Tiyaˈ chukaˈ rutzil quiwech ri Andrónico y Junias, ri ye nuwinak, y junan chukaˈ xojcˈojeˈ quiqˈui pa cárcel. Riyeˈ más nabey quiniman ri Cristo que chinuwech riyin. Y riyeˈ can jabel wi chukaˈ ye tzˈeton cuma ri nicˈaj chic apóstoles. 	 Salutu Andronikon kaj Junion, miajn parencojn kaj miajn kunkaptitojn, kiuj estas konataj inter la apostoloj, kaj ankaux estis en Kristo antaux ol mi.


Y tek ntajin cˈa ri nimakˈij, ri nimalaxel nisamej pa juyuˈ. Y tek xtzolin cˈa pe y xapon cˈa chunakajal ri jay, xracˈaxaj cˈa chi ntajin ri kˈojon y xajoj. 	 Sed la pli maljuna filo estis sur la kampo; kaj kiam li venis kaj alproksimigxis al la domo, li auxdis muzikon kaj dancadon.


Can acˈutun ri utzilaj bey riche (rixin) ri cˈaslen chinuwech, y sibilaj xtiquicot ri wánima tek xquicˈojeˈ awuqˈui, 	 Vi konigis al mi la vojojn de la vivo, Vi plenigos min per gxojo antaux Vi.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈiban ca, nubij: Riyin xtinyaˈ cˈa jun achiˈel Abej ri pa tinamit Sion. Y re achiˈel Abej reˈ can chaˈon wi. Can cˈo wi rejkalen, y can xticˈatzin wi chare ri xquina riche (rixin) ri jay, riche (rixin) chi ma nitzak ta. Y ri winek ri xqueniman riche (rixin) Riyaˈ, majun achique ruma xqueqˈuixbitej. 	 CXar estas enhavate en skribo: Jen Mi kusxigas en Cion bazangulan sxtonon, elektitan, valoregan; Kaj kiu lin fidas, tiu ne estos hontigita.


Xaxu (xaxe wi) ri tijonic ri ma can ta rucˈayewal chi nikˈax chiwech ri xinyaˈ chiwe, xinben chiwe achiˈel tak acˈalaˈ ri xa cˈa tzˈumaj na niquitij. Ruma xa cˈa yix achiˈel na acˈalaˈ y ma jane yixcowin ta nitij wey. Y cˈa que na riˈ ibanon wacami. 	 Mi nutris vin per lakto, ne per mangxajxoj; cxar vi ankoraux tion ne kapablis; kaj ecx nun vi ne kapablas;


Y tek ri winek ri ma ye israelitas ta xquicˈaxaj cˈa ri chˈabel ri xbix ka, can xequicot cˈa pa cánima, y xquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri ruchˈabel ri Ajaf Dios. Y can xquinimaj cˈa quinojel ri cˈo chi niquil na ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Kaj auxdinte tion, la nacianoj gxojis, kaj gloris la vorton de Dio; kaj el ili kredis cxiuj, kiuj estis difinitaj por eterna vivo.


Pero ri Jesús man cˈa xucukubaˈ ta rucˈuˈx quiqˈui ri winek riˈ, ruma Riyaˈ can retaman wi ri cˈo pa tak cánima quinojel ri winek. 	 Sed Jesuo ne konfidis sin al ili, cxar li konis cxiujn,


Can yacˈariˈ tek ri Pilato ri aj kˈatbel tzij xutij rukˈij riche (rixin) chi nucol ta el ri Jesús. Pero ri winek israelitas riqˈui quichukˈaˈ xechˈo, y xquibij: Wi xtacol el, ma yit ramigo ta chic ri César. Ruma wi cˈo chic jun winek ri nupoˈ anej riˈ chi ntoc rey, xa itzel cˈa nunaˈ chare ri César, xechaˈ chare. 	 CXe tio Pilato penis liberigi lin; sed la Judoj kriis, dirante:Se vi liberigos tiun, vi ne estas amiko de Cezaro; cxiu, kiu pretendas esti regxo, parolas kontraux Cezaro.


Y ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan tek xquicˈaxaj cˈa ri xubij, riyeˈ xquitzekelbej el ri Jesús. 	 Kaj la du discxiploj auxdis lin paroli, kaj sekvis Jesuon.


Y xebeyacatej pe ri aj kˈatbel tzij riche (rixin) re ruwachˈulef. Y ri principaliˈ chiquicojol xquimol cˈa quiˈ, chi xa jun xquiben, riche (rixin) chi xeyacatej chawij riyit Ajaf Dios, y chrij chukaˈ ri Cristo. 	 Levigxis la regxoj de la tero, Kaj la regantoj kolektigxis kune, Kontraux la Eternulo kaj kontraux Lia Sanktoleito;


Ri achi xubij queriˈ ruma ri Jesús xubij chare ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi riˈ chi tel el. Ruma qˈuiy chic tiempo cˈo pe ri itzel espíritu riˈ riqˈui. Y ruma chukaˈ riˈ ri winek qˈuiy cˈa mul quiximon rukˈaˈ raken ri achi riˈ riqˈui chˈichˈ y cadenas, pero ma ye cowinek ta chrij. Ruma chi ri achi riˈ yerucˈokpij ri cadenas ri achoj riqˈui ximon wi, y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui nuben cˈa chare chi nibe pa tak lugar ri acuchi (achique) majun winek cˈo. 	 CXar li ordonis al la malpura spirito eliri el la homo. CXar gxi ofte kaptis lin, kaj li estis sub gardantaro, kaj ligita per cxenoj kaj katenoj; kaj disrompinte la ligilojn, li estis peladata de la demono en la dezertojn.


Y ri Jesús xracˈaxaj cˈa ri quichˈabel. Rumariˈ Riyaˈ xpaˈeˈ cˈa y xerusiqˈuij (xeroyoj). Y xubij chique: ¿Achique cˈa niwajoˈ? xchaˈ. 	 Kaj Jesuo, haltinte, alvokis ilin, kaj diris:Kion vi volas, ke mi faru al vi?


Y ri rucˈulun chic ri Rucˈajol ri Dios pa ránima, cˈo chic ri rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri winek ri ma rucˈulun ta ri Rucˈajol ri Dios pa ránima, majun rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Kiu havas la Filon, tiu havas la vivon; kiu ne havas la Filon de Dio, tiu la vivon ne havas.


Chukaˈ xinben bautizar ri kachˈalal Estéfanas y ri rufamilia. Y ma ninatej ta chuwe wi yecˈo nicˈaj chic ri xenben bautizar. Xaxu (xaxe wi) riˈ ri yenatej chuwe wacami. 	 Kaj mi baptis ankaux la familion de Stefanas; krom tio mi ne scias, cxu mi baptis iun alian.


Y chukaˈ man ta ixibin iwiˈ chiquiwech ri yeˈetzelan iwuche (iwixin). Ruma wi ma xtixibij ta iwiˈ, xtikˈalajin chiquiwech riyeˈ chi riyix iwilon chic ri colotajic ri nuyaˈ ri Dios. Y xtikˈalajin chukaˈ chiquiwech riyeˈ chi xa pa kˈakˈ xquebeka wi. Ronojel reˈ pa rukˈaˈ ri Dios cˈo wi. 	 kaj neniel timigitaj de la kontrauxuloj:kio estas al ili certa signo de pereo, sed al vi certa signo (nepre de Dio) pri via savigxo;


y xebeˈel pe. Yacˈa tek cˈastajnek chic pe ri Jesús, yacˈariˈ tek xetzˈetetej chukaˈ riyeˈ. Y riyeˈ xeˈapon cˈa chupan ri lokˈolaj tinamit Jerusalem. Can chiquiwech wi cˈa ye qˈuiy ri xquicˈut wi quiˈ. 	 kaj elirinte el la tomboj post lia relevigxo, ili eniris en la sanktan urbon kaj aperis al multaj.


Yacˈa riyaˈ xa xrewaj chiquiwech quinojel, ruma xubij: Ma wetaman ta achique ri nabij chuwe, xchaˈ chare ri aj icˈ. 	 Sed li malkonfesis antaux ili cxiuj, dirante:Mi ne scias, kion vi diras.


Ya Riyaˈ achiˈel ri jolomaj (wiˈaj) ri cˈo pa kawiˈ riyoj ri kaniman, ri nibix iglesia chake y yoj oconek achiˈel ruchˈacul. Ya chukaˈ Riyaˈ ri niyaˈo rucˈaslen ri chˈaculaj riˈ. Y can ya chukaˈ Riyaˈ ri nabey ri xcˈastej el chiquicojol ri caminakiˈ. Y rumariˈ ya Riyaˈ ri nabey chuwech ronojel. 	 Kaj li estas la kapo de la korpo, la eklezio; kaj li estas la komenco, la unuenaskita el la mortintoj, por ke li farigxu superulo en cxio.


Y ri fariseo ri xsiqˈuin (xoyon) riche (rixin) ri Jesús, tek xutzˈet ri xuben ri ixok, xuchˈob ka: Wi ta re achi reˈ kas kitzij wi chi jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, nunabej ta achique nichapo la raken, y achique chi winek la ixok laˈ. Ruma la jun ixok laˈ xa itzel ri rucˈaslen, xchaˈ ka pa ránima. 	 Kaj kiam la Fariseo, kiu lin invitis, tion vidis, li parolis en si, dirante:CXi tiu, se li estus profeto, ja scius, kiu kaj kia virino lin tusxas, ke sxi estas pekulino.


Achiˈel tek jun cˈajol ri xcˈuleˈ can yetzijon chic cˈa riqˈui ri kˈopoj ri xoc rixjayil y ri ramigo ri cˈajol can niquicot cˈa tek yeracˈaxaj chi ri cˈajol y ri kˈopoj ri xecˈuleˈ yetzijon chiquiwech. Quecˈariˈ riyin can niquicot ri wánima wacami, ruma xinwacˈaxaj chi sibilaj ye qˈuiy winek ri yeˈapon chic riqˈui ri Jesucristo. 	 Kiu havas la fiancxinon, tiu estas la fiancxo; sed la amiko de la fiancxo, kiu staras kaj lin auxdas, tre gxojas pro la vocxo de la fiancxo; cxi tiu mia gxojo do plenumigxis.


Y riyin nbij cˈa chiwe chi can ticusaj ri beyomel riche (rixin) re ruwachˈulef, riche (rixin) chi yeˈitoˈ ri nicˈatzin quitoˈic. Riche (rixin) chi queriˈ tek xtiqˈuis ri ibeyomal, xquixcˈul cˈa ri chilaˈ chicaj, chupan ri jay ri can cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj mi diras al vi:Faru al vi amikojn per la mamono de maljusteco, por ke, kiam gxi mankos, oni akceptu vin en eternajn logxejojn.


Yacˈa tek yixapon pa jun tinamit ri xa ma utz ta icˈulic niban, quixel cˈa el ri pa tak bey riche (rixin) ri tinamit y tibij cˈa chique ri winek: 	 Sed en kiun ajn urbon vi eniros, kaj oni ne akceptos vin, eliru sur gxiajn stratojn, kaj diru:


Queriˈ xquiben ri Himeneo y ri Alejandro, y rumariˈ xenjech pa rukˈaˈ ri Satanás, riche (rixin) chi queriˈ tiquetamaj chi ma tiquiyokˈ ta ri Dios. 	 el kiuj estas Himeneo kaj Aleksandro, kiujn mi transdonis al Satano, por ke ili lernu ne blasfemi.


Yacˈa tek ri Pedro xbecˈojeˈ cˈa ri pa tinamit Antioquía, xichapon chare, ruma ma choj ta ri ntajin chubanic chiriˈ. 	 Sed kiam venis Kefas al Antiohxia, mi lin rezistis vizagxon kontraux vizagxo, cxar li estis mallauxdinda.


Kachˈalal, riyix jabel iwetaman chi can cˈo xcˈatzin wi ri xojapon iwuqˈui, y xkabij ri ruchˈabel ri Dios chiwe. 	 CXar vi mem scias, fratoj, ke nia alveno al vi ne montrigxis senfrukta;


Y tek riyeˈ quichapon chic cˈa el bey, cˈo cˈa jun achi ri xbecˈulun pe, y xubij chare ri Jesús: Ajaf, riyin nwajoˈ cˈa yatintzekelbej xabacuchi (xabachique) yabe wi, xchaˈ chare. 	 Kaj dum ili vojagxis, sur la vojo iu diris al li:Mi vin sekvos, kien ajn vi iros.


Y nbij chukaˈ chiwe: Jun alcˈualaxel tek xa cˈa coˈol na, ma jane nijach ta ri herencia chare, xa junan cˈa riqˈui jun mozo, astapeˈ ri acˈal riˈ ya riyaˈ ri rajaf ca ronojel. 	 Kaj mi sciigas vin, ke tiel longe, kiel la heredanto estas infano, li neniel malsimilas sklavon, kvankam li estas estro de cxio;


Y tek ri Jesús ye rachibilan ri ye rudiscípulos xuchop chic el bey chi nibe pa Jerusalem, xkˈax cˈa chiquicojol ri lugar Samaria y ri Galilea. 	 Kaj dum ili vojiris al Jerusalem, li trapasis tra la mezo de Samario kaj de Galileo.


Y ri ixokiˈ, ruma ri quixibinriˈil xquilucubaˈ ka quijolon (quiwiˈ). Y yacˈariˈ tek ri achiˈel achiˈaˈ xquibij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma riyix chiquicojol caminakiˈ nicanoj wi ri xa qˈues? 	 kaj dum ili timis kaj klinigxis vizagxaltere, tiuj demandis ilin:Kial vi sercxas la vivanton inter la mortintoj?


Y rumariˈ Riyaˈ can benak ruwech chi nicowin yerucol ri yejel apo riqˈui chucanoxic ri Dios. Ruma Riyaˈ jurayil chi cˈo rucˈaslen riche (rixin) chi ma nitaneˈ ta chi nucˈutuj rutzil ri Dios pa quiwiˈ. 	 Tial ankaux li povas savi gxis la ekstremajxo tiujn, kiuj alproksimigxas per li al Dio, cxar li cxiam vivas, por propeti pro ili.


Y ri chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, ri kˈij riˈ cˈo cˈa apo jun achi ri cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi riˈ, xuchop nurakalaˈ ruchiˈ. 	 Kaj en ilia sinagogo estis viro kun malpura spirito; kaj li ekkriis,


Y riyoj ketaman chi xabachique winek ri rucˈuan ri cˈacˈacˈ alaxic riqˈui ri Dios, ruyaˈon chic ca rubanic ri mac. Ruma ri Ralcˈual ri Dios can nuchajij wi ri winek riˈ. Y ri itzel winek majun nicowin nuben chare. 	 Ni scias, ke cxiu naskito el Dio ne pekas; sed la naskito el Dio sin gardas, kaj la malbonulo lin ne tusxas.


Xa ta xcˈojeˈ ca chi queriˈ ri awulef y man ta xacˈayij, ¿la cˈo ta cami jun nibin chawe chi xa ma awuche (awixin) ta riyit? Y tek xacˈayij, ¿la cˈo ta cami jun ri nibin ta chawe chi ma awuche (awixin) ta riyit ri rajel ri awulef? ¿Achique cˈa ruma tek xpe ri jun itzel naˈoj awuqˈui? Riyit ma chiquiwech ta cˈa ri winek xatzˈuc wi tzij, riyit can chuwech cˈa ri Dios xatzˈuc wi tzij. 	 Dum gxi restis, cxu gxi ne estis via? kaj post la vendo, cxu gxi ne estis en via rajto? Kial do cxi tiun faron vi celis en via koro? vi mensogis ne al homoj, sed al Dio.


Ri pa nabey mul, can choj wi yix benak. Yacˈa re wacami, ¿achique cˈa xbano chiwe chi ma niwajoˈ ta chic ninimaj ri kitzij? 	 Vi bone kuradis; kiu vin malhelpis, ke vi ne obeu la veron?


Ruma ri winek niquitzˈet chi riyix xjalatej ri icˈaslen ruma ri samaj ri xkaben chicojol. Niquitzˈet ri utzilaj icˈaslen y yariˈ ri nibin chi utz yojcˈul cuma quinojel. Y riˈ pa tak kánima riyoj tzˈibatal wi y ma chuwech ta wuj. 	 Vi mem estas nia letero, skribita sur nia koro, kaj konata kaj legata de cxiuj;


Y chukaˈ ri Anás ri nimalaj sacerdote, ri Caifás, ri Juan, ri Alejandro, y quinojel cˈa ri ye quiy quimam ca ri ye nimalaj tak sacerdotes, xquimol chukaˈ apo quiˈ quiqˈui. 	 kaj Anas, la cxefpastro, kaj Kajafas kaj Johano kaj Aleksandro, kaj cxiuj, kiuj estis de la cxefpastra parencaro.


Yacˈa tek ri Jesús xutzˈet chi ri María ntokˈ y que chukaˈ riˈ yeˈokˈ quinojel ri israelitas ri ye tzeketel el chrij ri María, ri ránima ri Jesús jun wi xuben xunaˈ Riyaˈ y xpe cˈa bis chare. 	 Kiam do Jesuo vidis sxin ploranta kaj la Judojn ankaux, kiuj venis kun sxi, plorantaj, li gxemis en la spirito kaj maltrankviligxis,


Y wi nikakˈalajsaj cˈa ri kamac chuwech ri Dios, ri Dios can choj wi nuben kiqˈui y can nuben wi achiˈel nubij ri ruchˈabel chi can nucuy ri kamac y nuchˈajchˈojsaj ri kánima chare ronojel ri etzelal ri yekabanalaˈ. 	 Se ni konfesas niajn pekojn, Li estas fidela kaj justa por pardoni al ni niajn pekojn kaj nin purigi de cxia maljusteco.


Y chiriˈ yecˈo cˈa wakiˈ yabel yaˈ ye banon riqˈui abej. Ri israelitas sibilaj yequicusaj yabel yaˈ ri queriˈ quibanic, ruma chupan ri yabel tak yaˈ riˈ niquiyaˈ wi yaˈ ri nicˈatzin chique riche (rixin) chi niquiben qˈuiy ruwech chˈajchˈojirisanic achiˈel nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y ri yabel tak yaˈ riˈ, caˈiˈ o oxiˈ cucuˈ quipan. 	 Kaj estis tie ses akvokuvoj sxtonaj, metitaj laux la purigo de la Judoj, enhavantaj po du gxis tri metretoj.


Wi riyix achiˈel can xixcom riqˈui ri Cristo tek Riyaˈ xcom chuwech ri cruz, y wi riyix xixel yan pe chuxeˈ ri costumbres riche (rixin) re ruwachˈulef ri xa majun rejkalen, ¿achique cˈa ruma tek riyix cˈa niben na ri naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef ri xa quiche (quixin) winek? 	 Se vi mortis kun Kristo for de la elementoj de la mondo, kial, kiel vivantaj en la mondo, vi submetigxas al dekretoj:


Ri Jesús ruyon cˈa xtzolin anej pa ruwiˈ ri juyuˈ, ruma xunabej chi ri winek xquepe chucˈamaric riche (rixin) chi niquiben qui‑rey chare y astapeˈ ma nrajoˈ ta Riyaˈ. 	 Tial Jesuo, eksciante, ke oni celas veni kaj kapti lin, por fari lin regxo, denove fortiris sin sola al la monto.


Y ri patrón riˈ xubij cˈa chare: Sibilaj utz ri xaben. Riyit can yit jun utzilaj numozo ri can naben wi ri nibix chawe. Y ruma cˈa chi can utz xaben riqˈui ri jubaˈ ri xinyaˈ ca chawe tek xibe, wacami cˈa yatinyaˈ pa ruwiˈ jun samaj nim. Catam pe cˈa y catoc chupan ri quicoten ri cˈo wuqˈui, xucheˈex chukaˈ ri mozo riˈ. 	 Lia sinjoro diris al li:Bone, vi bona kaj fidela servisto; vi estis fidela pri malmultaj aferoj, mi starigos vin super multaj; envenu en la gxojon de via sinjoro.


Y riche (rixin) chi yequitolaˈ ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic, yequicˈayilaˈ ri achique ri yecˈo quiqˈui. 	 kaj ili vendis siajn havojn kaj posedajxojn, kaj dividis ilin al cxiuj laux cxies aparta bezono.


Queˈitzˈetaˈ na peˈ ri koˈch. Ri aj xicˈ tak chicop riˈ majun quiticoˈn niquiben ta, y majun cosecha niquelesaj, ni majun riche (rixin) quiwaybal quiyacon, majun chukaˈ quicˈujay. Pero ma riqˈui wi riˈ, riyeˈ yewaˈ, ruma chi ri Dios can nuyaˈ wi quiway. ¿Cˈa ta cˈa riyix man ta xtuyaˈ iway ri Dios? tek riyix más iwejkalen que chiquiwech ri aj xicˈ tak chicop. Rumacˈariˈ ma más ta cˈa tichˈob riˈ. 	 Pripensu la korvojn, ke ili ne semas, nek rikoltas, kaj ne havas provizejon nek grenejon; kaj Dio nutras ilin; kiom pli vi valoras, ol la birdoj!


Ri winek ri xtichˈacon y can xtuben wi ri xtinbij chare y cˈa que na riˈ ntajin tek xtapon na ri ruqˈuisbel kˈij riche (rixin) ri rucˈaslen chuwech re ruwachˈulef, can xtinyaˈ cˈa kˈatbel tzij pa rukˈaˈ chi ya riyaˈ ri xtikˈato tzij pa quiwiˈ ri winek. 	 Kaj al la venkanto kaj la observanto de miaj faroj gxis la fino mi donos auxtoritaton super la nacioj;


Y cˈacˈariˈ xucˈutuj chique: ¿Acuchi (achique) ximuk wi ri Lázaro? xchaˈ. Y riyeˈ xquibij: Ajaf, joˈ y nbekacˈutuˈ chawech, xechaˈ. 	 kaj diris:Kie vi lin kusxigis? Ili diris al li:Sinjoro, venu kaj vidu.


Y riqˈui ri nibij, can nikˈalajin wi chi riyix niben chique ri alcˈualaxelaˈ chi majun chic tiquiyaˈ chique ri quiteˈ quitataˈ. 	 vi jam ne permesas al li fari ion por sia patro aux sia patrino;


Y ri rudiscípulos can achique na xquicˈaxaj ri chˈabel ri xubij ri Jesús. Pero Riyaˈ xubij chic jun bey chique: Walcˈual, ri winek ri can quicukuban quicˈuˈx riqˈui quibeyomal, cˈayef (cuesta) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 Kaj la discxiploj miris pro liaj vortoj. Sed Jesuo, respondante denove, diris al ili:Infanoj, kiel malfacile estas por tiuj, kiuj fidas al la ricxo, eniri en la regnon de Dio!


Y rumariˈ ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios, xa can achique chic na chi winek yixquitzˈet, ruma riyix ma nibanalaˈ ta chic ri itzel ri cˈa niquibanalaˈ na riyeˈ. Y rumariˈ tek ri winek riˈ itzel yechˈo chiwij. 	 en kio ili miras, ke vi ne kuras kune kun ili en la saman superfluon de dibocxado, kaj ili kalumnias vin;


Riyix rajawaxic cˈa chi nikˈalajin chupan ri icˈaslen chi can kitzij xtzolin pe icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Donu do fruktojn tauxgajn por pento;


Wacami banon chic chiwe chi majun chic rukˈaˈ ri mac pan iwiˈ, xa can yixcˈo chic cˈa chuxeˈ rutzij ri Dios, y rumariˈ tek icˈulun chic jun cˈaslen chˈajchˈoj. Y pa ruqˈuisbel nucˈom pe ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Sed nun, liberigite el peko, kaj sklavigxinte al Dio, vi havas vian frukton gxis sanktigxo, kaj por fino eternan vivon.


Y ri Jacob ri rutataˈ ri José, xapon rutzijol riqˈui chi ri chiriˈ pan Egipto cˈo trigo. Rumariˈ xerutek cˈa el chulokˈic trigo ri ye rucˈajol, ri ye katiˈt kamamaˈ riyoj. 	 Sed kiam Jakob auxdis, ke estas greno en Egiptujo, li sendis unue niajn patrojn.


Yacˈa ri Jesús xchˈo apo chique, y xubij: ¿La majun bey cˈa isiqˈuin ta ri tzˈibatal ca chrij ri xquiben ri David y ri ye rachibil ri ojer ca, tek sibilaj xenum? 	 Kaj Jesuo, respondante al ili, diris:CXu vi ecx ne legis, kion faris David, kiam malsatis li kaj liaj kunuloj?


Can xu (xe wi) xquicˈaxaj reˈ ri apóstoles, nimakˈaˈ yan rucaˈn kˈij xebe pa rachoch ri Dios, y yequitijoj cˈa ri winek. Y chupan cˈa ri hora riˈ, pa jucˈan chic el, ri nimalaj sacerdote y ri ye rachibil xequitek cˈa quisiqˈuixic (coyoxic) ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri aj Israel. Y can quinojel cˈa ri achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij xquimol quiˈ. Y cˈacˈariˈ xquitek quicˈamaric ri apóstoles ri yecˈo pa cárcel. 	 Kaj tion auxdinte, ili eniris cxe la tagigxo en la templon kaj ekinstruis. Sed venis la cxefpastro, kaj tiuj, kiuj estis kun li, kaj kunvokis la sinedrion kaj la tutan senaton de la Izraelidoj, kaj sendis al la malliberejo, por ilin venigi.


Y jibeˈicˈamaˈ cˈa pe chukaˈ ri ti wáquix ri más tiˈoj, y ticamisaj. Tikabanaˈ cˈa jun nimakˈij, y kojwaˈ cˈa. 	 kaj alportu la grasigitan bovidon kaj bucxu gxin, kaj ni mangxu kaj estu gajaj;


Y ri yecˈo quiqˈui ri Elisabet xquibij chare: ¿Achique ruma tek nawajoˈ chi re acˈal nubiniˈaj Juan? Ruma majun chique ri ye awachˈalal ri que ta riˈ rubiˈ. 	 Kaj ili diris al sxi:El via parencaro estas neniu, kiu estas nomata per tiu nomo.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Kitzij re xtinbij chiwe: Tiwacˈaxaj na peˈ. Ri caxlan wey ri xpe chilaˈ chicaj, ma ya ta cˈa ri Moisés ri xyaˈo, ya cˈa ri Nataˈ ri xyaˈo. Ya cˈa chukaˈ Riyaˈ ri niyaˈo chiwe wacami ri kitzij caxlan wey riche (rixin) chilaˈ chicaj. 	 Jesuo do diris al ili:Vere, vere, mi diras al vi:Ne Moseo donis al vi tiun cxielan panon; sed mia Patro donas al vi la veran cxielan panon.


Rumariˈ sibilaj yiquicot tek can ruma ri Cristo cˈo ri yencˈulwachij ri xa niquicˈut chinuwech chi majun wuchukˈaˈ. Yiquicot tek cˈo niquiben ri winek chuwe riche (rixin) chi yinquiqˈuixbisaj, yiquicot tek cˈo rajawaxic chuwe y xa majun nipe wi, yiquicot tek yinetzelex y yiquicot chukaˈ ri pa kˈaxon. Ruma yacˈa tek riyin nnaˈ chi majun chic wuchukˈaˈ yariˈ tek nipe más wuchukˈaˈ. 	 Mi do plezuron havas en malfortajxoj, en atencoj, en bezonegoj, en persekutoj, en suferoj, pro Kristo; cxar kiam mi estas malforta, tiam mi estas forta.


Yacˈa quinojel ri xecˈulu riche (rixin) tek xoka chuwech re ruwachˈulef, ri xeniman riche (rixin), can xuben cˈa chique chi xeˈoc ralcˈual ri Dios. 	 Sed al cxiuj, kiuj lin akceptis, li donis la rajton farigxi filoj de Dio, al la kredantoj al lia nomo,


Rumacˈariˈ ri achiˈel niwajoˈ riyix chi ri winek utz niquiben iwuqˈui, can quecˈariˈ tibanaˈ riyix quiqˈui riyeˈ. Ruma queriˈ ri tzˈibatal chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, y queriˈ chukaˈ quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 CXion ajn do, kion vi deziras, ke la homoj faru al vi, vi ankaux faru al ili; cxar cxi tio estas la legxo kaj la profetoj.


Rumariˈ nbij cˈa chiwe, chi ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios, tek niquitzuj (niquisuj) tiˈij chuwech jun dios ri xa banon cuma winek, ma chare ta cˈa ri Dios niquitzuj (niquisuj) wi, xa chique ri itzel tak espíritu, rumariˈ riyin ma nwajoˈ ta chi riyix niben queriˈ riche (rixin) chi ma niben ta junan iwech quiqˈui ri itzel tak espíritu. 	 Sed mi diras, ke tion, kion oferas la nacianoj, ili oferas al demonoj, kaj ne al Dio; kaj mi ne volas, ke vi partoprenu kun demonoj.


Yacˈa tek xtipe ri Lokˈolaj Espíritu, can xquixrutijoj y xquixrucˈuaj chupan ri kitzij. Riyaˈ ma pa ruyonil ta cˈa xtichˈo; ruma ri chˈabel cˈa ri xtuyalaˈ chiwe, can ya cˈa riˈ ri bin pe chare chilaˈ chicaj. Y rumariˈ tek Riyaˈ xquerukˈalajsaj yan cˈa chiwe ri xquebanatej ri chiwech apo. 	 Tamen kiam venos li, la Spirito de la vero, li gvidos vin en cxian veron; cxar li parolos ne de si mem; sed kion ajn li auxdos, tion li parolos; kaj li anoncos al vi venontajn aferojn.


Yecˈo nicˈaj ri xecamisex chi abej, y nicˈaj chic xekupix riqˈui sierra. Yecˈo ri xban chique chi xquiyaˈ ta ca ri Dios, pero ma xquiyaˈ ta ca. Yecˈo xecamisex tzan espada. Yecˈo ri xeˈokotex el pa tak cachoch y xebe quelaˈ xebe quelaˈ, xaxu (xaxe wi) chic quisaleˈy carneˈl y quisaleˈy qˈuisicˈ (cabras) ri xquicusaj riche (rixin) chi xoc quitziak. Can majun cˈo quiqˈui. Qˈuiy pokonal xquitij. Y qˈuiy etzelal ri xban chique. 	 ili estis sxtonmortigataj, dissegataj, tentataj; per glavo ili estis mortigitaj; ili cxirkauxvagis en sxafaj kaj kapraj feloj, senigite, subpremate, dolorigate


Can queriˈ ta cˈa nuben ri icˈaslen riyix chiquiwech ri winek; can jun ta cˈa sakil. Riche (rixin) chi queriˈ niquitzˈet ta cˈa ri utz ri yeˈibanalaˈ, y ri winek can xtiquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj. 	 Tiel same via lumo lumu antaux homoj, por ke ili vidu viajn bonajn farojn, kaj gloru vian Patron, kiu estas en la cxielo.


Ri wech israelitas wuˈoˈ cˈa mul yin quichˈayon tzan tzˈum, can treinta y nueve jichˈ cˈa quiyaˈon chuwe chi jojun bey. 	 De la Judoj kvinfoje mi ricevis batojn po kvardek sen unu.


Y ri jay ri quimolon wi quiˈ, ye tzˈuyul chukaˈ apo caˈiˈ oxiˈ aj tzˈibaˈ. Riyeˈ niquichˈob cˈa pa tak cánima: 	 Sed estis iuj el la skribistoj tie, sidantaj kaj diskutantaj en siaj koroj:


Y xequitzˈet chukaˈ ri milagros ri xenben. Ruma ri Lokˈolaj Espíritu can nuyaˈ wi uchukˈaˈ chuwe riche (rixin) chi yenben nimaˈk tak milagros riche (rixin) chi nikˈalajin chi kas kitzij chi ya ri ruchˈabel ri Dios ri ntzijoj. Riyin xintzijoj pa Jerusalem ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, y pa tak nicˈaj chic tinamit, y xintzijoj chukaˈ cˈa pa ruwachˈulef Ilírico. Can ronojel cˈa ri lugar riˈ xinyaˈ yan rutzijol ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo. 	 en la potenco de signoj kaj mirindajxoj, en la potenco de la Sankta Spirito; tiel, ke de Jerusalem kaj cxirkauxe gxis Iliriko mi plene predikis la evangelion de Kristo;


Riyin xincˈut yan cˈa ca chiwech. Can achiˈel cˈa ri xinben riyin iwuqˈui riyix, queriˈ chukaˈ tibanaˈ riyix quiqˈui ri nicˈaj chic. 	 CXar mi donis al vi ekzemplon, por ke vi ankaux faru tion, kion mi faris al vi.


Tek xapon chukaˈ ri mozo ri yaˈon ca caˈiˈ talento chare, riyaˈ xubij cˈa chare ri rupatrón: Riyit caˈiˈ talento ri xayaˈ ca chuwe. Yacˈareˈ cˈo, y ya chukaˈ reˈ cˈo caˈiˈ talento chic ri xinchˈec riqˈui, xchaˈ ri mozo riˈ. 	 Kaj venis ankaux tiu, kiu ricevis la du talantojn, kaj diris:Sinjoro, vi komisiis al mi du talantojn; jen mi gajnis pluajn du talantojn.


Queriˈ xubij ri Lokˈolaj Espíritu. Rumacˈariˈ tiwetamaj ca riyix, chi ri winek ri ma ye israelitas ta, xapon yan cˈa ri colotajic riche (rixin) ri Dios quiqˈui. Riyeˈ can niquicˈaxaj wi ri chˈabel ri takon pe chique. 	 Certigxu do al vi, ke cxi tiu savado de Dio estas sendata al la nacianoj, kaj ili auxskultos.


Ruma riyoj ri cˈa yoj qˈues na, can ronojel kˈij cˈa yojcˈo chuwech ri camic, ruma nikaben cˈa rusamaj ri Ajaf Jesús. Riche (rixin) chi queriˈ ri rucˈaslen ri Jesús can nikˈalajin ta cˈa chukaˈ ri pa tak kacˈaslen riyoj, astapeˈ xa yoj winek y xa yojcom. 	 CXar ni, la vivantoj, cxiam estas submetataj al morto pro Jesuo, por ke la vivo ankaux de Jesuo elmontrigxu en nia morta karno.


Y ri ye riy rumam ca ri Leví ri niquicˈul ri diezmo, xa yecom. Yacˈa ri Melquisedec ri xcˈulu ri diezmo chuwirukˈaˈ ri Abraham, nibix chrij chi riyaˈ ma nicom ta. 	 Kaj cxi tie homoj, kiuj mortas, ricevas dekonajxojn, sed tie unu, pri kiu estas atestate, ke li vivas.


Ruma tek rubanon ca, riyoj chukaˈ yoj nacanek riqˈui ri kanaˈoj. Ma xojniman ta tzij. Sibilaj yoj sachnek. Xa can yoj ximil pa rukˈaˈ ri itzel raybel; y xbe kánima chrij ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef. Sibilaj itzel ri kacˈaslen xkacˈuaj. Itzel xkanaˈ chique nicˈaj chic ruma chi utz yecˈo. Chikachibil kiˈ xketzelaj kiˈ, y ruma chi ma utz ta ri kacˈaslen, xojetzelex cuma ri winek. 	 CXar ni ankaux estis iam malsagxaj, malobeemaj, trompitaj, servantaj al diversaj pasioj kaj voluptoj, vivantaj en malico kaj envio, malamindaj, kaj malamantaj unu la alian.


Ri kachˈalal Tíquico xtiberutzijoj cˈa chiwe ronojel ri achique nbanon. Riyaˈ jun kachˈalal ri sibilaj nwajoˈ, y can ma nitaneˈ ta chi nuben ri rusamaj ri Ajaf. Can wachibil wi cˈa chupan ri samaj. 	 Pri cxiuj miaj aferoj sciigos vin Tihxiko, la amata frato kaj fidela diakono kaj kunservanto en la Sinjoro,


Ri ruteˈ rutataˈ ri Moisés ruma chi can quicukuban chukaˈ quicˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ xquewaj ri Moisés oxiˈ icˈ tek xalex. Queriˈ xquiben ruma ri Moisés jun ti acˈal ri jabel oc. Y riyeˈ ma xquixibij ta quiˈ chuwech ri rey Faraón ri biyon chi quecamisex quinojel ri tak cˈajolaˈ (alaboniˈ) ri xa cˈa calaxic. 	 Per la fido Moseo, naskigxinte, estis kasxata tri monatojn de la gepatroj, cxar ili vidis la infaneton belega, kaj ne timis la dekreton de la regxo.


Queriˈ nbij chiwe ruma riyoj ketaman achique riˈ ri biyon re chˈabel reˈ: Pa nukˈaˈ riyin cˈo wi riche (rixin) chi nyaˈ rutojbalil chique ri yemacun. Y cˈo chic jun ri tzˈibatal ca, ri nubij: Ri Ajaf xtukˈet tzij pa ruwiˈ ri rutinamit. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 CXar ni konas Tiun, kiu diris:CXe Mi estas vengxo, Mi repagos. Kaj ankaux:La Eternulo jugxos Sian popolon.


Y cˈo ri yecˈo nabeyel ri xquecanaj cˈa pa ruqˈuisbel y cˈo ri yecˈo pa ruqˈuisbel ri xquecˈojeˈ pa nabey, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj jen estas lastaj, kiuj estos unuaj; kaj estas unuaj, kiuj estos lastaj.


Y yacˈariˈ tek cˈo cˈa jun ri xapon quiqˈui ri quimolon quiˈ, y xberubij chique: Ri achiˈaˈ ri xeˈiyaˈ pa cárcel, yetajin chiquitijoxic ri winek chiriˈ pa rachoch ri Dios, xchaˈ. 	 Tiam iu venis, kaj sciigis al ili:Jen la viroj, kiujn vi metis en la karceron, estas en la templo, kaj staras kaj instruas la popolon.


Can qˈuiy cˈa mul quiximon ri rukˈaˈ raken pa chˈichˈ y riqˈui chukaˈ cadena, pero xa yerucˈokpij y yerukˈaj ca. Can majun cˈa ri cowinek ta chrij. 	 cxar li ofte estis cxirkauxligita per katenoj kaj cxenoj, kaj la cxenoj estis dissxiritaj de li kaj la katenoj frakasitaj; kaj neniu kapablis malsovagxigi lin.


Riyix yix totajnek chic, pero ma riche (rixin) ta chi niben ri etzelal, ma que ta riˈ. Ruma xa can yix rusamajel chic ri Dios, riche (rixin) chi niben ri nrajoˈ Riyaˈ. 	 kiel liberaj, kaj ne farantaj el via libereco kovrilon de malico, sed kiel servistoj de Dio.


Ri can xtipe cˈa wuqˈui riyin riche (rixin) chi yirunimaj, can xtalex cˈa ri yaˈ riche (rixin) cˈaslen pa ránima, y can achiˈel cˈa ri nuben ri raken yaˈ, can queriˈ xtuben pa rucˈaslen. Queriˈ nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. 	 Kiu kredas al mi, kiel la Skribo diris, el ties ventro fluos riveroj da viva akvo.


Tek cˈachojnek chic ca ri cˈulanen riˈ, ri Jesús rachibilan ri ruteˈ, ri ye rachˈalal y ri rudiscípulos xebe pa tinamit Capernaum. Y xecˈojeˈ cˈa caˈiˈ oxiˈ kˈij chiriˈ. 	 Post tio li malsupreniris al Kapernaum, kaj kun li lia patrino kaj liaj fratoj kaj liaj discxiploj; kaj tie ili restis ne multajn tagojn.


Ri kech aj Israel xquetzelaj cˈa ri Dios, y rumariˈ tek ri Dios xutzuj (xusuj) ronojel ri rutzil chique ri winek ri ma ye israelitas ta. Yacˈa tek ri kech aj Israel xtiquinimaj ri Dios, más chic cˈa ri rutzil ri xtipe. 	 Se do ilia eraro ricxigis la mondon, kaj ilia perdo estas la gajno de la nacianoj, kiom pli ilia pleneco?


Y ri Jesús xkˈax chic apo jucˈan ruchiˈ raken yaˈ Jordán y xcˈojeˈ cˈa ka qˈuiy kˈij ri chiriˈ; ri acuchi (achique) xeruben wi bautizar winek ri Juan ri Bautista, pa nabey mul. 	 Li foriris denove trans Jordanon tien, kie Johano unue baptis, kaj tie li restadis.


Y ri Nagai, rucˈajol ca ri Maat, y ri Maat rucˈajol ca jun chic achi ri Matatías rubiˈ, y ri Matatías, rucˈajol ca ri Semei, y ri Semei rucˈajol ca jun chic achi José rubiˈ, y ri José, rucˈajol ca ri Judá. 	 de Maat, de Matatias, de Semein, de Jozef, de Joda,


Y ri Natanael xubij: ¿La xtel ta cˈa pe jun utzilaj achi chiriˈ pa tinamit Nazaret? xchaˈ. Pero ri Felipe xubij chare: Wi ma nanimaj ta, catam pe, joˈ tikatzuˈ. 	 Kaj Natanael diris al li:CXu io bona povas esti el Nazaret? Filipo diris al li:Venu kaj vidu.


Yacˈariˈ tek xquibij apo chare ri Jesús chi ma quetaman ta achique xbin chare ri Juan chi xeruben bautizar ri winek. 	 Kaj ili respondis, ke ili ne scias, de kie gxi estis.


Y cˈacˈariˈ xibecˈojeˈ cˈa pa ruwachˈulef Siria y pa ruwachˈulef Cilicia. 	 Poste mi venis en la regionojn de Sirio kaj Kilikio.


Can iwetaman chic cˈa ri rutzil ri Kajaf Jesucristo; Riyaˈ ruma can sibilaj yixrajoˈ, rumariˈ xuyaˈ ca ri rubeyomal chilaˈ chicaj y xorubanaˈ ka achiˈel jun pobre chuwech re ruwachˈulef. Riyaˈ xuben queriˈ riche (rixin) chi riyoj nikil ta cˈa ri kitzij beyomel. 	 CXar vi scias la gracon de nia Sinjoro Jesuo Kristo, ke kvankam li estis ricxa, tamen pro vi li farigxis malricxa, por ke vi per lia malricxeco farigxu ricxaj.


Rumariˈ ri Pablo y ri Bernabé cˈa xecˈojeˈ na cˈa qˈuiy kˈij quiqˈui ri kachˈalal. Y ruma can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesucristo, rumariˈ can majun cˈa xibinriˈil quiqˈui riche (rixin) chi niquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek, chˈabel ri nikˈalajsan ri rutzil ri Dios. Y ri Dios can nukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri winek, chi ri niquibij ri Pablo y ri Bernabé can ye kitzij wi. Y rumariˈ yequibanalaˈ cˈa qˈuiy milagros. 	 Tial ili restis longan tempon tie, sentime parolante en la Sinjoro, kiu atestadis pri la vorto de Sia graco, lasante, ke signoj kaj mirakloj farigxu per iliaj manoj.


Ajaf, tajoyowaj ruwech ri nucˈajol, ruma riyaˈ sibilaj nutij pokon pa rukˈaˈ ri ataque, y qˈuiy cˈa mul tzaknek pa kˈakˈ y pa tak yaˈ. 	 Sinjoro, kompatu mian filon, cxar li frenezas kaj forte suferas; cxar ofte li falas en la fajron kaj ofte en la akvon.


Ruma tek juwiˈ uva yecˈo rukˈaˈ ri xa ma yewachin ta, yeˈelesex el. Yacˈa ri rukˈaˈ ri can yewachin, yejoskˈix jabel, riche (rixin) chi yewachin jabel. Can que cˈa chukaˈ riˈ riyin. Ri Nataˈ yerutzˈet quinojel ri yecˈo wuqˈui y yerelesaj el ri ma niwachin ta ri quicˈaslen. Yacˈa ri niwachin ri quicˈaslen, xqueruchˈajchˈojsaj, riche (rixin) chi sibilaj xtiwachin ri quicˈaslen. 	 CXiun nefruktodonan brancxon en mi Li forprenas; kaj cxiun fruktodonan brancxon Li purigas, por ke gxi donu pli da frukto.


y xubij cˈa: Riyin nben jurar chuwech ri can cˈo wi petenak kˈij, petenak sek y cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ri xbano ri caj y ri yecˈo chuwech, ri xbano ri ruwachˈulef y ri yecˈo chuwech, ri xbano ri mar y ri yecˈo chupan; can chuwech cˈa Riyaˈ nben wi jurar chi ma xtikˈax ta chic más tiempo. 	 kaj jxuris per la Vivanto por cxiam kaj eterne, kiu kreis la cxielon kaj tion, kio estas en gxi, kaj la teron kaj tion, kio estas en gxi, kaj la maron kaj tion, kio estas en gxi, ke tempo ne plu ekzistos;


Y tek riyaˈ xracˈaxaj cˈa chi ri nikˈax el queriˈ ya ri Jesús aj Nazaret, riyaˈ xurek ruchiˈ y xubij cˈa: Riyit Jesús, ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma re nbanon, xchaˈ. 	 Kaj auxdinte, ke cxeestas Jesuo, la Nazaretano, li ekkriis, kaj diris:Jesuo, filo de David, kompatu min.


Ruma wi riyin nben orar pa jun chic chˈabel ri xa ma nikˈax ta chinuwech, ri nuˈespíritu xuben orar, pero ri nunojibal majun xuchˈec chare. 	 CXar se mi pregxas per lingvo, mia spirito pregxas, sed mia intelekto estas senfrukta.


Ri Jesús xubij cˈa chare: ¿La ma awetaman ta cˈa achique rubanic reˈ, y can yit jun tijonel chiquicojol ri kech aj Israel? 	 Jesuo respondis kaj diris al li:Vi estas la instruisto de Izrael, kaj cxu vi ne scias tion?


Riyeˈ xquiyaˈ cˈa chiquiwech achique chi kˈoloj ri xtiquicusaj riche (rixin) chi nika ri Jesús pa quikˈaˈ, y cˈacˈariˈ niquicamisaj. 	 kaj ili konsiligxis, por ke ili povu per ruzo kapti Jesuon, kaj mortigi lin.


Ya ri Dios ri banayon chake chi cukul kacˈuˈx riqˈui ri Cristo, y ya chukaˈ Riyaˈ ri xojchaˈo riche (rixin) chi nikaben ri rusamaj. Queriˈ ri rubanon iwuqˈui riyix y queriˈ chukaˈ ri rubanon kiqˈui riyoj. 	 Kaj tiu, kiu fortikigas nin kune kun vi en Kristo kaj sanktoleis nin, estas Dio,


Ruma can yecˈo cˈa ri xquebecˈulun pe y xtiquibilaˈ cˈa chi ye riyeˈ ri Cristo. Yacˈa riyix man cˈa queˈinimaj ta, ruma xa ye kˈolonel. Y yacˈa chukaˈ tiempo riˈ tek xquebecˈulun pe ri xquebin chi ye profetas ri niquibij chi niquikˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios. Yacˈa riyix man cˈa queˈinimaj ta, ruma xa ye kˈolonel chukaˈ. Y xquequibanalaˈ cˈa milagros ri majun bey ye tzˈeton ta, ruma nicajoˈ chi yenimex y yecˈo ri xquekˈolotej pa quikˈaˈ. Y wi xa ta yecowin, riyeˈ yequikˈol ta chukaˈ ri ye chaˈon chic ruma ri Dios. 	 cxar levigxos falsaj kristoj kaj falsaj profetoj, kaj faros signojn kaj miraklojn, por erarigi, se eble, la elektitojn.


Y ri ixokiˈ yecolotej ruma yequiqˈuiytisaj ri cal, wi can jurayil quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios, wi can cˈo ri ajowabel pa tak cánima, wi can niquicˈuaj jun cˈaslen chˈajchˈoj, y wi can niquichˈob chi utz ri achique niquiben. 	 sed sxi savigxos per la naskado, se ili dauxras en fido kaj amo kaj sanktigxo kun sobreco.


Y quinojel cˈa ri ye ral xquencamisaj, riche (rixin) chi tiquetamaj quinojel iglesias chi riyin nnicˈoj ronojel ri niquichˈob y ri cˈo pa tak cánima quinojel ri winek. Y can achiˈel cˈa ri yequibanalaˈ chiquijujunal, can queriˈ cˈa chukaˈ ri rajel ruqˈuexel ri xtiquicˈul. 	 Kaj mi pereigos sxiajn idojn per morto; kaj cxiuj eklezioj scios, ke mi estas tiu, kiu esploras internajxojn kaj korojn; kaj mi donos al cxiu el vi laux viaj faroj.


Y wi can nikajoˈ ri Dios, can yekaben ri nubij. Y ri nubij chake, majun rucˈayewal nikanaˈ chare chi nikaben. 	 CXar jen estas la amo al Dio:ke ni observas Liajn ordonojn; kaj Liaj ordonoj ne estas pezaj.


Y ruma chi can yaˈon kˈij chare ri chicop riˈ chi chuwech apo ri nabey chicop yerubanalaˈ wi ri majun bey ye tzˈeton ta, ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef can xekˈolotej wi pa rukˈaˈ. Y xubij cˈa chique ri winek chi tiquibanaˈ jun ruwachbel ri nabey chicop ri xcˈachoj chare ri socotajic ri xban riqˈui espada. 	 Kaj gxi trompas la logxantojn de la tero per la signoj, kiujn estis donite al gxi fari antaux la besto; dirante al la logxantoj sur la tero, ke ili faru bildon al la besto, kiu havis la glavovundon kaj vivis.


Ruma can ye wuˈoˈ chic awachijil quecˈojeˈ. Y ri achi ri cˈo awuqˈui wacami, xa ma awachijil ta. Rumariˈ can kitzij wi cˈa ri xabij chi majun awachijil. 	 cxar vi havis kvin edzojn; kaj tiu, kiun vi nun havas, ne estas via edzo; cxi tion vi diris vere.


Pa nicˈaj cˈa chare ri nimabey riche (rixin) ri tinamit, chiriˈ nikˈax wi ri raken yaˈ ri niyaˈo cˈaslen. Y chi caˈiˈ ruchiˈ ri raken yaˈ riˈ, yecˈo cˈa ri cheˈ ye tiquil, ri yeyaˈo chukaˈ cˈaslen, y can cablajuj cˈa mul yewachin pa jun junaˈ, y can chi icˈ chi icˈ yewachin. Y ri quixak ri cheˈ riˈ, ye akˈom riche (rixin) chi niquicusaj ri winek ri ye petenak pa ronojel ruwachˈulef. 	 meze de gxia strato. Kaj cxe cxiu flanko de la rivero estis arbo de vivo, portanta dek du fruktojn, liveranta sian frukton cxiumonate; kaj la folioj de la arbo estis por la resanigo de la nacioj.


Ri achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ xebe acuchi (achique) mukun wi ca ri Jesús y xbequichojmirisaj ca chi tichajix chi utz. Y xquiyaˈ cˈa ca retal ri abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul, ri xticˈutu wi cˈo ri xtijako. Y xequiyaˈ ca chukaˈ ri ye chajinel chiriˈ. 	 Tial ili foriris kaj gardis la tombon, sigelinte la sxtonon, kune kun gardistaro.


Y ri achi ri xcˈachojsex ye ruchapon cˈa ri Pedro y ri Juan. Y quinojel cˈa ri winek chanin xquimol apo quiˈ quiqˈui ri Pedro y ri Juan chiriˈ chuchiˈ jun raken jay Riche (Rixin) ri Salomón nibix chare, riche (rixin) chi nbequitzˈetaˈ ri xbanatej chiriˈ. Ri winek cˈa riˈ xsach quicˈuˈx ruma majun bey quitzˈeton ta chi nibanatej ta queriˈ. 	 Kaj dum li tenis Petron kaj Johanon, la tuta popolo kunkuris al ili en la portiko nomata Salomona, miregante.


Chiwech ka riyix, riyoj xa can yoj nacanek cˈa chupan ri rusamaj ri Cristo, yacˈa riyix nibij chi can cˈo inaˈoj icˈulun riqˈui ri Cristo. Chiwech riyix, riyoj xa majun oc kachukˈaˈ, yacˈa riyix nibij chi can cˈo iwuchukˈaˈ. Riyix nibij chi can cˈo ikˈij. Yacˈa riyoj xa yojetzelex. 	 Ni estas malsagxuloj pro Kristo, sed vi estas sagxaj en Kristo; ni estas malfortaj, sed vi estas fortaj; vi estas gloraj, sed ni estas senhonoraj.


Y riyeˈ xquibij cˈa chique ri ye ruˈapóstoles ca ri Jesús: Achiˈaˈ ri yixpe pa Galilea, ¿achique ruma tek yixtzuˈun chicaj? Re Jesús re xitzˈet chi xbe chicaj re wacami, xa can xtipe chic jun bey. Y can achiˈel re xuben el re xbe, can queriˈ chukaˈ xtuben tek xtipe chic, xechaˈ. 	 kiuj ankaux diris:Viroj Galileanoj, kial vi staras rigardantaj al la cxielo? cxi tiu Jesuo, kiu estas prenita supren for de vi en la cxielon, tiel same revenos, kiel vi vidis lin iranta en la cxielon.


Y ri nwajoˈ nbij chiwe wacami, pokon jubaˈ xtiwacˈaxaj, ruma ma riche (rixin) ta chi nyaˈ ikˈij, ruma xa ma utz ta ri yixtajin chubanic. Ruma tek nimol iwiˈ, pa ruqˈuexel chi cˈo utz nucˈom pe chiwe, xa ruyon itzel ri nbeˈicˈuluˈ pe. 	 Sed ordonante al vi jene, mi ne lauxdas vin, ke vi kunvenas ne por plibonigxo, sed por malplibonigxo.


Y xabachique cˈa winek ri nukˈalajsaj riˈ chi riyaˈ yin runiman riyin, riyin chukaˈ xtinkˈalajsaj chuwech ri Nataˈ Dios ri cˈo chilaˈ chicaj chi ri winek riˈ wuche (wixin) chic riyin. 	 CXiun do, kiu konfesos min antaux homoj, mi ankaux konfesos antaux mia Patro, kiu estas en la cxielo.


Y xaxu (xaxe wi) cˈa riche (rixin) chi ma ntel ta más rutzijol ri xbanatej, quekaxibij el, riche (rixin) chi queriˈ ma niquitzijoj ta chic ri Jesús chique ri winek, xechaˈ. 	 Sed por ke gxi ne plu disvastigxu inter la popolo, ni minacu ilin, ke ili de nun ne parolu al iu ajn en cxi tiu nomo.


Y yecˈo cˈa caˈiˈ oxiˈ achiˈaˈ ri xeˈapon riqˈui ri Jesús. Ri achiˈaˈ riˈ ye aj Jerusalem, y yeriˈ ri nibix fariseos y aj tzˈibaˈ chique. Xeˈapon cˈa riqˈui ri Jesús y xquibij cˈa chare: 	 Tiam alvenis al Jesuo el Jerusalem Fariseoj kaj skribistoj, dirante:


tek ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe riyix, ri can yix ruˈiglesia ri Dios ri yixcˈo pa tinamit Corinto; ri can chˈajchˈojsan chic ri icˈaslen ruma ri Cristo Jesús. Riyix wachˈalal xixsiqˈuix (xixoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi xixoc lokˈolaj tak ralcˈual, achiˈel xuben quiqˈui quinojel ri niquiyaˈ rukˈij ri Kajaf Jesucristo pa nicˈaj chic tinamit. Can ya cˈa ri Jesucristo ri Kajaf konojel riyoj ri kaniman chic. 	 al tiu eklezio de Dio, kiu estas en Korinto, al tiuj, kiuj estas sanktigitaj en Kristo Jesuo, vokitaj por esti sanktuloj, kune kun cxiuj, kiuj en cxiu loko vokas la nomon de nia Sinjoro Jesuo Kristo, ilia Sinjoro kaj nia:


Ri Katataˈ Dios xixruchaˈ cˈa riyix, ruma can queriˈ wi ri ruchˈobon pe chiwij. Y can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nelesan el ri itzel ri cˈo pa tak icˈaslen. Xixruchaˈ riche (rixin) chi queriˈ yixniman tzij, y riche (rixin) chukaˈ chi nuchop nichˈajchˈojir el ri icˈaslen. Ruma ri ruquiqˈuel ri Jesucristo ri xbiyin tek xcom, yariˈ ri nichˈajo el ri imac. Y ri Dios can pa ruqˈuiyal ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx xtuyaˈ chiwe. 	 laux la antauxscio de Dio, la Patro, en sanktigo de la Spirito, por obeo kaj aspergo de la sango de Jesuo Kristo:Graco al vi kaj paco pligrandigxu.


Tek xquicˈaxaj queriˈ ri winek, xquibij cˈa chare ri Jesús: Táta, can ronojel kˈij cˈa tayaˈ ri caxlan wey riˈ chake, xechaˈ. 	 Ili do diris al li:Sinjoro, cxiam donu al ni tiun panon.


Y tayaˈ cˈa chukaˈ ri kaway ri nicˈatzin chake ronojel kˈij. 	 Donu al ni tagon post tago nian cxiutagan panon.


Y ri achi achiˈel jun coronel xuyaˈ cˈa kˈij chare riche (rixin) chi tichˈo. Y ri Pablo xpaˈeˈ ri chiriˈ pa tak gradas, y xuben pe retal riqˈui ri rukˈaˈ chique ri winek riche (rixin) chi quetaneˈ ka. Y tek majun chic cˈa nikˈajan, riyaˈ xbechˈo pe chiquiwech pan hebreo, ri quichˈabel ri israelitas, y xubij: 	 Kaj kiam li tion permesis, Pauxlo, starante sur la sxtuparo, gestis per la mano al la popolo; kaj kiam farigxis granda silento, li parolis al ili en la Hebrea lingvo, dirante:


Ri Jesús can ximon wi el tek xquicˈuaj y xbequijachaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Poncio Pilato rubiˈ. 	 kaj ili ligis lin, kaj forkondukis lin kaj transdonis lin al Pilato, la provincestro.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij chare ri achi riˈ: Nchilabej cˈa el chawe chi majun achoj chare tatzijoj wi ri xbanatej awuqˈui, xa choj jacˈutuˈ awiˈ chuwech ri sacerdote, y can tayaˈ cˈa ri ofrenda ri rajawaxic chi nayaˈ, achiˈel nubij chupan ri rutzˈiban ca ri Moisés, riche (rixin) chi queriˈ nakˈalajsaj cˈa awiˈ chiquiwech chi yit chˈajchˈoj chic, xchaˈ el chare. 	 Kaj Jesuo diris al li:Zorgu, ke vi diru al neniu. Sed iru, montru vin al la pastro, kaj oferu la donon, kiun Moseo ordonis, por atesto al ili.


Y ri Judas riˈ can xoc wi kachibil, y xsamej cˈa chkacojol. 	 CXar li estis kalkulita inter ni kaj ricevis sian parton en cxi tiu servado.


Y ronojel ri tijoj pokonal ri xtiberutijaˈ ruma ri nubiˈ riyin, cˈa yin na riyin ri xquicˈutu chuwech. 	 cxar mi montros al li, kiom li devas suferi pro mia nomo.


Y ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cami lugar xtibe wi re achi reˈ? Ruma nubij chi chiriˈ ma xtibekilaˈ ta chic. ¿Nibe cami cˈa pa nicˈaj chic ruwachˈulef quiqˈui ri israelitas ri yecˈo chiquicojol ri ma ye israelitas ta o yeberutijoj cami ri ma ye israelitas ta? 	 Tial la Judoj inter si diris:Kien cxi tiu iros, ke ni lin ne trovos? cxu li iros al la disjxetitoj inter la Grekoj kaj instruos la Grekojn?


Ruma chi ri Dios can ronojel nicowin nuben. 	 CXar cxe Dio nenio estas neebla.


Y rumariˈ ri apóstoles y ri ancianos riche (rixin) ri iglesia xquiben cˈa jun molojriˈil riche (rixin) chi niquichojmirisaj, wi can niban o ma niban ta ri circuncisión chique ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta. 	 Kaj kunvenis la apostoloj kaj presbiteroj, por esplori tiun aferon.


Yacˈa ri winek ri quicˈuan jun itzel cˈaslen, xa ma ya ta ri kas kitzij ri niquitzijoj, y xa más cˈa yeˈoc itzel tak winek. Riyeˈ yequikˈol ri winek y xa queriˈ chukaˈ niban chique riyeˈ. 	 Sed malbonaj homoj kaj ruzuloj cxiam iros antauxen al pli granda malbono, trompantaj kaj trompataj.


Y riyin ri Pablo, re rutzil iwech ri ntek el, can riqˈui nukˈaˈ riyin ntzˈiban wi el. Y tiwetamaj chi can kitzij chi yin cˈa riyin ri yitako el re wuj reˈ chiwe, ruma can quereˈ wi ri yitzˈiban y yareˈ ri retal ronojel wuj ri ntek el riyin. 	 La saluto de mi, Pauxlo, per mia propra mano, kiu estas la signo en cxiu epistolo; tiel mi skribas.


¿Ri Juan xtak pe ruma ri Dios riche (rixin) chi xeruben bautizar ri winek? ¿O xa ye ri winek xebin chare chi xuben queriˈ? xchaˈ ri Jesús. 	 La baptado de Johano, cxu gxi estis el la cxielo, aux el homoj?


Can ronojel cˈa reˈ nbij yan ca chiwe, riche (rixin) chi tek xtapon ri kˈij riˈ, xa can yacˈariˈ tek xtinatej chiwe chi can ronojel riˈ xa can nbin chic ca chiwe. Ronojel reˈ can ma xinyaˈ ta cˈa rubixic chiwe ri pa rutiquiribel pe, ruma can cˈa yincˈo na iwuqˈui. 	 Sed tion mi parolis al vi, por ke vi rememoru, kiam gxia tempo venos, ke mi gxin antauxdiris al vi. Sed en la komenco mi ne diris al vi tion, cxar mi estis kun vi.


Can utz rucusaxic tibanaˈ chare ri tiempo, ruma re kˈij re yojcˈo wi xa can itzel wi. 	 elacxetante la tempon, cxar malbonaj estas la tagoj.


¿La ma awetaman ta cˈa chi riyin yicowin ncˈutuj chare ri Nataˈ chi yerutek ta pe más ye setenta y dos mil ángeles chinutoˈic? 	 CXu vi do supozas, ke mi ne povas alvoki mian Patron, kaj Li tuj liveros al mi pli ol dek du legiojn da angxeloj?


y Riyaˈ xtipe chuwij ca riyin re chkawech apo, pero can ya Riyaˈ ri cˈo nabey que chinuwech riyin. Y riyin can ma yin rucˈamon ta (takal ta chuwij) riche (rixin) chi nquir ri ruximbel ri ruxajab. 	 kiu venas post mi; la rimenon de lia sxuo mi ne estas inda malligi.


Y rumariˈ nbij chawe chi ri uchukˈaˈ ri xyatej chawe ruma ri Dios tek xinyaˈ ri nukˈaˈ pan awiˈ, ma tayaˈ ta kˈij chi nichuptej ka; xa can tacusaj cˈa ri uchukˈaˈ riˈ chubanic ri rusamaj ri Dios. 	 Pro tio mi memorigas vin, ke vi reekbruligu la donacon de Dio, kiu estas en vi per la surmetado de miaj manoj.


Pero ri winek ri ma niquixibij ta quiˈ yechˈo chiquij ri nimaˈk quikˈij, can ye achiˈel cˈa chicop ruma ma yechˈobon ta jabel. Y astapeˈ jun cosa ri xa ma kˈaxnek ta chiquiwech, itzel yechˈo chrij. Y riqˈui riˈ niquisiqˈuij (nicoyoj) rucˈayewal pa quiwiˈ y cˈa chupan ri rucˈayewal riˈ xquebeka wi. Achiˈel niquicˈulwachij ri chicop tek yechapatej pe y yecamisex. Ruma can queriˈ ri quicˈaslen. 	 Sed tiuj, kiel bestoj senprudentaj, naskitaj laux naturo por kaptado kaj pereo, blasfemante en aferoj, kiujn ili ne scias, en sia putreco pereos,


Y ri winek ri ye israelitas ri yecˈo chiriˈ pa jay, ri yebochiˈin ránima ri María, tek xquitzˈet chi chanin xyacatej, xel el y xbe; ri winek riˈ can xquitzekelbej cˈa el, ruma riyeˈ xquichˈob chi ri María nibe chuchiˈ ri jul riche (rixin) chi nrokˈej ri ruxibal. 	 La Judoj do, kiuj estis kun sxi en la domo kaj konsolis sxin, vidinte, ke Maria levigxis subite kaj eliris, sekvis sxin, dirante:SXi iras al la tombo, por plori tie.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xurek ruchiˈ y xubij: Nataˈ Dios, pan akˈaˈ cˈa riyit njech wi ri wánima, xchaˈ. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ, can yacˈariˈ xcom ka. 	 Kaj kriinte per lauxta vocxo, Jesuo diris:Patro, en Viajn manojn mi transdonas mian spiriton; kaj tion dirinte, li ellasis for la spiriton.


Yacˈa ri nicˈaj chic ri ma yecowin ta, xubij cˈa chique chi quequichapalaˈ el tzˈalan o xabachique cheˈ riche (rixin) ri barco ri ye jokˈotajnek chic el, riche (rixin) chi ma yejikˈ ta. Y queriˈ xkaben riche (rixin) chi xoj‑el cˈa chuchiˈ yaˈ, y majun cˈa ri xcom ta chake. 	 kaj ke la ceteraj sin savu, jen sur tabuloj, jen sur diversaj objektoj el la sxipo. Kaj tiamaniere cxiuj savigxis sur la teron.


Y ri Caifás, ri nimalaj sacerdote, xbepaˈeˈ cˈa pe ri pa quinicˈajal y xucˈutuj chare ri Jesús: ¿Kitzij cami ri xquibij ka chawij re winek reˈ? ¿Y achique cˈa nabij riyit chi natobej awiˈ? xchaˈ chare. 	 Kaj la cxefpastro starigxis en la mezo, kaj demandis Jesuon, dirante:CXu vi respondas nenion? kion atestas cxi tiuj kontraux vi?


Ronojel ri xa cˈa xinbij ka nucˈut chi riyin xa yin winek y xa majun wuchukˈaˈ. Y yariˈ ri nbij xa ta cˈo rajawaxic chi nyaˈ nukˈij. 	 Se mi nepre devas fanfaroni, mi fanfaronos pri tio, kio rilatas al mia malforteco.


Queriˈ ri rutzˈiban ca ri David. Wacami riyin yichˈo cˈa chiwe chiˈiwonojel ri can yix riy rumam ca ri Israel; riyix ri yixcˈo pe y chukaˈ ri ma yecˈo ta pe. Tiwetamaj cˈa chi can kitzij wi chi ri Jesús ri xicamisaj chuwech cruz, can ya wi Riyaˈ ri banon chare ruma ri Dios chi ya Riyaˈ ri Cristo y chi ya Riyaˈ ri Rajaf ronojel, xchaˈ ri Pedro. 	 Kun certeco do sciu la tuta domo de Izrael, ke tiun Jesuon, kiun vi krucumis, Dio faris Sinjoro kaj Kristo.


Yecˈo cˈa acˈalaˈ ri xeˈucˈuex apo chuwech ri Jesús, chi nuyaˈ ta el ri rukˈaˈ pa quiwiˈ, riche (rixin) chi niquicˈul ri rubendición ri Dios. Yacˈa ri discípulos xa xechapon chique ri winek chi ma quequicˈom ta pe ri acˈalaˈ. 	 Kaj oni venigis al li infanojn, por ke li tusxu ilin; kaj la discxiploj admonis ilin.


Pero riqˈui jubaˈ yecˈo ri yebin: Wi ri caminakiˈ xquecˈastej chic el, ¿achique cami rubaniquil riˈ? ¿Achique cami rubanic nitzuˈun ri quichˈacul? 	 Sed iu diros:Kiel la mortintoj relevigxas? kaj kun kia korpo ili venas?


Y rumariˈ can ta yixcowin chi xtikˈax jabel chiwech quiqˈui quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal, ri janipeˈ rubanic ri ajowabel ri cˈo riqˈui ri Cristo; janipeˈ ruwech, janipeˈ raken, janipeˈ rujotolen y janipeˈ ka rupan. 	 kapabligxu kun cxiuj sanktuloj kompreni, kio estas la largxeco kaj longeco kaj alteco kaj profundeco,


Y ri ángel ri ruyaˈon jun raken pa ruwiˈ ri mar y jun raken pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, xintzˈet cˈa chi xuyec ri rukˈaˈ chicaj, 	 Kaj la angxelo, kiun mi vidis staranta sur la maro kaj sur la tero, levis sian dekstran manon al la cxielo,


Y tek ye benak chic ri ye rachˈalal chupan ri nimakˈij riˈ, cˈacˈariˈ tek Riyaˈ xbe. Pero xa ma xucˈut ta riˈ tek xbe. 	 Sed kiam liaj fratoj supreniris al la festo, tiam li ankaux supreniris, ne malkasxe, sed kvazaux sekrete.


Xa xquijel rubanic ri kitzij, ruma ma xquitzekelbej ta ri kitzij chi Dios y xquitzekelbej ri ma kitzij ta. Ruma ma xquiyaˈ ta rukˈij ni ma xquiben ta ri samaj ri nrajoˈ ri Dios. Xa ya ri cosas ri ye rubanon ri Dios, xa yeriˈ ri xquiyaˈ quikˈij y quicˈojlen. Y ya ri Dios ri nicˈatzin chi ninimirisex rukˈij rucˈojlen ronojel kˈij. Amén. 	 kiuj sxangxis la veron de Dio en mensogon, kaj adoris kaj servis la kreitajxojn prefere ol la Kreinton, kiu estas eterne benata. Amen.


Yacˈa tek cuyutajnek chic el ri mozo riˈ chare ri rucˈas, xberucˈuluˈ cˈa jun rech mozo. Ri mozo riˈ cˈo cˈa jun kajoˈn rubanon riqˈui riyaˈ. Ri kajoˈn cˈa ri rubanon ri rech mozo riˈ, man achiˈel ta cˈa ri rucˈas riyaˈ, xa jun ciento puek ri nibix denario chare. Pero ma riqˈui wi riˈ, riyaˈ xupitzˈ chukul y nutzˈapij yan cˈa ruxlaˈ, y nubij cˈa chare: Tatojoˈ pe ri acˈas ri abanon wuqˈui, nichaˈ chare. 	 Sed elirinte, tiu servisto trovis kunserviston, kiu sxuldis al li cent denarojn; kaj li kaptis kaj eksufokis lin, dirante:Pagu tion, kion vi sxuldas.


Y tek ri Jesús xel cˈa pe ri chiriˈ pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi nibe el, ri rudiscípulos xejel cˈa apo riqˈui y xquicˈut ri jay ri ye riche (rixin) ri rachoch ri Dios chuwech. 	 Kaj Jesuo, elirinte, ekforiris de la templo; kaj liaj discxiploj venis al li, por montri al li la konstruajxojn de la templo.


Xa cˈa caˈiˈ oxiˈ kˈij tibanatej wi ronojel riˈ, tek ri Jesús xuchop cˈa chi nibe pa tak tinamit y pa tak aldeas, y chi ye cablajuj rudiscípulos ye benak riqˈui. Y Riyaˈ nutzijoj cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios. 	 Kaj post ne longe li vojiradis tra urboj kaj vilagxoj, predikante kaj alportante la evangelion de la regno de Dio, kaj kun li la dek du,


Y ri discípulos xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: Tijonel, ¿ajan (jampeˈ) cˈa xticˈulwachitej ri xabij yan ka chrij ri rachoch ri Dios? ¿Y achique cˈa retal nibanatej tek xa yecˈulwachitej yan riˈ? xechaˈ. 	 Kaj ili demandis lin, dirante:Majstro, kiam do tio estos? kaj kio estos la signo, kiam tio estos proksima?


Y ri Jesús xubij: Riyin xipe cˈa chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi xtikˈalajin achique quibanon ri winek. Riche (rixin) chi queriˈ ri winek ri xa ye achiˈel moyiˈ quibanon, can xquetzuˈun, y ri winek ri niquibij chi can yetzuˈun, xa xqueˈoc achiˈel moyiˈ. 	 Kaj Jesuo diris:Por jugxo mi venis en cxi tiun mondon, por ke la nevidantoj vidu, kaj ke la vidantoj farigxu blindaj.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri ye rudiscípulos riˈ: ¿Achique ruma tek xa yix warnek? Quixyacatej, tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex, xchaˈ chique. 	 kaj diris al ili:Kial vi dormas? levigxu kaj pregxu, ke vi ne eniru en tenton.


Y ya cˈa Riyaˈ ri yojucusan pa rusamaj, y xuben cˈa chake chi xoj‑oc rusamajel riche (rixin) chi nikakˈalajsaj ri cˈacˈacˈ trato chiquiwech ri winek. Y ya cˈa chukaˈ Riyaˈ niyaˈo chake ri rajawaxic, riche (rixin) chi can yojcowin nikaben ri samaj riˈ. Y ma riche (rixin) ta cˈa chi nikasamajij ri ojer trato ri tzˈiban ca chuwech tzˈalan tak abej, ma que ta riˈ, can riche (rixin) cˈa chi nikakˈalajsaj ri cˈacˈacˈ trato ri tzˈiban riqˈui ri Espíritu. Ruma ri ojer trato ri tzˈiban chuwech tzˈalan tak abej ma nuyaˈ ta cˈaslen, xa nucˈut chkawech chi nika ri camic pa kawiˈ ruma xa yoj aj maquiˈ. Pero ri tzˈiban riqˈui ri Espíritu, can nuyaˈ wi cˈaslen. 	 kiu ankaux tauxgigis nin kiel administrantojn de nova interligo, ne laux litero, sed laux spirito; cxar la litero mortigas, sed la spirito vivigas.


Ticˈutuˈ cˈa pe ri puek ri niyaˈ riyix riche (rixin) chi nitoj ri alcawal, xchaˈ chique. Y riyeˈ can yacˈariˈ xquicˈut apo ri puek chuwech; y ri puek ri xquicˈut apo, ya cˈa ri niquibij denario chare. 	 Montru al mi la tributan moneron. Kaj ili alportis al li denaron.


Y riyin nyaˈ cˈa ca re pixaˈ reˈ chiwe, chi can tiwajoˈ cˈa iwiˈ; can achiˈel ri yixinwajoˈ riyin. 	 Jen estas mia ordono:ke vi amu unu alian tiel same, kiel mi vin amis.


Cˈacˈariˈ tek xerutek el pa tinamit Belén y xubij el chique: Quixbiyin cˈa chilaˈ y ticanoj ri acˈal, y tek iwilon chic ca, noˈibij ca chuwe, riche (rixin) chi riyin yibe chukaˈ chuyaˈic rukˈij. 	 Kaj li sendis ilin al Bet-Lehxem, dirante:Iru kaj elsercxu zorge pri la knabeto; kaj kiam vi lin trovos, sciigu al mi, por ke mi ankaux venu kaj adorklinigxu al li.


Ri Jesús ruchapon bey nikˈax cˈa el queriˈ. Yacˈariˈ tek xutzˈet cˈa jun achi ri can moy pe tek xalex. 	 Kaj preterirante, li vidis viron blindan de post la naskigxo.


Pero cˈo cˈa jun ti cˈajol, ral ranaˈ ri Pablo, xracˈaxaj ronojel riˈ. Ri ti cˈajol riˈ xbe y xoc apo chupan ri cuartel, y xberubij cˈa chare ri Pablo ronojel ri racˈaxan el. 	 Sed la filo de la fratino de Pauxlo, enveninte, auxdis pri la embusko, kaj li iris en la fortikajxon, kaj pri tio sciigis Pauxlon.


Ri ángel riˈ xberuchapaˈ cˈa pe ri itzel dragón ri quek rij, ri nibix chukaˈ itzel winek y Satanás chare, ri xoc jun cumatz ojer ca. Xxim cˈa ca ruma ri ángel, riche (rixin) chi niximeˈ na jun mil junaˈ. 	 Kaj li ekkaptis la drakon, la antikvan serpenton, kiu estas la Diablo kaj Satano, kaj enkatenis lin por mil jaroj,


Y wi riyin can nmatioxij chare ri Dios ri tiˈij ri ntij, ¿achique cˈa ruma tek cˈo chˈabel ri yebix chuwij ruma ri ntij? 	 Se mi danke partoprenas, kial mi estus mallauxdata pri tio, pro kio mi donas dankon?


Wi cˈo jun chiwe riyix ri nrajoˈ chi ya riyaˈ ri nabey, xa tuchˈutinirisaj riˈ, querunimaj querilij ri nicˈaj chic. 	 kaj kiu volas esti la unua inter vi, tiu estu via servisto;


yacˈariˈ tek xtibecˈulun pe ri itzel achi ri can ucˈuan wi ruma ri etzelal. Yacˈa tek xtipe chic ri Ajaf Jesucristo, xtucamisaj cˈa ri itzel achi riˈ xaxu (xaxe wi) riqˈui ri xtuxupuj el. Y riqˈui chukaˈ ri nimalaj sakil ri rucˈamom pe ri Ajaf, xtuqˈuis rukˈij ri itzel achi riˈ. 	 Kaj tiam malkasxigxos la maljustulo, kiun la Sinjoro Jesuo detruos per la spiro de sia busxo kaj neniigos per la apero de sia alveno;


Y riyix beyomaˈ, juyiˈ oc iwech, ruma xikˈaxaj yan jun cˈaslen sibilaj jabel chuwech re ruwachˈulef. Yacˈa ri kˈij ri ye petenak chiwij ma ye que ta chic riˈ. 	 Sed ve al vi ricxuloj! cxar vi jam ricevis vian konsolon.


Y ruma chi ma xquil ta, ri José y ri María xetzolin ca chucanoxic ri acˈal cˈa pa tinamit Jerusalem. 	 kaj ne trovinte lin, ili reiris al Jerusalem, sercxante lin.


Y reˈ ma ntel ta chi tzij chi riyix man ta utz ri xiben chi xitek pe jun ofrenda chuwe, ruma xijoyowaj pe nuwech y xinaˈ chukaˈ riyix ri tijoj pokonal ri yincˈo wi. 	 Tamen vi bone agis, partoprenante kun mi en mia suferado.


Yacˈa ri winek riˈ, can riqˈui cˈa ronojel quichukˈaˈ xechˈo apo chare ri Pilato y xquibij cˈa: Ya ri Barrabás tawelesaj el y ma ya ta re achi reˈ, xechaˈ. Y ri Barrabás xa jun alekˈom. 	 Kaj ili kriis denove, dirante:Ne cxi tiun, sed Barabason. Barabas estis rabisto.


Y ruma niquixibij quiˈ chi ri barco nberupaxij riˈ chiquiwech abej, rumariˈ xquirokij ka pa yaˈ cajiˈ anclas, riche (rixin) chi ri barco ma nibiyin ta chic. Ri cajiˈ anclas riˈ pa rachek cˈa ka ri barco yecˈo wi. Riyeˈ can nicajoˈ cˈa chi chanin ta niseker pe, pero ma jubaˈ cˈa niseker ta pe. 	 Kaj timante, ke ni falos sur malmolajn lokojn, ili jxetis kvar ankrojn el la sxiplmalantauxo, kaj pregxis, ke tagigxu.


Chi ri Cristo xmuk y pa rox kˈij xcˈastej pe, achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 kaj ke li estis entombigita; kaj ke li relevigxis la trian tagon laux la Skriboj;


Y ri Sala, rucˈajol ca ri Cainán, y ri Cainán rucˈajol ca ri Arfaxad, y ri Arfaxad rucˈajol ca ri Sem, y ri Sem rucˈajol ca ri Noé, y ri Noé rucˈajol ca ri Lamec. 	 de Kenan, de Arpahxsxad, de SXem, de Noa, de Lemehx,


Y ri xinbij, xa riche (rixin) chi nyaˈ jubaˈ naˈoj chiwe. Wacami yix cˈa riyix quixchˈoboˈ wi niwajoˈ niben queriˈ o ma niwajoˈ ta. Pero ma xinbij ta chiwe riche (rixin) chi can queriˈ ri cˈo chi niben. 	 Sed tion mi diras kiel permeson, ne kiel ordonon.


Ri Pilato can yacˈariˈ tek xubij chare ri Jesús: ¿Can ma nawacˈaxaj ta cˈa ri niquibij ri winek chawij riche (rixin) chi yatquitzujuj (yatquisujuj)? 	 Tiam Pilato diris al li:CXu vi ne auxdas, kiom da aferoj oni atestas kontraux vi?


Riyix tek niben cˈa orar, ma tiben ta achiˈel niquiben ri winek ri xa caˈiˈ quipalej. Ruma ri winek riˈ can sibilaj cˈa nika chiquiwech chi ya ri acuchi (achique) yecˈo wi winek, chiriˈ niquiben wi orar. Tek niquiben orar, can yepaˈeˈ pa tak jay ri kas nicˈut wi ruchˈabel ri Dios, y ri pa tak xquina riche (rixin) ri bey xaxu (xaxe) wi riche (rixin) chi yetzˈet cuma ri winek. Y can kitzij wi nbij chiwe, chi ri winek ri yebano queriˈ, riqˈui ri niquicˈul quikˈij chique ri winek, xa can xquicˈul yan cˈa rajel ruqˈuexel ri yequibanalaˈ. 	 Kaj kiam vi pregxas, ne estu kiel la hipokrituloj; cxar ili amas pregxi, starante en la sinagogoj kaj cxe la anguloj de la stratoj, por montri sin al homoj. Vere mi diras al vi:Ili jam ricevas sian rekompencon.


Ruma chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij riˈ ye qˈuiy chique ri winek ri xaxu (xaxe) wi riyeˈ xticajoˈ ka quiˈ y ma xqueˈoka ta chiquicˈuˈx ri nicˈaj chic. Can xtibe cánima chrij ri puek. Sibilaj xtiquinimirisaj quiˈ. Xtiquiben chi cˈo quikˈij. Can xqueyokˈon. Ma xtiquinimaj ta quitzij ri quiteˈ quitataˈ. Ma xtiquimatioxij ta ri utzil ri niban chique. Qˈuiy etzelal ri xticˈojeˈ ri pa tak quicˈaslen. 	 CXar homoj estos sinamantaj, monamantaj, fanfaronemaj, arogantaj, insultemaj, malobeemaj al gepatroj, sendankaj, nesanktaj,


Y tek xapon riqˈui ri Jesús, xxuqueˈ chuwech y xujupubaˈ ka ri rupalej cˈa pan ulef, y sibilaj cˈa numatioxij chare ri Jesús. Ri achi cˈa riˈ aj Samaria. 	 kaj falis sur sian vizagxon cxe liaj piedoj kaj dankis lin; kaj li estis Samariano.


y niquibixaj cˈa jun cˈacˈacˈ bix chuwech apo ri lokˈolaj chˈaquet ri acuchi (achique) tzˈuyul wi ri Dios y ri acuchi (achique) yecˈo wi ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij y ri ye cajiˈ ri sibilaj qˈuiy runakˈ tak quiwech cˈo. Y jun cˈacˈacˈ bix cˈa ri niquibixaj. Y can majun cˈa chukaˈ ri nicowin ta netaman ri bix riˈ, xa can xu (xe) wi cˈa ri ciento cuarenta y cuatro mil ri ye colotajnek chic el chuwech ri ruwachˈulef. 	 kaj ili kantas kvazaux novan kanton antaux la trono kaj antaux la kvar kreitajxoj kaj la presbiteroj; kaj neniu povis lerni la kanton krom la cent kvardek kvar miloj, la elacxetitoj el la tero.


Ruma riyoj can ya cˈa ri ajowabel riche (rixin) ri Cristo ri nibano chake chi queriˈ nikaben, ruma ri ajowabel riche (rixin) ri Cristo sibilaj nim, rumariˈ tek nikachˈob: Ri Cristo, wi kuma riyoj ri yoj aj maquiˈ tek xcom, reˈ ntel chi tzij chi konojel ri yoj aj maquiˈ can xojcom chukaˈ riqˈui Riyaˈ. 	 CXar la amo de Kristo nin devigas; cxar ni jugxas jene, ke cxar unu mortis pro cxiuj, tial cxiuj mortis;


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa: Riyin ma wetaman ta ruwech ri achi riˈ. Can chuwech Dios nbij chiwe chi ma wetaman ta ruwech. Y wi ma kitzij ta ri nbij, tika cˈa rucˈayewal pa nuwiˈ, xchaˈ. Y yacˈariˈ tek xbesiqˈuin pe ri ecˈ. 	 Tiam li komencis malbeni kaj jxuri:Mi ne konas tiun homon. Kaj tuj koko kriis.


Ri niyaˈo cˈaslen xocˈulun cˈa, y xkatzˈet ruwech. Y nikatzijoj chiwe ri xkatzˈet. Nikatzijoj chiwe ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ri can cˈo riqˈui ri Katataˈ Dios, y xocˈulun chkacojol. 	 (kaj la vivo elmontrigxis, kaj ni vidis kaj atestas kaj anoncas al vi la vivon, la eternan vivon, kiu estis cxe la Patro kaj montrigxis al ni);


Y ri winek xquicˈuaj cˈa el ri achi ri moy tek rubanon ca, cˈa chiquiwech ri achiˈaˈ fariseos. 	 Ili kondukis al la Fariseoj la iam blindan viron.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij chique ri rudiscípulos: Ma quinojel ta yecochˈo chi man ta xticˈojeˈ quixjayil, ruma ma quinojel ta yatajnek chique chi man ta xquecˈuleˈ. 	 Sed li diris al ili:Ne cxiuj homoj akceptas cxi tiun diron, sed nur tiuj, al kiuj tio estas donita.


Y ri aj kˈatbel tak tzij ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef ri xekˈolotej pa rukˈaˈ ri tinamit Babilonia riche (rixin) chi xeka pa mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ, y ri xeka chupan ri itzel tak cˈaslen ri acuchi (achique) xquisachalaˈ wi quirajil. Xticokˈej y xtiquibisoj cˈa ruwech ri tinamit riˈ tek xtiquitzˈet ri sib nijoteˈ chicaj, ruma can ntajin rucˈatic. 	 Kaj la regxoj de la tero, kiuj malcxastis kun sxi kaj voluptis, ploros kaj gxemos pri sxi, kiam ili rigardos la fumon de sxia brulado,


Pero tek ri Jesús xracˈaxaj queriˈ, xupiscolij riˈ y xerutzuˈ ri nicˈaj chic rudiscípulos y cˈacˈariˈ xubij chare ri Pedro: Cabiyin quelaˈ riyit Satanás, ruma ma utz ta ri nachˈob. Ruma ri nachˈob riyit xa can junan riqˈui ri niquichˈob ri winek y xa ma ya ta ri nrajoˈ ri Dios ri nachˈob. 	 Sed turninte sin kaj rigardante la discxiplojn, li admonis Petron, dirante:Iru malantaux min, Satano, cxar vi havas pensojn ne laux Dio, sed laux homoj.


Can tiwetamaj wi chi ri Dios sibilaj utz runaˈoj, pero can nipe chukaˈ royowal. Riyaˈ xuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ruma ma xquinimaj ta. Yacˈa riyix ruyaˈon rutzil chiwe, pero riyix rajawaxic chi can quixcˈojeˈ chupan ri utzil riˈ. Ruma wi ma xquixcˈojeˈ ta chupan ri utzil riˈ, riyix chukaˈ yixelesex el. 	 Vidu do la bonecon kaj severecon de Dio:al la falintoj severecon, sed al vi bonecon, se vi restados en Lia boneco; alie vi ankaux detrancxigxos.


Wi can ma nicajoˈ ta yixquicˈul, y ma nicajoˈ ta chukaˈ niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri nitzijoj riyix chique, can quixel cˈa pe chiriˈ quiqˈui pa cachoch o pa quitinamit. Y titotalaˈ (tiquiralaˈ) ca ri pokolaj ri cˈo chiwaken chiquiwech ri winek riˈ, riche (rixin) chi tiquetamaj chi ma utz ta ri xquiben. 	 Kaj se iu ne akceptos vin, nek auxskultos viajn vortojn, tiam forirante el tiu domo aux tiu urbo, deskuu la polvon de viaj piedoj.


Yacˈa tek riyeˈ xeˈel el, ye qˈuiy cˈa winek ri xetzˈeto el y can xquetamaj el quiwech. Rumariˈ ri winek junanin (anibel) xebe chicaken, xquimololaˈ el quiˈ pa bey; ri pa tak tinamit ri xekˈax wi el. Y xa ye riyeˈ ri xeˈapon nabey. Y tek ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon, ri winek xquimol cˈa apo quiˈ chiquij. 	 Kaj oni vidis ilin forirantajn, kaj multaj rekonis ilin, kaj piede oni kuris tien el cxiuj urboj kaj antauxvenis ilin.


Xa ichapon yixkˈolotej pa rukˈaˈ ri ntajin rucˈutic chiwech wacami, y can kˈalaj chi ma riqˈui ta ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin) petenak wi ri tijonic riˈ. 	 CXi tiu influo ne venas de tiu, kiu vin vokas.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios tzˈibatal ca, nubij: Ri Dios can xquerutek pe ri ruˈángeles awuqˈui, riche (rixin) chi yatquichajij. 	 cxar estas skribite: Al siaj angxeloj Li ordonos pri vi, ke ili vin gardu,


Y riyix achiˈaˈ, queˈiwajoˈ ri iwaxjaylal, y man cˈa tibilaˈ ta pokon tak chˈabel chique, xa can utz inaˈoj tibanaˈ quiqˈui. 	 Edzoj, amu viajn edzinojn, kaj ne maldolcxigxu kontraux ili.


Can chrij cˈa ri Juan riˈ chˈonak wi ca ri profeta Isaías, jun achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Riyaˈ quecˈareˈ ri rutzˈiban ca: Cˈo cˈa jun achi ri xticˈojeˈ pa jun desierto. Y riyaˈ xturek cˈa ruchiˈ riche (rixin) chi xtubij chique ri winek ri xqueˈapon riqˈui: Tichojmirisaj apo rubey ri Ajaf. Y can choj cˈa tibanaˈ chare. 	 CXar li estas tiu, pri kiu estis dirite per la profeto Jesaja: Vocxo de krianto en la dezerto: Pretigu la vojon de la Eternulo, Rektigu Liajn irejojn.


Y kas xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen ri Katataˈ Dios, riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Nun al nia Dio kaj Patro estu gloro por cxiam kaj eterne. Amen.


Ri tataˈaj cˈa, ri rajaf ri ulef, can queriˈ cˈa chukaˈ ri xubanalaˈ quiqˈui ri nicˈaj chic mozos ri xeril tek xel el achiˈel xa pa nicˈaj kˈij y achiˈel xa pa tak a las tres ri tikakˈij. Riyaˈ xerutek cˈa ri mozos pa rusamaj y xubij chique chi can xtuyaˈ wi cˈa chique ri rucˈamon chi niquichˈec. 	 Denove elirinte cxirkaux la sesa horo kaj la nauxa, li agis simile.


Y cˈacˈariˈ tek xeˈapon ri ye wuˈoˈ chic kˈopojiˈ ri xebe ca chulokˈic ri aceite riche (rixin) ri quilámpara, y riyeˈ xechˈo cˈa apo chare ri rajaf ri jun cˈulanen riˈ y xquibilaˈ cˈa: Tajakaˈ ri ruchiˈ jay chkawech, xechaˈ. 	 Poste venis ankaux la ceteraj virgulinoj, dirante:Sinjoro, sinjoro, malfermu al ni.


Ruma quinojel ri winek y hasta ri yecˈo pa cuartel quicˈaxan chic chi yin yaˈon pa cárcel ruma chi ntzijoj rubiˈ ri Cristo. 	 tiel, ke miaj katenoj estas evidentigitaj en Kristo tra la tuta Pretorio kaj cxie aliloke;


Y tek yecˈo chic cˈa chiriˈ, xquitzuj (xquisuj) chare ri Jesús ruyaˈal uva xolon riqˈui ruyaˈal jun ti cheˈ ri mirra rubiˈ. Yacˈa ri Jesús ma xrajoˈ ta xukum. 	 Kaj ili donis al li vinon kun mirho enmiksita, sed li ne akceptis gxin.


Y ronojel cˈa reˈ, can xinbij cˈa chiwe, riche (rixin) chi riyix niwetamaj yan ca y man ta jun nibano chiwe chi yixtzak. 	 Tion mi parolis al vi, por ke vi ne falpusxigxu.


Y wi ruma iniman ri Cristo, rumariˈ nibix pokon tak tzij chiwe, jabel ruwaˈikˈij, ruma ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios can cˈo pan iwiˈ. Lokˈolaj Espíritu ri cˈo rukˈij rucˈojlen. Riyix can niyaˈ wi rukˈij re Lokˈolaj Espíritu reˈ, yecˈa ri yeyokˈon chiwij riyix xa can chrij chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu yeyokˈon wi. 	 Se vi estas riprocxataj pro la nomo de Kristo, felicxegaj vi estas; cxar la Spirito de gloro kaj la Spirito de Dio restas sur vi.


Y tek nril, yerusiqˈuij (yeroyoj) ri winek ri retaman quiwech, y yerusiqˈuij (yeroyoj) chukaˈ ri ruvecinos, y nubij cˈa chique: Quixquicot cˈa wuqˈui, ruma ri nurajil ri sachnek, xinwil, xtichaˈ. 	 Kaj trovinte, sxi kunvokas siajn amikinojn kaj siajn najbarinojn, dirante:GXoju kun mi, cxar mi trovis la drahxmon, kiun mi perdis.


Achiˈel ri rukˈalajsan ca ri Dios chrij Riyaˈ tek xubij chare: Yit cˈa riyit ri Sacerdote ri majun bey xcajalatej ta, can achiˈel ri sacerdoteˈil riche (rixin) ri Melquisedec ri xcˈojeˈ ojer ca. 	 cxar li havas la ateston: Vi estas pastro por cxiam Laux la maniero de Melkicedek.


Ma que ta riˈ. Yacˈa riyix, wi ma xtitzolin ta pe icˈuˈx riqˈui ri Dios, xa can xtitzˈilaˈ chukaˈ iwiˈ chiˈiwonojel riyix achiˈel riyeˈ. 	 Mi diras al vi:Neniel; sed se vi ne pentos, vi cxiuj tiel same pereos.


Pero ri Pedro y ri Juan xechˈo apo, y xquibij chique: Tibij na cˈa chake: ¿La utz cami chuwech ri Dios chi xa yix cˈa riyix ri yixkanimaj nabey que chuwech ri Dios? 	 Sed Petro kaj Johano responde diris al ili:CXu estas juste antaux Dio auxskulti vin prefere ol Dion, vi jugxu;


Y ri Jesús can xu (xe) wi cˈa xracˈaxaj el ronojel ri xbanatej, xbe, ye rachibilan el ri rudiscípulos. Xeˈoc el pa jun jucuˈ y xekˈax cˈa jucˈan chic ruchiˈ choy, xebe cˈa pa jun desierto. Yacˈa tek ri winek xquicˈaxaj el, chicaken cˈa xeˈel el ri pa tak tinamit riche (rixin) chi xeˈapon cˈa acuchi (achique) xbe wi ri Jesús. 	 Kaj Jesuo, auxdinte, foriris de tie en sxipeto al dezerta loko aparte; kaj la homamasoj, auxdinte, sekvis lin, piedirante el la urboj.


Rumariˈ ri kachˈalal achi ri ruchojmirisan chic chi nicˈuleˈ, ma tutzolij ta riˈ chrij. Y ri kachˈalal ri ma ruchˈobon ta chi nucanoj ixok, man cˈa tucanoj ta, xa ticˈojeˈ chi queriˈ. 	 CXu vi estas ligita kun edzino? ne sercxu malligon. CXu vi estas malligita je edzino? ne sercxu edzinon.


Y can queriˈ cˈa chukaˈ xcˈulwachitej pa rutiempo ri Lot. Ri winek riˈ xaxu (xaxe) wi cˈa chrij ri quiway quicˈuyaˈ benak wi cánima, riqˈui ri quilokˈoj, ri quicˈayij, ri quiticoˈn y ri paban tak jay. 	 Ankaux tiel same, kiel estis en la tagoj de Lot; oni mangxis, trinkis, acxetis, vendis, plantis, konstruis;


Y ruma wi riyin ri Itijonel y ri Iwajaf xinchˈej ri iwaken, can queriˈ cˈa chukaˈ tibanaˈ riyix. Man cˈa tipokonaj ta nichˈajlaˈ iwaken chiˈiwachibil iwiˈ. 	 Se do mi, la Sinjoro kaj la Majstro, lavis viajn piedojn, vi ankaux devas inter vi lavi la piedojn.


Y riyoj can cukul kacˈuˈx riqˈui ri Dios chi wi cˈo nikacˈutuj chare, y wi can achiˈel ri ruraybel Riyaˈ ri nikacˈutuj, Riyaˈ can yojracˈaxaj wi. 	 Kaj jen estas la kuragxo, kiun ni havas antaux Li:ke se ni ion petas laux lia volo, Li nin auxskultas;


Chiˈiwonojel ri can yix banon bautizar pa rubiˈ ri Cristo, xa jun chic ibanon riqˈui Riyaˈ. Can nikˈalajin wi cˈa chi ri Cristo cˈo pa tak icˈaslen; xuben chiwe chi achiˈel xuyaˈ jun itziak ri sibilaj jabel. 	 CXar cxiuj el vi, kiuj al Kristo baptigxis, surmetis al si Kriston.


Ri Jesús xbe cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ ri Olivos rubiˈ. 	 sed Jesuo iris al la monto Olivarba.


Riyin nbij chi ri Dios rubanon chake riyoj apóstoles chi majun oc kakˈij chiquiwech quinojel ri winek. Yoj achiˈel ri achiˈaˈ ri can kˈaton chic tzij pa quiwiˈ chi yecamisex, y quinojel cˈa ri winek y ri ángeles yojquitzuˈ cˈa pe achique niban chake. 	 CXar sxajnas al mi, ke Dio elmetis nin, la apostolojn, la plej lastajn, kiel mortkondamnitajn; cxar ni farigxis spektaklo al la mondo kaj al angxeloj kaj al homoj.


Y ri Ajaf xubij pe chare ri Pedro: Catan cˈa pe. Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xel el chupan ri jucuˈ y xuchop cˈa nibiyin pa ruwiˈ yaˈ riche (rixin) chi nibe apo riqˈui ri Jesús. 	 Kaj li diris:Venu. Kaj Petro, malsuprenirinte el la sxipeto, iris sur la akvo, por veni al Jesuo.


Ruma tek ri Dios nuyaˈ jun sipanic, can ma nrelesaj ta chic. Y tek nusiqˈuij (nroyoj) ri rutinamit, can ma xtutzolij ta chic riˈ chrij. 	 CXar la donacoj kaj la vokado de Dio estas nerevokeblaj.


Yacˈariˈ tek cˈo jun ri xchˈo. Ri xchˈo ya cˈa ri Caifás ri nimalaj sacerdote chupan ri tiempo riˈ. Riyaˈ cˈo cˈa ri chiriˈ, ruma riyaˈ jun chique ri can cˈo quikˈij. Y tek riyaˈ xchˈo, xubij cˈa: Xa majun iwetaman riyix. 	 Sed unu el ili, Kajafas, cxefpastro en tiu sama jaro, diris al ili:Vi scias nenion,


Ruma ri Ajaf yeruyaˈ pa tijoj pokonal ri yerajoˈ, riche (rixin) chi yerupixabaj. Can quecˈariˈ nuben quiqˈui ri ye ralcˈual chic. 	 CXar kiun la Eternulo amas, tiun Li punkorektas, Kaj Li skurgxas cxiun filon, kiun Li akceptas.


Yacˈa wi ri achi ri ma runiman ta ri Cristo, y nrajoˈ nuyaˈ ca ri rixjayil ruma chi ri ixok runiman ri Cristo, ri ixok tuyaˈ cˈa kˈij chare ri rachijil chi tibe el. Y queriˈ chukaˈ wi ri ixok ri ma runiman ta ri Cristo, y nrajoˈ nuyaˈ ca ri rachijil ruma chi ri achi runiman ri Cristo, ri achi tuyaˈ cˈa kˈij chare ri rixjayil chi tibe el. Ruma majun ximiyon ta quiche (quixin). Ruma ri Dios xojrusiqˈuij (xojroyoj) riche (rixin) chi can cˈo ta uxlanibel cˈuˈx chkacojol. 	 Tamen se la nekredanto volas foriri, li foriru:la frato aux la fratino en tiaj okazoj ne estas sklavigita; sed Dio vokis nin en paco.


Y xubij cˈa ri jun ángel chique ri ye cajiˈ: Majun na pakeˈ rucˈayewal niyaˈ pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, ni xa ta pa ruwiˈ ri mar y ni xa ta pa quiwiˈ chukaˈ ri cheˈ, ruma nabey cˈo chi nikayaˈ na quetal ri ye rusamajel ri Katataˈ Dios chi nicˈaj tak quiwech, riqˈui ri sello. 	 dirante:Ne difektu la teron, nek la maron, nek la arbojn, antaux ol ni sigelos sur iliaj fruntoj la servistojn de nia Dio.


Y majun ri ewan ca, ri man ta xtibekˈalajin pe. Y chukaˈ majun ri tzˈapin ca rij, ri xa man ta xtibekˈalajin pe y ntel pe chuwasakil. 	 CXar estas kasxita nenio, kio ne malkasxigxos; kaj ne estas io sekreta, kio ne konigxos kaj klare elmontrigxos.


Y re wacami can nchojmirisan chic wiˈ riche (rixin) chi yinapon chic jun bey iwuqˈui. Yacˈareˈ ri rox mul ri xquibe iwuqˈui y tek xquinapon, man cˈa tichˈob ta chi cˈo cosas nwajoˈ chi niyaˈ pe chuwe. Ma que ta riˈ. Riyin ma ya ta cˈa ri cˈo iwuqˈui ri nwajoˈ, riyin can yix cˈa riyix ri yixinwajoˈ. Y ma nwajoˈ ta nyaˈ jun ejkaˈn chiwij, ruma re waweˈ chuwech re ruwachˈulef ma ye ta ri ye alcˈualaxel ri yemolo beyomel riche (rixin) chi niquiyaˈ chare ri tataˈaj, xa ye ri tataˈaj ri yeyaˈo chique ri calcˈual. 	 Jen la trian fojon mi min tenas preta veni al vi; kaj mi ne farigxos sxargxo por vi, cxar mi celas ne viajn, sed vin; cxar devus provizi ne la idoj por la gepatroj, sed la gepatroj por la idoj.


Y wi can rajawaxic chi yibe riyin, can yibe wi cˈa riˈ, y riyeˈ xaxu (xaxe wi) cˈa xquenwachibilaj el. 	 kaj se konvenos, ke mi ankaux tien vojagxu, ili vojagxos kun mi.


Y nimakˈaˈ yan cˈa chupan ri nabey kˈij chare ri semana, ri María Magdalena xbe cˈa chuchiˈ ri jul, y can cˈa mukmuj na tek xbe. Y yacˈariˈ tek xutzˈet chi ri abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul, xa elesan chic el. 	 La unuan tagon de la semajno Maria Magdalena venis frue, dum estis ankoraux mallume, al la tombo, kaj vidis la sxtonon prenita for de la tombo.


Y tibij chukaˈ chare chi can jabel ruwarukˈij ri winek ri can rucukuban rucˈuˈx wuqˈui y ma yirumalij ta ca, xeˈucheˈex el y xebe. 	 Kaj felicxa estas cxiu, kiu ne falpusxigxas pro mi.


Y can riqˈui quicoten quixmatioxin chare ri Tataˈixel, ruma rubanon chake konojel chi can rucˈamon chi ntoc kiche (kixin) ri herencia ri cˈo chilaˈ chicaj. Junan cˈa xtoc kiche (kixin) quiqˈui ri nicˈaj chic lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios, ri yecˈo chiriˈ chupan ri sakil. 	 dankante la Patron, kiu tauxgigis nin por partopreno en la heredajxo de la sanktuloj en lumo,


Y xtibanatej chukaˈ chi ri winek xtiquibij chique ri nimaˈk tak juyuˈ: Quixtzak pe chikij. Chukaˈ xtiquibij chique ri cocoj tak juyuˈ: Kojiwewaj, xquechaˈ. 	 Tiam oni komencos diri al la montoj:Falu sur nin; kaj al la montetoj:Kovru nin.


Riyin ri Simón Pedro, yin jun rusamajel ri Jesucristo, y yin jun chukaˈ ruˈapóstol Riyaˈ. Ticˈuluˈ cˈa re wuj re ntzˈibaj el chiwe riyix ri can yatajnek chiwe chi xcˈojeˈ jun lokˈolaj icukbel cˈuˈx riqˈui ri Jesucristo achiˈel kabanon riyoj. Quecˈariˈ rubanon ri Dios ri Kacolonel Jesucristo chake ruma Riyaˈ can choj wi nuben. 	 Simon Petro, servisto kaj apostolo de Jesuo Kristo, al tiuj, kiuj ricevis egale altvaloran fidon, kiel ni, en la justeco de nia Dio kaj Savanto Jesuo Kristo:


Riyaˈ can sibilaj cˈa ninum chic, y can nurayij cˈa chi niwaˈ yan. Y yacˈa tek royoben cˈa chi nichojmirisex ri xtutij, ri Dios can yacˈariˈ tek xuben chare ri Pedro chi xuben achiˈel jun achicˈ. 	 kaj li farigxis malsata, kaj deziris mangxi; sed dum oni pretigis, falis sur lin ekstazo;


Can qˈuiy cˈa ri niquibilaˈ riyeˈ; niquibilaˈ chi ye hebreos, pero riˈ ma xu (xe) ta wi riyeˈ, riyin chukaˈ. ¿Ye winek israelitas riyeˈ? Queriˈ chukaˈ riyin. ¿Ye riy rumam ca ri Abraham riyeˈ? Riyin chukaˈ queriˈ. 	 CXu ili estas Hebreoj? mi ankaux. CXu ili estas Izraelidoj? mi ankaux. CXu ili estas el la idaro de Abraham? mi ankaux.


Y ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel. Amén. 	 La graco de nia Sinjoro Jesuo Kristo estu kun vi.


Pero ri José majun xunek ta ri María cˈa ya tek alaxnek chic na ri nabey ral. Y tek xalex ri acˈal, JESUS ri rubiˈ xuyaˈ. 	 kaj li ne ekkonis sxin, gxis sxi naskis filon; kaj li donis al li la nomon JESUO.


Y riyit Timoteo, nbij cˈa chawe chi ma tayaˈ ta ca ri utzilaj tak chˈabel achiˈel ri awacˈaxan wuqˈui. Can tikˈalajin cˈa chi can acukuban wi acˈuˈx y yeˈawajoˈ quinojel ruma xa jun chic abanon riqˈui ri Jesucristo. 	 Konservu la modelon de sanaj vortoj, kiujn vi auxdis de mi, en fido kaj amo, kiuj estas en Kristo Jesuo.


Y wacami ri Dios nucˈut cˈa chkawech achique rubaniquil nuben chake riche (rixin) chi yojtzˈetetej ruma Riyaˈ chi majun kamac. Nucˈut chkawech chi ma ruma ta ri ley riche (rixin) ri Moisés tek yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac, can achiˈel wi ri nubij chupan ri ley y chupan ri quitzˈiban ca ri profetas ri xekˈalajsan ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Sed nun, ekster la legxo, justeco de Dio montrigxis, atestata per la legxo kaj la profetoj;


Yacˈa tek xbeqˈuiy pe ri ticoˈn y xuchop xebeˈel pe ri ruwiˈ, cˈa yacˈariˈ tek xkˈalajin ri itzel kˈayis. 	 Kaj kiam la trunketo kreskis kaj donis frukton, tiam aperis ankaux la lolo.


Ri winek ri riqˈui uxlanibel cˈuˈx niquitij quikˈij chi man ta jun oyowal chiquicojol ri winek, riyeˈ can achiˈel yetajin chutiquic jun utzilaj ijaˈtz ri nucˈom pe jun cˈaslen choj, ruma chi can niquitij quikˈij chi nicajoˈ nicˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx chiquicojol ri winek. 	 Kaj la frukto de justeco estas semata en paco por tiuj, kiuj faras pacon.


Ruma riyoj xabacuchi (xabachique) ta na nipe wi tijoj pokonal chikij, pero ma oconek ta chikacˈuˈx. Cˈo jantek can ma nikil ta cˈa achique nikaben ruma qˈuiy ri rajawaxic chake, pero ma sachnek ta kacˈuˈx. 	 ni estas premegataj cxe cxiu flanko, tamen ne enanguligitaj; embarasataj, sed ne konsternataj;


Pero riyeˈ coyoben jun chic quitinamit ri más utz, y riˈ ya ri cˈo chilaˈ chicaj, y rumariˈ ri Dios ma niqˈuix ta nubij chi ya Riyaˈ ri qui‑Dios; ruma rubanon chic ruchojmil ri quitinamit ri acuchi (achique) xquecˈojeˈ wi. 	 Sed nun pli bonan landon ili celas, tio estas, cxielan; tial Dio ne hontas pri ili, esti nomata ilia Dio; cxar Li por ili pretigis urbon.


Y ri Dios can xutek pe ri Jesucristo, Ajaf kiche (kixin) konojel riche (rixin) chi xutzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri niyaˈo chukaˈ uxlanibel cˈuˈx. Y xorutzijoj chique ri kech aj Israel. 	 Vi konas tiun vorton, kiun Li sendis al la Izraelidoj, predikante la evangelion de paco per Jesuo Kristo (li estas Sinjoro de cxiuj);


Y ri Jesús xubij: Wi xa ta nuyon cˈa riyin nyaˈ nukˈij nucˈojlen, xa majun cˈa nicˈatzin wi. Pero ri nukˈij nucˈojlen riyin, ya cˈa ri Nataˈ niyaˈo. Ri Nataˈ yacˈariˈ ri nibij i‑Dios chare. 	 Jesuo respondis:Se mi gloros min mem, mia gloro estas nenio; Tiu, kiu min gloras, estas mia Patro, pri kiu vi diras, ke Li estas via Dio;


Ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ xeyacatej el ri pa mesa, y xquichop bey riche (rixin) chi xetzolin pa Jerusalem. Y xebequilaˈ cˈa ri julajuj discípulos y ri nicˈaj chic ri can ye tzekelbey wi riche (rixin) ri Jesús, quimolon quiˈ. 	 Kaj levigxinte en tiu sama horo, ili reiris al Jerusalem, kaj trovis la dek unu kunvenintaj, kun siaj kunuloj, kaj dirantaj:


Y wi can yoj ralcˈual cˈa ri Dios, ma rucˈamon ta nikabij Dios chare jun cosa ri xa achiˈaˈ ye banayon. Y riˈ astapeˈ can riqˈui kˈanapuek o sakapuek o riqˈui abej banon wi, ruma xa quinaˈoj winek. 	 Tial ni, estante idaro de Dio, devas ne opinii la Diecon simila al oro aux argxento aux sxtono, gravurajxo de homa arto kaj imagado.


Y ri Lázaro, ri caminek chic el, xbeˈel pe. Ri rukˈaˈ raken jabel cˈa pison pa tak tziek, y cuchun cˈa rupalej riqˈui jun suˈt. Cˈariˈ ri Jesús xubij: Queˈisoloˈ ca la tziek chrij, riche (rixin) chi utz nibiyin y nicowin nitzolin el, xchaˈ. 	 Kaj la mortinto elvenis, kun la manoj kaj piedoj ligitaj per tombotukoj; kaj lia vizagxo estis cxirkauxligita per visxtuko. Jesuo diris al ili:Malligu lin, kaj lasu lin iri.


Tek nikatzijoj cˈa chique ri winek, ma rajawaxic ta chi nikaben achiˈel xuben ri Moisés. Riyaˈ xcˈatzin chi xutzˈapij rupalej riqˈui jun tziek, riche (rixin) chi ri israelitas man cˈa niquitzuˈ ta tek niqˈuis el ri sakil chupalej. 	 kaj ne kiel Moseo, kiu metis vualon sur sian vizagxon, por ke la Izraelidoj ne fikse rigardu gxis finigxo de tio, kio estis forpasanta;


Tek ri Jesús y ri ye benak riqˈui xa jubaˈ ma yeˈoc apo ri pa tinamit Naín, xquitzˈet cˈa chi cˈamon pe jun caminek riche (rixin) chi nbemuk ca. Ri caminek riˈ jun ti cˈajol, ral jun malcaˈn ixok. Ri malcaˈn ixok riˈ, xa can xu (xe) wi cˈa jun ral cˈo, y yariˈ ri benak chumukic. Y ye qˈuiy cˈa winek ri ye tzˈetonel ri ye benak riqˈui pa mukunic. 	 Kaj kiam li alproksimigxis al la pordego de la urbo, jen oni elportis mortinton, la solan filon de lia patrino, kaj sxi estis vidvino; kaj granda homamaso el la urbo estis kun sxi.


Wi riyix xa ta yix junan quiqˈui ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, can ta yixcajoˈ jabel. Pero riyin can xixinchaˈ yan pe chiquicojol y ma yix junan ta chic quiqˈui, y rumariˈ yixquetzelaj. 	 Se vi estus el la mondo, la mondo amus siajn proprajn; sed cxar vi ne estas el la mondo, kaj mi elektis vin for de la mondo, tial la mondo vin malamas.


Ri Dios xuben jurar riche (rixin) chi xkˈalajin chi kas kitzij chi ri Jesús xoc Sacerdote. 	 Kaj pro tio, ke ne mankas jxurado


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek chi quetzˈuyeˈ ka ri pan ulef. Yacˈariˈ tek Riyaˈ xeruliˈej ri wukuˈ caxlan wey y tek rumatioxin chic chare ri Dios, cˈacˈariˈ xeruwechˈelaˈ y xuyalaˈ el chique ri rudiscípulos riche (rixin) chi niquiyaˈ chique ri winek. Y ri rudiscípulos can xquiyaˈ wi chique ri sibilaj winek riˈ. 	 Kaj li ordonis al la homamaso sidigxi sur la tero; kaj li prenis la sep panojn, kaj doninte dankon, li dispecigis ilin, kaj donis al la discxiploj por disdoni; kaj ili disdonis al la homamaso.


Y ketaman chukaˈ chi ri ley ma xyaˈox (xyaˈ) ta pa quiwiˈ ri winek ri choj quicˈaslen. Ri ley xa xyaˈox (xyaˈ) pa quiwiˈ ri winek ri ma yeniman ta tzij, pa quiwiˈ ri ma utz ta quicˈaslen chuwech ri Dios, ri aj maquiˈ, ri cˈo itzel pa tak cánima, ri niquixolkˈotij ri rubiˈ ri Dios, ri yequicamisalaˈ quiteˈ quitataˈ, ri yequicamisalaˈ xabachique winek. 	 sciante, ke la legxo ekzistas ne por justulo, sed por homoj senlegxaj kaj malobeemaj, malpiaj kaj pekemaj, malsanktaj kaj profanaj, por patromortigantoj kaj patrinomortigantoj, hommortigantoj,


Ri achi ri xunataj cˈa ri Isaías chi xtipe nabey, ya ri Juan ri Bautista. Y riyaˈ xcˈojeˈ cˈa pa jun desierto, y xubij cˈa chique ri winek ri xeˈapon riqˈui, chi titzolin cˈa pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios y tiquibanaˈ bautizar quiˈ, riche (rixin) chi queriˈ ri Dios nucuy ri quimac. Y ye qˈuiy ri xeruben el bautizar. 	 venis Johano, kiu baptis en la dezerto kaj predikis la bapton de pento por la pardonado de pekoj.


Y yacˈa tek ntoc el ri Jesús pa jucuˈ, ri achi ri xecˈojeˈ itzel tak espíritu riqˈui, xucˈutuj cˈa utzil chare ri Jesús chi tuyaˈ kˈij chare riche (rixin) chi nibe riqˈui. 	 Kaj kiam li eniris en la sxipeton, la demonhavinto petegis lin, ke li povu esti kun li.


Ri tinamit Betania ma nej ta cˈo wi chare ri tinamit Jerusalem. Ri quicojol xa jubaˈ ruwiˈ nicˈaj legua. 	 Kaj Betania estis proksime de Jerusalem, en la distanco de cxirkaux dek kvin stadioj;


Ri Dios can Espíritu wi y rumacˈariˈ ri winek nicˈatzin chi kitzij pan espíritu niquiyaˈ rukˈij, astapeˈ ma niquitzˈet ta. 	 Dio estas Spirito:kaj Liaj adorantoj devas adori Lin laux spirito kaj vero.


Y ri winek xemolotej cˈa apo. Pa mil winek ri xquimol apo quiˈ. Rumariˈ niquipalbej chic quiˈ. Y ri Jesús xuchop cˈa tzij quiqˈui ri ye rudiscípulos nabey, y xubij cˈa chique: Tichajij iwiˈ chuwech ri chˈom (levadura) quiche (quixin) ri achiˈaˈ fariseos. Ri chˈom (levadura) quiche (quixin) ri achiˈaˈ fariseos ntel chi tzij chi xa caˈiˈ quipalej, xa ma niquiben ta ri niquicˈut. 	 Dume, kiam la miriadoj de la homamaso kunkolektigxis tiel, ke ili piedpremis unu la alian, li ekparolis al siaj discxiploj, dirante unue:Gardu vin kontraux la fermentajxo de la Fariseoj, kiu estas hipokriteco.


Y queriˈ chukaˈ tibanaˈ riyix. Quixcochˈon. Can ticukubaˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma chanin xtapon ri kˈij tek xtipe chic jun bey ri Ajaf. 	 Vi ankaux paciencu; fortikigu viajn korojn; cxar la alveno de la Sinjoro alproksimigxas.


Ruma chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can xipe cˈa chiquicanoxic y chiquicolic ri ye sachnek pa mac, xchaˈ ri Jesús. 	 CXar la Filo de homo venis, por sercxi kaj savi la perditajxon.


Can tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe: Achique cˈa winek ri can nunimaj ri nuchˈabel, man cˈa xtril ta ri jun camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xchaˈ ri Jesús. 	 Vere, vere, mi diras al vi:Se iu observos mian vorton, tiu la morton neniam vidos.


Y chiwe iwonojel nbij wi: Man cˈa tibe ta iwánima chrij re ruwachˈulef, ni chrij ronojel ri ye riche (rixin) re ruwachˈulef. Ruma wi xtibe iwánima chrij re ruwachˈulef, nikˈalajin chi xa ma niwajoˈ ta ri Tataˈixel. 	 Ne amu la mondon, nek la mondajxojn. Se iu amas la mondon, la amo al la Patro ne estas en li.


Y ri utzil ri ncˈutuj chiwe ya ta chi ichojmirisan ta chic ronojel; riche (rixin) chi tek riyin xquinapon chilaˈ iwuqˈui, ma rajawaxic ta chi ncusaj ri uchukˈaˈ ri ruyaˈon ri Dios pa nukˈaˈ. Can ma nwajoˈ ta nbenbij cowilaj tak chˈabel chiwe, achiˈel ri nchˈobon chi nbij chique ri yebin chuwij chi xa ya ri nrayij riyin ri nben y xa ma nben ta ri nrajoˈ ri Ajaf. 	 mi mem petegas vin, ke cxeestante, mi ne kuragxu per la insisteco, per kiu mi bontrovas kuragxi kontraux iuj, kiuj rigardas nin kiel lauxkarne iradantajn.


Riyoj ri kayaˈon kˈij chi yoj ucˈuan ruma ri Lokˈolaj Espíritu yojcowin niketamaj ronojel achique ri kitzij y ri xa ma kitzij ta. Y majun xtibin chi ma kitzij ta ri nikacˈut. 	 Sed la spirita homo jugxas cxion, kaj li mem estas jugxata de neniu.


Ruma yacˈareˈ ri nuquiqˈuel ri xtibiyin tek xquicamisex. Riqˈui cˈa ri xtibiyin ri nuquiqˈuel, can yacˈariˈ tek xticˈachoj ri cˈacˈacˈ trato ri rajowan pe ri Dios chi nuben quiqˈui ri winek, riche (rixin) chi ye qˈuiy winek cˈa ri nicuyutej ri quimac. 	 cxar cxi tio estas mia sango de la interligo, kiu estas elversxata por multaj, por la pardonado de pekoj.


Yacˈariˈ tek Riyaˈ xeruliˈej ri wukuˈ caxlan wey y ri car pa rukˈaˈ y tek rumatioxin chic chare ri Dios, cˈacˈariˈ xeruwechˈelaˈ y xuyalaˈ el chique ri rudiscípulos, y ri discípulos xequiyaˈ chique ri sibilaj winek riˈ. 	 kaj li prenis la sep panojn kaj la fisxojn; kaj doninte dankon, li dispecigis ilin, kaj donis al la discxiploj, kaj la discxiploj al la homamasoj.


Ruma ri winek sibilaj ye qˈuiy. Y xaxu (xaxe wi) ri achiˈaˈ yecˈo achiˈel xa wuˈoˈ mil. Y ri Jesús xubij chique ri ye rudiscípulos: Tibij chique re winek reˈ chi quetzˈuyeˈ pa tak moc y chi nicˈaj tak ciento tiquicˈuaj quiˈ, xchaˈ chique. 	 CXar cxeestis proksimume kvin mil viroj. Kaj li diris al siaj discxiploj:Sidigu ilin en aroj, po proksimume kvindek.


Y can quinojel ri kachˈalal xka cˈa chiquiwech ri xbix chique cuma ri apóstoles, y xequichaˈ cˈa ri ye wukuˈ achiˈaˈ. Ri jun cˈa ri xquichaˈ Esteban rubiˈ, y reˈ jun achi ri can cukul wi rucˈuˈx riqˈui ri Dios y nojnek ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu. Xequichaˈ chukaˈ ri achiˈaˈ ri quibiniˈan Felipe, Prócoro, Nicanor, Timón, Parmenas y ri Nicolás ri aj pa tinamit Antioquía. Ri achi ri Nicolás rubiˈ man israelita ta, pero can nunimaj cˈa ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, y can quiqˈui cˈa ri israelitas cˈo wi tek cˈa ma jane runiman ta ri Jesucristo chiriˈ. 	 Kaj tiu diro placxis al la tuta amaso; kaj ili elektis Stefanon, viron plenan de fido kaj de la Sankta Spirito, kaj Filipon kaj Prohxoron kaj Nikanoron kaj Timonon kaj Parmenason, kaj Nikolaon, prozeliton el Antiohxia;


Y chupan ri quireligión ri wech aj Israel, yin cˈa riyin ri más qˈuiy xinwetamaj que chiquiwech ri nicˈaj chic wachibil ri junan xojqˈuiy pe quiqˈui. Ruma riyin can xinjech wánima chubanic ri quicostumbre ri katiˈt kamamaˈ. 	 kaj mi plimulte progresis en Judismo, ol multaj miaj samagxuloj en mia nacio, estante multe pli fervoranima pri la tradicioj de miaj prapatroj.


Riyin can ma yitaneˈ ta cˈa chi nmatioxij chare ri Dios iwuma riyix; ruma ri rutzil ri ruyaˈon chiwe. Xaxu (xaxe wi) cˈa ruma ri Cristo Jesús tek nicˈul ri utzil riˈ. 	 Mi cxiam dankas mian Dion pri vi, pro la graco de Dio al vi donita en Kristo Jesuo;


Y cˈo cˈa jun achi chiquicojol ri fariseos ri Nicodemo rubiˈ, y ri achi riˈ cˈo cˈa rukˈij chiquicojol ri rech aj Israel. 	 Estis viro el la Fariseoj, nomata Nikodemo, cxefo inter la Judoj;


Y riche (rixin) cˈa chi nitzak ta ri Jesús pa quikˈaˈ, ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj cˈa chare: Riyit ri can yit jun Tijonel, riyoj can ketaman wi chi can kitzij ri natzijoj. Ma naxibij ta awiˈ chuwech jun winek, astapeˈ cˈo rukˈij. Y can nacˈut wi ri bey riche (rixin) ri Dios chiquiwech ri winek. 	 Kaj ili demandis lin, dirante:Majstro, ni scias, ke vi prave parolas kaj instruas, kaj ne akceptas ies personon, sed instruas laux vero la vojon de Dio:


Ri pobres xa can yecˈo wi iwuqˈui, y xabachique kˈij niwajoˈ yeˈitoˈ, can tibanaˈ cˈa utzil chique. Yacˈa riyin ma ronojel ta tiempo xquicˈojeˈ iwuqˈui. 	 CXar la malricxulojn vi cxiam havas kun vi, kaj kiam ajn vi volas, vi povas bonfari al ili; sed min vi ne cxiam havas.


Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xenatej chare ri chˈabel ri bin ca chare ruma ri Jesús, chi cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech. Y riyaˈ xel cˈa el y xuchop jun nimalaj okˈej. 	 Kaj Petro rememoris la vorton, kiun Jesuo parolis:Antaux ol krios koko, vi trifoje malkonfesos min. Kaj li eliris, kaj maldolcxe ploris.


Yacˈa ri rutataˈ ri Publio kajnek pa chˈat ruma yabil. Nimalaj cˈaten y quicˈ chupan ri ntoc cˈa chare. Y ri Pablo xapon cˈa chutzˈetic. Xuben orar, y xuyaˈ chukaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ, y ri yawaˈ xcˈachoj. 	 Kaj la patro de Publio kusxis malsana de febro kaj disenterio; al li Pauxlo eniris, kaj pregxis, kaj, metinte la manojn sur lin, sanigis lin.


Rumacˈariˈ ri Simón Pedro xubij chare ri Jesús: Ajaf, wi queriˈ, man cˈa xaxu (xaxe) ta wi re waken nachˈej, xa can tachˈajaˈ cˈa chukaˈ re nukˈaˈ y re nujolon (nuwiˈ), xchaˈ ri Pedro. 	 Simon Petro diris al li:Sinjoro, ne nur miajn piedojn, sed ankaux la manojn kaj la kapon.


Y can tzan espada xutek wi rucamisaxic ri Jacobo rachˈalal ri Juan. 	 Kaj li mortigis per glavo Jakobon, la fraton de Johano.


Y chukaˈ can xtinjech cˈa ri nimachˈumil pa rukˈaˈ; nimachˈumil ri ntel pe ri pa rusekeric. 	 kaj mi donos al li la matenan stelon.


Y cˈo cˈa jun achi José rubiˈ, y aj pa tinamit Arimatea, tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Judea. Ri jun utzilaj y chojmilaj achi riˈ cachibil ri achiˈaˈ ri yekˈato tzij chiquicojol ri israelitas. 	 Kaj jen viro nomata Jozef, kiu estis konsilanto, viro bona kaj justa


Ri Festo xtzijon cˈa quiqˈui ri aj kˈatbel tzij ri yetoˈo apo riche (rixin), y cˈacˈariˈ xubij chare ri Pablo: Riyit xacˈutun chi ya ri César nikˈato tzij pan awiˈ. Can yacˈariˈ riˈ, yabe cˈa pa Roma chuwech ri César, xucheˈex ri Pablo. 	 Tiam Festo, kunparolinte kun la konsilantaro, respondis:Vi apelaciis al Cezaro; al Cezaro vi devos iri.


Ri ancianos riche (rixin) ri iglesia ri can jabel quicˈuaxic niquiben chique ri kachˈalal, can utz wi chi niyaˈox (nyaˈ) quikˈij y niyaˈox (nyaˈ) ri nicˈatzin chique cuma ri kachˈalal. Pero reˈ, más niyaˈox (nyaˈ) chique ri yecowin chukaˈ niquitzijoj y niquicˈut ri ruchˈabel ri Dios. 	 La presbiteroj, kiuj regas bone, estu rigardataj kiel indaj je duobla honoro, precipe tiuj, kiuj laboras super la vorto kaj instruado.


Rumariˈ riyin ri Lucas, wachibilan cˈa ri kachˈalal Aristarco, ri nipe pa tinamit Tesalónica ri cˈo pa Macedonia, xojbe cˈa riqˈui ri Pablo. Xoj‑oc el pa jun barco ri petenak cˈa quelaˈ pa jun tinamit ri Adramitio rubiˈ, y nibe pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chuchiˈ ri mar chiriˈ pa rucuenta ri Asia. 	 Kaj enirinte en sxipon el Adramitio, veturontan al la lokoj cxe la marbordo de Azio, ni ekveturis sur la maron, havante kun ni Aristarhxon, Makedonon el Tesaloniko.


Y tek xekˈax jucˈan chic ruchiˈ yaˈ, xeˈapon cˈa ri pa tinamit Efeso. Ri Pablo xeruyaˈ ca ri Priscila y ri Aquila, y xbe chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Junan cˈa niquichˈob rij ri ruchˈabel ri Jesucristo quiqˈui ri israelitas. 	 Kaj ili alvenis en Efeson, kaj li lasis ilin tie; sed li mem eniris en la sinagogon, kaj diskutis kun la Judoj.


Ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xeˈapon cˈa pa Sicar. Ri Sicar jun tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Samaria y cˈo cˈa apo chunakajal ri ulef ri xuyaˈ ca ri Jacob chare ri José ri rucˈajol. 	 Li alvenis do al unu urbo Samaria, nomata Sihxar, apud la terpeco, kiun Jakob donis al sia filo Jozef;


Chukaˈ wi etaman chi cˈo utzil rubanon, wi ye ruqˈuiytisan jabel ri ral, wi jabel xyaˈo posada chique ri winek, wi ma xupokonaj ta ruchˈajlon caken ri lokˈolaj tak kachˈalal, wi ye rutoˈon ri niquitij pokon, y wi ronojel ruwech utzil ye rubanalon. 	 estas bone atestata pri bonfarado, edukis infanojn, gastigis fremdulojn, lavis la piedojn de la sanktuloj, helpis la suferantojn, kaj sekvis cxian bonfaradon.


Pa rucaˈn kˈij xquichop chic el bey. Y xaxu (xaxe wi) ri setenta soldados ri ye benak chrij quiej, xaxu (xaxe) wi chic riˈ ri xebe riqˈui ri Pablo, y ri cajiˈ ciento soldados xetzolix ca. 	 Kaj en la sekvanta tago ili lasis la rajdistojn iri kun li, kaj ili ekiris returne al la fortikajxo;


Wachˈalal, riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, ntzˈibaj cˈa el ronojel reˈ chiwe riche (rixin) chi queriˈ ma quixmacun ta chic. Pero wi cˈo jun chiwe ri xtimacun, cˈo Jun ri nicˈutun utzil chare ri Tataˈixel riche (rixin) chi nicuyutej kamac. Y ri Jun riˈ ya ri Jesucristo, ri can choj wi. 	 Infanetoj miaj, cxi tion mi skribas al vi, por ke vi ne peku. Kaj se iu pekas, ni havas Advokaton cxe la Patro, Jesuon Kriston, la justan;


Y tek xtapon cˈa ri kˈij riche (rixin) chi xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ, xquecˈastej cˈa pe ri winek aj Nínive y xtiquibij cˈa chi ma utz ta xquiben ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ. Ruma ri winek ri xecˈojeˈ pa tinamit Nínive ri ojer ca, can xu (xe) wi cˈa xquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri xutzijoj ri Jonás chique, can yacˈariˈ tek xtzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y wacami yincˈo riyin ri más nim nukˈij que chuwech ri Jonás, y xa ma yinquinimaj ta ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Viroj Nineveanoj staros en la jugxado kun cxi tiu generacio, kaj kondamnos gxin; cxar ili pentis pro la predikado de Jona; kaj jen iu pli granda ol Jona estas cxi tie.


Ruma ma niquiyaˈ ta rukˈij rucˈojlen ri cˈaslic Dios ri ma nicom ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Xa ye ri yecom ri niquiyaˈ quikˈij. Ruma can ye quibanon quiwachbel winek, quiwachbel aj xicˈ tak chicop, quiwachbel cumatz y quiwachbel ri chicop cajquej caken; y xa yeriˈ ri niquiyaˈ quikˈij. 	 kaj sxangxis la gloron de la senmorta Dio en bildon de morta homo kaj de birdoj kaj kvarpiedaj bestoj kaj rampajxoj.


Y riyaˈ xucˈutuj: ¿Yit achique cˈa riyit, táta? xchaˈ. Pero ri nichˈo pe riqˈui ri Saulo xubij chare: Yin cˈa riyin ri Jesús, ri achapon wokotaxic. Xa ayon cˈa riyit nasoc awiˈ, ruma achapon wokotaxic. Xa ayon riyit nayaˈ awiˈ chutzaˈn jun cheˈ ri chˈut rutzaˈn, xchaˈ chare. 	 Kaj li diris:Kiu vi estas, ho Sinjoro? Kaj tiu diris:Mi estas Jesuo, kiun vi persekutas;


Y tek ri Bernabé y ri Saulo quijachon chic ca ronojel ri quitakon pe ri kachˈalal aj pan Antioquía pa quikˈaˈ ri ancianos riche (rixin) ri iglesia pa Jerusalem, xetzolin chic pan Antioquía y xquicˈuaj el ri Juan ri nibix chukaˈ Marcos chare. 	 Kaj Barnabas kaj Sauxlo revenis de Jerusalem, plenuminte sian servadon, kondukante kun si Johanon, kiu estis alnomata Marko.


Y ri Felipe can xyacatej cˈa el, y xbe cˈa. Y yacˈa tek ruchapon chic el bey, xutzˈet cˈa jun achi aj Etiopía. Ri achi cˈa riˈ jun eunuco, y ya riyaˈ ri cˈo pa ruwiˈ ronojel ri rubeyomal ri jun ixok Candace rubiˈ, y ri Candace riˈ aj kˈatbel tzij pa ruwiˈ ronojel ri ruwachˈulef Etiopía. Ri achi eunuco yaˈon chukaˈ kˈatbel tzij pa rukˈaˈ ruma ri Candace, y xpe cˈa pa Jerusalem riche (rixin) chi xoruyaˈ rukˈij ri Dios. 	 Kaj li levigxis, kaj ekiris; kaj jen viro, Etiopo, euxnuko, potenculo sub Kandake, regxino de la Etiopoj, kaj kiu estis super sxia tuta trezoro, jam venis al Jerusalem, por adorklinigxi;


Y ri aj tzˈib xubij cˈa chare ri Jesús: Tijonel, can queriˈ wi. Kas kitzij ri xabij chi xaxu (xaxe) wi jun Dios cˈo, y majun chic jun. 	 Kaj respondis al li la skribisto:Bone, Majstro, laux vero vi respondis, ke Li estas unu, kaj ne ekzistas alia krom Li;


Yacˈa tek ri rudiscípulos xquitzˈet chi cˈo jun petenak chraken pa ruwiˈ ri choy, riyeˈ xsach quicˈuˈx y xquibij: ¡Laˈ jun subunel (xibinel)! xechaˈ. Y xquirek quichiˈ tek xquibilaˈ queriˈ ruma xquixibij quiˈ. 	 Sed la discxiploj, vidante lin iranta sur la maro, maltrankviligxis, dirante:Jen fantomo; kaj ili ekkriis pro timo.


Y ri Jesús can yacˈariˈ xubij chique: Ruma chi can cowirnek ri iwánima riyix chi ma ninimaj ta ri Dios, xa rumacˈariˈ tek ri Moisés xuyaˈ kˈij chi nijech ca ri iwixjaylal. 	 Sed Jesuo diris al ili:Pro la malmoleco de via koro li skribis por vi cxi tiun ordonon.


Y nwajoˈ cˈa chi ri achiˈaˈ tiquibanaˈ orar pa ronojel lugar pa rubiˈ ri Dios. Y tek niquiben orar y niquiyec ri quikˈaˈ chicaj, can riqˈui chˈajchˈojil, y man ta riqˈui coyowal y man ta cˈo chˈaˈoj chiquicojol. 	 Mi deziras do, ke la viroj pregxu en cxiu loko, levante sanktajn manojn, sen kolero kaj disputado.


Man cˈa tixibij ta iwiˈ chuwech ri tijoj pokonal ri xtiwil ri chiwech apo. Ruma ri itzel winek xtuben chiwe chi yecˈo ri xqueruyaˈ pa cárcel y can nutzˈet na cˈa wi can cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios. Lajuj cˈa kˈij ri xquixcˈojeˈ pa tijoj pokonal. Pero can ticukubaˈ cˈa icˈuˈx riqˈui ri Dios, astapeˈ ta xquixapon pa camic. Y riyin xtinyaˈ ri lokˈolaj sipanic chiwe, ruma can xticˈul cˈa ri icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ne timu tion, kion vi suferos; jen la diablo jxetos iujn el vi en malliberejon, por ke vi estu elprovataj; kaj vi havos aflikton dek tagojn. Estu fidela gxis morto, kaj mi donos al vi la kronon de vivo.


Re winek cˈa reˈ man chic xquewayjan ta, ni man chic xtichakiˈj ta quichiˈ. Man chic xquecˈat ta chuwakˈij, ni ma xtiquinaˈ ta chukaˈ ni jun cˈaten. 	 Ili ne plu malsatos, nek plu soifos; ne frapos ilin la suno nek ia varmego;


Y benak chukaˈ ri Juana, rixjayil ri jun achi ri Chuza rubiˈ. Y ri achi riˈ jun rumozo ri Herodes. Y benak chukaˈ ri Susana. Y ye benak chukaˈ nicˈaj chic ixokiˈ ri can cˈo chukaˈ quibeyomal ri can ye riyeˈ yeyaˈo y yebano ronojel ri nicˈatzin chare ri Jesús, y chique ri ye rudiscípulos. 	 kaj Joana, edzino de HXuzas, la cxambelano de Herodo, kaj Susana, kaj multaj aliaj, kiuj faris al ili helpan servadon per sia havo.


Jun acˈal ri cˈa nitzˈuman na, ma jane nikˈax ta chuwech ri nubij ri ruchˈabel ri Dios. Ma retaman ta achique riˈ ri choj y achique riˈ ri ma choj ta. Rumariˈ nbij chiwe chi riyix cˈa yix achiˈel na jun acˈal. 	 CXar cxiu, kiu nutrigxas per lakto, estas nesperta rilate la vorton de justeco; cxar li estas infaneto.


Y tek ri cachibil xquicˈaxaj ri xquitzijoj, junan cˈa xquiben orar quinojel y xquibij cˈa chupan ri quiˈoración: Nimalaj Ajaf Dios, riyit ri xabano ronojel, riyit ri xabano ri caj y ri yecˈo chuwech, riyit ri xabano re ruwachˈulef y re yecˈo chuwech, riyit ri xabano ri mar y ri yecˈo chupan, 	 Kaj auxdinte, ili levis la vocxon al Dio unuanime, kaj diris:Ho Plejpotenculo, kiu faris la cxielon kaj la teron kaj la maron, kaj cxion, kio estas en ili,


Ri jun ixok riˈ ma israelita ta. Riyaˈ jun aj sirofenicia. Pero xoxuqueˈ chuwech ri Jesús riche (rixin) chi xorucˈutuj jun utzil chare chi trelesaj el ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri ral. 	 Kaj la virino estis Grekino, rase Sirofenika. Kaj sxi petis lin, ke li elpelu la demonon el sxia filino.


Y rumariˈ cukul nucˈuˈx chi ma xquinel ta na el chuwech re ruwachˈulef, xa can cˈa xquicˈojeˈ na cˈa iwuqˈui, riche (rixin) chi xquixqˈuiy riqˈui ri icˈaslen y xquixquicot chiˈiwonojel riyix ri icukuban chic icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Kaj tiel fidante, mi scias, ke mi restos kaj apudrestados kun vi cxiuj, por via progreso kaj gxojo de fido;