Y ri achiˈaˈ cˈa ri ye tzekelbeyon riche (rixin) ri Saulo xenacanoˈ, ruma niquicˈaxaj ri chˈabel, pero ma niquitzˈet ta achique ri nichˈo pe. 	 Kaj liaj kunvojagxantoj staris mutaj, auxdante la vocxon, sed vidante neniun.


Riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, riyoj nikajoˈ cˈa chi yojtzuˈun, xechaˈ. 	 Ili diris al li:Sinjoro, ke niaj okuloj estu malfermitaj.


Ri Jesús can ye qˈuiy wi cˈa ri ye rucˈachojsan chic. Pero ruma quinojel cˈa ri ye yawaˈiˈ nicajoˈ chukaˈ chi yecˈachojsex ruma ri Jesús, rumariˈ niquimajlaˈ cˈa quiˈ chrij, riche (rixin) chi niquichop ta apo ri rutziak, ruma nicajoˈ yecˈachoj chare ri quiyabil. 	 cxar multajn li jam sanigis, tiel ke cxiuj, kiuj havis malsanojn, premadis sur lin, por tusxi lin.


Ma riqˈui wi riˈ, ri Jesús xubij chare ri achi chakiˈj ri rukˈaˈ: Cayacatej pe y cacˈojeˈ pa nicˈaj, xchaˈ chare. 	 Kaj li diris al la viro, kiu havis la velkintan manon:Starigxu en la mezo.


Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Riche (rixin) ri César, xechaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can tiyaˈ cˈa chare ri César ri can riche (rixin) wi ri César. Y can tiyaˈ cˈa chare ri Dios, ri can riche (rixin) wi ri Dios, xchaˈ chique. 	 Ili diris al li:De Cezaro. Tiam li diris al ili:Redonu do al Cezaro la proprajxon de Cezaro, kaj al Dio la proprajxon de Dio.


Chukaˈ kachˈalal, nikabij chiwe chi queˈipixabaj ri kachˈalal ri ye kˈoraˈ. Tibij chique chi quesamej. Y ri kachˈalal ri xa caˈiˈ quicˈuˈx quibanon, ticukubalaˈ quicˈuˈx. Y ri ma jane cˈo ta quichukˈaˈ jabel chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Jesucristo, ma queˈiyaˈ ta ca. Xa can queˈitolaˈ. Y chukaˈ queˈicochˈolaˈ quinojel. 	 Kaj ni petas vin, fratoj, admonu la senordulojn, kuragxigu la nebravulojn, subtenu la malfortulojn, estu paciencaj kontraux cxiuj.


Y yacˈa tek xseker ri rucaˈn kˈij, ri achiˈaˈ ye chajinel xechˈujer, man cˈa niquil ta achique niquiben, ruma ri Pedro man cˈo ta chic chiriˈ. 	 Kaj kiam tagigxis, farigxis inter la soldatoj ne malgranda ekscitigxo, kio farigxis kun Petro.


Y rumariˈ tek ri jun ulef riˈ can cˈa nibix na cˈa Ulef riche (rixin) Quicˈ chare. Can man cˈa jalatajnek ta ri rubiˈ. 	 Tial tiu kampo estas nomata Kampo de Sango, ankoraux gxis hodiaux.


Y cˈo cˈa jun retal ri xbanatej chuwech ri caj. Xkˈalajin cˈa pe jun ixok ri can achiˈel kˈij nitzuˈun ri rutziak y ya ri icˈ ri oconek rupalbel. Cˈo cˈa jun corona rucusan, y ri corona riˈ ye rucˈuan cˈa cablajuj chˈumilaˈ. 	 Kaj granda signo vidigxis en la cxielo:virino vestita per la suno, kaj la luno sub sxiaj piedoj, kaj sur sxia kapo krono el dek du steloj;


Tek ri nimalaj sacerdote xracˈaxaj riˈ, xuretz (xutzer) ka ri rutziak chrij, ruma itzel xracˈaxaj y xubij cˈa: Ma rajawaxic ta cˈa chi noka chic jun ri norubij chake chi re achi reˈ can aj mac wi. 	 Kaj la cxefpastro dissxiris siajn vestojn, kaj diris:Pro kio ni plu bezonas atestantojn?


Y ri Pablo y ri Bernabé man cˈa xquixibij ta quiˈ chiquiwech riche (rixin) chi xquibij chique: Can rajawaxic cˈa chi nabey na chiwe riyix ri yix kech aj Israel nokabij wi ri ruchˈabel ri Dios, pero riyix xa ma nika ta chiwech. Y riqˈui riˈ can nikˈalajin cˈa chi ma rucˈamon ta chiwe riyix ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Rumariˈ quiqˈui ri winek ri ma ye israelitas ta ri yojbe wi. 	 Kaj Pauxlo kaj Barnabas, parolante kuragxe, diris:Estis necese paroli al vi unue la vorton de Dio. Sed cxar vi forpusxis gxin kaj ne jugxas vin indaj je la eterna vivo, jen ni turnas nin al la nacianoj.


Rumariˈ ri ixok ma tukˈet ta ri ruraybel ri rachijil, y queriˈ chukaˈ ri achi ma tukˈet ta ri ruraybel ri rixjayil. Pero wi riyeˈ nicajoˈ niquiben orar riche (rixin) caˈiˈ oxiˈ kˈij, utz chi niquiyaˈ chiquiwech chi niquikˈet quiˈ chare ri quiraybel riche (rixin) jun caˈiˈ oxiˈ kˈij. Pero can ma utz ta chi riche (rixin) qˈuiy kˈij niquiben queriˈ, ruma riqˈui jubaˈ ma niquicochˈ ta ri quiraybel y ri Satanás nuben chare ri achi chi nucanoj jun chic ixok y nuben chare ri ixok chi nibe riqˈui jun chic achi. 	 Ne senigu unu la alian, krom eble kun konsento por kelka tempo, por ke vi dedicxu vin al pregxado, kaj kunigxu denove, por ke Satano vin ne tentu pro manko de sinregado.


Ri Dios can sibilaj qˈuiy wi ri etamabel ri cˈo riqˈui can achiˈel jun nimalaj beyomel. Can majun nikˈiˈo ri runaˈoj, y ma janiˈ ta chi nikˈax chkawech ri yerubanalaˈ Riyaˈ. 	 Ho, profundo de ricxeco kaj sagxeco kaj scio de Dio! kiel neesploreblaj estas Liaj jugxoj, kaj nesekveblaj Liaj vojoj!


y ri Judas Iscariote ri xjacho riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek. Y quinojel cˈa riˈ xebe riqˈui ri Jesús pa jun jay. 	 kaj Judason Iskariotan, kiu ankaux perfidis lin. Kaj li venis en domon.


Chukaˈ ri Dios can ruyaˈon wi cˈa ketal, ruyaˈon ri Lokˈolaj Espíritu ri pa tak kánima, retal chi can kitzij chi niyatej na chake ri rutzujun (rusujun) ca. 	 kiu ankaux nin sigelis kaj donis al ni la antauxgarantiajxon de la Spirito en niaj koroj.


Ri nichˈobo cˈa queriˈ xa jun winek nacanic. Xa can majun runaˈoj. Ruma jun ijaˈtz cˈo ri nucˈut chkawech chrij riˈ. Tek ri ijaˈtz nbetic ca pan ulef, ri rij ri ijaˈtz nikˈey, yacˈariˈ tek nitzˈuc pe. Y queriˈ riyoj. 	 Ho malsagxulo! tio, kion vi mem semas, ne vivigxas, se gxi ne mortos;


Y tek xinimaj ri nubij ri kitzij, ri iwánima xchˈajchˈojir ruma ri rusamaj ri Lokˈolaj Espíritu, riche (rixin) chi queriˈ ma riqˈui ta caˈiˈ ipalej yeˈiwajoˈ ri nicˈaj chic kachˈalal. Y can tiwajoˈ iwiˈ riqˈui ronojel iwánima, y riqˈui chukaˈ chˈajchˈojlaj iwánima. 	 CXastiginte viajn animojn, en la obeo al la vero, por sincera amo al la frataro, amu unu la alian el la koro fervore;


Y rumacˈariˈ riyin nbij chiwe: Ri mac y ri yokˈonic ri yequibanalaˈ ri winek, can cˈa yecuyutej na. Yacˈa ri yeyokˈon chrij ri Lokˈolaj Espíritu, can ma xticuyutej ta quimac. 	 Tial mi diras al vi:CXia peko kaj cxia blasfemo estos pardonita el homoj; sed la blasfemo kontraux la Spirito ne estos pardonita.


Wi cˈo pan iwánima ri Espíritu riche (rixin) ri Dios ri xcˈason el riche (rixin) ri Jesús chiquicojol ri caminakiˈ, ri Dios ri xcˈason cˈa el riche (rixin) ri Cristo Jesús, xquixrucˈasoj chukaˈ el riyix chiquicojol ri caminakiˈ. Ruma ri Espíritu riche (rixin) Riyaˈ can cˈo iwuqˈui. 	 Kaj se la Spirito de Tiu, kiu levis Jesuon el la mortintoj, logxas en vi, tiam la Levinto de Kristo Jesuo el la mortintoj vivigos ecx viajn mortajn korpojn per Sia Spirito, logxanta en vi.


Yacˈariˈ tek yecˈo cˈa achiˈaˈ fariseos ri xquibij chique ri ye rudiscípulos ri Jesús: ¿Achique ruma riyix yeˈibil re trigo pan ikˈaˈ re kˈij reˈ? Re kˈij reˈ, uxlanibel kˈij y xajan chi niban samaj, xechaˈ. 	 Sed iuj el la Fariseoj diris:Kial vi faras tion, kion fari en sabato ne estas permesate?


Yecˈa ri winek ri nicajoˈ chi niquicol quiˈ ruma ri ley, y xa ma yecowin ta niquiben ronojel ri nubij chupan ri ley riˈ, xa can xtika wi cˈa rucˈayewal pa quiwiˈ. Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Ri winek ri ma nuben ta cˈa ronojel ri nubij chupan ri wuj riche (rixin) ri ruley ri Moisés, nika rucˈayewal pa ruwiˈ. Quecˈariˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. 	 CXar cxiuj, kiuj rilatas al faroj de la legxo, estas sub malbeno; cxar estas skribite:Malbenita estas cxiu, kiu ne persistos en cxio, kio estas skribita en la libro de la legxo, por plenumi gxin.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Quixan cˈa pe y quixwaˈ, xchaˈ chique. Y quinojel cˈa ri discípulos riˈ majun xbano cowil chi xcˈutun ta apo chare ri Jesús: ¿Yit achique cˈa riyit? ruma can quetaman cˈa chi ya Riyaˈ ri Ajaf Jesús. 	 Jesuo diris al ili:Venu, matenmangxu. Kaj neniu el la discxiploj kuragxis lin demandi:Kiu vi estas? sciante, ke gxi estas la Sinjoro.


Y chukaˈ yecˈo ye caˈiˈ alekˈomaˈ ri xequibajij chuwech cruz. Jun xcˈojeˈ pa rajquikˈaˈ ri Jesús y ri jun chic pa rajxocon. 	 Kaj kun li ili krucumis du rabistojn, unu dekstre kaj unu maldekstre de li.


Y tek xerutzˈet chi sibilaj ye qˈuiy ri winek, xujoyowaj quiwech, ruma can quiyon yecˈo y quitalun quiˈ; can achiˈel niquiben ri carneˈl tek xa majun ri niyukˈun quiche (quixin). 	 Kaj vidante la homamasojn, li estis kortusxita pri ili, cxar ili estis mizerigitaj kaj disigitaj, kiel sxafoj ne havantaj pasxtiston.


Y wi kitzij chi nikajoˈ ri Dios, can etamatel kawech ruma ri Dios. 	 sed se iu amas Dion, tiu estas konata de Li.


Tiyaˈ ca ri itzel cˈaslen ri xicˈuaj tek rubanon ca, tek cˈa ma jane jalatajnek ta ri icˈaslen; tek xa cˈa yix kˈolotajnek na pa quikˈaˈ ri itzel tak iraybel. Ruma ri cˈaslen riˈ xa yixrutzˈilaˈ. 	 por ke vi formetu, rilate al antauxa konduto, la malnovan homon, pereeman laux trompaj deziroj,


Y can queriˈ wi xinben chique ri chiriˈ pa Jerusalem. Y riqˈui chukaˈ chi ri principaliˈ tak sacerdotes xquiyaˈ kˈatbel tzij pa nukˈaˈ, riyin ye qˈuiy cˈa chique ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios ri xenyaˈ pa cárcel. Y tek cˈo jun chique ri ye nimanel riˈ nicamisex, riyin nbij cˈa chi utz rubanic chare. 	 Kaj tion mi ankaux faris en Jerusalem; kaj multajn el la sanktuloj en karcerojn mi ensxlosis, ricevinte de la cxefpastroj la auxtoritaton, kaj cxe ilia mortigado mi ilin per vocxdono kondamnis.


Yacˈa tek xoc pe ri akˈaˈ, cˈo cˈa jun tzekelbey riche (rixin) ri Jesús ri xapon, jun beyon aj pa tinamit Arimatea, ri José rubiˈ. 	 Kaj kiam vesperigxis, venis ricxulo, nomata Jozef, el Arimateo, kiu mem estis discxiplo de Jesuo:


Y ri ixok riˈ xuyaˈ cˈa ca ri rucucuˈ chiriˈ y xbe ri pa tinamit. Y xberubij cˈa chique ri winek: 	 La virino do lasis sian akvokrucxon, kaj foriris en la urbon, kaj diris al la homoj:


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ ri yekˈaxan ri nubij ri ley y chukaˈ chique ri achiˈaˈ fariseos ri yecˈo apo chiriˈ: ¿La xajan cami chi nicˈachojsex jun yawaˈ pa jun uxlanibel kˈij? ¿Achique nibij riyix? xchaˈ chique. 	 Kaj respondante, Jesuo parolis al la legxistoj kaj la Fariseoj, kaj diris:CXu estas permesate sanigi en sabato, aux ne?


Wachˈalal Filemón, sibilaj quicoten cˈo pa kánima y can nacukubaˈ kacˈuˈx ruma kacˈaxan chi yeˈawajoˈ quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal y can acukuban quicˈuˈx. 	 CXar mi tre gxojis kaj havis multon da konsolo pro via amo, cxar la koroj de la sanktuloj refresxigxis per vi, frato mia.


Yacˈa ri discípulos can quixibin quiˈ y xquicˈutulaˈ cˈa chiquiwech chrij ri Jesús: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? Ruma ri cakˈikˈ y ri yaˈ xa can niquinimaj chukaˈ rutzij. 	 Kaj ili timis treege, kaj diris unu al alia:Kiu do estas cxi tiu? cxar ecx la vento kaj la maro obeas al li.


Y yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij chique ri ye oxiˈ rudiscípulos: Sibilaj nim ri bis cˈo pa wánima, ya yirucamisaj nnaˈ riyin. Quixcˈojeˈ cˈa ca jubaˈ waweˈ, quixcˈaseˈ y ma quixwer ta ka, xchaˈ chique. 	 Tiam li diris al ili:Tre malgxoja estas mia animo, ecx gxis morto; restu cxi tie, kaj viglu kun mi.


Y ri Chˈabel, ya ri Cristo, ri xoka cˈa chuwech re ruwachˈulef y can xoc cˈa winek achiˈel riyoj. Y can xkatzˈet cˈa chi xaxu (xaxe) wi Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios, ruma can xkatzˈet chi cˈo rukˈij rucˈojlen. Y Riyaˈ can nojnek cˈa riqˈui utzil y chukaˈ riqˈui ri kitzij. 	 Kaj la Vorto farigxis karno kaj logxis inter ni, kaj ni vidis lian gloron, gloron kvazaux de la solenaskita de la Patro, plena de graco kaj vero.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes xquicˈol cˈa ri sakapuek riˈ y xquibij cˈa: Re puek reˈ ma utz ta cˈa chi nikaxol ka riqˈui ri ofrenda waweˈ pa rachoch ri Dios, ruma re puek reˈ xa rajel quicˈ. 	 Kaj la cxefpastroj prenis la argxentajn monerojn, kaj diris:Ne konvenas meti ilin en la trezorejon, cxar tio estas prezo de sango.


Tek ri winek riˈ xbequilaˈ ri Jesús ri jucˈan chic ruchiˈ choy, xquibij cˈa chare: Tijonel, ¿ajan (jampeˈ) catoka waweˈ? xechaˈ. 	 Kaj trovinte lin trans la maro, ili diris al li:Rabeno, kiam vi venis cxi tien?


Y chukaˈ riyix iwetaman chi tek cˈa ma jane kojapon ri chilaˈ iwuqˈui, riyoj xa can xkatij yan cˈa pokon y qˈuiy yan ri xban chake ri pa tinamit Filipos, pero ri xkacˈulwachij chiriˈ, ma xuben ta chake chi xkaxibij ta kiˈ riche (rixin) chi xojapon chilaˈ iwuqˈui riyix chutzijoxic ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri niyaˈo colotajic. Y astapeˈ chukaˈ can sibilaj xojetzelex ri pan itinamit riyix, pero ri Dios can xuben cˈa chake chi ma xkaxibij ta kiˈ. 	 sed suferinte kaj insultite en Filipi, kiel vi scias, ni kuragxigxis en nia Dio prediki al vi la evangelion de Dio meze de granda konflikto.


Can ya cˈa ri xiwetamaj, ri xicˈul, ri xiwacˈaxaj y ri xitzˈet wuqˈui, ya cˈa riˈ ri tibanaˈ. Y ri Dios ri niyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx, can xticˈojeˈ wi iwuqˈui. 	 Kion vi lernis kaj ricevis kaj auxdis kaj vidis en mi, tion faru; kaj la Dio de paco estos kun vi.


¿La ma rucˈamon ta cami chi nikaben riyoj achiˈel ri kachˈalal Pedro y ri nicˈaj chic apóstoles? Ruma riyeˈ cˈo quixjayil y yecachibilaj el tek yebe chubanic ri rusamaj ri Dios. Y queriˈ chukaˈ niquiben ri ye rachˈalal ri Kajaf Jesús. 	 CXu ni ne rajtas cxirkauxkonduki edzinon, kiu estas kredantino, kiel ankaux la ceteraj apostoloj kaj la fratoj de la Sinjoro kaj Kefas?


Ruma ri quimac ri winek riche (rixin) ri tinamit riˈ, sibilaj qˈuiyinek chic, xa can jubaˈ ma napon anej chuwech ri caj. Y ri Dios can noka wi cˈa chucˈuˈx ri quimac ri winek riˈ y can nuyaˈ wi rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 cxar sxiaj pekoj amasigxis gxis la cxielo, kaj Dio memoris sxiajn maljustajxojn.


Y xtinbij cˈa chare ri wánima: Wánima, wacami sibilaj qˈuiy abeyomal ri ayacon, y qˈuiy junaˈ ma xtatij ta wayjal. Caquicot cˈa, catuxlan, cawaˈ y catucˈyaˈ, xchaˈ ri beyon chare ri ránima. 	 Kaj mi diros al mia animo:Animo, vi havas multajn posedajxojn, provizitajn por multaj jaroj; ripozu, mangxu, trinku, estu gaja.


Ruma ronojel ri qˈuiytisan ruma ri Dios xuben cˈa chique chi majun quejkalen y xka ri rucˈayewal pa quiwiˈ; y queriˈ xquicˈulwachij pa rukˈaˈ ri Dios, pero ma ye ta riyeˈ xeˈajowan chi queriˈ quicˈulwachin. Y ma riche (rixin) ta xtibe kˈij xtibe sek chi queriˈ xquecˈojeˈ ca, ruma xa can coyoben cˈa chi cˈo jun kˈij xquechojmirisex. 	 CXar la kreitaro subigxis sub la vanecon, ne volonte, sed, pro la subiganto, kun espero,


Y ri Jesús can yacˈariˈ xuchilabej chique ri rudiscípulos chi majun achoj chare tiquitzijoj wi chi ya Riyaˈ ri Cristo. 	 Tiam li admonis la discxiplojn, ke ili diru al neniu, ke li estas la Kristo.


Pero can tasicˈaˈ cˈa awiˈ, y cayacatej. Xincˈut cˈa wiˈ chawech riche (rixin) chi yatoc jun nusamajel y riche (rixin) chukaˈ chi yabe chutzijoxic chique ri winek ri xatzˈet yan y ri xquencˈut chawech chupan ri kˈij ri ye benak apo. 	 Sed levigxu, kaj starigxu sur viaj piedoj; cxar por tio mi aperis al vi, por difini vin kiel servanton al mi kaj atestanton pri la cirkonstancoj, en kiuj vi jam vidis min, kaj ankaux en kiuj mi poste aperos al vi;


Riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, quekajoˈ quinojel pero ma xaxu (xaxe) ta wi riqˈui ri kachˈabel. Xa can quekatoˈ chukaˈ riqˈui ronojel kánima y ma riqˈui ta caˈiˈ kapalej. 	 Infanetoj, ni amu, ne laux vorto nek laux lango, sed laux faro kaj vero.


¿La ma yit ta cami riyit riˈ ri achi aj Egipto ri cˈo yan chic jubaˈ tiempo yacatajnek chiquij ri aj kˈatbel tak tzij ye rachibilan ye cajiˈ mil camisanel tak achiˈaˈ, ri xquimol quiˈ pa jun desierto? xucheˈex. 	 CXu vi ne estas la Egipto, kiu antaux kelka tempo ekmovis ribele kaj elkondukis en la dezerton la kvar mil virojn de la Sikarioj?


Can quinojel cˈa jabel xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz. Y cˈa cˈo na caxlan wey y car ri xmol ca. Wukuˈ chaquech cˈa ri xnoj riqˈui ri caxlan wey y car ri xemolotej ca. 	 Kaj cxiuj mangxis kaj satigxis; kaj oni kolektis da postrestintaj fragmentoj sep korbegojn plenajn.


Y ri ixokiˈ ri can cˈa pa Galilea ye tzeketel wi pe chrij ri Jesús, xquitzekelbej cˈa chukaˈ ri ruchˈacul ri Jesús tek xbemuk ca; y rumariˈ tek can jabel quetaman ri acuchi (achique) xmuk wi ca, y chukaˈ xquitzuˈ ca jabel achique rubanic xban ca chare ri ruchˈacul. 	 Kaj la virinoj, kiuj venis kun li el Galileo, sekvis, kaj vidis la tombon, kaj kiamaniere la korpo estis metita.


Can titijaˈ cˈa ikˈij yixoc pa ruchiˈ jay ri xa coˈol ruwech. Ruma sibilaj cˈa ye qˈuiy ri winek xticajoˈ xqueˈoc chupan ri ruchiˈ jay riˈ, pero ma xquecowin ta xqueˈoc. 	 Strebu eniri tra la mallargxa pordo; cxar multaj, mi diras al vi, deziros eniri kaj ne povos.


Yacˈa ri Dios sibilaj nim ri ajowabel ri cˈo riqˈui, sibilaj xojrajoˈ y xujoyowaj kawech. 	 Sed Dio, estante ricxa en kompateco, pro Sia granda amo, per kiu Li amis nin,


can yacˈariˈ tek ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij yexuqueˈ yemajeˈ ka chuwech ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet. Can niquiyaˈ cˈa rukˈij ri can cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ riˈ niquelesalaˈ cˈa ri quicoronas y yequiyaˈ apo chuwech ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet, y niquibij cˈa chukaˈ: 	 la dudek kvar presbiteroj falos antaux la Sidanto sur la trono, kaj ili adorklinigxos al la Vivanto por cxiam kaj eterne, kaj jxetos siajn kronojn antaux la trono, dirante:


Riyix can jabel iwetaman, ruma iwacˈaxan ri tzij ri bin ojer ca. Ri tzij riˈ nubij: Can utz wi chi queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. Yacˈa ri yeˈetzelan awuche (awixin), can queˈawetzelaj. 	 Vi auxdis, ke estas dirite:Amu vian proksimulon, kaj malamu vian malamikon;


Y ri Herodías can rajowan wi cˈa chi rucamisan ta ri Juan ruma itzel nunaˈ chare, pero ma cowinek ta. 	 Kaj Herodias klopodis kontraux li, kaj deziris mortigi lin, kaj ne povis;


Ruma ri Moisés rutzˈiban ca chi ri Abraham xecˈojeˈ ye caˈiˈ rucˈajol. Jun rucˈajol xalex riqˈui ri raj icˈ ri rulokˈon, ri can ximil wi pa samaj riqˈui. Y ri jun chic rucˈajol, xalex riqˈui ri kas rixjayil wi. 	 CXar estas skribite, ke Abraham havis du filojn, unu el la sklavino kaj unu el la liberulino.


Yacˈariˈ tek can xquicˈutuj chic cˈa chare: ¿Yit achique cˈa riyit? Ruma riyoj nicˈatzin cˈa chake chi niketamaj el yit achique cˈa riyit, y yariˈ ri nbekabij chique ri ye takayon pe kiche (kixin). Takˈalajsaj cˈa awiˈ chkawech, xechaˈ chare. 	 Ili do diris al li:Kiu vi estas? por ke ni donu respondon al niaj sendintoj. Kion vi diras pri vi mem?


Ri Dios can rutzˈeton wi pe y can rukˈalajsan wi chi quinojel ri winek can ye aj maquiˈ wi. Ri Dios queriˈ rubin ruma nrajoˈ chi nujoyowaj kawech konojel y nrajoˈ yojrucol. 	 CXar Dio kunsxlosis cxiujn en malobeo, por ke Li kompatu cxiujn.


Y majun cˈa telesan chiwe ri lokˈolaj sipanic ri cˈo chi niyaˈox (nyaˈ) chiwe. Rumariˈ man cˈa quixkˈolotej ta pa quikˈaˈ ri winek ri yebin chi can niquichˈutinirisaj quiˈ y niquiyaˈ quikˈij ri ángeles. Ri winek ri yebin queriˈ, niquiben chi qˈuiy quetaman chrij ri xa ma ye quitzˈeton ta, y xa ma que ta riˈ. Riyeˈ astapeˈ niquichˈutinirisaj quiˈ, yacˈa ri pa cánima niquinaˈ chi sibilaj ye nimaˈk. Ya chˈobonic riˈ ri quicˈuan ruma ri itzel tak raybel ri yecˈo quiqˈui. 	 Neniu forrabu de vi vian premion per memvola humileco kaj kulto de la angxeloj, entrudante sin en tion, kion li ne vidis, vante blovosxvelinte per sia karna menso,


Yacˈa wi xa xtitzuˈ achique rubanic jun winek, yixmacun y xaxu (xaxe wi) chic tiwoyobej chi nika rucˈayewal pan iwiˈ, ruma riyix xa ma niben ta ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Dios. 	 sed se vi favoras personojn, vi faras pekon, kulpigitaj de la legxo, kiel malobeintoj.


Y tek ri Jesús rubin chic ka queriˈ chique, xerucˈut cˈa ri rukˈaˈ raken chiquiwech. 	 Kaj tion dirinte, li montris al ili siajn manojn kaj siajn piedojn.


Y tek ri capitán xracˈaxaj cˈa ri nitzijox chrij ri Jesús, riyaˈ xerutek nicˈaj rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, achiˈaˈ israelitas, riche (rixin) chi queriˈ niquicˈutuj jun utzil chare ri Jesús chi tipe jubaˈ, riche (rixin) chi norucˈachojsaj ca ri rumozo. 	 Kaj auxdinte pri Jesuo, tiu sendis al li pliagxulojn de la Judoj, por peti, ke li venu, por savi lian sklavon.


Ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa chare ri ixok ri xbeyaˈo rutzijol chique: Wacami ketaman chic y nikanimaj chukaˈ, pero ma xaxu (xe) ta wi ruma ri xabij riyit chake, xa can nikanimaj chukaˈ ruma ri xkacˈaxaj riyoj y xketamaj cˈa chi kas kitzij wi chi ya Riyaˈ ri Cristo, ri Colonel quiche (quixin) quinojel winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 kaj diris al la virino:Jam ne pro via diro ni kredas, cxar ni mem auxdis lin; kaj ni scias, ke cxi tiu estas vere la Savanto de la mondo.


Yin cˈa riyin ri caxlan wey ri yiyaˈo cˈaslen ri xika pe chilaˈ chicaj. Ri xquetijo cˈa re caxlan wey reˈ, xquecˈaseˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Ri caxlan wey cˈa ri xtinyaˈ riyin chique can ya cˈa ri nuchˈacul, ri xtapon pa camic riche (rixin) chi nuyaˈ quicˈaslen ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Mi estas la viva pano, kiu malsupreniris de la cxielo; se iu mangxos el cxi tiu pano, tiu vivos eterne; kaj la pano, kiun mi donos, estas mia karno, por la vivo de la mondo.


Y tek rubin chic cˈa ka ri chˈabel riˈ, Riyaˈ xeruxupuj y xubij chique: Can ticˈuluˈ cˈa ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Kaj dirinte tion, li elspiris sur ilin, kaj diris:Ricevu la Sanktan Spiriton:


Y yecˈo nicˈaj ri xa itzel niquinaˈ chuwe; riyeˈ niquitzijoj rubiˈ ri Cristo pero xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nicajoˈ yetzˈetetej chi riyeˈ más yecowin niquiben ri samaj riˈ. Pero yecˈo chukaˈ ri can riqˈui ronojel cánima niquiben ri samaj. 	 Unuj ja proklamas Kriston ecx envie kaj malpace, sed aliaj bonvole;


Wi cˈo ta jun coˈol ri yirunimaj y nipe ta jun winek y nuben chare ri jun coˈol riˈ chi nitzak pa mac, ri winek ri xbano ri pokon riˈ, nimalaj rucˈayewal nipe pa ruwiˈ. Rumariˈ xa utz na jubaˈ chi ximon ta el jun nimalaj caˈ chukul y nbecˈak ca pa mar, que chuwech ri nuben chare jun coˈol chi nitzak pa mac. 	 Kaj kiu igos fali unu el cxi tiuj malgranduloj, kiuj kredas al mi, estus pli bone por tiu, se granda muelsxtono estus pendigita cxirkaux lia kolo, kaj se li estus jxetita en la maron.


Jabel ruwaquikˈij ri winek ri can niquinaˈ pa cánima chi nicˈatzin ri Dios chique, ruma quiche (quixin) riyeˈ ri rajawaren ri caj. 	 Felicxaj estas la malricxaj en spirito, cxar ilia estas la regno de la cxielo.


Ruma ri winek ri niquirayij yeˈoc beyomaˈ, ri quiraybel xa nuben chique chi yetzak pa mac can achiˈel quetzak pa jun trampa. Y nuben chukaˈ chique chi yebetzak chupan qˈuiy ruwech itzel tak raynic ri xa rucˈayewal nucˈom pe chique, ruma yebesach chupan ri quimac. Y ri quimac xa yerucˈuaj chupan jun camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Tamen tiuj, kiuj volas ricxigxi, falas en tenton kaj kaptilon kaj multajn malsagxajn kaj malutilajn dezirojn tiajn, kiaj dronigas la homojn en detruo kaj pereo.


Y ri Bernabé cˈa riˈ xucˈayij cˈa jun rulef, y ri rajel xberujachaˈ pa quikˈaˈ ri apóstoles. 	 posedante kampon, vendis gxin, kaj alportis la prezon kaj metis gxin antaux la piedoj de la apostoloj.


Queriˈ ri tzˈibatal ca. ¿Acuchi (achique) cami cˈo wi ri cˈo runaˈoj? ¿Acuchi (achique) cami cˈo wi ri aj tzˈib? ¿Acuchi (achique) cami cˈo wi ri winek ri jabel rubixic niquiben chare ri nimaˈk tak naˈoj ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef? Majun. Ruma ri Dios rubanon chare ri naˈoj ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef chi xa majun rejkalen. 	 Kie estas la sagxulo? kie estas la skribisto? kie estas la diskutisto de cxi tiu tempagxo? cxu Dio ne malsagxigis la sagxecon de la mondo?


Y ri Jesús xeruliˈej cˈa pa rukˈaˈ ri wuˈoˈ caxlan wey riˈ, y tek rumatioxin chic chare ri Dios, cˈacˈariˈ xujachalaˈ el chique ri rudiscípulos y ri discípulos xbequijachalaˈ ca chique ri winek ri ye tzˈuyul. Y ri Jesús can queriˈ chukaˈ xuben riqˈui ri caˈiˈ car. Ri winek can xquicˈul cˈa ri janipeˈ caxlan wey y car ri xcajoˈ. 	 Kaj Jesuo prenis la panojn, kaj doninte dankon, disdonis al la sidigxintoj; kaj tiel same el la fisxoj tiom, kiom oni deziris.


Y yacˈa tek ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon ri pa tinamit Capernaum, ri yecˈutun ri puek riche (rixin) pa rachoch ri Dios, ri cˈo chi niquitoj quinojel ri achiˈaˈ, can xeˈapon cˈa chukaˈ riqˈui ri Pedro y xquicˈutuj chare: ¿Ri Itijonel ma nuyaˈ ta cami ri puek riche (rixin) pa rachoch ri Dios? xechaˈ. 	 Kaj kiam ili venis en Kapernaumon, venis al Petro la ricevistoj de la du drahxmoj, kaj diris:CXu via majstro pagas la du drahxmojn?


Riyaˈ ma nuben ta achiˈel niquiben ri nimalaj tak sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví. Riyeˈ ronojel kˈij yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios. Queriˈ niquiben ruma ri quimac riyeˈ y ruma chukaˈ ri quimac ri quiwinak. Yacˈa ri Jesús ma rajawaxic ta chi qˈuiy mul cˈo ta ri nutzuj (nusuj) chuwech ri Dios. Ruma Riyaˈ xa jun bey cˈa ri cˈo chi xcom chuwech ri cruz y can riche (rixin) ronojel tiempo nicˈatzin. 	 li ne havas cxiutagan necesecon, kiel tiuj cxefpastroj, oferi oferojn, unue pro la propraj pekoj, poste pro la pekoj de la popolo; cxar tion li faris unufoje por cxiam, oferante sin mem.


Can yix tiquil cˈa pa ruwiˈ jun cimiento, y ri cimiento riˈ ya ri ruchˈabel ri Dios ri nitzijox cuma ri apóstoles y ri profetas. Y can ya cˈa ri Jesucristo ri achiˈel abej ri nucusex chare ri xquina riche (rixin) ri jay riˈ riche (rixin) chi ma nitzak ta. 	 konstruitaj sur la fundamento de la apostoloj kaj profetoj, kies bazangula sxtono estas Kristo Jesuo mem;


Ruma kas kitzij nbij chiwe chi ronojel ri tzˈibatal ca chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, can xquebanatej wi. Re ruwachˈulef y ri caj xa xquekˈax. Pero ri ye tzˈibatal chupan ri ley can xquebanatej wi ronojel, y can majun ri man ta xtibanatej. 	 Vere mi diras al vi:GXis la cxielo kaj la tero forpasos, nek unu joto nek unu streketo forpasos de la legxo, gxis cxio plenumigxos.


Wi nuyaˈ cˈa ruwech, utz. Y wi mani, tachoyoˈ cˈa el, xchaˈ ri samajiy riche (rixin) ri ulef. Queriˈ ri cˈambel tzij ri xutzijoj ri Jesús. 	 kaj se gxi poste donos frukton, bone; sed se ne, vi elhakos gxin.


Ri winek ri quimolon quiˈ quinojsan cˈa el ruwech ri ruwachˈulef xejoteˈ el y xbequisutij rij ri acuchi (achique) yecˈo wi ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios. Y xbequisutij rij ri tinamit ri sibilaj najowex ruma ri Dios. Pero ri Dios xuben chi xbeka pe kˈakˈ pa quiwiˈ, y xeruqˈuis. 	 Kaj ili supreniris lauxlargxe de la tero kaj cxirkauxis la tendaron de la sanktuloj kaj la amatan urbon; kaj fajro malsupreniris el la cxielo, kaj ekstermis ilin.


Cˈacˈariˈ xoc cˈa chukaˈ apo ri jun chic discípulo, ri xapon nabey chuchiˈ ri jul. Y tek riyaˈ oconek chic apo, xutzˈet cˈa ronojel y xunimaj chi can xcˈastej wi el ri Jesús. 	 Tiam eniris do la alia discxiplo, kiu unua alvenis al la tombo, kaj li vidis kaj kredis.


Rumariˈ, tek xapon ri kˈij riche (rixin) ri waˈin, ri achi xutek cˈa el jun rumozo chiquisiqˈuixic (chicoyoxic) quinojel ri winek riˈ. Y ri mozo xberubij cˈa chique: Ronojel ya cˈo chic, wacami joˈ cˈa pa waˈin. 	 kaj en la horo de la festeno li elsendis sian serviston, por diri al la invititoj:Venu, cxar cxio estas jam preta.


Xquepe nimaˈk tak silonel, xabachique lugar chare re ruwachˈulef, xquepe wayjal y yabil. Xtuyaˈ cˈa jun nimalaj xibinriˈil ri xquebanatej y xquetzˈetetej chuwech ri caj ri majun bey ye tzˈeton ta. 	 kaj estos grandaj tertremoj, kaj en diversaj lokoj malsatoj kaj pestoj; kaj estos terurajxoj kaj grandaj signoj el la cxielo.


Ri apóstoles can riqˈui ruchukˈaˈ ri Dios niquitzijoj chi xcˈastej pe ri Ajaf Jesús chiquicojol ri caminakiˈ, y nim ri rutzil ri Dios cˈo pa quiwiˈ quinojel. 	 Kaj kun granda potenco la apostoloj atestis pri la relevigxo de la Sinjoro Jesuo; kaj granda graco estis sur cxiuj.


Ruma ri yebin chiwe chi tiban ri circuncisión chiwe, riyeˈ can banon wi ri circuncisión chique. Pero ma riqˈui wi riˈ riyeˈ xa ma niquiben ta ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. Riyeˈ niquibij chi tiban ri circuncisión chiwe, pero xaxu (xaxe wi) nicajoˈ chi ninimaj quitzij riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ quikˈij. 	 CXar ecx tiuj mem, kiuj cirkumcidigxas, ne observas la legxon; sed ili deziras, ke vi cirkumcidigxu, por ke ili fanfaronu pri via karno.


Can xubij wi chare ri ojer kamamaˈ Abraham ri cˈo chi nuben chake, 	 La jxuron, kiun Li jxuris al nia patro Abraham;


Las nueve cˈa ri nimakˈaˈ tek xquibajij ri Jesús chuwech cruz. 	 Kaj estis la tria horo, kaj ili krucumis lin.


Tek cˈo jun ri nibano pokon chiwe, ticochˈoˈ y ticuyuˈ. Can achiˈel xuben ri Cristo chi xucuy ri imac riyix, queriˈ chukaˈ nicˈatzin chi niben riyix quiqˈui ri nicˈaj chic. Ticochˈolaˈ y ticuyulaˈ cˈa iwiˈ. 	 reciproke paciencante kaj pardonante, se iu havas plendon kontraux iu; kiel la Sinjoro pardonis vin, tiel vi ankaux faru;


Y riche (rixin) cˈa chi xtikˈalajin ri iwetzelal, riyin yareˈ yentek el chicojol, profetas ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, yentek cˈa achiˈaˈ ri cˈo quinaˈoj, y yentek chukaˈ aj tzˈibaˈ. Yacˈa riyix yecˈo cˈa chique riyeˈ ri xqueˈicamisaj y yecˈo ri xqueˈibajij chuwech tak cruz. Yecˈo cˈa xqueˈichˈey chiriˈ pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios; y xabachique cˈa tinamit yebe wi riyeˈ, riyix chukaˈ xquixapon chiriˈ riche (rixin) chi yeˈiwokotan. 	 Jen do mi sendas al vi profetojn kaj sagxulojn kaj skribistojn; iujn el ili vi mortigos kaj krucumos, kaj aliajn el ili vi skurgxos en viaj sinagogoj kaj persekutos de urbo al urbo;


Yecˈo xeniman ri tzij riˈ. Y rumariˈ xesach, y xeˈel el chupan ri kas kitzij ruchˈabel ri Dios ri quiniman chic. Ya ta cˈa ri rutzil ri Dios xticˈojeˈ awuqˈui riyit Timoteo. Amén. 	 kiun konfesante, kelkaj maltrafis rilate la fidon. Graco estu kun vi.


Chique cˈa ri ma xquecolotej ta, xa achiˈel ruxlaˈ jun cosa ri xa nicamisan. Yacˈa chique ri yecolotej, jun uxlaˈ riche (rixin) cˈaslen, ruma nuyaˈ quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Xa yacˈa riche (rixin) chi nibiyin rutzijol ri ruchˈabel ri Dios ma xabachique ta winek ri nibano ri samaj riˈ. 	 al cxi tiuj, odoro de morto al morto; al tiuj, odoro de vivo al vivo. Kaj kiu estas tauxga por cxi tio?


Rumariˈ can rajawaxic wi cˈa chi riyin nyaˈ re utzilaj tijonic reˈ chiwe. Riyin nwajoˈ cˈa chi tiwetamaj chi jun winek ri ucˈuan ruma ri ru‑Espíritu ri Dios ma xtiyokˈon ta chrij ri Jesús. Y queriˈ chukaˈ jun winek ri ma ucˈuan ta ruma ri Lokˈolaj Espíritu ma nicowin ta nubij chi ri Jesús yariˈ ri Ajaf. 	 Tial mi sciigas vin, ke neniu parolanta en la Spirito de Dio diras:Jesuo estas anatemita; kaj neniu povas diri:Jesuo estas Sinjoro, krom per la Sankta Spirito.


Ri Cristo can xcom y xcˈastej riche (rixin) chi xoc Kajaf ri cˈa yoj qˈues na y Cajaf chukaˈ ri ye caminek chic el. 	 CXar por tio Kristo mortis kaj vivigxis, por esti Sinjoro de la mortintoj kaj de la vivantoj.


Y ri achi ri cˈo ri itzel espíritu riqˈui, xuqˈuek cˈa riˈ chiquij ri achiˈaˈ riˈ, y majun chic cˈa ri xecowin xquiben pa rukˈaˈ, xa can xchˈacon wi chiquij. Xuretz (xutzer) cˈa ri quitziak chiquij y ye socotajnek xeˈanmej el chupan ri jay riˈ. 	 Kaj la viro, en kiu estis la malbona spirito, sin jxetis sur ilin, kaj venkis kaj superfortis ilin, tiel ke ili forkuris el tiu domo nudaj kaj vunditaj.


Queriˈ tibanaˈ riche (rixin) chi nicˈuaj jun utzilaj cˈaslen y man ta jun itzel nilitej chiwij. Can tikˈalajin cˈa chi yix ralcˈual ri Dios y chi man ta jun etzelal cˈo pa tak icˈaslen, astapeˈ yixcˈo chuwech re ruwachˈulef chiquicojol ri winek ri ma choj ta quicˈaslen; ri can ye sachnek riqˈui ri quinaˈoj. Yix cˈa riyix ri yixsakirisan quiche (quixin) ri winek riˈ, 	 por ke vi estu senkulpaj kaj simplaj, filoj de Dio, neriprocxindaj, meze de perversa kaj malhonesta generacio, inter kiuj vi brilas kiel lumiloj en la mondo,


Y xabachique ta na jay ri yixapon wi pa jun tinamit, chiriˈ quixcˈojeˈ wi ka. Xa can cˈa ya tek yixel pe chupan ri tinamit riˈ, cˈacˈariˈ utz chi niyaˈ ca ri jay ri xixcˈojeˈ wi. 	 Kaj en kiun ajn domon vi eniros, tie logxu, kaj el tie ekvojagxu.


Ruma toka chiˈicˈuˈx tek xbecˈulun pe ri jun achi ri xubiniˈaj Teudas. Ri Teudas riˈ xubij chi riyaˈ jun achi ri nim rukˈij, y yecˈo jun cajiˈ ciento achiˈaˈ ri xetzekelben riche (rixin). Pero tek xcamisex riyaˈ, quinojel ri xeniman rutzij xquitaluj el quiˈ y xa xeqˈuis ka. 	 CXar antaux cxi tiuj tagoj levigxis Teuxdas, dirante, ke li estas ia persono; kaj al li aligxis nombro da viroj, cxirkaux kvarcent; kaj li pereis; kaj cxiuj, kiuj lin obeis, dispeligxis kaj nuligxis.


Y kuma riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús ri nibix iglesia chake, ri Dios nucˈul ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 estu gloro en la eklezio kaj en Kristo Jesuo gxis cxiuj generacioj por cxiam kaj eterne. Amen.


Yacˈa re wacami ma ya ta chic ri ley riche (rixin) ri Moisés ri niyukˈun kiche (kixin). Ruma wacami xpe yan ri Jesucristo, y ya Riyaˈ ri nikanimaj. 	 Sed nun, post kiam la fido alvenis, ni jam ne estas sub pedagogo.


Y ri winek riˈ ruma chi can benak cánima chrij ri puek, xtiquibij cˈa chi can riche (rixin) wi ri Dios ri chˈabel ri niquicˈut. Y xa ma que ta riˈ. Y riqˈui chi queriˈ niquiben can xtiquelesaj el puek chiwe. Y ri winek cˈa ri yebano queriˈ, can yecˈo chic cˈa chi xqueqˈuis, ruma can ojer ojer riˈ rubin pe ri Dios chi xtuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ. Ri rucˈayewal riˈ can nipe wi. 	 Kaj en avideco per trompaj paroloj ili vin komercos; ilia kondamno nun de post tre longe ne malfruas, kaj ilia pereo ne dormas.


Y can nuchilabej cˈa el chique quinojel riyeˈ chi ma tiquiyaˈ ta rutzijol chi Riyaˈ xerucˈachojsaj chare ri quiyabil. 	 kaj admonis ilin, ke ili ne konatigu lin;


Y yacˈariˈ tek ri lajuj kˈopojiˈ riˈ, ri ye oyobeyon riche (rixin) ri cˈajol ri xticˈuleˈ, chanin cˈa xeyacatej y xquibanalaˈ ruchojmil ri quilámpara. 	 Tiam cxiuj tiuj virgulinoj levigxis, kaj ordigis siajn lampojn.


Ri Jesucristo xpe waweˈ chuwech re ruwachˈulef; riqˈui yaˈ xban wi bautizar; xcom chuwech ri cruz y xbiyin ri ruquiqˈuel. Ma xu (xe) ta wi xban bautizar, xa can xbiyin cˈa chukaˈ ri ruquiqˈuel. Y reˈ can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nikˈalajsan chkawech, ruma ri Lokˈolaj Espíritu can xu (xe) wi ri kitzij nubij. 	 CXi tiu estas la veninto per akvo kaj sango, Jesuo Kristo; ne sole en la akvo, sed en la akvo kaj en la sango.


Ri Dios nuben chake chi yojcochˈon y nucukubaˈ apo kacˈuˈx. Y ri nuraybel riyin chiwe riyix, chi ri Dios nuben ta chiwe chi can ta junan iwech, can achiˈel chukaˈ ri xucˈut ca ri Cristo Jesús. 	 Kaj la Dio de pacienco kaj konsolo donu al vi, ke vi simpatiu unu kun alia laux Kristo Jesuo;


Can ruma chi xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo tek cˈo kaherencia riyoj, ruma queriˈ ruchˈobon chic pe ri Dios chi nikacˈul. Y can ronojel wi cˈa ri ruchˈobon chi nuben, can ya wi riˈ ri ruraybel. Ri Dios ruchˈobon cˈa pe chi nikacˈul jun kaherencia 	 en li, en kiu ni farigxis heredajxo, destinite laux la antauxdecido de Tiu, kiu cxion faras laux la intenco de Sia volo;


Ri chˈaculaj cˈa ri kacˈuan wacami, majun oc rucˈojlen, pero xtapon na jun kˈij tek Riyaˈ xtujel el y xkoj‑oc cˈa achiˈel Riyaˈ ri cˈo rukˈij rucˈojlen. Queriˈ xtuben kiqˈui ruma can sibilaj nim ri uchukˈaˈ ri cˈo riqˈui y ya uchukˈaˈ riˈ ri nucusaj riche (rixin) chi nicˈojeˈ ronojel pa rukˈaˈ. 	 kiu denove elformos la korpon de nia humiligxo, por ke gxi konformigxu al la korpo de lia gloro, laux la energio, per kiu li ecx povas cxion al si submeti.


Y queriˈ chukaˈ ri yebano alekˈ, ri chak benak cánima chrij ronojel cosas, ri yekˈaber, ri yeyokˈon, y ri can yequichop winek riche (rixin) chi niquimej ca cosas chique, ma xtiyatej ta chique riche (rixin) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 nek sxtelistoj, nek aviduloj, nek drinkuloj, nek insultantoj, nek rabemuloj, heredos la regnon de Dio.


Y yacˈariˈ tek ri Pilato xubij chi tiban cˈa achiˈel ri niquicˈutuj apo riyeˈ. 	 Kaj Pilato donis jugxon, ke plenumigxu ilia postulo.


Pero nabey nicˈojeˈ ri kachˈacul riche (rixin) re ruwachˈulef, cˈacˈariˈ xticˈojeˈ ri kachˈacul riche (rixin) chilaˈ chicaj. Y ma ya ta cˈa ri kachˈacul riche (rixin) chilaˈ chicaj ri nicˈojeˈ nabey. 	 Tamen unua estas ne tio, kio estas lauxspirita, sed tio, kio estas lauxanima; poste tio, kio estas lauxspirita.


¿Achique cami ruma tek ma nwajoˈ ta chi yinitzuk? ¿La ruma cami chi riyin ma yixinwajoˈ ta? Ma que ta riˈ. Ri Dios retaman chi riyin can yixinwajoˈ wi, y rumariˈ tek ma nwajoˈ ta nyaˈ jun ejkaˈn chiwij. 	 Kial? cxu tial, ke mi vin ne amas? Dio scias.


Y xechˈo anej pa nicˈaj chic chˈabel ri xa ma ye quichˈabel ta. Pero queriˈ xbanatej ruma ri Lokˈolaj Espíritu xunojsaj ri cánima, y yariˈ ri xbano chique riche (rixin) chi xechˈo pa nicˈaj chic chˈabel. 	 Kaj cxiuj plenigxis de la Sankta Spirito, kaj komencis paroli aliajn lingvojn, kiel la Spirito donis al ili parolpovon.


Y ri Jesús xerutzuˈ ri rudiscípulos y xubij chique: Ri cˈo quibeyomal, cˈayef (cuesta) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios, xchaˈ chique. 	 Kaj Jesuo cxirkauxrigardis, kaj diris al siaj discxiploj:Kiel malfacile tiuj, kiuj havas ricxon, eniros en la regnon de Dio!


Can iwuma wi riyix tek riyoj cˈo kakˈij y cˈo quicoten pa tak kánima. 	 CXar vi estas nia gloro kaj nia gxojo.


Pero wi cˈo jun ri nibin chi cˈo pa sakil, y xa nretzelaj ri rachˈalal, nikˈalajin chi xa cˈa cˈo na pa kˈekuˈm. 	 Kiu diras, ke li estas en la lumo, kaj malamas sian fraton, tiu estas en la mallumo ankoraux gxis nun.


Y ri Felipe cˈa tek xunaˈ, cˈo chic chupan ri tinamit Azoto. Y chiriˈ xuchop chic cˈa el jun rubey, xkˈax el ri pa tak tinamit nutzijolaˈ ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Queriˈ nubanalaˈ xapon cˈa pa tinamit Cesarea. 	 Sed Filipo trovigxis en Asxdod; kaj trapasante, li predikis la evangelion en cxiuj urboj, gxis li alvenis en Cezarean.


Y tek ri ye oxiˈ discípulos xquicˈaxaj ri chˈabel riˈ, xexuqueˈ xemajeˈ ka. Y sibilaj cˈa xquixibij quiˈ. 	 Kaj auxdinte tion, la discxiploj falis sur sian vizagxon, kaj tre timis.


Y ri soldados can niquiben cˈa chi achiˈel niquiyaˈ rutzil ruwech ri Jesús y niquibilaˈ cˈa chare: ¡Caquicot cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas! yechaˈ cˈa chare. Y can niquipakˈilaˈ cˈa rupalej chi kˈaˈ. 	 kaj venis al li, kaj diris:Saluton, Regxo de la Judoj! kaj ili frapis lin per la manplatoj.


Y ri Jesús nibiyaj chupan ri rachoch ri Dios. Y pa jun ruchiˈ raken jay Riche (Rixin) ri Salomón rubiˈ, chiriˈ cˈa cˈo wi. 	 kaj Jesuo promenis en la templo, en la portiko de Salomono.


Riyin wetaman ronojel ri yeˈibanalaˈ. Rumacˈariˈ can njakon jun puerta chiwech, ri majun nicowin ta nitzˈapin; ruma astapeˈ ma qˈuiy ta oc ri iwuchukˈaˈ cˈo, riyix can ninimaj wi ri nuchˈabel y ma xiwewaj ta chi iniman ri nubiˈ. 	 Mi scias viajn farojn (jen mi donis antaux vi pordon malfermitan, kiun neniu povas fermi), ke vi havas kelkan potencon, kaj observis mian vorton, kaj ne malkonfesis mian nomon.


Ruma tek rubanon ca, ri icˈaslen cˈo pa kˈekuˈm. Yacˈa re wacami yixcˈo chic pa sakil ruma ri Ajaf. Rumariˈ ticˈuaj cˈa ri cˈaslen riche (rixin) sakil. 	 cxar iam vi estis mallumo, sed jam vi estas lumo en la Sinjoro; iru kiel infanoj de lumo


Can tibanaˈ cˈa achiˈel ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Chi quixoc lokˈolaj tak winek riqˈui ri icˈaslen, ruma riyin can yin lokˈolaj wi, nichaˈ cˈa ri Dios. 	 pro tio, ke estas skribite:Vi estu sanktaj, cxar Mi estas sankta.


Y rumacˈariˈ can quixjel apo riqˈui ri Jesucristo, ri can achiˈel jun abej pero cˈo rucˈaslen. Riyaˈ ma xucusex ta cuma ri achiˈaˈ, ruma xa xquetzelaj. Xa xquiben achiˈel ri niquiben ri achiˈaˈ ri ye aj banoy tak jay, tek ma utz ta niquitzˈet chare jun abej, niquiyaˈ ca. Y queriˈ xquiben riqˈui Riyaˈ. Yacˈa chuwech ri Dios, ri Jesucristo can chaˈon wi, y cˈo rejkalen. 	 al kiu alvenante, kvazaux al sxtono vivanta, de homoj rifuzita, sed cxe Dio elektita, honorinda,


Y ruma chi ri Dios xucˈasoj ri Cristo chiquicojol ri caminakiˈ, queriˈ chukaˈ xuben kiqˈui riyoj, xojrucˈasoj. Y xuben chake chi xojtzˈuyeˈ chilaˈ chicaj riqˈui ri Cristo Jesús. 	 kaj nin levis, kaj nin kunsidigis en la cxielejoj en Kristo Jesuo;


man cˈa ticowirisaj ta ri iwánima, ma tiben ta achiˈel xquiben ri iwatiˈt imamaˈ ojer ca, tek xquiyec woyowal ri pa desierto. Xcajoˈ xquitzˈet, wi kas kitzij chi nika rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 Ne obstinigu vian koron, kiel en la indignigo, Kiel en la tago de la tento en la dezerto,


Y ri discípulos xebe cˈa. Riyeˈ xquibij cˈa chique ri winek chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Kaj foririnte, ili predikis, ke oni pentu.


Ri Dios ma xupokonaj ta cˈa xuyaˈ pe ri Rucˈajol, riche (rixin) chi xcom kuma konojel riyoj. Y wi ma xupokonaj ta xuyaˈ pe ri Rucˈajol, ¿la man ta cˈa xtuyaˈ ronojel ruwech utzil chake nichˈob riyix? Can xtuyaˈ wi. 	 CXu Tiu, kiu ne indulgis Sian propran Filon, sed fordonis lin por ni cxiuj, ne donos al ni libere cxion kun li?


Y tek ri Jesús xchˈo quiqˈui ri ye caˈiˈ chapoy tak car riˈ, xubij chique: Quinitzekelbej y xtincˈut chiwech achique rubanic yeˈichˈec pe winek riche (rixin) chi yinquitzekelbej. 	 Kaj Jesuo diris al ili:Venu post mi, kaj mi igos vin farigxi kaptistoj de homoj.


Más utz quitzolin na riqˈui ri nataˈ, y xtinbij cˈa chare: Táta, ximacun chuwech ri Dios, y can ximacun chukaˈ chawech riyit. 	 Mi levigxos, kaj iros al mia patro, kaj mi diros al li:Patro, mi pekis kontraux la cxielo kaj antaux vi;


Tek riyin xinchˈob chi yibe iwuqˈui, ¿la ma xinchˈob ta cami jabel nibij riyix? ¿La xa cˈa yin junan na cami quiqˈui ri nicˈaj chic winek ri niquibij chi niquiben jun cosa y ri cánima xa ma que ta riˈ nubij? Riyin ma yin que ta riˈ. 	 Kiam mi do tiel intencis, cxu mi elmontris kapricemon? aux kion mi celas, cxu mi tion celas lauxkarne, tiel ke estu cxe mi la Jes, Jes, kaj la Ne, Ne?


Ma xu (xe) ta cˈa riyix ri nichˈob ka iwiˈ, xa can queˈichˈoboˈ cˈa chukaˈ ri nicˈaj chic. 	 ne atentu cxiu siajn proprajn aferojn, sed cxiu ankaux la aferojn de aliaj.


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Janipeˈ caxlan wey cˈo iwuqˈui? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij cˈa: Cˈo wukuˈ, xechaˈ chare. 	 Kaj li demandis ilin:Kiom da panoj vi havas? Kaj ili diris:Sep.


Y tek ri Jesús xel cˈa pe chupan ri jucuˈ chiriˈ ri jucˈan chic ruchiˈ choy, xutzˈet cˈa chi sibilaj ye qˈuiy chic ri winek ri ye oyobeyon apo riche (rixin) y Riyaˈ xujoyowaj cˈa quiwech ri winek riˈ. Y Riyaˈ can xerucˈachojsaj wi cˈa ri yawaˈiˈ ri yecˈo chiquicojol. 	 Kaj li elvenis, kaj vidis grandan homamason, kaj li kortusxigxis pri ili, kaj sanigis iliajn malsanulojn.


Yacˈa ri achi ri Saulo rubiˈ man cˈa nikˈax ta ri royowal ri yacatajnek chiquij ri kachˈalal, y can nrajoˈ wi cˈa chi yerucamisaj na. Rumariˈ riyaˈ xbe cˈa riqˈui ri nimalaj sacerdote, 	 Kaj Sauxlo, ankoraux spirante minacojn kaj mortigon kontraux la discxiploj de la Sinjoro, iris al la cxefpastro,


Yacˈariˈ tek ri soldados xquichˈob chi yequicamisaj cˈa quinojel ri presos, riche (rixin) chi majun nimuxan (natin) el riche (rixin) chi nanmej. 	 Kaj farigxis intenco cxe la soldatoj mortigi la malliberulojn, por ke neniu el ili elnagxu kaj forkuru.


Ruma ri ruwachˈulef ri xticˈojeˈ re chkawech apo ri yojtajin chutzijoxic chiwe; ri Dios ma rubin ta chi pa quikˈaˈ ángeles xtuyaˈ wi, riche (rixin) chi niquikˈet tzij pa ruwiˈ, ma que ta riˈ. 	 CXar ne al angxeloj Li submetis la estontan mondon, pri kiu ni paroladas.


Y yacˈariˈ tek yecˈo achiˈaˈ fariseos ri xeˈapon riqˈui ri Jesús, riche (rixin) chi niquitojtobej y nitzak ta pa quikˈaˈ. Y rumariˈ xquicˈutuj cˈa chare: ¿Utz cami chi jun achi nujech riˈ riqˈui ri rixjayil ruma xabachique ta chi mac nuben ri rixjayil? xechaˈ. 	 Kaj venis al li Fariseoj, provante lin, kaj dirante:CXu estas permesate forsendi sian edzinon pro cxia kauxzo?


Wi yixquicot riqˈui jun winek ri nibin queriˈ chiwe, más ta utz chi wuqˈui riyin yixquicot wi. Ruma riyin can cˈo wi wejkalen que chiquiwech ri nicˈaj ri xa quipoˈon anej quiˈ chi ye nimaˈk tak apóstoles. 	 CXar mi opinias, ke mi neniel malsuperas la plej eminentajn apostolojn.


Y Riyaˈ xeruchˈelej chiquijujunal ri acˈalaˈ y xuyalaˈ ri rukˈaˈ pa quiwiˈ y xerubanalaˈ cˈa bendecir. 	 Kaj li prenis ilin en siaj brakoj, kaj benis ilin, metinte la manojn sur ilin.


Y ri Pedro xel cˈa el y xuchop jun nimalaj okˈej. 	 Kaj li eliris, kaj maldolcxe ploris.


Xa can junan cˈa riqˈui ri chˈom (levadura) ri nberucˈamaˈ pe jun ixok y nuyaˈ ca chupan oxiˈ pajbel harina, y nuchˈomirisaj ronojel, xchaˈ ri Jesús. 	 GXi estas simila al fermentajxo, kiun virino prenis kaj kasxis en tri mezuroj da faruno, gxis la tuto fermentis.


Y ruma cˈa ri ma xojcowin ta xkaben chare chi man ta nibe pa tinamit Jerusalem, xaxu (xaxe wi) cˈa xkabij: Ya ta cˈa ri ruraybel ri Ajaf nibanatej, xojchaˈ. 	 Kaj kiam li ne konsentis, ni silentis, dirante:Plenumigxu la volo de la Sinjoro.


Tiwetamaj cˈa chi xticˈojeˈ jun ri cˈa kˈopoj na y xticˈojeˈ jun ral, astapeˈ man cˈo ta riqˈui achi. Y can xtralaj na wi jun acˈal, ti cˈajol (alaˈ), ri xtubiniˈaj Emanuel. 	 Jen virgulino gravedigxos kaj naskos filon, Kaj oni donos al li la nomon Emanuel; tio estas, Dio kun ni.


Y riyix can yix nuˈamigos, wi niben ronojel ri nbij chiwe ri cˈo chi niben. 	 Vi estas miaj amikoj, se vi faras tion, kion mi al vi ordonas.


Y wi nikanaˈ ka pa kánima chi cˈo mac kabanon, ri Dios can retaman wi, ruma ri Dios más nim que chuwech ri kánima. Ruma Riyaˈ can retaman ronojel. 	 en cxio ajn, pri kio nia koro nin kondamnas; cxar Dio estas pli granda ol nia koro, kaj scias cxion.


Y ri Pablo xubij: Wachˈalal wech aj Israel, riyin ma wetaman ta riˈ wi ya riyaˈ ri nimalaj sacerdote, ruma xa ta wetaman, man ta xinbij ri xa cˈariˈ nbij ka, ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios nubij cˈa: Ma itzel ta cachˈo chrij jun aj kˈatbel tzij riche (rixin) ri atinamit, nichaˈ, xchaˈ ri Pablo. 	 Kaj Pauxlo diris:Mi ne sciis, fratoj, ke li estas cxefpastro; cxar estas skribite:Estron de via popolo ne insultu.


Y chiriˈ chiquicojol ri sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon apo quiˈ, cˈo cˈa jun ri xchˈo apo y xubij chare ri Jesús: Tijonel, tabanaˈ jun utzil cachˈo riqˈui ri wachˈalal y tabij chare chi tuyaˈ pe ri werencia ri rubanon ka riche (rixin) chare, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Kaj unu el la homamaso diris al li:Majstro, diru al mia frato, ke li dividu kun mi la heredajxon.


Ri Juan xubij chique: Xaxu (xaxe wi) cˈa ri alcawal ri bin chiwe ruma ri aj kˈatbel tzij, can xu (xe) wi riˈ ticˈutuj chique ri winek. Man cˈa ticˈutuj ta más. 	 Kaj li diris al ili:Ne postulu pli multe, ol estas ordonite.


Y ri achi ri xeˈelesex ri itzel tak espíritu riqˈui, nucˈutuj cˈa jun utzil chare ri Jesús chi tuyaˈ kˈij chare riche (rixin) chi nibe riqˈui. Yacˈa ri Jesús xa xubij cˈa chare: 	 Sed la viro, el kiu eliris la demonoj, petis lin, ke li povu esti kun li; sed li forsendis lin, dirante:


Chukaˈ tek xinoc pe, ma xinatzˈumaj (xinatzˈubaj) ta riche (rixin) chi xayaˈ rutzil nuwech. Yacˈa re ixok reˈ, can yacˈa tek xinoc pe tek ruchapon yerutzˈumaj (yerutzˈubaj) ri waken. 	 Vi ne donis al mi kison; sed sxi, de la tempo, kiam mi eniris, ne cxesis kisadi miajn piedojn.


Y achique cˈa ri xqueniman wuche (wixin), qˈuiy cˈa xquequibanalaˈ riche (rixin) chi nikˈalajin chi can yincˈo wi quiqˈui. Pa nubiˈ cˈa riyin xquequelesalaˈ itzel tak espíritu y xquechˈo anej pa tak chˈabel ri xa ma ye quichˈabel ta. 	 Kaj jenaj signoj sekvos la kredantojn:en mia nomo ili elpelos demonojn; ili parolos per lingvoj;


Pero ri Dios can xucˈut cˈa chkawech chi can yojrajoˈ. Ruma astapeˈ can yoj aj maquiˈ, can xutek wi cˈa pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom kuma riyoj. 	 Sed Dio rekomendas al ni Sian amon en tio, ke dum ni ankoraux estis pekuloj, Kristo mortis por ni.


Ri ye caˈiˈ riˈ xquibij cˈa: Re achi reˈ rubin: Riyin yicowin nwulaj ri rachoch ri Dios y pan oxiˈ kˈij npabaˈ chic jun bey. Queriˈ rubin, xechaˈ ri ye caˈiˈ riˈ. 	 CXi tiu diris:Mi povas detrui la sanktejon de Dio, kaj rekonstrui gxin en la dauxro de tri tagoj.


Xepe ri itzel tak espíritu ri yecˈo quiqˈui ri ye caˈiˈ winek riˈ, xquicˈutuj utzil chare ri Jesús, y xquibij cˈa chare: Wi yojawelesaj el waweˈ quiqˈui re winek reˈ, tayaˈ kˈij chake chi yoj‑oc quiqˈui la ak yecˈo chilaˈ, xechaˈ. 	 Kaj la demonoj petegis lin, dirante:Se vi elpelos nin, forsendu nin en la gregon da porkoj.


Riyin ncˈutuj cˈa chare ri Dios, ruma chi riyit acukuban acˈuˈx riqˈui ri Jesucristo, ruma ta cˈa riˈ xtetamex ri utzil ri quicˈulun chic quinojel ri cˈo ri Cristo Jesús pa tak cánima. Can ta nibanatej jun utzilaj samaj ruma ri acukuban acˈuˈx. 	 por ke la partoprenado en via fido farigxu energia per la sciigo de cxiu bonajxo, kiu estas en vi, por Kristo.


Can yacˈariˈ tek ri mozo xxuqueˈ xmajeˈ ka chuwech ri rey riche (rixin) chi nucˈutuj jun utzil chare. Y xubij cˈa chare ri rey: Tabanaˈ jun utzil chi quinawoyobej na jubaˈ. Riyin can xtintoj cˈa chawe ronojel ri nucˈas, xchaˈ. 	 Tiam la servisto, falinte, klinigxis antaux li, dirante:Sinjoro, paciencu pri mi, kaj mi pagos al vi cxion.


Yecˈa ri yeyukˈun quiche (quixin) ri ak riˈ, xu (xe) wi cˈa xquitzˈet ca ri xbanatej, xeˈanmej. Xebe pa tinamit, xbequiyalaˈ ca rutzijol achique ri xquicˈulwachij ri ak y xbequibij chukaˈ ri xbanatej quiqˈui ri ye caˈiˈ winek ri cˈo itzel tak espíritu quiqˈui. 	 Kaj la pasxtistoj forkuris kaj iris en la urbon, kaj rakontis cxion, kaj pri la demonhavintoj.


Wi ta yinitzˈet riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol chi yitzolin chilaˈ riqˈui ri Dios ri acuchi (achique) yin petenak wi, ¿la ma yininimaj ta cami? 	 Kio do, se vi vidos la Filon de homo supreniranta tien, kie li antauxe estis?


Y chukaˈ ronojel can ta pa rucholaj y pa ruchˈajchˈojil tibanaˈ. 	 Sed cxio farigxu konvene kaj lauxorde.


Yacˈa ri julajuj rudiscípulos ri Jesús, xebe cˈa pa Galilea. Y xebe cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ ri bin ca chique ruma ri Jesús. 	 Sed la dek unu discxiploj iris en Galileon, sur la monton, kiun Jesuo jam difinis al ili.


Y ya cˈa chˈabel reˈ ri xerubij ri Jesús chique ri winek tek ruchapon quitijoxic, tek quimolon quiˈ ri acuchi (achique) yeyalox wi ca ri ofrenda chiriˈ pa rachoch ri Dios. Y astapeˈ xerubilaˈ chˈabel queriˈ chique ri winek, can majun ri xchapo ta el ri Jesús, ruma ri hora cˈa ma jane napon ta. 	 Tiujn vortojn Jesuo parolis en la trezorejo, dum li instruis en la templo; kaj neniu arestis lin, cxar lia horo ankoraux ne venis.


Ruma ye ri iwachijlal ri ye jolomaj (wiˈaj) ri yecˈo pan iwiˈ, can achiˈel rubanon ri Cristo chi ya Riyaˈ ri jolomaj (wiˈaj) ri cˈo pa kawiˈ konojel riyoj ri kaniman chic Riyaˈ ri nibix iglesia chake. Ya cˈa Riyaˈ ri Kacolonel riyoj ri can yoj achiˈel ruchˈacul. 	 CXar edzo estas kapo de edzino, kiel ankaux Kristo estas kapo de la eklezio; kaj li estas la savanto de la korpo.


Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Amplias. Sibilaj nwajoˈ ruma riyaˈ chukaˈ runiman ri Ajaf. 	 Salutu Ampliason, mian amaton en la Sinjoro.


Y pa jun tikakˈij pa tak a las tres, can jabel cˈa kˈalaj ri xutzˈet pa jun achiˈel achicˈ chi cˈo jun ángel riche (rixin) ri Dios ri xoc apo riqˈui y xubij chare: ¡Cornelio! xchaˈ ri ángel riˈ. 	 Tiu vidis klare en vizio, cxirkaux la nauxa horo de la tago, angxelon de Dio, alvenantan al li, kaj dirantan al li:Kornelio.


Rumariˈ wi yecˈo chiwe riyix ri banon ri circuncisión chique tek ri Dios xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeˈoc ralcˈual, queriˈ quecˈojeˈ. Wi yecˈo chukaˈ chiwe riyix ri ma banon ta ri circuncisión chique tek ri Dios xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeˈoc ralcˈual, riyeˈ chukaˈ queriˈ quecˈojeˈ. 	 CXu iu estas vokita, cirkumcidite? li ne farigxu necirkumcidita. CXu iu estas vokita, necirkumcidite? li ne cirkumcidigxu.


Wachˈalal, man chic cˈa titzujulaˈ (tisujulaˈ) ta iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ riche (rixin) chi queriˈ man ta xtiwil rucˈayewal tek xtapon ri kˈij tek ri Ajaf xtukˈet tzij. Ruma nakaj chic cˈo pe ri kˈij tek ri nikˈato tzij xtucˈut pe riˈ. 	 Ne murmuru, fratoj, unu kontraux la alia, por ke vi ne estu jugxataj; jen la jugxisto staras antaux la pordoj.


y nubij cˈa: Xtzˈaket yan cˈa ri tiempo, ri rajawaren ri Dios xa nakaj chic cˈo wi pe. Titzolin cˈa pe icˈuˈx y tinimaj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, nichaˈ chique. 	 kaj dirante:La tempo jam plenumigxis, kaj la regno de Dio alproksimigxis; pentu, kaj kredu al la evangelio.


Xpe ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyin cˈo chukaˈ jun ri nwajoˈ ncˈutuj chiwe. Y wi riyix xtibij chuwe, riyin chukaˈ xtinbij chiwe achique ri yayon pe kˈatbel tzij pa nukˈaˈ rumariˈ yicowin yenbanalaˈ quereˈ. 	 Sed Jesuo diris al ili:Mi faros al vi unu demandon, kaj respondu al mi, kaj mi diros al vi, laux kia auxtoritato mi faras cxi tion.


Y ri Jesús cˈo cˈa ri pa tinamit Betania, chiriˈ pa rachoch ri Simón ri xcˈachojsex chare ri itzel yabil ri lepra rubiˈ. 	 Kaj kiam Jesuo estis en Betania, en la domo de Simon, leprulo,


Yacˈa ri Ajaf Jesús xubij chique: Xa riqˈui ta nicukubaˈ jubaˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios, astapeˈ jun cukbel cˈuˈx ri xa achiˈel jun ti ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza, xa riqˈui riˈ can yixcowin wi nibij chare re jun cheˈ ri sicómoro rubiˈ chi tel el waweˈ y tikˈax chupan ri mar riche (rixin) chi nberuticaˈ riˈ chiriˈ, y re cheˈ reˈ can xtunimaj wi itzij. 	 Kaj la Sinjoro diris:Se vi havus fidon kiel semeron de sinapo, vi dirus al cxi tiu morusarbo:Estu elradikigita, kaj estu plantita en la maron; kaj gxi obeus al vi.


Y ri achiˈaˈ fariseos tek xquitzˈet riˈ, xquibij cˈa chique ri ye rudiscípulos ri Jesús: ¿Achique ruma tek la Itijonel niwaˈ quiqˈui ri ye cˈutuy tak alcawal y quiqˈui nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ? xechaˈ chique. 	 Kaj vidinte tion, la Fariseoj diris al liaj discxiploj:Kial via instruisto mangxas kun impostistoj kaj pekuloj?


Pero ri kakˈ ma yojcowin ta nikakˈil. Xa achiˈel jun itzel cumatz ri rucˈuan veneno riche (rixin) chi nicamisan. 	 sed la langon neniu povas subigi; gxi estas malkvieta malbono, plena de mortiga veneno.


Y ri jun achi riˈ, ri Felipe rubiˈ, aj pa tinamit Betsaida, ri tinamit ri quitinamit chukaˈ ri Andrés y ri Pedro. 	 Filipo estis el Betsaida, la urbo de Andreo kaj Petro.


Riyix fariseos xa yix moyiˈ. Can tibanaˈ cˈa chare ri icˈaslen achiˈel niban riqˈui ri lek, nichˈajchˈojsaj rupan y ri rij. Riyix tichˈajchˈojsaj cˈa ri iwánima nabey, riche (rixin) chi queriˈ ri icˈaslen chiquiwech ri winek can chˈajchˈoj chukaˈ nikˈalajin. 	 Vi blinda Fariseo! purigu unue la internon de la kaliko kaj de la plado, por ke ilia ekstero ankaux farigxu pura.


Y quinojel cˈa ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, can sibilaj cˈa xquimey ri chˈabel ri xucˈut chiquiwech, ruma chi ri ruchˈabel Riyaˈ can nucˈut chi can cˈo kˈatbel tzij pa rukˈaˈ. 	 kaj oni miris pro lia instruado, cxar kun auxtoritato estis lia vorto.


Y riyin can nyaˈon cˈa tiempo chare riche (rixin) chi tuyaˈ ca rubanic ri mac, achiˈel ri mac ri nubanalaˈ quiqˈui ri achiˈaˈ; y titzolin pe rucˈuˈx wuqˈui. Pero riyaˈ xa ma nrajoˈ ta nuyaˈ ca rubanic ri mac. 	 Kaj mi donis al sxi tempon, por ke sxi pentu; kaj sxi ne volas penti pri sia malcxasteco.


Y ri rudiscípulos xquibij cˈa chare: Can kitzij wi chi re wacami ma riqˈui ta chic cˈambel tak tzij yachˈo wi chkawech, xa can kˈalaj ri yeˈabij. 	 Liaj discxiploj diris:Jen nun vi parolas malkasxe, kaj nenian alegorion diras.


Yacˈa wi cˈo jun anciano riche (rixin) ri iglesia nimacun y ma nuyaˈ ta ca rubanic ri mac, tabij cˈa chare chi ma utz ta ri ntajin chubanic. Pero chiquiwech ri kachˈalal nabij wi chare. Riche (rixin) chi queriˈ ri nicˈaj chic niquixibij quiˈ yemacun. 	 La pekintojn riprocxu antaux la okuloj de cxiuj, por ke la ceteraj ankaux timu.


Riyin xquinoc cˈa Tataˈaj iwuche (iwixin) riyix y riyix xquixoc numiˈal walcˈual. 	 Kaj Mi estos por vi Patro, Kaj vi estos Miaj filoj kaj filinoj, diras la Eternulo Plejpotenca.


Y riyaˈ can nutij cˈa rukˈij riche (rixin) chi nrajoˈ nutzuˈ el ri Jesús, pero ruma chi sibilaj ye qˈuiy ri winek y riyaˈ xa ti coˈol oc ri rupalen, rumariˈ ma nicowin ta cˈa nutzˈet el ri Jesús. 	 Kaj li penis vidi Jesuon, kia homo li estas; kaj li ne povis pro la homamaso, cxar li estis malgranda je staturo.


Pero ri winek riˈ xaxu (xaxe wi) cˈa ri nrajoˈ re tiempo reˈ ri nicajoˈ niquiben, y yekˈolotej pa rukˈaˈ ri beyomel riche (rixin) re ruwachˈulef. Y qˈuiy chukaˈ ruwech raynic yepe quiqˈui, y rumariˈ xa nijikˈ ri ruchˈabel ri Dios ri cˈo quiqˈui y majun bey cˈa xtiwachin ta jabel ri ruchˈabel ri Dios pa tak quicˈaslen. 	 sed la zorgoj de la mondo kaj la trompo de ricxo kaj la deziroj al aliaj aferoj, enirante, sufokas la vorton, kaj gxi farigxas senfrukta.


Jun ri cˈo ajowabel riqˈui, ma xtiquicot ta tek xa ma choj ta ri nibanatej; riyaˈ niquicot tek can ya ri utz nibanatej. 	 ne gxojas pri maljusteco, sed kungxojas kun vereco;


Y pa quinicˈajal ri wukuˈ candeleros riˈ, paˈel cˈa jun ri can achiˈel ri Cˈajolaxel ri xalex chkacojol, rucusan jun rutziak ri napon cˈa chraken ka. Y ri chuwarucˈuˈx kˈaxnek jun ximibel ri banon riqˈui kˈanapuek. 	 kaj meze de la sep lampingoj iun similan al la Filo de homo, vestitan gxispiede, kaj zonitan cxirkaux la brusto per ora zono.


Riyin ri Pablo can ncˈutuj wi cˈa chare ri Dios chi can niqˈuiy ta más ri ajowabel iwuqˈui riche (rixin) chi niwajoˈ iwiˈ, pero can riqˈui naˈoj y riqˈui etamabel. 	 Kaj mi pregxas, ke via amo abundu ankoraux plie kaj plie, en scio kaj cxia sagxo,


Ruma ri ojer tak katiˈt kamamaˈ, tek xekˈax chupan ri jun desierto, ya cˈa ri caxlan wey ri xubiniˈaj maná ri xuyaˈ ri Moisés chique riche (rixin) chi xquitij. Can achiˈel wi cˈa ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Chiriˈ nubij: Caxlan wey cˈa ri petenak chilaˈ chicaj ri xuyaˈ chique riche (rixin) chi xquitij. 	 Niaj patroj mangxis la manaon en la dezerto, kiel estas skribite:Li donis al ili cxielan panon por mangxi.


Ri rijitaˈk tak achiˈaˈ can tiquichˈoboˈ jabel ri yequiben, nicˈatzin chi niquicˈuaj jun utzilaj cˈaslen chiquiwech ri winek, y can tiquikˈilaˈ quiˈ chare ri mac, can choj quecˈojeˈ chupan ri quicukbel cˈuˈx, can ticˈojeˈ ri ajowabel quiqˈui, y can quecochˈon. 	 ke la maljunuloj estu sobraj, seriozmienaj, prudentaj, sanaj en la fido, en amo en pacienco;


Yacˈa ri ma ketaman ta riyoj, ya ri achique rubanic xuben riche (rixin) chi nitzuˈun chic wacami. Y wi cˈo jun ri xbano chare riche (rixin) chi nitzuˈun chic, chukaˈ ma ketaman ta riyoj. Ticˈutuj chare riyaˈ; ruma xa can cˈo chic rujunaˈ, y riyaˈ nicowin nubij chiwe ri achique xbanatej riqˈui, xechaˈ riyeˈ. 	 sed kial li nun vidas, ni ne scias; kaj kiu malfermis liajn okulojn, ni ne scias; demandu lin, li havas plenagxon; li pri si mem parolos.


Y ri chajinel xberubij cˈa chare ri Pablo: Ri aj kˈatbel tak tzij, xquitek cˈa pe rubixic chuwe chi yixinwelesaj el. Wacami quixel cˈa pe. Quixbiyin cˈa y xticˈojeˈ ta cˈa uxlanibel cˈuˈx pa tak iwánima, xchaˈ chique. 	 Kaj la malliberejestro raportis la vortojn al Pauxlo:La urbestroj jxus sendis, por ke vi forliberigxu; tial nun elvenu kaj foriru pace.


Y Riyaˈ can xuyaˈ cˈa ri utzil pa kawiˈ quiqˈui ri nicˈaj chic wech tak apóstoles y xuben chake chi xoj‑oc apóstoles. Queriˈ xuben chake ruma xrajoˈ chi pa rubiˈ Riyaˈ nikatzijoj ri ruchˈabel riche (rixin) chi ninimex cuma quinojel ri winek pa ronojel ruwachˈulef. 	 per kiu ni ricevis gracon kaj apostolecon por obeemo de fido cxe cxiuj nacioj pro lia nomo,


Ri malcaˈn ixok ri utz chi nitzˈibex rubiˈ ri can nicˈatzin chi nilix cuma ri kachˈalal, ya ri ixok ri cˈo chic más sesenta rujunaˈ y rixjayil ca xaxu (xaxe wi) jun achi. 	 Estu registrata kiel vidvino tiu, kiu havas ne malpli ol sesdek jarojn, estis edzino de unu viro,


Y cˈo cˈa chi nitzijox na ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios chuwech ronojel re ruwachˈulef, riche (rixin) chi netamex cuma quinojel ri tinamit. Y cˈacˈariˈ tek xtapon ri ruqˈuisbel kˈij riche (rixin) re tiempo re kachapon. 	 Kaj cxi tiu evangelio de la regno estos predikita tra la tuta mondo, kiel atesto al cxiuj nacioj; kaj tiam venos la fino.


Nikamatioxij cˈa chawe riyit nimalaj achi, ri utzil ri abanon chake siempre y xabachique lugar. 	 ni akceptas tion, cxiel kaj cxie, plej nobla Felikso, kun plena dankemeco.


can jabel ruwarukˈij ri mozo riˈ, ruma ntajin chubanic ri samaj tek noˈilitej ruma ri rupatrón. 	 Felicxa estas tiu servisto, kiun lia sinjoro, veninte, trovos tiel faranta.


Ri Ajaf Jesús xretamaj cˈa chi ri achiˈaˈ fariseos quicˈaxan chic chi Riyaˈ más ye qˈuiy winek ri yeruben bautizar y más ye qˈuiy ri yetzekelben riche (rixin), que chiquiwech ri winek ri yeruben bautizar ri Juan ri Bautista y ri yetzekelben riche (rixin). 	 Kiam do la Sinjoro sciis, ke la Fariseoj auxdis, ke Jesuo faras kaj baptas pli multe da discxiploj, ol Johano


Ruma can xtzijox ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique ri ye caminek chic el, riche (rixin) chi queriˈ nikˈatatej tzij pa quiwiˈ can achiˈel nikˈatatej tzij pa quiwiˈ quinojel winek, pero xtzijox chukaˈ riche (rixin) chi xquil ta cˈa ri cˈaslen riqˈui ri Dios. 	 CXar por tio ankaux la evangelio estas anoncita al la mortintoj, por ke ili estu korpe jugxitaj laux homoj, sed spirite vivu laux Dio.


Y queriˈ nikˈalajin chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, chi ri nabey achi ri xubiniˈaj Adán tek xwinakirisex ruma ri Dios, nabey xuben ri ruchˈacul y cˈacˈariˈ xuyaˈ jun cˈaslen riche (rixin) re ruwachˈulef chare. Queriˈ ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. Yacˈa ri jun chic Adán, ri Cristo mismo, cˈo más rejkalen ruma ma xu (xe) ta wi cˈo rucˈaslen, xa can nuyaˈ cˈaslen riche (rixin) chilaˈ chicaj. 	 Tiele ankaux estas skribite:La unua homo Adam farigxis viva animo. La lasta Adam farigxis viviganta spirito.


Xtapon na wi jun kˈij tek xtinben jun cˈacˈacˈ trato quiqˈui ri winek, y ri trato riˈ quecˈareˈ rubanic: Xtintzˈibaj ri nuley pa tak cánima, y chukaˈ xtinyaˈ pa tak quichˈobonic, nichaˈ ri Ajaf. 	 Jen estas la interligo, kiun Mi faros kun ili Post tiu tempo, diras la Eternulo: Mi metos Miajn legxojn en ilian internon, Kaj sur ilia koro Mi ilin skribos; li ankaux diras:


Y tek ri Jesús y ri Pedro ye benak cˈa, ri Pedro xtzuˈun ca chrij y xutzˈet cˈa chi cˈo jun chic discípulo ri benak chiquij. Y ya discípulo riˈ ri sibilaj xajowex ruma ri Jesús y ya chukaˈ riyaˈ ri xrakˈeˈ apo chunakajal ri ruwarucˈuˈx ri Jesús tek xquiben ri lokˈolaj waˈin, ri xcˈutun cˈa chare ri Jesús: Ajaf, ¿achique cˈa ri xtijacho awuche (awixin)? 	 Petro, sin turninte, vidis malantauxe la discxiplon, kiun Jesuo amis (kiu ankaux klinis sin al lia brusto dum la vespermangxo, kun la diro:Sinjoro, kiu estas la perfidanta vin?).


Y riyin can yacˈareˈ yincˈo apo chuchiˈ jay y can yisiqˈuin (yinoyon) apo. Achique cˈa ri xtacˈaxan pe wuche (wixin) y nujek pe ruchiˈ ri jay chinuwech, xquinoc cˈa apo riqˈui y xquiwaˈ riqˈui. Y chukaˈ riyaˈ xtiwaˈ wuqˈui riyin. 	 Jen mi staras cxe la pordo kaj frapas; se iu auxdas mian vocxon kaj malfermas la pordon, mi eniros al li kaj mangxos kun li, kaj li kun mi.


Y tek ri winek xquicˈaxaj chi cˈo Jun ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, xa xetzeˈen apo chrij ri Pablo. Y yecˈo xebin chare: Cˈa xcatkacˈaxaj na chic jun bey, xechaˈ. 	 Kaj auxdinte pri relevigxo de la mortintoj, unuj mokis; sed aliaj diris:Ni auxskultos vin denove pri tio.


Y can yacˈariˈ tek ri rey Herodes xunabej chi ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ xa ma xquiben ta ri achiˈel ri rubin el riyaˈ chique, rumariˈ xyacatej cˈa sibilaj royowal y xutek cˈa quicamisaxic quinojel ri tak cˈajolaˈ (alaboniˈ) ri xa cˈa ma jane nikˈax ta cacaˈ quijunaˈ ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Belén, y ri yecˈo pa tak lugar ri yecˈo pe chunakajal ri tinamit. Queriˈ xuben ruma riyaˈ can retaman ca chi cˈo chic caˈiˈ junaˈ titzˈetetej wi ri chˈumil cuma ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ. 	 Tiam Herodo, ekvidinte, ke li estas trompita de la sagxuloj, tre koleris; kaj sendinte, li mortigis cxiujn knabojn en Bet-Lehxem kaj en cxiuj gxiaj cxirkauxajxoj, havantajn du jarojn aux malpli, laux la tempo, pri kiu li precize sciigxis de la sagxuloj.


Ri mac can xuben cˈa chare ronojel ri yeqˈuiytisan ruma ri Dios chi xa yeqˈuis, y xtapon cˈa jun kˈij tek ri yoj ralcˈual chic ri Dios xkojcolotej el chuwech ri ma utz ta, y can jabel chukaˈ xtibekabanaˈ riqˈui ri Dios ri can cˈo rukˈij rucˈojlen. Can ya cˈa chukaˈ kˈij riˈ tek quinojel ri yeqˈuiytisan ruma ri Dios, xquecolotej chuwech ri rucˈayewal ri kajnek pa quiwiˈ ruma ri mac. 	 ke la kreitaro mem ankaux liberigxos el la sklaveco de pereo en la liberecon de la gloro de la idoj de Dio.


Y cˈacˈariˈ ri itzel winek xubij chic chare ri Jesús: Riyin njech pan akˈaˈ re nimaˈk tak tinamit reˈ, ri can cˈo quicˈojlen, y riyin nyaˈ kˈij chawe riche (rixin) chi riyit nakˈet tzij pa quiwiˈ, ruma pa nukˈaˈ riyin ye jachon wi ca, y riyin yicowin nyaˈ xabachoj chare nwajoˈ nyaˈ wi. 	 Kaj la diablo diris al li:Mi donos al vi la tutan cxi tiun potencon kaj ilian gloron; cxar gxi estas transdonita al mi, kaj al kiu ajn mi volas, al tiu mi gxin donas.


Yacˈa ri jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka pa jun utzilaj ulef, jabel xeqˈuiy y xewachin chukaˈ jabel. Ruma cˈo ijaˈtz xquiyalaˈ a treinta quiwech, cˈo xquiyalaˈ a sesenta quiwech y cˈo ri can jojun ciento quiwech xquiyalaˈ. 	 kaj aliaj falis sur la bonan teron, kaj donis frukton, jen centoble, jen sesdekoble, jen tridekoble.


Rumacˈariˈ, riyin xtinyaˈ jun kˈatbel tzij pan ikˈaˈ riyix, can achiˈel ri rubanon ri Nataˈ Dios wuqˈui riyin, 	 kaj mi difinas por vi regnon, kiel mia Patro difinis por mi;


Y tek xeˈapon pa Jerusalem ri ye takon el, can xecˈul wi cˈa cuma ri kachˈalal ye aj chiriˈ, cuma ri ancianos riche (rixin) ri iglesia y cuma chukaˈ ri apóstoles ri can chiriˈ yecˈo wi. Y ri Pablo y ri Bernabé xquichop cˈa rutzijoxic chique, ronojel ri samaj ri rubanon ri Dios quiqˈui riyeˈ riche (rixin) chi ye rutoˈon. 	 Kaj alveninte en Jerusalemon, ili estis akceptitaj de la eklezio kaj apostoloj kaj presbiteroj, kaj raportis cxion, kion Dio faris per ili.


Ronojel ri xincukubaˈ nucˈuˈx riqˈui tek rubanon ca, xinyaˈ ca. Majun chic cˈa quejkalen chinuwech riyin. Queriˈ xinben ruma xinwetamaj ruwech ri Wajaf Cristo Jesús. Ruma ri Cristo xinyaˈ ca ronojel. Xinrokij ca, achiˈel niban chare ri mes. Queriˈ xinben ruma nwajoˈ chi ri Cristo can ntoc Wajaf. 	 Kaj efektive mi rigardas cxion kiel malgajnon pro la supereco de la scio de Kristo Jesuo, mia Sinjoro, pro kiu mi suferis malgajnon de cxio, kaj rigardas cxion kiel rubon, por ke mi gajnu Kriston,


Ri Andrés nabey cˈa xberilaˈ ri Simón ri rachˈalal y xberubij chare: Xkil ri Mesías. Ri Mesías ntel chi tzij ri Cristo. 	 Tiu unue trovis sian propran fraton Simon, kaj diris al li:Ni trovis la Mesion (tio estas, Kriston).


Rumacˈariˈ wi xa jun runakˈ awech nibano chawe chi yamacun, tawelesaj y tarokij el, astapeˈ can ya ri runakˈ awech ri cˈo pan awajquikˈaˈ. Ruma xa más utz chi xaxu (xaxe wi) jun chique ri runakˈ awech nawelesaj el que chuwech chi can tzˈaket akˈaˈ awaken y xa pa kˈakˈ yatbecˈak wi ca. 	 Kaj se via dekstra okulo faligas vin, elsxiru kaj forjxetu gxin; cxar estus pli bone por vi, se unu el viaj membroj pereus, ol se via tuta korpo estus jxetita en Gehenan.


Ri cukbel cˈuˈx quecˈareˈ rubanic: Jun ri can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, can riqˈui ronojel ránima nroyobej ri tzujun (sujun) chare, y can retaman chi can xtucˈul wi ri royoben, astapeˈ ma nutzˈet ta riqˈui runakˈ ruwech. 	 Kaj la fido estas realigo de esperatajxoj, provado de aferoj ne vidataj.


Y yacˈariˈ tek xbecˈulun pe jun rucaˈn ángel, y xubij: Xtzak yan ri nimalaj tinamit Babilonia. Xtzak yan ri nimalaj tinamit ri xbano chique quinojel ri winek chuwech re ruwachˈulef chi xquiyaˈ ca ri Dios y xquiyec royowal ri Dios pa quiwiˈ, ruma ri tinamit riˈ xuben chique quinojel ri winek chi can achiˈel xerukˈabarisaj chi ma niquinaˈ ta chic chi niquiben ri mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. 	 Kaj alia angxelo, dua, sekvis, dirante:Falis, falis Babel la granda, kiu trinkigis cxiujn naciojn el la vino de la kolero de sxia malcxastajxo.


Nikamatioxij iwuma riyix ruma kacˈaxan chi can cukul wi icˈuˈx riqˈui ri Cristo Jesús y can yeˈiwajoˈ quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal. 	 auxdinte pri via fido en Kristo Jesuo kaj pri via amo al cxiuj sanktuloj,


Y re wuj reˈ ntek cˈa el chiwe iwonojel riyix kachˈalal, ri yixcˈo pa Roma. Ri Dios sibilaj yixrajoˈ y rumariˈ xixrusiqˈuij (xixroyoj) riche (rixin) chi xixoc lokˈolaj tak ralcˈual. Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 al cxiuj, kiuj estas en Romo, amataj de Dio, vokitaj sanktuloj:Graco al vi kaj paco de Dio, nia Patro, kaj de la Sinjoro Jesuo Kristo.


Can banon cˈa chique riyeˈ chi ma yetzuˈun ta y cowirnek ri cánima; riche (rixin) chi ma niquitzˈet ta ri nicˈut chiquiwech, ma nika ta ka pa tak cánima, y ma nitzolin ta pe quicˈuˈx riche (rixin) chi riyin nchojmirisaj ri quicˈaslen, nichaˈ ri Ajaf. 	 Li blindigis iliajn okulojn kaj sensentigis ilian koron, Por ke ili ne vidu per siaj okuloj, kaj ke ili ne komprenu per sia koro, Kaj ke ili ne konvertigxu, Kaj ke Mi ilin ne sanigu.


Sibilaj ntijon nukˈij chubanic ri nrajoˈ ri Dios, y nbanon ronojel ri samaj ri yaˈon chuwe ruma ri Dios. Y can ma nyaˈon ta ca ri cukbel cˈuˈx. 	 Mi batalis la bonan batalon, mi finis la kuradon, mi gardis la fidon;


Y riyaˈ xapon cˈa wuqˈui, y xberubij chuwe: Wachˈalal Saulo, catzuˈun chic cˈa, xchaˈ. Y riyin can yacˈariˈ tek xitzuˈun chic, y xintzˈet cˈa ruwech ri Ananías. 	 venis al mi, kaj apudstarante, diris al mi:Frato Sauxlo, ricevu vian vidpovon. Kaj en tiu sama horo mi ekvidis, kaj lin rigardis.


Can ntij wi nukˈij chrij ri chinuwech apo ri acuchi (achique) cˈo chi yinapon wi, ruma nwajoˈ chi can ntoc wuche (wixin) riyin ri lokˈolaj sipanic ri nuyaˈ ri Dios. Y ruma cˈa ri Cristo Jesús tek ri Dios xirusiqˈuij (xiroyoj) riyin; ruma nrajoˈ chi yibe chilaˈ chicaj y nrajoˈ chi ntoc wuche (wixin) riyin ri lokˈolaj sipanic ri nuyaˈ Riyaˈ. 	 mi min pelas al la celo, por akiri la premion de la supera voko de Dio en Kristo Jesuo.


Riyoj can ya ri kitzij nikatzijoj, y cˈo chukaˈ ri ruchukˈaˈ ri Dios kiqˈui. Can choj chukaˈ ri kacˈaslen ri kacˈuan, yacˈariˈ ri nitoˈo kiche (kixin) tek yecˈo yeyacatej pe chikij. Xabacuchi (xabachique) yebeyacatej wi pe, wi yepe pa kajquikˈaˈ o yepe pa kajxocon. 	 en la vorto de vero, en la potenco de Dio; per la armajxo de justeco dekstre kaj maldekstre,


Yacˈa ronojel riˈ xa ma kitzij ta. Ruma ri Cristo can xcˈastej wi el chiquicojol ri caminakiˈ. Ya cˈa Riyaˈ ri nabey ri xcˈastej el y rumariˈ can xquecˈasox na wi el ri nicˈaj chic caminakiˈ. 	 Sed nun Kristo relevigxis el la mortintoj, la unuaajxo de la dormantoj.


Pa rucaˈn kˈij tek ri Juan ri Bautista xutzˈet chi petenak ri Jesús cˈa riqˈui riyaˈ, xubij: Yareˈ xoka ri achiˈel Alaj Carneˈl ri takon pe ruma ri Dios, riche (rixin) chi nrelesaj quimac ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 La sekvantan tagon li vidis Jesuon venanta al li, kaj diris:Jen la SXafido de Dio, kiu forportas la pekon de la mondo!


Ri ye lajuj riˈ can xtiquiben cˈa chukaˈ chˈaˈoj riqˈui ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl y Riyaˈ can xtichˈacon chiquij. Ruma ya Riyaˈ ri rey pa quiwiˈ quinojel reyes y ya Riyaˈ ri nimalaj Ajaf pa quiwiˈ quinojel ajaf. Y quinojel ri yecˈo riqˈui can ye siqˈuin (oyon) y ye chaˈon ruma ri Dios y can cukul wi chukaˈ quicˈuˈx. 	 Tiuj militos kontraux la SXafido, kaj la SXafido venkos ilin, cxar li estas Sinjoro de sinjoroj, kaj Regxo de regxoj; kaj venkos tiuj, kiuj estas kun li, vokitaj kaj elektitaj kaj fidelaj.


Y riyix nabey cˈo chi niwetamaj chi majun winek ri nicowin ta nikˈalajsan ri achique nubij ri ruchˈabel ri Dios, wi xa man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu riqˈui ri nitoˈo riche (rixin). 	 antaux cxio sciante, ke neniu profetajxo de la Skribo enhavas en si sian propran klarigon.


Y tek ri Jesús xtaneˈ chubixic reˈ chiquiwech ri winek, xuchop chic cˈa el bey chi xjoteˈ pa Jerusalem, nabeynek el chiquiwech ri ye rudiscípulos. 	 Kaj tion dirinte, li ekiris antauxe, suprenirante al Jerusalem.


Ri nitzˈilobisan riche (rixin) ri winek ma ya ta cˈa ri nutij ka, xa ya ri itzel tak chˈabel ri yerubij ri nitzˈilobisan riche (rixin), xchaˈ ri Jesús. 	 Ne tio, kio eniras en la busxon, profanas la homon; sed kio eliras el la busxo, tio profanas la homon.


Y yacˈariˈ tek ri Pilato can xujech cˈa el ri Jesús pa quikˈaˈ ri xquecamisan riche (rixin) chuwech cruz; y riyeˈ xquicˈuaj cˈa el. 	 Tiam do li transdonis lin al ili, por esti krucumita.


Can nchˈutinirisan cˈa wiˈ chuwech ri Ajaf Dios chubanic ri rusamaj. Astapeˈ riqˈui okˈej, nben ri rusamaj. Y astapeˈ chukaˈ ri wech aj Israel xinquiyaˈ pa tijoj pokonal ruma ri pokon ri xquichˈobolaˈ chi xquiben chuwe, pero riyin can xinben ri rusamaj ri Dios. 	 servante la Sinjoron kun cxia humileco, kaj cxe larmoj kaj cxe tentoj, kiuj okazis al mi per la konspiroj de la Judoj;


Yin cˈa riyin ri Dios ri xquinimaj ri awatiˈt amamaˈ. Yin cˈa riyin ri qui‑Dios ri Abraham, ri Isaac y ri Jacob, xchaˈ chare. Y ri Moisés man cˈa xcowin ta chic xtzuˈun apo, xa nibarbot (nibaybot) cˈa ruma xibinriˈil. 	 Mi estas la Dio de viaj patroj, la Dio de Abraham, kaj de Isaak, kaj de Jakob. Kaj Moseo tremis, kaj ne kuragxis rigardi.


Tek yicˈojeˈ chiquicojol ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Dios, riyin nben achiˈel niquiben riyeˈ riche (rixin) chi yenchˈec riche (rixin) chi yecolotej. Y queriˈ nben quiqˈui quinojel riche (rixin) chi nwajoˈ yecolotej jojun chique riyeˈ. 	 Al la malfortuloj mi farigxis malforta, por ke mi gajnu la malfortulojn; mi farigxis cxio al cxiuj, por ke mi nepre savu kelkajn.


Y cˈa cˈo na cˈa cablajuj chaquech caxlan wey rachibilan car ri xmolotej ca, ri ma xqˈuis ta. 	 Kaj oni kolektis da fragmentoj dek du korbojn, kaj ankaux el la fisxoj.


Y quinojel ri xa jun chic quibanon riqˈui ri Jesucristo yeˈucusex chukaˈ chare ri jay, y can jabel rubanic ntajin niban chare riche (rixin) chi ntoc jun lokˈolaj rachoch ri Ajaf. 	 en kiu cxiu aparta konstruajxo, bone kunigita, kreske farigxas sankta templo en Kristo;


Xa rumariˈ tek ri ruteˈ rutataˈ ri achi ri nitzuˈun chic, xaxu (xaxe) xquibij chi tiquicˈutuj chare riyaˈ, ruma riyaˈ cˈo chic rujunaˈ. 	 Tial la gepatroj diris:Li havas plenagxon, demandu lin.


Ri kachˈalal ri yatajnek chique chi yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta, utz chi xa ye caˈiˈ o kas más ye oxiˈ yechˈo tek nimol iwiˈ. Y chukaˈ nicˈatzin chi xa chi jojun quechˈo, y cˈo rajawaxic chi jun kachˈalal ri nikˈaxan pa quichˈabel ri yeˈacˈaxan quiche (quixin). 	 Se oni parolas per lingvo, tio estu duope, aux triope je plejmulto, kaj lauxvice; kaj unu interpretu;


Riyin can yin achiˈel jun aj cˈas quiqˈui quinojel ri winek, rumariˈ rajawaxic chi ntzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek griegos y chique ri ma ye griegos ta. Rajawaxic chi ntzijoj chique ri cˈo qˈuiy quetaman y chique chukaˈ ri majun quetaman. 	 Mi estas sxuldanto al Grekoj kaj al Barbaroj, al sagxuloj kaj al senprudentuloj.


Y ri achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ tek xbequisiqˈuilaˈ pe abej riche (rixin) chi yequiqˈuek chrij. Pero ri Jesús xrewalaˈ pe riˈ chiquicojol ri winek, xel pe chiriˈ pa rachoch ri Dios y xbe. 	 Tiam ili prenis sxtonojn, por jxeti sur lin; sed Jesuo sin kasxis, kaj eliris el la templo.


Y ya puek riˈ ri xquilokˈbej ri ulef riche (rixin) ri aj banoy bojoˈy, can achiˈel ri xubij ri Ajaf chuwe. Queriˈ cˈa ri rubin ca ri Jeremías. 	 kaj donis ilin por la kampo de la potisto, kiel la Eternulo difinis al mi.


Y riyeˈ xquibij cˈa: Nikacochˈ, xechaˈ chare. Y ri Jesús xubij chic cˈa chique: Can kitzij wi cˈa chi riyix xticochˈ na wi achiˈel ri xtiban chuwe riyin. Chukaˈ can xticochˈ jun tijoj pokonal achiˈel ri xtinkˈaxaj riyin; 	 Kaj ili diris al li:Ni povas. Kaj Jesuo diris al ili:La kalikon, kiun mi trinkas, vi trinkos, kaj per la bapto, per kiu mi estas baptata, vi estos baptitaj;


Y ri Pedro xubij cˈa: ¿Can cˈo ta cami jun xtibin chi ma queban ta bautizar riqˈui yaˈ re xquicˈul yan ri Lokˈolaj Espíritu achiˈel ri xkacˈul chukaˈ riyoj? 	 CXu iu povas malpermesi la akvon, ke ne baptigxu cxi tiuj, kiuj ricevis la Sanktan Spiriton tiel same, kiel ni?


Queriˈ ri tzˈibatal ca ruma ri Jeremías. Y tek caminek chic el ri rey Herodes, can yacˈariˈ tek ri ángel riche (rixin) ri Ajaf Dios xucˈut chic riˈ chuwech ri José pa rachicˈ, ri chilaˈ pan Egipto. 	 Sed kiam Herodo mortis, jen angxelo de la Eternulo aperis en songxo al Jozef en Egiptujo, dirante:


Yacˈa ri winek ri man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios quiqˈui, ma niquicˈul ta ri nucˈut ri Lokˈolaj Espíritu. Ruma chiquiwech riyeˈ xa can majun nicˈatzin wi. Y xa ma nikˈax ta chiquiwech ruma xaxu (xaxe wi) ri cˈo ri Lokˈolaj Espíritu quiqˈui, can nikˈax chiquiwech achique ri nucˈut ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Sed la natura homo ne akceptas la aferojn de la Spirito de Dio; cxar ili estas por li malsagxeco; kaj li ne povas ilin scii, pro tio, ke ili estas jugxataj spirite.


Y jun cˈa chique ri wukuˈ ángeles ri ye ucˈuayon jojun vaso, xochˈo wuqˈui y xorubij cˈa chuwe: Catam pe wuqˈui y xtincˈut cˈa chawech ri achique chi rucˈayewal ri xtika pa ruwiˈ ri ixok ri ma utz ta rucˈaslen ri tzˈuyul pa quiwiˈ qˈuiy yaˈ. 	 Kaj unu el la sep angxeloj, havantaj la sep pelvojn, venis kaj parolis kun mi, dirante:Venu cxi tien, mi montros al vi la jugxon de la granda malcxastistino, kiu sidas sur multaj akvoj;


Y yacˈariˈ tek cˈo jun chˈabel ri xpe chilaˈ chicaj y xubij: Yit cˈa riyit ri Nucˈajol y can sibilaj yatinwajoˈ, y can nucukuban wi nucˈuˈx awuqˈui, xchaˈ ri chˈabel riˈ. 	 kaj venis vocxo el la cxielo:Vi estas Mia Filo, la amata, en kiu Mi havas plezuron.


Pero wi ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri nikatzijoj riyoj, wi xa ma nikˈax ta chiquiwech ri winek, riˈ xaxu (xaxe wi) chiquiwech ri winek ri yebeka chupan ri camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Sed se nia evangelio eble estas vualita, gxi estas vualita rilate al tiuj, kiuj pereas;


Y ri Jesús xbiyin chic cˈa apo jun caˈiˈ raken cˈan, y cˈacˈariˈ xxuqueˈ ka chiriˈ, y xuchop cˈa rubanic orar. 	 Kaj li iris for de ili proksimume sxtonjxeton, kaj li genuis, kaj pregxis,


Y ri kˈij riˈ majun cˈa jun ri xtutijoj ta jun rucˈ rachˈalal, ni majun ri quecˈareˈ xtubij ta chare ri rachˈalal: Tawetamaj cˈa ruwech ri Ajaf, ma xtichaˈ ta chare. Ruma chupan ri kˈij riˈ can quinojel chic ye etamayon nuwech. Can chi chˈutiˈk chi nimaˈk quetaman chic cˈa nuwech. 	 Kaj ne plu instruos cxiu sian proksimulon, Kaj cxiu sian fraton, dirante:Ekkonu la Eternulon; CXar cxiuj Min konos, De iliaj malgranduloj gxis iliaj granduloj;


Y ri Pilato can yacˈariˈ tek xubij pe chique: ¿Niwajoˈ riyix chi riyin ncol el re achi reˈ ri i‑Rey riyix israelitas? xchaˈ chique. 	 Kaj Pilato respondis al ili, dirante:CXu vi volas, ke mi liberigu al vi la Regxon de la Judoj?


Ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xeˈapon chic cˈa pa tinamit Jerusalem. Y nibiyalaˈ (nibiyajlan) cˈa pa rachoch ri Dios tek xeˈapon ri principaliˈ tak sacerdotes riqˈui, chukaˈ ri aj tzˈibaˈ y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 Kaj ili denove venis al Jerusalem; kaj dum li cxirkauxiris en la templo, la cxefpastroj kaj la skribistoj kaj la pliagxuloj venis al li,


Y ri winek ri aj chiriˈ pa Malta can xquiyaˈ cˈa kakˈij y can jabel wi quinaˈoj xquiben kiqˈui. Y tek xojbe, riyeˈ xquiyalaˈ el ri xticˈatzin chake chupan ri kabey. 	 cxi tiuj ankaux honoris nin per multaj honoroj; kaj kiam ni ekveturis, ili sursxipigis cxion, kion ni bezonis.


Pero ri Jesús xubij cˈa chare ri ixok: Cabiyin y tasiqˈuij (tawoyoj) ri awachijil, y cˈacˈariˈ yape chic, xucheˈex el ruma ri Jesús. 	 Jesuo diris al sxi:Foriru, voku vian edzon, kaj revenu cxi tien.


Y tek nakaj chic cˈo wi apo ri Jesús chare ri tinamit Jerusalem, xutzˈet cˈa apo ri tinamit riˈ y xuchop nrokˈej ruwech, 	 Kaj kiam li alproksimigxis, li rigardis la urbon, kaj ploris pro gxi,


Ruma riyix can iwetaman chic cˈa chi sibilaj utz ránima ri Ajaf. 	 se vi gustumis, ke la Sinjoro estas bona;


Y can yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij chique quinojel ri winek chi quetzˈuyeˈ pa ruwiˈ ri rexlaj kˈayis. Yacˈariˈ tek Riyaˈ xeruliˈej cˈa pa rukˈaˈ ri wuˈoˈ caxlan wey y ri caˈiˈ car y cˈacˈariˈ xtzuˈun chicaj y xucˈutuj ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ. Cˈacˈariˈ xeruwechˈelaˈ cˈa el ri caxlan wey y ri car y xuyaˈ el chique ri rudiscípulos y ri discípulos xbequiyalaˈ chique ri winek. 	 Kaj li ordonis al la homamasoj sidigxi sur la herbo; kaj li prenis la kvin panojn kaj la du fisxojn, kaj suprenrigardinte al la cxielo, li benis kaj dispecigis la panojn, kaj donis al la discxiploj, kaj la discxiploj al la homamasoj.


Jubaˈ chic cˈa oc re yicˈojeˈ el iwuqˈui riyix ri can achiˈel tak walcˈual nbanon chiwe. Cˈacˈariˈ xquinicanoj. Pero re wacami can nbij cˈa ca chiwe, achiˈel ri nbin chique nicˈaj aj Israel, chi ri xquibecˈojeˈ wi riyin, ma xquixcowin ta xquixapon chinucanoxic. 	 Infanoj, ankoraux mallongan tempon mi estas kun vi. Vi min sercxos; kaj kiel mi diris al la Judoj:Kien mi iras, tien vi ne povas veni, tiel ankaux al vi mi nun diras.


Tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal Asíncrito, Flegonte, Hermas, Patrobas, Hermes y ri kachˈalal ri yecˈo quiqˈui. 	 Salutu Asinkriton, Flegonon, Hermeson, Patrobason, Hermason, kaj la fratojn cxe ili.


Can ticˈuluˈ jabel ruma queriˈ utz chi niben riyix lokˈolaj tak kachˈalal, chique ri xa jun chukaˈ quibanon riqˈui ri Ajaf. Nwajoˈ chi xtitoˈ ta ri kachˈalal Febe riqˈui ri nicˈatzin chare; ruma riyaˈ ye rutoˈon ye qˈuiy y queriˈ chukaˈ rubanon wuqˈui riyin. 	 por ke vi akceptu sxin en la Sinjoro, kiel konvenas al sanktuloj, kaj ke vi helpu sxin, en cxiuj aferoj, pri kiuj sxi bezonos vin; cxar sxi ankaux estis helpantino de multaj, kaj de mi mem.


Y riyin nbij chi riyix iwetaman ri xbanatej tek ma xuben ta job oxiˈ junaˈ riqˈui nicˈaj, pa rutiempo ri profeta Elías ri jun achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Can kitzij wi chi sibilaj ye qˈuiy ri ixokiˈ ye malcaniˈ yecˈo waweˈ pan Israel ri tiempo riˈ, tek xpe nimalaj wayjal chuwech ronojel re karuwachˈulef. 	 Kun vereco mi diras al vi:Estis multaj vidvinoj en Izrael en la tagoj de Elija, kiam estis sxlosita la cxielo tri jarojn kaj ses monatojn, kiam okazis granda malsato sur la tuta lando;


Y yacˈariˈ tek xoc apo jun ixok riqˈui ri Jesús, rucˈuan apo jun cˈojlibel (frasco) ri banon riqˈui jun abej alabastro rubiˈ, y cˈo el jun akˈom ri jubul ruxlaˈ chupan; akˈom ri sibilaj jotol rajel. Y yariˈ ri xberukˈejaˈ pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús, tek tzˈuyul apo chiriˈ pa mesa, niwaˈ pa rachoch ri Simón. 	 venis al li virino, havanta alabastran vazon da multekosta sxmirajxo, kaj sxi versxis gxin sur lian kapon, dum li sidis cxe mangxo.


Y ri Pablo xel pe chiquicojol. 	 Kaj tiel Pauxlo eliris el inter ili.


Quecˈariˈ riyoj, tikabanaˈ chi can yoj caminek chic chuwech ri mac, chi ma ya ta chic riˈ ri nikaben; y tikabanaˈ chukaˈ chi xojcˈastej riche (rixin) chi nikayaˈ rukˈij ri Dios, ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús ri Kajaf. 	 Tial ankaux vi vin kalkulu mortintoj al peko, sed vivantoj al Dio en Kristo Jesuo.


Y ri achi moy can yacˈariˈ tek xtzuˈun y xtzekeˈ el chrij ri Jesús. Ri achi cˈa chukaˈ riˈ nuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. Y quinojel ri winek ri xetzˈeto chi xtzuˈun ri moy, can xquiyaˈ cˈa chukaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. 	 Kaj li tuj ricevis vidpovon, kaj sekvis lin, glorante Dion; kaj la tuta popolo, vidinte tion, donis lauxdon al Dio.


Ri Felipe xucˈul jun achi ri Natanael rubiˈ, y xubij cˈa chare: Riyoj xkil ri jun achi ri achoj chrij tzˈibatajnek wi ca ruma ri Moisés chupan ri ley y tzˈibatajnek chukaˈ ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri kacˈaxan rutzijol chi nipe, xa cˈo chic ajcˈa, ya ajcˈa ri Jesús ri rucˈajol ri José aj Nazaret. Cˈariˈ niketamaj ca ruwech, xchaˈ. 	 Filipo trovis Natanaelon, kaj diris al li:Ni trovis tiun, pri kiu skribis Moseo en la legxo, kaj la profetoj, Jesuon el Nazaret, filon de Jozef.


Riyix can yix sakil riche (rixin) ri quicˈaslen ri winek chuwech re ruwachˈulef, y yixkˈalajin jabel, achiˈel nikˈalajin pe jun tinamit ri cˈo pa ruwiˈ jun juyuˈ y ma nicowin ta nrewaj riˈ. 	 Vi estas la lumo de la mondo. Urbo starigita sur monto ne povas esti kasxita.


Y chiriˈ pa rucuenta ri Galilea cˈo jun tinamit ri Nazaret rubiˈ. Y ri chiriˈ pa Nazaret cˈo cˈa jun achi ri José rubiˈ. Y ri José cˈa riˈ, cˈo cˈa chi nibe chutzˈibaxic ri rubiˈ cˈa pa Belén, ri jun tinamit ri cˈa pa rucuenta ri Judea cˈo wi, ruma ye aj chiriˈ ri ye ojer tak ratiˈt rumamaˈ. Chiriˈ cˈa pa Belén xalex wi ri rey David, y ri José can jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David. 	 Kaj Jozef ankaux supreniris el Galileo, el la urbo Nazaret, en Judujon, al la urbo de David, kiu estas nomata Bet-Lehxem, cxar li estis el la domo kaj familio de David,


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij chique: ¿Achique ruma tek xixibij iwiˈ? ¿Can ma icukuban ta icˈuˈx wuqˈui? 	 Kaj li diris al ili:Kial vi estas timemaj? cxu vi ankoraux ne havas fidon?


Tek quichapon cˈa el bey, xquicˈul jun achi aj Cirene, ri Simón rubiˈ, quitataˈ ri Alejandro y ri Rufo. Y riyaˈ petenak pa juyuˈ. Y ri soldados xquiben cˈa chare ri achi riˈ chi xucˈuaj el ri rucruz ri Jesús. 	 Kaj ili devigis al servado unu preterpasanton, venantan de la kamparo, Simonon, Kirenanon, patron de Aleksandro kaj Rufo, ke li portu lian krucon.


Chikajujunal tikatzuˈ ka kiˈ riqˈui ri yekabanalaˈ. Ruma wi can utz ri yekabanalaˈ, can rucˈamon cˈa chi niquicot ri kánima riqˈui ri yekabanalaˈ. Y ma nicˈatzin ta chi nikatzuˈ ri yerubanalaˈ jun chic kachˈalal. 	 Sed cxiu kontrolu sian propran faradon, kaj tiam li havos singratuladon pri si mem, kaj ne pri sia proksimulo.


Xpe ri cˈajolaxel riˈ xubij cˈa chare ri rutataˈ: Riyin ma yibe ta, xchaˈ. Pero xtzolin pe rucˈuˈx ruma xuchˈob chi ma utz ta ri chˈabel ri xubij y xbe cˈa pa samaj. 	 Kaj li respondis kaj diris:Mi ne volas; sed poste li pentis kaj iris.


Y ri Dios ri xojsiqˈuin (xojoyon), can kitzij wi nitzijon, y Riyaˈ can xtuben wi kiqˈui achiˈel ri nubij. 	 Fidela estas Tiu, kiu vin vokas, kiu ankaux faros.


Ri Jesús can yacˈariˈ tek xuyaˈ kˈij chique. Y ri itzel tak espíritu can yacˈariˈ xeˈel el y xebeˈoc quiqˈui ri ak. Ri ak riˈ sibilaj cˈa ye qˈuiy. Xa jubaˈ ma ye caˈiˈ mil. Y quinojel ri ak riˈ xquichop anin (anibel) pa xulan, chuwech jun juyuˈ xulan ruwech y choj xebeka cˈa pa choy. Can quinojel cˈa ri ak riˈ xejikˈ chiriˈ. 	 Kaj li permesis tion al ili. Kaj elirinte, la malpuraj spiritoj eniris en la porkojn; kaj la grego kuris rapide malsupren de la krutajxo en la maron, cxirkaux du miloj, kaj sufokigxis en la maro.


Y ri achi siquirnek, can yacˈariˈ tek xyacatej anej chiquiwech quinojel ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ. Y xucˈol el ri ruwarabel ri acuchi (achique) cotzˈoban wi pe, y xbe. Y riyaˈ nuyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios ri xtzolin el chrachoch. 	 Kaj tuj li levigxis antaux ili, kaj prenis tion, sur kio li kusxis, kaj iris al sia domo, glorante Dion.


Ri can banon ri circuncisión chique, riˈ sibilaj utz; pero wi niquiben ronojel ri nubij chupan ri ley ri xuyaˈ ri Dios. Y wi ma niquiben ta, majun nicˈatzin wi chi xban ri circuncisión chique, xa junan riqˈui chi ma banon ta ri circuncisión chique. 	 CXar cirkumcido vere utilas, se vi estas faranto de la legxo; sed se vi estas pekanto kontraux la legxo, via cirkumcido farigxas necirkumcido.


Toka chacˈuˈx chi ri Jesucristo xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, Riyaˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David. Y yariˈ ri nbij tek ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Memoru Jesuon Kriston, levitan el la mortintoj, el la idaro de David, laux mia evangelio;


Ri Jesús man achiˈel ta cˈa ri nimalaj tak sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví. Ruma riyeˈ xa ye winek y ma can ta cˈo quichukˈaˈ. Pero ma riqˈui wi riˈ, ri ley riche (rixin) ri Moisés nubij chi yeˈoc nimalaj tak sacerdotes. Yacˈa ri Jesús can Rucˈajol wi ri Dios. Y astapeˈ can cˈo chic ri ley, ri Dios can xuben jurar chi ri Jesús xoc Nimalaj Sacerdote. Ruma ri Jesús can tzˈaket wi riqˈui ronojel riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 CXar la legxo starigas kiel cxefpastrojn homojn, kiuj havas malfortecon; sed la vorto de la jxuro, kiu estas post la legxo, nomas Filon, perfektigitan por cxiam.


Y yecˈo ri yecˈo apo chiriˈ chunakajal ri Jesús, tek xquicˈaxaj ri xubij, xquibilaˈ cˈa: ¿Xiwacˈaxaj? Riyaˈ ya ri Elías ri nusiqˈuij (nroyoj), xechaˈ cˈa. 	 Kaj iuj el la apudstarantoj, auxdinte, diris:Jen li vokas Elijan.


Y yacˈariˈ tek yecˈo achiˈaˈ fariseos ri xeˈapon riqˈui, ruma nicajoˈ chi niquitojtobej ri Jesús y nitzak ta pa quikˈaˈ. Riyeˈ xquicˈutuj cˈa chare wi rucˈamon chi jun achi nujech riˈ riqˈui ri rixjayil. 	 Kaj Fariseoj venis, kaj demandis lin, por provi lin:CXu estas permesate al viro forsendi sian edzinon?


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: ¿La ma isiqˈuin ta cˈa riyix chupan ri ruchˈabel ri Dios ri nubij wi chi ri Dios can pa rutiquiribel pe tek can pa cˈulaj xeruben? Can ma ruyon ta cˈa ri achi, y chukaˈ ma ruyon ta ri ixok. 	 Kaj responde li diris:CXu vi ne legis, ke en la komenco la Kreinto faris ilin vira kaj virina,


Ri yewayjan, can xuyaˈ cˈa ronojel ri nicˈatzin chique; yecˈa ri beyomaˈ xa choj queriˈ xetak el. Can majun xuyaˈ el chique. 	 Malsatulojn Li plenigis per bonajxo, Kaj ricxulojn Li forsendis malplenaj.


Yacˈa tek xeˈapon, xbix chare ri Jesús chi ri rujiteˈ ri Simón kajnek pa ruchˈat, ruma cˈo jun nimalaj cˈaten chrij. 	 Sed la bopatrino de Simon kusxis malsana de febro; kaj tuj oni sciigis al li pri sxi;


Rumariˈ tek xinwacˈaxaj chi riyix can cukul icˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesús, y tek xinwacˈaxaj chi sibilaj yeˈiwajoˈ quinojel ri nicˈaj chic lokˈolaj tak kachˈalal, 	 Pro tio mi ankaux, auxdinte pri via fido al la Sinjoro Jesuo, kaj via amo al cxiuj sanktuloj,


Ri Ajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa pan awánima riyit. Y chiˈiwonojel ri yixcˈo chiriˈ xticˈojeˈ ta cˈa ri rutzil ri Dios iwuqˈui. Amén. 	 La Sinjoro estu kun via spirito. Graco estu kun vi.


Y tek riyeˈ ye xulan cˈa pe chuwech ri juyuˈ, ri Jesús xuchilabej chique ri rudiscípulos chi majun achoj chare tiquitzijoj wi ri xquitzˈet, utz niquitzijoj pero cˈa ya tek ri Cˈajolaxel cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ; cˈa yacˈariˈ tek utz niquitzijoj. 	 Kaj dum ili malsupreniris de la monto, li admonis ilin, ke al neniu ili rakontu tion, kion ili vidis, gxis la Filo de homo relevigxos el la mortintoj.


Queriˈ nubij ri rutzˈiban ca ri Isaías. Re winek reˈ can ma yecowin ta niquinimaj, ruma chupan ri rutzˈiban ca ri Isaías nubij chukaˈ: 	 Pro tio ili ne povis kredi, cxar Jesaja diris plue:


Ri ixokiˈ ma rucˈamon ta chi yechˈo apo tek quimolon quiˈ ri kachˈalal. Rumariˈ wi cˈo jun tzij ri xa ma nikˈax ta chiquiwech, tiquicˈutuj cˈa chique ri cachijlal tek yeˈapon pa tak cachoch. 	 Kaj se ili volas lerni ion, ili demandu al siaj edzoj hejme; cxar estas honte por virino paroli en la eklezio.


Quecˈariˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios, xchaˈ ri Jesús chique ri achiˈaˈ riˈ. Y ri Jesús xeruyaˈ cˈa ca chiriˈ ri achiˈaˈ riˈ. Riyaˈ xel el ri pa tinamit Jerusalem y xbe cˈa pa tinamit Betania. Cˈa chiriˈ cˈa xbe wi riche (rixin) chi xbeˈuxlan ri jun akˈaˈ riˈ. 	 Kaj lasinte ilin, li eliris el la urbo al Betania, kaj tie logxis.


Y chukaˈ can xquibij cˈa: Ma tikachop ta chupan re nimakˈij reˈ, riche (rixin) chi ma yeyacatej ta pe ri winek chikij. 	 Sed ili diris:Ne dum la festo, por ke ne levigxu tumulto cxe la popolo.


Quinojel cˈa yebin chi can utz ri rucˈaslen ri kachˈalal Demetrio, y can kitzij nikˈalajin chi queriˈ. Y can ya chukaˈ riˈ nikabij riyoj. Y riyix iwetaman chi riyoj ma nikatzˈuc ta tzij tek nikabij riˈ. 	 Pri Demetrio estas atestite de cxiuj, kaj de la vero mem; kaj ni ja atestas; kaj vi scias, ke nia atesto estas vera.


Y chukaˈ ri pa tak nimakˈaˈ, tek riyix nitzˈet chi mukul ruwech ri caj y quek chukaˈ quibanon ri sutzˈ, nibij chi ma utz ta ri kˈij nuben wacami. Riyix xa caˈiˈ cˈa ipalej, ruma jabel iwetaman nitzuˈ achique nuben ruwech ri caj, iwetaman wi utz o ma utz ta ri kˈij nberubanaˈ. Yacˈa ri retal ri ntajin nibanatej chiwech wacami nubij achique tiempo yojcˈo wi, pero riyix xa ma nitzuˈ ta. 	 kaj frumatene:Estos hodiaux malbona vetero, cxar la cxielo rugxigxas kolere. La vizagxon de la cxielo vi povas jugxi, sed la signojn de la tempo vi ne povas.


Riyin ri Pablo can riqˈui cˈa nukˈaˈ ntzˈibaj el chawe chi can xtintoj wi ri rucˈas, astapeˈ wetaman chi riyit achiˈel yit jun aj cˈas wuqˈui, ruma chi can wuma riyin tek xawil ri utzilaj cˈaslen riqˈui ri Jesucristo. 	 mi, Pauxlo, skribas per mia propra mano, mi gxin repagos; mi tamen ne diras al vi, ke vi viaparte sxuldas al mi ecx vin mem.


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Simeón. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Leví. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Isacar. 	 El la tribo de Simeon, dek du miloj; El la tribo de Levi, dek du miloj; El la tribo de Isahxar, dek du miloj;


Yacˈa chupan apo ri rucaˈn rupan ri jay, can xu (xe) wi ri nimalaj sacerdote ri ntoc apo, y xaxu (xaxe) wi jun bey ntoc chiriˈ pa jun junaˈ. Y tek ntoc apo, nucˈuaj quiquiqˈuel chicop y nutzuj (nusuj) chuwech ri Dios ruma ri rumac riyaˈ y ruma chukaˈ quimac ri winek ri xa ma kˈaxnek ta chiquiwech chi xa mac yetajin chubanic. 	 sed en la duan, unufoje en la jaro eniras la cxefpastro sola, ne sen sango, kiun li oferas pro si kaj pro la eraroj de la popolo;


Y ri rey Herodes xerumol cˈa quinojel ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ chiquicojol ri israelitas, y cˈacˈariˈ xucˈutuj chique chi acuchi (achique) cˈa nalex wi ri Cristo. 	 Kaj kunveniginte cxiujn cxefpastrojn kaj skribistojn de la popolo, li demandis al ili, kie la Kristo devas naskigxi.


Rumariˈ, wi cˈo jun kachˈalal ri nuchˈob ka chi cof cˈo, can rajawaxic chi tuchajij riˈ jabel riche (rixin) chi ma nitzak ta. 	 Tiu do, kiu opinias, ke li staras, sin gardu, por ke li ne falu.


Y yacˈa tek kˈaxnek chic ri caˈiˈ kˈij, ri Jesús xubij chique ri discípulos: Wacami kojtzolin cˈa pa Judea. 	 Poste li diris al la discxiploj:Ni iru returne en Judujon.


Riyin wetaman ronojel ri yeˈibanalaˈ. Wetaman chi can cˈo ajowabel iwuqˈui, chi can cukul icˈuˈx wuqˈui, chi can yixtoˈon, chi can iwetaman wi yixcochˈon, y chi can más wi ri yixtajin chubanic wacami que chuwech ri nabey mul. 	 Mi scias viajn farojn, kaj viajn amon kaj fidon kaj servadon kaj paciencon, kaj pri viaj faroj, ke la lastaj estas pli multaj ol la unuaj.


Y ri yawaˈ riˈ xubij cˈa chare ri Jesús: Táta, tek nisilon pe ri yaˈ, majun yitoˈo ta riche (rixin) chi yinapon ta apo cˈa chupan. Rumariˈ, astapeˈ ntij nukˈij chi yibe ta apo, cˈa ma jane quinapon ta, tek xa can yariˈ xapon yan jun chic, xchaˈ chare ri Jesús. 	 La malsanulo respondis:Sinjoro, mi ne havas iun por enjxeti min en la lageton, kiam la akvo movigxis; sed dum mi venas, alia pasxas malsupren antaux mi.


Tek ri iwatiˈt imamaˈ xekˈax chupan ri desierto, riyeˈ xquitij ri caxlan wey ri xubiniˈaj maná, pero ma xuyaˈ ta quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xa xecom. 	 Viaj patroj mangxis la manaon en la dezerto, kaj mortis.


Yacˈa tek xapon pa tinamit ri acuchi (achique) xqˈuiy wi, Riyaˈ xuchop cˈa rucˈutic ri ruchˈabel ri Dios ri chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y ruma cˈa ri chˈabel ri yerubij chique, ri winek riˈ can xquimey cˈa y xquibij: ¿Achique cˈa ruma tek re achi reˈ sibilaj qˈuiy etamabel cˈo riqˈui y nicowin yeruben milagros? 	 Kaj veninte en sian patrujon, li instruis ilin en ilia sinagogo, tiel ke ili miris, kaj diris:De kie cxi tiu viro havas tian sagxecon kaj la potencajxojn?


Riyin wetaman chi can yinawacˈaxaj wi pe. Y ronojel cˈa reˈ, nbij cuma re winek re quimolon pe quiˈ wuqˈui wacami, riche (rixin) chi tiquinimaj chi can yit cˈa riyit ri xatako pe wuche (wixin) chuwech re ruwachˈulef. 	 Kaj mi sciis, ke Vi cxiam auxskultas min; sed pro la cxirkauxstaranta homamaso mi tion diris, por ke ili kredu, ke Vi min sendis.


Y cˈo cˈa jun bey tek ri Jesús y ri ye ruˈapóstoles quimolon quiˈ, ri Jesús xubij chique: Quixcˈojeˈ cˈa re waweˈ pa tinamit Jerusalem, y tiwoyobej ri nbin chiwe; tiwoyobej cˈa ri rutzujun (rusujun) pe ri Nataˈ Dios chi can xtuyaˈ wi cˈa chiwe. 	 kaj kunestante, li admonis ilin ne foriri el Jerusalem, sed atendi tiun promeson de la Patro, pri kiu (li diris) vi auxdis de mi;


Tinimaj titakej cˈa iwiˈ chiˈiwonojel, can achiˈel ninimaj ri Dios. 	 submetigxante unu al alia en la timo al Kristo.


Y ruma ri Jesús can retaman chic cˈa chi ronojel xcˈachoj yan y ruma can cˈo chi nibanatej ronojel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, rumacˈariˈ xubij: Chakiˈj nuchiˈ, xchaˈ. 	 Jesuo, sciante, ke cxio jam finigxis, por ke plenumigxu la Skribo, diris:Mi soifas.


Y ri Elí, rucˈajol ca ri Matat, y ri Matat rucˈajol ca ri Leví, y ri Leví rucˈajol ca ri Melqui, y ri Melqui rucˈajol ca ri Jana, y ri Jana rucˈajol ca jun chic achi ri José rubiˈ. 	 de Mattat, de Levi, de Melhxi, de Janaj, de Jozef,


¿La ma utz ta cami chi yixbison y yixokˈ ruma ri rubanon ri jun kachˈalal riˈ y niwelesaj ta el chicojol? Yacˈa riyix can inimirisan iwiˈ, xa can niben chi achiˈel xa ta majun banatajnek chicojol. 	 Kaj vi blovesxvelis, kaj ne prefere ploregis, por ke tiu, kiu faris tion, forigxu el inter vi.


Rumariˈ jun junaˈ riqˈui nicˈaj ri xcˈojeˈ ka ri Pablo ri chiriˈ pa Corinto, y riyaˈ can nucˈut wi cˈa ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech. 	 Kaj li logxis tie jaron kaj ses monatojn, instruante inter ili la vorton de Dio.


Y tek ri ye rachˈalal ri Jesús xquicˈaxaj ri nibanatej, xeˈapon riche (rixin) chi nbequicˈamaˈ pe, ruma riyeˈ xquichˈob chi ri Jesús xchˈujer. 	 Kaj liaj amikoj, auxdinte tion, eliris, por kapti lin, cxar ili diris:Li frenezas.


Ruma Riyaˈ can ruchaˈon chic jun kˈij riche (rixin) chi xtukˈet tzij pa quiwiˈ quinojel ri winek. Ruchaˈon chic cˈa Jun ri can choj wi xtikˈato tzij. Y ri Dios xukˈalajsaj chi kitzij chi ri Jun riˈ xtikˈato tzij, ruma ri Dios xuben chare chi xbecˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, xchaˈ ri Pablo. 	 tial Li difinis tagon, en kiu Li jugxos la mondon en justeco per tiu viro, kiun Li elektis, doninte garantion pri tio al cxiuj homoj per tio, ke Li relevis lin el la mortintoj.


Y ri Ananías, ri achi ri xcˈayin ri ulef, can xaxu (xaxe wi) cˈa xracˈaxaj ri chˈabel ri xerubij ri Pedro, xcom ka. Y quinojel cˈa ri xeˈacˈaxan ri xbanatej, xpe cˈa jun nimalaj xibinriˈil chique. 	 Kaj auxdante cxi tiujn vortojn, Ananias falis kaj senspirigxis; kaj granda timo venis sur cxiujn auxdantojn.


Y tek ri discípulos yecˈo chic pa jay quiyon riqˈui ri Jesús, xquicˈutuj cˈa chare: ¿Achique ruma tek riyoj ma xojcowin ta xkelesaj el ri itzel espíritu? xechaˈ chare. 	 Kaj kiam li eniris en la domon, liaj discxiploj aparte demandis lin:Kial ni ne povis elpeli gxin?


ri Jesús xerutek cˈa el ri Pedro y ri Juan, y xubij cˈa el chique: Quixbiyin y tibanaˈ ruchojmil ri xtikatij chupan re pascua reˈ. 	 Kaj li sendis Petron kaj Johanon, dirante:Iru kaj pretigu por ni la Paskon, por ke ni gxin mangxu.


Y ri ye aj Samaria riˈ xbequicˈutuj cˈa utzil chare ri Jesús chi ticˈojeˈ ka quiqˈui. Y Riyaˈ xcˈojeˈ cˈa ka caˈiˈ kˈij quiqˈui. 	 Kiam do la Samarianoj venis al li, ili petis, ke li restu cxe ili; kaj li restis tie du tagojn.


Y ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xquibij chare ri achi ri xcˈachojsex chare ri ruyabil: Wacami uxlanibel kˈij, xajan chi riyit awejkalon la awarabel. 	 La Judoj do diris al la resanigito:Estas la sabato, kaj al vi ne konvenas porti vian liton.


Cˈacˈariˈ riyeˈ xepe cˈa y xquibij chare ri Jesús: Riyit ri can yit jun Tijonel, riyoj can ketaman cˈa chi xaxu (xaxe) wi cˈa ri kas kitzij ri nika chawech y yariˈ ri natzijoj. Y riyit ma naxibij ta chukaˈ awiˈ chuwech jun winek, astapeˈ can cˈo rukˈij. Y can nacˈut wi ri bey riche (rixin) ri Dios chiquiwech ri winek. ¿Achique cˈa nabij riyit? ¿La rucˈamon cami chi nikatoj ri alcawal ri nubij ri César ri cˈo chi nikatoj o xa ma rucˈamon ta? xechaˈ chare. 	 Kaj veninte, ili diris al li:Majstro, ni scias, ke vi estas verama kaj ne zorgas pri iu ajn; cxar vi ne favoras la personon de homoj, sed instruas laux vero la vojon de Dio. CXu konvenas doni tributon al Cezaro, aux ne?


Y tek riyin ri Juan ye ntzˈeton chic ka ronojel riˈ, xintzˈet chi xjakatej ri lokˈolaj lugar ri kas kitzij chi rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj, ri acuchi (achique) yaquel wi ri nikˈalajsan ri rutrato ri Dios ri xuben quiqˈui ri winek. 	 Kaj post tio mi rigardis, kaj malfermigxis la templo de la tabernaklo de la atesto en la cxielo;