Can majun cˈo chicaj o cˈo chuxeˈ ulef, y ni majun chique ri xa ye banon ri nicowin ta yoj elesan el riqˈui ri ajowabel riche (rixin) ri Dios. Ruma ri Dios can yojrajoˈ wi, ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Kajaf Cristo Jesús. 	 nek alteco, nek profundeco, nek iu alia kreitajxo povos apartigi nin de la amo de Dio, kiu estas en Kristo Jesuo, nia Sinjoro.


Rumacˈariˈ wi riyin ri Cˈajolaxel ri yicolo iwuche (iwixin) pa rukˈaˈ ri mac, kas kitzij wi chi xquixtotej chuwech ronojel. 	 Se do la Filo vin liberigos, vi estos efektive liberaj.


¿Y achique cami cˈa ri aj tzˈucuy tzij? ¿La ma ya ta cami ri nibin chi ri Jesús ma Cristo ta, chi ma takon ta pe ruma ri Dios? Ri nibin queriˈ, can nretzelaj wi ri Cristo y nuben chi can ya riyaˈ ri Cristo. Can nubij wi cˈa chi ri Tataˈixel ma kitzij ta. Y queriˈ chukaˈ nubij chrij ri Cˈajolaxel. 	 Kiu estas la mensogisto, krom tiu, kiu malkonfesas, ke Jesuo estas la Kristo? Tiu estas la antikristo, kiu malkonfesas la Patron kaj la Filon.


Yacˈa ri Pablo man cˈa nrajoˈ ta chi nibe ri Marcos quiqˈui, ruma tek xquicˈuaj pa nabey mul, xa xeruyaˈ ca quiyon chiriˈ pa Panfilia, y ma xbe ta chic quiqˈui riyeˈ chubanic ri samaj. 	 Sed Pauxlo ne aprobis kunpreni tiun, kiu sin fortiris de ili en Pamfilio, kaj ne kuniris en la laboron.


Y xebecˈulun cˈa pe ri Moisés y ri Elías, y xquichop cˈa tzij riqˈui ri Jesús. 	 Kaj jen aperis al ili Moseo kaj Elija, parolantaj kun li.


Re nbij chiwe, chi nwajoˈ ncˈul jubaˈ nukˈij, reˈ ma ya ta ri Ajaf ri biyon chuwe chi nben queriˈ. Riyin xa yin achiˈel jun ri xa chˈujernek, ruma nchapon nyaˈ jubaˈ nukˈij. 	 Tion, kion mi diras, mi diras ne laux la Sinjoro, sed kvazaux malsagxe, en cxi tiu insistado pri fierado.


Y ri ixok ruxibin riˈ y nibarbot (nibaybot) cˈa ruma xa ya riyaˈ ri xchapo ri rutziak ri Jesús, y can xcˈachoj wi chare ri ruyabil. Cˈacˈariˈ, riyaˈ xoxuqueˈ xomajeˈ chuwech ri Jesús y xubij cˈa ronojel ri achique xuben. 	 Sed la virino, timigita kaj tremanta, sciante, kio farigxis al sxi, venis kaj falis antaux li, kaj diris al li la tutan veron.


Yacˈa ri wuˈoˈ chic kˈopojiˈ ri cˈo quinaˈoj, xquicˈuaj cˈa ri quilámpara y quicˈualon chukaˈ el cˈojlibel (frasco) nojnek el riqˈui aceite. Y riyeˈ xebe cˈa chiroyobexic ri cˈajol ri xticˈuleˈ. 	 sed la prudentaj prenis oleon en la vazoj kun siaj lampoj.


Y ri xbanatej, xetamatej cˈa cuma quinojel ri winek ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Jope, y ye qˈuiy cˈa winek xeniman ri Ajaf Jesús chiriˈ. 	 Kaj tio farigxis sciata tra la tuta Jafo, kaj multaj kredis al la Sinjoro.


Y ruma chi can xucukubaˈ rucˈuˈx chi can nibanatej wi ri xbix chare ruma ri Dios, rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 Tial gxi estis kalkulita al li kiel virto.


¿Y achique cˈa ruma tek nichˈujirisaj iwiˈ ruma ri itziak? Ri Dios retaman nuyaˈ itziak. Xaxu (xaxe) na peˈ queˈitzuˈ ri cotzˈiˈj ri lirio quibiˈ, ri yecˈo pa tak juyuˈ. Queˈitzuˈ tek yeqˈuiy. Riyeˈ ma yesamej ta, ni ma yebatzˈin ta, riche (rixin) chi queriˈ yequibanalaˈ ta quitziak ri ye jabel oc. 	 Kaj kial vi zorgas pri vestajxo? Pripensu la liliojn de la kampo, kiel ili kreskas; ili ne laboras, nek sxpinas;


Yacˈariˈ tek ri Pedro xubij: Riyit awetaman chi riyoj kayaˈon ca ri cˈo kiqˈui, riche (rixin) chi yit katzekelben, xchaˈ. 	 Kaj Petro diris:Jen ni forlasis niajn proprajxojn, kaj sekvis vin.


Ruma can quinojel cˈo yecˈatzin wi, chi cocoj chi nimaˈk. Y ri nikˈalajin chi xa majun quejkalen xa yeriˈ ri más na ye cˈatzinel. 	 Sed multe plie la sxajne malfortaj membroj de la korpo estas necesaj;


Yacˈa wi xa ma yaracˈaxaj ta, queˈacˈuaj cˈa jun o ye caˈiˈ chic, riche (rixin) chi chiquiwech riyeˈ tek nabij chare ri awachˈalal chi ma utz ta ri rubanon. Riche (rixin) chi queriˈ can yix caˈiˈ o yix oxiˈ cˈa ri yixcˈo tek nichojmirisaj ronojel riˈ. 	 Sed se li ne auxskultos, prenu ankaux unu aux du kun vi, por ke per la busxo de du aux tri atestantoj cxiu vorto estu konfirmita.


Y yacˈariˈ tek ri Judas, ri xtijacho riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek, xubij apo: Riyit Nutijonel, ¿la yin cami riyin ri xquijacho el awuche (awixin)? xchaˈ. Y ri Jesús xubij: Jaˈ (je), queriˈ, can achiˈel ri xabij, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj Judas, kiu estis lin perfidonta, responde diris:CXu eble mi, Rabeno? Li diris al li:Vi diris.


Y tek ri rijitaˈk tak achiˈaˈ xeˈapon riqˈui ri Jesús, sibilaj cˈa xquicˈutuj utzil chare. Y xquibij chukaˈ chare: Can rucˈamon wi cˈa chi naben re jun utzil reˈ chare ri capitán. 	 Kaj veninte al Jesuo, ili insiste petegis, dirante:Li estas inda, ke vi faru al li tiun komplezon;


Y tek ri Pilato xracˈaxaj yan ca chare ri capitán, cˈacˈariˈ xuyaˈ kˈij chare ri José chi nberumukuˈ ca ri Jesús. 	 Kaj sciigxinte de la centestro, li donis al Jozef la korpon.


Y man cˈa chiquiwech ta xabachique winek xucˈut wi riˈ, xa can xu (xe) wi chkawech riyoj ri can ruchˈobon wi pe ri Dios pa kawiˈ ri ojer ca, chi can nikakˈalajsaj ri rucˈastajbel ri Jesús. Y junan cˈa xojwaˈ xojucˈyaˈ riqˈui ri Jesús, tek cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 ne al la tuta popolo, sed al atestantoj, kiuj estis elektitaj antauxe de Dio, al ni, kiuj mangxis kaj trinkis kun li post lia relevigxo el la mortintoj.


Wacami can yiquicot wi cˈa, pero ma ruma ta cˈa ri xixinyaˈ pa bis, ma que ta riˈ, yiquicot ruma ri bis xuben chiwe chi xtzolin pe icˈuˈx. Can ruraybel wi cˈa ri Dios chi xixcˈojeˈ pa bis, ruma cˈo utzil xucˈom pe chiwe, ruma wi xa man ta xixcˈojeˈ pa bis, man ta xtzolin pe icˈuˈx, y riˈ kamac ta riyoj, wi xa man ta jun ri xkabij chiwe. 	 Mi nun gxojas, ne pro tio, ke vi malgxojis, sed pro tio, ke vi malgxojis gxis pento; cxar vi laux Dio malgxojis, por ke vi havu nenian malutilon per ni.


Tek chojmirisan chic ronojel riˈ chupan ri rachoch ri Dios, ri sacerdotes can kˈij kˈij cˈa yeˈoc chupan ri nabey cuarto chare ri jay riˈ, riche (rixin) chi niquiben ri samaj riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Dios. 	 Kiam do cxi tio estis tiel arangxita, en la unuan tabernaklon eniras cxiam la pastroj, farante la Diservojn;


Rumacˈariˈ nicˈatzin chi yoj cˈa riyoj ri yojyaˈo ri nicˈatzin chique riche (rixin) chi queriˈ riyoj chukaˈ nikaben jubaˈ ri rusamaj ri Dios, ruma yekatoˈ el tek ye benak chutzijoxic ri kitzij. 	 Ni devas do akcepti tiajn, por ke ni estu kunlaborantoj kun la vero.


Y ri ángel ri ucˈuayon wuche (wixin) xubij cˈa chukaˈ chuwe riyin ri Juan: Ri yaˈ ri xatzˈet ri acuchi (achique) tzˈuyul wi ri ixok ri ma utz ta rucˈaslen, xa ye sibilaj qˈuiy tinamit, y ye sibilaj qˈuiy winek, ri ma junan ta quichˈabel y ma junan ta quiruwachˈulef. 	 Kaj li diris al mi:La akvoj, kiujn vi vidis, kie sidas la malcxastistino, estas popoloj kaj homamasoj kaj nacioj kaj lingvoj.


Riyin can kˈij kˈij cˈa xicˈojeˈ iwuqˈui chiriˈ pa rachoch ri Dios, tek xincˈut ri ruchˈabel chiwech y majun bey xinichop ta. Pero can quereˈ cˈo chi nibanatej, ruma can quereˈ wi ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 CXiutage mi estis inter vi en la templo, instruante, kaj vi ne arestis min; tamen, ke plenumigxu la Skriboj.


Y ruma cˈa riyeˈ xa ma yecˈo ta pe, yecˈa re yecˈo pe waweˈ quebin pe ri achique numac xquil tek riyin xinucˈuex chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. 	 Alie cxi tiuj mem diru, kian malbonfaron ili trovis en mi, kiam mi staris antaux la sinedrio,


Riyix xa yix nacanek. ¿Can ma iwetaman ta cˈa chi ri xbano re kachˈacul, xuben chukaˈ ri kánima? 	 Malsagxuloj! cxu Tiu, kiu faris la eksteron, ne faris ankaux la internon?


Y jun kˈij, tek man cˈa ye waynek ta riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Ajaf Dios, ri Lokˈolaj Espíritu xubij cˈa chique ri kachˈalal riˈ: Ri Bernabé y ri Saulo can ye nusiqˈuin (woyon) riche (rixin) chi cˈo jun samaj niquiben. Rumariˈ can queˈijachaˈ ca riche (rixin) chi yebe chubanic ri samaj riˈ, xchaˈ. 	 Kaj dum ili faris servon al la Sinjoro kaj fastis, la Sankta Spirito diris:Apartigu al mi Barnabason kaj Sauxlon por tiu laboro, al kiu mi ilin vokis.


Rumacˈariˈ, tiyaˈ ca ri tijonic ri xa man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios, y titzolin cˈa pe icˈuˈx. Ruma wi ma que ta riˈ xtiben, can yacˈariˈ tek xquinapon iwuqˈui. Y xtinben cˈa chˈaˈoj quiqˈui ri ma xtitzolin ta pe quicˈuˈx wuqˈui. Y can ya ri espada ri ntel pe ri pa nuchiˈ ri xtincusaj chiquij. 	 Pentu do; alie mi rapide venos al vi, kaj militos kontraux ili per la glavo de mia busxo.


Y ruma yixcˈo chic riqˈui ri Jesucristo, riyix chukaˈ yix achiˈel abej pero cˈo icˈaslen, ri yixucusex riche (rixin) chi yixoc rachoch ri Lokˈolaj Espíritu. Y can yix lokˈolaj tak sacerdotes, riche (rixin) chi nitzuj (nisuj) ri icˈaslen riyix mismo chare ri Dios. Y Riyaˈ can xquixrucˈul cˈa ruma can yix riche (rixin) chic ri Jesucristo. 	 vi ankaux, kiel sxtonoj vivantaj, konstruigxas domo spirita, sankta pastraro, por oferi spiritajn oferojn, akcepteblajn de Dio per Jesuo Kristo.


Y tek sibilaj ye chˈayon chic, xebetzˈapix ca pa cárcel, y xbix chare ri chajinel chi jabel quichajixic tubanaˈ. 	 Kaj metinte sur ilin multajn batojn, ili jxetis ilin en malliberejon, ordonante al la estro de la malliberejo, ke li forte gardu ilin;


Xabachique winek ri nibin chi ri Cˈajolaxel ma kitzij ta, ya winek riˈ ri man cˈo ta ri Tataˈixel riqˈui. Yacˈa ri winek ri nikˈalajsan chi ri Cˈajolaxel can kitzij wi y chukaˈ can nucˈul pa ránima, ya winek riˈ ri can cˈo chukaˈ ri Tataˈixel riqˈui. 	 CXiu, kiu malkonfesas la Filon, ne havas la Patron; tiu, kiu konfesas la Filon, havas ankaux la Patron.


Y ri apóstoles xeˈel cˈa pe chiriˈ pa ruwiˈ ri juyuˈ ri Olivos rubiˈ, y xetzolin pa tinamit Jerusalem. Ri juyuˈ Olivos xa ma nej ta cˈo wi chare ri Jerusalem, xa achiˈel pa jun kilómetro. 	 Tiam ili iris returne al Jerusalem de la monteto nomata Olivarba, kiu estas proksime de Jerusalem, en la distanco de sabata vojagxo.


Y can ya wi ri Dios chojmirisayon chi xtuyaˈ na jun chic kachˈacul ri ma xticom ta chic. Y chukaˈ ruyaˈon ri Lokˈolaj Espíritu chake riche (rixin) jun retal chi can kitzij chi can nbekilaˈ na wi ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Kaj Tiu, kiu nin elfaris por cxi tiu celo, estas Dio, kiu donis al ni la antauxgarantiajxon de la Spirito.


Y ri Pedro xubij chique: Titzolin pe ri icˈuˈx riqˈui ri Dios, y pa rubiˈ ri Ajaf Jesucristo tibanaˈ el bautizar iwiˈ, riche (rixin) chi queriˈ nicuyutej ri imac. Y ri Dios xtuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chiwe. 	 Kaj Petro diris al ili:Ekpentu, kaj baptigxu cxiu el vi en la nomo de Jesuo Kristo por forigo de pekoj, kaj vi ricevos la donacon de la Sankta Spirito.


Tek riyin xintzˈet cˈa ri ixok riˈ, can xsach cˈa nucˈuˈx ruma xa can kˈabarnek riqˈui ri quiquiqˈuel ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios ri ye rucamisan y riqˈui ri quiquiqˈuel ri can xquitij el pokon ruma xquinimaj ri Jesús. 	 Kaj mi vidis la virinon ebria de la sango de la sanktuloj, kaj de la sango de la martiroj de Jesuo. Kaj vidinte sxin, mi miris per granda miro.


Y xutzˈet cˈa chi cˈo jun aj Egipto ri sibilaj pokon nuben chare jun rech aj Israel. Y riche (rixin) chi nutoˈ ri rech aj Israel y riche (rixin) chi nuyaˈ ruqˈuexel chare ri achi ri nibano ri pokon, xucamisaj. 	 Kaj vidinte unu el ili suferi maljustecon, li defendis kaj vengxis la premiton, batante la Egipton;


Y tek xoc cˈa pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij riˈ, ri nabey kˈij chare ri semana, ri discípulos quimolon quiˈ, pero can ye quitzˈapilon cˈa ri ruchiˈ ri jay ri yecˈo wi; ruma riyeˈ can quixibin cˈa quiˈ chiquiwech ri israelitas, ri ye quiwinak. Y cˈa tek xquitzˈet, xa cˈo chic ri Jesús chiriˈ chiquicojol y xubij cˈa chique: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel, xchaˈ. 	 Kiam do estis vespero en tiu sama tago, la unua de la semajno, kaj kiam estis fermitaj la pordoj, kie la discxiploj estis, pro timo antaux la Judoj, Jesuo venis kaj staris meze de ili, kaj diris al ili:Paco al vi.


Y reˈ ma nbij ta cˈa ruma nwajoˈ nutoˈic. Ma que ta riˈ. Riyin xa xucˈuluj yan chuwe chi yiquicot ronojel kˈij. Wi cˈo ncusaj, utz, y wi majun ncusaj, utz chukaˈ chuwe riyin. 	 Tamen mi ne parolas rilate bezonon; cxar mi lernis, en kia ajn stato mi estas, en tio esti kontenta.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, ma junan ta quiwech xquiben chic jun bey, ruma ma junan ta xquichˈob chrij ri chˈabel ri xerubij ri Jesús. 	 Denove farigxis malkonsento inter la Judoj pro tiuj diroj.


Ya cˈa ri aj ticonel ri xbejopin ijaˈtz, yacˈariˈ ri samajel ri nicˈutu ri ruchˈabel ri Dios. 	 La semisto semas la vorton.


wi kas kitzij chi xiwacˈaxaj ri ruchˈabel Riyaˈ, y wi kas kitzij chi xixtijox riqˈui ri kitzij ri cˈo riqˈui ri Cristo. 	 se almenaux vi lin auxdis, kaj en li estis instruitaj, kiel en Jesuo estas vero;


Riyoj can sibilaj xixkalokˈokˈej, achiˈel nuben jun teˈej quiqˈui ri tak ral, can cˈo quiqˈui, yerajoˈ y jabel yeruqˈuiytisaj. 	 Sed ni estis mildaj inter vi, kiel vartistino, fleganta siajn proprajn infanojn;


Ri Pablo y ri Silas xquitzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Ajaf chare riyaˈ y chique chukaˈ quinojel ri yecˈo pa rachoch ri chajinel riˈ. 	 Kaj ili parolis la vorton de la Sinjoro al li kaj al cxiuj en lia domo.


¿Achique xtikabij wacami? ¿La utz cami chi cˈa yojmacun na riche (rixin) chi nikˈalajin más rutzil ri Dios kiqˈui? 	 Kion do ni diru? CXu ni restu en peko, por ke graco abundu?


Y can queriˈ chukaˈ riyoj. Ri kánima nikˈaxo y nijilo. Can sibilaj cˈa nikajoˈ chi napon yan ta chanin ri kˈij tek xtikˈalajin chi ri Dios xuben chake chi xoj‑oc ralcˈual, y tek xtijalatej el ri kachˈacul. Ketaman chi queriˈ xtiban chake, ruma ri Dios ruyaˈon chic ri Lokˈolaj Espíritu pa tak kánima y yareˈ ri nabey utzil ri xuyaˈ chake. 	 Kaj krom tio, ni mem, kiuj havas la unuaajxon de la Spirito, gxemas en ni, atendante nian adopton, nome la elacxeton de nia korpo.


Y riyin ma yininimaj ta ruma can ya ri kitzij ri nbij chiwe. 	 Sed tial, ke mi parolas la veron, vi ne kredas al mi.


Riyix can iwetaman cˈa chi ri Ajaf xtuyaˈ rajel ruqˈuexel chiwe chiˈijujunal ronojel ri utz ri niben. Y majun rubanon, wi yix ximil o ma yix ximil ta pa samaj riqˈui jun patrón; xaxu (xaxe wi) tibanaˈ ri utz y xticˈul jun utzilaj rajel ruqˈuexel. 	 sciante, ke, kian ajn bonon faras cxiu, cxu sklavo aux liberulo, tion saman li ricevos de la Sinjoro.


Ri Jesús ruma xujoyowaj cˈa quiwech ri ye caˈiˈ achiˈaˈ moyiˈ riˈ, can yacˈariˈ tek xuchop ri runakˈ tak quiwech, y riyeˈ xetzuˈun cˈa. Y xquitzekelbej chukaˈ el ri Jesús. 	 Kaj Jesuo, kortusxite, tusxis iliajn okulojn; kaj tuj ili ricevis vidpovon, kaj sekvis lin.


Tek ri Jesús rubin chic ka ri tzij riˈ, quinojel ri yeˈetzelan riche (rixin) xeqˈuix apo chuwech. Yacˈa ri nicˈaj chic winek sibilaj niquicot cánima, ruma ri Jesús ntajin chubanic nimaˈk tak samaj riche (rixin) ri Dios. 	 Kaj kiam li tion diris, cxiuj liaj kontrauxuloj hontigxis; kaj la tuta homamaso gxojis pro cxiuj gloraj agoj, faritaj de li.


Ronojel riˈ xtibanatej chupan ri kˈij tek xtipe ri Ajaf. Riyaˈ tek xtipe can xtucˈul rukˈij rucˈojlen ruma ri utzil ri xuben pa tak quicˈaslen ri lokˈolaj tak ralcˈual. Y jabel xtitzˈetetej cuma ri ye nimayon riche (rixin) y xtitzˈetetej chukaˈ iwuma riyix ruma can xinimaj ri ruchˈabel ri Dios ri xkabij chiwe. 	 kiam li venos por esti glorata en siaj sanktuloj, kaj esti admirata cxe cxiuj, kiuj ekkredis (cxar nia atestado cxe vi estis kredata) en tiu tago.


Y ri Jesús xubij chukaˈ: Wi cˈo cˈa jun achi ri nujech ca ri rixjayil y cˈacˈariˈ nucˈom chic jun ixok, ri achi riˈ nimacun chuwech ri Dios. Y wi cˈo cˈa jun achi ri nicˈamo jun ixok ri jachon ca ruma ri rachijil, chukaˈ ri achi riˈ nimacun chuwech ri Dios. 	 CXiu, kiu forsendas sian edzinon kaj edzigxas kun alia, adultas; kaj kiu edzigxas kun tiu, forsendita de sia edzo, tiu adultas.


Xuchop pe riqˈui tek xcamisex ri Abel y nbeqˈuis cˈa riqˈui tek xcamisex ri profeta Zacarías, ri xcamisex chunakajal ri altar ri cˈo chuwarachoch ri Dios. Rumacˈariˈ nbij chiwe chi pa quiwiˈ re winek ri yecˈo re tiempo reˈ xtuyaˈ wi ri Dios rutojbalil ri quicamic quinojel ri profetas. 	 de la sango de Habel gxis la sango de Zehxarja, kiu pereis inter la altaro kaj la sankta domo; jes, mi diras al vi:GXi estos postulita el cxi tiu generacio.


Pero riyix man cˈa quixkˈolotej ta pa quikˈaˈ, xa can tichajij cˈa iwiˈ, xa rumacˈariˈ xinbij yan ca chiwe ronojel ri xquebanatej. 	 Sed gardu vin; jen mi cxion antauxdiris al vi.


Ma quetaman ta achique rubanic ri cˈaslen riche (rixin) uxlanibel cˈuˈx. 	 Kaj vojon de paco ili ne konas;


Y yacˈa chukaˈ riˈ tek cˈo jun trompeta ri can riqˈui ruchukˈaˈ xtikˈajan pe y riyin xquentek cˈa ri nuˈángeles chiquimolic ri ye nuchaˈon chic. Can xquequimol wi cˈa pe re quereˈ pa relebel kˈij y re quereˈ pa rukajbel kˈij, re quereˈ cˈa pa jotol y re quereˈ chukaˈ pa xulan. Can xquequimol wi cˈa pe, ronojel ri acuchi (achique) nitiquir wi pe ri jun ruchiˈ re caj, cˈa la jun chic ruchiˈ. 	 Kaj li elsendos siajn angxelojn kun granda sono de trumpeto, kaj ili kolektos liajn elektitojn el la kvar ventoj, el limo gxis limo de la cxielo.


Rumariˈ can ncˈutuj wi cˈa jun utzil chiwe riyix wachˈalal, chi can ticˈutuˈ cˈa chuwech ri jun riˈ chi riyix can niwajoˈ wi. 	 Tial mi petegas vin, ke vi konfirmu al li vian amon.


Can que wi cˈa riˈ Nataˈ Dios, ruma chi queriˈ ri araybel riyit, xchaˈ ri Jesús pa ruˈoración. 	 jes, Patro, cxar tiel estis bone antaux Vi.


Can yacˈareˈ xinbij yan ca chiwe ri xquebanatej. 	 Jen mi antauxdiris al vi.


Can kitzij wi chi xeˈelesex el, ruma riyeˈ ma xquinimaj ta ri xutzuj (xusuj) ri Dios chique. Y riyix xaxu (xaxe wi) ruma ri iniman ri Dios tek yixcˈo ca pa quiqˈuexel. Rumacˈariˈ ma utz ta chi ninimirisaj iwiˈ. Xa tixibij iwiˈ. 	 Bone; pro nekredemeco ili estis derompitaj, kaj vi staras per via fido. Ne tenu vin alte, sed timu;


Y tek ye waynek chic ka chi utz, xquichop cˈa ca rucˈakic ri trigo pa mar, riche (rixin) chi ma al ta nuben ca ri barco. 	 Kaj mangxinte gxissate, ili malpezigis la sxipon, eljxetante la tritikon en la maron.


Ruma wi xticˈom ka ruwech, can xtiwejkalej chukaˈ riyix ri etzelal ri yerubanalaˈ ri jun winek riˈ. 	 cxar kiu al li salute parolas, tiu partoprenas en liaj malbonfaroj.


Y majun cˈa mozo ri nicowin ta nisamej quiqˈui ye caˈiˈ patrón. Ruma wi nrajoˈ jun chique ri rupatrón, nretzelaj ca ri jun chic. Y wi can sibilaj nunimaj rutzij ri jun, can nretzelaj ri jun chic. Y quecˈariˈ chukaˈ, ri winek ri xa benak ránima chrij ri beyomel, ma nicowin ta nuben ri nrajoˈ ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Nenia servanto povas servi al du sinjoroj; cxar aux li malamos unu kaj amos la alian, aux li aligxos al unu kaj malestimos la alian. Vi ne povas servi al Dio kaj al Mamono!


Pero ruma cˈa ri achiˈaˈ riˈ ma yecowin ta niquitoj ri quicˈas, ri achi ri yayon ri puek chique pa kajic, xubij chi ma tiquitoj ta chic, xa tiqˈuis chi queriˈ, xchaˈ chique. Y cˈacˈariˈ ri Jesús xubij chukaˈ chare ri Simón ri fariseo: Wacami tabij cˈa chuwe, ¿achique cˈa chique ri ye caˈiˈ achiˈaˈ riˈ ri más najowan riche (rixin) ri achi ri xyaˈo puek pa kajic? 	 Kiam ili havis nenion, per kio pagi, li pardonis al ambaux la sxuldon. Kiu el ili do lin pli amos?


Y xojapon pa tinamit Siracusa, y xojcˈojeˈ oxiˈ kˈij ri chiriˈ. 	 Kaj albordigxinte cxe Sirakuso, ni restis tie tri tagojn.


Y can cˈo cˈa jun chˈabel xpe chilaˈ chicaj y xubij: Yareˈ ri Nucˈajol y can sibilaj nwajoˈ, y nucukuban nucˈuˈx riqˈui, xchaˈ ri chˈabel riˈ. 	 kaj jen vocxo el la cxielo, dirante:CXi tiu estas Mia Filo, la amata, en kiu Mi havas plezuron.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Ma tixibij ta iwiˈ. Xa yin cˈa riyin, xchaˈ chique. 	 Sed li diris al ili:GXi estas mi; ne timu.


Riyeˈ xquipachˈuj chukaˈ jun kˈayis ri cˈo sibilaj ruqˈuixal. Can achiˈel jun corona xquiben chare, y cˈacˈariˈ xquiyaˈ pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús. Y xquiben chukaˈ chare ri Jesús chi xuchop jun aj riqˈui ri rajquikˈaˈ. Y cˈacˈariˈ yetzeˈen cˈa tek yexuqueˈ chuwech ri Jesús y niquibilaˈ cˈa: Caquicot cˈa, riyit ri qui‑Rey ri israelitas, yechaˈ cˈa chare. 	 Kaj ili plektis kronon el dornoj kaj metis gxin sur lian kapon, kaj metis kanon en lian dekstran manon; kaj ili genuis antaux li, kaj mokis lin, dirante:Saluton, Regxo de la Judoj!


Y ri Ajaf Jesús xubij: ¿Achoj riqˈui cami yenjunumaj wi ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ? ¿Y achoj riqˈui ye junan wi? 	 Al kio do mi komparos la homojn de cxi tiu generacio? kaj al kio ili similas?


Ri chiriˈ cˈa chuchiˈ ri raken tek jay riˈ yecˈo qˈuiy yawaˈiˈ ye cotzˈol pan ulef. Yecˈo ye moyiˈ, yecˈo ri ma choj ta yebiyin ruma chi ye cojo y yecˈo ye siquirnek. Y yecˈo cˈa ri jun wi chic ruwech yabil ntoc chique. Y ronojel cˈa quiwech yawaˈiˈ ri yecˈo chiriˈ, can coyoben cˈa chi nisilox ri yaˈ. 	 En tiuj kusxis amaso da malsanuloj, blinduloj, lamuloj, velkintoj, kiuj atendis la ekmovon de la akvo;


Y tek ri nabey ángel xuxupuj ri rutrompeta, can yacˈariˈ tek xka sakboch y cˈo chukaˈ kˈakˈ xolon riqˈui quicˈ ri xcˈak pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Y xa jubaˈ ma pa nicˈaj chare ronojel ri cheˈ xecˈat y queriˈ cˈa chukaˈ ronojel ri kˈayis xecˈat ruma ri kˈakˈ. 	 Kaj la unua trumpetis, kaj farigxis hajlo kaj fajro, miksitaj kun sango, kaj ili estis jxetitaj sur la teron; kaj triono de la tero forbrulis, kaj triono de la arboj forbrulis, kaj la tuta verda herbo forbrulis.


Y qˈuiy cˈa kˈij ri Jesús xucˈutulaˈ riˈ chiquiwech ri junan xeˈel el riqˈui chiriˈ pa Galilea riche (rixin) chi xebe pa Jerusalem. Y yecˈa riyeˈ riˈ ri xetzˈeto y xekˈalajsan ri Jesús chique ri winek. 	 kaj li estis vidata multajn tagojn de tiuj, kiuj venis kun li el Galileo en Jerusalemon, kaj ili nun estas liaj atestantoj cxe la popolo.


Ruma ri pa rutiempo ri Noé, tek can cˈa ma jane tibanatej ta ri nimalaj job, ri winek xaxu (xaxe) wi cˈa chrij ri quiway quicˈuyaˈ benak wi ri cánima. Chukaˈ chi achiˈaˈ chi ixokiˈ can benak cˈa cánima chrij ri quicˈulanen. Y can cˈa que na riˈ yetajin chubanic ri winek chupan ri kˈij tek ri Noé y ri ye aj pa rachoch xeˈoc chupan ri nimalaj barco. 	 CXar kiel dum la tagoj, kiuj estis antaux la diluvo, oni mangxis kaj trinkis, edzigxis kaj edzinigxis, gxis la tago, kiam Noa eniris en la arkeon,


Pero ri winek riˈ xa itzel niquinaˈ chique ri israelitas. Rumariˈ, tek xquitzˈet ri Alejandro y xquinabej chi xa jun israelita, xa jubaˈ ma caˈiˈ horas ri junan xquirek quichiˈ y xquibij: ¡Nim ri Diana ri ka‑dios riyoj aj Efeso! xechaˈ. 	 Sed sciigxinte, ke li estas Judo, cxiuj unuvocxe en la dauxro de cxirkaux du horoj kriadis:Granda estas Artemis de la Efesanoj!


Xa can ruma cˈa chukaˈ riˈ tek riyin xintzˈibaj el ri wuj ri xintek el chiwe, riche (rixin) chi nikˈalajin wi can yixniman tzij. Riyin nwajoˈ cˈa nwetamaj wi riyix can ninimaj tzij, chare ronojel ri nbin chic el chiwe. 	 GXuste por tio mi ja skribis, ke mi vin provu, cxu vi en cxio estas obeemaj.


Wachˈalal, pa ruqˈuisbel nwajoˈ cˈa nbij el chiwe chi can ticˈojeˈ ri quicoten pa tak iwánima, titijaˈ ikˈij chi nichojmirisaj ri icˈaslen, titolaˈ iwiˈ y ticukubalaˈ icˈuˈx chiˈijujunal, xa jun iwech tibanaˈ, y man ta jun oyowal chicojol. Y wi queriˈ niben, ri Dios can xticˈojeˈ iwuqˈui, y xaxu (xaxe wi) cˈa riqˈui Riyaˈ nipe wi ri ajowabel y ri uxlanibel cˈuˈx. 	 Fine, fratoj, adiaux. Perfektigxu, konsoligxu, estu unuanimaj, vivu pace; kaj la Dio de amo kaj paco estos cxe vi.


Y can riqˈui cˈa chukaˈ rucˈayewal yoj benak, kacˈuan el ri ruchiˈ yaˈ, y pa kajquikˈaˈ cˈo wi ca ri Creta. Y tek xbekilaˈ jun lugar ri Utzilaj tak Puertos nibix chare, ri cˈo chukaˈ pa rucuenta ri Creta, xojcˈojeˈ cˈa el chiriˈ. Ri lugar riˈ chunakajal cˈa ri tinamit Lasea cˈo wi. 	 kaj kun malfacileco veturinte preter la marbordo, ni alvenis al loko, nomata Belaj Havenoj, proksime de kiu estas la urbo Lasaja.


Y wi cˈo xcˈatzin wi ri quiquiqˈuel y ri chaj quiche (quixin) ri chicop, ¿cˈa ta cˈa ri ruquiqˈuel ri Cristo chi man ta jun nicˈatzin wi? Ruma ri Jesucristo majun bey xuben ta mac. Y Riyaˈ can riqˈui ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu ri can cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xutzuj (xusuj) riˈ pa camic chuwech ri Dios riche (rixin) chi nuchˈajchˈojsaj ri kánima chare ri mac ri xa camic nucˈom pe chake, riche (rixin) chi queriˈ yojcowin nikaben ri rusamaj ri cˈaslic Dios. 	 kiom pli la sango de Kristo, kiu per la eterna Spirito sin oferis senmakula al Dio, purigos vian konsciencon el malvivaj faroj, por servi al la vivanta Dio?


Ri nitzˈilobisan riche (rixin) ri winek, ma ya ta cˈa ri nutij ka. Xa ya ri itzel ri yepe pa ránima ri nitzˈilobisan riche (rixin). 	 ekzistas nenio, kio, enirante en homon de ekstere, povas lin profani; sed kio eliras el homo, tio profanas la homon.


Y tek ri winek xquinabej el chi xbe ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos, xebe chukaˈ riyeˈ. Y tek ri winek riˈ xeˈapon riqˈui ri Jesús, Riyaˈ jabel xerucˈul y xubij chukaˈ chique achique rubanic ri rajawaren ri Dios. Y chukaˈ xerucˈachojsaj yawaˈiˈ. 	 Sed la homamaso, eksciinte tion, sekvis lin; kaj li akceptis ilin, kaj parolis al ili pri la regno de Dio, kaj tiujn, kiuj bezonis kuracon, li resanigis.


Wi cˈo jun ri ma nrajoˈ ta nuben ri xkabij yan ka chupan re wuj reˈ, can tiyaˈ cˈa rubixic achique chi winek riˈ, y chukaˈ ma ticˈuaj ta iwiˈ riqˈui, riche (rixin) chi queriˈ ruyonil riyaˈ niqˈuix ka. 	 Sed se iu ne obeos al la parolo de cxi tiu nia epistolo, rimarku tiun, kaj ne estu por li kamaradoj, por ke li hontigxu.


Y can cˈa cˈo na cˈa qˈuiy samaj ri xerubanalaˈ ri Ajaf Jesús ri ma ye tzˈibatal ta ca chupan re wuj reˈ. Ruma wi ta can chi jojun ri samaj ri xerubanalaˈ ri Jesús yetzˈibex, nchˈob chi re ruwachˈulef ma nuben ta riche (rixin) chi yeyac ronojel ri wuj ri yetzˈibex wi ri samaj riˈ; ruma can sibilaj wi qˈuiy wuj riˈ. Amén. 	 Estas ankaux multaj aliaj faroj, kiujn Jesuo faris; kaj mi supozas, ke se cxiu el ili estus skribita detale, la tuta mondo ne havus lokon por la skribotaj libroj.


Y tek ri nicˈaj chic discípulos xeˈoka chuchiˈ yaˈ y xeˈel pe ri pa jucuˈ, xquitzˈet cˈa chi cˈo rachek kˈakˈ. Y ri pa rachek kˈakˈ cˈo jun car saˈon ka, y cˈo chukaˈ caxlan wey. 	 Kaj kiam ili eliris sur la teron, ili vidis fajron karban arangxitan tie, kaj fisxon kusxantan sur gxi, kaj panon.


Tek xquicˈaxaj ri xubij ri Demetrio chique, ri achiˈaˈ riˈ xyacatej coyowal. Y can junan cˈa tek xquirek quichiˈ, y xquibij: ¡Nim ri Diana ri ka‑dios riyoj aj Efeso! 	 Auxdinte tion, ili plenigxis de kolero, kaj ekkriis, dirante:Granda estas Artemis de la Efesanoj.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Ma quixxebexot (quixxebeloj) ta pe chuwij. 	 Jesuo respondis kaj diris al ili:Ne murmuru inter vi.


Yacˈa riyit tachˈoboˈ jabel ronojel ri naben. Tacochˈoˈ ri tijoj pokonal ri nipe chawij. Ma cataneˈ ta chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Tabanaˈ cˈa ronojel ri samaj ri yaˈon chawe ruma ri Dios. 	 Sed vi estu sobra en cxio, elportu suferojn, faru la laboron de evangeliisto, plenumu vian servadon.


Riyaˈ ma xupokonaj ta cˈa xuyaˈ ca ri rukˈij rucˈojlen, y xoˈalex ka chuwech re ruwachˈulef. Can xoc cˈa winek achiˈel riyoj; xuben achiˈel jun ti mozo. 	 sed sin malplenigis, alprenante la formon de sklavo, farigxante laux la bildo de homoj;


Ri chˈabel ri xkabij chiwe, ma riche (rixin) ta chi yojtajin chic chubixic chiwe jun bey chi can utz yojicˈul. Ma que ta riˈ. Riyoj ma rajawaxic ta chi nikaben achiˈel niquiben ri nicˈaj chic. Riyeˈ quicˈualon apo wuj ri nubij chupan chi utz yeˈicˈul y chukaˈ niquicˈutuj chic el jun wuj chiwe riyix ri nubij chi quecˈul cuma ri kachˈalal ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit. Yacˈa riyoj ma rajawaxic ta chi queriˈ nikaben. 	 CXu ni denove komencas nin mem rekomendi? aux cxu ni bezonas, kiel iuj, leterojn rekomendajn al vi, aux de vi?


Y ri Jacob xralcˈualaj cˈa ri José ri xoc rachijil ri María. Y ri María riˈ yariˈ ri xalan ri Jesús ri Cristo. 	 kaj al Jakob naskigxis Jozef, edzo de Maria, el kiu estis naskita Jesuo, kiu estas nomata Kristo.


Y xcˈojeˈ na cˈa el jubaˈ ri chiriˈ pan Antioquía. Cˈacˈariˈ xtzolin chic jun bey chucukubaxic quicˈuˈx ri kachˈalal ri yecˈo pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galacia y ri yecˈo chukaˈ pa rucuenta ri Frigia. 	 Kaj pasiginte iom da tempo tie, li foriris, kaj trapasis lauxvice la Galatujan kaj Frigian regionon, fortikigante cxiujn discxiplojn.


Ri yoj winek can cˈo kachukˈaˈ pa quiwiˈ quinojel ri chicop ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, ri aj xicˈ tak chicop, ri cumatz, y chukaˈ pa quiwiˈ ri nicˈaj chic chicop ri yecˈo chupan ri mar. 	 CXar cxiun specon de bestoj kaj birdoj, de rampajxoj kaj enmarajxoj la homa raso al si subigas kaj subigis;


Tek xapon rukˈijul ri nimakˈij, tek ri israelitas niquitij ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui, y tek yecamisex chukaˈ ri tak carneˈl riche (rixin) ri pascua, 	 Kaj venis la tago de macoj, kiam oni devis bucxi la Paskon.


Yacˈariˈ tek riyin ri Juan xinwacˈaxaj cˈa chi cˈo jun nimalaj chˈabel ri xchˈo pe chilaˈ pa rachoch ri Dios y xubij cˈa chique ri wukuˈ ángeles: Quixbiyin jebeˈitixaˈ cˈa pa ruwiˈ ri ruwachˈulef ronojel ri royowal ri Dios ri yecˈo el chupan ri wukuˈ vasos. 	 Kaj mi auxdis grandan vocxon el la templo, dirantan al la sep angxeloj:Iru, kaj elversxu sur la teron la sep pelvojn de la kolero de Dio.


Y wi xtikayaˈ cˈa kˈij chare, can quinojel cˈa ri winek xqueniman riche (rixin). Y tek xtiquinabej pe ri winek romanos, xtoquiwulaj ca ri lokˈolaj jay ri acuchi (achique) nikayaˈ wi rukˈij ri Dios y xkojquiqˈuis ca chukaˈ riyoj ri yojcˈo chupan re ruwachˈulef reˈ, xechaˈ. 	 se ni lasos lin tiel, cxiuj kredos al li, kaj la Romanoj venos kaj forigos nian lokon kaj nian nacion.


Y riyin ri Juan xinbij cˈa chare: Ajaf, Riyit jabel awetaman achique chi winek laˈ, xichaˈ. Y Riyaˈ xubij cˈa chuwe: Yecˈareˈ ri ye elenak chic pe chupan ri nimalaj tijoj pokonal chuwech ri ruwachˈulef, y quichˈajchˈojsan pe quiˈ y quibanon pe sek chare ri quitziak, ruma quichˈajon pe chupan ri ruquiqˈuel ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 Kaj mi diris al li:Mia sinjoro, vi scias. Kaj li diris al mi:CXi tiuj estas la venantoj el la granda afliktado, kaj ili lavis siajn robojn, kaj blankigis ilin en la sango de la SXafido.


Y riyaˈ cˈo cˈa pa rachoch ri jun achi Simón chukaˈ rubiˈ, ri Simón ri aj tzacoy tzˈum, y cˈo rachoch chuchiˈ ri mar. Y yacˈa tek xtoka ri Pedro awuqˈui, xtubij cˈa chawe ri achique rajawaxic chi naben, xchaˈ ri ángel chare ri Cornelio. 	 li gastas cxe unu Simon, tanisto, kies domo estas apud la marbordo.


Ticˈayilaˈ cˈa ri cˈo iwuqˈui y tiyalaˈ chique ri winek ri nicˈatzin quitoˈic. Wi queriˈ niben, xticˈojeˈ jun iyaconobal chilaˈ chicaj ri majun bey xtijar ta, y xticˈojeˈ ibeyomal chupan, beyomel ri majun bey xtiqˈuis ta, ni majun alekˈom xtelekˈan ta, ni ma nichicopir ta chukaˈ. 	 Vendu viajn posedajxojn, kaj donu almozon; faru por vi monujojn, kiuj ne farigxos malnovaj, trezoron ne mankontan en la cxielo, kie sxtelisto ne alproksimigxas kaj tineo ne detruas.


Yatintek cˈa el quiqˈui, riche (rixin) chi riyeˈ nijakatej ri runakˈ tak quiwech, y yeˈel pe chupan ri kˈekuˈm y yecˈojeˈ chupan ri sakil; chukaˈ yeˈel cˈa pe chuxeˈ rutzij ri Satanás y yeˈoc chuxeˈ rutzij ri Dios, riche (rixin) chi niquicˈul ri cuybel quimac, y xtiquicˈul ri herencia ri xtuyaˈ ri Dios chique quinojel ri chˈajchˈoj chic ri quicˈaslen y ye riche (rixin) chic ri Dios, ruma xquicukubaˈ quicˈuˈx wuqˈui, xchaˈ ri Jesús chuwe. 	 por malfermi iliajn okulojn, ke ili sin turnu de mallumo al lumo, kaj de la auxtoritato de Satano al Dio, por ke ili ricevu pardonon de pekoj, kaj heredajxon inter tiuj, kiuj sanktigxis per fido al mi.


Riyin can yichapon cˈa chare jun winek y chukaˈ can ncˈajsaj ruwech tek ma utz ta ri yeruben, ruma can nwajoˈ wi ri winek riˈ. Rumacˈariˈ riyix can riqˈui ronojel iwánima titzolin chic pe icˈuˈx wuqˈui. 	 CXiujn, kiujn mi amas, mi riprocxas kaj punas; estu do fervora, kaj pentu.


Y quecˈariˈ kabanon riyoj tek rubanon ca, yoj achiˈel cˈa ri acˈal ri ma jane nucˈul ta ri herencia. Xojcˈojeˈ chuxeˈ ri costumbres riche (rixin) re ruwachˈulef ri xa ma niquicˈom ta pe colotajic. 	 Tiel ankaux ni, dum ni estis infanoj, estis en sklaveco sub la elementoj de la mondo;


Ri soldados ye tzˈuyul cˈa chiriˈ quichajin apo ri Jesús tek cˈo chuwech ri cruz. 	 kaj ili sidigxis, kaj gardis lin tie.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y queriˈ nikatzˈet chi napon na wi ri kˈij tek chikajujunal xtibekajachaˈ na cuenta chuwech ri Dios. 	 Tial do cxiu el ni respondos al Dio pri si mem.


Y tek rubanon ca, riyaˈ jun amozo ri majun utz xucˈom pe chawe. Yacˈa re wacami jun mozo ri can cˈo utz nucˈom pe chuwe riyin y chawe riyit. 	 kiu estis iam senutila por vi, sed nun estas utila por vi kaj por mi;


Riyix xa caˈiˈ cˈa ipalej, ruma jabel iwetaman nitzuˈ achique nuben ruwech ri caj y jabel chukaˈ iwetaman achique ri nipe xaxu (xaxe wi) riqˈui nitzuˈ achique rubanon re ruwachˈulef. ¿Achique cˈa ruma tek can ma niwetamaj ta chukaˈ achique tiempo re yojcˈo wi wacami? 	 Ho hipokrituloj! vi scias esplori la aspekton de la tero kaj de la cxielo; sed kial vi ne scias esplori cxi tiun tempon?


Y tek riyix isiqˈuin chic re wuj reˈ chiquiwech ri kachˈalal, can tibanaˈ cˈa chi tisiqˈuix chukaˈ chiquiwech ri quiniman chic ri Jesucristo ri nibix iglesia chique ri yecˈo pa tinamit Laodicea. Y queriˈ chukaˈ ri jun chic wuj ri nben el chique riyeˈ, nwajoˈ chi nisiqˈuij chukaˈ riyix. 	 Kaj kiam la epistolo estos legita cxe vi, faru, ke gxi estu legata ankaux en la eklezio en Laodikea; kaj ke vi ankaux legu la epistolon el Laodikea.


Pero can nicˈatzin chi nibanatej na ri ye tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, rumariˈ tek ma rajawaxic ta cˈa chi yepe ri ángeles chinutoˈic, xchaˈ ri Jesús. 	 Sed kiel plenumigxus la Skriboj, ke tiel devas okazi?


Y riyix can xquinikˈalajsaj cˈa chukaˈ chiquiwech ri winek; ruma chi can pa rutiquiribel pe ri yixcˈo pe wuqˈui. 	 kaj vi ankaux atestas, cxar vi estis kun mi de la komenco.


Y can etaman wi chi ri kachˈalal Bernabé y ri Pablo can ye aponak pa tak tijoj pokonal chutzijoxic ri ruchˈabel ri Kajaf Jesucristo. 	 homoj, kiuj riskis siajn vivojn pro la nomo de nia Sinjoro Jesuo Kristo.


Ri nitzˈeto wuche (wixin), can nutzˈet cˈa chukaˈ ri Dios ri yin takayon pe. 	 Kaj kiu vidas min, tiu vidas ankaux Tiun, kiu min sendis.


Queriˈ ri tzˈibatal ca ruma ri Isaías. Ri profeta Isaías, ri achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xubij quereˈ tek xutzˈet yan cˈa rukˈij rucˈojlen ri Ajaf Jesús, y chrij cˈa Riyaˈ chˈonak wi ca. 	 Tion diris Jesaja, cxar li vidis lian gloron kaj parolis pri li.


Ri rucˈajol ri Abraham ri xalex riqˈui ri raj icˈ, xalex achiˈel yeˈalex xabachique acˈalaˈ. Yacˈa ri jun chic rucˈajol ri Abraham ri xalex riqˈui ri kas kitzij chi rixjayil, xalex ruma can ya ri Dios ri tzujuyun (sujuyun) pe chare. 	 Tamen tiu el la sklavino naskigxis laux la karno, sed cxi tiu el la liberulino naskigxis per promeso.


Queriˈ xubij ri Dios chare ri Jesús. Rumariˈ tek ya ri Jesús ri xpaˈeˈ chuwech ri trato ri xuben ri Dios kiqˈui. Y re trato reˈ más utz que chuwech ri xuben quiqˈui ri katiˈt kamamaˈ. 	 Jesuo farigxis garantiulo de des pli bona interligo.


Y ri Pedro cˈanej cˈo wi ca, y rutzekelben el ri Jesús. Y tek ri Jesús xucusex apo pa rachoch ri nimalaj sacerdote, chukaˈ ri Pedro xoc apo chiriˈ chuwajay, y xtzˈuyeˈ cˈa ka chiquicojol ri ye aj chˈameˈy ri yecˈo apo chiriˈ, ri quimekˈon apo quiˈ chuchiˈ kˈakˈ. 	 Kaj Petro malproksime sekvis lin gxis interne de la korto de la cxefpastro; kaj sidis kun la subuloj kaj sin varmigis apud la fajro.


Y ya ri ruchˈabel ri Dios ri xucusaj riche (rixin) chi xukˈalajsaj chiquiwech ri winek chi ri Cristo can cˈo chi xukˈaxaj tijoj pokonal, y tek caminek chic el, xcˈastej cˈa pe. Y ri Pablo xubij cˈa chukaˈ chique ri winek: Ri Jesús ri ntzijoj chiwe riyix, ya cˈa Riyaˈ ri Cristo. 	 klarigante kaj montrante, ke la Kristo devis suferi kaj relevigxi el la mortintoj, kaj dirante:CXi tiu Jesuo, kiun mi predikas al vi, estas la Kristo.


Y ri Felipe xubij cˈa chare ri Jesús: Wi ta nikalokˈ caˈiˈ ciento denario caxlan wey, ma xqueruben ta. Astapeˈ xa ta jubaˈ oc nikayaˈ chique chiquijujunal, xchaˈ. 	 Filipo respondis al li:Panoj por ducent denaroj ne suficxus por ili, por ke cxiu iometon ricevu.


Can quinojel cˈa ri lokˈolaj tak kachˈalal niquitek el rutzil iwech. Pero ri más yeˈajowan chi niquitek el rutzil iwech ye ri yesamej pa rachoch ri César. 	 CXiuj sanktuloj vin salutas, precipe tiuj, kiuj estas el la domanaro de Cezaro.


Y tek ri achiˈaˈ ri xebe chiquicˈamaric ri apóstoles, xeˈoka y ye quicˈamom pe, xebequipabaˈ chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. Y ri nimalaj sacerdote xubij chique ri apóstoles: 	 Kaj oni alkondukis ilin kaj starigis ilin antaux la sinedrio. Kaj la cxefpastro ilin demandis,


Ruma cˈa ri xubij ri Jesús, ye qˈuiy cˈa chique ri can yetzekelben riche (rixin), man chic xquitzekelbej ta. Xa can xetzolin ca. 	 CXe tio multaj el liaj discxiploj iris returne kaj lin ne plu akompanis.


Ri Jesús xubij cˈa el chare ri achi riˈ: Majun achoj chare tatzijoj wi ri xbanatej awuqˈui, xa choj jacˈutuˈ awiˈ chuwech ri sacerdote. Y can tayaˈ cˈa ri ofrenda ri rajawaxic chi nayaˈ, achiˈel nubij chupan ri rutzˈiban ca ri Moisés, riche (rixin) chi queriˈ nakˈalajsaj cˈa awiˈ chiquiwech chi yit chˈajchˈoj chic, xucheˈex el. 	 kaj diris al li:Zorgu, ke vi diru nenion al iu; sed iru, montru vin al la pastro, kaj oferu pro via purigado tion, kion Moseo ordonis, por atesto al ili.


Y ri Jesús xuchop cˈa rubixic jun cˈambel tzij chique ri winek ri ye siqˈuin (oyon) chupan ri waˈin riˈ, ruma xerutzˈet chi ri winek riˈ yequichalaˈ ri nabey tak chˈaquet riche (rixin) chi yetzˈuyeˈ chiriˈ pa mesa. Rumariˈ xubij cˈa chique: 	 Kaj li parolis parabolon al la invititoj, vidinte, kiel ili elektas la cxefajn sidlokojn; li diris al ili:


Cˈacˈariˈ Riyaˈ xucˈut cˈa chukaˈ chiquiwech ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios, chi ri rachoch ri Dios xa can jay riche (rixin) niban wi oración. Rumariˈ Riyaˈ xubij chique ri winek: ¿La ma tzˈibatal ta cˈa ca chupan ri ruchˈabel ri Dios chi ri wachoch, can jay riche (rixin) chi niquiben wi orar quinojel winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef? Yacˈa riyix xa achiˈel jul quiche (quixin) alekˈomaˈ ibanon chare, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj li instruis, kaj diris al ili:CXu ne estas skribite:Mia domo estos nomata domo de pregxo por cxiuj popoloj? Sed vi faris gxin kaverno de rabistoj.


Ye cablajuj cˈa ri xeruchaˈ riche (rixin) chi yerachibilaj y riche (rixin) chukaˈ chi yerutek el chutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios. 	 Kaj li elektis dek du, kiujn ankaux li nomis apostoloj, por ke ili estu kun li, kaj por ke li dissendu ilin por prediki,


Yacˈa riyaˈ xubij chique: Man cˈa tixibij ta iwiˈ. Riyin wetaman chi riyix nicanoj ri ruchˈacul ri Jesús aj Nazaret, ri xcamisex chuwech cruz. Ri ruchˈacul xa man cˈo ta chic waweˈ. Riyaˈ xcˈastej yan el. Titzuˈ ri acuchi (achique) xcˈojeˈ wi. 	 Sed li diris al ili:Ne miregu; vi sercxas Jesuon, la Nazaretanon, la krucumitan:li levigxis; li ne estas cxi tie; jen la loko, kien oni metis lin!


Y riyix mismo iwacˈaxan achique ri nbin riyin, chi xa ma yin ta riyin ri Cristo, riyin xa yin jun takoˈn ri xitak pe nabey chuwech Riyaˈ. 	 Vi mem atestas pri mi, ke mi diris:Mi ne estas la Kristo, sed mi estas sendita antaux li.


Ruma riyix iwetaman chi ri Juan riqˈui yaˈ xeruben wi bautizar ri winek. Yacˈa riyix, pa caˈiˈ oxiˈ kˈij apo, riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu xquixban wi bautizar, xchaˈ ri Jesús. 	 cxar kiel Johano baptis per akvo, vi baptigxos per la Sankta Spirito post ne multe da tagoj.


Riyix ri sibilaj yixinwajoˈ, nbij cˈa chiwe: Wi yecˈo ri yebano pokon chiwe, ma tiyaˈ ta ruqˈuexel chique. Xa tiyaˈ pa rukˈaˈ ri Dios, ruma ya Riyaˈ ri xtiyaˈo rutojbalil ri pokon ri yequibanalaˈ. Can achiˈel ri nubij ri Dios chupan ri tzˈibatal ca: Pa nukˈaˈ riyin cˈo wi riche (rixin) chi nyaˈ rutojbalil pa quiwiˈ ri yemacun, nichaˈ ri Ajaf. 	 Ne vengxu vin, amataj, sed cedu lokon al kolero; cxar estas skribite:CXe Mi estas vengxo, Mi repagos, diras la Sinjoro.


Cˈo chic cˈa jun ri xa xubij pe: Tabanaˈ jun utzil tabij jubaˈ chare ri apatrón chi ma yicowin ta yibe, ruma yecˈo lajuj nuwáquix riche (rixin) samaj xenlokˈ, y rajawaxic chi yentojtobej na. 	 Alia diris:Mi acxetis kvin jugojn da bovoj, kaj mi iras, por ilin provi; mi petas, kalkulu al mi indulgon.


Pero chukaˈ ma can ta xquenimex, ruma chanin xtibekˈalajin pe chiquiwech quinojel, chi riyeˈ xa ye nacanek riqˈui ri quichˈobonic, can achiˈel xbanatej quiqˈui ri Janes y ri Jambres ri ojer ca, chi xkˈalajin pe chi riyeˈ xa ye nacanek. 	 Sed ili ne plu iros antauxen; cxar ilia malsagxeco evidentigxos al cxiuj, kiel ankaux farigxis cxe tiuj.


Ruma chukaˈ riˈ tek riyin can nwajoˈ chi can nbentzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chiwe riyix ri yixcˈo pa Roma. 	 Tial laux mia eblo mi estas fervora prediki la evangelion ankaux al vi, kiuj estas en Romo.


Pero wi can yixnum, más ta utz chi can quixwaˈ pe ri pa tak iwachoch. Riyin nbij ronojel reˈ riche (rixin) chi ma nipe ta rucˈayewal pan iwiˈ. Y cˈo nicˈaj chic tijonic ri cˈo chi nyaˈ chiwe, pero cˈa ya tek xquinapon iwuqˈui, cˈacˈariˈ tek xtinyaˈ ri tijonic riˈ chiwe. 	 Se iu malsatas, li mangxu hejme, por ke via kunvenado ne enkonduku jugxon. Kaj la ceteron mi ordigos, kiam mi venos.


Riyeˈ can yacˈariˈ tek xpe bis pa cánima. Y niquicˈutulaˈ cˈa apo chare ri Jesús: ¿La ma yin ta cami riyin ri xquibano queriˈ? xechaˈ cˈa chiquijujunal. 	 Kaj ili komencis malgxoji, kaj diri al li unu post la alia:CXu eble mi?


Y chupan cˈa ri uxlanibel kˈij riˈ, ri Jesús xel cˈa pe chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios y choj cˈa xbe pa rachoch ri jun rudiscípulo ri Simón rubiˈ. Y chupan cˈa ri kˈij riˈ ri rujiteˈ ri Simón, yawaˈ riqˈui jun nimalaj cˈaten. Y ri yecˈo chiriˈ pa jay xquicˈutuj jun utzil chare ri Jesús chi tucˈachojsaj ri yawaˈ. 	 Kaj levigxinte el la sinagogo, li eniris en la domon de Simon. Kaj la bopatrino de Simon estis tenata de granda febro, kaj ili petis lin pri sxi.


Pero tek xtipe ri itzel achi riˈ, can ya cˈa ri ruchukˈaˈ ri Satanás ri nucusan riche (rixin), rumariˈ qˈuiy ri xquerubanalaˈ; y chukaˈ xquerubanalaˈ milagros riche (rixin) chi xtinimex. Y ri xquerubanalaˈ xaxu (xaxe) wi cˈa riche (rixin) chi yerukˈol ri winek. 	 tiun, kies alveno estas pro la energio de Satano kun cxia potenco kaj kun signoj kaj mensogaj mirindajxoj,


Jun ruˈángel ri Ajaf can chupan cˈa ri hora riˈ xuben cˈa chare ri Herodes chi xka chi jun yabil, ruma chi xa ya riyaˈ ri xucˈul rukˈij y xa ma xuyaˈ ta rukˈij rucˈojlen ri Dios. Ri Herodes xtij cˈa cuma jut, y yariˈ ri xcamisan el. 	 Kaj angxelo de la Eternulo tuj frapis lin, pro tio, ke li ne donis al Dio la gloron; kaj mangxate de vermoj, li senspirigxis.


Y ruma ronojel riˈ tek can cˈo chukaˈ ri xutzuj (xusuj) chake ri sibilaj jabel y nim rejkalen. Y ruma cˈa ri xutzuj (xusuj) chake tek yojcolotej pe chuwech ri etzelal ri cˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef, etzelal ri nibanatej ruma ri itzel tak raynic. Y xutzuj (xusuj) chukaˈ chake chi nujel ri kacˈaslen y can yoj‑oc cˈa achiˈel Riyaˈ. 	 per kiuj li donacis al ni la promesojn karegajn kaj tre grandajn; por ke per ili vi farigxu partoprenantoj en Dia naturo, forsavigxinte el la putreco, kiu estas en la mondo per voluptemo.


Cˈa jubaˈ cˈa quebiyin apo, tek ri Jesús xerutzˈet cˈa ye caˈiˈ chic achiˈaˈ ri cachˈalal quiˈ. Y ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ, ya ri Jacobo y ri Juan ri ye rucˈajol ri jun achi Zebedeo rubiˈ. Riyeˈ can ya cˈa ri pa jucuˈ yesamej wi riqˈui ri Zebedeo ri quitataˈ, yequicˈojoj cˈa ri quiyaˈl chapabel car. Y xpe cˈa ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi niquitzekelbej. 	 Kaj antauxenirinte de tie, li vidis aliajn du fratojn, Jakobon, filon de Zebedeo, kaj Johanon, lian fraton, en la sxipeto kun ilia patro Zebedeo, riparantajn siajn retojn; kaj li vokis ilin.


Y wi cˈo jun xtibin pe chiwe chi achique ruma yixtajin niquir ri ti alaj bur, tibij cˈa ca chare chi nicˈatzin chare ri Ajaf, pero chanin xtorutzolij ca, quixchaˈ ca chare, xeˈucheˈex el ruma ri Jesús. 	 Kaj se iu diros al vi:Kial vi faras tion? respondu:La Sinjoro bezonas gxin; kaj tuj li sendos gxin cxi tien.


¿La ma nikˈax ta cami chiwech ri tzij ri nubij chi ri nutij ka ri winek, xa ma ya ta riˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin)? Ruma ri nutij ka xa chupan nibe wi y cˈacˈariˈ ntel el. 	 CXu vi ne konscias, ke cxio, eniranta en la busxon, pasas en la ventron kaj estas eljxetata en apartan lokon?


Ruma jun winek wi xa caˈiˈ rucˈuˈx tek nucˈutuj chare ri Dios, nikˈalajin chi ma cukul ta rucˈuˈx riqˈui ri ntajin chubanic. 	 duoblanima homo, sxanceligxa en cxiuj siaj vojoj.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique: Ri Sakil can cˈa cˈo na jubaˈ iwuqˈui. Can chupan cˈa ri Sakil riˈ quixbiyin wi, ruloman chi cˈa cˈo na iwuqˈui. Ruma wi ma xtiben ta queriˈ, cˈa tek xtinaˈ, nikˈekumer pe chiwech; y ri xa pa kˈekuˈm nibiyin wi, ma retaman ta acuchi (achique) benak wi. 	 Jesuo do diris al ili:Ankoraux mallongan tempon estas la lumo kun vi. Iradu, dum vi havas la lumon, por ke la mallumo ne venu sur vin; cxar tiu, kiu iradas en mallumo, ne scias, kien li iras.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ re jun cˈambel tzij reˈ chique: ¿Cˈo cami jun moy ri nicowin ta nuyukej jun chic moy y man ta yetzak pa tak jul? 	 Kaj li parolis ankaux al ili parabolon:CXu blindulo povas gvidi blindulon? cxu ne falos ambaux en fosajxon?


Y can queriˈ wi xinben riyin wachˈalal, tek xinapon iwuqˈui. Ma riqˈui ta naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef xintzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe, ni ma riqˈui ta chukaˈ chˈabel ri achiˈel niquicusaj ri nimaˈk tak achiˈaˈ ri qˈuiy quetaman. 	 Kaj mi, fratoj, venante al vi, venis ne kun supereco de parolo aux de sagxeco, proklamante al vi la misteron de Dio.


Riyix can irayin cˈa chi niwetamaj, wi riyin can ya ri Cristo ri nibin pe ri chˈabel chuwe ri nbij chiwe. Wacami can xtitzˈet wi cˈa chi ri Cristo can xtucˈut wi riˈ chiwech riyix wuma riyin, chi Riyaˈ can cˈo wi ruchukˈaˈ riche (rixin) chi nuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ri ye kajnek pa mac. 	 cxar vi sercxas pruvon de tio, ke parolas en mi Kristo, kiu rilate al vi ne estas malforta, sed energias en vi;


Y chupan cˈa ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri rucˈaslen ri winek chuwech re ruwachˈulef, xa achiˈel ri kˈayis. Ruma ri kˈayis nichakiˈj y niqˈuis ka. Y ri rukˈij jun winek, xa xtuben achiˈel nuben rusiˈj jun kˈayis. Ruma ri rusiˈj jun kˈayis xa nitzak el. 	 CXar: CXiu karno estas herbo, Kaj cxiu gxia cxarmo estas kiel kampa floreto. Sekigxas herbo, velkas floreto;


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Can kitzij wi chi ri samaj riche (rixin) chi nitzijox ri ruchˈabel ri Dios, sibilaj nim; yecˈa ri yetzijon ri chˈabel riˈ xa ma ye qˈuiy ta oc. 	 Tiam li diris al siaj discxiploj:La rikolto ja estas abunda, sed la laborantoj estas malmultaj.


Pero astapeˈ ta na chi qˈuiy ri numac riyin, ri Jesucristo xujoyowaj nuwech y xucuy numac riche (rixin) chi xucˈut chiquiwech ri winek chi Riyaˈ sibilaj nicochˈon. Xucuy numac riyin riche (rixin) chi xinoc jun cˈambel naˈoj chiquiwech ri winek ri xqueniman riche (rixin), chi xabachique ta na rubanic ri quimac, xquerucuy riche (rixin) chi niquil ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 tamen pro tiu kauxzo mi ricevis kompaton, por ke en mi, kiel la cxefa, Jesuo Kristo elmontru sian tutan paciencegon, kiel ekzemplo por tiuj, kiuj poste kredos al li por eterna vivo.


Y ri jun ri xiyaˈo pa bis riyin, ma xu (xe) ta cˈa riyin ri xiruyaˈ pa bis, xa can queriˈ chukaˈ xuben jubaˈ chiwe riyix. Xa jubaˈ yichaˈ chiwe ruma ma nwajoˈ ta chi nyaˈ el ruwiˈ ri xbanatej. 	 Sed se iu kauxzis malgxojon, li kauxzis malgxojon ne al mi, sed parte (por ne tro forte vin premi) al vi cxiuj.


Y ri aj ri xa paxnek chic, Riyaˈ ma xtuben ta cˈa chare chi nikˈaj. Chukaˈ jun kˈakˈ ri xa nibuku chic ruma xa nichuptej yan ka, Riyaˈ xtuben chare chi ma xtichuptej ta ka. Y queriˈ xtuben apo, cˈa ya tek xtapon ri kˈij chi Riyaˈ xtuben chi xtichˈacon ri utzilaj rukˈatbel tzij. 	 Kanon rompetitan li ne rompos, Kaj mecxon senfajrigxantan li ne estingos, GXis li elsendos jugxon por venko.


¿Achique ruma tek chiwech riyix chi ri Dios ma nicowin ta yerucˈasoj ri caminakiˈ? 	 Kial oni cxe vi opinias nekredinde, ke Dio levos la mortintojn?


Y ri kachˈalal ri xerachibilaj el ri Pablo, tek yecˈo chic chuchiˈ ri mar, xquicˈuaj cˈa el cˈa pa tinamit Atenas. Y ri kachˈalal riˈ xetzolin cˈa, y xbix pe chique ruma ri Pablo chi ri Silas y ri Timoteo queˈapon yan chanin ri pan Atenas, ruma chiriˈ yeroyobej wi riyaˈ. 	 Kaj la gvidantoj de Pauxlo kondukis lin gxis Ateno, kaj ricevinte komision al Silas kaj Timoteo, ke ili venu al li kiel eble plej rapide, ili foriris.


Y riyoj can xkatzˈet ri Rucˈajol ri Dios, y rumariˈ nikatzijoj chique quinojel ri winek chi can kitzij wi chi ri Katataˈ Dios xutek pe ri Rucˈajol ri Colonel quiche (quixin) quinojel ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Kaj ni vidis kaj atestas, ke la Patro sendis la Filon por esti la Savonto de la mondo.


Rumacˈariˈ majun chic jun ri tucˈusan tzij pan iwiˈ ruma ri nitij o ri nikum. Majun chic cˈa tucˈusan tzij pan iwiˈ ruma ma nichajij ta ri kˈij tek nalex ri icˈ, y ri uxlanibel tak kˈij y nicˈaj chic nimakˈij. 	 Neniu do vin jugxu pri mangxajxo, aux trinkajxo, aux rilate al festo, aux novmonato, aux sabato;


Yin cˈa riyin ri achiˈel juwiˈ uva, y riyix ri rukˈaˈ. Ri can jurayil nicˈojeˈ wuqˈui, y riyin riqˈui riyaˈ, ri rucˈaslen can xtiwachin wi. Ruma ri xa ma xticˈojeˈ ta wuqˈui, majun cˈa ri xticowin ta xtuben. 	 Mi estas la vinberarbo; vi estas la brancxoj; kiu restadas en mi, kaj mi en li, tiu donas multe da frukto; cxar sen mi vi nenion povas fari.


Wachˈalal, riyin ma ntzˈibaj ta cˈa jun cˈacˈacˈ pixaˈ chiwe. Ruma re pixaˈ reˈ xa can cˈo chic ri ojer ca, y re chˈabel reˈ can xiwacˈaxaj yan pe riyix ri pa rutiquiribel tek xinimaj ri Dios. 	 Amataj, al vi mi skribas ne ordonon novan, sed malnovan ordonon, kiun vi havis de la komenco; la malnova ordono estas la vorto, kiun vi auxdis.


Ruma chi riyin nbij cˈa, chi re jun nucˈajol reˈ caminek chic, pero wacami xa achiˈel xcˈastej pe. Rusachon cˈa el riˈ, pero xoka chic kiqˈui, xchaˈ ri tataˈaj. Y yacˈariˈ tek xchapatej ri nimakˈij. 	 cxar cxi tiu mia filo estis mortinta, kaj denove vivas; li estis perdita, kaj estas trovita. Kaj ili komencis esti gajaj.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri Pedro: Re nchˈej re iwaken wacami, ma jane cˈa nikˈax ta chiwech achique ruma tek nben. Pero can xtikˈax cˈa chiwech ri más chkawech apo. 	 Jesuo respondis kaj diris al li:Kion mi faras, vi nun ne scias, sed poste vi komprenos.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: ¿Achique rubanic xtinbij chrij ri rajawaren ri Dios? ¿Y achoj riqˈui njunumaj wi? ¿Y achique ta cami cˈambel tzij ri nikˈalajsan riche (rixin)? 	 Kaj li diris:Al kio ni komparu la regnon de Dio? aux per kia parabolo ni montru gxin?


Jabel cˈa ruwaˈakˈij ruma chi xanimaj ri xubij ri Ajaf chawe, ruma ri acˈal ri xbix chawe chi xtalex awuqˈui, can xtalex na wi. 	 Kaj felicxa estas sxi, kiu kredis, cxar plenumigxos tio, kio estas dirita al sxi de la Eternulo.


Riyin ri Pablo ye wachibilan ri kachˈalal Silvano y ri Timoteo, nikatzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix riche (rixin) ri iglesia pa Tesalónica. Riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo. Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Pauxlo kaj Silvano kaj Timoteo al la eklezio de la Tesalonikanoj en Dio, la Patro, kaj la Sinjoro Jesuo Kristo:Graco al vi kaj paco.


Y can kitzij cˈa re nbij chiwe chi yecˈo cˈa nicˈaj chiwe ri yecˈo waweˈ ri ma xquecom ta na, xquecom pero cˈa ya tek quitzˈeton chic na ca ri rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Sed mi diras al vi certe:Inter la cxi tie starantaj estas iuj, kiuj neniel gustumos morton, antaux ol ili vidos la regnon de Dio.


Man cˈa tiwetzelaj ta jun chique re tak acˈalaˈ reˈ, ruma riyin nbij cˈa chiwe chi ri ángeles ri nichajin quiche (quixin) riyeˈ can quitzuliben apo ri Nataˈ chilaˈ chicaj. 	 Gardu vin, ke vi ne malestimu unu el tiuj malgranduloj; cxar mi diras al vi, ke iliaj angxeloj en la cxielo cxiam rigardas la vizagxon de mia Patro, kiu estas en la cxielo.


Y xitek pa camic ri Jesús ri niyaˈo cˈaslen. Pero ri Dios xuben chare chi xbecˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. Nikabij cˈa quereˈ chiwe ruma riyoj can xkatzˈet wi tek cˈastajnek chic pe. 	 kaj mortigis la Estron de la vivo, kiun Dio relevis el la mortintoj, pri kio ni estas atestantoj.


Y ri Pedro xubij: Jaˈ (je), nuyaˈ. Y tek ri Pedro xapon ri pa jay, nabey ri Jesús xbechˈo pe y xubij chare: Simón Pedro, ¿achique nabij riyit? Ri aj kˈatbel tak tzij chuwech re ruwachˈulef, ¿achoj chare cˈa niquicˈutuj wi ri alcawal o ri impuestos? ¿Chique ri calcˈual ka riyeˈ o chique ri nicˈaj chic ri xa ma ye calcˈual ta? xchaˈ ri Jesús. 	 Li respondis:Jes. Kaj kiam li venis en la domon, Jesuo unue parolis al li, dirante:Kiel sxajnas al vi, Simon? de kiuj prenas la regxoj de la tero imposton aux tributon? de siaj filoj aux de la fremduloj?


Pero ri itzel dragón y ri ye itzel tak ruˈángeles ma xechˈacon ta, y ma xyaˈox (xyaˈ) ta kˈij chique chi xecˈojeˈ chilaˈ chicaj. 	 kaj ne prosperis al ili, kaj ne plu trovigxis ilia loko en la cxielo.


Y yacˈariˈ tek xintzˈet y xinwacˈaxaj chukaˈ chi tiropop benak jun ángel pa runicˈajal ri caj, y can nurek cˈa ruchiˈ chubixic: Juyiˈ oc quiwech, juyiˈ oc quiwech ruma sibilaj rucˈayewal cˈa ri xtiquicˈulwachij ri winek chuwech ri ruwachˈulef, tek xquekˈajan pe ri oxiˈ chic trompetas ri xa yexupux yan cuma ri ángeles, xchaˈ. 	 Kaj mi rigardis, kaj mi auxdis unu aglon, flugantan en meza cxielo, dirantan per granda vocxo:Ve! ve! ve al la logxantoj sur la tero, pro la ceteraj vocxoj trumpetaj de la tri angxeloj ankoraux trumpetontaj!


Rumariˈ can ruraybel wi ri Dios, chi ye junan riqˈui ri Rucˈajol. Y ri Rucˈajol can Dios wi chukaˈ. 	 CXar la Patro bonvolis, ke en li la tuta pleneco logxu;


Y chanin cˈa xbe rutzijol ri Jesús, y rumariˈ ri winek ri yecˈo pa tak tinamit ri yecˈo pe chunakajal ri Galilea, chanin cˈa xquicˈaxaj ri yerubanalaˈ ri Jesús. 	 Kaj tuj la famo pri li disvastigxis cxie en la tutan cxirkauxajxon de Galileo.


Ri chiriˈ chupan ri tinamit riˈ, majun bey cˈa xtikˈekumer ta riche (rixin) chi ntoc akˈaˈ. Y quinojel cˈa ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ, man cˈa xticˈatzin ta chic ri sakil riche (rixin) ri kˈakˈ chique y ma xticˈatzin ta chic ri sakil riche (rixin) ri kˈij chique. Can majun chic. Ruma can ya cˈa ri Ajaf Dios ri xtisakirisan quiche (quixin). Y quinojel cˈa riˈ xquekˈato tzij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Kaj nokto ne plu ekzistos; kaj ili ne bezonas lumon de lampo, nek lumon de suno; cxar Dio, la Sinjoro, lumos al ili; kaj ili regxos por cxiam kaj eterne.


Ye kˈij cˈa riˈ tek ri Jesús elenak pe pa tinamit Nazaret ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Galilea y xapon riqˈui ri Juan. Y Riyaˈ chukaˈ xban cˈa bautizar ruma ri Juan ri pa raken yaˈ Jordán. 	 Kaj en tiuj tagoj Jesuo venis el Nazaret de Galileo, kaj estis baptita de Johano en Jordan.


Queriˈ xuben ri Moisés, ruma riyaˈ xchˈobotej chuwech chi más nim rejkalen ri pokonal ri xtukˈaxaj ruma nucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Cristo, que chuwech ri beyomel ri xtucˈul chiriˈ pa ruwachˈulef Egipto. Ruma riyaˈ can ya wi ri nimalaj rajel ruqˈuexel ri xtucˈul ri rutzuliben chic apo. 	 taksante la riprocxon de Kristo pligranda ricxeco ol la trezoroj Egiptaj, cxar li rigardis al la estonta rekompenco.


Rumacˈariˈ ri Jesús xuchop cˈa rubixic jun cˈambel tzij chiquiwech, y xubij: 	 Kaj li parolis al ili la jenan parabolon, dirante:


Ri ixok riˈ can xralaj wi jun ti cˈajol (alaˈ), y ri ti acˈal riˈ xmaj el chuwech, y xucˈuex chare ri Dios ri tzˈuyul pa lokˈolaj ruchˈacat. Y ya ri ti acˈal riˈ ri xtikˈato tzij riqˈui jun vara ri can chˈichˈ pa quiwiˈ ri tinamit ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef. 	 Kaj sxi naskis filon, viran infanon, kiu regos cxiujn naciojn per fera sceptro; kaj sxia infano estis forkaptita supren al Dio kaj al Lia trono.


Ri Jesucristo majun bey nijalatej ta. Riyaˈ can achiˈel ri iwir, can queriˈ chukaˈ wacami y queriˈ chukaˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Jesuo Kristo estas la sama hieraux, hodiaux, kaj gxis eterneco.


Y ri discípulos xquibij cˈa chare ri Jesús: Yecˈo ri yebin chi yit cˈa riyit ri Juan ri Bautista. Yecˈo nicˈaj chic niquibij chi yit cˈa riyit ri Elías. Yecˈo chukaˈ yebin chi yit cˈa riyit ri Jeremías. Y can yecˈo chukaˈ yebin chi yit jun cˈa chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xechaˈ ri discípulos. 	 Kaj ili diris:Laux iuj:Johano, la Baptisto; laux aliaj:Elija; kaj laux aliaj:Jeremia, aux unu el la profetoj.


Y xcˈojeˈ cˈa jun achi ri can ya ri Dios takayon pe riche (rixin), ri xubiniˈaj Juan. 	 De Dio estis sendita viro, kies nomo estis Johano.


Pero ma riqˈui wi riˈ ri camic xa can xka wi pa quiwiˈ ri winek ruma ri mac. Rumariˈ xa can xuchop yecom ri winek; xuchop pe cˈa riqˈui ri Adán hasta cˈa riqˈui ri Moisés; ri winek xa can xecom wi, astapeˈ ri quimac ma junan ta riqˈui ri mac achiˈel ri xuben ri Adán. Ri Adán xa jun cˈambel naˈoj chkawech chrij ri jun ri cˈo chi xpe y riˈ ya ri Cristo. 	 Sed morto regxis de post Adam gxis Moseo, ecx super tiuj, kiuj ne pekis simile al la transpasxo de Adam, kiu estis la tipo de la venonto.


Can ma junan ta cˈa ri niquichˈob chrij ri Cristo; ruma xa jun wi nubij la jun y jun wi chic nubij la jun. 	 Tiel farigxis pro li malkonsento inter la homamaso.


Rumariˈ tiyaˈ iwiˈ chuxeˈ rutzij ri Dios, y tipabaˈ iwiˈ chuwech ri itzel winek. Y ri itzel winek xtanmej cˈa el chiwech. 	 Submetigxu do al Dio; sed rezistu la diablon, kaj li forkuros de vi.


Ma queˈacˈul ta tzij ri xa ma riqˈui ta ri Dios ye petenak wi, tzij ri xa ye ri rijitaˈk tak ixokiˈ ye tzˈucuyun pe, tzij ri xa quiche (quixin) ri majun quinaˈoj. Riyit xa can tatijaˈ akˈij chi nacˈuaj jun utzilaj cˈaslen ri nika chuwech ri Dios. 	 sed forrifuzu profanajn kaj avinajn fabelojn. Kaj ekzercu vin al pieco;


Y man cˈa ticˈuaj ta yabel irajil, ni man cˈa ticˈuaj ta yaˈl, y man cˈa ticˈuaj ta chukaˈ jun chic cˈulaj ixajab. Ni ma quixpaˈeˈ ta pa tak bey riche (rixin) chi yeˈiyalaˈ ca rutzil tak quiwech ri winek. Xa jic (choj) quixbiyin cˈa acuchi (achique) cˈo chi yixapon wi. 	 Ne portu monujon, nek saketon, nek sxuojn; kaj salutu neniun sur la vojo.


Wachˈalal, wi cˈo cˈa jun ri nibin chi runiman chic ri Dios, y xa majun utzil nuben ta, xa majun cˈa nicˈatzin wi ri nubij chi runiman. Ruma xa ma xtril ta cˈa rucolotajic xaxu (xaxe wi) riqˈui ri nubij chi runiman chic ri Dios. 	 Kia estas la profito, miaj fratoj, se iu diras, ke li havas fidon, sed ne havas farojn? cxu tiu fido povas lin savi?


Riyaˈ can nibiyaj wi cˈa ri pa tak juyuˈ y pa camposanto, nurek ruchiˈ y nusocolaˈ riˈ riqˈui abej. Can chi pakˈij chi chakˈaˈ cˈa ri nubanalaˈ queriˈ ri achi riˈ. 	 Kaj cxiam, nokte kaj tage, inter la tomboj kaj sur la montoj, li kriadis kaj sin trancxis per sxtonoj.


Y ri kachˈalal cˈa ri yecˈo pa Listra y ri pan Iconio sibilaj cˈa jabel yechˈo chrij ri Timoteo. 	 Tiu estis bone atestata de la fratoj en Listra kaj Ikonio.


Y ri Pablo can yacˈariˈ xpaˈeˈ anej, y xuben apo retal riqˈui rukˈaˈ chi majun chic tichˈo, y xuchop cˈa rubixic chique: Tiwacˈaxaj riyix wech aj Israel y chukaˈ riyix ri can nixibij iwiˈ chi yixmacun chuwech ri Dios; tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: 	 Kaj Pauxlo, starigxinte kaj gestinte per la mano, diris: Izraelidoj, kaj vi, kiuj timas Dion, auxskultu.


Xa yacˈa tek xpe ruchukˈaˈ ri kˈij, xemayamoˈ y xechakiˈj ka. Y ruma chi xa ma nej ta benak wi ka ri quicˈamal, rumariˈ xechakiˈj ka chanin. 	 kaj kiam la suno levigxis, ili brulsekigxis, kaj cxar ili ne havis radikon, ili forvelkis.


Jun tinamit xtiyacatej cˈa el chi nberubanaˈ chˈaˈoj riqˈui jun chic tinamit. Yecˈo cˈa chukaˈ nimaˈk tak ruwachˈulef ri xqueyacatej el chi nbequibanaˈ chˈaˈoj quiqˈui nicˈaj chic nimaˈk tak ruwachˈulef. Xquepe silonel xabachique lugar chare re ruwachˈulef y xquepe chukaˈ wayjal y qˈuiy cˈa chukaˈ quiwech chˈaˈoj xquepe chiquicojol ri winek. Y riˈ xa cˈariˈ ri nabey tak tijoj pokonal y xquepe chic cˈa nicˈaj chic quiwech tijoj pokonal. 	 CXar levigxos nacio kontraux nacio, kaj regno kontraux regno; estos tertremoj en diversaj lokoj, kaj estos malsatoj; tio estas komenco de suferoj.


¿Y numatioxij cami chare ri mozo ruma xuben ri xubij chare? Ma que ta riˈ. 	 CXu li dankas la serviston, cxar li faris tion, kio estis ordonita?


Y ri Herodes nubij: ¿Achique cami chi achi riˈ? Ruma qˈuiy yenwacˈaxaj chrij. Pero riyin nbij chi ma ya ta ri Juan ri Bautista, ruma ri Juan yin cˈa riyin xitako rutzaqˈuixic rujolon (ruwiˈ), xchaˈ. Y ri Herodes nucanolaˈ cˈa achique nuben, ruma nrajoˈ nutzˈet ruwech ri Jesús. 	 Kaj Herodo diris:Johanon mi senkapigis, sed kiu estas cxi tiu, pri kiu mi auxdas tiajn aferojn? Kaj li deziris vidi lin.


Y can yacˈariˈ tek xintzˈet jun ángel paˈel pa ruwiˈ ri kˈij. Ri ángel cˈa riˈ can nurek ruchiˈ chubixic chique ri aj xicˈ tak chicop ri yebiyaj chicaj: Quixam pe. Timoloˈ pe iwiˈ, ruma ri Dios nuyaˈ cˈa jun nimalaj waˈin chiwe. 	 Kaj mi vidis unu angxelon, starantan en la suno; kaj li ekkriis per granda vocxo, dirante al cxiuj birdoj, kiuj flugas en meza cxielo:Venu, kolektigxu al la granda festeno de Dio;


Y rumariˈ ri Dios xuyaˈ jucˈulaj ruxicˈ ri ixok riˈ y can achiˈel quixicˈ ri xic ri sibilaj ye nimaˈk, riche (rixin) chi queriˈ nicowin nixicˈan y nanmej el chuwech ri itzel cumatz y napon cˈa pa desierto, ri lugar ri chojmirisan chic ruma ri Dios riche (rixin) chi chiriˈ nilix wi ri ixok riˈ oxiˈ junaˈ riqˈui nicˈaj. 	 Kaj al la virino estis donitaj la du flugiloj de la granda aglo, por ke sxi flugu en la dezerton, sur sian lokon, kie sxi estas nutrata tempon kaj tempojn kaj duontempon, for de la vizagxo de la serpento.


Y tek ri Zacarías nitzijon cˈa ri ángel riqˈui, ri winek ri ye oyobeyon riche (rixin) ri chuwajay el, niquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa ruma tek xa ma ntel ta pe chupan ri lokˈolaj rachoch ri Dios? 	 Kaj la popolo atendis Zehxarjan, kaj miris pro lia restado en la sanktejo.


Can quixcochˈon cˈa. Achiˈel xquiben ri profetas ri xecˈojeˈ ojer ca, ri xerutek pe ri Ajaf ri xekˈalajsan ri ruchˈabel, can xquicochˈolaˈ cˈa ri tijoj pokonal. Y queriˈ chukaˈ tibanaˈ riyix wachˈalal. 	 Prenu, fratoj, kiel ekzemplon de suferado kaj pacienco, la profetojn, kiuj parolis en la nomo de la Sinjoro.


Cˈacˈariˈ, can ya ri chicop ri xcˈojeˈ ojer ca ri majun chic tzˈeton ta, yacˈariˈ ri xtoc ri ruwakxak aj kˈatbel tzij. Riyaˈ can junan wi cˈa runaˈoj quiqˈui ri wukuˈ itzel aj kˈatbel tak tzij ri ye tzaknek chic. Chukaˈ riyaˈ xtukˈet tzij, y cˈacˈariˈ xtibe pa kˈakˈ. 	 Kaj la besto, kiu ekzistis kaj ne ekzistas, estas ankaux oka, kaj estas el la sep; kaj gxi iras en pereon.


Can cukul wi cˈa kacˈuˈx riqˈui ri cˈacˈacˈ trato chi ma xtiqˈuis ta ka rukˈij, y rumariˈ can ma nikewaj ta rukˈalajsaxic chique ri winek. 	 Havante do tian esperon, ni uzas grandan liberecon de parolo,


Can ya wi cˈa reˈ nibanatej ri tzˈibatal ca ruma ri profeta Isaías, ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Y quecˈareˈ ri rutzˈiban ca riyaˈ: Riyix xtiwacˈaxaj y ma xtikˈax ta chiwech ri xtiwacˈaxaj. Riyix xtitzuˈ y xa ma xtiyaˈ ta cˈa pa cuenta ri nitzuˈ. 	 Kaj por ili plenumigxis tiu profetajxo de Jesaja, kiu diras: Auxdante, vi auxdos, sed ne komprenos; Kaj vidante, vi vidos, sed ne rimarkos;


Riyin nbij chi riyix can isiqˈuin chukaˈ ri tzˈibatal chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, chi ri sacerdotes can yesamej wi pa rachoch ri Dios chupan ri uxlanibel kˈij y riyeˈ ma mac ta ri niquiben. 	 Kaj cxu vi ne legis en la legxo, kiel en sabato la pastroj en la templo profanas la sabaton kaj estas senkulpaj?


Y xubij chukaˈ: Xtincuy ri quimac y ma xtoka ta chic chinucˈuˈx ri itzel ri yequibanalaˈ. 	 Kaj iliajn pekojn kaj malbonajxojn Mi ne plu rememoros.


Ri Dios xojruchaˈ y ya Riyaˈ ri xbano chake chi majun chic kamac yojrutzˈet. Y wi queriˈ chic rubanon chake, ¿la cˈo ta cami jun ri yojtzujun (yojsujun) chuwech Riyaˈ chi riyoj ma utz ta ri kacˈaslen? Majun. 	 Kiu akuzos la elektitojn de Dio? Dio estas la justiganto;


Can achiˈel rubanon ri kachˈacul, cˈo rukˈaˈ, cˈo raken, cˈo runakˈ ruwech, pero xaxu (xaxe wi) jun quibanon quinojel. Ye qˈuiy pero xa jun chˈaculaj. Quecˈariˈ chukaˈ kabanon riqˈui ri Cristo, astapeˈ yoj qˈuiy ri cukul kacˈuˈx riqˈui pero xa jun cˈa kabanon riqˈui. 	 CXar kiel la korpo estas unu, kaj havas multajn membrojn, kaj cxiuj membroj de la korpo, estante multaj, estas unu korpo; tiel same ankaux estas Kristo.


Ruma astapeˈ ri Cristo xqˈuis ruchukˈaˈ ri ruchˈacul tek xcom chuwech ri cruz, pero re wacami qˈues ruma ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios. Y quecˈariˈ kabanic riyoj, can majun wi kachukˈaˈ can achiˈel xuben ri ruchˈacul ri Cristo tek xcom, ruma xa jun chic kabanon riqˈui Riyaˈ. Pero wacami can yoj qˈues ruma ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios y can cˈo chic ri ruchukˈaˈ ri Dios kiqˈui riche (rixin) chi xtikaben cˈa achique ri rucˈamon chi nikaben chicojol. 	 cxar li estis krucumita pro malforto, tamen li vivas per la potenco de Dio. CXar ni ankaux estas malfortaj kune kun li, sed ni vivos kune kun li per la potenco de Dio rilate al vi.


Y quecˈariˈ, cˈo ri yecˈo nabeyel ri xquecanaj cˈa pa ruqˈuisbel. Y cˈo ri yecˈo pa ruqˈuisbel ri xquecˈojeˈ pa nabey, ruma ye qˈuiy ri ye siqˈuin (oyon), xa yacˈa ri ma ye qˈuiy ta ri ye chaˈon, xchaˈ ri Jesús. 	 Tiel la lastaj estos unuaj, kaj la unuaj estos lastaj.


Wacami cˈa, ri rucˈamon chi niben riyix ya ri ticˈuaj jun cˈaslen utz can achiˈel nubij ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo. Wi xquinapon iwuqˈui, que ta riˈ yixtajin chubanic xquixbenwilaˈ riqˈui ri icˈaslen, y wi ma xquinapon ta, xtinwacˈaxaj ta cˈa chiwij, chi can cof yix paˈel chupan ruchˈabel ri Cristo, chi can ta junan iwech ibanon. Xtinwacˈaxaj ta cˈa chukaˈ chiwij chi can itijon ikˈij chi itoˈon iwiˈ chiˈiwonojel chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Sed via vivmaniero nur estu inda je la evangelio de Kristo, por ke, cxu mi alvenos kaj vin vidos, aux forestos, mi auxdu pri viaj aferoj, ke vi fortike staras unuspirite, kunbatalantaj unuanime por la fido de la evangelio,


Y ri Bernabé xbe cˈa pa tinamit Tarso, chucanoxic ri Saulo. Y tek xril pe, xucˈom cˈa pe pan Antioquía. 	 Kaj li iris al Tarso, por sercxi Sauxlon;


Tek ri Jesús xapon pa jay, ri caˈiˈ moyiˈ xeˈapon cˈa chukaˈ riqˈui. Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Can ninimaj cˈa riyix chi riyin yicowin nben chiwe chi yixtzuˈun? xchaˈ chique. Y ri caˈiˈ moyiˈ riˈ xquibij: Jaˈ (je) Ajaf, nikanimaj, xechaˈ chare. 	 Kaj kiam li venis en la domon, la blinduloj alvenis al li, kaj Jesuo diris al ili:CXu vi kredas, ke mi povas fari cxi tion? Ili diris al li:Jes, Sinjoro.


Ri achi xubij chique: Ri jun achi ri Jesús rubiˈ xuben jubaˈ ti chˈabek y yariˈ ri xuquil chrij ri runakˈ nuwech, y cˈacˈariˈ xubij chuwe: Cabiyin y jachˈajaˈ ri runakˈ awech chupan ri atinibel ri Siloé rubiˈ. Y riyin can xibe wi y xinchˈej ri runakˈ nuwech y yacˈariˈ tek xitzuˈun. 	 Li respondis kaj diris:La homo, nomata Jesuo, faris koton kaj sxmiris miajn okulojn, kaj diris al mi:Iru al SXiloahx, kaj vin lavu; kaj mi iris, kaj lavis min, kaj mi ricevis vidpovon.


Y wacami riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, can quixcˈojeˈ cˈa riqˈui ri Jesucristo. Riche (rixin) chi tek xtipe chic jun bey, can cukul ta apo kacˈuˈx riqˈui. Y man ta xkojqˈuixbitej el chuwech tek xtapon ri kˈij riˈ. 	 Kaj nun, infanetoj, restu en li; por ke, se li elmontrigxos, ni havu kuragxon, kaj ne hontu antaux li cxe lia alveno.


Achiˈel xa pa tak a las nueve ri nimakˈaˈ riˈ, riyaˈ xel chic el jun bey y xerutzˈet cˈa chi chiriˈ pa cˈaybel yecˈo mozos ri ma quilon ta quisamaj. 	 Kaj elirinte cxirkaux la tria horo, li vidis aliajn starantajn senokupe sur la placo;


Riche (rixin) chi queriˈ can nikˈalajin wi chi riyix yix ralcˈual ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj. Ruma Riyaˈ can utz wi cˈa pa quiwiˈ quinojel. Riyaˈ nuben pe chi ri kˈij nitzuˈun pe pa quiwiˈ ri winek ye utz y pa quiwiˈ ri winek ri xa ye itzel; y chukaˈ nuyaˈ pe job pa quiwiˈ ri winek ri choj quicˈaslen y pa quiwiˈ ri ma choj ta quicˈaslen. 	 por ke vi estu filoj de via Patro, kiu estas en la cxielo; cxar Li levas Sian sunon sur la malbonulojn kaj bonulojn, kaj sendas pluvon sur la justulojn kaj la maljustulojn.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij cˈa chique ri ye rachˈalal: Riyin ma jane napon ta ri kˈij riche (rixin) chi yibe. Yacˈa riyix utz chi xabachique hora yixbe. 	 Jesuo do diris al ili:Mia tempo ankoraux ne venis; sed via tempo cxiam estas preta.


Y tek queriˈ cˈa xtiban chiwe cuma ri winek, yacˈariˈ tek xquixcowin xquinikˈalajsaj chiquiwech. 	 Tio farigxos por vi atesto.


Can queriˈ cˈa chukaˈ ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj, can ma ruraybel ta cˈa Riyaˈ chi nisach ta ca jun chique re tak acˈalaˈ reˈ. 	 Tiel same ne estas la volo de via Patro, kiu estas en la cxielo, ke unu el cxi tiuj malgranduloj pereu.


Y riyaˈ xbe cˈa riqˈui ri Pilato ri aj kˈatbel tzij y xberucˈutuj ri ruchˈacul ri Jesús chare, riche (rixin) chi numuk. 	 irinte al Pilato, petis la korpon de Jesuo.


Yacˈa riyin nbij chi jun ixok malcaˈn xa más ta utz chi man ta nicˈuleˈ chic jun bey; ruma más quicoten chare riyaˈ wi nicˈojeˈ ruyonil. Y riyin nchˈob chi queriˈ chukaˈ nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri cˈo wuqˈui. 	 Sed laux mia opinio sxi estas pli felicxa, se sxi restas samstate; kaj mi opinias, ke mi ankaux havas la Spiriton de Dio.


Queriˈ nubij chupan ri ye tzˈibatal ca cuma ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. Y tek ri ye katiˈt kamamaˈ xebiyin ri pa jun desierto, can quicˈuan cˈa ri rachoch ri Dios banon riqˈui tziek, y chiriˈ cˈa nukˈalajsaj wi riˈ ri Dios chiquiwech. Ri rachoch ri Dios riˈ, can achiˈel cˈa ri xrajoˈ ri Dios, can queriˈ rubanic xban chare, ruma ri Dios can xucˈut wi chuwech ri Moisés ri rubanic nrajoˈ chi niban chare. 	 Kun niaj patroj en la dezerto estis la tabernaklo de atesto, kiel ordonis Tiu, kiu parolis al Moseo, ke li konstruu gxin laux la modelo, kiun li vidis.


Y tek ri achi cˈo chic pa samaj nijopin ijaˈtz, cˈo cˈa jubaˈ chare ri ijaˈtz riˈ xa pa bey xka wi. Y xepe cˈa ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, xquitij el ri ijaˈtz riˈ. 	 kaj dum li semis, iuj semoj falis apud la vojo, kaj la birdoj venis kaj formangxis ilin.


Chukaˈ can rubanon chake konojel ri yojcˈo chuwech re ruwachˈulef chi xa riqˈui jun winek yoj petenak wi, y katalun kiˈ chuwech re ruwachˈulef re yojcˈo wi y rubin chukaˈ chic ri quitiempo re karuwachˈulef y ri mojones riche (rixin) ri kalugar. 	 kaj el unu origino Li faris cxiujn naciojn de la homoj, por logxi sur la tuta suprajxo de la tero, difininte ordigitajn epokojn kaj la limojn de iliaj logxejoj;


Y xquibij cˈa chique ri ye chajinel: Riyix xaxu (xaxe) wi cˈa tibij chi ya tek yix warnek yacˈariˈ tek xeˈapon ri ye rudiscípulos ri Jesús pa kˈekuˈm y xquelekˈaj el ri ruchˈacul. 	 dirante:Diru:Liaj discxiploj venis nokte, kaj forsxtelis lin, dum ni dormis.


Riyaˈ xbiyin chic cˈa apo jubaˈ y cˈacˈariˈ xxuqueˈ ka y xukasaj ka riˈ cˈa pan ulef y xuben cˈa orar. Y xucˈutuj cˈa chare ri Dios chi xa ta cˈo modo, choj ta nikˈax el ri hora riˈ, chi man ta nukˈaxaj ri tijoj pokonal. 	 Kaj irinte iom antauxen, li falis sur la teron, kaj pregxis, ke, se povas esti, la horo pasu for de li.


Y yacˈariˈ tek ri Tomás xubij cˈa chare ri Jesús: Can yit cˈa riyit ri Wajaf, can yit cˈa riyit ri nu‑Dios, xchaˈ. 	 Tomaso respondis al li kaj diris:Mia Sinjoro kaj mia Dio.


Yacˈa ri Jesús can jun Sacerdote ri majun bey xtijalatej ta ruma Riyaˈ can jurayil chi cˈo rucˈaslen. 	 sed cxi tiu, pro sia eterna dauxrado, havas sian pastrecon nesxangxebla.


Y ri winek ri aj chiriˈ pa Malta, can utz quinaˈoj xquiben kiqˈui ruma xquibox jun kˈakˈ. Cˈacˈariˈ xojquisiqˈuij (xojcoyoj) konojel riche (rixin) chi nikamekˈ kiˈ chuchiˈ ri kˈakˈ, ruma cˈo tef y ntajin job. 	 Kaj la barbaroj montris al ni neordinaran bonecon; cxar ili ekbruligis fajron kaj akceptis nin cxiujn pro la tiama pluvo kaj pro la malvarmeco.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can kitzij nbij chiwe, chi xabachique winek ri ruyaˈon ca rachoch, ruyaˈon ca ruteˈ rutataˈ, rachˈalal, rixjayil o ralcˈual, riche (rixin) chi nuben samaj riche (rixin) ri rajawaren ri Dios, can xtucˈul cˈa rajel ruqˈuexel. 	 Kaj li diris al ili:Vere mi diras al vi:Estas neniu, kiu forlasis domon aux edzinon aux fratojn aux gepatrojn aux infanojn pro la regno de Dio,


Pero ri Jesús xubij: Ri utzilaj tak chˈabel ri yencˈut riyin, can ya ri yin takayon pe ri chilabeyon pe chuwe. Reˈ ma wuche (wixin) ta cˈa riyin. 	 Jesuo respondis al ili kaj diris:Mia instruado estas ne mia, sed Ties, kiu min sendis.


Y yacˈariˈ tek riyin xintzˈet chic cˈa jun ángel, ri can cˈo ruchukˈaˈ y ruchapon cˈa pe rukajen chicaj tek xintzˈet. Cˈo pa jun sutzˈ, y cˈo jun xcokˈaˈ pa ruwiˈ. Xintzˈet cˈa chukaˈ chi ri rupalej ri ángel riˈ can achiˈel cˈa nitzuˈun ri kˈij. Y ri raken achiˈel ruxak tak kˈakˈ. 	 Kaj mi vidis alian fortan angxelon, malsuprenirantan el la cxielo, vestitan per nubo; kaj la cxielarko estis super lia kapo, kaj lia vizagxo estis kiel la suno, kaj liaj piedoj kiel kolonoj el fajro;


Pero ma ya ta cˈa ri rey David ri xbano ri jay riˈ. Xa cˈa ya na ri Salomón ri rucˈajol cˈa ri rey David, ri xbano ri rachoch ri Dios. 	 Sed Salomono konstruis por Li domon.


Ruma ri uchukˈaˈ ri nikacusaj riyoj riche (rixin) chi nikaben chˈaˈoj riqˈui ri itzel, ma kachukˈaˈ ta riyoj, xa can riqˈui ri Dios petenak wi ri nimalaj uchukˈaˈ riˈ ri can nicowin wi nukasaj ri nimaˈk itzel tak naˈoj ri yeruyaˈ ri itzel pa quijolon ri winek. 	 (cxar la iloj de nia militado estas ne lauxkarnaj, sed potencaj antaux Dio por la dejxetado de fortikajxoj);


Ri winek cˈa ri yekˈax el riqˈui ri Jesús, niquisiloj apo quijolon (quiwiˈ) chuwech, y cˈo chukaˈ pokon tak chˈabel ri yequibilaˈ ca chare, ruma can ma niquinimaj ta chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. 	 Kaj la preterpasantoj insultis lin, balancante la kapon,


Ruma kacˈaxan cˈa chi nubilaˈ chi ri Jesús aj Nazaret xtuwulaj re rachoch ri Dios, y chi xtujel el ronojel ri rubin ca ri Moisés ri nicˈatzin chi nikaben, xechaˈ. 	 cxar ni auxdis lin diri, ke cxi tiu Jesuo, la Nazaretano, detruos cxi tiun lokon, kaj sxangxos la kutimojn, kiujn Moseo transdonis al ni.


Y quinojel majun bey cˈa quitzˈeton ta chi nibanatej ta quereˈ. Rumariˈ ma niquil ta cˈa achique niquichˈob, y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa ruma quereˈ nibanatej? xechaˈ nicˈaj. 	 Kaj cxiuj konfuzigxis kaj embarasigxis, dirante unu al alia:Kion cxi tio signifas?


Riyoj cˈa ri iglesia can nikanimaj nikatakej ri Cristo. Y quecˈariˈ rucˈamon chi niben riyix ixokiˈ ri cˈo iwachijlal, can queˈinimaj queˈitakej ri iwachijlal riqˈui ronojel ri yeˈibanalaˈ. 	 Sed kiel la eklezio sin submetas al Kristo, tiel ankaux edzinoj al edzoj en cxio.


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chare ri Pedro: Riyin can kitzij cˈa nbij chawe, chi wacami chupan re akˈaˈ reˈ, cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ, tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Jesuo diris al li:Vere mi diras al vi, ke en cxi tiu nokto, antaux ol krios koko, vi trifoje malkonfesos min.


Tek tzˈaket chic ruwuk kˈij ri kojcˈojeˈ wi chiriˈ, xkachojmirisaj kiˈ riche (rixin) chi yojbe. Y quinojel ri kachˈalal cachibilan ri quixjaylal y ri calcˈual, xojbequijachaˈ cˈa ca chuchiˈ ri mar. Y ri chiriˈ ri chuchiˈ yaˈ, xojxuqueˈ ka y xkaben orar. 	 Kaj pasiginte la tagojn, ni eliris kaj ekvojagxis; kaj ili cxiuj kune kun edzinoj kaj infanoj akompanis nin gxis ekster la urbo; kaj genuigxinte sur la marbordo, ni pregxis;


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri Pedro: Riyin can kitzij cˈa nbij chawe, chi wacami chupan re jun akˈaˈ reˈ, cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ pa rucamul, tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj Jesuo diris al li:Vere mi diras al vi, ke hodiaux en cxi tiu nokto, antaux ol dufoje krios koko, vi trifoje malkonfesos min.


Ri Ajaf xa can nipe na wi. Y ma rumestan ta, man achiˈel ta niquichˈob ri nicˈaj chic, chi sibilaj qˈuiy tiempo tikˈax y majun rutzijol chi nipe. Ma que ta riˈ. Xa ruma chi can sibilaj yoj rucochˈon, y ma nrajoˈ ta chi cˈo ta jun ri nicom chupan ri rumac. Rumariˈ can cˈa ruyaˈon na kˈij chique ri winek riche (rixin) chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui. 	 La Sinjoro ne malrapidas pri la promeso, kiel iuj malrapidecon kalkulas; sed paciencas al vi, volante, ne ke iuj pereu, sed ke cxiuj venu al pento.


Y ri achi chajinel xucˈutuj cˈa kˈakˈ. Y tek rucˈuan chic ri kˈakˈ riˈ, junanin (anibel) cˈa xoc apo ri pa cárcel, pero can nibarbot (nibaybot) ruma ruxibin riˈ. Y ri achi chajinel riˈ xbexuqueˈ cˈa chiquiwech ri Pablo y ri Silas. 	 Kaj veniginte lumilon, li ensaltis, kaj, tremante de timo, klinigxis antaux Pauxlo kaj Silas,


Y xabachique cˈa ri utz yixrutzˈet ruma wuqˈui riyin ri Cristo yixcˈo wi, astapeˈ xa jun vaso raxyaˈ ri nuyaˈ chiwe, can kitzij cˈa nbij chiwe chi can cˈo rajel ruqˈuexel ri xtucˈul. 	 CXar kiu donos al vi trinki tason da akvo, pro tio, ke vi apartenas al Kristo, vere mi diras al vi, tiu neniel perdos sian rekompencon.


Yacˈa tek cˈo ri Zacarías chiriˈ ntajin nuporoj ri pon, yacˈariˈ tek xucˈut riˈ jun ángel riche (rixin) ri Ajaf Dios chuwech. Y ri ángel riˈ xpaˈeˈ chunakajal ri altar ri niporox wi ri pon. Pa rajquikˈaˈ ri altar xpaˈeˈ wi. 	 Kaj aperis antaux li angxelo de la Eternulo, staranta dekstre de la altaro de incensado.


Y chiriˈ pa jun ruchiˈ ri rachoch ri Dios ri Jabel Oc Nitzuˈun niquibij chare, ronojel cˈa kˈij cˈo ri yebeyaˈo ca jun achi cojo chiriˈ. Ri jun achi riˈ can pa ralaxic cˈa pe tek ma nicowin ta nibiyin y nucˈutuj cˈa ca limosna chique ri winek ri yeˈoc apo chiriˈ. 	 Kaj unu viro, lama de la patrina ventro, estis portata; oni lin metis cxiutage apud tiu pordego de la templo, kiu estas nomata La Bela, por ke li petu pri almozoj la enirantojn en la templon;


Y ye qˈuiy cˈa winek ri xetzˈeto riche (rixin), chi nibiyin y nuyaˈ rukˈij ri Dios ri achi riˈ. 	 Kaj la tuta popolo vidis lin piedirantan kaj lauxdantan Dion;


Y queriˈ chukaˈ ri ixokiˈ nicˈatzin chi niquicˈuaj jun utzilaj cˈaslen chiquiwech ri winek. Y chukaˈ man ta yekˈaban tzij. Ixokiˈ ri can ta ye choj riqˈui ri quicˈaslen, ri can niquichˈob jabel ri niquiben, y can niquiben ta ri samaj ri nibix chique ri cˈo chi niquiben. 	 Virinoj ankaux devas esti seriozaj, ne kalumniantoj, sobraj, fidelaj pri cxio.


Jabel ruwaquikˈij ri can ninum y nicˈat cánima chrij ri chojmilaj cˈaslen riqˈui ri Dios, ruma ri Dios xtuben cˈa chique chi xtichˈuchˈuˈ ka ri cánima. 	 Felicxaj estas tiuj, kiuj malsatas kaj soifas justecon, cxar ili satigxos.


Y riyin ri Ajaf xtinben cˈa queriˈ chare, riche (rixin) chi queriˈ ri nicˈaj chic winek yinquicanoj ta cˈa riyin ri Ajaf. Xa can quinojel ri winek ri ma ye israelitas ta ri natan chic nubiˈ pa quiwiˈ, que ta riˈ xtiquiben. 	 Por ke strebu al la Eternulo la ceteraj homoj Kaj cxiuj nacioj, inter kiuj estas proklamata Mia nomo, Diras la Eternulo,


Ruma cˈa chi ri Adán ma xunimaj ta ri xbix chare ruma ri Dios, rumariˈ quinojel winek xeˈoc aj maquiˈ. Yacˈa ri Jesucristo can xunimaj wi rutzij ri Dios, y rumariˈ tek sibilaj ye qˈuiy ri niban chique chi majun quimac yetzˈetetej ruma ri Dios. 	 CXar kiel per la malobeo de unu la multaj farigxis pekuloj, tiel per la obeo de unu la multaj farigxos justaj.


Pero ma riqˈui wi chi queriˈ xbix chare, ri Jesús can majun cˈa chˈabel ri xubij. Y ri Pilato xumey, ruma majun bey rutzˈeton ta chi cˈo ta jun winek ri que ta riˈ nuben. 	 Sed Jesuo ankoraux nenion respondis, tiel ke Pilato miris.


Riyin xa can cˈo wi chi nchop el nubey re wacami, ri chuaˈk y ri cabij. Cˈo chi pa tinamit Jerusalem xquicamisex wi, ruma chi ri profetas ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, majun bey ri xquecamisex ta pa jun chic tinamit. 	 Sed mi devas iradi hodiaux kaj morgaux kaj postmorgaux, cxar ne povas esti, ke profeto pereos ekster Jerusalem.


Y ri winek riˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa ri nika chuwech ri Dios chi nikaben riche (rixin) chi queriˈ nikaben ri nrajoˈ Riyaˈ? xechaˈ. 	 Ili do diris al li:Kiel ni agu, por ke ni faru la farojn de Dio?


Y wi xaxu (xaxe wi) ri iwachˈalal yeˈikˈetelaˈ tek niyaˈ rutzil quiwech, ¿achique ta chic cˈa ri más rejkalen ri yixtajin chubanic riyix? Majun. Ruma ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios can queriˈ chukaˈ niquiben riyeˈ. 	 Kaj se vi salutas nur sole viajn fratojn, kion ekstran vi faras? cxu ne tion saman faras ecx la nacianoj?


Tek ri Jesús xubij ronojel reˈ, ri aj tzˈibaˈ y ri fariseos sibilaj xpe coyowal. Y rumacˈariˈ riyeˈ ronojel cˈa niquicˈutuj apo chare ri Jesús xaxu (xaxe) wi riche (rixin) chi niquinek. 	 Kaj kiam li eliris el tie, la skribistoj kaj la Fariseoj atakis lin insiste, kaj instigis lin paroli pri multaj aferoj;


Ronojel cˈa ri niben, tibanaˈ pa rubiˈ ri Ajaf Jesús. Y ronojel ri nibij, tibij pa rubiˈ Riyaˈ. Y ma quixtaneˈ ta chi yixmatioxin chare ri Katataˈ Dios. Xaxu (xaxe wi) ruma ri Jesús tek yixcowin yixmatioxin chare ri Dios. 	 Kaj kion ajn vi faras per vorto aux ago, faru cxion en la nomo de la Sinjoro Jesuo, dankante Dion, la Patron, per li.


Y ri Pilato ri aj kˈatbel tzij, cˈo cˈa jun tzij ri xutzˈibaj el chuwech jun tzˈalan ri xcˈojeˈ pa ruwiˈ ri cruz. Ri tzij cˈa ri cˈo el chuwech ri tzˈalan nubij cˈa: JESUS AJ NAZARET, QUI‑REY RI ISRAELITAS, nichaˈ. 	 Kaj Pilato ankaux skribis titolon, kaj surmetis gxin sur la krucon. Kaj estis skribite:JESUO NAZARETA, LA REGXO DE LA JUDOJ.


Y ri nimalaj sacerdote y quinojel ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij jabel quetaman, ruma can ye riyeˈ ri xeyaˈo el wuj pa nukˈaˈ, riche (rixin) chi nbenjachaˈ pa quikˈaˈ ri kachˈalal aj Israel ri yecˈo pa tinamit Damasco. Y tzˈibatal el chuwech ri wuj riˈ chi yaˈon el kˈatbel tzij pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yibe chiquichapic ri winek ri yetzekelben ri Jesucristo, riche (rixin) chi queriˈ ye ximon yencˈom pe waweˈ pa Jerusalem, y cˈacˈariˈ yenyaˈ cˈa pa tijoj pokonal. 	 Kiel ankaux atestas pri mi la cxefpastro kaj la tuta pliagxularo, de kiuj mi ankaux ricevis leterojn por la fratoj, kaj iris al Damasko, por konduki tiujn, kiuj tie estis, katenitajn al Jerusalem, por punigxi.


Y ri achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri israelitas xquibij chare ri Jesús: Riyoj ma yatkaqˈuek ta chi abej ruma jun utzilaj samaj. Riyoj yatkaqˈuek chi abej ruma nabij chi yit junan riqˈui ri Dios. Ruma jun achi ri nibin queriˈ, xa nuyokˈ rubiˈ ri Dios, xechaˈ. 	 La Judoj respondis:Ne pro bona faro ni volas sxtonmortigi vin, sed pro blasfemo, kaj cxar vi, estante homo, pretendas esti Dio.


Pero ri ixok aj Samaria xubij cˈa chare ri Jesús: Riyit yit jun israelita, ¿y achique ruma tek nacˈutuj ayaˈ chuwe riyin, ri xa yin jun aj Samaria? xchaˈ ri ixok. Riyaˈ xubij queriˈ ruma chi ri ye israelitas y ri ye aj Samaria ma yechˈaben ta quiˈ (yechˈo ta chiquiwech). 	 La Samarianino do diris al li:Kiel vi, estante Judo, petas trinki de mi, kiu estas Samarianino? (CXar la Judoj ne interrilatas kun la Samarianoj.)


Tijonel, ri Moisés can rutzˈiban wi cˈa ca chake chi tek jun achi nicom el y majun ralcˈual nicˈojeˈ ca riqˈui ri rixjayil, can jun cˈa rachˈalal ri achi riˈ cˈo chi nicˈuleˈ riqˈui ri ixok ri xmalcanij ca, riche (rixin) chi queriˈ yecˈojeˈ ta ralcˈual riqˈui ri ixok riˈ. Y ri nabey ti cˈajol (alaˈ) ri nalex ntoc ralcˈual ri caminek chic el. 	 Majstro, Moseo skribis por ni:Se ies frato mortos kaj postlasos edzinon kaj ne lasos infanon, la frato de la mortinto prenu lian edzinon kaj naskigu idaron al sia frato.


Chukaˈ yecˈo nicˈaj chicojol ri ma nicajoˈ ta niquiyaˈ ca ri chˈabel ri niquicˈut ri winek ri nibix nicolaítas chique. Y ri itzel tak chˈabel riˈ, xa can ma yeka ta chinuwech riyin. 	 Kaj vi ankaux havas sekvantojn de la instruo de la Nikolaitoj tiel same.


Re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe, ma ye riche (rixin) ta chic cˈa re ruwachˈulef, achiˈel riyin. Riyin ma yin riche (rixin) ta chukaˈ re ruwachˈulef. 	 Ili ne estas el la mondo, kiel mi ne estas el la mondo.


Y can yecˈo kachˈalal aj Cesarea ri xekachibilaj el. Y chiquicojol riyeˈ benak cˈa jun kachˈalal ri aj Chipre, ri Mnasón rubiˈ. Riyaˈ cˈo yan cˈa chic tiempo runiman pe ri Ajaf Jesús, y cˈo jun rachoch pa tinamit Jerusalem ri xojbecˈojeˈ wi. 	 Kaj iris ankaux kun ni kelkaj el la discxiploj el Cezarea, kunkondukante Mnasonon, Kipranon, unuatempan discxiplon, cxe kiu ni devis logxadi.


Ri ruwachˈulef y ri caj can xqueˈajel cˈa, achiˈel niban chare jun tziek ri xa ma utz ta chic. Y can xqueˈabot wi cˈa el; yacˈa riyit majun bey xcajalatej ta. Majun bey xtiqˈuis ta ri acˈaslen. 	 Kiel veston Vi ilin sxangxos, kaj ili sxangxigxos. Sed Vi restas la sama, Kaj Viaj jaroj ne finigxos.


Y quecˈareˈ ri chˈabel ri xerubij ri pa ruˈoración: Nataˈ Dios, Nataˈ Dios, wetaman chi riyit yacowin naben ronojel. Tabanaˈ cˈa chi man ta nkˈaxaj re jun tijoj pokonal reˈ. Pero ma taben ta cˈa ri xa nuraybel riyin. Tabanaˈ ri araybel riyit, xchaˈ. 	 Kaj li diris:Aba, Patro, cxio estas ebla cxe Vi:forportu de mi cxi tiun kalikon; tamen estu ne tio, kion mi volas, sed kion Vi volas.


Y ma queˈimestaj ta ri ye tzˈapel pa tak cárcel. Tinaˈ kˈaxon pa tak iwánima, achiˈel ta xa can yix tzˈapel chukaˈ riyix pa cárcel. Y chukaˈ ma queˈimestaj ta ri banon chique chi yecˈo pa tijoj pokonal. Ruma riyix iwetaman achique riˈ ri tijoj pokonal. 	 Memoru la katenitojn, kvazaux vi ankaux estus katenitaj, kaj la suferantojn, cxar vi ankaux estas en la korpo.


Y xepe ri discípulos xquicˈasoj cˈa ri Jesús y xquibij chare: ¡Ajaf! ¡Ajaf! Kojacoloˈ cˈa. Wacami yojcom, xechaˈ chare. 	 Kaj ili venis, kaj vekis lin, dirante:Sinjoro, savu; ni pereas.


Yacˈa tek xka ka ri kˈij, xpe ri rajaf ri ulef ri ticon ruwech riqˈui uva, xubij cˈa chare ri ucˈuey quiche (quixin) ri rumozos: Queˈasiqˈuij (queˈawoyoj) pe quinojel ri mozos y queˈatojoˈ el. Nabey cˈa queˈasiqˈuij (queˈawoyoj) pe ri mozos ri xeˈoka pa ruqˈuisbel, y yecˈa ri mozos ri xeˈoka pa nabey yeriˈ ri xqueruqˈuisbej ca, xchaˈ riyaˈ. 	 Kaj kiam vesperigxis, la sinjoro de la vinberejo diris al sia administranto:Alvoku la laboristojn, kaj donu al ili la salajron, komencante de la lastaj gxis la unuaj.


riche (rixin) chi queriˈ ri Jesús nukˈet tzij pan iwiˈ riyix, ri yix riy rumam ca ri Jacob. Y ri rukˈatbel tzij can riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, majun bey chic xtitaneˈ ta, xchaˈ ri ángel chare ri María. 	 kaj li regxos super la domo de Jakob eterne, kaj lia regno ne havos finon.


Chupan cˈa ri kˈij riˈ ri Jesús ye rachibilan ri ye rudiscípulos xel el pa jay y xbetzˈuyeˈ chuchiˈ ri choy. 	 En tiu tago Jesuo eliris el la domo kaj sidigxis apud la maro.


Pero wi cˈo jun ri xa man cˈo ta ronojel reˈ riqˈui, ri winek riˈ xa achiˈel jun moy o xa achiˈel jun ri ma nej ta nitzuˈun wi. Ruma ri winek riˈ xa ma ninatej ta chic chare chi ye chˈajchˈojsan chic el ronojel ri rumac ri ye rubanon pe ojer ca. 	 CXar tiu, al kiu mankas tiuj ecoj, estas blinda, miopa, forgesinte la forpurigon el siaj antauxaj pekoj.


Y chukaˈ xquinquijech el pa quikˈaˈ winek ri xa ma ye israelitas ta. Y ri winek riˈ xquetzeˈen chuwij, xquinquichˈey y cˈacˈariˈ xquinquibajij chuwech jun cruz riche (rixin) chi yinquicamisaj. Pero pa rox kˈij xquicˈastej cˈa pe, xchaˈ ri Jesús. 	 kaj transdonos lin al la nacianoj, por moki kaj skurgxi kaj krucumi; kaj la trian tagon li relevigxos.


Queriˈ nben ruma nwajoˈ cˈa ncˈasoj jun raybel quiqˈui ri wech aj Israel riche (rixin) chi yecˈo ta chique riyeˈ ri xquecolotej; ruma can niquitzˈet cˈa ri nusamaj chicojol riyix ri ma yix israelitas ta. 	 se nur mi iel povos jxaluzigi tiujn, kiuj estas mia karno, kaj savi kelkajn el ili.


Ruma qˈuiy nimaˈk tak utzil ri rubanon pe chuwe Riyaˈ, ri can nicowin wi nuben ronojel. Y ri rubiˈ Riyaˈ can lokˈolaj wi. 	 CXar la Potenculo faris al mi grandajxojn, Kaj sankta estas Lia nomo.


Y ri Neri, rucˈajol ca jun chic achi Melqui rubiˈ, y ri Melqui rucˈajol ca ri Adi, y ri Adi rucˈajol ca ri Cosam, y ri Cosam rucˈajol ca ri Elmodam, y ri Elmodam rucˈajol ca ri Er. 	 de Melhxi, de Adi, de Kosam, de Elmodam, de Er,


Y chukaˈ ma utz ta chi choj yeˈoc ca diáconos. Nabey cˈo chi nitzˈetetej wi utz ri quicˈaslen. Y wi majun tzij nibix ta chiquij, cˈacˈariˈ queˈoc cˈa chupan ri samaj riˈ. 	 Kaj tiuj ankaux estu unue provitaj; poste ili servu kiel diakonoj, se ili estos neriprocxeblaj.


¿Ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek xojapon chatzˈetic ruma yit yawaˈ? ¿Y ajan (jampeˈ) cˈa chukaˈ riˈ tek xojapon chatzˈetic ruma yitcˈo pa cárcel? xquechaˈ riyeˈ. 	 Kaj kiam ni vidis vin malsana aux en malliberejo, kaj venis al vi?


Tek ri achi riˈ nril cˈa ca jun perla sibilaj jabel y nicˈayix, junanin (anibel) nitzolin y nucˈayij ronojel ri cˈo riqˈui, cˈacˈariˈ nibe chulokˈic ri perla riˈ. 	 kaj trovinte unu multevaloran perlon, li iris kaj vendis cxion, kion li posedis, kaj acxetis gxin.


Y ri Jesús xerutzˈet cˈa chi ri rudiscípulos ye cosnek chic y ma yecowin ta niquiben chare ri jucuˈ chi nibiyin chiquiwech, ruma ri cakˈikˈ nupaxij riˈ chuwech ri jucuˈ y nutzolij cˈa. Y tek xa ruchapon cˈa pe rusekeric, ri Jesús petenak cˈa chraken pa ruwiˈ ri choy, y nrajoˈ cˈa nikˈax el chiquiwech. 	 Kaj vidante ilin laborantaj en malfacila remado, cxar la vento estis kontrauxa al ili, cxirkaux la kvara gardoparto de la nokto li venis al ili, irante sur la maro, kaj li volis preterpasi ilin;


Y yacˈariˈ tek riyin ri Juan xinwacˈaxaj chi cˈo jun ri nichˈo pe riqˈui ri altar, y nubij cˈa: Can kitzij wi chi riyit Ajaf Dios, ri can cˈo ronojel uchukˈaˈ pan akˈaˈ riche (rixin) chi yacowin naben ronojel, can nikˈalajin wi cˈa chi can kitzij y can choj wi yakˈato tzij. 	 Kaj mi auxdis la altaron dirantan:Vere, ho Dio, la Sinjoro, la Plejpotenca, veraj kaj justaj estas Viaj jugxoj.


Y chanin cˈa xbe rutzijol ri Jesús. Rumariˈ ri winek ri yecˈo pa tak lugar ri yecˈo pe chunakajal ri tinamit Capernaum, xquicˈaxaj chukaˈ ri yerubanalaˈ ri Jesús. 	 Kaj famo pri li eliris al cxiu loko de la tuta cxirkauxajxo.


Tek rubanon ca, yoj caminek chupan ri mac. Yacˈa re wacami ma yoj que ta chic riˈ, ruma kacˈuan chic jun cˈacˈacˈ kacˈaslen. Rumariˈ tikajachaˈ cˈa kiˈ pa rukˈaˈ ri Dios riche (rixin) chi nikaben ri nrajoˈ Riyaˈ, riche (rixin) chi ri kakˈaˈ kaken yeˈucusex ruma ri Dios chubanic ri ruchojmilal. Y ma tikayaˈ ta kˈij chi ntoc ri mac kiqˈui, riche (rixin) chi ri kakˈaˈ kaken ma quekucusaj ta chubanic ri mac. 	 ankaux ne prezentu viajn membrojn iloj de maljusteco al peko, sed prezentu vin al Dio vivantoj el la mortintoj, kaj viajn membrojn iloj de justeco por Dio.


Achiˈel chrij ri tiˈij, riyoj cukul kacˈuˈx chi utz nikatij ronojel, yacˈa ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Cristo, cukul quicˈuˈx chi xaxu (xaxe) wi ri ichaj ri utz yequitij. 	 Unu homo kredas, ke li povas cxion mangxi; sed alia, estante malforta, mangxas legomojn.


Y can queriˈ chukaˈ niquiben ri soldados. Yetzeˈen apo chrij ri Jesús. Yejel apo riqˈui y xquitzuj (xquisuj) jun chˈomilaj ruyaˈal uva chare. 	 Kaj sxercis pri li ankaux la soldatoj, venante al li kaj proponante al li vinagron,


Y ri Jesús xubij chukaˈ el chique: Tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij, ri winek quiche (quixin) ri tinamit ri ma xtiquicˈul ta ri ruchˈabel ri Dios ri nibij riyix chique, más cˈa xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ riyeˈ, que chuwech ri tinamit Sodoma. 	 Mi diras al vi:Estos pli elporteble en tiu tago por Sodom, ol por tiu urbo.


Y tek riyaˈ xutzˈet cˈa pe ri Jesús, cˈanej cˈa cˈo wi, pero junanin (anibel) cˈa xpe y xoxuqueˈ chuwech. 	 Kaj, vidinte Jesuon el malproksime, li kuris kaj adorklinigxis al li;


Y tek ri Dios xuben cˈa chi ri Jesús ri Rucˈajol xbecˈastej pe, chicojol cˈa riyix xutek wi nabey. Riyaˈ xrajoˈ cˈa xuyaˈ ca ri rutzil chicojol, ri jun utzil chi nuben chiwe chiˈijujunal chi niyaˈ ca rubanic ri mac. 	 Al vi unue Dio, relevinte Sian Servanton, sendis lin, por vin beni, deturnante cxiun el vi for de liaj pekoj.


Y wi cˈo jun kachˈalal ri nibin chi riyaˈ can yatajnek wi chare chi nukˈalajsaj ri nibix chare ruma ri Dios, y chukaˈ nubij chi can ucˈuan wi ruma ri Lokˈolaj Espíritu, ri kachˈalal riˈ can xtubij chukaˈ chi ri pixaˈ ri xinbij riyin chiwe, can riqˈui wi ri Ajaf Dios xwinakir wi pe. 	 Se iu sxajnas al si esti profeto aux lauxspirita, li sciigxu pri tio, kion mi skribas al vi, ke gxi estas la ordono de la Sinjoro.


Y yecˈo cˈa achiˈaˈ fariseos ri xquibij: Ri achi riˈ, ri Jesús rubiˈ, ma riqˈui ta ri Dios petenak wi; ruma ma nuchajij ta ri uxlanibel kˈij, yechaˈ. Pero yecˈo cˈa nicˈaj chic fariseos ri xquibij: ¿Can nicowin ta cami yeruben milagros jun achi aj mac, achiˈel xuben riqˈui ri achi moy? yechaˈ. Ri achiˈaˈ fariseos riˈ ma junan ta cˈa ri niquichˈob chrij ri Jesús. 	 Unuj do el la Fariseoj diris:CXi tiu homo ne estas de Dio, cxar li ne observas la sabaton. Aliaj diris:Kiel povas homo pekulo fari tiajn signojn? Kaj malkonsento estis inter ili.


Y riyix teˈej tataˈaj, ma tikˈax ta ruwiˈ ri niben chique ri iwalcˈual. Ma utz ta cˈa ri niben wi nikˈax ruwiˈ niben chique y rumariˈ ri iwalcˈual nipe coyowal chiwe. Xa can queˈiqˈuiytisaj cˈa riqˈui ri nubij ri ruchˈabel ri Ajaf, y tek nicˈatzin tiyaˈ jun ti quixcˈaˈy. 	 Kaj patroj, ne kolerigu viajn infanojn; sed nutradu ilin en la disciplino kaj admono de la Sinjoro.


Astapeˈ riyeˈ can cachˈalal ri Jesús, pero xa man cˈa niquinimaj ta. 	 CXar liaj fratoj mem ne kredis al li.


Tek ri Jesús xtaneˈ chi tzij ri ruchapon rubixic chiquiwech ri winek, Riyaˈ xbe pa tinamit Capernaum. 	 Fininte cxiujn siajn dirojn en la oreloj de la popolo, li eniris en Kapernaumon.


Y ri cajiˈ riˈ, cˈo waktek quixicˈ chiquijujunal, y can nojnek wi cˈa ri quij y ri ruxeˈ tak quixicˈ riqˈui ri runakˈ tak quiwech. Y chi pakˈij chi chakˈaˈ niquiyaˈ rukˈij ri Dios, y niquibij: Lokˈolaj, lokˈolaj, lokˈolaj wi ri Ajaf. Dios ri can cˈo uchukˈaˈ pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel. Riyaˈ can cˈo wi pe ri pa rutiquiribel, cˈo re wacami, y xticˈojeˈ chukaˈ re xtibe kˈij xtibe sek, yechaˈ cˈa. 	 Kaj la kvar kreitajxoj, havantaj po ses flugiloj, estas cxirkauxe kaj interne plenaj de okuloj; kaj pauxzon ili ne havas tage kaj nokte, dirante:Sankta, sankta, sankta, estas Dio, la Sinjoro, la Plejpotenca, la estanta kaj estinta kaj venonta.


Ri Jesús xubij cˈa chique: Jix cˈa. Y can yacˈariˈ tek ri itzel tak espíritu xeˈel el y xebeˈoc quiqˈui ri ak. Y quinojel ri ak riˈ xquichop anin (anibel) pa xulan, chuwech jun juyuˈ xulan ruwech y choj xebeka cˈa pa choy. Can quinojel cˈa ri ak riˈ xecom pa yaˈ. 	 Kaj li diris al ili:Iru. Kaj elirinte, ili foriris en la porkojn; kaj jen kuris la tuta grego malsupren de la krutajxo en la maron, kaj pereis en la akvoj.


Yichˈo iwuqˈui riyix ri cˈo inaˈoj, tichˈoboˈ jabel ri xinbij, y cˈacˈariˈ tibij chuwe wi kitzij o xa ma kitzij ta ri xinbij. 	 Mi parolas kiel al sagxuloj; vi jugxu tion, kion mi diras.


Ri David xbe cˈa chucanoxic wey chiriˈ pa rachoch ri Dios, y can ya ri lokˈolaj tak caxlan wey ri xbejach pe chare. Riyaˈ xutij ri lokˈolaj tak caxlan wey riˈ y xuyaˈ chukaˈ chique ri ye benak riqˈui. Pero ma riqˈui wi riˈ, ma mac ta ri xquiben, astapeˈ ri caxlan wey riˈ xaxu (xaxe wi) ri sacerdotes yetijo. 	 ke li eniris en la domon de Dio, kaj mangxis la panojn de propono, kiujn mangxi ne estis permesate al li, nek al liaj kunuloj, sed nur al la pastroj?


Y ri discípulos xebe na wi. Xebe ri pa tak aldeas riche (rixin) chi xbequitzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y xequicˈachojsaj chukaˈ yawaˈiˈ ronojel ri acuchi (achique) xekˈax wi. 	 Kaj ili, foririnte, trairis la vilagxojn, cxie predikante la evangelion kaj sanigante.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri ye rudiscípulos: Ma tinek ta, xa tiyaˈ ca. Y xpe ri Jesús xuchop ri ruxquin ri mozo riˈ y xucˈachojsaj ca. 	 Sed Jesuo responde diris:Permesu tiom. Kaj li tusxis lian orelon kaj sanigis lin.


Y majun winek ri nutzij ta jun kˈakˈ y cˈacˈariˈ nuyaˈ ta acuchi (achique) ri ma nikˈalajin ta pe, o nuyaˈ ta chuxeˈ jun almul. Ri winek ri nutzij jun kˈakˈ, can cˈo rucˈojlibel ri acuchi (achique) nuyaˈ wi riche (rixin) chi queriˈ niquitzˈet quibey ri yeˈoc apo pa jay. 	 Kiam oni ekbruligis lampon, oni metas gxin ne en kasxejon, nek sub grenmezurilon, sed sur la lampingon, por ke la enirantoj povu vidi la lumon.


Xpe ri Jesús y xuchop cˈa rujachic ri caxlan wey chiquiwech, y can queriˈ chukaˈ xuben riqˈui ri car. Xujachalaˈ cˈa chiquiwech, riche (rixin) chi yewaˈ. 	 Jesuo venis kaj prenis la panon kaj donis al ili, kaj tiel same la fisxon.


Tek rubanon ca ronojel riˈ nim rejkalen chinuwech riyin. Pero tek xkˈax chinuwech chi xa ma nucˈom ta pe colotajic chuwe, can xinyaˈ ca ronojel riˈ riche (rixin) chi xinnimaj ri Cristo. 	 Sed kio estis al mi gajno, tion mi rigardis kiel malgajnon pro Kristo.


Y riqˈui jubaˈ riyix nichˈob: Riyoj rucˈamon chi nikanimirisaj kiˈ, ruma yecˈo rukˈaˈ ri cheˈ ri xejokˈ el, riche (rixin) chi riyoj xojtic ca pa quiqˈuexel. 	 Vi do diros:Brancxoj estis derompitaj, por ke mi estu engreftita.


Queriˈ chukaˈ majun ri ewan ca, ri man ta xtibekˈalajin pe. Y chukaˈ can majun ri tzˈapin ca rij, ri xa man ta xtibekˈalajin pe y ntel pe chuwasakil. 	 CXar nenio estas kasxita krom por tio, ke gxi estu malkasxita; nek io estas sekreta krom por tio, ke gxi estu aperigita.


Y ri Pablo y ri rachibil xquiyaˈ cˈa ca ri tinamit Pafos. Xeˈoc cˈa el chupan jun barco riche (rixin) chi xebe pa tinamit Perge ri cˈo pa rucuenta ri Panfilia. Yacˈa ri Juan xeruyaˈ ca ri rachibil y xtzolin pa Jerusalem. 	 Sed Pauxlo kaj liaj akompanantoj eksxipiris de Pafos kaj venis al Perga en Pamfilio; kaj Johano forlasis ilin kaj reiris al Jerusalem.


Y can que wi cˈa riˈ xcˈulwachitej, ri kˈij can xeruporoj ri winek, y ma riqˈui wi riˈ ri winek can ma xubij ta jubaˈ ri cánima chi xtzolin ta pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios riche (rixin) chi xquiyaˈ ta rukˈij rucˈojlen. Pa ruqˈuexel chi que ta riˈ xquiben, xa xquiyokˈ ri rubiˈ ri Dios, Dios ri takayon pe ri rucˈayewal. 	 Kaj la homoj brulvundigxis per granda varmego, kaj ili blasfemis la nomon de Dio, kiu havas auxtoritaton sur tiuj plagoj; kaj ili ne pentis, por doni al Li gloron.


Quecˈariˈ ri yoj oconek chic ruchˈacul ri Cristo. Can yoj rutzˈakat cˈa chic ri chˈaculaj riˈ. 	 Vi do estas la korpo de Kristo, kaj membroj en gxi, cxiu laux sia parto.


Riyeˈ ma xtiquijoyowaj ta quiwech ri nicˈaj chic winek, ni ma xquecuyun ta. Xa xtiquikˈabaj tzij chiquij ri nicˈaj chic. Ma niquikˈil ta quiˈ chubanic ri mac, nikˈax ruwiˈ ri etzelal xtiquiben chique xabachique winek. Can xtiquetzelaj wi ri utz. 	 neparencamaj, nepacigeblaj, kalumniemaj, nesinregantaj, malmildaj, ne bonamantaj,


Y xubij cˈa chique: Can tzˈibatal wi ca, chi riyin ri Cristo cˈo chi nkˈaxaj tijoj pokonal, y chi can yicom na wi, y pa rox kˈij yicˈastej pe, 	 kaj li diris al ili:Tiel estas skribite, ke la Kristo devas suferi, kaj levigxi el la mortintoj la trian tagon;


Ri winek riˈ can niquiben chi achiˈel ma quetaman ta ri xuben ri Dios ojer ca tek ri Dios xubij chi ticˈojeˈ ri caj, y xubij chukaˈ chi tel pe ri ruwachˈulef pa yaˈ. Y reˈ can nucˈut wi cˈa chkawech chi re ruwachˈulef pa yaˈ cˈo wi. 	 CXar ili volonte forgesas, ke cxielo ekzistis de antikve, kaj tero kunmetita el akvo kaj meze de akvo, laux la vorto de Dio;


Y xerelesaj pe chiriˈ pa kˈatbel tzij. 	 Kaj li forpelis ilin de la tribunala segxo.


Yacˈa tek ri rey Herodes xracˈaxaj cˈa riˈ, xubij: Ri Jesús xa ya ri Juan ri Bautista ri xintek rutzaqˈuixic rujolon (ruwiˈ), ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Sed, tion auxdinte, Herodo diris:Johano, kiun mi senkapigis, levigxis.


Yacˈa ri Dios rubanon cˈa chake riyoj ri kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Jesucristo achiˈel jun cimiento ri cof cˈo, y tzˈibatajnek jun tzij chuwech ri nubij: Ri Ajaf retaman quiwech ri ye riche (rixin) chic Riyaˈ. Y chukaˈ nubij chi queˈel pe chupan ri etzelal quinojel ri yeyaˈo rukˈij ri rubiˈ ri Ajaf. 	 Tamen la firma fundamento de Dio staras, havante la jenan sigelon:La Sinjoro konas tiujn, kiuj estas liaj, kaj:Foriru de maljusteco cxiu, kiu nomas la nomon de la Sinjoro.


Y xucˈuex cˈa apo ri cˈajol chuwech ri Jesús. Pero tek ri itzel espíritu xutzˈet ri Jesús, riqˈui ruchukˈaˈ xuyicaj ri cˈajol y xuchˈakij pan ulef. Y ri cˈajol nubolkotilaˈ cˈa riˈ y niwoko ruchub (rucˈaxej) pa ruchiˈ. 	 Kaj ili venigis lin al li; kaj vidinte lin, tuj la spirito konvulsiigis lin, kaj li falis teren kaj ruligxis sxauxmanta.