Can yacˈariˈ ri nabey y nimalaj pixaˈ ri cˈo chupan ri ley. 	 CXi tiu estas la granda kaj la unua ordono.


Riyeˈ can kˈekumatajnek ri quinaˈoj. Can kˈalaj chi ma quetaman ta ruwech ri Dios ruma xa cowirnek ri cánima pa mac. Rumariˈ ma niquicˈul ta ri cˈaslen ri nipe riqˈui ri Dios. 	 mallumigitaj en intelekto, fremdigitaj for de la vivo de Dio, pro la nescio, kiu estas en ili, pro la malmoleco de ilia koro;


Y ri kˈopoj riˈ, qˈuiy cˈa kˈij ri queriˈ xuben. Y ri Pablo xicˈo rucˈuˈx. Rumariˈ riyaˈ xupiscolij riˈ, y xubij cˈa chare ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri kˈopoj: Pa rubiˈ cˈa ri Jesucristo nbij cˈa chawe chi catel el riqˈui re kˈopoj reˈ, xchaˈ ri Pablo. Y ri itzel espíritu riˈ can yacˈariˈ tek xuyaˈ ca ri kˈopoj. 	 Kaj tion sxi faris dum multe da tagoj. Sed Pauxlo, cxagrenite, turnis sin, kaj diris al la spirito:Mi ordonas al vi en la nomo de Jesuo Kristo, ke vi eliru el sxi. Kaj gxi eliris en tiu sama horo.


Ri Dios ma retzelan ta ca ri rutinamit; ri Dios can pa rutiquiribel tek retaman pe ruwech. ¿La ma iwetaman ta cˈa ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, chrij ri Elías? Ri Elías xchˈo riqˈui ri Dios chiquij ri wech aj Israel, y xubij: 	 Dio ne forpusxis Sian popolon, kiun Li antauxkonis. Aux cxu vi ne scias, kion la Skribo diras pri Elija? kiel li pledis cxe Dio kontraux Izrael:


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chare ri rutataˈ ri cˈajol: ¿Janipeˈ chic tiempo rucˈulwachin pe quereˈ re cˈajol reˈ? xchaˈ ri Jesús. Y ri tataˈaj xubij: Can cˈa coˈol tek quereˈ rucˈulwachin pe. 	 Kaj li demandis la patron:De kiom da tempo okazadas cxi tio al li? Kaj li diris:De infaneco.


Y tek xeˈapon cˈa, xubij chique: Tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi queriˈ ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex. 	 Kaj veninte al la loko, li diris al ili:Pregxu, ke vi ne eniru en tenton.


Y sibilaj cˈa ye qˈuiy ri winek ri xeˈapon riqˈui ri Juan ri Bautista. Yecˈo aj Jerusalem, ri tinamit ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Judea. Y yecˈo riche (rixin) ri nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chukaˈ pa rucuenta ri Judea. Ri winek cˈa riˈ xeban cˈa el bautizar ruma riyaˈ chiriˈ pa raken yaˈ Jordán. Y can xequikˈalajsaj wi cˈa ri quimac. 	 Kaj eliris al li la tuta Juduja distrikto, kaj cxiuj Jerusalemanoj; kaj ili estis baptitaj de li en la rivero Jordan, konfesante siajn pekojn.


Tek ri Jesús xracˈaxaj queriˈ, xubij: Cˈa cˈo na cˈa jun ri ma abanon ta. Ma ayaˈon ta ri abeyomal chique ri pobres. Tacˈayij cˈa ronojel ri cˈo awuqˈui y ri rajel tayaˈ chique ri pobres, riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ abeyomal chilaˈ chicaj. Y catam pe wuqˈui y quinatzekelbej, xchaˈ ri Jesús. 	 Kaj Jesuo, auxdinte, diris al li:Ankoraux unu mankon vi havas:vendu cxion, kion vi posedas, kaj disdonu al malricxuloj, kaj vi havos trezoron en la cxielo; kaj venu, sekvu min.


Y ye israelitas chukaˈ ri xebin chi ticamisex ri Ajaf Jesucristo y ri israelitas ri xecˈojeˈ ojer ca xequicamisalaˈ chukaˈ ye qˈuiy chique ri profetas ri xetak quiqˈui. Y chukaˈ israelitas ri xeˈokotan pe kiche (kixin) riyoj wacami. Riyeˈ can ma niquiben ta ri nika chuwech ri Dios y xa yequetzelaj quinojel ri winek. 	 kiuj mortigis la Sinjoron Jesuo kaj la profetojn, kaj nin elpelis, kaj ne placxas al Dio, kaj estas kontrauxuloj al cxiuj homoj;


Y riqˈui riˈ nikatzˈet chi ri Dios nujoyowaj quiwech ri nrajoˈ chi nujoyowaj quiwech y nucowirisaj ri cánima ri nrajoˈ chi nucowirisaj. 	 Tial Li favorkoras cxiun, kiun Li volas; kaj cxiun, kiun Li volas, Li obstinigas.


Y ri winek ri rucukuban rucˈuˈx wuqˈui, can majun rumac xtintzˈet chare, y can xtril ri kitzij cˈaslen. Pero wi yiruyaˈ ca, ma xtiquicot ta wánima riqˈui, 	 Sed virtulo vivos per sia fideleco; Kaj se li sin tiros malantauxen, mia spirito ne gxojos en li.


Y astapeˈ cˈo bis, xa can yojquicot chukaˈ. Riyoj yojcˈo pa mebaˈil, pero cˈo nikayaˈ chique nicˈaj chic, riche (rixin) chi yebeyomer. Y astapeˈ chukaˈ chi xa majun cˈo kiqˈui, xa can yojcowin nikabij chi can ronojel cˈo kiqˈui. Y ronojel cˈa reˈ nucˈut chi can yoj rusamajel wi ri Dios. 	 kiel dolorplenaj, tamen cxiam gxojantaj; kiel malricxaj, tamen multajn ricxigantaj; kiel nenion havantaj, tamen posedantaj cxion.


Y riyoj can xtikaben wi ri samaj achiˈel ri kabanon pe. Ma xkojtaneˈ ta chi nikaben orar, y xtikakˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios, xechaˈ chique. 	 Sed ni persistos en pregxado kaj la servado de la Vorto.


Ri rajaf ri ulef xtipe cˈa y xquerucamisaj ri kajoy tak ulef riˈ y ri rulef xtuyaˈ chic ca pa kajic chique nicˈaj chic, xchaˈ ri Jesús. Tek ri winek quicˈaxan chic ka ri cˈambel tzij riˈ, xquibij: Dios ta cˈa xkojtoˈo chi man ta xtibanatej queriˈ, xechaˈ. 	 Li venos kaj pereigos cxi tiujn kultivistojn, kaj donos la vinberejon al aliaj. Kaj auxdinte tion, ili diris:Ne tiel estu.


Y quinojel cˈa ri winek riˈ yechˈo cˈa chique ri juyuˈ y ri abej, y niquibilaˈ cˈa: Quixtzak pe chikij y kojiwewaj chuwech la tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet. Y kojiwewaj chuwech ri rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 kaj ili diris al la montoj kaj al la rokoj:Falu sur nin, kaj nin kasxu for de la vizagxo de la Sidanto sur la trono, kaj for de la kolero de la SXafido;


Ri Dios xtuyaˈ ta cˈa ronojel rutzil chiwe, riche (rixin) chi xquixcowin ta xtiben ri ruraybel Riyaˈ. Y riqˈui ri rusamaj ri Jesucristo ri nuben pa tak iwánima, ri Dios xtuben ta cˈa chukaˈ chiwe chi riyix can niwajoˈ niben ri nika chuwech Riyaˈ. Y can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 perfektigu vin en cxia bona laboro, por plenumi Lian volon, farante en vi tion, kio placxas al Li, per Jesuo Kristo, al kiu estu la gloro por cxiam kaj eterne. Amen.


Y tek rutzˈeton chic cˈa ri nubij ri wuj, ri aj kˈatbel tzij riˈ xucˈutuj cˈa chare ri Pablo chi achique ruwachˈulef petenak wi. Tek racˈaxan chic cˈa ca chi pa Cilicia petenak wi, 	 Kaj kiam li gxin legis, li demandis, el kiu provinco li venas; kaj kiam li sciigxis, ke li estas el Kilikio,


Chukaˈ ri wukuˈ rujolon (ruwiˈ) ri chicop, xa ye wukuˈ cˈa aj kˈatbel tak tzij ri nibix reyes chique. Ye wuˈoˈ cˈa chique ri aj kˈatbel tak tzij riˈ ye tzaknek chic. Ri ruwakak, yariˈ ri nikˈato tzij wacami. Yacˈa ri ruwuk aj kˈatbel tzij ma jane tocˈulun ta. Pero tek xtocˈulun, xa man cˈa xtiyaloj ta xtikˈato tzij. 	 kaj ili estas sep regxoj; la kvin jam falis, la unu estas, la alia ankoraux ne venis; kaj kiam li venos, li devos resti kelkan tempon.


Y riyeˈ can man cˈa niquiyaˈ ta ca rutzijoxic ri Jesucristo. Can ronojel kˈij niquicˈut y niquitzijoj ri Jesucristo, ri pa rachoch ri Dios y chukaˈ pa tak jay. 	 Kaj cxiutage en la templo kaj dome ili ne cxesis instrui kaj prediki Jesuon, la Kriston.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chique ri rudiscípulos: Ri jun cˈa ri xtuyaˈ pe ri rukˈaˈ riche (rixin) chi xtumuˈ pe ri caxlan wey wuqˈui pa lek, yacˈariˈ ri xtijacho el wuche (wixin) pa quikˈaˈ ri winek. 	 Kaj li respondis kaj diris:Tiu, kiu trempis kun mi la manon en la pladon, perfidos min.


Y ri achi moy riˈ xurek ruchiˈ, y xubij cˈa: Riyit Jesús, ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma re nbanon, xchaˈ. 	 Kaj li kriis, dirante:Jesuo, filo de David, kompatu min.


Y tek xebequipabaˈ chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij, xquibij: Re achiˈaˈ reˈ ye israelitas y niquisukˈ quinaˈoj ri winek waweˈ pa katinamit. 	 kaj kondukinte ilin al la urbestroj, diris:CXi tiuj homoj treege maltrankviligas nian urbon, estante Judoj,


Yacˈariˈ tek ri Jesús xerutzuˈ ri rudiscípulos y xaxu (xaxe wi) chique riyeˈ xubij wi: Jabel ruwaˈikˈij riyix, ruma re yixtajin chutzˈetic riqˈui ri runakˈ tak iwech. Y chukaˈ can jabel ruwaquikˈij ri nicˈaj chic winek ri yetzˈeto ronojel reˈ. 	 Kaj sin turninte al la discxiploj, li flanke diris:Felicxaj estas la okuloj, kiuj vidas tion, kion vi vidas;


Y riyin xintzˈet chi ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, xrelesaj ri nabey sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj. Yacˈariˈ tek xinwacˈaxaj chukaˈ chi xchˈo jun chique ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech. Ri rubanic ri nichˈo, can achiˈel cˈa nikˈajan ri coklajay, y xubij cˈa: ¡Catam pe! ¡Tatzˈetaˈ na peˈ! xchaˈ chuwe. 	 Kaj mi rigardis, kiam la SXafido malfermis unu el la sep sigeloj, kaj mi auxdis unu el la kvar kreitajxoj dirantan kvazaux per vocxo de tondro:Venu.


Y tawetamaj cˈa chukaˈ ca, chi ri Elisabet ri awachˈalal xtralaj jun acˈal, astapeˈ ma alanel ta y chukaˈ can riˈj chic. Y re wacami cˈo chic wakiˈ ricˈ. 	 Kaj jen via parencino Elizabeto ankaux gravedigxis je filo en sia maljuneco, kaj la nuna monato estas la sesa por sxi, kiun oni nomis senfrukta.


Can ye qˈuiy wi cˈa winek ri nrelesalaˈ el itzel tak espíritu quiqˈui. Y ri itzel tak espíritu riˈ can riqˈui quichukˈaˈ yechˈo tek yeˈelesex el. Y yecˈo cˈa chukaˈ winek ri ma choj ta yebiyin, ri xa ye cojo, y ri ye siquirnek, xecˈachojsex cˈa chukaˈ el ruma ri Felipe. 	 CXar el multaj el ili, kiuj havis malpurajn spiritojn, cxi tiuj elvenis, kriante per lauxta vocxo; kaj multaj paralizuloj kaj lamuloj resanigxis.


Y ri ruteˈ rutataˈ ri achi xquibij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Ketaman chi ya kalcˈual reˈ y moy tek xalex. 	 Liaj gepatroj respondis kaj diris:Ni scias, ke cxi tiu estas nia filo, kaj ke li naskigxis blinda;


Riyin nyaˈ cˈa rutzijol chiwe chi ri kachˈalal Timoteo elenak chic pa cárcel; y wi xtipe yan chanin, nwachibilaj el tek xquibe chiˈitzˈetic. 	 Sciu, ke estas liberigita nia frato Timoteo, kun kiu, se li venos baldaux, mi vin vidos.


Riyin wetaman y ntzˈet cˈa chi ri kachˈalal Epafras sibilaj yixoka chucˈuˈx, ruma can nuben orar pan iwiˈ riyix y pa quiwiˈ chukaˈ ri kachˈalal ri yecˈo pa tinamit Laodicea y ri yecˈo pa tinamit Hierápolis. 	 CXar mi atestas pri li, ke li havas multan fervoron pro vi, kaj pro tiuj, kiuj estas en Laodikea, kaj en Hierapolis.


queriˈ chukaˈ tiwetamaj chi quinojel ri yeniman riche (rixin) ri Dios, achiˈel xuben ri Abraham, can yeˈoc achiˈel ye ralcˈual ri Abraham. 	 Sciu do, ke tiuj, kiuj rilatas al fido, estas filoj de Abraham.


Y wacami kachˈalal, pa rubiˈ ri Ajaf Jesús nikacˈutuj jun utzil chiwe y yixkapixabaj chi can ticˈuaj jun cˈaslen ri can nika chuwech ri Ajaf, achiˈel ri cˈaslen ri xkacˈut chiwech tek xojcˈojeˈ iwuqˈui. Y quecˈariˈ tibanaˈ riche (rixin) chi niben ri nika chuwech ri Dios y queriˈ yixqˈuiy más y más, chubanic ri nrajoˈ ri Dios. 	 Fine do, fratoj, ni petegas kaj admonas vin en la Sinjoro Jesuo, ke kiamaniere vi lernis de ni, kiel vi devus iradi kaj placxi al Dio (kaj vi ja tiel iradas), tiamaniere vi pli kaj pli abunde agu.


Yacˈa re wacami ya chic ri Cristo ri Nimalaj Sacerdote riche (rixin) ri cˈacˈacˈ trato ri cˈamayon pe ri utzil ri tzujun (sujun) ojer ca. Y ri rachoch ri Dios ri nisamej wi ri Cristo wacami más nim y más jabel que chuwech ri rachoch ri Dios chochˈulef. Ruma ri jay riˈ ma banon ta cuma winek y reˈ ntel chi tzij chi xa ma riche (rixin) ta re ruwachˈulef. 	 Sed Kristo, aperinte kiel cxefpastro de la estontaj bonoj, per la pli granda kaj pli perfekta tabernaklo, ne manfarita, tio estas ne el cxi tiu kreo,


Y astapeˈ sibilaj qˈuiy ri beyomel ri cˈo riqˈui ri winek, xa can ma xticowin ta nulokˈ ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 CXar kion homo donu intersxangxe por sia animo?


Wi riyin yichˈo pa qˈuiy chˈabel re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, o pa quichˈabel ta ri ángeles, y xa majun ajowabel wuqˈui, xa yin junan riqˈui jun chˈichˈ ri nitzinin o jun kˈojon ri nikˈajan. Ruma ri chˈichˈ riˈ xa choj queriˈ yekˈajan y majun ajowabel quiqˈui. 	 Se mi parolus la lingvojn de homoj kaj angxeloj, sed ne havus amon, mi farigxus sonanta kupro aux tintanta cimbalo.


Majun modo chi que ta riˈ. Ruma riyoj ri xa can kayaˈon chic ca ri mac, can achiˈel xojcom yan, y rumariˈ ma rucˈamon ta chic chi cˈa nikaben na ri mac. 	 Nepre ne! CXu ni, kiuj mortis al peko, ankoraux vivus en gxi?


Yacˈa tek ya xa niquichop chi yetzolin el, ri Silas xa ma xbe ta chic, xa xka chuwech xcˈojeˈ ca chiriˈ quiqˈui ri kachˈalal. 	 (Tamen placxis al Silas tie restadi.)


Riyaˈ xubij cˈa el chique: Quixbiyin apo chupan la jun aldea la nitzuˈ apo chilaˈ, y can xu (xe) wi xquixoc apo, xtiwil jun ti alaj bur ri ximil ca chiriˈ riqˈui ri ruteˈ. Tiquiraˈ cˈa pe ri teˈej y queˈicˈamaˈ pe chi ye caˈiˈ chuwe. 	 dirante al ili:Iru en la vilagxon, kiu estas kontraux vi, kaj vi tuj trovos azeninon ligitan, kaj azenidon kun gxi. Ilin malligu kaj alkonduku al mi.


Ruma wi can nupokonaj ri rucˈaslen re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xa ma xtril ta cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri ma nupokonaj ta ri rucˈaslen re waweˈ chochˈulef, astapeˈ ta na can napon pa camic wuma riyin, xa can xtril rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 CXar kiu volos savi sian animon, tiu gxin perdos; sed kiu perdos sian animon pro mi, tiu gxin savos.


Y tibanaˈ utzil tibij chare ri kachˈalal Arquipo chi can tubanaˈ ri samaj ri yatajnek chare ruma ri Ajaf. 	 Kaj diru al Arhxipo:Zorgu pri la diakoneco, kiun vi ricevis en la Sinjoro, por ke vi plenumu gxin.


Ri nwajoˈ cˈa riyin, ya ta chi iwonojel riyix yixchˈo ta pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye ichˈabel ta, pero ri más nwajoˈ ya ta chi ri Lokˈolaj Espíritu nuyaˈ ta chiwe chi yixcowin nikˈalajsaj ri nibix chiwe ruma ri Dios. Ruma chi ri kachˈalal ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, cˈo más quejkalen que chiquiwech ri kachˈalal ri yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel. Pero wi ri xubij ri kachˈalal pa jun chic chˈabel, can nikˈaxex ca pa quichˈabel ri kachˈalal achique ri xubij, jabel chukaˈ, ruma can nicˈatzin chi ri iglesia yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Mi volas, ke vi cxiuj parolu per lingvoj, sed prefere, ke vi profetadu; kaj pli granda estas la profetanto, ol la per lingvoj parolanta, krom se li ankaux interpretas, por ke la eklezio ricevu edifon.


Y queriˈ chukaˈ ri kˈopoj, can cˈo rucojol riqˈui jun ixok ri cˈulan chic. Ri kˈopoj más nicowin nuchˈob ri achique ri nrajoˈ ri Ajaf, can nujech wi riˈ riche (rixin) chi nuyaˈ ri ránima y ri ruchˈacul pa rusamaj ri Ajaf. Yacˈa ri ixok ri cˈulan chic, ma can ta nicowin nuchˈob ri achique ri nrajoˈ ri Ajaf, ruma ya ri rusamaj chuwech re ruwachˈulef ri nuchˈob y nutij rukˈij riche (rixin) chi nuben achique ri nika chuwech ri rachijil. 	 Kaj estas diferenco ankaux inter edzino kaj virgulino. La needzinigxinto prizorgas la aferojn de la Sinjoro, por ke sxi estu sankta korpe kaj spirite; sed la edzinigxinto prizorgas la aferojn de la mondo, kiamaniere sxi povos placxi al sia edzo.


Y ruma chukaˈ chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ xcˈojeˈ chupan ri ruwachˈulef ri tzujun (sujun) chare ruma ri Dios; pero riyaˈ xuben chi achiˈel xa ma riche (rixin) ta ri ruwachˈulef riˈ. Y rumariˈ xa pa tak manteada xcˈojeˈ wi. Queriˈ chukaˈ xquiben ri Isaac ri rucˈajol y ri Jacob ri rumam; astapeˈ can tzujun (sujun) chukaˈ chique riyeˈ chi ntoc quiche (quixin) ri ruwachˈulef riˈ. 	 Per la fido li farigxis paslogxanto en la lando de la promeso, kiel lando fremda, logxante en tendoj kun Isaak kaj Jakob, kunheredantoj de la sama promeso;


Y wi ri awachˈalal can ma nracˈaxaj ta riqˈui ri xibij riyix chare, cˈacˈariˈ riyit ri banon ri pokon chawe, tabij chique ri kachˈalal riche (rixin) ri iglesia. Y tek bin chic chare cuma ri kachˈalal y ma riqˈui wi riˈ ma nunimaj ta tzij, tibanaˈ cˈa chare achiˈel xa jun cˈutuy alcawal chi ma iwachibil ta chic. 	 Kaj se li rifuzos auxskulti ilin, diru la aferon al la eklezio; kaj se li ankaux rifuzos auxskulti la eklezion, li estu por vi kiel fremdulo kaj impostisto.


Y quinojel cˈa ri xquecˈutun quitoˈic chare ri Ajaf, can xquecolotej wi. 	 Kaj cxiu, kiu vokos la nomon de la Eternulo, savigxos.


Y chuwech ri Dios nbij chiwe chi re ntzˈibaj el, can kitzij wi. Ma ntzˈuc ta tzij. 	 Pri tio, kion mi skribas al vi, jen, antaux Dio, mi ne mensogas.


Xepe ri soldados riˈ xquelesaj cˈa el nicˈaj rutziak ri Jesús, cˈacˈariˈ xquiyaˈ jun tziek quek chrij can achiˈel wi ri yequicusalaˈ ri reyes. 	 Kaj ili senvestigis lin, kaj surmetis al li skarlatan mantelon.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: Xcˈojeˈ cˈa jun achi ri qˈuiy rubeyomal cˈo. Ri achi riˈ ruyon cˈa jabel tak tziek ri jotol cajel ri yerucusalaˈ, y kˈij kˈij nubanalaˈ nimakˈij. 	 Estis unu ricxulo, kiu estis vestita per purpuro kaj bisino, kaj festis lukse cxiutage;


Ri Cristo xbeˈoc cˈa chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar chilaˈ chicaj. Y Riyaˈ ma xutzuj (xusuj) ta quiquiqˈuel qˈuisicˈ (cabras), ni xa ta quiquiqˈuel ri alaj tak wáquix chuwech ri Dios. Ri Cristo can ya wi ri ruquiqˈuel Riyaˈ ri xutzuj (xusuj) chuwech ri Dios y xa jun bey xuben queriˈ riche (rixin) chi xcuyutej ri kamac y riqˈui riˈ xuyaˈ ri colotajic chake riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 nek per la sango de kaproj kaj bovidoj, sed per sia propra sango, eniris unufoje por cxiam en la sanktejon, atinginte eternan elacxeton.


Xa yacˈa ri achiˈaˈ kajoy tak ulef, xa ma xequicˈul ta jabel ri mozos ri ye takon el ruma ri rajaf ri ulef. Jun xquichˈey, jun chic xquiqˈuek chi abej y jun chic xquicamisaj. 	 Kaj la kultivistoj, kaptinte liajn sklavojn, skurgxis unu, kaj mortigis alian, kaj sxtonbatis alian.


Y ri ángel riˈ xubij cˈa chuwe: Pablo, man cˈa taxibij ta awiˈ. Riyit can cˈo cˈa chi yatapon na ri pa Roma chuwech ri César. Rumariˈ majun cˈa xtacˈulwachij. Y awuma cˈa riyit, ri Dios xquerucol cˈa chukaˈ ri ye awachibilan el chupan re jun barco reˈ. Can majun cˈa xticom ca chiwe, xinucheˈex ruma ri ángel. 	 dirante:Pauxlo, ne timu; vi devas stari antaux Cezaro; kaj jen Dio donacis al vi cxiujn, kiuj marveturas kun vi.


Riyoj xa can jun chic cˈa kabanon riqˈui ri Cristo, ruma xkacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui tek xkanimaj. Pero rajawaxic chi cof yojcˈojeˈ chupan ri kacukbel cˈuˈx y nbekaqˈuisaˈ cˈa pa ruwiˈ. 	 cxar ni farigxis partoprenantoj en Kristo, se la komencon de nia certigxo ni tenos firma gxis la fino;


Y chupan cˈa ri jun achiˈel achicˈ ri xinben, ruma ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu, ri ángel ri xochˈo wuqˈui xirucˈuaj cˈa pa ruwiˈ jun nimalaj juyuˈ ri nej jotol chicaj, y chiriˈ cˈa yojcˈo wi tek xucˈut chinuwech ri lokˈolaj tinamit Jerusalem ruchapon nika pe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. 	 Kaj li forportis min en la Spirito sur monton, grandan kaj altan, kaj li montris al mi la sanktan urbon Jerusalem, malsuprenirantan el la cxielo for de Dio,


Y quinojel ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, xquimey, ruma majun bey quitzˈeton ta chi que ta riˈ nibanatej. Ri winek cˈa riˈ sibilaj cˈa xquiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios, y quixibin quiˈ niquibij: Chupan re jun kˈij reˈ xekatzˈet milagros ri majun bey ye tzˈeton ta, xechaˈ. 	 Kaj mirego kaptis cxiujn, kaj li gloris Dion; kaj ili plenigxis de timo, dirante:Ni vidis mirindajxojn hodiaux.


Y can majun tzˈucun tzij xilitej chi elenak ta pa quichiˈ riyeˈ, can ye chˈajchˈoj wi chuwech ri Dios ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet. 	 Kaj en ilia busxo ne trovigxis mensogo; ili estas senkulpaj.


Yacˈa ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, can xu (xe) wi xquitzˈet chi ya ri rucˈajol ri rajaf ri ulef ri xapon, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Yareˈ ri xtoc ca rajaf ronojel re ulef re kakajon. Wacami quixam pe, tikacamisaj riche (rixin) chi queriˈ re ulef reˈ ntoc ca kiche (kixin) riyoj, xechaˈ. 	 Sed kiam la kultivistoj lin vidis, ili diskutis unu kun alia, dirante:CXi tiu estas la heredonto; ni lin mortigu, por ke la heredajxo farigxu nia.


Can yacˈa chukaˈ riˈ tek yecˈo caˈiˈ oxiˈ soldados ri ye aponak riqˈui ri Juan, xquicˈutuj apo chare: Y riyoj, ¿achique cˈa ri rucˈamon chi nikaben? xechaˈ. Ri Juan xubij cˈa chique: Man cˈa queˈiwelesalaˈ ta quicosas ri winek, ma ruma ta chi cˈo kˈatbel tzij pan ikˈaˈ. Ni ma tikˈabaj ta tzij chiquij ri winek riche (rixin) chi cˈo niwelesaj chique. Xa quixquicot cˈa riqˈui ri irajil ri nichˈec, xchaˈ ri Juan. 	 Kaj ankaux soldatoj lin demandis, dirante:Kaj kion ni faru? Kaj li diris al ili:Ne perfortu iun, nek maljuste ion postulu, kaj estu kontentaj je via salajro.


Ri ye caˈiˈ cˈa achiˈaˈ riˈ can niquitzuˈ wi cˈa ri benak quiqˈui, pero cˈo cˈa banayon chique chi ma niquetamaj ta ruwech. 	 Sed iliaj okuloj estis malhelpataj tiel, ke ili lin ne rekonis.


Yacˈa ri Pablo xubij chare: Riyin can chuwech cˈa ri rukˈatbel tzij ri César yincˈo wi wacami, y can ya ri waweˈ ri acuchi (achique) rucˈamon chi nikˈat wi tzij pa nuwiˈ. Y chukaˈ riyit jabel awetaman chi riyin majun itzel ri nbanon ta chique ri wech aj Israel. 	 Sed Pauxlo diris:Mi staras antaux la tribunalo de Cezaro, kie mi devas esti jugxata; kontraux la Judoj mi faris nenian malbonon, kiel ankaux vi tre bone scias.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, y quinojel cˈa ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, niquicanolaˈ cˈa achique chi mac niquil chrij ri Jesús, riche (rixin) chi queriˈ can niquitek wi pa camic, pero xa majun mac ri xquil ta chrij. 	 Sed la cxefpastroj kaj la tuta sinedrio sercxis ateston kontraux Jesuo, por lin mortigi, kaj ne trovis.


Y xubij cˈa chique: Tek can cˈa ma jane quicamisex ta, xinbij cˈa chiwe ri xtinkˈaxaj, y xinbij chukaˈ chiwe chi can rajawaxic chi nibanatej na ronojel ri ye tzˈibatal ca chuwij riyin chupan ri ruchˈabel ri Dios, achiˈel ri ye tzˈibatal ca ruma ri Moisés, ri ye tzˈibatal ca cuma ri nicˈaj chic profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, y ri ye tzˈibatal ca chupan ri wuj Salmos rubiˈ. 	 Kaj li diris al ili:Jen estas miaj vortoj, kiujn mi parolis al vi, kiam mi ankoraux estis cxe vi, ke devas plenumigxi cxio, kio estas skribita pri mi en la legxo de Moseo kaj en la profetoj kaj en la psalmoj.


Can kitzij cˈa ri nbij chawe: Tek can cˈa yit cˈajol na, can ayon cˈa riyit nabetzˈ apan y xabacuchi (xabachique) cˈa nawajoˈ yabe wi, can yabe wi cˈa. Yacˈa tek xcarijix, xa xqueˈaricˈ ri akˈaˈ chuwech jun chic riche (rixin) chi nubetzˈ apan, y xcarucˈuaj acuchi (achique) ri xa ma nawajoˈ ta yabe wi, xchaˈ chare. 	 Vere, vere, mi diras al vi:Kiam vi estis juna, vi zonis vin, kaj iris, kien vi volis; sed kiam vi maljunigxos, vi etendos viajn manojn, kaj alia vin zonos, kaj portos vin, kien vi ne volos.


Can nbij wi cˈa chiwe chi sibilaj ye qˈuiy winek ri xquepe quereˈ pa relebel kˈij y quereˈ chukaˈ pa rukajbel kˈij, winek ri quicukuban quicˈuˈx wuqˈui. Riyeˈ xquetzˈuyeˈ cˈa riqˈui ri Abraham, ri Isaac y ri Jacob pa rajawaren ri caj. 	 Kaj mi diras al vi, ke multaj venos el la oriento kaj la okcidento, kaj sidigxos kun Abraham kaj Isaak kaj Jakob en la regno de la cxielo;


Y tek ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij xquicˈaxaj ri xquibij ri apóstoles, xyacatej cˈa coyowal y can xcajoˈ xequicamisaj ri apóstoles. 	 Kaj ili, auxdinte tion, estis pikitaj en la koro, kaj ili konsiligxis, por pereigi ilin.


Y quecˈariˈ tek xtitzˈet chi yecˈulwachitej chic ronojel ri xinbij yan ka, tiwetamaj cˈa riˈ chi xa noka yan ri ruqˈuisbel tak kˈij. Xa can nakaj chic cˈo wi pe. 	 tiel same vi, kiam vi vidos, ke tio okazas, tiam sciu, ke li estas proksima, cxe la pordoj.


Rumariˈ can yacˈariˈ xintek acanoxic, y matiox cˈa chi can xape. Y can chuwech wi cˈa ri Dios yojcˈo wi konojel re kamolon kiˈ waweˈ, y nikajoˈ cˈa nikacˈaxaj ri xtakˈalajsaj chkawech, ronojel ri bin chawe ruma ri Dios, xchaˈ ri Cornelio chare ri Pedro. 	 Tial mi tuj sendis al vi; kaj vi bone faris, ke vi venis. Nun do ni cxiuj alestas cxi tie antaux Dio, por auxdi cxion, kio estas ordonita al vi de la Sinjoro.


Ri Juan can kitzij wi ri xubij chique, ruma xubij cˈa chique: Ma yin ta cˈa riyin ri Cristo. 	 Kaj li konfesis kaj ne kasxis; kaj li konfesis:Mi ne estas la Kristo.


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes, ri aj tzˈibaˈ y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa xtikabij chare wacami? xechaˈ ka. Ruma wi nikabij chi ri Juan ya ri Dios ri takayon pe, ri Jesús xa xtubij cˈa chake chi achique cˈa ruma tek ma xinimaj ta ri xubij. 	 Kaj ili diskutis inter si, dirante:Se ni diros:El la cxielo; li diros:Kial vi ne kredis al li?


Ruma riyin ma yin kajnek ta pe chilaˈ chicaj chubanic ri nwajoˈ riyin. Riyin yin kajnek pe chubanic ri samaj ri nrajoˈ ri yin takayon pe. 	 CXar mi malsupreniris de la cxielo, por plenumi ne mian volon, sed la volon de Tiu, kiu min sendis.


Y ri discípulos xquimey tek xquitzˈet ri xuben ri Jesús y niquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa rubanic chi achi reˈ? Ruma hasta ri cakˈikˈ y ri yaˈ can niquinimaj wi chukaˈ rutzij, xechaˈ. 	 Kaj la homoj miregis, dirante:Kia estas cxi tiu, ke ecx la ventoj kaj la maro lin obeas?


Y ri Jesús xerutzuˈ chic cˈa jun bey ri rudiscípulos y xubij cˈa chique: Ri winek ma yecowin ta niquicol quiˈ, yacˈa ri Dios can nicowin wi yerucol, ruma Riyaˈ ronojel nicowin nuben, xchaˈ chique. 	 Rigardante ilin, Jesuo diris:CXe homoj tio estas neebla, sed ne cxe Dio; cxar cxio estas ebla cxe Dio.


Ruma ri Cˈajolaxel ri xutek pe ri Dios chuwech re ruwachˈulef, can ya wi ri ruchˈabel ri Dios ri nutzijoj. Y ri Dios can ruyaˈon cˈa pe ri Lokˈolaj Espíritu chare. Y ri Lokˈolaj Espíritu ri nuyaˈ pe chare Riyaˈ, can ma pajtal ta. 	 CXar tiu, kiun Dio sendis, parolas la vortojn de Dio; cxar ne lauxmezure Li donas la Spiriton.


Y ri Jesús xucˈom cˈa pe ri achi y xuchilabej chique ri winek chi majun achoj chare tiquibij wi ri xbanatej. Yacˈa ri winek, ma riqˈui ta chi can bin chique ruma ri Jesús chi majun achoj chare tiquibij wi, riyeˈ xa yariˈ ri más xquitzijoj. 	 Kaj li admonis ilin, ke oni diru tion al neniu; sed ju pli li malpermesis, des pli multe ili cxie sciigis gxin.


Ri discípulos riˈ cˈa niquibilaˈ na cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa ri nrajoˈ nubij riqˈui re tzij reˈ, tek nubij: Xa jubaˈ chic cˈa? Xa ma yekˈax ta chkawech ri nubij, yechaˈ. 	 Ili do diris:Kio estas cxi tio, kion li diras:Mallongan tempon? Ni ne komprenas lian diron.


Rumacˈariˈ riyix can nichˈo wi cˈa chukaˈ ri Ajaf chiwe y nubij cˈa: Quixel cˈa pe chiquicojol ri ma ye wuche (wixin) ta riyin. Ma ticˈuaj ta iwiˈ quiqˈui y ma tichop ta apo ri cˈaslen ri xa tzˈil, riche (rixin) chi queriˈ riyin yixincˈul. 	 Tial Eliru el inter ili, kaj estu apartaj, diras la Eternulo, Kaj ne tusxu malpurajxon; Kaj Mi vin akceptos,


Ri Dios ma xubij ta queriˈ chare jun ángel. Ri ángeles can ye espíritu y ye rusamajel ri Dios. Y can yetak wi ruma ri Dios riche (rixin) chi yequitoˈ ri winek ri yatajnek chique chi xtiquil na ri colotajic. 	 CXu ne estas ili cxiuj spiritoj servantaj, elsendataj, por servi al tiuj, kiuj estas heredontoj de la savo?


Y riyin ri Juan nnaˈ cˈa chi xipaˈeˈ pa ruwiˈ ri sanayiˈ ri cˈo chuchiˈ ri mar, y xintzˈet cˈa chi chupan ri yaˈ xbeˈel pe jun itzel chicop. Y ri chicop riˈ cˈo cˈa wukuˈ rujolon (ruwiˈ) y lajuj rucˈaˈ. Y pa quiwiˈ ri lajuj rucˈaˈ ri chicop riˈ, cˈo cˈa jojun corona. Y pa quiwiˈ jojun rujolon (ruwiˈ) ye tzˈibatal cˈa jojun biˈaj. Y riqˈui cˈa ri biˈaj riˈ nuyokˈ rubiˈ ri Dios. 	 kaj gxi staris sur la sablo de la maro. Kaj mi vidis beston suprenirantan el la maro, havantan dek kornojn kaj sep kapojn, kaj sur siaj kornoj dek diademojn, kaj sur siaj kapoj nomojn de blasfemo.


Yacˈa riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ can cˈo chic ri lokˈolaj icukbel cˈuˈx y pa ruwiˈ riˈ can quixqˈuiy cˈa chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios. Y can tibanaˈ cˈa orar achiˈel nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Sed vi, amataj, konstruante vin sur via plej sankta fido, pregxante en la Sankta Spirito,


ruma nikˈalajsaj ri chˈabel riche (rixin) cˈaslen chiquiwech. Y riyin can nwajoˈ cˈa chi iwuma riyix xtiquicot ta ri wánima chupan ri kˈij tek xtipe ri Cristo, ruma xtikˈalajin chi ma chak ta queriˈ xintij nukˈij chubanic ri samaj chicojol. 	 forte tenante la vorton de la vivo; por ke estu por mi io, pri kio mi povos min gratuli en la tago de Kristo, ke mi ne vane kuris kaj laboris.


Y yacˈareˈ ri rox mul ri xquinapon chilaˈ iwuqˈui. Y tek yincˈo chic chilaˈ iwuqˈui, wi xa can cˈa yecˈo na ri ye kajnek pa mac, xa riqˈui ye caˈiˈ o ye oxiˈ ri junan xtiquibij chiquij chiquijujunal ri ye kajnek pa mac, chi can kitzij wi cˈo quimac quibanon, riqˈui riˈ xtikachojmirisaj ronojel ri quibanon chiquijujunal. 	 Jen la trian fojon mi venas al vi. Laux la diro de du atestantoj aux tri cxiu vorto estu konfirmita.


Y chupan ri kˈij riˈ, majun chic ri xtiwacˈaxaj ta pe chuwe. Pero can kitzij nbij chiwe, chi ronojel cˈa ri xticˈutuj chare ri Nataˈ pa nubiˈ riyin, can xtuyaˈ wi cˈa pe chiwe. 	 Kaj en tiu tago vi demandos min pri nenio. Vere, vere, mi diras al vi, se vi petos ion de la Patro, Li donos gxin al vi en mia nomo.


Ri kachˈalal Silvano, ri kachˈalal Timoteo y riyin ri yojtzijon ri Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios chiwe, riyoj can kitzij wi ri nikabij chiwe y ma nikajalalaˈ ta ri katzij. Ruma riqˈui ri Jesucristo xa can xu (xe) wi cˈa ri kitzij cˈo. Tek Riyaˈ nubij jun cosa chi kitzij, can kitzij wi y tek nubij chi majun, can majun wi cˈa riˈ. 	 CXar la Filo de Dio, Jesuo Kristo, kiu de ni estas predikita inter vi, de mi kaj Silvano kaj Timoteo, ne estis Jes kaj Ne, sed en li la Jes estigxis.


Y pa ruqˈuisbel, ri rajaf ri ulef xaxu (xaxe wi) chic cˈa ri rucˈajol xcˈojeˈ ca riqˈui y riyaˈ sibilaj nrajoˈ ri rucˈajol. Pero ri rajaf ri ulef xutek cˈa ri rucˈajol quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri rulef, ruma riyaˈ xuchˈob ka: Ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef can xqueniman wi cˈa chare ri nucˈajol tek xtiquitzˈet chi can ya riyaˈ ri napon quiqˈui, xchaˈ ka pa ránima. 	 Li havis ankoraux unu amatan filon:li sendis lin ankaux la lastan al ili, dirante:Ili respektos mian filon.


Ketaman chi ri ley riqˈui ri Dios petenak wi. Yacˈa riyin xa yin jun winek ri yincˈo pa rukˈaˈ ri mac. 	 CXar ni scias, ke la legxo estas spirita; sed mi estas karna, vendite sub pekon.


Y ri Pedro can xbe cˈa quiqˈui cˈa pa Jope. Tek xeˈapon, ri Pedro xucusex cˈa pa jay ri liˈan wi ri caminek. Y ri malcaniˈ tak ixokiˈ xeˈapon riqˈui ri Pedro, yeˈokˈ y niquicˈutulaˈ cˈa apo chuwech ri tziek ri xerubanalaˈ ri Dorcas tek cˈa qˈues na. 	 Kaj Petro levigxis kaj iris kun ili. Kaj kiam li alvenis, ili lin kondukis en la supran cxambron; kaj alestis apud li cxiuj vidvinoj, plorante kaj montrante tunikojn kaj vestojn, kiujn Dorkas faris, kiam sxi estis ankoraux kun ili.


Y wi nikabij chi xa winek xebin chare ri Juan chi xuben queriˈ, xquepe quinojel ri winek y xkojquiqˈuek chi abej. Ruma chi ri winek can quetaman wi chi ri Juan can jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, xechaˈ cˈa ka chiquiwech. 	 Sed se ni diros:El homoj; la tuta popolo sxtonmortigos nin, cxar ili estas konvinkitaj, ke Johano estis profeto.


Y ri ixok riˈ can nikˈalajin chi nralaj yan jun acˈal. Can ruchapon chic cˈa jiloj. Can sibilaj cˈa kˈaxomal ri nukˈaxaj. 	 kaj estante graveda, sxi ekkriis, naskodolorigate kaj suferante por naski.


Y riyaˈ xubij: Riyin ya ri César ri nwajoˈ chi nikˈato tzij pa nuwiˈ, xchaˈ. Y rumariˈ tek riyin cˈa nuyaˈon na pa cárcel, y cˈa ya tek xquicowin, cˈa yariˈ tek xtintek el pa Roma chuwech ri César, xchaˈ ri Festo. 	 Sed kiam Pauxlo apelaciis, ke li estu rezervata por la decido de lia Imperiestra Mosxto, mi ordonis gardi lin, gxis mi povos lin sendi al Cezaro.


Y ri Jesús xubij chare: Wacami xoka yan ri colotajic chupan re jay reˈ, ruma chi riyaˈ chukaˈ can riy rumam ca ri Abraham. 	 Kaj Jesuo diris al li:Hodiaux venis savo al cxi tiu domo, cxar li ankaux estas filo de Abraham.


Yacˈariˈ tek xtibanatej chi ye caˈiˈ achiˈaˈ ri junan yesamej pa juyuˈ, jun cˈa ri xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 Tiam du viroj estos sur kampo:unu estos prenita, kaj la alia lasita;


Y tek ri ixok aj icˈ xutzuˈ chic jun bey ri Pedro, xuchop chic cˈa rubixic chique ri yecˈo chiriˈ: Re achi reˈ jun chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús, xchaˈ. 	 Kaj lin vidinte, la servantino denove komencis diri al la apudstarantoj:Tiu estas el ili.


Y tek xtapon cˈa ri kˈij riche (rixin) chi xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ, xquecˈastej cˈa pe ri winek aj Nínive y xtiquibij cˈa chi ma utz ta xquiben ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ. Ruma ri winek ri xecˈojeˈ pa tinamit Nínive ri ojer ca, can xu (xe) wi cˈa xquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri xutzijoj ri Jonás chique, can yacˈariˈ tek xtzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y wacami yincˈo riyin ri más nim nukˈij que chuwech ri Jonás, y xa ma yinquinimaj ta ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Viroj Nineveanoj staros en la jugxado kun cxi tiu generacio, kaj gxin kondamnos; cxar ili pentis pro la predikado de Jona; kaj jen iu pli granda ol Jona estas cxi tie.


Ruma riyin nxibij wiˈ chawech. Ruma yit jun cˈaˈnlaj (cˈaˈelaj) achi. Riyit xa yit junan riqˈui jun achi ri nberucˈutuj pe rurajil y xa majun puek ruyaˈon ca chiriˈ. Y chukaˈ nawajoˈ nacˈul ri ntel pe chuwech ri ticoˈn ri xa ma riyit ta xatico ka, xchaˈ ri mozo chare ri rey. 	 cxar mi vin timis, cxar vi estas homo severa; vi prenas tion, kion vi ne demetis, kaj rikoltas tion, kion vi ne semis.


Y queriˈ chukaˈ tibanaˈ tek yixapon xabachique tinamit y jabel icˈulic niban. Can titijaˈ cˈa ronojel ri nisipex chiwe. 	 Kaj en kiun ajn urbon vi eniros, kaj oni vin akceptos, mangxu tion, kion oni metos antaux vin;


Ri chicop riˈ yaˈon kˈatbel tzij pa rukˈaˈ ruma ri nabey chicop, y can chuwech cˈa ri nabey chicop riˈ tek nucusaj ri kˈatbel tzij ri yaˈon pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nuben chique ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef chi can tiquiyaˈ rukˈij ri nabey chicop, ri xsocotej riche (rixin) chi nicom, pero xa xcˈachoj. 	 Kaj gxi ekzercas la tutan auxtoritaton de la unua besto antaux gxi. Kaj gxi devigas la teron kaj la logxantojn sur gxi adorklinigxi al la unua besto, kies morta vundo sanigxis.


Ri Dios xukˈalajsaj chuwech ri Jesucristo ri xquebanatej yan chanin riche (rixin) chi ri Jesucristo nukˈalajsaj chiquiwech ri ye rusamajel. Rumariˈ ri Jesucristo xutek cˈa jun ruˈángel riqˈui ri Juan ri rusamajel, riche (rixin) chi xukˈalajsaj chuwech ronojel riˈ. 	 Apokalipso de Jesuo Kristo, kiun Dio donis al li, por montri al siaj servistoj tion, kio devas baldaux okazi; kaj Li sendis kaj montris gxin per Sia angxelo al Sia servisto Johano,


Riyeˈ jubaˈ ma xecom chinucolic riyin, y riyin sibilaj nmatioxij chique. Y queriˈ chukaˈ quinojel ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta, can yematioxin chukaˈ chique. 	 kiuj pro mia vivo riskis siajn kolojn; ilin dankas ne nur mi, sed ankaux cxiuj eklezioj de la nacianoj;


Ya ri Dios ri nibano chi tek nitic ka jun ijaˈtz riche (rixin) ri trigo pan ulef, trigo ntel pe. Y queriˈ chukaˈ ri nicˈaj chic ijaˈtz, tek yetic ka pan ulef, etaman achique riˈ ri yebeˈel pe, ruma ya ri Dios ri banayon ca chi queriˈ. 	 sed Dio donas al gxi korpon, kiel Li volis, kaj al cxiu semo gxian propran korpon.


Y tek ri Jesús benak cˈa chuchiˈ ri choy Galilea, xerutzˈet cˈa ye caˈiˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ. Ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ, ya ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, rachibilan ri Andrés ri rachˈalal. Riyeˈ can ye aj chapoy car wi, rumariˈ tek yetajin niquiqˈuek ka ri quiyaˈl chapabel car chupan ri choy. 	 Kaj piedirante apud la maro de Galileo, li vidis du fratojn, Simonon, kiu estis nomata Petro, kaj Andreon, lian fraton, jxetantajn reton en la maron, cxar ili estis fisxkaptistoj.


Y tek ri Moisés cˈa cˈo na pa ruwiˈ ri juyuˈ Sinaí, xquibij cˈa chare ri Aarón: Queˈabanaˈ cˈa wachbel riche (rixin) chi yeˈoc ka‑dios, y yeriˈ ri yeˈucˈuan kiche (kixin). Ruma ri Moisés ri xojelesan pe pan Egipto, ma ketaman ta achique ruma tek ma tzolijnek ta pe. 	 dirante al Aaron:Faru al ni diojn, kiuj irus antaux ni; cxar pri tiu Moseo, kiu elkondukis nin el la lando Egipta, ni ne scias, kio okazis al li.


Ruma wi riyix yixucˈuex ruma ri itzel tak ruraybel ri ichˈacul, xa camic nucˈom pe chiwe. Rajawaxic cˈa chi ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nucˈuan iwuche (iwixin) riche (rixin) chi nicamisaj ri itzel tak ruraybel ri ichˈacul y queriˈ nicˈojeˈ icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 cxar se vi vivas laux la karno, vi mortos; sed se per la spirito vi malvivigas la farojn de la korpo, vi vivos.


Pero matiox chare ri Dios chi Riyaˈ xutek pe ri Kajaf Jesucristo chkacolic y rumariˈ tek nuben chake chi yojchˈacon. 	 sed danko estu al Dio, kiu donas al ni la venkon per nia Sinjoro Jesuo Kristo.


Y cˈacˈariˈ ri Jesús xubij el chique ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan: Wacami quixtzolin, y jebeˈitzijoj chare ri xitzˈet ca y ri xiwacˈaxaj el re waweˈ. Jebeˈitzijoj chare achique rubanic tek ri moyiˈ yecowin yetzuˈun el, achique rubanic tek ri winek ye cojo yebiyin el jabel, y achique rubanic tek ri ye yawaˈiˈ riqˈui ri yabil lepra yechˈajchˈojir el. Jebeˈitzijoj chukaˈ chare ri achique rubanic tek ri ma yeˈacˈaxan ta yecˈachoj, ri caminakiˈ yecˈastej, y chique ri pobres ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Kaj li respondis kaj diris al ili:Iru kaj sciigu Johanon pri tio, kion vi vidis kaj auxdis:blinduloj vidas, lamuloj marsxas, lepruloj estas purigitaj, kaj surduloj auxdas, mortintoj levigxas, al malricxuloj evangelio estas predikata.


Y queriˈ chukaˈ xuben ri jun chic mozo ri yaˈon ca caˈiˈ talento chare, riyaˈ can xuchˈec chic cˈa caˈiˈ talento riqˈui. 	 Tiel same ankaux tiu, kiu ricevis la du, gajnis pluajn du.


Riyix can iniman wi ri nuchˈabel chi ticˈojeˈ cochˈonic iwuqˈui. Y rumacˈariˈ can xquixinchajij cˈa chuwech ri rucˈayewal tek xtoka; rucˈayewal ri xtika pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, riche (rixin) chi yetojtobex cˈa quinojel ri winek. 	 CXar vi observis la vorton de mia pacienco, mi ankaux vin konservos el tiu horo de provo, kiu venos sur la tutan mondon, por provi la logxantojn sur la tero.


Y yacˈariˈ tek xinwacˈaxaj jun chˈabel chilaˈ chicaj, y ri rubanic, can achiˈel cˈa tek sibilaj yewajin qˈuiy raken tak yaˈ, o achiˈel tek niwulul jun nimalaj coklajay, o can achiˈel tek yekˈojomex sibilaj qˈuiy arpas. 	 Kaj mi auxdis vocxon el la cxielo, kiel vocxon de multaj akvoj, kaj kiel vocxon de granda tondro; kaj la vocxo, kiun mi auxdis, estis kiel de harpistoj, harpantaj per siaj harpoj;


Y xtel chic cˈa jun bey riche (rixin) chi yerukˈol ri winek ri yecˈo chuwech ri cajiˈ ruxquinaˈil ri ruwachˈulef. Y ri winek aj Gog y aj Magog, can xquerukˈol wi. Can yerumol cˈa el riche (rixin) chi niquiben chˈaˈoj. Y can sibilaj ye qˈuiy, xa can ye achiˈel ri sanayiˈ ri cˈo chuchiˈ ri mar. 	 kaj eliros, por trompi la naciojn en la kvar anguloj de la tero, Gog kaj Magog, por kolekti ilin por la milito; ilia nombro estas kiel la sablo de la maro.


Y Riyaˈ ma xuyaˈ ta kˈij chique ri winek chi quicˈuan cosas yekˈax chupan ri ruwajay ri cˈo chiriˈ pa rachoch ri Dios. 	 kaj ne permesis, ke oni portu ian vazon tra la templo.


Y riyit yacowin cˈa nawetamaj wi kitzij ri niquibij chuwij o xa ma kitzij ta. Ruma riyin xa cˈariˈ cablajuj kˈij ri quijoteˈ wi anej chic jun bey pa Jerusalem chuyaˈic rukˈij ri Dios. 	 cxar vi povas certigxi, ke pasis ne pli ol dek du tagoj, de kiam mi supreniris al Jerusalem, por adorklinigxi;


Cˈo cˈa jubaˈ chic chare ri ijaˈtz cojol tak abej xka wi y chiriˈ xa ma qˈuiy ta ri ulef cˈo. Y chanin cˈa xeˈel pe ruma xa ma pim ta ri ulef. 	 Kaj aliaj falis sur sxtonan lokon, kie ili ne havis multe da tero; kaj tuj ili ekkreskis, cxar ili ne havis profundecon de tero;


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo ruma queriˈ ri xrajoˈ ri Dios. Riyin can wachibil cˈa ri kachˈalal Timoteo tek ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix iglesia riche (rixin) ri Dios ri yixcˈo pa tinamit Corinto. Pero re wuj reˈ ma xaxu (xaxe) ta wi cˈa iwuche (iwixin) riyix, xa can quiche (quixin) chukaˈ quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit ri chiriˈ pa rucuenta ri Acaya. 	 Pauxlo, apostolo de Kristo Jesuo per la volo de Dio, kaj la frato Timoteo, al la eklezio de Dio, kiu estas en Korinto, kune kun cxiuj sanktuloj, kiuj estas en la tuta Ahxaja lando:


Y ri discípulos xquibij cˈa chare: Riyit nawajoˈ nawetamaj achique xchapo ri atziak, pero re waweˈ ma xtawetamaj ta. Yeˈatzˈet chi re winek yatquipitzˈ, y riyit nacˈutuj: ¿Achique xichapo? 	 Kaj liaj discxiploj diris al li:Vi vidas la homamason, premantan vin, kaj cxu vi diras:Kiu min tusxis?


jun achi ri ma nikˈaber ta, ni ma nuben ta oyowal, ni ma nubanalaˈ ta chukaˈ itzel tak banobel chuchˈaquic ri rurajil, xa nicˈatzin cˈa chi utz runaˈoj quiqˈui quinojel ri winek, chˈuchˈuj ránima, y man ta nibe ránima chrij ri puek. 	 ne vindrinkema, ne batema; sed mildanima, ne disputema, ne monamanto;


Riyin xa majun oc nukˈij que chiquiwech quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal. Yacˈa ri Dios xuyaˈ ri rutzil chuwe riche (rixin) chi ntzijoj chiwe riyix ri ma yix israelitas ta ronojel ri nimalaj utzil ri nuyaˈ ri Cristo chiwe, ri can achiˈel jun nimalaj beyomel, ruma chi can sibilaj nim, y ri ti kachˈobonic ma janipeˈ ta chi nikˈax chuwech. 	 Al mi, kiu estas malpli ol la malplej granda el cxiuj sanktuloj, cxi tiu graco estas donita, por ke mi prediku inter la nacioj la neesploreblan ricxon de Kristo;


Yacˈa tek ri kˈopoj can yaˈon chic cˈa runaˈoj ruma ri ruteˈ, can yacˈariˈ tek xubij chare ri Herodes: Riyin nwajoˈ chi nayaˈ pe waweˈ pa jun plato, ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista, xchaˈ. 	 Kaj sxi, instigite de sia patrino, diris:Donu al mi cxi tie sur plado la kapon de Johano, la Baptisto.


Ri Dios nrajoˈ cˈa chi ri cˈo nimalaj tak uchukˈaˈ pa quikˈaˈ ri yecˈo chilaˈ chicaj niquitzˈet ri utzil ri nuben chake riyoj ri kaniman chic Riyaˈ ri nibix iglesia chake. Y queriˈ tiquetamaj cˈa chi ri Dios sibilaj qˈuiy naˈoj ri cˈo riqˈui. 	 por ke nun konatigxu al la regantoj kaj auxtoritatoj en la cxielejoj, per la eklezio, la multobla sagxeco de Dio,


chi chake konojel re kamolon kiˈ waweˈ majun ri kˈabarel ta. Man achiˈel ta cˈa ri nichˈob riyix. Xa cˈareˈ a las nueve, chi cˈo ta jun ri kˈabarel chic. 	 CXar cxi tiuj ne estas ebriaj, kiel vi supozas, cxar estas la tria horo de la tago;


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, xquibij chare ri Jesús: Re jun jay reˈ, cawinek wakiˈ junaˈ xquiben ri kateˈ katataˈ chrij riche (rixin) chi xquipabaˈ. ¿La yacowin cami riyit napabaˈ pan oxiˈ kˈij? xechaˈ chare. 	 La Judoj diris:Kvardek ses jarojn cxi tiu sanktejo estis konstruata; cxu vi levos gxin en la dauxro de tri tagoj?


Yacˈa riyin nbij chiwe: Ri achi ri nujech ca ri rixjayil y xa ma ruma ta chi ri ixok xucˈom ruwech jun chic achi; ri achijlon riˈ can nuben wi cˈa chare ri rixjayil chi nimacun tek nibe chic riqˈui jun achi. Ri achijlon riˈ can nimacun wi, y queriˈ chukaˈ ri jun chic achi ri nicˈamo ri ixok ri jachon ca, can nimacun cˈa chukaˈ. 	 sed mi diras al vi, ke cxiu, kiu forsendas sian edzinon, krom pro malcxasteco, igas sxin adulti; kaj kiu edzigxos kun forsenditino, tiu adultas.


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xel cˈa el chiriˈ, y xbe cˈa quelaˈ pa jun lugar ri nakaj nicanaj chique ri tinamit Tiro y Sidón. 	 Kaj elirinte de tie, Jesuo foriris en la regionojn apud Tiro kaj Cidon.


Ri Esteban jun achi ri can cˈo cˈa ri ruchukˈaˈ ri Dios riqˈui, y can cˈo chukaˈ ri rutzil ri Dios riqˈui. Rumariˈ tek cˈo milagros ri majun bey ye tzˈeton ta ri yerubanalaˈ chiquiwech ri winek, riche (rixin) chi queriˈ can retal chi riyaˈ can kitzij wi ri nukˈalajsaj. 	 Kaj Stefano, plena de graco kaj potenco, faris grandajn mirindajxojn kaj signojn inter la popolo.


Y can yacˈariˈ riyin xintzˈet cˈa jun quiej sek rij, chˈocolben ruma jun ri rucˈuan jun chˈab pa rukˈaˈ. Xjach jun rucorona. Y riyaˈ xbe riche (rixin) chi nbechˈacon, y can xtibechˈacon wi. 	 Kaj mi rigardis, kaj jen blanka cxevalo, kaj la sidanta sur gxi havis pafarkon; kaj estis donita al li krono; kaj li eliris venkanta, kaj por venki.


Yacˈariˈ tek ri Dios xubij chare ri Abraham: Catel el chiquicojol ri awachˈalal, y tayaˈ ca ri aruwachˈulef, y jet cˈa pa jun chic ruwachˈulef ri xtincˈut chawech, xchaˈ ri Dios chare. 	 kaj diris al li:Iru el via lando kaj de via parencaro, kaj venu en tiun landon, kiun Mi montros al vi.


Y pa rubiˈ cˈa ri Kajaf Jesucristo nbij cˈa chiwe ri nicˈatzin chi niban: Tek xtimol iwiˈ riyix, y ri nuˈespíritu can xticˈojeˈ wi apo iwuqˈui, ri Kajaf Jesucristo can xtuyaˈ uchukˈaˈ chiwe 	 en la nomo de nia Sinjoro Jesuo Kristo, en kunveno de vi kaj de mia spirito kun la potenco de nia Sinjoro Jesuo,


Ri Ajaf Dios can rubin cˈa chi xtuyaˈ rucˈayewal pa ruwiˈ re ruwachˈulef. Y can chanin cˈa xtibanatej, y can pa ruchojmil tek xtibanatej. 	 cxar la Sinjoro efektivigos Sian vorton en la mondo, akcelante kaj trancxe mallongigante gxin.


Xa cˈa jubaˈ chic riˈ, tek ye chic cˈa ri quimolon quiˈ chiriˈ ri xejel apo riqˈui ri Pedro y xquibij cˈa chare: Can kitzij na wi chi riyit can yit jun chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús. Can kˈalaj rubanic ri yachˈo, ruma ri aj Galilea queriˈ yechˈo, xechaˈ chare. 	 Kaj post iom da tempo la apudstarantoj venis, kaj diris al Petro:Vere vi ankaux estas el ili, cxar via parolmaniero malkasxas vin.


Rumacˈariˈ riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, majun bey tiyaˈ ta quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek. 	 Tial, miaj amataj, forsavu vin de idolservado.


Yacˈa riyoj ri yoj ral ri jun chic tinamit Jerusalem riche (rixin) chicaj, ma que ta riˈ kabanon ruma yoj totajnek chic chuxeˈ rutzij ri ley. 	 Sed la supera Jerusalem estas libera, kiu estas patrino nia.


Yacˈa wacami yibe na pa Jerusalem riche (rixin) chi nbenjachaˈ ca jun ofrenda chique ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo chiriˈ. 	 sed nun mi veturas al Jerusalem, farante servon al la sanktuloj.


Waweˈ cˈo ri rey Agripa. Rumariˈ man cˈa nxibij ta wiˈ yichˈo apo, ruma riyin nchˈob chi can ronojel ri ye banatajnek ye retaman, ruma xa can pa sakil ri banatajnek wi. 	 CXar tiujn aferojn tre bone scias la regxo, al kiu mi parolas maltime; cxar mi konvinkigxis, ke nenio el cxi tio estas kasxita for de li, cxar cxi tio ne estas farita en angulo.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri achi fariseo ri xsiqˈuin (xoyon) riche (rixin): Simón, cˈo jun ri nwajoˈ nbij chawe, xchaˈ chare. Ri Simón xubij chare ri Jesús: Tijonel, ¿achique cˈa ri nawajoˈ nabij chuwe? xchaˈ. 	 Kaj responde Jesuo diris al li:Simon, mi havas ion diri al vi. Kaj li diris:Majstro, parolu.


Y qˈuiy cˈa kˈij ri can ekal yoj benak y cˈayef (cuesta) chi xojapon chuwech ri tinamit Gnido, ruma ri cakˈikˈ can cˈa chkawech na cˈa petenak wi, y yojrutzolij chikij. Rumariˈ xojbe chi xbekasutij pe rij ri Creta ri jun ti ruwachˈulef ri cˈo chukaˈ pa mar y xojicˈo chuwech ri Salmón ri cˈo pa rucuenta ri Creta. 	 Kaj veturante malrapide dum multe da tagoj kaj venkinte kun malfacileco proksime al Knido (cxar la vento ne permesis al ni atingi gxin), ni veturis sub la sxirmo de Kreto, apud Salmone;


Y xubij chique: Rumariˈ ri achi man chic cˈa quiqˈui ta ruteˈ rutataˈ xticˈojeˈ wi. Xa xtiquicˈuaj cˈa quiˈ riqˈui ri rixjayil, y chi ye caˈiˈ xa jun cˈa ri xtiquiben. 	 kaj diris:Tial viro forlasos sian patron kaj sian patrinon, kaj aligxos al sia edzino; kaj ili estos unu karno?


Rumariˈ ri Pablo napon cˈa ri pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios chupan ri tinamit riˈ, y niquichˈob cˈa rij ri ruchˈabel ri Dios, ye rachibilan ri israelitas y nicˈaj chic winek ri can niquiyaˈ wi rukˈij ri Dios. Y can queriˈ wi chukaˈ nberubanaˈ ronojel ri nicˈaj chic kˈij quiqˈui ri yeˈapon pa cˈaybel. 	 Tial li rezonadis en la sinagogoj kun la Judoj kaj la diotimantoj, kaj sur la placo cxiutage kun la renkontitoj.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y chukaˈ nubij: Tiyaˈ rukˈij ri Ajaf chiˈiwonojel riyix ri ma yix israelitas ta. Quinojel winek tiquiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios. 	 Kaj ankaux: Gloru la Eternulon cxiuj popoloj, Kaj lauxdu Lin cxiuj gentoj.


Y can ya ri Jesús xkˈalajsan chi tek jun profeta nukˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios pa rutinamit, xa majun rukˈij nitzˈetetej cuma ri ruwinak. 	 CXar Jesuo mem atestis, ke profeto ne havas honoron en sia propra lando.


Yacˈa re wacami, can iwetaman chic ruwech ri Dios. O más utz nikabij chi ri Dios retaman chic iwech riyix. ¿Achique cˈa ruma tek riyix niwajoˈ yixtzolin chic jun bey chuxeˈ ri costumbres riche (rixin) re ruwachˈulef ri xa majun quejkalen y ma niquicˈom ta pe colotajic chiwe? 	 sed jam nun konante Dion, aux pli gxuste, de Dio konate, kial vi returnigxas al la malfortaj kaj mizeraj elementoj, al kiuj vi deziras denove sklavigxi?


Riyoj can nikanimaj y nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri niquibij ri winek chake. ¿Cˈa ta cˈa ri nubij ri Dios chi man ta nikanimaj y man ta nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui? Ruma Riyaˈ can ya cˈa ri chˈabel ri nichˈo chrij ri Rucˈajol re ntajin nubij chake. 	 Se ni akceptas la ateston de homoj, pli granda estas la atesto de Dio; cxar jen estas la atesto de Dio:ke Li atestis pri Sia Filo.


Y astapeˈ ri achi riˈ cˈa yecˈo na ri noventa y nueve rucarneˈl ri ma xesach ta ca, riyin nbij chi riyaˈ más niquicot ránima riqˈui ri jun rucarneˈl ri sachnek ca, tek nberilaˈ pe. 	 Kaj se okazas, ke li trovas gxin, vere mi diras al vi, li plimulte gxojas pri gxi, ol pri la nauxdek naux, kiuj ne erarvagis.


Can utz inaˈoj tibanaˈ quiqˈui ri winek y can queriˈ ta cˈa nikˈalajin chiquiwech quinojel. Ruma ri Ajaf xa nakaj chic cˈo wi pe. 	 Via mildeco estu konata al cxiuj. La Sinjoro estas proksima.


Ronojel cˈa ri niben chiˈijujunal, ma tiben ta xa riche (rixin) chi ninimirisaj iwiˈ, ni ma riche (rixin) ta chi xaxu (xaxe wi) chiwe riyix nucˈom wi pe ri utz. Xa tichˈutinirisaj iwiˈ, y tibanaˈ ka chi riyix xa majun ikˈij que chiquiwech ri nicˈaj chic. 	 nenion farante malpace aux arogante, sed kun humileco rigardante unu la alian kiel pli indan, ol li mem;


Y can cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef, tek ri Dios ruchˈobon chic pe chi nutek pe ri Cristo. Pero xa cˈa ya re ruqˈuisbel tak kˈij riche (rixin) re tiempo reˈ xoka ri Cristo, xpe cˈa chuwech re ruwachˈulef ruma sibilaj yixrajoˈ. 	 kiu estis antauxdifinita antaux la fondo de la mondo, sed elmontrita en la fino de la tempoj pro vi,


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Tek riyix nitzˈet chi quek rubanon ri sutzˈ chuwech ri caj, tek xka ka ri kˈij, nibij chi jabel ri tiempo nberubanaˈ. 	 Kaj responde li diris al ili:Kiam vesperigxas, vi diras:Estos bona vetero, cxar la cxielo rugxigxas;


Can yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos xquitzulaˈ quiwech, y ma niquil ta cˈa achique niquichˈob; ruma ma quetaman ta achoj chrij xchˈo wi ri Jesús. Can man cˈa quetaman ta achique ri xtijacho el riche (rixin). 	 Tiam la discxiploj rigardis unu la alian, dubante pri kiu li parolas.


Y wi ri quipatrón ri mozos riˈ noka pa nicˈaj akˈaˈ o ya tek xa niseker yan pe, ri mozos riˈ can jabel ruwaquikˈij ruma cˈa ye qˈues na chiroyobexic ri quipatrón ri hora riˈ. 	 Kaj se li alvenos nokte dum la dua gardoparto, aux dum la tria gardoparto, kaj tiel ilin trovos, felicxaj estas tiuj servistoj.


Yacˈa ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef can xu (xe) wi xquitzˈet chi ya ri rucˈajol ri rajaf ri ulef ri xapon, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Yareˈ ri xtoc ca rajaf ronojel re ulef re kakajon. Wacami quixam pe, tikacamisaj riche (rixin) chi queriˈ re ulef reˈ ntoc ca kiche (kixin) riyoj, xechaˈ. 	 Sed tiuj kultivistoj diris inter si:CXi tiu estas la heredonto; venu, ni mortigu lin, kaj la heredajxo estos nia.


Y jun cˈa chique ri winek xuchop apo rubixic chare ri Jesús: Tijonel, riyin ncˈamon cˈa pe ri nucˈajol awuqˈui, ruma cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Y re itzel espíritu reˈ, rumemurisan. 	 Kaj unu el la amaso respondis al li:Majstro, mi venigis al vi mian filon, kiu havas mutan spiriton;


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri itzel winek: Bitajnek cˈa ca chi ma tatojtobej ta ri Awajaf Dios. 	 Kaj responde Jesuo diris al li:Estas dirite:Ne provu la Eternulon, vian Dion.


Ri yeˈoc cˈa pa jun etzˈanen achiˈel ri anin (anibel), can niquichajij wi quiˈ chuwech ronojel, y ma niquiben ta ri xa ma utz ta nuben chique. Queriˈ niquiben y ri niquichˈec xa niqˈuis. Yacˈa ri xtuyaˈ ri Dios chake riyoj ma niqˈuis ta. 	 Kaj cxiu konkuranto sin regas en cxio. Ili faras tion, por ricevi pereontan kronon; sed ni, nepereontan.


Tek ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xrelesaj ri rox sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj, xinwacˈaxaj cˈa chi xchˈo ri rox chique ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, y xubij cˈa: ¡Catam pe! ¡Tatzˈetaˈ na peˈ! xchaˈ chuwe. Tek xitzuˈun apo, xintzˈet jun quiej kˈek rij, chˈocolben ruma jun ri rucˈuan jun pajbel pa rukˈaˈ. 	 Kaj kiam li malfermis la trian sigelon, mi auxdis la trian kreitajxon dirantan:Venu. Kaj mi rigardis, kaj jen nigra cxevalo; kaj la sidanta sur gxi havis en la mano pesilon.


Y ri María y ri Marta ri ye ranaˈ ri Lázaro, xquitek cˈa rubixic chare ri Jesús: Ajaf, wacami cˈa nikayaˈ rutzijol chawe chi ri kaxibal Lázaro, ri sibilaj nawajoˈ riyit, yawaˈ. 	 La fratinoj do sendis al li, dirante:Sinjoro, jen tiu, kiun vi amas, estas malsana.


Pero ri Jesús warnek cˈa chupan ri jucuˈ tek ntajin ri cakˈikˈ pa ruwiˈ ri choy. Riyaˈ chrij ca ri jucuˈ rucanon wi ka jun ruchˈequet wiˈ y chiriˈ warnek wi. Y xepe cˈa ri discípulos xquicˈasoj y xquibij cˈa chare: ¡Tijonel! Riyoj ya xa yojcom y riyit xa yit warnek, xechaˈ chare. 	 Kaj li estis dormanta en la posta parto sur la kuseno; kaj ili vekis lin, kaj diris al li:Majstro, cxu vi ne zorgas pri tio, ke ni pereas?


Yacˈariˈ tek ri israelitas xquibilaˈ cˈa: Titzuˈ la Jesús, nrokˈej ri Lázaro. Nikˈalajin chi can sibilaj xrajoˈ, xechaˈ. 	 La Judoj do diris:Jen kiel li lin amis!


¿La ma rajawaxic ta cami chi riyin y ri Bernabé yojtzuk cuma ri kachˈalal? ¿O xaxu (xaxe wi) cami re yoj caˈiˈ ri cˈo chi yojsamej riche (rixin) chi nikachˈec ri kaway, tek ri nicˈaj chic rusamajel ri Dios yetzuk? 	 Aux mi sola kaj Barnabas, cxu ni ne rajtas cxesi labori?


Ruma ri cánima re winek reˈ xa xquicowirisaj. Cˈayef (cuesta) chi ntoc pa tak quixquin ri niquicˈaxaj. Ri runakˈ tak quiwech quiyupuban, ruma ma nicajoˈ ta yetzuˈun. Riyeˈ can majun nicajoˈ, can ma nicajoˈ ta niquicˈaxaj, can ma nicajoˈ ta nika pa tak cánima, ma nicajoˈ ta nitzolin pe quicˈuˈx, riche (rixin) chi riyin nchojmirisaj ri quicˈaslen. 	 CXar la koro de tiu popolo grasigxis, Kaj iliaj oreloj auxdas malklare, Kaj siajn okulojn ili fermis; Por ke ili ne vidu per siaj okuloj, Kaj ne auxdu per siaj oreloj, Kaj ne komprenu per sia koro, Kaj ne rekonvertigxu, Kaj ke Mi ne sanigu ilin.


Tek ri Jesús rubin chic cˈa ka re chˈabel reˈ, xurek ruchiˈ y xubij: Lázaro, cayacatej y catel pe, xchaˈ. 	 Kaj dirinte tion, li kriis per lauxta vocxo:Lazaro, elvenu.


Y quecˈariˈ xbanatej, ruma cˈo cˈa chi nibanatej na ri rutzˈiban ca ri profeta Isaías ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Riyaˈ rutzˈiban cˈa ca: Ajaf, ri achˈabel ri xkatzijoj chique ri winek, ¿la can cˈo cami jun ri xniman? ¿Cˈo cami cˈa jun ri xkˈax yan chuwech, ruma xutzˈet ri awuchukˈaˈ? 	 por ke plenumigxu la vorto de la profeto Jesaja, kiun li parolis: Ho Eternulo, kiu kredis nian raporton? Kaj super kiu malkasxigxis la brako de la Eternulo?


ruma ma niquicochˈ ta chic ri xibinriˈil, ruma xbix chique chi xabachique ri xtipalben ri juyuˈ riˈ, wi jun winek o jun chicop, can xticamisex wi chi abej o chi lanza. Queriˈ ri bin chique. 	 cxar ili ne povis elporti la ordonon:Se ecx bruto tusxos la monton, gxi estu sxtonmortigita;


Y queriˈ chukaˈ nukˈalajsaj ri Lokˈolaj Espíritu chake, tek nubij: 	 Kaj la Sankta Spirito ankaux atestas al ni; cxar, dirinte:


Y ri Dios xucˈut chkawech chi can yojrajoˈ wi, ruma xutek pe ri Rucˈajol chuwech re ruwachˈulef. Y ri Dios can xu (xe wi) ri jun Rucˈajol cˈo, pero xutek pe riche (rixin) chi xuyaˈ ri cˈacˈacˈ cˈaslen chake. 	 Jen kiel la amo de Dio elmontrigxis en ni:ke Dio sendis en la mondon Sian Filon solenaskitan, por ke ni vivu per li.


Tek xikˈax cˈa ri acuchi (achique) niyaˈ wi quikˈij quinojel ri idioses xintzˈet cˈa jun altar ri acuchi (achique) nubij wi: RICHE (RIXIN) RI DIOS RI XA MA ETAMAN TA RUWECH, nichaˈ. Y ya cˈa Dios riˈ ri ma iwetaman ta ruwech, y can iyaˈon rukˈij riyix, yariˈ ri nkˈalajsaj riyin chiwech re wacami. 	 CXar preterpasante kaj rigardante viajn adoratajxojn, mi trovis ankaux altaron, sur kiu estis skribite:AL DIO NEKONATA. Kiun do vi nekonante adoras, Tiun mi predikas al vi.


Y tek Riyaˈ tzˈuyul pa mesa ri chiriˈ pa jay, ye qˈuiy cˈa chique ri ye cˈutuy tak alcawal y nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ, xetzˈuyeˈ apo ri pa mesa junan riqˈui ri Jesús y quiqˈui ri rudiscípulos. 	 Kaj dum li sidis cxe mangxo en la domo, jen multaj impostistoj kaj pekuloj venis kaj sidigxis tie kun Jesuo kaj liaj discxiploj.


Pero wi cˈo jun ixok ri nujech riˈ riqˈui ri rachijil, man cˈa tucˈom ta ruwech jun chic achi. Wi ma nrajoˈ ta nicˈojeˈ ruyon, xa tiquichojmij chic chiquiwech riqˈui ri rachijil y titzolin riqˈui. Y queriˈ chukaˈ ri achiˈaˈ, ma tiquijech ta quiˈ quiqˈui ri quixjaylal. 	 (tamen, se sxi forigxas, sxi restu senedza, aux denove konsentigxu kun sia edzo); kaj ke la edzo ne forsendu sian edzinon.


Man cˈa tisach ta icˈuˈx, xchaˈ ri Jesús chique ri rudiscípulos. Riyix can iniman ri Dios y can queriˈ chukaˈ quininimaj riyin, xchaˈ chique. 	 Ne maltrankviligxu via koro; vi kredas al Dio, kredu ankaux al mi.


Can xbanatej wi cˈa achiˈel ri ruchˈobon pe ri Dios. Y queriˈ ri tzˈiban ca cuma quinojel ri profetas ri xekˈalajsan ruchˈabel ri Dios ri xecˈojeˈ ojer ca. Riyeˈ quitzˈiban cˈa ca chi ri Cristo cˈo cˈa chi nukˈaxaj na tijoj pokonal. 	 Sed tiel Dio plenumis tion, kion Li antauxanoncis per la busxo de cxiuj profetoj, ke Lia Kristo suferos.


Y riyix iwetaman chi ri Jesucristo can choj wi. Rumariˈ iwetaman chukaˈ chi xabachique winek ri rucˈuan jun cˈaslen choj, ri winek riˈ can rucˈuan chic ri cˈacˈacˈ alaxic ruma can ralcˈual chic ri Dios. 	 Se vi scias, ke li estas justa, vi scias, ke ankaux cxiu, kiu faras justecon, el li naskigxis.


Tek xapon ri kˈij riche (rixin) chi nalex ri ti acˈal riqˈui ri Elisabet, xralaj jun acˈal ti cˈajol (alaˈ). 	 Kaj venis por Elizabeto la tempo, en kiu sxi devis naski; kaj sxi naskis filon.


Chupan ri kˈij riˈ can xtibanatej cˈa achiˈel ri nuben jun patrón ri ruyaˈon ca jun rumozo ri can cˈo runaˈoj pa quiwiˈ ri ye aj pa rachoch y rubin ca chare chi querutzukuˈ apo tek napon ri hora. Wi can nuben wi ri bin ca chare y utz nuben chare ronojel ri samaj, 	 Kiu do estas la fidela kaj prudenta servisto, kiun la sinjoro starigis super siajn domanojn, por doni al ili nutrajxon gxustatempe?


Y tek ye waynek chic, ri Jesús xuchop cˈa chukaˈ ri vaso ri cˈo ruyaˈal uva chupan, y xubij: Re ruyaˈal uva reˈ, yacˈareˈ ri nuquiqˈuel ri xtibiyin tek xquicamisex. Riqˈui cˈa ri xtibiyin ri nuquiqˈuel, can yacˈariˈ tek xticˈachoj ri cˈacˈacˈ trato ri rajowan pe ri Dios chi nuben quiqˈui ri winek. Ri nuquiqˈuel ri xtibiyin, iwuma riyix riche (rixin) chi yixcolotej. 	 Sammaniere ankaux la kalikon post la vespermangxo, dirante:CXi tiu kaliko estas la nova interligo en mia sango, kiu estas elversxata por vi.


Pero cˈo cˈa jun achi Ananías rubiˈ y ri rixjayil Safira rubiˈ, xquicˈayij cˈa jun culef. 	 Sed unu viro, nomata Ananias, kun sia edzino Sapfira vendis posedajxon,


Wacami xkˈalajsex yan cˈa chkawech, y rumariˈ tek nikˈax chkawech ri ye tzˈiban ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri Dios ri majun bey xticom ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek rubin ca chi titzijox chique quinojel winek, y yariˈ ri ntajin wacami, riche (rixin) chi tiquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui Riyaˈ y tiquinimaj ri rutzij. 	 sed nun elmontrita, kaj per la profetaj skriboj laux la ordono de la eterna Dio sciigita al cxiuj nacioj por obeado de fido;


Riyeˈ can quibin wi ca chi ri Cristo xtukˈaxaj na tijoj pokonal y xticamisex y ya chukaˈ Riyaˈ ri xticˈastej el nabey chique quinojel ri ye caminek chic el, riche (rixin) chi xtuyaˈ sakil chique ri winek israelitas y chique chukaˈ ri ma ye israelitas ta. 	 ke la Kristo devas suferi, kaj ke li unua per la revivigado de mortintoj proklamos lumon al la popolo kaj al la nacianoj.


Can rubin cˈa chi ya Riyaˈ ri Cristo, ri Rey riche (rixin) re katinamit Israel. Wi queriˈ, can tika cˈa pe chuwech la cruz, y queriˈ nikatzˈet y nikanimaj, yechaˈ. Y ri alekˈomaˈ ri ye bajin chuwech quicruz ri yecˈo apo chuxquin ri Jesús, cˈo chukaˈ pokon tak chˈabel ri yequibilaˈ apo chare. 	 La Kristo, la Regxo de Izrael, deiru ja nun de la kruco, por ke ni vidu kaj kredu. Kaj tiuj, kiuj estis krucumitaj kun li, insultis lin.


Rumariˈ rajawaxic chi can tikˈax chiquiwech ri winek chi riyoj can yoj rusamajel wi ri Cristo, y yaˈon pa kakˈaˈ chi nikakˈalajsaj ri ruchˈobon pe ri Dios ri xa ma kˈalajsan ta pe ojer. 	 Tiel oni rigardu nin, kiel servantojn de Kristo kaj administrantojn de la misteroj de Dio.


Jun chique ri can yecˈo pe kiqˈui tek xban bautizar ri Jesús ruma ri Juan, y can cˈo kiqˈui tek xbe ri Jesús chilaˈ chicaj. Yariˈ ri tikachaˈ. Y can rajawaxic cˈa chi riyaˈ nukˈalajsaj junan kiqˈui riyoj achique rubanic tek ri Jesús caminek chic el y xbecˈastej pe. 	 komencante de la bapto de Johano gxis la tago, kiam li estis akceptita supren for de ni, unu devas esti atestanto kun ni pri lia relevigxo.


Y tek banatajnek chic cˈa ronojel riˈ, ri Ajaf Jesús xeruchaˈ cˈa nicˈaj chic achiˈaˈ riche (rixin) chi yesamej riqˈui; y can ye setenta cˈa achiˈaˈ ri xeruchaˈ, riche (rixin) chi xerutek el chi ye cacaˈ. Xerutek ri pa tak tinamit y pa tak nicˈaj chic lugar ri acuchi (achique) cˈo chi xtapon wi Riyaˈ. 	 Kaj post tio la Sinjoro elektis sepdek aliajn, kaj ilin forsendis duope antaux sia vizagxo en cxiun urbon kaj cxiun lokon, kien li mem estis venonta.


Y tek ri Pedro y ri Juan xeskˈopix el, choj xetzolin cˈa quiqˈui ri cachibil, y xbequitzijoj cˈa chique ronojel ri bin chique cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 Kaj liberigite, ili venis al siaj kunuloj kaj rakontis cxion, kion la cxefpastroj kaj pliagxuloj diris al ili.


Y ri María Magdalena can yacˈariˈ xbe y xberubij cˈa chique quinojel ri xerachibilaj ri Jesús. Riyeˈ sibilaj yebison y yeˈokˈ. 	 SXi iris, kaj sciigis gxin al la homoj, kiuj estis kun li, dum ili malgxojis kaj ploris.


Y chupan ri nabey kˈij riche (rixin) ri semana, xkamol kiˈ quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ riche (rixin) chi nikatij ri caxlan wey natabel riche (rixin) ri rucamic ri Ajaf Jesucristo. Y ri Pablo xchˈo cˈa chiquiwech ri kachˈalal, y xapon cˈa nicˈaj akˈaˈ, ruma ya ri rucaˈn kˈij cˈo chi nibe. 	 Kaj en la unua tago de la semajno, kiam ni kunvenis, por dispecigi panon, Pauxlo paroladis al ili, intencante foriri en la sekvanta tago; kaj li dauxrigis sian paroladon gxis noktomezo.


Riyix tek napon jun kachˈalal iwuqˈui, can riqˈui ajowabel ticˈuluˈ y queriˈ chukaˈ rucˈamon chi nuben riyaˈ iwuqˈui riyix, can tibanaˈ achiˈel xuben ri Cristo; ruma Riyaˈ can xojrucˈul, riche (rixin) chi ri Dios xtucˈul ta cˈa rukˈij rucˈojlen. 	 Tial akceptu unu la alian, kiel ankaux Kristo akceptis vin, al la gloro de Dio.


Ruma ri nuyugo riyin ma rucˈayewal ta rucˈuaxic y ma al ta ri wejkaˈn, xchaˈ ri Jesús. 	 CXar mia jugo estas facila, kaj mia sxargxo estas malpeza.


Can kitzij wi chi can jubaˈ ma yicamisex. Pero riyin nbij el chiwe chi ri wánima niquicot iwuma riyix chi xinimaj ri Kajaf Jesucristo, y riyix iwetaman chi can kitzij wi ri nbij y ma ntzˈuc ta el tzij. Kˈij kˈij jubaˈ ma nikil kacamic. 	 Mi asertas per la singratulado pro vi, fratoj, kiun mi havas en Kristo Jesuo, nia Sinjoro, mi mortas cxiutage.


Ri rey Herodes can xuben cˈa jurar chare, y xubij: Xabachique cˈa ri xtacˈutuj chuwe, xtinyaˈ chawe, astapeˈ ta na chi can pa nicˈaj chare re ruwachˈulef ri cˈo pa nukˈaˈ, xchaˈ. 	 Kaj li jxuris al sxi:Kion ajn vi petos de mi, mi tion donos al vi, gxis duono de mia regno.


Xa can xquixetzelex wi cˈa cuma quinojel, ruma icukuban icˈuˈx wuqˈui riyin. Yacˈa ri ma xtutzolij ta riˈ chrij y xtucochˈ ronojel cˈa pa ruqˈuisbel, yacˈariˈ ri xticolotej. 	 Kaj vi estos malamataj de cxiuj pro mia nomo; sed kiu persistos gxis la fino, tiu estos savita.


Ronojel cˈa ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, can ya wi cˈa ri Dios ri xucusan quiche (quixin) ri winek chutzˈibaxic. Y rumariˈ nicˈatzin riche (rixin) chi yetijox ri quiniman chic y ri ma jane quiniman ta ri Dios. Nicˈatzin nucusex riche (rixin) chi yekˈil ri winek chi ma tiquiben ta ri xa ma utz ta. Nicˈatzin riche (rixin) chi nibix chique ri winek achique rubanic niquichojmirisaj ri quicˈaslen, y utz chukaˈ nucusex riche (rixin) chi nicˈut achique rucˈuaxic jun cˈaslen choj chuwech ri Dios. 	 CXiu skribajxo inspirita de Dio estas ankaux utila por instruo, por admono, por korekto, por disciplino en justeco;


Riyeˈ xtiquiben achiˈel chi quiniman chic ri Dios; pero xa ma que ta riˈ, ruma ma quiyaˈon ta kˈij chare ri Dios chi rujalon ta ri quicˈaslen. Man cˈa tayuj ta awiˈ quiqˈui ri winek ri yebano queriˈ. 	 havante sxajnon de pieco, sed neinte gxian potencon; de cxi tiuj ankaux vin forturnu.


Ruma tek ri Dios xuben ri winek, nabey xuben ri achi ri xubiniˈaj Adán, y cˈacˈariˈ xuben ri ixok ri xubiniˈaj Eva. Rumacˈariˈ ma rucˈamon ta chi ri ixok nikˈax rutzij pa ruwiˈ ri achi. 	 CXar Adam kreigxis la unua, poste Eva;


Can tachojmirisaj cˈa awiˈ chanin riqˈui ri acˈulel ri yatucˈuan chuwech ri aj kˈatbel tzij, tek xa cˈacˈariˈ ichapon el bey pa kˈatbel tzij. Ruma wi xa ma que ta riˈ xtaben, ri nitzujun (nisujun) chawij xcarujech pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij, y ri aj kˈatbel tzij riˈ xcarujech el pa rukˈaˈ ri aj chˈameˈy y ri aj chˈameˈy xcaberutzˈapij ca pa cárcel. 	 Konsentu rapide kun via kontrauxulo, dum vi estas kun li sur la vojo, por ke la kontrauxulo ne transdonu vin al la jugxisto, kaj la jugxisto al la subulo, kaj por ke vi ne estu jxetita en malliberejon.


Riyin riche (rixin) cˈa chi xinben ri rusamaj ri Dios chilaˈ iwuqˈui, ri xcˈatzin chuwe yecˈa ri nicˈaj chic iglesias ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit ri xeyaˈo pe. 	 Mi senigis aliajn ekleziojn, ricevante de ili pagon, por servi al vi;


Y ruma cˈa nikajoˈ chi riyix niwil ri utzil riˈ, rumacˈariˈ tek riyoj kacochˈon ri tijoj pokonal, riche (rixin) chi queriˈ can ye qˈuiy ta cˈa ri yecˈulu ri utzil ri nuyaˈ ri Dios y yecolotej ta. Y riqˈui riˈ can sibilaj ye qˈuiy ta cˈa ri yematioxin chare ri Dios y niquiyaˈ ta cˈa rukˈij rucˈojlen. 	 CXar cxio estas pro vi, por ke la graco, multobligita per multaj, abundigu la dankon al la gloro de Dio.


Y rumariˈ ri Dios xuben chare chi can cˈo rukˈij rucˈojlen ri chilaˈ chicaj y xoc nimalaj Ajaf pa ruwiˈ ronojel. Y chukaˈ xuyaˈ jun rubiˈ ri más nim rukˈij que chiquiwech quinojel biˈaj. 	 Pro tio do Dio tre alte superigis lin, kaj donis al li nomon, kiu estas super cxia nomo,


Y cˈo yan caˈiˈ oxiˈ kˈij ri kojcˈojeˈ chiriˈ tek xocˈulun jun achi kiqˈui ri Agabo rubiˈ. Riyaˈ petenak cˈa pa Judea, y riyaˈ jun profeta ri nikˈalajsan ri nibix chare ruma ri Dios. 	 Kaj dum ni restis tie ankoraux dum kelke da tagoj, unu profeto, nomata Agabo, alvojagxis el Judujo.


Y Riyaˈ xluqueˈ ka riqˈui ri yawaˈ y xubij chi tiqˈuis el ri cˈaten chrij. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ ri Jesús, can yacˈariˈ tek xqˈuis el ri nimalaj cˈaten chrij ri yawaˈ. Y ri ixok riˈ, can yacˈariˈ tek xbeyacatej pe y xuchop yerunimaj yerilij apo ri Jesús y ri ye benak riqˈui. 	 Kaj starante super sxi, li admonis la febron; kaj gxi forlasis sxin, kaj sxi tuj levigxis kaj servis al ili.


Y Riyaˈ can xumey ruma xerutzˈet chi ri winek ri aj chiriˈ pa rutinamit, xa can ma niquinimaj ta. Riyaˈ xbe cˈa ri pa tak aldea ri yecˈo pe chunakajal ri rutinamit, y xucˈut cˈa ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri winek. 	 Kaj li miris pro ilia nekredemo. Kaj li rondevizitis la vilagxojn, instruante.


Y tek ri itzel espíritu riˈ nitzolin chic apo pa ránima ri winek, nril cˈa ri ránima ri winek riˈ achiˈel jun jay ri majun cˈo ta chupan, meson y wikon jabel. 	 Kaj alveninte, gxi trovas gxin balaita kaj ornamita.


Y tek xecˈachoj chare ri waˈin, ri Jesús xuchop chukaˈ ri vaso ri cˈo ruyaˈal uva chupan, y xubij: Re ruyaˈal uva reˈ, yacˈareˈ ri ruqˈuexewach ri nuquiqˈuel ri xtibiyin tek xquicom. Riqˈui cˈa ri xtibiyin ri nuquiqˈuel, can yacˈariˈ tek xcˈachoj ri cˈacˈacˈ trato ri rajowan pe ri Dios chi nuben quiqˈui ri winek. Tikumuˈ cˈa re ruyaˈal uva, riche (rixin) natabel wuche (wixin), y ronojel mul tek nikum, can tikumuˈ cˈa riche (rixin) natabel wuche (wixin), xchaˈ ri Jesús. 	 Tiel same ankaux la kalikon post la vespermangxo, dirante:CXi tiu kaliko estas la nova interligo en mia sango; cxi tion faru cxiufoje, kiam vi trinkos, por memorigo pri mi.


Ri Abraham yariˈ ri xalcˈualan ri Isaac; ri Isaac xralcˈualaj ri Jacob; ri Jacob xralcˈualaj ri Judá y ri nicˈaj chic rachˈalal. 	 Al Abraham naskigxis Isaak, kaj al Isaak naskigxis Jakob, kaj al Jakob naskigxis Jehuda kaj liaj fratoj,


Can tachojmirisaj yan cˈa apo ri acuchi (achique) xquibecˈojeˈ wi, riche (rixin) chi tek xquinel el waweˈ pa cárcel, yinapon chilaˈ awuqˈui. Ruma riyin can woyoben chic chi ri Dios can xtuben wi achiˈel ri icˈutun chare pan oración. 	 Sed krom tio pretigu por mi gastocxambron; cxar mi esperas, ke mi, laux viaj pregxoj, estos donita al vi.


Y tek ri Jesús ye rachibilan ri ye oxiˈ rudiscípulos xapon quiqˈui ri nicˈaj chic discípulos, Riyaˈ xutzˈet cˈa chi sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ chiquij, y chukaˈ caˈiˈ oxiˈ aj tzˈibaˈ ri quichapon quiˈ riqˈui chˈabel quiqˈui ri discípulos. 	 Kaj veninte al la discxiploj, ili vidis grandan homamason cxirkaux ili, kaj skribistojn diskutantajn kun ili.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chic cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: ¿Achique nibij riyix chrij re xtinbij chiwe? Cˈo cˈa jun achi yecˈo caˈiˈ rucˈajol. Y ri tataˈaj riˈ xapon cˈa nabey riqˈui ri jun, y xubij chare: Wacami, jabanaˈ jubaˈ kasamaj, ri acuchi (achique) katicon wi ri uva, xchaˈ chare. 	 Kiel sxajnas al vi? Unu viro havis du filojn; kaj li venis al la unua, kaj diris:Filo, iru hodiaux kaj laboru en la vinbergxardeno.


Rumariˈ xquikupilaˈ ca ri coloˈ riche (rixin) ri anclas, y ri anclas xebe ca chuxeˈ ri mar. Y xequisol ca ri kˈabet riche (rixin) ri barco. Cˈacˈariˈ xquijotobaˈ ri jun nimalaj tziek ri cˈo apo chuwech ri barco, y ri cakˈikˈ xuchop runimic ri barco chuchiˈ yaˈ. 	 Kaj forlasinte la ankrojn, ili lasis ilin en la maro, kaj samtempe malligis la sxnurojn de la direktiloj; kaj suprenlevinte la antauxvelon kontraux la vento, ili sin direktis al la sablajxo.


Can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ ri Jesús chare ri yawaˈ, can yacˈariˈ tek xcˈachoj chare ri ruyabil. Xucˈol cˈa el ri ruwarabel y xuchop el binen. Ri kˈij cˈa riˈ, uxlanibel kˈij. 	 Kaj la viro tuj farigxis sana, kaj prenis sian liton, kaj iris. Kaj estis la sabato en tiu tago.


Kas kitzij wi chi tek yojcˈo pa jun tijoj pokonal, ma nuyaˈ ta quicoten chake, xa yoj‑okˈ ruma. Pero can cˈo utz ri nucˈut ca chkawech, ruma nuben más choj chake y nuyaˈ ri uxlanibel cˈuˈx chake riyoj ri can nikacochˈ ri tijoj pokonal riˈ. 	 CXiu puno portempe sxajnas esti ne gxoja, sed malgxoja; sed poste gxi donas la pacplenan frukton de justeco al tiuj, kiuj per gxi estas ekzercitaj.


Y cˈo cˈa jun achi siquirnek ucˈuan apo cuma caˈiˈ oxiˈ achiˈaˈ chuwech ri ruwarabel. Y riyeˈ xcajoˈ cˈa xeˈoc ta apo pa jay cˈa riqˈui ri Jesús, riche (rixin) chi niquiyaˈ ri quiyawaˈ chuwech. 	 Kaj jen viroj alportis sur lito viron, kiu estis paralizita; kaj ili penis enporti lin kaj meti lin antaux li.


Yacˈa riyin nbij chiwe: Majun bey tiben ta jurar, ni ma tinataj ta ri caj ruma chi niben jurar, ruma ya ri chilaˈ chicaj tzˈuyul wi ri Dios. 	 sed mi diras al vi:Tute ne jxuru; nek per la cxielo, cxar gxi estas la trono de Dio;


Y ri discípulos riˈ xquichop cˈa yechˈojin pa ruwiˈ chi achique ri más nim rukˈij chiquicojol riyeˈ. 	 Kaj farigxis ankaux inter ili disputo:kiun el ili oni opinias la plej granda.


Re chˈabel re nikabij chiwe, man cˈa tichˈob ta chi yojtajin chic chubixic chiwe jun bey, chi can yoj cˈa riyoj ri utz chi yojicˈul, ma que ta riˈ. Re nikabij chiwe xa riche (rixin) chi riyix can ta yixquicot riqˈui ri samaj ri nikaben riyoj, riche (rixin) chi queriˈ cˈo achique yixcowin nibij chique ri yebin chi can ye rusamajel ri Dios y xa ma kitzij ta chi ye rusamajel ri Dios. Ruma riyeˈ xaxu (xaxe wi) chiquiwech ri winek niquiben chi can sibilaj ye utz y ri pa cánima xa ma que ta riˈ. 	 Ni ne denove nin rekomendas al vi, sed donas al vi kauxzon fierigxi pri ni, por ke vi havu ion respondi al tiuj, kiuj fierigxas sxajne kaj ne kore.


Y xentzˈet cˈa ri ye wukuˈ ángeles ri ye paˈel apo chuwech ri Dios. Y chique cˈa ri wukuˈ ángeles riˈ xjach jojun trompeta. 	 Kaj mi vidis la sep angxelojn, kiuj staras antaux Dio; kaj estis donitaj al ili sep trumpetoj.


Matiox chare ri Dios chi ri Kajaf Jesucristo xirucol. Ruma chi man ta ri Jesucristo, can ta cˈa yin jun na rusamajel ri ruley ri mac, ruma ri itzel tak raybel ri yecˈo wuqˈui. Y riˈ astapeˈ can cˈo ri raybel wuqˈui riche (rixin) chi yin ta jun rusamajel ri ruley ri Dios. 	 Danko estu al Dio, per Jesuo Kristo, nia Sinjoro. Per la menso do mi mem servas al la legxo de Dio, sed per la karno al la legxo de peko.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús y ri ye ruˈapóstoles xexuleˈ pe ri pa ruwiˈ ri juyuˈ, y xeˈocˈojeˈ ka quiqˈui ri nicˈaj chic discípulos pa jun liˈon. Y chiriˈ ye qˈuiy chukaˈ winek quimolon quiˈ. Yecˈo winek ye petenak pa tinamit Jerusalem y pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Judea, y yecˈo chukaˈ ye petenak cˈa quelaˈ chuchiˈ mar, ri cˈa quelaˈ pa tinamit Tiro y Sidón. Yecˈo cˈa chique ri winek riˈ ye petenak riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri nutzijoj ri Jesús, y yecˈo cˈa ye petenak ruma nicajoˈ chi yecˈachojsex el chare ri quiyabil ruma ri Jesús. 	 Kaj li malsupreniris kun ili, kaj staris sur ebena loko, kaj granda amaso de liaj discxiploj, kaj granda nombro de la popolo el la tuta Judujo kaj Jerusalem, kaj el la marbordo de Tiro kaj Cidon, kiuj alvenis, por auxskulti lin kaj sanigxi je siaj malsanoj;


Y ri Jesús y ri rudiscípulos xebe ri pa tak aldea ri yecˈo pa rucuenta ri tinamit Cesarea ri nibix chukaˈ riche (rixin) ri Felipe chare. Y pa bey, ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Yin achique cˈa riyin, niquibij ri winek? xchaˈ chique. 	 Kaj eliris Jesuo kaj liaj discxiploj en la vilagxojn de Cezarea Filipi; kaj sur la vojo li demandis siajn discxiplojn, dirante al ili:Kiu, diras la homoj, ke mi estas?


Riyin ri Pablo ye wachibilan ri kachˈalal Silvano y ri Timoteo, nikatzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix riche (rixin) ri iglesia pa Tesalónica. Riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo. 	 Pauxlo kaj Silvano kaj Timoteo al la eklezio de la Tesalonikanoj en Dio, nia Patro, kaj la Sinjoro Jesuo Kristo:


Y xel el ri kˈopoj y xberubij chare ri ruteˈ: ¿Achique ri utz chi ncˈutuj? xchaˈ. Y ri teˈej xubij cˈa chare: Tacˈutuj chi tiyaˈox (tyaˈ) pe chawe ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista. 	 Kaj elirinte, sxi diris al sia patrino:Kion mi petu? Kaj tiu diris:La kapon de Johano, la Baptisto.


Y ri Jesús xuchop cˈa rubixic jun cˈambel tzij chiquiwech, y xubij: Cˈo cˈa jun achi ruticon juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ pa rulef, y xapon chuxeˈ ri cheˈ chutzˈetic wi cˈo ruwech. Y ri juwiˈ cheˈ riˈ xa majun ti ruwech cˈo ta. 	 Kaj li parolis la jenan parabolon:Unu viro havis figarbon, plantitan en lia vinbergxardeno, kaj li venis, sercxante frukton sur gxi, kaj ne trovis.


Yacˈa tek jun kachˈalal nukˈalajsaj ri nibix chare ruma ri Dios, can chique cˈa ri yeˈacˈaxan riche (rixin) nichˈo wi. Y nuben chique chi yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. Y nucˈom pe utzilaj pixabanic riche (rixin) chi nicukeˈ quicˈuˈx. 	 Sed la profetanto parolas al homoj edifon kaj konsilon kaj konsolon.


Y ma ya ta cˈa ri Juan ri Sakil. Riyaˈ xaxu (xaxe) cˈa xorukˈalajsaj achique riˈ ri Sakil. 	 Li ne estis la lumo, sed li venis, por atesti pri la lumo.


Yecˈo kachˈalal ri niquibij chi yecˈo na kˈij ri cˈo chi nichajix. Y yecˈo kachˈalal chukaˈ ri niquibij chi ronojel kˈij xa ye junan. Y rumariˈ utz chi tikachˈoboˈ na jabel chikajujunal achique ri nikaben. 	 Unu jugxas unu tagon pli alte ol alian, alia egale jugxas cxiun tagon. CXiu homo konvinkigxu en sia menso.


Achiˈel ri Dios tek nubij chi nuben jun cosa can nuben wi. Quecˈariˈ chukaˈ riyoj, y Riyaˈ can retaman wi cˈa chi ri xkabij chiwe, can kitzij wi y ma xkatzˈuc ta tzij. 	 Sed, kiel Dio estas fidela, nia parolo al vi ne estas Jes kaj Ne.


Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Urbano. Riyaˈ junan xojsamej riqˈui pa rusamaj ri Cristo Jesús. Y tiyaˈ chukaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Staquis, ri sibilaj nwajoˈ. 	 Salutu Urbanon, nian kunlaboranton por Kristo, kaj mian amatan Stahxison.


Pero tek ri achi xracˈaxaj ri chˈabel ri xubij ri Jesús chare, xa can pokon xunaˈ ri ránima, ruma riyaˈ can qˈuiy ri beyomel cˈo riqˈui. Y nibison cˈa ránima xtzolin el, ruma ma nrajoˈ ta chi ntel ri rubeyomal pa rukˈaˈ. 	 Sed li malgajigxis cxe tiu vorto, kaj foriris malgxoja; cxar li havis multajn posedajxojn.


Y yacˈa tek xapon ri rukˈijul riche (rixin) chi nijunex ruwech ri uva, ri rajaf ri ulef xutek nabey jun rumozo, cˈa jubaˈ riˈ xutek jun chic. Y queriˈ ye qˈuiy mozos ri xerutek quiqˈui ri kajoy tak ulef chucˈulic ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef. 	 Kaj kiam alproksimigxis la sezono de fruktoj, li sendis siajn sklavojn al la kultivistoj, por ricevi siajn fruktojn.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y wi ruma ri etzelal ri yekabanalaˈ rumariˈ tek nikˈalajin chi ri Dios can choj wi, ¿achique cˈa nikabij tek nuyaˈ rucˈayewal pa kawiˈ? ¿La ma choj ta cami ri Dios y rumariˈ tek nuyaˈ rucˈayewal pa kawiˈ? (Ya cˈa re xinbij ka chiwe, reˈ xa achiˈel niquichˈob ri winek.) 	 Sed se nia maljusteco rekomendas la justecon de Dio, kion ni diros? CXu maljusta estas Dio, kiu alportas koleron? (Mi parolas kiel homo.)


y riqˈui jun chojmilaj y chˈajchˈojlaj cˈaslen chuwech Riyaˈ, nikaben ri rusamaj ronojel kˈij ri yojcˈaseˈ el chuwech re ruwachˈulef. 	 En sankteco kaj justeco antaux Li cxiujn niajn tagojn.


Ni ma xijoteˈ ta anej quiqˈui ri apóstoles ri yecˈo pa tinamit Jerusalem, ri can cˈo chic jubaˈ kˈij ye oconek apóstoles que chinuwech riyin. Yacˈa riyin tek xinyaˈ ca ri tinamit Damasco, xibe pa ruwachˈulef Arabia. Y tek xinel cˈa pe pan Arabia, xitzolin chic jun bey pa tinamit Damasco. 	 kaj mi ne supreniris al Jerusalem, al la antaux mi apostoloj, sed mi tuj foriris en Arabujon, kaj poste mi revenis al Damasko.


Y tek ri rupatrón xracˈaxaj ri nuben ri jun itzel mayordomo riˈ, xubij: Can cˈo runaˈoj chubanic, xchaˈ. Y achiˈel cˈa ri achi riˈ, ye queriˈ ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Can cˈo quinaˈoj niquiben quiqˈui ri winek ri xa riqˈui chukaˈ re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Y can más cˈa cˈo quinaˈoj ri winek riˈ, que chiquiwech ri quiniman ri Dios y ye riche (rixin) chic ri sakil. 	 Kaj tiu sinjoro lauxdis la maljustan administranton, cxar li prudente agis; cxar la filoj de cxi tiu mondo estas en sia generacio pli prudentaj, ol la filoj de la lumo.


Y ri rudiscípulos ri Jesús xquichˈojilaˈ chiquiwech chi achique chique riyeˈ ri más nim rukˈij. 	 Kaj komencigxis diskutado inter ili pri tio, kiu el ili estos la plej granda.


Y jun cˈa chique ri ye cablajuj rudiscípulos ri Jesús, ri Judas Iscariote rubiˈ, xapon cˈa quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes. 	 Tiam unu el la dek du, nomata Judas Iskariota, iris al la cxefpastroj,


Ruma ri yatajnek chique ruma ri Lokˈolaj Espíritu chi niquikˈalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios, rajawaxic chi quetaman nicoyobej quiˈ chiquijujunal riche (rixin) chi nichˈo ri jun chic. 	 kaj la spiritoj de la profetoj estas submetataj al la profetoj;


Riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual nbanon chiwe, sibilaj cˈa kˈaxon ri niyaˈ chic jun bey pa wánima, ruma ma jane ticukeˈ icˈuˈx riqˈui ri Cristo. Y ri nimalaj kˈaxon ri niyaˈ pa wánima, xa can achiˈel ri kˈaxon ri nukˈaxaj jun ixok tek nralaj jun acˈal. Y re kˈaxon re nnaˈ wacami iwuma riyix, xtiqˈuis el, cˈa ya tek xticukeˈ icˈuˈx riyix riqˈui ri Cristo. 	 Miaj infanetoj, pro kiuj mi denove suferas naskodoloron, gxis Kristo formigxos en vi,


Pero tek ri israelitas riˈ xtitzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesucristo, yacˈariˈ tek xtelesex el ri tzˈapeyon quiwech y ri pisiyon rij ri cánima. 	 Sed kiam ajn oni turnas sin al la Sinjoro, la vualo estas forprenata.


Y quinojel riyeˈ can junan quiwech quibanon y can ma yetaneˈ ta chi niquiben orar, ye cachibilan ri ixokiˈ, y chukaˈ ri María ri ruteˈ ri Jesús, y ri ye rachˈalal ri Jesús. 	 CXiuj cxi tiuj unuanime persistis en pregxado kaj petado, kun la virinoj, kaj Maria, la patrino de Jesuo, kaj kun liaj fratoj.


Xa can quixoc cˈa achiˈel ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin), ruma ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin) can lokˈolaj wi. Riyix can quixoc cˈa chukaˈ lokˈolaj tak winek riqˈui ronojel ri icˈaslen. 	 sed kiel via Vokinto estas sankta, tiel vi ankaux farigxu sanktaj en cxia konduto;


Can ticˈutuj cˈa ri nicˈatzin chiwe y ri Dios can xtuyaˈ wi pe chiwe. Ticanoj ri niwajoˈ y xtiwil. Quixsiqˈuin (quixoyon) apo chuchiˈ jay y xquixacˈaxex pe. 	 Petu, kaj estos donite al vi; sercxu, kaj vi trovos; frapu, kaj estos malfermite al vi;


Y ya re achi Jasón rubiˈ ri xcˈulu apo quiche (quixin) ri pa rachoch. Quinojel cˈa ri yetzekelben quiche (quixin) ri Pablo y ri Silas, riyeˈ xa ma niquinimaj ta ri nubij ri ley riche (rixin) ri César, ruma xa niquibij chi cˈo jun chic rey, y Jesús rubiˈ, xechaˈ. 	 ilin Jason akceptis; kaj ili cxiuj agas kontraux la dekretoj de Cezaro, dirante, ke estas alia regxo, Jesuo.


Y ri chicop ri cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ), xintzˈet cˈa chi jun chique ri rujolon (ruwiˈ) xucˈulwachij jun socotajic ri can riche (rixin) chi nicom. Pero xa ma xcom ta, y rumariˈ ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, can xel quicˈuˈx tek xquitzˈet chi xa xcˈachoj y rumariˈ can xquitzekelbej. 	 Kaj mi vidis unu el gxiaj kapoj kvazaux morte vunditan; kaj la morta vundo sanigxis; kaj la tuta tero miris post la besto;


Riyin nunaˈ ri wánima chi utz ri yitajin chubanic. Pero ma riqˈui ta riˈ yicowin nbij chi can utz yitajin chubanic, ma que ta riˈ, ya cˈa ri Ajaf ri xtibin. 	 CXar mi scias nenion kontraux mi; tamen mi ne estas pro tio pravigita; sed tiu, kiu jugxas min, estas la Sinjoro.


Ri uxlanibel cˈuˈx ri cˈo wuqˈui riyin, can yacˈariˈ ri nyaˈ ca chiwe. Ri uxlanibel cˈuˈx cˈa ri nyaˈ ca riyin pa tak iwánima riyix ri iniman chic, man achiˈel ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx ri niquitzuj (niquisuj) ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Can man cˈa tisach ta icˈuˈx, y ma tixibij ta iwiˈ. 	 Pacon mi lasas al vi; mian pacon mi donas al vi; ne kiel la mondo donas, mi donas al vi. Ne maltrankviligxu via koro, nek senkuragxigxu.


Ri trato ri tzˈiban chuwech tzˈalan tak abej ri xyaˈox (xyaˈ) chare ri Moisés xa camic xucˈom pe pa kawiˈ. Pero ma riqˈui wi riˈ can cˈo rukˈij. Ruma can xkˈalajin ri nimalaj sakil riche (rixin) ri Dios chupalej ri Moisés tek xban ri trato riˈ y rumariˈ ri israelitas can ma xecowin ta xquitzuˈ apo ri rupalej ruma can sibilaj nitzˈitzˈan y ri sakil riˈ xa niqˈuis ka. Y wi nim rejkalen ri nabey trato riˈ, 	 Sed se la administrado mortiga, esprimita per literoj kaj encxizita sur sxtonoj, estigxis en gloro, tiel, ke la Izraelidoj ne povis fikse rigardi la vizagxon de Moseo pro lia vizagxa brileco, jam tamen malpliigxanta,


Y oxiˈ kˈij ticamisex wi el, yariˈ tek ri Dios xucˈasoj pe chiquicojol ri caminakiˈ. Y xuben chare chi xucˈutulaˈ riˈ. 	 Lin Dio levis en la tria tago, kaj donis, ke li estu videbla,


Y xquichop niquirek apo quichiˈ chare ri Jesús y xquibij: Tijonel, tajoyowaj kawech ruma re kabanon, xechaˈ. 	 kaj ili levis sian vocxon, dirante:Jesuo, estro, kompatu nin.


Y riqˈui ri queriˈ xquibij, xkˈalajin chi coyoben ri kas kitzij chi xtoc quitinamit. 	 CXar tiuj, kiuj parolas tiamaniere, konstatas, ke patrolandon ili sercxas.


Y ri Ezequías xralcˈualaj ri Manasés; ri Manasés xralcˈualaj ri Amón; y ri Amón xralcˈualaj ri Josías. 	 kaj al HXizkija naskigxis Manase, kaj al Manase naskigxis Amon, kaj al Amon naskigxis Josxija,


Tek ri Dios xuyaˈ ri ley, xbekˈalajin cˈa pe más ri mac. Y tek can xbekˈalajin cˈa pe más ri mac, yacˈariˈ tek xbekˈalajin pe chi más chic na nim ri rutzil ri Dios. 	 Kaj la legxo eniris, por ke la eraro plimultigxu; sed kie peko plimultigxis, graco multe pli superabundis,


Y ya riyaˈ cˈa ri xtibin chawe achique rubanic xtaben riche (rixin) chi queriˈ yacolotej riyit y ri ye aj pan awachoch, xucheˈex ca ruma ri ángel. 	 kiu parolos al vi vortojn, per kiuj vi kaj via tuta familio savigxos.


Ri rey Herodes can royowal cˈa chique ri aj Tiro y ri aj Sidón. Pero ri aj Tiro y ri aj Sidón xquiyaˈ cˈa chiquiwech riche (rixin) chi yebe riqˈui ri Herodes. Y xquibochiˈij cˈa ri jun ri nisamej riqˈui ri Herodes ri Blasto rubiˈ, riche (rixin) chi yerucˈuaj cˈa chuwech ri rey y xtiquichojmirisaj chiquiwech chi tiqˈuis chiriˈ ri oyowal, ruma ya ri chiriˈ pan Israel ntel wi el ri nitij ri pa caˈiˈ tinamit, ri pa tinamit Tiro y ri pa Sidón. 	 Kaj li estis tre kolera kontraux la homoj de Tiro kaj Cidon; kaj ili venis unuanime al li, kaj, akirinte la favoron de Blasto, la regxa cxambelano, petis pacon, cxar ilia lando estis nutrata de la lando de la regxo.


Pero riyeˈ ma xkˈax ta chiquiwech ri xbix chique ruma ri Jesús, chi can chrij ri Tataˈixel nichˈo wi. 	 Ili ne komprenis, ke li parolas al ili pri la Patro.


Rumariˈ man cˈa tikaxibij ta kiˈ yojjel apo riqˈui ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ nujoyowaj kawech y riche (rixin) chukaˈ chi xtuyaˈ pe ri rutzil ránima pa kawiˈ riche (rixin) chi queriˈ tek cˈo jun xtikacˈulwachij, Riyaˈ can yariˈ cˈo pe kiqˈui riche (rixin) chi yojrutoˈ. 	 Ni do alvenu kun kuragxo al la trono de graco, por ke ni ricevu kompaton kaj trovu gracon por gxustatempa helpo.


Ruma can xukˈalajsaj wi cˈa chkawech ri ruraybel Riyaˈ ri majun bey kˈalajsan ta; y can pa ránima cˈa Riyaˈ xpe wi chi xukˈalajsaj chkawech ri ruchˈobon pe, 	 sciiginte al ni la misteron de Lia volo, laux Lia bonvolo, kiun Li antauxdecidis en li,


Y can yacˈa hora riˈ, ri Jesús xquicot ránima ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Y xubij: Nyaˈ akˈij Nataˈ Dios, riyit ri can yit Rajaf ri caj y re ruwachˈulef, ruma ma xakˈalajsaj ta ri lokˈolaj achˈabel chiquiwech ri winek ri can niquinaˈ chi sibilaj qˈuiy quinaˈoj y qˈuiy quetaman. Y xa chiquiwech ri winek ri ma qˈuiy ta quetaman ri xa ye achiˈel tak acˈalaˈ, xa chiquiwech riyeˈ xakˈalajsaj wi re lokˈolaj achˈabel reˈ. Can que wi cˈa riˈ Nataˈ Dios, ruma chi queriˈ ri araybel riyit, xchaˈ ri Jesús pa ruˈoración. 	 En tiu sama horo li gxojis en la Sankta Spirito, kaj diris:Mi Vin gloras, ho Patro, Estro de la cxielo kaj la tero, ke Vi kasxis cxi tion for de sagxuloj kaj prudentuloj, kaj malkasxis al infanetoj; jes, Patro, cxar al Vi tio bone placxis.


Y chiquinojel, yecˈo achiˈel xa ye cablajuj achiˈaˈ. 	 Kaj ili cxiuj estis cxirkaux dek du viroj.


Y tek ri soldados quicˈuan cˈa el ri Jesús riche (rixin) chi nbequibajij chuwech cruz, xquicˈul cˈa jun achi petenak pa juyuˈ, jun achi aj Cirene, ri Simón rubiˈ. Y ri soldados chrij cˈa riyaˈ xquiyaˈ wi el ri rucruz ri Jesús. Riyaˈ xucˈuan el ri cruz, y xutzekelbej el ri Jesús. 	 Kaj kiam ili forkondukis lin, ili kaptis Simonon, Kirenanon, venantan de la kamparo, kaj metis sur lin la krucon, por porti gxin post Jesuo.


Y riyin ri Pablo nbij cˈa chi ri Dios ma ye retzelan ta ca ri israelitas, ri rutinamit. Ruma riyin yin jun israelita y wilon rutzil ri Dios. Yin riy rumam ca ri Benjamín y ri Benjamín jun chique ri ye riy rumam ca ri Abraham. 	 Mi do diras:CXu Dio forpusxis Sian popolon? Nepre ne! CXar ankaux mi estas Izraelido, el la idoj de Abraham, el la tribo de Benjamen.


Riyix iwetaman ri achique rubanic ri icˈaslen ri xicˈuaj tek rubanon ca, tek cˈa ma jane iwetaman ta ruwech ri Dios. Riyix chak utz chiwe chi xabacuchi (xabachique) xixucˈuex wi riche (rixin) chi xiyaˈ quikˈij dios ri ma yechˈo ta, dios ri xa ye banon cuma winek. 	 Vi scias, ke kiam vi estis nacianoj, vi estis forkondukataj al tiuj mutaj idoloj, kiel ajn oni vin kondukis.


Can ma ncuy ta chic cˈa quimac ri cˈa yemacun na. Ruma tek xicˈojeˈ ri chilaˈ iwuqˈui ri pa rucamul can xinbij yan cˈa ca chique chi wi cˈa que na riˈ yetajin tek xquinapon chic jun bey, can man cˈa xquecolotej ta chuwech ri rucˈayewal ri xtikayaˈ pa quiwiˈ, yacˈareˈ ri ntzˈibaj chic el chiwe wacami, achiˈel ta can yincˈo apo iwuqˈui. Y can chique quinojel nbij wi. 	 Mi antauxdiris, kaj mi nun antauxdiras, kiel cxeestante la duan fojon, tiel nun forestante, al la jam pekintaj kaj al cxiuj ceteraj, ke se mi revenos, mi ne indulgos;


Riyeˈ quetaman chi ri Dios rubin chi ri yebano queriˈ, cˈo chi nika ri camic pa quiwiˈ. Y astapeˈ can quetaman, xa can cˈa niquiben na wi ronojel ri etzelal riˈ, y chukaˈ can yequicot tek niquitzˈet chi yecˈo nicˈaj chic ri yebano queriˈ. 	 kiuj, sciante pri la jugxo de Dio, ke la farantoj de tiaj agoj meritas morton, ne nur mem faras ilin, sed ankaux konsentas al la farantoj de ili.


Yacˈa re jun ruwech itzel espíritu reˈ ntel, pero wi riyix niben orar y ma yixwaˈ ta tek niben ri oración riˈ, xchaˈ chique. 	 Sed cxi tiu speco ne eliras, krom per pregxado kaj fastado.


Y yacˈariˈ tek yecˈo achiˈaˈ fariseos y yecˈo chukaˈ achiˈaˈ saduceos xeˈapon riqˈui ri Jesús. Ri achiˈaˈ riˈ xeˈapon cˈa riqˈui ri Jesús ruma nicajoˈ niquitojtobej y xquibij cˈa chare chi tubanaˈ chi cˈo jun retal nibanatej chuwech ri caj. 	 Kaj alvenis la Fariseoj kaj la Sadukeoj, kaj por provi lin postulis, ke li montru al ili signon el la cxielo.


Xutek cˈa rutzaqˈuixic rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista chiriˈ pa cárcel. 	 kaj sendinte, li senkapigis Johanon en la malliberejo.


Y xirutek pe chukaˈ riche (rixin) chi nbij chique ri winek chi ya tiempo reˈ tek ri Ajaf Dios nuben ri utzil. 	 Por proklami favorjaron de la Eternulo.


Y ri Jesús xoc cˈa el pa jun jucuˈ y ri ye rudiscípulos xquitzekelbej el. 	 Kaj kiam li eniris en sxipeton, liaj discxiploj lin sekvis.


Y wacami cˈa nikatzijoj chiwe ri xubij ca ri Jesucristo chake riyoj, chi ri Dios can sakil wi, y majun kˈekuˈm ri cˈo ta riqˈui. 	 Kaj jen estas la anonco, kiun ni auxdis de Li kaj anoncas al vi, ke Dio estas lumo, kaj da mallumo estas en Li neniom.


Y riyin wetaman chi ri Ajaf xticolo wuche (wixin) chuwech ronojel etzelal ri nipe chuwij. Wetaman chi xquiruchajij riche (rixin) chi queriˈ xquinoc pa rajawaren chilaˈ chicaj. Ri Ajaf can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 La Sinjoro min savos de cxiu malbona faro, kaj min savkondukos en sian cxielan regnon; al li la gloro por cxiam kaj eterne. Amen.


Y riyin sibilaj yimatioxin ruma riyit can jabel wi awetaman ri achique ri kacostumbre riyoj israelitas, y awetaman chukaˈ ri achoj pa ruwiˈ yojchˈojin wi kiˈ chkawech. Rumariˈ nwajoˈ cˈa chi yinawacˈaxaj ta jubaˈ y man ta cˈa nicˈo acˈuˈx ruma ri chˈabel ri nwajoˈ nbij. 	 precipe cxar vi estas klera pri cxiuj moroj kaj demandoj, kiuj ekzistas cxe la Judoj; tial mi petegas vin auxskulti min pacience.


Riyaˈ can pa ránima cˈa xpe wi riche (rixin) chi nibe chilaˈ iwuqˈui. Queriˈ xuchˈob ruma can sibilaj nrajoˈ yixrutoˈ y ma xu (xe) ta wi ruma chi xkabij chare chi utz nibe chilaˈ iwuqˈui. 	 CXar li ja akceptis la instigon; sed estante mem tre fervora, li ekiris al vi memvole.


Can tibanaˈ cˈa cuenta chiˈiwachˈalal iwiˈ riche (rixin) chi queriˈ chiˈiwonojel niwil ri rutzil ri Dios. Ma tiyaˈ ta kˈij chi ntoc ri etzelal pan icˈaslen, ri xa achiˈel jun cˈayilaj kˈayis ri xa nuben qˈuey chare ronojel. 	 rigardante zorge, por ke neniu maltrafu la gracon de Dio, por ke nenia radiko de maldolcxeco, altkreskante, vin gxenu, kaj por ke per tio multaj ne malpurigxu;


Y cˈacˈariˈ xbeˈel chic pe jun ángel ri pa rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj, rucˈamom pe chukaˈ jun jos (wos) ri cˈo sibilaj rey. 	 Kaj alia angxelo eliris el la encxiela templo, ankaux havante akran rikoltilon.


Y tek riyin xinbij queriˈ, ma xichˈo ta chiquij ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo. Winek ri can cˈa yecˈo na chupan ri mac. Ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ y niquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi yemacun. Winek ri chak benak cánima chrij ronojel ri cosas; ri yeˈelekˈ, y cˈa niquiyaˈ na chukaˈ quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek. Riyin, can ma chiquij ta cˈa ri winek riˈ xichˈo wi, ruma wi xa ta queriˈ, riyoj rajawaxic chi yoj‑el el waweˈ chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi nikachˈer (nikajech) el kiˈ quiqˈui, pero ma que ta riˈ. 	 ne tute kun la malcxastuloj de cxi tiu mondo, aux kun la aviduloj kaj rabemuloj, aux kun idolanoj; cxar tiuokaze estus necese, ke vi eliru el la mondo;


Ruma wi jun winek niqˈuix yirukˈalajsaj riyin y niqˈuix nukˈalajsaj ri nuchˈabel chique ri winek ri xa can ma yeniman ta chic chare ri Dios, winek ri can ye aj maquiˈ ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef re tiempo reˈ, queriˈ chukaˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xquiqˈuix xtinbij chi ri jun winek riˈ wuche (wixin) riyin. Queriˈ xtinben tek xquipe chic jun bey, y junan chic nukˈij nucˈojlen riqˈui ri Nataˈ y ye wachibilan pe ri lokˈolaj tak ángeles. 	 CXar kiu hontos pri mi kaj miaj paroloj antaux cxi tiu adultema kaj peka generacio, pri tiu ankaux hontos la Filo de homo, kiam li venos en la gloro de sia Patro kun la sanktaj angxeloj.


Ri kˈij cˈa riˈ, xa can nakaj chic cˈa cˈo wi ri jun chique ri quinimakˈij ri israelitas; jun nimakˈij tek ri israelitas yecˈojeˈ pa tak caˈaj ri ye banon riqˈui rukˈaˈ tak cheˈ, riche (rixin) chi niquinatabej ri tiempo ri xquikˈaxaj ri catiˈt quimamaˈ chupan ri desierto. 	 La festo de la Judoj, nomata la festo de lauxboj, proksimigxis.


Y wacami riyin cˈo cˈa jun ri nwajoˈ nbij chiwe y can utz wi nuben chiwe riyix. Y yacˈareˈ ri nwajoˈ nnataj: Can junabir ca xalex pan iwánima riche (rixin) chi xichop rumolic ri ofrenda quiche (quixin) ri nicˈaj chic kachˈalal. 	 Kaj en tio mi donas mian opinion; cxar cxi tio utilas por vi, kiuj unuaj komencis, antaux unu jaro, ne nur fari, sed ankaux voli.


Wi riyix ma ninimaj ta re nbij chiwe, y xa cosas riche (rixin) ri ruwachˈulef, ¿achique ta cˈa modo xtinimaj, wi ntzijoj chiwe ri cosas ri ye riche (rixin) chilaˈ chicaj? 	 Se mi aferojn surterajn diris al vi, kaj vi ne kredas, kiel vi kredos, se mi diros encxielajn?


Y pa rucaˈn kˈij chare ri tichˈo wi ri Ajaf Jesucristo riqˈui ri Pablo, yecˈo cˈa chique ri israelitas ri pan ewel xquichˈobolaˈ achique ri xtiquiben chare ri Pablo. Y can xquibij chi ma xquewaˈ ta ni ma xqueˈucˈyaˈ ta, cˈa ya tek xquecowin na xtiquicamisaj ri Pablo. Y xquibij chukaˈ chi can ya ta cˈa ri Dios ri xtiyaˈo rucˈayewal pa quiwiˈ, wi ma xtiquiben ta ri niquibij. 	 Kaj je la tagigxo la Judoj konspiris, kaj per solena jxuro sin ligis, dirante, ke ili nek mangxos nek trinkos, gxis ili mortigos Pauxlon.


Riyit nu‑Dios, can man cˈa xquinayaˈ ta ca chiquicojol ri caminakiˈ, ni man cˈa chukaˈ xtayaˈ ta kˈij chi ri nuchˈacul riyin, ri Lokˈolaj Acˈajol, nikˈey ka. 	 CXar Vi ne lasos mian animon al SXeol, Vi ne permesos, ke Via sanktulo forputru.


Y chukaˈ tiquicˈutuˈ chiquiwech ri ixokiˈ ri cˈa ye kˈopojiˈ na chi quecajoˈ ri cachijlal y quecajoˈ ri cal, 	 por ke ili eduku la junulinojn ami siajn edzojn, ami siajn infanojn,


Riyaˈ xubij cˈa chique: Pa jun cˈa tinamit xcˈojeˈ jun aj kˈatbel tzij ri can ma nuxibij ta riˈ chuwech ri Dios, y majun chukaˈ quejkalen ri winek chuwech. 	 dirante:En unu urbo estis jugxisto, kiu ne timis Dion, nek respektis homon;


Pero ri Jesús más cˈa xbe rutzijol, y sibilaj ye qˈuiy winek niquimol quiˈ riqˈui. Yecˈo cˈa winek ri yepe riqˈui riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Y yecˈo cˈa nicˈaj chic nicajoˈ chi yecˈachojsex el ruma Riyaˈ. 	 Sed la famo pri li des pli multe disvastigxis; kaj grandaj homamasoj kunvenis, por auxskulti kaj por esti sanigitaj je siaj malsanoj.


Ri Jesús xubij cˈa chare ri teˈej riˈ: ¿Achique cˈa ri nawajoˈ? xchaˈ chare. Y ri ixok xubij cˈa chare ri Jesús: Riyin nwajoˈ cˈa chi tek yitcˈo chic pan awajawaren, can tabanaˈ cˈa chi re ye caˈiˈ wal reˈ yetzˈuyeˈ ta apo awuqˈui; jun ta cˈa ri pan awajquikˈaˈ y jun ta cˈa ri pan awajxocon, xchaˈ. 	 Li diris al sxi:Kion vi volas? SXi diris al li:Ordonu, ke cxi tiuj miaj du filoj povu sidi, unu dekstre de vi kaj la dua maldekstre, en via regno.


Y ri Dios xuchaˈ jun chique ri caˈiˈ acˈalaˈ riˈ tek ma jane queˈalex, y riqˈui ri xquicˈulwachij ri caˈiˈ acˈalaˈ riˈ, can nikˈalajin wi chi ri Dios ma yojruchaˈ ta ruma ri yekabanalaˈ. Riyaˈ yeruchaˈ ri ruchˈobon chi yeruchaˈ. Ruma tek ma jane queˈalex ri caˈiˈ acˈalaˈ riˈ, y ma jane tikˈalajin ri xtiquibanalaˈ wi utz o ma utz ta, 	 (cxar la infanoj ankoraux ne naskigxis, nek faris ion bonan aux malbonan, por ke la intenco de Dio restu laux elekto, ne pro faroj, sed pro la alvokanto),


Cˈa ta cˈa re jun ixok reˈ, ri can riy rumam ca ri Abraham. Y re ixok reˈ cˈo chic wakxaklajuj junaˈ kasan chi yabil ruma ri Satanás. ¿La ma rucˈamon ta cami chi nicˈachojsex chupan jun uxlanibel kˈij? 	 Kaj cxu ne devis cxi tiu virino, estante filino de Abraham, ligite de Satano jen dek ok jarojn, esti malligita el cxi tiu kateno en la sabata tago?


Re chˈabel reˈ can kitzij wi, y rucˈamon chi ninimex cuma quinojel. 	 Fidinda estas la diro, kaj inda je plena akcepto.


Y Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique: ¿Janipeˈ caxlan wey cˈo iwuqˈui? Jeˈitzˈetaˈ na cˈa. Y tek riyeˈ quitzˈeton chic ca, xquibij: Cˈo wuˈoˈ caxlan wey y caˈiˈ car, xechaˈ chare. 	 Kaj li diris al ili:Kiom da panoj vi havas? iru, por vidi. Kaj sciigxinte, ili diris:Kvin, kaj du fisxojn.


Ri winek xquibij cˈa chare: Riyoj ketaman ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios chi tek xtipe ri Cristo, can xticˈojeˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Riyit abin chi yit cˈa riyit ri Cˈajolaxel ri xatalex chkacojol, ¿achique cˈa ruma nabij chi yajotobex chuwech cruz? Can takˈalajsaj cˈa chkawech achique cˈa chi achi riˈ ri Cˈajolaxel. 	 La homamaso respondis al li:Ni auxdis el la legxo, ke la Kristo restados por cxiam; kaj kiel vi diras:La Filo de homo devas esti suprenlevita? Kiu estas cxi tiu Filo de homo?


Y tek ri Jesús xubij cˈa re chˈabel reˈ chique ri rudiscípulos, can jabel cˈa kˈalaj rubixic xuben chare. Yacˈa ri Pedro ma xka ta chuwech ri xubij ri Jesús, rumariˈ xucˈuaj el jubaˈ quelaˈ, y xbechapon pe chare. 	 Kaj li parolis tiun diron malkasxe. Kaj Petro prenis lin, kaj komencis admoni lin.


Y tek ri rox ángel xuxupuj ri rutrompeta, xintzˈet cˈa chi jun nimalaj chˈumil nibiro pa kˈakˈ xbetzak pe chilaˈ chicaj. Y ri chˈumil riˈ xka cˈa pa raken tak yaˈ y xa jubaˈ ma pa nicˈaj chique ri raken tak yaˈ y ri ralaxbel (rutzˈucbel) tak yaˈ ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef ri xka wi. 	 Kaj la tria angxelo trumpetis, kaj falis el la cxielo granda stelo, brulanta kiel torcxo, kaj gxi falis sur trionon de la riveroj kaj sur la fontojn de la akvoj;


Pero ri winek ri quimolon apo quiˈ, riqˈui cˈa quichukˈaˈ xquirek apo quichiˈ y xquibij: ¡Ticamisex! ¡Ticamisex! ¡Ticamisex chuwech cruz! xechaˈ apo. Y ri Pilato xubij cˈa chique: ¿Ya ri i‑Rey ri niwajoˈ chi ntek rucamisaxic chuwech cruz? Pero ri achiˈaˈ principaliˈ tak sacerdotes xa xquibij cˈa apo: Majun chic jun ka‑rey riyoj. Xaxu (xaxe) wi ri César, xechaˈ. 	 Ili kriegis:Forigu, forigu, krucumu lin. Pilato diris al ili:CXu mi krucumu vian Regxon? La cxefpastroj respondis:Ni ne havas regxon krom Cezaro.


Y chukaˈ ma ya ta ri Adán ri xkˈolotej, xa ya ri Eva ri xkˈolotej y chiriˈ xpe wi ri mac. 	 kaj Adam ne trompigxis; sed la virino, trompite, falis en pekon;


Y ruma chukaˈ ri nimalaj silonel ri xuben, ri ruwachˈulef ri yecˈo pa tak yaˈ xebe chuxeˈ yaˈ. Y ri juyuˈ ma xetzˈetetej ta chic. 	 Kaj cxiu insulo forflugis, kaj la montoj ne trovigxis.


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa chare: ¿Achique cˈa ruma riyix can xiben chi ma yixrutzˈet ta pe ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Ajaf Dios? ¿Achique ruma riyix can xiyaˈ chiwech chi xiben queriˈ? Rumariˈ ri awachijil yariˈ xbemuk ca. Y ri ye benak chumukic, ya xa yeˈoc pe, riche (rixin) chi queriˈ yatoquicˈamaˈ chic el riyit, riche (rixin) chi yatbequimukuˈ chic ca. 	 Kaj Petro respondis al sxi:Kial estis interkonsento inter vi, por inciti la Spiriton de la Eternulo? jen la piedoj de tiuj, kiuj enterigis vian edzon, estas apud la pordo, kaj ili vin forportos.


Y riyit, ¿achique ruma tek ya ri ti kˈayis cˈo pa runakˈ ruwech ri awachˈalal ri natzˈet chanin y ma nanaˈ ta ri cheˈ ri kˈatel pa runakˈ awech riyit? 	 Kaj kial vi rigardas la lignereton en la okulo de via frato, kaj ne pripensas la trabon en via okulo?


Y Riyaˈ xpe riche (rixin) chi yojrucol riyoj ri yojcˈo chuxeˈ ri ley, riche (rixin) chi queriˈ nuben chake chi yoj‑oc ralcˈual ri Dios. 	 por reacxeti tiujn, kiuj estas sub la legxo, por ke ni ricevu la filadopton.