Ka yis dä kololewa̱ yi a̱ni wa̱ ikjanaklä ye, ata yis je̱k jawa̱ biköle kjanaklä ye, yis wa̱ sä kukäklä ki̱ta. 	 कारण, जरी मी सर्व लोकांपासून मुक्त असलो तरी मी स्वत:ला सर्व लोकांचा गुलाम करुन घेतले आहे.


kjepa bas ska ra minakju̱ Macedoniaka, je Macedonia ska ra bitäkni bas ska, bas wa̱ yis tsa̱tkäklä yis minaklä Judea ska. 	 मी मासेदोनियाला जाताना तुम्हांला भेटण्याची योजना केली आणि मासेदोनियाहून परत येताना तुमच्याकडे येण्याचे ठरविले आणि त्यानंतर तुम्ही मला यहूदीयाला जाण्यासाठी मदत करावी.


Je día rä Judío wa wa̱ jile wa̱klä sábado yika. Jera sábado dawa̱ju̱ kja irä ki̱ka, ñakäi je sa̱ nu̱l bläklä kate rä alemana ki̱ka, ijewa te Jesús nu̱l blacha̱ jeska. 	 तो यहूद्यांच्या सणाच्या पूर्वतयारीचा दिवस असल्याने व ते थडगे जवळ असल्याने त्यांनी येशूला तेथेच ठेवले.


Ata bas te ishe rä: ‘Yilé te ishe iká iräle ia̱mi iräle ia̱: “Jile tso̱ yis wa̱ bas tsa̱tkäklä je rä Corbán” ’ (je kte wà rä: me̱nak Säkeklä ia̱); 	 परंतु तुम्ही शिकविता, एखादा मनुष्य आपल्या आईला व वडिलांना असे म्हणू शकतो की, तुम्हांला मदत करण्यासाठी माझ्याकडे थोडेफार आहे. परंतु तुम्हाला मदत करण्यासाठी मी ते वापरणार नाही. मी ते देवाला देईन.’


Säkekewa día í wà yis katke kololewa̱ Säkeklä wikblu wa̱, jera yis te kte ssa täkii sä shäbe kja̱neka kökö bular käi, 	 प्रभूच्या दिवशी आत्म्याने माझा ताबा घेतला. माइया मागे मी एक मोठा आवाज ऐकला. तो आवाज कर्ण्यासारखा ऐकू आला.


jera ite Judea jawa̱ta̱na mineju̱ etäbä kicha däkmini Galileaka. 	 म्हणून येशू यहूदीयातून निघून परत गालील प्रांतात गेला.


Tsa̱na, ke bas ku̱ ale ktäke̱ bas da je ju̱akksa̱. Ka irä jiye kuna ta, ijewa je̱r ku̱ak ka̱jiska ka ssëne ijewa wa̱ ki̱ka ijewa ka baka̱ne shiri ra, jera saje wa si̱ ka kjäk shiri ji shäk ka̱jöir skaté yika ikuna sa te iktä ju̱aksa̱ ra. 	 जो बोलतो त्याचे ऐकण्यासाठी नकार देऊ नका. त्याविषयी खात्री असू द्या. ज्याने पृथ्वीवर त्यांना सावध राहण्याविषयी सांगताना त्याचे ऐकायचे नाही असे ज्यांनी ठरविले ते लोक जर सुटू शकले नाहीत तर मग जो स्वर्गातून सावध करतो, त्याच्याकडे दुर्लक्ष केले तर आम्हाला सुटकेसाठी कोणता मार्ग राहीला बरे?


Säkeklä wa̱ ji rä iyina si̱ yile ssële yis wa̱, je ebä ne sha yie bas ia̱ rä, ata jira bas ki̱ yis shena rä kota̱nakwa̱. Abraham wa̱ ka jekäi io̱ne. 	 देवाकडून जे सत्य ऐकले ते तुम्हांला सांगणारा मी एक मनुष्य आहे. परंतु तुम्ही मला जिवे मारायला पाहता. अब्राहामाने तसे केले नाही.


Jekjepa ite chu̱li̱i̱ wa paka ñajäkläkwa̱ tala ki̱. Jera ite je pan cinco irä je nima botäbä irä kukawa̱, jera iwä kaka̱ jöikje, ka̱kia iki̱, kjepa je pan bala butsa ma ite iwa̱ dulanak wa ia̱, jekäi jewa te je ma̱ je chu̱li̱i̱ wa ia̱. 	 मग लोकांना गवतावर बसण्याची आज्ञा केत्यावर त्याने त्या पाच भाकरी व दोन मासे घेऊन वर आकाशकडे पाहून त्यावर आशीर्वाद मागितला. नंतर त्याने भाकरी मोडून शिष्यांना दिल्या व शिष्यांनी लोकास दिल्या.


Jera kte ssëna mo̱ ja̱rka, je te ishe: “Jí ne rä yis yaba kolole yis wa̱ rä. Je ne ktä ssö rä.” 	 आणि त्यानां वेढलेल्या ढगातून एक वाणी ऐकू आली; ती म्हणाली, “हा माझा पुत्र आहे; तो माझा निवडलेला आहे, त्याचे ऐका.”


Jekäi je tapanak wa wa̱ patkele wa kjajulu Fenicia wa, Samaria wa, jewa te ipaka maikäi ka Judío kuna wa dewa̱ Jesús biketsäk wa ye. Je te sä el wa biköle ssëwa̱ baawa̱ si̱. 	 मंडळीने त्यांना प्रवासास जाण्यासाठी मदत केली. हे लोक फेनीके व शोमरोन प्रांतातून जात असता यहूदीतर विदेशी लोक देवाकडे कसे वळले, याविषयी सविस्तर हकीगत त्यांनी तेथील बंधुवर्गाला सांगितली. त्यामुळे ते फार आनंदित झाले.


Jekäi sä klä kuna ishäk: “Ka yis dä jula kuna ki̱ka ka yis dä sä yaka ekta kuna” ni, jera ¿je ebä ki̱ka ka irä iyaka ekta kuna na? 	 जर पाय म्हणतो, “मी हात नाही म्हणून मी शरीराचा नाही,” तर तो या कारणासाठी शरीराचा नाही असे होत नाही, होते का?


Jekäi ia̱ta̱na chichö ye deka̱ ochenta y cuatro año. Del ikatke Templo ska ka minak kuna maka a̱ni; ibätsäke̱ irä ika̱kiäke̱ irä, je wà ite Säkeklä kja̱nei we̱ke̱ tuina ka̱piana. 	 ती विधवा असून आता चौऱ्याऐंशी वर्षांची होती. तिने मंदिर कधीही सोडले नाही; उपास व प्रार्थना करुन ती रात्रंदिवस उपासना करीत असे.


ñakäi sá wetsanakläksa̱ ditsä sälwii yakei shtä wa yika. Iwa rä biköle rä ka ji biketsäk etkabä kuna ki̱ka. 	 आणि प्रार्थना करा की, हेकट व दुष्ट माणसांपासून आमची सुटका व्हावी कारण सर्वच लोकांचा प्रभूवर विश्वास नाही.


Ata Tito rä yis wapebläk shka̱bläkña yis da bas ia̱. Ata sä el wa, jewa rä patkele tapanak eyaka eyaka wa wa̱, Cristo oloi kanakläka̱. 	 तीताच्या बाबतीत सांगायाचे तर, तो तुमच्यामधील माझा एक सहकारी व सहकर्मचारी आहे, आमच्या इतर बंधूंच्या बाबतीत सांगायचे तर, ते ख्रिस्ताला गौरव व मंडळ्यांचे प्रतिनिधी आहेत.


Tres día ra jula kolone diei yana Caná Galilea ska. Jera jeska Jesús a̱mi katke. 	 दोन दिवसांनी गलीलातील काना गावी एक लग्न होते. येशूची आई तेथे होती.


Bas Filipos wa wa̱ iju̱ñer, mika̱ säkätä kte baa wapauta̱nami ra, Macedonia ska yis mineju̱ ra, tapanak kju̱awa ska wa wa̱ ka ji me̱ne irä ji kolone irä iwa̱ ikja̱nei wa̱kläña yis da, ata bas ebä te. 	 तुम्हा फिलिप्पैकरांना माहीत आहे की, सुवार्ता सांगण्याच्या सुरुवातीच्या काळात जेव्हा मी मासेदोनिया सोडले, तेव्हा तुमच्याशिवाय कोणत्याही मंडळीने माझ्याशी देवाणघेवाण केली नाही.


Ka irä jiye kuna ta, yi je̱k ssaka̱, je rä ja̱nakwa̱ni, ata yi je̱k jawa̱, je oloi karmika̱. 	 जो स्वत:ला मोठा समजेल त्याला कमी लेखले जाईल. स्वत:ला लहान समजणारा प्रत्येक जण मोठा गणला जाईल.


Ka je rä jile me̱lepa yis ia̱ biketseke̱ yie kuna, ata isäkei ki̱tapanaklä bas ia̱ je ne biketseke̱ yie rä. 	 मी तुमच्याकडून केवळ देणगीची अपेक्षा करतो असे नाही, उलट, तुमच्या हिशेबी अधिक फळवृद्धी व्हावी असे पाहतो.


¡Ji shäk kjäbata ebä wà wa! Bas wädular ji juerke̱ ka̱jöir ja̱mi käi, ka̱jiska ja̱mi käi su̱akksa̱ ra, ¿maikäi ka bas wäna jishtä jira sa̱ ke̱i dami rä juer dä na? 	 अहो ढोंग्यांने! तुम्ही पृथ्वीवरील व आकाशातील स्थित्यंतरे पाहून अनुमान काढता, पण सध्याच्या काळाचा अर्थ तुम्हांला का काढता येत नाही?”


Nagai rä Maat yaba, Maat dä Matatías yaba, Matatías dä Semei yaba, Semei rä José yaba, José rä Judá yaba, 	 नग्गय महथाचा मुलगा होता. महथ मत्तिथ्याचा मुलगा होता. मत्तिथ्य शिमयीचा मुलगा होता. शिमयी योसेखाचा मुलगा होता. योसेख योदाचा मुलगा होता.


ka ñashka̱li̱bläk kuna käi, ka je̱r bäinak kuna sa saka ra käi, sa saka ki̱yuäk kte wà käi, ji wa̱k ka wätkelewa̱ ta käi, sälwii käi, ji wämo dokoitsäk käi; 	 इतरांवर प्रीती नसणारे, क्षमा न करणारे, चहाडखोर, मोकाट सुटलेले, क्रूर, चांगल्याच्या विरुद्ध असले.


Bas Corinto wa, sá kta bas da rä bulee, ji tso̱ sá je̱r ska je ja̱mi. 	 आम्ही मोकळे पणाने तुमच्याशी बोललो, करिंथकरांनो, आणि आमची अंत:करणे तुमच्यासमोर अगदी पूर्णपणे रीतीने उघडी केली.


Ñerä ijewa kjoyinaka̱ ta̱i. Jera fariseo wa sha̱ ka̱wei wà ñayöle wa ñajaka̱ ñau̱ña saduceo wa ra, te isha: —Ka sá wa̱ ji a̱ni ko̱ne jí kaldu shäklä nui ta irä ni; bäräle wikblu manele iräle, ángel manele iräle kta ira rä. 	 सर्व यहूदी मोठमोठ्याने ओरडून बोलू लागले. तेव्हा नियमशास्त्राचे काही शिक्षक उभे राहिले व जोरदारपणे आपले म्हणणे मांडू लागले. ते म्हणाले, “या मनुष्यात आम्हांला काहीच दोष आढळत नाही. कदाचित एखादा देवदूत किंवा आत्मा त्याच्याशी बोलला असेल!”


Ñerä ije ktä rami ji̱abä ra, ijewa ki̱kukawa̱ mo̱ wäñileka̱ oloo te. Jera kte ssëna mo̱ ja̱rka, je te ishe: “Jí ne rä yis yaba shka̱ta rä, je ra yis ssëna baa. Je ne ktä ssö rä.” 	 पेत्र बोलत आहे, इतक्यात, एका तेजस्वी ढगाने त्यांच्यावर सावली केली, आणि त्या ढगातून वाणी झाली, “हा माझा प्रिय पुत्र आहे, याजविषयी मी संतुष्ट आहे, याचे तुम्ही ऐका.”


je mineju̱ Pilato wäki̱ Jesús nu̱l kiäkksa̱, jera Pilato te inu̱l sha ju̱nakksa̱ iia̱. 	 योसेफ पिलाताकडे गेला. आणि त्याने त्याचे शरीर मागितले. पिलाताने येशूचे शरीर योसेफाला देण्याचा हुकूम शिपायांना केला.


Jera plaa ite jewa kia; jera ijewa te iká Zebedeo jawa̱ta̱na ko̱no ja̱rka itsa̱tkäk wa ra, jekäi iminejulumi ira. 	 त्याने लगेच त्यांना हाक मारली. मग त्यांनी आपले वडील जब्दी व नोकरचाकर यांना नावेत सोडले आणि ते त्याच्या मागे गेले.


Jeska Jesús je̱k tsa̱ksa̱, mineju̱ Tiro irä Sidón irä ke̱i sha̱na. 	 नंतर येशू तेथून निघून सोर व सिदोन चा भागात गेला.


“Bas Israel wa, jí kte ssöpa bas ku̱: Jesús Nazaret wa rä patkele Säkeklä wa̱ je kjasha ite bas ia̱ rä, ji wá̱ ite täkili ta wà, ji ka su̱le sa̱ wa̱ shtä wà, jile kjayile ijuenaklä ye je wà. Je wá̱ Säkeklä te ije oloi ja̱mi bas sha̱na maikäi bas wa̱ iju̱ñer käi. 	 ‘माझ्या यहूदी बांधवानो, हे शब्द ऐका: नासरेथचा येशू हा एक फार विशेष मनुष्य होता. देवाने तुम्हांला हे स्प्टपणे दाखविले आहे. देवाने येशूच्या हातून मोठ्या सामर्थ्यशाली व अदुभुत गोष्टी तुमच्यामध्ये करुन हे सिद्ध केले. तुम्ही सर्वांनी या गोष्टी पाहिल्या. म्हणून तुम्ही हे जाणता की हे सत्य आहे.


¡Issö! Yis Ká kabla ji ma̱k, je patkemi yis te däkwa̱ bas ja̱mi. Ata bas a̱ta̱no jí jukläyäkä ska täkili datse̱ ka̱sha̱ ki̱ je wà bas pajiena kje. 	 आता मी तुम्हांला माझ्या पित्याने जे वचन दिले आहे ते पाठविन. परंतु जोपर्यंत तुम्ही स्वर्गीय सामर्थ्याने भरले जात नाही तोपर्यंत तुम्ही या शहरातच राहा.”


Ata ite issa jekäi irä ni ra, ite ipatkami Herodes wäki̱, Herodes dä Galilea ke̱i tsa̱ku̱i ki̱ka. Je ke̱i wà ra ñakäi je katke Jerusalén ska. 	 जेव्हा त्याला समजले की, येशू हेरोदाच्या अंमलाखाली येतो. तेव्हा त्याने त्याला हेरोदाकडे पाठविले. तो त्या दिवसांत यरुशलेमामध्येच होता.


Ijewa te ji biketsa etkabä su̱a ije te ra, ite isha: —El dikä, ma nui rä jalewa̱ bitaba. 	 त्यांचा विश्वास पाहून येशू त्याला म्हणाला, “मनुष्या, तुइया पापांची क्षमा झाली आहे!”


Ipaiklä shönak je̱k ki̱ rä nileka̱ pi wà; ikie rä Säkeklä Ktä ni. 	 त्याने आपल्या अंगात रक्तामध्ये भिजविलेला झगा घातला होता. त्या स्वाराचे नाव “देवाचा शब्द” असे आहे.


Ka irä maikäi kuna ta, sä biköle rä shirir ta saka saka. Ikuna ka yilé shirine ite ji sheke̱ ska ra, je rä deleksa̱ bulee, je ia̱ je̱k wätkermi iyaka kalabe ska. 	 मी तुम्हाला सावध करीत आहे, कारण आपण पुष्कळ पापे करतो आणि जर कोणी त्याच्या बोलण्यात चुका करीत नाही तर तो परिपूर्ण मनुष्य आहे.


Jera Pilato te ikúka: —Ka yis dä Judío wa kuna. Ata ba wakei ke̱i ska wa irä, chui tsa̱ku̱i wa irä, jewa ne te ba ju̱aksa̱ yis ia̱ rä. ¿Jera ji wá̱ ba te rä na? 	 पिलाताने उत्तर दिले, “मी यहूदी आहे काय? तुझे लोक आणि तुझ्या मुख्य याजकांनी तुला माझ्या हाती दिले, तू काय केले आहेस?”


Iwa rä sa̱ shki̱rke̱ka̱ni ska ra, ka jewa rä se̱nakwa̱ kuna, ñakäi ka jewa rä me̱nak kuna se̱nakwa̱, ata jewa rä jishtä ángel wa tso̱ ka̱jöir ska käi. 	 तुम्हांला समजले पाहिजे की, पुनरूत्थानानंतरच्या जीवनात लोक लग्न करणार नाहीत किंवा करून देणार नाहीत. उलट ते स्वर्गात देवदूतासारखे असतील.


Je wakei ku̱ ke ibiketsa Säkekewa te ji me̱mi iia̱ ni. 	 अशा मनुष्यांने असा विचार करू नये की, प्रभूपासून त्याला काही प्राप्त होईल.


Jeska ijewa sha̱ te ibiketse iwakwa oloi ja̱mi irä delewa̱ je̱rikäk wämo ni, je ki̱ ijewa te isaka bena dokoitse, je kju̱ei jewa ia̱ Jesús te ji paka jile she ja̱mi jikäi: 	 अशा लोकांना जे स्वत:नीतिमान असल्याचा अभिमान बाळगत होते व इतरांना कमी लेखत होते, अशा लोकांसाठी येशूने ही गोष्ट सांगितली.


Yaba Timoteo, yie ba ia̱ jí ka̱wei me̱ta̱na jiräni ba bata yile kja je ja̱mi, ma ñakpö guardia wa ñakpäk bäi käi, 	 तिमथ्या, माझ्या मुला, मी तुला तुझ्याविषयी पूर्वीच सांगण्यात आलेल्या संदेशानुसार ही आज्ञा सोपवीत आहे. यासाठी की सुयुद्ध करण्यात तिचा उपयोग करता यावा.


Je ki̱ka bas ku̱ bas jula ja̱lmalecha̱wa̱, bas köchöwä karalecha̱wa̱ täkiwo̱, 	 म्हणून तुमचे गळून गेलेले हात उंच करा आणि तुमचे अशक्त गुडघे बळकट करा!


Je däli wä tkäk te rä Säkeklä ktä ne tula. 	 पेरणारा वचन पेरतो.


Ijewa ñashä irä ka̱biketsäk ni, ata iianacha̱wa̱ ka je̱r ta. 	 जरी गर्वाने त्यांनी स्वत:ला शहाणे समजले तरी ते मूर्ख ठरले.


Ata Säkeklä te isha: ‘Yis te ijewa kukäkwa̱ ikja̱naklä ye wa kpemi. Jekäi je ukä ska ijewa bitämijulu te yis kja̱nei we̱mi jí ka̱ ska.’ 	 परंतु जो देश त्यांना गुलाम बनवील त्यांना मी शिक्षा देईन.’ देव असे सुद्धा म्हणाला, ‘त्या गोष्टी घडल्यानंतर, तुझे लोक त्या देशातून बाहेर येतील. मग तुझे लोक या ठिकाणी माझी उपासना करतील.’


Jera Jesús te ikúka: —Ka̱ oloi ñirmi ji̱a elkje bas sha̱na. Jekäi ka̱ oloi tso̱ ji̱a ra, bas shkä ebä, ka ka̱tuil wa̱ bas kukäkläwa̱ kuna. Ata yi shkäke̱ ka̱tuil na ra, ka iwa̱ iju̱ñer maka imar dä. 	 मग येशू त्यांना म्हणाला. “आणखी थोडा वेळ प्रकाश तुमच्यामध्ये असणार आहे. तुमच्यामध्ये प्रकाश आहे तोपर्यंत तुम्ही चाला. यासाठी की अंधाराने तुमच्यावर मात करु नये. कारण जो अंधारात चालतो त्याला आपण कोठे जातो हे कळत नाही.


Ata Pablo ka ssëne bäi ikiäkmiña. Ka irä jiye kuna ta, je te ijewa jawa̱ta̱na Panfilia ska ka shkene ji̱a ijewa ra Säkeklä kja̱nei wa̱k ki̱ka. 	 पण ज्याने पंफुलिया येथे त्याची साथ सोडली व आपले काम पूर्ण केले नाही, त्याला आपल्यासोबत घेऊ नये असे पौलाचे म्हणणे होते


Je ne ye bas kile rä. Ka irä jiye kuna ta, je su̱ta Cristo te ji shka̱l ssa bas kju̱ei, je kjasha ite bas ia̱, bas wa̱ mablenak bas minaklä ije itä wà. 	 यासाठी देवाने आपल्याला बोलावले आहे; कारण ख्रिस्ताने देखील आपल्यासाठी दु:ख सहन केले आणि त्याच्या पावलांवर पाऊल टाकून चालावे, म्हणून स्वत:च्या अशा वागण्याने आपल्यासमोर उदाहण ठेवले.


Jekäi jí mañatkä rä ka e̱nakwa̱ kuna, je rä ji biketse etkabä irä, ji bäi däke̱ ji̱a ki̱ssë irä, ñashka̱li̱ble irä. Ata ibäi si̱ rä ñashka̱li̱ble. 	 सारांश, या तीन गोष्टी राहतात : विश्वास, आशा आणि प्रीति पण यातील सर्वांत महान प्रीति आहे.


jera ka bas te ka̱ me̱ kuna ji̱a iia̱ jile wa̱klä iká irä ia̱mi irä ia̱. 	 तुम्ही त्याला त्याच्या वडिलांसाठी किंवा आईसाठी कही करू देत नाही.


Ñerä fariseo wa te issa ije te Saduceo wa si̱wa̱tiewa̱cha̱wa̱, jera ijewa ñatapawa̱wa̱ etka yebä. 	 येशूने सदूकी लोकांना अशा बोधकथा सांगितल्या की त्यांना वाद घलता येईना. हे परूश्यांनी ऐकले. म्हणून परूश्यांनी एकत्र येऊन मसलत केली.


“Ñerä ka̱miipa je kjanaklä wa blui deni, te je inaklä ktei paruami ijewa ra. 	 “बराच काळ लोटल्यांनंतर त्या नोकरांचा मालक आला व त्याने त्यांचा हिशेब घ्यायला सुरुवात केली.


Marta te jekäi isha ra, imineju̱ iel María kiäk. Jera ite isha iia̱ jakika: —Sapaktäk deju̱. Je te ba kia. 	 आणि असे म्हटल्यानंतर ती परत गेली आणि आपली बहीण मरीया हिला एका बाजूला बोलाविले आणि म्हणाली, “गुरुजी येथे आहेत. आणि ते तुला विचारीत आहेत.”


Ditsä ekla kie José ni, je rä Sanedrín wa sha̱, je rä ditsä bäi, ñakäi wämo. 	 तेथे एक योसेफ नावाचा एक मनुष्य होता. तो यहूदी सभेचा सभासद होता. तो चांगला आणि धार्मिक मनुष्य होता.


Ata yis je̱k yaka weikäke̱ ije̱k jäkläwa̱ yis ktä ssäk, ka yis wakei ju̱nakläksa̱ kuna biköle pautäle yis wa̱ je ukä ska. 	 त्याऐवजी मी आपल्या शरीराला कठोरपणे वागवितो आणि त्याला ताब्यात आणतो म्हणजे दुसऱ्यांना उपदेश केल्यानंतर देवाकडून मी नाकारला जाऊ नये.


Je ktä ebä wà je ke̱i ska wa weikanacha̱wa̱ ki̱telewa̱ diklä wa̱. 	 जेव्हा मागे जग अस्तित्वात होते तेव्हा याच घटकणेमुळे महापूर येऊन पृथ्वीचा नाश झाला.


Ata ba te ji tkawa̱ ra, ka je rä yaka iá idäke̱ksa̱ni käi kuna, ata je rä iwä doloi ebä, trigo iräle jile saka iräle. 	 आणि तू लावतोस (पेरतोस) त्यासंबंधी तू जे जमिनीत पेरतोस ते वाढलेले रोपटे नसून जे वाढतच राहणार आहे, ते नव्हे तर फक्त धान्य (दाणा). तो गव्हाचा किंवा इतर कोठला तरी असेल.


Jera ñawäsaka Säkekewa ángel í je̱k kjasha Zacarías ia̱, ikaldu je ji dälänak däläwa̱klä ska sä jula wämo kja̱ne. 	 तेव्हा देवाच्या दूताने त्याला दर्शन दिले. देवदूत धूप जाळण्याच्या वेदीच्या उजव्या बाजूला उभा होता.


Ata manele te ishemi: “Ba rä ji biketsäk etkabä, ata yis dä ji wa̱k iwà.” Ba ku̱ ba te ji biketse etkabä kjashö yis ia̱ ka ji o̱le kuna iwà, jera yie ba ia̱ yis te ji biketse etkabä kjashemi iwawe̱ wà. 	 पण एखादा म्हणेल, “तुझ्याकडे विश्वास आहे तर माझ्याकडे काम आहे.” कृतीशिवाय तुझा विश्वास दाखव, आणि माझा विश्वास मी माझ्या कृतीने दाखवीन.


Jekäi tapanak eyaka eyaka wa ki̱täkir damika̱ ji biketsäk etkabä, ñakäi buliri buliri ijewa wanamika̱. 	 मग मंडळ्या विश्वासात भक्कम होत गेल्या व संख्येतदेखील त्या वाढत गेल्या.


Ata je Elimas (je kie wà rä ka̱ chakäk ni) je te ijewa wätkewa̱ ka je ka̱ wäkiri wa̱ Jesús biketsäklä kuna. 	 परंतु अलीम जादूगार हा बर्णबा व शौल यांच्या विरुद्ध होता. (ग्रीक भाषेत बर्येशूसाठी अलीम शब्द वापरतात. त्याचा अर्थ तोच आहे.) राज्यपालाने येशूवर विश्वास ठेवू नये म्हणून अलीमने त्याचे मन वळविण्याचा प्रयत्न केला.


Jekäi ángel saka deksa̱ju̱ Templo na a̱na täkii je je̱tkeleka̱ mo̱ bata ki̱ tsa̱ka: “¡Ba tabeli ju̱o däli tiäk. Ka irä jiye kuna ta, däli tiäklä horaí dewa̱ e̱ná, ishäkä wawäna älinawa̱ kja tenak ki̱ka.” 	 मग आणखी एक देवदूत मंदिरामधून बाहेर आला व ढगावर बसलेल्यास मोठ्याने म्हणाला, “तुझा विळा घे व (पृथ्वीवरुन) पीक गोळा कर, कापणीची वेळ आली आहे, पृथ्वीचे फळ पिकले आहे.”


Ñerä ije te je ssa ra, ije̱r ianawa̱ bäi si̱wa̱, ije rä blu ta̱i ki̱ka. 	 पण जेव्हा त्या पुढाऱ्यायाने हे ऐकले तेव्हा तो फार दु:खी झाला, कारण तो फार श्रीमंत होता.


Ata yi wa̱ Säkeklä shka̱l da, je wakei ju̱ñer Säkeklä wa̱. 	 पण जर कोणी देवावर प्रीति करतो तर देवाला तो माहीत असतो.


Ñaebä bas wa̱ iju̱ñer ka yis wa̱ ji sherke̱ yinak kianak bas ki̱ wätkenewa̱ a̱ni, bas paktäk bena wäkata ska, ju etkä ju etkä ska je a̱ni ka yine yis wa̱ ka yie je she ni. 	 जे काही तुमच्या चांगल्यासाठी होते ते तुम्हांला सांगण्यासाठी कोणतीही कसर ठेवली नाही, हे तुम्हांना माहीत आहे. आणि या गोष्टी जाहीरपणे व घराघरातून सांगण्यासाठी मी कधीही मागेपुढे पाहिले नाही.


Jera ibata sha iia̱: —Ma a̱mi irä bä el wa irä de kajali jí sa̱ tso̱ wa ektaka, ijewa ki̱ bä shena su̱nak. 	 म्हणून त्याला असे सांगण्यात आले की, “तुझी आई व तुझे भाऊ बाहेर उभे आहेत, त्यांना तुला भेटायचे आहे.”


Je itä ki̱ José Arimatea wa te Pilato ia̱ ka̱kia iwa̱ Jesús nu̱l tsa̱klämi. Je José rä je̱k patkele Jesús ja̱mi jakika, isuarke̱ Judío wa yika ki̱ka. Jekäi Pilato te ka̱ ma̱ iia̱, jera imineju̱ te inu̱l tsa̱mi. 	 नंतर अरिमथाई येथील योसेफाने पिलातला येशूचे शरीर मागितले. योसेफ हा येशूचा शिष्य होता, पण गुप्त रीतीने, कारण त्याला यहूद्यांची भीति वाटत होती. पिलाताच्या परवानगीने तो आला व शरीर घेऊन गेला.


¿Ka bas je̱r na ji däba na? ¿Ka bas je̱r ja̱ne ji̱a pan cinco wà cinco mil dele ska, ñakäi canasta bitkä na bas te ishtani rä ska na? 	 तुम्हांला अजून आठवत नाही काय? पाच भाकरींनी पाच हजार लोकांना जेवू घातले ते, आणि त्यानंतर तुम्ही किती टोपल्या उचलून घेतल्या ते तुम्हांला आठवत नाही काय?


Ata ikuna bas je̱r ska, je̱r ki̱ ñaiane sälwii irä, je̱k ssë tu̱leka̱ irä tso̱ ra, ke bas je̱k ssa, ñakäi ji yina si̱ ukä ja̱mi ke bas ka̱yua. 	 पण जर तुमच्या ह्रदयात कटूरता, मत्सर व स्वार्थी उद्देश असतील तर तुम्ही तुमच्या शहाणपणाची फुशारकी मारू शकणार नाही. कारण तसे करणे म्हणजे खोटेपणाच्या आड सत्य लपविण्यासारखे आहे.


Ata yis wakei ia̱ ra, eklabä ise̱r jera issërmi a̱naa si̱. Jekäi yie ibiketse, yis wa̱ Säkeklä wikblu tso̱ ñaebä. 	 परंतु माझ्या मते ती आहे तशीच राहिली तर ती अधिक सुखी होईल आणि मला असे वाटते की, मलाही प्रभूचा आत्मा आहे.


Ke ka̱jiska shka̱li̱bla, ñakäi ke ji tso̱ ka̱jiska shka̱li̱bla. Yile wa̱ ka̱jiska shka̱l da, ka je wa̱ Sa Ká shka̱l. 	 जगावर किंवा जगातील गोष्टींवर प्रेम करु नका. जर कोणी जगावर प्रेम करतो, तर पित्याविषयी त्याच्या अंत:करणात प्रेम नाही.


Jirä bäi o̱nak sa̱ je̱k manewa̱ksa̱ ra, je ja̱mi bas wäno. 	 म्हणून पश्चात्तापास योग्य अशी फळे द्या.


Jera plaa ijewa te ikla jawa̱ta̱na minejulumi ira. 	 मग ते मागेपुढे न पाहता लगेच जाळे टाकून देऊन ते त्याच्या मागे चालू लागले.


iwa̱ tapanak wa ma̱kläksa̱ iwakei je̱k ia̱ juer ta baawa̱ si̱, ka pate̱leka̱ ta, ka bärileka̱ ta, ka medele ta jekäi, ata wämo ka yakei ta. 	 यासाठी की, तो मंडळीला स्वत:साठी गौरवी वधू म्हणून सादर करील, तिला कोणताही डाग नसेल. किंवा सुरकुती किंवा कोणत्याही प्रकारची अपूर्णता नसेल तर ती पवित्र व निर्दोष असेल.


Ñerä ideksa̱ju̱ ra, ite je chu̱li̱i̱wa̱ su̱a, jera ije̱r ja̱mi jewa dälänacha̱wa̱, jekäi ite ijewa sha̱ duë ta wa bäiwa̱ni. 	 मग तो किनाऱ्यावर आला, जेव्हा त्याने मोठा लोकसमुदाय पाहिला. तेव्हा त्याला त्यांच्याबद्दल कळवळा वाटला. म्हणून जे आजारी होते त्यांना त्याने बरे केले.


Ata ijewa minejulu te ije pakaka̱ je ke̱i biköle ska. 	 परंतु ते बाहेर गेले आणि त्यांनी त्या प्रदेशात सगळीकडे ही बातमी पसरविलि.


Bas yis el wa, yie ibiketse iyina si̱ bas wa̱ rä ji bäi ne tso̱ bäi, bas dä ka̱ju̱ñe ta biköle, ñakäi bas ia̱ ñaparurdawa̱. 	 माझ्या बंधूंनो, मी तुम्हांविषयी निश्चित आहे की, तुम्ही चांगुलपणाने, ज्ञानाने पूर्ण भरलेले व एकमेकांस बोध करावयास समर्थ आहात.


Jera jeska köchi ka̱biä tso̱ chu̱li̱i̱ ka̱tsä ja̱mi. Jekäi ijewa ka̱kia iia̱ iwa̱ ka̱ ma̱klä iñapatkäkläwa̱ jewa ja̱rka. Jekäi ijewa ia̱ ite ka̱ ma̱. 	 डोंगराच्या कडेला डुकरांचा एक मोठा कळप चरत होता. भुतांनी त्याला विनंति केली, “आम्हांला त्या डुकरांच्या मध्ये जाऊ दे.” आणि येशूने त्यांना तसे करण्याची परवानगी दिली.


Ata kte kukäk wa ñatapawa̱ ipája̱mi shkiritke, jera ije̱kaka̱ni mineju̱ni je jukläyäkä na. Jekäi bulirishtä ra imineju̱mi Bernabé ra Derbe ska. 	 येशूचे शिष्य पौलाभोवती जमा झाले मग पौल उठून परत शहरात गेला व दुसऱ्या दिवशी ते दोघे दर्बेला गेले.


Ijewa demi Felipe wäki̱. Felipe dar Betsaida ska, je rä Galilea ke̱i ska. Ije ia̱ ijewa te isha pjoo: —Säkekewa, sá kiana Jesús su̱ak. 	 ते फिलिप्पाकडे आले, जो गालीलातील बेथसैदा येथील होता, त्यांनी विनंति केली, “महाराज, येशूला पाहावे अशी आमची इच्छा आहे.”


Ite jekäi isha ra, jera Templo kjänanak wa ekla kaldu jeska, je te Jesús kpa jula wà te isha iia̱: —¿Jiye ba te chui wa tsa̱ku̱i kúke jekäi rä na? 	 येशूने असे म्हटले तेव्हा तेथे उभे असलेल्या रक्षकाने येशूला चपराक मारली. रक्षक म्हणाला, “तू प्रमुख याजकाला असे उत्तर देतोस काय?”


Bas ku̱ ji mo̱, je ne ra bas ia̱ ji me̱rmi rä; je säkei me̱rmi bas ia̱ rä mablele bäi, wätelewa̱ därërë, ñak tele, wäukä mileksa̱ kje. Ka irä jiye kuna ta, ji wà bas te ji mabla sa saka ia̱, je ebä wà ji mablermini bas ia̱.” 	 दुसऱ्यांना द्या म्हणजे तुम्हांलाही दिले जाईल. तुमच्या पदरात हलवून, दाबून, ओसंडून वाहणारे उत्तम माप ओतले जाईल. जे माप तुम्ही दुसऱ्यांसाठी वापरता त्याच मापाने तुम्हांला दिले जाईल.”


Je te jí äyë yue mar ba Tito yis yaba si̱, sä rä ji biketsäk etkabä ki̱ka je ia̱. Säkeklä Sa Ká irä, Sa̱tsa̱tkäkksa̱ Cristo Jesús irä, je̱r bäi shöpa ba ia̱, ijewa ku̱ ba je̱r ssëwo̱pa baa. 	 विश्वासातील माझा खरा मुलगा तीत याला मी लिहीत आहे. देव पिता व ख्रिस्त येशू आपला तारणारा याजकडून तुला कृपा, दया व शाति असो.


Säkekewa ku̱ bas wäsikewo̱pa bas je̱r ska sa̱ shka̱li̱bläk Säkeklä käi, ji katabläk je̱r baa wà Cristo käi. 	 प्रभु तुमची अंत:करणे देवाच्या प्रीतीत आणि ख्रिस्ताच्या सोशिक सहनशीलतेकडे नेवो.


Ñera ba wa̱ jini sa pakale ji wa̱k ju̱ñer: ‘Ke ma manena. Ke sa ktawa̱. Ke ba jakbla. Ke ji shaka̱ ka̱yue wà ñakjatiäklä shtä ska. Ba ká irä ma a̱mi irä dälätsö.’ 	 “तुला आज्ञा माहीत आहेत: “व्यभिचार करु नको, खून करु नको, चोरी करु नको, खोटी साक्ष देऊ नको, तुझ्या आईवडिलांचा मान राख.’


Je ne ki̱ka sa ssëna a̱naa e̱e̱na si̱ bas ki̱ka saje wa Kekläí wäna, ¿maikäi je kjekla ki̱ sa̱ ia̱ wekte yir Säkeklä ia̱ na? 	 तुमच्यामुळे आमच्या देवासमक्ष ज्या सर्व आनंदाचा अनुभव आम्ही घेत आहोत त्याबद्दलचे देवाकडे तुमच्यासाठी आम्ही पुरेसे आभार कसे मानायचे?


bas ktäklä ñara salmo wà irä, Säkeklä ksei wà irä, ji wikblu iá kseí wà irä, bas ksäklä, kse shäklä Säkeklä ia̱ bas je̱r ska, 	 स्तोत्रे, गीते, आणि आध्यात्मिक गीतांनी एकमेकाबरोबर सुसंवाद साधा, गाणी गा, आणि आपल्या अंत:करणात प्रभूसाठी गायन गा.


Ka irä jiye kuna ta, yi ktäke̱ kte kju̱awa wà ra, ka je ktä kuna rä ditsä ra kuna, ata je ktäke̱ rä Säkeklä ne ra, je ia̱ ka yi a̱ni je̱r ko̱nak ki̱ka. Ata je te kte blelewa̱ ne sheke̱ Säkeklä wikblu oloi ja̱mi rä. 	 ज्याला इतर भाषांमध्ये बोलण्याचे दान आहे तो खरे पाहता माणसांबरोबर बोलत नाही तर देवाबरोबर बोलतो. कारण तो काय बोलतो हे कोणालाही कळत नाही. आत्म्याच्या द्वारे तो गुढ गोष्टी बोलतो.


Je rä Cristo ka̱wä ta ji biköle ju̱ñak ma rä ite ibolki wa biköle tulacha̱wa̱ iklä niki̱ka kje ki̱ka. 	 कारण देवाने ख्रिस्ताचे शत्रू ख्रिस्ताच्या पायाखाली ठेवीपर्यंत ख्रिस्ताने राज्य केले पाहिजे.


Ke ba male̱te̱na yie isha: ‘Bas kiana ko̱nakni spa̱na’, je yika. 	 तुमचा नवीन जन्म झाला पाहिजे म्हणून मी तुम्हांला सांगितल्याबहल आश्चर्यचकित होऊ नका.


Ata Jesús wa̱ iju̱ñer kja jibä o̱rmi iukä ja̱mi biköle käi, je ki̱ka imineju̱ ijewa wäki̱ka te ichaka ijewa ia̱: —¿Yi yuleke̱ bas te rä? 	 मग येशू आपल्या बाबतीत जे काही होणार हे सर्व जाणून पुढे जाऊन त्यांना म्हणाला, “तुम्हांला कोण पाहिजे?”


Ñera David wakeiwa̱ iyile Salmos äyëí ki̱ka rä: “Säkekewa te isha yis Säkekewaí ia̱: Ma je̱tköwa̱ yis jula wämo kja̱ne, 	 कारण दावीद स्वत: स्तोत्राच्या पुस्तकात म्हणतो, “प्रभु माइया प्रभूला म्हणाला: तू माइया उजवीकडे बैस,


“Ka bas wa̱ oro iräle inaklä iräle cobre iräle mi kuna bas kipa ja̱mi, 	 तुमच्या कमरेला सोने, चांदी किंवा तांबे घेऊ नका.


Yis iräle ijewa iräle, sá te jekäi ebä sa pakte rä. Jekäi je kte ebä ne biketsa bas te rä. 	 म्हणून, जरी मी तुम्हांला उपदेश केला किंवा त्यांनी उपदेश केला, तरी आम्ही सर्व हाच उपदेश करु, आणि तुम्ही यावरच विश्वास ठेवला.


Jera ite isha ijewa ia̱: —Bas wa̱ jí detse̱ yis wä ki̱ sa̱ je̱r tkäk käi; ata yis te iwächakewa̱ bas wäkata ska. Ñera ka yis wäna ijuer ta irä nui ta etka a̱ni bas te ikjatia käi. 	 तो त्यांना म्हणला, “तुम्ही या माणसाला तो लोकांना भडकावीत होता म्हणून आणले, आता मी त्याची तुमच्यासमोर चौकशी केली आहे आणि तुम्ही त्याच्याविरुद्ध जे आरोप करीत आहात त्यासाठी मला काहीही आधार सापडत नाही.


¿Ka irä jiye kuna ta, ka̱jiska wa te je shtä biköle yule rami, ata bas Ká wa̱ je shtä sherke̱ bas ki̱ ju̱ñer. 	 कारण जगातील सर्व लोक हे मिळविण्याची खटपट करतात पण या गोष्टींची गरज तुम्हांला आहे, हे तुमच्या पित्याला माहीत आहे.


Del sä ktei shäk a̱miki̱ jiki̱ wa te ka sä ktei she rä ekta yebä kuna, ata Säkeklä rä eklabä. 	 आता मध्यस्थ हा फक्तएकाच पक्षाचा नसतो. पण देव एकच आहे आणि त्याची अभिवचने दुसऱ्या पक्षावर अवलंबून नाहीत.


Jera ite ikiami kju̱awa chu̱li̱i̱ wa tso̱ yika. Ñerä ijulasku patkawa̱ ikukä na, ikjali tjuaksa̱ kjepa ikjäktä passawa̱ ite. 	 येशूने त्याला लोेकांपासून एका बाजूस घेऊन त्याच्या कानात आपली बोटे घातली. नंतर तो थुंकला आणि त्या माणसाच्या जिभेला स्पर्श केला.


Jeska sá te kte kukäk wa ku̱a. Jekäi sá se̱na siete día ijewa ra. Jera Säkeklä wikblu oloi ja̱mi ijewa te isheke̱ Pablo ia̱: “Ke ma minak Jerusalén ska.” 	 तेथे येशूचे काही शिष्य आम्हाला आढळले, आणि आम्ही त्यांच्याबरोबर सात दिवस राहिलो. पवित्र आत्म्याच्या सूचनेवरुन त्यांनी पौलाला असे सांगितले की, त्याने यरुशलेमला जाऊ नये.


Jewa rä male̱k ta sul ta bächi käi. Je imale̱k ska itäkili tso̱ iwa̱ ditsä weikäklä cinco mes bala na. 	 त्यांना विंचवासारख्या शेपट्या व नांग्या होत्या. लोकांना पाच महिने वेदना देण्याची त्यांच्या शेपटीत ताकद होती.


Jekäi ijewa deksa̱julu sä wätiäklä ska ra, iminemi Lidia juka. Jekäi ijewa ñasu̱a sa el wa ra, jekäi ite ijewa paka chatkäkwa̱, kjepa iminejulumi. 	 पण जेव्हा पौल व सीला तुरुंगाबाहेर आले, तेव्हा ते लीदीयाच्या घरी गेले. त्यांनी तेथे काही विश्वासणाऱ्यांना पाहिले, व त्यांना धीर दिला, मग पौल व सीला गेले.


Jishtä sá te isha käi, jira je sheke̱ni yie. Ikuna yilé te bas ia̱ kte baa saka bata she ka ale bas wa̱ kolole ssëta kuna ra, je wakei weikanowa̱pa. 	 आम्ही अगोदर सांगितल्याप्रमाणे आणि आता पुन्हा सांगतो तुम्ही जी स्वीकारली आहे तिच्याहून वेगळी सुवार्ता जर कोणी तुम्हांस सांगत असेल तर देव त्याला शाप देवो.


Jera ¿ka bas dä ju ta bas ji ñaklä ji yäklä na? ¿Jiye bas te tapanak Säkeklä ia̱ wa kuke diekjela rä na? ¿Jiye bas te ka jita wa äinewe̱ke̱ rä na? ¿Ji she yie bas ia̱ na? ¿Yis te bas kjeishe na? Ka je̱ ki̱ yie bas kjeishe. 	 खाण्यापिण्यासाठी तुम्हांला घरे नाहीत का? का तुम्ही देवाच्या मंडळीला तुच्छ मानता आणि जे गरीब आहेत त्यांना खिजविता? मी तुम्हांला काय म्हणू? मी तुमची प्रशंसा करु काय? याबाबतीत मी तुमची प्रशंसा करीत नाही.


El wa, ke bas kta yakei ñaukä ja̱mi. Yi ktäke̱ yakei iel ukä ja̱mi iräle, yi te iel wabiketseke̱ksa̱ iräle ra, je kta yakei rä ka̱wei ne ukä ja̱mi, je te ka̱wei ne wabiketsaksa̱ rä. Ata ikuna ba te ka̱wei wabiketsaksa̱ ra, ka ba rä ka̱wei wawa̱k kuna, ata iwabiketsäksa̱bä. 	 बंधूंनो, एकमेकांविरुद्ध वाईट बोलण्याचे थांबवा, जो त्याच्या भावाविरुद्ध बोलतो किंवा जो त्याच्या भावाचा न्याय करतो तो नियमशास्त्राविरुद्ध बोलतो. आणि तो नियमशास्त्राचा न्याय करतो. आणि जर तुम्ही नियम शास्त्राचा न्याय करता तर तुम्ही नियमशास्त्र जे सांगते ते करीत नाही व तुम्ही न्यायाधीश आहात.


Säkeklä sä ssëwa̱k baa, je ku̱ bas siki tewo̱pa kalabeksa̱, bas däkläksa̱pa ka yakei ta, wikbluje, je̱rikeje, yakaje, sa wakei kalabe käi, sajewa Säkekewaí Jesucristo däke̱ni ra. 	 देव स्वत: जो शांतीचा उगम आहे. तो तुम्हांला त्याच्यासाठी पूर्णपणे समर्पित करो आणि तुमचे सर्व मनुष्याण म्हणजे तुमचा आत्मा, जीव आणि शरीर प्रभु येशू ख्रिस्ताच्या आगमनाच्या वेळी पूर्णपणे निर्दोष राखो.


Ata Jesús te ijewa kúka: —Yis ma etka bas chakäk, bas te yis kúka ra, yie ishemi bas ia̱ yibä ka̱wei wà yie jekäi iwe̱ke̱ rä käi. 	 येशू त्यांना म्हणाला, “मीही तुम्हांला एक प्रश्न विचारतो आणि जर तुम्ही मला त्याचे उत्तर दिले तर मी या गोष्टी कोणत्या अधिकाराने करतो हे तुम्हांस सांगेन.


—Kju̱awa je tsa̱tkaksa̱ ite, ata iwakei ia̱ ka je̱k tsa̱tkerksa̱. ¡Ikuna ije rä Israel wa tsa̱ku̱i ra, ije̱k wäyö ja̱wo̱té cruz ja̱mi jí kje ra! Je ra sä te ije biketsemi. 	 ते म्हणू लागले, “याने दुसऱ्यांना वाचविले, परंतु तो स्वत:चा बचाव करू शकत नाही. लोक म्हणतात की, हा इस्राएल (यहूदी) लोकांचा राजा आहे. जर तो राजा असेल, तर त्याने वधस्तंभावरून खाली यावे. म्हणजे आम्ही त्याच्यावर विश्वास ठेवू!


Bas ka̱kiö itso̱ ye. 	 नेहमी प्रार्यना करीत राहा.


Je levadura mikle ju̱oksa̱ bas däkläwa̱ harina yaka spa̱na ye, ka levadura ta. Ata tsa̱na ra bas dä iyaka spa̱na. Ka irä jiye kuna ta, Cristo saje oveja yaba, sa̱ wa̱ Sä Ktäkwa̱ Bakleju̱ Ke̱i kjewa̱klä je rä ko̱tälewa̱ e̱ná. 	 जुने खमीर काढून टाका. यासाठी की, तुम्ही नवीन पीठाचा गोळा व्हावे आणि ख्रिस्ती लोकांसारखे तुम्ही असे आहात: बेखमीर, कारण ख्रिस्त, आपला वल्हांडणाचा कोकरा आम्हांला शुद्ध करण्यासाठी त्याचे अर्पण झाले.


Jera ka̱ñinawa̱ ra jukläyäkä wäkiri wa te guardia wa patkami ishäk: “Je jäiyi wa wäyö tulömi” ni. 	 दुसऱ्या दिवशी सकाळी पुढाऱ्यांनी काही शिपायांना पाठविले व तुरुंगाधिकाऱ्याला निरोप दिला की, “त्या लोकांना (पौल व सीला) यांना मोकळे सोडा!”


Jera ishki̱naka̱ te si̱wa̱ uña, ñakäi ite isha tipä ia̱: —Ma si̱wa̱tiöwa̱ bitaba. Jera si̱wa̱ wätkenawa̱, ji biköle wäkolonawa̱ bii. 	 मग तो उठला आणि त्याने वाऱ्याला धमकाविले आणि समुद्राला म्हणाला, “शांत हो! स्तब्ध राहा.” मग वारा थांबला व तेथे मोठी शांतता पसरली.


Ata ka yis wa̱ iyine rä bas kiana ñabutsäk tulämi kalabe ka̱jiska ka̱wakbläk wa käi, ji ki̱ tker sa̱ ja̱mi wa käi, sa̱ wañak wa käi, jile kekläí me̱i kja̱nei wa̱k wa käi jewa yika ni kuna. Jekäi ra bas kiana rä minakjulu ka̱jiska yika. 	 माझ्या म्हणण्याचा असा अर्थ नाही की, तुम्ही या जगातील जे लोक जारकर्मी, लोभी, फसविणारे किंवा मूर्तिपूजक यांची संगत धरु नये असे नाही. त्याबाबतीत तुम्हांलाच हे जग सोडून द्यावे लागेल.


Jekäi sa̱ wa̱ iju̱ñer, ñakäi sa te ibiketse Säkeklä wa̱ sa̱ shka̱l. Säkeklä ne rä ñashka̱li̱ble. Jekäi yi rä balewa̱ ñashka̱li̱ble ja̱mi ra, je rä balewa̱ Säkeklä ja̱mi, ñakäi Säkeklä rä balewa̱ ije ja̱mi. 	 आणि म्हणून आम्ही ओळखतो आणि त्या प्रीतीवर आम्ही विश्वास ठेवतो की, जो देवाने आमच्यावर केली. देव प्रीति आहे. आणि जो प्रीतीत राहतो तो देवामध्ये राहतो आणि देव त्या व्यक्तीमध्ये राहतो


Jera ite chui tsa̱ku̱i wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä biköle tapawa̱wa̱, je te mai Säbäkäkksa̱ ko̱rmi rä chaka ijewa ia̱. 	 मग त्याने यहूदी लोकांचे सर्व मुख्य याजक व नियमशास्त्राचे शिक्षक यांना बोलाविले आणि विचारले की, “ख्रिस्ताचा जन्म कोठे होणार होता?”


ñakäi iitäbinawa̱, jeska tres día ra ishki̱naka̱ni jiräni kte yöle wa̱ iyile käi; 	 व त्याला पुरण्यात आले. व तिसऱ्या दिवशी त्याला उठविण्यात आले.


Ata jí ne rä pan dawa̱ju̱ ka̱jöir ska, yi te je ñara je ka duäkläwa̱ ye rä. 	 जी स्वर्गातून उतरते ती भाकर मी आहे. जर ही भाकर कोणी खाईल तर तो कधीच मरणार नाही.


“Ka irä jiye kuna ta, ka̱jöir gobiernoí rä jishtä ekla miju̱ ka̱mii ra ite ikjanaklä wa kie jeté, jewa ia̱ ite iji tso̱ ju̱eta̱na käi; 	 स्वर्गाचे राज्य अशा मनुष्यासारखे आहे, जो प्रवासला जाण्याअगोदर आपल्या नोकरांना बोलावून आपल्या मालमत्तेवर लक्ष देण्यास सांगणाऱ्या मनुष्यासारखे स्वर्गाचे राज्य आहे.


je te isha iia̱: “Ma je̱köka̱. Bä ma ni yaba irä ia̱mi irä wäkseka däkmi ni Israel wa ke̱i ska. Ka irä jiye kuna ta, ale je̱r ssëna yaba ktäkwa̱ wa duacha̱wa̱.” 	 दूत म्हणाला “ऊठ! बाळाला आणि त्याच्या आईला घेऊन इस्राएल देशास जा. जे लोक बाळाला मारू पाहत होते ते आता मेले आहेत.”


Je yakei biköle datse̱ rä sa̱ ja̱rka, je ne te sa iawe̱ ñá ye rä. 	 या सर्व वाईट गोष्टी आतून बाहेर पडतात आणि माणसाला अपवित्र करतात.”


Ata bas ku̱ ji wo̱ jishtä yis te ji biköle we̱ tsa̱na käi, bena ssënaklä bäi käi. Ka yis te ji kiarke̱ yis wakei ia̱ je biketse kuna, ata ji rä bäi chu̱li̱i̱ wa ia̱ ijewa tsa̱tkenakläksa̱, je ne biketse yie rä. 	 जसा मी प्रत्येक बाबतीत सर्वांना संतुष्ट करण्याचा प्रयत्न करतो आणि माझ्यासाठी काय हितकारक आहे हे न पाहता इतर प्रत्येकासाठी काय हितकारक आहे ते पाहतो यासाठी की त्यांचे तारण व्हावे.


Jekäi sä ktäka̱ kte kju̱awa wà rä ka ijuenaklä ye Jesús biketsäk wa ia̱ kuna, ata je rä ka Jesús biketsäk kuna wa ne ia̱. Ata ji bata she rä ka ijuenaklä ye ka Jesús biketsäk wa ia̱ kuna, ata je rä Jesús biketsäk wa ne ia̱. 	 म्हणून इतर भाषांमध्ये बोलण्याचे दान हे अविश्वासणाऱ्यांसाठी नसून विश्वासणाऱ्यांसाठी आहे.


Jewa kie rä: Simón, je kiani Jesús te Pedro ni; je el Andrés irä; Jacobo irä, Juan irä, Felipe irä, Bartolomé irä, 	 शिमोनत्याला पेत्र हे सुद्धा नाव दिले, आंद्रिया (पेत्राचा भाऊ), याकोब आणि योहान, फिलिप्प, बर्थलमय,


Ata isaka täki ta itsa̱ta deju̱ tu̱naka̱ iki̱ka ra, je te ije̱k tsa̱tkäklä iwa̱ biketsanak bäkemiksa̱ iyika. Jekjepa ite idäli bala pje̱mi isaka wa ia̱. 	 परंतु कोणी त्याच्याहीपेक्षा अधिक बलवान त्याच्यावर हल्ला करुन त्याचा पराभव करतो, तेव्हा ज्या शस्त्रसामग्रीवर त्यांने भरंवसा ठेवला होता, ती तो घेऊन जातो व त्याला मिळालेली लूट आपल्या मित्रांना वाटतो.


Jera yie ji ssa, jishtä chu̱li̱i̱wa̱ kjoyir ssër käi, jishtä diklä ta̱i bular käi, jishtä tala bular täkii käi, je te ishe: “¡Aleluya! Ka irä jiye kuna ta, Säkekewa saje wa Kekläí ji biköle tsa̱ta, je te sa patke kate. 	 नंतर मोठ्या लोकसमुदायाच्या गर्जनेसारखा आवाज मी ऐकला, तो आवाज महापूराच्या आणि मेघांच्या मोठया गडगडाटासारखा होता. तो लोकसमुदास असे मोठ्याने म्हणत होता की: “हालेलुया! कारण आमच्या सर्वसमर्थ देवाने सत्ता गाजविण्यास सुरुवात केली आहे.


Jera dulaklei ekla kie Eutico ni je kalme je̱k tkelewa̱ ventana kjä ki̱ka, käpärawa̱ yëë. Jera Pablo ka̱pakä dami ji̱a sha̱na je dulaklei kapawa̱ kee, buka̱na ja̱naté ju yöle ñabata ki̱ka mañatkä ska ja̱nani i̱ski̱ka. Jera ijewa te ikaka̱ dulewa̱. 	 युतुख नावाचा एक तरुण खिडकीत बसला होता. पौल बोलत असताना त्याच्यावर झोपेचा इतका अंमल चढला की, तो तिसऱ्या मजल्यावरुन खाली पडला, जेव्हा त्याला उचलले, तेव्हा तो मेलेला आढळला.


Jekäi David te ikia Säkekewa ni ra, ¿maikäi jera je rä iyäbei rä na? 	 आता, मग जर दाविद त्याला प्रभु म्हणातो तर तो दाविदाचा पुत्र कसा होऊ शकतो?”


Ka irä jiye kuna ta, sa̱ je̱k dulawa̱ yaka jälewa̱k ra, je kiar dä elkje bä. Ata ji wämo rä kianak ji biköle ska. Je wà ji dämiksa̱ sa̱ ia̱, jí sa̱ se̱r dami ska irä, sa̱ ke̱i däke̱wa̱ ji̱a ska irä. 	 कारण शारीरिक शिकवणुकीला अल्प महत्त्व आहे पण देवाच्या सेवेला सर्व प्रकारे महत्त्व आहे, कारण ते सध्याच्या जीवनाविषयी आणि भविष्यातील जीवनाविषयी आशीर्वादाचे अभिवचन आहे.


Jera Pilato te isha ijewa ia̱: —Bas wakwa ku̱ itso̱mi ktei wabiketsöksa̱ bas wakwa ka̱wei ja̱mi. Jera Judío wa te isha iia̱: —Ata ka sá ia̱ ka̱wei kuna yi a̱ni ktäkläwa̱. 	 मग पिलाताने त्यांना म्हटले, ‘तुम्ही याला घेऊन आपल्या नियमशास्त्राप्रमाणे त्याचा न्याय करा.” यहूदी म्हणाले, “आम्हांला कोणाचा जीव घेण्याचा अधिकार नाही.”


Jekäi ra bäije ba rä. Ka irä jiye kuna ta, ka ijewa ia̱ isäkei me̱nakni ba ia̱. Ata sä wämo wa shki̱rke̱ka̱ni ska ra, ba ia̱ je säkei me̱rmini. 	 आणि तुला आशीर्वाद मिळतील, कारण तुझी परतफेड करण्यासाठी त्यांच्याकडे काहीही असणार नाही. कारण नीतीमानांच्या पुनरुत्थानाच्या वेळी तुझी परतफेड होईल.”


Je ne ki̱ka ke bas ku̱ sä ktei wabiketsaksa̱ ka ike̱i däwa̱ba yika, ata iki̱ssöpa ma rä Säkekewa däke̱ni kje. Je te ka̱ yee na ji tso̱ blelewa̱ jemiksa̱ ka̱ oloika, ñakäi ite jiye wata sa̱ wa̱ ji o̱le je ki̱tse̱ ju̱emi juenakwa̱. Jera Säkeklä te sä kjeishemi ekla ekla ji ki̱ ite sä kjeishe käi. 	 म्हणून योग्य समय येईपर्यंत म्हणजे प्रभु येईपर्यंत न्यायनिवाडा करु नका. तो अंधारामध्ये दडलेल्या गोष्टींवर प्रकाश टाकील व अंत: करणातील हेतू उघडकीस आणील, त्यावेळी देवाकडून प्रत्येकाची प्रशंसा होईल.


“Ata Sa̱ Tsa̱tkäk deju̱ ra, je te yis ktei shemi. Je patkemi yis te bas ia̱. Je me̱mi Sa Ká te. Je rä iwikblu ktäk bulee, je daksa̱ju̱ rä Sa Ká ska. 	 “पित्यापासून मी साहाय्यकर्ता पाठवीन, साहाय्यकर्ता हा सत्याचा आत्मा आहे. तो पित्यापासन येतो. जेव्हा तो येतो तेव्हा तो माझ्याविषयी सांगतो.


Mane jukläyäkä ska bas kjawa̱julu, ata ka bas kinewa̱ ra, bas ma je na ña̱la wà ishäk: 	 परंतु तुम्ही एखाद्या गावात प्रवेश कराल आणि त्यांनी जर तुमचे स्वागत केले नाही तर रस्त्यात जा आणि म्हणा.


Jeiräta je kte ia̱ ka ijewa je̱r ko̱ne, ijewa yika irä blelewa̱ ki̱ka, je rä ka ijewa je̱r ko̱naklä ye; ñakäi ijewa suanacha̱wa̱ je chakäk iia̱ jiräni iwa rä käi. 	 पण शिष्यांना त्याचे बोलणे समजले नाही. ते त्यांच्यापासून लपवून ठेवण्यात आले होते. यासाठी की ते त्यांना समजू नये. आणि या बोलण्याविषयी त्याला विचारण्याची त्यांना भीति वाटत होती.


Jekäi bas te sá tsa̱tke kate ka̱kie wà. Je rä chu̱li̱i̱ wa̱ Säkeklä kjeishäklä sá ki̱ka, ije̱r bäi sha sá ia̱ chu̱li̱i̱ wa ka̱kia oloi ja̱mi ki̱ka. 	 तुम्ही प्रार्थना करण्याने आम्हांला मदत करावी. मग पुष्कळ लोक आमच्यासाठी उपकार मानतील की त्यांच्या पुष्कळ प्रार्थनांमुळे देवाने आम्हाला आशीर्वादित केले आहे.


¿Mane yila tjabana rä na: ‘Ma nui rä jalewa̱ bitaba’ ni iräle, ta ‘ma je̱köka̱ shkäk’ ni iräle? 	 “तुुझ्या पापांची क्षमा झाली आहे’ किंवा “ऊठ आणि चालू लाग’ यांतील कोणते म्हणणे सोपे आहे?


Ikuna yis ia̱ Säkeklä wa̱ ji tso̱ yinak bata yir da, ñakäi yis je̱r ko̱r ji biköle blelewa̱ ia̱, jile ju̱ñe biköle ia̱, ñakäi ikuna yis dä ji biketsäk etkabä bäi si̱ je wà yis ia̱ ka̱tsä patkerju̱mi kju̱awa ra, ata ka yis wa̱ sa̱ shka̱l da, ka yis kiar ji a̱ni ye. 	 जर मला देवासाठी संदेश देण्याची शक्ति असली आणि मला सर्व रहस्ये माहीत असली, सर्व दैवी ज्ञान असले आणि डोंगर ढळविता येतील असा दृढ विश्र्वास असला, परंतु माइया ठायी प्रीति नसली,


Jekäi ioveja biköle jaksa̱ ite ra, ije mike̱ iwäkse. Jekäi jewa mar iitä ki̱, ijewa wa̱ iktä rä ssënak ki̱ka. 	 आपली सर्व मेंढरे बाहेर पडल्यावर तो त्यांच्या पुढे पुढे चालतो. (त्यांचे नेतृत्व करतो). मेंढरे त्याच्या मागोमाग जातात. कारण ती त्याचा आवाज ओळखतात.


Jera, ¿jiye ka̱wei me̱na rä na? Je me̱na rä sä rä shirinak ki̱ka, marä je iyäbei bata ia̱ ikablele deju̱ kje. Jekäi ka̱wei me̱le rä ángel wa oloi ja̱mi, sä ktei shäk a̱miki̱ jiki̱ julaí wà. 	 तर मग, नियमशास्त्राचा उद्देश काय होता? ज्या संतानाला वचन दिले होते त्याच्या येण्यापर्यंत पापामुळे ते अभिवचनाला जोडण्यात आले होते. नियमशास्त्र हे देवदूताकरवी मोशे या मध्यस्थाच्या होती देण्यात आले.


Sä sikii wa ia̱ ra ji biköle rä sikii, ata sa yakei telecha̱wa̱ wa ia̱ ra, sä ka ji biketsäk etkabä kuna wa ia̱ ra, ka ji a̱ni kuna sikina, je rä ijewa rä ialewa̱ ije̱rike ska ñá ye ki̱ka, ka jewa ia̱ ji ssër ta ji̱a ki̱ka. 	 शुद्ध असणाऱ्या सर्वांना, सर्व गोष्टी शुद्ध आहेत; पण ज्यांचे विचार व विवेकभाव ही दोन्हीही पापाने भ्रष्ट झाली आहेत व जे विश्वास ठेवीत नाहीत त्यांना काहीच शुद्ध नाही.


Jekäi sä kjäktä rä yökö, je rä ji yakei ka̱jiska. Sä kjäktä rä tkelewa̱ sä wäjienaklä ja̱mi, je ne rä sa yaka biköle yakei tewa̱kwa̱ rä. Je wäkawe̱ke̱ka̱ rä sä tuläklämi yököí te. Je wäkar marka̱ bikö sa̱ se̱rke̱ ji̱a kseka kje. 	 होय, जीभ ही ज्वाला आहे. आपल्या शरीराच्या सर्व अवयवामध्ये वाईट गोष्टींची ती खाणच आहे. जीभ ही आपल्या सर्व शरीराला विटाळविणारी आहे. ती आपल्याला अपवित्र करते. आपल्या सर्व अस्तित्वालाच ती आग लावते. ती तरकाच्या ज्वालांनी जीवन पेटवते.


Frigia ska wa, Panfilia ska wa Egipto ska wa, Libia wa se̱nak Cirene pája̱mi wa, ñakäi deleté ñayuläk dar Roma ska wa; 	 फ्रुगिया, पंफिलीया, इजिप्त, कुरेने शहराजवळचा लिबीयाचा भाग, रोमचे प्रवासी,


Bulirishtä ra, je jile wa̱klä sábado yikaba díaí ukä ska, chui tsa̱ku̱i wa irä fariseo wa irä tapanawa̱ Pilato wäja̱mi, 	 त्या दिवसाला तयारीचा दिवस म्हणत असत, दुसऱ्या दिवशी मुख्य याजक व परुशी पिलातकडे गेले.


Ata ekla kie Ananías te ka̱ tso̱ iwa̱ watju̱a ju̱ami ise̱naklä Safira ra ñara. 	 हनन्या नावाचा एक मनुष्य होता त्याच्या पत्नीचे नाव सप्पीरा होते. हनन्याने त्याच्याकडे जी काही जमीन होती ती विकली.


Ñakäi ite isha: —¿Ji käi ja̱mi sä te Säkeklä gobiernoí pakemi na? ¿Mane shtä jile she ja̱mi sä te ipake na? 	 येशू म्हणाला, “आपण देवाचे राज्य कशासारखे आहे असे म्हणावे किंवा कोणती गोष्ट ते समजावून सांगाण्यासाठी उपयोगात आणावी?


Säktäkwa̱ Bakleju̱ ke̱i kjewa̱klä, pan ñaklä ka levadura ta je ke̱i sher ji̱a böiki shtä ebä. Jera chui tsa̱ku̱i wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä jewa te ibiketse kate maikäi si̱ ra iia̱ Jesús kolormiwa̱ ka̱yue wà kota̱nakwa̱ käi. 	 वल्हांडण आणि बेखमीर भाकरीच्या सणाच्या दोन दिवस अगोदर प्रमुख याजक आणि नियमशास्त्राचे शिक्षक कपटाने त्याला धरून जिवे मारण्याचा मार्ग शोधीत होते.


Ata ñapaktäklä jui kie “Sä Deleksa̱ Kjermita wa” jeska tapanak wa sha̱ manele dar Cirene ska wa, Alejandría ska wa, ñakäi isaka dar Cilicia ska wa, Asia ska wa, jewa banaka̱ kju̱atkäk Esteban ra. 	 परंतु काही यहूदी आले आणि त्यांनी स्तेफनाबरोबर वाद घातला. हे यहूदी सभास्थानातून आले होते. त्याला लिबर्तीनांसाठी सभास्थान असे म्हणत. (हे सभास्थान कुरेने, आणि अलेक्सांद्र येथील यहूदी लोकांसाठी सुद्धा होते). किलीकिया व आशियातील यहूदीसुद्धा त्यांच्याबरोबर होते. ते सर्व आले आणि स्तेफानबरोबर वाद घालू लागले.


Ka̱jiska wa rä ka bäi kuna ki̱ka ka ijewa ia̱ ka̱ kuna ijewa se̱newa̱klä ji̱a. Jekäi ijewa shkä rami ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo na, ka̱tsä na, ishäkä wäja̱r na, ka̱ wäja̱r na. 	 त्यांच्यासाठी जग योग्य नव्हते, ते जंगलात, डोंगरकपारीत, गुहांमधून व जमिनीतील बिळांतून लपून फिरत राहिले.


je wakei ku̱ bas je̱r pablewo̱pa, bas je̱r täkiwo̱pa, ji biköle bäi wa̱klä shäklä bas wa̱. 	 ते तुमच्या अंत:करणाला समाधान देवोत व तुम्ही ज्या प्रत्येक चांगल्या गोष्टी करता अथवा सांगता त्यामध्ये तुम्हाला बळकट करो.


ñakäi ka Judío kuna wa wa̱ Säkeklä oloi käkläka̱ ije̱r bäi sha ijewa ia̱ ki̱ka, jishtä iyöle katke käi: “Je ne ki̱ka yie bä kjeishemi ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wa sha̱na, ñakäi yie ba kie ksetsemi.” 	 यासाठी की यहूदीतर लोक देवाने त्यांच्यावर दाखविलेल्या दयेबद्दल गौरव करतील, पवित्र शास्त्रात लिहिले आहे: “म्हणून विदेशी लोकांमध्ये मी तुझे उपकार मानीन. आणि तुझ्या नावाची स्तुति करीन.” स्तोत्र. 18:49


Ikta te je ke̱i ska ra ka̱ wäkpaka̱, ata jira ikabla, te isha: “Etäbä kicha yie ka̱ wäkpemika̱ni, ka ka̱jiska ebä kuna, ata ñakäi ka̱jöir.” 	 त्यावेळेस त्याच्या आवाजाने भूमि हादरली पण आता त्याने असे अभिवचन दिले आहे की, “पुन्हा एकदा मी केवळ पृथ्वीच नव्हे तर आकाशही हादरवून टाकीन.”


Ñakäi je ke̱i ska ra yis te Judío wa ka̱ju̱ñe wawe̱ rami bakleka̱ju̱ yis saka Judío wa tsa̱ta, yis te yis ká wa wädular wetseke̱ e̱e̱na si̱wa̱ je ki̱ka. 	 माझ्या यहूदी धर्माच्या पालनाबाबत मी माझ्या वयाच्या लोकांपेक्षा कितीतरी पुढे होतो. माझ्या पूर्वजांनी दिलेल्या शिकवणीविषयी मी त्याला पूर्ण वाहिलेला होतो.


Salatiel rä Neri yaba, Neri rä Melqui yaba, Melqui rä Adi yaba, Adi rä Cosam yaba, Cosam rä Elmadam yaba, Elmadam rä Er yaba, 	 नेरी मल्खीचा मुलगा होता. मल्खी अद्दीचा मुलगा होता. अद्दी कोसोमाचा मुलगा होता. कोसोम एल्मदामाचा मुलगा होता. एल्मदाम एराचा मुलगा होता.


Je ne ki̱ka biköle ji sheke̱ ijewa te bas ia̱ käi, je wo̱, je wawo̱. Ata ke ji wa̱k ijewa te ji we̱ke̱ ja̱mi. Ka irä jiye kuna ta, ijewa te ji sheke̱, ata ka iwakwa te je we̱ kuna. 	 म्हणून ते जसे सांगतात तसे तुम्ही करा. पण ते जसे करतात तसे करू नका. मी असे म्हणतो याचे कारण ते बोलतात पण त्याप्रमाणे करत नाहीत.


Jera guardia wa te dika butra corona ye tkaka̱ itsa̱ku̱ ki̱ka, jekäi ite shönak je̱k ki̱ siöö yëna shuaka̱ iki̱. 	 आणि शिपायांनी काट्यांचा मुगुट गुंफून तो त्याच्या डोक्यात घातला, व त्याला जांभळे वस्त्र घातले.


Ite sä biketsaksa̱ba kolonak iwakei yabala ye Jesucristo oloi ja̱mi, ije̱r ssëna jekäi iwa̱k, iwakei ki̱ ishena ki̱ka, 	 त्याच्या कृपायुक्त हेतूनुसार येशू ख्रिस्ताद्वारे त्याने दत्तक होण्यासाठी आमची नेमणूक केली.


Ñe iwätji̱na ukä ska ra Pablo te kte kukäk wa kia jaté. Je te ijewa je̱r ku̱ata̱na, jera ije̱k bata sha mineju̱mi däkmi Macedonia ska. 	 जेव्हा गोंधळ थांबला, तेव्हा पौलाने येशूच्या अनुयायांना भेटायला बोलाविले आणि त्यांना उत्तेजत दिल्यानंतर त्यांचा निरोप घेतला. आणि तो मासेदोनियाला निघाला.


Ji yaka wato̱rke̱ iwatju̱aklä ska, je kätö ka chakale kuna iöle sä ssërmi nui ta kju̱ei. 	 मांसाच्या बाजारात जे मास विकले जाते ते कोणतेही मांस खा. विवेकबुध्दीला त्या मांसाविषयीचे कोणतेही प्रश्न न विचारता खा.


Jekäi ikuna alaklä manele Jesús biketsäk rä yështä ta chichö wa ra, je kiana ijewa tsa̱tkäk, ka je ja̱wa̱kka̱ tapanak wa ki̱ka. Je rä ijewa wa̱ chichö si̱ wa tsa̱tkäklä bäi. 	 जर एखाद्या विश्वासणाऱ्या स्त्रीच्या घरात विधवा स्त्रिया असतील तर तिनेत्यांची काळजी घ्यावी व मंडळीवर भार टाकू नये. यासाठी की ज्या खरोखरच विधवा आहेत त्यांना ते मदत करु शकतील.


Ñerä Jesús deksa̱ju̱ ijewa wäki̱ te isha: —¿Jishtä bas shki̱na? Jera ijewa ñasikawa̱ iwäja̱mi, te iklä kukawa̱, te ioloitsawa̱. 	 अचानक येशू त्यांना भेटला आणि तो त्यांना म्हणाला, ʇशांती असो.ʈ त्या त्याच्याजवळ आल्या. त्यांनी त्याचे पाय धरले आणि त्याची उपासना केली.


“Jera iyaba kibi tso̱ shka̱bläk, ata mika̱ je daju̱ kjani ju ska alemana ra, ite ditsä bularte ta̱i iklä ju̱ate ta̱i ssa. 	 ʇत्याचा मोठा मुलगा शेतात होता. तो घराकडे निघाला. जेव्हा तो घराजवळ आला, तेव्हा त्याने गायनवादन व नाचण्याचा आवाज ऐकला.


Jekäi tres mes bala na Pablo te sa pakta ñapaktäklä jui na ka suale ta kuna. Ite Säkeklä gobiernoí ktei pakeke̱ ijewa ra, ite ijewa je̱r ssëwe̱ke̱ je kte kukäkwa̱. 	 पौल यहूदी सभास्थानात जात असे व तीन महिने धैर्याने बोलत असे, देवाच्या राज्याविषयी चर्चा करीत व यहूदी लोकांचे मन वळवीत असे.


Jera Simón te ikúka: —Säkekewa, sá nima kuka kja tuina jaree, ata sá wa̱ ka ikolone etaba a̱ni; ata ba te isha ki̱ka we yis ma kla ja̱wa̱kmi. 	 शिमोनाने उत्तर दिले, “गुरुजी संपूर्ण रात्र आम्ही खूप कष्ट घेतले पण काहीच मासे पकडू शकलो नाही. तरी आपण सांगत आहात म्हणून मी जाळे खाली सोडतो.”


Jekäi ije̱k ja̱wa̱teni mane mane te ikiami a̱naa ijuka. 	 मग तो घाईघाईने खाली उतरला आणि आनंदाने त्याचे स्वागत केले.


Je kju̱ei etäbä kicha Säkeklä te día etkä shani: “Jir” ni, je̱naapa David wa̱ iyile oloi ja̱mi, jishtä sa te isha kja käi: “Jir iktäke̱ ssa bas te ra, ke bas je̱r doloi tiacha̱wa̱.” 	 त्यांच्यासाठी देवाने पुन्हा एक वेळ निश्र्च्ति केली असून त्याला तो “आज” असे म्हणतो, अगोदरच उदधृत केलेल्या उताऱ्यामध्ये म्हटल्याप्रमाणे देव त्या दिवसाविषयी पुष्कळ वर्षांनी दाविदाद्वारे बोलला: “आज, जर तुम्ही त्याची वाणी ऐकाल, तर आपली अंत:करणे कठीण करु नका.” स्तोत्र. 95:7-8


Ata ikuna kte baa yinak sá wa̱ je rä ki̱telewa̱ ra, je rä ki̱telewa̱ weikanakcha̱wa̱ wa yika. 	 आणि जरी आमचे शुभवर्तमान आवरण घातलेले आहे, जे नाश पावत आहेत अशांसाठी ते आच्छादित आहे.


Ji yöleksa̱ ka kuna ka juenakwa̱ ije wäna käi. Ata ji biköle tso̱ rä ki̱tse̱leju̱mi atjä, ale yi ia̱ sä rä je̱k shäkka̱ je wakei wäna. 	 आणि कोणतीही अशी निर्मित गोष्ट नाही की जी त्याच्यापासून लपलेली आहे आणि ज्याच्यापाशी आम्हांला सर्व गोष्टींचा हिशेब द्यावयाचा आहे. त्याच्यासमोर सर्व गोष्टी उघड व स्वष्ट अशा आहेत.


Ñerä ijewa tapanawa̱ ra, Pilato te ichaka ijewa ia̱: —¿Mane sherke̱ bas ki̱ yis wa̱ wäyenakksa̱ bas ia̱ rä: Barrabás na, ata Jesús kinak Säbäkäkksa̱ ni na? 	 म्हणून जेव्हा लोक जमले, तेव्हा पिलाताने त्यांना विचारले, “तुमच्यासाठी मी कोणाला सोडावे अशी तुमची इच्छा आहे? कुविख्यात बरब्बाला की ज्याला ख्रिस्त म्हणतात त्या येशूला?”


Jera ikjatele yöle katke itsa̱ka te ishe rä: “Judío wa Tsa̱ku̱i.” 	 आणि त्याच्यावर त्याच्या दोषारोपाचा लेख, ‘यहूद्याचा राजा’ असा लिहिला होता.


Je su̱ta jäiyi wa bas se̱no bas alaklä wa ra je̱r ko̱le, ijewa rä jishtä jile jui ko̱nak tjabana käi, ijewa dälätsö jishtä se̱ne kseka me̱rke̱ däli ukä ye kukäkña wa käi, je rä ji kieke̱ bas te ka̱kie wà ka wätkenaklä kuna. 	 तसेच पतींनो, तुम्ही आपल्या पत्नींबरोबर समंजसपणाने राहा. त्या जरी अबला असल्या तरी त्या देवाच्या कृपेमध्ये तुमच्याबरोबरच वारस आहेत हे लक्षात घेऊन त्यांच्याविषयी आदर बाळग, म्हणजे तुम्ही ज्या प्रार्थना देवाला सादर करता त्यात कसलीही बाधा येणार नाही.


Je ki̱ka Jesús te isha ijewa ia̱: —Tsa̱na ra bas te ishemi yis ia̱ maikäi ishe käi: ‘Sä bäiwa̱k, ba wakei je̱k bäi wo̱.’ Tsa̱na ra bas te ishemi yis ia̱: ‘Sá te issa ji o̱na Capernaúm ska käi, je su̱ta ba ku̱ ji wo̱ jí ba kibina ska.’ 	 तो त्यांना म्हणाला, “अर्थात, तुम्ही मला ही म्हण लागू कराल; ‘वैद्या, स्वत:ला बरे कर.’ कफर्णहूमात ज्या गोष्टी तू केल्याचे आम्ही ऐकले त्या गोष्टी तुझ्या स्वत:च्या गावातसुद्धा कर.” मग तो म्हणाला,


Cristo Jesús kjanaklä wa Pablo irä Timoteo irä te jí yue mar biköle sä sikii wa Cristo Jesús ja̱mi tso̱ Filipo ska jewa ia̱, ñakäi sä wäsikewa̱k wa irä sa̱ tsa̱tkäk wa irä jewa ia̱. 	 ख्रिस्त येशूचे दास असलेल्या पौल व तीमथ्य यांजकडून, फिलिप्पै येथे राहणाऱ्या ख्रिस्त येशूमधील देवाच्या सर्व पवित्र लोकांना, तसेच सर्व वडील मंडळीला व खास मदतनिसांना,


yis kolonakläwa̱ ije ja̱mi ye, ka wabiketsaleksa̱ wämo ye 'swakei ji wá̱ ka̱wei ja̱mi je wà kuna, ata wabiketsaleksa̱ Cristo biketse wà, wabiketsale wämo ye Säkeklä wa̱, ji biketse etkabä ki̱ka. 	 आणि त्याला शोधण्यासाठी माझे नीतिमत्त्व नसताही म्हणजे नियमशास्त्रावर आधारित नव्हे, परंतु नीतिमत्व जे ख्रिस्तावरील विश्वासाच्या द्वारे प्राप्त होते ते देवापासून प्राप्त होणारे आणि विश्वासावर आधारित आहे.


¿Jiye jera ka ba wa̱ yis inaklä patkenewa̱pa ibläklä ska, yis dene ra yis wa̱ iku̱akläni ukä ta rä na?’ 	 तर तू माझा पैसा पेढीवर का ठेवला नाहीस? मग जेव्हा मी परत आलो असतो तेव्हा ते मला व्याजासह मिळाले असते.


Jeiräta ka jewa wa̱ iktä ssë ne, ata minejulu iyika, ekla mineju̱ ika̱ ka, ekla mineju̱ idäli watju̱akläka; 	 नोकर गेले आणि त्यांनी लोकांस येण्यास सांगतले, पण त्यांनी नोकरांच्याकडे लक्ष दिले नाही. ते आपापल्या कामास निघून गेले एक शेतात काम करायला गेला, तर दुसरा व्यापार करायला गेला.


Jera Jesús te isha iwa̱ dulanak wa ia̱: —Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱; blu wa ia̱ ra därërë dewa̱ ka̱jöir gobiernoí ja̱mi rä. 	 तेव्हा येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, मी तुम्हाला खरे सांगतो, धनवान माणासाला स्वर्गाच्या राज्यात प्रवेश करणे फार कठीण जाईल.


Jekäi ije ja̱mi bas dä wäjielewa̱ kalabe, je ne rä jile tsa̱ku̱i wa irä, ka̱wei ta wa irä, biköle tsa̱ku̱i rä. 	 आणि तो जो प्रत्येक सत्तेच्या व अधिकाराच्या उच्चस्थानी आहे, त्याच्यामध्ये तुम्ही पूर्ण झाले आहात.


Ñerä Simón Pedro te isha ijewa ia̱: —Yis maju̱ nima kukäk. Jera ijewa te isha: —Sá marmiña ba ra. Jekäi iminemi ñajiaka̱ ko̱no na. Ata je tuinei wà ka iwa̱ nima kolone itjä. 	 शिमोन पेत्राने त्यांना म्हटले, “मी मासे धरायला जातो.” ते त्याला म्हणाले, “आम्हीही तुझ्याबरोबर येतो.” नंतर ते बाहेर गेले व नावेत बसले, पण त्या रात्री त्यांना काहीही मिळाले नाही.


Jekäi ije palei minemi Siria ke̱i biköle ska. Jera ditsä te duë ta wa biköle jaté iwäki̱: sä kteke̱ duë te kju̱awa kju̱awa wa käi, sä dälärke̱ wa käi, kololewa̱ be wa̱ wa käi, wäialeksa̱ wa käi, karalewa̱ wa käi. Jewa bäiwa̱ tulaka̱ni ije te. 	 येशूविषयीची बातमी सर्व सूरीया देशभर पसरली; मग जे दुखणेकरी होते, ज्यांना नाना प्रकारचे रोग व आजार होते, ज्यांना भूतबाधा झाली होती, जे फेफरेकरी व पक्षाघाती होते अशा सर्वांना लोकांनी त्याच्याकडे आणले आणी त्याने त्यांना बरे केले.


“Jera iká te isha iia̱: ‘Yaba, ba se̱r dä yis da del. Yis ji tso̱ kalabe rä ba ia̱. 	 वडील त्याला म्हणाले, “माझ्या मुला, तू नेहमीच माझ्याबरोबर आहेस आणि जे माझे आहे ते सर्व तुझे आहे.


Ije rä mo̱nak ta̱i ikläka tabeli yaka wà, ñakäi cadena wà, ata ite cadena butse tkeke̱wa̱, tabeli yaka ku̱eche̱ke̱wa̱. Ka yi a̱ni täki ta iwätkewa̱k. 	 कारण पुष्कळदा त्याच्या पायात बेड्या घालून साखळ्यांनी बांधलेले असतानाही त्याने साखळ्या तोडल्या आणि बेड्यांचे तुकडे केले. कोणीही त्याला काबूत आणू शकत नव्हते.


Ata je̱r bäi she biköle Kekläí, ale bas kiäk oloi kanakka̱ baa si̱ jekjeye ije ra Cristo Jesús ja̱mi, je wakei te bas weikana elkje ukä ska ra, bas bäiwe̱mi kianak, bas tkemiwa̱ därërë bas ki̱täkiwe̱mi, bas ssëwe̱mi chatkäkwa̱. 	 परंतु काही काळ दु:ख सहन केल्यानंतर सर्व कृपेचा उगम जो देव, ज्याने येशू ख्रिस्ताच्या अनंतकाळच्या गौरवात भागीदार होण्यासाठी तुम्हाला पाचारण केले तो स्वत: तुम्हाला पुन्हा खंबीरपणे उभे करील. तुम्हाला सामर्थ्य देईल. तुम्हाला स्थिरता देईल.


Je bitämi te je shka̱bläk wa weikeche̱miwa̱, kjepa ite uva yäkä me̱mini isaka ia̱.” Ijewa te jekäi issa ra, ite isha: —¡Ke jekäi si̱ io̱nopa rä! 	 तो येईल आणि त्या शेतक ऱ्यांना ठार मारील व तो द्राक्षमळा दुसऱ्यांना सोपवून देईल.” त्यांनी हे ऐकले तेव्हा ते म्हणाले, “असे कधीही न होवो.”


Iwa rä mika̱ saje wa Säkekewaí Jesús däni ra, ¿ji ki̱ssëmi sá te, ji ki̱ka sá ssërmi a̱naa, ji tkemika̱ sá te tsa̱ku̱ ki̱ corona ye sá je̱k ssäklä ije wäna rä na? ¿Ka bas ne je rä na? 	 शेवटी, जेव्हा आपला प्रभु येशू दुसऱ्यांदा येईल, तेव्हा त्याच्यासमोर उभे राहू तेव्हा आमची आशा, किंवा आनंद किंवा मुकुट काय असेल, ज्याचा आम्हांला अभिमान वाटेल? ते तुम्हीच नाही का?


Je ju̱ñawa̱ Jesús te ra, jeska ije̱k tsa̱ksa̱. Jera chu̱li̱i̱wa̱ minemi ira, jekäi ite ijewa biköle bäiwa̱ni. 	 परूशी काय करीत आहेत ते येशूला माहीत होते. म्हणून येशू तेथून गेला. पुष्कळ लोक येशूच्या मागे निघाले व त्याने जे कोणी रोगी होते, त्या सर्वाना बरे केले.


Jera Jesús te isha iia̱: —¿Ji ni ka̱wei ska iyöle katke rä na? ¿Jiräni ba te isu̱a rä na? 	 तेव्हा येशू त्याला म्हणाला, “नियमशास्त्रात काय लिहिले आहे? तू त्यांत काय वाचतोस?”


Je su̱ta bas tsa̱ku̱ kä kalabe rä shtao̱leksa̱. 	 “आणि तुमच्या डोक्यावरचे केससुद्धा त्याने मोजलेले आहेत.


“Manele bas sha̱ kjanaklä ta, je tso̱ ka̱ ki̱ka buey wà ka̱ biäk iräle, oveja kjänanak iräle, je deju̱ni ra, ¿ite ishemi iia̱: ‘Bä kute plaa, je̱k bäkläkwa̱ yäkäk’ ni na? 	 समजा, तुमच्यापैकी एकाला एक सेवक आहे. व तो शेत नांगरीत आहे किंवा मेंढरे राखीत आहे. जेव्हा तो शेतातून परत येतो, तुम्ही त्याला “ताबडतोब ये आणि जेवायला बैस” असे म्हणाला का?


Jera Jesús wa̱ dulanak shka̱ta iwa̱ te isha Pedro ia̱: —¡Säkekewa ne irä! Simón Pedro te issa Säkekewa ne irä ni ra, jera ite ipaiklä jiani plaa, irä je̱k payeleju̱mi ki̱ka. Jekäi ije̱tka ja̱wa̱mi diklä ki̱ka. 	 तेव्हा येशूची ज्याच्यावर प्रीति होती तो पेत्राला म्हणाला, ‘तो प्रभु आहे!’ असे म्हणता क्षणीच पेत्राने कपडे गुंडाळले. (कारण त्याने कपडे काढले होते) व पाण्यात उडी मारली.


El wa, jishtä Säkeklä je̱r bäi shä deksa̱ Macedonia ska tapanak eyaka eyaka wa ia̱ käi, je wà sá te bas je̱r ku̱eke̱. 	 आणि आता, बंधूनो, आम्हांला असे वाटते की, तुम्ही हे जाणून घ्यावे की, मासेदिनियातील मंडळ्यांना देवाने कशी कृपा दिली.


Ata sa̱ je̱r kirke̱ ji yakei wa̱k ra, je rä sa wakei ja̱mi ji tkerke̱ ne te sä wäsikewe̱ke̱, ñakäi sä wäbätsewe̱ke̱ rä. 	 तर प्रत्येक जण त्याच्या स्वत:च्या इच्छेनुसार मोहात पडतो. तो आकृष्ट केला जातो व मोहात पडतो.


Ka irä maikäi kuna ta, iyile: “Ke ma manena, ke sa ktawa̱, ke ba jakbla, ke sa saka däli tkenak ma ja̱mi,” je iräle sa pakale ji wa̱k saka iräle, je ñak rä jikäi: “Ba saka shka̱li̱blö jishtä ba wakei je̱k shka̱l käi.” 	 “व्यभिचार करु नको, खून करु नको, चोरी करु नको, वाईटाचा लोभ धरु नको” या आज्ञांमुळे मी असे म्हणतो आणि आणखी एखादी आज्ञा असेल तर ती आज्ञा “जशी आपणांवर तशी आपल्या शेजाऱ्यावर प्रीति कर” या शब्दात सामावलेली आहे.


Jeska ija̱r etkä bala tkeleksa̱ sua wà je kie rä Dälätsalewa̱ E̱e̱na Si̱ ni. 	 दुसऱ्या पडद्यामागे एक खोली (मंडप) होती, त्याला परमपवित्रस्थान म्हणत


Ata Herodes ki̱ año deka̱ni, je ke̱i kjewa̱ ite ra, Herodías yaba busi klä ju̱a ijewa sha̱na; je wà Herodes wäbatsawa̱. 	 हेरोदाच्या वाढदिवशी हेरोदियाच्या मुलीने दरबारीत नाच करून हेरोदाला संतुष्ट केले.


Yi wa̱ ka Säkekewa shka̱l da, je wakei weikanowa̱pa. Maranata. 	 जर कोणी प्रभूवर प्रीति करीत नाही, तर तो शापित होवो. “मारानाथा; हे प्रभु य”


Ata isaka te isha: —Ije ne rä Säbäkäkksa̱ rä. Ata isaka te isha: —¿Baishe Säbäkäkksa̱ bitämi Galilea ska na? 	 दुसरे म्हणाले, “हा ख्रिस्त आहे.” तर दुसरे काहीजण म्हणाले, “ख्रिस्त हा गालील प्रांतातून येणार नाही.”


Ka irä jiye kuna ta, bas duacha̱wa̱, jekäi bas se̱ne kseka tso̱ rä blele Cristo ra Säkeklä ja̱mi. 	 कारण तुम्ही मेलेले आहात आणि तुमचे नवे जीवन देवामध्ये ख्रिस्ताबरोबर लपलेले आहे.


Ata ka jiye yis shene ñashka̱li̱ble ñaje̱keta wa käi je ktei yuäk ji̱a bas ia̱. Ka irä jiye kuna ta, bas wakwa rä pautäle e̱ná Säkeklä wa̱ ñashka̱li̱ble wà. 	 आता ख्रिस्तातील तुमच्या भाऊ बहिणीच्या प्रीतीविषयी आम्ही तुम्हाला लिहिण्याची गरज आहे असे नाही. कारण एकमेकावर प्रीति करावी असे देवानेच तुम्हांला शिकविले आहे.


Jekäi ite ditsä patkami Juan tsa̱ku̱ tiäkksa̱ sä wätiäklä ska. 	 आणि त्याने तुरुंगात माणसे पाठवून योहानाचे शीर तोडले.


Je ne ki̱ka sa kablele ñaia̱ säkätä ka wao̱nemi rä ka ji pi ta wà kuna. 	 म्हणून रक्त सांडल्याशिवाय पहिला करारदेखील अंमलात आला नव्हता.


Ikjawa̱ju̱ Säkeklä ju na, te pan tso̱ me̱leka̱ je kukacha̱wa̱, ñawa̱ ite, ma ite shkäk ira wa ia̱. Ata ka ka̱ kuna je ñaklä, ata je ñe rä chui wa ebä te. 	 तुम्ही हे ऐकले नाही का की, तो देवाच्या मंदिरात गेला आणि अर्पणाची भाकर त्याने खाल्ली व त्याच्याबरोबर जे होते त्यांना दिली. जी भाकर फक्त याजकच खाऊ शकत असे ती त्यांनी खाल्ली.”


Yis ssër jíkje ra yis me kätkä bas da, ka yis ktäklä jikäi, ka yis je̱r ko̱r maikäi yis te bas je̱r ku̱e räle. 	 आता मला तुमच्याबरोबर तेथे हजर राहावेसे व स्वर बदलून वेघळ्या प्रकारे बोलावेसे वाटते, कारण तुमच्याविषयी मी गोंधळात पडलो आहे.


Bas te jile su̱e rä ipa juer ebä wà. Ikuna yilé je̱k biketsä irä Cristo cha ni ra, je wakei ku̱ ibiketsö jikäi: Ije rä Cristo cha ra, je su̱ta sá rä ñaebä. 	 तुम्ही वरवर बघता, जर कोणी तो ख्रिस्ताचा आहे याविषयी खात्री बाळगतो तर त्याने हे लक्षात घ्यावे की जितका तो ख्रिस्ताचा आहे तितके आम्हीसुद्धा आहोत.


Ata ba ktö rä ji rä sa paktäklä bäi wà. 	 तू मात्र नेहमी सत्य किंवा निकोप शिक्षणाला शोभणाऱ्या अशा गोष्टी बोल.


ije cha wa wa̱ iju̱ñaklä ji yakei wakblele iwa̱ nui rä janakwa̱ bitaba, je wà irä tsa̱tkenakksa̱; 	 कारण तू प्रभूसमोर, त्याचा मार्ग तयार करण्यासाठी आणि पापक्षमा मिळून तुमचे तारण होईल हे त्याच्या लोकांना सांगण्यासाठी पुढे जाशील.


Bäije yi shki̱naka̱niña säkätä rä; je rä sikii. Duewa̱ni etäbä kicha, je ia̱ ka ijewa meräk, ata ijewa dämiwa̱ chui wa ye Säkeklä ia̱, Cristo ia̱, ñakäi ijewa dämiwa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye ije ra däkka̱ mil año. 	 ज्याला पहिल्या पुनरुत्थानात भाग आहे, तो धन्य! त्या लोकांवर दुसऱ्या मरणाची सत्ता चालणार नाही; उलट ते लोक देवाचे आणि ख्रिस्ताचे याजक होतील; आणि ते त्याच्याबरोबर एक हजार वर्षे राज्य करतील.


¿Mane guardia te ji kja̱nei we̱ iwakei inaklä wà rä na? ¿Mane uva yäkä je̱wa̱k wa̱ ka iwä kata̱ne rä na? ¿Mane oveja kjänanak wa̱ ka itsu yane rä na? 	 स्वत:च्या खर्चाने सैनिक म्हणून सेवा करणारा असा कोण आहे? द्राक्षमळा लावून द्राक्षे खात नाही असा कोण आहे? किंवा मेढ्यांचे कळप पाळून कळपाचे काही दूध पित नाही असा कोण आहे?


Jera ite ikukawa̱ kaka̱ ijulaka. Jekäi ite sä sikii wa irä alaklä wa chichö wa irä kia jaté, jewa ia̱ ite ikjashani kseka. 	 त्याने तिला आपला हात देऊन उभे राहण्यास मदत केली, नंतर त्याने विश्वासणाऱ्यांना आणि विधवा स्त्रियांना खोलीमध्ये बोलाविले. त्याने तबिथाला त्यांना दाखवले, ती जिवंत होती!


Jera ñayöle ka̱wei wà wa sha̱ kajali ñajäklelewa̱ jeska, jewa te ibiketsa je̱r na: 	 तेथे नियमशास्त्राचे काही शिक्षक बसले होते. ते आपसात कुजबूज करीत होते की,


Bas chatköwa̱ ka̱kiäk del, je ja̱mi bas se̱no je̱r ki̱i̱, wekte shäk Säkeklä ia̱. 	 नेहमी प्रार्थना करीत राहा. उपकारस्तुति करीत त्यामध्ये दक्ष राहा.


Jera ideni te ijewa ku̱a käpelecha̱wa̱. Jera ite isha Pedro ia̱: —Simón, ¿ba kapawa̱ na? Ata ¿ka bä täkili deneka̱ wäñinak una horabä jibä na? 	 नंतर येशू आला आणि त्यांना झोपलेले पाहिले. तो पेत्राला म्हणाला, “शिमोना, तू झोपी गेलास काय? तासभर तुझ्याच्याने जागे राहवत नाही काय?


ba te ibiketse ba rä ka wä wajuenak kuna wa wajiäk ra, ka̱ oloi ye se̱nak ka̱tuil na wa ia̱ ra, 	 तुम्हाला वाटतें की ज्यांना योग्य मार्ग माहित नाही त्यांचे तुम्ही मार्गदर्शक आहात, जे लोक अंधारात (पापांत) आहेत, त्यांचा तुम्ही प्रकाश आहात आणि तुमची खात्री झाली आहे की तुम्ही आंधळ्यांचें पुढारी, जे अंधारात आहेत त्यांचा प्रकाश,


“Jera ikuna yilé te ishe bas ia̱: ‘¡Issö! Säbäkäkksa̱ kaldu jiska’ ni iräle, ‘a̱mi ska’ ni iräle, jera ke iktä kuka. 	 त्या वेळी जर एखाद्याने तुम्हांला म्हटले, पहा! ख्रिस्त येथे आहे, किंवा तो तेथे आहे, तर त्याच्यावर विश्वास ठेवू नका.


Ka irä jiye kuna ta, yis te ishe bas ia̱, ikiana o̱nak yis ukä ja̱mi jishtä iyöle katke käi: “Ije shtanaña ji yakei wakbläk ka̱wei ukä ja̱mi wa ra ñara.” Iwa rä yis ktei yöle rä bata e̱nakwa̱ ki̱ka. 	 कारण मी तुम्हांस सांगतो, हा शास्त्रभाग माझ्यामध्ये परिपूर्ण झालाच पाहिजे: “आणि तो अपराधी असा गणला गेला.’ यशया 53:12 होय, हा माझ्याविषयीचा संदर्भ पूर्ण होत आहे.”


Jekäi jewa te iku̱a ra, ijewa te isha iia̱: —Bena te ba yule kate. 	 आणि जेव्हा त्यांना तो सापडला तेव्हा ते त्याला म्हणाले, “सर्वजण तुमचा शोध करीत आहेत.”


Ñakäi David te ishe: “Ijewa ñayäke̱ ebä manenoksa̱pa iwäbutrewa̱kwa̱, ikukäkcha̱wa̱ ja̱ma käi, ijolonewa̱kcha̱wa̱, iweikäkcha̱wa̱ nui ki̱. 	 दाविद म्हणतो, “त्यांचे मेज त्यांस सापळा आणि फास होवो. त्यांचे पतन होवो आणि त्यांना अपराधाबद्दल शिक्षा व प्रायश्चित मिळो.


—Jí yie ishe mar ssë bas te tsa̱na: ditsä yäbei rä ju̱nakksa̱ ji̱a ditsä jula na. 	 “मी तुमच्याजवळ ज्या गोष्टी सांगतो त्याकडे काळजीपूर्वक लक्षा द्या. मनुष्याच्या पुत्राला लोकांच्या हाती देण्यात येईल.”


Ata ki̱ta Herodes te ji yakei wakbla, je rä ite Juan jiawa̱ sä wätiäklä ska. 	 हे सर्व करुन सुद्धा त्यात भर म्हणून की काय त्याने योहानाला तुरुंगात टाकले.


Jekäi ite isha namala watju̱ak wa ia̱: —Jiska jí wa jömi, ke bas ku̱ yis Ká ju iawa̱ wa̱ jile watju̱aklä jui ye. 	 येशू कबुतरे विकणान्यांना म्हणाल, “या सर्व गोष्टी येथून घेऊन जा. माझ्या पित्याचे घर विकणाऱ्याची व विकत घेणाऱ्याची बाजारपेठ बनवू नका!”


Bas je̱r ssënopa sá ra bäi. Ka sá wa̱ yi a̱ni ukä ja̱mi ji o̱ne, ka sá wa̱ yi a̱ni yakei tene, ka sá wa̱ yi a̱ni wäyöne. 	 तुमच्या अंत:करणात आमच्यासाठी जागा करा: आम्ही कोणाचेही वाईट केले नाही. आम्ही कोणाला भ्रष्ट केले नाही. आम्ही कोणाचा गैर फायदा घेतला नाही.


Ale alaklä dul Babilonia ska kololeña bas da, je te bas chakami, Marcos yis yaba te ñaebä. 	 तुमच्याबरोबरच देवाने निवडलेली बाबेल येथील मंडळी तुम्हांला सलाम सांगते, तसेच ख्रिस्तातील माझा पुत्र मार्क तुम्हांला सलाम सांगतो.


Jera, ¿jibä su̱ak bas dasta̱na rä na? ¿Ekla jile bata shäk na? Tsa̱na ra jekäi irä, ata yie ishe bas ia̱, ka ije rä jile bata shäk ebä kuna. 	 तर मग तुम्ही बाहेर कशाला गेला होतात? संदेष्ट्याला पाहायला काय? होय. मी तुम्हांला सांगतो, आणि संदेष्ट्यांपेक्षा अधिक असा योहान होता.


Ije je̱r bäi sha sa̱ ia̱ ukä bakleka̱ ka̱biketse bena wà je̱rike bena wà. 	 त्याची कृपा आपले ज्ञान आणि समजबुद्धी वाढविण्यास कारणीभूत ठरली आहे.


Ka irä maikäi kuna ta, el wa, bas je̱r ja̱na sá shka̱bla ta̱i sá ji wá̱ jaree ska. Jekäi sá ji wá̱ tuina ka̱piana, ka sá wa̱ bas mane a̱ni weikäklä, sá te bas pakta Säkeklä wa̱ kte baa tso̱ wa ra. 	 बंधूंनो, आम्ही देवाकडून आलेली सुवार्ता सांगत असताना, तुम्हाला आठवत असेल की आम्ही रात्रंदिवस किती कष्ट केले. आमचे कष्ट आणि श्रम तुम्ही जाणता ते यासाठी केले की, तुम्ही कोणावरही भार पडू नये.


Je ne ki̱ka el wa, ka sä rä je kjanaklä yabala kuna, ata ka kololewa̱ kuna kjanaklä ye ne yabala. 	 यासाठी बंधूंनो, आपण गुलाम मुलीची नाही तर स्वतंत्र स्त्रीची मुले आहोत.


Ikuna rä ijewa te ike̱i jalewa̱ta̱na iwa̱ je biketse rami ji̱a ra, jera ka̱ tso̱ ijewa ia̱ idäkläni jeska. 	 ते जर आपण सोडून आलेल्या देशाबद्दल विचार करीत असते तर त्यांना त्या देशात परत जाण्याची संधी मिळाली असती


Jera jeska ekla palei ta yakei si̱ kate wätelewa̱ ijewa wa̱ kie rä Barrabás ni. 	 त्या विशिष्ट वेळेला तेथे एक कुप्रसिद्ध कैदी होता. त्याचे नाव बरब्बा होते.


Jekjepa yie bewak etäbä tsikir daka̱ ishäkä na su̱a; je rä dula ta botäbä oveja yaba dula su̱ta, ñakäi iktäke̱ rä tsuitkäbi käi. 	 मग मी एक दुसरे श्र्वापद पृथ्वीतून वर येताना पाहिले. त्याला कोकऱ्यासारखी दोन शिंगे होती. पण ते प्रचंड सापासारखे बोलत होते.


Ata iwa̱ dulanak saka bite ko̱no wäkseka. Jewa te nima kolona kla na sike dar iitä ki̱, jeska tipä kjä rä alemana cien metro kjena ki̱ka. 	 दुसरे शिष्य माशांचे जाळे ओढीत होडीतून आले कारण ते काठापासून दूर नव्हते, फक्त शंभर यार्ड होते.


Jesús kaldu ka̱ wäkiri wäja̱mi, jera je ka̱ wäkiri te iwächakewa̱ te isha: —¿Ba ne rä Judío wa Tsa̱ku̱i rä na? Jera Jesús te ikúka: —Ba te je shaka̱. 	 राज्यपाल पिलातापुढे येशू उभा राहिला तेव्हा पिलाताने त्याला प्रश्न विचारले. तो म्हणाला, “तू यहूद्यांचा राजा आहेस काय?” येशूने उत्तर दिले, “होय, मी आहे, जसे तुम्ही म्हणता.”


Je ne ki̱ka yis wakei te ibiketsaksa̱ ka minak kunani etäbä kicha bas je̱r ianewa̱kcha̱wa̱. 	 म्हणून मी असा निश्चय केला की, मी पुन्हा तुमची दु:खदायक अशी भेठ घेणार नाही.


Yi te iwa̱ sa pakale ji wa̱k je wawá̱ ra, je rä balewa̱ ije ja̱mi, ñakäi ije rä balewa̱ ije wakei ja̱mi. Ji ne wà sa̱ wa̱ iju̱ñer ije rä balewa̱ saje wa ja̱mi rä: je rä wikblu me̱le iwa̱ sa̱ ia̱ oloi ja̱mi. 	 जो देवाची आज्ञा पाळतो तो त्याच्यामध्ये राहतो आणि देव त्या व्यक्तीमध्ये राहतो. देव आमच्यामध्ये राहतो हे आम्हांला यावरुन समजते, त्याने दिलेल्या आत्म्यामुळे आम्हाला हे समजते.


“Yis te je sha bas ia̱ yis kaldu ji̱a bas sha̱na ra. 	 “मी तुम्हांजवळ राहत असतानाच तुम्हांस या गोष्टी सांगितल्या आहेत.


Je su̱ta sa te ji biketsa etkabä, ata ka sa̱ wa̱ iwao̱ne ra, jera sa te ji biketse etkabä je rä iwakei ebä ra dulewa̱ käi. 	 त्याचप्रमाणे विश्वासाबरोबर जर कृतीची जोड नसेल तर तो केवळ एक मृत असाच विश्वास असेल.


je ki̱ka mika̱ yis maju̱mi España ska ra, yie ibiketsa kjäkju̱ bas kja̱ne bas su̱ak. Jeska sa̱ ñasu̱a bäi e̱ná ra, bas te yis tsa̱tke jile wà yis minakläju̱. 	 जेव्हा मी स्पेनला जाईल तेव्हा तुम्हांला भेटण्याचा विचार करीत आहे व तुमच्याविषयी माझे मन भरल्यावर माझ्या त्या प्रवासात तुम्ही मला मदत कराल अशी आशा आहे.


¿Je rä etäbä kicha sá wakwa ebä ña ktei shäke̱ni na? ¿Ata sá ki̱ isherke̱ rä jishtä manele käi, ktei yilemi äyë ki̱ bas ia̱ iräle, bas wa̱ iräle käi na? 	 पुन्हा, आम्ही आमची प्रशंसा करायला लागलो काय? किंवा आम्हांला काही लोकांसारखी तुमच्याकडे येण्यास किंवा तुमच्याकडून येण्यास शिफारसपत्रांची आवश्यकता आहे काय?


Jera Jesús te ishani ijewa ia̱: —Bas ssënopa baa. Jishtä Sa Ká te yis patkaté käi, je su̱ta yis te bas patkeke̱. 	 पुन्हा येशू म्हणाला, “तुम्हांबरोबर शांति असो! जसे पित्याने मला पाठवले आहे, तसे मी तुम्हांला पाठवितो.”


“Bäije sa̱ ki̱ ji wämo sherke̱ pjoo jishtä sä kte bäli te käi, sa̱ je̱r bárke̱ te käi wa rä, jewa ia̱ ime̱rmi ki̱ka. 	 ज्यांना नीतीने वागण्याची तहान व भूक लागली आहे ते धन्य, कारण ते तृप्त होतील.


Jera ite ijewa pakta tsa̱na, te isha: —¡Issö! Bas se̱no je̱r ki̱i̱ fariseo wa levadura yika irä, Herodes levadura yika irä. 	 येशूने त्यांना निक्षून सांगितले, “सांभाळा, परूश्यांचे खमीर व हेरोदाचे खमीर यापासून सावध राहा.”


Ka irä jiye kuna ta, ka̱wei te ditsä ka täkili ta wa kuke chui tsa̱ku̱i wa ye, ata ka̱wei me̱na itäkapa Säkeklä kabla etkabä. Je wà ije te iyaba kuka chui tsa̱ku̱i ye, delewa̱ bulee jekjeyemi. 	 कारण नियमशास्त्र मानवी दुर्बलता असलेल्या मनुष्याची मुख्य याजक म्हणून नेमणूक करते. परंतु नियमशास्त्रानंतर शपथेचे वचन देण्यात आल्यामुळे पुत्र हा सर्वकाळासाठी परिपूर्ण असा मुख्य याजक झाला.


Je duawa̱ ra, iduawa̱ rä ji yakei wakble ki̱ka etaba kichabä. Ata ise̱nani kseka ra, je rä ise̱naklä Säkeklä ia̱. 	 जे मरण तो मेला ते एकदाच पापासाठी मेला, परंतु जे जीवन तो जगतो ते तो देवासाठी जगतो.


Je iwa̱ dulanak ne te jí ipakale je ktei she iyina si̱ irä. Je ne te je yua rä. Jekäi sa̱ wa̱ iju̱ñer je te je ktei sha rä iyina si̱. 	 जो शिष्य या गोष्टीविषयी साक्ष देतो व ज्याने या गोष्टी लिहिल्या तोच हा शिष्य आहे. आणि त्याची साक्ष खरी आहे, हे आम्हांला माहीत आहे.


Jera ikjanaklä wa ñasikawa̱ je ka̱ wakei wäja̱mi te ichaka iia̱: ‘Säkekewa, ¿ka irä ba te däli wä bäi ne tula ma shka̱bläklä ska rä na? Jera ¿maka cizaña tsöna rä na?’ 	 मग त्या माणसाचे नोकर त्याच्याकडे आले व म्हणाले, मालक आपण आपल्या शेतात चांगले बी पेरले ना?मग त्यात निदण कोठून आले?


Jekäi yis kju̱atkawa̱ te isha etkabä: ‘Mik a̱ni ka ijewa kjäkwa̱ yis wa̱ je̱räklä tso̱ ska.’ ” 	 म्हणून रागाच्या भरात मी शप वाहून म्हणालो, ‘हे लोक मी देऊ केलेल्या विसाव्याच्या ठिकाणी कधीच प्रवेश करणार नाहीत.’” स्तोत्र. 95:7-11


¡Bas manenak wa! ¿Ka bas wa̱ iju̱ñer sa̱ je̱k bawa̱wa̱ ji tso̱ ka̱jiska ra, jera je rä sa̱ kju̱atkä Säkeklä ra na? Yi kianakle je̱k bawa̱k ji tso̱ ka̱jiska ra, je iarmiwa̱ Säkeklä bolki ye. 	 अप्रामाणिक लोकांनो, तुम्हाला हे माहीत नाही का की, जगाशी मैत्री हे देवाबरोबरचे वैर आहे. जो मनुष्य जगाशी मैत्री करतो तो देवाशी वैर करतो.


Je tsa̱ku̱ detse̱ plato ki̱ te̱námi je busi ia̱, kjepa je te icha̱mi ia̱mi ia̱. 	 मग त्यांनी त्याचे शीर तबकात घालून त्या मुलाला आणून दिले. तिने ते आपल्या आईकडे आणले.


Judas irä Silas irä jewa rä ñaebä jile bata shäk wa. Jekäi ijewa te ji sha ta̱i wà, ite sä el wa je̱r pabla, iki̱täkiwa̱. 	 यहूदा व सीला हेसुद्धा संदेष्टे होते. त्यांनी विश्वासणाऱ्या बंधूंना विश्वासात भक्कम करण्यासाठी पुष्कळ गोष्टी सांगितल्या.


Jishtä bas wa̱ iju̱ñer käi, ka sá wa̱ bas kjeiyine ji ki̱ bas wa̱ sá ktä ssäkläpa kuna, ka sá wa̱ ji o̱ne jile däkläksa̱ sá ia̱ ebä ki̱ka kuna. Säkeklä te je su̱a. 	 खरोखर, तुम्हांला माहीत आहे की, आम्ही तुमच्यासमोर खुशामत करणाऱ्या शब्दांनी बोललो नाही, किंवा आमचे उपदेश करणे हे आमचा लोभ झाकण्याचे खोटे कारण नव्हते, कारण देव आमचा साक्षी आहे!


Ata ka maikäi iwa̱ imewa̱klei biköle te iktä ssëke̱ tsa̱na ki̱ka. 	 पण तसे करण्यासाठी त्यांना काही मार्ग सापडत नव्हता. कारण सर्व लोक त्याच्या शब्दांनी खिळून गेले होते.


Je ki̱ka ke bas ku̱ ji wa̱ña ijewa ra. 	 म्हणून त्यांचे भागीदार होऊ नका.


Ata ikuna rä sá wakwa iräle, ángel daju̱ ka̱jöir iräle, te kte baa saka bata she bas ia̱ ka sá wa̱ ibata yile ssëta kuna ra, je wakwa weikanowa̱pa. 	 आम्ही तुम्हाला सांगितली त्याहून निराळी सुवार्ता आम्ही किंवा स्वर्गातील दूतांनी जर तुम्हांला सांगितली तर देवाचा शाप त्याच्यावर येवो.


Jesús deksa̱ju̱ni ko̱no ki̱ tipä jíkata ra, chu̱li̱i̱wa̱ te ipamanewa̱cha̱. Jera ije kaldu tipä kjä ja̱mi. 	 नंतर येशू नावेत बसून परत सरोवरापलीडके गेल्यावर, मोठा समुदाय त्याच्या भोवती जमला. तो सरोवराजवळ होता.


Juan wa̱ dulanak wa irä fariseo wa irä bätsäte, ñerä jewa minejulu Jesús wäki̱ te isha iia̱: —¿Jiye Juan wa̱ dulanak wa irä fariseo wa wa̱ dulanak wa irä, bätsäke̱, ata ba wa̱ dulanak wa ka bätsä kuna rä na? 	 जेव्हा योहानाचे शिष्य व परूशी उपास करीत होते. ते काहीजण येशूकडे आले आणि त्याला म्हणाले, “योहानाचे शिष्य व परूशी लोक उपास करतात परंतु तुझे शिष्य उपास का करीत नाहीत?”


Säkekewa te ji sha ba ia̱ je o̱rmi si̱. Je ki̱ka bäije ba rä, je biketsa ba te iyina si̱ irä je ki̱ka. 	 प्रभूने तुला ज्या गोष्टी घडतील असे सांगितले त्यावर तू विश्वास ठेवलास म्हणून तू धन्य आहेस.”


Judío wa se̱nak Jerusalén ska wa te chui wa irä Leví wa irä patkami iwäki̱ ichakäk iia̱: “¿Yi ba rä na?” Jera jikäi Juan je̱k paka. 	 यरूशलेम येथील यहूदी लोकांनी योहानाकडे काही याजक व लेवी ह्यांना पाठविले. “तू कोण आहेस?” हे विचारण्यासाठी यहूदी लोकांनी त्यांना पाठविले.


Jekäi sä kjöksa̱julu minak ije wäki̱, ju ji̱atkele tso̱ ektaka dokoitsanak ije käi. 	 म्हणून आपण छावणीच्या बाहेर जाऊ आणि येशूच्या अपमानाचे वाटेकरी होऊ.


Jera je kjanaklä je̱tkawa̱ wakte iwä ja̱mi, te isha: ‘Yis ki̱ssöpa ji̱a yis wa̱ ma tju̱a ju̱aklämi kalabe.’ 	 ‘परंतु त्या नोकराने पाया पडून, गयावया करीत म्हटले मला थोडी सवलत द्या. जे काही मी तुमचे देणे लागतो ते तुम्हांला परत करीन.


Jekäi idewa̱julu ju ja̱rka ra, ijewa te yaba ku̱a ia̱mi María ra, jera iñatulawa̱ wakte ioloi tsäk, kjepa ji säkei ta doloiebä shkä iwa̱ me̱nak je kjäya ite, cha̱ tulami ite iia̱ oro yaka irä, ji dälänak jalar ta ja̱ma̱a̱ irä, mirra irä. 	 ज्ञानी लोक बाळ होते त्या गोठ्यात आले. त्यांनी बाळ व त्याची आई मरीया हिला पाहिले. त्यांनी लवून त्या बालकाला नमन केले. नंतर त्यांनी बाळासाठी आणालेल्या भेटवस्तु काढल्या. त्यांनी बाळाला सोने, ऊद व गंधरस ह्या बहुमोल वस्तु दिल्या.


Jera guardia wa te ichaka iia̱: —Ata ñe sá, ¿jibä we̱ sá te? Jera ite isha ijewa ia̱: —Ke bas ku̱ yi yika ji baka täkili wà. Ke sa kjatia ka̱yue wà. Bikö bas to̱na ra, je ku̱ bas ssëwo̱pa bäi. 	 काही शिपायांनीसुद्धा त्याला विचारले, “आणि आम्ही काय करावे?” योहान त्यांना म्हणाला, “कोणाकडून बळजबरीने पैसे घेऊ नका, कोणावरही खोटा आरोप करु नका. आणि तुम्हांला मिळणाऱ्या पगारात समाधानी राहा.”


Ka irä jiye kuna ta, ite ike̱i biketsaksa̱ kja iwa̱ ka̱jiska wa ktei wabiketsäkläksa̱ bulee, jäiyi ekla kolole iwa̱ je oloi ja̱mi. Jekäi je we̱mi ite si̱, je kjasha ite rä ite ishki̱wa̱ka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na je wà.” 	 देवाने एक दिवस ठरविलेला आहे, ज्या दिवशी तो जगातील प्रत्येक व्यक्तीचा न्याय करील. तो नि:पक्षपाती असेल, हे करण्यासाठी तो एका माणासाचा (येशूचा) वापर करील. देवाने त्याला फार पूर्वीच निवडले आहे. व प्रत्येक माणसाला देवाने हे दाखवून दिले आहे; त्या माणसाला मरणातून पुन्हा उठवून दाखवून दिले आहे!”


ka jekäi ka̱wakblewa̱k kuna, ka je wà sä el weikäk ji wa̱k iukä ja̱mi kuna. Ka irä jiye kuna ta, Säkekewa te iwakbläk jekäi wa kpemi je shtä biköle kju̱ei ki̱, jishtä sá te bas ia̱ isha käi iwaje̱rku̱a käi. 	 त्याची हीसुद्धा इच्छा आहे की, तुम्ही प्रत्येकाने आपआपल्या बंधूचा याबाबतीत गैरफायदा घेऊ नये. कारण जसा आम्ही पूर्वी इशारा देऊन सांगितले होते की, प्रभु या सर्व गोष्टींचा सूड घेणारा आहे.


Jera, ¿ji ki̱ssëke̱ ji̱a ba te rä na? Ma je̱k wäukewo̱, ia̱netsö ikie wà ba yakei pasuka̱naklä.” 	 मग आता, कशाची वाट पाहतोस? ऊठ, आणि बाप्तिस्मा घे व तुझी पाप धुवून टाक. येशूवर विश्वास ठेवून हे कर.’


Ata ba yis yaba, Cristo Jesús je̱r bäi shäke̱ wà ba ssëno täkii. 	 माझ्या मुला तू ख्रिस्त येशूच्या ठायी असलेल्या कृपेत बलवान हो.


Ata ke bas ku̱ ibiketsa je̱r na: ‘Abraham ne rä sá ká rä’ ni; ka irä jiye kuna ta, yie ishe bas ia̱, Säkeklä ia̱ jí jak tso̱ manermiksa̱ Abraham batala ye. 	 अणि ‘अब्राहाम माझा पिता आहे.’ अशी फुशारकी तुम्हांला मारता येईल असे समजू नका; मी तुम्हांस सांगतो की, देव अब्राहामासाठी या दगडापासून मुले निर्माण करू शकतो.


Sa ká wa ka̱jiska wa bakle sä dulawa̱k, jera sä te ijewa dälätsa. Ata jekäi ra, ¿ka je tsa̱ta si̱ sä shena je̱k jäwa̱ sä wikblu káí yika, sa̱ se̱naklä kseka rä na? 	 याशिवाय आम्हा सर्वांना जगिक पिता असताना त्यांनी आम्हाला शिस्त लावली आणि त्याबद्दल आम्ही त्यांचा आदर राखला. तर मग आम्ही आमच्या आध्यात्मिक पित्याच्या किती तरी अधिक प्रमाणात अधीन होऊन जगले पाहिजे बरे?


Jekäi itkäkma̱ iräle, diklä tkäk iki̱ iräle, jewa rä ñaebä, ata ekla ekla to̱rmi ishka̱bla ja̱mi. 	 जे बी पेरतात व पाणी घालतात ते एक आहेत व प्रत्येकाला त्याच्या फळावर आधारित अशी मजूरी मिळेल


Jekäi yis tsa̱mi ite Säkeklä wikblu oloi ja̱mi ka̱tsä ta̱i ka̱sha̱a̱ bata ki̱ka. Jekäi ite jukläyäkä sikii Jerusalén dawa̱ju̱té ka̱jöir Säkeklä skaté kjasha yis ia̱, 	 मी आत्म्याने भरुन गेलो असता देवदूत मला एका उंच पर्वतावर घेऊन गेला. आणि त्याने पवित्र नगर, यरुशलेम, स्वर्गातून देवापासून खाली उतरताना मला दाखविले.


Jera Judas Iscariote wa, ale doce wa sha̱ ekla, je mineju̱mi chui tsa̱ku̱i wa wäki̱ka iwa̱ Jesús ju̱akläksa̱ ijewa ia̱. 	 नंतर बारा शिष्यांपैकी एक, यहूदा इस्कर्योत येशूला विश्वासघाताने धरून देण्यासाठी प्रमुख याजकांकडे गेला.


Simón ale bakle kju̱atkäk gobierno ra irä, Judas Iscariote wa, ale Jesús ju̱akksa̱ irä. 	 शिमोन कनानी व पुढे ज्याने त्याचा विश्वासघात केला तो यहूदा इस्कार्योत.


Je ne ki̱ka ba, sa wabiketsäkksa̱ yi ba räle käi, ka maikäi ba je̱k wetsäklei. Ka irä jiye kuna ta, ba te sa saka wabiketseksa̱ ra, je ebä wà ba te nui ja̱we̱ke̱ka̱ je̱k ki̱ka, ba iwabiketsäkksa̱ rä ji wakbläk ñaebä ki̱ka. 	 म्हणून हे मनुष्या, तू जो कोणी आहेस व जेव्हा तू न्यायासनासमोर बसतोस तेव्हा तुला सबब नाही, कारण जेव्हा तू दुसऱ्यांचा न्याय करतोस तेव्हा तू स्वत:लाही दोषी ठरवितोस कारण जो तू न्याय करतोस, तो तूही तीच गोष्ट करतोस.


Ata je wikblu yakei te ikúka te isha: “Yis wa̱ Jesús ju̱ñer, yis wa̱ yi rä Pablo ju̱ñer. Ata ¿yibä bas dä na? 	 परंतु एकदा एक अशुद्ध आत्मा त्यांना म्हणाला, “मी येशूला ओळखतो, पौल मला माहीत आहे, पण तुम्ही कोण आहात?”


Jera ji wà iräle je ña̱le̱i wà chui ekla damiju̱. Je te je su̱a ra, ite iktächa̱ kjaju̱. 	 तेव्हा त्याचवेळी एक याजक त्या रस्त्याने जात होता. याजकाने त्याला पाहिले, पण तो रस्त्याच्या दुसऱ्या बाजूने निघून गेला.


Jera ka̱wä ju̱naka̱, ka̱ bulanaka̱, tala bulanaka̱; ñakäi ka̱ wäbuka̱naka̱ e̱e̱na si̱, a̱ni ka je kjekla täkili ta ka̱ wäbukle ditsä se̱le̱té ishäkä ki̱ka kje. 	 मग विजा चमकू लागल्या. गोंगाट, गडगडाट व फार प्रचंड भूकंप झाला. लोक पृथ्वीवर असल्यापासून असला प्रचंड भूकंप कधी झालाच नव्हता.


Jekäi je kja̱nei wo̱ je̱r baa wà sa̱me̱ishärä Säkekewa ia̱ käi, ata ka jishtä ditsä ia̱ käi kuna, 	 गुलाम म्हणून उत्साहाने जणू काय माणसांची नव्हे, तर ‘प्रभुची’ सेवा करीत आहात, असे काम करा.


Jera yie je tsa̱ku̱ etka su̱a shka̱le iduärawa̱ käi, ata je ishka̱le iduäkläwa̱ käi je bäinani. Jera ka̱jiska wa kalabe male̱te̱nacha̱wa̱, minemi je bewak ja̱mi. 	 त्या प्राण्याच्या डोक्यांपैकी एक डोके जबर जखमी झालेले दिसत होते. पण ती जखम बरी झाली. जगातील सर्व लोक चकित झाले आणि ते सर्व त्या श्र्वापदाच्या मागे गेले.


Ñerä Iconio ska ijewa kjawa̱julu Judío wa ñapaktäklä jui ska. Jeska ijewa te sa pakta ssër ta bäi ebä, je ki̱ka chu̱li̱i̱ wa te Jesús biketsa, Judío wa irä Griego wa irä. 	 पौल व बर्णबा इकुन्या शहरात गेले. ते तेथील यहूदी सभास्थानात गेले. (प्रत्येक शहरात गेल्यावर ते असेच करीत) तेथील लोकांशी ते बोलले. पौल व बर्णबा इतके चांगले बोलले की, पुष्कळ यहूदी लोकांनी व ग्रीक लोकांनी त्यांनी जे सांगितले त्यावर विश्वास ठेवला.


Jera Jesús te isha iia̱: —Kte si̱ wà yie ishe ba ia̱, jir bä dämika̱ kätkäña yis da ka̱ baa ska. 	 येशू त्याला म्हणाला, “मी तुला खरे सांगतो, आज तू मजबरोबर सुखलोकात असशील.”


Ka irä jiye kuna ta, je wäsaka ra Wikblu Sikina te bas je̱r ku̱emi jiräni bas kiana ishäk rä käi.” 	 कारण तुम्ही काय बोलावे हे पवित्र आत्मा त्यावेळी तुम्हांला शिकवील.”


Jera ite isha ijewa ia̱: —Ata jira yi wa̱ inaklä tsa̱klä jui tso̱ ra, je ku̱ itso̱mi jile tsa̱kläje, ñakäi yi wa̱ ka espada kuna ra, je ku̱ iwa̱ shönak je̱k ki̱ka watju̱o ju̱omi, je säkei wà itju̱oksa̱. 	 तो त्यांना म्हणाला, “पण आता, ज्याच्याजवळ थैली आहे त्याने ती घ्यावी व त्याने पिशवीसुद्धा घ्यावी. आणि ज्याच्याजवळ तलवार नाही त्याने आपला झगा विकावा आणि एक विकत घ्यावी.


Ke ji a̱ni wa̱k je̱k oloi keka̱ wà, je̱k ssë wà, ata ji wo̱ rä je̱k jalewa̱ wà, ibiketsäk sa saka rä sa wakei tsa̱ta. 	 हेवा किंवा पोकळ व्यर्थ अभिमानाने काहीही करु नका. उलट नम्रतेने एकमेकांना स्वत:पेक्षा चांगले माना.


Jekäi je ji wakja̱neiwa̱klä tso̱ yöle ji tso̱ ka̱jöir je ja̱mi kiana rä siki tenak jekäi ji we̱ wà, ata ji tso̱ ka̱jöir ia̱ ibäi si̱ ne sherke̱ me̱nakka̱ rä, je iwe̱ jekäi tsa̱ta. 	 म्हणून स्वर्गातील गोष्टींच्या नमुन्याप्रमाणे असलेल्या वस्तू यज्ञाच्या द्वारे शुद्ध करणे जरुरीचे होते. पण त्याहूनही अधिक चांगल्या यज्ञाने स्वर्गीय गोष्टीच्या प्रतिमा शुद्ध केल्या जातात.


Je ne käi ra bas ia̱ ka̱ me̱rmi je̱r bäi wà bas kjäkläwa̱ saje wa Säkekewaí, Sa̱tsa̱tkäkksa̱ Jesucristo gobiernoí jekjeye ska rä. 	 आणि अशा प्रकारे आपला प्रभु व तारणारा येशू ख्रिस्त याच्या अनंतकाळच्या राज्यात उदारपणे तुमचे स्वागत करण्यात येईल.


Jera Jesús te isha: —Ditsä pakö ñajäkläkwa̱. Jeska ka̱ rä tala ebä, jekäi iñajaklawa̱. Jera jäiyi wa ebä däka̱ rä cinco mil kjena. 	 येशू म्हणाला, “लोकांना खाली बसण्यास सांगा.” ती बरीच गवताळ अशी जागा होती. तेथे खाली बसलेले सुमारे पाच हजार पुरुष होते.


Ije ja̱mi ñaebä bas yör kate ñara je na Säkeklä se̱naklä iwikblu ja̱mi. 	 त्याच्यामध्ये तुम्हीही इतरांबरोबर आत्म्याच्या द्वारे देवाचे राहण्याचे ठिकाण तयार करण्यासाठी एकत्र रचले जात आहात.


Yis wa̱ ji we̱ ba te käi, ba wa̱ sa̱ shka̱l käi, ba chatkäke̱wa̱ käi, ba te ji kja̱nei we̱ käi, ba te ji katable käi je ju̱ñer. Ñakäi ba ji wá̱mika̱ bäi si̱, isäkätä tsa̱ta je ju̱ñer yis wa̱. 	 मला तुमची कामे, तुमचे प्रेम आणि विश्वास, तुमची सेवा आणि धीर माहीत आहे. आणि तुम्ही पहिल्यापेक्षा आता जास्त करीत आहात हे माहीत आहे.


Jí ne wà sa̱ wa̱ iju̱ñer, saje wa je̱r ku̱a yi ije rä te rä: je rä sa te ije wa̱ sa pakale ji wa̱k je wawá̱ ra. 	 जर आम्ही त्याच्या आज्ञा पाळतो तर हाच मार्ग आहे ज्याविषयी आम्हाला खात्री आहे की, आम्ही देवाला खऱ्या अर्थाने ओळखले आहे.


Ka irä jiye kuna ta, ka sä ktä ssäk kuna wa, ji ka wata pakäk wa, sä wäyuäk wa tso̱ ta̱i, bäi si̱ ra sa pakäk tene shkiri wa̱k wa rä jeshtä wa. 	 हे महत्त्वाचे आहे कारण पुष्कळ लोक बंड करणारे आहेत. जे व्यर्थ गोष्टीविषयी बडबड करतात व लोकांना फसवितात. मी विशेषेकरून, जे सुंता झालेले आहेत त्यांना संबोधून बोलत आहे.


Jekäi pañuelo käi, paiklä jienak ietkä ki̱ka käi, yitäle Pablo yaka ja̱mi je mike̱ duë ta wa ia̱, jera ijewa jeke̱wa̱ta̱na duë te, ñakäi wikblu yakeila mike̱ksa̱julu ijewa yika. 	 पौलाने वापरलेले रुमाल आणि कपडेही काही लोक नेत असत. लोक या गोष्टी आजारी लोकांवर ठेवीत असत. जेव्हा ते असे करीत तेव्हा आजारी लोक बरे होत आणि दुष्ट आत्मे त्यांना सोडून जात.


Ata chu̱li̱i̱ tapanawa̱ kju̱ei maikäi a̱ni ka ijewa däkleiwa̱. Je ne ki̱ka imineka̱ju̱lu ju tsi̱bata ki̱ka te ikjä kpaja̱wa̱. Jeska je karalewa̱ ja̱wa̱té ijewa te ije̱k katashuäklä ja̱rka ditsä chu̱li̱i̱ sha̱na däkwa̱ Jesús wäja̱mi. 	 परंतु गर्दीमुळे आत आणण्याचा मार्ग त्यांना सापडेना. ते छपरावर गेले, आणि त्याला खाटेसाहित आत सोडले, कौले काढून बरोबर मध्यभागी जेथे येशू बसला होता तेथे सोडले.


Ata ije̱r na idewa̱ jiräni ijewa je̱rikä tso̱ rä käi, je ki̱ka ite isha ijewa ia̱: “Gobierno eyaka ñabalabutsa kju̱atkäk ñawakwabä ra, jera je shtä biköle rä weikanakwa̱ itjä. Jekäi ñaebä jukläyäkä etka ska wa iräle, el jui ta ska wa iräle, ñabalabutsa kju̱atkäk ñawakwabä ra, jera jewa mane a̱ni ka tkenakwa̱ ji̱a idël ye. 	 परूशी कसला विचार करीत आहेत ते येशूला जाणवत होते. म्हणून येशू त्यांना म्हणाला, ‘आपसात लढणारी राज्ये नाश पावतात व फूट पडलेले शहर किंवा घर टिकत नाही.


Yi te iyaba biketsa ra, je se̱rmi jekjeye. Ata yi wa̱ ka iyaba ktä ssëne ra, je ka se̱nak ji̱a, ata je ra Säkeklä kju̱atkämiwa̱. 	 जो कोणी पुत्रावर विश्वास ठेवतो त्याला अनंतकाळचे जीवन मिळते, पंरतु जो पुत्राची आज्ञा पाळीत नाही त्याला अनंतकाळचे जीवन कधीही मिळणार नाही. उलट देवाचा क्रोध त्याच्यावर राहतो.”


Jekäi ije̱k buawa̱ te isu̱a ra ibuträklä suruu ebä kalmeta̱na. Ata ka iminenewa̱ ija̱rka. 	 आणि त्याने वाकून आत डोकावले. तेव्हा त्याने तागाची वस्त्रे पडलेली पाहिली, पण तो आत गेला नाही.


je rä bikö ise̱rmi ji̱a iyaka ja̱mi dälei ja̱mi, ka ise̱naklä kuna ji tkerke̱ ditsä ja̱mi je wa̱k, ata ise̱naklä ji sherke̱ Säkeklä ki̱ je wa̱k. 	 म्हणून तो या जगात राहत असता आपल्या उरलेल्या पृथ्वीवरील जीवनात मानवी वासनांच्या आहारी जाणार नाही तर देवाची इच्छा पूर्ण करण्याकडे लक्ष देईल.


je rä bas wa̱ iju̱ñer jini sá te bas ia̱ ishata̱na Säkekewa Jesús ja̱mi käi ki̱ka. 	 कारण तुम्हांला हे माहीत आहे की, प्रभु येशूच्या अधिकाराने कोणत्या आज्ञा आम्ही तुम्हांस दिल्या होत्या.


Jekäi Säkeklä rä täkili ta ji ma̱k ki̱ta si̱ bas ia̱, je wà ji biköle sherke̱ bas ki̱ däkläksa̱ del ji bena ska, bas wa̱ ji bäi biköle wa̱klä ta̱i, 	 आणि देव तुम्हाला कृपेने विपुल देण्यास समर्थ आहे. यासाठी की सर्व गोष्टीत सर्व वेळी, तुम्हांला विपुलता मिळेल आणि चांगल्या कामसाठी अधिक तत्पर व्हाल.


Jera Pedro te ikúka: —¡Bä inaklä weikanowa̱pa ba wakei ra, ba te ibiketsa ji rä me̱nak Säkeklä wa̱ däksa̱ rä inaklä wà to̱le ni ki̱ka! 	 पेत्र शिमोनाला म्हणाला, “तुझा व तुइया पैशाचा नाश होवो! कारण, देवाचे दान पैशाच्या बळावर विकत घेण्याचा तू विचार केलास!


Je ki̱ka ka sá wätkenewa̱ ji juenak ska kuna, ata sá wätkawa̱ rä ji ka juenak ne ska. Ka irä jiye kuna ta, ji juenak sä wäna je rä kje berbena, ata ji ka juenak kuna sä wäna je rä jekjeye. 	 म्हणून आम्ही ज्या गोष्टी कायमस्वरुपात दिसत नाहीत तिकडे आमचे डोळे लावीत नाही पण जे दिसत नाही, पण अविनाशी आहे त्याकडे डोळे लावतो. कारण जे दिसते ते क्षणिक आहे, पण जे दिसत नाही, ते अनंतकालीक आहे.


Ata ikuna je ikjanaklä rä yakei ra, te ibiketse je̱r na: ‘Yis blui ka da juena yewa̱,’ 	 पण जर सेवक वाईट निघाला आणि आपला मालक लवकर घरी परत येणार नाही असे म्हणाला तर काय होईल? तो सेवक इतर सेवकांना मारहाण करील आणि आपल्यासारख्या लोकांबरोबर जेवण करील आणि दारू पिऊन मस्त होईल.


Jera je sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä ska kte ssënaté, te ishe: “¡Saje wa Kekläí kjeishö bas ku̱ bas ikjanaklä wa käi, suanak ije yika wa käi, emana wa käi, bakleka̱ wa käi biköle.” 	 मग सिंहासनावरुन एक वाणी झाली, ती म्हणाली, “देवाच्या सर्व सेवकांनो, त्याची स्तुति करा, जे तुम्ही त्याचे भय धरता ते तुम्ही सर्व लहानथोर देवाची स्तुति करा!”


Je ke̱i ebä wà moska kajali wa te ipaka Jesús ia̱ Galilea wa te bewak kte tso̱ Säkeklä wäna ra, Pilato te ijewa ktacha̱wa̱, pi ji̱akaka̱ ite je bewak me̱nakka̱ pi ra ñara. 	 त्यावेळी तेथे काही लोक उपस्थित होते. त्यांनी येशूला गालीलातील त्या लोकांविषयी सांगितले, ज्यांचे रक्त पिलाताने आधीच असलेल्या यज्ञपशूंच्या रक्तात मिसळले होते.


Je ukä ska sá sha̱ moska mine sa̱ nu̱l bläklä ska te iku̱a jishtä alaklä wa te isha käi, ata ka ijewa wa̱ ije su̱ne. 	 तेव्हा आमच्यातील काही कबरेकडे गेले, आणि स्त्रियांनी जसे सांगितले होते, तसेच त्यांना आढळले, पण त्यांनी त्याला पाहिले नाही.”


Je ke̱i wà bas te jile kiemi yis kie ja̱mi. Ka yie ishe yis ka̱kiämi Sa Ká ia̱ bas säkei ye ni. 	 त्या दिवशी तुम्ही माझ्या नावाने मागाल, आणि मी तुमच्यासाठी पित्याकडे विनंति करीन असे मी म्हणत नाही.


Jí käi ne wà ikjayina sa̱ ia̱ Säkeklä wa̱ sa̱ shka̱l ni rä: Je rä ite iwakei yaba eklabä patkaté ka̱jiska sä se̱naklä ije oloi ja̱mi. 	 अशा प्रकारे देवाने त्याची आम्हावरील प्रीति दर्शविली : त्याने आपला एकुलता एक पुत्र या जगात पाठविला यासाठी की त्याच्याद्वारे आम्हाला जीवन मिळावे.


Ata mika̱ Säkeklä, ale yis kukäk yis a̱mi sha̱ ska raté, yis kiäk ije̱r bäi sha ki̱ka, je ssëna 	 त्यामुळे मी जन्मण्याअगोदरच देवाने माझ्यासाठी वेगळी योजना आखली होती आणि त्याच्या कृपेत त्याची सेवा करण्यासाठी त्याने मला बोलावले.


Iwa rä sä el wa dejulu te ba palei sha ba rä ji iyina ja̱mi, jishtä ba dami ji rä iyina si̱ ja̱mi käi. Je te yis ssëwa̱ a̱naa si̱. 	 जेव्हा काही बंधु आले आणि सत्यात तू सातत्याने कसे चालतोस याविषयी त्यांनी साक्ष दिली आणि तू सत्याविषयीच्या विश्वासूपणाबद्दल मला सांगितले तेव्हा मला फार आनंद झाला.


Je rä tsi̱ne si̱ jile wä biköle saka katäbäka, ata ikibinaka̱ ra irä ta̱i isaka tkele tsa̱ta, däke̱ka̱ kal käi, du ju̱nak ka̱sha̱ka däke̱ ju yuäk ijula naka kje.” 	 मोहरीचा दाणा सर्व दाण्यांहून लहान आहे. पण तो त्याचे झाड मात्र खूप मोठे येते. इतके की, आकाशातील पाखरे येऊन त्याच्या फांद्यांवर राहतात.”


‘Jí ditsä wa te yis dälätse̱ke̱ rä kjäbata ebä ska, ata ije̱r ska ra ijewa rä butsäle tulämi ka̱mii yis yika. 	 हे लोक, ओठांनी माझा सन्मान करतात पण त्यांचे ह्रदय माझ्यापासून दूर आहे.


Yabala, bas ku̱ bas ká wa irä bas a̱mi wa irä ktä ssö Säkekewa kju̱ei, je ne rä sa̱ se̱r wämo rä ki̱ka. 	 मुलांनो, प्रभूशी प्रामणिक राहून आपल्या आईवडिलांच्या आज्ञा पाळा. कारण ते योग्य आहे.


Jera Jacob te issa trigo wä tso̱ Egipto ska ra, jera ite saje wa kalí wa patkami jela itju̱ak, je ne rä ijewa patkenami säkätäba rä. 	 जेव्हा याकोबाने ऐकले की, इजिप्त देशामध्ये धान्य आहे, त्याने आपल्या पूर्वजांना तिथे पाठविले, ही पहिली वेळ होती.


Ata ikiana rä sä kiäkwa̱ je̱r baa wà käi, wäbätsäk ji bäi ebä wà käi, ji wa̱k tsa̱na käi, ji wa̱k bulee käi, se̱nak wämo käi, je̱k wätkewa̱k ji ska käi, 	 तर तो आदरातिथ्य करणारा, चांगुलपणावर प्रेम करणारा, शहाणा, नीतिमान, भक्तीशील व स्वत:वर संयम ठेवणारा असावा.


Yi te día manele dälätse ra, je te iwe̱ke̱ rä Säkekewa ia̱. Ñakäi yi te ji käte ra, je te iwe̱ke̱ rä Säkekewa ia̱, je ki̱ ite wekte sheke̱ Säkeklä ia̱ ki̱ka. Ñakäi yi rä ka ji kätäk kuna ra, je we̱ke̱ ite rä Säkekewa ia̱, jekäi je te ñaebä wekte sheke̱ Säkeklä ia̱. 	 जो विशेष दिवस पाळतो तो प्रभूचा मान राखण्यासाठी पाळतो आणि जो कोणत्याही प्रकारचे अन्र खातो तो प्रभूचा मान राखण्यासाठी खातो. विशिष्ट प्रकारचे अन्र खात नाही तो प्रभूचा मान ठेवण्यासाठी खात नाही. तो सुद्धा देवाचे आभार मानतो.


Ata kjeiyine, oloi kaneka̱, je̱r ssëne baa, dämiksa̱ ji wa̱k bäi wa ia̱, säkätä Judío wa ia̱, ñaebä Griego wa ia̱. 	 परंतु जो चांगली कृत्ये करतो त्या प्रत्येकाला गौरव, मान आणि शांति मिळेल. प्रथम यहूद्यांना व मग ग्रीक लोकांना मिळेल.


Jekäi ije deksa̱ bulee ra, idewa̱ rä iktä dälätsäk wa biköle ia̱ tsa̱tkeneksa̱ jekjeye ma̱k ye. 	 आणि नंतर त्याला परिपूर्ण केल्यावर. जे त्याच्या आज्ञा पाळतात त्यांच्यासाठी अनंतकाळच्या तारणासाठी तो उगम झाला


Je ne bata ki̱ka jikäi yie ji dälässë kate rä, ata ka je ia̱ yis äinak. Ka irä maikäi kuna ta, yis wa̱ iju̱ñer yi biketsa yis te rä käi. Ñaebä yie ibiketse iyina si̱ ije rä täkili ta ji ju̱leta̱na yis ia̱ je kjänanak je díaí dewa̱ kje. 	 आणि या कारणांमुळे मीसुद्धा दु:ख भोगीत आहे. परंतु मी लाजत नाही कारण ज्याच्यावर मी विश्वास ठेवला आहे त्याला मी जाणतो आणि माझी खात्री पटली आहे की, तो दिवस येईपर्यंत त्याने जे माझ्याकडे सोपविले आहे त्याचे तो रक्षण करील.


Je rä Satanás wa̱ ka saje wa wäyuächa̱kläwa̱ kuna ye, sa̱ wa̱ ji we̱ ite rä ju̱ñer ki̱ka. 	 यासाठी की सैतानाने आम्हांवर वरचढ होऊ नये. कारण त्याच्या योजना आम्हाला माहीत नाहीत असे नाही.


Jera ekla fariseo wa kie Gamaliel ni, ije rä säyuäk ka̱wei wà, ije rä dälätsalewa̱ ta̱i biköle wa̱, je je̱k duaka̱ je Sanedrín wa tapar tso̱ sha̱na, je te Jesús ktei bata shäk wa sha janakksa̱ kju̱awaka berbena. 	 सभेमध्ये गमलीएल नावाचा एक परुशी उभा राहिला. नियमशास्त्राचा तो शिक्षक होता. आणि सर्व लोक त्याला मान देत असत, त्याने लोकांना सांगितले की, काही वेळासाठी प्रेषितांना बाहेर पाठवा.


Ikuna el jui ta wa ñabalabutsa kju̱atkäk ñawakwabä ra, jera jewa rä ka täki ta ji̱a ji wa̱k. 	 आणि घरातच फूट पडली तर ते घर टिकू शकत नाही.


Ñerä sá ku̱a ite Asón ska ra, ibitéju̱ña sá ra ko̱no ki̱, dejulu Mitilene ska. 	 जेव्हा आम्हांला तो अस्सा येथे भेटला, तेव्हा आम्ही त्याला जहजात घेतले, आणि आम्ही मितुलेनाला गेलो.


Jera sa̱ tsa̱tkeke̱ksa̱ Säkeklä te je su̱emi biköle te.’ ” 	 आणि सर्व लोक देवाचे तराण पाहतील!”‘ यशाय 40:3-5


Ka irä jiye kuna ta, Säkeklä wa̱ jile bäi si̱ tso̱ saje wa ia̱, je rä ka ijewabä däkläwa̱ parule bulee, ata saje wa däkläwa̱ ijewa raña. 	 देवाने आमच्यासाठी काहीतरी अधिक चांगली योजना तयार केली होती यासाठी की आमच्याबरोबर त्यांनाही परिपूर्ण करावे.


‘Sa̱ ke̱i bata jekje ke̱i wà ra, io̱rmi rä jikäi: —jekäi Säkeklä te ishe rä—, Yis te yis wikblu tkeju̱emi sä biköle ki̱ka. Bas yabala jäiyi wa irä, bas yabala alaklä wa irä, jewa te jile bata shemi. Bas sha̱na dulaklei wa tso̱ te jile kjayile su̱emi, bas sha̱na säkekewa shtä kausu̱ami. 	 ‘देव म्हणतो:शेवटल्या दिवसात मी अखिल मानवांवर आपला आत्मा ओतीन तुमचे पुत्र व कन्या भविष्य सांगतील तुमच्या तरुणांना दृष्टांत होतील; तुमच्या वृद्धांना विशेष स्वप्ने पडतील.


Je̱r bäi she irä, je̱r ja̱mi sä däläne irä, ssëne baa irä datse̱ Säkeklä Sa Ká ja̱mi irä, Jesucristo Sa Ká yaba ja̱mi irä, je se̱nopa sa̱ ja̱mi, iyina si̱wa̱, ñashka̱li̱ble ja̱mi. 	 देवपित्यापासून आणि पित्याचा पुत्र प्रभु येशू ख्रिस्त याजपासून कृपा, दया व शांति ही सत्यात व प्रीतित आपणबरोबर राहोत.


Jera eunuco te isha Felipe ia̱: —Dunasi̱ ishö 'sia̱. Jí kte yile jile bata shäk wa̱, ¿je te yibä paka rä na? ¿Iwakei na, ata kju̱awa na? 	 तो अधिकारी फिलिप्पाला म्हणाला, “कुपा करुन मला सांगा, भविष्यवादी हे कोणाविषयी बोलतो आहे? तो स्वत:विषयी बोलत आहे की दुसन्या कोणाविषयी बोलत आहे?”


Ke bas ña ma̱ yi a̱ni ia̱ wäyönak kte ka wata wà. Ka irä jiye kuna ta, je ne shtä kju̱ei Säkeklä kju̱atkawa̱ ke̱i däke̱wa̱ ka iktä ssäk kuna wa ki̱ka rä. 	 पोकळ भाषणाने कोणी तुम्हांला फसवू नये. कारण या कारणांमुळे जे आज्ञा मोडतात, त्यांच्यावर देवाचा क्रोध येणार आहे.


Jekäi yis te je ktei sha bas ia̱, je rä mika̱ je ke̱i dewa̱ ra, bas je̱r ja̱naklä yis wa̱ iyile bas ia̱ ska. “Ka yis wa̱ je yine bas ia̱ säkätä ra, yis katke ji̱a bas sha̱na ki̱ka. 	 मी तुम्हांला आता या गोष्टी सांगितल्या आहेत, म्हणून या गोष्टी घडण्याची वेळ येईल. तेव्हा मी तुम्हांला त्यांच्यविषयी सावध केले होते हे तुमच्या लक्षात येईल.


Ata bas sha̱ tso̱ ka jewa wa̱ yis biketsane kuna. Jesús te jekäi isha rä iwa̱ iju̱ñer kja säkätä mane wa wa̱ ka ije biketsane kuna rä ki̱ka, ñakäi yibä te ije ju̱emiksa̱ ikukäkwa̱ wa ia̱ rä ki̱ka. 	 परंतु तुमच्यातील काहीजण विश्वास ठेवीत नाहीत.’ जे लोक विश्वास ठेवीत नव्हते, ते येशूला माहीत होते. येशूला हे अगदी सुरुवातीपासूनच माहीत होते. आणि जो मनुष्य त्याचा विश्वासघात करणार होता, तोही त्याला माहित होता.


Ka irä jiye kuna ta, ka irä ka̱wei ssäk wa rä wämo Säkeklä wäna kuna, ata yi te ka̱wei wawe̱ ra, jewa wabiketsarmiksa̱ wämo ye. 	 कारण जे नियमशास्त्र ऐकतात ते देवाच्या दृष्टीने नितिमान आहेत असे नाही. परंतु जे नियमशास्त्र पाळतात आणि नियमशास्त्रांत सांगितल्याप्रमाणे करतात ते नीतिमान ठरतील.


Je ke̱i ebä wà fariseo wa sha̱ dejulu iwäja̱mi te isha iia̱: —Jiska ma cho̱ kju̱awa Herodes ki̱ ba shena kota̱nakwa̱ je yika. 	 त्यावेळी काही परुशी येशूकडे आले. आणि ते त्याला म्हणाले, “येथून निघा व दुसरीकडे कुठे तरी जा, कारण हेरोद तुम्हांला ठार मारणार आहे.”


Ñerä Jesús te je kte biköle sha e̱ná ra, ite isha iwa̱ dulanak wa ia̱: 	 येशूने या सर्व बोधकथा सांगण्याचे संपविल्यानंतर तो त्याच्या शिष्यांना म्हणाला,


Je ne kjepa iwa̱ dulanak wa je̱r ku̱a ite ra, Juan säwäukewa̱k ne sha ite rä. 	 तेव्हा त्यांना समजले की त्याने बाप्तिस्मा करणाऱ्या योहानाविषयी सांगितले आहे.


Sá ka̱kiäke̱ bas ki̱ka ra, del sá te Säkeklä saje wa Säkekewaí Jesucristo Ká je ia̱ wekte sheke̱. 	 आम्ही जेव्हा तुमच्यासाठी प्रार्थना करतो, तेव्हा आम्ही नेहमी देवाचे, जो आमच्या प्रभू येशू ख्रिस्ताचा पिता आहे त्याचे, आभार मानतो.


Ata je ma wa̱ ji tso̱ yakei manewo̱ksa̱. Ma ka̱kiö Säkekewa ia̱, jekäirale ba jarmiwa̱ bitaba ba te ibiketsa jekäi ma je̱r ska ki̱ka. 	 आपले ह्रदय बदल, तू ज्या या वाईट गोष्टी केल्या आहेत, त्या सोडून दे. प्रभूला (देवाला) प्रार्थना कर. कदाचित तुइया पश्चात्तप्त अंत:करणामुळे तो तुला क्षमा करील.


Ñerä ekla kie Zaqueo, je rä inaklä bäkäk wa tsa̱ku̱i ekla, ñakäi irä blu ta̱i. 	 तेथे जक्कय य नावाचा मनुष्या होता. तो मुख्य जकातदार होता आणि खूप श्रीमंत होता.


Jera ijewa biköle te iwächakewa̱: —Jera, ¿ba rä Säkeklä yaba na? Jera ite ikúka: —Bas ne te je sheke̱ yis dä ije ni rä. 	 ते सर्व म्हणाले, “तर मग तू देवाचा पुत्र आहेस काय? त्याने त्यांना उत्तर दिले, “मी आहे असे तुम्ही म्हणता ते बरोबर आहे.”


Ji bena wá̱ yis te käi, je wà yis te ikjasha bas ia̱ shka̱ble jekäi ne wà sa kiana ka jita wa tsa̱tkäk rä. Je rä sa̱ je̱r ja̱naklä jini Säkekewa Jesús wakei wa̱ iyile ska: ‘Bäi si̱ ra ji me̱ ne rä, ji kuke tsa̱ta rä.’ ” 	 अशा रीतीने मी तुम्हास उदाहरण घालून दिले आहे की जे दुर्बल आहेत अशांना आपण स्वत: मेहनत करुन मदत केली पाहिजे. व प्रभु येशूचे शब्द लक्षात ठेवले पाहिजेत. तो स्वत: म्हणाला, ‘घेण्यापेक्षा देणे अधिक आशीर्वादाचे असते.”‘


Jera ijewa te isha iia̱: —Rabí, ata jí kukjuna Judío wa te bä kteke̱wa̱ kia jak wà. ¿Jera ma mike̱ni jeska na? 	 शिष्य त्याला म्हणाले, “गुरुजी, यहूदी आपणांस दगडमार करु पाहत होते आणि आपण पुन्हा तेथे जात आहात काय?”


Yis Ká ki̱ isherke̱ rä jikäi: je rä biköle iyaba su̱ak wa käi, ibiketsäk wa käi, jewa se̱naklä jekjeye; ñakäi sa̱ ke̱i bata jekje ra, yis wa̱ ijewa shki̱wa̱kläka̱ni. 	 पुत्राला पाहून त्याच्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या प्रत्थेक व्यक्तीला अनंतकाळचे जीवन आहे. मी त्या व्यक्तीला शेवटच्या दिवशी उठवीन, हेच माझ्या पित्याल हवे.”


Berbena ebä ra ka̱jiska wa wa̱ ka yis su̱nak ji̱a, ata bas te yis su̱emi ji̱a. Yis dä kseka. Je ki̱ka bas se̱rmi kseka. 	 आणखी काही वेळाने जग मला पाहणार नाही. परंतु तुम्ही मला पाहाल. मी जगतो आहे म्हणून तुम्हीही जगाल.


Je ke̱i ska sä yäkä rami, sä ji yä rami, sa̱ se̱r dami, sa̱ ñama rami se̱nakwa̱, mine rämi Noé minewa̱ ko̱no ja̱rka día ska kje. Jeska ra diklä talanaka̱ te sa tuawa̱cha̱wa̱ kalabe. 	 नोहा तारवात जाईपर्यंत असे चालले होते. मग पूर आला. व त्या सर्वांचा नाश झाला.


Je ukä ki̱ka plaa yena ka̱ tsa̱ku̱i Agripa irä Berenice irä demijulu Cesareaka Festo su̱ak. 	 काही दिवसांनंतर फेस्ताचे स्वागत करण्याच्या हेतूने राजा अग्रिप्पा आणि बर्णीका कैसरीयाला येऊन त्याला भेटले.


Jera ijewa te kte ssa täkii ka̱jöir, je te ishe ijewa ia̱: “¡Bas kuteka̱ jíka!” Jekäi ijewa mineka̱julu ka̱jöir mo̱ naka, je su̱a ibolki wa te. 	 मग त्या दोन साक्षीदारांनी स्वर्गातून मोठा आवाज ऐकला. तो म्हणाला, “इकडे वर या!” मग ते दोन साक्षीदार ढगातून स्वर्गात गेले. त्यांच्या शत्रूंनी त्यांना वर जाताना पाहिले.


Ka irä maikäi kuna ta, Säkeklä te isha rä: ‘Ba ká irä ma a̱mi irä dälätsö’, ietkä rä: ‘Yi kta yakei iká iräle, ia̱mi iräle ukä ja̱mi ra, je kiana duäkwa̱.’ 	 कारण देवाने सांगितले आहे की, तुझ्या आईवडिलांचा मान राख आणि जो कोणी आपल्या आईवडिलांबद्दल वाईट बोलतो, त्याला जिवे मारावे.


Ata ba je̱r dä därërë kju̱ei, ñakäi ka ma je̱rike manewa̱ksa̱ kju̱ei, Säkeklä kju̱atkäklä irä, sa wabiketsanakläksa̱ bulee kjayinaklä irä, je ke̱i ska ra, ba te kju̱atke kiemika̱ je̱k ki̱ka. 	 पण तुम्ही लोक कठीण व उद्धट मनाचे आहात, तुम्ही बदलण्यास तयार नाही, त्यामुळे तुम्ही स्वत:च तुमची शिक्षा अधिकाधिक वाढवित आहात. जेव्हा देव (तुम्हाला) त्याचा क्रोध दर्शवील, त्यावेळी तुम्हांला शिक्षा होईल. त्या दिवशी लोक देवाचा यथायोग्य न्याय पाहतील.


Jekäi jishtä ji yakei wakble dewa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye sä duäkläwa̱ ra, je su̱ta je̱r bäi she dewa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye sa wabiketsanakläksa̱ wämo ye sa̱ se̱naklä jekjeye, saje wa Säkekewaí Jesucristo oloi ja̱mi. 	 अशासाठी की, जसे पापाने मरणाच्या योगे राज्य केले, त्याच रीतीने देवाची कृपाही, नीतिमत्वाने आपल्या प्रभु येशू ख्रिस्ताद्वारे अनंतकाळच्या जीवनसाठी राज्य करील.


Ñakäi ite ka̱wä ma̱ iyaba ia̱ iwa̱ sä ktei wabiketsäkläksa̱, je rä ditsä yäbei ki̱ka. 	 आणि पुत्राने सर्व लोकांचा न्यायनिवाडा करावा असा अधिकार पित्याने पुत्राला दिला आहे. कारण तो पुत्र मनुष्याचाही पुत्र आहे.


Judío wa te Säkekewa Jesús irä jile bata shäk wa irä ktacha̱wa̱, ñakäi ijewa te sá tulaksa̱. Ka ijewa te Säkeklä ssëwe̱ bäi, ata ijewa kju̱atkäke̱ biköle ra. 	 त्यांनी प्रभु येशूला आणि संदेष्ट्यांना मारले, त्यांनी आम्हांला बाहेर हाकलून लावले, ते देवाला संतोष देत नाहीत आणि ते सर्व लोकांच्या विरुद्ध आहेत.


Je su̱ta bas pakana ji wa̱k je biköle e̱wa̱wa̱ bas te ra, bas ku̱ ishö: ‘Sá rä kjanaklä wa ka bäi kuna. Ka irä jiye kuna ta, sá te iwá̱ bikö sa pakana iwa̱k kjelabä.’ ” 	 तुमच्या बाबतीतही हे तसेच आहे: जेव्हा तुम्हांला करण्यास सांगितलेली सर्व कामे तुम्ही केल्यावर असे म्हटले पाहिजे, “आम्ही कोणत्याही मानास पात्र नसलेले सेवक आहोत आम्ही फक्त आमचे कर्तव्य केले आहे.”‘


Yis ja̱mi yi a̱ni inaklä iräle, oro iräle, sua iräle ka tkene kuna. 	 मी कोणाच्याही सोन्याचा, चांदीचा व कपड्यांचा लोभ धरला नाही.


Ñakäi je sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä pája̱mi shkiritke sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä saka tso̱ däka̱ veinticuatro. Je sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä tso̱ ki̱ka säkekewa kajali veinticuatro ñajäklelewa̱, ñapajiele sua suruu wà, tsa̱ku̱ ki̱ka corona yöle oro wà tkele tuläka̱. 	 सिंहासनाभोवती चोवीस आसने होती, आणि त्या आसनांवर शुभ्र कपडे घातलेले व डोक्यावर सोन्याचा मुगुट असलेले चोवीस वडील बसले होते.


Sá deka̱julu Jerusalénka ra, sä el wa te sá kiawa̱ je̱r ssële a̱naa. 	 आम्ही जेव्हा यरुशलेमला पोहोंचलो, तेव्हा तेथील बंधुजनांनी मोठ्या आनंदाने आमचे स्वागत केले.


Jekäi Säkeklä oloi juena ta̱i je te biköle male̱cha̱cha̱wa̱. Bena male̱te̱r dami ji we̱ke̱ Jesús te ki̱ka ra, ite isha iwa̱ dulanak wa ia̱: 	 देवाचा महिमा पाहून ते सर्व फार आश्चर्यचकित झाले. पण सर्व लोक येशूने जे केले त्याविषयी आश्चर्य व्यक्त करीत असताना, तो त्याच्या शिष्यांना म्हणाला.


Jí ne rä ñashka̱li̱ble rä: Ka irä saje wa te Säkeklä shka̱li̱bla kuna, ata ije ne te saje wa shka̱li̱bla rä, je ki̱ka ite iyaba patkaté sa̱ wa̱ ji yakei wakblele je nui wäshewa̱kwa̱ ye. 	 आम्ही देवावर प्रीति केली असे नाही तर त्याने आम्हांवर प्रीति केली व आपल्या एकुलत्या एका पुत्राला आमच्या पापाकरिता प्रायश्र्च्त्ति म्हणून पाठविले; यामध्ये खरी प्रीति आहे.


Je chaka ite Jesús ia̱ wäsi̱wa jiräni iwa̱ ikúkä ta í̱ ki̱ka, jewa ijewa wa̱ ije kjatiäkläwa̱pa. Ata Jesús je̱k buawa̱ te ishäkä yua ijulasku bata wà. 	 येशूला पेचात पकडावे म्हणून यहूदी लोकांनी हा प्रश्न विचारला होता. काही तरी चुकीचे बोलताना येशूला धरावे अशी त्यांची इच्छा होती. म्हणजे मग त्यांना येशूवर आरोप ठेवता आला असता. पण येशूने गुडघे टेकले व आपल्या बोटाने जमिनीवर लिहू लागला.


Jera yabala de ja iwäki̱ ijula tkäkläwa̱ ijewa ja̱mi, ata iwa̱ dulanak wa te jewa uña. 	 त्याने त्यांना स्पर्श करावा, यासाठी लोक लहान बालकांना त्याच्याकडे आणीत होते. परंतु शिष्यांनी त्यांना दटावले


Jera ka̱wei yöle irä, jile bata shäk wa wa̱ iyöle irä je wayina e̱ná ra, je ñapaktäklä jui tsa̱ku̱i wa te isha ijewa ia̱ yinak: —El wa bas wa̱ kte sä täkiwa̱klä tso̱ yinak ra, jera ishö. 	 पवित्र शास्त्रातील नियमशास्त्र आणि संदेष्टयांच्या लोखाणाचे वाचन झाले, मग सभास्थानच्या अधिकाऱ्यांनी पौल व बर्णबाला निरोप पाठविला: “बधूनो, येथील लोकांना काही मदत होईल असे काही तरी तुम्हांला सांगायचे असेल तर कृपा करुन बोला!”


Ata Jesús si̱wa̱tiawa̱. Jera chui wa tsa̱ku̱i te isha iia̱: —Ba ne rä Säbäkäkksa̱ Säkeklä yaba rä ra, yie ba pake Säkeklä kseka wäkata ska ishäkka̱ etkabä sá ia̱. 	 पण येशूने काहीच उत्तर दिले नाही. परत एकदा प्रमुख याजक येशूला म्हणाला, “जिवंत देवाच्या नावाची शपथ. मी तुला बजावून सांगतो की खरे काय ते तू सांग! तू देवाचा पुत्र ख्रिस्त आहेस काय?”


Jekäi yi rä Cristo ja̱mi ra, je rä yöleksa̱ni spa̱na. Ji mikle kjaju̱ e̱ná. Ñera je rä maneleksa̱ni spa̱na. 	 म्हणून, जर कोणी ख्रिस्तामध्ये आहे, तर तो नवी उत्पत्ति आहे. जुने गेल आहे. नवीन आले आहे!


“Jerusalén, Jerusalén! ¡Ba te jile bata shäk wa kteche̱ke̱wa̱, mane patkele ba ia̱ wa tieke̱ ba te jak wà! ¡Bikö yis je̱r ssëna ba yabala me taparwa̱pa yis ja̱mi jishtä oshkoro a̱miyake wa te iyabala ble ipik niki̱ka käi, jeiräta ka ba ki̱ jekäi ishene kuna! 	 अगे, यरूशलेमे, यरूशलेमे, तू संदेष्ट्यांना जिवे मारतेस. देवाने तुझ्याकडे पाठविलेल्या लोकांना दगडमार करतेस. कोंबडी जशी आपल्या पिल्लांना पंखाखाली एकवटते तसे तुझ्यातील लोकांना एकवटण्याचा पुष्कळ वेळा मी प्रयत्न केला पण तू मला तसे करू दिले नाहीस.


Ideju̱ Capernaúm ska ra, ekla guardia wa cien wäsikäk je̱k sikawa̱ iwäja̱mi ka̱kiäk iia̱, 	 येशू कफर्णहूम शहरास गेला. जेव्हा त्याने शहरात प्रवेश केला, तेव्हा एक सेनाधिकारी त्याच्याकडे आला


Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, je ia̱ ite iji biköle tso̱ ju̱emiksa̱ iwa̱ ju̱ñenak. 	 मी तुम्हांला खरे सांगतो, मालक त्या नोकराला त्याच्या सर्व मालमत्तेवर अधिकारी म्हणून नेमील.


Tsa̱na ra saje wa Säkeklä kja̱nei wa̱k sä wikblu wà, je̱k ssële tuläka̱ Cristo Jesús wà, ka je̱k biketsäk kuna sa yaka ja̱mi, jewa ne rä tene shkiri ta si̱ rä. 	 कारण आम्हीच खरे सुंता झालेले लोक आहोत, आणि आम्ही जे देवाच्या आत्म्याने त्याची सेवा करतो ते आम्ही येशू ख्रिस्ताचा अभिमान बाळगतो आणि ऐहिक गोष्टींवर विश्वास ठेवीत नाही.


Jera ite ichaka: —¿Ji ja̱mi bas wäoka̱na rä na? Jera ijewa te ikúka: —Juan te sä wäukewa̱ ja̱mi. 	 तो म्हणाला, “मग कसला बाप्तिस्मा तुम्ही घेतला?” ते म्हणाले, “योहानाचा बाप्तिस्मा.”


Ka irä jiye kuna ta, ije wa minemi rä ikie kju̱ei, ka Säkeklä ja̱mi kuna wa jile kukäk kuna a̱ni. 	 शक्य ते सर्व कर, कारण ते ख्रिस्ताच्या सेवेसाठी दौऱ्यावर निघाले आहेत व अविश्वासणाऱ्यांकडून त्यांनी काहीही स्वीकारले नाही.


Je itäki̱ iel deju̱, te isha: ‘Säkekewa, ba te mina ma yis ia̱ je ki̱tapana deka̱ cinco.’ 	 मग दुसरा (नोकर) आला व म्हणाला, “तुमच्या पाच नाण्यांवर मी पाच नाणी आणखी मिळवली.”


Jekäi ije je̱r ianawa̱, ijewa rä ka ji biketsäk kuna etkabä ki̱ka. Jera imineju̱ sa paktäk je pája̱mi jukläyäkä tsi̱dala shtä ska. 	 नंतर येशू शिक्षण देत जवळपासच्या गावोगावी फिरला.


Jera ijewa minejulumi ka̱ biköle ska sa paktäk. Jekäi Säkekewa te iwe̱teña ijewa ra je kte ki̱ kjashäk jile juerke̱ kju̱awa shtä wà. 	 शिष्य बाहेर गेले आणि त्यांनी प्रत्येक ठिकाणी सुर्वार्तेची घोषणा केली. प्रभुने त्यांच्याबरोबर कार्य केले, व त्याने वचनाबरोबर असणाऱ्या चिन्हांनी त्याची खात्री केली.


Sábado kjaju̱, ñinaksa̱ni semana säkätä ke̱i wà ra, María Magdala wa irä María saka irä jewa minejulu sa̱ nu̱l bläklä su̱ak. 	 शब्बाथवारानंतरचा पहिला दिवस आला. पहाटेस मरीया मग्दालिया, मरीया नावाची दुसरी स्त्री कबर पाहावयास तेथे गेल्या.


Jera je chu̱li̱i̱ wa ekla te ikúka: —Sapaktäk, yis wa̱ yis yaba dulaklei detse̱ ba wäki̱. Je rä kololewa̱ wikblu sä ktä wäblewa̱kwa̱ shtä wa̱. 	 लोकांतील एकाने त्याला उत्तर दिले, “गुरुजी, मी माझ्या मुलाला आपणकडे आणले. त्याला अशुद्ध आत्मा लागला असून तो बोलू शकत नाही.


Jekäi ite she rä: “Jir iktäke̱ ssa bas te ra, ke bas je̱r doloi tiawa̱, jishtä ijewa käi, ale ijewa te yis wätji̱wa̱ ra.” 	 पवित्र शास्त्रात लिहिल्याप्रमाणे: “आज जर तुम्ही त्याची वाणी ऐकाल, तेव्हा तुम्ही देवाविरुद्ध बंड केलेत; तशी आपली अंत:करणे कठीण करू नका.” स्तोत्र. 95:7-8


Jera se̱nak Jerusalén ska wa sha̱ te isha ñaia̱: —¿Ka je Jesús ne kteke̱wa̱ ijewa te rä na? 	 मग यरुशलेमात राहणारे काही लोक म्हणाले, “याच माणसाला लोक जिवे मारण्याच्या प्रयत्नात आहेत.