Y tek ri aj tzˈib riche (rixin) ri tinamit riˈ xcowin xerutanabaˈ ka ri winek, xubij cˈa chique: Achiˈaˈ riche (rixin) re tinamit Efeso, ¿la can cˈo ta cami jun winek ri man ta etamayon chi ri aj waweˈ pan Efeso can ye chajinel wi riche (rixin) ri rachoch ri Diana y queriˈ chukaˈ riche (rixin) ri ruwachbel ri nimalaj dios Diana ri kajnek pe chilaˈ riqˈui ri dios Júpiter? 	 Kaj kiam la urboskribisto kvietigis la amason, li diris:Ho Efesanoj, cxu do ekzistas homo nescianta, ke la urbo de la Efesanoj estas templogardanto de Artemis la granda kaj de la elcxiela falintajxo?


Xa yacˈa tek xpe ruchukˈaˈ ri kˈij, xemayamoˈ y xechakiˈj ka chanin, ruma chi xa ma nej ta benak wi ka ri quicˈamal. 	 kaj kiam la suno levigxis, ili brulsekigxis, kaj cxar ili ne havis radikon, ili forvelkis.


Nben ronojel riˈ ruma nwajoˈ chi ye qˈuiy ta yeniman ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, y riche (rixin) chi junan nikacˈul ri utzil ri yerucˈom pe ri lokˈolaj chˈabel riˈ. 	 Kaj mi faras cxion pro la evangelio, por ke mi gxin partoprenu.


Chupan cˈa chukaˈ ri tiempo riˈ, ri Juan ri Bautista cˈo cˈa ri chiriˈ pa Enón, ri cˈo chunakajal ri tinamit Salim. Riyaˈ chiriˈ cˈa yeruben wi bautizar ri winek, ruma chupan ri lugar riˈ jabel yaˈ cˈo y ri winek yeˈapon cˈa riqˈui riche (rixin) chi yeban el bautizar. 	 Johano ankaux baptadis en Enon, proksime de Salim, cxar estis tie multe da akvoj; kaj oni alvenis kaj estis baptitaj.


Riyeˈ can ye elenak chic el chupan ri kitzij, ruma niquibij chi xecˈastej yan el ri caminakiˈ, y xa ma que ta riˈ. Y rumariˈ xquiben chique nicˈaj chic chi xa xuben caˈiˈ quicˈuˈx chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 kiuj pri la vero eraris, dirante, ke la relevigxo estas jam pasinta; kaj ili renversas la fidon de kelkaj.


Nimakˈaˈ yan ri rucaˈn kˈij, can cˈa mukmuj na, ri Jesús xyacatej el y xbe pa jun lugar ri acuchi (achique) majun winek cˈo, riche (rixin) chi xberubanaˈ orar. 	 Kaj matene, antaux ol la nokto pasis, li levigxis, kaj foriris en dezertan lokon, kaj tie pregxadis.


Y tek xicˈojeˈ iwuqˈui, xinnaˈ chi nuyonil ka riyin ma yicowin ta nben ri rusamaj ri Dios chicojol. Y rumariˈ xinxibij wiˈ y hasta xibarbot (xibaybot). 	 Kaj mi estis cxe vi en malforteco kaj en timo kaj en multa tremado.


ruma can yin cˈa riyin ri xquiyaˈo chˈabel chiwe. Y xtinyaˈ chukaˈ naˈoj chiwe riche (rixin) chi queriˈ, riqˈui ri naˈoj riˈ xtikˈil quichiˈ ri yeˈetzelan iwuche (iwixin). 	 cxar mi donos al vi busxon kaj sagxon, kiun cxiuj viaj atakantoj ne povos rezisti nek kontrauxdiri.


Riyix nim rajel xuyaˈ ri Jesucristo riche (rixin) chi xixrulokˈbej. Rumariˈ wacami can yix riche (rixin) chic Riyaˈ y man chic tiyaˈ ta iwiˈ chuxeˈ tijonic ri xa quiche (quixin) ri winek. 	 Vi estas acxetitaj per prezo; ne farigxu sklavoj de homoj.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, cˈo cˈa jun achi ri biyon ca: Ajaf Dios, ¿achique ta cˈa rucˈojlen ri winek riche (rixin) chi can noka chacˈuˈx? ¿Y achique ta cˈa chukaˈ rukˈij ri xa riqˈui winek alaxnek wi, riche (rixin) chi can nanataj pe? 	 Sed iu atestis ie, dirante: Kio estas homo, ke Vi lin memoras? Kio estas homido, ke Vi pensas pri li?


Chupan cˈa ri rucaˈn kˈij, xquimol quiˈ chiriˈ pa Jerusalem ri ye aj kˈatbel tzij ri yecˈo chiquicojol ri israelitas, ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, y ri aj tzˈibaˈ. 	 Kaj en la sekvanta tago kunvenis en Jerusalem la regantoj kaj pliagxuloj kaj skribistoj


Y tek banatajnek chic ri tzˈiban biˈaj, xbecˈulun pe chukaˈ jun achi aj Galilea ri xubiniˈaj Judas, y riyaˈ xcowin cˈa xuben chi ye sibilaj ye qˈuiy winek ri xetzekelben riche (rixin). Pero tek xcamisex cˈa chukaˈ ri Judas riˈ, quinojel ri xeniman rutzij, xquitaluj el quiˈ. 	 Post tiu levigxis Judas, Galileano, en la tagoj de la registrado, kaj fortiris post si homojn; li ankaux pereis, kaj cxiuj, kiuj lin obeis, dispeligxis.


Y ri ye rudiscípulos ri Jesús xquicˈutuj cˈa chare chi achique cˈa ri nrajoˈ nukˈalajsaj chiquiwech riqˈui re jun cˈambel tzij reˈ. 	 Kaj liaj discxiploj demandis al li, kia estas cxi tiu parabolo.


Y can kitzij cˈa re nbij chiwe: Ronojel cˈa ri xtixim waweˈ chuwech re ruwachˈulef xtiximeˈ chukaˈ chilaˈ chicaj. Ronojel cˈa ri xtiquir waweˈ chuwech ri ruwachˈulef xtiquiritej chilaˈ chicaj. 	 Vere mi diras al vi, ke cxio, kion vi ligos sur la tero, estos ligita en la cxielo; kaj cxio, kion vi malligos sur la tero, estos malligita en la cxielo.


Y yequelesalaˈ chukaˈ ronojel quicosas ri malcaniˈ tak ixokiˈ. Y xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi can quenimex chi riyeˈ can ye utzilaj tak winek, yeyaloj tek niquiben orar. Pero riyeˈ can xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ, ruma sibilaj qˈuiy quimac, xchaˈ ri Jesús. 	 kaj kiuj formangxas la domojn de vidvinoj, kaj por preteksto ili longe pregxas; ili ricevos pli severan kondamnon.


Y ri Juan ri Bautista tek cˈo pa cárcel xracˈaxaj cˈa ri samaj ri nuben ri Jesús, rumariˈ riyaˈ xerutek cˈa el ye caˈiˈ rudiscípulos cˈa riqˈui ri Jesús. 	 Kaj kiam Johano auxdis en la malliberejo pri la faroj de Kristo, li sendis per siaj discxiploj,


Y can yacˈariˈ tek xquichop tzij ye caˈiˈ achiˈaˈ riqˈui ri Jesús. Y ri ye caˈiˈ achiˈaˈ riˈ ya ri Moisés y ri Elías ri ye rusamajel ri Dios ri xecˈojeˈ ojer ca. 	 Kaj jen interparolis kun li du viroj, kiuj estis Moseo kaj Elija,


Yacˈa tek ri Moisés cˈo chic cawinek rujunaˈ, xalex pa ránima riche (rixin) chi xbe chiquitzˈetic ri rachˈalal ri ye rech aj Israel. 	 Sed kiam li jam havis la agxon de kvardek jaroj, venis en lian koron la penso viziti siajn fratojn, la Izraelidojn.


Y yacˈariˈ tek nicˈaj chique ri achiˈaˈ saduceos xeˈapon riqˈui ri Jesús ruma cˈo nicajoˈ niquicˈutuj chare. Ri achiˈaˈ riˈ ma niquinimaj ta cˈa chi ri caminakiˈ can xquecˈastej chic pe. Y rumacˈariˈ riyeˈ xquibij chare ri Jesús: 	 Kaj venis iuj el la Sadukeoj, kiuj diras, ke ne estas relevigxo; kaj ili demandis lin,


Y astapeˈ majun bey itzˈeton ta ri Jesucristo, can niwajoˈ wi, y astapeˈ chukaˈ ma nitzˈet ta re wacami, can icukuban wi icˈuˈx riqˈui. Y can yixquicot wi pa tak iwánima riqˈui jun nimalaj quicoten ri ma niwil ta chukaˈ rubixic. 	 kiun, ne vidinte, vi amas; kiun kvankam nun vi ne vidas, tamen, al li kredante, vi gxojegas per gxojo nedirebla kaj gloroplena;


Cˈacˈariˈ ri Jesús xchˈo chic jun bey chique ri achiˈaˈ fariseos riˈ, y xubij: Can kitzij cˈa nbij chiwe: Yin cˈa riyin ri Ruchiˈ ri coral ri acuchi (achique) yeˈoc wi apo ri tak carneˈl. 	 Jesuo do diris denove al ili:Vere, vere, mi diras al vi:Mi estas la pordo de la sxafoj.


Y ri Lokˈolaj Espíritu ri cˈo chic kiqˈui, reˈ jun retal chi riyoj cˈo jun kaherencia ri xtikacˈul re chkawech apo. Reˈ xtikacˈul pero cˈa ya tek xquecolotej el chuwech ri mac quinojel ri ye riche (rixin) chic ri Dios. Y ronojel reˈ can riche (rixin) wi chi ninimirisex ri rubiˈ ri Dios ruma chi can cˈo nimalaj rukˈij rucˈojlen. 	 kiu estas antauxgarantiajxo de nia heredajxo, por la elacxeto de la posedajxo, por lauxdo de Lia gloro.


Ruma riqˈui ri Cristo nilitej wi ronojel ri utzilaj tak etamabel y naˈoj ri can achiˈel jun beyomel. 	 en kiu estas kasxitaj cxiuj trezoroj de sagxeco kaj de scio.


Y quecˈariˈ tek xtitzˈet chi yecˈulwachitej chic y yebanatej chic ronojel ri xinbij yan ka, tiwetamaj cˈa riˈ chi xa noka yan ri rajawaren ri Dios. 	 Tiel same vi, kiam vi vidos, ke tio okazas, tiam sciu, ke la regno de Dio estas proksima.


Queˈitzˈetaˈ na peˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, riyeˈ majun quiticoˈn niquiben ta, y majun cosecha niquelesaj, ni majun chukaˈ quicˈujay riche (rixin) chi quiyacon ta quijal. Ma riqˈui wi riˈ riyeˈ can yewaˈ, ruma ya ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj ri niyaˈo quiway. ¿Cˈa ta cˈa riyix man ta xtuyaˈ iway ri Dios, tek riyix más iwejkalen que chiquiwech ri aj xicˈ tak chicop? 	 Rigardu la birdojn de la cxielo, ke ili ne semas, nek rikoltas, nek kolektas en grenejojn, kaj via Patro cxiela ilin nutras. CXu vi ne multe pli valoras ol ili?


Y chukaˈ can xrajoˈ ta xuben ca xajan pa rachoch ri Dios ri cˈo pa Jerusalem. Rumariˈ riyoj xkachop riche (rixin) chi xkakˈet ta tzij pa ruwiˈ achiˈel nubij ri kaley. 	 li provis ankaux profani la templon; kaj ni arestis lin kaj volis jugxi lin laux nia legxo.


Y ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj cˈa chare ri achi: ¿Achique cˈa ri xbin chawe chi tacˈoloˈ el ri awarabel y cabiyin? xechaˈ chare. 	 Ili demandis lin:Kiu estas tiu homo, kiu diris al vi:Prenu kaj iru?


Can ye tinamit cˈa ri achiˈel pa kˈekuˈm yecˈo wi, y xapon cˈa ri Nimalaj Sakil quiqˈui. Y chukaˈ can ye tinamit cˈa ri pa rumujal ri camic yecˈo wi, y xapon cˈa quiqˈui ri nisakirisan quiche (quixin). 	 La popolo, sidanta en mallumo, Ekvidis grandan lumon, Kaj al homoj, sidantaj en lando de ombra morto, ekbrilis lumo.


Can tiwacˈaxaj cˈa jabel re tzij reˈ, y man cˈa timestaj ta: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can xquijach wi pa quikˈaˈ ri winek, xchaˈ. 	 Penetrigu cxi tiujn vortojn en viajn orelojn:cxar la Filo de homo estos transdonita en la manojn de homoj.


Quinojel cˈa riyeˈ cˈa cukul na quicˈuˈx riqˈui ri Dios tek xecom el, astapeˈ cˈa ma jane cˈa tiquicˈul ri rutzujun (rusujun) ri Dios chique. Xa cˈanej cˈa xquitzuˈ wi apo. Pero xa can niquicot ri cánima ruma xquinimaj el chi kas kitzij wi ri xutzuj (xusuj) ri Dios chique chi can xtuyaˈ na wi. Riyeˈ can xquikˈalajsaj wi cˈa chi ma ye riche (rixin) ta re ruwachˈulef, xa xquibij chi xa ye kˈaxel el chuwech. 	 CXiuj tiuj mortis en fido, ne ricevinte la promesojn, sed vidinte kaj salutinte ilin de malproksime, kaj konfesinte, ke ili estas fremduloj kaj migrantoj sur la tero.


Ruma riyeˈ can ye kitzij apóstoles niquinaˈ, pero xa ma que ta riˈ, xa ye samajel ri xa yekˈolon. Can quipoˈon anej quiˈ chi ye achiˈel apóstoles riche (rixin) ri Cristo, pero xa ma kitzij ta. 	 CXar tiaj homoj estas falsaj apostoloj, trompemaj laboristoj, sin aliformante kvazaux apostolojn de Kristo.


Y rumariˈ ri Satanás, ma xtuben ta ka chˈaˈoj chrij riyaˈ mismo y caˈiˈ cˈa nuben. Ruma wi queriˈ nuben, chanin nitzak y niqˈuis ka rukˈij. 	 Kaj se Satano ribelis kontraux si kaj estas dividita, li ne povas stari, sed havas finon.


Y tek ri Dios xuben ri trato riqˈui ri Abraham ojer ca, xutzuj (xusuj) cˈa ri utzil chare ri Abraham y chare ri riy rumam ri xticˈojeˈ. Ri Dios ma xchˈo ta cˈa chiquij quinojel ri ye riy rumam ri Abraham ri xquecˈojeˈ. Ma que ta riˈ. Xaxu (xaxe wi) chrij jun ri xchˈo wi. Y ri jun riˈ, ya ri Cristo. 	 Sed al Abraham kaj al lia semo la promesoj estis parolitaj. Li ne diras:Kaj al semoj, kvazaux pri multaj; sed kvazaux unu:Kaj al via semo, kiu estas Kristo.


Ri Dios nuyaˈ jun kanimalaj Colonel. Y ri Kacolonel riˈ, jun chique ri ye riy rumam ca ri David ri jun ka‑rey y rusamajel ri Dios ri xcˈojeˈ ojer ca. 	 Kaj levis kornon de savo por ni En la domo de Sia servanto David,


Wacami tibij na cˈa chuwe: ¿Achique cami ri más cˈayef (cuesta) rubanic nichˈob riyix? ¿La ya cami ri nbij chare re achi reˈ chi ri rumac xecuyutej yan, o ya ri nbij chare: Cayacatej y cabiyin el? 	 CXar kio estas pli facila, diri:Viaj pekoj estas pardonitaj; aux diri:Levigxu kaj piediru?


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Xkˈax chiwech ronojel re xinbij chiwe? xchaˈ chique. Y ri discípulos xquibij cˈa: Jaˈ (je) Ajaf, xkˈax chkawech, xechaˈ. 	 CXu vi komprenis cxion tion? Ili diris al li:Jes.


Riyoj can nikajoˈ wi chi yojapon iwuqˈui, ruma xa can iwuma riyix tek niquicot ri kánima, ruma riyix can iniman ri Jesucristo riqˈui ronojel iwánima. Y rumariˈ riqˈui quicoten koyoben ri kˈij tek xtipe ri Kajaf Jesucristo. Ruma chupan ri kˈij riˈ xtiquicot ránima ri Jesucristo kiqˈui riyoj iwuma riyix, chi cˈo xcˈatzin wi ri xkatzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe. 	 CXar kio estas nia espero, aux gxojo, aux krono de singratulado? CXu gxi ja ne estas vi, antaux nia Sinjoro Jesuo Kristo cxe lia alveno?


Y ya cˈa ri oración pa nuwiˈ riyin ri más nchilabej chiwe, riche (rixin) chi queriˈ yicowin yinapon yan chic iwuqˈui. 	 Sed des pli urgxe mi petegas vin fari tion, por ke mi tiom pli frue estu redonata al vi.


Y ri Dios xubij chukaˈ: Riyin xtinben ruchojmil pa quiwiˈ ri winek ri xquebano ri pokon riˈ chique ri awiy amam. Cˈacˈariˈ xqueˈel pe ri awiy amam chiquicojol ri winek riˈ, y xquepe chupan re lugar reˈ chinusamajixic y chuyaˈic nukˈij, xchaˈ ri Dios chare ri Abraham. 	 Kaj la popolon, cxe kiu ili estos sklavoj, Mi jugxos, diris Dio; kaj poste ili eliros kaj faros servon al Mi sur cxi tiu loko.


Ri ye cablajuj ri xeruchaˈ ri Jesús, ya ri Simón ri xubij chukaˈ Pedro chare, ri Andrés ri rachˈalal ri Simón, ri Jacobo, ri Juan, ri Felipe, ri Bartolomé, 	 Simonon, kiun li ankaux nomis Petro, kaj Andreon, lian fraton, kaj Jakobon kaj Johanon kaj Filipon kaj Bartolomeon


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyix xa yix sachnek riqˈui ri xibij. Xa ma kˈaxnek ta chiwech ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios. Y xa ma iwetaman ta chi ri ruchukˈaˈ ri Dios sibilaj nim. 	 Sed Jesuo responde diris:Vi eraras, ne sciante la Skribojn, nek la potencon de Dio.


¿La ma kˈaxnek ta cˈa chiwech achique ruma tek ri Dios sibilaj utz iwuqˈui y achique ruma tek Riyaˈ can nicuyu mac y nicochˈon? Chiwech riyix can utz chi niben xabachique mac ri niwajoˈ y Riyaˈ majun nuben chiwe. Pero xa ma que ta riˈ. Riyaˈ can cˈa ruyaˈon na pe ri utzil pan iwiˈ riyix ruma nrajoˈ chi niyaˈ ca rubanic ri mac. 	 Aux cxu vi malestimas la ricxecon de Lia boneco kaj toleremeco kaj pacienco, ne sciante, ke la boneco de Dio alkondukas vin al pento?


Ri Ajaf xtuben ta cˈa chiwe chi riyix can ninaˈ ta ri pa tak iwánima chi yixrajoˈ ri Dios, y chi yixcochˈon ta achiˈel xcochˈon ri Cristo. 	 Kaj la Sinjoro direktu viajn korojn en la amon al Dio kaj en la paciencon de Kristo.


Yecˈo cˈa nicˈaj chic, ruma chi can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios rumariˈ tek qˈuiy xquicˈulwachij, ruma yecˈo ri xetzeˈex y xechˈay, y ma xu (xe) ta wi riˈ, yecˈo chukaˈ xexim riqˈui cadena, y yecˈo xetzˈapix pa tak cárcel. 	 kaj aliaj elprovigxis per mokado kaj skurgxado kaj ankaux de katenoj kaj malliberigxo;


Ri achi riˈ xticˈojeˈ pa jun desierto. Y riyaˈ can xturek cˈa ruchiˈ riche (rixin) chi xtubij chique ri winek ri xqueˈapon riqˈui: Tichojmirisaj apo rubey ri Ajaf y can choj tibanaˈ chare. 	 Vocxo de krianto en la dezerto: Pretigu la vojon de la Eternulo, Rektigu Liajn irejojn;


Quecˈariˈ ri winek ri nimolo beyomel riche (rixin) re ruwachˈulef, y xa man cˈo ta ri beyomel riche (rixin) ri Dios riqˈui. 	 Tia estas tiu, kiu kolektas por si trezoron, kaj ne estas ricxa rilate Dion.


Y ri soldados pa ruwiˈ cˈa ri jun juyuˈ Gólgota rubiˈ xquicˈuaj wi ri Jesús. Gólgota ntel chi tzij rubakil rujolon (ruwiˈ) caminek. 	 Kaj ili kondukis lin al la loko Golgota, tio estas, Loko de Kranio.


Ruma ya Riyaˈ ri xbano ronojel. Can riqˈui wi cˈa Riyaˈ petenak wi ronojel. Y ronojel xeruben, riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij rucˈojlen. Can tinimirisex cˈa rukˈij ri Dios riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 CXar el Li kaj per Li kaj al Li estas cxio. Al Li estu la gloro por cxiam. Amen.


Y ronojel riˈ cˈo ri nucˈut chkawech chrij re tiempo reˈ. Ri chicop y ri nicˈaj chic cosas ri xequitzuj (xequisuj) ri winek chuwech ri Dios, ma xecowin ta xuben chˈajchˈoj chare ri cánima ri winek ri xetzuju (xesuju) ri cosas riˈ. 	 kio estas parabolo por la nuna tempo; laux kio estas oferataj donacoj kaj oferoj, kiuj ne povas laux la konscienco perfektigi la adoranton,


Y ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ri ye cablajuj rudiscípulos, y xuyaˈ kˈatbel tzij pa quikˈaˈ, riche (rixin) chi yecowin yequelesaj ri itzel tak espíritu y riche (rixin) chi yequicˈachojsaj ri winek chare xabachique chi yabil y xabachique chi kˈaxomal. 	 Kaj li alvokis al si la dek du discxiplojn, kaj donis al ili auxtoritaton super malpuraj spiritoj, por elpeli ilin, kaj por sanigi cxian malsanon kaj cxian malfortajxon.


Y ri Jesús xchˈo cˈa chique ri rudiscípulos, y xubij: Wi cˈo jun nrajoˈ yirutzekelbej, man cˈa tupokonaj ta nukˈaxaj tijoj pokonal. Xa can tubanaˈ cˈa achiˈel nuben jun ri benak chuxeˈ jun cruz riche (rixin) chi nbecamisex. Ma nuben ta chic ri nurayij ka riyaˈ. Wi cˈo cˈa jun nichˈobo queriˈ, utz chi nipe wuqˈui y quirutzekelbej cˈa. 	 Tiam Jesuo diris al siaj discxiploj:Se iu volas veni post mi, li abnegaciu sin, kaj levu sian krucon, kaj sekvu min;


Riyin sibilaj yiquicot ruma xeˈitek pe ri oxiˈ kachˈalal wuqˈui, ri Estéfanas, ri Fortunato y ri Acaico. Pa nabey mul can sibilaj wi xixinbisoj, ruma nwajoˈ chi yixcˈo ta pe wuqˈui chiˈiwonojel, pero riqˈui ri xepe riyeˈ, wacami sibilaj yiquicot. 	 Kaj mi gxojas pro la alveno de Stefanas kaj Fortunato kaj Ahxaiko, tial, ke vian mankajxon ili plenigis.


Y niquiyaˈ rukˈij ri Dios. Y riyeˈ can utz cˈa yetzˈet cuma quinojel ri winek y ri Ajaf ntajin nuben chique chi yeqˈuiyer ri ye colotajnek, ruma can kˈij kˈij ye qˈuiy chique ri can cˈo wi chi yecolotej ri yetajin niquinimaj ri Jesucristo. 	 lauxdante Dion kaj havante favoron cxe la tuta popolo. Kaj la Sinjoro aldonis cxiutage al la eklezio la savatojn.


Wachˈalal, ri chicojol riyix, ¿yecˈo cami ri can cˈo quinaˈoj y cˈo etamabel quiqˈui? Wi queriˈ, sibilaj utz. Pero can tiquicˈutuˈ cˈa chi cˈo utzil yetajin chubanic ruma quicˈuan jun utzilaj cˈaslen. Y ronojel ri utzil ri niquibanalaˈ can tiquibanaˈ riqˈui chˈuchˈujil, y riqˈui riˈ nikˈalajin chi cˈo quinaˈoj. 	 Kiu inter vi estas sagxa kaj prudenta? tiu elmontru per honesta vivado siajn farojn en mildeco de sagxeco.


Y can ruraybel wi cˈa riyaˈ chi nibe pa ruwachˈulef Acaya. Rumariˈ tek ri kachˈalal ri yecˈo pan Efeso xquibij cˈa chare chi utz ri nuchˈob, y xquiben chukaˈ el jun wuj riche (rixin) chi nuyaˈ chique ri can ye nimanel wi riche (rixin) ri Jesús ri yecˈo pan Acaya. Ri wuj riˈ nubij cˈa chi tiquicˈuluˈ ri Apolos. Y tek ri Apolos xapon, can sibilaj xucukubaˈ quicˈuˈx ri ye nimanel ri yecˈo chiriˈ, ri can samajnek chic ri rutzil ri Dios ri pa tak cánima riche (rixin) chi quiniman y ye colotajnek chic. 	 Kaj kiam li volis transiri en la Ahxajan landon, la fratoj kuragxigis lin, kaj skribis al la discxiploj, ke ili akceptu lin; kaj alveninte, li multe helpis tiujn, kiuj kredis per graco;


Y yecˈo cˈa chukaˈ winek ri yecˈo pa pokonal pa quikˈaˈ ri itzel tak espíritu ri yecˈo quiqˈui. Xeˈelesex chukaˈ el ri itzel tak espíritu riˈ ruma ri Jesús. 	 kaj tiuj, kiuj estis turmentataj de malpuraj spiritoj, estis sanigitaj.


Y ma tiben ta chique ri winek chi niquimalij quicˈuˈx y yetzak, xa can tichajij cˈa iwiˈ chi ma niben ta queriˈ. Majun achoj chare tiben wi queriˈ, ni xa ta chique ri winek israelitas, ni xa ta chique ri winek ri ma ye israelitas ta, y ni xa ta chique chukaˈ ri can ye riche (rixin) chic ri Dios. 	 Ne metu faligilon, cxu por Judoj, aux por Grekoj, aux por la eklezio de Dio;


Rumariˈ tek riyeˈ xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Ma tikaretz (tikatzer) ta re jun tziek reˈ. Xa kojsaquin chrij riche (rixin) chi queriˈ xa jun ri nucˈuan el, xechaˈ. Ri xbanatej cˈa riqˈui ri rutziak ri Jesús, can tzˈibatal wi ca chupan ri ruchˈabel ri Dios tek nubij: Xequijachalaˈ ri nutziak chiquiwech y chukaˈ xesaquin chrij. 	 Ili do diris unu al alia:Ni ne dissxiru gxin, sed lotu pri gxi, kies gxi estos; por ke plenumigxu la Skribo, kiu diras: Ili dividis miajn vestojn inter si, Pri mia tuniko ili lotis. Tion la soldatoj faris.


Y ruma chi can ye qˈuiy ri winek ri yeˈoka riqˈui, ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos chi tiquiyaˈ pe jun jucuˈ queriˈ nakaj, riche (rixin) chi queriˈ, wi ri winek más niquipitzˈ, Riyaˈ ntoc cˈa chupan ri jucuˈ riˈ. 	 Kaj li diris al siaj discxiploj, ke malgranda sxipeto estu je lia dispono, pro la homamaso, por ke oni ne premu lin;


Queriˈ nbij chiwe ruma Riyaˈ tek xutij pokonal, y tek xban chare chi xtzak ta pa mac, can ma xchˈacatej ta. Y rumariˈ Riyaˈ can nicowin wi yojrutoˈ riyoj tek najowex niban chake chi yojtzak pa mac. 	 CXar per tio, ke li mem, tentate, suferis, li povas helpi la tentatojn.


Riyix nibij chique ri achiˈaˈ ri cˈo quixjayil chi ma tiquicanoj ta jun chic ixok, y nibij chique ri ixokiˈ ri cˈo cachijil chi ma tiquicˈom ta ruwech jun chic achi. Y riyix xa queriˈ yixtajin chubanic. Riyix ri nibij chique ri winek chi ma quecajoˈ ta ri dios ri xa ye banon cuma winek, ¿achique cˈa ruma tek riyix niwelekˈaj pe ri cˈo pa tak cachoch ri dioses riˈ? 	 vi, kiu diras:Ne adultu; cxu vi adultas? vi, kiu abomenas idolojn, cxu vi prirabas templojn?


riche (rixin) chi queriˈ xtika ri rucˈayewal pa quiwiˈ quinojel ri ma xquinimaj ta ri kas kitzij, ruma riyeˈ xa más xka chiquiwech xquicˈuaj ri itzel cˈaslen. 	 por ke estu jugxataj cxiuj, kiuj ne kredis la veron, sed trovis plezuron en maljusteco.


Y can nurek cˈa ruchiˈ chubixic: Tixibij iwiˈ y tinimaj rutzij ri Dios, y tiyaˈ chukaˈ rukˈij, ruma ri kˈij riche (rixin) chi nukˈet tzij xa xoka yan. Tiyaˈ cˈa rukˈij ri banayon ri caj, ri banayon ri ruwachˈulef, ri banayon ri mar y ri ralaxbel (rutzˈucbel) tak yaˈ. 	 kaj dirantan per granda vocxo:Timu Dion, kaj donu al Li gloron, cxar venis la horo de Lia jugxo; kaj adorklinigxu al la Kreinto de la cxielo kaj la tero kaj la maro kaj la fontoj akvaj.


Y ronojel cˈa ri nbin chic chiwe, can riche (rixin) cˈa chi tiquicot ri iwánima, can achiˈel ri quicoten ri cˈo wuqˈui riyin. Y can tzˈaket ta cˈa chukaˈ ri quicoten xticˈojeˈ pa tak iwánima. 	 Tion mi parolis al vi, por ke mia gxojo en vi restadu, kaj via gxojo estu plena.


Ri nabey ri nwajoˈ nbij chiwe, ya ri wacˈaxan chiwij chi tek riyix nimol iwiˈ, xa ma junan ta iwech. Riyix xa ijachalon iwiˈ. Y riyin nbij chi riqˈui jubaˈ kitzij ri nibix chuwe. 	 CXar unue mi auxdas, ke kiam vi kunvenas en la eklezio, ekzistas inter vi skismoj; kaj mi parte kredas tion.


Xabachique ta na ri katinamit, ri Dios yojka chuwech, wi can nikaxibij kiˈ chi yojmacun chuwech y nikaben ri choj. 	 sed en cxiu nacio tiu, kiu timas Lin kaj agas juste, estas akceptata de Li.


Y xubij cˈa chare ri Jesús: ¡Ah! ¿Achique cˈa ri nawajoˈ chake, riyit Jesús aj Nazaret? ¿Xape cˈa riche (rixin) chi naqˈuis kakˈij? Riyin wetaman yit achique cˈa riyit y rumariˈ wetaman chi riyit can yit lokˈolaj wi y yit petenak riqˈui ri Dios, xchaˈ chare. 	 dirante:Kio estas inter ni kaj vi, Jesuo Nazaretano? cxu vi venis, por pereigi nin? mi scias, kiu vi estas:la Sanktulo de Dio.


Yacˈariˈ tek ri Caifás ri nimalaj sacerdote xuretz (xutzer) ka ri rutziak chrij ruma itzel xracˈaxaj y xubij cˈa: Ma rajawaxic ta cˈa chi noka chic jun ri norubij chake chi re achi reˈ can aj mac wi. Riyix, xa cˈariˈ niwacˈaxaj ka chiˈiwonojel ri xubij chi ya Riyaˈ ri Cristo. Can itzel cˈa xuben chuwech ri Dios. 	 Tiam la cxefpastro dissxiris siajn vestojn, dirante:Li blasfemis; por kio ni plu bezonas atestantojn? jen nun vi auxdis la blasfemon:


Y ri Jesús can xtzekelbex cˈa cuma sibilaj ye qˈuiy winek ri ye petenak pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galilea, cuma chukaˈ ri ye petenak pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Decápolis, ri yepe pa Jerusalem y ri ye petenak pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Judea. Y can queriˈ chukaˈ, xtzekelbex cuma sibilaj ye qˈuiy winek ri ye petenak cˈa jucˈan chic ruchiˈ ri raken yaˈ Jordán. 	 Kaj grandaj homamasoj lin sekvis el Galileo kaj Dekapolis kaj Jerusalem kaj Judujo kaj el trans Jordan.


Rumariˈ riyin can riqˈui cˈa quicoten nsech ronojel ri cˈo wuqˈui iwuma riyix y hasta riyin nchapon yiqˈuis ka chukaˈ ruma can sibilaj yixinwajoˈ riyix. Astapeˈ riyix ma can ta yiniwajoˈ achiˈel ri yixinwajoˈ riyin. 	 Kaj plej gxoje mi elspezos kaj elspezigxos por viaj animoj. Se mi vin amas pli abunde, cxu mi estas des malpli amata?


Re xbanatej re wacami, can tzˈibatal cˈa ca ruma ri profeta Joel, ri achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 sed jen tio, kio estis dirita per la profeto Joel:


¿Y ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek xatapon pa katinamit y xatkacˈul pa tak kachoch? ¿Ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek riyoj xkayaˈ atziak ruma xa can ti lawaloˈ chic atziak? 	 Kaj kiam ni vidis vin fremda kaj gastigis vin? aux nuda, kaj vin vestis?


Ri winek ri can nrajoˈ wi yirutzekelbej, nicˈatzin chi ma tupokonaj ta nukˈaxaj tijoj pokonal wuma riyin, achiˈel jun ri can benak chuxeˈ jun cruz riche (rixin) chi nbecamisex. Yacˈa ri winek ri xa nupokonaj nukˈaxaj tijoj pokonal wuma riyin, ma nicowin ta ntoc tzekelbey wuche (wixin). 	 Kiu ne portas sian krucon kaj ne sekvas min, tiu ne povas esti mia discxiplo.


Y riqˈui cˈa ronojel cochˈonic, xtiwil cˈa ri utzilaj cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Per via pacienco vi akiros viajn animojn.


Ruma riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo, majun cˈa nuben wi banon ri circuncisión chake o ma banon ta. Ri nicˈatzin, ya ri tikacˈuaj ri cˈacˈacˈ kacˈaslen. 	 CXar nek cirkumcido nek necirkumcido estas io, sed nova kreitajxo.


Y ri Ajaf Jesús xtzuˈun pe chrij y xutzuˈ pe ri Pedro. Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xenatej chare ri chˈabel ri bin ca chare ruma ri Ajaf, chi cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech. 	 Kaj la Sinjoro sin turnis, kaj alrigardis Petron. Kaj Petro ekmemoris la vorton de la Sinjoro, ke li diris al li:Antaux ol koko krios hodiaux, vi trifoje min malkonfesos.


Y riˈ can ya cˈa ri Lokˈolaj Espíritu, ri xticˈutu ri kitzij chiwech. Y ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, ma yecowin ta niquicˈul, ruma ri Lokˈolaj Espíritu xa ma niquitzˈet ta y ni xa ta quetaman ruwech. Yacˈa riyix ri can iniman chic, ma que ta riˈ. Riyix can iwetaman chic ruwech, ruma can cˈo chic chicojol. Y Riyaˈ can xticˈojeˈ cˈa pa tak iwánima. 	 tiu estas la Spirito de la vero, kiun la mondo ne povas akcepti, cxar gxi lin ne vidas nek konas; vi lin konas, cxar li restadas kun vi kaj estos en vi.


Ri xebechapo pe riche (rixin) ri Jesús chiriˈ pa Getsemaní, xquicˈuaj cˈa riqˈui ri Caifás ri nimalaj sacerdote, ri acuchi (achique) quimolon wi ca quiˈ ri aj tzˈibaˈ y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 Kaj la arestintoj de Jesuo forkondukis lin al la domo de la cxefpastro Kajafas, kie jam kolektigxis la skribistoj kaj pliagxuloj.


Y tek ri achiˈaˈ riˈ quicˈaxan chic ka ri xubij ri Jesús, can xquimey tek xquicˈaxaj. Y riyeˈ xquiyaˈ cˈa ca ri Jesús, y xebe el. 	 Kaj auxdinte, ili miris, kaj lin lasis kaj foriris.


¿Achique cˈa winek ri nichˈacon chrij ri etzelal riche (rixin) re ruwachˈulef? Ya cˈa ri can runiman chi ri Jesús can Rucˈajol wi ri Dios. 	 Kaj kiu estas la venkanto de la mondo, krom tiu, kiu kredas, ke Jesuo estas la Filo de Dio?


Wacami tibij na cˈa chuwe: ¿Achique cami ri más cˈayef (cuesta) rubanic nichˈob riyix? ¿La ya cami ri nbij chare re achi siquirnek chi ri rumac xecuyutej yan, o ya ri nbij chare: Cayacatej, tacˈuaj la awarabel y cabiyin el? 	 Kio estas pli facila:diri al la paralizulo:Viaj pekoj estas pardonitaj; aux diri:Levigxu, prenu vian liton, kaj piediru?


Y ri Dios can xukˈet chukaˈ tzij pa quiwiˈ ri ye aj pa tinamit Sodoma y Gomorra. Xa xubij chi cˈo chi yeqˈuis. Y can queriˈ wi xbanatej. Riyaˈ xeruqˈuis ri caˈiˈ tinamit riˈ riqˈui kˈakˈ; chaj xuben chique. Ri xbanatej quiqˈui ri winek riˈ can jun cˈambel naˈoj chiquiwech ri winek ri xquecˈojeˈ chiquij ca riyeˈ; wi ma utz ta cˈaslen xtiquicˈuaj chuwech ri Dios, xtika chukaˈ jun nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ riyeˈ. 	 kaj, cindriginte la urbojn Sodom kaj Gomora, kondamnis ilin per katastrofo, farinte ilin ekzemplo al estontaj malpiuloj;


Ncˈutuj chukaˈ chare chi xtuben ta chiwe chi can nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui, riche (rixin) chi can ta nicˈojeˈ ri Cristo pa tak iwánima. Y riqˈui riˈ can ta xtibe ka rucˈamal ri ajowabel iwuqˈui y nitiqueˈ chiriˈ pan iwánima. 	 por ke Kristo logxu per fido en viaj koroj; tiel, ke vi, enradikigite kaj bazite en amo,


Y sibilaj ye qˈuiy winek ri xquimol apo quiˈ riqˈui. Rumariˈ Riyaˈ xoc apo pa jun jucuˈ y xtzˈuyeˈ ka chiriˈ y nubij cˈa pe ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek. Y quinojel cˈa ri winek yecˈo chuchiˈ ri choy xquicˈaxaj apo ri Jesús. 	 Kaj kolektigxis al li grandaj homamasoj, tiel ke li eniris en sxipeton, kaj sidis; kaj la tuta homamaso staris sur la marbordo.


ruma ya samaj riˈ ri xuben ri Rucˈajol ri Dios tek xpe chuwech re ruwachˈulef. Can xoc wi cˈa winek achiˈel riyoj y xcom chuwech ri cruz riche (rixin) chi queriˈ chˈajchˈoj ta ri icˈaslen, can majun imac y majun itzel nilitej ta chiwij tek xquixberuyaˈ chuwech ri Dios. 	 en la korpo de sia karno, per morto, por starigi vin sanktaj kaj senmakulaj kaj neriprocxeblaj antaux li;


Y tek yixucˈuex cˈa chiquiwech ri principaliˈ pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, y tek yixucˈuex chukaˈ chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij, ma tichˈujirisaj ta iwiˈ chuchˈobic achique chi chˈabel ri xtibij tek yixchˈo chiquiwech. 	 Kaj kiam oni kondukos vin antaux la sinagogojn kaj regantojn kaj auxtoritatulojn, ne zorgu, kiel aux kion respondi, aux kion diri;


Y tek riyaˈ xpe kiqˈui, xutzijoj chake chi riyix can sibilaj niwajoˈ iwiˈ, ruma cˈo ri Lokˈolaj Espíritu iwuqˈui. 	 kaj kiu ankaux sciigis nin pri via amo en la Spirito.


Y wacami cˈo nikajoˈ nikabij chiwe chrij ri kˈij tek xtipe chic jun bey ri Kajaf Jesucristo riche (rixin) chi yojorucˈamaˈ ka. Nikacˈutuj jun utzil chiwe riyix kachˈalal, chi 	 Nun ni petegas vin, fratoj, koncerne la alvenon de nia Sinjoro Jesuo Kristo kaj nian alkolektigxon al li,


Y wi cˈo cˈa jun ri xa nrelesaj ruchukˈaˈ o nujel rubixic ri nukˈalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reˈ, ri Dios can xtuben cˈa chare ri winek riˈ chi ma nucˈul ta ri utzil ri niquicˈul ri winek ri tzˈiban quibiˈ chupan ri wuj riche (rixin) cˈaslen, y ma xtuyaˈ ta chukaˈ kˈij chare riche (rixin) chi ntoc apo chupan ri lokˈolaj tinamit, ni ma xtiyatej ta chare ri utzil ri nubij chupan re wuj reˈ. 	 kaj se iu forprenos el la vortoj de la libro de cxi tiu profetajxo, skribitaj en cxi tiu libro, Dio forprenos lian lotajxon el la arbo de vivo kaj el la sankta urbo.


Ruma yecˈo ye qˈuiy ri ma yeniman ta tzij. Ri winek riˈ niquitzijoj chˈabel ri majun rejkalen y can yequikˈol wi ri winek. Y ri más yebano queriˈ, xa ye ri nuwinak aj Israel ri yebin chi ri kachˈalal achiˈaˈ can rajawaxic chi niban ri circuncisión chique riche (rixin) chi yecolotej. 	 CXar ekzistas multaj homoj ribelemaj, vantaj parolantoj kaj trompistoj, precipe tiuj el la cirkumcido,


Yacˈa ri ixok ri xaxu (xaxe) chic ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef ri nuchˈob, astapeˈ cˈa qˈues na, xa caminek chuwech ri Dios. 	 Sed la voluptamanta, ankoraux vivante, malvivas.


Ri ruley ri Moisés nucˈom pe ri royowal ri Dios pa quiwiˈ quinojel ri ma yeniman ta. Pero acuchi (achique) majun wi ri ley, chiriˈ chukaˈ majun xtibin ta chi ma ninimex ta ri nubij ri ley. 	 cxar la legxo elfaras koleron; sed kie ne ekzistas legxo, tie ankaux ne ekzistas transpasxo.


Riche (rixin) chi queriˈ ri icukbel cˈuˈx cof nicˈojeˈ chupan ri ruchukˈaˈ ri Dios y ma chupan ta ri naˈoj quiche (quixin) ri winek. 	 por ke via fido estu ne laux la sagxeco de homoj, sed laux la potenco de Dio.


Y can yacˈa chukaˈ tiempo riˈ tek ya ri Anás y ri Caifás ye nimalaj tak sacerdotes chiriˈ pa rachoch ri Dios. Yacˈa chukaˈ tiempo riˈ tek ri Dios xchˈo riqˈui ri Juan ri rucˈajol ri Zacarías, pa jun desierto. 	 dum la cxefpastreco de Anas kaj Kajafas, venis la vorto de Dio al Johano, filo de Zehxarja, en la dezerto.


Xpe ri Jesús xuchop el chukˈaˈ ri achi moy y xucˈuaj el cˈa chuchiˈ ri aldea. Cˈacˈariˈ ri Jesús xuyaˈ apo ruchub (rucˈaxej) chrij runakˈ ruwech ri moy. Y xuyaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ. Cˈacˈariˈ tek xucˈutuj chare wi cˈo ri nutzˈet. 	 Kaj preninte la manon de la blindulo, li elkondukis lin ekster la vilagxon; kaj kracxinte sur liajn okulojn, kaj surmetinte la manojn sur lin, li demandis lin:CXu vi vidas ion?


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri Jun ri xtipe, chanin xtoka. Xa nakaj chic cˈo pe ri kˈij riche (rixin) chi nipe. 	 CXar ankoraux iomete da tempo, La venonto venos, kaj ne malfruos.


Riyeˈ niquikˈosij cˈa pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús riqˈui jun aj; y niquichubalaˈ chukaˈ. Can yexucutaj cˈa chuwech. Can niquiben cˈa chi achiˈel niquiyaˈ rukˈij, pero xa yetzeˈen cˈa chubanic. 	 Kaj ili frapis lian kapon per kano, kaj kracxis sur lin, kaj ekgenuinte, klinigxis al li.


Rumariˈ ri Timoteo y ri Erasto ri yetoˈo riche (rixin), xerutek cˈa el cˈa pa Macedonia. Y riyaˈ cˈa xcˈojeˈ na ca jubaˈ ri pa ruwachˈulef Asia. 	 Kaj sendinte en Makedonujon du el siaj helpservantoj, Timoteon kaj Eraston, li mem restis iom da tempo en Azio.


Ri rajawaren ri caj junan cˈa riqˈui jun beyomel mukul ca pa jun ulef y xilitej ruma jun achi. Ri achi riˈ xumuk chic cˈa ca ri beyomel riˈ y niquicot ránima xtzolin y xuchop cˈa rucˈayixic ronojel ri cˈo riqˈui y cˈacˈariˈ xbe chulokˈic ri ulef ri acuchi (achique) mukul wi ri beyomel. 	 La regno de la cxielo similas al kasxita en kampo trezoro, kiun viro trovis kaj kasxis, kaj pro gxojo li iras kaj vendas cxion, kion li posedas, kaj acxetas tiun kampon.


Ruma riyix xa can sibilaj yeka chiwech yeˈicˈul jabel ri xa majun oc quinaˈoj, y riyix nibij chi can cˈo inaˈoj. 	 CXar vi afable toleras malsagxulojn, estante mem sagxaj.


Y chukaˈ yatoka chinucˈuˈx chi can kitzij acukuban acˈuˈx riqˈui ri Dios, achiˈel ri xquiben ri awatiˈt Loida y ri ateˈ Eunice. Riyeˈ ri nabey ri xquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y riyin wetaman chi riyit chukaˈ can kitzij chi acukuban acˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 ricevinte rememoron pri la sincera fido, kiu estas en vi, kaj kiu logxis unue en via avino Lois kaj en via patrino Euxnike, kaj, mi konvinkigxis, en vi ankaux.


Ruma can iwetaman chi ri tijoj pokonal ri nipe pa tak icˈaslen, can riche (rixin) wi chi yixtzˈetetej, wi can cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios. Y ri tijoj pokonal riˈ nucˈom pe cochˈonic chiwe. 	 sciante, ke la provado de via fido faras paciencon.


Tachajij cˈa jabel ri acˈaslen y queriˈ chukaˈ tabanaˈ riqˈui ri utzilaj tijonic ri nacˈut chiquiwech ri kachˈalal. Y man tayaˈ ta ca rubanic re nchilabej chawe, ruma wi naben ronojel reˈ, xtacol awiˈ riyit y xqueˈacol chukaˈ ri yeˈacˈaxan awuche (awixin). 	 Zorgu pri vi mem kaj pri via instruo. Persistu en tio; cxar, tion farante, vi savos vin mem, kaj tiujn, kiuj vin auxskultas.


Riyix xa yix nacanek y yix moyiˈ. Ruma, ¿achique cˈa ri más nim rukˈij? ¿La ya cami ri kˈanapuek ri cˈo pa rachoch ri Dios o xa can ya ri rachoch ri Dios ri nibano lokˈolaj chare ri kˈanapuek ri cˈo chiriˈ? 	 Vi malsagxaj kaj blindaj! cxar kio estas pli granda, la oro, aux la sanktejo, kiu sanktigas la oron?


Y can queriˈ chukaˈ nicajoˈ niquiben ri ye wukuˈ rucˈajol ri jun achi ri Esceva rubiˈ. Ri achi riˈ jun israelita, y cajawalul jumoc sacerdotes. 	 Kaj sep filoj de unu Judo, Skeva, cxefpastro, tion faris.


Y tek xpe chic cˈa jun bey quiqˈui ri ye oxiˈ rudiscípulos, xa ye warnek chic cˈa jun bey xeril, ruma ri discípulos riˈ sibilaj al rubanon ri runakˈ tak quiwech ruma ri quiwaran. Y riyeˈ ma nichˈobotej ta cˈa chiquiwech achique ri niquibij, ruma xeˈilitej chic jun bey chi quichapon waran. 	 Kaj denove reveninte, li trovis ilin dormantaj, cxar iliaj okuloj pezigxis; kaj ili ne sciis, kion respondi al li.


Yacˈa ri Jesús xubij chique: Ticˈamaˈ pe waweˈ. 	 Kaj li diris:Alportu ilin cxi tien al mi.


Y xquelesaj cˈa el cˈa chuchiˈ ri tinamit, y xquichop rucˈakic chi abej riche (rixin) chi niquicamisaj. Y ri xetzˈucu cˈa tzij chrij ri Esteban xquiyaˈ ca ri quitziak riqˈui ri jun cˈajol achi ri Saulo rubiˈ, riche (rixin) chi queriˈ utz yecˈakon. 	 kaj elpelis lin el la urbo, kaj jxetis sur lin sxtonojn; kaj la atestantoj demetis siajn vestojn apud la piedoj de junulo, nomata Sauxlo.


Queriˈ nwajoˈ chiwe, y rumariˈ xintek el ri kachˈalal Timoteo iwuqˈui, riche (rixin) chi nunataj chiwe ri achique rubanic ri cˈaslen riqˈui ri Cristo, ri xiwetamaj ca tek xicˈojeˈ chilaˈ iwuqˈui. Riyin sibilaj nwajoˈ ri Timoteo. Riyaˈ can achiˈel walcˈual; y can nuben wi achiˈel nrajoˈ ri Ajaf. Y achiˈel xtubij riyaˈ chiwe chi rajawaxic chi riyix nicˈuaj jun cˈaslen utz, can queriˈ chukaˈ ncˈut riyin chiquiwech quinojel ri iglesias xabacuchi (xabachique) ta na yecˈo wi. 	 Pro tio mi sendis al vi Timoteon, kiu estas mia amata kaj fidela filo en la Sinjoro, kaj kiu vin memorigos pri miaj vojoj en Kristo, gxuste kiel mi instruas cxie en cxiu eklezio.


Ri Jesús xracˈaxaj cˈa chi ri achi riˈ xelesex pe. Rumariˈ, tek xquil quiˈ riqˈui ri achi riˈ, xubij cˈa chare: ¿La nanimaj cami riyit ri Rucˈajol ri Dios? xchaˈ ri Jesús chare. 	 Jesuo auxdis, ke ili forpelis lin; kaj trovinte lin, li diris al li:CXu vi kredas al la Filo de Dio?


Riyaˈ nucusaj chukaˈ jun chˈichˈ pa rujolon (ruwiˈ) riche (rixin) chi nutoˈ riˈ chuwech ri rucˈulel, y quecˈariˈ rucusaxic tibanaˈ chare ri colotajic. Y ticusaj chukaˈ ri espada ri nuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu pan ikˈaˈ y riˈ ya ri ruchˈabel ri Dios. 	 Kaj ricevu la kaskon de savo, kaj la glavon de la Spirito, kiu estas la vorto de Dio;


Y qˈuiy irajil imolon ruma ma ye itojon ta chi utz ri imozos ri xesamej riche (rixin) chi xquimol ri icosecha. Y ri Ajaf xixrutzˈet riqˈui ri ikˈoloj chi ma ye itojon ta chi utz ri imozos. Ri nimalaj Ajaf, ri Rajaf ronojel, can xeracˈaxaj cˈa ri mozos chi yeˈokˈ ruma ma ye tojon ta chi utz. 	 Jen krias la de vi trompe retenata salajro de la laboristoj, kiuj falcxis viajn kampojn; kaj la krioj de la rikoltintoj venis en la orelojn de la Eternulo Cebaot.


Pero ma ruma ta riˈ chi riyix utz nichˈob ka: Wi xa riqˈui cˈa ri Dios nipe wi chi nujoyowaj ruwech jun winek, y wi xa riqˈui chukaˈ Riyaˈ nipe wi chi nucowirisaj ránima jun winek, y wi xa majun winek rucˈamon ta chi nupabaˈ riˈ chuwech ri nrajoˈ nuben ri Dios kiqˈui, ¿achique cˈa ruma tek nubij aj maquiˈ chake? yixchaˈ. 	 Vi do diras al mi:Kial Li ankoraux riprocxas? CXar kiu rezistas al Lia volo?


Riyin ntzˈibaj cˈa ronojel reˈ chiwe riyix ri yixniman pa rubiˈ ri Rucˈajol ri Dios, riche (rixin) chi niwetamaj chi cˈo chic icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek y riche (rixin) chi nicukeˈ icˈuˈx riqˈui ri Rucˈajol ri Dios. 	 CXi tion mi skribis al vi, por ke vi sciu, ke vi havas vivon eternan; al vi, kiuj kredas al la nomo de la Filo de Dio.


Can riqˈui wi cˈa ri Tataˈixel yin petenak wi, riche (rixin) chi xinoka chuwech re ruwachˈulef. Y re wacami, can riqˈui cˈa chukaˈ Riyaˈ yitzolin wi, y nyaˈ ca re ruwachˈulef, xchaˈ ri Jesús. 	 Mi elvenis de la Patro, kaj alvenis en la mondon; denove mi lasas la mondon, kaj iras al la Patro.


Y chukaˈ riyix xa can jabel iwetaman, ruma iwacˈaxan ri xbix chique ri ojer tak winek, chi ma tiquikˈej ta ri quitzij. Y queriˈ chukaˈ tek niquiben jurar, ma tiquikˈej ta ri quitzij. Y tek cˈo ri niquitzuj (niquisuj) chare ri Ajaf chi niquiben, can tiquibanaˈ cˈa. 	 Plue, vi auxdis, ke estas dirite al la antikvuloj:Ne rompu jxurojn, sed plenumu viajn jxurojn antaux la Eternulo;


Y rumariˈ xberutzujuˈ (xberusujuˈ) riˈ pa samaj riqˈui jun achi aj chiriˈ chupan ri ruwachˈulef riˈ, y ri achi xutek cˈa el pa rulef riche (rixin) chi yeruyukˈuj ak. 	 Kaj li iris, kaj aligxis al unu el la logxantoj de tiu lando; kaj cxi tiu lin sendis sur siajn kampojn, por pasxti porkojn.


Ri Jesús y ri rudiscípulos yacˈa tek quichapon el elen pa tinamit Jericó, y sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri ye tzekelbeyon el riche (rixin), 	 Kaj kiam ili eliris el Jerihxo, granda homamaso lin sekvis.


Tek xapon cˈa rutzijol riqˈui ri Marta chi petenak ri Jesús, junanin (anibel) xel el riche (rixin) chi xbe chucˈulic. Y ri María man cˈa xunabej ta, xa xcˈojeˈ ca ri chiriˈ pa jay. 	 Marta do, kiam sxi eksciis, ke Jesuo alproksimigxas, iris al li renkonte; sed Maria ankoraux sidis en la domo.


Y ri Jesús xubij cˈa el chique ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan: Wacami quixtzolin y jebeˈitzijoj chare ri xitzˈet ca y ri xiwacˈaxaj el re waweˈ. 	 Kaj Jesuo responde diris al ili:Iru kaj sciigu al Johano tion, kion vi auxdas kaj vidas:


Pero ri Dios xuyaˈ cˈa kˈij chi xjach ri Jesús pan ikˈaˈ, ruma can queriˈ ri ruchˈobon pe. Y riyix xiyaˈ pa quikˈaˈ winek ri xa ma niquiben ta ri nubij ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi xquicamisaj chuwech cruz. 	 lin, laux la difinita intenco kaj antauxscio de Dio transdonitan, vi per la manoj de senlegxuloj krucumis kaj mortigis;


y niquiben chukaˈ chi yejalajoˈ chiquiwech chiquij chˈabel ri xa majun quejkalen. Tzij ri achiˈel riˈ xa quiche (quixin) winek ri xa yojtajnek ri quinaˈoj, y xa majun ri kas kitzij quiqˈui, ruma niquichˈob chi ri nacˈuaj jun cˈaslen ri nika chuwech ri Dios xa riche (rixin) chi nicˈojeˈ arajil. Riyit ma tayuj ta awiˈ quiqˈui ri yebano queriˈ. 	 disputadoj de homoj mense perversigitaj kaj senigitaj je la vero, supozantaj, ke la pieco estas gajnilo.


Y tiyaˈ chukaˈ rutzil quiwech ri quiniman chic ri Jesucristo, ri nibix iglesia chique, ri niquimol quiˈ pa cachoch ri kachˈalal Priscila y Aquila. Y queriˈ chukaˈ tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Epeneto, ri sibilaj nwajoˈ. Ya riyaˈ ri nabey ri xniman riche (rixin) ri Cristo pa ruwachˈulef Acaya. 	 kaj salutu la eklezion en ilia domo. Salutu mian amatan Epajneton, kiu estas la unuaajxo de Azio por Kristo.


Y ri Judas xubij cˈa chique chi can xtujech ri Jesús pa quikˈaˈ. Y xuchop cˈa ruchˈobic chi achique ta rubanic nuben chi xtujech pa quikˈaˈ ri achiˈaˈ riˈ, y xuchˈob chi nujech tek majun winek quimolon ta quiˈ riqˈui ri Jesús. 	 Kaj li promesis, kaj sercxis okazon transdoni lin al ili, for de la homamaso.


Y yacˈariˈ tek ri Rey xtubij chique: Can kitzij wi cˈa ri nbij chiwe chi ruma majun utzil xiben chique re tak wachˈalal ri majun oc quikˈij, ntel chi tzij chi xa can majun cˈa chukaˈ utzil xiben ta chuwe riyin. 	 Tiam li respondos al ili, dirante:Vere mi diras al vi:Kiom vi ne faris al unu el cxi tiuj la plej malgrandaj, tiom vi ne faris al mi.


Y can tijalatej cˈa ri iwánima y ri ichˈobonic. 	 kaj renovigxu rilate al la spirito de via menso,


Y riyeˈ xquibij cˈa: Xecˈojeˈ cˈa ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ. Y xbanatej cˈa chi ri nimalaxel xcˈuleˈ. Pero ri achi riˈ xcom el, y majun ralcˈual ri xcˈojeˈ ta ca. 	 Estis sep fratoj; kaj la unua prenis edzinon, kaj mortinte, ne lasis idaron;


Rumariˈ riyoj riche (rixin) chi nikatzijoj ri ruchˈabel ri Dios, nikatzijoj riqˈui jun kánima chˈajchˈoj, y ma nikaben ta achiˈel niquiben nicˈaj chic, ruma yecˈo qˈuiy ri xa niquijel rubixic ri ruchˈabel ri Dios, ruma nicajoˈ yechˈacon chrij. Yacˈa riyoj can yoj rusamajel wi ri Dios ri yojrutek chubanic ri rusamaj, xa jun kabanon riqˈui ri Cristo chubanic ri samaj, y chukaˈ can chuwech ri Dios tek nikaben ri samaj riˈ. 	 CXar ni ne similas al multaj, kiuj faras la vorton de Dio komercajxo; sed kun sincereco, kaj kiel per Dio, antaux Dio ni parolas en Kristo.


Y ri alekˈom riˈ xubij cˈa apo chare ri Jesús: Quinatej cˈa chawe, tek xcape y tek yitcˈo chic chupan ri awajawaren, xchaˈ. 	 Kaj li diris:Jesuo, memoru min, kiam vi venos en vian regnon.


¿Y achique nchˈec riyin ruma nben ri samaj riˈ? Ri nchˈec riyin ya ri quicoten ri nunaˈ ri wánima chi majun wajel ncˈutuj ruma nkˈalajsaj ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri niyaˈo colotajic, astapeˈ can rucˈamon chi xincˈutuj ta wajel chiwe. 	 Kio do estas mia rekompenco? Ke kiam mi predikas la evangelion, mi faru la evangelion senpaga, por ke mi ne plene uzu mian rajton en la evangelio.


Y tek yecˈo chic pa tinamit Salamina ri chiriˈ pa rucuenta ri Chipre, xquichop cˈa rutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios ri pa tak jay ri can riche (rixin) wi chi ri israelitas niquimol quiˈ riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Ri Bernabé y ri Saulo quicˈuan cˈa el ri Juan riche (rixin) chi yerutoˈ chubanic ri samaj. 	 Kaj estante en Salamis, ili proklamis la vorton de Dio en la sinagogoj de la Judoj; kaj ili havis Johanon kiel helpanton.


Y ruma ma xquiben ta ri xquibij nabey, xa xquikˈej ri quitzij, y riˈ can cˈo rucˈayewal nucˈom pe pa quiwiˈ. 	 meritante kondamnon, cxar ili vantigis sian unuan fidon.


Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. Wachˈalal, tichajij cˈa ri icˈaslen chiˈiwachibil iwiˈ, riche (rixin) chi can ta cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios, y chi man ta cˈo etzelal ri pa tak iwánima, riche (rixin) chi queriˈ ma xtiyaˈ ta ca ri cˈaslic Dios. 	 Gardu vin, fratoj, ke ne estu en iu el vi koro malbona de nekredemo, en defalo de la vivanta Dio;


Y achiˈel xa jun hora tikˈax ka riˈ, tek cˈo chic cˈa jun ri xbin: Re achi reˈ, can kitzij wi chi rachibil ri Jesús, ruma can pa Galilea chukaˈ nipe wi, xchaˈ. 	 Kaj post la dauxro de unu horo proksimume, alia asertis persiste, dirante:Vere, cxi tiu ankaux estis kun li, cxar li estas Galileano.


Y ri Jesús xubij chique: Tek xquixapon ri pa tinamit Jerusalem, xtitzˈet cˈa chi cˈo jun achi ri rucˈamom pe yaˈ pa jun cucuˈ. Titzekelbej cˈa el ri achi riˈ cˈa achique jay xtoc wi. 	 Kaj li diris al ili:Jen kiam vi estos enirintaj en la urbon, vin renkontos viro, portanta krucxon da akvo; lin sekvu en la domon, en kiun li eniros.


Y ri Zacarías xucˈutuj chare ri ángel: ¿Achique cˈa rubanic tek xtinwetamaj riyin chi can kitzij ri nabij chuwe? Ruma chi riyin y ri wixjayil xa yoj rijitaˈk chic, y ma yecˈojeˈ ta chic kalcˈual, xchaˈ. 	 Kaj Zehxarja diris al la angxelo:Per kio mi scios tion? cxar mi estas maljunulo, kaj mia edzino havas profundan agxon.


Ruma riyix jabel iwetaman achique chi pixaˈ ri xkabij chiwe ri cˈo chi niben. Ruma can queriˈ bin ca ruma ri Ajaf Jesucristo. 	 CXar vi scias, kian admonon ni donis al vi en la Sinjoro Jesuo.


Y kitzij cˈa re nbij chiwe, chi cˈo cˈa jun kˈij ri oyoben y yareˈ xoka; chi ri achiˈel ye caminakiˈ xtiquicˈaxaj cˈa ri nuchˈabel riyin ri Cˈajolaxel. Y ya cˈa ri xqueˈacˈaxan, xtiquil quicˈaslen. 	 Vere, vere, mi diras al vi:Venas horo kaj jam estas, kiam la mortintoj auxdos la vocxon de la Filo de Dio; kaj la auxdintoj vivos.


Y ri Jesús xbe cˈa quiqˈui ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri ye takon pe ruma ri capitán. Y tek ri Jesús y ri ye benak riqˈui xa jubaˈ ma yeˈapon chrachoch ri capitán, ri capitán xerutek cˈa pe jun caˈiˈ oxiˈ ramigo chucˈulic ri Jesús. Y ri achiˈaˈ riˈ xoquibij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, ri achi ri yoj takayon pe chiˈacˈulic rubin cˈa pe: Ajaf, man cˈa tatij ta más pokon wuma riyin, ruma riyit nim akˈij y ma rucˈamon ta (takal ta chuwij) chi yatoc pa wachoch. 	 Kaj Jesuo ekiris kun ili. Kaj kiam li estis ne malproksime de la domo, la centestro sendis al li amikojn, por diri al li:Sinjoro, ne gxenu vin; cxar mi ne estas inda, ke vi venu sub mian tegmenton;


Y ri nimalaj sacerdote xucˈutuj cˈa chare ri Esteban: ¿La kitzij cˈa ri xbix ka chawij? 	 Tiam diris la cxefpastro:CXu cxi tiuj aferoj estas tiel?


Y can tiwacˈaxaj cˈa jabel re nbij ca chiwe, xchaˈ ri Jesús. Can xtintek cˈa pe chiwe ri rutzujun (rusujun) ri Nataˈ Dios chi nuyaˈ pe chiwe. Ri rutzujun (rusujun) cˈa Riyaˈ chiwe riyix, ya ri Lokˈolaj Espíritu. Y yacˈariˈ ri xtoyaˈo ka iwuchukˈaˈ. Y can quixcˈojeˈ cˈa re waweˈ pa tinamit Jerusalem cˈa ya tek xtapon ri kˈij tek xtika pe ri Lokˈolaj Espíritu, xchaˈ chique. 	 Kaj jen mi elsendos sur vin la promeson de mia Patro; sed restu en la urbo, gxis vi vestigxos per potenco de supre.


Riyix nibij cˈa chi cˈa cˈo na cajiˈ icˈ nrajoˈ riche (rixin) chi nicˈol ruwech ri ticoˈn. Yacˈa riyin nbij chiwe: Quixtzuˈun chilaˈ y queˈitzuˈ la winek. Riyeˈ ye achiˈel jun ticoˈn ri kˈen chic. Coyoben chic riche (rixin) chi nitzijox ri ruchˈabel ri Dios chique, riche (rixin) chi niquinimaj. 	 CXu vi ne diras:Estas ankoraux kvar monatoj, kaj venas la rikolto? jen mi diras al vi:Levu viajn okulojn kaj rigardu la kampojn, ke ili jam estas blankaj por la rikolto.


Rumacˈariˈ can koj‑el cˈa el chupan ri tinamit y joˈ cˈa chuchiˈ el ri tinamit ri acuchi (achique) cˈo wi Riyaˈ. Y ma tikapokonaj ta nikakˈaxaj tijoj pokonal ruma chi ya Riyaˈ ri katzekelben. 	 Tial ni eliru al li ekster la tendaro, portante lian riprocxon.


Ri María y ri José ri ye ruteˈ rutataˈ ri Jesús, can ronojel cˈa junaˈ yebe pa tinamit Jerusalem, tek napon ri kˈij riche (rixin) ri nimakˈij pascua. 	 Kaj liaj gepatroj iris cxiujare al Jerusalem cxe la Paska festo.


Can xu (xe) wi xquibij ca queriˈ ri ángeles, can yacˈariˈ tek xebe chilaˈ chicaj. Y can xu (xe wi) cˈa xebe ri ángeles riˈ, ri aj yukˈaˈ can yacˈariˈ xquibilaˈ ka chiquiwech: Joˈ chanin pa Belén. Joˈ chutzˈetic ri acˈal ri xalex chilaˈ. Ruma ri Ajaf can xutek pe rubixic chake. 	 Kaj kiam la angxeloj foriris de ili en la cxielon, la pasxtistoj diris unu al alia:Ni jam iru gxis Bet-Lehxem, kaj vidu cxi tiun okazintajxon, kiun la Eternulo sciigis al ni.


Y rumariˈ yicowin nbij chi ma nuyon ta riyin ri yibano ri mac, xa can ya chic ri mac ri cˈo pa wánima ri nibano chuwe chi nben ri mac. 	 La faranto do estas jam ne mi, sed la peko, logxanta en mi.


Xquixyaˈox (xquixyaˈ) cˈa pa tak tijoj pokonal, y xquixcamisex. Xa can xquixetzelex wi cˈa cuma quinojel ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, ruma riyix can icukuban icˈuˈx wuqˈui riyin. 	 Tiam oni transdonos vin al afliktado, kaj mortigos vin; kaj vi estos malamataj de cxiuj nacioj pro mia nomo.


Y tikayaˈ na peˈ pa cuenta chi queriˈ chukaˈ nikaben quiqˈui ri quiej chi nikayaˈ chˈichˈ pa quichiˈ riche (rixin) chi yekakˈet. Ruma xaxu (xaxe wi) riqˈui ri chˈichˈ riˈ, ri quiej yojquinimaj y yojquicˈuaj acuchi (achique) ri nikajoˈ yojbe wi. 	 Se ni al la cxevaloj enmetas la bridojn en la busxojn, por ke ili obeu al ni, ni ankaux cxirkauxturnas ilian tutan korpon.


Wi cˈo jun xtapon chiˈiwachoch y ma ya ta ri lokˈolaj chˈabel ri xucˈut ri Cristo ri rucˈuan apo chiwe, man cˈa ticˈul ta pan iwachoch y ma ticˈom ta ka ruwech. 	 Se iu al vi venas kaj ne kunportas cxi tiun instruadon, ne ricevu lin en la domon, kaj al li ne donu salutan vorton;


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, wacami yoj ralcˈual chic ri Dios. Xa yacˈa chi ma jane nikˈalajin ta ri kas mero kabanic ri xtibekabanaˈ re chkawech apo, pero ketaman chi tek xtipe chic jun bey ri Jesucristo, can xkoj‑oc achiˈel Riyaˈ, tek xtikatzˈet achique rubanic Riyaˈ. 	 Amataj, nun ni estas infanoj de Dio, kaj ankoraux ne elmontrigxis, kio ni estos. Ni scias, ke se li elmontrigxos, ni estos similaj al li; cxar ni vidos lin, kiel li estas.


Ri Dios can xucˈut cˈa chkawech chi kas kitzij wi ri xquibij ri xetzijon ri ruchˈabel chake. Ruma Riyaˈ xuben chique chi xecowin xquiben milagros ri xkˈalajsan ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios. Y xuben chique chi xecowin xquiben nicˈaj chic samaj riqˈui ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu. Queriˈ xuben chique chiquijujunal, riche (rixin) chi xecowin xquiben ri samaj ri nrajoˈ Riyaˈ chi xquiben. 	 dum Dio ankaux kunatestis per signoj kaj mirindajxoj kaj diversaj potencajxoj kaj disdonoj de la Sankta Spirito, laux Sia volo.


Y sibilaj ye qˈuiy chic winek ri aj chiriˈ ri xeniman tek xquicˈaxaj ri chˈabel ri xubij ri Jesús. 	 Kaj multe pli multaj kredis pro lia vorto,


Y ri José can yacˈariˈ tek xcˈastej, y can chupan cˈa ri akˈaˈ riˈ xquichop el bey riche (rixin) chi xebe cˈa pan Egipto, xucˈuaj el ri acˈal y ri teˈej. 	 Kaj li levigxis, kaj prenis la knabeton kaj lian patrinon nokte, kaj migris en Egiptujon,


Rumacˈariˈ yecˈo chique ri aj tzˈibaˈ y yecˈo chukaˈ achiˈaˈ fariseos ri quitzuliben apo ri Jesús, kˈalaj riˈ wi nucˈachojsaj ri achi, riche (rixin) chi queriˈ niquitzujuj (niquisujuj) chi ri Jesús xsamej chupan ri jun uxlanibel kˈij riˈ. 	 Kaj la skribistoj kaj Fariseoj observis lin atente, cxu li sanigos en la sabato, por ke ili trovu, kiel lin akuzi.


Y can rumariˈ xinbij cˈa chiwe chi chupan ri imac yixcom wi, ruma wi xa ma yininimaj ta yin achique cˈa riyin, can xquixcom na wi chupan ri imac, xchaˈ. 	 Mi tial diris al vi, ke vi mortos en viaj pekoj; cxar se vi ne kredos, ke mi estas, vi mortos en viaj pekoj.


Quecˈariˈ ri tzˈibatal ca. Ticochˈoˈ cˈa ronojel ri tijoj pokonal ri nuyaˈ ri Dios chiwe, ruma Riyaˈ nuben cˈa chiwe achiˈel nuben jun tataˈaj. Ruma, ¿la cˈo cami jun tataˈaj ri man ta nuyaˈ xcˈaˈy chique ri ralcˈual? 	 Se vi suferas punon, kiel al filoj Dio rilatigxas al vi; cxar kia filo estas, kiun la patro ne punas?


Wachˈalal, riyin nwajoˈ chi riyix niwetamaj chi qˈuiy cˈa mul ri can nchojmirisan chic wiˈ chi yibe chilaˈ iwuqˈui, xa yacˈa chi cˈo oconek chupan, rumariˈ ma yin benak ta. Riyin can nuraybel wi cˈa chi riyix niwetamaj más chrij ri ruchˈabel ri Dios, can achiˈel nbanon quiqˈui ye qˈuiy winek ri xa ma ye israelitas ta chukaˈ achiˈel riyix. Y riqˈui riˈ can xtiwachin ta cˈa ri chˈabel pa tak icˈaslen riyix chukaˈ. 	 Kaj mi ne volas, ke vi nesciu, fratoj, ke ofte mi celis veni al vi (sed mi estas malhelpita gxis nun), por ke mi havu iom da frukto cxe vi, kiel ankaux cxe la aliaj nacioj.


Pero ri ángel riˈ xubij chuwe: Man cˈa tayaˈ ta nukˈij riyin. Riyin xa yin jun chukaˈ rusamajel ri Dios can achiˈel riyit, y xa yin achiˈel chukaˈ ri nicˈaj chic, ri awachˈalal awiˈ quiqˈui pa rubiˈ ri Jesús ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, ri nibix profetas chique, y yin achiˈel chukaˈ ri yeniman re chˈabel re ye tzˈibatal chupan re wuj reˈ. Can ya cˈa ri Dios tayaˈ rukˈij, xchaˈ chuwe. 	 Kaj li diris al mi:Gardu vin, ke vi tion ne faru; mi estas kunservisto kun vi kaj kun viaj fratoj, la profetoj, kaj kun la observantoj de la vortoj de cxi tiu libro; adorklinigxu al Dio.


Ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon cˈa ri jucˈan chic ruchiˈ choy, ri chiriˈ pa jun lugar ri Gadara rubiˈ, ri cˈo apo chuwech ri Galilea. 	 Kaj ili sxipveturis al la lando de la Gerasenoj, kiu estas kontraux Galileo.


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Judá. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Rubén. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Gad. 	 El la tribo de Jehuda estis sigelitaj dek du miloj; El la tribo de Ruben, dek du miloj; El la tribo de Gad, dek du miloj;


Can niquicot wi ri wánima ruma xininataj chic pe, pero ma ruma ta cˈa ri ofrenda ri xitek pe chuwe, ma que ta riˈ. Ri wánima niquicot ruma wetaman chi ri ofrenda riˈ cˈo cˈa chukaˈ utz ri nucˈom pe chiwe riyix. 	 Mi ne deziras la donacon; sed mi deziras la frukton, kiu plimultigxos por via profito.


Ruma ri Espíritu ri ruyaˈon ri Dios chake riyoj ri kaniman chic Riyaˈ, ma riche (rixin) ta chi nikaxibij kiˈ. Ri Espíritu riˈ can nuyaˈ wi kachukˈaˈ, y nuben chake chi yekajoˈ quinojel y nuben chukaˈ chake chi yojcowin nikakˈil ka kiˈ riche (rixin) chi ma nikaben ta ri mac. 	 CXar Dio donis al ni spiriton ne de malkuragxeco, sed de potenco kaj amo kaj sinregado.


Yacˈa tek ye benak chuwech ri gradas ri yecˈo chuwech ri cuartel, ri soldados riˈ cˈo chi xquitzekej ri Pablo chicaj, ruma ri winek sibilaj yacatajnek coyowal. 	 Kaj kiam li venis sur la sxtuparon, li estis portata de la soldatoj pro la perforto de la amaso;


Jun soldado tek cˈo pa cuartel, riyaˈ ma ntel ta el riche (rixin) chi nberubanaˈ jun chic rusamaj, ruma nicˈatzin chi nicˈojeˈ chiriˈ riche (rixin) chi nuben ri bin chare, y can cˈo chi nunimaj rutzij ri ucˈuayon quiche (quixin). 	 Neniu militanto sin implikas en la aferojn de cxi tiu vivo; por ke li placxu al sia varbinto.


Y ri discípulos, cˈacˈariˈ xkˈax chiquiwech chi ma chuwech ta cˈa ri chˈom (levadura) ri niquicusaj ri fariseos y saduceos ri cˈo chi niquichajij wi quiˈ. Xa chuwech ri niquicˈut ri achiˈaˈ riˈ, ri man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios. 	 Tiam ili ekkomprenis, ke li admonis ilin sin gardi ne kontraux la fermentajxo de panoj, sed kontraux la instruado de la Fariseoj kaj Sadukeoj.


Rumacˈariˈ nbij chiwe chi ticusaj ronojel ri ruyaˈon ri Dios chiwe riche (rixin) chi nitobej iwiˈ riche (rixin) chi queriˈ can yixcowin cˈa nicochˈ tek cˈo kˈij nikˈaxaj ri rucˈayewal. Y astapeˈ qˈuiy cˈa pokonal ri nikˈaxaj, ma yixtzak ta pa rukˈaˈ, xa cof yixpaˈeˈ ca. 	 Tial prenu al vi la tutan armilaron de Dio, por ke vi povu rezisti en la malbona tago, kaj, farinte cxion, stari.


Ronojel ri tzij riˈ xa naˈoj y pixaˈ quiche (quixin) winek. Ruma ri yetij, ketaman chi xa riche (rixin) chi yeqˈuis tek yecˈo ca. Ma xajan ta cˈa chi nachop, nabecˈamaˈ pe o natij. 	 pri cxio, kio pereas per la uzado, laux la ordonoj kaj doktrinoj de homoj?


Queriˈ nbij chiwe ruma ri nimalaj sacerdote nucˈuaj apo quiquiqˈuel ri chicop y ntoc cˈa chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar ri cˈo chupan ri rachoch ri Dios y chiriˈ nutzuj (nusuj) wi ri quicˈ chuwech ri Dios riche (rixin) chi nicuyutej quimac ri winek. Pero ri quichˈacul chicop ma chak ta queriˈ nicanaj ca, xa yeˈelesex el cˈa chuchiˈ el ri tinamit y yeporox. 	 CXar la korpoj de tiuj bestoj, kies sango estas en la sanktejon enportata de la cxefpastro pro peko, estas bruligataj ekster la tendaro.


Y xquichubalaˈ cˈa rupalej ri Jesús, y xquibucˈlaˈ chi kˈaˈ y yecˈo chukaˈ xquipakˈilaˈ rupalej chi kˈaˈ. 	 Tiam oni kracxis sur lian vizagxon kaj vangofrapis lin, kaj iuj frapis lin per la manplatoj,


Ruma can nbij wi cˈa chiwe, chi can cˈa ya tek cˈo chic na ri rajawaren ri Dios, can yacˈariˈ tek xtinkum chic jun bey ri ruyaˈal uva, xchaˈ. 	 cxar mi diras al vi:De nun mi ne trinkos el la frukto de la vinberarbo, gxis venos la regno de Dio.


Y ri Jesús can cˈa nichˈo na quiqˈui ri winek tek xapon ri ruteˈ y ri ye rachˈalal. Riyeˈ nicajoˈ cˈa yechˈo riqˈui ri Jesús, xa yacˈa ri ma xeˈoc ta apo cˈa riqˈui. 	 Dum li ankoraux parolis al la homamasoj, jen lia patrino kaj liaj fratoj staris ekstere, dezirantaj paroli kun li.


Xpe ri Jesús xubij chique: ¿Achique nibij riyix? ¿La utz cami chi xa yebison ri xesiqˈuix (xeˈoyox) pa jun cˈulanen y chi man ta yewaˈ, tek xa cˈa cˈo na apo quiqˈui ri achijlon ri xa cˈa xcˈuleˈ? Ma utz ta. Pero xtapon na ri kˈij tek re achijlon reˈ xtelesex el chiquicojol, y yacˈariˈ tek ma xquewaˈ ta, riche (rixin) chi xtiquiben orar. 	 Kaj Jesuo diris al ili:CXu la filoj de la edzigxejo povas malgxoji, dum la fiancxo estas kun ili? Sed venos tagoj, kiam la fiancxo estos prenita for de ili, kaj tiam ili fastos.


Queriˈ ri rutzˈiban ca. Y wi ri rey David, Wajaf xchaˈ chare ri Cristo, ¿achique cˈa ruma tek ri winek niquibij chi ri Cristo xa choj jun ralcˈual ca ri rey David? xchaˈ ri Jesús. 	 Se do David nomas lin Sinjoro, kiel li estas lia filo?


Y ruma xquinabej chi ri Pablo jun achi romano, ri achiˈaˈ ri yecˈo chic apo riche (rixin) chi niquichˈey, xejel el chiquij. Y ri achi achiˈel jun coronel ruxibin chukaˈ riˈ, ruma xuxim ri Pablo. 	 Tiuj do, kiuj devis ekzameni lin, tuj foriris de li; kaj la cxefkapitano ankaux timis, konstatinte, ke tiu estas Romano, kaj ke li lin ligis.


Y riqˈui riˈ can coyoben cˈa ri utzilaj cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, y ya cˈaslen riˈ ri tzujun (sujun) pe ruma ri Dios ojer ca, tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. Y can nuyaˈ wi, ruma ri Dios can nuben wi ri rubin. 	 kun espero al eterna vivo, kiun la senmensoga Dio promesis antaux la tempoj eternaj,


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique ri winek tek yerutijoj: Man cˈa tiben ta achiˈel niquiben ri aj tzˈibaˈ. Ruma riyeˈ sibilaj nika chiquiwech niquicusaj tukutek tak tziek, riche (rixin) chi queriˈ nitzˈet chi can cˈo quikˈij. Nika chukaˈ chiquiwech chi niyaˈox (nyaˈ) rutzil quiwech ri pa tak cˈaybel. 	 Kaj en sia instruado li diris:Gardu vin kontraux la skribistoj, kiuj amas promenadi en roboj kaj salutojn sur la placoj,


Y wi ya ri Dios ri yayon pe uchukˈaˈ chuwe riche (rixin) chi yenwelesaj ri itzel tak espíritu, ntel chi tzij chi xoka yan ri rajawaren ri Dios iwuqˈui riyix. 	 Sed se per la fingro de Dio mi elpelas demonojn, tiam la regno de Dio jam venis sur vin.


Ruma ri Dios ma Dios ta quiche (quixin) caminakiˈ, xa can Dios quiche (quixin) ri can cˈo quicˈaslen. Rumacˈariˈ chuwech ri Dios riyeˈ can ye qˈues wi. 	 Li estas Dio ne de mortintoj, sed de la vivantoj, cxar cxiuj vivas al Li.


Ruma wi riyix yixka pa jun tijoj pokonal y xa majun imac ibanon, y wi ruma chi iyaˈon ri Dios pan iwánima tek nicochˈ runojel riˈ, riˈ can nika wi chuwech ri Dios. 	 CXar tio estas lauxdinda, se pro konscienco al Dio oni elportas malgxojon, suferante maljuste.


Ri ixok Agar, can ruqˈuexewach wi cˈa ri trato ri xban acuchi (achique) cˈo wi ri juyuˈ Sinaí, ri cˈo pan Arabia. Ri Agar can ximil wi pa samaj. Y reˈ junan riqˈui ri ye wech aj Israel ri yecˈo pa Jerusalem wacami, can ye ximil chuxeˈ rutzij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Xa can ye achiˈel ri ixok aj icˈ ri Agar rubiˈ. 	 CXar tiu Hagar estas la monto Sinaj en Arabujo, kaj prezentas la nunan Jerusalemon, cxar sxi estas sklavigita kune kun siaj infanoj.


Ruma ri waran riche (rixin) chakˈaˈ, y chukaˈ ri yekˈaber riche (rixin) chakˈaˈ yekˈaber. 	 CXar kiuj dormas, tiuj dormas en la nokto; kaj kiuj ebriigxas, tiuj ebriigxas en la nokto.


Ruma toka cˈa chiˈicˈuˈx ri xucˈulwachij ri rixjayil ri Lot, tek xporox ri tinamit Sodoma ruma ri Dios. 	 Memoru la edzinon de Lot.


Y quinojel ri xa jun chic quibanon riqˈui ri Cristo, ma yemacun ta chic. Pero wi cˈa yemacun na, can nikˈalajin chi ma quitzˈeton ta ni ma quetaman ta ruwech ri Jesucristo. 	 CXiu, kiu restas en li, ne pekas; cxiu pekanto lin ne vidis, nek lin konas.


Y chupan cˈa ri kˈij riˈ tek xtikˈalajin jabel chiwech chi riyin can yincˈo wi cˈa riqˈui ri Nataˈ, y riyix yixcˈo wuqˈui riyin y riyin iwuqˈui riyix. 	 En tiu tago vi scios, ke mi estas en mia Patro, kaj vi en mi, kaj mi en vi.


Y ri winek ri ma ye utz ta, xquebequicˈakaˈ cˈa ca chupan ri nimalaj kˈakˈ, y chiriˈ cˈa xqueˈokˈ wi y xtiquikachˈachˈej quey. 	 kaj jxetos ilin en la fornon de fajro; tie estos la plorado kaj la grincado de dentoj.


Y tek ri Pedro xapon cˈa chrachoch ri María, xsiqˈuin (xoyon) cˈa apo pa puerta, y xbeˈel cˈa pe jun ti kˈopoj ri Rode rubiˈ. 	 Kaj kiam li frapis cxe la pordo de la pordego, venis knabino nomata Roda, por auxskulti,


Yacˈa tek riyin yinapon pa jun iglesia, can nwajoˈ yichˈo pa jun chˈabel ri can nikˈax wi chiquiwech ri kachˈalal riche (rixin) chi queriˈ cˈo niquetamaj. Astapeˈ xa ta wuˈoˈ chˈabel ri nbij chique riche (rixin) chi yentijoj, pero más nwajoˈ nben queriˈ que chuwech nbij ta lajuj mil chˈabel pa jun chic chˈabel ri xa ma nikˈax ta chiquiwech. 	 tamen en la eklezio mi preferus paroli kvin vortojn per mia intelekto, por ke mi instruu ankaux aliajn, ol dek mil vortojn per lingvo.


Y riˈ xacˈaxex cˈa cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ. Rumariˈ riyeˈ xa can niquicanolaˈ cˈa achique ta rubanic niquiben, riche (rixin) chi niquicamisaj ri Jesús. Ruma ri sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ riˈ can quixibin cˈa quiˈ chuwech ri Jesús, ruma xa can jubaˈ ma quinojel ri winek jabel niquicˈaxaj ri chˈabel ri nucˈut chiquiwech. 	 Kaj la cxefpastroj kaj la skribistoj auxdis tion, kaj sercxis, kiamaniere pereigi lin; cxar ili timis lin, cxar la tuta homamaso miregis pro lia instruado.


Yacˈa riyoj can riqˈui cˈa ri Cristo cukul wi kacˈuˈx ruma ri Lokˈolaj Espíritu, y rumariˈ cukul apo kacˈuˈx koyoben chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac. 	 CXar ni en la Spirito atendas la esperon de justeco per la fido.


Ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) ri rudiscípulos, y xubij cˈa chique: Riyin sibilaj njoyowaj quiwech re winek reˈ, ruma cˈo chic oxiˈ kˈij yecˈo pe wuqˈui y wacami majun chic quiway riche (rixin) chi niquitij. Y yentek ta cˈa el chi tak cachoch y xa majun niquitij el, ma utz ta; man xa quebetzak pa tak bey ruma wayjal, xchaˈ chique. 	 Kaj Jesuo, alvokinte al si siajn discxiplojn, diris:Mi kortusxigxas pro la homamaso, cxar jam tri tagojn ili restas cxe mi, kaj nenion havas mangxi; kaj mi ne volas forsendi ilin fastantaj, por ke ili ne lacigxu sur la vojo.


Yacˈa ri nicˈaj chic ri can yincajoˈ wi, can riqˈui cˈa jun chˈajchˈoj cánima niquiben ri samaj, can yinquitoˈ wi, ruma quetaman chi ri Dios can yin ruyaˈon wi riche (rixin) chi ntoˈ ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic y nkˈalajsaj chi can kitzij wi. 	 sed tiuj kun partieco predikas Kriston, ne sincere, supozante, ke ili aldonos doloron al miaj katenoj.


Y ri chˈabel ri niyaˈo colotajic nucˈut chkawech chi ri Dios yojrutzˈet chi majun kamac, queriˈ xuben chake ruma xkacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui Riyaˈ. Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Ri winek ri rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, nitzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac y nril ri kitzij cˈaslen. 	 CXar la justeco de Dio malkasxigxas en gxi de fido al fido, kiel estas skribite:La virtulo vivos per sia fideleco.


Y queˈatakaˈ cˈa el achiˈaˈ cˈa pa tinamit Jope riche (rixin) chi yebe chusiqˈuixic (chroyoxic) ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, y cˈo pa rachoch jun chic achi ri Simón chukaˈ rubiˈ. Y ri Simón riˈ cˈo rachoch chunakajal ri mar, y jun aj tzacoy tzˈum. Y tek ri Pedro xtoka awuqˈui, cˈo cˈa ri xtorubij chawe, xchaˈ ri ángel chuwe. 	 Sendu do al Jafo, kaj invitu al vi Simonon, kiu estas alnomata Petro; li gastas en la domo de Simon, tanisto, apud la marbordo.


Y ri Pedro chanin cˈa xoka chucˈuˈx, y xubij chare ri Jesús: Tijonel, tatzuˈ la juwiˈ higo ri xabij ca chare chi majun bey chic xtiwachin ta, xa can xchakiˈj wi ka, xchaˈ ri Pedro. 	 Kaj rememorinte, Petro diris al li:Rabeno, jen forvelkis la figarbo, kiun vi malbenis.


Riyeˈ xquichˈob chi majun nicˈatzin wi niquetamaj ruwech ri Dios. Rumariˈ ri Dios xeruyaˈ ca. Tiyojtej na cˈa ri quinaˈoj y tiquibanalaˈ na cˈa ri xajan chi niban. 	 Kaj cxar ili malsxatis teni Dion en sia konado, Dio fordonis ilin al malaprobinda menso, por ke ili faru nedecajxojn;


Ri rox achi xcˈuleˈ cˈa chukaˈ riqˈui ri malcaˈn ixok, pero can achiˈel ri xquicˈulwachij el ri ye caˈiˈ nabey rachˈalal, can queriˈ cˈa chukaˈ xucˈulwachij el riyaˈ. Y chi ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ queriˈ xquicˈulwachilaˈ el. Y majun cˈa chique ri ye wukuˈ achiˈaˈ riˈ ri xecˈojeˈ ta ca ralcˈual. 	 kaj la tria sxin prenis; kaj tiel same ankaux la sep ne lasis infanojn, kaj mortis.


Y wi choj cˈa xtiben riyix chiquiwech y jabel yeˈichajij, xticˈul cˈa jun lokˈolaj sipanic ri majun bey xtiqˈuis ta, y rumariˈ riyix xtiyaˈox (xtyaˈ) cˈa ikˈij tek xtocˈulun chic ka ri Cristo, ri cajawalul ri pastores. 	 Kaj kiam elmontrigxos la CXefpasxtisto, vi ricevos la nevelkontan kronon de gloro.


Tek rubanon ca, konojel riyoj koyoben chic cˈa chi nika ri rucˈayewal pa kawiˈ, ruma ma xojcowin ta xkaben ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Dios. Can que wi cˈa riˈ nubij ri ley chikij. Yacˈa ri Dios xojrucol chuwech ri rucˈayewal riˈ. Queriˈ xuben ruma ri Cristo xbajix chuwech cruz kuma riyoj. 	 elvisxinte la dekreton kontraux ni en ordonoj skribitan, kiu estis al ni malfavora, kaj li forprenis gxin el la mezo, najlinte gxin al la kruco;


Y ri Pedro y ri ye julajuj chic apóstoles xebepaˈeˈ cˈa pe chiquiwech ri winek. Y ri Pedro xchˈo cˈa, y xubij: Achiˈaˈ israelitas ri yix petenak pa nicˈaj chic ruwachˈulef y riyix ri can yix aj waweˈ pa Jerusalem, tiwacˈaxaj cˈa ri xtinbij chiwe, y tiwetamaj 	 Sed Petro, starigxinte kun la dek unu, levis sian vocxon kaj parolis al ili, dirante:Ho Judoj kaj cxiuj logxantaj en Jerusalem, cxi tio estu al vi sciata, kaj auxskultu miajn vortojn.


Y ncˈutuj chukaˈ chare ri Dios chi xtuben ta chuwe chi xquicowin ta xquinapon iwuqˈui, wi queriˈ nrajoˈ Riyaˈ. Ruma cˈo chic kˈij wajowan chi yin aponak ta iwuqˈui. 	 cxiam petante, ke iel al mi jam fine prosperos veni al vi per la volo de Dio.


Y chukaˈ niquitzijolaˈ chi iwoyoben ri kˈij tek ri Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios, xtipe chic jun bey chilaˈ chicaj. Riyix iwetaman chi Riyaˈ xcˈastej el chiquicojol ri caminakiˈ ruma ri ruchukˈaˈ ri Dios. Y chukaˈ iwetaman chi ya Riyaˈ ri xkojcolo chuwech ri rucˈayewal ri xtipe. 	 kaj atendi Lian Filon el la cxielo, la Filon, kiun Li levis el la mortintoj, Jesuon, kiu nin savas de la estonta kolerego.


Y can kˈij kˈij cˈa yecˈo pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij y niquinimirisaj rubiˈ ri Dios. Amén. 	 kaj estis konstante en la templo, glorante Dion.


Riyaˈ xtucukubaˈ ta cˈa icˈuˈx riyix y xtuyaˈ ta cˈa iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi queriˈ can ruyon ta cˈa ri utz xtiben y xtibij. 	 konsolu viajn korojn kaj fortigu ilin por cxia bona faro kaj vorto.


Y riqˈui riˈ nikˈalajin chi tzˈaket ri ajowabel riche (rixin) ri Dios ri cˈo kiqˈui riche (rixin) chi queriˈ ma xtikaxibij ta kiˈ tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij. Ma xtikaxibij ta kiˈ ri cˈa yojcˈo na chuwech re ruwachˈulef ruma kacˈuan cˈa jun cˈaslen achiˈel rubanic ri rucˈaslen ri Jesucristo. 	 Jen kiel amo perfektigxis cxe ni:ke ni havu kuragxon en la tago de jugxo; cxar gxuste kia li estas, tiaj ankaux ni estas en cxi tiu mondo.


Tek riyix ma yixwaˈ ta riche (rixin) chi niben orar, ma tiben ta achiˈel niquiben ri winek ri xa caˈiˈ quipalej; ruma riyeˈ xa yebison ri yetzuˈun, riche (rixin) chi can nikˈalajin chiquiwech ri winek chi ma ye waynek ta. Y kitzij nbij chiwe, chi ri yebano queriˈ, riqˈui ri niquicˈul quikˈij chique ri winek, xquicˈul yan cˈa ri rajel ruqˈuexel. 	 Kaj kiam vi fastas, ne estu kiel la hipokrituloj, kun malgxoja mieno; cxar ili malbeligas sian vizagxon, por ke al homoj ili sxajnu fasti. Vere mi diras al vi:Ili jam ricevas sian rekompencon.


Xa yacˈa tek xutzˈet ri nuben ri nimalaj cakˈikˈ, xpe xibinriˈil chare. Y tek xunaˈ chi nibe ka chuxeˈ yaˈ, riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xubij: ¡Ajaf, quinacoloˈ! xchaˈ. 	 Sed vidante la venton, li timis, kaj komencante subakvigxi, li ekkriis, dirante:Sinjoro, savu min.


Y ruma chi ri nimalaj sacerdote xa jun relic winek, rumariˈ riyaˈ rajawaxic chi yerucamisaj chicop riche (rixin) chi yerutzuj (yerusuj) chuwech ri Dios, y ma xu (xe) ta wi ruma ri quimac ri winek, xa can ruma chukaˈ ri rumac riyaˈ. 	 kaj pro tio li devas, kiel por la popolo, tiel ankaux por si mem, oferi pro pekoj.


ri xcom kuma riyoj y xbiyin ri ruquiqˈuel, y rumariˈ tek yoj colotajnek chic y cuyutajnek chic ri kamac. 	 en kiu ni havas la elacxeton, la pardonon de pekoj;


Yacˈa ri nicˈaj chic sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví, can ye qˈuiy wi ri xeˈoc sacerdotes ruma ma xecowin ta xecˈojeˈ jurayil, xa xecom el. 	 Kaj ili ja farigxis pastroj multenombraj, cxar pro morto estas malpermesate al ili dauxri;


Can niquichubalaˈ cˈa chukaˈ ri Jesús y niquelesalaˈ ri aj cˈo pa rajquikˈaˈ riche (rixin) chi niquikˈosij pa rujolon (ruwiˈ). 	 Kaj ili kracxis sur lin, kaj prenis la kanon kaj frapis lian kapon.


Pero ri achi ri rumozo ri rey xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, tabanaˈ cˈa jun utzil chi caxuleˈ pa tinamit Capernaum, ruma chi ri nucˈajol ya xa nicom. 	 La kortegano diris al li:Sinjoro, malsupreniru, antaux ol mia fileto mortos.


Y chiˈiwonojel tinimaj cˈa quitzij quinojel ri aj kˈatbel tak tzij ri yecˈo, ruma ri Ajaf queriˈ nrajoˈ chi niben. Tinimaj cˈa rutzij ri aj kˈatbel tzij ri nibix rey chare, ruma ya riyaˈ ri aj kˈatbel tzij ri cˈo más rukˈij. 	 Submetu vin al cxiu homa institucio pro la Sinjoro; cxu al la regxo, la superreganto;


Rumacˈariˈ man cˈa tiyaˈ ta ca ri icukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma can cˈo jun nimalaj rajel ruqˈuexel ri xticˈul. 	 Tial ne forjxetu vian kuragxon, kiu havas rekompencon grandan.


Yacˈa ri nicˈaj chic xequichop ri mozos ri ye rutakon el ri rey, janiˈ na cˈa xquiben chique y xequicamisaj. 	 kaj la ceteraj, kaptinte liajn sklavojn, perfortis kaj mortigis ilin.


Yacˈa ri María Magdalena ntokˈ xcˈojeˈ ca ri chiriˈ chuchiˈ ri jul. Y tek riyaˈ ntokˈ cˈa, xluqueˈ ka riche (rixin) chi nitzuˈun oc chupan ri jul. 	 Sed Maria staris ekstere apud la tombo, plorante; kaj dum sxi ploris, sxi klinigxis, kaj enrigardis en la tombon;


Y ri winek ri yeˈapon cˈa riqˈui ri Juan ri Bautista, sibilaj cˈa ye qˈuiy. Yecˈo cˈa ri ye aj pa tinamit Jerusalem, ri tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Judea. Y yecˈo chukaˈ ri aj pa nicˈaj chic tinamit riche (rixin) ri Judea. Y chukaˈ can yecˈo cˈa ri yepe cˈa quelaˈ chunakajal ri raken yaˈ Jordán. Can quinojel cˈa ri winek riˈ ri yeˈapon riqˈui. 	 Tiam eliris al li Jerusalem kaj la tuta Judujo kaj la tuta cxirkauxajxo de Jordan;


Tibanaˈ cˈa achiˈel niquiben ri mozos pa jun jay. Ri mozos coyoben ajan (jampeˈ) nitzolin pe ri quipatrón ri benak pa jun cˈulanen, riche (rixin) chi queriˈ tek noka y nisiqˈuin (noyon) apo, can yacˈariˈ niquijek pe ruchiˈ ri jay chuwech. 	 kaj vi mem estu similaj al viroj, kiuj atendas sian sinjoron, kiam li revenos de la edzigxa festo; por ke ili tuj malfermu al li, kiam li venos kaj frapos.


Que ta cˈa riˈ ri naˈoj nicˈojeˈ iwuqˈui riche (rixin) chi queriˈ ronojel kˈij ri xquixcˈaseˈ el, ya ta cˈa ri ruraybel ri Dios ri niben el y man ta ya ri nirayij riyix. 	 por ke vi travivu la reston de la enkarna tempo jam ne laux la voluptoj de homoj, sed laux la volo de Dio.


¿Achique nibij riyix? ¿La xajan cami xinben chi xinchˈutinirisaj wiˈ riche (rixin) chi xinyaˈ ikˈij riyix? ¿La xajan cami xinben riyin chi majun wajel xincˈutuj chiwe tek xinapon iwuqˈui riche (rixin) chi xintzijoj ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri niyaˈo colotajic? Ma xajan ta. 	 Aux cxu mi pekis, humiligante min, por ke vi estu altigitaj, en tio, ke mi senpage predikis al vi la evangelion de Dio?


Wi riyix yeˈicuy ri winek ri cˈo pokon niquiben chiwe, ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj can xquixrucuy cˈa chukaˈ riyix. 	 CXar se vi pardonas al homoj iliajn kulpojn, via Patro cxiela ankaux pardonos al vi.


Y ri Jesús xubij cˈa chare: ¿Achique ruma tek nabij utz chuwe riyin? Ruma majun winek ri utz ta, xa can xu (xe wi) Jun ri utz y riˈ ya ri Dios. 	 Kaj Jesuo diris al li:Kial vi nomas min bona? neniu estas bona krom Unu, nome Dio.


Y can kitzij wi chi ri naˈoj ri cˈo riqˈui ri Dios sibilaj nim, ruma jun naˈoj ri xa coˈol chuwech ri Dios, majun winek nikˈiˈo ta, astapeˈ jun winek ri can qˈuiy runaˈoj cˈo. Y queriˈ chukaˈ ri uchukˈaˈ ri xa coˈol chuwech ri Dios, majun winek nikˈiˈo ta, ruma más nim que chuwech ri uchukˈaˈ riche (rixin) ri winek. 	 CXar la malsagxeco de Dio estas pli sagxa ol homoj; kaj la malforteco de Dio estas pli forta ol homoj.


Riyix wech aj Israel can sibilaj yixquicot tek nibix israelitas chiwe, ruma ri Dios chiwe riyix xuyaˈ wi ri ley. Y chukaˈ sibilaj ninimirisaj iwiˈ xa ruma nibij chi yix rutinamit ri Dios. 	 Sed se vi estas nomata Judo, kaj apogas vin sur la legxon, kaj fieras pri Dio,


Y ruma ri Tataˈixel sibilaj yirajoˈ riyin ri Rucˈajol, rumariˈ tek Riyaˈ nucˈut chinuwech ronojel ri rusamaj. Y yecˈo samaj más ye nimaˈk que chuwech reˈ ri xtucˈut chinuwech. Y tek nitzˈet ri nben riyin, riyix can xtimey. 	 CXar la Patro amas la Filon, kaj montras al li cxion, kion Li mem faras; kaj Li montros al li farojn pli grandajn ol cxi tio, por ke vi miru.


Y ri Jesús xubij chare ri ixok: Xacˈachoj, ruma chi xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui. Wacami cˈa, catzolin; ruma xawil yan uxlanibel cˈuˈx. 	 Kaj li diris al la virino:Via fido vin savis; iru en pacon.


Y ri circuncisión ri xban chare, retal chi xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac ruma xucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Dios. Pero riyaˈ xtzˈetetej yan ruma ri Dios chi majun rumac tek cˈa ma jane banon ta ri circuncisión chare, y rumariˈ nibix chi riyaˈ quitataˈ quinojel ri niquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui ri Dios y yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac, astapeˈ ma banon ta ri circuncisión chique. 	 kaj li ricevis la signon de cirkumcido, kiel sigelon de la virto de la fido, kiu ekzistis en lia necirkumcido; por ke li estu la patro de cxiuj, kiuj ankoraux en necirkumcido kredas, por ke virto estu kalkulata al ili;


Ri xintek cˈa rubixic chiwe, can riqˈui cˈa okˈej xinben el. Can riqˈui cˈa kˈaxomal y pokonal, ruma sibilaj yixinchˈob ruma ri icˈulwachin. Ri xintek cˈa el rubixic chiwe ma riche (rixin) ta cˈa chi yixinyaˈ pa bis riyix, ma que ta riˈ, xa riche (rixin) chi riyix niwetamaj y titzˈetaˈ chi riyin can sibilaj cˈa yixinwajoˈ. 	 CXar el multe da aflikto kaj kora dolorego mi skribis al vi kun multaj larmoj, ne por ke vi malgxoju, sed ke vi sciu la amon, kiun mi havas al vi abunde.


Y tek njachon chic cˈa ca ri ofrenda riˈ, yacˈariˈ tek xquibe pan España y yacˈariˈ tek xquikˈax el iwuqˈui riyix. 	 Tial, plenuminte cxi tion, kaj sigelinte por ili cxi tiun frukton, mi ekiros Hispanujon, kaj vizitos vin survoje.


Y ri Pilato xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Yit cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas? xchaˈ chare. Y ri Jesús xubij cˈa: Jaˈ (je), queriˈ, can achiˈel ri xabij, xchaˈ. 	 Kaj Pilato demandis lin, dirante:CXu vi estas la Regxo de la Judoj? Kaj li responde al li diris:Vi diras.


Wachˈalal, riyin sibilaj yiquicot iwuma riyix, ruma can yinoka wi chiˈicˈuˈx. Y riyix can niben wi ri ncˈutun ca chiwech. 	 Mi lauxdas vin, ke vi min memoras en cxio, kaj ke vi firme tenas la tradiciojn, gxuste kiel mi transdonis ilin al vi.


Xa yacˈa ri ma utz ta chi ninimirisaj iwiˈ riyix y nikasaj ta quikˈij ri wech aj Israel ri xeˈelesex el. Ruma iwetaman chi ma ya ta ri rukˈaˈ ri cheˈ ri ye chapayon riche (rixin) ri rucˈamal, xa ya ri rucˈamal ri chapayon quiche (quixin). Y riyix xa yix rukˈaˈ ri cheˈ y ma yix rucˈamal ta. 	 ne fieru super la brancxoj; sed se vi fieras, ne vi portas la radikon, sed la radiko portas vin.


Juyiˈ oc quiwech ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, ruma yecˈo ri yebano chique chi yemacun. Can cˈo wi cˈa chi queriˈ nicˈulwachitej chuwech re ruwachˈulef. Pero juyiˈ cˈa oc ruwech ri winek ri nibano chare jun chic chi nimacun. 	 Ve al la mondo pro faliloj! cxar estas necese, ke venu faliloj, sed ve al tiu homo, per kiu la falilo venas!


Y can achiˈel rubanic ri xaben pe chuwe riyin riche (rixin) chi xinatek pe chubanic ri asamaj chuwech re ruwachˈulef, can queriˈ cˈa chukaˈ nben riyin chique re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe. Can ye ntakon wi cˈa chubanic ri asamaj chuwech re ruwachˈulef. 	 Kiel Vi min sendis en la mondon, tiel ankaux mi ilin sendis en la mondon.


Y riyoj ruma chi kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek nikˈax chkawech chi can ya wi ri Dios ri xbano re ruwachˈulef y ronojel ri cˈo chicaj. Y riche (rixin) chi xuben ronojel reˈ ma xucusaj ta ni jun cosa tzˈetetel. Xaxu (xaxe wi) xubij chi quecˈojeˈ y can yariˈ tek xecˈojeˈ. 	 Per la fido ni komprenas, ke la mondagxoj estas kreitaj per vorto de Dio, tiel ke tio, kio estas vidata, ne estas farita el aperantajxoj.


Pero ri itzel mozo, wi xa nuchˈob ka pa ránima: Ri nupatrón riˈ xa cˈa ma jane noka ta na, nichaˈ; 	 Sed se tiu malbona servisto diros en sia koro:Mia sinjoro malfruas;


Ri Pilato tek xracˈaxaj ri xquibij ri winek, chi ri Jesús nubij chi Rucˈajol ri Dios, xpe cˈa más xibinriˈil chare. 	 Kiam do Pilato auxdis tiun diron, li des pli timis;


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chare ri achi: ¿Achique abiˈ? Y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi xubij: Yoj qˈuiy ri nubiˈ, xchaˈ. Queriˈ xubij ruma can ye qˈuiy ri itzel tak espíritu ri yecˈo riqˈui ri achi riˈ. 	 Kaj Jesuo demandis lin:Kia estas via nomo? Kaj li diris:Legio; cxar multaj demonoj eniris en lin.


Ri Simón xubij: Riyin nbij chi ya ri más qˈuiy rucˈas rubanon riqˈui. Jaˈ (je), can queriˈ achiˈel ri xabij, xchaˈ ri Jesús chare ri Simón. 	 Simon responde diris:Tiu, mi supozas, al kiu li pardonis la pli grandan sxuldon. Kaj li diris al li:Vi prave jugxis.


Wacami cˈa, ri Ajaf Dios xtuyaˈ pe rucˈayewal pan awiˈ. Xcamoyir, y xtikˈax cˈa jun tiempo ri ma xtatzˈet ta ruwech ri kˈij. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ ri Pablo, can yacˈa chukaˈ riˈ tek ma xtzuˈun ta chic ri achi aj itz. Rumariˈ riyaˈ nucanoj cˈa jun ri niyuken ta chukˈaˈ, ruma xmakeˈ pa kˈekuˈm. 	 Kaj nun jen la mano de la Sinjoro estas sur vi, kaj vi estos blinda, ne vidante la sunon dum kelka tempo. Kaj tuj falis sur lin nebulo kaj mallumo, kaj cxirkauxvagante, li sercxis mankondukantojn.


Y yacˈariˈ tek ri Simón Pedro xubij chique ri rachibil: Riyin yibe na chuchapic car, xchaˈ. Y ri rachibil xquibij: Riyoj chukaˈ yojbe awuqˈui. Y can quinojel cˈa xebe y xeˈoc el pa jun jucuˈ. Riyeˈ astapeˈ jun akˈaˈ xecˈaseˈ chuchapic car, majun car ri xquichop ta. 	 Simon Petro diris al ili:Mi iras, por fisxkapti. Ili diris al li:Ni ankaux iras kun vi. Ili do eliris, kaj iris sur la sxipon; kaj tiun nokton ili nenion kaptis.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, y ri aj tzˈibaˈ, can yacˈariˈ tek riyeˈ can ta cˈo xcajoˈ chi xquichop ta el ri Jesús, ruma xquinabej chi ri achiˈaˈ kajoy tak ulef ri xerunataj chupan ri cˈambel tzij, xa chiquij riyeˈ xchˈo wi. Pero ma xquichop ta el, ruma niquixibij quiˈ chiquiwech ri winek ri yecˈo riqˈui. Y xebe. 	 Kaj la skribistoj kaj cxefpastroj celis meti manojn sur lin en tiu sama horo, kaj ili timis la popolon; cxar ili eksciis, ke kontraux ili li parolis cxi tiun parabolon.


Can quinojel cˈa jabel xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz. Y cˈa cˈo na cˈa cablajuj chaquech ri xnoj ca riqˈui ri caxlan wey rachibilan car ri xmolotej ca, ri xa ma xqˈuis ta. 	 Kaj cxiuj mangxis kaj satigxis; kaj oni kolektis da postrestintaj fragmentoj dek du plenajn korbojn.


Rumariˈ ri Pablo can riqˈui ruchukˈaˈ xchˈo chare ri achi, y xubij chare: Cayacatej y capaˈeˈ choj. Y ri achi can yacˈariˈ xropin y xuchop nibiyin el. 	 diris per lauxta vocxo:Starigxu rekte sur viaj piedoj. Kaj li salte levigxis kaj piediris.


Y cˈacˈariˈ ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xel el chiriˈ y xbe cˈa quelaˈ pa Judea. Y xkˈax cˈa jucˈan chic chare ri raken yaˈ Jordán. Chiriˈ, sibilaj ye qˈuiy winek xquimol chic quiˈ riqˈui. Y Riyaˈ xuchop chic cˈa rucˈutic ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech, can achiˈel wi rubanon pe. 	 Kaj li foriris de tie, kaj venis en la limojn de Judujo kaj trans Jordanon; kaj homamasoj kunvenis denove al li, kaj laux sia kutimo li instruis ilin denove.


Tinimirisaj cˈa rubiˈ ri Dios ruma ri rukˈatbel tzij can kitzij y can choj wi; ruma can xuyaˈ wi rucˈayewal pa ruwiˈ ri ixok ri itzel rucˈaslen, ri xbano chique ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef chi xquiyaˈ ca ri Dios ruma xeka pa mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanoj quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. Y ri Dios, xuyaˈ cˈa ruqˈuexel chare ri ixok ri itzel rucˈaslen, ri yerucamisaj ri ye rusamajel ri Dios, xechaˈ ri winek riˈ. 	 cxar veraj kaj justaj estas Liaj jugxoj; cxar Li jugxis la grandan malcxastistinon, kiu infektis la teron per sia malcxasteco, kaj Li vengxis la sangon de Siaj servistoj el sxia mano.


Y tek yixapon cˈa pa jun jay, ri nabey cˈo chi niben, ya ri yeˈiyalaˈ rutzil quiwech ri winek. Y nibij cˈa chique: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx riche (rixin) ri Dios ri xticˈojeˈ iwuqˈui chupan re jay reˈ, quixchaˈ chique. 	 Kaj en kiun ajn domon vi eniros, unue diru:Paco al cxi tiu domo.


Y ri ye caˈiˈ discípulos ri ye rucˈajol ri achi ri Zebedeo rubiˈ, xejel apo riqˈui ri Jesús, cachibilan ri quiteˈ. Y ri quiteˈ xxuqueˈ xmajeˈ ka chuwech ri Jesús riche (rixin) chi nucˈutuj jun utzil chare. 	 Tiam venis al li la patrino de la filoj de Zebedeo, kun siaj filoj, adorklinigxante kaj farante al li peton.


Y ri Jesús xubij cˈa: Rumariˈ xinbij chiwe chi majun winek ri nicowin ta nipe wuqˈui, wi ma yaˈon ta pe chare ruma ri Tataˈixel chi nucukubaˈ rucˈuˈx wuqˈui. 	 Kaj li diris:Tial mi diris al vi, ke neniu povas veni al mi, se tio ne estas donita al li de mia Patro.


Y ri Pablo can xrajoˈ cˈa xapon chupan ri lugar riˈ, y xoc ta apo riche (rixin) chi nichˈo chiquiwech ri winek, yacˈa ri kachˈalal ma xquiyaˈ ta kˈij chare. 	 Kaj kiam Pauxlo volis eniri antaux la popolon, la discxiploj tion ne permesis al li.


Y kitzij chi queriˈ quibanon pe chake y cˈa que na riˈ yetajin wacami. Ruma yojwayjan, nichakiˈj kachiˈ, lawaloˈ ti katziak, nipakˈilox kapalej chi kˈaˈ, y majun kachoch. 	 Ecx gxis la nuna horo ni malsatas kaj soifas, kaj ni estas nudaj, kaj ni estas batataj kaj senhejmaj;


Riyit nanimaj chi can xu (xe wi) jun Dios cˈo. Riˈ can utz wi. Pero ma xu (xe) ta wi riˈ ri rajawaxic. Ruma ri itzel tak espíritu chukaˈ can niquinimaj chi can xu (xe wi) jun Dios cˈo y chukaˈ yebarbot (yebaybot) chuwech ruma xibinriˈil. 	 Vi ja kredas, ke Dio estas unu; vi faras bone; la demonoj ankaux kredas kaj tremas.


Y yacˈa tek ri aj kˈatbel tzij xucˈutuj chic jun bey chique ri winek riˈ chi achique cˈa chique chi ye caˈiˈ ri nrelesaj el, ri winek riˈ can yacˈariˈ xquibij: Ya ri Barrabás tawelesaj el, xechaˈ. 	 Sed la provincestro responde diris al ili:Kiun el la du vi volas, ke mi liberigu al vi? Kaj ili diris:Barabason.


Y tek xinoka riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, riyin ntij caxlan wey y nkum chukaˈ ruyaˈal uva. Y ye qˈuiy yebin chi xu (xe wi) waˈin nwajoˈ, y niquibij chukaˈ chi yin jun kˈabarel, chi yin cachibil ri cˈutuy tak alcawal y yin cachibil chukaˈ ri aj maquiˈ. Yacˈa ri runaˈoj ri Dios can nikˈalajin pa quicˈaslen ri ye ralcˈual chic, chi can choj wi, xchaˈ ri Jesús. 	 La Filo de homo venis, mangxante kaj trinkante, kaj ili diras:Jen mangxegulo kaj vindrinkulo, amiko de impostistoj kaj pekuloj! Kaj la sagxeco estas pravigita de siaj faroj.


Y ri Pilato xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Quixbiyin cˈa y queˈicˈuaj cˈa el la achiˈaˈ ye chajinel. Tibanaˈ cˈa ca rubanic chi utz, achiˈel ri iwetaman riyix chi utz nuben ca, xeˈucheˈex el. 	 Pilato diris al ili:Vi havas gardistaron; iru, kaj gardu gxin laux via eblo.


Ruma tek xtapon ri kˈij chi ri caminakiˈ xquecˈastej el, ri achi ma xticˈojeˈ ta chic rixjayil, ni ri ixok ma xticˈojeˈ ta chic rachijil, ruma can majun chic cˈulanen xtibanatej. Riyeˈ xa can xqueˈoc cˈa achiˈel ri ruˈángeles ri Dios chilaˈ chicaj. 	 CXar en la relevigxo oni nek edzigxas nek edzinigxas, sed estas kiel angxeloj en la cxielo.


Y ri Esteban xmuk y sibilaj cˈa xokˈex cuma ri achiˈaˈ ri can cˈo cˈa Dios pa cánima. 	 Kaj piuloj enterigis Stefanon, kaj faris pri li grandan funebron.


Riyix ticˈuaj cˈa ri nuyugo chrij tak iwiˈ, y tiwetamaj cˈa chuwij riyin, chi riyin ncˈuan jun cˈaslen chˈuchˈuj y nchˈutinirisan wiˈ. Can quecˈariˈ tibanaˈ riyix riche (rixin) chi ri iwánima xtril uxlanen. 	 Metu sur vin mian jugon, kaj lernu cxe mi, cxar mi estas milda kaj korhumila; kaj vi trovos ripozon por viaj animoj.


Xpe cˈa ri Jesús xubij chique ri winek ri yecˈo chiriˈ: Riyin nwajoˈ cˈa ncˈutuj chiwe: ¿La más cami rucˈamon chi niban utzil pa jun uxlanibel kˈij o xa ya ri etzelal? ¿Ri nicol jun winek chuwech ri camic o ri nicamisex? ¿Achique nichˈob riyix? xchaˈ chique. Pero quinojel majun xquibij ta. 	 Kaj li diris al ili:CXu estas permesate bonfari en sabato, aux malbonfari? savi vivon, aux mortigi? Sed ili silentis.


Ri chilaˈ chicaj ri acuchi (achique) cˈo wi ri Nataˈ, cˈo cˈa sibilaj qˈuiy cˈojlibel ri xquecˈojeˈ wi ri yeˈapon riqˈui. Wi xa man ta kitzij chi queriˈ, riyin xinbij yan ta chiwe. Wacami yibe chubanic y chuchojmirisaxic ri icˈojlibel chilaˈ chicaj riqˈui ri Nataˈ. 	 CXe la domo de mia Patro estas multe da logxejoj; se ne tiel estus, mi dirus al vi; mi iras, por pretigi por vi lokon.


Y ri Dios chukaˈ xunimirisaj cˈa rukˈij ri Jesús, riqˈui ri xutzˈuyubaˈ apo pa rajquikˈaˈ y xuben chare chi ya Riyaˈ ri xoc Colonel y ucˈuey kiche (kixin), riche (rixin) chi queriˈ nuyaˈ kˈij chake riyoj israelitas riche (rixin) chi nitzolin pe kacˈuˈx riqˈui ri Dios y nicuyutej kamac. 	 Lin altigis Dio per Sia dekstra mano, por esti Estro kaj Savanto, por doni al Izrael penton kaj pardonadon de pekoj.


Y riqˈui jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David ri xalex wi ri Jesús, can achiˈel ri tzujun (sujun) pe ruma ri Dios, riche (rixin) chi yojrucol riyoj israelitas. 	 El lia idaro Dio laux promeso venigis al Izrael Savanton, Jesuon,


Y ri Ajaf xchˈo cˈa riqˈui ri Pablo pa jun chakˈaˈ, xucˈut cˈa riˈ chuwech pa jun achiˈel achicˈ, y xubij cˈa chare: Man cˈa taxibij ta awiˈ y ma tatanabaˈ ta rubixic ri nuchˈabel chique ri winek. 	 Kaj la Sinjoro diris per vizio nokte al Pauxlo:Ne timu, sed parolu, kaj ne silentu;


Y riyix tibanaˈ utzil tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal ri yecˈo pa tinamit Laodicea. Y tiyaˈ chukaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Ninfas y quinojel ri quiniman chic ri Jesucristo ri nibix iglesia chique ri niquimol quiˈ pa rachoch riyaˈ. 	 Salutu la fratojn en Laodikea, kaj Nimfason, kaj la eklezion en ilia domo.


Ri kˈij cˈa riˈ, xa nakaj chic cˈa cˈo ri jun chique ri quinimakˈij ri israelitas ri pascua rubiˈ. 	 Kaj la Pasko, la festo de la Judoj, estis proksima.


Rumariˈ riyix quixtzeˈen y quixquicot cˈa, ruma nim rajel ruqˈuexel ri xticˈul chilaˈ chicaj. Ruma ri tijoj pokonal ri nikˈaxaj riyix wacami, can queriˈ chukaˈ xquikˈaxaj ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, achiˈaˈ ri xecˈojeˈ el nabey que chiwech riyix. 	 GXoju kaj ravigxu, cxar via rekompenco estos granda en la cxielo; cxar tiel oni persekutis la profetojn, kiuj estis antaux vi.


Pero xapon jun kˈij ri yaˈ riˈ xqˈuiy ruma ri nimalaj job, y ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef ri ma xquinimaj ta ri Dios, xeqˈuis ruma yaˈ. 	 per kio la tiama mondo, diluvite, pereis;


Y queriˈ chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu yojrutoˈ riche (rixin) chi riyoj yojcowin nikoyobej riqˈui cochˈonic ri utzil riˈ, ruma retaman chi majun kachukˈaˈ. Yojrutoˈ chukaˈ riqˈui ri kaˈoraciones, ruma riyoj ma ketaman ta achique ri nicˈatzin chi nikacˈutuj chare ri Dios. Nuyaˈ cˈa pa tak kánima ri achique nicˈatzin chi nikacˈutuj chare ri Dios. Can nucˈutuj wi cˈa kuma riyoj, y nucˈutuj riqˈui jun nimalaj kˈaxon, ri ma nikil ta rubixic riqˈui chˈabel. 	 Kaj tiel same la Spirito ankaux helpas nian malfortecon; cxar ni ne scias, kiel pregxi dece, sed la Spirito mem propetadas por ni per gxemoj neeldireblaj;


Rumacˈariˈ riyix, ronojel ri tzij ri nitzijoj pa kˈekuˈm, ronojel riˈ xtel rutzijoxic pa sakil. Y ronojel cˈa chˈabel ri pan ekal ibin pa tak ixquin ri pa tak jay, xtetamex na cuma ri winek y xtiquirek quichiˈ chubixic cˈa pa ruwiˈ tak jay. 	 Tial, kion vi diris en la mallumo, tio estos auxdita en la lumo; kaj kion vi parolis en orelon en internaj cxambroj, tio estos proklamita sur la tegmentoj.


Y yacˈariˈ tek xkatzˈet jun ruwachˈulef ri cˈo pa mar, ri Chipre rubiˈ, y ya ri pa kajxocon ri xcˈojeˈ wi ca, ruma ri barco ri ucˈuayon kiche (kixin), xa can choj ruchapon bey cˈa pa Siria. Y ya ri pa tinamit Tiro xojapon wi, ruma ri barco rucˈuan el ejkaˈn riche (rixin) chi nberuyaˈ na ca chiriˈ. 	 Kaj ekvidinte Kipron kaj lasinte gxin maldekstre, ni veturis al Sirio, kaj elsxipigxis en Tiro; cxar tie la sxipo devis sensxargxigxi.


Y chiriˈ pan Atalia ri Pablo y ri Bernabé xeˈoc cˈa el pa jun barco riche (rixin) chi yetzolin cˈa pa tinamit Antioquía, ri acuchi (achique) xejach wi el pa rukˈaˈ ri Dios cuma ri kachˈalal, chi ya ta ri rutzil ri Dios yetoˈo chubanic ri samaj ri xbecˈachoj ca. 	 kaj de tie ili sxipiris al Antiohxia, de kie ili estis konfiditaj al la graco de Dio por la laboro, kiun ili plenumis.


Tiquicot ri iwánima ruma iwoyoben ri utzil ri xtuyaˈ ri Dios. Ticochˈoˈ ronojel ri tijoj pokonal ri nikˈaxaj. Ma quixtaneˈ ta chi niben orar. 	 en espero gxojaj, en aflikto paciencaj, en pregxado persistaj;


Y ri Jesús xuchop chic cˈa rubey y xapon pa jun aldea. Y chiriˈ chupan ri aldea riˈ cˈo cˈa jun ixok ri Marta rubiˈ, y riyaˈ xucˈul apo ri Jesús pa rachoch. 	 Kaj dum ili vojagxis, li eniris en unu vilagxon; kaj virino, nomata Marta, akceptis lin en sian domon.


Xepe ri principaliˈ tak sacerdotes y ri achiˈaˈ aj tzˈibaˈ, xquibij cˈa chare ri Jesús: ¿Nawacˈaxaj cˈa ri yetajin chubixic ri acˈalaˈ? xechaˈ. Y xpe ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Jaˈ (je), nwacˈaxaj. Y riyix, ¿la majun bey cami isiqˈuin chupan ri ruchˈabel ri Dios tek nubij: Riyit Dios can abanon chique ri acˈalaˈ y chique ri cˈa yetzˈuman na chi ntel chˈabel pa quichiˈ riche (rixin) chi nacˈul akˈij acˈojlen? 	 kaj diris al li:CXu vi auxdas, kion cxi tiuj diras? Kaj Jesuo diris al ili:Jes; cxu vi neniam legis:El la busxo de junaj infanoj kaj sucxinfanoj Vi perfektigis lauxdon?


Yacˈa ri winek ri can yequibanalaˈ ri kitzij, can yebe chupan ri Sakil, riche (rixin) chi yekˈalajin jabel chi yecowin niquiben ri nrajoˈ ri Dios, ruma xa jun chic quibanon riqˈui Riyaˈ. 	 Sed tiu, kiu faras la veron, venas al la lumo, por ke liaj faroj estu montrataj, ke ili estas faritaj en Dio.


Y ye qˈuiy cˈa ri xecˈojeˈ yan nabey que chinuwech riyin, ri xa ye junan quiqˈui ri alekˈomaˈ y xa ye achiˈel ri yeˈelekˈ ca pa tak bey. Pero ma xetzekelbex ta cuma ri tak nucarneˈl. 	 CXiuj, kiuj venis pli frue ol mi, estas sxtelistoj kaj rabistoj; sed la sxafoj ne auxskultis ilin.


Queriˈ cˈa chukaˈ riyoj, ¿achique ta cami rubanic xtikaben chi yojcolotej, wi xa ma nikayaˈ ta rejkalen ri nimalaj colotajic ri xtzijox ca nabey ruma ri Ajaf, y xtzijox chukaˈ chake cuma ri xeˈacˈaxan riche (rixin)? 	 kiamaniere ni forsavigxos, malsxatinte tian gravan savon? kiu, unue ekanoncite per la Sinjoro, estas konfirmita al ni de la auxdintoj;


Y ri Pilato, ruma cˈa can nrajoˈ wi nucol el ri Jesús, xchˈo chic cˈa jun bey chique ri winek. 	 Kaj Pilato, volante liberigi Jesuon, denove parolis al ili;


Y can ruchojmirisan chic riˈ riche (rixin) chi nuben achiˈel nuben jun achi tek nujoskˈij ri rutrigo pan era, ri can cˈo chic jun horqueta pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nuqˈuek chuwacakˈikˈ ri trigo ri chˈayon chic. Ri trigo ri nuchayuj ca riˈ, yariˈ ri numol y nuyec. Yacˈa ri raken ri trigo ri nucˈuaj el cakˈikˈ, xa nuporoj pa kˈakˈ ri majun bey nichuptej ta. 	 lia ventumilo estas en lia mano, kaj li elpurigos sian drasxejon, kaj li kolektos sian tritikon en la grenejon; sed la grenventumajxon li bruligos per fajro neestingebla.


Y ri Jesús nitzijon benak quiqˈui, xubij cˈa chique: Nacanek. Ri iwánima riyix cˈayef (cuesta) jubaˈ chi nunimaj ri quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Kaj li diris al ili:Ho malsagxuloj kaj kore malviglaj por kredi cxion, kion la profetoj antauxparolis!


Ri jun cˈa tzij ri xubij ri Jesús, can xetamex cˈa cuma ri kachˈalal. Y ri kachˈalal can xquichˈob cˈa chi ri jun discípulo riˈ can man cˈa xticom ta. Pero ri xubij ri Jesús xa ma que ta riˈ ntel wi chi tzij, ruma Riyaˈ xa xubij cˈa: Wi riyin nwajoˈ chi riyaˈ cˈa qˈues na tek xquipe chic jun bey, ma rajawaxic ta chi yariˈ ri nachˈob. 	 Tial inter la fratoj disiris la famo, ke tiu discxiplo ne mortos; tamen Jesuo ne diris al li, ke li ne mortos, sed:Se mi volas, ke li restu, gxis mi venos, kio estas al vi?


Yacˈa ri jun chique ri rudiscípulos, ri sibilaj najowex ruma ri Jesús, ye rakˈel cˈa junan riqˈui ri Jesús. 	 Estis apud la sino de Jesuo unu el liaj discxiploj, kiun Jesuo amis.


Y caˈiˈ cˈa junaˈ xkˈax, y ri Pablo cˈa cˈo na cˈa chiriˈ pa cárcel. Y ri Félix ri aj kˈatbel tzij xjal el y xpe ri Porcio Festo pa ruqˈuexel. Y ri Félix xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi utz nitzˈet cuma ri winek israelitas, rumariˈ can cˈa xuyaˈ na ca ri Pablo pa cárcel. 	 Sed post du jaroj Felikso estis anstatauxita de Porcio Festo; kaj Felikso, dezirante akiri favoron cxe la Judoj, lasis Pauxlon ligita.


Y tek ri achi Simón rubiˈ xutzˈet chi nika pe ri Lokˈolaj Espíritu pa quiwiˈ ri winek, tek ri apóstoles niquiyaˈ quikˈaˈ pa quiwiˈ, ri Simón xutzuj (xusuj) cˈa puek chique, 	 Kaj kiam Simon vidis, ke la Sankta Spirito estis donata per la surmetado de la manoj de la apostoloj, li proponis al ili monon,


Y nimakˈaˈ yan cˈa chupan ri nabey kˈij chare ri semana, xebe cˈa chuchiˈ ri jul. Y tek ntel pe ri kˈij, yacˈariˈ tek xeˈapon. 	 Kaj tre frue en la unua tago de la semajno ili venis al la tombo, kiam la suno jxus levigxis.


Yacˈa riyin nbij chiwe: Can queˈiwajoˈ cˈa ri yeˈetzelan iwuche (iwixin); ticˈutuj cˈa chare ri Dios chi yeruben ta bendecir ri winek ri yerayin itzel pan iwiˈ; tibanaˈ utzil chique ri xa ma utz ta quinaˈoj iwuqˈui riyix; y tibanaˈ chukaˈ orar pa quiwiˈ ri yeˈokotan y yeyokˈo iwuche (iwixin). 	 sed mi diras al vi:Amu viajn malamikojn, kaj pregxu por viaj persekutantoj;


Ruma ri ixok riˈ can rubilon cˈa pe pa ránima: Xa riqˈui ta nchop el jubaˈ rutziak ri Jesús, yicˈachoj. 	 CXar sxi diris:Se mi nur tusxos lian mantelon, mi estos sanigita.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y ri Isaías rutzˈiban ca: Cˈo jun riy rumam ri Isaí xticˈojeˈ y xtoc jun aj kˈatbel tzij pa quiwiˈ ri ma ye israelitas ta, y ri winek riˈ can xticoyobej cˈa chi niquil utzil riqˈui. 	 Kaj ankaux Jesaja diras: Estos radiko de Jisxaj, Kaj la starigxanto por regi la naciojn. Al li celados la nacioj.


Y ri Herodes, jun chique ri ye cajiˈ aj kˈatbel tak tzij chupan ri tiempo riˈ, can yeracˈaxalaˈ cˈa ronojel ri yerubanalaˈ ri Jesús. Pero ma nril ta cˈa achique ri nunimaj, ruma yecˈo yebin chi ri nibano queriˈ ya ri Juan ri Bautista ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Kaj la tetrarhxo Herodo auxdis pri cxio, kio farigxis; kaj li embarasigxis, cxar iuj diris, ke Johano levigxis el la mortintoj;


Y yacˈa tek cˈo chic ri boron wuj pa rukˈaˈ, ri ye cajiˈ ri can cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech y ye cachibilan ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij, xexuqueˈ xemajeˈ ka chuwech ri achiˈel Alaj Carneˈl. Y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ riˈ quicˈualon cˈa arpa y quicˈualon chukaˈ achiˈel vasos ri ye banon riqˈui kˈanapuek ri quiyalon pon chupan. Y ri pon riˈ, ruqˈuexewach ri quiˈoraciones ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios. 	 Kaj kiam li prenis la libron, la kvar kreitajxoj kaj la dudek kvar presbiteroj falis antaux la SXafido, havantaj cxiu harpon, kaj orajn pelvojn plenajn de incenso, kiuj estas la pregxoj de la sanktuloj.


Y xquitzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Dios chiriˈ pa tinamit Perge. Y cˈacˈariˈ xebe pa tinamit Atalia. 	 Kaj parolinte la vorton en Perga, ili malsupreniris al Atalia;


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij chique: Chuwech re ruwachˈulef, ri achi nicˈojeˈ rixjayil y ri ixok nicˈojeˈ rachijil ruma cˈa cˈo na cˈulanen nibanatej. 	 Kaj Jesuo diris al ili:La filoj de cxi tiu mondo edzigxas kaj estas edzigataj;


Queriˈ xuben ri Dios riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) rukˈij rucˈojlen ruma ri nimalaj rutzil ránima pa kawiˈ. Y ruma cˈa ri rutzil ri kacˈulun, rumariˈ tek xa jun chic kabanon riqˈui ri lokˈolaj Rucˈajol. Y ri Dios, ruma chi can sibilaj nrajoˈ ri Rucˈajol, rumariˈ can yojrucˈul chukaˈ riyoj. 	 al la lauxdo de la gloro de Lia graco, per kiu Li favoris nin en la Amata;


Tek nikanataj ri rucamic ri Cristo, nikamatioxij chare ri Dios ri ruyaˈal uva ri nikakum y yariˈ ruquiqˈuel ri Cristo. Y tek nikakum, ¿la ma junan ta cami kawech nuben chake riqˈui ri Cristo? Y queriˈ chukaˈ ri caxlan wey ri nikawechˈ, yariˈ ruchˈacul ri Cristo, y tek nikatij, ¿la ma junan ta cami kawech nuben chake riqˈui ri Cristo? 	 CXu ne estas la kaliko de beno, kiun ni benas, partopreno en la sango de Kristo? CXu ne estas la pano, kiun ni dispecigas, partopreno en la korpo de Kristo?


Riyoj ketaman wi cˈa chi ri Moisés can xchˈo wi ri Dios riqˈui, yacˈa ri achi riˈ xa ma ketaman ta acuchi (achique) tipe wi, xechaˈ. 	 Ni scias, ke Dio parolis al Moseo; sed pri cxi tiu, ni ne scias, de kie li estas.


Y jun kˈij, tek ri Jesús cˈo chuchiˈ ri choy Genesaret, ye qˈuiy cˈa winek xeˈapon riqˈui, ruma chi nicajoˈ niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Y ri winek riˈ can sibilaj wi ye qˈuiy, rumariˈ niquipitzˈ ri Jesús. 	 Kaj dum la homamaso cxirkauxpremis lin kaj auxskultis la vorton de Dio, li staris apud la lago Genesaret;


Ni majun tiquilekˈaj el riqˈui ri quipatrón, xa can tiquitijaˈ quikˈij chi yeˈoc utzilaj tak mozos riche (rixin) chi queriˈ ri quipatrón can xtucukubaˈ rucˈuˈx quiqˈui. Queriˈ tiquibanaˈ riche (rixin) chi queriˈ ri winek can xtiquiyaˈ cˈa rukˈij ri ruchˈabel ri Dios ri Kacolonel. 	 ne sxtelantaj, sed montrantaj cxian bonan fidelecon; por ke ili ornamu en cxio la doktrinon de Dio, nia Savanto.


Ri Jesús sibilaj cˈa xujoyowaj ruwech ri achi ri rucˈulwachin ri yabil riˈ; rumariˈ Riyaˈ can yacˈariˈ tek xuchop apo y xubij chare: Nwajoˈ chi yacˈachoj. Tiqˈuis cˈa el re yabil reˈ chawij, xchaˈ chare. 	 Kaj kortusxite, li etendis la manon kaj tusxis lin, kaj diris al li:Mi volas; estu purigita.


Y can yacˈariˈ tek xpe jun nimalaj silonel chuwech ri ruwachˈulef, y jun cˈa chique ri lajuj partes riche (rixin) ri tinamit xwulutej. Y ye wukuˈ mil winek ri xecom ruma ri silonel. Yacˈa ri nicˈaj chic winek ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ, ri ma xecom ta, xpe cˈa nimalaj xibinriˈil chique. Y xquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. 	 Kaj en tiu horo farigxis granda tertremo, kaj dekono de la urbo falis; kaj en la tertremo mortis sep mil homoj; kaj la ceteraj plenigxis de timo, kaj donis lauxdon al la Dio de la cxielo.


Yin cˈa riyin ri Aj Yukˈ pero man cˈa xquicom ta el jurayil, xa xquicˈastej chic pe. Y xquixinwoyobej ri chilaˈ pa Galilea, xchaˈ ri Jesús. 	 Tamen post mia relevigxo, mi iros antaux vi en Galileon.


Ma ruma ta chi yix libre, ruma ta riˈ utz chi nitij ri tiˈij riˈ, ma que ta riˈ. Ruma wi nitij, y yixrutzˈet jun kachˈalal ri xa ma can ta cukul rucˈuˈx riqˈui ri Dios, man xa niben chare chi nitzak. 	 Sed gardu vin, por ke cxi tiu via libereco ne farigxu faligilo por la malfortuloj.


Yacˈa ri Jesús achiˈel ye majun ri winek chuwech. Choj xel pe chiquicojol ri winek y xbe el. 	 Sed li foriris, trapasinte tra ilia mezo.