Xpe ri Jesús xubij cˈa apo chique: Ticˈakaˈ ka ri yaˈl chapabel car re quereˈ pa rajquikˈaˈ ri jucuˈ y can yecˈo cˈa car xqueˈichop, xchaˈ. Y ri discípulos can yacˈariˈ xquiqˈuek ka ri yaˈl chapabel car pa yaˈ. Y can ma yecowin ta chic niquelesaj pe ri yaˈl pa yaˈ, ruma can sibilaj ye qˈuiy car ri xquiyaˈ pe quiˈ. 	 Kaj li diris al ili:JXetu la reton cxe la dekstra flanko de la sxipo, kaj vi trovos. Ili do gxin eljxetis; kaj pro la multeco de la fisxoj ili ne plu povis gxin treni.


Y tek niben cˈa orar, can man ta jun ri nikˈato ri iˈoración. Ruma wi xa cˈo ta jun ri cˈo jun pokon rubanon chiwe, ticuyuˈ. Y queriˈ ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj xquixrucuy chukaˈ riyix riqˈui ri imac ri yeˈibanalaˈ chuwech. 	 Kaj kiam vi staras pregxante, pardonu, se vi havas ion kontraux iu; por ke ankaux via Patro, kiu estas en la cxielo, pardonu al vi viajn erarojn.


Y quinojel cˈa ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, xquimey tek xquitzˈet ri xuben ri Jesús, y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa rubanic ri ruchukˈaˈ ri ruchˈabel re achi reˈ? Ruma ri ruchˈabel can nucˈut cˈa chi Riyaˈ can cˈo kˈatbel tzij pa rukˈaˈ. Ri itzel tak espíritu can niquinimaj rutzij y yeˈel el, yechaˈ cˈa ka chiquiwech. 	 Kaj falis miro sur cxiujn, kaj ili kunparoladis inter si, dirante:Kia vorto estas cxi tio? cxar kun auxtoritato kaj potenco li ordonas al la malpuraj spiritoj, kaj ili eliras.


¿Achique cˈa ntel wi chi tzij reˈ tek xubij: Xquinicanoj y ma xquiniwil ta, y ri acuchi (achique) xquibecˈojeˈ wi riyin, ma xquixcowin ta xquixapon riyix? yechaˈ cˈa. 	 Kia diro estas tio, kion li diris:Vi min sercxos kaj ne trovos, kaj:Kie mi estas, vi ne povas tien veni?


Y yacˈa tek ri Saulo xapon pa tinamit Jerusalem, xrajoˈ cˈa chi xcˈojeˈ ka quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ. Pero riyeˈ ma xcajoˈ ta, ruma ma can ta cukul quicˈuˈx chi ri Saulo jalatajnek chic ri rucˈaslen y jun ri can runiman chic ri Jesús. 	 Kaj kiam li venis en Jerusalemon, li provis aligxi al la discxiploj; kaj cxiuj lin timis, ne kredante, ke li estas discxiplo.


Y tek ya xa napon ri kˈij riche (rixin) chi nibanatej ri rutzujun (rusujun) ri Dios chare ri Abraham, ri can xubij chare chi can nuben wi, ri tinamit Israel can benak cˈa pa nim y ye qˈuiyirnek ri winek chiriˈ pan Egipto. 	 Sed kiam alproksimigxis la tempo de la promeso, kiun Dio jxuris al Abraham, la popolo diskreskis kaj multigxis en Egiptujo,


Can pa ruqˈuiyal ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri xticˈul, ruma jabel iwetaman ruwech ri Dios y ri Kajaf Jesús. 	 Graco al vi kaj paco pligrandigxu en sciado pri Dio, kaj pri Jesuo, nia Sinjoro;


Y can yacˈariˈ tek ri camic y ri lugar acuchi (achique) xecˈojeˈ wi ri caminakiˈ, xecˈak chupan ri nimalaj kˈakˈ ri can achiˈel jun choy ri ntajin nicˈat. Yacˈareˈ ri rucaˈn camic. 	 Kaj la morto kaj Hades estis jxetitaj en la fajran lagon. Tio estas la dua morto-la fajra lago.


Can tichajij cˈa iwiˈ riche (rixin) chi ma yixkˈolotej ta pa quikˈaˈ winek ri xa ya ri nimaˈk tak naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef ri niquicˈut, naˈoj ri xa majun rejkalen. Ruma xa costumbre y chˈobonic quiche (quixin) winek, y xa ma riqˈui ta ri Cristo petenak wi. 	 Gardu vin, ke neniu prirabu vin per filozofio kaj vanta trompo, laux la tradicio de homoj, laux la elementoj de la mondo, kaj ne laux Kristo;


Sibilaj cˈa yimatioxin chare ri Kajaf Cristo Jesús, ri can ruyaˈon wuchukˈaˈ y rucukuban rucˈuˈx chuwij chi can nben wi ri rusamaj. Rumariˈ xuben chuwe chi xinoc rusamajel. 	 Mi dankas Kriston Jesuon, nian Sinjoron, kiu min kapabligas, tial, ke li trovis min fidela, destinante min al sia servado;


Y quiqˈui cˈa ri caˈiˈ kachˈalal ri yebe chilaˈ iwuqˈui, nikatek el jun chic kachˈalal ri can katzˈeton wi pe riyoj chi can nutij rukˈij chubanic xabachique samaj riche (rixin) ri Dios. Y wacami can sibilaj nrajoˈ chi napon chilaˈ iwuqˈui, ruma sibilaj rucukuban chic rucˈuˈx iwuqˈui ruma racˈaxan ri utzilaj tak tzij ri katzijon chiwij. 	 Kaj ni sendis kune kun ili nian fraton, kiun ni ofte pruvis fervora en multaj aferoj, sed nun multe pli fervora pro la granda fido, kiun li havas al vi.


Ri kachˈalal Aristarco, ri cˈo wuqˈui waweˈ pa cárcel, nutek cˈa el rutzil iwech. Y queriˈ chukaˈ ri kachˈalal Marcos nutek chukaˈ el rutzil iwech. Ya riyaˈ ri ruchˈiticˈajol ri kachˈalal Bernabé. Y xinbij yan cˈa chiwe chi wi napon ri Marcos chilaˈ iwuqˈui, can utz cˈa rucˈulic tibanaˈ. 	 Salutas vin Aristarhxo, mia kunmalliberulo, kaj Marko, kuzo de Barnabas (pri kiu vi ricevis ordonojn:se li venos al vi, akceptu lin),


Ri cˈo cˈa pa ruwiˈ ri rachoch tek xtibanatej ronojel riˈ, xa utz chi tanmej el. Y ma tika ta pe riche (rixin) chi ntoc pa rachoch riche (rixin) chi nberucˈamaˈ pe ri rucosas ri cˈo pa jay. Y wi cˈo cˈa chukaˈ jun ri nisamej pa juyuˈ chupan ri kˈij riˈ, ma titzolin ta chic pa rachoch. 	 Kiu estos sur la tegmento en tiu tago, kun liaj havajxoj en la domo, tiu ne malsupreniru, por ilin forporti; kaj kiu estas sur la kampo, tiu ankaux ne revenu.


Yacˈa ri Festo xa xubij cˈa chique: Ri Pablo tzˈapel pa cárcel chilaˈ pa Cesarea, y riyin xa yitzolin yan cˈa ka jun bey chic chilaˈ. 	 Tamen Festo respondis, ke Pauxlo estas gardata en Cezarea, kaj ke li mem baldaux iros tien.


Yacˈa ri winek israelitas ri ma niquinimaj ta ri Jesús, xequitakchiˈij ri ixokiˈ ri ma ye israelitas ta, ixokiˈ ri can niquiyaˈ wi rukˈij ri Dios y can cˈo chukaˈ quikˈij. Y xequitakchiˈij chukaˈ ri achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri winek, riche (rixin) chi yecokotaj el ri Pablo y ri Bernabé chiriˈ chupan ri quiruwachˈulef. Y can queriˈ wi xquiben el chique. 	 Sed la Judoj incitis la piajn virinojn bonfamajn kaj la cxefojn de la urbo, kaj instigis persekutadon kontraux Pauxlo kaj Barnabas, kaj forpelis ilin el siaj limoj.


Ri Jesús xjalatej cˈa ruwachbel chiquiwech ri ye oxiˈ rudiscípulos. Xuben cˈa achiˈel tek nitzˈitzˈan ri kˈij. Y ri rutziak can sek xuben achiˈel ri sakil. Can sibilaj cˈa rusakil xuben. 	 kaj li estis aliformita antaux ili, kaj lia vizagxo lumis kiel la suno, kaj liaj vestoj farigxis blankaj kiel la lumo.


Pero wi riche (rixin) ri Dios ri yetajin chubanic, majun cˈa xquixcowin ta xtiben riche (rixin) chi niyoj. Tichajij iwiˈ jabel, man xa tibecˈulun pe chi xa chrij ri Dios yixtajin wi chi chˈaˈoj, xchaˈ chique. 	 sed se gxi estas de Dio, vi ilin ne povos renversi; aux eble iel vi trovigxos batalantaj kontraux Dio.


Y niquibanalaˈ chi cˈo quinaˈoj pero xa chˈabel ri majun quejkalen ri yequibilaˈ. Y riche (rixin) chi yequikˈol ri xa cˈa jubaˈ quecolotej pe chiquicojol ri ye ucˈuayon jun itzel cˈaslen, niquibilaˈ cˈa chique chi cˈo modo yequibanalaˈ xabachique ri niquirayij riyeˈ. 	 CXar, elparolante fanfaronajxojn de vanteco, ili forlogas en la karnovolupton per senbrideco tiujn, kiuj jxus forsavigxis de tiuj, kiuj vivadas en eraro;


Pero ri jabel yetzˈetetej chare ri kachˈacul, ma rajawaxic ta chi yekawik. Ri Dios can utz wi xuben chare ronojel. Ruma hasta ri nikˈalajin chi achiˈel xa majun yecˈatzin wi chare ri kachˈacul, Riyaˈ xuben chique chi can cˈo wi quikˈij. 	 sed niaj graciaj partoj ne havas bezonon; tamen Dio kunakordigis la korpon, doninte pli abundan honoron al la parto, kiu havas mankon,


Tijakaˈ cˈa ri iwánima riche (rixin) chi yojiwajoˈ. Ruma riyoj xa majun cˈa itzel ri kabanon ta chiwe, riyoj majun cˈa winek kayojon ta runaˈoj, majun ri kakˈolon ta. 	 Malfermu al ni viajn korojn; ni kontraux neniu maljuste agis, ni ruinigis neniun, al neniu ni friponis.


Y tek can cˈa yetajin na cˈa chi waˈin, ri Jesús xucˈom cˈa apo jun caxlan wey y tek rucˈutun chic ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ, cˈacˈariˈ xuwechˈelaˈ ri caxlan wey riˈ y xuyaˈ chique ri rudiscípulos y xubij cˈa chique: Ticˈamaˈ cˈa re caxlan wey reˈ y titijaˈ. Ruma yacˈareˈ ri nuchˈacul. 	 Kaj dum ili mangxis, li prenis panon, kaj, beninte, dispecigis gxin kaj donis al ili, kaj diris:Prenu; cxi tio estas mia korpo.


Y pa jun chakˈaˈ, riyaˈ xapon cˈa riqˈui ri Jesús y xubij chare: Can nikˈalajin wi cˈa chi yit jun Tijonel ri yit takon pe ruma ri Dios, ruma ri milagros ri yeˈabanalaˈ, xaxu (xaxe wi) cˈa ri cˈo Dios riqˈui ri nicowin nibano quereˈ, xchaˈ. 	 tiu venis al li nokte, kaj diris al li:Rabeno, ni scias, ke vi estas instruisto, veninta de Dio; cxar neniu povas fari tiujn signojn, kiujn vi faras, se Dio ne estas kun li.


Y ri Pablo xoka chucˈuˈx chi chiquicojol ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, yecˈo cˈa achiˈaˈ saduceos y yecˈo cˈa chukaˈ fariseos. Rumariˈ riyaˈ riqˈui ruchukˈaˈ xchˈo apo y xubij: Achiˈaˈ wech aj Israel, riyin yin fariseo, y can queriˈ chukaˈ ri nataˈ. Y wacami riyix nikˈet tzij pa nuwiˈ, ruma riyin can cukul nucˈuˈx chi ri caminakiˈ cˈo na jun kˈij tek xquebecˈastej pe, xchaˈ ri Pablo. 	 Sed kiam Pauxlo eksciis, ke unu parto konsistas el Sadukeoj, kaj la alia el Fariseoj, li ekkriis en la sinedrio:Fratoj, mi estas Fariseo, filo de Fariseo; pri la espero kaj la relevigxo de la mortintoj mi estas jugxata.


Ruma riyin chare ri ley xicom yan, rumariˈ ri ley ma nicˈatzin ta chic chi nben. Wacami ri nicˈatzin chi nben ya ri nrajoˈ ri Dios. 	 CXar per la legxo mi al la legxo mortis, por ke mi al Dio vivu.


Rumariˈ xincˈutuj yan jun utzil chique re adiscípulos chi tiquelesaj el re jun itzel espíritu reˈ riqˈui ri nucˈajol, pero xa ma ye cowinek ta chi niquelesaj, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Kaj mi petis viajn discxiplojn, ke ili elpelu gxin; sed ili ne povis.


Y ri achiˈaˈ ri yekˈaxan ri nubij ri ley y ri fariseos ma xquil ta cˈa achique xquibij apo chare ri Jesús. 	 Kaj ili ne povis respondi al tio.


Riyin astapeˈ xquibe, ma xquixinmalij ta ca; ma xquixcˈojeˈ ta ca achiˈel jun mebaˈ, ruma xa can yipe chic iwuqˈui. 	 Mi ne lasos vin orfaj; mi venas al vi.


Riyeˈ xquitzijoj cˈa chuwe chi riyix xa ma junan ta iwech ibanon, ruma yecˈo chiwe riyix ri yebin chi ye riche (rixin) ri Pablo. Yecˈo yebin chi ye riche (rixin) ri Apolos. Yecˈo yebin chi ye riche (rixin) ri Pedro. Y yecˈo ri niquibij chi ye riche (rixin) ri Cristo. 	 Kaj la jenon mi volas diri, ke cxiu el vi diras:Mi estas de Pauxlo; kaj mi de Apolos; kaj mi de Kefas; kaj mi de Kristo.


Tek riyaˈ xubij queriˈ, ma ruma ta cˈa chi yerajoˈ ri pobres, y nrajoˈ ta yerutoˈ, ma que ta riˈ. Xa ruma cˈa chi ya riyaˈ ri yacol puek y cˈo cˈa nrelekˈaj el, ruma chi riyaˈ can alekˈom wi. 	 Tion li diris, ne cxar li zorgis pri la malricxuloj; sed cxar li estis sxtelisto, kaj havis la monujon kaj forprenadis tion, kion oni metis en gxin.


Queriˈ nbij chiwe ruma iwetaman chi ri Ajaf xtuyaˈ jun herencia chiwe, rutojbalil ri samaj ri niben. Ruma can ya wi rusamaj ri Ajaf Jesucristo ri yixtajin chubanic. 	 sciante, ke de la Sinjoro vi ricevos la rekompencon de la heredajxo; cxar vi servas la Sinjoron Kristo.


Ma que ta riˈ. Ri Dios can kitzij wi nichˈo, astapeˈ quinojel ri winek ma que ta riˈ niquiben. Achiˈel ri tzˈibatal ca tek nubij: Xtikˈalajin cˈa chiquiwech ri winek chi can kitzij wi ri nabij. Y wi yecˈo winek ri itzel yechˈo chawij, can yit cˈa riyit ri xcachˈacon y xtikˈalajin chi riyeˈ ma kitzij ta ri niquibij. 	 Nepre ne! Dio montrigxu vera, sed cxiu homo mensoganto, kiel estas skribite: Ke Vi estu justa en Via vorto Kaj pura en Via jugxo.


Y ri achi xubij cˈa chique ri ye rumozo: Reˈ rusamaj jun ri netzelan wuche (wixin), xchaˈ. Y ri ye rumozo xquibij cˈa chare: ¿Nawajoˈ cˈa chi yojbe chucˈukic? xechaˈ chare. 	 Kaj li diris al ili:Iu malamiko faris tion. Kaj la sklavoj diris al li:CXu vi do volas, ke ni iru kaj kolektu gxin?


Ri tataˈaj ri nuyaˈ ri rumiˈal riche (rixin) chi nicˈuleˈ, utz ri nuben. Yacˈa ri tataˈaj ri ma nuyaˈ ta ri rumiˈal riche (rixin) chi nicˈuleˈ, más na utz ri nuben. 	 Tiel tiu, kiu lasas sian virgulinon edzinigxi, faras bone; kaj tiu, kiu ne lasas sxin edzinigxi, faros pli bone.


Rumacˈariˈ ri beyon riˈ xuchˈob ka pa ránima: ¿Achique ta jun nben riche (rixin) chi queriˈ nyec ronojel ri nucosecha? Ruma majun chic nyaˈ wi re nicˈaj chic, xchaˈ. 	 kaj li konsideris, dirante:Kion mi faru, cxar mi ne havas lokon, kie mi povas amasigi miajn fruktojn?


Pa ruwiˈ cˈa ri juyuˈ ri xbajix wi ri Jesús chuwech ri cruz, ri chunakajal apo, cˈo cˈa jun ulef ri ticon ruwech riqˈui cotzˈiˈj y cheˈ ri niquiyaˈ quiwech. Y chiriˈ cˈo cˈa jun jul cˈoton riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) caminek chupan y ri jul ri cˈacˈacˈ. Can cˈa ma jane jun caminek ri yaˈon ta chupan. 	 Kaj estis gxardeno en la loko, kie li estis krucumita, kaj en la gxardeno nova tombo, en kiun ankoraux neniu estis metita.


Riyin can kˈij kˈij cˈa xicˈojeˈ iwuqˈui ri pa rachoch ri Dios, y majun achique ta xiben chuwe. Pero cˈa ya cˈa hora reˈ ri yaˈon chiwe riyix, hora tek nikˈalajin ruchukˈaˈ ri rajawalul ri kˈekuˈm, xchaˈ ri Jesús chique. 	 Kiam mi estis cxiutage inter vi en la templo, vi ne etendis kontraux min viajn manojn; sed cxi tiu estas via horo, kaj la potenco de mallumo.


Y can wetaman cˈa chi ri rubin pe ri Nataˈ Dios chuwe, can nuyaˈ wi cˈa cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Rumariˈ re chˈabel re nonbij cˈa chiwe, can achiˈel ri rubin pe ri Nataˈ chuwe riyin, can queriˈ rubixic xonbanaˈ chiwe riyix. 	 Kaj mi scias, ke Lia ordono estas eterna vivo; kion do mi parolas, gxuste kiel la Patro diris al mi, tiel mi parolas.


Rumacˈariˈ tiyalaˈ quikˈij y can sibilaj queˈiwajoˈ ruma ri samaj ri niquiben. Y chukaˈ jabel ticˈuaj iwiˈ y cˈo ta uxlanibel cˈuˈx chicojol. 	 kaj estimi ilin treege kun amo pro ilia laboro. Estu pacemaj unu kun la alia.


Yacˈa riyix, quinojel quetaman chic chi can ninimaj wi rutzij ri Dios, y riyin sibilaj niquicot ri wánima rumariˈ. Pero chukaˈ nwajoˈ chi tiwetamaj chi nicˈojeˈ inaˈoj chubanic ri utz y ma chubanic ta ri etzelal. 	 CXar via obeemeco estas sciigita al cxiuj homoj. Tial mi gxojas pro vi; sed mi deziras, ke vi estu sagxaj rilate la bonon kaj malkleraj rilate la malbonon.


Ri jun kˈij ri xinbij chawe chi nipe, wacami riˈ, tek quinojel ri winek ri can kitzij chi niquiyaˈ rukˈij ri Katataˈ Dios, can xtiquiyaˈ wi rukˈij chi kitzij pan espíritu, astapeˈ ma niquitzˈet ta, ruma chi can ye ri yebano queriˈ ri yerucanoj ri Tataˈixel. 	 Sed venas la horo, kaj jam estas, kiam la veraj adorantoj adoros la Patron laux spirito kaj vero; cxar la Patro sercxas tiajn por esti Liaj adorantoj.


Y tek ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ niquiyaˈ cˈa ca ri Jesús riche (rixin) chi yebe, yacˈariˈ tek ri Pedro xubij chare ri Jesús: Tijonel, xa utz kabanon chi yojcˈo waweˈ. Tikabanaˈ oxiˈ tak caˈaj, jun awuche (awixin) riyit, jun riche (rixin) ri Moisés y queriˈ chukaˈ jun riche (rixin) ri Elías, xchaˈ chare. Ri Pedro quecˈariˈ xubij apo y ma retaman ta achique ruma tek xchˈo apo. Xa chˈobon, ma chˈobon ri xerubilaˈ apo. 	 Kaj dum ili foriris de li, Petro diris al Jesuo:Estro, estas bone por ni esti cxi tie; kaj ni faru tri lauxbojn:unu por vi, kaj unu por Moseo, kaj unu por Elija; li ne sciis, kion li diras.


Y riyin sibilaj cˈa nwajoˈ chi yincˈo ta apo iwuqˈui re wacami; riche (rixin) chi queriˈ yichˈo ta iwuqˈui, y man ta xaxu (xaxe wi) ntzˈibaj el reˈ chiwe. Can ma nichˈobotej ta cˈa chinuwech achique ri utz chi nben iwuqˈui. 	 mi tute deziris esti cxe vi nun, kaj sxangxi mian vocxon; cxar vere mi dubas pri vi.


Y cˈa ta cˈa riyix. Ruma riyix hasta ri rusmal tak iwiˈ ajlan ronojel. Ri Dios can sibilaj yixrajoˈ. Riyix más cˈo iwejkalen que chiquiwech ye qˈuiy aj xicˈ tak chicop. Rumacˈariˈ ma tixibij ta iwiˈ. 	 Sed ecx la haroj de via kapo estas cxiuj kalkulitaj. Ne timu; vi pli valoras ol multaj paseroj.


Yacˈariˈ tek xpe ri rucaj ángel xutix ri cˈo el chupan ri vaso pa ruwiˈ ri kˈij. Y ri kˈij can xjach wi uchukˈaˈ pa rukˈaˈ chi queruporoj ri winek riqˈui ri rukˈakˈal. 	 Kaj la kvara elversxis sian pelvon sur la sunon; kaj estis donite al gxi brulvundi homojn per fajro.


Y ronojel cˈa riˈ xapon rutzijol quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo pa tinamit Jerusalem. Y ri kachˈalal riˈ xquibij cˈa chare ri Bernabé chi tibe cˈa pan Antioquía. 	 Kaj la raporto pri tio estis auxdita de la eklezio, kiu estis en Jerusalem; kaj ili forsendis Barnabason gxis Antiohxia;


Chiriˈ pa Judea xcˈojeˈ cˈa jun sacerdote ri xubiniˈaj Zacarías, y riyaˈ xcˈojeˈ cˈa quiqˈui ri jumoc sacerdotes ri quibiniˈan chi ye riche (rixin) ri Abías. Y ri tiempo riˈ ya cˈa ri achi Herodes ri rey chiriˈ pa Judea. Ri rixjayil cˈa ri Zacarías, Elisabet rubiˈ. Ri Elisabet riˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri nimalaj sacerdote ri xubiniˈaj Aarón. 	 En la tagoj de Herodo, regxo de Judujo, estis pastro nomata Zehxarja, el la dejxora grupo de Abija; kaj li havis edzinon el la filinoj de Aaron, kaj sxia nomo estis Elizabeto.


Y ri Pablo y ri Bernabé xecˈojeˈ cˈa ka qˈuiy kˈij quiqˈui ri kachˈalal aj Antioquía, ri tinamit ri cˈo pa ruwachˈulef Siria. 	 Kaj ili restis kelkan tempon kun la discxiploj.


Ri xinbij chiwe, riche (rixin) chi yixintoˈ y ma riche (rixin) ta chi yixinkˈet. Riyin nwajoˈ chi riyix nicˈuaj ta jun cˈaslen utz y man ta jun ri ntoc chupan, riche (rixin) chi can ya ta ri nrajoˈ ri Ajaf ri niben. 	 Kaj tion mi diras por via propra utilo; ne por jxeti kaptilon sur vin, sed pro konveneco, kaj por ke vi atentu la Sinjoron nedistrite.


Rumacˈariˈ wachˈalal ri iwoyoben ronojel reˈ, titijaˈ cˈa ikˈij chi man ta jun tzˈil cˈo pa tak iwánima, y man ta jun chukaˈ imac tek yixorilaˈ ka ri Ajaf. Y cˈo ta cˈa chukaˈ uxlanibel cˈuˈx iwuqˈui. 	 Tial, amataj, tion atendante, klopodu trovigxi en paco, senmakulaj kaj neriprocxindaj antaux Li.


Re chˈaculaj re kacˈuan wacami can ronojel kˈij cˈo chuwech ri camic, ruma xabacuchi (xabachique) yojapon wi can najowex yojcamisex. Can nikacˈulwachij wi achiˈel xucˈulwachij ri Jesús, riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi re chˈaculaj re kacˈuan wacami can nucˈul chukaˈ rucˈaslen achiˈel ri rucˈaslen ri Jesús. 	 cxiam portante en la korpo la mortigxon de Jesuo, por ke la vivo ankaux de Jesuo elmontrigxu en nia korpo.


Riyaˈ sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xetzekelben riche (rixin) y yecˈo cˈa chukaˈ ri xerucˈachojsaj ca chiriˈ. 	 kaj grandaj homamasoj lin sekvis, kaj li sanigis ilin tie.


Ruma ri winek riˈ ma ya ta ri Kajaf Jesucristo ri niquinimaj, xa ya ri quiraybel ka riyeˈ ri niquiben. Riyeˈ xa caˈiˈ quipalej ruma jabel tak chˈabel cˈa ri yequibilaˈ y rumariˈ tek utz niquicˈaxaj ri kachˈalal ri ma nichˈobotej ta jabel chiquiwech, y chanin yekˈolotej pa quikˈaˈ. 	 CXar tiaj homoj servas ne al nia Sinjoro Kristo, sed al sia ventro; kaj per siaj belaj kaj flataj vortoj ili trompas la korojn de la naivuloj.


nichaˈ. Rumacˈariˈ, can rajawaxic cˈa chi nikacanoj jun ruqˈuexel, pero can ya ri chiquicojol ri achiˈaˈ ri can ronojel tiempo yecˈo pe kiqˈui, y ri can ye benak wi kiqˈui tek xcˈojeˈ ri Ajaf Jesús. 	 El tiuj viroj do, kiuj nin akompanis dum la tuta tempo, en kiu la Sinjoro Jesuo eniris kaj eliris inter ni,


Ri Jesús, ri rudiscípulos y ri nicˈaj chic winek, quichapon cˈa el bey pa tinamit Jerusalem. Y can yacˈa ri Jesús ri nabeynek el chiquiwech, y rumariˈ ri rudiscípulos y ri winek can achique na xquinaˈ y quixibin chukaˈ quiˈ ye tzeketel el chrij. Yacˈariˈ tek ri Jesús xerucˈuaj cˈa el jubaˈ quelaˈ pa quiyonil ri cablajuj rudiscípulos y xubij chic cˈa chique ri achique chi tijoj pokonal ri xtukˈaxaj. 	 Kaj ili estis sur la vojo suprenirantaj al Jerusalem, kaj Jesuo iris antaux ili; kaj ili miregis, kaj la sekvantoj timis. Kaj li prenis al si denove la dek du, kaj ekparolis pri tio, kio okazos al li, dirante:


Y yacˈariˈ tek ri itzel winek xubij cˈa chare ri Jesús: Can ronojel cˈa re xincˈut chawech xtinyaˈ chawe, wi yaxuqueˈ yamajeˈ chinuwech riche (rixin) chi nayaˈ nukˈij, xchaˈ chare ri Jesús. 	 kaj diris al li:CXion tion mi donos al vi, se vi faligos vin kaj adorklinigxos al mi.


O tek nixupux jun trompeta riche (rixin) chi yerumol el ri soldados riche (rixin) chi yebe pa chˈaˈoj, wi xa majun ruchojmil niban chare tek nixupux, ¿la niquimol cami quiˈ ri soldados? Riˈ ma niquimol ta quiˈ. 	 CXar se la trumpeto donos necertan vocxon, kiu pretigxos por batalo?


Yacˈareˈ ri Nusamajel ri nuchaˈon. Riyin sibilaj nwajoˈ Riyaˈ; can niquicot cˈa ri wánima riqˈui. Can xtinyaˈ cˈa pe chukaˈ ri nu‑Espíritu pa ruwiˈ; y Riyaˈ xtukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri ma ye israelitas ta, ri achique rubanic niquicˈuaj jun cˈaslen choj. 	 Jen estas Mia servanto, kiun Mi elektis, Mia amata, en kiu Mia animo havas plezuron. Mi metos Mian Spiriton sur lin; Kaj li proklamos justecon al la nacioj.


Yacˈa ri can yixrucˈul riyix, can yin cˈa chukaˈ riyin ri yirucˈul; y ri nicˈulu cˈa wuche (wixin) riyin, can nucˈul cˈa chukaˈ ri yin takayon pe. 	 Kiu vin akceptas, tiu min akceptas; kaj kiu min akceptas, tiu akceptas Tiun, kiu min sendis.


Y ya cˈa ri Cristo xucˈuan ri kamac tek xcom chuwech ri crusin cheˈ, riche (rixin) chi xuben chake riyoj chi xojcom yan chuwech ri mac, riche (rixin) chi nikacˈuaj jun cˈaslen choj. Ruma yacˈa Riyaˈ ri xcom y xsocotej riche (rixin) chi xchojmir ri kacˈaslen. 	 li mem portis niajn pekojn en sia korpo sur la lignajxo, por ke ni, malvivigite koncerne pekojn, vivu por justeco; per lia vundo vi resanigxis.


y can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo, y xubij: Chkacojol riyoj ixokiˈ, yit cˈa riyit ri sibilaj bendición acˈulun, y queriˈ chukaˈ ri bendición cˈo pa ruwiˈ ri acˈal ri xtalex awuqˈui. 	 kaj sxi levis sian vocxon per lauxta krio, kaj diris:Benata vi estas inter virinoj, kaj benata estas la frukto de via ventro.


Quecˈariˈ nubij ri tzˈibatajnek ca. Riyin kitzij nbij chiwe, chiquicojol quinojel ri ye alaxnek chuwech ri ruwachˈulef, majun chic jun profeta ri más ta nim rukˈij que chuwech ri Juan ri Bautista. Pero wacami ri pa rajawaren ri Dios, astapeˈ jun winek xa coˈol oc rukˈij, hasta riˈ más nim rukˈij que chuwech ri Juan. 	 Mi diras al vi:Inter naskitoj de virinoj estas neniu pli granda ol Johano; tamen tiu, kiu estas nur malgranda en la regno de Dio, estas pli granda ol li.


Y ri Jesús xubij chique: Can jabel cˈa tichajij iwiˈ riche (rixin) chi ma xquixkˈolotej ta. Ruma can ye qˈuiy ri xquepe y xtiquibilaˈ: Yin cˈa riyin ri Cristo, xquechaˈ. Ya tiempo reˈ xoka, xquechaˈ. Yacˈa riyix ma queˈinimaj ta, ni ma queˈitzekelbej ta chukaˈ. 	 Kaj li diris:Gardu vin, ke vi ne estu erarigitaj; cxar multaj venos en mia nomo, dirante:Mi estas; kaj:La tempo proksimigxis; ne sekvu ilin.


Ri Cˈajolaxel ri petenak chilaˈ chicaj yacˈariˈ ri cˈo pa kawiˈ konojel. Ri ye aj ruwachˈulef xaxu (xaxe wi) riche (rixin) re ruwachˈulef ri yecowin niquitzijoj, ruma xaxu (xaxe wi) riˈ quetaman y ma quetaman ta riche (rixin) ri chicaj. Yacˈa ri Cˈajolaxel ri kajnek pe chilaˈ chicaj, can ya riche (rixin) ri chicaj ri nutzijoj, ruma Riyaˈ cˈo pa ruwiˈ ronojel. 	 Kiu de supre venas, tiu estas super cxiuj; kiu estas el la tero, tiu el la tero estas, kaj el la tero parolas; kiu venas de la cxielo, tiu estas super cxiuj.


Ruma ri Dios yariˈ ri nisamej pa tak iwánima, y Riyaˈ nuyaˈ ri raybel chiwe riche (rixin) chi niben ri nika chuwech Riyaˈ. Y chukaˈ nuyaˈ iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi yixcowin niben ri nrajoˈ ri Dios. 	 cxar Dio estas Tiu, kiu elfaras en vi la volon kaj la energion laux Sia bonvolo.


Y riche (rixin) cˈa chi xkajech kiˈ quiqˈui, xkakˈetelaˈ ca kiˈ. Riyoj xoj‑oc el pa barco, y ri kachˈalal xetzolin chcachoch. 	 kaj adiauxinte unuj aliajn, ni ensxipigxis, kaj ili returne iris hejmen.


Chanin cˈa xincˈuaj chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij chiquicojol ri israelitas, ruma xinwajoˈ xinwetamaj achique mac ri ye rubanalon y rumariˈ niquitzujuj (niquisujuj). 	 Kaj dezirante scii la kauxzon, pro kio ili lin akuzas, mi lin enkondukis en ilian sinedrion;


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri ixok: Ri yekumu re yaˈ reˈ, re ntel chupan re pozo, xa jubaˈ oc nrelesaj ri chakiˈj chiˈ chique. Xa can nicˈatzin cˈa chi niquikum más yaˈ riche (rixin) chi nichˈuchˈuˈ ka jubaˈ ri chakiˈj chiˈ chique. 	 Jesuo respondis kaj diris al sxi:CXiu, kiu trinkas el cxi tiu akvo, denove soifos;


Y ri tzij riˈ ma xkˈax ta chiquiwech ri discípulos, ruma ma yaˈon ta kˈij chique chi nikˈax chiquiwech, y riyeˈ niquixibij cˈa quiˈ niquicˈutuj chare ri Jesús chi achique ri xubij chique. 	 Sed ili ne komprenis tiun diron, kaj gxi estis kasxita for de ili, por ke ili ne sciu gxian signifon; kaj ili timis demandi al li pri tiu diro.


Y ri rupixaˈ Riyaˈ ya ri tikanimaj ri rubiˈ ri Jesucristo ri Rucˈajol, y tikajoˈ kiˈ achiˈel ri rubin ca chake chi tikabanaˈ. 	 Kaj jen estas Lia ordono, ke ni kredu al la nomo de Lia Filo, Jesuo Kristo, kaj amu unu la alian tiel same, kiel Li al ni donis ordonon.


Ruma tek can cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef, yariˈ tek xojruchaˈ yan. Xojruchaˈ ruma ri Cristo; queriˈ xuben ri Dios ruma nrajoˈ chi riyoj yoj‑oc lokˈolaj tak ralcˈual Riyaˈ, y man ta jun etzelal cˈo pa tak kacˈaslen. 	 kiel Li elektis nin en li antaux la fondo de la mondo, por ke ni estu sanktaj kaj senmakulaj antaux Li en amo;


Rumariˈ nbij chawe riyit Simón, chi re ixok reˈ sibilaj nrajoˈ ri xcuyu ri rumac. Y rumariˈ ri janipeˈ chi mac ri ye rubanalon pe xecuyutej yan. Yacˈa jun winek ri nunaˈ chi xa ma qˈuiy ta ri rumac ri xecuy, xa ma can ta nrajoˈ ri xcuyu ri rumac. 	 Pro tio mi diras al vi:SXiaj pekoj, kiuj estas multaj, estas pardonitaj; cxar sxi multe amis; sed al kiu malmulto estas pardonita, tiu malmulte amas.


Ri Pablo ya cˈa ri Timoteo ri nrajoˈ nrachibilaj el riche (rixin) chi nuben ri rusamaj ri Dios. Y can que na wi riˈ xuben, pero cˈo cˈa chi xuben ri circuncisión chare, riche (rixin) chi utz nitzˈet cuma ri israelitas ri yecˈo pa tinamit Listra y cuma chukaˈ ri yecˈo pe chunakajal ri tinamit, ruma can quinojel cˈa ye etamayon chi ri rutataˈ ri Timoteo, xa griego. 	 Tiun Pauxlo deziris, ke li foriru kun li, kaj li prenis kaj cirkumcidis lin pro la Judoj, kiuj estis en tiuj regionoj; cxar cxiuj sciis, ke lia patro estas Greko.


Tek ntoc cˈa pe akˈaˈ ri kˈij riˈ, ye qˈuiy cˈa ri cˈo itzel tak espíritu quiqˈui xeˈucˈuex apo chuwech ri Jesús, riche (rixin) chi ri Jesús yerelesaj ta el ri itzel tak espíritu quiqˈui. Y Riyaˈ xubij cˈa chique ri itzel tak espíritu chi queˈel el, y xerucˈachojsaj chukaˈ el quinojel ri ye yawaˈiˈ; 	 Kaj kiam vesperigxis, oni venigis al li multajn demonhavantojn; kaj li elpelis la spiritojn per vorto, kaj sanigis cxiujn malsanulojn;


Y wi ri Satanás yerelesaj el ri can yesamej riqˈui, can ntel cˈa chi tzij chi xa ruyon riyaˈ nrokotaj el riˈ. Xa ruyon riyaˈ nuben ka chˈaˈoj chrij. Y wi queriˈ nuben, chanin nitzak y niqˈuis ka rukˈij. 	 kaj se Satano elpelas Satanon, li estas dividita kontraux si; kiel do staros lia regno?


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij cˈa: Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ chique. 	 Kaj li diris:Kiu havas orelojn por auxdi, tiu auxdu.


Y tek xintzˈet chi ma niquiben ta achiˈel ri kas nubij chupan ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, chiquiwech cˈa quinojel xinbij chare ri Pedro: Riyit can yit israelita, pero ma yatajin ta chubanic ri quicostumbre ri israelitas, xa acˈuan jun cˈaslen achiˈel quicˈaslen ri ma ye israelitas ta. Wi xa queriˈ yatajin chubanic, ¿achique cˈa ruma tek wacami naben chique ri ma ye israelitas ta chi niquiben ri quicostumbre ri israelitas? 	 Kaj kiam mi vidis, ke ili ne prave kondutas laux la vero de la evangelio, mi diris al Kefas antaux cxiuj:Se vi, estante Judo, naciane vivas, kaj ne kiel Judoj, kial vi devigas la nacianojn agi laux Judismo?


Y ntzˈet cˈa chi ri etzelal cˈa cˈo na pan acˈaslen, y cˈa yit ruximon na, xchaˈ ri Pedro chare. 	 CXar mi vidas, ke vi estas en la galo de maldolcxeco kaj en la kateno de maljusteco.


Cˈacˈariˈ xquicˈul ka ruwech, y rumariˈ ri Saulo xcˈojeˈ ka chiriˈ pa Jerusalem, y xabacuchi (xabachique) cˈa yebe wi ri apóstoles, can benak chukaˈ ri Saulo quiqˈui. 	 Kaj li estis kun ili, enirante kaj elirante en Jerusalem,


¡Juyiˈ oc iwech riyix aj tzˈibaˈ y chukaˈ riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej! ruma xa yix achiˈel ri ulef ri cˈo pa quiwiˈ ri caminakiˈ. Tek ri ulef riˈ xa xqˈuis yan ka y xa ma can ta nikˈalajin chic, ri winek choj chic yekˈax el pa ruwiˈ. Can man cˈa quetaman ta chi xa pa ruwiˈ jun caminek yekˈax wi el, xchaˈ ri Jesús. 	 Ve al vi! cxar vi similas tombojn ne vidatajn; kaj la homoj, kiuj iras super ili, ne scias.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chique: Riyix winek ri yixcˈo chuwech re ruwachˈulef, majun chiwe ri cukul ta rucˈuˈx riqˈui ri Dios. Chiˈiwonojel xa yix sachnek. ¿Riyix nichˈob chi riyin can ronojel kˈij xquicˈojeˈ iwuqˈui, y man cˈa xquitaneˈ ta chi yixincochˈ? Tacˈamaˈ pe ri acˈajol waweˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj Jesuo respondis kaj diris:Ho senfida kaj perversa generacio, gxis kiam mi estos kun vi kaj vin toleros? venigu cxi tien vian filon.


Ruma ketaman chi ri yekˈaxan tijoj pokonal jabel ruwaquikˈij. Achiˈel ri Job, ri jun achi ri xcˈojeˈ ojer ca, riyix iwacˈaxan chi Riyaˈ can xucochˈ wi ri sibilaj tijoj pokonal ri xukˈaxaj. Y can iwetaman chukaˈ ri xuben el ri Ajaf riqˈui ri Job ri pa ruqˈuisbel. Rumariˈ ketaman chi ri Ajaf sibilaj utz y can nujoyowaj kawech. 	 Jen ni nomas felicxaj tiujn, kiuj elportis suferon; vi auxdis pri la pacienco de Ijob, kaj vidis la finan agadon de la Sinjoro, ke la Sinjoro estas kompatema kaj indulgema.


Y ri rey can yacˈariˈ tek xutek el jun soldado riche (rixin) chi ticˈamer pe ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista. 	 Kaj tuj la regxo elsendis soldaton el sia gardistaro, kaj ordonis alporti lian kapon; kaj elirinte, tiu senkapigis lin en la malliberejo,


Yacˈa riyoj ri yoj riche (rixin) ri sakil ruma kaniman chic ri Jesucristo, tikachˈoboˈ cˈa jabel ri achique yekabanalaˈ. Can tikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Jesucristo, y quekajoˈ quinojel. Ruma queriˈ rubanic riche (rixin) chi nikatoˈ kiˈ chuwech ri kacˈulel. Achiˈel nuben jun soldado, nucusaj jun chˈichˈ chuwarucˈuˈx riche (rixin) chi nutoˈ riˈ chuwech ri rucˈulel. Quecˈariˈ tikabanaˈ riyoj achiˈel nuben ri soldado, nucusaj jun chˈichˈ pa rujolon (ruwiˈ) riche (rixin) chi nicolotej chuwech ri rucˈulel. Can tikacukubaˈ cˈa apo kacˈuˈx chi xojcolotej yan. 	 Sed cxar ni estas el la tago, ni estu sobraj, surmetante la kirason de fido kaj amo, kaj, kiel kaskon, la esperon de savo.


Ri Jesús xutzijoj chic cˈa jun cˈambel tzij chiquiwech ri winek, y xubij cˈa: Ri rajawaren ri caj, junan cˈa riqˈui jun achi ri xberuticaˈ ca jun utzilaj ijaˈtz pa rulef. 	 Alian parabolon li proponis al ili, dirante:La regno de la cxielo similas al homo, kiu semis bonan semon en sia kampo;


Ruma Riyaˈ nrajoˈ cˈa chi cˈo ri niquetamaj ca ri rudiscípulos, y rumariˈ Riyaˈ xuchop chic cˈa rubixic chique: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can xquijach wi pa quikˈaˈ ri winek y xquinquicamisaj. Yacˈa tek xa yin caminek chic, pa rox kˈij xquicˈastej pe. 	 CXar li instruadis siajn discxiplojn, kaj diris al ili:La Filo de homo estas transdonita en la manojn de homoj, kaj ili mortigos lin; kaj, mortigite, li levigxos post tri tagoj.


Ruma riyin can pa rubiˈ ri Nataˈ Dios yin petenak wi y xa ma yinicˈul ta. Pero xa ta cˈo jun chic ri petenak pa rubiˈ ka riyaˈ y xa ma pa rubiˈ ta ri Dios petenak wi, yariˈ can nicˈul wi. 	 Mi venis en la nomo de mia Patro, kaj vi min ne akceptas; se alia venos en sia propra nomo, vi lin akceptos.


Ruma riyix wachˈalal can ya ri Dios ri xixsiqˈuin (xixoyon), riche (rixin) chi xixrucol pe chuxeˈ ri ley. Pero ma xixcolotej ta pe riche (rixin) chi niben ri xa ya ri nirayij ka riyix. Ma que ta riˈ. Riyix xixcolotej pe riche (rixin) chi can titolaˈ iwiˈ riqˈui ajowabel. 	 CXar vi, fratoj, estas vokitaj al libereco; tamen ne uzu vian liberecon kiel pretekston por la karno, sed per amo servu unu la alian.


Can sibilaj nika chiquiwech ri niyaˈox (nyaˈ) rutzil quiwech ri pa tak cˈaybel. Y chukaˈ can sibilaj nika chiquiwech nibix Tijonel, Tijonel chique cuma ri winek, ruma cˈo quikˈij yetzˈet. 	 kaj salutojn sur la placoj, kaj esti nomataj de homoj Rabeno.


Ri Felipe xbe y xberubij cˈa chare ri Andrés ri can discípulo chukaˈ. Cˈariˈ chi ye caˈiˈ xebe apo cˈa riqˈui ri Jesús y xquibij chare: Yecˈo caˈiˈ oxiˈ winek griegos ri nicajoˈ yechˈo awuqˈui. 	 Filipo venis kaj sciigis Andreon; kaj poste Andreo kaj Filipo venis kaj sciigis Jesuon.


Can xu (xe) wi xquicˈaxaj ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos ri chˈabel ri xubij ri Jesús, ri achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ xquichop niquichˈob ka: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? ¿Y achique ruma tek nuben chi can ya Riyaˈ ri Dios? ¿Ruma achique ta chic jun ri nicuyu mac? Majun chic jun. Xaxu (xaxe) wi ri Dios ri nicuyu mac, yechaˈ cˈa pa tak cánima. 	 Kaj la skribistoj kaj Fariseoj komencis diskuti inter si, dirante:Kiu estas cxi tiu, kiu parolas blasfemojn? kiu povas pardoni pekojn krom Dio sola?


Riyix xa can tichajij cˈa apo jabel ri icˈaslen. Can tiwoyobej cˈa, y tibanaˈ chukaˈ orar, ruma xa ma iwetaman ta ajan (jampeˈ) xtapon ri rukˈijul tek xquipe chic jun bey. 	 Gardu vin, viglu kaj pregxu; cxar vi ne scias, kiam estos la gxusta tempo.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri Juan: Ma tikˈil ta chic. Ruma ri ma yojquetzelaj ta, can ye kachibil wi cˈa riˈ. 	 Sed Jesuo diris al li:Ne malpermesu; cxar tiu, kiu ne estas kontraux vi, estas por vi.


Y ri ye cˈayinel ri xeˈapon pa Babilonia riche (rixin) chi xebequicˈayilaˈ ri cosas, ri xebeyomer chukaˈ ruma, xquixibij cˈa quiˈ chuwech ri rucˈayewal ri kajnek pa ruwiˈ ri tinamit. Rumariˈ cˈanej cˈa xepaˈeˈ wi apo. Can sibilaj cˈa xcokˈej y xquibisoj ruwech. 	 La negocintoj de tiuj komercajxoj, kiuj ricxigxis per sxi, malproksime staros pro la timo de sxia turmento, plorante kaj lamentante,


Ri mac ri xuben ri Adán ma junan ta riqˈui ri colotajic ri xusipaj ri Dios chake. Ruma ri rumac ri Adán, rumariˈ tek konojel riyoj winek xoj‑oc chuxeˈ ri camic. Yacˈa ri Jesucristo, can qˈuiy utzil xucˈom pe chake konojel ri kaniman chic. Ruma ri rutzil Riyaˈ y ruma chukaˈ ri rutzil ri Dios kacˈulun ri colotajic. 	 Sed ne kia la eraro, tia estas la donaco. CXar se per la eraro de unu mortis la multaj, des plimulte abundis al la multaj la graco de Dio kaj la donaco per la graco de la unu homo Jesuo Kristo.


Ruma tek xpe ri Juan ri Bautista, riyaˈ ma nutij ta caxlan wey y ma nukum ta chukaˈ ruyaˈal uva. Y ye qˈuiy yebin chi riyaˈ cˈo itzel espíritu riqˈui. 	 CXar venis Johano, nek mangxante nek trinkante, kaj ili diras:Li havas demonon.


Rumacˈariˈ tek cˈo jun ri nisiqˈuin (noyon) awuche (awixin) pa jun cˈulanen, catzˈuyeˈ ri pa ruqˈuisbel tak chˈaquet riche (rixin) chi queriˈ tek yarutzˈet pe ri xsiqˈuin (xoyon) awuche (awixin), xtoka cˈa awuqˈui riyit y xtubij chawe: Tabanaˈ jun utzil cajoteˈ pe waweˈ. Y tek queriˈ xtiban chawe, quinojel cˈa ri yetzˈuyeˈ awuqˈui ri pa mesa riche (rixin) ri waˈin, xtiquetamaj chi can cˈo akˈij. 	 Sed kiam vi estas invitita, iru kaj sidigxu en la lasta loko; kaj tiel, kiam venos tiu, kiu vin invitis, li diros al vi:Amiko, iru pli alten; tiam vi havos honoron antaux cxiuj, kiuj sidas kun vi.


Y tek riyin xquipe chic jun bey, yacˈariˈ tek xtibanatej chi yecˈo ye caˈiˈ ye warnek pa jun chˈat, jun xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 Mi diras al vi:En tiu nokto estos du viroj sur unu lito; unu estos prenita, kaj la alia lasita.


Y wi xa ta ri Ajaf Dios man ta nuben chi xa kˈatatel ri kˈij riche (rixin) ri tijoj pokonal riˈ, quinojel ta yecom. Pero ruma ri rutzil Riyaˈ pa quiwiˈ ri ye ruchaˈon chic, can xtuben wi chi xa kˈatatel ri kˈij riˈ. 	 Kaj se la Eternulo ne malplilongigus la tagojn, neniu karno estus savita; sed pro la elektitoj, kiujn Li elektis, Li malplilongigis la tagojn.


Y ri winek ri achoj chare nacˈutuj wi apo, can cˈa pa ruwarabel cˈa xtichˈo wi pe chawe y xtubij cˈa: Tabanaˈ jun utzil ma yinanek ta, ruma chi ri ruchiˈ jay xa xintzˈapij yan ca y ri acˈalaˈ xa wuqˈui riyin ye warnek wi. Rumariˈ ma utz ta yiyacatej el riche (rixin) chi nbenyaˈ ca chawe ri nawajoˈ. 	 kaj tiu de interne respondos kaj diros:Ne gxenu min; la pordo estas jam fermita, kaj miaj infanoj kun mi estas en lito; mi ne povas min levi kaj doni al vi?


Y riyix acˈalaˈ, tinimaj cˈa quitzij ri iteˈ itataˈ, riche (rixin) chi queriˈ, ninimaj chukaˈ rutzij ri Ajaf. Ruma queriˈ utz chi niben. 	 Infanoj, obeu al viaj gepatroj en la Sinjoro, cxar tio decas.


Achiˈel chukaˈ ri barcos ri yebiyin pa ruwiˈ ri yaˈ. Sibilaj ye nimaˈk y ye ucˈuan ruma cakˈikˈ ri sibilaj ruchukˈaˈ. Pero xaxu (xaxe wi) riqˈui ri ti timón, ri ye ucˈuan ri barcos yecowin yequicˈuaj achique lugar ri nicajoˈ yebe wi riyeˈ. 	 Jen ankaux la sxipoj, kiuj, kvankam ili estas tiel grandaj kaj estas kurepelataj de fortaj ventoj, tamen per tre malgranda direktilo turnigxadas, kien ajn la volo de la direktilisto decidas.


Yecˈo cˈa tinamit ri xeban wi sibilaj qˈuiy milagros ruma ri Jesús. Y ma riqˈui wi riˈ ri winek ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ ma xtzolin ta pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y rumariˈ ri Jesús qˈuiy ri xubij chiquij. 	 Tiam li komenci riprocxi la urbojn, en kiuj estis faritaj la plej multaj el liaj potencaj faroj; cxar ili ne pentis.


Rumacˈariˈ, ¿achique ri más cˈo rukˈij, ya ri tzˈuyul pa mesa, o ya ri niyaˈo apo pa ruwiˈ mesa ronojel ri nitij? Can ya wi ri tzˈuyul pa mesa ri cˈo más rukˈij. Pero riyin ma que ta riˈ nben, ruma riyin yincˈo chicojol ri xa yin achiˈel jun ri niniman nilin apo pa mesa. 	 CXar kiu estas la pli granda, la sidanto cxe mangxo, aux la servanto? cxu ne la sidanto cxe mangxo? sed mi estas meze de vi kiel la servanto.


Tinatej cˈa chiwe ri kˈij ri xekˈax yan ca, tek riyix xa cˈa jubaˈ tisakirisex ri icˈaslen. Can xkˈax cˈa ruwiˈ ri pokonal ri xitij chiriˈ. Pero can xicochˈ. 	 Sed memoru la antauxajn tagojn, en kiuj vi, jam allumite, elportis grandan konflikton de suferoj;


Yacˈa ri Pablo xa xubij chake: ¿Achique ruma tek riyix niyaˈ pe bis pa wánima ruma yixokˈ pe? Riyin man cˈa npokonaj ta chi yicamisex ruma ntzijoj ri ruchˈabel ri Ajaf Jesús, cˈa ta cˈa chi xaxu (xaxe) wi chi yixim chilaˈ pa tinamit Jerusalem, xchaˈ ri Pablo. 	 Sed Pauxlo respondis:Kion vi faras, plorante kaj dispremante mian koron? cxar mi estas preta ne nur esti ligita, sed ankaux morti en Jerusalem pro la nomo de la Sinjoro Jesuo.


Nbij cˈa chiwe, riyix can rajawaxic chi nicˈuaj jun icˈaslen ri más choj que chuwech ri quicˈaslen ri ye aj tzˈibaˈ y chuwech ri quicˈaslen ri fariseos. Ruma wi ma que ta riˈ xtiben, ma xquixoc ta pa rajawaren ri caj. 	 CXar mi diras al vi, ke se via justeco ne superos la justecon de la skribistoj kaj la Fariseoj, vi tute ne eniros en la regnon de la cxielo.


Y yacˈariˈ tek xapon jun achi José rubiˈ; ri aj pa tinamit Arimatea. Riyaˈ cachibil ri achiˈaˈ ri aj kˈatbel tzij chiquicojol ri quiwinak; y cˈo cˈa rukˈij chiquicojol riyeˈ. Riyaˈ chukaˈ can royoben tek xtoka ri rajawaren ri Dios. Y riyaˈ can majun xibinriˈil chuwech chi xapon riqˈui ri Pilato chupan ri hora riˈ, chucˈutuxic ri ruchˈacul ri Jesús riche (rixin) chi numuk. 	 venis Jozef el Arimateo, honorinda konsilanto, kiu mem atendadis la regnon de Dio; kaj li kuragxe eniris al Pilato, kaj petis la korpon de Jesuo.


Y xquitzˈapij runakˈ ruwech y xquiyalaˈ kˈaˈ chupalej y niquicˈutulaˈ cˈa chare: ¿Achique cˈa ri xachˈeyo? Tabij na cˈa chake, yechaˈ chare ri Jesús. 	 Kaj ili cxirkauxkovris lin, kaj demandis lin, dirante:Profetu, kiu vin frapis?


Y ri kˈij ma xtitzuˈun ta chic. Ri icˈ xtoc achiˈel quicˈ. Quecˈariˈ ri xtibanatej nabey tek ma jane noka ta ri nimalaj kˈij riche (rixin) ri Ajaf, chupan ri kˈij tek xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek. 	 La suno farigxos malluma, Kaj la luno farigxos sanga, Antaux ol venos la granda kaj majesta tago de la Eternulo;


Tek ri Jesús rubin chic cˈa ka ronojel riˈ, Riyaˈ xchˈo cˈa quiqˈui ri rudiscípulos y xubij cˈa: 	 Kaj kiam Jesuo finis cxiujn tiujn vortojn, li diris al siaj discxiploj:


Y yacˈariˈ tek ri María xubij: Riyin riqˈui ronojel wánima nyaˈ rukˈij ri Ajaf. 	 Kaj Maria diris: Mia animo altigas la Eternulon,


Pero quinojel winek ri yebano ri utz, xquebecˈojeˈ chilaˈ chicaj ri acuchi (achique) ruyon sakil cˈo, y ri acuchi (achique) chukaˈ xtinimirisex wi quikˈij. Xticˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx pa tak cánima ri majun bey xtiqˈuis ta. Y ye ri israelitas ri nabey xtiban queriˈ chique y cˈacˈariˈ chukaˈ ri ma ye israelitas ta. 	 sed gloron kaj honoron kaj pacon al cxiu, kiu faras bonon, al Judo unue kaj al Greko;


Pero majun winek ri tzˈeteyon ta riche (rixin) ri Tataˈixel. Xaxu (xaxe wi) riyin ri yin petenak chilaˈ chicaj riqˈui Riyaˈ ri yin tzˈeteyon ruwech ri Dios. 	 Neniu vidis la Patron, krom tiu, kiu estas de Dio; li vidis la Patron.


Ronojel ri cosas abanon xayaˈ pa rukˈaˈ pa raken. 	 CXion Vi metis sub liajn piedojn. CXar, metante cxion sub lin, Li nenion lasis ne submetita. Sed nun ni ankoraux ne vidas cxion submetita sub lin.


Y ri utzil, ri joyowanic y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Dios Tataˈixel y ri nuyaˈ chukaˈ ri Ajaf Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios Tataˈixel, yariˈ ri xticˈojeˈ ri pa tak iwánima. Can xticˈul wi cˈa ronojel reˈ, ruma icukuban icˈuˈx riqˈui ri kitzij y ruma chukaˈ chi can cˈo ajowabel pa tak iwánima. 	 Graco, kompato, paco, estos cxe ni, de Dio, la Patro, kaj de Jesuo Kristo, la Filo de la Patro, en vero kaj amo.


Y ma riqˈui wi chi queriˈ xubij ri Jesús, ri Pedro xa can nutij rukˈij chubixic chare ri Jesús: Wi can rajawaxic chi yicom junan awuqˈui riyit, can quecˈariˈ riˈ, pero can ma xtinbij ta chi ma wetaman ta awech, xchaˈ ri Pedro. Y ri nicˈaj chic discípulos can queriˈ chukaˈ xquibij. 	 Sed tre insiste li diris:Ecx se mi devos morti kun vi, mi neniel vin malkonfesos. Kaj tiel same diris ili cxiuj.


Ma tiyaˈ ta quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek, ma tiben ta achiˈel ri xquiben riyeˈ, ruma yecˈo nicˈaj chique riyeˈ ri xquiyaˈ rukˈij jun dios ri xa ye riyeˈ xebano, achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek nubij: Ri winek xetzˈuyeˈ chuwech ri wachbel riˈ riche (rixin) chi xewaˈ xeˈucˈyaˈ, y tek xecˈachoj chare ri waˈin, xeyacatej el riche (rixin) chi xquichop jun itzel etzˈanen. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Kaj vi ne estu idolanoj, kiel estis kelkaj el ili; kiel estas skribite:La popolo sidigxis, por mangxi kaj trinki, kaj ili levigxis, por ludi.


Y ruma cˈa ri chiriˈ xa ma can ta utz riche (rixin) chi yecˈojeˈ ka riche (rixin) chi niquikˈaxaj na el ri rutiempo ri cakˈikˈ, rumariˈ jubaˈ ma quinojel ri xquichˈob chi xa más ta utz chi niquiyaˈ ca ri acuchi (achique) yecˈo wi, ruma riqˈui jubaˈ xa yecowin yeˈapon pa Fenice, ri cˈo chukaˈ chiriˈ pa Creta. Ruma ri Fenice can ma pa rubey ta cˈa cakˈikˈ cˈo wi, astapeˈ ri cakˈikˈ nipe pa ruwiˈ el jubaˈ chare ri acuchi (achique) nikatzˈet chi nika wi ri kˈij o astapeˈ ta wi nipe pa xulan pe jubaˈ chare ri acuchi (achique) nikatzˈet chi nika wi ri kˈij. 	 Kaj cxar la haveno ne estis suficxe vasta, por tie travintri, la plimulto konsilis sxipiri de tie, se eble ili povos atingi Fenikson, havenon de Kreto, kiu rigardas en la direkto al la nordokcidenta kaj la sudokcidenta ventoj, por tie travintri.


Y ri Jesús can yacˈariˈ xuchop apo ri achi ri cˈo ri itzel yabil chrij y xubij chare: Nwajoˈ chi yacˈachoj. Tiqˈuis cˈa el re yabil reˈ chawij, xchaˈ chare. Y can xu (xe) wi xubij queriˈ ri Jesús, can yacˈariˈ xqˈuis el ri lepra chrij ri achi. 	 Kaj li etendis la manon kaj tusxis lin, dirante:Mi volas; estu purigita. Kaj tuj la lepro foriris de li.


Riyin xintzˈibaj cˈa el ronojel reˈ chiwe, xa cuma ri winek ri nicajoˈ yixquikˈol. 	 CXi tion mi skribis al vi pri tiuj, kiuj vin forlogas de la vojo.


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, can sibilaj cˈa wajowan chi ntzˈiban ta el jun wuj chiwe ri nichˈo chrij ri kacolotajic. Yacˈa re wacami tek ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe, ma chrij ta chic ri kacolotajic. Ruma nicˈatzin chi riyin nbij chiwe chi ma tiyaˈ ta kˈij chare chˈabel ri xa ma ye achiˈel ta nubij ri chˈabel ri xjach chake riyoj ri yoj lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios tek xkanimaj ri Jesucristo, chˈabel ri majun bey xtijalatej ta ri nubij. Rumacˈariˈ can titijaˈ ikˈij chi nitoˈ ri lokˈolaj chˈabel riˈ. 	 Amataj, kiam mi faris cxian diligentecon, por skribi al vi pri nia komuna savo, mi devigxis skribi al vi, por kuragxigi vin batali por la kredo, jam per unu fojo transdonita al la sanktuloj.


Y ruma chi xa can junan cˈa quisamaj chi ye oxiˈ, ri Pablo xcˈojeˈ cˈa ka quiqˈui. Chi oxiˈ ye aj banoy jay riqˈui tziek, y junan cˈa xesamej. 	 kaj, cxar li estis sammetiisto, li logxis cxe ili, kaj ili laboris, cxar ili estis laux metio tendofaristoj.


Ruma ri nibano queriˈ, nimacun; can nikˈalajin wi chi xa sachnek riqˈui ri ruchˈobonic, y xa ruyon riyaˈ nusiqˈuij (nroyoj) ka rucˈayewal pa ruwiˈ. 	 sciante, ke tia homo perversigxis kaj pekas, estante memkondamnita.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri María Magdalena: Ma quinakˈetej ta. Riyin can cˈa ma jane quibe ta riqˈui ri Nataˈ chilaˈ chicaj. Xa cabiyin chubixic chique ri can ye wachˈalal chic, chi riyin can yibe cˈa riqˈui ri Nataˈ, ri can Itataˈ chukaˈ riyix. Can yibe cˈa riqˈui ri nu‑Dios, ri i‑Dios chukaˈ riyix, xchaˈ chare. 	 Jesuo diris al sxi:Ne tusxu min; cxar mi ankoraux ne supreniris al la Patro; sed iru al miaj fratoj, kaj diru al ili:Mi supreniras al mia Patro kaj via Patro, kaj al mia Dio kaj via Dio.


Y xepe cˈa quinojel ri itzel tak espíritu ri yecˈo riqˈui ri achi, xquicˈutuj utzil chare ri Jesús. Y xquibij cˈa chare: Tayaˈ kˈij chake chi yoj‑oc quiqˈui la ak yecˈo chilaˈ, xechaˈ. 	 Kaj ili petegis lin, dirante:Sendu nin en la porkojn, por ke ni eniru en ilin.


Yacˈariˈ tek ri ángel ri ucˈuayon wuche (wixin) xucˈut cˈa chinuwech jun chˈajchˈojlaj raken yaˈ; raken yaˈ ri niyaˈo cˈaslen. Ri raken yaˈ riˈ, achiˈel vidrio nitzuˈun y nalex pe ri acuchi (achique) cˈo wi ri lokˈolaj ruchˈacat ri Dios y ri ruchˈacat ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 Kaj li montris al mi riveron de akvo de vivo, helan kiel kristalo, elirantan el la trono de Dio kaj de la SXafido,


¿Y achique cami nicˈatzin wi ri ley riche (rixin) ri Moisés? Ri Dios xuyaˈ ri ley riˈ xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nukˈalajsaj janipeˈ chi mac niquiben ri winek y xaxu (xaxe wi) xucusex tek cˈa oyoben na ri Cristo ri riy rumam ri Abraham, ri tzujun (sujun) chare ri Abraham ruma rutzil ri Dios. Y tek ri Dios xuyaˈ ri ley, xerucusaj kˈaxey tak tzij. Nabey mul, xuyaˈ chique ángeles, y ri ángeles riˈ xquiyaˈ chare ri Moisés. Y pa ruqˈuisbel, ri Moisés xuyaˈ chique ri winek. 	 Kio do estas la legxo? GXi estis aldonita kauxze de eraroj, gxis venos la idaro, al kiu la promeso estas donita; ordigite per angxeloj en la mano de interulo.


Y reˈ niwetamaj cˈa, wi can riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri ye petenak wi, o xa ma que ta riˈ. Wi niquibij chi ri Jesucristo xoc winek achiˈel riyoj, nikˈalajin cˈa chi ya ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios yayon ri chˈabel chique. 	 Jen kiel vi ekkonas la Spiriton de Dio:cxiu spirito, kiu konfesas, ke Jesuo Kristo venis en la karno, estas el Dio;


Ruma wi jun achi ma retaman ta quicˈuaxic nuben chique ri ralcˈual pa rachoch ka riyaˈ, ¿la nicowin ta cami yerucˈuaj chi utz ri kachˈalal pa rachoch ri Dios? 	 (sed se iu ne scias regi sian propran domon, kiel li zorgos pri la eklezio de Dio?);


Riche (rixin) chi queriˈ xabachique cˈa winek ri xtiniman ri Cˈajolaxel, ma xtibe ta pa tijoj pokonal, xa can xticˈojeˈ rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 por ke cxiu, fidanta al li, havu eternan vivon.


Achiˈel rubanon ri kachˈacul, cˈo rukˈaˈ, cˈo raken, cˈo runakˈ ruwech, pero xa jun chˈaculaj rubanon ronojel. 	 CXar la korpo estas ne unu membro, sed multaj.


Y ri Jesús xubij: Yin cˈa riyin ri bey, yin cˈa riyin ri kitzij, y chukaˈ yin cˈa riyin ri cˈaslen. Majun cˈa achique ta nicowin napon riqˈui ri Nataˈ wi ma yirunimaj ta riyin. 	 Jesuo diris al li:Mi estas la vojo kaj la vero kaj la vivo; neniu venas al la Patro krom per mi.


Xaxu (xaxe wi) Riyaˈ ri Dios cˈo y majun chic jun. Riyaˈ cˈo ronojel etamabel riqˈui. Tikayaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen Riyaˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Xaxu (xaxe wi) ruma ri Jesucristo yojcowin nikayaˈ rukˈij ri Dios. Amén. 	 al la sola sagxa Dio, per Jesuo Kristo estu la gloro por cxiam kaj eterne. Amen.


Ruma can xqueˈoka cˈa kˈij tek xquepe rucˈayewal y rumariˈ tek xtibix chi jabel ruwarukˈij ri ixok ri ma nalan ta, ni majun bey xralaj ta jun acˈal, y majun acˈal xtzˈuman ta chuwarucˈuˈx. 	 CXar jen venas tagoj, kiam oni diros:Felicxaj estas la senfruktaj, kaj la ventroj ne naskintaj, kaj la mamoj ne nutrintaj.


Y riyin can xbencˈamaˈ cˈa pe ri ti libro pa rukˈaˈ ri ángel, y xintij ka. Y xinnaˈ na wi chi ri pa nuchiˈ can achiˈel ruquiˈil ri cab xuben, pero ri nupan can qˈuey qˈuey na wi xuben. 	 Kaj mi prenis la libreton el la mano de la angxelo, kaj formangxis gxin; kaj en mia busxo gxi estis dolcxa kiel mielo, kaj kiam mi gxin mangxis, mia ventro maldolcxigxis.


Yacˈa riyin nbij chiwe: Xa ticochˈoˈ ri nibano jun pokon chiwe. Wi xa cˈo cˈa jun ri xupakˈij jucˈan apalej chi kˈaˈ ri cˈo pan awajquikˈaˈ, xa tayaˈ chic apo ri jucˈan apalej chuwech. 	 sed mi diras al vi:Ne rezistu al malbono; sed al tiu, kiu frapas vian dekstran vangon, turnu ankaux la alian.


Y yacˈa tek quicˈaxan chic ri jun chˈabel riˈ, yacˈariˈ tek xquitzˈet chi ri Jesús xa ruyon chic cˈo ca. Y ri discípulos riˈ, qˈuiy cˈa kˈij ri majun achoj chare xquibij wi ri xquitzˈet ri chiriˈ pa ruwiˈ ri juyuˈ. 	 Kaj dum la vocxo ankoraux sonis, Jesuo trovigxis sola. Kaj ili silentis, kaj al neniu en tiuj tagoj rakontis ion, kion ili vidis.


junan riqˈui jun achi ri xuben jun rachoch. Nabey, xuben ka ri jul riche (rixin) ri rucimiento ri jay, y can pa ruwiˈ abej xucˈot wi ka ri jul riˈ. Cˈacˈariˈ xuyaˈ ka ri rucimiento ri jay, y xuchop cˈa samaj. Y tek cˈachojnek chic cˈa ri jay, xpe cˈa ri raken yaˈ. Y ri raken yaˈ riˈ riqˈui ruchukˈaˈ xberilaˈ ri jay. Pero ri jay ma xsilon ta, ruma chi ri rucimiento ri jay riˈ can pa ruwiˈ abej tzˈuyul wi. 	 li similas al viro, kiu, konstruante domon, fosis kaj profunde kavigis, kaj metis fundamenton sur la roko; kaj kiam okazis inundo, la rivero sin jxetis kontraux tiun domon, kaj ne povis gxin sxanceli; cxar gxi estis bone konstruita.


Y riyeˈ queriˈ niquiben y reˈ ma nusech ta kacˈuˈx ruma xa can queriˈ chukaˈ nuben ri Satanás; riyaˈ nuben chi jun utzilaj ángel riche (rixin) ri sakil y xa ma que ta riˈ. 	 Kaj nenia miro; cxar Satano mem sin aliformas kvazaux angxelon de lumo.


Queriˈ nubij ri ruchˈabel, xchaˈ ri Jacobo. Y xubij cˈa chukaˈ: Riyin nchˈob chi ma quekanek ta ri ma ye israelitas ta ri xtzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, ma rajawaxic ta chi niban ri circuncisión chique. 	 Tial mi decidas, ke ni ne gxenu tiujn el la nacianoj, kiuj turnigxas al Dio;


Rumacˈariˈ xa ticˈutuj chare ri Dios chi ronojel riˈ man ta xtibanatej pa rukˈijul ri job, riche (rixin) chi queriˈ ma nitij ta más pokon tek yixanmej. 	 Kaj pregxu, ke tio ne okazu en vintro.


Y tek ri principaliˈ tak sacerdotes y ri achiˈaˈ fariseos tek quicˈaxan chic ka ri cˈambel tak tzij ri xerutzijoj ri Jesús, can xkˈax cˈa chiquiwech chi chiquij riyeˈ xchˈo wi ka. 	 Kaj la cxefpastroj kaj la Fariseoj, auxdinte liajn parabolojn, komprenis, ke li parolas pri ili.


Y ri winek riˈ xquicˈuaj cˈa ri Pablo pan Areópago, ri acuchi (achique) niquimol wi quiˈ ri can nimaˈk quikˈij chiquicojol riyeˈ. Y tek xeˈapon cˈa, riyeˈ xquicˈutuj cˈa chare ri Pablo: ¿La utz cami nuben chawech chi natzijoj chake chrij ri cˈacˈacˈ naˈoj ri nakˈalajsaj? 	 Kaj ili prenis lin, kaj kondukis lin al la Areopago, dirante:CXu ni povas scii, kio estas tiu nova instruo, priparolata de vi?


Wacami cˈa, Nataˈ, tayaˈ chic cˈa ri nukˈij nucˈojlen chiˈanakajal riyit, can achiˈel cˈa ri nukˈij nucˈojlen ri cˈo tek yincˈo awuqˈui, tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. 	 Kaj nun, ho Patro, gloru min kun Vi, per la gloro, kiun mi havis kun Vi, antaux ol la mondo ekzistis.


Y chukaˈ ri chicop riˈ qˈuiy cˈa milagros ri majun bey ye tzˈeton ta ri yerubanalaˈ. Can nuben cˈa chi nika pe kˈakˈ chilaˈ chicaj riche (rixin) chi nika pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Y can chiquiwech cˈa ri winek nubanalaˈ wi queriˈ. 	 Kaj gxi faras grandajn signojn, devigante ecx fajron malsupreniri el la cxielo sur la teron antaux la homoj.


Ruma xa can cˈa ya re chkawech riyoj, ri yoj quiy quimam ca ri xbanatej wi ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios. Riyaˈ xuben cˈa chi xbecˈastej pe ri Jesús, can achiˈel wi ri nubij chupan ri rucaˈn Salmo: Yit cˈa riyit ri Nucˈajol. Rumariˈ wacami nyaˈ acˈaslen, nichaˈ cˈa. 	 ke Dio plenumis tion al ni, la filoj, relevinte Jesuon, kiel ankaux estas skribite en la dua psalmo:Vi estas Mia Filo, hodiaux Mi vin naskis.


Y kitzij nbij chiwe, chi xabacuchi (xabachique) cˈa ri xtitzijox wi ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, chiriˈ chukaˈ xtitzijox wi re xuben re jun ixok reˈ. Can pa ronojel cˈa ruwachˈulef xtitzijox wi, chi natabel riche (rixin) riyaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Vere mi diras al vi:Kie ajn estos predikata cxi tiu evangelio en la tuta mondo, tio ankaux, kion faris cxi tiu virino, estos priparolata, por memorajxo de sxi.


Y chukaˈ wi ta nyaˈ ronojel ri cˈo wuqˈui riche (rixin) chi yewaˈ ri pobres, o hasta njech wiˈ riche (rixin) chi yicamisex pa kˈakˈ, pero wi majun ajowabel wuqˈui, ronojel riˈ xa majun utzil nucˈom pe chuwe. 	 Kaj se mi disdonus mian tutan havon por nutri la malsatulojn, kaj se mi lasus mian korpon por forbrulo, sed ne havus amon, per tio mi neniom profitus.


Y ri Pablo qˈuiy cˈa kˈij ri xcˈojeˈ na ka ri chiriˈ quiqˈui ri kachˈalal pa Corinto, ri tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Acaya, pero xapon cˈa jun kˈij tek cˈo chi xbe el. Y tek chˈonak chic cˈa ca chique ri kachˈalal, riyaˈ xoc cˈa el pa jun barco riche (rixin) chi xbe cˈa pa ruwachˈulef Siria ye rachibilan cˈa el ri Priscila y ri Aquila. Yacˈa ri Pablo cˈo ri rutzujun (rusujun) chare ri Dios. Rumariˈ tek xeˈapon pa Cencrea, ri tinamit ri cˈo chi yeˈoc wi el pa barco, ri Pablo xusocaj ri rusmal tak ruwiˈ y coˈol xuben cˈa chare, riche (rixin) chi retal chi riyaˈ xuqˈuis yan pa ruwiˈ ri rutzujun (rusujun) chare ri Dios chi nuben. 	 Kaj Pauxlo, restinte post tio ankoraux dum multe da tagoj, adiauxis la fratojn, kaj de tie sxipiris al Sirio, kaj kun li Priskila kaj Akvila; sed li razis sian kapon en Kenkrea, cxar li faris sanktan promeson.


Y re jun achi re nitzˈet pe riyix re cˈo waweˈ y iwetaman chukaˈ ruwech, xcˈachoj, ruma can pa rubiˈ ri Jesús xkacˈutuj wi. Y re achi reˈ can xcˈachoj wi ruma can xucukubaˈ chukaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Jesús. 	 Kaj lia nomo, per fido en lia nomo, fortigis cxi tiun, kiun vi vidas kaj konas; kaj la fido, kiu estas per li, donis al li cxi tiun plensanecon antaux vi cxiuj.


Ruma ri ti jubaˈ tijoj pokonal ri nikakˈaxaj xa can ma niyaloj ta cˈa chukaˈ, xa kˈaxel, y siempre más jabel cˈa nuben chake. Ruma can nuben cˈa chake chi nicˈojeˈ kakˈij kacˈojlen. Y ri kakˈij kacˈojlen ri xticˈojeˈ xa can más wi nim y riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 CXar nia malpeza kaj momenta sufero elfaras por ni, pli kaj pli ekster mezuro, eternan pezon da gloro;


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij el chare ri capitán: Catzolin chawachoch. Ruma xanimaj chi riyin yicowin yicˈachojsan, can xtibanatej cˈa ri araybel, xchaˈ el chare. Y ri rumozo ri capitán, can ya cˈa hora riˈ xcˈachoj chare ri ruyabil. 	 Kaj Jesuo diris al la centestro:Iru; kiel vi kredis, tiel estu farite al vi. Kaj lia knabo sanigxis en tiu sama horo.


Y can yacˈariˈ tek ri winek xebeyacatej pe chiquij ri Pablo y ri Silas. Y chukaˈ ri aj kˈatbel tak tzij xquichˈanabaˈ ri Pablo y ri Silas, y cˈacˈariˈ xquitek quichˈayic tzan xcˈaˈy. 	 Kaj la popolo amase sin kolektis kontraux ili; kaj la urbestroj, forsxirinte de ili la vestojn, ordonis, ke oni vergobatu ilin.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Quixbiyin y tibij chare ri jun aj kˈatbel tzij riˈ, ri achiˈel jun itzel xwan, chi riyin cˈa yenwelesaj na itzel tak espíritu y can cˈa yencˈachojsaj na chukaˈ ri cˈo quiyabil. Queriˈ xtinben re wacami, ri chuaˈk y cˈa pa rox kˈij xtinqˈuis ca rubanic re samaj reˈ. 	 Kaj li diris al ili:Iru, kaj diru al tiu vulpo:Jen mi elpelas demonojn kaj faras sanigojn hodiaux kaj morgaux, kaj la trian tagon mi estos perfektigita.


Y riyoj ri yojbin chique ri winek chi koyoben ri nimalaj utzil ri xtuyaˈ ri Dios pa kawiˈ, cof kojcˈojeˈ chupan ri kacukbel cˈuˈx y ma tuben ta caˈiˈ kacˈuˈx chiroyobexic ri koyoben. Ruma ri Dios rubin chi xtuyaˈ ri nimalaj utzil pa kawiˈ. Riyaˈ can nuyaˈ wi ri nutzuj (nusuj). 	 ni tenu firme la konfeson de nia espero sendeklinigxe; cxar la promesinto estas fidela;


Ri Jesús xalex cˈa pa tinamit Belén, ri tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Judea. Tek xalex ri Jesús, ya cˈa ri Herodes ri rey, y yacˈariˈ tek jun caˈiˈ achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ, xeˈapon pa Jerusalem. Ri achiˈaˈ riˈ, pa relebel kˈij ye petenak wi, 	 Kaj kiam Jesuo estis naskita en Bet-Lehxem de Judujo en la tempo de la regxo Herodo, jen sagxuloj el la oriento venis al Jerusalem, dirante:


Pero chukaˈ ri nimalaj Dios, ma rajawaxic ta na chi pa jun jay ri xa banon cuma winek ri acuchi (achique) nicˈojeˈ wi, y rumariˈ tek jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca xubij: 	 Tamen la Plejaltulo ne logxas en manfaritaj temploj, kiel diris la profeto:


Riyix cˈa ri yixbin chi yix ucˈuey bey, xa yix achiˈel moyiˈ, ruma xaxu (xaxe wi) nichayuj ca ri us y xa nibikˈ ri nimalaj chicop ri camello rubiˈ. 	 Vi blindaj gvidantoj! kiuj elkribras la kulon kaj glutas la kamelon.


Yacˈa ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, can xu (xe) wi xquitzˈet chi ya ri rucˈajol ri rajaf ri ulef ri xapon, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Yareˈ ri xtoc ca rajaf ronojel re ulef re kakajon. Wacami quixam pe, tikacamisaj riche (rixin) chi re ulef ntoc ca kiche (kixin) riyoj, xechaˈ. 	 Sed la kultivistoj, vidante la filon, diris inter si:CXi tiu estas la heredonto; venu, ni lin mortigu, kaj prenu lian heredajxon.


Pero ruma cˈa chi ma yix ta mekˈen, chukaˈ ma yix ta tef, xa yix liloj, rumariˈ xquixinxaˈ cˈa el. 	 Tial, cxar vi estas varmeta, kaj nek malvarma nek varmega, mi elsputos vin el mia busxo.


Ncˈutuj cˈa chare ri Dios chi xtusakirisaj ta ri inaˈoj, riche (rixin) chi nikˈax ta chiwech ri utzil ri koyoben ri rutzujun (rusujun) ri Dios chake, ruma can riche (rixin) chi niwoyobej ri utzil riˈ tek xixrusiqˈuij (xixroyoj). Ncˈutuj chukaˈ chi nikˈax ta chiwech chi ri herencia riche (rixin) ri chilaˈ chicaj can utz y jabel, jun herencia ri can achiˈel jun nimalaj beyomel. Y can xtoc wi kiche (kixin) junan quiqˈui quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal. 	 dum la okuloj de via koro estas lumigataj, por ke vi sciu, kia estas la espero de Lia voko, kaj kia la ricxeco de la gloro de Lia heredajxo en la sanktuloj,


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo. Ma winek ta cˈa xechaˈo wuche (wixin) riche (rixin) chi queriˈ xinoc apóstol. Ni ma winek ta chukaˈ ri ye takayon pe wuche (wixin). Ri takayon pe wuche (wixin) ya ri Ajaf Jesucristo y ri Dios ri Tataˈixel; ri Dios ri xbano chare ri Jesucristo chi xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Pauxlo, apostolo (ne de homoj, nek per homo, sed per Jesuo Kristo, kaj Dio, la Patro, kiu levis lin el la mortintoj),


Y ri ixokiˈ can xoka cˈa chiquicˈuˈx ri chˈabel ri rubilon ca ri Jesús. 	 Kaj ili rememoris liajn vortojn;


Ri oconek aj yukˈ, xa ruma chi tojon, xa nanmej el. Queriˈ nuben ruma majun cˈa pena chare wi cˈo niquicˈulwachij ca ri carneˈl. 	 li forkuras tial, ke li estas dungito kaj ne zorgas pri la sxafoj.


Wi riyix yeˈitoˈ ri winek riqˈui ri nicˈatzin chique, xtiyaˈox (xtyaˈ) chukaˈ ri rajel ruqˈuexel chiwe riyix. Ri rajel ruqˈuexel ri xtiyaˈox (xtyaˈ) chiwe riyix, sibilaj qˈuiy, jun pajbel ri can xtinojsex, can xtipitzˈ y can xtipulin ruwiˈ. Y can achiˈel ri niben riyix quiqˈui ri winek, can queriˈ chukaˈ xtiban chiwe riyix. 	 donu, kaj estos donite al vi; bonan mezuron, premitan, kunskuitan, superfluantan, oni donos en vian sinon. CXar per kia mezuro vi mezuras, per tia oni remezuros al vi.


Pa ruqˈuexel chi que ta riˈ xiben, xa xeˈitelelaˈ ri ruwachbel ri rachoch ri dios Moloc, ri ruwachbel ri chˈumil, ri i‑dios Renfán rubiˈ. Y ri wachbel riˈ xa ikˈaˈ riyix xebano ka, riche (rixin) chi xiyaˈ quikˈij. Rumacˈariˈ riyin, xtinben chiwe chi yixbecˈojeˈ cˈa quelaˈ más nej chrij el ri Babilonia, xchaˈ ri Dios. 	 Kaj vi portis la tabernaklon de Molehx Kaj la stelon de la dio Refan, La figurajxojn, kiujn vi faris, por adorklinigxi al ili; Kaj Mi elpatrujigos vin preter Babelon.


Y cˈo cˈa chi pa jun ti ruwachˈulef ri cˈo pa yaˈ xkojbeka wi ca, xchaˈ ri Pablo chique quinojel ri achiˈaˈ ri ye benak chupan ri jun barco riˈ. 	 Tamen ni devas esti jxetitaj sur ian insulon.


Y cˈacˈariˈ Riyaˈ xubij chique ri rudiscípulos chi tiquibij chique ri winek chi quetzˈuyeˈ quinojel pa ruwiˈ ri rexlaj kˈayis, y pa tak moc quetzˈuyeˈ cˈa. 	 Kaj li ordonis al ili, ke cxiuj sidigxu lauxgrupe sur la verda herbo.


Wi cˈo cˈa ri xticˈutuj pa nubiˈ riyin, can xtinyaˈ wi pe chiwe. 	 Se vi petos ion de mi en mia nomo, tion mi faros.


Y ri achiˈaˈ fariseos can xu (xe wi) xquitzˈet ca ri xbanatej, xebe y xbequimoloˈ quiˈ riche (rixin) chi niquichˈob achique rubanic niquiben riche (rixin) chi niquicamisaj ri Jesús. 	 Sed la Fariseoj eliris, kaj konsiligxis kontraux li, kiamaniere lin pereigi.


Quecˈariˈ chukaˈ yixtajin chubanic, yeˈiwajoˈ quinojel ri kachˈalal ri yecˈo pa ruwachˈulef riche (rixin) ri Macedonia. Pero chukaˈ nikabij chiwe chi can ta sibilaj niqˈuiy ri ajowabel iwuqˈui. 	 cxar vi ja tion faras al cxiuj fratoj, kiuj estas en la tuta Makedonujo. Sed ni admonas vin, fratoj, ke vi amu pli kaj pli abunde,


Pero ri runaˈoj ri Dios can nikˈalajin pa quicˈaslen quinojel ri ye ralcˈual chic, chi can choj wi, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj la sagxeco estas pravigita de cxiuj siaj infanoj.


Rumariˈ, ri Katataˈ Dios can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 al kiu estu la gloro por cxiam kaj eterne. Amen.


Kachˈalal, nikacˈutuj jun utzil chiwe chi tiyalaˈ quikˈij ri can niquitij quikˈij yesamej chicojol pa rusamaj ri Dios, ruma yecˈa riyeˈ ri ye ucˈuayon iwuche (iwixin) pa rubiˈ ri Ajaf y yixquipixabalaˈ chukaˈ. 	 Sed ni petegas vin, fratoj, koni tiujn, kiuj laboras cxe vi kaj estras cxe vi en la Sinjoro kaj vin admonas,


Ri ijaˈtz ri xeka cojol tak abej, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex cuma ri winek. Ri winek riˈ can chanin cˈa niquicˈul ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima riqˈui quicoten. 	 Kaj tiel same jen la semitaj cxe la sxtonaj lokoj:ili auxdas la vorton, kaj tuj kun gxojo akceptas gxin;


Y xutanabaˈ ca rubanic chupan ri kˈij tek Riyaˈ xbe chilaˈ chicaj. Pero tek Riyaˈ cˈa ma jane nibe ta el chilaˈ chicaj, riqˈui ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu xubij cˈa chique ri ruˈapóstoles ri ye ruchaˈon, ri rajawaxic chi niquiben ca, tek Riyaˈ xtibe. 	 gxis la tago, kiam li estis akceptita supren, doninte ordonon per la Sankta Spirito al la apostoloj, kiujn li elektis;


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij: Riyix winek ri yixcˈo chuwech re ruwachˈulef, majun chiwe ri cukul ta rucˈuˈx riqˈui ri Dios. Chiˈiwonojel xa yix sachnek. ¿Riyix nichˈob chi riyin can ronojel kˈij xquicˈojeˈ iwuqˈui y man cˈa xquitaneˈ ta chi yixincochˈ? Ticˈamaˈ cˈa pe ri cˈajol waweˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj Jesuo responde diris:Ho senfida kaj perversa generacio, gxis kiam mi estos kun vi? gxis kiam mi toleros vin? venigu lin al mi cxi tien.


Rumariˈ ma yojtaneˈ ta chi nikaben orar pan iwiˈ, chi ri ka‑Dios xtuben ta chiwe chi yixcowin nicˈuaj jun utzilaj cˈaslen. Ruma yariˈ ri rucˈamon chake konojel ri xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi xoj‑oc riche (rixin) Riyaˈ. Chukaˈ nikacˈutuj chare ri Dios chi riqˈui ri ruchukˈaˈ xtuben chiwe chi yixcowin ta xtiben ronojel ri utz ri nirayij, y chi xquixcowin ta xtiqˈuis ronojel ri samaj ri ichapon riqˈui icukbel cˈuˈx. 	 Por tiu celo ni ankaux konstante pregxas por vi, ke nia Dio vin trovu indaj je la voko, kaj kun potenco plenumu cxiun bonvolon de boneco kaj cxiun laboron de fido;


Xtapon na jun kˈij tek ronojel re nitzˈet waweˈ xquewulex y majun chic ri xtipaˈeˈ ta ca. Ronojel re nimaˈk tak abej re ye ucusan chare re jay reˈ, xa can xquewulex cˈa pe. Can majun cˈa abej ri xticˈojeˈ ta ca achiˈel la rubanon wacami, xchaˈ chique. 	 Rilate al tio, kion vi vidas, venos tagoj, en kiuj ne estos lasita cxi tie sxtono sur sxtono, kiu ne estos dejxetita.


Ruma wi riqˈui jun cˈaslen choj y riqˈui uxlanibel cˈuˈx y quicoten tek nikaben rusamaj ri Cristo, yojka chuwech ri Dios y chiquiwech chukaˈ ri winek. 	 CXar tiu, kiu en tio servas Kriston, placxas al Dio, kaj estas aprobata de homoj.


Can yixnatej wi chuwe, y nmatioxij chare ri Dios iwuma riyix. 	 Mi dankas mian Dion cxe cxiu rememoro pri vi,


Y que chukaˈ riˈ jun ri oconek pa jun etzˈanen. Wi xa ma nutij ta rukˈij chi pa ruchojmilal nuben ri etzˈanen, ma nichˈacon ta. 	 Kaj se iu konkuras kiel atleto, li ne estas kronata, se li ne lauxregule konkuris.


Y can nikˈalajin wi cˈa ri ye ralcˈual ri Dios. Y nikˈalajin chukaˈ ri ye ralcˈual ri itzel winek. Xabachique winek ri ma rucˈuan ta jun cˈaslen choj y ma yerajoˈ ta ri kachˈalal, yariˈ ri ma riche (rixin) ta ri Dios. 	 Jen kiel evidentigxas la infanoj de Dio, kaj la infanoj de la diablo:cxiu, kiu ne faras justecon, ne estas de Dio, nek tiu, kiu ne amas sian fraton.


Achiˈel xa cˈa ma jane nikˈax ta chiwech. ¿Y ma ninatej ta chiwe tek xentzuk ri wuˈoˈ mil winek riqˈui ri wuˈoˈ caxlan wey? ¿Can ma ninatej ta cˈa chiwe janipeˈ chi chaquech caxlan wey ri ximol ca? 	 CXu vi ankoraux ne konscias, nek memoras la kvin panojn de la kvin mil, kaj kiom da korboj vi kolektis?


Ri nibano ri nubij ri rupixaˈ ri Dios, xa can jun chic quibanon riqˈui ri Dios. Y chukaˈ ri Dios can cˈo chic pa ránima riyaˈ. Y riyoj ketaman chi can cˈo chic Riyaˈ pa kánima, ruma cˈo ri Lokˈolaj Espíritu ri ruyaˈon chake. 	 Kaj kiu observas Liajn ordonojn, tiu en Li restas, kaj Li en tiu. Kaj per tio ni scias, ke Li restas en ni:per la Spirito, kiun Li donis al ni.


Yacˈa tek xinpiscolij wiˈ chuwij riche (rixin) chi ntzˈet achique ri nichˈo pe wuqˈui, yacˈariˈ tek xentzˈet wukuˈ candeleros ri ye banon riqˈui kˈanapuek. 	 Kaj mi min turnis, por vidi la vocxon, kiu parolis kun mi. Kaj turnigxinte, mi vidis sep orajn lampingojn;


Y tek banatajnek chic ronojel riˈ, yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈut chic cˈa riˈ jun bey chiquiwech ri rudiscípulos. Riyaˈ can ya cˈa ri chuchiˈ choy ri Tiberias rubiˈ, chiriˈ xucˈut wi riˈ chiquiwech. Y quecˈareˈ rubanic tek Riyaˈ xucˈut riˈ chiquiwech: 	 Post tio Jesuo denove sin montris al la discxiploj apud la maro de Tiberias; kaj li montris sin jene.


Y tek ri achiˈaˈ riˈ xequitzˈet chi yecˈo chique ri rudiscípulos ri Jesús ri yetajin chi waˈin y xa ma xquichˈej ta quikˈaˈ achiˈel rubanic ri niquiben riyeˈ, ma utz ta xequitzˈet, y rumariˈ qˈuiy cˈa ri xquibij chiquij. 	 kaj jam vidis, ke kelkaj el liaj discxiploj mangxas panon kun manoj profanaj, tio estas nelavitaj.


Y tek rubanon ca xa yix caminek chupan ri imac y chupan ri itzel ri xeˈibanalaˈ. Yacˈa ri Dios xuyaˈ jun cˈacˈacˈ icˈaslen. 	 Kaj vin li vivigis, kiam vi estis malvivaj per eraroj kaj pekoj,


Y Riyaˈ xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Yacˈareˈ ri nuquiqˈuel ri xtibiyin tek xquicamisex. Riqˈui cˈa ri xtibiyin ri nuquiqˈuel, can yacˈariˈ tek xticˈachoj ri cˈacˈacˈ trato ri rajowan pe ri Dios chi nuben quiqˈui ri winek. Ri nuquiqˈuel ri xtibiyin, can riche (rixin) wi cˈa chi ye qˈuiy winek yecolotej. 	 Kaj li diris al ili:CXi tio estas mia sango de la interligo, kiu estas elversxata por multaj.


Xquichop cˈa el ri Jesús, y xquicˈuaj pa rachoch ri nimalaj sacerdote. Y ri Pedro ye rutzekelben el, pero cˈanej cˈo wi ca chiquij. 	 Kaj ili kaptis lin, kaj forkondukinte, venigis lin en la domon de la cxefpastro. Sed Petro sekvis malproksime.


Ri Pilato can que wi cˈa riˈ ri xubij pe, ruma riyaˈ can retaman wi chi ri principaliˈ tak sacerdotes quiyaˈon ri Jesús pa rukˈaˈ, ruma itzel niquinaˈ chare chi sibilaj ye qˈuiy winek ri yetzekelben riche (rixin). 	 CXar li eksciis, ke pro envio la cxefpastroj transdonis lin.


Queriˈ cˈa chukaˈ, ri rucaˈn ángel xberutixaˈ cˈa pa ruwiˈ ri mar ri cˈo el chupan ri vaso. Y ri mar xchuwir, xuben achiˈel ri ruquiqˈuel jun caminek, y rumariˈ quinojel ri chicop ri yecˈo chiriˈ, xecom. 	 Kaj la dua elversxis sian pelvon en la maron; kaj farigxis sango, kiel de mortinto; kaj mortis cxiu vivanta estajxo en la maro.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca.Y tek nubij chi ri Dios ronojel xuyaˈ pa rukˈaˈ ri winek, ntel chi tzij chi can ronojel ruyaˈon chic pa rukˈaˈ. Pero wacami ma jane nikatzˈet ta chi ronojel cˈo chic pa rukˈaˈ. Pero nikatzˈet chukaˈ chi ri Jesús xa majun más rukˈij xban chare que chiquiwech ri ángeles. Pero xa ma qˈuiy ta kˈij ri xban queriˈ chare, y wacami yaˈon chic rukˈij rucˈojlen ruma chi xutij pokonal y ruma chukaˈ chi xcom. Y ruma cˈa ri rutzil ránima ri Dios pa kawiˈ tek ri Jesús xcom kuma konojel. 	 Sed la malmulte sub la angxeloj malaltigitan Jesuon ni vidas, pro la sufero de morto, kronita per honoro kaj beleco, por ke per la favoro de Dio li gustumu morton por cxiu.


Cˈa re wacami can majun cˈa ri icˈutun ta chare ri Nataˈ pa nubiˈ riyin. Can ticˈutuj cˈa y xticˈul, riche (rixin) chi queriˈ can nitzˈaket ta cˈa ri quicoten pa tak iwánima. 	 GXis nun vi petis nenion en mia nomo; petu, kaj vi ricevos, por ke via gxojo estu plena.


Wi cˈo jun winek ri ma runiman ta ri Dios, y riyaˈ yixrusiqˈuij (yixroyoj) pa jun waˈin, utz yixbe, wi niwajoˈ. Y titijaˈ ri yeruyaˈ chiwe, y ma rajawaxic ta na chi nicˈutuj wi tzujun (sujun) o ma tzujun (sujun) ta chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek riche (rixin) chi ma xtikˈaxo ta ri iwánima. 	 Se iu el la nekredantoj invitas vin al festeno, kaj vi volas iri, kion oni metas antaux vi, cxion mangxu, demandante nenion pro konscienco.


Ri winek cˈa riˈ yeban cˈa el bautizar ruma riyaˈ ri chiriˈ pa raken yaˈ Jordán. Y can yequikˈalajsaj wi cˈa ri quimac. 	 kaj ili estis baptitaj de li en la rivero Jordan, konfesante siajn pekojn.


Y xquiben cˈa orar, quereˈ: Ajaf, riyit ri natzˈet ri cánima quinojel, tacˈutuˈ cˈa chkawech achique cˈa chique re ye caˈiˈ achiˈaˈ reˈ ri achaˈon, 	 Kaj pregxante, ili diris:Vi, ho Sinjoro, kiu konas la korojn de cxiuj, elmontru, kiun el cxi tiuj du Vi elektis,


Y can xtzekelbex chukaˈ cuma ri winek ri ye petenak pa Jerusalem, jun tinamit ri cˈo chukaˈ pa rucuenta ri Judea. Y yecˈo chukaˈ ri ye petenak pa rucuenta ri Idumea, y ri ye petenak cˈa jucˈan chic ruchiˈ ri raken yaˈ Jordán. Xtzekelbex chukaˈ cuma ri winek ri ye petenak pa Tiro y pa Sidón y ri ye petenak chukaˈ chiquinakajal ri caˈiˈ tinamit riˈ. Can quinojel cˈa ri winek ri xeˈoka riqˈui ri Jesús, xepe ruma quicˈaxan cˈa pe ri milagros ri yerubanalaˈ ri Jesús. 	 kaj el Jerusalem kaj el Edom kaj el Transjordano kaj el cxirkaux Tiro kaj Cidon, grandnombra homamaso, auxdinte cxion, kion li faris, venis al li.


¿Y wacami achique nibij riyix? ¿La más ta cˈa utz ri kacˈaslen riyoj israelitas que chuwech ri quicˈaslen ri ma ye israelitas ta? Ma que ta riˈ. Xkabij yan ka, chi quinojel winek, chi israelitas y ma ye israelitas ta, quinojel ye kajnek chuxeˈ ri mac. 	 Kio do? cxu ni nin senkulpigas? Tute ne:cxar ni jam akuzis egale Judojn kaj Grekojn, ke cxiuj estas sub peko;


Riyin ma yiqˈuix ta cˈa ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ruma ri lokˈolaj chˈabel reˈ can ruchukˈaˈ wi ri Dios riche (rixin) chi yerucol ri yeniman riche (rixin). Ri chˈabel cˈa riˈ nabey xtzijox chique ri israelitas; y cˈacˈariˈ xtzijox chukaˈ chique ri ma ye israelitas ta. 	 CXar mi ne hontas pri la evangelio; cxar gxi estas la potenco de Dio al savo por cxiu, kiu kredas, al la Judoj unue, kaj ankaux al la Grekoj.


Y ri xtzˈeto chi queriˈ xbanatej, can nukˈalajsaj cˈa, y ri nukˈalajsaj riyaˈ can kitzij wi. Ri can rutzˈeton y retaman, can kitzij wi ri nutzijoj chupan re wuj reˈ, riche (rixin) chi iwonojel riyix ninimaj chukaˈ. 	 Kaj la vidinto atestis, kaj vera estas lia atesto; kaj li scias, ke li diras la veron, ke vi ankaux kredu.


Y xa can cˈariˈ tintzˈet ka riyin riˈ, tek yecˈo ye oxiˈ achiˈaˈ xeˈapon ri pa ruchiˈ ri jay ri yincˈo wi, yinquicanoj. Ri achiˈaˈ cˈa riˈ ye takon el ruma ri Cornelio, ri jun achi ri cˈo pa tinamit Cesarea. 	 Kaj jen antaux la domo, en kiu mi estis, tuj staris tri viroj senditaj el Cezarea al mi.


Pero wi nitij pokon ruma iniman ri Cristo, man cˈa quixqˈuix ta. Xa tiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios ruma can yix riche (rixin) wi chic ri Cristo. 	 sed se iu suferas kiel Kristano, li ne hontu; sed li gloru Dion en tiu nomo.


Y tek ri Jesús xtzuˈun ca chrij y xerutzˈet ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan chi ye tzeketel el chrij, Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique: ¿Achique nicanoj? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Rabí, riyoj nikajoˈ niketamaj acuchi (achique) cˈo wi ri awachoch, xechaˈ chare. Rabí ntel chi tzij nimalaj tijonel. 	 Kaj Jesuo sin turnis, kaj vidis ilin sekvantajn, kaj diris al ili:Kion vi sercxas? Kaj ili diris al li:Rabeno (tio estas, Majstro), kie vi logxas?


Y ri Jesús xubij cˈa chare: Kitzij ri xabij, y chukaˈ can nbij wi cˈa chiwe chi can xu (xe wi) xtinkˈaxaj re jun tijoj pokonal reˈ, can yacˈariˈ tek xquinitzˈet riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, yin tzˈuyul pa rajquikˈaˈ ri Dios ri nicowin nuben ronojel. Y xquinitzˈet tek yipe pa sutzˈ ri chilaˈ chicaj, xchaˈ ri Jesús. 	 Jesuo diris al li:Vi diris; tamen mi diras al vi:Poste vi vidos la Filon de homo, sidantan cxe la dekstra mano de la Potenco, kaj venantan sur la nuboj de la cxielo.


Y riyix can tzˈaket chic ri icˈaslen ruma xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo. Y can ya wi Riyaˈ ri cˈo pa quiwiˈ ri ángeles y pa quiwiˈ ri cˈo kˈatbel tzij pa quikˈaˈ. 	 kaj vi estas plenigitaj en li, kiu estas la kapo de cxia estreco kaj auxtoritato;


Y can queriˈ wi cˈa xquiben. Xquichop ri cˈajolaxel y cˈacˈariˈ xquelesaj cˈa el chiriˈ chupan ri rulef y xquicamisaj. 	 Kaj ili kaptis lin, eljxetis lin el la vinberejo, kaj mortigis lin.


Ri Jesús xapon cˈa chupan ri jun tinamit riˈ, riche (rixin) chi queriˈ nibanatej ri tzˈibatal ca ruma ri profeta Isaías, ri achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Y riyaˈ rubin cˈa ca: 	 por ke plenumigxu tio, kio estis dirita per la profeto Jesaja, nome:


Riyin wi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, majun achique ta ruma chi nnimirisaj wiˈ. Ruma re samaj reˈ can chilaben pe chuwe chi can rajawaxic chi ntzijoj. Juyiˈ cˈa oc nuwech riyin wi xa ma xtintzijoj ta re chˈabel reˈ. 	 CXar se mi predikas la evangelion, mi havas nenion, pri kio fieri; cxar neceseco kusxas sur mi; cxar ve al mi, se mi ne predikus la evangelion!


Rumacˈariˈ ri Zacarías, ri rutataˈ ri acˈal, tek nojnek ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, riyaˈ xukˈalajsaj cˈa y xubij: 	 Kaj lia patro Zehxarja plenigxis de la Sankta Spirito, kaj profetis, dirante:


Y rumariˈ ri winek can ma jubaˈ xquinimaj ta ri Jesús. Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek riˈ: Majun cˈa jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, ri man ta jun rukˈij. Quinojel can cˈo wi quikˈij, xa yacˈa chi ma niyaˈox (nyaˈ) ta quikˈij pa tak quitinamit y pa tak cachoch, xchaˈ chique. 	 Kaj ili ofendigxis pro li. Sed Jesuo diris al ili:Profeto ne estas sen honoro, krom en sia patrujo kaj en sia domo.


Y tek ri Jesús ntajin cˈa chare ri oración, xjalatej cˈa ri ruwachbel, y can queriˈ chukaˈ ri rutziak, can xjalatej ri yetzuˈun. Ri rutziak sibilaj rusakil xuben y nitzˈitzˈan. 	 Kaj dum li pregxis, la aspekto de lia vizagxo aliigxis, kaj lia vestaro farigxis blanka kaj fulme brilanta.


Ruma can ya tek xtuxupuj ri rutrompeta ri ruwuk ángel, can yacˈariˈ tek xtibanatej ri ewatel pe ruma ri Dios. Can xtibanatej achiˈel ri xubij ca chique ri ye rusamajel ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ojer ca, ri nibix profetas chique, xchaˈ. 	 sed en la tagoj de la vocxo de la sepa angxelo, kiam li tuj trumpetos, tiam finigxos la mistero de Dio, kiel Li evangeliis al Siaj servistoj, la profetoj.


Yacˈa tek ri achiˈaˈ fariseos xquicˈaxaj ri niquibij ri winek chrij ri Jesús, riyeˈ xquibij cˈa: Ri Jesús yerelesaj itzel tak espíritu pero xa ya ri Beelzebú ri cajawalul ri itzel tak espíritu ri niyaˈo uchukˈaˈ chare, yechaˈ cˈa. 	 Sed la Fariseoj, auxdinte, diris:CXi tiu ne elpelas demonojn krom per Baal-Zebub, estro de la demonoj.


Rumacˈariˈ, ri ye oconek lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios ri niquicˈaxaj y niquinimaj ri nubij ri rupixaˈ ri Dios y ri can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Jesús, rajawaxic chi quecochˈon. 	 CXi tie estas la pacienco de la sanktuloj, kiuj observas la ordonojn de Dio kaj la fidon de Jesuo.


Ri Judas xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyin can ximacun wi ruma xinjech ri Jesús pan ikˈaˈ, ruma Riyaˈ can majun mac rubanon riche (rixin) chi nicamisex, xchaˈ chique. Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, xa xquibij cˈa pe chare ri Judas: Riyoj majun kacuenta chare riˈ. Riˈ chawech riyit cˈo wi, xechaˈ chare. 	 dirante:Mi pekis, perfidante senkulpan sangon. Sed ili diris:Kiel tio koncernas nin? vi zorgu pri tio.


Jebeˈitzijoj chare achique rubanic tek ri moyiˈ yecowin yetzuˈun el, achique rubanic tek ri winek ri ye cojo can yebiyin wi el jabel y achique rubanic tek ri ye yawaˈiˈ riqˈui ri yabil lepra yechˈajchˈojir el. Jebeˈitzijoj chukaˈ chare ri achique rubanic tek ri ma yeˈacˈaxan ta yecˈachoj, ri caminakiˈ yecˈastej, y chique ri pobres ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 blinduloj ricevas vidpovon, kaj lamuloj marsxas, lepruloj estas purigitaj, kaj surduloj auxdas, kaj mortintoj levigxas, kaj al malricxuloj evangelio estas predikata.


Riyix xa ya ri achi beyon ri nitzuˈ nabey, nilokˈokˈej, y niyaˈ jabel ruchˈacat. Yacˈa chare ri achi ri xa pobre, riyix majun ruchˈacat niyaˈ y xa nibij chare: Capaˈeˈ chiriˈ, o xa nibij chukaˈ chare: Catzˈuyeˈ re chikaken. 	 kaj vi respektas la bele vestitan homon, kaj diras:Sidigxu cxi tie en bona loko; kaj diras al la malricxulo:Staru tie, aux sidigxu sube apud mia piedbenketo;


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, y quinojel cˈa ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, niquicanolaˈ cˈa kˈaban tak tzij chrij ri Jesús, riche (rixin) chi niquitek pa camic. 	 Kaj la cxefpastroj kaj la tuta sinedrio sercxis malveran ateston kontraux Jesuo, por ke ili povu lin mortigi;


Riyin ri Pablo, yin jun rusamajel ri Dios y jun ruˈapóstol ri Jesucristo. Riyaˈ xirutek cˈa chiquitoˈic ri ye chaˈon ruma ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ niquicukubaˈ más quicˈuˈx riqˈui. Y xirutek quiqˈui chukaˈ riche (rixin) chi niquetamaj jabel ri kitzij, ri yarucˈuaj chupan ri utzilaj cˈaslen ri nrajoˈ ri Dios. 	 Pauxlo, servisto de Dio kaj apostolo de Jesuo Kristo, laux la fido de la elektitoj de Dio, kaj laux la scio de la vero, kiu estas laux pieco,


Y tek xtitzˈet cˈa chi ri tinamit Jerusalem sutin chic rij cuma achiˈaˈ ye banoy tak chˈaˈoj, tiwetamaj cˈa riˈ chi xa jubaˈ chic tiempo nrajoˈ riche (rixin) chi ri tinamit xtiwulex. 	 Sed kiam vi vidos Jerusalemon cxirkauxitan de armeoj, tiam sciu, ke gxia ruinigxo alproksimigxis.


Y wi queriˈ, ¿achique cˈa nikachˈec chi yoj israelitas? ¿Y achique nuyaˈ chake ri circuncisión? 	 Kia do estas la supereco de la Judoj? aux kia estas la utilo de cirkumcido?


Riyix aj Samaria niyaˈ cˈa rukˈij ri Dios pero ma kˈaxnek ta jabel chiwech achique riˈ. Yacˈa riyoj israelitas can ketaman wi ri achique ri nikayaˈ rukˈij; ruma can ya cˈa ri kiqˈui riyoj xtel wi pe ri nicolo quiche (quixin) ri winek chupan ri quimac. 	 Vi adoras tion, kion vi ne konas; ni adoras tion, kion ni konas; cxar el la Judoj estas la savo.


Can yacˈa chukaˈ riˈ tek ri Jesús xuchop rukˈalajsaxic chiquiwech ri rudiscípulos, chi rajawaxic cˈa chi Riyaˈ nibe pa tinamit Jerusalem riche (rixin) chi nukˈaxaj qˈuiy tijoj pokonal pa quikˈaˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, pa quikˈaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes y pa quikˈaˈ chukaˈ ri aj tzˈibaˈ. Can xubij chi xticamisex na wi, pero pa rox kˈij xticˈastej pe. 	 De post tiu tempo Jesuo komencis montri al siaj discxiploj, ke li devas iri al Jerusalem, kaj multe suferi cxe la pliagxuloj kaj cxefpastroj kaj skribistoj, kaj esti mortigita, kaj la trian tagon relevigxi.


Catzolin chawachoch, y jatzijoj ri xuben ri Dios awuqˈui riyit, xucheˈex. Y ri achi can xberutzijoj na wi chrachoch, y chique quinojel ri winek pa rutinamit xutzijoj wi ri xuben ri Jesús riqˈui riyaˈ. 	 Reiru al via domo, kaj rakontu cxion, kion Dio faris por vi. Kaj li foriris, famigante tra la tuta urbo cxion, kion Jesuo faris por li.


Rumariˈ riyin, astapeˈ can cˈo uchukˈaˈ yaˈon pa nukˈaˈ ruma ri Cristo, riche (rixin) chi nbij chawe ri achique rucˈamon chi naben, 	 Kvankam do mi havas plenan kuragxon en Kristo, por ordoni al vi tion, kio estas konvena,


¿Achique cˈa nibij riyix chrij ri Cristo? Tek Riyaˈ xtipe, ¿achoj ralcˈual Riyaˈ? xchaˈ cˈa chique. Y ri achiˈaˈ fariseos xquibij cˈa: Ralcˈual ca ri rey David, xechaˈ. 	 dirante:Kion vi pensas pri la Kristo? kies filo li estas? Ili diris al li:De David.


Ye kˈij cˈa riˈ tek ri María can chanin xbe pa jun tinamit ri cˈo pa ruwiˈ jun juyuˈ ri cˈo pa rucuenta ri Judea. 	 Kaj en tiuj tagoj Maria levigxis kaj senprokraste vojagxis en la montan regionon, en urbon de Judujo;


Y ri Zaqueo can yacˈariˈ xka pe chanin, y riqˈui quicoten xucˈul apo ri Jesús pa rachoch. 	 Kaj li rapide malsupreniris, kaj akceptis lin gxoje.


Y rumariˈ ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Wi ninum ri netzelan awuche (awixin), riyit xa tayaˈ cˈa ruway. Y wi nichakiˈj ruchiˈ, tayaˈ cˈa ruyaˈ. Wi queriˈ xtaben, riyaˈ xa can xtiqˈuixbitej ruma ri itzel ri ye rubanalon. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Sed se via malamiko malsatas, donu al li mangxi; se li soifas, donu al li trinki; cxar tion farante, fajrajn karbojn vi kolektos sur lia kapo.


Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. Y tek ri Jesús rubin chic cˈa chique ri winek chi quebe chi tak cachoch, yacˈariˈ tek Riyaˈ xtzolin pa jay ye rachibilan ri rudiscípulos. Y yacˈariˈ tek ri rudiscípulos xejel apo riqˈui y xquibij cˈa chare: Riyoj nikajoˈ cˈa chi riyit nabij ta chake achique ntel wi chi tzij ri cˈambel tzij chrij ri trigo y ri itzel kˈayis ri xetic ca pa jun ulef. Ruma can ma xkˈax ta chkawech, xechaˈ. 	 Tiam forsendinte la homamasojn, li venis en la domon; kaj liaj discxiploj venis al li, dirante:Klarigu al ni la parabolon pri la lolo de la kampo.


Y chupan cˈa chukaˈ ri hora riˈ ri Jesús xubij chique ri winek: ¿Achique cˈa xichˈob riyix? ¿Xichˈob chi yix petenak chuchapic jun alekˈom y rumariˈ icˈamom pe cheˈ y espada? Can kˈij kˈij cˈa ri xitzˈuyeˈ iwuqˈui chiriˈ pa rachoch ri Dios, tek xincˈut ri ruchˈabel chiwech y majun bey xinichop ta. 	 En tiu horo Jesuo diris al la homamasoj:CXu vi elvenis kvazaux kontraux rabiston, kun glavoj kaj bastonoj, por kapti min? CXiutage mi sidis en la templo, instruante, kaj vi ne arestis min.


Y rumariˈ hasta kachˈobon chic chi yojapon ta iwuqˈui. Riyin ri Pablo caˈiˈ oxiˈ yan mul xinben chi xojbe, pero ri Satanás xojrukˈet. 	 cxar ni deziris veni al vi; mi, Pauxlo, tion deziris pli ol unufoje; sed malhelpis nin Satano.


Y yecˈo cˈa ri yebin chuwij chi riyin majun achique ta ncˈutuj chiwe y nben chi achiˈel majun ejkaˈn nyaˈ chiwij, pero xa jabel yix nkˈolon chaˈ, can cˈo nunaˈoj chinubanic y xa yix kajnek pa nukˈaˈ riche (rixin) chi cˈo puek nwelesaj chiwe, queriˈ niquibij chuwij. 	 Tio estu, tamen mi ne estis sxargxo por vi; sed estante ruzema, mi vin kaptis per logo.


Pero riyix can yaˈon chic ri Lokˈolaj Espíritu chiwe ruma ri Lokˈolaj Cristo, y rumariˈ cˈo chic etamabel iwuqˈui chiˈiwonojel. 	 Kaj vi havas sanktoleadon de la Sanktulo, kaj vi scias cxion.


Yacˈa tek waynek chic, riyaˈ xunaˈ chi can xtzolin chic pe ri ruchukˈaˈ. Y xcˈojeˈ na ka caˈiˈ oxiˈ kˈij quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ pa Damasco. 	 kaj preninte nutrajxon, li refortigxis. Kaj dum kelke da tagoj li restis kun la discxiploj en Damasko.


Y tek xeˈapon cˈa chrachoch ri Jairo, ri Jesús xaxu (xaxe) wi cˈa chique ri Pedro, ri Jacobo, ri Juan, y ri ruteˈ rutataˈ ri acˈal xuyaˈ kˈij riche (rixin) chi xeˈoc pa jay riqˈui ri ti kˈopoj ri caminek. 	 Kaj kiam li venis al la domo, li permesis al neniu eniri kun li, krom Petro kaj Johano kaj Jakobo kaj la patro kaj la patrino de la knabino.


Yacˈa ri ye tzˈibatal ca chupan re wuj reˈ, can ye tzˈibatal ca riche (rixin) chi riyix ninimaj cˈa chi ri Jesús yariˈ ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios, y riche (rixin) chukaˈ chi tek riyix xtinimaj, xticˈul ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ruma can xicukubaˈ cˈa icˈuˈx riqˈui. 	 sed cxi tiuj estas skribitaj, por ke vi kredu, ke Jesuo estas la Kristo, la Filo de Dio, kaj ke kredante, vi havu vivon en lia nomo.


Y wi riyix can sibilaj yeˈirayij ri yeruyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu, riˈ utz, pero ma xaxu (xaxe) ta wi chiwe riyix quecˈatzin wi ka, xa can tirayij chi ri yeruyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chiwe, can ta yecˈatzin chukaˈ riche (rixin) chi ri iglesia yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Tiel same ankaux vi, dum vi fervore deziras spiritajn donacojn, klopodu, ke vi havu abunde por la edifo de la eklezio.


Ri caˈiˈ achiˈaˈ cˈa riˈ xbequibij chukaˈ chique ri nicˈaj chic ri xetzekelben cˈa ri Jesús, pero chukaˈ ma xenimex ta. 	 Kaj foririnte, ili sciigis al la aliaj, kaj ankaux ili ne kredis.


Yacˈa ri winek ri ma quiniman ta ri Cristo, ma pa nukˈaˈ ta riyin cˈo wi riche (rixin) chi nkˈet tzij pa quiwiˈ. Yecˈa ri kachˈalal ri yemacun ri nicˈatzin chi nikakˈet tzij pa quiwiˈ, ruma riyeˈ chkacojol yecˈo wi. 	 CXar kiel koncernas min jugxi la eksterulojn? CXu vi ne jugxas la internulojn,


Ri Pablo y ri Bernabé sibilaj xechˈojin quiˈ quiqˈui ri yebin queriˈ. Rumacˈariˈ, ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ xequichaˈ cˈa el ri Pablo y ri Bernabé y chukaˈ nicˈaj chic kachˈalal, riche (rixin) chi yebe cˈa pa tinamit Jerusalem quiqˈui ri apóstoles ri yecˈo chiriˈ y ri ancianos riche (rixin) ri iglesia, riche (rixin) chi nichojmirisex pe, wi niban o ma niban ta ri circuncisión chique ri kachˈalal achiˈaˈ ri ma ye israelitas ta. 	 Kaj kiam Pauxlo kaj Barnabas havis ne malgrandan malkonsenton kaj diskutadon kontraux ili, oni arangxis, ke Pauxlo kaj Barnabas kaj aliaj tieuloj iru Jerusalemon al la apostoloj kaj presbiteroj pri tiu demando.


Y chupan cˈa ri tiempo riˈ, yecˈo cˈa jojun chique ri profetas ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, xeˈel el pa Jerusalem, y xebe cˈa pan Antioquía. 	 Kaj en tiuj tagoj profetoj el Jerusalem vojagxis al Antiohxia.


Ruma ri ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza astapeˈ yariˈ ri más tak cocoj, yacˈa tek niqˈuiy, ya riyaˈ ri sibilaj nim ntel que chiquiwech ri nicˈaj chic ichaj. Y can achiˈel jun ti alaj cheˈ nuben. Rumariˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, yeˈapon chiriˈ y niquibanalaˈ quisoc pa tak rukˈaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 gxi vere estas pli malgranda ol cxiuj semoj, sed kreskinte, gxi estas pli granda ol la legomoj, kaj farigxas arbo, tiel ke venas la birdoj de la cxielo kaj logxas en gxiaj brancxoj.


Y tek cˈa ma jane toka ri Jesús, ri Juan ri Bautista xukˈalajsaj cˈa chique ri kech aj Israel chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y queban bautizar. 	 kiam Johano jam predikis antaux lia alveno la bapton de pento al la tuta popolo Izrael.


Y can yecˈo cˈa apo chukaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ, riche (rixin) chi niquitzujuj (niquisujuj) ri Jesús. Riyeˈ can niquitij cˈa quikˈij riche (rixin) chi yetzujun (yesujun) apo chrij. 	 Kaj la cxefpastroj kaj la skribistoj staris, forte lin akuzante.


Y majun utzilaj cheˈ ri nuyaˈ ta itzel tak ruwech. Majun chukaˈ itzel cheˈ ri nuyaˈ ta utzilaj tak ruwech. 	 CXar ne ekzistas bona arbo, kiu donas putran frukton; nek putra arbo, kiu donas bonan frukton.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xchˈo quiqˈui ri winek y chukaˈ quiqˈui ri rudiscípulos y xubij cˈa: 	 Tiam parolis Jesuo al la homamasoj kaj al siaj discxiploj, dirante:


Y tek chˈonak chic cˈa ka ri Pablo, riyaˈ xberucˈamaˈ cˈa pe jun caxlan wey, xumatioxij chare ri Dios chiriˈ chiquiwech quinojel, xuwechˈ y xuchop cˈa rutijic. 	 Kaj dirinte tion kaj preninte panon, li donis dankon al Dio antaux cxiuj; kaj dispeciginte gxin, li komencis mangxi.


Riyaˈ yoj rutoˈon cˈa riyoj israelitas ri can yoj ruchaˈon wi riche (rixin) chi nikaben ri rusamaj. Ma yoj rumestan ta ca y rujoyowan kawech. 	 Li helpis Sian servanton Izrael, Memorante Sian korfavoron.


Can ntij cˈa nukˈij, ruma nwajoˈ yicˈastej el chiquicojol ri caminakiˈ y yibecˈojeˈ chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. 	 se mi povos iel atingi la relevigxon el la mortintoj.


Y riyix chukaˈ tijoyowaj quiwech ri winek, can achiˈel nuben ri Itataˈ Dios chi nujoyowaj quiwech quinojel. 	 Estu kompatemaj, kiel via Patro estas kompatema.


Tek xseker cˈa pe, xquimol cˈa quiˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, ri principaliˈ tak sacerdotes, y chukaˈ ri aj tzˈibaˈ. Y ri Jesús xucˈuex cˈa apo chiquiwech ri achiˈaˈ riˈ, ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. Y xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: 	 Kaj tuj kiam tagigxis la pliagxularo de la popolo kunvenis, kaj cxefpastroj kaj skribistoj, kaj ili forkondukis lin antaux sian sinedrion, kaj diris:


Y ri winek riˈ xquibij cˈa: Riyoj can yoj riy rumam ca ri Abraham, y rumariˈ ma xojcˈojeˈ ta chuxeˈ quitzij nicˈaj chic winek. ¿Achique cˈa ruma tek nabij chake chi yojtotej chuwech ronojel? 	 Ili respondis al li:Ni estas idaro de Abraham, kaj ankoraux al neniu ni estis sklavoj; kial vi diras:Vi estos liberigitaj?


Yacˈa ri winek ri ma yeniman ta chare ri Dios y ma niquinimaj ta ri kas kitzij ruchˈabel y xa ya ri etzelal yequiben, can xtika wi cˈa ri nimalaj royowal ri Dios pa quiwiˈ. 	 sed al tiuj, kiuj estas malpacemaj kaj ne obeas al la vero, sed obeas al maljusteco, koleron kaj indignon,


Kachˈalal, riyoj can yixkakuˈ, ruma cˈo chic jubaˈ tiempo koj‑el pe iwuqˈui. Pero astapeˈ ma yojcˈo ta apo iwuqˈui, binakil yixnatej chake, y can kajowan chi yoj aponak ta iwuqˈui riche (rixin) chi nikatzˈet chic kawech. 	 Sed, fratoj, ni, senigite je vi dum kelka tempo, persone, ne kore, des pli fervore klopodis vidi vian vizagxon kun multa sopiro;


Quecˈariˈ nikaben ruma ma nikajoˈ ta cˈa chi yepe tzij chikij, rumacˈariˈ tek ma kayon ta riyoj ri yojmolo y yojbejacho riche (rixin) ri nimalaj ofrenda ri yojtajin chumolic. 	 evitante tion, ke iu riprocxus nin rilate al cxi tiu monhelpo, kiun ni administras;


Xa can iwacˈaxan chic cˈa ri nbin: Riyin can xquibe wi, pero yipe chic cˈa iwuqˈui. Y wi riyix can yiniwajoˈ, niquicot ta cˈa ri iwánima, ruma riyin can riqˈui cˈa ri Nataˈ yitzolin wi. Ruma Riyaˈ can más wi nim rukˈij que chinuwech riyin. 	 Vi auxdis, ke mi diris al vi:Mi foriras, kaj mi revenas al vi. Se vi min amus, vi gxojus pro tio, ke mi iras al la Patro, cxar la Patro estas pli granda ol mi.


Y riyin nbij chi riyit jabel awetaman ri rupixaˈ ri Dios: chi riyit achi ri cˈo awixjayil man cˈa tacanoj ta jun chic ixok, ma cacamisan ta; ma catelekˈ ta; ma tatzˈuc ta tzij chrij jun chic winek; tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Vi scias la ordonojn:Ne adultu; Ne mortigu; Ne sxtelu; Ne parolu malveran ateston; Respektu vian patron kaj vian patrinon.


Y ya tiempo chukaˈ riˈ, pa jun uxlanibel kˈij, ri Jesús y ri rudiscípulos ye benak cˈa pa jun ulef ri ticon trigo chuwech. Y ri discípulos xpe quinumic y rumariˈ cˈo cˈa ruwiˈ trigo ri yequichˈuplaˈ cˈa riche (rixin) chi niquitij. 	 En tiu tempo Jesuo iris en sabato tra la grenkampoj, kaj liaj discxiploj malsatis, kaj komencis desxiri spikojn, kaj mangxi.


Ri caˈiˈ discípulos ri xetak el, xebe cˈa, y can xquil na wi ri ti alaj bur, can achiˈel ri bin el chique ruma ri Jesús. 	 Kaj la senditoj foriris, kaj trovis, gxuste kiel li diris al ili.


Y tek ri cˈajol xapon apo riqˈui ri Jesús, ri itzel espíritu riqˈui ruchukˈaˈ xuyicaj y xuchˈakij pan ulef. Ri Jesús xchapon cˈa chare ri itzel espíritu, riche (rixin) chi tel el riqˈui ri cˈajol riˈ. Y ri Jesús can xucˈachojsaj wi cˈa el y xujech el chare ri rutataˈ. 	 Kaj dum li venis, la demono lin jxetis sur la teron kaj lin konvulsiigis. Sed Jesuo severe admonis la malpuran spiriton, kaj sanigis la knabon kaj redonis lin al la patro.


Y can yacˈa chukaˈ riˈ tek jun chic chique ri discípulos, ri Felipe rubiˈ xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, tacˈutuˈ cˈa ri Tataˈixel chkawech, y riqˈui riˈ xticukeˈ kacˈuˈx, xchaˈ. 	 Filipo diris al li:Sinjoro, montru al ni la Patron, kaj por ni tio suficxos.


Pero wi xa xticˈat ri samaj ri xkaben, majun rajel ruqˈuexel xtikacˈul ta, xa xtiqˈuis chi queriˈ. Yacˈa riyoj xkojcolotej, achiˈel ta kojcolotej pe pa jun kˈakˈ. 	 Se ies laborajxo forbrulos, li suferos perdon; sed li mem savigxos; tamen kiel tra fajro.


Y ruma chi ri Jesús can retaman cˈa ri niquichˈobolaˈ ri achiˈaˈ fariseos, Riyaˈ xubij chique: Wi ri winek riche (rixin) jun ruwachˈulef wi xa ma junan ta quiwech niquiben, nipe chˈaˈoj chiquicojol. Y riˈ ma utz ta, ruma nuben chare ri quiruwachˈulef chi ma xtiyaloj ta. Y queriˈ chukaˈ ronojel tinamit y quinojel winek ri yecˈo chupan jun jay, wi xa ma junan ta quiwech niquiben, xa xtiquitaluj el quiˈ. 	 Kaj sciante iliajn pensojn, li diris al ili:CXiu regno dividita kontraux si dezertigxas, kaj cxiu urbo aux domo dividita kontraux si ne starados;


Y ri apóstoles y ri nicˈaj chic kachˈalal ri yecˈo pa Judea, xquicˈaxaj cˈa chi yecˈo winek ri ma ye israelitas ta ri xeniman ri ruchˈabel ri Dios. 	 Kaj la apostoloj kaj la fratoj, kiuj estis en Judujo, auxdis, ke la nacianoj ankaux ricevis la vorton de Dio.


Ri achi cˈa ri chajiy quiche (quixin) ri yecˈo pa cárcel, xunaˈ ruwech ruma ri silonel. Y tek riyaˈ xutzˈet chi ri ruchiˈ ri cárcel xa ye jakatajnek chic, xrelesaj cˈa ruˈespada riche (rixin) chi nucamisaj ka riˈ, ruma riyaˈ xuchˈob chi quinojel ri yecˈo pa cárcel xeˈanmej el. 	 Kaj la malliberejestro, vekigxinte, kaj vidante la pordojn de la karcero malfermitaj, eltiris sian glavon kaj volis mortigi sin, supozante, ke la malliberuloj forkuris.


Chupan ri ley riche (rixin) ri Ajaf Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Riyin xquencusaj cˈa nicˈaj chic winek ri ma junan ta yechˈo quiqˈui ri israelitas, riche (rixin) chi xquichˈo quiqˈui ri israelitas. Pero ma riqˈui wi riˈ, riyeˈ can ma xtiquiyaˈ ta ri quixquin chare ri xtinbij chique. Queriˈ nubij ri Ajaf. 	 En la legxo estas skribite:Per balbutantaj lipoj kaj per lingvo fremda Mi parolos al cxi tiu popolo; kaj tamen tiel ili ne volos auxskulti Min, diras la Eternulo.


Y ri ye rudiscípulos ri Juan ri Bautista xeˈapon cˈa chucˈamaric ri ruchˈacul y xbequimukuˈ ca. Y riyeˈ xbequibij cˈa chukaˈ chare ri Jesús ronojel ri xbanatej. 	 Kaj liaj discxiploj venis kaj forportis la korpon kaj enterigis gxin, kaj ili iris kaj rakontis tion al Jesuo.


¿La ma yin ta cami riyin xibano riqˈui nukˈaˈ ronojel ri cosas? 	 CXu ne faris Mia mano cxion tion?


Y jun ixok raj icˈ ri nimalaj sacerdote, tek xutzˈet chi ri Pedro tzˈuyul chiriˈ numekˈ riˈ, xutzuˈ xutzuˈ, y xubij: Re jun achi reˈ rachibil chukaˈ ri Jesús, xchaˈ. 	 Kaj unu servantino, vidante lin sidantan en la fajrolumo, kaj fikse rigardinte lin, diris:


Y tek ri moy xujek runakˈ ruwech, xubij cˈa: Jaˈ (je), yentzˈet ri achiˈaˈ. Ntzˈet chi achiˈel ye cheˈ. Pero xa ma ye cheˈ ta ruma xa can yebiyin, nchaˈ. 	 Kaj li ekrigardis, kaj diris:Mi vidas homojn, cxar mi vidas kvazaux arbojn irantajn.


Quecˈariˈ tek ri Dios nuben chake riyoj chi yojchˈo pa nicˈaj chic chˈabel, reˈ jun retal chiquiwech ri winek ri ma quiniman ta ri Dios, pero ma retal ta chkawech riyoj ri kaniman chic. Yacˈa tek riyoj nikakˈalajsaj ri nibix chake ruma ri Dios, riˈ jun retal chkawech riyoj, pero ma chiquiwech ta ri ma quiniman ta ri Dios. 	 Tial la lingvoj estas kiel signo, ne al la kredantoj, sed al la nekredantoj; sed la profetpovo estas kiel signo, ne al la nekredantoj, sed al la kredantoj.


Yacˈa ri jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka pa jun utzilaj ulef, y jabel xeqˈuiy. Y xquiyalaˈ jojun ciento quiwech jojun ijaˈtz, xchaˈ. Yacˈa tek rubin chic ka riˈ, can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo, y xubij: Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj aliaj falis en la bonan teron, kaj kreskinte, produktis frukton centoble. Dirinte tion, li kriis:Kiu havas orelojn por auxdi, tiu auxdu.


Y queriˈ chukaˈ riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Jesucristo, can yixucusex chare ri rachoch ri Dios, ruma cˈo chic ri Lokˈolaj Espíritu pa tak iwánima. 	 en kiu vi ankaux estas kunkonstruitaj por sanktejo de Dio en la Spirito.


Yecˈo cˈa ri xeniman ri xubij ri Pablo, y yecˈo ri ma xeniman ta. 	 Kaj unuj kredis la parolitajxojn, kaj aliaj ne kredis.


Rumacˈariˈ, chawech riyit, ¿achique cˈa chique ri ye oxiˈ achiˈaˈ ri can achiˈel nrajoˈ ka riˈ riyaˈ, can queriˈ chukaˈ xrajoˈ ri achi ri xka pa quikˈaˈ alekˈomaˈ? xchaˈ ri Jesús chare ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley. 	 Kiu el tiuj tri, laux via opinio, sin montris proksimulo de tiu, kiu falis en la manojn de la rabistoj?


Chukaˈ chupan ri tiempo riˈ ruma can qˈuiyirnek chic ri etzelal, ye qˈuiy cˈa ri xa can ma xticajoˈ ta chic quiˈ. 	 Kaj pro la multobligo de maljusteco, la amo de la plimulto malvarmigxos.


Y ri discípulos riˈ xquicˈom cˈa pe ri ti alaj bur chare ri Jesús. Cˈacˈariˈ xquiyaˈ cˈa quitziak chrij ri chicop riˈ, riche (rixin) chi ri Jesús xchˈoqueˈ el chrij. 	 Kaj ili alkondukis la azenidon al Jesuo, kaj metis sur gxin siajn vestojn; kaj li sidis sur gxi.


Yacˈa riyix ma ya ta chi cˈaslen riˈ ri xiwetamaj riqˈui ri Cristo, 	 Sed vi ne tiel lernis Kriston;


Rumacˈariˈ ri cablajuj apóstoles xequimol cˈa quinojel ri kachˈalal, y xquibij chique: Man cˈa rucˈamon ta chi nikayaˈ ca ri rukˈalajsaxic ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi yoj ta riyoj yojjacho ri cosas riche (rixin) chi yetij ronojel kˈij. Ma rucˈamon ta chi queriˈ. 	 Kaj la dek du, alvokinte la amason de la discxiploj, diris:Ne estas dezirinde, ke ni forlasu la vorton de Dio, por servi cxe tabloj.


nichaˈ ri rutzˈiban ca ri David. Y yacˈa chukaˈ riˈ tek ri Pedro xubij: Wech aj Israel, riyix iwetaman chi ri katataˈ David ri xcˈojeˈ ojer ca, xcom y xmuk. Y ri panteón ri mukun wi ca, can cˈa cˈo na re wacami. 	 Fratoj, mi povas libere paroli al vi pri la patriarko David, ke li mortis kaj estis enterigita, kaj lia tombo estas cxe ni gxis la nuna tago.


Ruma konojel xojmacun y rumariˈ tek yoj elesan ca riqˈui ri Dios ri can cˈo rukˈij rucˈojlen. 	 cxar cxiuj pekis kaj maltrafis la gloron de Dio;


Y can yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Tek xtiben cˈa orar, tibanaˈ cˈa jun oración achiˈel reˈ: Katataˈ Dios yitcˈo chilaˈ chicaj, xtibanatej ta cˈa chi quinojel ta ri winek niquiyaˈ ta akˈij, y man ta xtiquixolkˈotij ri lokˈolaj abiˈ. Y xtipe yan ta cˈa ri awajawaren. Y can ya ta cˈa ri nawajoˈ riyit ri xtibanatej waweˈ chuwech re ruwachˈulef, achiˈel nibanatej chilaˈ chicaj awuqˈui riyit. 	 Kaj li diris al ili:Kiam vi pregxas, diru:Patro, Estu sanktigita Via nomo. Venu Via regno.


Xa rajawaxic chi tikabanaˈ ri nika chiquiwech ri kachˈalal, riche (rixin) chi cˈo utz nucˈom pe chique riyeˈ, riche (rixin) chi yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 CXiu el ni placxu al sia proksimulo per tia bono, kia tauxgas, por edifi.


Y rumariˈ ri Herodes xuben cˈa jurar chare ri ral ri Herodías chi xabachique cˈa ri nrajoˈ can xtuyaˈ wi chare. 	 Tiam li jxure promesis doni al sxi ion ajn, kion sxi petos.


Y ri puertas riˈ; oxiˈ cˈa nitzuˈun pa relebel kˈij, oxiˈ ri pa rukajbel kˈij, oxiˈ ri pa jotol, y oxiˈ ri pa xulan. 	 oriente estis tri pordegoj, kaj norde tri pordegoj, kaj sude tri pordegoj, kaj okcidente tri pordegoj.


Y can yacˈariˈ tek xinnaˈ chi ya ri Lokˈolaj Espíritu ri ucˈuayon wuche (wixin). Xintzˈet cˈa chi ri chicaj cˈo jun lokˈolaj chˈaquet y pa ruwiˈ ri chˈaquet riˈ cˈo cˈa Jun ri tzˈuyul. 	 Tuj mi min trovis en la Spirito; kaj jen trono starigxis en la cxielo, kaj sur la trono unu sidanta;


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xebequisiqˈuilaˈ chic cˈa pe abej chrij ri Jesús, riche (rixin) chi niquicamisaj. 	 Tiam la Judoj denove prenis sxtonojn, por sxtonmortigi lin.


Y chukaˈ ri ijaˈtz ri nitic ka, ma ijaˈtz ta ri nbeˈel pe, ma que ta riˈ, ri nberuyaˈ pe ri ijaˈtz riˈ jun ticoˈn ri cˈo raken, cˈo ruxak. Y can que wi riˈ ronojel ijaˈtz ri yetic ka, wi trigo o jun chic ruwech ijaˈtz. 	 kaj tio, kion vi semas, estas ne la estonta korpo, sed nuda grenero, eble de tritiko, aux de alia speco;


Y riyeˈ can sibilaj xequicot tek xquicˈaxaj riˈ, y xquitzuj (xquisuj) puek chare. 	 Kaj ili gxojis, kaj konsentis doni al li monon.