Y chukaˈ ma tinataj ta ri ijolon (iwiˈ) ruma chi niben jurar. Ruma ma yixcowin ta niben sek o kˈek chare jun rusmal iwiˈ. 	 Nek jxuru per via kapo, cxar vi ne povas fari ecx unu haron blanka aux nigra.


Y xtibanatej cˈa chicojol riyix achiˈel nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, tek nubij: Ri qˈuiy xumol, chak ya xuben apo chuwech, y ri xa jubaˈ oc xumol, can chak ya xuben apo chuwech. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 kiel estas skribite:Tiu, kiu kolektis pli, ne havis superflue, kaj tiu, kiu kolektis malpli, ne havis mankon.


Y ronojel reˈ can xtuben cˈa chiwe chi pan iwiˈ riyix xtika wi ri rutojbalil ri quicamic quinojel ri chojmilaj tak winek ri ye camisan el chuwech re ruwachˈulef. Xuchop pe riqˈui tek xcamisex ri chojmilaj achi xubiniˈaj Abel y nbeqˈuis cˈa riqˈui tek xcamisex ri achi xubiniˈaj Zacarías, ri rucˈajol ri achi xubiniˈaj Berequías. Y nbij cˈa chiwe, chi ri Zacarías can yix chukaˈ riyix ri xixcamisan riche (rixin), chiriˈ chunakajal ri altar ri cˈo chuwarachoch ri Dios. 	 por ke venu sur vin la tuta justa sango elversxita sur la teron, de la sango de la justulo Habel gxis la sango de Zehxarja, filo de Berehxja, kiun vi mortigis inter la sanktejo kaj la altaro.


Y quinojel ri quiniman, can cˈo cˈa jun achˈalalriˈil quiqˈui, y niquicomonij cˈa ronojel ri cˈo quiqˈui. 	 Kaj cxiuj kredantoj estis kune, kaj havis cxion komuna;


Y can xu (xe wi) chic cˈa ri junakˈaˈ riˈ nrajoˈ chi ma napon ri ruchˈobon ri Herodes, chi nrelesaj pe ri Pedro y nukˈet tzij pa ruwiˈ chiquiwech ri winek. Y ri Pedro ximil cˈa riqˈui caˈiˈ cadenas y warnek chiquicojol ye caˈiˈ achiˈaˈ ye chajinel. Y chuchiˈ ri cárcel yecˈo cˈa chukaˈ chajinel. 	 Kaj kiam Herodo intencis elkonduki lin, en tiu sama nokto Petro dormis inter du soldatoj, ligite per du katenoj; kaj gardistoj antaux la pordoj gardis la malliberejon.


Pero ri Ajaf can xirutoˈ wi. Xuyaˈ wuchukˈaˈ. Y rumariˈ xicowin xinqˈuis rukˈalajsaxic ri ruchˈabel ri Dios chique quinojel ri winek ri ma ye israelitas ta y ruma chi xirutoˈ ri Ajaf, rumariˈ tek xicolotej pe ri pa ruchiˈ ri jun achiˈel coj. 	 Sed la Sinjoro staris apud mi, kaj min fortigis, por ke per mi la anonco estu plene publikigita, kaj ke cxiuj nacianoj auxdu; kaj mi forsavigxis el la busxo de la leono.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek chanin xuchop rukˈaˈ ri Pedro y xubij chare: ¿Achique cˈa ruma tek xa jubaˈ oc xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui? xchaˈ chare. 	 Kaj tuj Jesuo etendis la manon kaj ektenis lin, dirante al li:Ho malgrandfidulo, kial vi dubis?


Ruma ri xa ruyon ka riyaˈ nubij chi can cˈo rukˈij, ma ntel ta chi tzij chi can queriˈ nitzˈetetej ruma ri Dios. Cˈa ya na cˈa ri Ajaf Dios ri xtibin wi cˈo rukˈij ri winek riˈ o xa majun. 	 CXar ne tiu, kiu sin mem rekomendas, estas akceptata, sed tiu, kiun rekomendas la Sinjoro.


Tek rubanon ca, riyix xicˈuaj jun cˈaslen achiˈel quicˈaslen ri nicˈaj chic winek ri can ma ye israelitas ta chukaˈ achiˈel riyix ri xa ruyon naˈoj ri majun utz nucˈom pe chique, xa yariˈ ri yequibanalaˈ. Y pa rubiˈ cˈa ri Ajaf nchilabej cˈa chiwe chi ma tirayij ta chi niben queriˈ. 	 La jenon do mi diras, kaj protestas en la Sinjoro, ke vi ne plu iru tiel, kiel iras ankaux la nacianoj en la vanteco de siaj mensoj,


Y can cˈa ma jane yojapon ta chuchiˈ ri mar, tek xbekilaˈ jun boloj sanayiˈ cˈo chuxeˈ yaˈ, y chiriˈ xberukebuj wi riˈ ri ruxeˈ ri rutzaˈn ri barco, y chiriˈ xkˈateˈ wi ca. Can ma xsilon ta chic. Y ri rachek ri barco can xuchop nijokˈotej ruma ri yaˈ can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ nberupaxij riˈ chiriˈ. 	 Sed trafinte lokon, kie du marmovoj sin renkontas, ili surterigis la sxipon; kaj la antauxo fiksigxis kaj restis nemovebla, sed la malantauxo rompigxis de la forto de la ondoj.


Ri sacerdotes quiche (quixin) ri israelitas, kˈij kˈij yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios ruma quimac ri winek. Pero ri niquiben ma nicowin ta nrelesaj el ri quimac ri winek. 	 Kaj cxiu pastro staradas cxiutage, servante kaj oferante ofte la samajn oferojn, kiuj neniam povas forpreni pekojn;


Yacˈa ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca nubij chi can konojel riyoj winek can yoj aj maquiˈ wi; y queriˈ nubij riche (rixin) chi quinojel ri ye nimayon riche (rixin) ri Jesucristo, niyaˈox (nyaˈ) chique ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios ruma chi can niquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. 	 Tamen la Skribo kune ensxlosis cxion sub peko, por ke la promeso per fido al Kristo Jesuo estu donata al cxiuj, kiuj fidas.


Ri ley riche (rixin) ri Moisés xjach chique ri katiˈt kamamaˈ pa quitiempo ri sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví. Pero ri quisamaj ri sacerdotes riˈ, ma xcowin ta xuben chique ri katiˈt kamamaˈ chi xetzˈetetej ta ruma ri Dios chi majun quimac, y rumariˈ xcˈatzin cˈa chi xpe jun chic Sacerdote can achiˈel ri sacerdoteˈil riche (rixin) ri Melquisedec, y man achiˈel ta ri Aarón y man achiˈel ta ri nicˈaj chic sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví. 	 Tial, se ekzistis perfekteco per la Levida pastreco (cxar sub gxi la popolo ricevis la legxon), kia plua bezono estis, ke levigxu alia pastro laux la maniero de Melkicedek, kaj ne estu nomata laux la maniero de Aaron?


¿Y achique ruma tek riyit xa ya ri ti kˈayis ri cˈo pa runakˈ ruwech ri awachˈalal ri natzˈet chanin y ma nanaˈ ta ri cheˈ kˈatel pa runakˈ awech riyit? 	 Kaj kial vi rigardas la lignereton, kiu estas en la okulo de via frato, kaj ne pripensas la trabon, kiu estas en via propra okulo?


Ruma tek cˈo chi yixchˈo apo, can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri xtiyaˈo ri chˈabel chiwe ri rajawaxic chi xtibij apo, xchaˈ ri Jesús. 	 cxar la Sankta Spirito instruos al vi en tiu horo mem tion, kion vi devas diri.


Tek chapatajnek chic cˈa ri Pedro ruma ri Herodes, xutek cˈa pa cárcel. Y ruma ri Herodes ruchˈobon chic chi cˈa nikˈax na ca ri nimakˈij pascua, cˈacˈariˈ xtrelesaj pe riche (rixin) chi nukˈet tzij pa ruwiˈ chiquiwech ri winek, rumariˈ can ye cajiˈ cˈa moc chajinel ri xerucusaj riche (rixin) chi niquichajij ri Pedro. Y can ye cajquej achiˈaˈ yecˈo pa jojun moc. 	 Kaj kaptinte lin, li metis lin en malliberejon, transdonante lin al kvar kvaroj da soldatoj, por gardi lin, intencante elkonduki lin post la Pasko al la popolo.


Y ri ijaˈtz ri xka cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex ruma jun winek. Pero ri winek riˈ xa ya cˈa ri nrajoˈ re tiempo reˈ ri nuben y nikˈolotej cˈa pa rukˈaˈ ri beyomel riche (rixin) re ruwachˈulef, y rumariˈ xa nijikˈ cˈa ri ruchˈabel ri Dios ri cˈo riqˈui. Y can majun bey cˈa xtiwachin ta jabel ri ruchˈabel ri Dios pa rucˈaslen. 	 Kaj kiu ricevis semon inter la dornoj, estas tiu, kiu auxdas la vorton; sed la zorgoj de la mondo kaj la trompo de ricxo sufokas la vorton, kaj li farigxas senfrukta.


Yacˈa ri rajaf ri ulef xutek chic cˈa el jun rumozo chucˈamaric ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef, pero can queriˈ chukaˈ xucˈulwachij. Xquisocolaˈ, y cˈacˈariˈ xcokotaj el. 	 Kaj li sendis ankoraux trian, kaj lin ankaux ili vundis kaj eljxetis.


Y can yekˈalajin wi ri etzelal ri yequibanalaˈ ri achiˈaˈ riˈ, yequibanalaˈ ri sibilaj qˈuixbel. Xa ye achiˈel ri nimaˈk tak ruwiˈ ri mar nisilon. Can nibolkoˈt y niwoko. Ye achiˈel chukaˈ chˈumilaˈ ri ye elenak chic el chupan ri quibey. Riyeˈ xa can ye oyoben chic ri acuchi (achique) cˈo ri nimalaj kˈekuˈm, ri acuchi (achique) xquebecˈojeˈ wi riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 sovagxaj marondoj, elsxauxmantaj siajn hontindajxojn; steloj vagantaj, por kiuj la nigreco de mallumo por eterne estas rezervata.


Ruma riche (rixin) chi xintek ri kachˈalal Tito ri chilaˈ iwuqˈui, nabey xincˈutuj na sibilaj utzil chare, y cˈacˈariˈ xbe iwuqˈui, rachibilan el jun chic kachˈalal. ¿La xixrukˈol cami ri kachˈalal Tito? Ma que ta riˈ. Riyaˈ can ucˈuan wi ruma ri Lokˈolaj Espíritu, can achiˈel ri nucˈaslen riyin, can queriˈ chukaˈ ri rucˈaslen riyaˈ. 	 Mi instigis al Tito, kaj kune kun li mi sendis la fraton. CXu Tito vin superruzis? cxu ni ne iradis laux la sama Spirito? cxu ni ne iradis en la samaj piedosignoj?


Y chiquicojol cˈa quinojel ri winek ri ye aponak pa tinamit Jerusalem riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Dios chupan ri nimakˈij, yecˈo chukaˈ ye caˈiˈ oxiˈ winek griegos. 	 Kaj inter tiuj, kiuj alvojagxis por adorklinigxi cxe la festo, estis iuj Grekoj;


Ruma astapeˈ ri nuchˈabel ma janipeˈ ta oc rubanic tek yichˈo, pero can wetaman wi jabel ri achique ri yitajin chubixic tek yichˈo. Y riˈ can iwetaman chukaˈ riyix chi queriˈ, ruma chi can itzˈeton ronojel ri yekabanalaˈ. 	 Kaj kvankam mi estas neklera laux parolo, mi tamen ne tia estas laux scio; sed en cxio ni malkasxe agis cxe vi inter cxiuj.


Can rajawaxic wi chi nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Ruma wi ma xtikacukubaˈ ta kacˈuˈx riqˈui, majun bey yojcowin ta nikaben ri nika chuwech. Ruma ri winek ri nrajoˈ nijel apo riqˈui ri Dios, cˈo chi nunimaj chi ri Dios can cˈo wi, y cˈo chi nunimaj chukaˈ chi nuyaˈ utzilaj rajel ruqˈuexel chique ri yecanon riche (rixin). 	 kaj sen fido neeble estas placxi al Li; cxar necese estas, ke tiu, kiu alvenas al Dio, kredu, ke Li ekzistas, kaj ke Li farigxas rekompencanto al tiuj, kiuj Lin diligente sercxas.


Yacˈa ri Jesús ri tikatzuˈ ronojel kˈij. Ruma ya Riyaˈ ri nibano chake chi nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Y ya Riyaˈ ri nibano chake chi nitzˈaket ri kacukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios. Riyaˈ ma xupokonaj ta xcom chuwech cruz, astapeˈ ri camic chuwech cruz qˈuixbel, ruma Riyaˈ retaman chi sibilaj quicoten xtril. Can xucochˈ cˈa ronojel. Y xbetzˈuyeˈ chilaˈ chicaj pa rajquikˈaˈ ri Dios ri cˈo ronojel uchukˈaˈ riqˈui. 	 direktante la rigardon al la auxtoro kaj perfektiganto de la fido, Jesuo, kiu, pro la gxojo antaux li metita, suferis la krucon, malestimante honton, kaj sidigxis dekstre de la trono de Dio.


Ri chiriˈ, can majun bey cˈa xquetzˈapeˈ ta ri puertas ri niban wi apo oquen ri pa tinamit, ruma chiriˈ majun bey xtoc ta akˈaˈ. 	 Kaj gxiaj pordegoj tute ne estos fermitaj tage (cxar nokto ne ekzistos tie);


Y ri Jesús yerutijoj cˈa ri winek ri quimolon quiˈ riqˈui, chiriˈ pa rachoch ri Dios, y xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma tek ri aj tzˈibaˈ niquibij chi ri Cristo xa choj jun ralcˈual ca ri rey David? 	 Kaj responde Jesuo diris, instruante en la templo:Kial diras la skribistoj, ke la Kristo estas Filo de David?


Y can majun chic xecowin xquibij chiquij ri ye caˈiˈ apóstoles, ruma can paˈel apo chiriˈ quiqˈui ri achi ri xcˈachojsex. 	 Kaj vidante la resanigiton starantan apud tiuj, ili ne havis, kion kontrauxdiri.


Ri David xbe chucanoxic wey chiriˈ pa rachoch ri Dios, y can ya ri lokˈolaj tak caxlan wey ri xbejach pe chare. Riyaˈ xutij ri lokˈolaj tak caxlan wey riˈ, y xuyaˈ chukaˈ chique ri ye benak riqˈui. Pero ma riqˈui wi riˈ, ma mac ta ri xquiben, astapeˈ ri caxlan wey riˈ xaxu (xaxe) wi ri sacerdotes yetijo, xchaˈ ri Jesús. 	 ke li eniris en la domon de Dio, kaj prenis kaj mangxis kaj donis ankaux al siaj kunuloj la panojn de propono, kiujn mangxi ne estas permesate, krom nur al la pastroj?


Titijaˈ cˈa ikˈij chi can tibanaˈ cuenta iwiˈ chi can ta junan iwech y man ta jun oyowal chicojol. Y can ya ta cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri nibano chi can ta junan iwech. 	 penante konservi la unuecon de la Spirito en la ligilo de paco.


Y tek ri Pablo y ri Bernabé ye kˈaxnek chic el ri pa Perge, xebe cˈa pa jun chic tinamit ri Antioquía chukaˈ rubiˈ. Y ri tinamit riˈ pa rucuenta ri Pisidia cˈo wi. Y chupan cˈa ri uxlanibel kˈij, riyeˈ xebe cˈa pa jun jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, y xebetzˈuyeˈ cˈa. 	 Sed ili, trapasante de Perga venis al Antiohxia en Pisidio; kaj en la sabato ili eniris en la sinagogon, kaj sidigxis.


¿Achique cami nikabij chrij ri colotajic ri xril ri Abraham, ri katataˈ riyoj israelitas? 	 Kion do, ni diros, trovis Abraham, nia praavo laux la karno?


Ruma riqˈui ri ruchˈabel ri Dios y ri oración, ri Dios can nuben utz chare ronojel ri nitij. 	 cxar gxi estas sanktigita per la parolo de Dio kaj per pregxo.


Y ruma ya ri Jesús xcom kuma riyoj, ma yekatzuj (yekasuj) ta chic cˈa chicop chuwech ri Dios. Ri nikaben wacami ya ri nikayaˈ rukˈij. Can ma kojtaneˈ ta chi nikayaˈ rukˈij, tikabixaj ri rubiˈ y tikakˈalajsaj riqˈui ri kachiˈ chi ya Riyaˈ ri kaniman. 	 Per li do ni oferu al Dio cxiam oferon de lauxdo, tio estas, la frukton de niaj lipoj konfesantaj al lia nomo.


Yacˈa chuwech ri Dios, can nikˈalajin wi ri cˈo pa tak kánima y chukaˈ chuwech Riyaˈ nikˈalajin wi ri nuchˈob ri Lokˈolaj Espíritu; ruma ri Lokˈolaj Espíritu can retaman wi ri ruraybel ri Dios y yariˈ ri nucˈutuj pa kawiˈ riyoj ri yoj lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios. 	 kaj Tiu, kiu esploras la korojn, scias, kio estas la penso de la Spirito, cxar li propetadas por la sanktuloj laux la volo de Dio.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri israelitas, niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿La xtucamisaj cami cˈa riˈ? Ruma nubij: Ri acuchi (achique) xquibe wi riyin, riyix ma yixcowin ta yixapon, xchaˈ, yechaˈ cˈa ri achiˈaˈ riˈ. 	 La Judoj do diris:CXu li sin mortigos? cxar li diras:Kien mi iras, tien vi ne povas veni.


Y ruma can cˈo yan chic kˈij ri majun utzilaj waˈin kabanon, ri Pablo xbepaˈeˈ pe chiriˈ chiquicojol quinojel, y xubij chique: Xinimaj ta jubaˈ ri xinbij chiwe ri pa Creta, man ta na xoj‑el pe, man ta xkacˈulwachij quereˈ y man ta chukaˈ xkatzˈilaˈ re barco, ri rusamajbal y ri ejkaˈn ri rucˈamom pe. 	 Kaj kiam ili jam de longe nenion mangxis, Pauxlo, starigxinte meze de ili, diris:Ho viroj, vi devis auxskulti min, kaj ne sxipiri el Kreto, kaj ne suferi cxi tiun difekton kaj perdon.


Y tek riyeˈ ye tzˈuyul chic cˈa apo pa mesa, y yetajin chic chi waˈin, yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Kas kitzij cˈa nbij chiwe, chi jun chiwe riyix ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri winek. Jun ri can niwaˈ wuqˈui, yariˈ ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj dum ili sidis kaj mangxis, Jesuo diris:Vere mi diras al vi, ke unu el vi perfidos min, unu, kiu mangxas kun mi.


Xabacuchi (xabachique) yebe wi, xa bis y kˈaxon niquiyaˈ ca. 	 Ruinigo kaj pereigo estas sur iliaj vojoj;


Y ri ruteˈ ri Jesús xubij cˈa chique ri yeniman yeˈilin chiriˈ: Wi cˈo achique xtubij chiwe chi niben, can tibanaˈ cˈa, xchaˈ chique. 	 Lia patrino diris al la servantoj:Kion ajn li diros al vi, tion faru.


Ri Jesús xrelesaj cˈa el ri achi riˈ chiquicojol ri winek y xujuˈ ruwiˈ rukˈaˈ pa tak ruxquin. Cˈacˈariˈ ri Jesús xchuban, y xuyaˈ chukaˈ apo ruwiˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ rakˈ ri achi riˈ. 	 Kaj kondukinte lin el la homamaso en apartan lokon, li metis siajn fingrojn en liajn orelojn, kaj kracxinte, li tusxis lian langon;


Pero riyeˈ xa xetzeˈen chrij ri Jesús, ruma quetaman chi ri ti kˈopoj xa caminek chic. 	 Kaj ili mokridis lin, sciante, ke sxi mortis.


Yacˈa chupan ri nimakˈij riˈ, ri achiˈaˈ israelitas ri yeˈetzelan riche (rixin) ri Jesús, yexuleˈ yejoteˈ chucanoxic y niquicˈutulaˈ cˈa chique ri winek: ¿La ma itzˈeton ta ri jun achi riˈ? yechaˈ. 	 La Judoj do sercxis lin cxe la festo, kaj diris:Kie li estas?


Yacˈa tek ri soldados quibajin chic ri Jesús chuwech ri cruz, xebequicˈamaˈ cˈa pe ri rutziak ri Jesús; tziek ri ye quelesan ca chrij. Ri tziek cˈa riˈ xquijech pa cajiˈ y xquijech cˈa chiquiwech. Ruma ye cajiˈ riyeˈ. Xa yacˈa ri jun tziek ri nibix túnica chare, ma jun rutˈisbal (rutzˈisbal). Can pa ruquemic banon chare chi xa jun rubanic. 	 Kaj la soldatoj, kiam ili krucumis Jesuon, prenis liajn vestojn, kaj dividis ilin en kvar partojn, po unu parto por cxiu soldato; kaj la tunikon; sed la tuniko estis senkudra, desupre teksita tra la tuto.


Ri winek cˈa riˈ, majun nikˈax chiquiwech ruma ri Satanás ri rajawalul re tiempo reˈ, can ye rumoyirisan cˈa riche (rixin) chi majun nikˈax chiquiwech. Riche (rixin) chi queriˈ can ma yesakirisex ta cˈa ruma ri sakil riche (rixin) ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri nikˈalajsan rukˈij rucˈojlen ri Cristo. Y ri Cristo can xorukˈalajsaj wi cˈa ri Dios chkawech, ruma Riyaˈ can Dios wi. 	 en kiuj la dio de cxi tiu mondo blindigis la animojn de la nekredantoj, por ke la lumo de la evangelio de la gloro de Kristo, kiu estas la bildo de Dio, ne brilu sur ilin.


Riyin nicˈatzin chi nben ri rusamaj ri yin takayon pe, ruloman chi cˈa ma jane ntoc ta pe ri akˈaˈ, ruma tek ntoc pe ri akˈaˈ, majun chic nicowin nisamej. 	 Dum estas tago, mi devas prilabori la farojn de Tiu, kiu min sendis; venas la nokto, kiam neniu povas labori.


Y ri Jesús xubij chique: Riyix ma iwetaman ta cˈa ri nicˈutuj chuwe. ¿La nicochˈ cami riyix achiˈel ri xtiban chuwe riyin? ¿Y la nicochˈ cami chukaˈ riyix jun tijoj pokonal achiˈel ri xtinkˈaxaj riyin? xchaˈ ri Jesús. 	 Sed Jesuo diris al ili:Vi ne scias, kion vi petas. CXu vi povas trinki la kalikon, kiun mi trinkas? aux esti baptitaj per la bapto, per kiu mi estas baptata?


Yacˈa tek xapon ri mozo quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, ri kajoy tak ulef riˈ xquichop cˈa ri mozo riˈ y xquichˈey, y majun cˈa uva xquiyaˈ el chare. 	 Kaj ili kaptis lin kaj skurgxis lin, kaj forsendis lin senhava.


Rumacˈariˈ, ri winek ri yecˈo chiriˈ pa tinamit ri xapon wi ri Felipe, sibilaj cˈa yequicot. 	 Kaj estis granda gxojo en tiu urbo.


Y tek riyaˈ ntel cˈa el ri pa puerta, cˈo chic cˈa jun ixok aj icˈ ri xtzˈeto riche (rixin) y xubij cˈa chique ri yecˈo apo chiriˈ: Re jun achi reˈ can rachibil chukaˈ ri Jesús ri nipe pa tinamit Nazaret, xchaˈ chique. 	 Kaj post kiam li eliris en la vestiblon, alia vidis lin, kaj diris al la cxeestantoj:CXi tiu estis ankaux kun Jesuo, la Nazaretano.


Queriˈ wachˈalal, ruma chi kachˈalal kiˈ pa rubiˈ ri Ajaf, rumacˈariˈ nwajoˈ chi naben ri utzil ri ncˈutuj chawe, chi tacˈuluˈ cˈa jabel ri Onésimo. Y riqˈui riˈ xtayaˈ quicoten pa wánima y chukaˈ can xtikˈalajin chi xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. 	 Jes, frato mia, lasu min havi plezuron de vi en la Sinjoro; refresxigu mian koron en Kristo.


Yacˈa riyin nbij chi riyoj winek, majun modo nikabij chare ri Dios chi ma utz ta ri nuben. ¿La utz cami chi jun bojoˈy nubij ta chare ri aj banoy riche (rixin): Achique ruma tek ya nubaniquil reˈ ri naben chuwe? Can ma utz ta cˈa chi nubij queriˈ. 	 Sed antaux tio, ho viro, kiu vi estas, ke vi respondas kontraux Dio? CXu faritajxo diros al sia farinto:Kial vi faris min tiel?


Y yacˈariˈ tek jun ángel ri can cˈo sibilaj ruchukˈaˈ, xberuliˈej cˈa pe jun nimalaj abej, ri achiˈel jun caˈ rubanic. Y ri ángel riˈ riqˈui ronojel ruchukˈaˈ xuqˈuek ri abej cˈa pa mar, y xubij cˈa: Quecˈareˈ ri xtiban chare ri nimalaj tinamit Babilonia riche (rixin) chi xtiqˈuis chiriˈ. Ri tinamit riˈ ma xtitzˈetetej ta chic. 	 Kaj forta angxelo prenis sxtonon, kvazaux grandan muelsxtonon, kaj jxetis gxin en la maron, dirante:Tiel per pusxego dejxetigxos Babel, la granda urbo, kaj jam ne plu trovigxos.


Y ronojel ri niquiben xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi utz yetzˈet cuma ri winek y yenimex. Y rumariˈ tek nimaˈk ruwech niquibanalaˈ chare ri niquitzˈibaj wi ri ruchˈabel ri Dios ri niquicˈuaj chrij ri quikˈaˈ y ri nicˈaj tak quiwech. Y ruma chukaˈ riˈ tek nimaˈk raken niquibanalaˈ chare ri retzˈabaˈl ruchiˈ tak quitziak. 	 Sed cxiujn siajn agojn ili faras, por esti rigardataj de homoj; cxar ili largxigas siajn filakteriojn kaj grandigas la frangxojn de siaj vestoj,


Tek ri Jesús can cawinek kˈij y cawinek akˈaˈ chic ri ma waynek ta, yacˈariˈ tek xpe runumic. 	 Kaj fastinte kvardek tagojn kaj kvardek noktojn, li poste malsatis.


Y yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij chukaˈ jun cˈambel tzij chique: Titzuˈ na peˈ ri juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ. O xabachique chic chi cheˈ. 	 Kaj li parolis al ili parabolon:Rigardu la figarbon kaj cxiujn arbojn;


Yacˈa ri Jesús xubij chique: ¿Riyix nichˈob chi ri achiˈaˈ aj Galilea riˈ, queriˈ xquicˈulwachij ruma más cˈo quimac que chiquiwech ri nicˈaj chic aj Galilea? 	 Kaj responde li diris al ili:CXu vi pensas, ke tiuj Galileanoj estis pekuloj pli ol cxiuj Galileanoj, pro tio, ke ili tion suferis?


Tek banatajnek chic ca riˈ, yacˈariˈ tek riyin ri Juan xintzˈet cˈa chukaˈ jun chic ángel; jun ángel ri can cˈo sibilaj kˈatbel tzij pa rukˈaˈ, y ruchapon cˈa nika pe chilaˈ chicaj. Ri ángel chukaˈ riˈ, ruma ri rusakil, can xusakirisaj ri ruwachˈulef. 	 Post tio mi vidis alian angxelon, malsuprenirantan el la cxielo, havantan grandan auxtoritaton; kaj la tero lumigxis per lia gloro.


Riyix ninaˈ chi cˈo chic ronojel iwuqˈui y majun chic rajawaxic chiwe. Can yix beyomaˈ chic ninaˈ riyix. Can cˈo chic kˈatbel tzij pan ikˈaˈ ninaˈ y riyoj ma yojcˈatzin ta chic chiwe. Jabel ta riˈ wi ta can cˈo chic kˈatbel tzij pan ikˈaˈ, riche (rixin) chi riyoj yoj‑oc ta chukaˈ aj kˈatbel tak tzij iwuqˈui riyix. 	 Jam vi estas plenigitaj, jam vi ricxigxis, vi regxis sen ni; kaj mi ja volus, ke vi efektive regxu, por ke ni ankaux regxu kun vi.


Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Apeles. Riyaˈ can nikˈalajin chi cukul rucˈuˈx riqˈui ri Cristo. Tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal ri yecˈo pa rachoch ri Aristóbulo. 	 Salutu Apeleson, la aprobitan en Kristo. Salutu tiujn, kiuj estas cxe Aristobulo.


Ruma tek rubanon ca, kacˈuluˈan ri Dios. Pero ruma chi xutek pe ri Rucˈajol riche (rixin) chi xcom kuma riyoj, rumariˈ junan chic kawech riqˈui ri Dios. Y wacami ruma chi xcˈastej pe ri Cristo, rumariˈ tek junan chic kawech kabanon riqˈui ri Dios. Wi queriˈ kabanon, ¿cˈa ta cˈa chi man ta xtuyaˈ ri colotajic chake? 	 CXar se ni, estante malamikoj, estas repacigitaj kun Dio per la morto de Lia Filo, des plimulte, repacigite, ni estos savitaj per lia vivo;


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Ruma chi can cowirnek ri iwánima riyix chi ma ninimaj ta ri Dios, xa rumacˈariˈ tek ri Moisés xuyaˈ kˈij chi nijech ca ri iwixjaylal. Yacˈa ri pa rutiquiribel pe xa ma que ta riˈ xbanatej. 	 Li diris al ili:Moseo, pro la malmoleco de via koro, permesis al vi forsendi viajn edzinojn; sed ne estis tiel de la komenco.


Tek riyin xquinapon iwuqˈui, ¿achique niwajoˈ chi nben chiwe? ¿Riyix niwajoˈ cami chi yibechapon chiwe ruma ma utz ta ri icˈaslen icˈuan, o niwajoˈ chi yinapon iwuqˈui riqˈui ajowabel y chˈuchˈujil? 	 Kion vi volas? cxu kun vergo mi venu al vi, aux en amo kaj en spirito de humileco?


Y xbix cˈa apo chare ri Jesús: Ri ateˈ y ri ye awachˈalal yecˈo pe waweˈ chuwajay el, ye petenak chatzˈetic. 	 Kaj oni sciigis lin:Via patrino kaj viaj fratoj staras ekstere, kaj deziras vin vidi.


¿La can niquicˈuaj cami quiˈ ri Cristo riqˈui ri Belial ri nibix chukaˈ Satanás chare? ¿O can majun cami rucojol jun ri runiman ri Cristo riqˈui jun ri xa ma runiman ta? 	 Kaj kian akordon havas Kristo kun Belial? aux kian kunecon havas kredanto kun nekredanto?


Riyoj yecˈo chukaˈ winek ri yeyaˈo kakˈij, pero chukaˈ can ye qˈuiy ri majun kakˈij chiquiwech. Yecˈo ri jabel yetzijon chikij, pero can yecˈo chukaˈ ri xa itzel yetzijon chikij. Y yecˈo chukaˈ ri yebin chi riyoj xa ma ya ta ri kitzij ri nikabij, astapeˈ riyoj can ya ri kitzij ri nikabij. 	 per gloro kaj malgloro, per malbonfamo kaj bonfamo; kiel trompantoj, tamen veraj;


Y wi riyix queriˈ niben, xa jun mac yixtajin niben chique ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Dios y can nisoc ri cánima y yetzak. Wi queriˈ niben, can chrij cˈa ri Cristo yixyacatej wi y yixmacun. 	 Kaj tiamaniere, pekante kontraux la frataro, kaj vundante ilian konsciencon malfortan, vi pekas kontraux Kristo.


Y queriˈ chukaˈ ri diáconos nicˈatzin chi niquicˈuaj jun utzilaj cˈaslen chiquiwech ri winek, chukaˈ nicˈatzin chi can choj yetzijon, ma yekˈaber ta, y ma yequibanalaˈ ta chukaˈ itzel tak banobel chuchˈaquic ri quirajil. 	 Tiel same diakonoj devas esti seriozaj, ne duflanke parolantaj, ne tro amantaj vinon, ne avidantaj malhonoran gajnon;


Majun bey titzuˈ ta achique quibanic ri winek xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi itzel yixtzijon chiquij, riche (rixin) chi queriˈ ma xtiban ta chukaˈ queriˈ chiwe riyix. Ma tirayij ta chi jun winek nika rucˈayewal pa ruwiˈ, riche (rixin) chi queriˈ ma xtika ta chukaˈ rucˈayewal pan iwiˈ riyix. Ticuyuˈ quimac ri winek y xticuyutej chukaˈ ri imac riyix. 	 Kaj ne jugxu, kaj vi ne estos jugxitaj; kaj ne kondamnu, kaj vi ne estos kondamnitaj; liberigu, kaj vi estos liberigitaj;


Y tek ri Jesús xtzˈuyeˈ chic anej choj, xutzˈet cˈa chi xaxu (xaxe wi) chic ri ixok ri paˈel ca chiriˈ. Rumariˈ xucˈutuj cˈa chare ri ixok riˈ: ¿Y ri winek ri yetzujun (yesujun) chawij? ¿Majun ri xcˈojeˈ ca riche (rixin) chi yarucamisaj? xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj Jesuo levigxis, kaj diris al sxi:Virino, kie ili estas? cxu neniu vin kondamnis?


Y queriˈ chukaˈ majun niyaˈo ta cˈacˈacˈ ruyaˈal uva chupan jun tzˈum yabel yaˈ ri xa riˈj chic. Ruma wi queriˈ niban, y ri tzˈum xa ma niyukuk ta chic, xa nirakaroˈ y niqˈuis el ri ruyaˈal uva chupan. Y chukaˈ ri tzˈum riˈ majun chic nicˈatzin wi. Yacˈa jun cˈacˈacˈ tzˈum yabel yaˈ, utz niyaqueˈ ri cˈacˈacˈ ruyaˈal uva chupan. Ri ruyaˈal uva can nicˈojeˈ cˈa jabel chupan ruma chi ri ruyaˈal uva y ri tzˈum niquitoˈ quiˈ. Quecˈariˈ xubij ri Jesús chique ri winek. 	 Ankaux oni ne enversxas novan vinon en malnovajn felsakojn; alie la felsakoj krevos, kaj la vino elfluos, kaj la felsakoj detruigxos; sed oni enversxas novan vinon en novajn felsakojn, kaj ambaux konservigxas.


Ruma ya cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri nibano chake chi nikanaˈ pa kánima chi can kitzij wi chi yoj ralcˈual chic ri Dios. 	 La Spirito mem kunatestas kun nia spirito, ke ni estas idoj de Dio;


Ri Jesús xubij cˈa chique ri winek riˈ: Chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca nubij chi ri wachoch, jay riche (rixin) oración. Yacˈa riyix xa achiˈel jul quiche (quixin) alekˈomaˈ ibanon chare, xchaˈ ri Jesús chique. 	 kaj li diris al ili:Estas skribite:Mia domo estas nomata domo de pregxo; sed vi faris gxin kaverno de rabistoj.


Can rujoyowan wi kawech, achiˈel ri rubin ca chique ri katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca, ri can rubin ca chare ri Abraham y chake riyoj ri yoj riy rumam ca riyaˈ. Ri Dios can majun bey cˈa xtumestaj ta ri rubin ca. 	 Kiel Li parolis al niaj patroj, Al Abraham kaj al lia idaro eterne.


Y ri tinamit cˈa riˈ, can nitzˈitzˈan ruma ri nimalaj sakil riche (rixin) ri Dios; can achiˈel tek nitzˈitzˈan ri jaspe, jun abej ri sibilaj jabel. Ri tinamit can achiˈel vidrio nitzuˈun. 	 havantan la gloron de Dio; gxia lumo estis simila al sxtono plej altvalora, kvazaux jaspiso kristaleca;


riche (rixin) chi queriˈ xquixwaˈ y xquixucˈyaˈ wuqˈui pa numesa ri pa nujawaren. Y riyix xquixtzˈuyeˈ na pa tek chˈaquet riche (rixin) chi nikˈet tzij pa quiwiˈ ri cablajuj tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Israel. 	 por ke vi mangxu kaj trinku cxe mia tablo en mia regno, kaj sidu sur tronoj, jugxante la dek du tribojn de Izrael.


Quecˈariˈ rubanon ri Dios chake konojel riyoj ri kaniman ri Cristo, ri nibix iglesia chake. Chikajujunal ruyaˈon kasamaj, ruma cˈo rajawaxic. Ri ye nabey ye ri apóstoles. Ri rucaˈn ye ri profetas ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios. Ri rox ye ri kachˈalal ri yatajnek chique chi yequitijoj ri kachˈalal riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. Cˈacˈariˈ yecˈo ri kachˈalal ri yatajnek chique chi yecowin niquiben milagros. Yecˈo ri yecˈachojsan quiche (quixin) yawaˈiˈ. Yecˈo ri yetoˈo quiche (quixin) ri nicˈaj chic kachˈalal. Yecˈo ri yatajnek chique ruma ri Dios chi yecowin yequiyukˈuj ri nicˈaj chic kachˈalal. Yecˈo ri yecowin yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta. Ri Dios can ruyaˈon wi kasamaj chikajujunal. 	 Kaj Dio metis iujn en la eklezio, unue apostolojn, due profetojn, trie instruantojn, poste miraklojn, poste donacojn de kuracado, helpojn, direktojn, diversajn lingvojn.


Riyix kachˈalal, ri yix riche (rixin) ri iglesias ri yecˈo pa ruwachˈulef Galacia, ticˈuluˈ cˈa ri rutzil iwech ri ntek el riyin, y ri rutzil iwech ri niquitek el chukaˈ ri kachˈalal ri yecˈo wuqˈui. 	 kaj cxiuj fratoj, kiuj estas kun mi, al la eklezioj de Galatujo:


Y tek ri Jesús ntajin cˈa chubixic re tzij reˈ chiquiwech ri sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ riqˈui, yacˈariˈ tek cˈo cˈa jun ixok chiriˈ chiquicojol xurek pe ruchiˈ, y xubij cˈa: Jabel ruwarukˈij ri teˈej ri xalan awuche (awixin) chuwech re ruwachˈulef y xaqˈuiytisan riqˈui tzˈumaj, xchaˈ ri ixok chare ri Jesús. 	 Kaj dum li cxi tion parolis, unu virino el la homamaso levis sian vocxon, kaj diris al li:Felicxaj estas la ventro, kiu naskis vin, kaj la mamoj, kiujn vi sucxis.


Y tek riyeˈ xquicˈaxaj queriˈ, sibilaj xequicot. Y xquitzuj (xquisuj) cˈa puek chare. Y yacˈariˈ tek ri Judas Iscariote xuchop cˈa ruchˈobic chi achique ta rubanic nuben chi xtujech ri Jesús pa quikˈaˈ ri achiˈaˈ riˈ. 	 Kaj auxdinte, ili gxojis, kaj promesis doni al li monon. Kaj li sercxis, kiamaniere oportune transdoni lin.


Yacˈa ri achakˈ chinuwech riyin can caminek chic, y wacami xa achiˈel xcˈastej pe. Rusachon cˈa el riˈ, y wacami xoka chic kiqˈui. Y rumariˈ rajawaxic chi cˈo nimakˈij y quicoten pa tak kánima, xchaˈ ri tataˈaj riˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Sed konvenis esti gajaj kaj gxoji; cxar cxi tiu via frato estis mortinta, kaj denove vivas; li estis perdita, kaj estas trovita.


Niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa nikaben chique re achiˈaˈ reˈ? Ruma quinojel winek ri yecˈo waweˈ pa Jerusalem quetaman chi xbanatej jun nimalaj milagro. Y riyoj ma yojcowin ta nikewaj reˈ. 	 dirante:Kion ni devas fari al cxi tiuj homoj? cxar estas videble por cxiuj logxantoj en Jerusalem, ke rimarkinda signo farigxis per ili, kaj nei gxin ni ne povas.


Y rumariˈ tikamatioxij chi kiche (kixin) chic riyoj ri kˈatbel tzij ri can majun nisilon ta riche (rixin). Y riche (rixin) chi yojmatioxin chare ri Dios, tikabanaˈ cˈa ri rusamaj, can achiˈel ri nika chuwech Riyaˈ. Tikaxibij cˈa kiˈ chuwech y tikayaˈ chukaˈ rukˈij. 	 Tial, ricevante regnon neskueblan, ni havu dankemecon, per kiu ni adoru Dion akcepteble kun respektego kaj pia timo;


Timoloˈ ibeyomal riche (rixin) chilaˈ chicaj ri acuchi (achique) ma nichicopir ta y ni ma nipusir ta, ri acuchi (achique) chukaˈ majun alekˈom ri nelekˈan y nelesan el. 	 sed provizu al vi trezorojn en la cxielo, kie nek tineo nek rusto konsumas, kaj kie sxtelistoj nek trafosas nek sxtelas;


Y ri lajuj rucˈaˈ ri chicop ri xatzˈet, xa xtiquetzelaj cˈa ri ixok ri xa ma utz ta rucˈaslen. Y xtiquiyaˈ cˈa ca ruyon. Rumariˈ xqueyacatej chrij y ronojel ri cˈo riqˈui xtiquelesaj chare. Can niquichˈanabaˈ ca. Y ri ruchˈacul ri ixok riˈ, cˈo nicˈaj ri xtiquitij, y cˈo nicˈaj ri xtiquiporoj pa kˈakˈ. 	 Kaj la dek kornoj, kiujn vi vidis, kaj la besto, malamos la malcxastistinon, kaj faros sxin izolita kaj nuda, kaj mangxos sxian karnon, kaj forbruligos sxin per fajro.


Y ri winek cˈa ri xecˈulu ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima chupan ri kˈij riˈ, xeban bautizar. Y sibilaj cˈa xeqˈuiyer ri yeniman riche (rixin) ri Jesucristo, ruma chupan ri kˈij riˈ achiˈel xa ye jun oxiˈ mil winek xeniman. 	 Tiuj do, kiuj akceptis lian parolon, baptigxis, kaj en tiu tago aldonigxis cxirkaux tri mil animoj.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyix xa caˈiˈ ipalej. Xa can jabel cˈa rubixic rubanon ca ri Isaías chiwij. Ruma ri Isaías rutzˈiban cˈa ca ri xbix chare ruma ri Dios, y quecˈareˈ ri nubij: Re winek reˈ xaxu (xaxe) wi cˈa riqˈui ri quichˈabel niquiyaˈ nukˈij, yacˈa ri cánima xa nej cˈo wi el chuwe riyin. 	 Kaj li diris al ili:Bone profetis Jesaja pri vi hipokrituloj, kiel estas skribite: CXi tiu popolo honoras Min per siaj lipoj, Sed ilia koro estas malproksime de Mi.


Tek xa can niquichop yeqˈuiy pe ri ruxak, iwetaman cˈa riˈ chi ya xa nikˈax yan rukˈijul ri sakˈij. 	 kiam ili ekkreskigas foliojn, vi ekvidas, kaj el vi mem scias, ke la somero jam estas proksima.


Y chiquicojol ri winek ri yecˈo chupan ri nimakˈij riˈ, qˈuiy cˈa ri niquibij chrij ri Jesús. Yecˈo ri niquibij chi ri Jesús can utzilaj achi wi. Yecˈo ri ma que ta riˈ niquibij, xa niquibilaˈ cˈa chi ri Jesús xa yerukˈol ri winek. 	 Kaj farigxis multe da murmurado inter la homamasoj pri li. Unuj diris:Li estas bonulo; aliaj diris:Ne, sed li erarigas la amason.


Y xa ta can cˈo numac y can rucˈamon chi yicamisex, riyin chukaˈ ma nbij ta chi ma quicamisex ta. Pero ronojel ri niquibij chuwij, wi xa majun mac ri nbanon, majun cˈa jun ri xquijacho ta el pa quikˈaˈ ri yebin chi cˈo numac. Rumacˈariˈ nwajoˈ chi can ya ri César ri tikˈato tzij pa nuwiˈ, y ma rajawaxic ta na chi yibe pa Jerusalem, xchaˈ ri Pablo chare ri Festo ri aj kˈatbel tzij pa Cesarea. 	 Se do mi estas krimulo, kaj faris ion meritantan morton, mi ne rifuzas morti; sed se estas vera nenio el tiuj aferoj, pri kiuj ili min akuzas, neniu povas cedi min al ili. Mi apelacias al Cezaro.


Y ri Jesús xutzijoj chic cˈa jun cˈambel tzij chiquiwech ri winek, y xubij cˈa: Ri rajawaren ri caj junan riqˈui jun ti ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza ri nberuticaˈ ca jun achi pa rulef. 	 Alian parabolon li proponis al ili, dirante:La regno de la cxielo similas al sinapa semeto, kiun viro prenis kaj semis en sia kampo;


Y ri ye rachˈalal cˈa ri Jesús xquibij chare: Catel el jubaˈ re pa Galilea y jet cˈa pa Judea, riche (rixin) chi queriˈ ri winek ri yetzekelben awuche (awixin) ri yecˈo chilaˈ, niquitzˈet ri milagros ri yeˈabanalaˈ. 	 Liaj fratoj do diris al li:Transiru de cxi tie, kaj iru en Judujon, por ke viaj discxiploj ankaux vidu viajn farojn, kiujn vi faras.


Y ri Azor xralcˈualaj ri Sadoc; ri Sadoc xralcˈualaj ri Aquim; y ri Aquim xralcˈualaj ri Eliud. 	 kaj al Azor naskigxis Cadok, kaj al Cadok naskigxis Ahxim, kaj al Ahxim naskigxis Eliud,


xequicˈuaj apo ruxak tak cheˈ ri nibix palma chare, xebe chucˈulic y riqˈui cˈa quichukˈaˈ niquibij: ¡Matiox chi petenak re jun achi reˈ! ¡Yareˈ ri Rey riche (rixin) re katinamit Israel, y can banon pe bendecir ruma ri Ajaf Dios, y can pa rubiˈ ri Ajaf Dios petenak wi! yechaˈ. 	 prenis brancxojn de la palmoj, kaj iris al li renkonte, kaj kriis:Hosana! Estu benata la Regxo de Izrael, kiu venas en la nomo de la Eternulo!


Yacˈa chuwech ri Ajaf Dios chi achi chi ixok xa junan kakˈij. Ri ixok can rajawaxic wi cˈa chare ri achi y queriˈ chukaˈ ri achi can rajawaxic wi chare ri ixok. 	 Tamen ne ekzistas virino sen viro, nek viro sen virino, en la Sinjoro.


Ri sakil cˈa riche (rixin) ri ángel ri tzˈuyul pa ruwiˈ ri abej, xa can junan cˈa riqˈui ri sakil ri nuyaˈ jun coyopaˈ. Y ri rusakil ri rutziak can junan cˈa riqˈui ri rusakil ri chumatef ri nika. 	 Lia aspekto estis kiel fulmo, kaj lia vestajxo estis blanka, kiel negxo;


Y ri Jesús can retaman wi ri yetajin niquichˈob pa tak cánima ye qˈuiy chique ri yetzekelben riche (rixin), rumariˈ xubij chique: ¿Achique ruma tek riyix nichˈob chi cˈayef (cuesta) riche (rixin) chi xtinimex ri xinbij? 	 Sed Jesuo, sciante en si mem, ke liaj discxiploj pri tio murmuris, diris al ili:CXu tio faligas vin?


Y riyeˈ xeˈapon chic cˈa riqˈui ri Elisabet, tek xapon cˈa ri wakxakiˈ rukˈij ri acˈal, tek can ya chukaˈ kˈij riˈ niban ri circuncisión chare ri acˈal. Y can ya chukaˈ kˈij riˈ tek niquicanoj ca rubiˈ ri acˈal. Y ri yecˈo quiqˈui ri ruteˈ rutataˈ ri acˈal xcajoˈ cˈa xquiyaˈ ta ri rubiˈ ri rutataˈ chare ri acˈal, y queriˈ ri acˈal xubiniˈaj ta Zacarías. 	 Kaj en la oka tago oni venis, por cirkumcidi la infaneton; kaj ili eknomis lin Zehxarja, laux la nomo de lia patro.


Riyaˈ can cˈo riqˈui ri Dios tek xban re ruwachˈulef. 	 Tiu estis en la komenco kun Dio.


Y cˈo cˈa jun kˈij ri Jesús ntajin nrelesaj jun itzel espíritu riqˈui jun achi. Ri itzel espíritu riˈ rubanon cˈa mem chare ri achi. Y xbanatej cˈa chi tek ri Jesús xubij cˈa chare ri itzel espíritu chi tel el riqˈui ri achi riˈ, ri itzel espíritu can xel cˈa el, y yacˈariˈ tek ri achi mem xchˈo. Y ri winek ri xetzˈeto, can xquimey cˈa ri xquitzˈet. 	 Kaj li estis elpelanta demonon, kiu estis muta. Kaj kiam la demono eliris, la mutulo parolis; kaj la homamaso miregis.


Can achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Majun cˈa tzˈeteyon ta y chukaˈ majun acˈaxayon ta ni majun chˈoboyon ta, ri ruchojmirisan ri Dios riche (rixin) chi nuyaˈ chique ri winek ri yeˈajowan riche (rixin). 	 sed kiel estas skribite: Tion, kion okulo ne vidis kaj orelo ne auxdis, Kaj kio en la koron de homo ne eniris, Dio preparis por tiuj, kiuj Lin amas.


Ri ojer ca, tek ma jane kˈaxnek ta chinuwech ri nubij ri ley, riyin xinchˈob chi cˈo nucˈaslen. Yacˈa ri kˈij tek xkˈax chinuwech ri nubij ri ley, yacˈariˈ tek xpe más ruchukˈaˈ ri mac ri xa can cˈo wi pa wánima, y cˈacˈariˈ xinnabej chi xa yin caminek ajcˈa chuwech ri Dios. 	 Kaj iam mi vivadis ekster la legxo; sed kiam la ordono venis, la peko vivigxis, kaj mi mortis;


Ruma ri Dios rujakon jun nimalaj puerta chinuwech re waweˈ riche (rixin) chi ntzijoj ri ruchˈabel y can cˈo wi utz rucˈamom pe re samaj reˈ, astapeˈ ye qˈuiy cˈa ri yeˈetzelan riche (rixin). 	 cxar pordo granda kaj efika malfermigxis al mi, kaj estas multaj kontrauxstarantoj.


Riyix iwetaman chi can etamatel wi cuma quinojel ri winek chi jun achi wi nuyaˈ kˈij chi niqˈuiy ri rusmal ruwiˈ, riˈ xa qˈuixbel. 	 CXu ecx la naturo mem ne instruas vin, ke se viro havas longajn harojn, tio estas por li malhonoro?


y nipe ri xsiqˈuin (xoyon) awuche (awixin) chupan ri cˈulanen riˈ, y nubij chawe: Tabanaˈ jun utzil tayaˈ ca re chˈaquet reˈ chare re jun re nusiqˈuin (woyon) chukaˈ. Y riyit xa xcaqˈuix ka tek xcabetzˈuyeˈ pa ruqˈuisbel tak chˈaquet. 	 kaj tiu, kiu invitis vin kaj lin, venos, kaj diros al vi:Cedu lokon al cxi tiu; kaj tiam vi komencos kun honto preni la lastan lokon.


Ruma riyix jabel iwetaman chi majun etamayon ta achique kˈij tek xtipe chic ri Ajaf. Xa cˈa tek xtinaˈ, ya xoka. Ruma Riyaˈ tek xtipe chic, xtuben achiˈel nuben jun alekˈom tek nuben alekˈ chakˈaˈ. 	 CXar vi mem tute bone scias, ke la tago de la Sinjoro venas, kiel sxtelisto en la nokto.


Xpe Riyaˈ xubij: Kojiyaˈ na ca jubaˈ kayon, ruma re ti kˈopoj reˈ xa ma caminek ta, xa warnek, xchaˈ chique ri winek. Yacˈa riyeˈ xa xetzeˈen chrij ri Jesús, ruma can quetaman chi caminek chic ri ti kˈopoj riˈ. 	 diris:Foriru; cxar la knabineto ne mortis, sed dormas. Kaj ili mokridis lin.


Yacˈa ri ruwajay ri riche (rixin) ri rachoch ri Dios, ma tawetaj ta, ruma xa jachon chic pa quikˈaˈ ri winek ri ma ye israelitas ta. Cawinek caˈiˈ icˈ ri xtiquipalbej ri lokˈolaj tinamit. 	 Kaj la korton ekster la templo preterlasu, kaj ne mezuru gxin, cxar gxi estas donita al la nacioj; kaj la sanktan urbon ili piedpremos kvardek du monatojn.


Tek ri Dios ma jane tuyaˈ pe ri ley, xa can cˈo chic ri mac chuwech re ruwachˈulef, pero ruma cˈa chi ma jane cˈo ta ri ley ri tiempo riˈ, rumariˈ ma kˈalajnek ta chi ri winek ye aj maquiˈ. 	 cxar gxis la legxo peko estis en la mondo, sed peko ne estas alkalkulata, kiam ne ekzistas legxo.


Riqˈui chukaˈ Riyaˈ nikil wi ri kachukˈaˈ riche (rixin) chi yojqˈuiy. Xa can achiˈel nuben ri ruchˈacul ri winek, tek ronojel ri rukˈaˈ raken ye utz y niquitolaˈ quiˈ, can cˈo cˈa ruchukˈaˈ. Can queriˈ wi cˈa nikaben riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. Tek junan kawech konojel y nikaben ri samaj ri yaˈon chake chikajujunal, can ntajin cˈa yojqˈuiy chupan ri kacˈaslen riqˈui ri Dios. Queriˈ nibanatej tek cˈo ajowabel kiqˈui. 	 el kiu la tuta korpo, kunigita kaj kunfortikigita tra cxiu artiko de la livera sistemo, per energio, laux la mezuro de cxiu parto, faras kreskadon de la korpo, por la sinedifado en amo.


Kitzij wi chi itijon ikˈij chrij ri mac, pero cˈa ma jane ikˈaxan ta jun tijoj pokonal ri can ta yix rucˈuan pa camic. 	 Vi ankoraux ne kontrauxstaris gxis sango, batalante kontraux peko;


Rumariˈ nicˈatzin nichajij iwiˈ chiquiwech ri winek ri yebin chi niquikˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios y xa ma kitzij ta ri niquibij. Ruma tek xa can cˈariˈ yeˈapon iwuqˈui, niquicˈut chi can jabel ri quicˈaslen, achiˈel quibanic ri tak carneˈl; can majun itzel nitzˈetetej ta chiquij. Yacˈa tek nbecˈulun pe ri etzelal ri cˈo pa tak cánima, xa ye achiˈel chic quibanic ri utiwaˈ (coyotes); yequiqˈuis cˈa ri achoj quiqˈui yeˈapon wi. 	 Gardu vin kontraux la falsaj profetoj, kiuj venas al vi en sxafaj feloj, sed interne estas rabemaj lupoj.


Ruma ri kachˈalal ri yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta, ma quiqˈui ta cˈa winek yechˈo wi, can riqˈui cˈa ri Dios yechˈo wi. Queriˈ nbij chiwe ruma chi ri yeˈacˈaxan quiche (quixin) xa ma nikˈax ta chiquiwech ri niquibij. Ruma can ya wi ri Lokˈolaj Espíritu ri niyaˈo ri chˈabel chique ri niquibij, chˈabel ri xa ewatel chkawech riyoj ri yoj winek. 	 CXar tiu, kiu per lingvo parolas, ne al homoj parolas, sed al Dio; cxar neniu komprenas, sed en la spirito li parolas misterojn.


Y yacˈariˈ tek ri Dios xeruyaˈ ca ri kachˈalal aj Israel, ruma riyeˈ xa xquichop niquiyaˈ quikˈij ri xa ma ye dios ta. Rumariˈ ri Dios xeruyaˈ cˈa ca riche (rixin) chi xquiyaˈ quikˈij quiwachbel quinojel ri yetzˈet chuwech ri caj. Can quecˈariˈ xubij ri Dios chupan ri ye tzˈibatal ca cuma ri ruprofetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ojer ca ri acuchi (achique) nubij wi: Riyix winek aj Israel, tek xixbiyin cawinek junaˈ pa desierto, ¿la xeˈicamisalaˈ cami chicop riche (rixin) chi xeˈitzuj (xeˈisuj) chuwe riyin? Xa ma que ta riˈ xiben. 	 Tiam Dio turnigxis, kaj lasis ilin servi al la armeo de la cxielo, kiel estas skribite en la libro de la profetoj: CXu vi alportis al Mi bucxitajn bestojn kaj oferojn Dum kvardek jaroj en la dezerto, ho domo de Izrael?


Y ya cˈa hora riˈ tek ri Jesús xurek ruchiˈ y xubij: Elí, Elí, ¿lama sabactani? xchaˈ. Y ri chˈabel riˈ ntel chi tzij: Nataˈ Dios, Nataˈ Dios, ¿achique cˈa ruma tek xinamalij ca? 	 Kaj cxirkaux la nauxa horo Jesuo ekkriis per lauxta vocxo, dirante:Eli, Eli, lama sabahxtani? tio estas:Mia Dio, mia Dio, kial Vi forlasis min?


Y ri Moisés xubij cˈa chukaˈ chique ri aj Israel ri tiempo riˈ: Ri Kajaf Dios xtuyec cˈa pe jun profeta chiquicojol ri kachˈalal aj Israel, achiˈel rubanon chuwe riyin y ya cˈa riyaˈ ri xtikˈalajsan ri ruchˈabel. Tiwacˈaxaj cˈa ri xtubij chiwe. Quecˈariˈ xubij ca ri Moisés chique. 	 GXi estis tiu Moseo, kiu diris al la Izraelidoj:Profeton el viaj fratoj, similan al mi, starigos por vi la Eternulo, via Dio.


¿O riyix nichˈob chukaˈ chi ri ye wakxaklajuj ri xecom acuchi (achique) cˈo wi ri atinibel ri Siloé rubiˈ, tek xtzak ri torre chiquij, chi más cˈo quimac que chiquiwech quinojel ri nicˈaj chic winek ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Jerusalem? 	 Aux pri tiuj dek ok, sur kiujn falis la turo en SXiloahx kaj ilin mortigis, cxu vi pensas, ke ili estis pekuloj pli ol cxiuj homoj, kiuj logxis en Jerusalem?


Can ya cˈa chukaˈ tiempo riˈ tek xalex ri Moisés chiriˈ pan Egipto. Y ri acˈal riˈ xka chuwech ri Dios. Oxiˈ cˈa icˈ ri xilix cuma ri ruteˈ rutataˈ. 	 En tiu tempo Moseo naskigxis, kaj estis eksterordinare bela; kaj li estis nutrata tri monatojn en la domo de sia patro;


Y pa ruwiˈ cˈa ri cruz cˈo cˈa jun tzij tzˈiban chuwech jun tzˈalan. Ri tzij cˈa riˈ tzˈibatal el pan oxiˈ chˈabel. Tzˈiban pa quichˈabel ri aj Grecia, pa quichˈabel ri aj Roma y pa quichˈabel ri israelitas. Y ri tzij riˈ nubij cˈa: YAREˈ RI QUI‑REY RI ISRAELITAS. 	 Kaj estis ankaux surskribo super li:CXI TIU ESTAS LA REGXO DE LA JUDOJ.


Y tek ri ángel ri xchˈo ca chare ri Cornelio xbe el, ri Cornelio xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ye caˈiˈ rumozo y jun soldado ri can nuyaˈ wi chukaˈ rukˈij ri Dios. Ri soldado jun chique ri can ronojel kˈij yecˈo riqˈui ri Cornelio, y niquiben chukaˈ ri nibix chique. 	 Kaj kiam foriris la angxelo, kiu parolis al li, li alvokis du el siaj domservantoj, kaj pian soldaton el tiuj, kiuj cxiam dejxoris apud li;


Y ri achiˈaˈ chapoy tak car riˈ xequicˈom pe ri quijucuˈ cˈa chuchiˈ ri yaˈ. Ri achiˈaˈ riˈ xquiyaˈ ca ri quisamaj y xquitzekelbej el ri Jesús. 	 Kaj kiam ili surbordigis siajn sxipetojn, ili forlasis cxion, kaj sekvis lin.


Wacami cˈa, riche (rixin) chi riyix niwetamaj chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can cˈo kˈatbel tzij pa nukˈaˈ riche (rixin) chi ncuy mac, titzˈetaˈ cˈa. Y ri Jesús xubij cˈa chare ri achi siquirnek: 	 Sed por ke vi sciu, ke la Filo de homo havas auxtoritaton sur la tero pardoni pekojn-li diris al la paralizulo:


Pero riyaˈ xuben cˈa retal riqˈui ri rukˈaˈ riche (rixin) chi ma quewolol ta chic. Y xuchop rutzijoxic chique ri xuben ri Ajaf Dios riche (rixin) chi xrelesaj pe pa cárcel, y xubij chukaˈ chique chi tiquiyaˈ rutzijol chique ri Jacobo y ri nicˈaj chic kachˈalal. Y riyaˈ xel cˈa el y xbe pa jun chic lugar. 	 Sed li gestis per la mano, ke ili silentu, kaj rakontis al ili, kiamaniere la Eternulo elkondukis lin el la malliberejo. Kaj li diris:Sciigu pri tio Jakobon kaj la fratojn. Kaj li foriris, kaj iris al alia loko.


Y ri ye benak wuqˈui xquixibij quiˈ, ruma xquitzˈet ri sakil, pero ma xkˈax ta chiquiwech ri xubij ri Jun ri xchˈo pe wuqˈui. 	 Kaj tiuj, kiuj estis kun mi, vidis ja la lumon, sed ne auxdis la vocxon de tiu, kiu parolis al mi.


Y ri Jesús xubij: Man ta jun akˈatbel tzij pa nuwiˈ, wi man ta ruma ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. Ruma can ya Riyaˈ ri yayon pe kˈatbel tzij pan akˈaˈ, y rumariˈ tek cˈo akˈatbel tzij pa nuwiˈ. Y wi xquinatek pa camic, can cˈo cˈa amac, pero ri más cˈo rumac ya ri xijacho pan akˈaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Jesuo respondis:Vi havus nenian povon kontraux mi, se gxi ne estus donita al vi de supre; tial tiu, kiu transdonis min al vi, havas la pli grandan pekon.


Ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel. Amén. 	 La graco de nia Sinjoro Jesuo Kristo estu kun vi cxiuj. Amen.


Tek ri Pablo y ri Silas xeˈelesex el pa cárcel, xebe cˈa ri pa rachoch ri Lidia, y xquicukubalaˈ ca quicˈuˈx ri kachˈalal. Y tek ye chˈonak chic ca chique quinojel, xebe el. 	 Kaj ili eliris el la malliberejo, kaj eniris en la domon de Lidia; kaj vidinte kaj konsolinte la fratojn, ili foriris.


Ri Cristo xban cˈa chare ruma ri Dios chi ya Riyaˈ ri can sibilaj nim rukˈij que chiquiwech ri ángeles. Y can sibilaj nim rukˈij que chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij, y ri nicˈaj chic ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ y ri can cˈo quikˈij. Riyaˈ sibilaj nim que chiquiwech quinojel; ma xu (xaxe) ta chupan re tiempo reˈ, xa can queriˈ chukaˈ ri chkawech apo. 	 multe super cxiu reganto kaj auxtoritato kaj potenco kaj regeco, kaj cxiu nomo nomata, ne nur en cxi tiu mondo, sed ankaux en la estonta;


Y wi nayaˈ kˈij chare ri itzel tak raybel, chiriˈ nipe wi ri mac. Y pa ruqˈuisbel nucˈom pe ri camic. 	 Tiam la dezirado, gravedigxinte, naskas pekon; kaj la peko, maturigxinte, naskas morton.


Y reˈ xa ruma chi ri winek ri yecˈo pa Jerusalem y ri principaliˈ chukaˈ ri yecˈo chiquicojol, can ma xquetamaj ta achique riˈ ri Jesús, ni ma xchˈobotej ta chiquiwech ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca cuma ri profetas ojer ca, ri nisiqˈuix pa ronojel uxlanibel kˈij ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Rumariˈ, tek xquibij riyeˈ chi ticamisex ri Jesús, can yecˈa riyeˈ ri xebano chi kitzij xbeˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 CXar la logxantoj en Jerusalem kaj iliaj regantoj ne konis lin; kaj kondamnante lin, ili plenumis la vocxojn de la profetoj cxiusabate legatajn.


Y ri itzel dragón riˈ, riqˈui ri rujey xerumes pe xa jubaˈ ma pa nicˈaj chique ri chˈumilaˈ ri yecˈo chicaj, y xeruqˈuek cˈa pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Cˈacˈariˈ xbecˈojeˈ apo chuwech ri ixok ri nicˈojeˈ yan ral, ruchajin apo ajan (jampeˈ) xticˈojeˈ ri acˈal, riche (rixin) chi queriˈ nutij. 	 Kaj gxia vosto trenis trionon de la steloj de la cxielo, kaj jxetis ilin sur la teron; kaj la drako staris antaux la virino naskonta, por ke, kiam sxi estos naskinta, gxi formangxu sxian infanon.


Y can sibilaj cˈa yiquicot ruma ma pa Betania ta yincˈo wi tek xcom ri Lázaro, riche (rixin) chi queriˈ riyix yininimaj. Wacami, joˈ cˈa pa Betania, ri acuchi (achique) cˈo wi ri Lázaro, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj pro vi mi gxojas, ke mi ne cxeestis tie, por ke vi kredu; tamen ni iru al li.


Y cˈo cˈa jun chique ri discípulos ri ma xka ta chuwech chi queriˈ xban chare ri akˈom jubul ruxlaˈ, y riˈ ya ri Judas Iscariote ri rucˈajol ri jun achi ri Simón rubiˈ; ri discípulo ri xtijacho na riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek. Riyaˈ xubij cˈa: 	 Sed diris Judas Iskariota, unu el liaj discxiploj, kiu estis lin perfidonta:


Yecˈo cˈa chukaˈ yebin chi ri Jesús ya ri Elías ri xtzolin pe. Y nicˈaj chic winek niquibij cˈa chi ri Jesús jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri xbecˈastej pe. 	 kaj aliaj, ke Elija aperis; kaj aliaj, ke unu el la antikvaj profetoj relevigxis.


Riyin can sibilaj cˈa nikˈaxo ri wánima wacami. ¿Pero la xtinbij ta cˈa chare ri Nataˈ: Quinacoloˈ cˈa chuwech re kˈaxomal reˈ? Tek xa can rumariˈ xinoka. Rumariˈ tek cˈa yincˈo na wacami. 	 Nun maltrankviligxas mia animo; kaj kion mi diru? Patro, savu min el cxi tiu horo. Sed por tio mi venis gxis cxi tiu horo.


Y tek ri Pedro y ri Juan yeˈoc yan cˈa apo pa rachoch ri Dios, ri achi riˈ nucˈutuj chukaˈ ca limosna chique riyeˈ. 	 tiu, vidante Petron kaj Johanon enirontajn en la templon, petis almozon.


Ri kˈij cˈa riˈ, yecˈo cˈa jucuˈ ri ye petenak pa tinamit Tiberias ri xeˈapon chunakajal ri acuchi (achique) xewaˈ wi ri winek ri jun kˈij ca, tek xquitij ri caxlan wey ri xuyaˈ ri Ajaf Jesús chique, tek rumatioxin chic chare ri Dios. 	 (venis tamen sxipetoj el Tiberias proksime al la loko, kie oni mangxis la panon, post kiam la Sinjoro donis dankon) -


Yacˈa ri ntoc pa ruchiˈ ri coral, can ya wi riˈ ri aj yukˈ quiche (quixin) ri carneˈl. 	 Sed kiu eniras tra la pordo, tiu estas la pasxtisto de la sxafoj.


Wi can niwachin jabel ri icˈaslen, can nikˈalajin wi chi yix tzekelbey wuche (wixin), y ri winek ri xquixtzˈeto, can xtiquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Nataˈ. 	 En tio mia Patro estas glorata, ke vi donas multe da frukto; kaj vi estos miaj discxiploj.


Y riyin ntzˈet chi can queriˈ nibanatej. Xa can achiˈel chic ley, ruma tek nwajoˈ nben ri utz, chanin nbekˈalajin pe ri mac ri ucˈuayon wuche (wixin). 	 Mi do trovas legxon, ke kiam mi volas fari bonon, la malbono estas cxe mi.


Y jun cˈa chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús, can yacˈariˈ chanin xbe ri rukˈaˈ, xrelesaj ri ruˈespada y xusoc ri jun rumozo ri nimalaj sacerdote. Can xuchoy cˈa ri ruxquin. 	 Kaj jen unu el tiuj, kiuj estis kun Jesuo, etendis sian manon kaj eltiris sian glavon, kaj frapis la sklavon de la cxefpastro, kaj detrancxis lian orelon.


Y xubij chique ri rudiscípulos: Xabachique ri nucˈul jun acˈal pa nubiˈ riyin, jun ri achiˈel reˈ, ma xu (xe) ta wi xtucˈul ri acˈal, xa can xquirucˈul chukaˈ riyin. Y ri xticˈulu cˈa wuche (wixin) riyin, can xtucˈul cˈa chukaˈ ri yin takayon pe. Ruma chi ri can nuchˈutinirisaj riˈ chicojol riyix, yariˈ ri más nim rukˈij, xchaˈ ri Jesús. 	 kaj diris al ili:Kiu akceptos cxi tiun infanon en mia nomo, tiu min akceptas; kaj kiu min akceptos, tiu akceptas Tiun, kiu min sendis; cxar kiu estas plej malgranda inter vi cxiuj, tiu estas granda.


Y can yacˈariˈ tek ri ye aj chˈameˈy y ri achi ri cˈo rukˈij chiquicojol ri yechajin pa rach och ri Dios xebe chiquicˈamaric ri apóstoles. Pero chi utzil cˈa xequicˈom pe, ruma riyeˈ niquixibij quiˈ chi yecˈak chi abej cuma ri winek. 	 Tiam foriris la kapitano kun la oficistoj, kaj alkondukis ilin sen perforto; cxar ili timis la popolon, por ke ili ne estu prijxetitaj per sxtonoj.


Y riyix nibij cˈa: Xa ta riyoj xojcˈojeˈ pa quitiempo ri katiˈt kamamaˈ, riyoj man ta xoj‑oc cachibil riyeˈ tek xequicamisaj ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, yixchaˈ cˈa. 	 Se ni vivus en la tagoj de niaj patroj, ni ne partoprenus kun ili en la sango de la profetoj.


Y tek kakˈaxan chic el ronojel ri mar ri cˈo chiquiwech ri Cilicia y ri Panfilia, xojapon cˈa pa tinamit Mira. Y ri Mira riˈ pa rucuenta ri ruwachˈulef Licia cˈo wi. 	 Kaj transveturinte la maron apud Kilikio kaj Pamfilio, ni alvenis al Mira en Likio.


Y ri kachˈalal riˈ ma xu (xe) ta wi etamatel ruwech, xa can xchaˈox (xchaˈ) chukaˈ cuma ri iglesias riche (rixin) chi nikachibilaj chukaˈ riyoj tek xtikacˈuaj ri ofrenda chique ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic pa Jerusalem. Re ofrenda reˈ jachon cˈa pa kakˈaˈ riyoj riche (rixin) chi nbekajachaˈ chique ri kachˈalal ri niquikˈaxaj rucˈayewal, y riqˈui riˈ ri Ajaf Dios can xtucˈul cˈa rukˈij rucˈojlen. Y reˈ xtucˈut chukaˈ chi riqˈui ronojel iwánima niyaˈ el ri ofrenda riˈ. 	 kaj krom tio, li ankaux estis elektita de la eklezioj, por vojagxadi kune kun ni rilate al cxi tiu graco, kiun ni administradas al la gloro de la Sinjoro, kaj por elmontri nian volontecon,


Y quinojel cˈa ri can xquicˈaxaj ri nubij ri acˈal can xquimey, ruma chi ri nicˈutux pe chare cuma ri aj tzˈibaˈ, ri acˈal can jabel wi nicowin nubij apo chique. Riyaˈ can nikˈalajin wi chi ronojel jabel nikˈax chuwech y cˈo etamabel riqˈui. 	 kaj cxiuj, kiuj auxdis lin, miregis pro lia kompreno kaj liaj respondoj.


Y ri nbequicˈayij ri ye cˈayinel riˈ, ya ri kˈanapuek, ri sakapuek, cosas ye banon riqˈui cobre y riqˈui chˈichˈ; ri abej ri sibilaj ye jabel, ri mármol, y ri abej ri nibix chukaˈ perla chare; ri tziek ri sibilaj ye jabel, ye banon riqˈui lino y riqˈui seda, y ri tziek morado y quek; ri cosas ri ye banon quiqˈui jabel tak cheˈ, cheˈ ri sibilaj jubul ruxlaˈ; y nbequicˈayij chukaˈ cosas ri ye banon quiqˈui bak. 	 komercajxon el oro kaj argxento kaj altvaloraj sxtonoj kaj perloj kaj bisino kaj purpuro kaj silko kaj skarlato, kaj cxia parfuma ligno kaj cxia vazo ebura kaj cxia vazo el plej altvalora ligno kaj el kupro kaj fero kaj marmoro,


¿Achique ta cˈa modo nabij chare jun awachˈalal: Tayaˈ kˈij chuwe riche (rixin) chi nwelesaj re ti kˈayis kˈatel pa runakˈ awech, yachaˈ chare, y riyit xa can jun cheˈ ri kˈeˈel pa runakˈ awech? 	 Kiel vi diros al via frato:Lasu min eltiri la lignereton el via okulo; kaj jen la trabo en via propra okulo?


Ruma can achiˈel ri Tataˈixel can nuyaˈ cˈaslen, queriˈ chukaˈ xuyaˈ chuwe riyin ri Cˈajolaxel chi can nyaˈ cˈaslen. 	 CXar kiel la Patro havas en Si mem vivon, tiel Li donis al la Filo ankaux, ke cxi tiu havu en si mem vivon;


Y tek rubanon ca, tek cˈa ma jane tiwetamaj ruwech ri Dios, riyix xiyaˈ quikˈij nicˈaj chic dioses ri xa ma kitzij ta chi ye dios. 	 Tamen, tiam ne konante Dion, vi estis en sklaveco al tiuj, kiuj nature ne estas dioj;


Y chicojol riyix can yecˈo cˈa achiˈaˈ ri xquebeyacatej pe. Y ma ya ta rubixic xtiquiben chare ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi yequitaluj ri can yeniman wi riche (rixin) ri Jesús, y yecˈo nicˈaj chiwe riyix ri xquetzekelben el quiche (quixin). 	 kaj ecx el inter vi mem levigxos viroj perverse parolantaj, por forlogi post si la discxiplojn.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri Juan ri Bautista: Riyoj rajawaxic cˈa chi nikaben ronojel ri nubij ri Dios chake. Rumariˈ re wacami rajawaxic cˈa chi riyit yinaben bautizar riyin. Y cˈacˈariˈ tek ri Juan ri Bautista xuben bautizar ri Jesús. 	 Sed Jesuo responde diris al li:Lasu do, cxar tiel decas al ni plenumi cxian justecon. Tiam li lasis lin.


Can nicˈatzin chukaˈ chi ri iwánima nojnek riqˈui ri ruchˈabel ri Cristo. Can riqˈui ronojel etamabel titijolaˈ iwiˈ y tipixabalaˈ iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ. Y tibixaj rubiˈ ri Ajaf ruma ri matioxinic ri cˈo pa tak iwánima. Queˈibixaj salmos, queˈibixaj himnos y queˈibixaj nicˈaj chic bix ri yeˈalex pa tak iwánima ruma ri Lokˈolaj Espíritu. 	 La vorto de Kristo logxu en vi ricxe, en cxia sagxeco; kaj instruu kaj admonu unu la alian per psalmoj kaj himnoj kaj spiritaj kantoj, kantante kun graco en viaj koroj al Dio.


Tek ri Jesús xutzˈet chi sibilaj ye qˈuiy winek ri yetajin niquimol apo quiˈ, ri más utz xuben ya ri xchapon chare ri itzel espíritu. Riyaˈ xubij cˈa chare: Riyit ri abanon chare re cˈajol reˈ chi ma nacˈaxan ta y amemurisan, catel el, y ma catzolin ta pe chic riqˈui, xchaˈ chare. 	 Kaj kiam Jesuo vidis, ke homamaso alkuras, li severe admonis la malpuran spiriton, dirante al gxi:Vi muta kaj surda spirito, mi ordonas al vi:Eliru el li, kaj ne plu eniru en lin.


Más cˈa utz tabanaˈ re xtikabij chawe: Yecˈo cˈa cajiˈ kachˈalal achiˈaˈ ri cˈo quitzujun (quisujun) chare ri Dios riche (rixin) chi niquiben, y xa chuaˈk cabij nitzˈaket ri kˈij. 	 Faru do tion, kion ni diras al vi:Ni havas kvar virojn, kiuj faris sanktan promeson;


Y wi yatajnek chuwe chi nkˈalajsaj ri nibix chuwe ruma ri Dios, y wi nikˈax ta chinuwech ronojel runaˈoj ri Dios ri ewatel riqˈui, y wi nikˈax ta chinuwech ronojel naˈoj y wi ruma ta chi can cukul nucˈuˈx, ruma ta riˈ yicowin nben chique ri nimaˈk tak juyuˈ chi yeˈel el ri acuchi (achique) yecˈo wi; y astapeˈ ta yicowin nben ronojel riˈ, pero wi majun ajowabel wuqˈui, majun yicˈatzin wi. 	 Kaj se mi posedus la profetpovon, kaj komprenus cxiujn misterojn kaj cxian scion; kaj se mi havus cxian fidon, tiel ke mi povus formovi montojn, sed ne havus amon, mi estus nenio.


Y ri Jesús xuchop rukˈaˈ ri ti caminek, y xubij cˈa: Nóya, cayacatej. 	 Sed li, preninte sxian manon, vokis sxin, dirante:Knabino, levigxu.


Y ruma cˈa ri etzelal ri xuben ri Balaam, xbix chare chi ma utz ta ri xuben. Y can ya ri ruquiej ri xchˈo chare. Y astapeˈ jun quiej ma nicowin ta nichˈo, pero xchˈo pe chare achiˈel nichˈo jun winek, riche (rixin) chi queriˈ xukˈet ta ri profeta riˈ chi ma tuben ta ri itzel ri xuchˈob chi nuben. 	 sed li estis riprocxita pro sia malobeo; muta azeno, parolante per homa vocxo, haltigis la frenezecon de la profeto.


Y can yacˈariˈ tek achiˈel xjakatej ri runakˈ tak quiwech, y cˈacˈariˈ xquetamaj ruwech chi can ya wi ri Jesús ri cˈo quiqˈui. Ri Jesús xmalomoˈ el chiquiwech. 	 Kaj iliaj okuloj malfermigxis, kaj ili rekonis lin, kaj li farigxis nevidebla por ili.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyin majun itzel espíritu ri cˈo ta wuqˈui. Riyin ya cˈa ri Nataˈ ri nyaˈ rukˈij, pero chiwech riyix xa ma que ta riˈ. Rumariˈ tek riyix niben chuwe chi majun nukˈij. 	 Jesuo respondis:Mi ne havas demonon; sed mi honoras mian Patron, kaj vi min malhonoras.


Yacˈa ri nacˈaxan ri ruchˈabel ri Dios, y ma xu (xe) ta wi nracˈaxaj, xa can nunimaj y nuben ri nubij ri chˈabel riˈ, y can ma nuyaˈ ta ca, can jabel cˈa ruwarukˈij. Ruma ri ruchˈabel ri Dios can tzˈaket wi. Y can nuben chake chi yojcolotej riche (rixin) chi yojcowin nikaben ri nrajoˈ ri Dios. 	 Sed tiu, kiu fikse rigardas en la perfektan legxon, la legxon de libereco, kaj tiel restas, ne estante auxskultanto, kiu forgesas, sed plenumanto, kiu energias, tiu estos benata en sia faro.


Rumariˈ riyin ntij nukˈij nchapon anin (anibel) y ma nben ta achiˈel nuben jun ri xa ma retaman ta acuchi (achique) napon wi. Ni ma nben ta cˈa achiˈel nuben jun ri netzˈeyaj chi yechˈayo quiˈ riqˈui jun chic, y tek nuyaˈ jun kˈaˈ chare, xa ma nukˈiˈ ta apo, xa pa cakˈikˈ nuyaˈ wi. 	 Mi do tiel kuras, kiel ne sendecide; tiel mi boksas, kiel ne batante la aeron;


Yacˈa riyin ntzˈet chi re jun achi reˈ majun mac rubanon ta riche (rixin) chi nicamisex. Y riyaˈ xucˈutuj cˈa chuwe chi ya ri César ri nikˈato tzij pa ruwiˈ, y riyin ntek cˈa el riqˈui ri César cˈa chilaˈ pa Roma. 	 Sed mi trovis, ke li ne faris ion meritantan morton; kaj cxar li mem apelaciis al lia Imperiestra Mosxto, mi decidis sendi lin.


Yacˈa ri pa rucaˈn kˈij, ri Jesús xuchˈob chi nibe cˈa pa Galilea. Y chupan cˈa ri kˈij riˈ ri Jesús xucˈul jun achi ri Felipe rubiˈ y xubij chare: Quinatzekelbej. 	 La sekvantan tagon li volis foriri en Galileon, kaj trovis Filipon; kaj Jesuo diris al li:Sekvu min.


Ri Dios queriˈ ri xuben chique quinojel ri kakˈaˈ kaken, riche (rixin) chi quinojel tiquitoˈ quiˈ, y ma tiquetzelaj ta quiˈ. 	 por ke ne estu skismo en la korpo; sed ke la membroj prizorgu egale unu la alian.


Y cˈo cˈa jun cˈajol achi ri xapon riqˈui ri Jesús y xubij: Riyit ri can yit utzilaj Tijonel, tabij cˈa chuwe: ¿Achique cˈa ri rajawaxic chi nben riyin riche (rixin) chi ntoc ta wuche (wixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek? xchaˈ chare ri Jesús. 	 Kaj jen unu viro, veninte al li, diris:Majstro, kian bonon mi faru, por ke mi ricevu eternan vivon?


Y yacˈa tek ri lajuj chic discípulos xquicˈaxaj ri xbitej ka, xpe cˈa coyowal chique ri ye caˈiˈ discípulos ri cachˈalal quiˈ. 	 Kaj auxdinte, la dek indignis kontraux la du fratoj.


Pero xtapon na ri kˈij tek re achijlon reˈ xtelesex el chiquicojol, y yacˈariˈ tek ma xquewaˈ ta riche (rixin) chi xtiquiben orar. 	 Sed venos tagoj; kaj kiam la fiancxo estos prenita for de ili, tiam ili fastos en tiuj tagoj.


Y yacˈa tek ri Jesús ruchapon el bey riche (rixin) chi nitzolin, yacˈariˈ tek xutzˈet ri Leví, ri rucˈajol ri jun achi Alfeo rubiˈ. Ri Leví tzˈuyul cˈa acuchi (achique) yetoj wi ca ri alcawal. Y xpe ri Jesús xubij cˈa chare: Quinatzekelbej. Y can yacˈariˈ tek riyaˈ xbeyacatej pe ri acuchi (achique) tzˈuyul wi y xutzekelbej el ri Jesús. 	 Kaj preterpasante, li vidis Levin, filon de Alfeo, sidantan cxe la impostejo, kaj li diris al li:Sekvu min. Kaj li starigxis, kaj sekvis lin.


Ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, can xquimey cˈa ri yerubij ri Jesús, y rumariˈ niquibij: ¿Achique cˈa ruma re achi reˈ can qˈuiy retaman chrij ri ruchˈabel ri Dios y xa majun bey xutijoj ta riˈ? yechaˈ cˈa. 	 Kaj la Judoj miris, dirante:Kiel cxi tiu scias skribojn, neniam lerninte?


Xpe ri Jesús xyacatej cˈa el y ye rachibilan ri rudiscípulos xquitzekelbej el ri achi. 	 Kaj Jesuo levigxis, kaj sekvis lin, kaj ankaux liaj discxiploj.


Y tek riyaˈ ye rutzˈakatisan chic ca ri kˈij riche (rixin) ri samaj chiriˈ pa rachoch ri Dios, xbe chrachoch. 	 Kaj kiam finigxis la tagoj de lia pastrado, li foriris en sian domon.


Riyaˈ xubij cˈa chique: Riyix iwetaman chi pa tinamit Jerusalem kachapon wi el bey, y ya ri chiriˈ ri xquijach wi el riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. Xquijach na pa quikˈaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes y pa quikˈaˈ ri aj tzˈibaˈ. Y riyeˈ xtiquibij chi can quicamisex. Y chukaˈ xquinquijech el pa quikˈaˈ winek ri xa ma ye israelitas ta. 	 Jen ni supreniras al Jerusalem; kaj la Filo de homo estos transdonita al la cxefpastroj kaj la skribistoj; kaj ili kondamnos lin al morto kaj transdonos lin al la nacianoj;


Can achiˈel cˈa niban riqˈui ri itzel kˈayis chi yeˈelesex el y yeporox pa kˈakˈ, can quecˈariˈ chukaˈ xtibanatej pa ruqˈuisbel chare re tiempo re kachapon. 	 Kiel do la lolo estas kolektita kaj bruligita per fajro, tiel estos cxe la fino de la mondagxo.


Y ruma chi ri winek can sibilaj cˈa xquirek quichiˈ y xquicˈakalaˈ chukaˈ ri quitziak ri yequelesaj el chiquij, y xbequimokˈej pe ulef riche (rixin) chi xquiqˈuek chicaj ruma coyowal, 	 Kaj dum ili kriis kaj forjxetis siajn vestojn kaj jxetis polvon en la aeron,


Ruma can chikajujunal cˈo cˈa chi nbekakˈalajsaj na chuwech ri Dios ri xekabanalaˈ. 	 CXar cxiu devas subteni sian propran portajxon.


Ri Dios can xeruqˈuis wi ri aj Sodoma y ri aj Gomorra. Pero xucol pe ri jun achi ri choj rucˈaslen ri xubiniˈaj Lot chuwech ri rucˈayewal riˈ. Ri Lot xkˈaxo cˈa ri ránima tek xcˈojeˈ chiquicojol ri winek riˈ ruma xerutzˈet chi xquicˈuaj jun itzel cˈaslen. 	 kaj savis justan Loton, cxagrenegatan de la senbrida konduto de la malvirtuloj


Queriˈ chukaˈ ri Cristo, ma chak ta queriˈ xoc Nimalaj Sacerdote y xcˈojeˈ rukˈij, can ya cˈa ri Dios ri xchaˈo riche (rixin). Ruma ri Dios xubij cˈa chare: Yit cˈa riyit ri nucˈajol. Rumariˈ wacami nyaˈ acˈaslen. 	 Tiel ankaux Kristo sin mem ne honoris, por farigxi cxefpastro, sed lin honoris Tiu, kiu diris al li: Vi estas Mia Filo, Hodiaux Mi vin naskis;


Y tek nipe ri cakˈikˈ quereˈ pa sur, ya cˈa retal riˈ iyaˈon chi nuchop rukˈijul ri sakˈij. Y can nuchop wi cˈa ri sakˈij. 	 Kaj kiam blovas la suda vento, vi diras:Estos varmego; kaj tiel farigxas.


Y tek ri achiˈaˈ fariseos y saduceos xquicˈaxaj ri xubij ka ri Pablo, xquichop cˈa niquichˈojilaˈ quiˈ chiquiwech, y pa caˈiˈ xel wi ri molojriˈil riˈ. 	 Kaj kiam li tion diris, malpaco okazis inter la Fariseoj kaj la Sadukeoj, kaj la cxeestantaro dividigxis.


Ri winek cˈa ri achiˈel tak carneˈl, ruma chˈajchˈoj chic quicˈaslen, xqueruyaˈ cˈa pa rajquikˈaˈ. Yacˈa ri winek ri achiˈel tak qˈuisicˈ (cabras), ruma ma utz ta ri quicˈaslen, xqueruyaˈ pa rajxocon. 	 kaj li starigos la sxafojn dekstre de li, kaj la kaprojn maldekstre.


Y tek ri Jesús cˈa ntajin cˈa chutzijoxic ronojel riˈ, cˈo cˈa jun achi principal xapon y xbexuqueˈ xbemajeˈ chuwech y cˈacˈariˈ xubij chare: Ri numiˈal xa cˈa jubaˈ ticom ka, tabanaˈ jun utzil jayaˈ ri akˈaˈ pa ruwiˈ riche (rixin) chi queriˈ xticˈaseˈ chic jun bey, xchaˈ ri achi. 	 Dum li tion parolis al ili, jen unu estro, alveninte, adorklinigxis al li, dirante:Mia filino jxus mortis; sed venu kaj metu vian manon sur sxin, kaj sxi vivos.


Rumacˈariˈ ma caqˈuix ta chi nakˈalajsaj ri ruchˈabel ri Kajaf. Ni ma caqˈuix ta chukaˈ nabij chi awetaman nuwech riyin, astapeˈ riyin yin yaˈon pa cárcel ruma ri rubiˈ Riyaˈ. Y ma tapokonaj ta nakˈaxaj tijoj pokonal ruma natzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Xa can tacochˈoˈ cˈa ronojel riqˈui ri uchukˈaˈ ri niyaˈox (nyaˈ) chawe ruma ri Dios. 	 Ne hontu do pri la atesto de nia Sinjoro, nek pri mi, lia malliberulo; sed kunelportu suferojn kun la evangelio laux la potenco de Dio,


Y can ticˈojeˈ cˈa pa tak iwánima chi ma rajawaxic ta chi nichˈob más achique chi chˈabel ri cˈo chi xtibij riche (rixin) chi nitoˈ iwiˈ, 	 Decidu tial en viaj koroj, ne prizorgi antauxe pri pleda respondo;


Cˈacˈariˈ ri Anás xutek cˈa apo ri Jesús chuwech ri Caifás ri nimalaj sacerdote. Y ri Jesús ximil cˈa tek xucˈuex el. 	 Anas sendis lin ligitan al la cxefpastro Kajafas.


Y ri Juan ri Bautista can xuyaˈ cˈa ri sakil chiwe. Can xuben wi cˈa achiˈel nuben jun kˈakˈ tek nicˈat y nisakirisan. Y riyix xirayij y xixquicot cˈa riqˈui ri sakil riˈ, pero xa jun caˈiˈ oxiˈ oc kˈij ri xiben queriˈ. 	 Li estis la lampo, kiu brulas kaj lumas; kaj vi volis gxoji kelkan tempon en lia lumo.


Y riyin xincˈutuj cˈa: ¿Yit achique cˈa riyit táta? xichaˈ. Y xubij cˈa chuwe: Yin cˈa riyin ri Jesús aj Nazaret ri achapon wokotaxic, xchaˈ chuwe. 	 Kaj mi respondis:Kiu vi estas, Sinjoro? Kaj li diris al mi:Mi estas Jesuo, la Nazaretano, kiun vi persekutas.


Rumariˈ cˈo jun tzij ri nubij: Cacˈastej cˈa riyit ri xa achapon waran, catel cˈa pe chiquicojol ri ye achiˈel caminakiˈ. Ma cacˈojeˈ ta chic pa kˈekuˈm, y ri Cristo can xtusakirisaj wi ri acˈaslen. 	 Tial estas dirite:Vekigxu, dormanto, kaj relevigxu el la mortintoj, kaj Kristo al vi lumos.


Y can yacˈa chukaˈ riˈ tek ri itzel winek xucˈuaj ri Jesús, cˈa pa tinamit Jerusalem, y cˈa pa ruwiˈ ri rachoch ri Dios xberuyaˈ wi. Y tek yecˈo chic chiriˈ, ri itzel winek xubij chare ri Jesús: Tacˈakaˈ ka awiˈ waweˈ, wi kas kitzij chi yit Rucˈajol ri Dios. 	 Kaj li kondukis lin al Jerusalem, kaj starigis lin sur la tegmenta pinto de la templo, kaj diris al li:Se vi estas Filo de Dio, jxetu vin de cxi tie malsupren;


Yacˈariˈ tek xa riqˈui retal xechˈo apo chare ri Zacarías, ri rutataˈ ri acˈal, riche (rixin) chi niquicˈutuj chare achique biˈaj nrajoˈ nuyaˈ chare ri acˈal. 	 Kaj ili faris signojn al lia patro pri tio, kiel li volas, ke li estu nomata.


Y ri soldados can xeˈapon wi cˈa quiqˈui ri yecˈo chuwech ri quicruz. Xepe riyeˈ xquikˈip (xquikˈapuj) cˈa raken ri nabey y can queriˈ chukaˈ xquiben riqˈui ri jun chic. 	 Tiam la soldatoj venis, kaj rompis la krurojn de la unua kaj de la alia krucumita kun li;


Ruma, ¿achique ta cˈa nucˈom pe chare ri winek, wi nicˈojeˈ ri beyomel riche (rixin) ronojel re ruwachˈulef riqˈui y wi xa ma nicolotej ta? Astapeˈ sibilaj qˈuiy ri beyomel cˈo riqˈui ri winek, ma nicowin ta cˈa nulokˈ ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 CXar kiel profitus homo, se li gajnus la tutan mondon kaj perdus sian animon? Aux kion homo donu intersxangxe por sia animo?


Yacˈa ri Jesús can retaman cˈa ri niquibilaˈ ka chiquiwech ri rudiscípulos, y rumariˈ xubij cˈa chique: ¿Achique ruma riyix nichˈob chi ruma majun caxlan wey iwuqˈui, rumariˈ tek xinbij queriˈ? ¿La ma xkˈax ta cˈa chiwech ri xinbij? ¿Xa can cˈa cowirnek na ri iwánima, rumariˈ chi ma nikˈax ta chiwech? 	 Kaj Jesuo, eksciante tion, diris al ili:Kial vi diskutas pro tio, ke vi ne havas panon? cxu vi ankoraux ne konscias nek komprenas? cxu via koro estas obstinigita?


Y yecˈo cˈa ye qˈuiy chique ri winek ri xeniman riche (rixin) ri Jesús chupan ri kˈij riˈ. Ri winek cˈa riˈ niquibij: Yareˈ ri Cristo, ruma majun chic ri xtipe ta ri xtibano milagros achiˈel nuben re achi reˈ, xechaˈ. 	 Kaj multaj el la homamaso kredis al li, kaj diris:Kiam la Kristo venos, cxu li faros pli multe da signoj, ol cxi tiu faris?


Pero wi cˈo ta jun ri nibin chiwe: Re tiˈij reˈ ma utz ta chi nitij ruma xa tzujun (sujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek, nichaˈ ta chiwe, riyix can man cˈa titij ta ri tiˈij riˈ, riche (rixin) chi queriˈ man ta jun nisocotej ránima. Ruma can riche (rixin) ri Ajaf Dios re ruwachˈulef y ronojel ri yeqˈuiy chuwech. 	 Sed se iu diras al vi:CXi tio estas oferitajxo-ne mangxu, pro la montrinto, kaj pro konscienco:


Y ruma queriˈ nubij, rumariˈ xa pa jun kˈij xquepe ronojel ruwech kˈaxomal pa ruwiˈ. Xtipe camic, okˈej y wayjal. Y xticˈat pa kˈakˈ. Y can que wi cˈa riˈ ri xtibanatej, ruma can ya ri Ajaf Dios ri can cˈo wi ruchukˈaˈ ri xtikˈato tzij pa ruwiˈ. 	 Tial en unu tago venos sxiaj plagoj, morto kaj funebro kaj malsatego; kaj sxi forbrulos per fajro; cxar forta estas Dio, la Sinjoro, kiu sxin jugxas.


Can cˈa nikˈalajin na cˈa jubaˈ chi cˈo utz pan icˈaslen, ruma ma icˈamon ta ka quiwech ri winek ri nibix nicolaítas chique ruma ri itzel niquibanalaˈ. Can utz wi cˈa chi queriˈ ibanon, ruma riyin chukaˈ can itzel ntzˈet ri yequibanalaˈ riyeˈ. 	 Sed cxi tion vi havas, ke vi malamas la farojn de la Nikolaitoj, kiujn mi ankaux malamas.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: ¿La ninimaj cami? 	 Jesuo respondis al ili:CXu vi nun kredas?


Y riyin, yaˈ ri ncusaj riche (rixin) chi yixinben bautizar. Pero ri jun achi ri xtipe, riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu xquixruben wi bautizar. 	 Mi vin baptis per akvo; sed li vin baptos per la Sankta Spirito.


Tek kˈaxnek chic cˈa wakxakiˈ kˈij, ri discípulos quimolon chic cˈa quiˈ jun bey, y cˈo cˈa ri Tomás quiqˈui, quitzˈapilon ruchiˈ ri jay. Yacˈariˈ tek xapon chic ri Jesús pa quinicˈajal y xubij chique: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel, xchaˈ. 	 Kaj post ok tagoj la discxiploj denove estis interne, kaj Tomaso kun ili. Kaj Jesuo venis, kiam la pordoj estis fermitaj, kaj staris en la mezo, kaj diris:Paco al vi.


Quixjel apo riqˈui ri Dios, y Riyaˈ chukaˈ xtijel pe iwuqˈui. Riyix ri xixmacun chuwech ri Dios, tichˈajchˈojsaj cˈa ri icˈaslen achiˈel nichˈajchˈojsaj ikˈaˈ. Riyix ri caˈiˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios, tichˈajchˈojsaj cˈa ri iwánima. 	 Alproksimigxu al Dio, kaj Li alproksimigxos al vi. Purigu la manojn, vi pekuloj, kaj cxastigu la korojn, vi duoblanimuloj.


Ri rucaˈn achi can queriˈ chukaˈ xucˈulwachij el, riyaˈ xcom el y majun ralcˈual xcˈojeˈ ta ca. Ri rox achi can queriˈ chukaˈ xucˈulwachij el, achiˈel ri caˈiˈ nabey tak rachˈalal y ri ixok cˈa xcˈojeˈ na ca. Y quecˈariˈ xquicˈulwachilaˈ el chi ye wukuˈ cachˈalal quiˈ. 	 tiel same ankaux la dua, kaj la tria, gxis la sepa.


Rumariˈ riyin nwajoˈ chi ntek yan el chanin iwuqˈui, riche (rixin) chi niquicot ri iwánima tek xtitzˈet. Y tek cˈo chic iwuqˈui, riyin chukaˈ xtiqˈuis ka jubaˈ ri bis wuqˈui. 	 Mi do sendis lin des pli diligente, por ke, revidante lin, vi gxoju, kaj ke mi estu sen malgxojo.


Y wi yekajoˈ quinojel, niketamaj cˈa chi yoj riche (rixin) ri kitzij, y reˈ nucukubaˈ ka kacˈuˈx chuwech ri Dios. 	 Per tio ni scios, ke ni estas el la vero, kaj ni certigos nian koron antaux Li


Can ya cˈa riqˈui re ixok reˈ ye tzaknek wi pa mac ri nimaˈk aj kˈatbel tak tzij ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef. Y can rumac cˈa chukaˈ re ixok reˈ tek ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef ye tzaknek pa mac. Can achiˈel ye rukˈabarisan ruma can ma niquinaˈ ta chic niquiben ri mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. 	 kun kiu la regxoj de la tero malcxastis, kaj la logxantoj sur la tero ebriigxis per la vino de sxia malcxasteco.


Y majun cˈa chique ri winek ri nicowin ta nuben jun rulokˈoj o jun rucˈayij, wi xa majun retal chrij ri rukˈaˈ o chi nicˈaj ruwech. Y ri quetal riˈ can ya cˈa ri rubiˈ ri nabey chicop ri tzˈiban riqˈui letras o banon riqˈui números. 	 por ke neniu povu acxeti aux vendi, krom tiuj, kiuj havas la markon, la nomon de la besto, aux la numeron de gxia nomo.


Pero riyix can jabel cˈa tichajij ka iwiˈ. Ruma xa can yecˈo cˈa ri xquixjacho pa quikˈaˈ ri achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij. Y chukaˈ xquixquichˈey pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y xquixucˈuex cˈa chiquiwech aj kˈatbel tak tzij; xquixucˈuex chiquiwech reyes y nicˈaj chic aj kˈatbel tak tzij. Y xa wuma cˈa riyin tek xticˈulwachij queriˈ, pero xa can xquixcowin cˈa xquinikˈalajsaj chiquiwech riyeˈ. 	 Sed gardu vin; cxar oni transdonos vin al sinedrioj, kaj en sinagogoj vi estos skurgxitaj; kaj vi staros antaux provincestroj kaj regxoj pro mi, por atesto al ili.


Y ri Apolos can chiquiwech cˈa quinojel tek xukˈalajsaj chi ri israelitas ri ma quiniman ta ri Jesucristo, xa ma ya ta ri yetajin chubanic. Y ri israelitas riˈ majun cˈa niquibij, ruma ri Apolos can nucusaj cˈa ri ruchˈabel ri Dios ri ye tzˈibatal ca, riche (rixin) chi nubij chique chi ri Jesús can ya wi riˈ ri Cristo. 	 cxar konvinke li refutis la Judojn publike, pruvante per la Skriboj, ke Jesuo estas la Kristo.


Y ri Dios xucusaj cˈa ri Pablo riche (rixin) chi xerubanalaˈ nimaˈk tak milagros. 	 Kaj Dio faris per la manoj de Pauxlo eksterordinarajn miraklojn;


Y tek ri soldados quibajin chic cˈa ri Jesús chuwech cruz, xesaquin cˈa chrij ri rutziak ri Jesús riche (rixin) chi xquitzˈet achique chi tziek ri niquicˈualaˈ el chiquijujunal. 	 Kaj ili krucumis lin kaj dividis inter si liajn vestojn, jxetante lotojn sur ili, kion cxiu el ili ricevu.


Riqˈui cˈa riˈ can xbanatej wi ri rubin ca ri profeta Jeremías ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Riyaˈ can rubin wi cˈa ca: Ri ye riy rumam ca ri achi ri Israel rubiˈ, xquicˈom cˈa el ri juwinek lajuj sakapuek, puek ri xquiyaˈ riyeˈ, ri xoc rajel ri rusamajel ri Dios. 	 Tiam plenumigxis tio, kio estis dirita per la profeto Jeremia, nome:Kaj ili prenis la tridek argxentajn monerojn, taksoprezon de tiu, kiu estis taksita, kiujn iuj el la filoj de Izrael taksis;


Y ri achi can xu (xe) wi cˈa xracˈaxaj queriˈ, can yacˈariˈ xyacatej pe. Xuyaˈ ca ri ruchaqueta chiriˈ y xbe apo riqˈui ri Jesús. 	 Kaj li forjxetis sian veston, kaj eksaltis kaj venis al Jesuo.


Ruma re chˈabel reˈ can iwacˈaxan wi pe pa rutiquiribel tek xinimaj ri Jesucristo, chˈabel ri nubij chi can tikajoˈ kiˈ. 	 CXar jen estas la anonco, kiun vi auxdis de la komenco:ke ni amu unu la alian;


Ma que ta riˈ. Nbij cˈa chiwe: Wi riyix ma xtitzolin ta pe icˈuˈx riqˈui ri Dios, xa can xtitzˈilaˈ chukaˈ iwiˈ chiˈiwonojel riyix achiˈel riyeˈ. 	 Neniel, mi diras al vi; sed se vi ne pentos, vi cxiuj ankaux pereos.


¿Y achique ruma? Ruma ma quicukuban ta quicˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. Xaxu (xaxe) wi ri nubij ri ley ri niquitij quikˈij riche (rixin) chi niquiben y xa ma niquicukubaˈ ta quicˈuˈx riqˈui ri Jesucristo; rumariˈ xquichakˈij (xquitochˈ) caken chuwech ri Abej. Y ri Abej riˈ ya ri Jesucristo. 	 Kial? CXar ili sekvis gxin ne per fido, sed kvazaux per faroj. Ili falpusxigxis cxe la sxtono de falpusxigxo;


Y ri Pablo xuchaˈ cˈa ri Silas riche (rixin) nrachibilaj el riche (rixin) chi yebe. Y ri kachˈalal aj chiriˈ pan Antioquía xequijech cˈa el pa rukˈaˈ ri Kajaf Dios. 	 sed Pauxlo, elektinte Silason, foriris, konfidite de la fratoj al la graco de Dio.


Yacˈa ri naˈoj ri nikacˈut riyoj chiquiwech ri kachˈalal, can riche (rixin) wi ri Dios, naˈoj ri majun bey can ta kˈalajsan pe jabel. Xa ma can ta kˈalaj rubixic banon pe chare. Pero cˈa chupan re katiempo riyoj, xkˈalajsex wi ri ruchˈobon pe ri Dios chi nuben. Can cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef tek ri Dios xuchˈob yan chi xtuben chake chi xticˈojeˈ kakˈij kacˈojlen. 	 sed ni parolas la sagxecon de Dio en mistero, la sagxecon kasxitan, kiun Dio antauxdestinis antaux la mondagxoj por nia glorado;


Ri Dios can xutek wi pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom y xbiyin ri ruquiqˈuel ruma quimac ri winek, riche (rixin) chi queriˈ xabachique ri can nucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Cristo y can nunimaj, can nicuyutej ri rumac. Ri Dios queriˈ xuben riche (rixin) chi nikˈalajin chi Riyaˈ can choj wi y can nukˈet wi tzij pa ruwiˈ ri mac. Rumariˈ xutek pe ri Cristo riche (rixin) chi ya Riyaˈ xejkalen quimac ri winek. Ruma chi queriˈ ruchˈobon ri Dios, rumariˈ tek ma xuyaˈ ta na rutojbalil ri mac ri xequibanalaˈ ri winek ojer ca, xa sibilaj xerucochˈ. 	 kiun Dio antauxdifinis kiel repacigilon per fido en lia sango, por la elmontrado de Sia justeco per la pardono de la pekoj, antauxe faritaj laux la toleremeco de Dio;


Y ri Sacerdote ri xpe, ya ri Kajaf Jesucristo, y nikˈalajin chi Riyaˈ riy rumam ca ri Judá. Y ri ley riche (rixin) ri Moisés ma nubij ta chi yeˈoc sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Judá. 	 CXar evidente estas, ke nia Sinjoro devenis de Jehuda, pri kiu tribo Moseo diris nenion rilate pastrecon.


Y can xurek cˈa ruchiˈ y xubij cˈa: Riyit Jesús ri Rucˈajol ri nimalaj Dios, ¿Achique ruma tek yinanek? Pa rubiˈ ri Dios ncˈutuj jun utzil chawe, chi ma quinachˈujirisaj ta, xchaˈ chare ri Jesús. 	 kaj kriante per lauxta vocxo, li diris:Kio estas inter mi kaj vi, ho Jesuo, Filo de Dio Plejalta? Mi vin jxurpetas per Dio, ke vi ne turmentu min.


Y ri Cainán, rucˈajol ca ri Enós, y ri Enós rucˈajol ca jun achi Set rubiˈ, y ri Set rucˈajol ca ri Adán, y ri Adán ralcˈual ri Dios. 	 de Enosx, de Set, de Adam, de Dio.


Sibilaj ye qˈuiy cˈa ri winek ri xewaˈ ruma xaxu (xaxe) wi ri achiˈaˈ yecˈo wuˈoˈ mil, yacˈa ri ixokiˈ y ri acˈalaˈ ma xeˈajlex ta. 	 Kaj la mangxantoj estis cxirkaux kvin mil viroj, krom virinoj kaj infanoj.


Yacˈareˈ ri kitzij cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek: Chi tiquetamaj awech riyit kitzij Dios y chukaˈ tiquetamaj nuwech riyin. Ruma yit cˈa riyit ri kitzij Dios y majun chic jun Dios cˈo, y riyin ri Jesucristo ri xinatek pe chuwech re ruwachˈulef. 	 Kaj jen estas la eterna vivo, ke ili konu Vin, la sole veran Dion, kaj tiun, kiun Vi sendis, Jesuon Kriston.


Y ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, xquibij cˈa: Amén. Y ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij can yacˈariˈ xexuqueˈ xemajeˈ ka riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij ri can cˈo rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Kaj la kvar kreitajxoj diris:Amen. Kaj la presbiteroj falis kaj adorklinigxis.


Xpe cˈa ri Jesús xubij chique: Chiwe cˈa riyix can yaˈon cˈa kˈij riche (rixin) chi niwetamaj chrij ri rajawaren ri Dios, ri ma kˈalaj ta chiquiwech nicˈaj chic winek, ruma riyeˈ ma yaˈon ta kˈij chique riche (rixin) chi niquetamaj. 	 Kaj li respondis kaj diris al ili:Al vi estas donite scii la misterojn de la regno de la cxielo, sed al ili ne estas donite.


Y ri Pedro can xbeka wi pe quiqˈui ri ye oxiˈ achiˈaˈ ri ye takon el ruma ri Cornelio, y xubij chique: Yin cˈa riyin ri Pedro ri nicanoj. ¿Achique cˈa ruma tek yix petenak chinucanoxic? xchaˈ chique. 	 Kaj Petro malsupreniris al la viroj, kaj diris:Jen mi estas tiu, kiun vi sercxas; kia estas la kauxzo, pro kiu vi venis?


Y rumariˈ riyin xinpokonaj xisamej riqˈui ri jun talento ri xayaˈ ca chuwe. Riyin tek xincˈul cˈa el ri puek, xincˈot jun jul pan ulef y chiriˈ xinmuk wi ca. Y ya cˈa arajil reˈ nonjachaˈ ca chawe, xchaˈ ri mozo riˈ. 	 kaj mi timis, kaj foriris, kaj kasxis vian talanton en la tero; jen vi havas vian proprajxon.


Achiˈel xuben ri Elías, riyaˈ jun winek ri can achiˈel wi riyoj. Pero riqˈui ronojel ránima xuben orar. Xucˈutuj chare ri Dios chi ma tuben ta job, y can queriˈ wi xbanatej. Oxiˈ junaˈ riqˈui wakiˈ icˈ ri ma xuben ta job pa ruwiˈ re ruwachˈulef. 	 Elija estis homo samnatura, kiel ni, kaj li pregxis fervore, ke ne pluvu; kaj ne pluvis sur la teron dum tri jaroj kaj ses monatoj.


Y ri mozo ri yaˈon ca wuˈoˈ talento chare riche (rixin) chi nisamej riqˈui, can xuben na wi ri bin ca chare. Riyaˈ can xsamej wi cˈa riqˈui ri wuˈoˈ talento y xuchˈec chic cˈa wuˈoˈ riqˈui. 	 Kaj tiu, kiu ricevis la kvin talantojn, iris kaj negocadis per ili, kaj gajnis pluajn kvin talantojn.


Y can queriˈ chukaˈ ri chˈabel ri niquibilaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes. Riyeˈ y ri aj tzˈibaˈ niquitzeˈej cˈa ri Jesús y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: Riyaˈ can yecˈo wi cˈa ri xerucol, pero Riyaˈ ma nicowin ta nucol el riˈ. 	 Tiel same ankaux la cxefpastroj, mokante inter si kun la skribistoj, diris:Aliajn li savis; sin mem li ne povas savi.


Can chanin cˈa xnabex pe ruma jun ixok ri cˈo jun ral ti kˈopoj, ri cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Ri ixok riˈ can xu (xe) wi cˈa xracˈaxaj pe chi ri Jesús cˈo chiriˈ, riyaˈ xpe cˈa riqˈui y xoxuqueˈ xomajeˈ chuwech. 	 Sed auxdinte pri li, iu virino, kies filineto havis malpuran spiriton, venis kaj falis antaux liaj piedoj.


Y ri israelitas riˈ xquibij cˈa chare chi ticˈojeˈ ka jubaˈ quiqˈui chiriˈ pan Efeso, pero riyaˈ ma xrajoˈ ta. 	 Kaj kiam ili petis lin restadi pli longe, li ne konsentis;


Y ri discípulos xquibij cˈa ri rubin el ri Jesús chique. Y ri xetzˈeto pe xquiyaˈ kˈij chique chi xquicˈom pe ri ti alaj bur riˈ. 	 Sed ili respondis al ili, kiel Jesuo diris; kaj ili lasis ilin.


Ri kachˈalal Epafras ri cˈo wuqˈui waweˈ pa cárcel ruma ri rubiˈ ri Cristo Jesús, nutek el rutzil awech. 	 Salutas vin Epafras, mia kunmalliberulo en Kristo Jesuo,


Y nicˈaj chique ri discípulos tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús, xquicˈutulaˈ cˈa chiquiwech. Riyeˈ xquibij cˈa: ¿Achique cˈa ri xrajoˈ xubij chake riqˈui ri chˈabel ri xerubij, ruma xubij: Xa jubaˈ chic cˈa ri yicˈojeˈ chicojol y ma xquinitzˈet ta chic pakeˈ jubaˈ. Pero jubaˈ chic apo, xquinitzˈet chic jun bey, ruma riyin xa yibe riqˈui ri Tataˈixel? xchaˈ, xechaˈ cˈa ri discípulos chiquiwech. 	 Iuj do el liaj discxiploj diris al aliaj:Kio estas cxi tio, kion li diras al ni:Mallongan tempon, kaj vi ne rigardas min; kaj denove mallongan tempon, kaj vi min vidos; kaj:CXar mi foriras al la Patro?


Y ri Pedro y ri Juan xeˈelesex cˈa el ri acuchi (achique) yecˈo wi ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, riche (rixin) chi queriˈ pa quiyonil na ri aj kˈatbel tzij riˈ niquichˈob na ca ri achique ri xtiquiben chique. 	 Sed ordoninte ilin foriri el la sinedrio, ili interkonsiligxis,


Y ri Jesús xubij chare ri Natanael: Riyit can xanimaj chi yin cˈa riyin ri Rucˈajol ri Dios, xa ruma chi xinbij chawe chi chuxeˈ ri juwiˈ higo yitcˈo wi tek cˈa ma jane carusiqˈuij (caroyoj) ta pe ri Felipe. Pero yecˈo milagros ri más ye nimaˈk que chuwech reˈ ri xtatzˈet na. 	 Jesuo respondis kaj diris al li:CXu vi kredas pro tio, ke mi diris al vi:Mi vin vidis sub la figarbo? vi vidos pli grandajn aferojn ol cxi tio.


Y ri winek ri ye ucˈuayon apo riche (rixin) ri Jesús chuwech ri aj kˈatbel tzij, xquibij chare: Wi ta re achi reˈ man ta banoy etzelal, man ta xokajachaˈ pan akˈaˈ, xechaˈ chare. 	 Ili respondis kaj diris al li:Se li ne estus malbonfaranto, ni ne transdonus lin al vi.


Ruma ri winek riche (rixin) jun ruwachˈulef, wi xa ma junan ta quiwech niquiben, riˈ ma utz ta, ruma nuben chare ri quiruwachˈulef chi ma xtiyaloj ta. 	 Kaj se regno estas dividita kontraux si, tiu regno ne povas stari.


Y ri tataˈaj riˈ chanin cˈa xoka chucˈuˈx chi ya hora riˈ tek ri Jesús xubij chare chi ri rucˈajol nicˈaseˈ. Y riyaˈ y ri ye aj pa rachoch can xquinimaj cˈa ri Jesús. 	 Tial la patro sciis, ke tio estis en tiu sama horo, en kiu Jesuo diris al li:Via filo vivas; kaj kredis li mem kaj lia tuta domo.


Rumacˈariˈ wachˈalal, ncˈutuj cˈa jun utzil chiwe chi tibanaˈ achiˈel xinben riyin, ruma riyin xinben chukaˈ achiˈel niben riyix. Tek xicˈojeˈ iwuqˈui, riyix majun pokon xiben chuwe. 	 Mi petegas vin, fratoj, estu kiel mi, cxar mi ankaux estas kiel vi. Vi neniel al mi malbonfaris;


Y ri Jesús xubij cˈa chique: ¿Achique nibij riyix? ¿la utz cami chi man ta yewaˈ ri xesiqˈuix (xeˈoyox) pa jun cˈulanen tek xa cˈa cˈo na apo quiqˈui ri achijlon ri xa cˈa xcˈuleˈ? Ma utz ta. 	 Kaj Jesuo diris al ili:CXu vi povas igi la filojn de la edzigxejo fasti, dum la fiancxo estas kun ili?


Y riyin can sibilaj cˈa yinokˈ, ruma can majun cˈa ri rucˈamon (takal chrij) riche (rixin) chi nujek ri wuj y nusiqˈuij. Can majun cˈo, astapeˈ chi xaxu (xaxe) ta wi riche (rixin) chi nutzuˈ ka jubaˈ. 	 Kaj mi multe ploris, cxar trovigxis neniu inda malfermi la libron, aux gxin rigardi;


Y can ye qˈuiy cˈa ri xeniman ri Ajaf Jesucristo chiquicojol ri israelitas. Y can queriˈ chukaˈ chiquicojol ri winek ri xa ye griegos. Yecˈo ixokiˈ ri cˈo quikˈij ri xeniman y yecˈo chukaˈ achiˈaˈ. 	 Tial multaj el ili kredis, kaj ne malmultaj el la Grekaj virinoj honorindaj kaj el la viroj.


Ri Dios can rajowan wi chi nucˈut ri ruchukˈaˈ y ri royowal pa quiwiˈ ri winek ri yemacun. Pero Riyaˈ sibilaj ye rucochˈon ri winek ri can rumolon chic riˈ ri quimac chuwech, astapeˈ can utz wi chi xka yan ta ri royowal pa quiwiˈ y xeqˈuis yan ta ri pa rucˈayewal. 	 Kiel do, se Dio, volante elmontri Sian koleron kaj konatigi Sian potencon, toleris kun plena pacienco vazojn de kolero, tauxgajn por pereo;


Y can yacˈariˈ tek ri pa tak runakˈ ruwech ri Saulo xetzak el ye achiˈel rusolotal car, y xtzuˈun chic jun bey. Y can yacˈa chukaˈ riˈ xyacatej el riche (rixin) chi xban bautizar. 	 Kaj tuj falis de liaj okuloj kvazaux skvamoj; kaj li tuj ricevis vidpovon, kaj levigxis kaj baptigxis;


Y tek ri Jesús can cˈa nichˈo na cˈa quiqˈui ri rudiscípulos, yacˈariˈ tek xoka ri Judas ri jun chique ri cablajuj rudiscípulos, y ye rucˈuan cˈa apo ye qˈuiy winek ri quicˈualon cheˈ y espada. Quinojel riˈ ye takon cˈa el cuma ri principaliˈ tak sacerdotes, cuma ri aj tzˈibaˈ y cuma chukaˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri winek. 	 Kaj tuj, dum li ankoraux parolis, venis Judas, unu el la dek du; kaj kun li homamaso kun glavoj kaj bastonoj venis de la cxefpastroj kaj la skribistoj kaj la pliagxuloj.


Wacami riyit xaxu (xaxe wi) cˈa tacˈuaj la arajil y utz yabe. Y yacˈa chique ri mozos ri cˈa pa ruqˈuisbel xeˈoc pa samaj, can pa wánima cˈa riyin xpe wi tek xinyaˈ el ri cajel achiˈel ri awajel riyit. 	 Prenu do la vian kaj foriru; mi volas doni al cxi tiu lasta tiel same, kiel al vi.


Yacˈa tek xuchop niseker pe, ri Pablo xubij cˈa chi quewaˈ. Y quecˈareˈ ri xubij riyaˈ chique quinojel ri ye benak pa barco: Wacami nitzˈaket caˈiˈ semanas ri ma yix ta warnek jabel, y chukaˈ majun utzilaj waˈin ibanon. 	 Sed gxis venis la tagigxo, Pauxlo petis cxiujn, ke ili prenu iom da nutrajxo, kaj li diris:La nuna tago estas la dek-kvara, en kiu vi dauxre atendas kaj fastadas, preninte nenion.


Y ri israelitas riˈ xquibij chare ri Pablo: Riyoj majun wuj takon ta pe chake cuma ri aj Judea ri nichˈo ta chawij riyit. Ni majun chukaˈ chique ri kachˈalal ri ye petenak chiriˈ ri yebin ta chi cˈo ta mac abanon. Majun. 	 Kaj ili diris al li:Ni ne ricevis el Judujo leterojn pri vi, kaj neniu el la fratoj, alveninte, raportis aux parolis pri vi ion malbonan.


Y yacˈariˈ tek can majun chic ri xbano cowil chi cˈo ta ri xquicˈutuj apo chare ri Jesús. 	 Kaj ili ne plu kuragxis fari al li demandon.


Ticˈuaj cˈa ri cˈacˈacˈ cˈaslen ri ruyaˈon ri Dios chiwe; can achiˈel tek niwik iwiˈ riqˈui cˈacˈacˈ tak tziek; jun cˈaslen ri can achiˈel cˈaslen riche (rixin) ri Dios, ri can kitzij chi choj y chˈajchˈoj. 	 kaj surmetu la novan homon, kreitan laux Dio en justeco kaj vera sankteco.


Riyin can kitzij cˈa nbij chiwe wacami, chi ye qˈuiy chojmilaj tak winek y ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, sibilaj xcajoˈ chi xquitzˈet ta ri nitzˈet riyix wacami, y xa ma xquitzˈet ta el. Can sibilaj chukaˈ xcajoˈ chi xquicˈaxaj ta ri niwacˈaxaj riyix re wacami, y xa ma xquicˈaxaj ta el. 	 Vere mi diras al vi, ke multaj profetoj kaj justuloj deziris vidi tion, kion vi vidas, sed ili ne vidis; kaj auxdi tion, kion vi auxdas, sed ili ne auxdis.


Tek xracˈaxaj queriˈ ri Ananías, xubij: Ajaf, ye qˈuiy cˈa ri ye biyon chuwe chi ri jun achi riˈ qˈuiy pokon ri ye rubanalon chique ri lokˈolaj tak awalcˈual ri yecˈo pa Jerusalem. 	 Sed Ananias respondis:Sinjoro, mi auxdis de multaj pri cxi tiu viro, kiom da malbono li faris kontraux viaj sanktuloj en Jerusalem;


Yacˈa tek xtapon ri kˈij tek xtikˈat tzij pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, riyin nbij cˈa chiwe chi riyix ri yixcˈo pa Capernaum ri más xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal xtika pan iwiˈ, que chiquiwech ri aj Sodoma. 	 Tamen mi diras al vi:Estos pli elporteble por la lando de Sodom en la tago de jugxado, ol por vi.


Can xtiwetamaj ta cˈa chrij ri ajowabel ri cˈo riqˈui ri Cristo; jun ajowabel ri sibilaj nim que chuwech ri yojcowin nikachˈob riyoj. Queriˈ ncˈutuj chare ri Dios pan iwiˈ ruma nwajoˈ chi can nojnek ta iwánima chiretamaxic kas achique rubanic ri Dios. 	 kaj scii la amon de Kristo, kiu superas scion, por ke vi plenigxu ecx gxis la pleneco de Dio.


Rumariˈ riyoj re wacami y ri chkawech apo ma tikatzuˈ ta achique rubanic jun winek, ma tikaben ta achiˈel ri kabanon ca tek cˈa ma jane jalatajnek ta ri kacˈaslen. Ruma xa can queriˈ wi chukaˈ xkaben chare ri Cristo, y xkachˈob chi Riyaˈ xa achiˈel xabachique winek. Pero wacami ma que ta chic riˈ nikachˈob chrij. Ruma wacami can ketaman chic cˈa achique rubanic Riyaˈ. 	 Tial ni de nun konas neniun lauxkarne; ecx kvankam ni konis Kriston lauxkarne, tamen ni ne plu lin tiel konas.


Y tek ri Jesús ruchˈajon chic cˈa caken ri rudiscípulos, xberucˈamaˈ chic cˈa pe ri tziek ri relesan ca chrij, xbetzˈuyeˈ chic pa mesa y xubij cˈa: ¿Xkˈax chiwech achique ruma tek riyin xinchˈej ri iwaken? 	 Kiam do li jam lavis iliajn piedojn kaj surmetis siajn vestojn kaj denove sidigxis, li diris al ili:CXu vi scias, kion mi faris al vi?


Y ri xebin chi pan ewel niquiben queriˈ, yecˈo más cawinek achiˈaˈ israelitas. 	 Kaj pli ol kvardek estis la tiel kunjxurintaj.


Tek xracˈaxaj ri queriˈ ri nimalaxel, xyacatej royowal, y ma nrajoˈ ta cˈa ntoc apo ri pa jay. Xbeˈel cˈa pe ri rutataˈ, y nubochilaˈ cˈa, riche (rixin) chi queriˈ ntoc ta apo. 	 Sed li koleris, kaj ne volis eniri; kaj lia patro elvenis, kaj lin petegis.


Kachˈalal, tek riyix xban pokon chiwe cuma ri iwinak, ruma iniman ri Cristo Jesús, xicˈulwachij achiˈel xban chique ri israelitas ri quiniman ri Cristo Jesús, ri niquimol quiˈ pa rubiˈ ri Dios pa tak tinamit riche (rixin) ri Judea. Ruma ri kachˈalal israelitas riˈ xban pokon chique cuma ri quech aj Israel, ruma quiniman ri Cristo Jesús. 	 CXar vi, fratoj, farigxis imitantoj de la eklezioj de Dio en Kristo Jesuo, kiuj estas en Judujo; cxar tiajn samajn suferojn vi ankaux spertis cxe viaj samlandanoj, kiajn tiuj cxe la Judoj,


Y ronojel cˈa reˈ, can nkˈalajsaj yan ca chiwe, riche (rixin) chi can cˈo ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx pa tak iwánima. Y ri uxlanibel cˈuˈx riˈ xticˈojeˈ ri pa tak iwánima, wi icukuban icˈuˈx wuqˈui. Y nbij cˈa chukaˈ ca chiwe, chi chuwech re ruwachˈulef can cˈo tijoj pokonal ri xtikˈaxaj. Pero can ticukubaˈ icˈuˈx, ruma riyin xichˈacon yan chrij ri itzel winek ri chapayon riche (rixin) re ruwachˈulef. 	 Tion mi parolis al vi, por ke en mi vi havu pacon. En la mondo vi havos suferadon; sed kuragxu; mi venkis la mondon.


Y tek xa noka yan cˈa ri kˈij riche (rixin) chi ri Jesús xtitzolin chilaˈ chicaj, Riyaˈ can xuchˈob cˈa pa ránima chi xuchop el ri rubey riche (rixin) chi nibe pa tinamit Jerusalem. 	 Kaj kiam la tagoj maturigxis por lia suprenakcepto, li firmigis sian vizagxon, por iri al Jerusalem,


Ri Moisés ruma chukaˈ chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ can xutiquiribaˈ ca rubanic ri nimakˈij Pascua y xubij cˈa chique ri rech israelitas chi quequicamisaj carneˈl riche (rixin) chi tiquiquichaˈ ri quiquiqˈuel ri chicop riˈ chiˈ tak cachoch, riche (rixin) chi ma yecamisex ta ri ye nimalaxel tak cˈajolaˈ (alaboniˈ) tek xtipe ri jun chiquicamisaxic. 	 Per la fido li observis la Paskon kaj la sangaspergon, por ke la ekstermanto de la unuenaskitoj ne tusxu ilin.


Nabey nmatioxij chare ri Dios pa rubiˈ ri Jesucristo iwuma riyix. Nmatioxij chare ruma nitzijox pa ronojel re ruwachˈulef chi riyix can icukuban icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Unue mi dankas al mia Dio per Jesuo Kristo por vi cxiuj, ke via fido estas proklamata tra la tuta mondo.


Ruma riyix wachˈalal, xa can nikajoˈ chi niwetamaj achique chi tijoj pokonal ri xkakˈaxaj riyoj tek xojcˈojeˈ chilaˈ pa rucuenta ri Asia. Ri kachukˈaˈ ri cˈo, ma nicowin ta chic nucochˈ ri tijoj pokonal ri xquiben ri winek chake. Can xkachˈob cˈa chi ma xkojcˈaseˈ ta chic, xaxu (xaxe wi) chic cˈa ri kacamic koyoben. 	 CXar ni ne volas, ke vi nesciu, fratoj, pri la aflikto, kiu okazis al ni en Azio, ke ni ekstreme super la forto estis depremitaj, tiel, ke ni forte malesperis, ecx pri la vivo;


Wi chiquiwech nicˈaj chic riyin ma yin ta apóstol, chiwech riyix can yin wi. Ruma tek riyin xintzijoj ri ruchˈabel chiwe, riyix can xinimaj ri Ajaf, y reˈ can jun retal chi yin jun apóstol riche (rixin) ri Ajaf. 	 Se cxe aliaj mi ne estas apostolo, tamen almenaux mi estas cxe vi; cxar la sigelo de mia apostoleco vi estas en la Sinjoro.


Y chare cˈa ri jun discípulo riˈ, ri xuben wi apo retal ri Simón Pedro. Riyaˈ xubij cˈa apo chare chi tucˈutuj chare ri Jesús chi achique cˈa riˈ ri xtijacho el riche (rixin), ri xa cˈariˈ nubij ka chique. 	 Simon Petro do faris signon al li, ke li demandu, pri kiu li parolas.


Ruma Riyaˈ xubij chukaˈ chare ri Moisés: Achique winek ri nwajoˈ njoyowaj ruwech, can njoyowaj wi cˈa ruwech. Y achique winek ri nwajoˈ ntoˈ, can ntoˈ wi. Queriˈ xubij ri Dios chare. 	 CXar Li diris al Moseo:Mi favorkoros tiun, kiun Mi favorkoros, kaj Mi kompatos tiun, kiun Mi kompatos.


Ri oconek wi ri Cristo wacami ma chupan ta ri rachoch ri Dios ri xa banon cuma winek, jay ri xa ruwachbel ri kas kitzij chi rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. Riyaˈ can cˈa chilaˈ chicaj xbeˈoc wi, y can riqˈui cˈa apo ri Dios cˈo wi y nichˈo apo pa kacuenta riyoj. 	 CXar eniris Kristo ne en sanktejon manfaritan, ekzemplon de la vera; sed en la cxielon mem, por aperi antaux la vizagxo de Dio por ni;


Astapeˈ jun qˈuixbel chuwe riyin chi nbij reˈ chiwe, pero xa can kitzij wi chi riyoj can majun wi kachukˈaˈ chi xkaben ta achiˈel ri niquiben ri nicˈaj chiwe. Pero wi ri nicˈaj can ma niquixibij ta quiˈ yequibilaˈ chˈabel riche (rixin) chi niquiyaˈ quikˈij, riyin chukaˈ yicowin nben achiˈel ri niquiben riyeˈ. Re tzij cˈa re xquenbij chiwe achiˈel xa yin chˈujernek. 	 Mi parolas kvazaux per sinmallauxdo, kvazaux ni estus malfortigxintaj. Tamen pri kio iu kuragxas, pri tio (mi parolas en malsagxeco) mi ankaux kuragxas.


Y ri ley riche (rixin) ri Moisés nubij chi ri ye riy rumam ca ri Leví, yeriˈ ri yeˈoc sacerdotes, y can yaˈon ca ri pixaˈ chique chi ye riyeˈ ri yecˈulu ri diezmo ri niquiyaˈ ri quiwinak; astapeˈ ri quiwinak riˈ can ye riy rumam wi ca chukaˈ ri Abraham. 	 Kaj efektive el la filoj de Levi tiuj, kiuj ricevas la pastran oficon, havas ordonon imposti lauxlegxe podekone la popolon, tio estas, siajn fratojn, kvankam elirintajn el la lumboj de Abraham;


Ri ulef ri xban wi ri ticoj, can ya cˈa re ruwachˈulef. Ri utzilaj ijaˈtz yecˈa ri yecˈo pa rajawaren ri Dios. Y ri itzel kˈayis yecˈa ri can ye riche (rixin) wi ri itzel. 	 kaj la kampo estas la mondo; kaj la bonaj semoj estas la filoj de la regno; kaj la lolo estas la filoj de la malbonulo;


Riyaˈ xa quiyon cˈa ri Pedro y ri ye caˈiˈ rucˈajol ri achi Zebedeo rubiˈ ri xerucˈuaj el. Yacˈariˈ tek Riyaˈ can xunaˈ yan kˈaxon ruma ri xtiberucˈulwachij. Can jun nimalaj bis cˈa ri xpe pa ránima. 	 Kaj li prenis kun si Petron kaj la du filojn de Zebedeo, kaj komencis malgxoji kaj maltrankviligxi.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley: Can kitzij wi ri xabij. Wacami cˈa, wi xtaben ronojel reˈ, xtoc cˈa awuche (awixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xchaˈ ri Jesús chare. 	 Kaj li diris al li:Vi prave respondis; tion faru, kaj vi vivos.


Y re wacami cˈo waweˈ pa Damasco, y can yaˈon pe kˈatbel tzij pa rukˈaˈ cuma ri principaliˈ tak sacerdotes riche (rixin) chi yeruxim el quinojel ri can niquiyaˈ wi akˈij, xchaˈ ri Ananías. 	 kaj cxi tie li havas de la cxefpastroj auxtoritaton kateni cxiujn, kiuj vokas vian nomon.


Yacˈariˈ tek xintzˈet apo jun quiej kˈen rij y chˈocolben el ruma jun ri rubiniˈan Camic. Y chrij ri Camic riˈ tzeketel cˈa el ri jun ri ruqˈuexewach ri lugar ri yeˈapon wi ri caminakiˈ. Y pa rukˈaˈ cˈa ri Camic y pa rukˈaˈ ri ruqˈuexewach ri lugar ri yeˈapon wi ri caminakiˈ, xjach cˈa uchukˈaˈ chique riche (rixin) chi quequicamisaj jun rucaj parte chique ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef riqˈui espada, riqˈui wayjal, riqˈui yabil y quiqˈui ri chicop ri ye cˈuxnel. 	 Kaj mi rigardis, kaj jen pala cxevalo; kaj la nomo de la sidanta sur gxi estis Morto; kaj Hades sekvis kun li. Kaj estis donita al ili auxtoritato super kvarono de la tero, por mortigi per glavo kaj per malsato kaj per morto kaj per la sovagxaj bestoj de la tero.


Can ya cˈa ri Dios ri niyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx ri xtibano ta chiwe chi ronojel kˈij nicˈuaj jun cˈaslen chˈajchˈoj. Chukaˈ nwajoˈ chi ri Dios xtuchajij ta ri iwespíritu, ri iwánima y ri ichˈacul, riche (rixin) chi queriˈ majun itzel nilitej pan icˈaslen tek xtipe chic jun bey ri Kajaf Jesucristo. 	 Kaj la Dio de paco vin sanktigu tute; kaj via spirito kaj animo kaj korpo estu plene konservitaj sen kulpo, cxe la alveno de nia Sinjoro Jesuo Kristo.


Xka cˈa job, xepe cˈa raken tak yaˈ y xepe cˈa cakˈikˈ chrij ri jun jay riˈ y ri jay xtzak; y xqˈuis cˈa chiriˈ. Queriˈ cˈa ri chˈabel ri xerubij ri Jesús. 	 kaj falis pluvo, kaj venis inundoj, kaj blovis ventoj, kaj sin jxetis sur tiun domon, kaj gxi falis; kaj granda estis gxia falo.


Y tzˈibatal chukaˈ ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, chi quinojel ri winek xquetijox na ruma ri Dios, queriˈ ri nubij. Y ri achique cˈa ri nracˈaxaj ri ruchˈabel ri Nataˈ Dios y nretamaj, can xtipe cˈa chinucanoxic. 	 Estas skribite en la profetoj:Kaj cxiuj estos instruitaj de Dio. CXiu do, kiu auxdis de la Patro kaj lernis, venas al mi.


Ri Jesús xubij chare: Numiˈal, xacˈachoj, ruma xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui. Wacami cˈa, catzolin; ruma xawil yan uxlanibel cˈuˈx, xchaˈ chare. 	 Kaj li diris al sxi:Filino, via fido vin savis; iru en pacon.


Rumariˈ ronojel mul tek riyix nitij cˈa ri caxlan wey y nikum chukaˈ ri ruyaˈal uva, can ya wi cˈa ri rucamic ri Ajaf ri nikˈalajsaj, y queriˈ tibanaˈ apo, cˈa ya tek xtapon ri kˈij chi xtipe chic jun bey Riyaˈ. 	 CXar cxiufoje, kiam vi mangxos cxi tiun panon kaj trinkos la kalikon, vi proklamos la morton de la Sinjoro, gxis li venos.


Ri José y ri María can quicukuban ka quicˈuˈx chi ri acˈal benak, y queriˈ xebiyin jun kˈij. Yacˈa tek xquichop xquicˈutulaˈ chique ri cachˈalal y chique ri quetaman quiwech, cˈacˈariˈ tek xquinabej chi xa ma benak ta. 	 sed supozante, ke li estas en la karavano, ili iris tagan vojagxon, kaj sercxis lin inter siaj parencoj kaj konatoj;


Y can queriˈ xuben pa ronojel tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galilea, Riyaˈ can xutzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Dios ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Kaj li predikis en la sinagogoj de Galileo.


Ri ijaˈtz ri xka cojol tak abej, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex ruma jun winek. Ri winek riˈ can chanin cˈa nucˈul ri ruchˈabel ri Dios pa ránima riqˈui quicoten. 	 Kaj tiu, kiu ricevis semon sur la sxtonaj lokoj, estas tiu, kiu auxdas la vorton kaj tuj kun gxojo akceptas gxin;


Y wi yecˈo nicˈaj chic ri ye rusamajel ri Dios ri cˈo quicˈulun chiwe, ¿cˈa ta cˈa riyoj chi ma rucˈamon ta chi niyaˈ ri rajawaxic chake? Yacˈa riyoj majun kacˈutun ta chiwe, ruma ma nikajoˈ ta chi ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri niyaˈo colotajic chi man ta chic nibiyin rutzijoxic. Y rumariˈ riyoj kacochˈon ronojel. 	 Se aliaj partoprenas cxi tiun rajton super vi, cxu ne ni ankoraux pli multe? Tamen ni ne uzis cxi tiun rajton; sed ni eltenas cxion, por ke ni neniel malhelpu la evangelion de Kristo.


Y ri Abraham ronojel ri cosas ri relesan pe chique ri reyes ri xeruchˈec, riyaˈ xrelesaj cˈa ri rudiezmo chare ronojel ri cosas riˈ y yacˈariˈ ri xuyaˈ chare ri Melquisedec. Y ri biˈaj Melquisedec ntel cˈa chi tzij chi rey ri choj nikˈato tzij. Y ruma riyaˈ rey riche (rixin) ri tinamit Salem, ntel cˈa chi tzij chi riyaˈ rey riche (rixin) ri uxlanibel cˈuˈx. 	 kaj al kiu ankaux Abraham donis dekonon el cxio (unue laux interpreto regxo de justeco, kaj poste regxo de Salem, tio estas regxo de paco;