ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, matseina̱ⁿya ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaⁿya ñˈeⁿ Apolos cha nnteijndeiinaˈ ˈo, ndoˈ cha cantyja ˈnaaⁿyâ nntsaalaˈno̱ⁿˈyoˈ na tincwinomˈyoˈ ñˈoom na teiljeii, ndoˈ cha meiⁿcwii tsˈaⁿ tincwjiˈsˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na mañequiaa ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cha nntsˈaanaˈ na ticwentyjo̱ ˈnaaⁿˈ cwiicheⁿ. 	 ואת זאת אחי הסבתי על עצמי ועל אפולוס בעבורכם למען תלמדו בנו שלא יתחכם איש יותר ממה שכתוב פן תתגאו איש בשם איש לנגד רעהו׃


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, lˈue tsˈo̱o̱ⁿya na caliuˈyoˈ ñˈoomwaa na wantyˈiuuˈ waanaˈ, cha tintsˈaanaˈ ndooˈ nquiuˈyoˈ na jeeⁿ jndo̱ˈ nˈomˈyoˈ. Ntˈom nnˈaⁿ judíos cwilaˈquieˈ nˈomna cantyja ˈnaaⁿˈ Jesucristo hasta xjeⁿ na nntseicanda̱a̱ˈñenaˈ lojoo nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ ñˈeⁿ jom na nchii cwiluiindyena tsjaaⁿ nnˈaⁿ judíos. 	 כי לא אכחד מכם אחי את הסוד הזה פן תהיו חכמים בעיניכם כי טמטום הלב למקצת נהיה לישראל עד כי יכנס מלא הגוים׃


Majuuti xueeˈñeeⁿ, tquieˈcañom ntˈom nnˈaⁿ fariseos Jesús, jluena nnoom: —Caluiˈ ñjaaⁿ, cjaˈ cwiicheⁿ joo ee ñeˈcatseicueeˈ Herodes ˈu. 	 ביום ההוא נגשו מן הפרושים ויאמרו אליו צא ולך מזה כי הורדוס מבקש להרגך׃


Nndiˈ nntsjo̱o̱, taxocaluiˈ joˈ joˈ hasta na jnda̱ tiomˈnchaaˈndyuˈ. 	 ואני אמר לך לא תצא משם עד אם שלמת גם את הפרוטה האחרונה׃


Ya ntyjii xeⁿ chaˈtsondyoˈ ya nlaneiⁿˈyoˈ ntˈomcheⁿ nnom ñˈoom na tjachuiiˈ sa̱a̱ neiⁿtya̱ya na nñeˈquiaˈyoˈ ñˈoom na maˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ˈyoˈ ee juunaˈ xcweti, nchiiti juu na matseineiⁿ tsˈaⁿ meiⁿnquia nnom ñˈoom na tjachuiiˈ. Macanda̱ xeⁿ na matseiteincooˈ tsˈaⁿ ñˈoomˈñeeⁿ cha joo nnˈaⁿ tmaaⁿˈ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ nncˈoonajnda̱na ncˈe Espíritu Santo. 	 וחפצתי כי תדברו כלכם בלשנות וביותר כי תתנבאו כי גדול המתנבא מן המדבר בלשנות בלתי אם יפרש למען תבנה העדה׃


Ndoˈ ntˈom nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés na teindyuaandye joˈ joˈ, jndye ñˈoom tyolaˈtiuuna naquiiˈ nˈomna na ticueeˈ nˈomna Jesús. 	 ויהיו מן הסופרים ישבים שם וחשבים בלבם לאמר׃


Seicandii cwii tsˈaⁿ Jesús, tso: —Aa ndiˈ Ta, jnda̱ tyjeˈcañoom tsoˈndyoˈ ñˈeⁿ ndyentyˈiuˈ na ñeˈcalaˈneiⁿna ñˈeⁿndyuˈ. 	 ויגד אליו הנה אמך ואחיך עמדים בחוץ ומבקשים לדבר אתך׃


ee tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ cwiluiiñenaˈ seiiˈ Cristo ndoˈ matseicanda̱a̱ˈñeñˈeⁿnaˈ jom ncˈe juu tmaaⁿˈñeeⁿ ndoˈ chaˈtso na niom, canda̱a̱ˈ laxmaⁿnaˈ ncˈe Cristo. 	 אשר היא גופו מלוא הממלא את הכל בכל׃


Sa̱a̱ meiⁿcwiindye joona tîcanda̱a̱ nncˈo̱ ˈñom meiⁿ ñeˈcwii ˈndyoo ñˈoom. Ndoˈ xuee na tja tjatinaˈ meiⁿcwii tsˈaⁿ tîcanda̱a̱ˈ tsˈom na nncwaxˈeeti ñˈoom ˈñom. 	 ולא יכל איש לענות אתו דבר ולא ערב עוד איש את לבו מן היום ההוא לשאל אותו׃


Quia joˈ ntˈom nnˈaⁿ fariseos ñequio nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés jluena nnom Jesús: —Cwa, Maestro, lˈue nˈo̱o̱ⁿyâ na mˈmo̱ⁿˈ cwii ˈnaaⁿ na tˈmaⁿ na nntyˈiaayâ. 	 ויענו מן הסופרים והפרושים ויאמרו רבי חפצנו לראות אות מידך׃


Ndoˈ cwaaⁿti jnda̱ jlaˈnaⁿˈyoˈ naquiiˈ ljeii na tqueⁿ Moisés na matsonaˈ na nquiee ntyee jndye tsˈiaaⁿ cwilˈana naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ na cwindyeˈntjomna juu xuee na cwitaˈjndya̱a̱ya. Sa̱a̱ tjaa jnaaⁿna na ljoˈ cwilˈana. 	 או הלא קראתם בתורה כי בשבתות יחללו הכהנים את השבת במקדש ואין להם עון׃


Quia joˈ tˈo̱o̱yâ, lˈuuyâ: —Jeeⁿ ˈu Ta, xeⁿ na cweˈ watsom, maxjeⁿ nlcoˈyanaˈ jom. 	 ויאמרו תלמידיו אדני אם ישן הוא יושע׃


ˈO caljooˈndyoˈ cantyja na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na candyaˈ tsˈoom ˈo ndoˈ cwindoˈyoˈ juu xuee quia nquii Jesucristo na cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom jaa nncwjeeˈnnaaⁿˈaⁿ, xjeⁿˈñeeⁿ ncˈe na wiˈ tsˈoom jaa nñequiaaⁿ na nntoˈño̱o̱ⁿya na ticantycwii na nntando̱o̱ˈa. 	 ושמרתם את נפשתיכם באהבת אלהים וחכיתם לרחמי אדנינו ישוע המשיח לחיי העולם׃


Quia joˈ tˈo̱o̱ nnˈaⁿ judíos nnoom. Jluena: —Jeeⁿ xcwe cwilˈuuyâ na ˈu cwiluiindyuˈ tsˈaⁿ Samaria. Mati mˈaaⁿ tsaⁿjndii quiiˈ tsˈomˈ joˈ na matseintjeiⁿnaˈ ˈu. 	 אז יענו היהודים ויאמרו אליו הלא הטבנו אשר דברנו כי שמרוני אתה ושד בך׃


Meiⁿquia tsˈaⁿ na jndooˈ xˈiaaˈ na matseiyuˈ cwiluiiñe tsˈaⁿ na matseicwjee nnˈaⁿ ndoˈ manquiuˈyoˈ tsˈaⁿ na matseicwjee nnˈaⁿ ticatseixmaⁿ na tintycwii na wandoˈ. 	 כל השנא את אחיו רצח נפש הוא וידעתם כי כל רצח נפש לא יתקימו בו חיי עולמים׃


Jnda̱ joˈ jluiˈ Jesús Jerusalén ndoˈ jâ nnˈaⁿ na tˈmaaⁿ na calaˈjomndyô̱ ñˈeⁿ tsˈiaaⁿ na machˈeeⁿ, mati jluiiˈâ ñˈeⁿñê. Tyomaˈno̱o̱ⁿyâ ñˈeⁿñê tsˈo̱ndaa Judea. Tyomˈaaⁿyâ joˈ joˈ cwantindyo xuee. Ndoˈ jndye nnˈaⁿ tquieˈcañom jom na nleitsˈoomndye. 	 ויהי אחרי הדברים האלה ויבא ישוע ותלמידיו אל ארץ יהודה ויגר שם עמהם ויטבל׃


ee chaˈtso ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ macanda̱ mˈaaⁿˈ nˈomna cantyja ˈnaaⁿ na cwilaˈjndaaˈndye nquieena nchii chiuu waa na lˈue tsˈom Jesucristo. 	 כי כלם את אשר להם ידרשו ולא את אשר לישוע המשיח׃


Mati tjeiiⁿˈeⁿ xjeⁿ tatiom cwanti na ndyenaˈ. Tueˈntyjo̱ chaˈna ndyeenˈaaⁿ nchooˈ qui nchooˈ ñequiee metros na ndyenaˈ. Ndoˈ tsˈoomxjeⁿ na teilˈueeˈñe ángel matseijomnaˈ chaˈxjeⁿ na tco tsˈoomxjeⁿ na cwiwilˈueeˈndye nnˈaⁿ. 	 וימד את חומתה על מאה וארבעים וארבע אמות במדת איש אשר היא מדת המלאך׃


Sa̱a̱ ntˈomndye joona toˈñoomna jom, ndoˈ tyolaˈyuˈna ñˈeⁿñê. Nda̱a̱ joona tquiaaⁿ na cwilaˈxmaⁿna ntseinda Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 והמקבלים אתו נתן עז למו להיות בנים לאלהים המאמינים בשמו׃


Joˈ joˈ nncˈomˈyoˈ na nlaxuaˈyoˈ na matseiˈndaaˈnaˈ nquiuˈyoˈ ndoˈ nnteiⁿnquieˈyoˈ ndeiˈnˈomˈyoˈ na maquiinaˈ ˈo. Ee nntyˈiaˈyoˈ Abraham, Isaac, Jacob ndoˈ ñˈeeⁿ chaˈtso profetas, na mˈaⁿna yuu na matsa̱ˈntjoom, sa̱a̱ ˈo jnda̱ ˈndiinaˈ chˈeⁿ. 	 ושם תהיה היללה וחרק השנים כאשר תראו את אברהם ויצחק ויעקב ואת כל הנביאים במלכות האלהים ואתם מגרשים החוצה׃


Tilˈue tsˈo̱o̱ⁿ na jndye ñomtiuu ncˈomˈyoˈ, ee tsˈaⁿ na tjaaˈnaⁿ scuuˈ, mˈaaⁿˈ tsˈoom chiuu nncˈoom jo nnom Ta Jesús, na nncjaaweeˈ tsˈoom ñˈeⁿñe, 	 ואני חפצתי שתהיו בלי דאגה מי שאין לו אשה דאג לאשר לאדון איך ייטב בעיני האדון׃


’Quia joˈ ¿chiuu na jeeⁿ jndye mˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ cantyja chiuu na nleitsaaⁿˈndyoˈ? Queⁿˈyoˈ cwenta, nˈoom ljaaˈ quiiˈ jnda̱a̱, ya cwiwijnda̱naˈ. Neiⁿncooˈ cwiwaaˈ ljaaˈ. Tiquilˈanaˈ tsˈiaaⁿ, meiⁿ tiquilˈanaˈ tsaⁿ na nluii liaanaˈ. 	 וללבוש למה תדאגו התבוננו נא אל שושני השדה הצמחות אינן עמלות ואינן טות׃


Ndoˈ ˈñeeⁿ cwiindyoˈ ˈo na maqueⁿ tsˈom na nlcoˈnnomnaˈ juu jo nda̱a̱ˈyoˈ, tsaⁿˈñeeⁿ matsonaˈ na cˈoom chaˈcwijom moso ˈnaⁿˈyoˈ. 	 והחפץ להיות בכם לראש יהי לכם עבד׃


Ñeˈcwii waa na taⁿna na calˈaayâ, na cjañjoomˈ nˈo̱o̱ⁿyâ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ tsjoom Jerusalén na ntyˈiaandye, ndoˈ joˈ maqueⁿ tsˈo̱o̱ⁿ na matsˈaa na ljoˈ. 	 רק שנזכר את האביונים אשר גם שקדתי לעשותה׃


Ndoˈ xeⁿ mˈaaⁿ cwiindyoˈ ˈo na ñeˈjndoˈ cwaˈjñeeⁿ na waa waⁿˈaⁿ chaˈ ticaⁿnaˈ na nntˈuii Tyˈo̱o̱tsˈom jom na matseijomñê quia cwilajomndyoˈ Cena. Ntˈomcheⁿ ñˈoom na cwitaˈxˈeeˈyoˈ no̱o̱ⁿ, cua̱jndya̱a̱ na mˈaⁿˈyoˈ quia joˈ nntseijndaaˈndyo̱ joonaˈ. 	 וכי ירעב איש יאכל בביתו פן תקהלו לאשמה ויתר הדברים אתקן בבאי׃


ˈÑeeⁿ joo na jnda̱a̱ jnaⁿndye ñequio natia, nntseicwa̱ya liaa canchiiˈ naⁿˈñeeⁿ. Meiⁿ tijoom catseicanduuˈa ncueena nacjooˈ libro na chuunaˈ ncuee nnˈaⁿ na ticantycwii na cwitaˈndoˈ. Ndoˈ nncwjiˈyuuˈndyo̱ na cwiluiindyena cwentaya jo nnom Tsotya̱ya ndoˈ mati jo nda̱a̱ ángeles cwentaaⁿˈaⁿ. 	 המנצח ילבש בגדים לבנים ולא אמחה את שמו מספר החיים ואודה שמו לפני אבי ולפני מלאכיו׃


Nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjomtyeⁿ, catsuˈ na catueeˈndyecjena nda̱a̱ patrom ˈnaaⁿna. Calaˈcanda̱na na nncjaaweeˈ nquiu patrom ˈnaaⁿna joona meiⁿ nchii nncˈootˈo̱o̱na ljoˈ cwilue naⁿˈñeeⁿ. 	 העבדים יכנעו לאדניהם ויתרצו להם בכל דבר ולא ימרו את דבריהם׃


Sa̱a̱ tiyo cwindyena ee matseijomnaˈ joona chaˈna jnda̱ lqueeⁿˈñeeⁿ na tinjoom tyˈe nchˈiooˈnaˈ. Ndoˈ quia na macoˈwiˈnaˈ joona oo cwilaˈwjee nnˈaⁿ joona ncˈe na cwilaˈyuˈna, mantyja cwiˈndyena. 	 אך אין להם שרש בקרבם ורק לשעה יעמדו ואחר כן בהיות צרה ורדיפה על אדות הדבר מהרה יכשלו׃


Quia joˈ tsoom nnom tsˈaⁿ na jnda̱ tjateii tsˈo̱: —Quicantyjaˈ, cwintyjeˈ xcwe quiiˈntaaⁿ naⁿmˈaⁿ. 	 ויאמר אל האיש אשר יבשה ידו קום עמד בתוך׃


Tˈo̱ Jesús nda̱a̱na: —Jnda̱ tsjo̱o̱ya, maja luaa joˈ. Joˈ chii xeⁿ ja cwilˈueˈyoˈ, caˈndyeˈyoˈ naⁿmˈaⁿ na nncˈoona. 	 ויען ישוע הלא אמרתי לכם אני הוא לכן אם אתי תבקשו הניחו לאלה וילכו׃


Ndoˈ lˈaayâ chaˈxjeⁿ na tsoom. Jlajndaaˈndyô̱ na nlcwaaˈâ natmaaⁿ xuee pascua. 	 ויעשו התלמידים כאשר צום ישוע ויכינו את הפסח׃


’Ndoˈ nqui ndeiˈjndye na tcoˈnaˈ na ntyˈiaˈ na ntyjoo xqueⁿyoˈ cwitˈmo̱o̱ⁿnaˈ nqui nnˈaⁿ na cwiluiitˈmaⁿndye sa̱a̱ tyoonaⁿnaˈ na nntsa̱ˈntjomna. Quia nntoˈñoomna na nntsa̱ˈntjomna cweˈ cwii taⁿˈndyo ñequio juu quiooˈjndii. 	 ועשר הקרנים אשר ראית עשרה מלכים הם אשר לא קבלו מלכות עד הנה רק לשעה אחת ממשלה כמלכים יקבלו עם החיה׃


Quia matseita̱a̱ˈ tsˈom tsˈaⁿ ˈo, nchii mati nlcweˈ ˈo ñˈoom wiˈ cjooˈ tsaⁿˈñeeⁿ. ˈO cataⁿˈyoˈ na Tyˈo̱o̱tsˈom catioˈnaaⁿñê juu. 	 ברכו את רדפיכם ברכו ואל תקללו׃


Quia cwilˈuuyâ na luaaˈ, ¿aa mˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ na cwito̱o̱ˈnndaˈâ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyo̱ cheⁿncjo̱o̱yâ cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ na cwilˈaayâ? Oo ¿aa cwilaˈtiuuˈyoˈ na macaⁿnaˈ na nntsañˈo̱o̱ⁿyâ cartas na cwilue ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na jeeⁿ canda̱a̱ˈ tsˈiaaⁿ na cwilˈaayâ? Oo ¿aa nntaaⁿyâ na quiaˈyoˈ carta na nnduˈyoˈ na jeeⁿ canda̱a̱ˈ tsˈiaaⁿ cwilˈaayâ? Ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ luaaˈ cwilˈana. 	 הנחל עוד לשבח עצמנו האם נצטרך כמקצת אנשים לאגרות אליכם או מכם המזכירות אתנו לשבח׃


Ndoˈ nnˈaⁿ tsjoom Atenas quia jndyena na matseineiⁿ Pablo cantyja na nntandoˈxco nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱, cwantindye joona cweˈ tyoncona. Sa̱a̱ ntˈomndye joona tyoluena: —ˈIo cha luaaˈ nndya̱a̱yaayâ ñˈoomwaaˈ. 	 וכאשר שמעו תחית מתים אלה הלעיגו לו ואלה אמרו על זאת נשמעך בעת אחרת׃


Quia joˈ tjanndaˈ Jesús ˈndyoo ndaaluee ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ tyˈentyjo̱ naxeeⁿˈeⁿ na jnaⁿna tsˈo̱ndaa Galilea. 	 וישוע סר משם עם תלמידיו אל יד הים וילכו אחריו המון עם רב מן הגליל ומיהודה׃


Tintyueˈyoˈ cwii nawiˈ na manntjomˈyoˈ. Ee queⁿˈyoˈ cwenta, mawaa xjeⁿ na cwantindyoˈ ˈo nntsaˈyoˈ wˈaancjo ncˈe na ta̱a̱ˈ tsˈom tsaⁿjndii. Ee ñeˈcaljeiiⁿ chiuu nˈomˈyoˈ. Nntjomˈyoˈ nawiˈñeeⁿ cwii qui xuee sa̱a̱ caljooˈndyoˈtyeⁿˈyoˈ na ñeˈcwii calaˈtiuuˈyoˈ meiiⁿ ñequio joˈ cwjeˈyoˈ, quia joˈ ja nñequiaya na nntoˈñoomˈyoˈ na ticantycwii na cwitandoˈyoˈ. 	 אל תירא את אשר עליך לסבל הנה עתיד המלשין להשליך מכם לבית המשמר למען תנסו והייתם בצרה עשרת ימים היה נאמן עד מות ואתנה לך עטרת החיים׃


Ndoˈ jnda̱ na tyˈe ntyjeeⁿ na tueeˈ xuee, quia joˈ mati jom tjantyjo̱o̱ⁿ, sa̱a̱ tîtseicaˈmo̱ⁿñê nda̱a̱ nnˈaⁿ. Tjaaⁿ chaˈcwijom tsˈaⁿ na ticalˈue tsˈom na caliu nnˈaⁿ na mˈaaⁿ. 	 ויהי כאשר עלו אחיו לרגל ויעל גם הוא לא בגלוי כי אם כמסתתר׃


Tyomanom Jesús chaˈtso njoom tˈmaⁿ ñequio njoom nchˈu tsˈo̱ndaa Galilea. Tyoˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ naquiiˈ lanˈom. Tyoñequiaaⁿ ñˈoom naya cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. Tyotseinˈmaaⁿ nnˈaⁿ ticwii cwii nnom tycu na wiina, ñˈeⁿ ticwii cwii nnom na tajndeiiˈ nˈomna na maquiinaˈ. 	 ויסב ישוע בכל הערים והכפרים וילמד בבתי כנסיותיהם ויבשר בשורת המלכות וירפא כל מחלה וכל מדוה בעם׃


Nchii macaⁿˈa na cwjiˈ joona tsjoomnancue, sa̱a̱ na cwañomˈ joona ljoˈ na ñeˈcatsˈaa tsaⁿjndii ñˈeⁿndyena. 	 ולא אעתיר לך אשר תקחם מן העולם רק שתצרם מן הרע׃


Quia joˈ tja Jesús ñˈeⁿ naⁿˈñeeⁿ. Quia maˈooquiena waaˈ capeitaⁿ, jñom tsaⁿˈñeeⁿ ntˈom nnˈaⁿ na ya ñˈoom jom ñˈeⁿndye na cˈoocaluena nnom Jesús: —Ta, ndiˈ matso tsˈaⁿ na wiiˈ mosooˈ ticatseixmaaⁿ na nncjaˈquieˈ naquiiˈ waⁿˈaⁿ, joˈ chii tiñeˈtseicachjuutyeeⁿ ˈu. 	 וילך אתם ישוע ויהי כאשר קרב אל הבית וישלח אליו שר המאה על ידי רעיו לאמר לו בי אדני אל נא תטריח את עצמך כי אינני כדי שתבוא בצל קורתי׃


Sa̱a̱ capeitaⁿ seiyoomˈm ñˈoom na tso tsˈaⁿ na maleiñˈoom wˈaandaa ñequio tsˈaⁿ na ˈnaaⁿˈ juunaˈ. Ñˈoom na tso Pablo tîcatseiñˈoomˈñê. 	 ושר המאה לא שמע אל דברי פולוס כי אם אל רב החבל ואל בעל האניה׃


Ntyˈiaaⁿˈaⁿ na jnaaⁿ cañoomˈluee. Jndyocue cwii ˈnaⁿ chaˈcwijom cwii liaa tscaˈndyuˈ tmeiⁿ na chuˈtyeⁿ ñequiee nquinaˈ. Tioonaˈ xjeⁿ yuu na mˈaaⁿcheⁿ. 	 וירא את השמים נפתחים והנה כלי ירד אליו כדמות מטפחת בד גדולה ויורד בארבע כנפותיו על הארץ׃


Quia joˈ to̱ˈ Jesús na tyotseineiiⁿ ñˈoom tjañoomˈ nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ. Tsoom: —Tyomˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ. Jnoomˈm lˈo̱o̱ ta̱uva nnom tyuaaⁿˈaⁿ. Sˈaaⁿ tiom ndiocheⁿ nnom ntjoomˈm. Mati sˈaaⁿ cwii peila na nncˈoocue ndaa na jnda̱ ˈndiindyena ta̱ˈñeeⁿ. Na macanda̱ sˈaaⁿ cwii tatsiaⁿndye yuu na nntsˈaa tsˈaⁿ cwenta ntjoomˈm. ’Ndoˈ teijneiⁿ tyuaaⁿˈaⁿ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na nlˈa tsˈiaaⁿ, jnda̱ joˈ tjayaaⁿ cwiicheⁿ ndyuaa. 	 ויחל לדבר אליהם במשלים לאמר איש נטע כרם ויעש גדר סביבותיו ויחצב יקב ויבן מגדל ויתנהו אל כרמים וילך למרחקים׃


Ee quia ljoˈcheⁿ tyocwaˈna, tyowena. Tyoˈuncona, tyoñequiana ndana na nncˈunco hasta xuee quia na tuo̱ Noé tsˈom wˈaandaa. Quia joˈ jnaⁿnaˈ na tuaˈntyˈa, tja̱ chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ. 	 אכלו ושתו נשאו נשים והשיאו נשים לאנשים עד היום אשר בא נח אל התבה ויבא המבול וישחת את כלם׃


Ndoˈ na luaaˈ cwilˈaˈyoˈ, cwiluiˈyuuˈ na cwilajomndyoˈ na luaaˈ lˈana. Ee joona jlaˈcwjeena naⁿˈñeeⁿ ndoˈ ˈo jeˈ cwilˈaˈxcoˈyoˈ ndeiˈluaa naⁿˈñeeⁿ. 	 וכן אתם מעידים ורוצים במעשי אבותיכם כי המה הרגו אותם ואתם בונים את קבריהם׃


Nluena nda̱a̱ˈyoˈ: “Luaaˈ jom”, oo “Luaa.” Sa̱a̱ tintsantyjaˈyoˈ. Meiⁿ tintsantyjo̱ˈyoˈ. 	 ואם יאמרו אליכם הנה שם הנה פה אל תלכו ואל תרוצו אחריהם׃


Nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, meiⁿchjoo nchii joˈ. Ee mati xeⁿ ticalcweˈ nˈomˈyoˈ, chaˈtsondyoˈ nntsuundyoˈ chaˈxjeⁿ na tsuundye joona. 	 לא כי אמר אני לכם אם לא תשובו תאבדו כלכם גם אתם׃


Cwii cwiindyo̱ calˈaaya yuu na nncjaaweeˈ nˈom ncˈiaaya, cha nnteijndeiinaˈ joona, ndoˈ cha na nncˈoonajnda̱na na cwilaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי כל אחד ממנו יבקש הנאת חברו לטוב לו למען יבנה׃


Jndyendye nnˈaⁿ tyˈeñˈeeⁿna ñˈeⁿ Jesús. Ntˈom naⁿˈñeeⁿ tyolaˈnˈmeiiⁿˈna liaana tsˈom nato yuu na wjaⁿ. Ndoˈ ntˈom nnˈaⁿ tyotyje luee nˈoom, tsa̱ˈna joonaˈ tsˈom nato. 	 ורב ההמון פרשו את בגדיהם על הדרך ואחרים כרתו ענפי עצים וישטחום על הדרך׃


Tjaquieeˈ Jesús watsˈom tˈmaⁿ, jleintyjo̱o̱ⁿ chaˈtso nnˈaⁿ na cwinda̱a̱ ndoˈ na cwilaˈjnda ˈnaⁿ joˈ joˈ. Seicantqueeⁿ meiⁿsa ˈnaaⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjndyoondye sˈom ndoˈ majoˈti sˈaaⁿ ñequio ntsula̱ ˈnaaⁿ nnˈaⁿ na cwinda̱a̱ cantuˈ. 	 ויבא ישוע אל מקדש האלהים ויגרש משם את כל המוכרים והקונים במקדש ויהפך את שלחנות השלחנים ואת מושבות מכרי היונים׃


Luaa waa na maˈmo̱ⁿnaˈ na jnda nquiuuya ntˈomcheⁿ, na cˈo̱o̱ⁿya na cwilaˈcanda̱a̱ˈndyo̱ ñˈoomˈm na cwitsa̱ˈntjomnaˈ chaˈxjeⁿ ñˈoom na tyondyeˈjndyeeˈyoˈ na cˈo̱o̱ⁿya na wiˈnˈo̱o̱ⁿya nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. 	 וזאת היא האהבה אשר נתהלך במצותיו זאת היא המצוה אשר שמעתם מראש להתהלך בה׃


Jnda̱ tjaqueⁿˈeⁿ yuu na ljuˈticheⁿ watsˈom cañoomˈluee, sa̱a̱ nchii cha na nñequiaaⁿ nioom canchˈioo ñequio nioom quiooˈndyo nchˈu, jom tquiaaⁿ nioomˈ nqueⁿ, meiⁿ ticaⁿnaˈ na nntsˈaannaaⁿˈaⁿ na ljoˈ ndoˈ ncˈe joˈ, seijndaaˈñê na laˈxmaaⁿya na ticatycwii na cwicaluiˈnˈmaaⁿndyo̱. 	 גם לא בא בדם שעירים ועגלים אלא בדם נפשו בא בפעם אחת אל הקדש פנימה וימצא גאלת עולם׃


Candyeˈyoˈ ñˈoom na matsjo̱o̱ya, xeⁿ cwiñequiandyoˈ na nluii ˈnaaⁿ ntjaaⁿˈyoˈ chaˈxjeⁿ cwilˈa nnˈaⁿ judíos yoˈndaa ndana na naⁿnom, machˈeenaˈ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ na meiⁿchjoo ticajndañe Cristo. 	 הנה אני פולוס אמר לכם כי אם תמולו לא יועיל לכם המשיח׃


Chaˈtso nnˈaⁿ na jndye ñˈoom na jluena, sˈaanaˈ na jeeⁿ tjaweeˈ nˈom. 	 וכל השמעים תמהו על הדברים אשר דברו אליהם הרעים׃


Ee luaa tso ljeii ˈnaaⁿˈaⁿ: “Ticwii cwii tyochjoo na nluiiñejndyee, queⁿ tsotyeeⁿ, tsoñeeⁿ jom cwentaaˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom.” 	 כאשר כתוב בתורת יהוה כל זכר פטר רחם יקרא קדש ליהוה׃


Ja na cwiluiindyo̱ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom, ja nntseicandyaandyo̱ ˈo. Macweˈ ncˈe joˈ nncˈomˈyoˈ na canda̱a̱ˈya na jnda̱ jndyaandyoˈ. 	 לכן אם הבן יעשה אתכם בני חורין חפשים באמת תהיו׃


Nlaˈwendye nnˈaⁿ cwii ndyuaa nacjoo nnˈaⁿ cwiicheⁿ ndyuaa. Ndoˈ cwii tsaⁿmatsˈiaaⁿ tˈmaⁿ nntseiweñê nacjooˈ cwiicheⁿ tsaⁿmatsˈiaaⁿ. Jndye joo nncˈoom jndoˈ tˈmaⁿ ndoˈ nnconom ntycu na wjaatcuuñenaˈ ndoˈ jndye jo jndeii nntsˈeii. 	 כי יקום גוי על גוי וממלכה על ממלכה והיה רעב ודבר ורעש הנה והנה׃


Ndoˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na jndyendye tcwaˈ tjacjoo. Jnda̱ chii jlaˈtjo̱o̱ⁿyâ ntaⁿˈ ntyooˈ ñequio calcaa na ˈndiinaˈ. Tooˈ canchooˈwe tsquiee. 	 ויאכלו כלם וישבעו וישאו מן הפתותים הנותרים שנים עשר סלים מלאים׃


¿Ljoˈ joˈ na nñequiaanaˈ na cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿyâ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, ndoˈ na nñequiaanaˈ na neiiⁿyâ oo na nntantjo̱o̱ⁿyâ jo nnoom? ¿Aa nchii maˈo joˈ? Ee maˈo cwiluiindyoˈ chaˈtso nmeiⁿˈ na nntseitˈmaaⁿˈñenaˈ ja jo nnom Ta Jesucristo quia na nndyonnaaⁿˈaⁿ. 	 כי מי תקותנו ומי שמחתנו ועטרת תפארתנו הלא גם אתם לפני אדנינו ישוע המשיח בבואו׃


Sa̱a̱ jnda̱ tquiaa Cristo Espíritu Santo naquiiˈ nˈomˈyoˈ. Joˈ chii cwilaˈno̱ⁿˈyoˈ chaˈtso ñˈoom na cwiluiiñenaˈ na mayuuˈ. 	 ואתם המשחה לכם מאת הקדוש וידעתם הכל׃


Quia ntyˈiaaˈ Jesús na ljoˈ cwilˈana, seiliooˈñê ñˈeⁿndyena. Tsoom nda̱a̱na: —Caˈndyeˈyoˈ na quiontyjaaˈ yocanchˈumˈaⁿˈ ja. Tilacuˈyoˈ joona, ee yuu na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom macanda̱ nncˈooquieeˈndye nnˈaⁿ na ntyjaandye ja chaˈna cwilˈa yocanchˈu. 	 וירא ישוע ויכעס ויאמר אליהם הניחו לילדים לבוא אלי ואל תמנעום כי לאלה מלכות האלהים׃


Nquiee apóstoles ñequio ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwilayuˈ tsˈo̱ndaa Judea, jndyena na mati nnˈaⁿ na nchii judíos jnda̱ toˈñoomna ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וישמעו השליחים והאחים אשר ביהודה כי קבלו גם הגוים את דבר האלהים׃


Quia na cwilaneiⁿˈyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio na cwilayuˈya nˈomˈyoˈ ñˈeⁿñê, nntseinˈmaaⁿ tsˈaⁿ na wiiˈ, ndoˈ xeⁿ na seitjo̱o̱ñe tsaⁿˈñeeⁿ nnoom nntseitˈmaⁿ tsˈoom juu. 	 ותפלת האמונה תושיע את החולה ויהוה יקימנו ואשר חטא יסלח לו׃


Ee juu tsˈiaaⁿˈ natia na wantyˈiuuˈ mˈaⁿnaˈ jeˈ machˈeenaˈ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ, na majeˈndyo macanda̱ macaⁿnaˈ na nleindyo̱o̱ nqueⁿ na matseitsaaⁿˈñê na nncˈoom tsaⁿˈñeeⁿ. 	 כי סוד הרשע כבר החל לפעל רק שיוסר מתוך המנע עד כה׃


Chaˈxjeⁿ na jnda̱ tso Isaías: Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na matsa̱ˈntjoom cañoomˈluee, xeⁿ nchii ˈñeeⁿ cwantindyo tsjaaⁿ jaa nnˈaⁿ judíos, maxjeⁿ jnda̱ ljooˈndyo̱ chaˈxjeⁿ tjoom nnˈaⁿ tsjoom Sodoma ñˈeⁿ Gomorra. 	 וכאשר אמר ישעיהו לפנים לולי יהוה צבאות הותיר לנו שריד כמעט כסדם היינו לעמרה דמינו׃


Sa̱a̱ joo naⁿmaⁿnˈiaaⁿ jndeiiˈti ñˈoom tyoluena nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ. Jnda̱ chii jñoomna naⁿˈñeeⁿ, ee tileicaliuna chiuu ya nntaˈwiˈna naⁿˈñeeⁿ ee nquiaana nnˈaⁿ quiiˈ tsjoom, ee chaˈtsondye nnˈaⁿ tyolatˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja na ntyˈiaana na tcoˈyanaˈ tsˈaⁿ na ñetˈoom na ntjeiⁿ ncˈee. 	 ויוסיפו לגער בם ויפטרו אתם באשר לא מצאו דבר לענוש אתם מפני העם כי כלם מהללים את האלהים על הנעשה׃


Ndoˈ seineiⁿ Jesús cwiicheⁿ ñˈoom tjañoomˈ. Tsoom nda̱a̱na: —Juu na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom, matseijomnaˈ juunaˈ chaˈna cwii tsˈaⁿ na tja na waa tyuaaˈ, tjacjoomˈm lqueeⁿ tsjaaⁿ na ya. 	 וישם לפניהם משל אחר לאמר מלכות השמים דומה לאיש אשר זרע זרע טוב בשדהו׃


Ee ncueeˈñeeⁿ cwii tjo̱o̱cheⁿ na seicatsuu ndaaluaˈntyˈa tsjoomnancue tyomˈaⁿ nnˈaⁿ. Tyocwaˈna, tyowena, tyowuncona, tyoñeˈquiana ndana na nncˈunco hasta juu xuee quia na tjaquieeˈ Noé wˈaandaa tˈmaⁿ. 	 כי כאשר בימי המבול היו אכלים ושתים נשאים נשים ונתנים אתן לאנשים עד היום אשר בא נח אל התבה׃


ˈO naⁿnom na mˈaⁿ lcuuˈyoˈ, cˈomˈyoˈ na wiˈ nˈomˈyoˈ joona. Talˈaˈyoˈ na cweˈ cwilaˈtiaˈtoˈyoˈ joona. 	 אתם האנשים אהבו את נשיכם ואל תתמרמרו אליהן׃


’Calˈuu cwiindyoˈ ˈo mˈaaⁿ mosooˈ na matseindyaa oo na machˈee cwenta quiooˈ jo jnda̱a̱, ndoˈ quia jnda̱ tyjeeˈ tsaⁿˈñeeⁿ na jnaⁿ jnda̱a̱, ¿aa mantyja nntsuˈ nnom: “Cwinoomˈ luaa, cajmaⁿˈ na nlcwaˈ”? 	 מי הוא זה מכם ולו עבד חרש או רעה אשר בבאו מן השדה יאמר אליו מהר גשה הנה והסב׃


Cantyja na tueeⁿˈeⁿ joˈ chii cwiljoya tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈeⁿndyo̱ ndoˈ nchii macanda̱ cwentaa jnaaⁿ jaa, mati cwentaa jnaaⁿ nnˈaⁿ chaˈwaa tsjoomnancue. 	 והוא כפרה על חטאתינו ולא על חטאתינו לבד כי גם על חטאת כל העולם׃


Ndoˈ teitsˈoomñê ñˈeⁿ nnˈaⁿ waⁿˈaⁿ. Jnda̱ chii seityˈooñê nda̱a̱yâ, tsoom: —Xeⁿ cwintyˈiaˈyoˈ na matseicanda̱ya na matseiyuˈa ñequio Ta Jesús cwa caljooˈndyoˈ wˈaya. Ndoˈ sˈaaⁿ na caljooˈndyô̱ waⁿˈaⁿ. 	 ותטבל היא ובני ביתה ותבקש ממנו לאמר אם חשבתם אתי נאמנה לאדון באו נא אל ביתי ושבו בו ותפצר בנו׃


Jeeⁿ jndyendye ntyee na tyomˈaⁿ najndyee, ee leicaljooˈndye tsˈiaaⁿˈñeeⁿ ncˈe na tyowjena, 	 ושם נתכהנו רבים מפני אשר המות לא הניחם להותר בארץ׃


Ee tsˈaⁿ na ticˈoom nacjoya, cwiluiiñe tsˈaⁿ na mˈaaⁿ cantyja ˈnaⁿya. 	 כי כל אשר איננו נגדנו הוא בעדנו׃


Ndoˈ mati waa cwiicheⁿ ñˈoom na matseineiⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ: Jom matseijomnaˈ chaˈcwijom cwii tsjo̱ˈ tyˈa, cwii tsjo̱ˈ na matseiquiaanaˈ nnˈaⁿ. Tquiaandyena ee tilañˈoomˈndyena ñˈoom cantyja naaⁿˈaⁿ ee luaaˈ teijnoomna. 	 והם נכשלו יען לא שמעו לדבר ולזאת גם נועדו׃


Jnda̱ chii mati tquieˈcañom ntˈomcheⁿ yolcundyuaˈñeeⁿ. Jluena: “Aa ndiˈ ta, catseicanaaⁿndyuˈ ˈndyootsˈa. Aa ndiˈ ta.” 	 ואחרי כן באו גם שאר העלמות ותאמרנה אדנינו אדנינו פתח לנו׃


Joo nnˈaⁿ na cwiluiindyena cwentaaˈ Cristo, nnom tsˈoomˈnaaⁿ jnda̱ tyˈioomna chaˈtso na queeⁿ tsˈom seiina ñequio na tijoˈndyo na lˈue tsˈomnaˈ. 	 ואשר הם למשיח צלבו את בשרם עם כל תשוקתיו ותאותיו׃


Jnda̱ na tquienndaˈna yuu ljooˈndye ntˈomcheⁿ ncˈiaana, quia joˈ ntyˈiaana na jnda̱ tquieˈcañom cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na jndyendye nacañoom naⁿˈñeeⁿ. Ñˈeeⁿ nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés, na cwilaˈñˈeeⁿˈ ndyueena ñˈeⁿ naⁿˈñeeⁿ. 	 ויהי כבואו אל התלמידים וירא עם רב סביבותם וסופרים מתוכחים אתם׃


Meiⁿ Herodes tîcaljeii jnaaⁿˈaⁿ, joˈ na seicwanomnndaˈ tsaⁿˈñeeⁿ jom na mˈaaⁿya. Queⁿˈyoˈ cwenta, meiⁿcwii tyootseitjo̱o̱ñê na matsa̱ˈntjomnaˈ na cueeⁿˈeⁿ. 	 וגם הורדוס לא מצא כי שלחתי אתכם אליו והנה אין בו חטא משפט מות׃


Mati ˈo, quia na jnda̱ lˈaˈyoˈ chaˈtso na matsa̱ˈntjomnaˈ na calˈaˈyoˈ, quia joˈ canduˈyoˈ: “Jâ cwiluiindyô̱ moso na tjaa yuu lˈuendye. Ee cweˈ tomti na laxmaaⁿyâ na calˈaayâ jnda̱ ñelˈaayâ.” 	 ככה גם אתם אחרי עשותכם את כל אשר צויתם אמרו עבדים אין מועיל בם אנחנו כי רק את המטל עלינו לעשות עשינו׃


Nquii Noé, ncˈe na tyotseiyuˈya tsˈoom ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, quia na seicandii jom na nluii cwii na tijoom ñentyˈiaa nnˈaⁿ na tuii, seicanda̱a̱ˈñê ndoˈ sˈaaⁿ wˈaandaa cha nluiˈnˈmaaⁿndye nnˈaⁿ waⁿˈaⁿ. Ndoˈ ncˈe na tyotseiyoomˈm, tˈmo̱o̱ⁿ na nnˈaⁿ tsjoomnancue laˈxmaⁿ jnaⁿ sa̱a̱ nqueⁿ jluiˈnˈmaaⁿñê ncˈe na tyotseiyuˈya tsˈoom ñˈeⁿñe. 	 באמונה בנה נח ביראת יהוה את התבה להצלת ביתו אתרי אשר צוה על דברים לא נראים עדין וירשע בה את העולם ויהי לירש הצדקה עקב האמונה׃


Cweˈ jnaaⁿˈ na tyotseina̱ⁿya ñˈoommeiⁿˈ joˈ na tˈue nnˈaⁿ judíos ja naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ na nlaˈcueeˈna ja. 	 ובגלל הדבר הזה תפשו אתי היהודים במקדש ויבקשו להמיתני׃


We xuee cwii tjo̱o̱ na nncueeˈ xuee pascua ñequio xuee na cwicwaˈ nnˈaⁿ ntyooˈ na tjaa ndaaljoˈ tjaquieeˈ. Ndoˈ ntyee na cwiluiitquiendye ñequio nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés, tyolˈueendyena chiuu nlˈayoona na nñeˈquioˈnnˈaⁿna Jesús cha nntˈuena jom, ndoˈ na nlaˈcueeˈna jom. 	 ויהי יומים לפני חג הפסח והמצות ויבקשו הכהנים הגדולים והסופרים איך יתפשהו בערמה להמיתו׃


ˈO ntseindaaya, jeˈ mˈaaⁿya ncuee na macanda̱. Jnda̱ jndyeˈyoˈ na nleitquiooˈñe cwii na mˈaaⁿ nacjooˈ Cristo, ndoˈ ncˈe na cwiwitquiooˈ jndye nnˈaⁿ na cwiˈoona nacjoomˈm joˈ chii cwilaˈno̱o̱ⁿˈa na jeˈ mˈaaⁿya ncuee na macanda̱. 	 ילדי הנה השעה האחרונה באה וכאשר שמעתם כי יבא צר המשיח כן עתה רבו צרי המשיח ובזאת נדע כי היא השעה האחרונה׃


ˈO nnˈaⁿya na cwilayuˈyoˈ na jeeⁿ jnda ntyjiiya, mˈaⁿ nnˈaⁿ na cwiluena na maˈmo̱ⁿ Espíritu Santo ñˈoom na cwiñequiana, sa̱a̱ tilayuˈyoˈ chaˈtso ñˈoomˈñeeⁿ. ˈO queⁿˈyayaˈyoˈ cwenta ñˈoommeiⁿˈ cha nliuˈyoˈ aa laxmaⁿ naⁿˈñeeⁿ Espíritu na cwiluiiñe Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ aa nchii cwiicheⁿ espíritu laxmaⁿna. Ee tsjoomnancue jndyendye nnˈaⁿ mˈaⁿ na cweˈ cwilueya na ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwiñequia sa̱a̱ cweˈ cantu. 	 אהובי אל תאמינו לכל רוח כי אם בחנו הרוחות אם מאלהים המה כי נביאי שקר רבים יצאו לעולם׃


Ndoˈ Judas ñequio Silas, mati cwiluiindyena profetas. Joˈ chii jndye ñˈoom tyolaˈneiⁿna nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ, tquiana na tˈmaⁿ nˈom naⁿˈñeeⁿ ndoˈ tyˈenajnda̱na na cwilayuˈna. 	 ויהודה וסילא אשר גם הם נביאים נחמו האחים בדברים רבים ויחזקום׃


Sa̱a̱ jom taqueeⁿ, seitiaaⁿˈaⁿ joona, tsoom: —ˈO ticalaˈno̱ⁿˈyoˈ ljoˈ cwii nnom cwilaxmaⁿˈyoˈ. 	 ויפן ויגער בם ויאמר הלא ידעתם בני רוח מי אתם׃


Joˈ chii nnchuuˈjñeeⁿ xeⁿ jnda̱ nntseicandyaandyo̱ jom. 	 על כן איסרנו ואפטרנו׃


Tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ, tsoom: —ˈO, ¿aa tyoolaˈnaⁿˈyoˈ ñˈoom chiuu sˈaa David ñequio nnˈaⁿ na ñˈeeⁿ ñˈeⁿñê na ñeˈjndoˈna? Sa̱a̱ tyoolancjooˈndyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 ויאמר אליהם הלא קראתם את אשר עשה דוד בהיתו רעב הוא והאנשים אשר אתו׃


Ndoˈ mati manquiuuya na jnda̱ jndyo Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ jnda̱ teijndo̱ˈ nˈo̱o̱ⁿya na cwilaˈno̱o̱ⁿˈa na cwitajnaaⁿˈa nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na cwiluiiñê na mayomˈm. Tjoomˈ cwitsaamˈaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ nquii na cwiluiiñe na mayuuˈ, juu Jnaaⁿ Jesucristo. Ñˈoomwaaˈ maˈmo̱ⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na cwiluiiñê na mayomˈm ndoˈ mati mañequiaa ñˈoomˈñeeⁿ na tseixmaⁿ tsˈaⁿ na ticantycwii na wandoˈ. 	 וידענו כי בא בן אלהים ויתן לנו בינה לדעת את האמתי ובאמתי אנחנו בבנו ישוע המשיח זה הוא האל האמתי וחיי העולם׃


Ndoˈ quiandyoˈ na juu na mˈaaⁿ niomcheⁿ nˈomˈyoˈ, catsˈaanaˈ na canda̱a̱ˈndyoˈ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cha nlaˈxmaⁿˈyoˈ nnˈaⁿ na wjaaquieendye cantyja na cwilaˈyuˈ na meiⁿncwii titseitjo̱o̱naˈ ˈo. 	 והסבלנות שלמה תהיה בפעלה להיותכם שלמים ותמימים ולא תחסרו כל דבר׃


—Nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoom na mañequiaaˈ, ¿chiuu na cwiwincjeˈna ñˈoom na tqueⁿ welooya nda̱a̱ya? Queⁿˈ cwenta tiquindyuuˈna quia na nlcwaˈna. 	 ויאמרו מדוע תלמידיך עברים את קבלת הזקנים כי אינם רחצים את ידיהם באכלם לחם׃


Ndoˈ jeˈ na jnda̱ seicandyaañê ˈo nnom jnaⁿ, joˈ chii cwiluiindyoˈ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjomtyeⁿ cantyja na matyˈiomyanaˈ. 	 שחררתם מידי החטא לכן השתעבדתם לצדקה׃


Sa̱a̱ Jesús tjaaⁿ ta na jndyu Olivos. 	 וישוע הלך אל הר הזיתים׃


Ndoˈ quiiˈntaaⁿna mˈaaⁿ cwii yuscu na jnda̱ canchooˈwe chu wiiˈ tycu na cwicaa nioomˈ. Jnda̱ seicatsoom chaˈtso ˈnaaⁿˈaⁿ ñequio nnˈaⁿ na cwilˈa nasei. Sa̱a̱ meiⁿcwiindye joona tîcanda̱a̱ nntseinˈmaⁿ jom. 	 ואשה זבת דם שתים עשרה שנה אשר הוציאה כל קנינה לרפאים ואין איש יכל לרפאתה׃


Ja cwiluiindyo̱ tyooˈ na jnaaⁿya cañoomˈluee. Meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na nlcwaˈ, tixocatsuuñe. 	 זה הוא הלחם הירד מן השמים למען יאכל איש ממנו ולא ימות׃


Ndoˈ juu tsaⁿjndii na tquiuˈnnˈaⁿ joona, tjuˈnaˈ jom naquiiˈ ndaalueechom yuu na cwico ljo̱ˈ sufra̱. Joˈ joˈ mˈaaⁿ quiooˈjndii tquiee ñequio tsˈaⁿ na tyoñequiaa ñˈoom cantu. Naxuee natsjom ticantycwii na macoˈwiˈnaˈ joona joˈ joˈ. 	 והשטן אשר הדיחם השלך באגם אש וגפרית אשר שם גם החיה ונביא השקר ויסרו יומם ולילה לעולמי עולמים׃


Sa̱a̱ xeⁿ aa mmaˈcoˈ, tjaaˈnaⁿ jnaⁿˈ naljoˈ. Ndoˈ mati cwii yuscundyua, tjaa jnaaⁿˈ xeⁿ ncoco. Ee jndye nnom nawiˈ quichˈeenaˈ na nntjoom nnˈaⁿ na nncˈunco ndoˈ ñeˈcateijndeiya ˈo na tincwinomˈyoˈ joonaˈ. 	 וגם כי תקח אשה אינך חטא והבתולה כי תהיה לאיש איננה חטאת אך יבאום צרות בבשרם והנני חס עליכם׃


Ja ljoˈwaayu ntyjaaˈya tsˈo̱o̱ⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈxjeⁿ na ntyjaaˈya nˈom naⁿmˈaⁿˈ. Ntyjaaˈya tsˈo̱o̱ⁿya na chaˈtso nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱ nntaˈndoˈnndaˈ meiiⁿ laxmaⁿna nnˈaⁿ na jnda̱ jluiˈya oo meiiⁿ nnˈaⁿ na waa jnaaⁿ. 	 ותקותי לאלהים אשר גם הם יחכו לה זאת היא כי עתידה להיות תחית המתים לצדיקים ולרשעים׃


Quia joˈ tyˈena, jliuna snom xcoo na ñjomyoˈ ˈndyootsˈa waaˈ tsˈaⁿ ˈndyoo nato. Ndoˈ jlacanaⁿˈna juuyoˈ. 	 וילכו וימצאו העיר אסור אל השער בחוץ על אם הדרך ויתירוהו׃


ndoˈ quia laxmaⁿˈyoˈ joˈ, cˈomˈyoˈ chaˈxjeⁿ ñequii tsˈaⁿ ntseinda, ndoˈ na ljoˈ, cˈomˈyoˈ na jnda nquiuˈyoˈ nnˈaⁿ. 	 ובחסידות את האחוה ובאחוה את האהבה׃


Ndoˈ jluena nnom Jesús: —ˈU na maˈmo̱o̱ⁿˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, jliuuyâ yuscumˈaaⁿˈ xcwe na matseitjo̱o̱ñê ñˈeⁿ cwii tsaⁿsˈa. 	 ויאמרו אליו רבי האשה הזאת נתפשה כשנטמאת בנאופיה׃


Matseina̱ⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ juu na mˈaaⁿˈ tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ na seicandii ˈu, nchii cantyja ˈnaaⁿˈ na mˈaaⁿˈ tsˈomˈ nncuˈ. Sa̱a̱ nnda̱a̱ nntsˈaanaˈ na nncwaxˈee cwiindyoˈ ˈo: “¿Chiuu na matsonaˈ na ja catseiljondyo̱yo̱ cweˈ chiuu na mˈaaⁿˈ tsˈom cwiicheⁿ? 	 והלב אשר אני אמר לא לבך כי אם לב רעך כי למה זה תשפט חרותי על ידי לב האחר׃


Ndoˈ jnda̱ na tana luantsa, jluiˈna joˈ joˈ. Tyˈena ta Olivos. 	 ואחרי גמרם את ההלל ויצאו אל הר הזיתים׃


Cwitjeiiˈndye nnˈaⁿ cwii tsˈaⁿ na nluiiñe tyee na tjacantyja cwiluiitˈmaⁿñe quiiˈntaaⁿna. Cwityˈiomna tsˈiaaⁿ jom na meiⁿntyjeeⁿˈeⁿ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaana, na nñequiaa tsaⁿˈñeeⁿ ˈnaⁿ na cwiñequiana nnoom ñequio quiooˈ na cwilaˈcwjeena na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena jom. 	 כי כל כהן גדול הלקוח מתוך בני אדם מפקד הוא בעבור בני אדם בעניני אלהים להקריב מנחה וזבח על החטאים׃


Sa̱a̱ jeˈ jeˈ jnda̱ jndyaandyoˈ na ñejndyeˈntjomˈtyeⁿˈyoˈ nnom jnaⁿ, ndoˈ jnda̱ saaquieeˈndyoˈ na cwindyeˈntjomˈtyeⁿˈyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ waa naya ˈnaⁿˈyoˈ na maqueⁿljuˈnaˈ ˈo jo nnoom, ndoˈ na nntoˈñoomˈyoˈ na ticantycwii na nntandoˈyoˈ. 	 אכן עתה בהיותכם משחררים מידי החטא ומשעבדים לאלהים יש לכם פריכם לקדשה ואחריתו חיי עולם׃


Jeˈ matseijndaaˈndyo̱ na nnda̱ ndyee ndiiˈ na majo̱cando̱o̱ˈnndaˈa ˈo. Meiⁿ xocaⁿˈa na nnteiˈxeˈyoˈ ja ee nchii malˈua̱ya ˈnaⁿˈyoˈ, malˈua̱ya na ˈo ncwantjo̱ⁿya ee matsonaˈ na nquiee tquie nnˈaⁿ nlaˈcatsuundyena cwentaa ndana, nchii ndana nnteixˈee joona. 	 הנני מוכן לבוא אליכם פעם שלישית ולא אלאה אתכם כי לא אבקש את אשר לכם כי אם אתכם כי הבנים אינם חיבים לאצר אוצרות לאבות כי אם האבות לבנים׃


Yocheⁿ na cwicwaˈna, toˈñom Jesús tyooˈ, tquiaaⁿ na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Jnda̱ joˈ tyjeeⁿ juunaˈ, tquiaaⁿ nda̱a̱na. Tsoom: —Catoˈñoomˈyoˈ, cwaˈyoˈ tyooˈwaa, ee cwiluiiñenaˈ seiiˈa. 	 ויהי באכלם ויקח ישוע לחם ויברך ויבצע ויתן להם ויאמר קחו אכלו זה הוא גופי׃


Juu na cwilaˈyuˈya nˈomˈyoˈ matseijomnaˈ juunaˈ chaˈcwijom sˈom cajaⁿ, juunaˈ macaⁿnaˈ na nncwinomˈyoˈ nawiˈ cha nleitquiooˈ cwanti na jndanaˈ. Juu na matseiyuˈya tsˈom tsˈaⁿ na ya nncwinomnaˈ nawiˈ, jndati tseixmaⁿ joˈ nchiiti sˈom cajaⁿ na cwintycwiinaˈ. Ndoˈ naljoˈ, juu na cwilaˈyuˈya nˈomˈyoˈ, jnda̱ teitquiooˈ na ya jluiˈyoˈ, quia na nncwjeeˈnndaˈ Jesucristo, nluiiˈtˈmaⁿndyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ juu joˈ. 	 למען תמצא אמונתכם המזקקה יקרה הרבה מן הזהב האבד הצרוף באש לתהלה ולכבוד ולתפארת בהתגלות ישוע המשיח׃


Quia joˈ saayâ ta na jndyu Olivos. Ndoˈ quia jnda̱ tacatyeeⁿ Jesús joˈ joˈ jâ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndyô̱ ñˈeⁿñê saantyjaaˈâ jom cha nnda̱a̱ nlana̱a̱ⁿyâ ñˈeⁿñê na ñencjo̱o̱yâ. Lˈuuyâ: —Catsuˈ nda̱a̱yâ cwaaⁿ nluii na nmeiiⁿˈ. Ndoˈ ¿cwaaⁿ ˈnaaⁿ na nleitquiooˈ na mˈmo̱ⁿnaˈ na manndyoˈnndaˈ ndoˈ na nntycwii tsjoomnancue? 	 וישב על הר הזיתים ויגשו אליו התלמידים לבדם ויאמרו אמר נא לנו מתי תהיה זאת ומה הוא אות בואך ואות קץ העולם׃


Jlunda̱a̱ndyena. Meiⁿcwii tsˈaⁿ tîcantyˈiaana macanda̱ ñenquii Jesús. 	 וישאו עיניהם ולא ראו איש בלתי את ישוע לבדו׃


Quia na jnda̱ tquie ntjom, jñoom cwii mosoomˈm yuu mˈaⁿ nnˈaⁿ na cwilˈa tsˈiaaⁿ tyuaaⁿˈaⁿ na nñeˈquia naⁿˈñeeⁿ ta̱ na tseixmaⁿ cwentaaⁿˈaⁿ. 	 ולמועד שלח אל הכרמים עבד לקחת מאת הכרמים מפרי הכרם׃


Yocheⁿ na tyomˈaaⁿ ñˈeⁿndyena sa̱ˈntjoom na ticaluiˈna tsjoom Jerusalén. Tsoom nda̱a̱na: —Cwindoˈyoˈ hasta xeⁿ jnda̱ seicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoom na tqueⁿtyeⁿ Tsotya̱ya na tsoom na nndyo Espíritu Santo chaˈxjeⁿ jnda̱ ñejndyeˈyoˈ na tsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ. 	 ובאכלו לחם עמהם צוה אתם לבלתי סור מירושלים כי אם להוחיל להבטחת האב אשר שמעתם ממני׃


Ee cwitˈmo̱o̱ⁿna ñˈoom na jaa na cwilaxmaaⁿya nnˈaⁿ romanos, ticatyˈiomnaˈ na nntoˈño̱o̱ⁿya meiⁿ na nlˈaaya chiuu na cwiluena. 	 ומודיעים חקות אשר לא נכון לנו לקבלם ולעשתם כי רומיים אנחנו׃


ee manquiiti Tsotya̱ya mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom ˈo, ncˈe na jnda nquiuˈyoˈ ja ndoˈ jnda̱ macwilayuˈyoˈ na jnaaⁿya na mˈaaⁿ. 	 כי אבי גם הוא אהב אתכם עקב אשר אהבתוני והאמנתם כי מאת אלהים יצאתי׃


Catsˈaanaˈ ñˈeⁿndyena chaˈcwijom nnˈaⁿ na ˈoowinchjaaⁿ na tileicantyˈiaa. Catsˈaanaˈ na ñequiiˈcheⁿ catseijomnaˈ joona chaˈcwijom tsˈaⁿ na jaaˈ xuuˈ na jndaˈjom ntyjo̱ wjaa. 	 תחשכנה עיניהם מראות ומתניהם תמיד המעד׃


Juu tsˈoo na nncjantyˈiuuˈ tseixmaⁿnaˈ cwii na talˈue sa̱a̱ jeeⁿ neiⁿncooˈ tseixmaⁿnaˈ quia na nncwandoˈxcoom. Quia na wjaantyˈiuuˈñe tsˈoo, meiⁿcwii tjaa na nnda̱a̱ nntsˈaaⁿ, sa̱a̱ quia na nncwandoˈxcoom jeeⁿ tˈmaⁿ najneiⁿ. 	 יזרע בבזיון ויקום בכבוד יזרע בחלשה ויקום בגבורה׃


Sa̱a̱ meiiⁿ na jluena ñˈoommeiⁿˈ jeeⁿ ncˈuaaˈ tjawitsaaⁿˈ na ñeˈcalacwjee nnˈaⁿ quiooˈ jo nda̱a̱na na nlatˈmaaⁿˈndye naⁿˈñeeⁿ joona. 	 ואף בדברים האלה כמעט לא עצרו כח לכלוא את העם מזבח להם׃


Luaa tuii, tyoowijndye ˈoona, tioo cwii jndye tˈmaⁿ jndeii nnom ndaaluee, mawaa na wjaanchjeeñe nmo̱ⁿ wˈaandaa. Ndoˈ jom watsom. 	 והנה סער גדול היה בים ותכסה האניה בגלים והוא ישן׃


Quia na ntyˈiaaˈ Jesús na jndye nnˈaⁿ, tjawaaⁿ cwii ta. Jnda̱ na tjacjom, tyˈentyjaˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. 	 ויהי כראותו את המון העם ויעל ההרה וישב שם ויגשו אליו תלמידיו׃


Xeⁿ na nntso tsˈaⁿ: “Ja candyaˈ tsˈo̱o̱ⁿya Tyˈo̱o̱tsˈom”, sa̱a̱ mˈaaⁿ na jnoomˈm cwii xˈiaaⁿˈaⁿ na matseiyuˈ, cweˈ tsaⁿcantu jom. Ee xeⁿ ticˈoom na jnda ntyjeeⁿ xˈiaaⁿˈa na mantyˈiaaⁿˈaⁿ xonda̱a̱ nncˈoom na candyaˈ tsˈoom Tyˈo̱o̱tsˈom na tyoontyˈiaaⁿˈaⁿ. 	 כי יאמר איש אהב אני את האלהים והוא שנא את אחיו כזב הוא כי אשר לא יאהב את אחיו אשר הוא ראה איככה יוכל לאהב את האלהים אשר איננו ראה אתו׃


’Majuu xueeˈñeeⁿ, tsˈaⁿ na mˈaaⁿ chˈeⁿ, tintseicandyaˈ tsˈoom ˈnaaⁿˈaⁿ na nncjaaqueⁿˈeⁿ naquii wˈaa na nncwjeeⁿˈeⁿ joonaˈ. Ndoˈ majoˈti tsˈaⁿ na mˈaaⁿ jo jnda̱a̱ tindyolcweeⁿˈeⁿ na nndyochoom ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 ביום ההוא איש אשר יהיה על הגג וכליו בבית אל ירד לשאת אתם ואיש אשר בשדה אל ישב הביתה׃


Tsˈaⁿ ñecwiiñê sa̱a̱ jndye tjaacañjoomˈñê, ndoˈ cwii cwii joo na tjacañjoomˈñê tiljoˈyu tsˈiaaⁿˈnaˈ ñˈeⁿ ncˈiaanaˈ. 	 כי כאשר בגוף אחד יש לנו אברים הרבה ואין פעלה אחת לכל האברים׃


Ndoˈ cheⁿnquieena cantyja chaˈtso na nmeiiⁿˈ tuii. 	 והם נדברו איש אל רעהו על כל הקרות האלה׃


Sa̱a̱ tjaa na cochˈeenaˈ ja na ljoˈ catjo̱ⁿ meiⁿ ticajnda ntyjii meiiⁿ xeⁿ na nlacueeˈ nnˈaⁿ ja. Ñeˈcwii ntyjaaˈ tsˈo̱o̱ⁿya na ñequio na neiⁿya nntseicanda̱a̱ˈndyo̱ tsˈiaaⁿ na tquiaa Ta Jesús no̱o̱ⁿ na nncwjiˈyuuˈndyo̱ ñˈoom naya cantyja na wiˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ. Ee joˈ na macwjiˈnˈmaaⁿñê nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. 	 אבל לא אחוש לאחת מהנה וגם נפשי לא יקרה בעיני למען אשלים בשמחה את מרוצתי ואת השרות אשר קבלתי מאת האדון ישוע להעיד על בשורת חסד אליהם׃


Quia joˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoom na mañequiaa Juan tyˈentyjaaˈna jom. Jluena nnoom: —ˈU ta na maˈmo̱o̱ⁿˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱yâ, juu tsˈaⁿ na tyocañˈeⁿ ñˈeⁿndyuˈ xndyaaˈ jndaa Jordán, nquii na tjeiˈyuuˈndyuˈ cantyja ˈnaaⁿˈ nda̱a̱yâ, cantyˈiaˈ, cwiwitsˈoomndye nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ, ndoˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ cwiˈoontyjo̱ naxeeⁿˈeⁿ. 	 ויבאו אל יוחנן ויאמרו אליו רבי האיש אשר היה עמך בעבר הירדן ואשר העידת לו הנו טבל וכלם באים אליו׃


Quia na jndye nnˈaⁿ na nchii judíos ñˈoomwaaˈ tquiaanaˈ na jeeⁿ neiiⁿˈ nˈomna. Tyolatˈmaaⁿˈndyena ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ jlayuˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na maxjeⁿ ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom na nntoˈñoomna na ticantycwii na nntandoˈna. 	 וישמחו הגוים כשמעם ויהללו את דבר יהוה ויאמינו כל אשר היו מוכנים לחיי עולם׃


Ndoˈ tyojaanquiaaⁿ ñˈoomˈñeeⁿ naquiiˈ lanˈom tsˈo̱ndaa Galilea. 	 ויהי קורא בבתי הכנסיות אשר בגליל׃


Sa̱a̱ meiⁿnquia tsjoom na nntsquieˈyoˈ na tiñeˈcalaˈljo nnˈaⁿ ˈo, caluiˈyoˈ tsˈom nataa ndoˈ canduˈyoˈ: 	 וכל עיר אשר תבאו בה ולא יקבלו אתכם צאו לכם אל רחובותיה ואמרו׃


Jnda̱ chii tyˈecwindyuaandye sondaroˈñeeⁿ na cwilˈana cwenta Jesús. 	 וישבו שמה וישמרו אותו׃


Ee macwilaˈno̱ⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ juu naya na matseixmaⁿ Ta Jesucristo. Ee meiiⁿ ñetˈoom na tjacantyja na tyañê cañoomˈluee, sa̱a̱ ncˈe na jeeⁿ candyaˈ tsˈoom ˈo sˈaañe cheⁿnqueⁿ na ntyˈiaaˈñeñˈeeⁿ. Ndoˈ na ljoˈ sˈaaⁿ maqueeⁿ ˈo na cwiluiindyoˈ na tyandyoˈ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי ידעים אתם את חסד אדנינו ישוע המשיח כי בהיותו עשיר נעשה רש בעבורכם למען תעשירו על ידי רישו׃


Jnda̱ na seicanaaⁿñê yuu na jnda̱ ndyee na ta̱ˈtyeⁿ tsomˈñeeⁿ quia joˈ jndiiya na matseineiⁿ tsaⁿ na jnda̱ ndyee na ñequieendye naⁿˈñeeⁿ na taˈndoˈ. Tso: —Candyoˈ ndoˈ cantyˈiaˈ. Ndoˈ ntyˈiaya cwii caso ntoom ndoˈ tsˈaⁿ na waˈljoo maleichom luaˈncjeⁿ. 	 וכפתחו את החותם השלישי ואשמע את החיה השלישית אמרת בא וראה ואביט והנה סוס שחר והרכב עליו מאזנים בידו׃


Cwiñequiaayâ ñˈoom na tandoˈxcoom jnda̱ na tueeⁿˈeⁿ, quia joˈ ¿chiuu na ñˈeeⁿˈndyoˈ ˈo na cwinduˈyoˈ na taxocataˈndoˈxco nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱? 	 ואם הגד הגד כי הוקם המשיח מן המתים איך יאמרו אנשים מכם כי אין תחיה למתים׃


Ee joo nawiˈ na cwitjo̱o̱ⁿyâ jeˈ ñequio seiiˈâ, cweˈ chjootindyo joonaˈ, tiyocheⁿ cwiwino̱o̱ⁿyâ joonaˈ ndoˈ cantyja ˈnaaⁿ joˈ cwicandaaya cwii na tintycwii na matseitˈmaaⁿˈñenaˈ jaa na juu joˈ tˈmaⁿti ndoˈ jndati tseixmaⁿnaˈ, nchiiti chaˈtso nmeiⁿˈ. 	 כי לחצנו אשר הוא קל ואך לרגע יביא לנו כבוד עולמים גדול ורב עד למאד׃


Majoˈti tjom Jacobo ñequio Juan, ntseinda Zebedeo. Joona mañecwii tˈmaⁿ tsˈiaaⁿ cwilˈana ñequio Simón. Quia joˈ tso Jesús nnom Simón: —Tintyˈueˈ, jeˈ mamanaⁿtonaˈ na nnˈaⁿ nntseitjomˈ na nlaˈjomndyena ñˈeⁿndyo̱, tachii cweˈ calcaa. 	 וכן גם את יעקב ואת יוחנן בני זבדי אשר התחברו עם שמעון ויאמר ישוע אל שמעון אל תירא מעתה צוד תצוד אנשים׃


Juu naya na matseixmaⁿ Jesucristo, tquiaaⁿ na canda̱a̱ˈya matseixmaⁿya juunaˈ ndoˈ tˈmo̱o̱ⁿ na jeeⁿ wiˈ tsˈoom ja ndoˈ jndaya na matseiyuˈya tsˈo̱o̱ⁿ ñˈeⁿñê, joonaˈ na cwilaˈxmaaⁿya ncˈe na cwilaˈjomndyo̱ ñˈeⁿñê. 	 ויגדל עלי במאד מאד חסד אדנינו עם האמונה והאהבה במשיח ישוע׃


Cweˈ ncˈe jndye nnom quichˈeenaˈ tiempomeiiⁿ, joˈ chii macwjiiˈa cwenta na yaticheⁿ caljooˈñe tsˈaⁿ chaˈxjeⁿ na jnda̱ teijnoomˈm. 	 הנני חשב כי טוב לאדם מפני הצרה הקרובה כי טוב לו להיות כמו שהוא׃


We chu tyoˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ hasta chaˈtsondye nnˈaⁿ judíos ñequio nnˈaⁿ na nchii judíos na tyomˈaⁿ ndyuaa Asia jndyena ñˈoom naya cantyja ˈnaaⁿˈ Ta Jesús. 	 וכן היתה כשנתים ימים עד כי שמעו כל ישבי אסיא גם יהודים גם יונים את דבר ישוע האדון׃


Sa̱a̱ meiiⁿ jluena ñˈoomwaaˈ, maxjeⁿ ticatjoomˈ ñˈoom. 	 וגם בזאת עדותם לא שותה׃


Macantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomwaaˈ joˈ na sˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom na jndaya na mañequiaya juunaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ, ndoˈ tquiaaⁿ najndeii na matseixmaaⁿ na ñˈeⁿ matsˈaaya tsiaaⁿwaaˈ. 	 אשר הייתי לה למשרת במתנת חסד אלהים הנתונה לי כפי פעלת גבורתו׃


Jnda̱ na tso Marta na luaaˈ, quia joˈ tjaaⁿ, tjacwaaⁿ tyjeeⁿ María. Ñemaaⁿˈ matsoom nnom tsaⁿˈñeeⁿ: —Jnda̱ tyjeeˈ nquii Maestro ndoˈ maqueeⁿˈñê ˈu. 	 ויהי אחר דברה זאת ותלך ותקרא למרים אחותה בסתר לאמר הנה המורה פה וקרא לך׃


Sa̱a̱ tˈo̱ Jesús nda̱a̱ we naⁿˈñeeⁿ, tsoom: —ˈO ticalaˈno̱ⁿˈyoˈ ljoˈ cwitaⁿˈyoˈ. Juu nawiˈ na nncwino̱o̱ⁿ, ¿aa nnda̱a̱ nnaⁿndyoˈ? Ndoˈ ¿aa nnda̱a̱ nljoya nˈomˈyoˈ na nncwjeˈyoˈ chaˈxjeⁿ na jnda̱ ljoya tsˈo̱o̱ⁿ na nncˈio̱? Tˈo̱o̱na nnoom, jluena: —Nnda̱a̱. 	 ויען ישוע ויאמר לא ידעתם את אשר שאלתם היכל תוכלו שתות את הכוס אשר אני עתיד לשתותו והטבל בטבילה אשר אני נבטל בה ויאמרו אליו נוכל׃


ˈU ta Agripa, ¿aa matseiˈyuˈ ñˈoom na tyolaˈljeii profetas? Ja ntyjii na matseiˈyuˈ ñˈoom na tyolue naⁿˈñeeⁿ. 	 המלך אגרפס המאמין אתה בנביאים ידעתי כי מאמין אתה׃


Ee quia matseiyuˈ tsˈaⁿ ñequio nquii na cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom, nquii Jesucristo na macwjiˈnˈmaaⁿñe nnˈaⁿ, ee na matseiyuˈ tsˈaⁿ joˈ jnda̱ jndyaañê natia na matseixmaⁿ tsjoomnancue ndoˈ nda̱quia xeⁿ nntseijomñennaaⁿˈaⁿ ñequio natiameiⁿˈ, cwajndiiti nntjoom, nchiiti na tjom jñeeⁿ. 	 כי אחרי המלטם מטמאת העולם בדעת אדנינו ומושיענו ישוע המשיח אם שבו והטבעו בתוכן ונכבשו אחריתם תהיה רעה מראשיתם׃


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na calaˈno̱ⁿˈyoˈ quia jluiˈ welooya nnˈaⁿ judíos Egipto, chaˈtsondyena tyotseintyjo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom ncwaaⁿˈ nchquiu nacjoona ndoˈ chaˈtsondyena teinomna Ndaaluee Wee. 	 ולא אכחד מכם אחי אשר אבותינו היו כלם תחת הענן וכלם עברו בתוך הים׃


’ˈU Tsotya̱ya mˈaaⁿˈ na candyaˈ tsˈomˈ ja cwii tjo̱o̱cheⁿ na tqueⁿˈ tsjoomnancue. Lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na naⁿmˈaⁿˈ na jnda̱ tquiaaˈ lˈo̱o̱ya, cˈomna yuu na mˈaaⁿya ñˈeⁿndyuˈ. Ee quia ljoˈcheⁿ nnda̱a̱ juu na matseitˈmaaⁿˈñenaˈ ja na tquiaaˈ na matseixmaⁿya. 	 אבי חפצתי כי גם הם אשר נתתם לי יהיו עמי באשר אהיה אני למען יחזו את כבודי אשר נתת לי כי אהבתני לפני מוסדות עולם׃


Ñˈoom na mayuuˈcheⁿ matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ. Nncueˈntyjo̱ xjeⁿ ndoˈ jeˈ maweˈntyjo̱naˈ quia na nndye nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱ jndye ja na cwiluiindyo̱ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ ñˈeⁿndyo̱ nñequia na nntaˈndoˈna. 	 אמן אמן אני אמר לכם כי תבוא שעה ועתה היא אשר ישמעו המתים את קול בן האלהים והשמעים חיה יחיו׃


Ndoˈ tsaa tsˈaⁿ tseixmaⁿnaˈ ntsaachom. Juunaˈ tooˈcheⁿnaˈ ñequio chaˈtso nnom natia ndoˈ waa najndeii na matseixmaⁿnaˈ na matseiˈndaaˈnaˈ chaˈwaa cantyja na wjaamˈaaⁿ tsˈaⁿ. Juunaˈ nnda̱a̱ nncjuˈnaˈ na nleiˈndaaˈñˈeⁿ chiuu ya na mˈaaⁿ tsˈaⁿ, ee chom bˈio matseicˈuaa juunaˈ. 	 כן הלשון נצבת בין אברינו המגאלת את כל הגוף ומלהטת את גלגל הויתנו והיא להוטה באש גיהנם׃


Lamec jnda Matusalén, Matusalén jnda Enoc, Enoc jnda Jared, Jared jnda Mahalaleel, Mahalaleel jnda Cainán, 	 בן מתושלח בן חנוך בן ירד בן מהללאל בן קינן׃


’Sa̱a̱ welooya tiñeˈcalacanda̱na ñˈoom na tsoom nda̱a̱na. Tiñeˈcalañˈoomˈndyena jom ndoˈ lˈana na ñeˈcˈoolcweeˈna ndyuaa Egipto. 	 הוא אשר אבותינו לא אבו לשמע לו כי אם מאסו אתו ולבבם פנה מצרימה׃


Ee maxjeⁿ majndaaˈya na nquii na cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom jaa, tuiiñe tsjaaⁿ tmaaⁿˈ Judá, ndoˈ quia seineiⁿ Moisés cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ ntyee, ticwjaaˈñê ñˈoom cantyja ˈnaaⁿ nnˈaⁿ tmaaⁿˈñeeⁿ. 	 כי גלוי לכל אשר אדנינו זרח מיהודה מן השבט אשר משה לא דבר אליו דבר על הכהנה׃


Ndoˈ meiⁿ cweˈ ticaliuˈtoˈyoˈ aa cwintandoˈyoˈ ˈiochati. ˈO matseijomnaˈ chaˈna nchquiutsˈo na chjoowiˈtaⁿˈndyo na cwiwitquiooˈnaˈ xeⁿ jnda̱ mana cwitsunaˈ. 	 ולא תדעו מה ילד יום מחר כי מה חייכם עשן הם אשר נראה כמעט רגע ואחר כלה וילך׃


’Meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na nntseiyuˈ ñequio ja, ticatˈuii Tyˈo̱o̱tsˈom juu cantyja ˈnaaⁿˈ jnaaⁿˈ. Sa̱a̱ meiⁿquia tsˈaⁿ na tiñeˈcatseiyuˈ, jeˈ mamatˈuiinaˈ juu cantyja jnaaⁿˈ, ee na tiñeˈcatseiyuˈ ñˈeⁿndyo̱ na macanda̱ ja cwiluiindyo̱ Jnaaⁿ. 	 המאמין בו לא ידון ואשר לא יאמין בו כבר נדון כי לא האמין בשם בן האלהים היחיד׃


sa̱a̱ xeⁿ cweˈ nˈoomnioom ñequio lˈo̱o̱nioom cwiˈoom tyuaaˈñeeⁿ, cwiwitquiooˈ na majuˈwiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom tyuaaˈñeeⁿ ndoˈ na macanda̱ njñom tsˈaⁿ chom juunaˈ. 	 ואשר תוציא קוץ ודרדר נמאסה היא וקרובה למארה וסופה להשרף׃


Nquii Davidˈñeeⁿ, matsjaaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ Jesús, tsaⁿ na macwjiˈnˈmaaⁿñe nnˈaⁿ Israel chaˈxjeⁿ ñˈoom na tso Tyˈo̱o̱tsˈom na nntsˈaaⁿ. 	 וזה הוא אשר מזרעו הקים האלהים כפי ההבטחה גואל לישראל את ישוע׃


Ee chaˈtso na cwiluiiñe Tyˈo̱o̱tsˈom canda̱a̱ˈñˈeⁿ tseixmaⁿ Cristo na tuiiñê na tsˈaⁿ jom. 	 כי בו בגופו שכן כל מלא האלהות ובו אתם נמלאים׃


Quia joˈ tso Jesús nda̱a̱na: —ˈÑeeⁿ juu na niom lueˈ nˈom luaˈqui na nndii, candii. 	 ויאמר אליהם מי אשר אזנים לו לשמע ישמע׃


Quia na ntyjaaˈ tsˈom tsˈaⁿ na calaˈyuˈ nnˈaⁿ na nntseicanda̱a̱ˈñê ñˈoom na jnda̱ tsoom nnom cwii xˈiaaⁿˈaⁿ na nntsˈaaⁿ, malcweeⁿˈeⁿ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na queⁿya cwenta na nchii cantu matseineiiⁿ. Ndoˈ na ljoˈ machˈeeⁿ, meiⁿchjoo xonquiaanaˈ na nntseineiⁿti tsˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomˈñeeⁿ. 	 בני האדם ישבעו בגדול מהם והשבועה להם קץ כל ערעור לקיום הדבר׃


Sa̱a̱ ˈo nnˈaⁿya, ticalaxmaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ na jaaⁿñe, joˈ chii juu xuee na nncwjeeˈnndaˈ Ta Jesús xocatseijomnaˈ juunaˈ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ chaˈna quia na nncwjeeˈ tsaⁿnchˈue waaˈ tsˈaⁿ. 	 אבל אתם אחי אינכם בחשך שישיג אתכם היום כגנב׃


Sa̱a̱ naⁿˈñeeⁿ jeeⁿ mˈaaⁿˈ nˈomna chiuu cwii ˈoomˈaⁿtina. Maquiuˈnnˈaⁿnaˈ joona na ñeˈcwityandyena, ndoˈ jeeⁿ cwilaˈqueeⁿ nˈomna na ñeˈcaleiˈchona chaˈtso nnom ˈnaⁿ. Chaˈtso nmeiⁿˈ matseicatsuunaˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ nˈomna. Joˈ chii tileicanaⁿjndeiinaˈ na nlˈana yuu na cjaweeˈ ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ודאגות העולם הזה ומרמת העשר ותאות שאר הדברים באות וממעכות את הדבר ופרי לא יהיה לו׃


Quia na jnda̱ teixuee, tcwaaⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Quiiˈntaaⁿna tjeiiˈñê canchooˈwendye nnˈaⁿ na seicajñoom joona apóstoles, nnˈaⁿ na majñom Tyˈo̱o̱tsˈom tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ. 	 ובהית הבקר אסף אליו את תלמידיו ויבחר מהם שנים עשר אשר גם קרא להם שליחים׃


Ndoˈ jndiiya na cˈuaa nandye cañoomˈluee chaˈcwijom cˈuaa na macoˈnaˈ ndaa, oo chaˈcwijom najndeii matseixuaa tsuee. Joˈ joˈ jndiiya na jndye arpa cwitjo̱o̱ˈ nnˈaⁿ. 	 ואשמע קול מן השמים כקול מים רבים וכקול רעם גדול ואשמע קול תפשי כנור המנגנים בכנורותיהם׃


Tˈo̱ Jesús nda̱a̱na, tsoom: —Nnˈaⁿ tsjoomnancue cwiˈunco ndoˈ cwiñeˈquia nda na cwiˈunco. 	 ויען ישוע ויאמר אליהם בני העולם הזה ישאו נשים ותנשאנה׃


Sa̱a̱ majoˈti tjom tsˈaⁿ na jnda̱ we, tjaaˈnaⁿ ndana ñˈeⁿ yuscuˈñeeⁿ ndoˈ tueeⁿˈeⁿ. Mati tjom tsˈaⁿ na jnda̱ ndyee ndoˈ malaaˈtiˈ hasta tsˈaⁿ na jnda̱ ntquieeˈ. 	 וכמו כן גם השני וכן גם השלישי עד השבעה׃


Joˈ chii teicantyja Pablo, seintyjaaⁿ tsˈo̱o̱ⁿ na calaˈcheⁿna. Matsoom: —ˈO nnˈaaⁿya tsjaaⁿ Israel ñˈeⁿ ntˈomndyoˈ ˈo na mati cwilaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, candyeˈyoˈ ñˈoom na nntsjo̱o̱: 	 ויקם פולוס וינף ידו ויאמר אנשי ישראל ויראי אלהים שמעו׃


Ee cantyjati na matseixmaⁿ ticwii cwii tsˈaⁿ, xeⁿ ya tsˈiaaⁿ machˈeeⁿ ñˈeⁿ juunaˈ quia joˈ nncoˈñomtyeeⁿ na nleilˈueeˈñê. Sa̱a̱ juu tsˈaⁿ na tisˈa tsˈiaaⁿ machˈee, nluiˈ cantyjati chjoowiˈ na maleiñˈoomtyeeⁿ. 	 כי כל איש אשר יש לו ינתן לו ויעדיף והאיש אשר אין לו גם את אשר לו יקח ממנו׃


ˈO nda nnˈaⁿ, calaˈcanda̱a̱ˈndyoˈ ñˈoom na cwitsa̱ˈntjom tyendyeeˈyoˈ ˈo. Ee jeeⁿ ya ntyjii Ta Jesús na cwilˈaˈyoˈ na ljoˈ. 	 הבנים שמעו אל ילדיכם בכל דבר כי הוא לרצון לאדנינו׃


Ndoˈ manquiityeeⁿ tquiaaⁿ na ntˈom nnˈaⁿ cwiluiindye apóstoles. Ntˈom cwiluiindye nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ñˈoom cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ cha calaˈyuˈ nnˈaⁿ. Ntˈom cwiluiindye na cwiñeˈquia ñˈoom xco na ya cantyja na nluiˈnˈmaaⁿñe tsˈaⁿ, ndoˈ ntˈom cwiluiindye na cwiteiˈxˈee ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ ndoˈ ntˈomcheⁿ cwitoˈñoom na ˈnaaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ ncˈiaa. 	 והוא נתן את אלה שליחים ואת אלה נביאים ואת אלה מבשרים ואת אלה רעים ומלמדים׃


Ndoˈ xeⁿ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ tmaaⁿˈ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom tjaaˈnaⁿ tsˈaⁿ na nnda̱a̱ ntseiteincooˈ ñˈoomˈñeeⁿ, yati na tintseineiⁿ ñˈoom na tjachuiiˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. Cweˈ naquiiˈ tsˈom nquii catseineiⁿ ñequio Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ואם אין מפרש אז ידם בקהל וידבר לנפשו ולאלהים׃


Quia jluiˈna wˈaandaa mañoomˈ taˈjnaaⁿˈ nnˈaⁿ ndyuaaˈñeeⁿ Jesús. 	 ויהי כצאתם מן האניה אז הכירהו׃


Cwajndii nntseiseiˈ patrom jom, jnda̱ nncjuˈ tsaⁿˈñeeⁿ jom yuu na mˈaⁿ nnˈaⁿ na cweˈ cwilˈaya na ya nnˈaⁿndye. Joˈ joˈ nntyˈioom ndoˈ nneiⁿnqueeⁿ ndeiˈnˈoom. 	 וישסף אתו וישים את חלקו עם החנפים שם תהיה היללה וחרק השנים׃


Cjooˈ nˈomˈyoˈ na tincˈomˈndiaaˈndyoˈ ñequio meiⁿcwii tsˈaⁿ. Mati cˈomˈyoˈ na ljuˈ nˈomˈyoˈ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, ee tsˈaⁿ na ticatseixmaⁿ na ljuˈ tsˈom, tixocueeˈ na mˈaaⁿ. 	 רדפו את השלום עם כל אדם ואת הקדשה אשר בלעדיה לא יראה איש את האדון׃


ee na nlˈaˈyoˈ na ljoˈ, nnˈaⁿ na tyoolaˈyuˈ nlaˈtˈmaaⁿˈndyena ˈo meiⁿ xotseitjo̱o̱naˈ ˈnaⁿ na nleilˈueeˈndyoˈ. 	 למען תתנהגו כהגן עם אשר בחוץ ולא תצטרכו לאדם׃


Quia joˈ Jesús tyˈoom na wiˈ tsˈoom joona. Tyeⁿnquioomˈm luaˈnda̱a̱na. Mañoomˈ teitquioona. Tyˈentyjo̱na naxeeⁿˈeⁿ. 	 ורחמי ישוע נכמרו ויגע בעיניהם ופתאם החלו עיניהם לראות וילכו אחריו׃


Ndoˈ tyˈentyjaaˈna jom, jlaˈnlcwina jom, jluena: —ˈU Maestro, manncwja̱a̱ya. Jnda̱ na lcweeⁿ, seitiaaⁿˈaⁿ jndye ñequio nmo̱ⁿ ndoˈ jlaˈcheⁿnaˈ. Sˈaanaˈ na wacheeⁿ nnom ndaaluee. 	 ויגשו ויעירו אותו לאמר מורה מורה אבדנו ויעור ויגער ברוח ובמשברי ים וישתקו ותהי דממה׃


Sa̱a̱ tsaⁿˈñeeⁿ na ñeˈcwjiˈyañe cheⁿnqueⁿ taxˈeennaaⁿˈaⁿ ˈndyoo Jesús, tsoom: —¿ˈÑeeⁿ juu cwiluiiñe xˈiaya? 	 והוא חפץ להצטדק ויאמר אל ישוע ומי הוא רעי׃


Seintyjanquiondyo̱, ntyˈiaya liaa na ñechuˈtyjooñe Jesús meindyuaanaˈ naquiiˈ tseiˈtsuaa, sa̱a̱ tîcjo̱quia̱ˈa. 	 וישקף אל תוכו וירא את התכריכין מנחים אך לא בא פנימה׃


Tyomˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na tyoluiitquieñe quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ judíos. Tsaⁿˈñeeⁿ tyotseijomñê ñˈoom na quitˈmaⁿ nˈom nnˈaⁿ tmaaⁿˈ fariseos. Jom jñoom Nicodemo. 	 ויהי איש אחד בתוך הפרושים ושמו נקדימון שר ליהודים׃


Ee xeⁿ na cwiñequiandyoˈ joo na teincoondyoˈ ñequio seiiˈyoˈ nntsuundyoˈ, sa̱a̱ xeⁿ ñequio Espíritu Santo cwilˈaˈyoˈ na joo na teincoondyoˈ ñequio seiiˈyoˈ cwjenaˈ, quia joˈ nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ. 	 כי אם תחיו לפי הבשר מות תמתון ואם על ידי הרוח תמותתו את מעללי הבשר חיה תחיו׃


Ee cantyjati xuee najndyee hasta xjeⁿ jeˈcheⁿ, ñecwii cwilaˈjomndyô̱ naquiiˈ tsˈiaaⁿ na cwiñequiaayâ ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 על התחברותכם אל הבשורה למן היום הראשון ועד הנה׃


’¿Aa tyoolaˈnaⁿˈyoˈ ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na matsonaˈ: Majuuto tsjo̱ˈ na tixocwilˈue nquiu luañeⁿ na cwilˈa tsiaⁿtsjo̱ˈ, jnda̱ mawacatyeeⁿnaˈ nqui tsiaⁿtsjo̱ˈ? 	 הלא קראתם את הכתוב הזה אבן מאסו הבונים היתה לראש פנה׃


Quia joˈ chaˈtso nnˈaⁿ to̱ˈna na tyotaⁿna nnom Jesús na calueeⁿˈeⁿ ndyuaa tsjoomna. 	 ויחלו להתחנן לו לסור מגבוליהם׃


Na jndye joo mano̱o̱ⁿya tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, jndye ndiiˈ macoˈwiˈnaˈ ja na cwicwjeeˈ jndaa. Ndoˈ mati teincuuˈ quia na matjomndyo̱ naⁿcantyˈue. Quia waa nquiee nnˈaⁿya nnˈaⁿ judíos cwilˈana na teincuuˈ mˈaaⁿya, ndoˈ quia waa majoˈti cwilˈa nnˈaⁿ na nchii judíos. Quijuˈnaˈ na waa na teincuuˈ cjoya naquiiˈ njoom, ndoˈ mati jo ndoˈ jnda̱a̱. Quia waa teincuuˈ mˈaaⁿnaˈ na mawityˈio̱ya ndaaluee, ndoˈ mati quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ na cweˈ cwilˈaya na cwilaˈyuˈ. 	 במסעות רבות בסכנות נהרות בסכנות שדדים בסכנות מצד בני עמי בסכנות מצד הגוים סכנות בעיר סכנות במדבר סכנות בים סכנות בתוך אחי שקר׃


sa̱a̱ taticaliuna seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈaⁿ. Tquiolcweeˈna, tyoluena na mati tcoˈnaˈ ángeles nda̱a̱na na jlue yoˈñeeⁿ nda̱a̱na na jom wanoomˈm. 	 ולא מצאו את גויתו ותבאנה ותאמרנה כי ראו גם מראה מלאכים האמרים כי הוא חי׃


Taxˈeeⁿ nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ ljoˈ xjeⁿ jnaⁿnaˈ na tjacoˈyanaˈ jnaaⁿ. Ndoˈ tˈo̱o̱ naⁿˈñeeⁿ nnoom: —Wjacheⁿ chjooti na teinom na quiajmeiⁿˈ ˈndii tycu na matseiconaˈ jom. 	 וידרש מאתם את השעה אשר בה רוח לו ויאמרו אליו תמול בשעה השביעית עזבתו הקדחת׃


Maja Pedro na cwiluiindyo̱ apóstol, tsˈaⁿ na majñom Jesucristo tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ matseiljeiya ñˈoomwaa na matseicwano̱ⁿya juunaˈ nda̱a̱ˈ ˈo na jnda̱ tˈoomˈndyoˈ, na mˈaⁿˈyoˈ lˈo̱ndaa Ponto, Galacia, Capadocia, Asia ñˈeⁿ Bitinia, 	 פטרוס שליח ישוע המשיח אל תושבי תפוצות פנטוס גלטיא קפודקיא אסיא וביתוניא׃


Cˈuaa ˈñom matseineiiⁿ, tsoom: —Calcwiˈyoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio na nquiaˈyoˈ jom ee na jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na nncuˈxeeⁿ nnˈaⁿ. Calaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ nqueⁿ na sˈaaⁿ cañoomˈluee ñequio tsjoomnancue, ñequio ndaaluee, ndoˈ ñequio chaˈtso nqueⁿljoˈ yuu na cwinaaⁿˈ ndaa. 	 ויאמר בקול גדול יראו את האלהים והבו לו כבוד כי באה עת משפטו והשתחוו לעשה שמים וארץ את הים ומעינות המים׃


Ñequiiˈcheⁿ caluiitˈmaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom na nqueⁿ Tsotya̱a̱ya. Caluii na ljoˈ. 	 ולאלהים אבינו הכבוד לעולמי עולמים אמן׃


Ndoˈ tsoom nda̱a̱na: —Mañequiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na ˈo calaˈno̱ⁿˈyoˈ ñˈoom na tyooliu nnˈaⁿ cantyja na matsa̱ˈntjoom. Sa̱a̱ nnˈaⁿ na tyoolaˈjomndye ñˈeⁿndyo̱, ñenquiiˈ ñˈoom tjañoomˈ matseina̱ⁿya nda̱a̱na. 	 ויאמר אליהם לכם נתן לדעת סוד מלכות האלהים ואשר בחוץ להם הכל במשלים׃


Sa̱a̱ waa cwiicheⁿ taⁿˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii cantyja ˈnaaⁿˈ xuee na jnda̱ ntquieeˈ. Matsonaˈ: Xuee jnda̱ yom tjacanda̱a̱ˈ chaˈtso tsˈiaaⁿ na sˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom. Xuee jnda̱ ntquieeˈ tacaⁿnaˈ na nntsˈaatyeeⁿ tsˈiaaⁿ, tajñeeⁿ. 	 כי על היום השביעי אמר במקום אחד וישבת ביום השביעי מכל מלאכתו׃


Ee tyeⁿ waa na cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿyâ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaⁿˈyoˈ, ee manquiuyaayâ quia maleichuuwiˈnaˈ ˈo chaˈxjeⁿ na cwitjo̱o̱ⁿyâ, mati mañequiaaⁿ na cwiñˈomˈtˈmaaⁿˈndyoˈ nˈomˈyoˈ chaˈxjeⁿ na mañequiaaⁿ na cwiñˈo̱ⁿtˈmaaⁿˈndyô̱ nˈo̱o̱ⁿyâ. 	 ותקותנו בעדכם נכונה היא באשר ידענו כי כאשר חלק לכם בענוים כן גם חלק לכם בנחמה׃


Quia joˈ joona tyolaˈneiⁿna chiuu waa na tuii quia na mˈaⁿna nato ndoˈ chiuu waa na taˈjnaaⁿˈna jom quia na tyjeeⁿ tyooˈ. 	 ויספרו גם הם את אשר נעשה להם בדרך ואיך הכירהו בבציעת הלחם׃


ˈO nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈyoˈ, xeⁿ mˈaaⁿ cwii nnˈaⁿˈyoˈ na jnda̱ tjuˈcje jnaⁿ juu, ˈo na cwitsamˈaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu, laxmaⁿˈyoˈ na cateijndeiˈyoˈ jom na cˈoomnnaaⁿˈaⁿ nacje ˈnaaⁿˈ Cristo, sa̱a̱ calˈaˈyoˈ naljoˈ ñequio na cwitueˈndyoˈcjeˈyoˈ. Ndoˈ ticwiindyoˈ ˈo calˈandyoˈ cwenta cantyja ˈnaⁿˈyoˈ, tintsˈaanaˈ na mati nncjuˈcje jnaⁿ ˈo. 	 אחי גם כי יתפש איש מכם בעברה אתם אנשי הרוח תקימהו ברוח ענוה והשמר לנפשך פן תבא לידי נסיון גם אתה׃


Ta Jesucristo cˈoomñê ñˈeⁿndyuˈ. Ndoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom catioˈnaaⁿñê chaˈtsondyoˈ ˈo. Mantyjati luaaˈ. 	 אדנינו ישוע המשיח יהי עם רוחך החסד עמכם אמן׃


Xeⁿ mˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na ñomquiati ñˈoom na maˈmo̱o̱ⁿ na juu ñˈoomˈñeeⁿ titseijomnaˈ ñequio ñˈoom na xcweti cantyja ˈnaaⁿˈ Ta Jesucristo na ticateijndeiinaˈ na wjaaquieñe tsˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ, 	 האיש אשר יורה תורה אחרת ולא יעמד בדברים הבריאים של אדנינו ישוע המשיח ובלקח החסידות׃


Ee na wiˈ tsˈoom jaa joˈ chii xjeⁿ na jndyeecheⁿ tjeiiˈñê jaa na nluiindyo̱ ntseinaaⁿ ncˈe Jesucristo, ee luaaˈ tqueeⁿ ee na ljoˈ lˈue tsˈoom na nluii. 	 יעדנו לו לבנים על ידי ישוע המשיח כחפץ רצונו׃


Juu ljeii na tqueⁿ Moisés matseijomnaˈ juunaˈ cweˈ cwii ncwaaⁿˈ joo naya na tseixmaⁿ Cristo na quia nntoˈño̱o̱ⁿya, nchii tseixmaⁿnaˈ cwii na nlqueⁿnaˈ tsˈaⁿ na canda̱a̱ˈñe jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Ncˈe na luaaˈ, juu ljeiiˈñeeⁿ tijoom canda̱a̱ nlqueⁿnaˈ na canda̱a̱ˈ laˈxmaⁿ nnˈaⁿ na chu ndoˈ chu cwilacandyooˈndyena na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי התורה בהיות בה צל הטבות העתידות ולא מראה עצם הדברים אין ביכלתה להשלים את הקרבים בקרבנות ההם אשר יקריבו תמיד מדי שנה בשנה׃


Joˈ joˈ ljeiiⁿ cwii tsaⁿsˈa na jndyu Eneas. Jnda̱ ñeeⁿ chu na ljo tsaⁿˈñeeⁿ cjooˈ jnduu na wiiˈ na ntjeiⁿ ncˈee. 	 וימצא שם איש שמו אניס והוא שכב על משכבו זה שמנה שנים והוא נכה אברים׃


Jnda̱ teixuee jeeⁿ ndyaaˈ tyolañˈeeⁿˈ ndyuee sondaro ee tîleicaliuna ljoˈ tuii ñequio Pedro. 	 הבקר אור ומבוכה לא קטנה היתה בין אנשי הצבא על פטרוס מה היה לו׃


’Nnom cwii joo naⁿˈñeeⁿ tquiaaⁿ ˈom meiⁿ sˈom. Nnom cwiicheⁿ tquiaaⁿ ñeˈwe meiⁿ ndoˈ nnom cwiicheⁿ ñeˈcwii meiⁿ cwii tquiaaⁿ. Tquiaaⁿ nnom cwii cwii joona cantyjati na seiˈno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na nnda̱a̱ nntsˈaa. Jnda̱ joˈ jlueeⁿˈeⁿ, tjaaⁿ cwiicheⁿ tsjoomnancue. 	 ויתן לזה חמש ככרים ולזה שתים ולזה אחת לכל איש ואיש כפי ערכו וימהר ויסע משם׃


Sa̱a̱ quia na nncwjeeˈcañoom juu Espíritu na cwiluiiñe na mayuuˈ, juu nncjaaˈmo̱ⁿ nda̱a̱ˈyoˈ chaˈtso ñˈoom na mayuuˈ ee nchii nntseineiⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ nquii, nntseineiⁿ ticwii cwii ñˈoom na mandii na matseineiⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ mˈmo̱ⁿ nda̱a̱ˈyoˈ ˈnaⁿ na quia nluii. 	 ורוח האמת בבאו הוא ידריך אתכם אל כל האמת כי לא ידבר מעצמו כי אם אשר ישמע ידבר והאתיות יגיד לכם׃


Ee mˈaⁿ nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cweˈ cha nnda̱a̱ nntaˈntjomna cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ. Sa̱a̱ jâ na cwiluiindyô̱ apóstoles, ñequio na xcweeˈya nˈo̱o̱ⁿyâ cwiñeˈquiaayâ ñˈoomˈm ndoˈ cwiluiindyô̱ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjomtyeⁿ nnom Cristo. 	 כי אנחנו איננו כמו הרבים העשים סחורה בדבר האלהים כי אם מתוך ישר לבב ומאלהים לפני אלהים נדבר במשיח׃


Quia macwjiˈ xjeⁿ watsˈom, tincwjiˈ xjeⁿ tachˈeeⁿˈnaˈ. Ee jnda̱ tquiaya na chaˈwaa wenˈaaⁿ nchooˈ we chiˈ na joo nnˈaⁿ na nchii judíos wanaaⁿ na ñequioquieˈna joˈ joˈ. Ndoˈ nlqueⁿna xjeⁿ ˈnaaⁿna tsjoom cwentaya na ljuˈ cwiluiiñenaˈ yuu na meintyjeeˈ watsˈomˈñeeⁿ. 	 ואת החצר אשר לפנימה להיכל השלך חוצה ואל תמדנה כי נתנה לגוים ורמסו את העיר הקדשה ארבעים ושנים חדשים׃


Jeˈ macaⁿnaˈ na calaˈtˈmaⁿ nˈomˈyoˈ jom ndoˈ quiaˈyoˈ na tˈmaⁿ tsˈoom, tintsˈaanaˈ na juu na mˈaaⁿ na chjooˈ tsˈoom na seitjo̱o̱ñê nncjanˈoomnaˈ jom na tacantyjaaˈ tsˈoom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ועתה להפך תסלחו ותנחמו כדי שלא יתבלע האיש בגדל העצבון׃


Mati tyˈioomna we naⁿcantyˈue nacjoo noomˈnaaⁿ. Cwii tsaⁿˈñeeⁿ ntyjaaⁿˈaⁿ ntyjaya ndoˈ cwiicheⁿ tsaⁿˈñeeⁿ ntyjatymaaⁿˈ. 	 ויצלבו אתו שני פריצים אחד לימינו ואחד לשמאלו׃


Ndoˈ mañoomˈ ˈndyena wˈaandaa ñˈeⁿ tsotyena, tyˈelajomndyena ñˈeⁿñê. 	 ויעזבו מיד את האניה ואת אביהם וילכו אחריו׃


cha cantyja ˈnaaⁿˈ xueeˈ Jesús chaˈtso joo na mˈaⁿ cañoomˈluee cataˈna cantyena, ndoˈ mati joo na mˈaⁿ tsjoomnancue ñequio chaˈtso joo na mˈaⁿ tsjoom lˈoo, 	 למען אשר בשם ישוע תכרע כל ברך אשר בשמים ובארץ ומתחת לארץ׃


Quia matseiˈwˈiiˈ xˈiaˈ, tintseitjo̱o̱ndyuˈtiˈ nnoom na jndaaˈjom nntseicamaaⁿndyuˈ na tincjaˈcwaaⁿˈyaˈ jom. 	 רגזו ואל תחטאו אל תשקע החמה על רגזכם׃


Ndoˈ tsoom nda̱a̱na: —Ndoˈ ˈo jeˈ, ¿ˈñeeⁿ juu cwinduˈyoˈ na cwiluiindyo̱? Tˈo̱ Pedro, tsoom: —ˈU cwiluiindyuˈ nquii Cristo na jnaⁿˈ na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויאמר אליהם ואתם מה אתם אמרים מי אני ויען פטרוס ויאמר משיח האלהים אתה׃


Quia na jnda̱ seineiⁿ Pablo ñˈoommeiⁿˈ, quia joˈ tcoomˈm xtyeeⁿ. Ndoˈ ñequio chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ tyolaˈneiⁿna nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ואחרי דברו את הדברים האלה כרע על ברכיו ויתפלל עם כלם׃


Mati toˈñoom cwii waso na ñjom ndaa winom, tquiaaⁿ na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Jnda̱ chii tquiaaⁿ juunaˈ nda̱a̱yâ, tsoom: —Luaa cweˈyoˈ. Caluiˈ cjaanaˈ. 	 ויקח את הכוס ויברך ויתן להם לאמר שתו ממנה כלכם׃


Ndoˈ jndyetia na mˈaⁿ naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ, meiⁿyuucheⁿ na ntyˈiaana jom, lˈana naquiiˈ nˈom naⁿˈñeeⁿ na cataˈna cantyena jo nnoom. Tyolaˈxuaana, tyoluena: —ˈU cwiluiindyuˈ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 והרוחות הטמאות כראותן אתו נפלו לפניו ותצעקנה לאמר אתה הוא בן אלהים׃


Sa̱a̱ nnˈaⁿ na cwitjeiiˈndye cantyja ˈnaⁿya ee na cwicatyuena, ndoˈ nnˈaⁿ na ticalaˈyuˈ, ñequio nnˈaⁿ na jnda̱ jluiˈ chaˈtso nnom natia lˈa, nntiomnaˈ joona naquiiˈ ndaalueechom. Ndoˈ mati nnˈaⁿ na cwilaˈcwjee ncˈiaa, nnˈaⁿ na cweˈ mˈaⁿya ñˈeⁿ ncˈiaa, nnˈaⁿ na caluaˈndye, nnˈaⁿ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye ˈnaⁿ na cweˈ nnˈaⁿ nlˈa, ñequio naⁿcantu, maxjeⁿ chaˈtsondyena jnda̱ teijndaaˈ na nntiomnaˈ joona naquiiˈ ndaalueechom na cwico ljo̱ˈ sufra̱. Joˈ joˈ yuu na jnda̱ we na cwiwje nnˈaⁿ. 	 אבל רכי הלב ואשר אינם מאמינים והמגאלים והמרצחים והזנים והמכשפים ועבדי האלילים וכל המכזבים חלקם יהיה באגם הבער באש וגפרית אשר הוא המות השני׃


Ndoˈ joo yolcuˈñeeⁿ jlaˈcwanomna ñˈoom na mˈaaⁿ Jesús. Jluena: —ˈU Ta, juu tsˈaⁿ na jeeⁿ candyaˈ tsˈomˈ, weeⁿˈeⁿ. 	 ותשלחנה אחיותיו אליו לאמר אדני הנה זה אשר אהבת חלה הוא׃


Yocheⁿ na cwilaˈneiⁿna ñˈoommeiⁿˈ, teitquiooˈ meintyjeeˈ Jesús xcwe quiiˈntaaⁿna. Tquiaaⁿ na xmaⁿndyena. Tsoom: —Cˈomˈyoˈ na tjaañomtiuu quiiˈ nˈomˈyoˈ. 	 עודם מדברים כדברים האלה והוא ישוע עמד בתוכם ויאמר אליהם שלום לכם׃


’Ndoˈ xeⁿ quia ljoˈ nntso cwii tsˈaⁿ nda̱a̱ˈyoˈ: “Cantyˈiaˈyoˈ, ljoo mˈaaⁿ Cristo”, oo nntso: “Cantyˈiaˈyoˈ, laaˈñeⁿ mˈaaⁿ”, ticalayuˈyoˈ. 	 ואז אם יאמר איש אליכם הנה פה המשיח או הנהו שם אל תאמינו׃


Quiaa Ta Jesucristo na canda̱a̱ˈ nntoˈñoomˈyoˈ naya na matseixmaaⁿ. 	 חסד ישוע המשיח אדנינו עם רוחכם אמן׃


Ndoˈ seiˈno̱ⁿˈ Jesús na cweˈ cwilueyana. Tsoom nda̱a̱na: —¿Chiuu na ñeˈcatˈueˈyoˈ ja? Quiaˈyoˈ cwii tsjo̱ˈñjeeⁿ denario na nntyˈiaya. 	 והוא ידע את חנפתם ויאמר אליהם מה תנסוני הביאו אלי דינר ואראה׃


ee ticalaˈxmaⁿna nnˈaⁿ na cwindyeˈntjom nnom nquii Ta Jesucristo. Naⁿˈñeeⁿ ticatueeˈndyecjena cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. Macanda̱ na cwijndooˈna ljoˈ na macaⁿnaˈ nquieena. Cwilaˈneiⁿna ñˈoom caˈnaaⁿˈ na jeeⁿ neiⁿncooˈ joonaˈ, sa̱a̱ joo ñˈoomˈñeeⁿ cwinquioˈnnˈaⁿnaˈ joo nnˈaⁿ na ticueeˈ na cwilaˈno̱ⁿˈ. 	 כי אנשים אשר כאלה אינם עבדים את אדנינו ישוע המשיח כי אם את כרשם ובאמרי נעם ושפת חלקות יתעו את לב הפתאים׃


Jluiˈ Jesús joˈ joˈ, mana tjaaⁿ. Ndoˈ ljeiiⁿ ja na jndyuya Mateo. Wacatya̱ⁿ wˈaa yuu cwitioom nnˈaⁿ tsˈiaaⁿnda̱a̱na cwentaaˈ gobiernom. Tsoom no̱o̱ⁿ: —Candyoˈtseijomndyuˈ ñequio tsˈiaaⁿ na matsˈaa. Mañoomˈ teicantyjaya, tjo̱tseijomndyo̱ ñequioñê. 	 ויהי בעבר ישוע משם וירא איש ישב בבית המכס ושמו מתי ויאמר אליו לכה אחרי ויקם וילך אחריך׃


Jlaˈtyuaaˈna, tyˈena chaˈwaa ndyuaaˈñeeⁿ, tyoˈoochona nnˈaⁿwii cweˈ ñˈeⁿ nduu meiⁿyuucheⁿ joo na ndyena na maweeˈ Jesús. 	 וירוצו בכל סביבותיהם ויחלו לשאת את החולים במשכבות אל כל מקום אשר שמעו כי שם הוא׃


Ee xeⁿ mayuuˈ tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom jom na tjaa jnaⁿ cwicatseixmaaⁿ cweˈ ee cwii nnom na sˈaaⁿ, nnda̱a̱ nntseisˈañe cheⁿnqueⁿ, sa̱a̱ nchii cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na nluii na ljoˈ. 	 כי אם נצדק אברהם מתוך המעשים לו התהלה אך לא לפני האלהים׃


Matsoom nda̱a̱na: —Ja tsˈaⁿ judío. Tuiindyo̱ tsjoom Tarso ndyuaa Cilicia, sa̱a̱ tjo̱wijndo̱ya tsjoom Jerusalénwaa na tyotseiˈnaⁿya na tyoˈmo̱ⁿ maestro Gamaliel no̱o̱ⁿ. Jom tcuu tyoˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés na tyoleiñˈom welooya na ñetˈom teiyo. Ñequio na xcweeˈ tsˈo̱o̱ⁿya mandiˈntjo̱ⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom majoˈti chaˈxjeⁿ na xcweeˈ nˈomˈ ˈo na cwindyeˈntjomˈyoˈ nnoom. 	 ויאמר איש יהודי אנכי נולד בטרסוס אשר בקיליקיא ומגדל בעיר הזאת לרגלי גמליאל ומלמד לפי דקדוקי תורת אבותינו ואהי מקנא לאלהים כמוכם כלכם היום׃


Quia na nncwjeeˈ patrom ˈnaaⁿˈaⁿ na tja cwii joo ndoˈ nljeii na jeeⁿ ya cwenta machˈeeⁿ, tˈmaⁿ nñequiaanaˈ na neiiⁿˈ. 	 אשרי העבד אשר אדניו בבואו ימצאהו עשה כן׃


Cwitaaⁿyâ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom na tilˈaˈyoˈ ˈnaⁿ natia, nchii cwilˈuuyâ naljoˈ cha nleitquiooˈ na jâ jluiˈyaayâ joˈ, cwilˈuuyâ cha nlˈaˈyoˈ ˈnaⁿ na matyˈiomyanaˈ. Tintsˈaa meiiⁿ ˈo cwitjeiˈyoˈ cwenta na tixcwe cwilˈaayâ. 	 ואני מתחנן אל האלהים אשר לא תעשו כל רע לא למען נראה אנחנו נאמנים כי אם למען תעשו אתם את הטוב ואנחנו נהיה כנמאסים׃


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ na jeeⁿ wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya, candyeˈyoˈ ñˈoomwaa: Nnˈaⁿ tsjoomnancue na ntyˈiaandye, jnda̱ tjeiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom joona na laxmaⁿna na tyandyena ncˈe na cwilaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿñê, ncˈe na candyaˈ nˈomna jom, nntoˈñoomna cantyja na matsa̱ˈntjoom chaˈxjeⁿ na jnda̱ tqueeⁿ na nntsˈaaⁿ. 	 שמעו אחי אהובי הלא בעניי העולם הזה בחר האלהים להיות עשירים באמונה וירשי המלכות אשר הבטיח לאהביו׃


Tacwaxua ndyueena, jluena: —Catyˈiomˈ jom tsˈoomˈnaaⁿ. 	 ויוסיפו לצעק הצלב אותו׃


Ndoˈ maxjeⁿ nlcoˈwiˈnaˈ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee chaˈxjeⁿ na matso ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Sa̱a̱ jeeⁿ ntyˈiaaˈñe juu tsˈaⁿ na nñequiaa cwenta ja luee nnˈaⁿ. Yati xeⁿ tîcaluiiñe tsaⁿˈñeeⁿ. 	 הן בן האדם הלוך ילך לו ככתוב עליו אבל אוי לאיש ההוא אשר על ידו ימסר בן האדם טוב לאיש ההוא אם לא נולד׃


Joˈ chii xeⁿ tilco tsˈiaaⁿ na tyochˈee tsˈaⁿ, waa naya na nloˈñoom cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ na jnda̱ ñesˈaaⁿ. 	 אם יעמד מעשה איש אשר בנה עליו יקבל שכרו׃


Ndoˈ meiⁿ tiñeˈquiandyoˈ na nlue nnˈaⁿ na ˈo cwitsajndyeeˈyoˈ ee ñecwii mˈaaⁿ na wjaajndyee jo nda̱a̱ˈyoˈ, nquii Cristo. 	 גם אל תקראו מנהיגים כי אחד הוא מנהיגכם המשיח׃


Nquii David, seineiiⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomˈñeeⁿ. Tsoom na tˈmaⁿ mañequiaanaˈ na neiiⁿˈ cwii tsˈaⁿjnaⁿ quia maqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom jom na tjaa jnaⁿ tseixmaaⁿ, meiⁿ ticwjaaˈñê cwenta cantyja na machˈee. 	 כאשר גם דוד מאשר את האדם אשר האלהים יחשב לו צדקה בלא מעשים באמרו׃


Chaˈna ñˈoom na cwiluena: “Tiñeˈquiuˈ luaaˈ. ˈNaⁿwaaˈ ticwanaaⁿ na nlquiˈ meiⁿ tileiñˈoomˈ”. 	 אל תאחז אל תטעם אל תגע׃


Ee manquii na cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom jaa, manquiityeeⁿ cwiluiiñê Espíritu, ndoˈ meiⁿquiayuucheⁿ na mˈaaⁿ Espíritu na cwiluiiñê, joˈ cwindyaandye nnˈaⁿ. 	 והאדון הוא הרוח ובאשר רוח האדון שם החרות׃


cantyja na tueˈ juu, joˈ cwiluiˈnˈmaaⁿndyo̱, na matseitˈmaⁿ tsˈoom jnaaⁿya. 	 אשר יש לנו בו הפדיון בדמו סליחת החטאים׃


ˈU tîcwjaaˈndyuˈ seitye xqua̱a̱ⁿ sa̱a̱ tsaⁿmˈaaⁿˈ jnda̱ tyˈoomñê ncheⁿˈ cachi ncˈa̱. 	 בשמן לא משחת את ראשי והיא בשמן המור משחה את רגלי׃


Tueˈntyjo̱ ncuee na cwicwaˈ nnˈaⁿ judíos tyooˈ na tjaa ndaaljoˈ tjaquieeˈ. Ncueeˈñeeⁿ macaⁿnaˈ na calaˈcwjeena canmaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ ncuee pascua. 	 ויבא יום המצות אשר זבוח יזבח בו הפסח׃


Quia joˈ taqueeⁿ, ntyˈiaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê, tsoom nda̱a̱na na ñenquieena: —Jeeⁿ neiiⁿ nnˈaⁿ na cwintyˈiaanda̱a̱ tsˈiaaⁿ na cwintyˈiaˈyoˈ na matsˈaaya. 	 ויפן אל תלמידיו לבדם ויאמר אשרי העינים הראות את אשר אתם ראים׃


Mati nntjaaˈna ja, ndoˈ xeⁿ jnda̱ nlaˈcueeˈna ja, sa̱a̱ xuee jnda̱ ndyee nncwando̱ˈxco̱. 	 ואחרי הכותם אתו בשוטים ימיתוהו וביום השלישי קום יקום׃


’Jeˈ jnda̱ sˈaa xuee na tacoca ndyuaa tsjomya Jerusalén. Joˈ chii tjo̱lcwa̱ˈa na nñeˈquiaya cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ mati na nntsˈaaya naya nnˈaⁿ ndyuaaya. 	 ומקץ שנים רבות באתי להביא נדבות לעמי ולהקריב קרבן׃


Ndoˈ jnda̱ ntyˈiano̱o̱ⁿya na tuii na ljoˈ ñˈeⁿñê. Joˈ chii macwjiˈyuuˈndyo̱ na jom cwiluiiñê Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ואני ראיתי ואעידה כי זה הוא בן האלהים׃


Jom xocatseintjaˈñê, meiⁿ xocatseijndeiiˈ ˈñom. Ndoˈ xocaljeiˈ jom tsˈom nataa na macwjaaˈñê tiaˈ nnˈaⁿ. 	 לא יצעק ולא ישא ולא ישמע בחוץ קולו׃


Tsoom nda̱a̱na: —Cjaaya ntˈomcheⁿ njoom na nndyooˈ cha mati joˈ nñequiaya ñˈoom naya na nndye nnˈaⁿ. Ee maxjeⁿ tsˈiaaⁿwaaˈ na qui na jndyo̱o̱ya. 	 ויאמר אליהם נעברה מזה אל ערי הפרזות הקרבות ואקרא גם שם כי בעבור זאת יצאתי׃


Maxjeⁿ tjawitˈmaaⁿˈ ñˈoom ˈnaaⁿˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom. Tjawijndyendyeti nnˈaⁿ tyolaˈyuˈ. 	 ודבר יהוה גבר מאד וילך הלך וחזק׃


Quia joˈ ntyˈiaaⁿˈaⁿ nda̱a̱na ee seitioom waa na nñequiana na nncoˈñoom. 	 וישם פניו אליהם בקותו לקחת מאתם דבר׃


Chaˈtso seiˈ tiñecwii xjeⁿ laˈxmaⁿnaˈ. Nnˈaⁿ laˈxmaⁿna cwii nnom seiˈ, quiooˈ wandyo̱ˈ seiiyoˈ ndoˈ cantsaa ñequio calcaa cwiicheⁿ nnom seiˈ laˈxmaⁿyoˈ. 	 לא כל הבשר באשר אחד הוא כי מין אחר הוא בשר האדם ומין אחר בשר הבהמה ומין אחר בשר הדגה ומין אחר בשר העוף׃


Meiⁿcwii tjaa ˈñeeⁿ cˈoom na matseiˈno̱ⁿˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Tjaa ˈneeⁿ juu na malˈue jom. 	 אין משכיל אין דרש את אלהים׃


Jlaˈtyeⁿna jom, tyˈeñˈomna jom. Tyˈecatioona cwenta jom lˈo̱ nquii Poncio Pilato na juu cwiluiiñe gobiernom. 	 ויאסרו אתו ויוליכהו משם וימסרהו אל פונטיוס פילטוס ההגמון׃


Jnda̱ joˈ tjañˈoom tsaⁿjndii Jesús tsjoom Jerusalén ndoˈ tqueⁿ jom xqueⁿ tsiuˈ watsˈom tˈmaⁿ. Tso nnoom: —Xeⁿ ˈu cwiluiindyuˈ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom, cwa cjuˈndyuˈ jo nacje, 	 ויביאהו ירושלים ויעמידהו על פנת בית המקדש ויאמר אליו אם בן האלהים אתה התנפל מזה מטה׃


Jlaˈcweena cwii liaa colo catsiooˈ jom. Tyolaˈtyjoondyena lˈo̱o̱ nioom, lˈana cwii tsei, tioomna juunaˈ xqueeⁿ. 	 וילבישהו ארגמן וישרגו עטרת קצים ויעטרהו׃


Quia joˈ tja María Magdalena, tjatseicañeeⁿ jâ na cwilajomndyô̱ ñˈeⁿ Jesús. Juu María tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱yâ ñˈoom na jnda̱ seineiⁿ Jesús nnoom, ndoˈ na jnda̱ ntyˈiaaⁿˈaⁿ juu. 	 ותבא מרים המגדלית ותספר אל התלמידים כי ראתה את האדון וכזאת דבר אליה׃


Joˈ chii tjantyjaaⁿˈaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ, sa̱ˈntjoom na caˈndii tycuˈñeeⁿ juu. Ndoˈ mañoomˈ tcoˈyanaˈ tsaⁿˈñeeⁿ. Mana teicantyja, seiñˈoomˈñe na tcwaˈna. 	 ויתיצב עליה ויגער בקדחת ותרף ממנה ותקם מהרה ותשרת אתם׃


Jo chii jaa nnˈaⁿ na cwilajomndyo̱ ñequio Jesucristo, ticatˈuii Tyˈo̱o̱tsˈom jaa cantyja ˈnaaⁿˈ jnaaⁿya. Luaaˈ waa ncˈe na cwilˈaaya yuu na lˈue tsˈom Espíritu Santo, nchii yuu na lˈue nˈo̱o̱ⁿ ncjo̱o̱. 	 על כן אין אשמה באלה אשר הם במשיח ישוע המתהלכים בלא כבשר כי אם לפי הרוח׃


cha tincwantjom Satanás jaa ee manquiuuyaaya chiuu mayaaⁿˈaⁿ. 	 פן יונה אתנו השטן כי לא נעלמו מאתנו מזמותיו׃


Nnˈaⁿ na cwiluiindye tmaaⁿˈ nnˈaⁿ fariseos tyondyena na majndyendyeti nnˈaⁿ teitsˈoomndye cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús, nchiiti cantyja ˈnaaⁿˈ Juan. 	 ויהי כאשר נודע לאדון כי שמעו הפרושים אשר ישוע העמיד והטביל תלמידים הרבה מיוחנן׃


Ndoˈ mati waa cwiicheⁿ ñˈoom na teiljeii na matsonaˈ: “Juu tsˈaⁿ na jndooˈ ˈu, xeⁿ na ñejnoomˈm, quiaaˈ na nlcwaaⁿˈaⁿ. Xeⁿ na ñecˈom ndaa, quiaaˈ ndaa na nncˈom ee na nntsaˈ na luaaˈ, nntsˈaanaˈ na jnaaⁿˈaⁿ chiuu waa na machˈeeⁿ ñˈeⁿndyuˈ.” 	 לכן אם רעב שנאך האכילהו לחם ואם צמא השקהו מים כי גחלים אתה חתה על ראשו׃


’ˈÑeeⁿ juu tsˈaⁿ na matseiˈnaaⁿˈ ñˈoommeiiⁿ, catseiˈno̱ⁿˈ ljoˈ ñecatsonaˈ. Juu profeta Daniel, seiljeiⁿ ñˈoom cantyja ˈnaaⁿˈ tsaⁿ na jeeⁿcheⁿ ndyaˈ tiaaˈ na nntseityuiiˈ chaˈtso. Quia na nntyˈiaˈyoˈ na jnda̱ mameintyjeeⁿˈeⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ yuu na meiⁿchjoo ticatsa̱ˈntjomnaˈ na nncˈoom, quia joˈ ˈo na mˈaⁿˈyoˈ tsˈo̱ndaa Judea catsaaleiˈnomˈyoˈ quiiˈ ntsjo̱. 	 וכי תראו את שקוץ משמם הנאמר ביד דניאל הנביא עמד במקום אשר לא לו הקורא יבין אז נוס ינוסו אנשי יהודה אל ההרים׃


Joˈ chii jleinoom, tjañetyeeⁿ, tjawaaⁿ cwii tsˈoom sicómoro na nntyˈiaaⁿˈaⁿ Jesús ee na joˈ joˈ nncwinom tsaⁿˈñeeⁿ. 	 ויקדם וירץ ויעל על שקמה לראותו כי שם הדרך אשר יעבר בה׃


Nquii Espíritu Santo ñequio joo nnˈaⁿ na cwiluiindye scuuˈ Catsmaⁿ cwiluena: —Ta Jesús, candyoˈ. Ndoˈ ˈñeeⁿ juu na mandii na matseiˈnaaⁿˈ tsˈaⁿ ñˈoommeiiⁿ, catso: —Candyoˈ, Ta Jesús. Ndoˈ ˈñeeⁿ juu na ñeˈcˈuu ndaa, candyontyjaaˈ jom. Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na ntyjaaˈ tsˈom na nluiˈnˈmaaⁿñe, candyocˈuu ndaa na cweˈyu na mañequiaa na cwitaˈndoˈ nnˈaⁿ. 	 והרוח והכלה אמרים בא והשמע יאמר בא והצמא יבוא והחפץ יקח מים חיים חנם׃


Sa̱a̱ ñˈeⁿ cartaˈñeeⁿ nchii ñeˈcatsjo̱o̱ya na catjeiˈndyoˈñˈeⁿˈyoˈ ñequio nnˈaⁿ tsjoomnancue na cweˈ mˈaⁿyana ñequio nnˈaⁿ oo na mˈaⁿna na cwilaˈqueeⁿ nˈomna ˈnaaⁿˈ cwiicheⁿ tsˈaⁿ, oo na jeeⁿ ya cwinquioˈnnˈaⁿna ncˈiaana cha nnda̱a̱ ntjeiiˈna ˈnaaⁿ naⁿˈñeeⁿ oo ñˈeⁿ joo nnˈaⁿ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye ˈnaⁿ na cweˈ nnˈaⁿ lˈa. Ee xeⁿ tilajomndyoˈ ñequio nnˈaⁿ na laxmaⁿ nmeiⁿˈ, nlcaⁿnaˈ na caluiˈyoˈ tsjoomnancue. 	 ואין דעתי בזאת על הזנים שבעולם הזה או על בצעי בצע וגזלנים ועבדי אלילים כי אז יהיה לכם לצאת מן העולם׃


Quia na tueeˈ xuee Pentecostés, chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ ñeˈcwii tmaaⁿˈ tjomndyena. 	 וביום מלאת שבעת השבעות ויתאספו כלם לב אחד׃


Tquiena cwii joo na jndyu Gólgota. Ñˈoomwaaˈ ñecatsonaˈ Ta Tseiˈxqueⁿ Tsˈoo. 	 ויבאו אל המקום הנקרא גלגלתא הוא מקום גלגלת׃


Quia tyondyeˈyoˈ ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na tyoñequiaayâ nda̱a̱ˈyoˈ mana toˈñoomˈyoˈ juunaˈ. Joˈ na cwiñeˈquiaayâ na quianlˈuaaⁿˈaⁿ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ. Ee jlaˈno̱ⁿˈyoˈ na ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom juunaˈ nchii ñˈoom na cweˈ cwilaˈtiuu nnˈaⁿ. Ndoˈ mayuuˈ na joˈ juunaˈ. Joˈ chii cwiwitquiooˈ tsˈiaaⁿ na machˈeeⁿ naquiiˈ nˈomˈ ˈo na cwilaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿñê. 	 בעבור זאת גם נודה תמיד לאלהים כי אתם בקבלכם מאתנו דבר שמועת האלהים לא קבלתם אותו כדבר בני אדם כי אם כמו שהוא באמת כדבר האלהים אשר הוא גם פעל בכם המאמינים׃


Matsˈia joˈ jndeii sˈeii. Ee cwii ángel cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom jnaaⁿ cañoomˈluee, jndyocueeⁿ na waa tseiˈtsuaa. Teiño̱o̱ⁿ tsjo̱ˈ na ta̱ˈ ˈndyoo tseiˈtsuaaˈñeeⁿ, tjacjom nacjooˈnaˈ. 	 והנה רעש גדול היה כי מלאך יהוה ירד מן השמים ויגש ויגל את האבן מן הפתח וישב עליה׃


Joˈ joˈ jlaˈntjoomndye nnˈaⁿ chom tachˈeⁿ, tyomeindyuaandyena ndiocheⁿ nacañoomˈ chom. Ndoˈ mati Pedro tjacjom quiiˈntaaⁿna. 	 ויהי כי בערו אש בתוך החצר וישבו יחדו וישב גם פטרוס בתוכם׃


Ee tˈmaⁿti tseixmaⁿ na cwitandoˈyoˈ nchiiti nantquie na cwicwaˈyoˈ. Ndoˈ cajndandyoˈtiˈyoˈ nchiiti liaˈyoˈ. 	 הנפש יקרה היא מן המזון והגוף יקר מן המלבוש׃


Tjaaˈnaⁿ ˈñeeⁿ cwiicheⁿ na nnda̱a̱ nncwjiˈnˈmaaⁿñe nnˈaⁿ macanda̱ nquii Jesús. Ee chaˈwaa nnom tsjoomnancue tjaaˈnaⁿ xueeˈ cwiicheⁿ na tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na juu nnda̱a̱ nncwjiˈnˈmaaⁿñe jaa. 	 ואין הישועה באחר ואין תחת השמים שם אחר הנתן לבני אדם אשר בו נושע׃


Cwii xueeˈñeeⁿ mˈaaⁿndyo̱ Jesús cwii ntyja na matseineiiⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Mañˈeeⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Taxˈeeⁿ nda̱a̱na, matsoom: —¿ˈÑeeⁿ juu cwilue nnˈaⁿ na cwiluiindyo̱? 	 ויהי הוא מתפלל לבדד ויאספו אליו תלמידיו וישאל אתם לאמר מה אמרים עלי המון העם מי אני׃


Quia na jnda̱ tquienndaˈna yuu na mˈaⁿ nnˈaⁿ na jndyendye, jndyotseicandyooˈñe cwii tsaⁿsˈa na mˈaaⁿ Jesús. Tcoomˈm xtyeeⁿ jo nnom, tsoom: 	 ויהי כבואם אל המון העם ויגש אליו איש ויכרע על ברכיו לנגדו׃


Naⁿmˈaⁿˈ na cwitˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ˈyoˈ, laˈxmaⁿna chaˈcwijom luiˈ na jnda̱ tcaaⁿ, chaˈcwijom nchquiu na lomañjaaⁿ mantquie jndye. Ndoˈ jnda̱ teijndaaˈ cantyja ˈnaaⁿna na ticantycwii na ljooˈndyetyeⁿna yuu na jaaⁿ ntom. 	 בארות בלי מים המה עבים נדפים בסערה אשר שמור להם חשך אפלה לעולם׃


Ndoˈ tjantyjaaˈ cwii tsˈaⁿ na maˈmo̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés. Matso nnoom: —Maestro, nncjo̱ntyjo̱ naxeⁿˈ meiⁿyuucheⁿ na wjaˈ. 	 ויגש אליו אחד הסופרים ויאמר אליו רבי אלכה אחריך אל כל אשר תלך׃


Ee xeⁿ waa cwii na matsetyuiiˈa ndoˈ nda̱nquia matsˈaa xco̱ juunaˈ, mati matseijndaaˈñenaˈ na mayuuˈ waa jnaⁿya. 	 כי אם אשוב ואבנה את מה שסתרתי אני עשה את עצמי פשע׃


Cateijndeiˈ na ticjaachuunaˈ jâ na nlˈaayâ yuu na ticatsa̱ˈntjomnaˈ. Ndoˈ catseicandyaandyuˈ jâ cantyja ˈnaaⁿˈ juu natia. Ee chaˈwaa na yo na cwii wjaanaˈ ˈu cwiluiindyuˈ na matsa̱ˈntjomˈ, ndoˈ cwiluiindyuˈ najnduˈ, ndoˈ tseixmaⁿˈ na catseitˈmaaⁿˈñenaˈ ˈu. Amén. 	 ואל תביאנו לידי נסיון כי אם חלצנו מן הרע כי לך הממלכה והגבורה והתפארת לעולמי עולמים אמן׃


Sa̱a̱ jom tcaaⁿ na nquii Augusto, tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ tsjoom Roma, nncuˈxeⁿ jom. Joˈ chii sa̱ˈntjo̱ⁿya na caljooˈñê na pra̱so jom hasta xjeⁿ na nnda̱a̱ njño̱o̱ⁿya jom na mˈaaⁿ tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿˈñeeⁿ. 	 אבל פולוס שאל להניחו במשמר עד צאת משפטו מלפני אגוסטוס ואצוה לשמרו עד אשר אשלח אתו אל הקיסר׃


Cwii tsˈaⁿ na ticataˈjnaaⁿˈyoˈ na nchii tyˈoyoˈ, xocˈoontyjo̱yoˈ naxeⁿˈ, hasta nleiˈnomyoˈ juu. Ee ticataˈjnaaⁿˈyoˈ jndyeeˈ cwiicheⁿ tsˈaⁿ na nchii tyˈoyoˈ. 	 ואחרי זר לא תלכנה כי אם ינוסו מפניו כי את קול הזרים לא ידעו׃


Ee ángeles na lˈa jnaⁿ tîcatseitˈmaⁿ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom. Tioom joona naquiiˈ bˈio yuu na jaaⁿñe, na chuˈtyeⁿndyena lˈuaancjo na caljooˈndyetyeⁿna joˈ joˈ na nncwindooˈna hasta quia na nncuˈxeeⁿ chaˈtso. 	 כי לא חס אלהים על המלאכים אשר חטאו כי אם הורידם לקצבי הרים ויסגירם בכבלי אפל לשמרם למשפט׃


Maquialjoˈcheⁿ manquiityeeⁿ nñequiaaⁿ na ticwii cwii tsˈaⁿ nncwantjom cantyjati na jnda̱ ñesˈaa. 	 אשר ישלם לאיש כמעשהו׃


Ticwii cwii tsˈoom na ticatsˈaa ta̱ na ya, cwitˈuanaˈ, jnda̱ chii cwitueeˈ nnˈaⁿ juunaˈ quiiˈ chom. 	 וכל עץ אשר לא יעשה פרי טוב יגדע וישלך באש׃


Tyolaˈneiⁿ ntˈom nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ watsˈom tˈmaⁿ na jeeⁿ chjoomnaˈ ñequio ljo̱ˈ na neiⁿncooˈ ndoˈ ñequio ˈnaⁿ na ya na cwiñeˈquia nnˈaⁿ. 	 ויהי באמרם על המקדש כי מהדר הוא באבנים יפות ובמתנות ויאמר׃


Sa̱a̱ mˈaaⁿ cwiicheⁿ na macwjiˈyuuˈñe cantyja ˈnaⁿya, majuu Juan. Ndoˈ ntyjiiyaya na juu ñˈoomˈñeeⁿ tseixmaⁿnaˈ na mayuuˈ. 	 יש אחר המעיד עלי וידעתי כי עדותו אשר הוא מעיד עלי נאמנה היא׃


Tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱na, tsoom: —Candyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, xeⁿ naⁿmˈaⁿ nlaˈcheⁿna, quia joˈ joo ljo̱ˈ nlaˈtˈmaaⁿˈndyenaˈ ja. 	 ויען ויאמר אני אמר לכם כי אם יחשו אלה תזעקנה האבנים׃


Jesús cwiluiiñê tyee cwentaaya na tjacantyja na cwiluiitˈmaⁿñê na matsa̱ˈntjoom nnˈaⁿ na cwiluiindye cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ובהיות לנו כהן גדול על בית אלהים׃


Joˈ chii queⁿˈ queⁿˈyoˈ cwenta cha tintjomˈyoˈ chaˈxjeⁿ matso ñˈoom na tyolaˈljeii profetas. 	 לכן השמרו לכם פן יבוא עליכם הנאמר בנביאים׃


Luaa waa na cwilaˈno̱o̱ⁿˈa ˈñeeⁿ cwiluiindye ntseinda Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ ˈñeeⁿ cwiluiindye ntseinda tsaⁿjndii, meiⁿ quia tsˈaⁿ na tiquichˈee na matyˈiomyanaˈ ticaluiiñe jnda Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ mati tsˈaⁿ na tiwiˈ tsˈom xˈiaaˈ na matseiyuˈ. 	 ונודעו בזאת בני האלהים ובני השטן כל איש אשר לא יעשה צדקה איננו מאלהים וכן כל אשר לא יאהב את אחיו׃


Jnda̱ chii ntyˈiaya cwii ángel na meintyjeeˈ naquiiˈ ñeˈquioomˈ. Jndeii matseixuaⁿ na maqueⁿˈeⁿ chaˈtso cantsaa na maˈntyja tsjo̱ˈluee. Matsoom: —Quioˈyoˈ calaˈjomndyoˈ nantquie tˈmaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וארא מלאך אחד עמד בשמש ויצעק בקול גדול ויאמר אל צפור כל כנף אשר תעוף במרום הרקיע באו והאספו על זבח האלהים הגדול׃


Ndoˈ nnˈaaⁿˈaⁿ ñequio nnˈaⁿ na mˈaⁿ nndyooˈ jndyena na jeeⁿ wiˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom jom. Joˈ chii tˈomna na neiiⁿna ñˈeⁿñê. 	 וישמעו שכניה וקרוביה כי הגדיל יהוה את חסדו עמה וישמחו אתה׃


Quia joˈ sˈo̱o̱ lueena nnom tsotye yuˈndaa na cwitaxˈeena chiuu lˈue tsˈoom na njndyu jnaaⁿ. 	 וירמזו אל אביו לדעת מה השם אשר יחפץ להקרא לו׃


Ndoˈ matsˈia joˈ teitquiooˈ cwii tmaaⁿˈ ángeles ñequio ángelˈñeeⁿ. Cwilcwiiˈna Tyˈo̱o̱tsˈom. Cwiluena: 	 ויהי פתאם אצל המלאך המון צבא השמים והם משבחים את האלהים ואמרים׃


Ndoˈ seicandyaañê jaa na ñetˈo̱o̱ⁿya nacje ˈnaaⁿˈ najaaⁿñe. Ndoˈ jnda̱ tjaaˈñê jaa nacje ˈnaaⁿˈ na matsa̱ˈntjom Jnaaⁿ, nquii na jeeⁿ candyaˈ tsˈoom, 	 אשר הוא חלצנו מממשלת החשך והעבירנו למלכות בן אהבתו׃


Ndoˈ nlaˈno̱ⁿˈyoˈ cwaaⁿ ñˈoom tseixmaⁿnaˈ ñˈoom na mayuuˈ, ndoˈ juu ñˈoom na mayuuˈñeeⁿ nntseicandyaañenaˈ ˈo. 	 וידעתם את האמת והאמת תשימכם לבני חורין׃


Ndoˈ cwii cwii nnom seiiˈa na nquiuya na titˈmaⁿ laˈxmaⁿnaˈ, cwilˈaatya̱a̱ cwenta joonaˈ, ndoˈ cwii cwii nnom seiiˈa na tia nquiuuya na nleitquiooˈnaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ, cwitaˈntyˈiuuˈndyo̱tya̱a̱ joonaˈ 	 והנראים לנו נקלים בגוף אתם נלביש ביתר כבוד ואשר לבשת לנו המה כאלו ההגונים מכלם׃


Quia joˈ tioom lˈo̱o̱ⁿ nacjooˈ, mantyja jliuu naxeⁿˈ. Ndoˈ tyotseitˈmaaⁿˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וישם את ידיו עליה וכרגע קמה ותתעודד ותשבח את האלהים׃


Chaˈxjeⁿ na tsjo̱o̱ya njomˈ quia na jluiiˈa Macedonia na caljooˈndyuˈ Éfeso na catsa̱ˈntjomˈ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na ticatˈmo̱o̱ⁿna ñˈoom na tiyuuˈ, 	 הנה בלכתי למקדוניא בקשתי ממך לשבת באפסוס למען תזהיר מקצת אנשים שלא יורו תורה זרה׃


Sa̱a̱ nluiˈnˈmaaⁿndye yolcu xeⁿ cwilaˈcanda̱a̱ˈndye na mañequiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na cˈom ndana ndoˈ mˈaⁿna na cwilaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿñê, ñequio na mˈaⁿna na jnda nquiuna ntˈomcheⁿ ndoˈ na ˈoomˈaⁿna na ljuˈ nˈomna. 	 אבל תושע בלדתה בנים אם תעמדנה באמונה ובאהבה ובקדשה עם הצניעות׃


Joˈ chii Jesús tcwaaⁿ joona, tsoom nda̱a̱na: —ˈO manquiuˈyoˈ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye cwii cwii tsjoomnancue cwilaˈsˈandyena nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwitsa̱ˈntjomna. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwiluiitˈmaⁿndye cwiqueⁿna xjeⁿ nnˈaⁿ na mˈaⁿ nacje ˈnaaⁿna. 	 ויקרא להם ישוע ויאמר אליהם אתם ידעתם כי הנחשבים לשרי הגוים הם רדים בהם וגדוליהם שולטים עליהם׃


Pablo, jndyeti xuee tyoljooˈñetyeeⁿ Corinto. Jnda̱ joˈ tsoom nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ na mawjaⁿ. Jnda̱ chii mana tjaaⁿ. Ndoˈ Priscila ñˈeⁿ Aquila tyˈena ñˈeⁿñê. Tquiena tsjoom Cencrea. Joˈ joˈ teinquiˈ xqueeⁿ na maˈmo̱ⁿnaˈ na matseicanda̱a̱ˈñê ñˈoom na jnda̱ tsoom nnom Tyˈo̱o̱tsˈom na nntsˈaaⁿ. Jnda̱ joˈ tuo̱na wˈaandaa na wjaanaˈ ndyuaa Siria. 	 ופולוס ישב שם עוד ימים רבים ויפטר מן האחים וירד באניה ללכת אל סוריא ואתו פריסקלה ועקילס ויגלח את ראשו בקנכרי כי נדר עליו׃


Jeˈ macwilaˈno̱o̱ⁿˈâ na ˈu chaˈtso ntyjiˈ meiⁿ ticaⁿnaˈ na nntaˈxˈa̱a̱tya̱a̱yâ njomˈ. Joˈ chii cwilayuuˈâ na mayuuˈ na jnaⁿˈ na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 עתה ידענו כי כל ידעת ולא תצטרך כי ישאלך איש בזאת נאמין כי מאת אלהים יצאת׃


Tyoluena: Queⁿˈyoˈ cwenta ˈo nnˈaⁿ na ticueeˈ nˈomˈyoˈ ñˈoom na mayuuˈ. Catseicatyˈuenaˈ ˈo. Ndoˈ na nntsuundyoˈ. Ee ncuee na cwitandoˈyoˈ ja Tyˈo̱o̱tsˈom nntsˈaa tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ na nntseicatyˈuenaˈ ˈo, na xocalaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿndyo̱ meiiⁿ na nntso tsˈaⁿ nda̱a̱ˈyoˈ na calˈaˈyoˈ na ljoˈ. 	 ראו בגדים והתמהו ושמו כי פעל פעל אני בימיכם פעל אשר לא תאמינו כי יספר לכם׃


Chaˈtso nnˈaⁿ jndeii cwilaˈxuaana, cwityueena cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈoochjoo. Sa̱a̱ matso Jesús nda̱a̱na: —Tantyueeˈyoˈ ee tyooweeⁿˈeⁿ, cweˈ watsom. 	 וכלם בכים וספדים לה ויאמר אל תבכו כי לא מתה אך ישנה היא׃


Mati sˈaaⁿ na chaˈtso nnom cˈom nacje ˈnaaⁿˈ juu ndoˈ sˈaaⁿ na juu cwiluiiñe xqueⁿ ñˈoom jo nnom tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ, 	 וישת כל תחת רגליו ויתן אתו לראש על הכל אל העדה׃


Joˈ chii meiⁿquia cwii nnom na matseixmaⁿ tsˈaⁿ quia na tˈmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom jom, joˈ joˈ caljoya tsˈoom. 	 איש איש במשמרתו אשר נקרא בה שם יעמד׃


Ndoˈ Bernabé lˈue tsˈoom na nncjaañˈeⁿ Juan ñˈeⁿndyena, tsˈaⁿ na nda̱ we xueeˈ Marcos. 	 ובר נבא יעץ לקחת אתם את יוחנן המכנה מרקוס׃


Tyˈo̱o̱tsˈom tyˈioom tsˈiaaⁿ ja na nñequiaya ñˈoom naya ˈnaaⁿˈaⁿ ndoˈ na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na majñoom tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ na caˈmo̱o̱ⁿya juunaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na nchii judíos. 	 אשר הפקדתי להיות לה כרוז ושליח ומורה הגוים׃


Ncˈe na manquiuuya na Cristo cwiluiiñê na matyˈiomyanaˈ, joˈ chii cwilaˈno̱o̱ⁿˈa na chaˈtso nnˈaⁿ na cwilˈa na matyˈiomyanaˈ cwiluiindyena ntseinda Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 אם ידעתם כי צדיק הוא דעו כי כל עשה צדקה נולד ממנו׃


Jnda̱ na jndye naⁿmaⁿnˈiaaⁿ ñˈoommeiⁿˈ jeeⁿ ndyaˈ lioona hasta ñeˈcalaˈcwjeena naⁿˈñeeⁿ. 	 ויהי כשמעם ויתרגזו ויתיעצו להרוג אתם׃


Nquii tsˈaⁿ na cwiluiitˈmaⁿñe ñˈeⁿ gobiernom tˈo̱ ˈndyoo Jesús. Tso: —Jeeⁿ ˈu Ta, majeˈndyo cjaˈ wˈaya, cwii tyooweˈ tiˈjndaaya. 	 ויאמר אליו האיש אשר מעבדי המלך אדני רדה נא בטרם ימות בני׃


Sa̱a̱ Tyˈo̱o̱tsˈom maˈmo̱o̱ⁿ na candyaˈ tsˈoom jaa, ee xjeⁿ na ndicwaⁿ cwiluiindyo̱ nnˈaⁿjnaⁿ jñoom Cristo na cueˈ cwentaaya. 	 אבל בזאת הודיע האלהים את אהבתו אלינו כי המשיח מת בעדנו בהיותנו עוד חטאים׃


Nñoom ndoˈ nntseicwjeⁿ joona. Ndoˈ nñeˈquiaaⁿ ntjom ˈnaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ. Jnda̱ na jndyena na seineiⁿ Jesús ñˈoommeiⁿˈ, jluena: —Tijoom cwancueeˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na caluii na luaaˈ. 	 יבוא ויאבד את הכרמים האלה ויתן את הכרם לאחרים ויהי כשמעם ויאמרו חלילה מהיות כזאת׃


Nchii cweˈ waa na jnda̱ sˈaa tsˈaⁿ joˈ na cwiluiˈnˈmaaⁿñê, cha nntseicuˈnaˈ na nntseisˈañe cheⁿnqueⁿ. 	 לא מתוך המעשים שלא יתהלל איש׃


Meiiⁿ nnco̱ Pablo, oo nquii Apolos, oo nquii Pedro, chaˈtsondyô̱ cwiluiindyô̱ na cwindya̱ˈntjo̱o̱ⁿyâ nda̱a̱ˈyoˈ. Ee chaˈtso na sˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom mˈaaⁿnaˈ cwentaaya. Cantyja na cwitando̱o̱ˈa tsjoomnancuewaañe matseixmaⁿnaˈ naya ˈnaaⁿya ee na cwitoˈño̱o̱ⁿya na cwitando̱o̱ˈa ñˈeⁿñê. Mati cantyja na cwiwja̱a̱ya matseixmaⁿnaˈ naya ˈnaaⁿya, ncˈe cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ cwitsaaquia̱a̱ˈa cañoomˈluee. Chaˈtso na cwiwino̱o̱ⁿya jeˈ ñequio na quia wjaaweˈcañoomnaˈ cwilaˈxmaⁿnaˈ na nnteijndeiinaˈ jaa. 	 אם פולוס אם אפולוס ואם כיפא אם העולם אם החיים ואם המות אם ההוה ואם העתיד הכל הוא שלכם׃


Ja Pablo ¿ˈñeeⁿ cwiluiindyo̱? Ndoˈ ¿ˈñeeⁿ cwiluiiñe Apolos? Ñequiiˈcheⁿ cwiluiindyô̱ nnˈaⁿ na cwindya̱ˈntjo̱o̱ⁿyâ nnom Jesucristo na cantyja ˈnaaⁿyâ jlaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿñê. Cwii cwiindyô̱ ñelˈaayâ tsˈiaaⁿ na tquiaaⁿ nda̱a̱yâ. 	 מי אפוא פולוס ומי הוא אפולוס אך משרתים הם אשר על ידם באתם להאמין איש איש כמתנת האדון אשר נתן לו׃


Joˈ chii tsˈaⁿ na matseitjoomˈnaˈ juu ñequio Cristo, cwiluiiñe tsˈaⁿ na jnda̱ tuiiñe xco. Chaˈtso na tijoˈndyo na ñeseixmaaⁿ jnda̱ teinom, chaˈtso cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ laxmaⁿ xconaˈ. 	 ובכן מי שהוא במשיח בריאה חדשה הוא הישנות עברו והנה הכל נהיה לחדש׃


Ee xonquiaaˈ na nljooˈndyo̱ tseiˈtsuaa meiⁿ xonquiaaˈ na nnto̱ˈndyo̱ ee cwiluiindyo̱ na ljuˈ tsˈo̱o̱ⁿ na mandiˈntjo̱ⁿya njomˈ. 	 כי לא תעזב נפשי לשאול לא תתן חסידך לראות שחת׃


Ndyee smaⁿna tyomˈaⁿna tsjoomˈñeeⁿ. Ñequiiˈ quia xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ judíos, Pablo sˈaaⁿ chaˈxjeⁿ quichˈeeⁿ. Tjatseijomñê ñˈeⁿ naⁿˈñeeⁿ na cwitjomndyena watsˈom ˈnaaⁿna. Tyotseineiiⁿ nda̱a̱na. 	 ופולוס נכנס אליהם כמשפטו ושלש שבתות דבר עמהם בדברי הכתובים׃


Tˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na candyaˈ tsˈoom jaa ee Jnaaⁿ na ñecwiiñe jñoom juu tsjoomnancue cha nnda̱a̱ nntando̱o̱ˈa cantyja ˈnaaⁿˈ. 	 בזאת נראתה אהבת האלהים לנו כי שלח האלהים את בנו את יחידו לעולם למען נחיה על ידו׃


Mannco̱ Pablo, cwiluiindyo̱ apóstol, tsˈaⁿ na matyˈiom Jesucristo tsˈiaaⁿ. Matseicwano̱ⁿya cartawaa ñequio Timoteo na mˈaⁿˈ oˈ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ na mˈaⁿˈyoˈ tsjoom Corinto ndoˈ mati nda̱a̱ chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwilayuˈ ñˈeⁿñê na mˈaⁿ tsˈo̱ndaa Acaya. 	 פולוס שליח ישוע המשיח ברצון אלהים וטימותיוס אחינו אל קהלת אלהים אשר בקורנתוס עם כל הקדשים אשר באכיא׃


Ndoˈ chaˈtso nnˈaⁿ na tjomndye na ntyˈiaa na ljoˈ tuii, quia tyˈelcweeˈna lˈaana, tyotmeiiⁿˈna ndaˈ ndeiˈcandyaana na cwitˈmo̱o̱ⁿna na matseiˈndaaˈnaˈ nquiuna. 	 וכל המון העם אשר התאספו יחד למראה הזה בהביטם אל כל אשר נעשה תופפו על לבביהם וישובו׃


Ñequiiˈ macˈeⁿ tsaⁿˈñeeⁿ yuu niom ndeiˈluaa. Ndoˈ meiⁿcwii tsˈaⁿ taticanda̱a̱ nntseityeⁿ jom, meiiⁿ ñˈeⁿ lˈuaancjo. 	 ומושבו בקברים וגם בעבתים לא יכל איש לאסרו׃


“Jeeⁿ ˈu Ta, jnda̱ jlaˈcwjeena ncˈiaaya profetas ndoˈ jnda̱ jlaˈtyuiiˈna ndio yuu na ñejlaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ ˈu. Jeˈ ñenco̱ cwimaˈndiinaˈ, ndoˈ mati ñeˈcalaˈcueeˈna ja.” 	 יהוה את נביאיך הרגו ואת מזבחתיך הרסו ואותר אני לבדי ויבקשו את נפשי׃


Tquiana cwii denario ndoˈ jnda̱ na ntyˈiaaⁿˈaⁿ tsoom nda̱a̱na: —¿ˈÑeeⁿ ˈndyoo nnom luaa? Ndoˈ ¿ˈñeeⁿ xueeˈ teiljeii luaa? Ndoˈ tˈo̱o̱na, jluena: —Tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ, César. 	 ויביאו ויאמר אליהם של מי הצורה הזאת והמכתב אשר עליו ויאמרו אליו של הקיסר׃


macweˈ joˈ seiwˈiiya naⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ tsjo̱o̱ya: “Naⁿmˈaⁿˈ ñenquiiˈcheⁿ cwilaˈtjo̱o̱ndyena no̱o̱ⁿ. Tîcantyjaaˈ nˈomna ja. Meiⁿ tiñeˈcalaˈno̱ⁿnaˈ chiuu waa na lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na cˈomna.” 	 לכן אקוט בדור ואמר עם תעי לבב הם והם לא ידעו דרכי׃


Ñˈoom na mayuuˈcheⁿ matsjo̱o̱ya njomˈ. Matseina̱ⁿya cantyja na mantyjiiya, ndoˈ macwjiˈyuuˈndyo̱ ljoˈ na jnda̱ ntyˈiano̱o̱ⁿ, sa̱a̱ ˈo tiñeˈcalayuˈyoˈ ñˈoomˈñeeⁿ. 	 אמן אמן אני אמר לך כי את אשר ידענו נדבר ואת אשר ראינו נעיד ואתם לא תקבלו עדותנו׃


Jndeiˈtinaˈ na nncjuˈñecje cwii tsaⁿtya na nntsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom jom, nchiiti na nncwicandiiˈñe quiooˈ camello tsueˈ xˈe tseiˈnchquia. 	 נקל לגמל לעבר בתוך נקב המחט מבוא עשיר אל מלכות האלהים׃


Tjaaⁿ cwii tsjoom na jndyu Nazaret. Joˈ joˈ ljooˈñê. Na tuii na luaaˈ seicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na tyoñeˈquia profetas na nntseicajndyunaˈ Jesús tsˈaⁿ Nazaret. 	 ויבא וישב בעיר אשר שמה נצרת למלאת הדבר הנאמר על פי הנביאים כי נצרי יקרא לו׃


Tˈo̱o̱ naⁿnchjaaⁿˈñeeⁿ nnoom, jluena: —Jeeⁿ ˈu ta, toom cweˈ nnda̱a̱ nntyˈiaayâ. 	 ויאמרו אליו אדנינו עשה שתפקחנה עינינו׃


Cwitjaaˈndyo̱ xjo frenom naquiiˈ ˈndyoo caso cha nñequiaañeyoˈ cantyja na cwitsa̱ˈntjo̱o̱ⁿya. Ndoˈ na luaaˈ cwilˈaaya nnda̱a̱ nlqua̱a̱ⁿya xjeⁿ chaˈwaañeyoˈ. 	 הנה בפי הסוסים נשים את הרסן למען אשר ישמעו לנו ונהגנו בו את כל גויתם׃


Quia joˈ to̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na matseineiiⁿ nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ. Jndye ñˈoom tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na ñequio ñˈoom tjañoomˈ. Tsoom: —Tyomˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na machˈee tsˈiaaⁿ jnda̱a̱. Tjaaⁿ, tjacjoomˈm tsjaaⁿ lqueeⁿ trigo. 	 וירב לדבר אליהם במשלים לאמר הנה הזורע יצא לזרע׃


Tijoom ñesˈaa cwiicheⁿ tsˈaⁿ tsˈiaaⁿ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ chaˈxjeⁿ tsˈiaaⁿ na matsˈaa. Xeⁿ na nchii tsˈiaaⁿmeiⁿˈ matsˈaa, quia joˈ tixocwijndaaˈ na cwilaˈtjo̱o̱ndyena nnoom, sa̱a̱ jeˈ meiiⁿ na jnda̱ ñentyˈiaana tsˈiaaⁿ na matsˈaa cantyjati xjeⁿ na to̱ˈa, mˈaⁿna na jndoona ja ndoˈ mati nqueⁿ na cwiluiiñê Tsotya̱. 	 לולא עשיתי בתוכם את המעשים אשר איש זולתי לא עשה לא היה בהם חטא ועתה ראו וישנאו גם אתי גם את אבי׃


Ee nchii nquii David tja cañoomˈluee. Joˈ chii maˈmo̱ⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús seneiiⁿ. Ee tso David: Seineiⁿ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom nnom Ta na matsa̱ˈntjom ja. Matsoom nnom: “Cajmaⁿˈ jo ntyjaaˈ tsˈo̱o̱ya ntyjaya 	 כי דוד לא עלה השמימה והנה הוא אמר נאם יהוה לאדני שב לימיני׃


ˈO manquiuˈjndaaˈndyoˈ cwitjo̱o̱cheⁿ na cwilaˈyuˈyoˈ, tyojaachuunaˈ ˈo chaˈcwijom na nchjaaⁿˈyoˈ na cweˈ tyolaˈtˈmaaⁿˈndyoˈtoˈyoˈ joo na cweˈ nnˈaⁿ ñelˈa na xonda̱a̱ nlaˈneiⁿnaˈ. 	 הלא ידעתם כי בהיתכם גוים אחרי אלילים אלמים הובלתם כאשר נמשכתם׃


cˈomˈyoˈ chaˈxjeⁿ na macaⁿnaˈ cha meiⁿcwii ñomtiuu tacandiiˈ nquiuˈyoˈ cha joo nnˈaⁿ na tia cwilaneiⁿna cantyja chiuu cwitsaamˈaⁿˈyoˈ na cwilayuˈyoˈ ñˈeⁿ Cristo, ncˈomna na jnaaⁿna cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom na cwilaneiⁿna. 	 רוח שלמה תהי לכם למען יבשו המנאצים דרככם הטובה במשיח בהלשינם אתכם כפעלי און׃


Tsoom nda̱a̱na: —ˈO tquioñˈomˈyoˈ tsaⁿsˈamˈaaⁿ na cwinduˈyoˈ matseijmeiiⁿˈeⁿ nnˈaⁿ judíos. Sa̱a̱ queⁿˈyoˈ cwenta, jo nda̱a̱ chaˈtsondyoˈ jnda̱ tcaaⁿˈa ñˈoom nnoom, ndoˈ meiⁿcwii jnaaⁿˈaⁿ tîcaljei na chaˈtso ñˈoom na cwiqueⁿˈyoˈ nacjoomˈm. 	 ויאמר אליהם הבאתם לפני את האיש הזה כמסית את העם והנה אני חקרתיו לעיניכם ולא מצאתי באיש הזה אשמת מאומה מן הדברים אשר אתם טוענים עליו׃


Ndoˈ ¿aa mˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ na cweˈ macanda̱ nquii Bernabé ñˈeⁿndyo̱ ja na ticatsonaˈ na nnteixeˈyoˈ jâ? 	 אם לי לבדי ולבר נבא לא נתנה רשות להבטל ממלאכה׃


Mayuuˈ Ta, ee luaaˈ waa na tjaweeˈ tsˈomˈ. 	 הן אבי כי כן היה רצון לפניך׃


Joˈ chii catsataˈjnaⁿˈtiˈyoˈ Ta Jesucristo na cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom jaa ndoˈ na macwjiˈnˈmaaⁿñê jaa. Jom candyaˈ tsˈoom ˈo, catsanaˈjnda̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ juu joˈ. Ticantycwii na cwiluiitˈmaⁿñê. Amén. 	 ורבו בחסד ובדעת אדנינו ומושיענו ישוע המשיח אשר לו הכבוד גם היום וגם ליום העולם אמן׃


Quia joˈ matso Agripa nnom Festo: —Mati ja ñeˈcandiiya na nntseineiiⁿ. Matso Festo nnoom: —ˈIocheⁿ nndiˈ nntseineiiⁿ. 	 ויאמר אגרפס אל פסטוס גם אני חפץ לשמע את האיש ויאמר מחר תשמענו׃


Joˈ chii jndyendye nnˈaⁿ judíos jlaˈyuˈna. Mati nnˈaⁿ na cwilaneiⁿ ñˈoom griego, jndye yolcu na tˈmaⁿti cwiluiitquiendye ndoˈ mati naⁿnom na cwilaneiⁿ griego jndyendyena jlaˈyuˈna. 	 ויאמינו הרבה מהם וגם מן הנשים החשובות היוניות ומן האנשים לא מעט׃


Ee nchii ñequiiˈcheⁿ cwicandaˈyoˈ na cwilaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿ Cristo, sa̱a̱ mati na lcoˈwiˈnaˈ ˈo cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 כי נתן לכם בעד המשיח לא לבד להאמין בו כי אם גם להתענות בעדו׃


Sa̱a̱ tixocwino̱o̱ⁿˈâ na nlaˈtˈmaaⁿˈndyo̱ cheⁿncjo̱o̱yâ cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ na laxmaaⁿyâ. Jâ ñequiiˈcheⁿ nlana̱a̱ⁿyâ cantyjati na matseijndaaˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ee jom tquiaaⁿ na squia̱ˈcaño̱o̱ⁿyâ ˈo na mˈaⁿˈyoˈ tsjoom Corinto. 	 ואנחנו לא נתגדל לבלי מדה כי אם כפי מדת הגבול אשר חלק לנו האלהים לחק להגיע גם עדיכם׃


Tsoticheⁿ Jesús nda̱a̱na: —Tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom xuee na nntaˈjndyee nnˈaⁿ cha na nnteijndeiinaˈ joona, nchii seijndaaˈñê na nntsˈaanaˈ xjeⁿ ˈo na nnduˈyoˈ na jeeⁿ tˈmaⁿ xuee tseixmaⁿnaˈ. 	 ויאמר אליהם השבת נעשה בעבור האדם ולא האדם בעבור השבת׃


Cwii tsˈo̱o̱ⁿ ndiiˈ libro chjoo na jnda̱ nˈmeiiⁿˈ. Tcoomˈm xˈeeⁿ ntyjaya nnom ndaaluee, ndoˈ xˈeeⁿ ntyjatymaaⁿˈ nnom tyuaatcwii. 	 ובידו ספר קטן פתוח וישם את רגל ימינו על הים ואת שמאלו על הארץ׃


Tˈo̱ Jesús nnom, tsoom: —Xeⁿ ˈu ñeˈcatseicanda̱ˈñˈeⁿˈ, quia joˈ cjaˈ, cajnda̱a̱ˈ chaˈtso ˈnaⁿˈ na niom. Quiaaˈ sˈomˈñeeⁿ nda̱a̱ ndyeñeeⁿˈ quia joˈ nncˈoomˈ na tyandyuˈ cañoomˈluee. Ndoˈ candyoˈtseijomndyuˈ ñequio tsˈiaaⁿ na matsˈaa. 	 ויאמר ישוע אליו אם חפצך להיות שלם לך מכר את רכשך ותן לעניים והיה לך אוצר בשמים ושוב הלם ולך אחרי׃


Ncuee quia tyomˈaaⁿ Herodes tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ tsˈo̱ndaa Judea, tyomˈaaⁿ cwii tyee cwentaa nnˈaⁿ judíos na jndyu Zacarías. Jom tyocañˈeeⁿ ñˈeⁿ tmaaⁿˈ ntyee na seicajndyunaˈ Abías. Scoomˈm jndyu Elisabet, cwii tsˈaⁿ tsjaaⁿ Aarón. 	 כהן היה בימי הורדוס מלך יהודה זכריה שמו ממשמרת אביה ולו אשה מבנות אהרן ושמה אלישבע׃


Sa̱a̱ naⁿˈñeeⁿ jlaˈjndeiiˈ ndyueena, jluena: —Ñˈoom na maˈmo̱o̱ⁿ matseijmeiⁿˈnaˈ nnˈaⁿ chaˈwaa tsˈo̱ndaa Judea. Tyochˈeeⁿ na ljoˈ tsˈo̱ndaa Galilea, ndoˈ mati ñjaaⁿ. 	 והם התאמצו לדבר מדיח הוא את העם בלמדו בכל יהודה החל מן הגליל ועד הנה׃


Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaa jaa nnˈaⁿ Israel tjeiiˈñê welooya na ñetˈom teiyo cwentaaⁿˈaⁿ. Sˈaaⁿ na teitˈmaⁿ tmaaⁿˈ joona yocheⁿ na tyomˈaⁿyana ndyuaa Egipto, ndoˈ jnda̱nquiacheⁿ ñequio najneiⁿ tañomˈm joona, tjeiiⁿˈeⁿ joona ndyuaaˈñeeⁿ. 	 אלהי העם הזה אלהי ישראל בחר באבותינו וירומם את העם בהיותם גרים בארץ מצרים ובזרוע רמה הוציאם משם׃


Cwii xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ tyoˈmo̱ⁿ Jesús naquiiˈ watsˈom chjoo. 	 ויהי הוא מלמד בשבת באחד מבתי הכנסיות׃


Sa̱a̱ xuiiˈ cantyja ˈnaaⁿˈ cwii yuscu, xeⁿ ticata̱ˈ xqueⁿ quia na matseineiⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom oo quia na mañequiaa ñˈoomˈm matseijnaaⁿˈaⁿ saaⁿˈaⁿ. Xeⁿ na ljoˈ machˈeeⁿ matseijomnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ chaˈcwijom na jnda̱ teinquiˈ caseii xqueeⁿ. 	 וכל אשה אשר תתפלל או תתנבא וראשה פרוע מבזה היא את ראשה יען בזה היא כמו מגלחה׃


Cantyˈiaˈyoˈ lˈo̱o̱ya ñˈeⁿ ncˈa̱ya na mannco̱tya̱ luaa. Ndoˈ nquioˈyoˈ ja, ee ncwaaⁿˈ tsˈaⁿ tjaaˈnaⁿ seiˈ cachuunaˈ, meiⁿ ndeiˈ chaˈna cwintyˈiaˈyoˈ na cho̱ ja. 	 ראו את ידי ואת רגלי כי אנכי הוא משוני וראו כי רוח אין לו בשר ועצמות כאשר אתם ראים שיש לי׃


Ndoˈ wendyo̱ jaa nmeiiⁿ mayuuˈcheⁿ matyˈiomyanaˈ na catjo̱o̱ⁿya na luaa ee cwitio̱o̱ⁿndyo̱ cantyja na ñelˈaaya. Sa̱a̱ juu Tamˈaaⁿˈ meiⁿcwii nawiˈ tîcatsˈaaⁿ. 	 והן אנחנו בו כמשפט כי לקחנו כפי מעשינו אבל זה לא עשה מאומה רע׃


Ee xeⁿ ˈu tiñeˈcatseitˈmaⁿ tsˈomˈ xˈiaˈ, mati Tsotyeˈ na mˈaaⁿ cañoomˈluee xocatseitˈmaⁿ tsˈoom ˈu juu na matseiˈtjo̱o̱ndyuˈ. 	 ואתם אם לא תסלחו אף אביכם שבשמים לא יסלח לכם את פשעיכם׃


Xuee na tuii na luaaˈ, maxuee na cwilaˈjndaaˈndye nnˈaⁿ ˈnaⁿ na nlcaⁿnaˈ joona ee na ˈio xuee na nntaˈjndyeena. Quia na teincoo cwiicheⁿ xuee, ntyee na cwiluiitquiendye ñequio nnˈaⁿ fariseos, ñecwii tmaaⁿˈ tyˈena na mˈaaⁿ Pilato. 	 ויהי ממחרת ערב השבת ויקהלו הכהנים הגדולים והפרושים אל פילטוס׃


Cwii ndiiˈ tyomˈaaⁿ Jesús ˈndyoo ndaaluee chjoo na jndyu Genesaret. Jeeⁿ tyonchjenaˈ jom na jlaˈcantoˈndye nnˈaⁿ nacañomˈm cha nnda̱a̱ nndyena ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויהי כאשר נדחק המון העם לשמע את דבר האלהים והוא עמד על יד ים גניסר׃


Na nmeiiⁿˈ macheˈ mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nacjoˈ. Joˈ chii nncˈoomˈ na nchjaⁿˈ. Ndoˈ cwantindyo xuee taxocantyˈiaˈ naxueeñe ñeˈquioomˈ. Ndoˈ mañoomˈ sˈaanaˈ chaˈcwijom tioo nchquiutsˈo nacjoomˈm ndoˈ sˈaanaˈ ntyjeeⁿ najaaⁿñe. Tyolˈueeⁿ tsˈaⁿ na nntˈuii tsˈo̱o̱ⁿ na wjaañˈoom jom ee na titquioomˈm. 	 ועתה הנה יד יהוה בך והיית עור ולא תראה את השמש עד עת מועד ותפל עליו פתאם אפלה וחשכה ויפן הנה והנה ויבקש איש להוליכו בידו׃


Tˈo̱ Jesús nda̱a̱na, matsoom: —Nchii nnco̱ matseijndaaˈndyo̱ ñˈoom na maˈmo̱o̱ⁿya. Nqueⁿ na jñoom ja seijndaaˈñê chiuu catsjo̱o̱ya. 	 ויען אתם ישוע ויאמר לקחי לא שלי הוא כי אם לאשר שלחני׃


Ndoˈ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee, mayuuˈcheⁿ manntjo̱ⁿ chaˈxjeⁿ na jnda̱ teijndaaˈ cantyja ˈnaⁿya, sa̱a̱ nntˈuiiwiˈnaˈ juu tsˈaⁿ na mañequiaa cwenta ja. 	 כי הן בן האדם הלך לו כפי אשר נחרץ עליו אבל אוי לאיש ההוא אשר על ידו ימסר׃


Tsotya̱ya meiⁿcwii tsˈaⁿ ticuˈxeeⁿ. Sa̱a̱ lˈo̱o̱ ja na cwiluiindyo̱ Jnaaⁿ jnda̱ tquiaaⁿ chaˈwaati na nntuˈxeⁿndye nnˈaⁿ. 	 כי האב לא ידין איש כי אם כל המשפט נתן לבן למען יכבדו כלם את הבן כאשר יכבדו את האב׃


Cantyja ˈnaaⁿˈ cwii tsˈaⁿ, jnaⁿnaˈ na cwiwje nnˈaⁿ tsjoomnancue. Mati cantyja ˈnaaⁿˈ cwii tsˈaⁿ jnaⁿnaˈ na cwitaˈndoˈxco nnˈaⁿ. 	 כי אחרי אשר בא המות על ידי אדם אחד גם תחית המתים באה על ידי אדם אחד׃


Quia joˈ tso Jesús nnoom: —Cwjaaˈndyuˈnndaˈ xjoˈ naquiiˈ tjaⁿwaaˈnaˈ. Ee juu tsˈaⁿ na machˈee nata̱ˈ quio xjo mañequio joˈ nncueeⁿˈeⁿ. 	 ויאמר אליו ישוע השב את חרבך אל תערה כי כל אחזי חרב בחרב יאבדו׃


Sa̱a̱ jom tjeiˈñê, tsoom: —Jeeⁿ ˈu yuscu ticwajnaⁿˈa tsaⁿmˈaaⁿˈ. 	 ויכחש בו ויאמר אשה לא ידעתיו׃


ˈÑeeⁿ joo na cwilatˈmaⁿ nˈomˈyoˈ jnaaⁿ, mati Tyˈo̱o̱tsˈom matseitˈmaⁿ tsˈoom jnaaⁿna. Sa̱a̱ ˈñeeⁿ joo na ticalacandyaandyoˈ cantyja ˈnaaⁿ jnaaⁿ, maxjeⁿ tyeⁿ jnda̱ tˈuii jnaaⁿna joona. 	 והיה כל אשר תסלחו את חטאתם ונסלח להם ואשר תאשימו יאשמו׃


Meiⁿnquia tsjoom na tiñeˈcatoˈñoom nnˈaⁿ ˈo, quia na cwicaluiˈyoˈ tsjoomˈñeeⁿ, calaquiaˈyoˈ tsˈojnda̱a̱ na chuuˈ ncˈeeˈyoˈ. Luaaˈ nlˈaˈyoˈ cha caluiˈyuuˈ nacjoo naⁿˈñeeⁿ na tîcatoˈñoomna ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וכל אשר לא יקבלו אתכם צאו מן העיר ההיא ונערו את העפר מעל רגליכם לעדות בהם׃


Yocheⁿ na mˈaaⁿya na mañequia naxuee quiiˈ nˈomˈyoˈ, calayuˈyoˈ ñequiondyo̱ ja na cwiluiindyo̱ naxueeñe. Ee na nlˈaˈyoˈ na ljoˈ nlaxmaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na nqueⁿ cwiluiiñê naxueeñe. Jnda̱ na seineiⁿ Jesús ñˈoommeiⁿˈ, tjaaⁿ yuu na xocaliu naⁿˈñeeⁿ jom. 	 בעוד לכם האור האמינו באור למען תהיו בני האור את הדברים האלה דבר ישוע וילך לו ויסתר מפניהם׃


Jndye xuee tîcatseinˈoomˈñe jwe yuscuˈñeeⁿ, sa̱a̱ jnda̱ joˈ seitioom naquiiˈ tsˈoom: “Meiiⁿ na tinquiaya Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ meiiⁿ na ticatseitˈmaaⁿˈndyo̱ nnˈaⁿ, 	 וימאן מיום אל יום ואחרי כן אמר בנפשו גם כי את האלהים אינני ירא ולאדם לא אשא פנים׃


Sa̱a̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na juu Herodías ljeiiⁿ chiuu ya na nnda̱a̱ nntsˈaaⁿ. Ee tueeˈ xueechuuˈ Herodes, tyolaˈtˈmaaⁿˈndyena jom. Tquiaaⁿ nantquie na tcwaˈ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ, ñequio nnˈaⁿ na cwitsa̱ˈntjom sondaro, ndoˈ ñequio ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye tsˈo̱ndaa Galilea. 	 ויבא היום המכשר כי הורדוס ביום הלדת אתו עשה משתה לגדוליו ולשרי האלפים ולראשי הגליל׃


Joo nnˈaⁿ na tyˈe xuee tyolˈueena Jesús. Yocheⁿ na tyomˈaⁿna watsˈom, tyoluena nda̱a̱ ncˈiaana: —¿Chiuu mˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ, aa nntsˈaacheⁿnaˈ na ticañoom ncuee? 	 ויבקשו את ישוע ובעמדם בבית המקדש נדברו לאמר מה תחשבו הכי לא יבוא אל החג׃


Luaa waa na nnda̱a̱ nntaˈjnaⁿˈyoˈ jom. Nliuˈyoˈ yuˈndaaˈñeeⁿ na chuˈtyjooñê liaa ndoˈ njoom yuu cwicwaˈ quiooˈ. 	 וזה לכם האות תמצאון ילד מחתל ומנח באבוס׃


Ndoˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê taˈxˈeena nnoom chiuu maˈmo̱ⁿ ñˈoom tjañoomˈwaaˈ. 	 וישאלהו תלמידיו לאמר מה המשל הזה׃


Tso tsaⁿˈñeeⁿ nnoom: —¿Cwaaⁿ ljeii? Tˈo̱ Jesús nnom, tsoom: —Tintseicueˈ tsˈaⁿ. Tincˈomˈyaˈ ñˈeⁿ cwiicheⁿ tsˈaⁿ. Tinchˈueeˈ ˈnaaⁿˈ tsˈaⁿ. Tintseineiⁿˈ cantu nacjooˈ tsˈaⁿ. 	 ויאמר אליו מה הנה ויאמר ישוע אלה הן לא תרצח לא תנאף לא תגנב לא תענה עד שקר׃


Ndoˈ matso Festo: —ˈU ta Agripa ñequio ˈo na mˈaⁿˈyoˈ ñjaaⁿ, macwintyˈiaˈyoˈ tsaⁿsˈamˈaaⁿˈ. Chaˈtso nnˈaⁿ judíos na mˈaⁿ Jerusalén ndoˈ mati nnˈaⁿ na mˈaⁿ ñjaaⁿ Cesarea cwiqueⁿna ñˈoom nacjoomˈm. Jndeiiˈ ndyueena cwiluena na tseixmaaⁿ na cueeⁿˈeⁿ. 	 ויאמר פסטוס אגרפס המלך וכל האישים אשר אתם פה אתנו הנכם ראים את האיש אשר בעבורו פגעו בי כל המון היהודים גם בירושלים וגם פה ויצעקו כי אינו בדין שיחיה עוד׃


Quia laxmaaⁿya na candyaˈ nˈo̱o̱ⁿya Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ cwilaˈcanda̱a̱ˈndyo̱ yuu na matsa̱ˈntjoom jaa, quia joˈ mati cwilaˈno̱o̱ⁿˈa na mˈaaⁿya na wiˈ nˈo̱o̱ⁿya ntseinaaⁿ. 	 בזאת נדע כי נאהב את בני האלהים באהבתנו את האלהים ובשמרנו את מצותיו׃


Pedro ñˈeⁿ Juan jlaˈneiⁿna ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ tjeiˈyuuˈndyena cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús. Jnda̱ chii jnaⁿna tsjoomˈñeeⁿ ndyuaa Samaria na nncˈoolcweeˈna Jerusalén. Jndye njoom nchˈu tyoˈoowiˈnomna ndyuaaˈñeeⁿ. Tyoñequiana ñˈoom naya nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 והמה אחרי אשר העידה ודברו את דבר יהוה שבו ירושלים ויבשרו את הבשורה בכפרים רבים אשר לשמרונים׃


Quia joˈ tsˈaⁿ na matsa̱ˈntjom tjaaⁿ ñˈeⁿ nnˈaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ. Tyˈecachona naⁿˈñeeⁿ sa̱a̱ nchii ñequio na jndeiˈnaˈ ee nquiaana xeⁿ nnˈaⁿ na cwindye ñˈoomˈñeeⁿ njñom ljo̱ˈ joona. 	 וילך שמה הנגיד עם משרתיו ויקחם אך לא בחזקה כי יראו מפני העם פן יסקלו׃


Luaaˈ jluena nnoom cweˈ ee cwilˈueena na catˈuiinaˈ jom. Sa̱a̱ jom jeˈ, seintquieˈñê, seiljeiⁿ nomtyuaa ñequio nomtsˈo̱o̱ⁿ. 	 ואך לנסות אתו דברו זאת למצא עליו שטנה ויכף ישוע למטה ויתו באצבעו על הקרקע׃


¿Aa cwiluiindyuˈ tsˈaⁿ na mandiˈntjomtyeⁿ quia na tˈmaaⁿ ˈu? Tincˈoomˈ tsˈomˈ na ljoˈ, sa̱a̱ xeⁿ nncjuˈnaaⁿñenaˈ na nndyaandyuˈ, cwa catsaˈ na ljoˈ. 	 אם נקראת בהיותך עבד אל ירע בעיניך אלא אם תשיג ידך לצאת לחפשי בחר בזה׃


Matsjo̱o̱nndaˈa tilaˈtiuuˈyoˈ na ja ntjeiⁿndyo̱, sa̱a̱ xeⁿ na ljoˈ cwilˈaˈyoˈ, quiandyoˈ na nntseina̱ⁿ chaˈna tsˈaⁿ na ntjeiⁿñe cha nncjuˈnaaⁿñenaˈ na nncwjiˈsˈandyo̱ cantyja ˈnaⁿya. 	 ואשוב ואמר אל נא יחשבני איש לסכל ואם אין אף כסכל קבלוני למען אתהלל מעט גם אני׃


Sa̱a̱ nnˈaⁿ fariseos tueeˈna ñˈoom nacjooˈ Jesús, jluena: —Cantyja najndeii nquii na cwiluiitquieñe nda̱a̱ naⁿjndii, joˈ na macwjeeⁿˈeⁿ naⁿjndii naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ. 	 והפרושים אמרו על ידי שר השדים מגרש הוא את השדים׃


Xeⁿ nncwjeeˈcañoom tsˈaⁿ ˈo ndoˈ nchii mañequiaaⁿ ñˈoom na mayuuˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo, meiⁿ tilaljoˈyoˈ jom lˈaˈyoˈ meiⁿ na nñequiaˈyoˈ na xmaⁿñê. 	 כל הבא אליכם ולא יביא את התורה הזאת לא תאספו אתו הביתה ולא תשאלו לו לשלום׃


Chaˈtsondyô̱ tquiaandyô̱ nomtyuaa, ndoˈ jndiiya na seineiⁿ tsˈaⁿ no̱o̱ⁿ ñequio ñˈoom hebreo. Matso: “Aa ndiˈ Saulo, ¿chiuu na macoˈwiˈ ja? ˈU macoˈwiˈndyuˈ cheⁿnncuˈ chaˈna matjom quiooˈjndyo na mameiⁿˈ ntsioˈ nnom tsˈoom ta̱ na ñˈeⁿ matseityuaaˈ tsˈaⁿ juuyoˈ.” 	 ונפל כלנו ארצה ואשמע קול מדבר אלי בלשון עברית לאמר שאול שאול למה תרדפני קשה לך לבעט בדרבנות׃


tsaⁿˈñeeⁿ jndyeti nmeiⁿˈ nncoˈñoom tiempomeiiⁿ, ndoˈ xuee na cwii nndyotinaˈ nncˈoom na ticantycwii na wanoomˈm. 	 ולא יקח תחתיהם כפלים הרבה בעולם הזה ובעולם הבא חיי עולמים׃


Sa̱a̱ mañoomˈ tˈmaⁿ Jesús jâ, tsoom: —Cˈomˈ tˈmaaⁿˈndyoˈ nˈomˈyoˈ. Maja luaa. 	 וידבר ישוע פתאם אליהם חזקו כי אני הוא אל תיראו׃


ˈU nñequiaaˈ na nlaˈno̱ⁿˈ nnˈaⁿ na mˈaⁿ cwentaaⁿˈaⁿ na macwiluiˈnˈmaaⁿndyena ncˈe na matseitˈmaⁿ tsˈoom jnaaⁿna. 	 לתת דעת הישועה לעמו בסליחת חטאתיהם׃


ˈIo ndii ˈio ñetˈo̱o̱ⁿya quiiˈntaaⁿˈyoˈ na ñetˈmo̱o̱ⁿya nda̱a̱ˈyoˈ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ sa̱a̱ tîcatˈueˈyoˈ ja. Ñecuaa ee cwiluii na luaaˈ cha catseicanda̱a̱ˈñenaˈ ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na waa. 	 ויום יום הייתי אצלכם מלמד במקדש ולא החזקתם בי אבל למען ימלאו הכתובים׃


Cwii xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ judíos, mawinom Jesús yuu na niom ntjom lqueeⁿ trigo. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê, yocheⁿ na cwiwinomna joˈ joˈ, to̱ˈna na cwitˈiooˈndyena meiⁿ ndyee xuˈlqueeⁿ. 	 ויהי כעברו בשבת בין הקמה ויחלו תלמידיו לקטף מלילת בלכתם׃


Sa̱a̱ juu tsˈaⁿ na jnda̱ nˈmaⁿ ticaljeiiⁿ ˈñeeⁿ seinˈmaⁿ jom. Ee ncˈe jndye nnˈaⁿ tyomˈaⁿ joˈ joˈ, joˈ chii teindyo̱o̱ Jesús. 	 והנרפא לא ידע מי הוא כי סר ישוע וילך בהיות המון רב במקום ההוא׃


Ndoˈ ñˈoom na tsoom cantyja ˈnaaⁿ naⁿˈñeeⁿ, mayuuˈ joˈ. Joˈ chii jndeiiˈ ñˈoom catsuˈ nda̱a̱na, cha xcwe nncˈomna cantyja na cwilaˈyuˈya nˈomna. 	 והעדות הזאת אמת היא ובעבור כן תוכיחם תוכחה קשה למען יהיו בריאים באמונה׃


Joˈ chii ndicwaⁿ waa ñˈoom na tso Tyˈo̱o̱tsˈom na wanaaⁿ na nntsaaquia̱a̱ˈa na nntaˈjndya̱a̱ya na mˈaaⁿ. Joˈ chii calˈaaya cwenta na tintseicuˈnaˈ na ntˈomndyoˈ ˈo taxocanda̱a̱ nlajomndyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ. 	 על כן נירא נא בהמצא עוד ההבטחה לבוא אל מנוחתו פן יראה איש מכם מאחר פעמיו׃


Sa̱a̱ xeⁿ mˈaaⁿ tsˈaⁿ na sˈaa na chjooˈ nˈom nnˈaⁿ, nchii cweˈ tomti ja na tquiaaⁿ na chjooˈ tsˈo̱o̱ⁿ, sˈaaⁿ na ljoˈ ñˈeⁿ chaˈtsondyoˈ ˈo, meiⁿ nchii cweˈ na mawino̱ⁿˈa na matsjo̱o̱ na ljoˈ. 	 ואם יש איש אשר העציב לא אתי העציב אלא כלכם פן אפריז על המדה העציב למקצת׃


Ja jnda̱ ntyˈiayaya na cwitaˈwiˈ nnˈaⁿ ndyuaa Egipto nnˈaⁿya nnˈaⁿ Israel ndoˈ jnda̱ jndiiya na cwitcweena. Ndoˈ jnda̱ jndyocua̱ya na nntseicandyaandyo̱ joona. Joˈ chii majño̱o̱ⁿya ˈu na cjaˈlcweˈ ndyuaa Egipto.” 	 ראה ראיתי את עני עמי אשר במצרים ואת נאקתם שמעתי וארד להצילם ועתה לכה ואשלחך מצרימה׃


Sa̱a̱ naⁿˈñeeⁿ tîcalaˈno̱ⁿˈna na maˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na na Tyˈo̱o̱tsˈom cwiluiiñe Tsotyeeⁿ. 	 והם לא התבוננו כי על האב אמר אליהם׃


Quia na tjaquieeˈ Jesús Jerusalén jeeⁿ tˈmaⁿ seitsˈeiinaˈ naquiiˈ nˈom chaˈtsondye nnˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ. Tyoluena nda̱a̱ ncˈiaana: —¿ˈÑeeⁿ tsˈaⁿ tsaⁿmˈaaⁿˈ? 	 ויהי בבאו ירושלים ותהם כל העיר לאמר מי הוא זה׃


Cwii tsaⁿscu na matseiyuˈ, xeⁿ quiiˈntaaⁿ nnˈaaⁿˈaⁿ na jnda̱ teitquio̱o̱ˈ mˈaⁿ yolcu na jnda̱ ljondye, macaⁿnaˈ na cateixˈeeⁿ yolcuˈñeeⁿ cha ticaⁿnaˈ na joo nnˈaⁿ tmaaⁿˈ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cateixˈeena yolcuˈñeeⁿ. 	 בן אמונה או בת אמונה שיש להם אלמנות יעזרו אתן ולא תהיינה למשא על הקהל כדי שיוכל להספיק לאלה אשר הנה אלמנות באמת׃


Tˈo̱ Jesús, matsoom nda̱a̱yâ: —Canduˈyoˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwindyuaandyena. Ndoˈ joˈ joˈ jndye jnda̱ nchˈu niom. Quia joˈ teindyuaandye nnˈaⁿ, ndoˈ tueeˈ chaˈna ˈom meiⁿndye naⁿnom. 	 ויאמר ישוע צוו את העם לשבת ארצה וירק דשא לרב היה במקום ההוא וישבו לארץ כחמשת אלפי איש במספר׃


Tˈo̱ Jesús nda̱a̱yâ, tsoom: —Nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, mayuuˈcheⁿ quia na nncueˈntyjo̱ xjeⁿ na nncuaaxco tsjoomnancue, mati ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee nncjo̱cajmaⁿya ndio ˈnaⁿya yuu na nntseitˈmaaⁿˈñenaˈ ja. Ndoˈ ˈo na jnda̱ macwilaˈjomndyoˈ ñˈeⁿndyo̱ mati maniom canchooˈwe ndio ˈnaⁿˈyoˈ na nntsaacwindyuaandyoˈ na nntuˈxeⁿˈyoˈ canchooˈwe ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ ntseinda Israel. 	 ויאמר ישוע אליהם אמן אמר אני לכם אתם ההלכים אחרי בהתחדש הבריאה כאשר ישב בן האדם על כסא כבודו תשבו גם אתם על שנים עשר כסאות לשפט את שנים עשר שבטי ישראל׃


Ndoˈ Pedro majndye xuee ljooˈñê tsjoomˈñeeⁿ waaˈ tsˈaⁿ na jndyu Simón tsˈaⁿ na matseito̱o̱ˈñe ntjaⁿ. 	 ויואל לשבת ביפו ימים רבים עם בורסי אחד ושמו שמעון׃


Quia joˈ taxˈeeⁿ nda̱a̱na, tsoom: —¿Ljoˈ ñˈoom na jeeⁿ cwilañˈeeⁿˈ ndyueeˈyoˈ? 	 וישאל את הסופרים מה אתם מתוכחים עמהם׃


Ndoˈ xeⁿ na nljeiiⁿ juuyoˈ, nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, mayuuˈcheⁿ tˈmaⁿti nñequiaanaˈ na neiiⁿˈeⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ catsmaⁿˈñeeⁿ nchiiti cantyja ˈnaaⁿ chaˈtsondye ntˈom canmaⁿ na tyootsuundye. 	 והיה כאשר ימצאהו אמן אמר אני לכם כי ישמח עליו יותר מעל התשעים ותשעה אשר לא תעו׃


Macweˈ juu tsˈiaaⁿˈñeeⁿ na sˈaa Jesús na tixocanda̱a̱ nluii na cweˈ tsˈaⁿ nntsˈaa, joˈ na tyˈecatjomndye nnˈaⁿ na jndyendye jom quia jnda̱ jndyena na ljoˈ sˈaaⁿ. 	 על זאת גם המון העם יצא לקראתו על שמעם כי עשה האות הזה׃


Sa̱a̱ tîcaliuna chiuu ya nlˈana ee na jeeⁿ jndye nnˈaⁿ. Joˈ chii tyˈewana nacjooˈ wˈaa, tjo̱o̱na nquioo, jlaˈcˈo̱ⁿna jom na njoom tsuee. Tqueⁿna jom quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ jo nnom Jesús. 	 ולא מצאו דרך להכניסו מרב העם ויעלו הגגה ויורידהו ואת ערשו בין הרעפים לתוך הבית לפני ישוע׃


Sa̱a̱ Jesús meiⁿcwii ñˈoom ticˈo̱o̱ⁿ. Quia joˈ jâ saantyjaaˈâ jom, jlaˈtyˈoondyô̱ nnoom, lˈuuyâ: —Cwa cajñomˈ yuscumˈaaⁿˈ, ee jeeⁿ cˈuaa ˈñom ndyontyjo̱o̱ⁿ nanqua̱a̱ⁿˈa. 	 והוא לא ענה אתה דבר ויגשו תלמידיו ויבקשו ממנו לאמר שלחה כי צעקת היא אחרינו׃


Sa̱a̱ yolcu na jndo̱ˈ nˈom tˈo̱o̱na nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ: “Xonda̱a̱, ee xeⁿ nntsˈaacheⁿnaˈ na xocwijndeii na nleilˈueeˈndyo̱ ncjo̱o̱yâ ndoˈ mati ˈo. Yati catsalajndaˈyoˈ na nleilˈueeˈndyoˈ.” 	 ותענינה החכמות לאמר לא כן פן יחסר לנו ולכן כי אם לכנה אל המוכרים וקנינה לכן׃