	 Uma ria haduaa pangkeni dunia' toi to mpo'inca patuju-na Alata'ala toe. Apa' ane ke ra'inca-mi, ke uma-ra mpoparika' Pue' -ta to uma mowo kabohe tuwu' -na.


Mpi tɔ, ɩ́ səna-m kʋyakʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ wule na haləna saŋa na má yasəɣɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ. 	 Ku'uli' tarima kasi hi Pue' Alata'ala, apa' ngkai lomo' -na duu' tempo toi-e nitulungi ncuu-a hi rala bago-ku mpopalele Kareba Lompe'.


Ye pa yɔɣɔtəɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔlɔ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ na pá kaasəɣɩ təma, pa taa tɛɛ mpʋ. Na nɔɣɔlʋ náá tɛləsəɣɩ-tɩ. 	 Ane ria to mololita hante basa to ngkai Inoha' Tomoroli', agina rodua-wadi, neo' melabi ngkai tolu. Pai' neo' -ra mololita hinto'ua, kana momesampei. Pai' kana ria to mpotoli napa to ra'uli' topololita toera.


Pilatɩ yoolaa pona Yesu kɛ́ Kʋfənɛɛ təyaɣa taa, ɩlɛna pa samaa təna kotina-ɩ. 	 Oti toe, tantara Gubernur mpokeni Yesus mesua' hi rala tomi Gubernur, pai' -ra mpokio' hawe'ea doo-ra tumai mpotipuhi-i.


Ɩsɔ kʋsa ɩ nyʋɣʋ na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa, na ɩ́ lapɩ-ɩ wulaʋ na waasʋlʋ sɔsɔ, sɩ pə́ la na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma laɣasɩ tɔntɛ na Ɩsɔ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋ. 	 pai' na'ongko' -imi napopohura hi mali ngka'ana-na, pai' napajadi' -i Pangkeni pai' Magau' Tompohore-ta ngkai huku' jeko' -ta, bona kita' to Israel medea ngkai jeko' -ta pai' mporata ampu.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wei ɩ wɛna tɔ paa sɔɔsɩ-ɩ na pə́ tɔləna-ɩ təhɔ. Ama wei ɩ fɛɩna tɔ paa lɛɛkɩ pəciimaɣa wei ɩ wɛna tɔ. 	 Tauna to mpotarima Lolita Alata'ala, ranotohi nono-ra bona kawoo-woria' Lolita Alata'ala to ra'inca. Aga tauna to uma dota mpotarima Lolita Alata'ala, nau' ria hangkedi' to ra'inca, ra'alai' lau-ra.


Ye nyá tɔɣɔntəlɛ pəntəna-ŋ, polo na ń yaa-ɩ mə naalɛ na ń hʋlɩ-ɩ timpi ɩ pəntəna-ŋ tɔ. Ye ɩ nɩɩna-ŋ, pə lapa n waasa-ɩ kɛlɛ. 	 "Ane ria ompi' hampepangalaa' -ta to masala' hi kita', hilou-ta mpohirua' -ki, pai' uli' -ki sala' -na. Tababehi toe hante uma ria to ngincai, muntu' kita' tau rodua-wadi. Ane napangala' lolita-ta, lompe' nculii' -mi pohintuwu' -ta.


Yuta nyə́ma təna nyəmá mpi mpi ma lapa ma yəlaa hɛkʋ na Yosalɛm taa kɛ́ hatoo ma kʋlʋɣʋ tɔ. 	 "Hawe'ea to Yahudi mpo'inca omea dala ngkatuwu' -ku ngkai lomo' -na. Ngkai kakedia' -ku mo'oha' -a dohe ompi' -ku hi Yerusalem.


Simɔŋ Piyɛɛ na Yesu ɩfalʋ lɛlʋ pa təŋaɣa ɩ waalɩ. Kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩsəm kɛ ɩfalʋ ɩnɩ tɔɣɔ ɩ pəsaa na ɩ́ təŋ Yesu na ɩ́ sʋʋ ɩ taɣa tɔɔ. 	 Simon Petrus pai' hadua ana'guru ntani' -na mpotuku' Yesus. Ana'guru to hadua toei, pome'inca-na Imam Bohe. Jadi', mesua' -imi dohe Yesus hi berewe tomi Imam Bohe.


Mpi pə tɔɔ ma wɛɛ na má tɔŋna-mɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ tɔɔsʋɣʋ tɔɣɔlɛ. Ɩ́ tɛma-təɣɩ nyəm, haləna tampana tɔm nti ɩ mʋwa tɔ ɩ́ pɩɩ tə tɔm taa. 	 Toe-mi ompi', nau' ni'inca moto-mi hawe'ea toe lau, pai' nau' moroho-mi petuku' -ni hi tudui' to makono, aga uma palaia-na kupopokiwoii oa' -koi.


Pə kɔŋ pə tənaɣa wakəlʋɣʋ kɛ mpʋɣʋlɛ, ɩlɛ mɩɩ nyəna ntɛɣɛ mə cakəlɛ. Mə yaasi ká te na ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ matəna Ɩsɔ, 	 Jadi' ompi' -ompi', ane hawe'ea to ria bate mogero hewa toe-e, beiwa mpu'u-tamo kita' toi-e? Bate kana tapakaroli' po'ingku-ta pai' -ta mengkoru hi Alata'ala.


Ye ma kiŋ ɩlɛ, paa mɛ yaa yəlaa ka caɣana sɩ pa pɛɛkəɣɩ ma tɔm taa na pá na, pəlɛ pə ta na má. Ma maɣamaɣa maa pɛɛkəɣɩ ma kiŋ sɩ má ná sɩ ma tewa yaa ma ta te tɔ. 	 Jadi', ane ria-koi to doko' mpotuntui' -a ba sala' pobago-ku, uma-a pari. Nau' ba hema to mposalai' pobago-ku, uma kutapari. Aku' moto, uma-kuwo ku'uli' moto-mi kalompe' ba ka'uma-na pobago-ku.


Pa taa paɣalɛ ná tɔŋaɣa sɩ: Ɩ hii alɔɣaa, pə́cɔ́ ɩ sʋʋ kpaŋʋɣʋ. Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nɩɩkɩ ɩ tɔm? 	 Wori' -ra to mpo'uli': "Kahawia' -ile! Wuli-i! Napa-pi kalaua-na tape'epei lolita-na."


Pa hɔma tə tɔɔ kɛ́ teu, ɩlɛna Piyɛɛ kʋlɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ma taapalaa mɛ, mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá sɩ saa nɔɣɔlʋ Ɩsɔ ləsa-m mə hɛkʋ, sɩ má polo má heeli mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ na pá nɩɩ na pá mʋ. 	 Mahae lia-ra momewai' ngkalolita. Ngkai ree, Petrus mokore pai' na'uli': "Ompi' -ompi', ni'inca moto ba hangkuja mpae to liu, aku' napelihi Alata'ala ngkai laintongo' -ta, nahubui-a mpokeni Kareba Lompe' hi tauna to bela kita' to Yahudi. Ra'epe mpu'u-mi Kareba Lompe', pai' mepangala' -ramo hi Yesus.


Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔlɔ nyə́ma na ɩ lʋlʋɣʋ nyə́ma nɩɩwa sɩ Tacaa lapa-ɩ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm. Ɩlɛna pa na-ɩ pá kpɛntɩ na pa laŋa hɛɛ sɔsɔm. 	 Tongki-ra pai' ompi' -ra mpo'epe beiwa Pue' mpopohiloi ahi' -na hi Elisabet hi kanawai' -na ana' -na toe, toe pai' goe' wo'o-ramo-rawo hangkaa-ngkania hante Elisabet.


Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani na ɩ́ tá lá sika, pə taɣa mpi ma lapa fiki tʋɣʋ kʋnɛ tɔ pə tike kɛ́ ɩ́ ká la. Ɩ́ pəsəɣɩ na paa pulaɣa kanɛ ɩ́ tɔ-kɛ sɩ ká kpɛsɩ na ká hoti teŋku taa, pə lakɩ kɛ́. 	 Na'uli' Yesus: "Mpu'u ku'uli' -kokoi, ane nipangala' pai' uma-koi morara', ma'ala wo'o-ko-koiwo mpobabehi hewa to kubabehi hi kaju toe we'i. Pai' uma muntu' tohe'e, ma'ala-koi mpololitai bulu' tohe'i: `Te'ongko' -moko, pengkanawu' -ko hi rala tahi'!' bate majadi' tetu.


Waatʋ wei Maləta nɩɩwa sɩ Yesu kɔŋ tɔ, ɩ kʋlaa na ɩ́ səŋɩ-ɩ, na Malɩ náá caɣa təyaɣa. 	 Marta mpo'epe kaneo' -na rata-mi Yesus, kahilou-nami mpotomu-i. Tapi' Maria, hi tomi moto-i-hana.


Ɩsəna pa lʋla Yesu Kilisiti tɔɣɔlɔ. Ɩ too Malɩ wei ɩ kɛ́ Yosɛɛfʋ amʋsaɣa tɔ, ɩ haɣa hɔɣɔ na Feesuɣu Naŋŋtʋ toma na pə́cɔ́ ɩ́ saa. 	 Hewa toi tutura kaputu-na Yesus Kristus. Tina-na to rahanga' Maria mokamae' hante Yusuf. Aga kako'ia-ra ncamoko, muu-mule' motina'i-imi Maria. Potina'i-na toe, ngkai baraka' Inoha' Tomoroli'.


Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ woso heelim kɛ pa tɔɔ, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩ́ tii mə tɔɔ. 	 Oti toe, natuwui' -ramo hante inoha' -na pai' na'uli': "Doa-mokoi Inoha' Tomoroli'.


Na ɩsəna pə hʋlaa sɩ sɔɔlʋɣʋ tɔm təkpem tɔɣɔlɛ timpi tá tá sɔɔlɩ Ɩsɔ na ɩnɩ ɩ sɔɔlɩ-tʋ na ɩ́ tili ɩ Pəyaɣa sɩ pə́ hɩɩsɩ tá ɩsaɣatʋ kɛ ka tɔɔ tɔ. 	 Toi-mi to ra'uli' ahi'. Bela kita' to ri'ulu mpoka'ahi' Alata'ala. Alata'ala-hana to ri'ulu mpoka'ahi' -ta, duu' -na mpohubui-mi Ana' -na tumai jadi' tolo' woto-ta bona jeko' -ta ra'ampungi.


Ɩ́ nɩɩwa ɩsəna paa yɔɣɔtaa sɩ: N ká sɔɔlɩ nyá taapalʋ na nyá taa kpana nyá kolontu tɔ. 	 "Ni'inca wo'o tudui' to mpo'uli': `Poka'ahi' hingka doo-nu, pokahuku' bali' -nu.'


Yutaasɩ wei ɩnɩ ɩ lakɩ Yesu kɛ́ kɔlɔmɔtɔ kɛ mpʋ tɔ ɩ ka kɛɛsa samaa ɩnəɣɩ ɩsəna ɩ ka la tɔ. Ɩ heela-wɛɣɛ sɩ: Ye ma polaa na má waɣala wei ɩlɛ, ɩnəɣəlɛ, ɩ́ kpa-ɩ. 	 Yudas mpo'uli' ami' -miraka tanda bona ra'inca kato'uma-nai Yesus, na'uli': "Hema mpai' to ku'eki, Hi'a-mi Yesus. Hoko' -imi!"


Tɔʋ, pənɛntɛ tə́ paasəna yʋlʋ wei ɩ luɣu fɛɩ sɩ ɩ pɛɛlɔ ɩ́ saa tɔ pə tɔm ɩlɛ. Ye ɩ kɔma na ɩ́ ná sɩ pə fɛɩ teu sɩ ɩ́ yele ɩ pɛɛlɔ na ɩ́ tɛɛ pə taa, ɩ́ la ɩsɩɩ ɩ luɣu wɛɛ tɔ. Ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ saa, ɩ ta la ɩsaɣatʋ. 	 Rapa' -na hadua kabilasa mokamae' hante hadua toronaa. Na'uli' kabilasa toei, uma natao ane uma oa' napotobine kamae' -na, apa' kamae' -na toe katuu-tu'aa-i mpai'. Jadi', ane doko' mpu'u-imi motobinei, agina lau-ramo ncamoko, uma-hawo napojeko' -ki.


Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa tala Ɩkʋniyɔm. Ɩlɛna pá sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa na pá yɔɣɔtɩ ɩsəna mpi pə wɛɛ tɔ. Haləna Yuta nyə́ma na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa tuutuuma tisi na pá mʋ Ɩsɔ Tɔm. 	 Napa to jadi' hi ngata Antiokhia wengi, toe wo'o to jadi' hi Ikonium. Paulus pai' Barnabas hilou hi tomi posampayaa to Yahudi, pai' -ra mpoparata Kareba Lompe' hi tauna to morumpu hi ria, alaa-na wori' to Yahudi pai' to bela-ra to Yahudi mepangala' hi Yesus.


na ɩ́ tili-wɛɣɛ Yesu kiŋ sɩ pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ ɩnəɣəlɛ wei ɩ tɔm paa tɔma sɩ ɩ ká kɔɔ tɔ, yaa nɔɣɔlʋ wɛɛ ɩ kɔŋ, tə taŋ ɩlɛ? 	 pai' nahubui-ra hilou hi Pue' Yesus, na'uli' -raka: "Hilou-mokoi hi Yesus pai' uli' -ki retu: `Ba Iko-mi Magau' Topetolo' to najanci Alata'ala, ba ria-pidi to ntani' -na to kipopea?'"


Kʋpama ká cɔ-m sɩ: Tacaa, leɣe tə na-ŋ na nyɔɣɔsɩ wɩɩ-ŋ na tə́ ha-ŋ tɔɣɔnaɣa, na lʋkɔtʋ wɛna-ŋ na tə́ ha-ŋ lʋm? 	 "Metompoi' -ra to hi mali ka'ana-ku, ra'uli': `Pue', nto'uma-ko kihilo mo'oro' pai' kiwai' -ko koni', ba ngkamara pai' kiwai' -ko ue?


Ama ye timpi pə kɛ́ sɩ yʋlʋ kʋlʋm tɔm kɛ pə paasənaa, ɩlɛ tɛləsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kaa wɛɛ pə taa tɔtɔ. Na mpʋ ɩnəɣɩ pə tɩɩ wɛɛ, Ɩsɔ wɛ kʋlʋm kɛ́. 	 Jadi', Atura Musa rata hi ntodea mpake' tauntongo'. Tapi' nto'u-na Alata'ala mpobabehi janci-na hi Abraham, uma-hana ria tauntongo'. Alata'ala hadudua-na-wadi to mpobabehi janci toe.


Ɩ́ sʋʋna nɔnɔɣɔ ŋka ka wɛ təfəkɩɩ tɔ. Asaala tete nɔnɔɣɔ walaa kɛ́, na pə mpaaʋ kɛ paɣalɛ təŋəɣɩ. 	 "Mesua' -koi ntara wobo' to jopi', apa' mowela' wobo' pai' ohea to mpotoa' naraka, pai' wori' wo'o tauna to ntara hi ohea toe.


Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ teki ɩ ɩsɛ na ɩsɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma Caa, wʋlɛ pʋwaɣalɛ pənɛ. Kʋsɩ nyá Pəyaɣa má ma nyʋɣʋ, na nyá Pəyaɣa má maa kʋsɩ nyá nyʋɣʋ tɔtɔ. 	 Ka'oti-na Yesus mpo'uli' hawe'ea toe, mengoa' -imi hi langi' pai' -i mosampaya, na'uli': "Tuama-ku, rata-mi tempo-na! Pomobohe-ama Aku' Ana' -nu, bona Aku' wo'o mpomobohe-ko Mama.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta sɔsaa mpɛ pa pəsəna Yesu sɩ: Tə ta nyɩ. Tənaɣa Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Aŋhaa, má kaa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ. 	 Jadi', ratompoi' -i: "Uma ki'incai." Toe pai' na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Ane wae, uma wo'o-kuwo ku'uli' -kokoi kangkaiapa kuasa-ku mpobabehi toe lau."


Na ɩ́ la təmlɛ tʋ ɩnɩ təkaŋkaŋ, na ɩ́ mələna-ɩ na ɩ́ pɛtɩ-ɩ cɛsəlaa tɔɔ. Tənaɣa ɩ ka casəɣɩ kapusi na ɩ́ nyasəɣɩ ɩ təɣɩ kela. 	 Batua toei raweba' ntarurua', pai' rapetadi hi mali-na, rapohewa topebagiu. Hi ria-i geo' pai' ntodohaka.


Ama ye tə tɔŋ tənaŋŋ taa ɩsɩɩ Ɩsɔ maɣamaɣa wɛʋ tənaŋŋ taa tɔ pə kpɛntəɣɩ-tʋɣʋ, na ɩ Pəyaɣa Yesu caləm kpiisiɣi-tʋɣʋ ta ɩsaɣatʋ təna. 	 Ane momako' -ta hi rala kabajaa-na, hewa Alata'ala ria hi rala kabajaa-na, hintuwu' -tamo hadua pai' hadua, pai' nabohoi' -ta ngkai hawe'ea jeko' -ta sabana raa' Yesus Ana' -na to mate jadi' tolo' woto-ta.


Ye pə kɔma na pá yaa-mɛɣɛ nɔnɔɔsɩ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, yaa awulaa kpaaməŋ taa, yaa toŋtʋnaa kiŋ, ɩ́ taa nəɣəsɩ nti ɩ́ ká hʋʋ na ɩ́ lɩɩ na nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ tɔ tə tɔɔ. 	 "Ane rakeni-koi hi tomi posampayaa pai' rapakilu-koi hi topohura agama ba topoparenta sabana petuku' -ni hi Aku', neo' -koi me'eka' ba beiwa mpai' tompoi' -ni ba napa mpai' to kana ni'uli'.


Na pá sɔɔsəɣɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ toŋ, na pá tasəɣɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ sɩ pá tɔkɩ Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu təkeŋkeŋke. Na pá heeliɣi-wɛ sɩ wahala na wahala kɛ́ na pə́cɔ́ tə́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa. 	 Hi butu ngata to rakahiloui toe, rarohoi nono-ra topetuku' Yesus, ra'uli' -raka: "Neo' tabahakai mepangala' hi Pue' Yesus, apa' kita' to jadi' ntodea-na Alata'ala kana mporata kaparia ncala', aga hi eo mpeno mo'oha' -ta dohe-na hi rala Kamagaua' -na."


Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Lisitəla na ɩ́ wɛ atɛɣɛ tam, nɔɔhɛɛ tɔɔ ɩɩ səŋəɣɩ. Pa lʋla-ɩ na kaakalətʋ, ɩ ta tɩɩ fɛlɩ ɩ nɔɔhɛɛ tɔɔ kɛ́ fɛlʋɣʋ maɣamaɣa. 	 Hi ngata Listra, ria hadua tomane to pungku ngkai lomo' kaputu-na. Ntora mohura-i-wadi, apa' uma moroho witi' -na pai' uma mpu'u nakulei' momako'.


Ye Ɩsɔ Feesuɣu ŋku kʋ feesa Yesu kɛ́ sətaa taa tɔ kʋ caɣa mə taa, wei ɩnɩ ɩ ka feesa Kilisiti kɛ sətaa hɛkʋ tɔ, kʋlʋm ɩnɩ ɩ ká ha mə tɔnəŋ kʋsəpəŋ ɩnɛɣɛ toma na ɩ Feesuɣu ŋku kʋ caɣa mə taa tɔ kʋ toŋ taa. 	 Alata'ala mpotuwu' nculii' Yesus hante baraka' Inoha' Tomoroli', pai' Inoha' Tomoroli' toe wo'o-mi to mo'oha' hi rala nono-ta. Jadi', nau' mate moto mpai' woto-ta, Alata'ala bate mpotuwu' nculii' woto-ta toi hante baraka' Inoha' Tomoroli' to mo'oha' hi rala nono-ta.


Kʋlʋm ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ səm tɔɣɔ kawulaɣa mɛɛ, nn kʋlʋm ɩnɩ ɩ tike ɩ tɔɔ kɛ́. Ama nti Yesu Kilisiti tike kɔna-tʋ tɔ təlɛ tə kəla ḿpʋ́ɣʋ́ tɔɔʋ təcaɣacaɣa. Pə wɛɛ sɩ pa təna mpa pa hika Ɩsɔ pɛɛlɛɛ kɛ sɔsɔm sɔsɔm na ɩ́ la na pá pəsɩ kʋpama kɛ faalaa tɔ, Kilisiti tɔɔ paa hiki weesuɣu na pá tɔɣɔ kawulaɣa. 	 Ngkai petiboki-na tau hadua toei, hawe'ea tauna bate kana mate sabana posidaia' -ra hante tau hadua toei. Tapi' meliu mpu'u kabohe pobabehi-na tauna to hadua, Hi'a-mi Yesus Kristus! Hema to mepangala' hi Hi'a, mporata-ramo kuasa pai' katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na. Mporata-ra toe hewa pewai' mara ngkai Alata'ala apa' bohe lia pe'ahi' -na hi kita'. Na'uli' kamonoa' -ta hi poncilo-na sabana posidaia' -ta hante Yesus Kristus.


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye wei ɩ tɔkɩ potopoto na ɩ́ nyɔɔkɩ kɔpʋ kɛ yem tɔɔ na ɩ́ tá cɛkəna sɩ pə kɛ́ Tacaa tɔnʋɣʋ, ɩ kɔŋna ɩ maɣamaɣa ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́ tɔm kɛ ɩ tɔɣɔʋ na ɩ nyɔɔʋ mpɩ pə taa kɛ́. 	 Apa' tauna to ngkoni' roti pai' nginu anggur toe hante kehi to uma natao, bate nahuku' -ra Alata'ala, apa' uma rasaile' woto-na Pue' to nabatuai ada toe.


Pa naalɛ pa seekaɣa. Ama ɩfalʋ lɛlʋ ɩnɩ ɩ kəla Piyɛɛ kɛ sewa, na ɩ́ laalɩ-ɩ pəlaaʋ kiŋ kɛ tatɛ. 	 Roduaa-ra mokeno, aga meliu kagasi-na ana'guru to hadua ngkai Petrus, toe pai' ri'ulu-i-hana rata hi daeo'.


Tənaɣa yəlaa kota ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Haləna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ kpa kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ caɣa. Na yəlaa náá səŋa lʋm nɔɣɔ. 	 Wori' lia tauna morumpu mpotololiki-i, toe pai' hilou-imi mpohawi' sakaya, mohura hi rala-na, pai' tauna to wori' mokore hi talinti.


Kʋpam, kʋyɛɛŋ wei ɩ taa lʋm taa waasəta tɛtʋ tɔɔ tɔ, pə tɔkaɣa kɛ́ na pə́ nyɔɔkɩ, na pə́ haa təmaɣa alaa, na pə́ kpakəɣɩ mpʋ yoo, haləna kʋyaŋku Nowee sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ taa tɔ. 	 Hi tempo nabi Nuh owi, kako'ia-na rata ue mowo', manusia' lempe' moto, uma ra'incai napa to neo' mporumpa' -ra. Ntora ngkoni' pai' nginu-ra-wadi, rapoponcamoko pai' mepoponcamoko moto-ra, kawae-kawae-na duu' -na nabi Nuh mesua' hi rala sakaya bohe.


Tənaɣa ɩ ɩfalaa pɔɔɔsa-ɩ sɩ: Nyɩɩtʋ taa cənɛ, leɣe tɩɩ hiki tɔɣɔnaɣa na tə́ cɛla samaa ɩnɛ ɩ taka? 	 Ra'uli' ana'guru-na: "Beiwa-mile, apa' wao' -di hi rehe'i-e lau. Tarata hiapa-mile pongkoni' tapokoni' -raka tauna to hewa toe lau kawori' -rae?"


Mpa Ɩsɔ ka laalaa na ɩ́ faɣasɩ mpʋ tɔ ɩ ləsa-wɛɣɛ, na mpa ɩnɩ ɩ ləsa mpʋ tɔɣɔ ɩ lapa na pá pəsɩ yʋlʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa. Mpa ɩ lapa na pá pəsɩ yʋlʋpama kɛ mpʋ ɩnɩ tɔɣɔ ɩ yelaa na pá hiki pa paa nyəm kɛ ɩ teeli taa tɔtɔ. 	 Jadi', kita' to napakatantu ngkai lomo' -na, nakio' wo'o-ta bona kita' jadi' ana' -na. Pai' kita' to nakio' jadi' ana' -na, bate napomonoa' hi poncilo-na. Pai' kita' to napomonoa' hi poncilo-na, bate nawai' kabohea tuwu' hi eo mpeno.


Ɩlɛna yəlaa mpa pa təna paa mʋ ma tɔm tɔ pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 	 bona hema-hema to mepangala' hi Aku' mporata katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na."


Ha wei ɩ sələməɣɩ-ŋ tɔ. Taa pɛ wei ɩ caa ń kəntɩ-ɩ tɔ. 	 Ane ria to mperapii' -ta ba napa-napa, wai' -i-hawo. Pai' neo' takabosii' doo to doko' mpeboloi-ta ba napa-napa.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kpətəna Yesu na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, maa təŋəɣɩ-ŋ nyá təpote təna taa. 	 Nto'u toe, ria hadua guru agama Yahudi tumai hi Yesus, mpo'uli' -ki: "Guru, hiapa kahiloua-nu, doko' kutuku' -ko!"


Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tiina nna ɩ́ kpawa nɔɔnɔɔ tɔ, ɩ́ ləsɩ a taa naalɩ na ɩ́ kɔna. 	 Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Keni-mi tumai ba hangkuja ma'a uru woko' jala' -nie."


Ɩ tɔɔ kɛ́ niŋ na nɔɔhɛɛ na pə təna pə wɛʋ ḿpʋ́ɣʋ́ waanɩ waanɩ kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ pə tɔkəna təmaɣa teu, na tɔnʋɣʋ atama atama tamsəna təmaɣa teu tɔɣɔ pə kpɛnta pilimile. Pə tɔɔ kɛ́ pə təna mpi pə wɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ pə lakɩ pə təmlɛ kɛ teu, tɔnʋɣʋ təna pɩɩkɩ kɛ́, na kʋ sɔɔlʋɣʋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ. 	 pai' kita' omea rarapai' -ki bagia ngkai Woto Kristus. Ane hi woto manusia', butu nyala bagia-na momeduncu lompe' pai' mome'umpu' lompe' bona jadi' hawoto lau. Wae wo'o kita' to mepangala' hi Kristus: ngkai posidaia' -ta hante Hi'a, mosidai' -tamo hi himpau kita'. Pai' ane butu-butu dua-nata hore-hore mpewili' bago to nabagii-taka Pue', kamoroo-rohoa petuku' -ta hi Pue', pai' katedoo-donihia kahintuwuaa' -ta hadua bo hadua sabana ahi' -ta hi himpau kita'.


Waatʋ wei Yesu ná pa naani tɔ ɩ tɔma sɩ: Ma taapalʋ, nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa. 	 Kanahilo-na Yesus kabohe pepangala' -ra, na'uli' -mi hi topungku toei: "Ompi', te'ampungi-mi jeko' -nu."


Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: N ka pəsɩ kɔtʋlʋ kɛ tam tɔɔ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ. 	 Apa' hi rala Buku Tomoroli' te'uki' hewa toi: Iko-mi imam duu' kahae-hae-na, hewa pobago-na Melkisedek owi."


Ɩ haɣasa nyɔɣɔtʋnaa kɛ tɔɣɔnaɣa kʋpaŋka. Ɩ tɔɣɔna toŋtʋnaa kɛ niŋ naanʋwa. 	 Tauna to mo'oro' nabohui hante pongkoni' to lompe'. Tauna topo'ua' napopalai hante ngkeni woto mara.


Ləsasɩ nsi sɩ taa nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ tuu lɔŋ kɛ kʋyɛɛŋ wei ɩ taa Nowee tɔŋna ɩ atakaa pɔɣɔlʋɣʋ sɔsɔɔʋ saakʋɣʋ na Ɩsɔ taŋna suulu tɔɣɔ ma tɔŋ. Na yəlaa mpa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa na lʋm ta tɔɣɔ-wɛ tɔ pa wɛ pəcɔ kɛ́, yəlaa pəlefɛɩ naanʋwa tike. 	 Ratarungku' -ra toe sabana pesapuaka-ra hi Alata'ala owi nto'u katuwua' -na nabi Nuh. Nto'u toe owi, moloe ahi' -na Alata'ala mpopea kabali' nono manusia' bula-na Nuh mpobabehi sakaya-na. Aga ka'omea-na, Alata'ala mpogero dunia' hante ue, pai' walu-ra-wadi tauna to mesua' hi rala sakaya pai' mporata kalompea'.


Maa sələməɣɩ-ŋ sɩ ń ləsɩ-wɛɣɛ antulinya taa. Ama hatələna-wɛ na ɩsaɣaʋ kɛ́. 	 Uma kuperapi' bona nu'ala' -ra ngkai dunia' tohe'i. Pomperapia' -ku, bona nupetalawai' -ra ngkai anudaa'.


Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tá kpisi pʋlʋpʋ se. 	 Apa' napa-napa to na'uli' Alata'ala bate kana madupa'."


Pə pamna ɩfepu nɔɣɔlʋ ɩ ka taka kunti tike na ɩ́ tɔŋ Yesu waalɩ. Pa siisaa sɩ pa kpaa ɩfepu ɩnɩ, 	 Ria wo'o hadua kabilasa mpotuku' Yesus nto'u toe, motapui' -i-wadi hante abe' to bula. Ria-ra to doko' mpohoko' -i,


Ama tampana tɔɔ nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ taa kpana ɩ maɣamaɣa tɔ, halɩ paa wei ɩ paasəɣəna ɩ tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ teu kɛ́ na ɩ́ taɣanəɣɩ ɩ tɩ tətetete ɩsɩɩ Kilisiti paasʋɣʋnaʋ Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ. 	 Uma-hawo ria tauna to mpokahuku' woto-na moto. Bate najaga pai' napewili'. Wae wo'o Kristus mpewili' tauna to mpopangala' -i.


Pə waalɩ ɩlɛ tə pəsəɣɩ tə́ yɛləna Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ tɛtʋnaa mpa pa wɛ mə tɛ lɔlɔ tɔ pa taa, na tə́ taa sa tá tɩ na nti lɛlaa tɛma lapʋ kɛ pa təma taa tɔ. 	 duu' -na tetampai wo'o kawela' pobagoa-kai. Apa' doko' -kai mpokeni Kareba Lompe' hilou hi ngata-ngata to meliu kalaa-na ngkai koi'. Uma-kai dota mpokeni Kareba Lompe' hi tauna to mpolia' mpo'epe-ramo Kareba Lompe'. Nee-neo' mpai' bohe nono-kai mpololita wua' pobago-kai, ntaa' mobago-kai hi tinahi doo-di.


Ɩ́ kisa mə təmlɛ nyə́ma mpa pa hala mə tawa tɔɣɔ fɛlʋɣʋ, ɩ́ nɩɩ pɛlɛ pa tɔŋna wula tɔ. Mpa pa taɣanəɣɩ mə tawa kʋlʋlʋm tɔ pa kakiisasɩ tala Pə təna pə tʋ Tacaa Ɩsɔ ŋkpaŋŋ taa. 	 Tauna to mobago hi bonea-ni, uma-ra niwai' gaji'. Epe-mi pontodohaka-ra! Topobago to mepae hi bonea-ni mekakae mperapi' tulungi, pai' pekakae-ra toe na'epe-mi Pue' Alata'ala, Pue' to bohe baraka' -na.


Paa wei ɩ kɛɛsəɣɩ ɩsəna tɩɩ pola mə tɛ na ɩ́ mʋ-tʋ tɔ, na ɩsəna ɩ́ lɔ tɩɩŋ tɔm na ɩ́ mələna Ɩsɔ tɔɔ sɩ ɩ́ lakɩ tampana Ɩsɔ weesuɣu tʋ təmlɛ, 	 Apa' ntepu'u ngkai koi', Lolita Pue' rapalele hobo' hi Makedonia pai' Akhaya. Meliu ngkai toe, pepangala' -ni hi Alata'ala rapotompo'wiwi hiapa-apa. Hiapa pomakoa' -kai, ra'inca ami' -mi pue' ngata tutura-na, beiwa kanipangala' -na Kareba Lompe' to kikeni-kokoi. Uma mingki' ki'uli' ba apa-apa, apa' rapotompo'wiwi ami' -mi kanibahakai-nami mpopue' pinotau, pai' megoli-mokoi mepue' hi Alata'ala to makono pai' to tuwu' liu-liu.


Na pá tɔɣɔnɩ alɔɣaa paɣalɛ, na pá taa kʋtɔntʋnaa paɣalɛ kɛ nim na pə́ waa-wɛ. 	 Wori' seta to rapopalai. Pai' wori' wo'o tauna to peda' ragelai' hante lana pai' rapaka'uri'.


Ɩsəna mə caakɩ sɩ lɛlaa ɩ́ la-mɛ tɔ, mɩɩ la-wɛɣɛ mpʋ tɔtɔ. Ye ɩ́ lapa mpʋ, ɩ́ təŋa kʋsəsɩɩtʋ təna na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔm təna ntɛ́. 	 "Hawe'ea po'ingku to tapokono rababehi doo hi kita', toe wo'o to kana tababehi hi doo. Toe-mile tudui' Atura Pue' pai' tudui' nabi-nabi-e.


Ɩɩ naa ɩsəna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma təna ká hikina pa yapʋ tɔɣɔlɔ. Ɩsɔ Tɔm taa maɣamaɣa pa ŋmaawa mpʋ sɩ: Siyɔŋ kɛ waasʋlʋ ká lɩɩna. Ɩ ká kpiisi Yakɔpʋ kʋlʋlaa təna ɩsaɣatʋ təpaɩ. 	 Ngkai ree mpai', hawe'ea to Israel tehore ngkai huku' jeko' -ra. Kajadia' toe, hintotoa hante lolita to te'uki' hi rala Buku Tomoroli' owi. Na'uli' Alata'ala: Rata mpai' tempo-na, Topetolo' mehuwu ngkai Bulu' Sion, pai' napori hawe'ea kadada'aa ngkai muli Yakub.


Ye Ɩsɔ ná lapa-wɛɣɛ kʋcɔɔʋ kʋlʋmʋɣʋ ŋku ɩ ka lapa taɣa waatʋ wei tə mʋ Tacaa Yesu Kilisiti tɔm tɔ, ɩlɛ maɣalɛ awe na maa kpɛɛsəɣəna Ɩsɔ? 	 Jadi', ompi' -ompi', monoto-mi Alata'ala mpowai' Inoha' Tomoroli' hi hira' to bela-ra to Yahudi, hibalia hewa to nawai' -taka kita', sabana pepangala' -ta hi Pue' Yesus Kristus. Jadi', hema rahi-a aku' toi-e, pai' daho' -a mpolawa' patuju Alata'ala?"


Na pə ta mʋna tɔtɔ sɩ ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ fɛɛlɛ fɛɩ tɔm, yaa tɔm kpaɩ nyəntʋ, yaa kɛɛsəlaɣa tɔm natəlɩ. Ama ɩ́ paasəna Ɩsɔ kɛ́ sɛɛʋ sɩ ɩ́ na təmlɛ. 	 Uma wo'o natao ane metarahu-ta ba mpohowa' lolita to uma ria tuju-na ba mpo'uli' ore' -ore' to uma natao ra'epe hi tilinga doo. Agina tapake' wiwi-ta mpo'uli' tarima kasi hi Alata'ala.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa sɩ: Ta mpaaʋ taa, pə mʋna pá waasɩ kʋtɔntʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa pá taa waasɩ-ɩ? 	 Yesus mpekune' -ra guru agama pai' to Parisi, na'uli': "Ntuku' atura agama-ta, ma'ala-ta mpaka'uri' topeda' hi Eo Sabat, ba uma-di?"


Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ Apɛɛlɩ lapa Ɩsɔ kɛ́ kɔtaɣa ŋka ka kəla Kayini nyəŋka kɛ teu tɔ. Ɩ tɛmna Ɩsɔ na ɩ taa tɔɣɔ Ɩsɔ ná yaa-ɩ yʋlʋpaŋ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ Ɩsɔ sama ɩ kʋhaʋ. Apɛɛlɩ tɛmna Ɩsɔ na ɩ taa tɔɣɔ paa na ɩ səpʋ tɔ ɩ tɔŋna yɔɣɔtaɣa. 	 Ngkai pepangala' -na Habel, pai' -i mpotonu pepue' -na hi Alata'ala to meliu kalompe' -na ngkai pepue' to natonu Kain tuaka-na. Ta'inca kamepangala' -na, apa' Alata'ala goe' mpotarima pepue' -na, pai' ngkai pepangala' -na toe, Alata'ala mpo'uli' kamonoa' -na. Mate-imi Habel, aga ma'ala-mi ta'uli' mololita-i-pidi duu' tempo tohe'i.


Ɩ tike təkoŋ ɩ yakəna yəlaa nyɔɔŋ. Pə taɣa pʋlʋ, hətɛ tənɛ tə paasi, lɛntɛ fɛɩ antulinya təna taa nte Ɩsɔ hʋla yəlaa sɩ tə́ yaa-tɛ na pə́ ya tá nyɔɔŋ tɔ. 	 Uma ria ohea ntani' -na mporata kalompea' ngkai Alata'ala, muntu' Yesus-wadi. Apa' hi humalili' dunia', uma ria haduaa tau ntani' -na, muntu' Yesus-wadi to naparia Alata'ala hi manusia', Hi'a-wadi to mokuasa mpohore-ta ngkai huku' jeko' -ta."


Pə wʋlɛ ntɛ́ pə ahoo, pɩɩ pana yəlaa naalɛ hənta nyáalʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ tɔɔ, na pə́ kpaɣa lɛlʋ, na pə́ yele lɛlʋ. 	 "Mpu'u ku'uli' -kokoi: Hi eo ponculia' -ku mpai', tauna rodua to more'eli turu ngkabengia, hadua ra'ala', to hadua rapalahii.


Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ Ɩsaaka koolaa sɩ Ɩsɔ ɩ́ la kʋpantʋ kɛ Yakɔpʋ na Ɩsaʋ kɛ cele. 	 Ngkai pepangala' -na Ishak, pai' -i mpogane' Yakub pai' Esau, pai' -i mpolowa napa to jadi' hi eo mpeno-na.


Mɛ ɩ́ tɔŋ sɩ hiluɣu tɔɔ kɛ́ pə ləsa kʋtɔɣɔʋ na kʋtɔɣɔʋ tɔɔ kɛ́ pə tʋ hiluɣu. Mm, pə wɛ mpʋ mɛɛ. Paa na mpʋ Ɩsɔ ká wakəlɩ pə tɔm naalɛ ɩnɩ. Pə ta la yʋlʋ tɔnʋɣʋ kɛ asilima lapʋ tɔɔ, ama Tacaa tɔɔ kɛ́. Na tɔnʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɔɔ kɛ́ Tacaa wɛɛ. 	 Ria wo'o-koi to mpo'uli': "Pongkoni' ra'ihii' -ki ta'i-ta, pai' ta'i ratu'u-ki pongkoni'. Pai' hi eo mpeno-na, Alata'ala mpotadi omea." Ha ni'uli' -koina wae, uma moapa ba napa to tababehi hante woto-ta? Ha ni'uli' -koina Alata'ala mpopajadi' woto-ta bona mogau' sala' hante tobine doo ba hante toronaa? Woto-tale tapake' mpobabehi konoa Pue'. Hi'a-mile Pue' -na woto-tae.


Tə nyəmá sɩ waatʋ wei Mesii ká kɔɔ tɔ, nɔɣɔlʋ ɩɩ nyəŋ ɩ tɛ. Tɔfɔ ye pə kaasa ɩnɛ ɩlɛ, tə nyəmá ɩ́lɛ́ ɩ təlɩɩlɛ mɛɛ. 	 Aga uma-hawo masipato' Kahi'a-na Magau' Topetolo', apa' ta'inca kangkaiapa-na. Ane rata mpu'u mpai' Magau' Topetolo' to rajanci owi-e, uma mpai' hema to mpo'incai kangkaiapa-na."


Waatʋ wei pa haɣaa tɔ, ɩ tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ tɔɔsɩ potopotonaa hɔɣɔləŋ wei ɩ kaasaa tɔ, na pʋlʋpʋ ɩ́ taa le. 	 Bohu-ramo omea, na'uli' Yesus hi ana'guru-na: "Rumpu-koi toro-na, bona neo' ria to rakerei."


Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə kaa pəsɩ na tə́ lɩɩ Ɩsɔ tampana waalɩ. Ɩsɔ tampana anəɣɩ tɩɩ lana. 	 Asala nituku' napa to makono, uma-hawo ma'ala kilawa' -koi. Doko' kitulungi oa' -dakoi mpotuku' napa to makono-e.


Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa tillu lɛlʋ na ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tiiki. Ɩ wɛna pəsʋɣʋ kɛ sɔsɔm kɛ́, na ɩ teu nawa ɩsɩɩ kɔkɔ na pə́ cɔɔ tɛtʋ təna. 	 Kahudu-na lolita mala'eka toei, kuhilo wo'o-mi mala'eka kahadua-na mana'u ngkai suruga. Bohe lia baraka' -na, ngkai pehini-na humalili' dunia' mobaja.


Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ nyəmá pə waatʋ yaa pə wʋlɛ tɔ, paa ɩsɔtaa tillaa na Pəyaɣa má ma maɣamaɣa. Ama Tacaa tike təkoŋ nyəmna. 	 "Aga ane eo pai' jaa kadupa' -na hawe'ea toe, wuwu Tuama-ku-wadi to mpo'inca. Uma ria to ntani' -na to mpo'inca. Bangku' mala'eka to hi rala suruga-hawoe', uma wo'o-rawo ra'incai. Bangku' Aku' Ana' -nae', uma wo'o-kuwo ku'incai.


Paa cɛsɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔ ɩsɔ kɛ́ sɩ pa təŋəɣɩ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ pəyele pa kʋ pə toma kɛ pa taa. Yele yəlaa ɩsɩɩ mpʋ pə takanaa. 	 Ane gau' to rahilo doo, mpotuku' moto-ra ada agama hewa tauna to mengkoru hi Alata'ala. Tapi' kuasa Alata'ala to ma'ala mpobalii' nono-ra, rasapuaka lau-wadi-rana. Neo' nuposigalo-raka tauna to hewa toe gau' -ra.


Təna sonsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ. 	 Hi ria mpai', tauna nakoni' ule ncuu pai' rasesa' hi rala apu.


Yesu tɛma tɔm tənɛ tə tənaɣa yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá kʋlɩ na pá tɛɛ, na pá tɛsɩ Setəlɔŋ lɔɔʋ waalɩ. Ɩlɛna pá sʋʋ tɩɩŋ taalɛ natəlɩ nte tɩɩ wɛ təna tɔ tə taa. 	 Kahudu-na Yesus mosampaya, me'ongko' -imi hante ana'guru-na hilou hi mali ngata. Mpodongka' -ra ue Kidron, pai' -ra hilou hi pampa to hi dipo-na.


Yosalɛm nyə́ma napəlɩ pa yɔɣɔtaɣa sɩ: Pə taɣa wei pa pɛɛkaɣa sɩ pa kʋɣɩ tɔɣɔlɛ? 	 Kara'epe-na pue' ngata Yerusalem lolita-na Yesus toe, ingu' -ramo. Ria-ra to mpo'uli': "Ha bela tauna toe-imi mai to rapali' pangkeni-ta, doko' rapatehi-e?


Tɔʋ, mə təyaɣa ka təkɩ kaaʋ təkpataa, nɔɣɔlʋ kaa paasəna-kɛ. Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, ɩ́ kaa tasa-m keesuɣu, haləna pə́ tala wule nte ɩ́ ka yɔɣɔtɩ sɩ, Ɩsɔ ɩ́ səna Tacaa tillu tɔ. 	 Jadi', bona ni'inca: Tomi pepuea' -ni napalahii-kokoi mpai' Pue' Ala. Mpu'u ku'uli' -kokoi, uma-apa nihiloi, duu' -na rata tempo-na ni'uli': `Une' -imi to rata mpokeni hanga' Pue' Ala!'"


Yəlaa mpa ɩ́ kpa ɩsəntɔ tɔ pa ta wakəlɩ tá tʋɣʋ kutuluɣu nakʋlɩ. Pəyele pa ta tʋʋ tá tʋɣʋ alʋ nyəŋkʋ. 	 Tauna to rodua tohe'ira, nikeni-ra tumai, tapi' uma-ra-hawo mpanakoi tomi pepuea' -ta ba mporuge' hanga' anitu-ta.


Na má la na yəlaa təna cɛkəna Ɩsɔ sɩɩ ɩsəna mpi na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔ, ɩsəna pə wɛɛ sɩ pə́ la tɔ. Ɩsɔ wei ɩ lapa pə təna na pə́ wɛɛ tɔ ɩ ŋmɛsa hatuu lɔŋtaa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ mpʋ tɔɣɔ. 	 Nawai' wo'o-a bago mpakanoto hi hawe'ea tauna beiwa Alata'ala mpopohintuwu' to Yahudi pai' to bela-ra to Yahudi ngkai posidaia' -ra hante Yesus. Ngkai owi, Alata'ala to mpajadi' langi' bo dunia', ko'ia napopehuwu patuju-na toe.


Paa na mpʋ tə nyəmá sɩ pə taɣa ɩsɩɩ yʋlʋ təŋʋɣʋ kʋsəsɩɩtʋ tɔɣɔ Ɩsɔ nyənəɣɩ-ɩ yʋlʋpaŋ. Ama ɩ tɛŋʋɣʋ ɩ taa na Yesu Kilisiti tɔɣɔ. Tá maɣamaɣa ɩsəntɔ, tá tɛmna Yesu Kilisiti ɩnəɣɩ tá taa kɛna Ɩsɔ nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama. Tə tɛma tá taa na Yesu Kilisiti tɔɣɔ yoo, pə taɣa kʋsəsɩɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kaa nyənɩ nɔɣɔlʋɣʋ yʋlʋpaŋ kɛ ɩ kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ. 	 Aga nau' wae, ki'inca kabela-na kehi-kai to lompe' pai' -kai jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala. Nau' kituku' lia hawe'ea parenta hi rala Atura Musa, bela tetu to mpomonoa' -kai hi poncilo Alata'ala. Ohea bona jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala-le, muntu' mepangala' hi Kristus Yesus-wadi. Toe pai' mepangala' -makai hi Kristus Yesus bona jadi' monoa' -kai hi poncilo-na Alata'ala sabana pepangala' -kai hi Kristus. Uma-pi kisarumaka petuku' -kai hi Atura Musa, apa' uma ria haduaa tauna to jadi' monoa' hi poncilo Alata'ala ngkai kampotuku' -ra parenta to hi rala Atura Musa.


Maa kilisi-mɛɣɛ ɩsɔ sɛɛʋ mpɩ pə hʋwɛɛ. Ɩsɔ Tɔm ntɛ́ mətutuuna anɩ. 	 "Tohe'i-mi batua lolita rapa' -ku we'i: Hawua' to rahawu', tetu-mi Lolita Alata'ala.


Na ɩ́ ná tɔtɔɣɔ alʋ leelu kʋnyɔntʋ nɔɣɔlʋ, na ɩ́ pɛtəɣɩ santiinaa naalɛɣɛ pə taa təna. 	 Mpohilo wo'o-i hadua tobalu to mpe'ahii' tuwu' -na mpopuna' rompepa' doi ngkala.


Na má haa-ɩ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ, ɩ kaa le, pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ kaa lɛɛkɩ-ɩ ma niŋ taa. 	 Kuwai' -ra katuwua' to lompe' duu' kahae-hae-na, pai' monoa' -mi ka'uma-ra mpai' rahuku' hi naraka. Uma ria haduaa to ma'ala mpo'agoi-a bima-ku.


Tənaɣa tá təna tə hotaa, na má nɩɩ pə yɔɣɔtəɣəna-m Alaamee tɔm taa sɩ: Sɔɔlɩ Sɔɔlɩ, pepe tɔɔ kɛ́ n tʋɣʋ-m kʋnyɔŋ kɛ mpʋ? N wɩɩkɩ nyá təɣɩ yem kɛ́ ɩsɩɩ pa nyaasʋɣʋ naʋ na kpátʋ́ɣʋ́ kʋsɛŋtʋɣʋ, na ɩ́ tɔɔkɩ nɔɔhɛɛ na ɩ́ yakɩ-kʋ na pə́ məlɩ-ɩ kʋɣʋ tɔ. 	 Kamodungka-kai omea-mi. Pai' ria ku'epe to mpololitai-a hi rala basa Yahudi, na'uli' -ka: `Saulus! Saulus! Napa pai' nubalinai' -a? Aga iko moto-kowo mpai' to peda' ane nujojo mpo'ewa pekio' Pue' -nu!'


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka sɔna ɩ lɛsɛŋ tɩɩŋ taalɛ taa kɛ́ fiki. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pola pee kooluɣu. Ama ɩ ta maɣana kʋ tɔɔ kɛ́ paa pʋlʋpʋ cəcəka. 	 Oti toe, Yesus mpo'uli' -raka lolita rapa' toi. Na'uli': "Ria hadua tauna to mpohu'a kaju ara hi pampa-na. Hangkani hilou-imi mpongoa' -ngoa' ba ria wua' -na. Ntaa' uma-di ria hamehaa' -e.


Ɩlɛna sɔsaa hiu na liɣiti ɩnɩ ɩ́ həntɩ wei ɩ́ caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ kumte tɔɔ na ɩ́ wɛ tam tɔɔ tɔ ɩ tɛɛ, na pá sɛɛ-ɩ, na pá kɔɔlɩ pa nteniŋ na pá sɩɩ kumte ɩsɛntaa. Na pa tɔ sɩ: 	 totu'a to rompulu' opo' toera motumpa hi nyanyoa-na to Mohura hi Pohuraa Magau' pai' to Tuwu' duu' kahae-hae-na mponyompa-i. Pai' songko-ra ratonu hi Hi'a hewa pebila' -ra, ratu'u hi nyanyoa Pohuraa-na, pai' ra'uli' hewa tohe'i:


Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ lakɩ sɩ yəlaa ɩ́ nyənɩ-mɛɣɛ tampana nyə́ma. Ama Ɩsɔ nyəmá mə lotu taa hʋwɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, mpi yəlaa ná nyənəɣɩ sɔsɔɔm tɔ, Ɩsɔ ɩsɛntaa pəlɛ pə ta kɛ pʋlʋ. 	 Yesus mpo'uli' -raka: "Koi' tetu-mi mpemanoa' po'ingku-ni hi poncilo manusia'. Aga Alata'ala mpo'inca ihi' nono-ni. Apa' napa to rabila' manusia', napokahuku' Alata'ala.


Yʋlʋ kʋmɛlɛŋ nyá, n caa ń cɛkəna sɩ taa tɛmnaʋ na Ɩsɔ kɛ́ yem na təma fɛɩ, ɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ? 	 Wojo lia-ta ompi' ane ta'uli' hono' -mi mepangala' mara-wadi hi Alata'ala hante uma ria po'ingku-ta to lompe'. Uma ria tuju-na pepangala' to hewa tetu.


Ye nɔɣɔlʋ sɛɣɛsəɣɩ wei kɛ́ Ɩsɔ Tɔm pʋntʋ ɩ́ cosiɣi ɩ wɛnaʋ təna taa na ɩ́ haakɩ ɩ sɛɣɛsəlʋ ɩnɩ. 	 Tauna to ratudui' Lolita Alata'ala kana mpobagii to mpotudui' -i ngkai rasi' ba napa-napa to ria hi hi'a.


na ɩ lapa-tʋɣʋ awulumpiya sɩ tə́ la ɩ Ɩsɔ wei ɩ kɛ́ ɩ Caa tɔɣɔ təmlɛ ɩsɩɩ kɔtəlaa. Yesu teeli na ɩ pəsʋɣʋ ɩ́ wɛɛ tam. Ami. 	 pai' napajadi' -ta ntodea-na hi rala Kamagaua' -na, napajadi' -ta imam to mpokamu bago mpepue' hi Alata'ala Tuama-na. Yesus Kristus toe-imi to bohe tuwu' -na pai' to mokuasa duu' kahae-hae-na. Amin!


Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana, pə wɛɛ sɩ Ilii ká kɔna kancaalaɣa na ɩ́ taɣanɩ pə tənaɣa teitei na pə́cɔ́. Ye mpʋ ntiɣi pa ŋmaawa Yʋlʋ Pəyaɣa tɔɔ sɩ kaa na kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm na pá la-kɛɣɛ nyaŋ? 	 Na'uli' -raka: "Makono mpu'u-di. Elia kana rata mperi'ulu, apa' hi'a to mporodo hawe'ea-na. Aga beiwa-ama Aku' Ana' Manusia'? Napa pai' hi rala Buku Tomoroli' te'uki' kamporata-ku wori' kaparia pai' -a raruge' tauna?


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu caɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa kɛ́ kʋhaaŋ atakaanaa ɩsɛntaa, na yəlaa samaa kɔŋ na pá tʋɣɩ liɣitee na ɩ́ nyənəɣɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ toŋtʋnaa paɣalɛ kɔna liɣitee kɛ sɔsɔm na pá tʋ. 	 Yesus mohura mohu' peti' pompunaa' doi pepue', pai' -i mponaa tauna to mpopuna' doi pepue' -ra hi rala-na. Wori' tauna to mo'ua' mpopuna' doi uma hangke-ngkedi'.


Samalii nyə́ma mɛ ɩ́ ta nyɩ wei ɩ́ sɛɛkɩ tɔ. Ama Yuta nyə́ma ta tá nyəmá wei tá sɛɛkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Yuta nyə́ma kiŋ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ mpi pə waasəɣɩ tɔ pə wɛɛ. 	 Koi' to Samaria, uma ni'incai kahema-na to nipue'. Kai' to Yahudi, ki'inca kahema-na to kipue', apa' ria pojanci Alata'ala to mpo'uli' kalompea' manusia' mehuwu ngkai laintongo' to Yahudi.


Pa kpaɣa-yɛ na pá yana tɛtʋ nti pa yaa sɩ cʋɣʋ təhulle tɔ, na pə maɣamaɣa kɛ Tacaa ka heela-m. 	 pai' ra'oli-ki tana' topobabehi kura. Tohe'e majadi' ntuku' hawa' Pue' Alata'ala hi aku'."