Quia joˈ taˈxˈeena nnoom: —ˈU Maestro na maˈmo̱o̱ⁿˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ nnˈaⁿ, ¿cwaaⁿ nluii na luaaˈ? Ndoˈ ¿cwaaⁿ cwii ˈnaaⁿ mˈmo̱ⁿnaˈ na jnda̱ teinndyooˈ nluii nmeiⁿˈ? 	 וישאלהו לאמר רבי מתי אפוא תהיה זאת ומה הוא האות לעת היותה׃


Mancˈe na luaaˈ waa ndoˈ ncˈe na cwiqueⁿ ángeles cwenta, joˈ chii matsonaˈ na cañjom ˈnaⁿ xqueⁿ yuscu cha mˈmo̱ⁿnaˈ na majuˈñecjeeⁿ nnom saaⁿˈaⁿ. 	 על כן האשה חיבת להיות לה כפה על ראשה בעבור המלאכים׃


Ndoˈ quia na nntˈuena ˈo na nñeˈquiana cwenta ˈo, tincˈomˈyoˈ ñomtiuu cwaaⁿ ñˈoom na nnduˈyoˈ nda̱a̱ naⁿmanˈiaaⁿ. Ee xjeⁿˈñeeⁿ mˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom cwaaⁿ ñˈoom na nntˈo̱ˈyoˈ. Ee nchii nlaneiⁿˈyoˈ ñˈoom na nquiuˈ ncjoˈyoˈ sa̱a̱ nquii Espíritu Santo nntsˈaaⁿ naquiiˈ nˈomˈyoˈ ljoˈ ñˈoom na nnduˈyoˈ. 	 וכאשר יוליכו ומסרו אתכם אל תדאגו ואל תחשבו מה תדברו כי הדבר אשר ינתן לכם בשעה ההיא אותו דברו יען לא אתם הם המדברים כי אם רוח הקדש׃


Joˈ chii xuee jeˈ macwjiˈyuuˈndyo̱ nda̱a̱ˈyoˈ na meiiⁿ na nntsuuñe cwii tsˈaⁿ sa̱a̱ ja tatjaaˈnaⁿ jnaⁿ cwii cacho̱o̱ya nda̱a̱ˈyoˈ. 	 על כן מעיד אני בכם היום הזה כי נקי אנכי מדמי כלכם׃


Yocheⁿ na matseineiⁿ Jesús ñˈoommeiⁿˈ, tyjeˈcañoom cwii tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe watsˈom ˈnaaⁿ nnˈaⁿ judíos. Tcoˈ xtye jo nnoom, tso: —Jeˈndyo tueˈ nomjndaaya. Sa̱a̱ xeⁿ wjaˈ na nntioˈ tsˈo̱ˈ nacjoomˈm, nncwandoˈnnaaⁿˈaⁿ. Cwa cjaˈ, catioˈyaˈ tsˈo̱ˈ nacjoomˈm, quia joˈ nncwandoˈxcoom. 	 ויהי הוא מדבר אליהם את אלה והנה אחד השרים בא וישתחו לו ויאמר עתה זה מתה בתי בא נא ושים את ידך עליה ותחיה׃


Tˈmaⁿ seitsaⁿˈnaˈ jom na ntyˈiaaⁿˈaⁿ na ljoˈ. Ndoˈ seicandyooˈñê na nntyˈiaaˈyaaⁿ ndoˈ jñeeⁿ na matseineiⁿ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וירא משה ויתמה על המראה ובסורו לראות ויהי קול יהוה אליו׃


Ndoˈ María jeeⁿ tyoqueeⁿ cwenta chaˈtso na tuii. Wjaawa, wjaacue na tyotseitioom. 	 ומרים שמרה את הדברים האלה ותחשבם בלבה׃


Juu na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na candyaˈ tsˈoom nnˈaⁿ, luaa waa cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ. Nchii jaa tyˈo̱o̱ⁿ na jnda nquiuuya jom, jom tyˈoom na candyaˈ tsˈoom jaa ndoˈ jñoom Jnaaⁿ cha cantyja ˈnaaⁿˈ juu nnda̱a̱ nntseitˈmaⁿ tsˈoom jnaaⁿya. 	 בזאת היא האהבה לא שאנחנו אהבנו את האלהים כי אם הוא אהב אותנו וישלח את בנו לכפרה על חטאתינו׃


Ndoˈ mati ˈu matsonaˈ na cˈoomˈ na wiˈ tsˈomˈ xˈiaˈ chaˈxjeⁿ tˈo̱o̱ⁿ na wiˈ tsˈo̱o̱ⁿ ñˈeⁿndyuˈ ˈu.” 	 הלא היה לך גם אתה לרחם על העבד חברך כאשר רחמתי אני עליך׃


Quia joˈ tˈo̱ Juan, tsoom: —Ta, ntyˈiaayâ cwii tsˈaⁿ na macwjiˈ naⁿjndii naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ ñequio xueˈ. Ndoˈ lˈuuyâ nnoom ticwanaaⁿ ee nchii ñˈeⁿ jaa matseijomñê. 	 ויען יוחנן ויאמר מורה ראינו איש מגרש שדים בשמך ונכלא אותו יען איננו הולך עמנו׃


Jnda̱ tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom jaa na ljuˈ nˈo̱o̱ⁿya ncˈe sˈaa Jesucristo cantyja na lˈue tsˈoom, na tquiaañe cheⁿnqueⁿ na tueeⁿˈeⁿ cwentaaya, ñejom tuii na ljoˈ cwentaa chaˈtsondyo̱ñˈa̱a̱ⁿ. 	 וברצון הזה מקדשים אנחנו על ידי הקרבת קרבן גוף ישוע המשיח בפעם אחת׃


Tˈo̱ Jesús nnom: —Matsuˈ na ja ya tsˈaⁿndyo̱, macanda̱ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom cwiluiiñê na ljoˈ. 	 ויאמר אליו ישוע מדוע קראת לי טוב אין טוב בלתי אחד האלהים׃


Juu tsˈaⁿ na tyooluii ˈnaaⁿˈñeeⁿ, sa̱a̱ machˈee chiuu tˈmaⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés, nñequiaa jnaⁿˈ ˈu tsˈaⁿ judío ee meiiⁿ na waa ljeiiˈñeeⁿ lˈo̱ˈ, sa̱a̱ tyootseicanda̱ˈ juunaˈ ndoˈ ˈu tsˈaⁿ na jnda̱ tuii ˈnaaⁿ tjaaⁿˈ. 	 והערל מלדה המקים את התורה הלא הוא ידין אתך אשר יש לך הכתב והמילה ועברת את התורה׃


Ndoˈ jâ nnˈaⁿ na cwilajomndyô̱ ñˈeⁿñê, quia na ntyˈiaayâ na luaAˈ, jlaˈliooˈndyô̱, lˈuuyâ: —Jeeⁿcheⁿ ndyaaˈ cweˈchi tsuu ncheⁿˈ. 	 ויראו התלמידים ויתרעמו לאמר על מה האבוד הזה׃


meiⁿ nnˈaⁿ na cwintyˈuee, meiⁿ nnˈaⁿ na queeⁿ nˈom ˈnaaⁿˈ cwiicheⁿ tsˈaⁿ, meiⁿ naⁿcandyee, meiⁿ nnˈaⁿ na cwitioñˈoom nnˈaⁿ, meiⁿ nnˈaⁿ na cwinquioˈnnˈaⁿ tsˈaⁿ cha nnda̱a̱ ntjeiiˈna ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 לא הגנבים ולא בצעי בצע לא הסבאים ולא המגדפים ולא הגזלנים כל אלה לא יירשו את מלכות האלהים׃


Mati seineiⁿ Jesús cwiicheⁿ ñˈoom na tjañoomˈ. Maˈmo̱ⁿnaˈ na ñeˈquiiˈcheⁿ calaˈneiⁿ nnˈaⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, tincwintqueeⁿna. 	 וגם משל דבר אליהם להתפלל תמיד ולא להתרפות׃


Sa̱a̱ María meintyjeeˈcheeⁿ nacañoomˈ tseiˈtsuaa, matyˈioom. Yocheⁿ na matyˈioom joˈ joˈ, seintyjanquioñê na ntyˈiaaⁿˈaⁿ naquiiˈcheⁿ tseiˈtsuaa. 	 ומרים עמדה בוכיה מחוץ לקבר ויהי בבכותה ותשקף אל תוך הקבר׃


Quia joˈ ntseinda Zebedeo, Jacobo ñˈeⁿ Juan tquiontyjaaˈna Jesús, jluena: —Aa ndiˈ Ta, lˈue nˈo̱o̱ⁿyâ na nñequiaaˈ cwii naya na cwitaaⁿyâ njomˈ. 	 ויקרבו אליו יעקב ויוחנן בני זבדי ויאמרו רבי אותה נפשנו כי תעשה לנו את אשר נשאל ממך׃


Jnda̱ ñejñeeⁿ ñˈoom cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús, joˈ chii tjantyjo̱o̱ⁿ naxeⁿˈ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ ndoˈ tyenquioomˈm liaaˈ. 	 ויהי כשמעה את שמע ישוע ותבוא בהמון העם מאחריו ותגע בבגדו׃


Jnda̱ teinom we chu na mˈaaⁿ Pablo joˈ joˈ teijndyooñe gobiernom Félix, toˈñom Porcio Festo. Ndoˈ cweˈ na jeeⁿ lˈue tsˈom Félix na calaˈtiuu nnˈaⁿ judíos na jom ya tsˈaⁿñê, ˈñeeⁿ Pablo na ndicwaⁿ mˈaaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ na pra̱so. 	 ויהי מקץ שנתים ימים ויקם פרקיוס פסטוס תחת פיליכס ופיליכס חפץ להתרצות אל היהודים ויעזב את פולוס חבוש בבית האסורים׃


Joˈ chii sˈo̱o̱ lueena nda̱a̱ ntˈomcheⁿ ncˈiaana na ñjomndye cwiicheⁿ wˈaandaa na quioteiˈjndeii naⁿˈñeeⁿ joona. Tquio naⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ jlaˈcatooˈna we wˈaandaa ñˈeⁿ calcaa, hasta ncuencue na cˈuˈnaˈ joonaˈ. 	 ויניפו יד אל חבריהם אשר באמיה השנית לבוא אליהם ולעזרם ויבאו וימלאו את שתי האניות עד כי שקעו׃


Sa̱a̱ tsˈaⁿ na ticatseixmaⁿ nmeiⁿˈ, cwiluiiñe tsˈaⁿ na tsa̱ mantyˈiaaˈ oo nchjaaⁿˈ. Jnda̱ tsuuˈ tsˈoom na seiljuˈ Tyˈo̱o̱tsˈom jom jnaaⁿˈaⁿ na ñeseixmaaⁿ. 	 כי האיש אשר אין אלה לו עור הוא קצר הראות ושכח את טהרתו מחטאתיו הראשנות׃


Ndoˈ ncˈe na cwitoˈño̱o̱ⁿya ñˈoom na cwitjeiˈyuuˈndye nnˈaⁿ, majndeiiti nnda̱a̱ nntoˈño̱o̱ⁿya ñˈoom na macwjiˈyuuˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom na juunaˈ jndati tseixmaⁿnaˈ, ee tseixmaⁿnaˈ ñˈoom na jnda̱ tjeiˈyuuˈñê cantyja ˈnaaⁿˈ Jnaaⁿ. 	 אם נקבל עדות בני אדם הנה עדות האלהים גדולה ממנה כי זאת היא עדות האלהים אשר העיד על בנו׃


’Na cwii macanda̱ jñoom jnda nqueⁿ ee seitioom naquiiˈ tsˈoom: “Tiˈjndaaya luaa, nlaˈtˈmaaⁿˈndyena juu.” 	 ובאחרונה שלח אליהם את בנו באמרו מפני בני יגורו׃


Quia joˈ tsaⁿ na jnda̱ ndyee tocoom ñˈeⁿ yuscuˈñeeⁿ. Ndoˈ majoˈti chaˈtso ntquieeˈndyena cwii ndoˈ cwiindyena toˈñoomna jom na scuuna ndoˈ tja̱na. Meiⁿcwii ndana tjaaˈnaⁿ ñˈeⁿñê. 	 ויקח אתה השלישי וככה עשו אף השבעה ולא הניחו בנים וימותו׃


Quia na jnda̱ jnda̱ seineiiⁿ, tsoom nnom Simón: —Catsaañˈomˈyoˈ wˈaandaawaa, wjaawjaatya̱a̱ya yuu na njoomti. Ndoˈ catueˈyoˈ nlquiˈ ˈnaⁿˈyoˈ na nntjeiˈyoˈ calcaa. 	 ויכל לדבר ויאמר אל שמעון הוליכה אל עמק הים והורידו את מכמרותיכם לצוד׃


Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na tˈmaaⁿ ˈo cwiluiiñê na ljuˈ tsˈoom. Joˈ chii mati ˈo cˈomˈyoˈ na ljuˈ nˈomˈyoˈ jo nnoom cantyja chaˈtsoti na cwitsamˈaⁿˈyoˈ. 	 כי אם היו קדשים בכל דרכיכם כאשר קדוש הוא אשר קרא אתכם׃


Nchii nqueⁿ cwiluiiñê naxueeñe sa̱a̱ jñoom na nncwjiˈyuuˈñê cantyja ˈnaaⁿˈ juu na cwiluiiñe naxueeñe. 	 הוא לא היה האור כי אם להעיד על האור׃


Chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwilajomndyena ñˈoomwaaˈ, quiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na meiⁿcwii ñomtiuu ticˈomna jo nnoom ñequio juu na mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom joona. 	 וכל המהלכים כפי השורה הזאת שלום ורחמים עליהם ועל ישראל אשר לאלהים׃


Jeˈ mˈaaⁿya ljoo na nntuˈxeⁿndyo̱ cweˈ ee ntyjiiyaya naquiiˈ tsˈo̱o̱ⁿya na nntaˈndoˈnndaˈ nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱. Ee luaaˈ ñˈoom na tso Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ welooyâ na ñetˈom teiyo na nntsˈaaⁿ. Ja ntyjaaˈya tsˈo̱o̱ⁿya na nncueˈntyjo̱ ñˈoomˈñeeⁿ. 	 ועתה אני עמד להשפט על תקות ההבטחה אשר הבטיחה האלהים את אבותינו׃


Najndyee seina̱a̱ⁿya nda̱a̱ nnˈaⁿ tsjoom Damasco. Tsjo̱o̱ na calcweˈ nˈomna jnaaⁿna, cˈoontyjo̱na naxeⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Mati tsjo̱o̱ na calˈana yuu na matyˈiomyanaˈ cha caˈmo̱ⁿnaˈ na mayuuˈ na jnda̱ lcweˈ nˈomna. Jnda̱ joˈ majoˈti seina̱ⁿya nda̱a̱ nnˈaⁿ Jerusalén ñequio chaˈwaa tsˈo̱ndaa Judea. Mati seina̱ⁿya nda̱a̱ nnˈaⁿ na nchii judíos. 	 כי אם קראתי ראשונה לישבי דמשק וירושלים ובכל ארץ יהודה וגם לגוים כי ינחמו וישובו אל האלהים ויעשו מעשים ראוים לתשובה׃


Joˈ chii ñeˈom oo yom kilómetros jnda̱ tjacaa wˈaandaaˈñeeⁿ na cwicantyjaandyô̱ nˈoom palaˈ. Xjeⁿˈñeeⁿ ntyˈiaayâ na mandyocaa Jesús nnom ndaaluee na matseicandyooˈñê na mˈaaⁿyâ. Jeeⁿ ndyaˈ jlaˈcatyuendyô̱. 	 והם חתרו במשוטיהם כדרך עשרים וחמש או שלשים ריס ויראו את ישוע מתהלך על הים הלוך וקרב אל האניה וייראו׃


Ndoˈ mati xeⁿ mˈaaⁿ cwii yuscu na nntseityuiiˈ ljeii na toco ñˈeⁿ saaˈ ndoˈ nncoco ñˈeⁿ cwiicheⁿ tsaⁿsˈa, majoˈti matseijndaaˈñenaˈ na waa jnaaⁿˈ na mˈaaⁿ ñˈeⁿ cwiicheⁿ tsaⁿsˈa. 	 ואשה כי תעזב אישה ולקחה איש אחר נאפת היא׃


Tsoom: —Tsotya̱ya, ˈu chaˈtso nnda̱a̱ nntsaˈ. Catseicandyaandyuˈ ja na ticwino̱o̱ⁿya nawiˈwaa. Sa̱a̱ catsaˈ chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈomˈ nncuˈ nchii chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈo̱o̱ⁿ ja. 	 ויאמר אבא אבי הכל תוכל העבר נא מעלי את הכוס הזאת אך לא את אשר אני רוצה כי אם את אשר אתה׃


Ee tquiacheⁿ tquia mandyocue cwii ángel na matseitsja̱ ndaatiooˈñeeⁿ. Ndoˈ quia na jnda̱ tuii na ljoˈ, juu tsˈaⁿ najndyee na nncuo̱ joˈ joˈ, nnˈmaⁿ meiⁿquia tycu na matjom. 	 כי מלאך ירד במועדו אל הברכה וירעש את מימיה והיה הירד ראשון אל תוכה אחרי התגעשו המים הוא נרפא מכל מחלה אשר דבקה בו׃


Juu tsˈaⁿ na wiˈñe na tjatseiñˈeeⁿˈñe tsjaaⁿ lqueeⁿ jnda̱a̱, joˈ joˈ nquii tsaⁿjndii. Ndoˈ xuee na jnda̱ tmaⁿ ntjom na tyˈecatyje naⁿntjom, joˈ joˈ xuee na cwintycwii tsjoomnancue. Joo naⁿntjom na tyˈecatyje lqueeⁿ, joˈ joˈ ángeles cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 והאיב אשר זרעם הוא השטן והקציר הוא קץ העולם והקצרים הם המלאכים׃


Tso Jesús nnom tsaⁿˈñeeⁿ: —Cjaˈ ee maxjeⁿ nlcoˈyanaˈ tyochjoo jndaˈ. Ndoˈ juu tsaⁿsˈaˈñeeⁿ seiyoomˈm ñˈoom na tso Jesús. Tjalcweeⁿˈeⁿ waⁿˈaⁿ. 	 ויאמר אליו ישוע לך לך בנך חי והאיש האמין לדבר אשר דבר אליו ישוע וילך׃


Seitiuuya aa nchii tˈmaⁿ jnaaⁿˈaⁿ. Sa̱a̱ quia na jlue naⁿˈñeeⁿ jnaaⁿˈaⁿ seiˈno̱ⁿˈa tiyuuˈ na waa ljoˈ sˈaaⁿ. 	 ויעמדו עליו שטניו ולא הביאו עליו דבר רע מאשר הייתי חשד אתו׃


Luaaˈ matsoom cha nleitquiooˈ chiuu mˈaaⁿˈ tsˈom Felipe. Ee nqueⁿ mantyjiicheeⁿ ljoˈ nntsˈaaⁿ. 	 ואך למען נסות אתו דבר זאת כי הוא ידע את אשר יעשה׃


Quia na ntyˈiaayâ na mandyocaⁿ nnoom ndaaluee, jeeⁿ ndyaaˈ tyua̱a̱yâ. Jlaxuaayâ na nquiaayâ, lˈuuyâ: —Jeeⁿ sa, jndii luaaˈ. 	 והתלמידים בראתם אותו מתהלך על פני הים נבהלו לאמר מראה רוח הוא ויצעקו מפחד׃


Joˈ chii tsˈaⁿ na jnda̱ tyˈoomnaˈ na cwiluiitquieñe quiiˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, matsa̱ˈntjomnaˈ na tjaaˈnaⁿ ñˈoom cjoomˈm. Ñecwii scoomˈm mˈaaⁿ. Tsˈaⁿ na xcwe matseitiuu jom. Tsˈaⁿ na maqueⁿñe cwenta ndoˈ na cwiluiiñê tsˈaⁿ na jnda nquiu nnˈaⁿ. Matsonaˈ na ñequiiˈcheⁿ mˈaaⁿcˈeeñê na nnteixˈeeⁿ nnˈaⁿ na cweˈ cwiquieya waⁿˈaⁿ, ndoˈ ˈnaⁿˈaⁿ na mˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ, 	 ופקיד העדה צריך להיות איש אשר אין בו דפי בעל אשה אחת משל ברוחו צנוע ונחמד לבריות מכניס ארחים ומבין ללמד ולא אהב יין ולא נוח להכות ולא בצע בצע רע׃


Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom jnda̱ seijndaaˈñê na nluii na luaaˈ, ndoˈ cha na mˈmo̱ⁿnaˈ na nntseicanda̱a̱ˈñê juunaˈ, jnda̱ tquiaaⁿ Espíritu Santo naquiiˈ nˈo̱o̱ⁿya, cwii na maˈmo̱ⁿnaˈ na cwiljotyeⁿ ñˈoom na jnda̱ tsoom. 	 והמכין אתנו לזאת הוא האלהים אשר אף נתן לנו את ערבון הרוח׃


Joˈ joˈ tˈomna hasta na tueˈ Herodes. Na tuii na luaaˈ seicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na tyoñequiaa profeta. Matsonaˈ: “Tjeiiˈa Jndaaya na mˈaaⁿ ndyuaa Egipto.” 	 ויהי שם עד מות הורדוס למלאת את אשר דבר יהוה ביד הנביא לאמר ממצרים קראתי לבני׃


Ndoˈ mati tjeiˈyuuˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomˈñeeⁿ na sˈaaⁿ ˈnaaⁿ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ, ñequio ntˈomcheⁿ nnom na jeeⁿ tyojaaweeˈ nˈomna, ñequio tsˈiaaⁿ na tixocaluiinaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ najndeii nquii tsˈaⁿ, ñequio cwii nnom tsˈiaaⁿ na cwicandaana na machˈee Espíritu Santo chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈoom. 	 וגם אלהים העיד עליה באתות ובמופתים ובגבורות שנות ובהאציל מרוח קדשו כרצונו׃


Ndoˈ Juan tjeiˈyuuˈñetyeeⁿ nda̱a̱yâ. Matsoom: —Ntyˈiano̱o̱ⁿ na jnaⁿ Espíritu Santo cañoomˈluee. Jndyocue chaˈcwijom catuˈ, ljooˈñe ñˈeⁿñê. 	 ויעד יוחנן ויאמר חזיתי הרוח כדמות יונה ירדת משמים ותנח עליו׃


Ee tichaˈtsondye ntseindacantyjo Abraham mayuuˈcheⁿ na cwiluiindyena ntseinaaⁿ, ee tso Tyˈo̱o̱tsˈom nnoom: “Ntseindacantyjo tiˈjndaˈ Isaac, joona nncwjaaˈñenaˈ na nluiindyena tsjaaⁿ ˈnaⁿˈ.” 	 ולא על היותם זרע אברהם כלם בנים הם כי ביצחק יקרא לך זרע׃


Jnda̱ na tueⁿˈeⁿ ntyˈiaaⁿˈaⁿ na tˈmaⁿ matioˈnaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ na jnda̱ jlayuˈ. Quia joˈ sˈaanaˈ na jeeⁿ neiiⁿˈeⁿ. Ndoˈ chaˈtsondyena tyotseijno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ nˈomna na ñeˈcwii calaˈtiuuna na caljooˈndyetyeⁿna cantyja ˈnaaⁿˈ Ta Jesús. 	 ויבא שמה וישמח כראתו את חסד האלהים ויזהר את כלם לדבקה באדון בלב נכון׃


Tsoom: —Caˈndiiˈ jâ ˈu Jesús tsˈaⁿ Nazaret. ¿Ljoˈ nntsaˈ ñˈeⁿndyô̱ jâ? ¿Aa jndyoˈ na nntseityuiiˈ jâ? Mawajnaⁿˈa ˈñeeⁿ cwiluiindyuˈ. ˈU cwiluiindyuˈ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom na ljuˈ tsˈomˈ. 	 אתה מה לנו ולך ישוע הנצרי באת להאבידנו ידעתיך מי אתה קדוש האלהים׃


Joˈ chii tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe nda̱a̱ sondaro sa̱ˈntjoom na cˈooñˈom naⁿˈñeeⁿ Pablo naquiiˈ wˈaa yuu cwicˈeeⁿna. Matsoom: —Catjaˈyoˈ tsaⁿmˈaaⁿˈ cha nntsoom ljoˈ sˈaaⁿ ee ñeˈcaljeiiya chiuu na jeeⁿ jlaˈxuaa nnˈaⁿ nacjoomˈm. 	 ויצו שר האלף להוליכו אל המצד ויאמר לבדקו במלקות למען ידע מדוע המה ככה צעקים עליו׃


Quia joˈ ncjo na tueeˈna tsˈom ndaaluee na nncjaawintyjeeˈcheⁿ wˈaandaa, tyjena lˈuaa na ñjoomnaˈ. ˈNdyena ncjoˈñeeⁿ tsˈom ndaaluee. Ndoˈ jlaˈcanaⁿˈna nˈoom palaˈ na jlaˈtyeⁿna ee joonaˈ cwileilˈueeˈndyena na wjaantquienaˈ wˈaandaa. Ndoˈ jlaˈntyjana liaa jo sta wˈaandaa na macwjaaˈñenaˈ jndye cha wjaantquienaˈ wˈaandaa. Jnda̱ chii to̱ˈ wˈaandaa na wjaanaˈ jo yuu tjaquieeˈndiiˈ na mˈaaⁿ ndaaluee. 	 ויגדעו את העוגינים ויעזבום לים ויתירו גם את מיתרי המנהיג ויפרשו מפרש התרן אל פני הרוח ויבקשו לבא אל החוף׃


Cjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ ñˈoom na jnda̱ ñetsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, na juu tsˈaⁿ na mˈaaⁿ moso ticaluiitˈmaⁿñê chaˈxjeⁿ nquii tsˈaⁿ na matsa̱ˈntjom jom. Ncˈe na cwitaˈwiˈ nnˈaⁿ ja, mati nntaˈwiˈna ˈo. Ndoˈ xeⁿ cwilaˈcanda̱a̱ˈndyena ñˈoom na mañequiaya, quia joˈ mati nlaˈcanda̱a̱ˈndyena ñˈoom na nñeˈquiaˈyoˈ. 	 זכרו את דברי אשר דברתי אליכם העבד איננו גדול מאדניו אם רדפו אתי גם אתכם ירדפו אם שמרו את דברי גם את דברכם ישמרו׃


Ndoˈ chaˈtso nnˈaⁿ cwitsjoom tyoquiena watsˈom tˈmaⁿ na nndyena ñˈoom na nñequiaaⁿ. 	 וכל העם השכימו לבוא אליו במקדש לשמע אותו׃


Sa̱a̱ naⁿˈñeeⁿ na tyˈecwaⁿ mosoomˈm tîcalanˈoomˈndyena jom. Tyˈena tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿna. Cwii tsaⁿˈñeeⁿ tjaaⁿ ranchoomˈm. Cwiicheⁿ tsaⁿˈñeeⁿ tjaaⁿ, tjacajna̱a̱ⁿ ˈnaⁿ. 	 והם לא שתו לבם לזאת וילכו להם זה אל שדהו וזה אל מסחרו׃


Ndoˈ jom tcaaⁿ cwii tsom nda̱a̱na. Seiljeiⁿ nacjooˈnaˈ: “Juan xueeˈ yuˈndaamˈaaⁿˈ.” Ndoˈ chaˈtsondyena tjaweeˈ nˈomna. 	 וישאל לוח ויכתב עליו לאמר יוחנן שמו ויתמהו כלם׃


Joˈ chii matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, tsˈaⁿ na matseixmaⁿ Espíritu Santo, xocatso na cjuˈwiˈnaˈ Jesús. Ndoˈ mati xocatso tsˈaⁿ na cwiluiiñe Jesús na matsa̱ˈntjoom juu xeⁿ nchii mˈaaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ nacje ˈnaaⁿˈ Espíritu Santo. 	 לכן אודיע אתכם כי אין איש דבר ברוח אלהים אשר יאמר ישוע חרם הוא ולא יוכל איש לקרא לישוע אדון בלתי אם ברוח הקדש׃


Sa̱a̱ nquii tsˈaⁿ na cwiluiiñe na mateixˈee canmaⁿ, xcwe ˈndyootsˈa tiom nncjaaqueⁿˈeⁿ. 	 ואשר יבוא דרך השער הוא רעה הצאן׃


Sa̱a̱ cwitjo̱o̱cheⁿ na nluiindyo̱, ncˈe naya na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom tjeiiⁿˈñe ja. Ndoˈ quia na tueeˈ na ntyjeeⁿ na jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ, 	 אך כאשר היה רצון האלהים אשר הבדיל אתי מרחם אמי ויקראני בחסדו׃


Cantyja na tyojooˈ tsˈo̱o̱ⁿ naquiiˈ ñˈoom cwileinˈom nnˈaⁿ judíos, tyontyjo̱ya tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ. Cantyja ˈnaaⁿˈ na matseicanda̱a̱ˈñe tsˈaⁿ jo nnom ljeii na tqueⁿ Moisés, tjaa ˈñeeⁿ juu na nnda̱a̱ mˈmo̱ⁿ na tyootseicanda̱a̱ˈndyo̱ jo nnom juunaˈ. 	 לפי התורה פרוש בקנאתי רדף את העדה ולפי צדקת התורה בלי שמץ׃


Jnda̱ jndii ñˈoommeiⁿˈ, quia joˈ tcoˈnndaˈnaˈ no̱o̱ⁿ na ntyˈiaya cwii ˈndyootsˈa na wanaaⁿ cañoomˈluee. Ndoˈ jndiinndaˈa na seineiⁿ juu na jndiijndya̱a̱ na teicˈuaa jndyeeˈ chaˈcwijom ntu, tso no̱o̱ⁿ: —Candyoˈwaaˈ ñjaaⁿ, ndoˈ mˈmo̱o̱ⁿya njomˈ chiuu waa na quia wjaaluiiti. 	 ויהי אחר הדברים האלה וארא והנה פתח נפתח בשמים והקול הראשון אשר שמעתיו כקול שופר מדבר אלי אמר עלה הנה ואראך את אשר היה יהיה אחרי כן׃


Cantyja ˈnaaⁿˈ na waa quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ judíos, nnˈaⁿ na cwitoˈñoom diezmo, joona nnˈaⁿ na cwiwje, sa̱a̱ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na jnda̱ teiljeii matseineiⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Melquisedec na chaˈcwijom na ndicwaⁿ wanoomˈm. 	 ופה בני אדם שימותו לקחים את המעשר אבל שם לקחו מי שהועד עליו כי הוא חי׃


Quia joˈ tjatseijnda José cwii sábana ya, jnda̱ joˈ tjacatyjeeñê seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈ Jesús, seityjooñê liaaˈñeeⁿ juu, ndoˈ tjacatyˈioom juu naquiiˈ tsueˈtsjo̱ˈ na tuiiya. Jnda̱ chii seicuuˈñê ˈndyoo tsueˈtsjo̱ˈ ñequio cwii tsjo̱ˈ tˈmaⁿ. 	 והוא קנה סדין ויורד אתו ויכרכהו בסדין וישימהו בקבר חצוב בסלע ויגל אבן על פתח הקבר׃


Ndoˈ jeeⁿ jndye nnˈaⁿ tjomndye na mˈaaⁿ. Joˈ chii tjacuo̱o̱ⁿ tsˈom wˈaandaa na mantyjo̱cheⁿnaˈ nnom ndaaluee. Joˈ joˈ tjacjom sa̱a̱ chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ ljooˈndyena, meintyjeeˈna tyuaatcwii ˈndyoo ndaaluee. 	 ויקהלו אליו המון עם רב וירד אל האניה וישב בה וכל העם עמדים על שפת הים׃


Quia na tyomˈaaⁿya quiiˈntaaⁿˈyoˈ, tyomˈaaⁿ niomcha̱ⁿya xjeⁿ na teilˈueeˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ja na tyochˈeeⁿ ˈnaaⁿ ñequio tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ na tixocaluiinaˈ cantyja najndeii nquii tsˈaⁿ, niom tsˈiaaⁿ na tuii na tquiaanaˈ na tyojaaweeˈ nˈomˈyoˈ ndoˈ chaˈtso nmeiⁿˈ tyotˈmo̱o̱ⁿndyeyunaˈ na cwiluiindyo̱ apóstol quiiˈntaaⁿˈyoˈ. 	 הן אתות השליח נעשו בקרבכם בכל סבלנות באתות ובמופתים ובגבורות׃


Tyomˈaⁿ ntˈom nnˈaⁿ na tyocañˈeeⁿ ñˈeⁿñê. Tyocañˈeⁿ Sópater tsˈaⁿ tsjoom Berea. Mati ñˈeⁿ Aristarco ñequio Segundo, joona nnˈaⁿ tsjoom Tesalónica. Ndoˈ tyoñˈeⁿ Gayo tsˈaⁿ tsjoom Derbe. Tyoñˈeⁿ Timoteo. Mati Tíquico ñequio Trófimo nnˈaⁿ ndyuaa Asia tyocañˈeeⁿna ñˈeⁿ Pablo. 	 וילכו אתו עד לאסיא סופטרוס הברואי ומן התסלוניקים ארסטרכוס וסקונדוס וגיוס הדרבי וטימותיוס ומן אסיא טוכיקוס וטרופימוס׃


Quia joˈ jndiiya najndeii teicˈuaa naquiiˈcheⁿ cañoomˈluee, tso juu nda̱a̱ ntquieeˈ ángelesˈñeeⁿ: —Nmeiiⁿ ntquieeˈ watso na ñjom na cwajndii na matseiwˈii Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ. Catsaˈyoˈ, catsatuˈnquioˈyoˈ joonaˈ nnom tsjoomnancue. 	 ואשמע קול גדול מן ההיכל האמר אל שבעת המלאכים לכו ושפכו את קערת חמת האלהים ארצה׃


Ndoˈ nquii na cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom jaa na cantyja ˈnaaⁿˈ matseineiⁿ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii, jom tuiiñê tsjaaⁿ cwiicheⁿ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ Israel, ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ tmaaⁿˈñeeⁿ, tjaa meiⁿ ncwii tsˈaⁿ na jnda̱ ñetˈoom tyee. 	 כי אשר מדבר בו כזאת הוא משבט אחר אשר מעולם לא שרת איש ממנו את המזבח׃


Ndoˈ jnda̱ seityˈoondyo̱ nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿndyuˈ na catjeiiˈna jndyetia sa̱a̱ tîcanda̱a̱ lˈana. 	 ואבקש מתלמידיך לגרשו ולא יכלו׃


Tˈo̱ Jesús, matsoom nnom: —Jeˈ quiaandyuˈtoˈ na caluii na ljoˈ. Ee macaⁿnaˈ na laaˈtiˈ calacanda̱a̱ˈndyo̱ chaˈtso cantyja na matyˈiomyanaˈ. Ndoˈ tancueeˈ Juan. 	 ויען ישוע ויאמר אליו הניחה לי כי כן נאוה לנו למלא כל הצדקה וינח לו׃


Natán jnda David, David jnda Isaí, Isaí jnda Obed, Obed jnda Booz, Booz jnda Salmón, Salmón jnda Naasón, 	 בן ישי בן עובד בן בעז בן שלמון בן נחשון׃


Mˈaaⁿ joˈ joˈ ndoˈ tyjeeˈ na ñeˈjnoomˈm, sa̱a̱ yocheⁿ na cwilaˈñˈoomˈndyena na nlcwaaⁿˈaⁿ waa na tcoˈnaˈ ntyˈiaaⁿˈaⁿ. 	 והוא רעב ויתאו לטעם לחם ובהכינם לו נפלה תרדמה עליו׃


Quia na matseina̱ⁿya nnoom, ñequio na neiⁿya macaⁿˈa na cateijneiⁿ ˈo na chaˈtsondyoˈ. 	 ותמיד בכל תפלותי אתחנן בשמחה בעד כלכם׃


Quia joˈ cˈoomˈyaya nˈomˈyoˈ chiuu nntsˈaanaˈ ˈo quia nntyˈiaˈnda̱a̱ˈyoˈ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee na nncjo̱waanndaˈa nandye yuu na ñetˈo̱o̱ⁿjndya̱a̱. 	 מה אפוא אם תראו את בן האדם עלה אל אשר היה שם לפנים׃


Joˈ chii ncˈe nquii Ta Jesús matsa̱ˈntjoom jaa, luaa ñˈoom na matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ. Tsacwiˈntyjeˈyoˈ na matseijomnaˈ ˈo chaˈna nnˈaⁿ na tyootioondye lˈo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ee joona mˈaⁿna ñomtiuu ˈnaaⁿna na cweˈ tsˈiaaⁿˈndyo joonaˈ. 	 והנה זאת אני אמר ומעיד באדון כי מעתה לא תלכו עוד כיתר הגוים ההלכים בהבלי שכלם׃


Ndoˈ mati ˈo, na cwiluiindyoˈ ljo̱ˈ na cwitaˈndoˈ, quiandyoˈ na mawilˈueeˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ˈo na cwiluiindyoˈ watsˈom yuu na mˈaaⁿ Espíritu, cwiluiindyoˈ cwii tmaaⁿˈ ntyee na ljuˈ nˈom, na cantyja ˈnaaⁿˈ Jesucristo cwilaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, tsˈiaaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu na jeeⁿ cwijaaweeˈ tsˈoom. 	 ונבניתם גם אתם כאבנים חיות לבית רוחני לכהנת קדש להעלות זבחי רוח לרצון לאלהים בישוע המשיח׃


Ee ja na cwiluiindyo̱ tsaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee quia na nndyo̱o̱nndaˈa nleitquiooˈndyo̱ nda̱a̱ nnˈaⁿ na chaˈwaa tsjoomnancue, chaˈxjeⁿ na cwiwixuee chomtsuee yuu na macaluiˈ ñeˈquioomˈ hasta wjaantycwiinaˈ ntyja na majaacue ñeˈquioomˈ. 	 כי כברק היוצא ממזרח ומאיר עד מערב כן יהיה גם בואו של בן האדם׃


ee na ntyjaaˈ tsˈo̱o̱ⁿ na ñˈa̱ⁿ quia na nntaˈndoˈxco nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱. 	 להגיע אם אוכל אל תחית המתים׃


Tyowaa na teiyo na meiⁿquia tsˈaⁿ na tiñeˈcatseicanda̱ ñˈoom na tqueⁿ Moisés, cweˈ ñequio ñˈoom ˈndyoo meiiⁿ ñeˈwe ndyee tsˈaⁿ na ntyjii na ljoˈ machˈee tsaⁿˈñeeⁿ, seijndaaˈñenaˈ na cueeⁿˈeⁿ. Maxjeⁿ tjaa ˈñeeⁿ nncˈoom na wiˈ tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ. 	 הן איש כי יפר תורת משה מות ימות בלי חמלה על פי שנים עדים או שלשה׃


Ntyjiiya na tja tsaⁿˈñeeⁿ joˈ joˈ, ¿aa ndiñˈeⁿ seiiⁿˈeⁿ oo aa ticañˈeⁿ? joˈ ticaljeii, Tyˈo̱o̱tsˈom ntyjii, 	 וידעתי את האיש ההוא אם בגוף או מחוץ לגוף לא ידעתי האלהים יודע׃


Ee cweˈ cantyja ˈnaaⁿˈ jom majndye nnˈaⁿ judíosˈñeeⁿ to̱ⁿˈndye cantyja ˈnaaⁿ ntyee, jlaˈyuˈna ñˈeⁿ Jesús. 	 כי בגללו באו שמה רבים מן היהודים ויאמינו בישוע׃


Ndoˈ xeⁿ macaⁿ yucachjoo jndaˈ cwii catscaa njomˈ, ¿aa nñequiaaˈyuˈ catsuu nnoom? Xocatsaˈ na ljoˈ. 	 וכי ישאל ממנו דג היתן לו נחש׃


Ndoˈ cweˈ ncˈe na cwiluiindyoˈ cwentaaˈ nquii Ta Jesús, joˈ chii catueˈndyoˈcjeˈyoˈ nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ na mˈaⁿ nˈiaaⁿ. Najndyee nnom nquii tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿtˈmaⁿ, 	 והכנעו לכל פקדת אדם בגלל האדון אם למלך כראוי לראש׃


Teiqueⁿ Jesús tsoom nnom Pedro: —Quindyo̱o̱ˈ nacañomya ˈu Satanás. Ñeˈcatseitsaⁿˈ ja. ˈU ñeˈcatseiˈnndaˈ tsˈo̱o̱ⁿya ee ñˈoom na matseiˈtiuuˈ jnaⁿnaˈ cweˈ cantyja na cwilaˈtiuu nnˈaⁿ, nchii chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויפן ויאמר לפטרוס סור מעלי השטן למכשול אתה לי כי אין לבך לדברי אלהים כי אם לדברי בני אדם׃


Tsˈiaaⁿ na nlˈaˈyoˈ, calˈaˈyoˈ juunaˈ ñequio na tincˈuaaˈ nˈomˈyoˈ, chaˈxjeⁿ nnom nquii Ta Jesucristo na cwindyeˈntjomˈyoˈ, nchii cweˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 ועבדים בנפש חפצה את האדון ולא בני אדם׃


Tyoqueⁿñê na nncwajnaⁿˈaⁿ ˈñeeⁿ joˈ na Jesús, sa̱a̱ tileicanda̱a̱ ee jeeⁿ jndye nnˈaⁿ ndoˈ na catˈa̱a̱ˈñê. 	 ויבקש לראות את ישוע מי הוא ולא יכל מפני העם כי שפל קומה היה׃


Ndoˈ tso Jesús nnom tsaⁿˈñeeⁿ: —Caˈndiiˈ nmeiⁿˈ. Mˈaⁿ ntˈom nnˈaⁿ na ticataˈndoˈ cantyja ˈnaⁿya, laˈxmaⁿna chaˈcwijom lˈoo. Joona catyˈiuundye ntyjeena. Sa̱a̱ ˈu cjaˈquiaaˈ ñˈoom cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ. 	 ויאמר אליו ישוע הנח למתים לקבר את מתיהם ואתה לך הודע את מלכות האלהים׃


Sa̱a̱ naⁿˈñeeⁿ jndeiiˈ ndyueena, jndeii tyolaˈxuaana, tyotaⁿna na cañoom tsˈoomˈnaaⁿ. Ndoˈ ñˈoomˈñeeⁿ na tyoluena ñequio ntyee na cwiluiitquiendye nda̱a̱ ntyee jnaⁿjndeiinaˈ. 	 ויפצרו בו בקול גדול ויבקשו כי יצלב ויחזק קולם וקול הכהנים הגדולים׃


Ncˈe juu ñˈoom nayaˈñeeⁿ cwiluiˈnˈmaaⁿndye añmaaⁿˈyoˈ xeⁿ cwiljooˈndyoˈtyeⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom na tyoñequiaya nda̱a̱ˈyoˈ, meiⁿ ticweˈ tsˈiaaⁿˈndyo na jlaˈyuˈyoˈ. 	 אשר גם תושעו בה אם תחזיקו בדבר אשר בשרתי אתכם אך אם לא לשוא האמנתם׃


Nntsˈaacheⁿnaˈ na nntsuˈ: “Mayuuˈ na ljoˈ, sa̱a̱ ncˈe na jndiiˈ lˈo̱ tsˈoom olivoˈñeeⁿ, joˈ chii ñjoomˈndyo̱ ja.” 	 וכי תאמר הלא נקפו הענפים למען ארכב אנכי׃


Tacˈoomñê ñjaaⁿ, jnda̱ wandoˈxcoom. Cjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ ñˈoom na seineiiⁿ nda̱a̱ˈyoˈ quia na ndi mˈaaⁿ tsˈo̱ndaa Galilea. 	 איננו פה כי קם זכרנה את אשר דבר אליכן בעוד היותו בגליל לאמר׃


Sa̱a̱ juu tsˈaⁿ na ñecwii meiⁿ toˈñom, tjaaⁿ tjacaˈñeeⁿ quiiˈ tyuaa, joˈ joˈ tantyˈioom sˈom ˈnaaⁿˈ patrom ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 אך לקח האחת הלך ויחפר באדמה ויטמן את כסף אדניו׃


Ndoˈ Saulo cwajndii tyocoˈweeⁿˈeⁿ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ. Tyojaaqueⁿˈeⁿ meiⁿ quiiˈ lˈaa ndoˈ ñequio na jndeiˈnaˈ tyocwjeeⁿˈeⁿ naⁿnom ndoˈ naⁿlcu. Tyocjaachom joona. Tyotioom joona wˈaancjo. 	 ושאול החריב את הקהלה וישוטט בבתים ויסחב משם אנשים ונשים ויסגירם לכלא׃


Jesús ñecwii ñˈoom sa̱ˈntjoom na ticaluena nnom meiⁿcwii tsˈaⁿ na cwiluiiñê na ljoˈ. 	 ויצו אתם בגערה לבלתי דבר עליו לאיש׃


Tiempoˈñeeⁿ nchii cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo ñetˈomˈyoˈ, ñetˈomˈndyo̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿ nnˈaⁿ Israel, ee wato̱ⁿˈ tyomˈaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomtyeⁿ na seijndaaˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ñequiondye joona, ndoˈ mati ñˈoom na tsoom nda̱a̱na na nntsˈaaⁿ. Xjeⁿˈñeeⁿcheⁿ meiⁿ ticantyjaaˈ nˈomˈyoˈ jom, meiⁿ na nncˈomˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 כי אתם בעת ההיא הייתם בלי משיח מוזרים לעדת ישראל ונכרים לבריתות ההבטחה באין תקוה ובאין לכם אלהים בעולם׃


Ndoˈ na luaaˈ tuii seicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoom ˈndyoo profeta Jeremías, tsoom: “Nnˈaⁿ Israel jlaˈjndaaˈndyena na njomlˈuañe tsˈaⁿ ntquiuu nchooˈ nqui sˈom xuee. Jnda̱ chii toˈñoomlcweˈna sˈomˈñeeⁿ. 	 אז נתמלא מה שנאמר ביד ירמיה הנביא ויקחו שלשים הכסף אדר היקר אשר יקר מעל בני ישראל׃


Chaˈxjeⁿ na matso ñˈoom naquiiˈ libro na seiljeii Oseas: Nnˈaⁿ na nchii laxmaⁿ nnˈaⁿya, jeˈ nntsjo̱o̱ nda̱a̱na na mannˈaⁿya joona. Ndoˈ nnˈaⁿ na ñetˈom na tjaa ˈñeeⁿ wiˈ tsˈom joo, jeˈ laˈxmaⁿna nnˈaⁿ na wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya joona. 	 כדברו בהושע אקרא ללא עמי עמי וללא רחמה רחמה׃


Mati waa cwiicheⁿ na ntyjiiya ñˈeⁿndyoˈ na mˈaⁿ ntˈomndyoˈ ˈo na cwileiˈñˈomˈtyeⁿˈyoˈ ñˈoom na cwitˈmo̱o̱ⁿ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na jndyu nicolaítas, ndoˈ ñˈoomˈñeeⁿ jeeⁿ jndo̱ya. 	 כן נמצאו גם בך אנשים דבקים בתורת הניקלסיים אשר שנאתי׃


Ndoˈ ˈñeeⁿ juu na tîcwiljeii xueeˈ nacjooˈ libro na chuunaˈ ncuee nnˈaⁿ na laˈxmaⁿ na cwitaˈndoˈ, tsaⁿˈñeeⁿ tjoomˈm juu naquiiˈ ndaaluee chom. Luaaˈ waa na tcoˈnaˈ no̱o̱ⁿya. 	 וכל איש אשר לא נמצא כתוב בספר החיים השלך באגם האש׃


Tsoom ñˈoomwaaˈ ee jnda̱ sa̱ˈntjom Jesús na caluiˈ jndyetia naquiiˈ tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ. Teijndye xuee maleiñˈoom jndyetia juu. Tyolatyeⁿ nnˈaⁿ lˈuaancjo lˈo̱o̱ⁿ ndoˈ ncˈeeⁿ. Sa̱a̱ tyocˈiooˈñê joonaˈ ndoˈ tyowjaañˈoom jndyetiaˈñeeⁿ jom yuu na tjaa nnˈaⁿ cˈoom. 	 כי צוה את הרוח הטמא לצאת מן האיש כי ימים רבים חטף אתו ונאסר בזיקים ונשמר בכבלים והיה בנתקו את המוסרות ונדחף ביד השד אל המדברות׃


ndoˈ jnda̱ na tajnaaⁿˈna chaˈtso nmeiⁿˈ, xeⁿ cwitjeiiˈndyena cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, xonda̱a̱ nlcweˈnndaˈ nˈomna, ee na luaaˈ lˈana cwityˈioomxcona Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom tsˈoomˈnaaⁿ na cwiluiˈjnaaⁿñê nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ. 	 נמנעו מהתחדש עוד לתשובה כי צלבו להם מחדש את בן האלהים ויתנוהו למשל׃


Ndoˈ tjatseilcwiiñenaˈ tsjo̱ˈluee chaˈna matseilcwiiñe cheⁿnquii tsuee mana teindyo̱o̱naˈ. Ndoˈ chaˈtso ntsjo̱ ñequio ndyuaaxeⁿncwe, teiˈndyo̱o̱naˈ. 	 והשמים משו כספר נגלל וכל הר ואי הנתקו ממקומם׃


Joo nnˈaⁿ na cwindye ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na cwitˈmo̱o̱ⁿ nnˈaⁿ nda̱a̱na, matsonaˈ nñequiana ˈnaⁿ na macaⁿnaˈ naⁿˈñeeⁿ. 	 המלמד בדבר יחלק מכל טובו למלמדהו׃


Sa̱a̱ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na mˈaaⁿ na ndyeticheⁿ, nchii cweˈ naquiiˈ lˈaa na cwilˈa nnˈaⁿ macˈeeⁿ. Ee luaaˈ tyotso profeta. Seineiⁿ tsaⁿˈñeeⁿ ñˈoom na seijno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ tsˈom. Matsoom: 	 אבל העליון לא ישכן בהיכלות מעשי ידים כאשר אמר הנביא׃


Cjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ scuuˈ Lot. 	 זכרו את אשת לוט׃


Tyjeeˈcañoom cwii tsˈaⁿ na mˈaaⁿ Jesús na chuu tycu lepra. Tcoˈxtye jo nnoom, sˈaa tyˈoo, tso: —Ta, ntyjii ˈu nnda̱a̱ nntseinˈmaⁿˈ ja, xeⁿ wajnaⁿˈ na matyˈiomnaˈ. 	 ויבוא אליו איש מצרע ויתחנן אליו ויכרע על ברכיו ויאמר לו אם תרצה תוכל לטהרני׃


Juu na macanda̱ na nntseityueeⁿˈeⁿ na matseiweñe nacjoomˈm, juu na machˈee na cwiwje nnˈaⁿ. 	 ואחרון האיבים אשר יבטל הוא המות׃


jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom na ñˈeⁿ seiyoomˈm. Mañejuuti na mañequiaa na cwitandoˈxco lˈoo, ndoˈ machˈee na cuaa ˈnaⁿ na tijoom ñetuaa. Luaaˈ matseicanda̱a̱ˈñenaˈ chaˈxjeⁿ matso ñˈoomˈm na teiljeii na matsonaˈ: “Ja maquia̱ⁿya ˈu na cwiluiindyuˈ tsotye chaˈtsondye nnˈaⁿ.” 	 ככתוב כי אב המון גוים נתתיך והוא האמין בהביט אל אל המחיה את המתים והקורא את אשר לא היה כמו הוה׃


Quia na teitsˈoomndyoˈ, tjacantˈiuuˈndyoˈ ñequio Cristo. Ndoˈ mati cwitandoˈxcoˈyoˈ ñˈeⁿñê ncˈe cwilaˈyuˈyoˈ na waa najndeii na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na tquiaaⁿ na tandoˈxco juu. 	 כי נקברתם אתו בטבילה אף קמתם אתו בתחיה על ידי האמונה בגבורת אלהים אשר העירו מן המתים׃


Sa̱a̱ jeˈ matsjo̱o̱ cˈomˈtˈmaaⁿˈndyoˈ nˈomˈyoˈ ee meiⁿcwiindyo̱ xocwja̱a̱ya macanda̱ nquii wˈaandaa nntsuunaˈ. 	 ועתה אני אמר אליכם חזקו ואמצו כי לא תאבד נפש מכם בלתי הספינה לבדה׃


Tsoom: —¿Chiuu cwilaˈno̱ⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ nquii na cwiluiiñe Cristo? ¿ˈÑeeⁿ jnda jom? Tˈo̱o̱na nnoom, jluena: —Nluiiñê tsjaaⁿ David na jndyowicantyjooˈ. 	 מה דעתכם על המשיח בן מי הוא ויאמרו אליו בן דוד׃


Ncˈe naljoˈ maˈmo̱ⁿxco Tyˈo̱o̱tsˈom cwiicheⁿ xuee na matseicajndyunaˈ xuee jeˈ. Tjacaa jndye ndyu quia joˈ ñequio ˈndyoo David seineiiⁿ ñˈoomˈm na jnda̱ teiljeii: Xuee jeˈ xeⁿ nndyeˈyoˈ jñeeⁿˈeⁿ, tilaquieˈ nˈomˈyoˈ. 	 לכן הוסיף לקבוע יום באמרו היום על ידי דוד מקץ ימים רבים כמו שנאמר היום אם בקלו תשמעו אל תקשו לבבכם׃


Matseijomnaˈ ˈo chaˈna yocanchˈu na tileicatjoomˈ na cwinquiooˈ na meindyuaandye tsˈom nataa. Cwilaˈxuaana nda̱a̱ ncˈiaana, cwiluena: “Cwitjo̱o̱ˈâ tsmaaⁿ na macoco tsˈaⁿ sa̱a̱ ˈo tiñeˈcalaˈjnomˈyoˈ. Cwitaayâ som tsˈoo sa̱a̱ mati tiñecatyueeˈyoˈ.” 	 דמים הם לילדים הישבים בשוק וקראים זה אל זה ואמרים חללנו לכם בחלילים ולא רקדתם קוננו לכם קינה ולא בכיתם׃


cha tjaa ˈñeeⁿ juu nljeii na nntso waa na cwilaˈtjo̱o̱ndyoˈ. Calaˈxmaⁿˈyoˈ ntseinda Tyˈo̱o̱tsˈom na ljuˈ mˈaⁿˈyoˈ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ natia laxmaⁿ na quieˈ nˈom. Jo nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ calaˈxmaⁿˈyoˈ chaˈcwijom cancjuu na cwiwixuee jo nnom tsjomnancuee na jaaⁿñe, 	 למען תהיו נקיים וטהורים בני אלהים לא מום בם בתוך דור עקש ופתלתל אשר תאירו ביניהם כמאורת בעולם׃


Mati nnˈaⁿ na cwitoˈñoom sˈom cwentaaˈ gobiernom tquiona namˈaaⁿ na nleitsˈoomndyena. Jluena nnoom: —Ta, ¿chiuu macaⁿnaˈ na calˈaayâ? 	 ויבאו גם מוכסים להטבל ויאמרו אליו רבי מה נעשה׃


—Meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na macoˈñom cwii yucachjoo ñequio xueya chaˈna yucachjoomˈaaⁿ, ja macoˈñom tsaⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ tsˈaⁿ na macoˈñom ja, nchii macanda̱ ñennco̱ macoˈñom. Mati macoˈñom nqueⁿ na jñoom ja. 	 כל אשר יקבל בשמי ילד אחד כזה הוא מקבל אותי וכל אשר אותי יקבל איננו מקבל אותי כי אם את אשר שלחני׃


Ncˈe na tyolaˈyuˈya nˈom weloo nnˈaⁿ Israel, joˈ chii tjaweeˈ ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈeⁿndyena. 	 ובה נחלו האבות עדות׃


Teinom chaˈna quinˈoom xuee na tyotsaayâ chii squia̱a̱yâ ndaaluee Adria. Lomañjaaⁿ majuˈ jndye wˈaandaa na wjaanaˈ. Chaˈna xcwe tsjom ndoˈ jlaˈno̱ⁿˈ nnˈaⁿ na cwileiñˈom wˈaandaa na manndyooˈ nntsquia̱a̱yâ yuu mˈaaⁿ tyuaa. 	 ויהי כבוא ליל ארבעה עשר לטלטולנו בים אדריה כחצות הלילה ויחשבו המלחים כי קרבה להם יבשת׃


Tso Jesús nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoomˈm: —Tijoom jaawintyjeeˈnaˈ na ñeˈcatseiquiaanaˈ nnˈaⁿ na calˈana jnaⁿ, sa̱a̱ nntˈuiiwiˈnaˈ tsˈaⁿ na jnaaⁿˈ juu nncjaachuunaˈ nnˈaⁿ na mati nlˈana jnaⁿ. 	 ויאמר אל תלמידיו אי אפשר שלא יבאו המכשלים אבל אוי לאיש אשר על ידו יבאו׃


Luaaˈ tuii cha catseicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoom na tyotseiljeii profeta Isaías, matso: Ta, ¿ˈñeeⁿ juu na matseiyuˈ ñˈoom na cwiñeˈquiaayâ? Ndoˈ tsotyeeⁿ cwiicheⁿ ñˈoom: ¿ˈÑeeⁿ juu na jnda̱ tˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nnom najndeii na matseixmaaⁿ? 	 למלאת דבר ישעיהו הנביא אשר אמר יהוה מי האמין לשמעתנו וזרוע יהוה על מי נגלתה׃


Ndoˈ waa cwiicheⁿ ñˈoom na teiljeii na tsoom: Ñequiiˈcheⁿ nntseicantyjaaˈtyeⁿ tsˈo̱o̱ⁿya Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ mati waa cwiicheⁿ ñˈoom na tsoom: Luaa ja ñequio ntseindaaya na jnda̱ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom lˈo̱o̱. 	 ועוד וקויתי לו ועוד הנה אנכי והילדים אשר נתן לי יהוה׃


Jeˈ catsaˈyoˈ nqui nantaa ntˈmaⁿ, joˈ joˈ caˈmaⁿˈyoˈ ticwii cwii tsˈaⁿ na nliuˈyoˈ, canduˈyoˈ nda̱a̱na na quiontyjaaˈna ja na macoco tiˈjndaaya.” 	 לכן לכו נא אל ראשי הדרכים וכל איש אשר תמצאו קראו אתו אל החתנה׃


Ee cantyjati ñˈoom na cwilaneiⁿˈyoˈ, Tyˈo̱o̱tsˈom nncuˈxeeⁿ ˈo. Ñˈoom na ya na cwinduˈyoˈ nncwañoomˈnaˈ ˈo. Ndoˈ ñˈoom tia na cwinduˈyoˈ nntˈuiityeⁿnaˈ ˈo. 	 כי מדבריך תצדק ומדבריך תחיב׃


Ndoˈ tsˈaⁿ na mˈaaⁿ jo jnda̱a̱ na machˈee tsˈiaaⁿ tyuaaˈ, ticjaalcweeⁿˈeⁿ na nncjaacachoom liaⁿˈaⁿ. 	 ואשר בשדה אל ישב הביתה לשאת מלבושו׃


Mancˈe joˈ chii quia wiˈ machˈeenaˈ cwii joo na tjacañjoomˈñe tsˈaⁿ, wiˈ machˈeenaˈ chaˈwaañê. Ndoˈ quia ya cwii joonaˈ, chaˈwaañê yaaⁿˈaⁿ. 	 ואם יכאב אבר אחד יכאבו אתו כל האברים ואם יכבד אבד אחד ישמחו אתו כל האברים׃


Tˈo̱ Jesús nnom, tsoom: —Candye majndaaˈ lueˈlˈaayoˈ, ndoˈ cantsaa majndaaˈ cantquiaayoˈ, sa̱a̱ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee, meiⁿ yuu na nncwajndya̱, tijndaaˈ. 	 ויאמר אליו ישוע לשועלים יש חורי עפר ולעוף השמים קנים ובן האדם אין לו מקום להניח שם את ראשו׃


Jeeⁿ ndyaˈ ntyˈiaaˈndyo̱. ¿ˈÑeeⁿ nnda̱a̱ nntseicandyaañe ja ñequio seiiˈa na wjaañˈoomnaˈ ja na nntsuundyo̱? 	 אוי לי האדם העני מי יצילני מגוף המות הזה׃


Queⁿˈyoˈ cwenta candyaa, tiquinomyoˈ, meiⁿ tiquilaˈweyoˈ ntjom na cwiweˈ, meiⁿ lˈaa yuu na nlaˈweyoˈ nantquie tjaaˈnaⁿ, ndoˈ meiⁿ nda̱ˈ ˈnaaⁿyoˈ tjaaˈnaⁿ sa̱a̱ Tyˈo̱o̱tsˈom mateixˈeeⁿ jooyoˈ. ˈO cajndandyoˈti ntyjeeⁿ, nchiiti cweˈ candyaa. 	 התבוננו אל הערבים אשר אינם זרעים ואינם קצרים וגם אין להם מגורה ואוצר והאלהים מכלכל אותם ומה מעלים אתם מן העוף׃


Joˈ chii ja matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ: Cataⁿˈyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom quia joˈ nñequiaaⁿ. Cjooˈya nˈomˈyoˈ na calˈueeˈndyoˈ chiuu ya jo nnoom, quia joˈ nliuˈyoˈ. Macweˈ na caˈmaⁿˈyoˈ ndoˈ nnaaⁿ chaˈcwijom cwii ˈndyootsˈa jo nda̱a̱ˈyoˈ. 	 וגם אני אמר לכם שאלו וינתן לכם דרשו ותמצאו דפקו ויפתח לכם׃


Ndoˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ nncˈomna na jndoona ˈo, ncˈe na cwilaxmaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaⁿya. Sa̱a̱ juu tsˈaⁿ na tyeⁿ cwiljooˈñe ñˈeⁿndyo̱ hasta na macanda̱, tsaⁿˈñeeⁿ nluiˈnˈmaaⁿñe. 	 והייתם שנואים לכל אדם למען שמי והמחכה עד עת קץ הוא יושע׃


Maluaaˈ matseijomnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Abraham. Tyotseiyuˈya tsˈoom ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, ndoˈ ncˈe joˈ tqueⁿ jom na tjaa jnaⁿ cwicotseixmaaⁿ. 	 כאשר האמין אברהם באלהים ותחשב לו לצדקה׃


Yocheⁿ na mˈaaⁿ Apolos tsjoom Corinto ndyuaa Acaya, Pablo tyomanoom njoom nchˈu quiiˈ ntsjo̱. Jnda̱ chii tueⁿˈeⁿ tsjoom Éfeso yuu na ljeiiⁿ cwanti nnˈaⁿ na jlaˈjomndye ñˈoom na tyoñequiaa Juan. 	 ויהי בהיות אפולוס בקורנתוס ויעבר פולוס במדינות העליונת וירד אל אפסוס וימצא שם תלמידים׃


Ndoˈ nqueⁿ na jñoom ja quiiˈntaaⁿˈyoˈ macwjiˈyuuˈñê cantyja ˈnaⁿya naquiiˈ ñˈoomˈm. ˈO meiⁿjom ndiiˈ tyoondyeˈyoˈ jñeeⁿˈeⁿ, meiⁿ na nntyˈiaˈyoˈ chiuu waaⁿ. 	 והאב אשר שלחני הוא מעיד עלי ואתם את קולו לא שמעתם מעולם ותמונתו לא ראיתם׃


Quia jnda̱a̱ˈ chaˈtso nnom na tyochˈee tsaⁿjndii na nntsˈaaⁿ xjeⁿ Jesús, ˈñeeⁿ juu hasta jnda̱nquiacheⁿ nntyˈiaaⁿˈaⁿ aa nnda̱a̱ nntsˈaaⁿ. 	 וככלות השטן כל מסה וירף ממנו עד עת׃


Ndoˈ tsjo̱o̱ya: “¿Chiuu nntsˈaayo̱ Ta?” Quia joˈ matsoom no̱o̱ⁿ: “Quicantyjaˈ, cjaˈ quiiˈ tsjoom Damasco. Joˈ joˈ nndiˈ chaˈtso tsˈiaaⁿ na matsa̱ˈntjo̱ⁿya na nntsaˈ.” 	 ואמר מה אעשה אדני ויאמר אלי האדון קום לך אל דמשק ושם יאמר לך את כל אשר צוית לעשות׃


Mati tyotueeˈna ndaajnaⁿˈ cjoomˈm. Tjeiiˈndyena tsmaaⁿ na ndiiˈ tsˈo̱o̱ⁿ, tyotmeiiⁿˈna juunaˈ xqueeⁿ. 	 וירקו בו ויקחו את הקנה ויכהו על ראשו׃


’Quia ticueeˈ nˈom nnˈaⁿ tsjoomnancue ˈo, calaˈno̱ⁿˈyoˈ na ja tyuaaˈti tˈomna na ticueeˈ nˈomna. 	 אם העולם שנא אתכם דעו כי אתי שנא ראשונה׃


Joˈ chii tsˈaⁿ na machˈee cwenta wˈaancjo seicañeeⁿ Pablo, matsoom nnom: —Naⁿmaⁿnˈiaaⁿ jnda̱ jlaˈcwanomna ñˈoom na nndyaandyoˈ. Wanaaⁿ na nluiˈyoˈ. Catsaˈyoˈ, meiⁿcwii ñomtiuu tacˈomˈyoˈ. 	 ויגד שמר האסורים לפולוס את הדברים האלה לאמר שלחו השרים לפטר אתכם ועתה צאו ולכו בשלום׃


Jom tjacantyja cwiluiiñê najneiⁿ. Cwitaaⁿyâ na cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ nñequiaaⁿ na jnda̱ˈyoˈ cha ñequio na tˈmaⁿ nˈomˈyoˈ ndoˈ na neiiⁿˈ nˈomˈyoˈ nnda̱a̱ nnaⁿndyoˈ chaˈtso nnom nawiˈ na cwiwinomˈyoˈ. 	 להתחזק בכל כח כגבורת כבודו לכל סבלנות וארך רוח עם שמחה׃


Jesús ntyˈiaaⁿˈaⁿ nnom tsaⁿˈñeeⁿ. Sˈaanaˈ na jeeⁿ wiˈ tsˈoom juu. Tsoom nnom: —Cwii waa na matseitjo̱o̱naˈ ˈu. Cjaˈ, cajnda̱a̱ˈ chaˈtso ˈnaⁿˈ. Sˈomˈñeeⁿ quiaaˈ nda̱a̱ ndyeñeeⁿˈ. Quia joˈ nncˈoomˈ na tyandyuˈ nandye cañoomˈluee. Ndoˈ caljoya tsˈomˈ nawiˈ na nntjomˈ hasta meiiⁿ xeⁿ nntseicueeˈnaˈ ˈu. Candyoˈtseiˈjomndyuˈ ñˈeⁿndyo̱. 	 ויבט בו ישוע ויאהבהו ויאמר אליו אחת חסרת לך מכר את כל אשר לך ותן לעניים ויהי לך אוצר בשמים ובוא שא את הצלב ולך אחרי׃


Ndoˈ juu tsˈaⁿ fariseo na tqueeⁿˈñê Jesús na catseijomñe ñˈeⁿñê, ntyˈiaaⁿˈaⁿ na luaaˈ. Quia joˈ seitioom naquiiˈ tsˈoom: “Tsaⁿmˈaaⁿ, xeⁿ mayuuˈ cwiluiiñê profeta, jnda̱ seiˈno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ ˈñeeⁿ yuscumˈaaⁿˈ na manquiuˈ jom, ndoˈ ljoˈ mayaaⁿˈ. Ee tsaⁿmˈaaⁿˈ, tsˈaⁿ na cweˈ luaaˈ mˈaaⁿ ñˈeⁿ naⁿnom.” 	 וירא הפרוש הקרא אתו ויאמר בלבו אלו היה זה נביא כי עתה ידע ידע מי היא זאת ואי זו היא הנגעת בו כי אשה חטאת היא׃


Sa̱a̱ ˈo nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ na jeeⁿ wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya ˈo, tintsuuˈ nˈomˈyoˈ na ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom cwii xuee matseijomnaˈ chaˈna cwii meiⁿ ndyu ndoˈ cwii meiⁿ ndyu laxmaⁿnaˈ ntyjeeⁿ chaˈcwijom cwii xuee. 	 וזאת האחת אל תעלם מכם אהובים כי יום אחד כאלף שנים בעיני יהוה ואלף שנים כיום אחד׃


ˈU tîcˈuaˈ ntsmaaⁿˈa chaˈna waa costumbre, sa̱a̱ tsaⁿmˈaaⁿˈ cantyjati na jndyo̱quia̱ˈa waˈ, tyoocjaameintyjeeⁿˈeⁿ na maˈom ncˈa̱. 	 נשיקה לא נשקתני והיא מאז באתי לא חדלה מנשק את רגלי׃


Quia joˈ tyˈeñˈomna Jesús jo nnom nquii tyee na cwiluiitquieñe nda̱a̱ ntyjentyeeñe. Joˈ joˈ tjomndye chaˈtsondye ntyee na cwiluiitquiendye ñequio nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye naquiiˈ tsjoom ñequio nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés. 	 ויוליכו את ישוע אל הכהן הגדול ויקהלו אתו כל הכהנים הגדולים והזקנים והסופרים׃


Jeˈ jnda̱ ndyee ndiiˈ na majo̱cando̱o̱ˈa ˈo. Ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii matsonaˈ quia na mˈaⁿ we ndyee nnˈaⁿ na manquiujndaaˈndye cwii nnom na matseiˈtjo̱o̱ñe tsˈaⁿ, maxjeⁿ nntˈuiityeⁿnaˈ tsaⁿˈñeeⁿ. 	 זאת הפעם השלישית אשר אבוא אליכם על פי שנים עדים או שלשה עדים יקום כל דבר׃


Ee cantyja ˈnaaⁿˈ jom mˈaⁿ ntyˈiu chaˈtso na jndo̱ˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom na jeeⁿ jnda laxmaⁿnaˈ ñequio joo na mantyjiicheⁿ. 	 אשר צפונים בו כל אצרות החכמה והדעת׃


Xeⁿ cwilˈuuya na cwilajomndyo̱ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, ndoˈ mati cwitsaamˈaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ na jaaⁿñe, cantu cwilana̱a̱ⁿya meiⁿ ticˈo̱o̱ⁿya nacje ˈnaaⁿˈ ñˈoom na mayuuˈ. 	 אם נאמר כי יש לנו התחברות עמו ונתהלך בחשך הננו כזבים ופעלתנו איננה אמת׃


’Queⁿˈyoˈ cwenta, majño̱o̱ⁿya ˈo quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ na wiˈndye. Cwiluiindyoˈ chaˈcwijom canmaⁿ na mˈaⁿ quiiˈntaaⁿ lobo. Cweˈ joˈ cˈomˈcˈeendyoˈ chaˈna catsuu cha tiquiuˈnnˈaⁿnaˈ ˈo. Ndoˈ cˈomˈyoˈ na tjaa mayaⁿˈyoˈ chaˈna catuˈ. 	 הנני שלח אתכם ככבשים בין הזאבים לכן היו ערומים כנחשים ותמימים כיונים׃


Chaˈna tjaqueⁿˈeⁿ cwii tsjoom chjoo, jluiˈnom qui nnˈaⁿ na cho tycu lepra, tquia tyˈemeiˈntyjeeˈna. 	 ויבא אל כפר אחד ויפגעהו עשרה אנשים מצרעים והם עמדים מרחוק׃


Juu tsaⁿˈñeeⁿ na wiˈñeti nñoom ñequio najndeii na matseixmaⁿ Satanás. Nnquiuˈnnˈaaⁿ nnˈaⁿ ñequio tsˈiaaⁿ na nntsˈaaⁿ ndoˈ ñequio jndye nnom ˈnaaⁿ na meiⁿjom tiquintyˈiaa nnˈaⁿ. 	 את אשר יבוא כחזקת השטן ברב כח ובאתות ובמופתי שקר׃


Ñequio na xcweeˈ tsˈomˈ queⁿndyuˈ naquiiˈ ñˈoommeiⁿˈ, cha jo nda̱a̱ chaˈtsondye nnˈaⁿ nleitquiooˈ na xcweti wjaamˈaaⁿˈ. 	 לאלה תשית לבך ובהם היה למען תראה הצלחתך לכל׃


Ndoˈ jaawindyooˈ na nncueeˈ ncuee na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ judíos quia na quilˈana xeⁿnquieˈ ncwaⁿˈ na cwijaañjoomˈ nˈomna chiuu ñetˈom weloo weloona ndyuˈñeeⁿcheⁿ. 	 ויקרב חג היהודים הוא חג הסכות׃


Sa̱a̱ quia tja Pedro tsjoom Antioquía, nnoom tsjo̱o̱ na tixcwe machˈeeⁿ, ee ˈnaⁿ na sˈaaⁿ tcaⁿnaˈ na candiˈtiaaⁿˈaⁿ. 	 וכאשר בא כיפא לאנטיוכיא הוכחתי אל פניו דרכו מפני שהיה בו אשם׃


Quia joˈ ntˈom nnˈaⁿ judíos na cwilaˈjomndye ñˈoom na mañequiaa jom, jlaˈñˈeeⁿˈ ndyueena ñequio ncˈiaana nnˈaⁿ judíos na cweˈ tquieya. Ee cwilaˈntjaˈndye naⁿˈñeeⁿ ñˈeⁿndyena cwaaⁿ cwii nnom na jndati tseixmaⁿ na cwiwitsˈoomndye nnˈaⁿ. ¿Aa cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom na mañequiaa Juan, oo, aa cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús? 	 ויהי ריב בין תלמידי יוחנן ובין היהודים על דבר הטהרה׃


Ndoˈ tijndye tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ sˈaaⁿ joˈ joˈ, ncˈe na ticalaˈyuˈ naⁿˈñeeⁿ ñˈeⁿñê. 	 ולא עשה שם גבורות רבות מפני חסר אמונתם׃


Ñetˈo̱o̱ⁿya quiiˈntaaⁿˈyoˈ na tijndo̱, tyoteindyo̱ na tyocatˈua̱ na aa nncjaacañjoomˈ tsˈiaaⁿ na nntsˈaa. 	 ואהי אצלכם בחלשה וביראה ובחלחלה רבה׃


Ndoˈ nlue nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿ nnˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ: —Chaˈtso ˈnaⁿ na tyolaqueeⁿ nˈomˈyoˈ, jnda̱ ntycwii cantyja ˈnaaⁿnaˈ. Ndoˈ chaˈtsoti ˈnaⁿ na yati na quitˈmaⁿ nˈomˈyoˈ ñequio chaˈtso na neiⁿnco nquiuˈyoˈ, jnda̱ tsuundyoˈ cantyja ˈnaaⁿnaˈ. Tajom nntsˈaanndaˈnaˈ chaˈxjeⁿ na ñetˈomˈyoˈ. 	 והמגדים מחמד נפשך אזלו ממך וכל שמן ומצהיר אבד ממך ולא תמצאם עוד׃


Tso Jesús nda̱a̱na: —Ntyjiiya na jnda̱ tyuiiˈ najndeii na ñeseixmaⁿ Satanás. Ñejomto tiooñê chaˈcwijom tioo chom tsuee. 	 ויאמר אליהם ראיתי את השטן נפל כברק מן השמים׃


Majoˈti tuii ñequio sculjaaˈ na jndyu Rahab, tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom jom na tacatseixmaaⁿ jnaⁿ ncˈe ljoˈ na sˈaaⁿ, na tquiaaⁿ waⁿˈaⁿ na ljooˈndye nnˈaⁿ na tyˈequeⁿ cwenta chiuu mˈaⁿ nnˈaⁿ tsjomˈm, ndoˈ jñoom joona cwiicheⁿ nato. 	 וכן גם רחב הזונה הלא נצדקה במעשים באספה את המלאכים אל ביתה ותשלחם בדרך אחר׃


Ndoˈ ˈñeeⁿ juu na mantyˈiaaˈ ja, mati mantyˈiaaˈ tsaⁿˈñeeⁿ nquii na jñom ja quiiˈntaaⁿˈyoˈ. 	 והראה אתי את אשר שלחני הוא ראה׃


Sa̱a̱ joona tyˈena nacjoomˈm, tyolaˈjmeiⁿˈndyena nnoom. Joˈ chii seiteiˈncweeⁿˈeⁿ liaⁿˈaⁿ nda̱a̱na na maˈmo̱o̱ⁿ na ntsˈo̱o̱ⁿ joona, jeˈ nncjaⁿ cwiicheⁿ ntyja. Matsoom nda̱a̱na: —Jeˈ meiiⁿ na nntsuundyoˈ sa̱a̱ jnaⁿˈ ncjoˈyoˈ nchii jnaⁿ ja. Na jeˈ xuee na cwii wjaanaˈ nncjo̱ na mˈaⁿ nnˈaⁿ na nchii laxmaⁿna nnˈaⁿ judíos. 	 ויהי כהמרותם וכגדפם וינער את בגדיו ויאמר אליהם דמכם בראשיכם ואנכי נקי מעתה אלכה לי אל הגוים׃


Teiqueⁿ Pedro ndoˈ ntyˈiaaⁿˈaⁿ na jo̱ntyjo̱ ja na candyaˈ tsˈom Jesús ja, ndoˈ maja na seintyjo̱ndyo̱ jo ndoˈ jñaaⁿ quia na tcwaaˈâ teijaaⁿˈñeeⁿ ñˈeⁿñê juu xjeⁿ na taxˈa̱ya ˈñom: “Ta, ¿ˈñeeⁿ juu tsˈaⁿ na nñequiaa cwenta ˈu?” 	 ויפן פטרוס וירא את התלמיד אשר ישוע אהבו הלך אחריהם הוא הנפל על לבו בעת הסעודה וגם שאל אדני מי הוא זה אשר ימסרך׃


Ja Judas matseiljeiya cartawaañe. Cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na mandiˈntjomtyeⁿ nnom Jesucristo. Tiˈxio̱o̱ya jndyu Jacobo. Cartawaañe matseicwano̱ⁿya juunaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na maˈmaⁿ Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom na macwjiˈño̱o̱ⁿ joona na macwjaaˈñê cwentaaⁿˈaⁿ, ncˈe na matseitjoomˈnaˈ joona ñequio Jesucristo. 	 יהודה עבד ישוע המשיח ואחי יעקב אל המקראים אשר הם מקדשים באלהים האב ושמורים לישוע המשיח׃


Sa̱a̱ tso Jesús: —Caˈndyeˈyoˈ tsaⁿmˈaaⁿˈ. ¿Chiuu na cwilaˈliooˈndyoˈ ñˈeⁿñê? Ee jeeⁿ tjacañjoomˈ nayawaaˈ na sˈaaⁿ ñˈeⁿndyo̱. 	 ויאמר ישוע הניחו לה למה תגיון נפשה מעשה טוב עשתה עמדי׃


Sa̱a̱ tsˈaⁿ na ticaluiiñe cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom titseiñˈoomˈñe ñˈoom na matseijndaaˈñe Espíritu na cwiluiiñê ee ndooˈ ntyjii tsaⁿˈñeeⁿ na cweˈ ñˈoom na tilˈue joonaˈ. Ee manda̱ tsˈaⁿ na matseixmaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu, juu nnda̱a̱ nntseiˈno̱ⁿˈ. 	 הן האדם הנפשי איננו מקבל את דברי רוח אלהים כי המה סכלות לו ולא יוכל להבינם באשר המה נדונים בדרך הרוח׃


Jnda̱ na seineiⁿ Jesús ñˈoommeiⁿˈ, jlunda̱a̱ñê cañoomˈluee. Matsoom: —Tsotya̱ya, jnda̱ tueˈntyjo̱ na nluii chaˈtso na teijndaaˈ cantyja ˈnaⁿya. Jeˈ catseitˈmaaⁿˈndyuˈ ja na cwiluiindyo̱ Jndaˈ, cha mati ja nntseitˈmaaⁿˈndyo̱ ˈu. 	 את אלה דבר ישוע וישא עיניו השמימה ויאמר אבי הנה באה השעה פאר את בנך למען גם בנך יפארך׃


Ntyjiiyaya na queeⁿ nˈomˈyoˈ na nnteiˈjndeiˈyoˈ. Jnda̱ ñetjeiiˈsˈaya ˈo nda̱a̱ nnˈaⁿ ñjaaⁿ tsˈo̱ndaa Macedonia na ˈo na mˈaⁿˈyoˈ tsˈo̱ndaa Acaya, machuˈ jlaˈjndaaˈndyoˈ na nnteiˈjndeiˈyoˈ. Ndoˈ majndye nnˈaⁿ tsˈo̱ndaa Macedonia mati ñeˈcateiˈjndeiina ncˈe ˈo jeeⁿ queeⁿ nˈomˈyoˈ ñˈoomˈñeeⁿ. 	 כי ידעתי את נדיבתכם אשר עליה אני מתהלל בכם לפני אנשי מקדוניא לאמר אכיא מזמנת היא משנה שעברה ותער הקנאה היוצאת מכם את רוח רבם׃


Ndoˈ joo ncueeˈñeeⁿ jeeⁿ wiˈ nntjoom yolcu na ndeiindye ñequio yolcu na ˈndaandye ndana. 	 ואוי להרות ולמיניקות בימים ההם׃


Matso Jesús nda̱a̱na: —Jnda̱ tsjo̱o̱ na ljoˈ nda̱a̱ˈyoˈ, sa̱a̱ maxjeⁿ tîcalayuˈyoˈ. Majoo tsˈiaaⁿ na matsˈaa ñequio najndeii na matseixmaⁿ Tsotya̱, joonaˈ cwitjeiˈyuuˈndyenaˈ cantyja ˈnaⁿya. 	 ויען אתם ישוע הן אמרתי אליכם ולא האמנתם בי המעשים אשר אני עשה בשם אבי הם יעידו עלי׃


¿Aa ticjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ na jnda̱ tsjo̱o̱ya ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱ˈyoˈ quia na ñetˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿndyoˈ? 	 הלא תזכרו כי בעוד היותי אתכם דברתי אלה אליכם׃


Matso yuscu Samaria nnoom: —¿Chiuu na macaⁿˈ ndaatioo no̱o̱ⁿ, ee ˈu cwiluiindyuˈ tsˈaⁿ judío ndoˈ ja cwiluiindyo̱ samaritana? Luaaˈ tso yuscuˈñeeⁿ ncˈe nnˈaⁿ judíos tiquilaˈtjoomˈndyena ñequio nnˈaⁿ samaritanos. 	 ותאמר אליו האשה השמרונית הן יהודי אתה ואיככה תשאל ממני לשתות ואנכי אשה שמרונית כי לא יתערבו היהודים עם השמרונים׃


Ndoˈ nchii macanda̱ na luaaˈ waa. Joo ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ ndyuaameiiⁿñe, jnda̱ tyˈioomna tsˈiaaⁿ jom, na nncjaañˈeeⁿ ñˈeⁿndyô̱ quia nntsaayâ Jerusalén na nntsaacaˈndya̱a̱yâ sˈom na cwilˈaˈyoˈ naya naⁿˈñeeⁿ, na cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ matseitˈmaaⁿˈñenaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ mˈmo̱ⁿnaˈ na ñeˈcateijndeiiya naⁿˈñeeⁿ. 	 ומלבד זאת גם נבחר הוא מאת הקהלות ללכת אתנו להביא החסד הזה הגבוי על ידינו לכבוד האדון ולאמץ לבבכם׃


Maluaaˈ waa na matsonaˈ na cˈoom tsaⁿsˈa na wiˈ tsˈoom scoomˈm chaˈxjeⁿ jnda ntyjeeⁿ seiiⁿˈeⁿ. Ee tsˈaⁿ na wiˈ tsˈom scuuˈ maˈmo̱ⁿ na jnda ntyjiiñe cheⁿnquii. 	 כן האנשים חיבים לאהב את נשיהם כגופם כי האהב את אשתו אהב את עצמו׃


Meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na matseiyuˈ ñequio Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom, matseixmaⁿ na ticantycwii na wandoˈ añmaaⁿˈ. Sa̱a̱ ˈñeeⁿ juu na ticatseiñˈoomˈñe na nntseiyuˈ ñequio Jnaaⁿ, tsaⁿˈñeeⁿ xocandaaˈ na nncwandoˈ añmaaⁿˈ. Tyeⁿ waa na matseiwˈii Tyˈo̱o̱tsˈom juu. 	 כל המאמין בבן יש לו חיי עולמים ואשר לא יאמין בבן לא יראה חיים כי אם חרון אלהים ישכן עליו׃


Ndoˈ jeˈ, ncˈe na cwitoˈñoomˈyoˈ ñˈoom na mayuuˈ, joˈ na ljuˈ añmaaⁿˈyoˈ cha xcweeˈ nˈomˈyoˈ cwilˈaˈyoˈ na cwilawiˈ nˈomˈyoˈ nnˈaⁿˈyoˈ na cwilaˈyuˈ. Ndoˈ matsonaˈ na cˈomˈyoˈ na wiˈ nˈomˈyoˈ cwii ndoˈ cwiindyoˈ ñequio na ljuˈ nˈomˈyoˈ ndoˈ ñequio chaˈwaa na jnda̱ˈyoˈ. 	 זכו את נפשתיכם על ידי הרוח בשמעכם בקול האמת לאהבת אחים בלא חנפה ואהבתם איש את רעהו אהבה חזקה בלב טהור׃


Lqueeⁿ na tquiaa naquiiˈ lˈo̱o̱ nioom, joˈ nnˈaⁿ na ya Cwindye ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 והאחרים הנזרעים בין הקצים הם השמעים את הדבר׃


Sa̱a̱ calˈuu na juu mosoˈñeeⁿ cwiluiiñê na tia tsˈaⁿñê ndoˈ nntseitioom naquiiˈ tsˈoom na taxocwjeeˈ patrom ˈnaaⁿˈaⁿ na tyuaaˈ, 	 ואם העבד הרע יאמר בלבו בשש אדני לבוא׃


Jnda̱ na jndii Ananías na luaaˈ, tsoom: —Jndye ñˈoom jnda̱ mandiiya, Ta, na cwilaˈneiⁿ nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ tsaⁿmˈaaⁿˈ cwanti nawiˈ machˈeeⁿ nnˈaⁿ cwentaˈ na mˈaⁿ Jerusalén. 	 ויען חנניה ויאמר אדני שמעתי רבים מספרים על האיש הזה כמה רעות עשה לקדושיך בירושלים׃


Ee yuu na cwilaˈweˈyoˈ naya na cwilatjomˈyoˈ, joˈ joˈ ntyjaaˈ nˈomˈyoˈ. 	 כי במקום אשר אוצרכם בו שם יהיה גם לבבכם׃


Ndoˈ jlaˈtyjoondyena nˈoomnioom cwii tsei. Tioomna juunaˈ xqueeⁿ chaˈcwijom corona. Ndoˈ tjaaˈndyena cwii tsmaaⁿ tsˈo̱o̱ⁿ ntyjaya chaˈcwijom tsˈoomlˈeiiˈ tsaⁿmatsˈiaaⁿ tˈmaⁿ. Jnda̱ chii tyotaˈna cantyena jo nnoom na cweˈ cwincona jom. Tyoluena: —Cwilaˈtˈmaaⁿˈndyô̱ ˈu Rey cwentaa nnˈaⁿ judíos. 	 וישרגו קצים ויעשו עטרת וישימו על ראשו וקנה בימינו ויכרעו לפניו ויתלוצצו בו לאמר שלום לך מלך היהודים׃


Tsoom nda̱a̱na: —Tyomˈaaⁿ cwii jwe cwii tsjoom. Juu tsaⁿˈñeeⁿ meiⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom tinquiaⁿˈaⁿ, meiⁿ nnˈaⁿ tiquitseitˈmaaⁿˈñê. 	 ויאמר שופט היה בעיר אחת אשר לא ירא את האלהים ולא נשא פנים לאדם׃


Sa̱a̱ jom tˈo̱o̱ⁿ nnom tsotyeeⁿ, tsoom: “Queⁿˈ cwenta, teijndye ndyu mandiˈntjo̱ⁿya njomˈ meiⁿ tyootseiquieˈ tsˈo̱o̱ⁿya yuu na matsa̱ˈntjomˈ ja. Sa̱a̱ meiⁿcwii ndiiˈ tyooñequiaaˈ meiiⁿ cweˈ canchˈioo ndyua na nntseicua̱ˈa na nncˈo̱o̱ⁿya na neiⁿya ñequio ncˈiaya. 	 ויען ויאמר אל אביו הנה זה שנים רבות אני עבד אתך ומימי לא עברתי את מצותך ומימי לא נתת לי גדי למען אשיש עם רעי׃


ˈO nnˈaⁿ na cweˈ cwilˈaˈyaˈyoˈ na jeeⁿ cwilacanda̱a̱ˈndyoˈ cweˈ cha cantyˈiaa nnˈaⁿ, jeeⁿ jndo̱ˈ nˈomˈyoˈ na cwiliuˈyoˈ cantyja na cwichuiiˈ nnom tsjoomnancue ñequio tsjo̱ˈluee. Sa̱a̱ ¿chiuu na tileicalaˈno̱ⁿˈyoˈ cantyja na matsˈaaya quiiˈntaaⁿˈyoˈ jeˈ? 	 החנפים את פני הארץ והשמים ידעתם לבחן ואת העת הזאת איך לא תבחנו׃


Matsˈia joˈ jnaⁿ na teicˈuaa jo nandye cañoomˈluee chaˈcwijom quia na jndeii mandyo jndye. Ndoˈ sˈaanaˈ na cˈuaa chaˈwaa naquiiˈ wˈaa yuu na meindyuaandyena. 	 ויהי פתאם קול רעש מן השמים כקול רוח סערה וימלא את כל הבית אשר ישבו בו׃


Matso Marta nnom Jesús: —ˈU Ta, toom cweˈ mˈaaⁿˈ ñjaaⁿ, tîcueˈ ñetyjo̱. 	 ותאמר מרתא אל ישוע אדני אלו היית פה כי אז לא מת אחי׃


Ñˈoommeiiⁿ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom nnom nquii Jesucristo na jom caˈmo̱o̱ⁿ joonaˈ nda̱a̱ nquiee nnˈaⁿ na cwindyeˈntjom nnoom. Ñequio ˈndyoo ángel cwentaaⁿˈaⁿ seicaˈmo̱o̱ⁿ ñˈoomˈñeeⁿ no̱o̱ⁿ ja Juan na mandiˈntjo̱ⁿya nnoom. Ee joo ñˈoommeiiⁿ cwilaˈneiⁿnaˈ cantyja na jnda̱ teicandyooˈ na nluii. 	 חזון ישוע המשיח אשר נתן לו האלהים להראות את עבדיו את אשר היה יהיה במהרה והוא הודיע בשלחו ביד מלאכו לעבדו יוחנן׃


Ee jndyendye joona jluena: —Tsaⁿjndii matseixmaaⁿ, ndoˈ jnda̱ teintjeiⁿñê. ¿Chiuu na cwindyeˈyoˈ ñˈoom na matseineiiⁿ? 	 ויאמרו רבים מהם שד בו ומשגע הוא למה תשמעו אליו׃


Quia joˈ matso Agripa nnom Pablo: —Wanaaⁿ na catseineiⁿˈ cantyja ˈnaⁿˈ. Seintyja Pablo tsˈo̱o̱ⁿ. To̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na tyotseineiiⁿ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 ויאמר אגרפס אל פולוס נתן לך לדבר בעד נפשך אז יצטדק פולוס ויושט את ידו ויאמר׃


Ee meiⁿnquiayuucheⁿ na mˈaⁿ we ndyee nnˈaⁿ na cwitjomndye ñequio xueya, majoˈ joˈ mˈaaⁿya quiiˈntaaⁿna. 	 כי בכל מקום אשר שנים או שלשה נאספו בשמי שם אני בתוכם׃


Ncueeˈñeeⁿ teiweeⁿˈeⁿ ndoˈ tueeⁿˈeⁿ. Jnda̱ tueeⁿˈeⁿ chii jlacanda̱a̱ˈna jom, ndoˈ tqueⁿna jom wˈaa na nda̱ we teicantyjooˈ. 	 ויהי בימים ההם ותחלה ותמת וירחצו אתה וישימוה בעליה׃


Tyomanoom chaˈwaa ndyuaaˈñeeⁿ. Tyotseineiiⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ ñˈoom na tquiaatinaˈ na tˈmaⁿ nˈomna. Jnda̱ chii tjaaⁿ, tueⁿˈeⁿ ndyuaa Grecia. 	 ויעבר במדינות ההן ויזהר אתם בדברים רבים ויבא אל ארץ יון׃


Ee ncˈe tsˈiaaⁿ na jnda̱ tyˈiom Tyˈo̱o̱tsˈom ja, joˈ na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na mandiˈntjom nda̱a̱ nnˈaⁿ na macwjeeⁿˈeⁿ cwentaaⁿˈaⁿ. Cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿˈñeeⁿ seijndaaˈñê na mañequiaya ñˈoom naya ˈnaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ meiⁿquiayuucheⁿ, ndoˈ mati mateijndeiinaˈ ˈo. 	 אשר הייתי לה למשרת כפי פקדת אלהים אשר נתנה לי עליכם למלאת את דבר האלהים׃


Mˈaaⁿyâ na neiiⁿyâ quia na laxmaaⁿyâ na tijnda̱a̱yâ cha na mˈmo̱ⁿnaˈ na ˈo laxmaⁿˈyoˈ na jnda̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo. Ñecwitco cwitaaⁿyâ na nlaxmaⁿˈyoˈ na canda̱a̱ˈndyoˈ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי נשמח אם חלשים אנחנו ואתם גבורים ועל זאת גם נתפלל על אשר תכוננו׃


Luaaˈ tsoom nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés. Ee joona tyoluena na jom tseixmaaⁿ tsaⁿjndiitquiee. 	 כי המה אמרו רוח טמאה בו׃


’Ja nlcaaⁿˈa nnom Tsotya̱ na cajñoom Espíritu na cwiluiiñe na mayuuˈ naquiiˈ nˈomˈyoˈ. Quia na jnda̱ tyjeeⁿˈeⁿ nncwjiˈyuuˈñê cantyja ˈnaⁿya. 	 ובבוא הפרקליט אשר אשלחנו לכם מאת אבי רוח האמת היוצא מאת אבי הוא יעיד עלי׃


joˈ chii jñoomna nnˈaⁿ na tyˈequeⁿ cwenta ñˈoom na matseineiiⁿ. Tyolˈa naⁿˈñeeⁿ na ya nnˈaⁿndyena, cha nntyˈiaana aa nntseineiiⁿ ñˈoom na quio majuutinaˈ nnda̱a̱ nlaˈquioona jom lˈo̱ gobiernom na cuˈxeⁿ tsaⁿˈñeeⁿ jom. 	 ויארבו לו וישלחו מארבים והם נדמו כצדיקים למען ילכדו אותו בדבר להסגירו אל השררה ואל יד ההגמון׃


Ncˈe na luaaˈ waa, cˈomˈyoˈ na neiⁿˈyoˈ chaˈtsondyoˈ na mˈaⁿˈyoˈ cañoomˈluee. Sa̱a̱ jeeⁿ ntyˈiaaˈndyoˈ ˈo nnˈaⁿ na mˈaⁿˈyoˈ tsjoomnancue ñequio ˈo na mˈaⁿˈyoˈ ndaaluee, ee juu tsaⁿjndii jnda̱ tiooñê na mˈaⁿˈyoˈ na jeeⁿcheⁿ ndyaˈ wˈeeⁿ. Ee ntyjeeⁿ na jnda̱ teitsio̱o̱ˈ mˈaaⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 רנו על זאת שמים ושכניהם אוי לישבי ארץ וים כי ירד אליכם המלשין בחמה גדולה מדעתו כי קצרה עתו׃


Xuee na cwintycwii ncuee cwilˈana na tˈmaⁿti xuee juunaˈ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena. Juu xueeˈñeeⁿ tjameintyjeeˈ Jesús, seiweeⁿ jñeeⁿˈeⁿ. Tsoom: —ˈÑeeⁿ juu na matseiqueeⁿnaˈ tsˈom na ñecˈoomñe nacje ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, candyontyjo̱ naxa̱ⁿˈa, ndoˈ catseiyuˈ ñˈeⁿndyo̱. 	 ויהי ביום החג האחרון הגדול עמד ישוע ויקרא לאמר איש כי יצמא יבא נא אלי וישתה׃


Sa̱a̱ jnda̱ na jndii Jacob na niom nantquie ndyuaa Egipto, jñoom ntseinaaⁿ welooya najndyee tyˈena joˈ joˈ. 	 וישמע יעקב כי יש שבר במצרים וישלח שמה את אבותינו בפעם הראשונה׃


Quia joˈ tso patrom nnoom: “Cjaˈ jo nˈom nato ntˈmaⁿ ñequio chaˈtso nato cajneiⁿ. Catsaˈ na jndeiˈnaˈ na nñequio nnˈaⁿ cha na nntooˈ wˈaya. 	 ויאמר האדון אל העבד צא אל הדרכים ואל הגדרות ופצר בהם לבוא למען ימלא ביתי׃


Sa̱a̱ xeⁿ matseicanda̱ tsˈaⁿ ñˈoomˈm maˈmo̱ⁿnaˈ na juu na candyaˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom juu, canda̱a̱ˈ mˈaaⁿnaˈ naquiiˈ tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ maluaaˈ waa na cwilaˈno̱o̱ⁿˈa na cwiluiindyo̱ cwentaaⁿˈaⁿ. 	 אבל השמר את דברו בו נשלמה באמת אהבת אלהים ובזאת נדע כי בו אנחנו׃


Sa̱a̱ mantyjeeⁿ chiuu cwilaˈtiuuna, joˈ chii tsoom nnom tsˈaⁿ na jnda̱ tjateii tsˈo̱: —Quicantyjaˈ, cwintyjeˈ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ. Ndoˈ teicantyja tsaⁿˈñeeⁿ, teintyjeeⁿˈeⁿ xcwe. 	 והוא ידע את מחשבותם ויאמר אל האיש אשר ידו יבשה קום ועמוד בתוך ויקם ויעמד׃


Tsjoom Jerusalén tueeˈ xuee quia cwilaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ judíos na cwijaañjoomˈ nˈomna xjeⁿ na tiooxconndaˈ weloo weloona cwenta watsˈom tˈmaⁿ lˈo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויהי חג חנכת הבית בירושלים וסתיו היה׃


Jnda̱ na jlaˈcueeˈ nnˈaⁿ Esteban jnaⁿnaˈ na tyocoˈwiˈnaˈ nnˈaⁿ na cwilayuˈ. Joˈ chii jndyendye naⁿˈñeeⁿ tˈoomˈndyena, jleinomna. Ntˈom tyˈe hasta ndyuaa Fenicia ñequio ndyuaaxeⁿncwe Chipre ñequio tsjoom Antioquía. Joˈ joˈ tyolaˈneiⁿna ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom sa̱a̱ ñequiiˈcheⁿ nda̱a̱ ncˈiaana nnˈaⁿ judíos, 	 והנפוצים מפני הצרה אשר היתה על אודת אסטפנוס הלכו ובאו עד פינוקיא וקפרוס ואנטיוכיא ולא דברו את הדבר כי אם אל היהודים לבדם׃


Ee cantyja ˈnaaⁿˈ jom, chaˈtso ñˈoom na tso Tyˈo̱o̱tsˈom na nntsˈaaⁿ, laxmaⁿ joonaˈ na majoˈndyo ncˈe Cristo. Ndoˈ na ljoˈ, quia cwilaˈtˈmaaⁿˈndyo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom, cwilˈuuya Amén cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo Jesús. 	 כי כל הבטחות האלהים כלן בו היו הן ובו היו אמן לכבוד האלהים על ידינו׃


Quia joˈ yuu waa jeˈ na mateijndeiinaˈ tsˈaⁿ meiiⁿ chaˈwaa tsjoomnancue cuaanaˈ na ˈnaaⁿˈaⁿ xeⁿ nntsuu añmaaⁿˈaⁿ ndoˈ matseityuiiˈñe cheⁿnqueⁿ. 	 כי מה יועיל האדם כי יקנה את כל העולם ואבד והשחית את נפשו׃


Calaˈnˈmaⁿˈyoˈ nnˈaⁿwii ñequio nnˈaⁿ na cho tycu lepra. Calanlcwiˈyoˈ lˈoo. Catjeiˈyoˈ naⁿjndii naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ. Chaˈxjeⁿ na jnda ˈo na cweˈyu naya na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, malaaˈtiˈ quiaˈ ˈo na nndaa ntˈomcheⁿ. 	 רפאו את החולים טהרו את המצרעים הקימו את המתים ואת השדים גרשו חנם לקחתם חנם תתנו׃


Na majño̱o̱ⁿya ˈo naquiiˈ tsˈiaaⁿ ˈnaⁿya matseijomnaˈ chaˈcwijom na cwitsacatyjeendyoˈ yuu na nchii ncjoˈyoˈ jlaˈcato̱ˈyoˈ tsˈiaaⁿ. Ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ jnda̱ jlaˈnchuˈna na nncuaa tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ ndoˈ ˈo jnda̱ macwitsaquieˈyoˈ tsˈiaaⁿˈñeeⁿ. 	 אנכי שלחתי אתכם לקצר את אשר לא עמלתם בו ואחרים עמלו ואתם נכנסתם בעמלם׃


Jnda̱ joˈ seineiⁿtyeeⁿcheⁿ nda̱a̱na: —¿Aa nntsˈaacheⁿnaˈ na nntseicwˈaa tsˈaⁿ xjocanti ndoˈ nncwjaaˈñeyom juunaˈ nacjeeˈ tsˈoom maquila, oo na nlcoomˈm juunaˈ nacjeeˈ jnduu? ¿Aa nchii ndye nntseintyjaaⁿ juunaˈ? 	 ויאמר אליהם הכי יביאו הנר למען יושם תחת האיפה ותחת המטה ולא למען יעלהו על המנורה׃


Quia joˈ Pedro ñˈeⁿ Juan tioona lueena nacjoo naⁿˈñeeⁿ. Mana toˈñoomna Espíritu Santo naquiiˈ nˈomna. 	 ויסמכו את ידיהם עליהם ויקבלו את רוח הקדש׃


Ndoˈ xeⁿ cwiteiˈjndeiˈyoˈ ˈnaⁿ nnˈaⁿ na nquiuˈyoˈ na mati joo nnteiˈjndeii ˈo, quia joˈ ¿yuu waa na yaticheⁿ cwilˈaˈyoˈ? Ee mati nnˈaⁿ na cwilaˈxmaⁿ jnaⁿ cwiteiˈjndeiina ˈnaⁿ nda̱a̱ ncˈiaana ee manquiuna na nnjoom joˈ. 	 ואם תלוו את האנשים אשר תקוו לקבל מהם מה הוא חסדכם גם החטאים מלוים את החטאים למען יושב להם בשוה׃


Sa̱a̱ chaˈtso nmeiⁿˈ na tandyo xuee tjeiiˈa cwenta na tjacantyja na jnda laxmaⁿnaˈ, jeˈ ncˈe na mˈaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo macwjiiˈa cwenta na cweˈ tsˈiaaⁿˈndyo laxmaⁿnaˈ, 	 אך היתרנות האלה כלן חשבתי לי לחסרנות למען המשיח׃


Tyjeeˈcañoom cwii tsˈaⁿ na chuu tycu lepra, tjatseicandyooˈñe, tcoˈ xtye jo nnoom, tso: —Ta, ntyjii na ˈu nnda̱a̱ nntseinˈmaⁿˈ ja, xeⁿ lˈue tsˈomˈ. 	 והנה איש מצרע בא וישתחו לו ויאמר אדני אם תרצה תוכל לטהרני׃


Ndoˈ Jesús, ncˈe na mantyjeeⁿ chaˈtso na mawaa xjeⁿ na nntjoom, tjacatjomñê naⁿˈñeeⁿ. Taxˈeeⁿ nda̱a̱na, matsoom: —¿ˈÑeeⁿ juu cwilˈueˈyoˈ? 	 וישוע ידע את כל אשר יבא עליו ויצא ויאמר אליהם את מי תבקשו׃


Tsoom nda̱a̱na na jnda̱ ndyee ndiiˈ: —¿Ljoˈ jeeⁿcheⁿ tisˈa sˈaaⁿ? Meiⁿcwii jnaaⁿˈaⁿ tîcaljeiya na matsa̱ˈntjomnaˈ na cueeⁿˈeⁿ. Joˈ chii nnchuuˈ jñeeⁿ, xeⁿ jnda̱ nntseicandyaandyo̱ jom. 	 ויאמר אליהם פעם שלישית מה אפוא עשה זה רעה כל אשמת מות לא מצאתי בו על כן איסרנו ואפטרנו׃


na tilachuiˈyoˈ chiuu mˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ ñˈoomwaaˈ meiⁿ tiñequiandyoˈ cantyja cwii nnom na quia nluii nntseicatyˈuenaˈ ˈo oo cwii ñˈoom na mañequiaa tsˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ oo cwii carta na waa ñˈoom na jâ jlaˈcwano̱o̱ⁿyâ juunaˈ na matsonaˈ na jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na nncwjeeⁿˈeⁿ. 	 אשר לא תטרף דעתכם פתאם ואשר לא תבהלו לא ברוח ולא בדבור ולא באגרת כמו שלוחה מאתנו כאלו הגיע יום המשיח׃


Ee naⁿmˈaⁿˈ nchaalˈuuyuuˈ na apóstoles joona, laˈxmaⁿna nnˈaⁿ na cweˈ cwinquioˈnnˈaⁿ. Joona cweˈ cwilˈayana na cwiluiindyena nnˈaⁿ na cwindyentjom nnom Cristo. 	 כי אנשים כאלה שליחי שקר הם פעלי רמיה מתחפשים לשליחי המשיח׃


Jnda̱ na tueeⁿˈeⁿ, tandoˈnnaaⁿˈaⁿ, teitquiooˈñê nda̱a̱na ñequio jndye nnom na tˈmo̱ⁿnaˈ na wandoˈxcoom. Wenˈaaⁿ xuee tyomˈaaⁿ na ntyˈiaana jom. Ndoˈ seineiiⁿ nda̱a̱na cantyja ˈnaaⁿˈ na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ואשר גם התיצב להם חי אחרי ענותו באתות רבות בהראותו אליהם ארבעים יום וידבר על מלכות האלהים׃


Teincoo cwiicheⁿ xuee wjaalcweeⁿˈeⁿ tsjoom Jerusalén. Jndyo na ñejnoomˈm. 	 ובבקר שב אל העיר והוא רעב׃


Sa̱a̱ matso ángelˈñeeⁿ no̱o̱ⁿ: —¿Chiuu na jeeⁿ mˈaaⁿˈ tsˈomˈ? Ja mˈmo̱o̱ⁿya njomˈ ñˈoom wantyˈiuuˈ cantyja ˈnaaⁿˈ yuscumˈaaⁿˈ, ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ quiooˈjndii tquiee na chuu jom luaaˈ, na niom ntquieeˈ xqueⁿ ndoˈ nqui ndeiˈjndyeeˈ. 	 ויאמר אלי המלאך למה זה השתוממת אני אמר לך את סוד האשה והחיה הנשאת אתה בעלת שבעת הראשים ועשרת הקרנים׃


Joˈ chii caˈndyeˈyoˈ naⁿmˈaⁿˈ. Ee matseijomnaˈ joona chaˈna naⁿnchjaaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿna nato nda̱a̱ ntyjenchjaaⁿna. Ndoˈ manquiuˈyoˈ tsaⁿnchjaaⁿˈ quia na wjaañˈoom tyjenchjaaⁿˈaⁿ, wendyena nntiomnaˈ tsueˈtsjoom. 	 הניחו אותם מנהלים עורים המה לעורים וכי יוליך עור את העור ונפלו שניהם בתוך הבור׃


’Joˈ chii ñequiiˈcheⁿ cˈomˈcˈeendyoˈ ee na ticaliuˈyoˈ cwaaⁿ xuee nncwjeeˈcañoom nqueⁿ na matsa̱ˈntjoom ˈo. 	 לכן שקדו כי אינכם יודעים באי זו שעה יבא אדניכם׃


Quia joˈ seitiuu mosotquiee naquiiˈ tsˈoom: “¿Chiuu nntsˈaayo̱ na cwii nncwantjo̱ⁿ? Ee patrom ˈnaⁿya macwjeeⁿˈeⁿ ja na mˈaaⁿya mosotquiee. Ee tijndo̱ na nntsˈaa tsˈiaaⁿ jnda̱a̱ ndoˈ jnaaⁿˈa na cweˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ nlcaaⁿˈa ljoˈ na macaⁿnaˈ ja. 	 ויאמר הפקיד בלבו מה אעשה כי יקח אדני ממני את הפקדה לעדר לא אוכל ולשאל על הפתחים אני בוש׃


sa̱a̱ joo na tjacañjoomˈndyo̱ yuu na titia nquiuuya na nntyˈiaa nnˈaⁿ joonaˈ meiⁿ ticaⁿnaˈ na nlaˈcuuˈndyo̱. Joˈ chii cwiwitquiooˈ na Tyˈo̱o̱tsˈom seicañjoomˈm chaˈwaandyo̱ñˈa̱a̱ⁿ, ndoˈ joo na cwilaˈcuuˈndyo̱, joonaˈ tˈmaⁿti mañequiaaⁿ na cwilaˈxmaⁿnaˈ. 	 כי ההגונים לנו אינם צריכים לזאת אבל האלהים מזג ככה את הגוף שנתן כבוד יותר לגרוע׃


ˈO ndyu na teinom tyolaxmaⁿˈyoˈ natiameiⁿˈ, 	 אשר גם אתם הלכתם בהם מלפנים בחיותכם בתוכם׃


Nquii Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom na mˈaaⁿ nandye mañequiaaⁿ chaˈtso nnom na cwitoˈño̱o̱ⁿya na jeeⁿ ya laxmaⁿnaˈ ndoˈ canda̱a̱ˈnaˈ. Jom ñecwii xjeⁿ cwiluiiñê, meiⁿ tyootseichuiiˈñê chaˈxjeⁿ cwichuiiˈ ncwaⁿˈ. 	 כל מתנה טובה וכל מנחה שלמה תרד ממעל מאת אבי האורות אשר חלוף וכל צל שנוי אין עמו׃


Nqueⁿ ncˈe na lˈue tsˈoom, tqueeⁿ jaa na tuiindyo̱xco̱o̱ quia jlaˈyuuˈa ñˈoomˈm na cwiluiiñenaˈ na mayuuˈ. Sˈaaⁿ na ljoˈ cha nlqueⁿnaˈ jaa chaˈcwijom ntjom na cwiweˈjndyee quiiˈntaaⁿ chaˈtso na jnda̱ tqueeⁿ. 	 הוא בחפצו ילד אותנו בדבר האמת להיותנו כמו ראשית בכורי יצוריו׃


Maluaaˈ na jndyo̱o̱ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee. Jndyo̱o̱ na nndiˈntjo̱ⁿya nda̱a̱ nnˈaⁿ nchii na nndyeˈntjom nnˈaⁿ no̱o̱ⁿ. Ndoˈ jndyo̱o̱ na nñequiaandyo̱ na cˈio̱ na nntio̱o̱ⁿya jnaaⁿ nnˈaⁿ na jndyendye, cha nndyaandyena na nntˈuii jnaaⁿna joona. 	 כאשר בן האדם לא בא למען ישרתוהו כי אם לשרת ולתת את נפשו כפר תחת רבים׃


ee jom: Meiiⁿ na ñeˈcwii tsˈoom ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, sa̱a̱ ticatseijneiⁿ na ñecwii xjeⁿ cwiluiiñê ñˈeⁿñe Jom. 	 אשר אף כי היה בדמות האלהים לא חשב לו לשלל היותו שוה לאלהים׃


Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na mañequiaa na tjaaˈnaⁿ ñomtiuu cwicˈo̱o̱ⁿya jo nnoom, cˈoomñê ñˈeⁿndyoˈ na chaˈtsondyoˈ. Amén. 	 ואלהי השלום עם כלכם אמן׃


Talaneiⁿˈyoˈ cantu nda̱a̱ ncˈiaaˈyoˈ ee jnda̱ tyuiiˈ juu na tyolaxmaⁿˈyoˈ na cjeeˈ xuee na cwilaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿ Jesucristo ñequio cwii cwii nnom na ñelˈajndyeeˈyoˈ. 	 ואל תשקרו איש בעמיתו כי פשטתם את האדם הישן עם פעלותיו׃


Jndyocue Jesús ñequio chaˈtso nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Tyˈemeintyjeeˈna cwii su. Joˈ joˈ jnda̱ tquieˈcañom ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoom na mañequiaaⁿ ñequio jndyendye nnˈaⁿ na jnaⁿ chaˈwaa Judea ñequio Jerusalén ñequio ˈndyoo ndaaluee na nndyooˈ tsjoom Tiro ñˈeⁿ Sidón. Naⁿˈñeeⁿ tquiona na nndyena ñˈoom na mañequiaaⁿ, ndoˈ na nntseinˈmaaⁿ joona ntycu na cwitjoomna. 	 וירד אתם ויעמד במקום מישור והמון תלמידיו וקהל עם רב מכל יהודה וירושלים ומחוף ים צר וצידון אשר באו לשמע אתו ולהרפא מחלייהם׃


’Quia joˈ meiⁿnquia na lˈue nˈomˈyoˈ na calˈa nnˈaⁿ ñˈeⁿndyoˈ majoˈti calˈaˈ ˈo ñˈeⁿndye joona. Ee laaˈtiˈ matsa̱ˈntjom ljeii na tqueⁿ Moisés ñequio ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na tyoñeˈquia profetas tandyo xuee. 	 לכן כל אשר תחפצו כי יעשו לכם בני האדם עשו להם גם אתם כי זאת היא התורה והנביאים׃


Cwjiˈñê cantyja ˈnaaⁿˈ natia, catsˈaaⁿ yuu na ya, calˈueeⁿ na caljoyaandye nnˈaⁿ ñˈeⁿ ncˈiaana. Queⁿñê na catsˈaaⁿ naljoˈ. 	 יסור מרע ויעשה טוב יבשק שלום וירדפהו׃


’ˈO jnda̱ jndyeˈyoˈ ñˈoom na tyoñeˈquia nnˈaⁿ na matsonaˈ: “Tijoom xuee nncˈoomˈyaˈ ñˈeⁿ cwiicheⁿ tsˈaⁿ.” 	 שמעתם כי נאמר לקדמונים לא תנאף׃


Xeⁿ ˈu nlcoˈ xtyeˈ na nntseitˈmaaⁿˈndyuˈ ja, quia joˈ chaˈtso joonaˈ maˈnaⁿˈ. 	 ועתה אם תשתחוה לפני הכל יהיה לך׃


Ndoˈ ncˈe na mawaa xjeⁿ na nncˈooquieˈ nnˈaⁿ judíos xuee sauroˈ, joˈ chii joˈ joˈ tyˈecatjaaˈndyena tsˈoo Jesús. Ee tseiˈtsuaaˈñeeⁿ nndyooˈ waanaˈ yuu na tyˈioom nnˈaⁿ Jesús tsˈoomˈnaaⁿ. 	 שם שמו את ישוע כי ערב שבת היה ליהודים והקבר קרוב׃


Nnˈaⁿ na cwiluiindyena apóstoles jndye nnom ˈnaaⁿ lˈana ñequio tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ na xonda̱a̱ nluii na cweˈ najndeii nquii tsˈaⁿ. Ndoˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na jnda̱ cwilaˈyuˈ tjoomˈ tˈmaⁿna na tyotjomndyena watsˈom tˈmaⁿ na jndyu leirooˈnaˈ Salomón. 	 ויעשו אתות ומופתים רבים בקרב העם על ידי השליחים וכלם נאספו לב אחד באולם של שלמה׃


Ee teincuuˈ na luaaˈ cwilˈaˈyoˈ xuee jeˈ ee nnda̱a̱ nntso gobiernom na cwilawendyo̱ nacjoomˈm ee xeⁿ nncwaxˈeeⁿ nda̱a̱ya tjaaˈnaⁿ ljoˈ ñˈoom ya nntˈo̱o̱ya nnoom. 	 כי הלא בסכנה אנחנו להתחיב במרד בעבור היום הזה ודבר אין לנו לתת דין וחשבון על הרגשה הזאת׃


Meiⁿ tiquichˈeeⁿ na we waa ñˈeⁿndye joona ndoˈ ñˈeⁿndyo̱ jaa ee seiljoomˈm nˈomna ncˈe na cwilayuˈya nˈomna ñˈeⁿñê. 	 ולא הבדיל בינינו וביניהם כי טהר את לבבם על ידי האמונה׃


Joˈ chii naⁿmˈaⁿˈ xocaluiˈyuuˈ ñˈoom na cwiluena nacjoya. 	 גם אין ביכלתם להוכיח עלי את אשר עתה הם שטנים אותי׃


Mantyjacheⁿ cweˈ tiooñetoom jo ncˈee Pedro, mana tueeⁿˈeⁿ. Quia na tyˈequieˈ naⁿnom na titquiendye jliuna na jnda̱ tueeⁿˈeⁿ. Mati tjeiiˈna jom, tyˈecatˈiuuna jom nacañoomˈ saaⁿˈaⁿ. 	 ותפל פתאם לרגליו ותגוע והבחורים באו והנה מתה וישאוה החוצה ויקברוה אצל אישה׃


ndoˈ teitquiooˈñê nnom Pedro nda̱ joˈ nda̱a̱ chaˈtso apóstoles. 	 וכי נראה אל כיפא ואחריו אל שנים העשר׃


Tco xuee na ñelˈaˈyoˈ chaˈxjeⁿ cwilˈa nnˈaⁿ na ticˈom nacje ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, ñelˈaˈyoˈ natia na cwilˈa naⁿˈñeeⁿ, tyomˈaⁿˈyoˈ na queeⁿ nˈomˈyoˈ ntˈomcheⁿ, ñejlaˈxmaⁿˈyoˈ nnˈaⁿ candyee, tyocwaˈjndooˈndyoˈ ndoˈ tyoweˈyoˈ, ndoˈ tyolaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ joo na cweˈ nnˈaⁿ lˈa. 	 כי דינו עת החיים אשר עברה לעשות כחפץ הגוים בלכתנו בדרכי זמה ובתאות כסבאי יין וזללי בשר ורדפי שכר ותועבות עבדת האלילים׃


Jnda̱ na jliuna jom, jluena nnoom: —Jndye nnˈaⁿ jeeⁿ cwilˈuee ˈu. 	 וימצאהו ויאמרו אליו הנה כלם מבקשים אותך׃


Quia tmeiiⁿˈñeyoˈ tsˈaaⁿyoˈ manndyooˈ chaˈna xcwe cancjuu na ntyja tsjo̱ˈluee teiˈcaljoonaˈ, tquiaandye cancjuuˈñeeⁿ nomtyuaa. Ndoˈ juu catsoomjndiiˈñeeⁿ tjameintyjeeˈyoˈ jo nnom yuscuˈñeeⁿ na mawaa xjeⁿ na nntseincuii cha mantyjacheⁿ nlquiiyoˈ jnda xeⁿ jnda̱ tuiiñe. 	 וזנבו סחב מן השמים שלישית הכוכבים וישליכם ארצה ויתיצב התנין לפני האשה החלה ללדת למען בלע את בנה בלדתה׃


ee nchii macanda̱ cweˈ na tyjeˈcañoom jâ, sa̱a̱ mati ncˈe na tquiaˈyoˈ na neiiⁿˈeⁿ na tyomˈaaⁿ ñˈeⁿndyoˈ. Ee seicañeeⁿ na jeeⁿ ñeˈcantyˈiaˈyoˈ ja, ndoˈ na tia nquiuˈyoˈ ljoˈ na tuii quiiˈ ntaaⁿˈyoˈ. Mati tsoom na tyojooˈ nˈomˈyoˈ na nlaˈcanda̱ˈyoˈ ñˈoom na seijndo̱ˈa nˈomˈyoˈ. Ndoˈ quia na jndiiya na ljoˈ, tˈmaⁿti tioo na neiⁿya. 	 ולא בבאו לבד כי אם גם בנחמה אשר נחם בכם בהגידו לנו את תשוקתכם ואת אבלכם ואת קנאתכם לי ובכן הוספתי לשמוח׃


Tˈo̱ Simón Pedro nnoom, tso: —ˈU cwiluiindyuˈ nquii Cristo, Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom na wandoˈ. 	 ויען שמעון פטרוס ויאמר אתה הוא המשיח בן אלהים חיים׃


Jnda̱ teinom na nmeiiⁿˈ, jndiiya na teicˈuaa jndyee cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na jndyendye na mˈaⁿ cañoomˈluee. Cwiluena: Aleluya. Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaya tseixmaaⁿ na cwiluiˈnˈmaaⁿndyo̱. Matyˈiomnaˈ na calawa̱a̱ndya̱a̱ya jom, ee nqueⁿ tseixmaaⁿ najneiⁿ. 	 אחרי כן שמעתי קול גדול כקול המון רב בשמים האמרים הללויה הישועה והכבוד והעז ליהוה אלהינו׃


Joˈ chii tˈuena naⁿˈñeeⁿ. Tioomna joo wˈaancjo. 	 וישלחו יד בשליחים ויתנום במשמר העיר׃


Ndoˈ cweˈ ncˈe na ticˈoowintyjeeˈna na cwitaˈxˈeena ñˈoomwaaˈ nnoom, teintyjeeˈyuñê. Matsoom nda̱a̱na: —ˈÑeeⁿ cwiindyoˈ ˈo na tjaa jnaⁿ tseixmaⁿ, juu cjuˈjndyee tsjo̱ˈ nacjooˈ yuscumˈaaⁿˈ. 	 ויהי כאשר הוסיפו לשאל אתו וישא את עיניו ויאמר אליהם מי בכם זך בלי פשע הוא ראשונה ידה בה אבן׃


juu naya na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, quiaaⁿ juunaˈ nda̱a̱ chaˈtsondye nnˈaⁿ na ticalaˈchuiiˈ na mˈaⁿ na jnda nquiu Taya Jesucristo. 	 החסד עם כל האהבים את אדנינו ישוע המשיח באהבה אשר לא תכלה אמן׃


Tsoom nda̱a̱na: —Catsaquieˈyoˈ tsjoom chjoo ndyeyu jo nda̱a̱ˈyoˈ. Joˈ joˈ mantyja nliuˈyoˈ cwii snomxquie na ñjomyoˈ, mati ñˈeⁿ jndayoˈ. Calacanaⁿˈyoˈ, quiochoˈyoˈ jooyoˈ na mˈaaⁿya ñjaaⁿ. 	 ויאמר אליהם לכו אל הכפר אשר ממולכם שם תמצאו אתון אסורה ועיר עמה התירו אתם והביאו אלי׃


Tˈo̱ Jesús, matsoom: —ˈO nnˈaⁿ na tiñeˈcalaˈyuˈyoˈ ndoˈ quieˈ nˈomˈyoˈ, hasta cwanti yo na macaⁿnaˈ na cˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿndyoˈ ndoˈ na matseiquii tsˈo̱o̱ⁿya quiondyoˈ. Jnda̱ joˈ tsoom nnom tsotye tyochjooˈñeeⁿ: —Candyoˈñˈoomˈ tiˈjndaˈ ñjaaⁿ. 	 ויען ישוע ויאמר הוי דור חסר אמונה ופתלתל עד מתי אהיה עמכם ואסבל אתכם הבא הנה את בנך׃


Ja mañequia na ticantycwii na cwitaˈndoˈna, meiⁿ tajom catsuundyena. Ndoˈ tjaa meiⁿcwii tsˈaⁿ na nnda̱a̱ nncwjiˈ joona lˈo̱o̱. 	 ואני אתן להן חיי עולמים ולא תאבדנה לנצח ואיש לא יחטף אתהן מידי׃


Jnda̱ na jluiˈnˈmaaⁿndyô̱ nawiˈñeeⁿ chii jliuuyâ na Malta jndyu ndyuaaxeⁿncwe yuu squia̱a̱yâ. 	 וכאשר נמלטנו נודע לנו כי שם האי מליטי׃


Sa̱a̱ meiⁿchjoo nchii ljoˈ, ee xeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom tixcwe ljoˈ machˈeeⁿ quia joˈ ¿chiuu nntsˈaayom na nncuˈxeeⁿ nnˈaⁿ tsjoomnancue? 	 חלילה שאם כן איך ישפט האלהים את העולם׃


Ndoˈ joo naⁿˈñeeⁿ, quia na jndyena ñˈoomˈñeeⁿ, ñeˈcwii tˈmaⁿ jlaˈneiⁿna nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, jluena: —ˈU Ta Tyˈo̱o̱tsˈom, macanda̱ ˈU na mayuuˈcheⁿ na matsa̱ˈntjomˈ. ˈU tqueⁿˈ cañoomˈluee ñequio tsjoomnancue, ñequio ndaaluee, ndoˈ ñequio chaˈtso na niom. 	 ויהי כאשר שמעו את זאת וישאו את קולם בלב אחד לאלהים ויאמרו אדני אתה האל העשה את השמים ואת הארץ ואת הים ואת כל אשר בם׃


Ndoˈ xeⁿ waa cwiicheⁿ ñˈoom na lˈue nˈomˈyoˈ na nleijndaaˈ, nleijndaaˈnaˈ quia na nncuaa jomta. 	 ואם תבקשו דבר אחר שפוט ישפט בקהל כפי החק׃


Ndoˈ ángeles nntueeˈna naⁿˈñeeⁿ naquiiˈ chom bˈio. Joˈ joˈ nndyuee naⁿˈñeeⁿ ndoˈ nnteinquiena ndeiˈnˈomna na wiˈ cwitjoomna. 	 והשליכו אתם אל תנור האש שם תהיה היללה וחרק השנים׃


Sa̱a̱ joona tîcalaˈno̱ⁿˈna ñˈoommeiⁿˈ ee seicuˈna na nliuna joonaˈ. Ndoˈ nquiaana na nntaˈxˈeena ˈñom chiuu maˈmo̱ⁿnaˈ. 	 והמה לא הבינו את המאמר הזה ונעלם הוא מדעתם וייראו לשאל אתו על המאמר הזה׃


Jnda̱ chii tjañˈoom tsaⁿjndii Jesús cwii sjo̱ nandye. Joˈ joˈ tˈmo̱o̱ⁿ nnom chaˈtsoti nˈiaaⁿ tˈmaⁿ na mˈaⁿ nnˈaⁿ tsjoomnancue, ñequio na tˈmaⁿ matseitˈmaaⁿˈñenaˈ joo. 	 ויוסף השטן וישאהו אל הר גבה מאד ויראהו את כל ממלכות תבל וכבודן׃


Ee manquieeti naⁿˈñeeⁿ cwilaˈneiⁿna chiuu waa na sacajndo̱o̱ˈâ ˈo ndoˈ na ya toˈñoomˈyoˈ jâ. Mati cwilaˈneiⁿna chiuu waa na jnda̱ ˈndyeˈyoˈ na tyolaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ ˈnaⁿ na cweˈ nnˈaⁿ nlˈa, ndoˈ jeˈ naxeⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom macwitsantyjo̱ˈyoˈ. Jeˈ jnda̱ macwindyeˈntjomˈyoˈ nnom nqueⁿ na wanoomˈm, na macanda̱ jom cwiluiiñê Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי פיהם המספר מה היה מבואנו אליכם ואיך פניתם מעבודת אלילים ושבתם לאלהים לעבד את אל חי ואמתי׃


Cornelio tsoñˈeeⁿ nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ chiuu waa na tcoˈna na ntyˈiaaⁿˈaⁿ. Jnda̱ chii jñoom naⁿˈñeeⁿ tsjoom Jope. 	 ויספר להם את כל הדברים וישלחם אל יפו׃


Jndye nnˈaⁿ nlaˈjomndye natia na jeeⁿ wiˈ laxmaⁿna, ndoˈ jnaaⁿˈ na luaaˈ laxmaⁿ naⁿˈñeeⁿ, tisˈa ñˈoom ncwineiⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ורבים ילכו אחרי תועבותם ובעבורם יתן דרך האמת לגדופים׃


Jnda̱ jndii Jesús na jluena ñˈoomwaaˈ, seiweeⁿ jñeeⁿˈeⁿ. Matsoom: —Machˈeenaˈ na cwitaˈjnaⁿˈyoˈ ja ndoˈ manquiuˈyaˈyoˈ yuu tsˈaⁿ ja. Sa̱a̱ nchii na jndyo̱o̱ cantyja ˈnaⁿ nnco̱. Nqueⁿ na jñoom ja quiiˈntaaⁿˈyoˈ cwiluiiñê na mayomˈm, sa̱a̱ jom ticataˈnaⁿˈyoˈ. 	 אז קרא ישוע במקדש וילמד לאמר הן ידעתם אתי אף ידעתם מאין אני ומנפשי לא באתי אכן יש אמתי אשר שלחני ואתו לא ידעתם׃


Tˈo̱ Jesús, matsoom: —Xeⁿ tia ñˈoom na matsjo̱o̱, cwjiˈyuuˈndyuˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈomtiaˈñeeⁿ, sa̱a̱ xeⁿ ñˈoom na matyˈiomyanaˈ matseina̱ⁿ, tisˈa na macwjaˈ ja. 	 ויען אותו ישוע אם רעה דברתי תנה עד כי רעה היא ואם טוב מדוע תסטרני׃


Pablo ntyˈiaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ naⁿmaⁿnˈiaaⁿ ˈnaaⁿ nnˈaⁿ judíos. Matsoom nda̱a̱na: —Ja ntyjii, ˈo re nnˈaⁿya, chaˈtso xuee na jnda̱ jndyowanaˈ ñequiiˈcheⁿ matsˈaaya cantyja na matseiˈno̱ⁿˈa na matyˈiomnaˈ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויבט פולוס אל הסנהדרין ויאמר אנשים אחים בכל תמת לבבי התהלכתי לפני אלהים עד היום הזה׃


Jnda̱ chii ntyˈiaya cwii ángel na jnaⁿ cañoomˈluee, jndyocueeⁿ. Ñˈoom tsˈo̱wˈaa na nnaaⁿ yuu na ticantycwii na njoom ndoˈ ñˈoom tsˈuaaxjo ta. 	 וארא מלאך יורד מן השמים ובידו מפתח התהום וכבל גדול׃


Xeⁿ cweˈ nntso xˈee tsˈaⁿ: “Ncˈe na titseixmaⁿya tsˈo̱ tsˈaⁿ joˈ chii ticatseixmaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ seiiˈ tsˈaⁿ.” 	 אם תאמר הרגל אינני יד על כן אינני מן הגוף הבעבור זאת איננה מן הגוף׃


ndoˈ nchii Adán tquiuˈnnˈaⁿnaˈ, tquiuˈnnˈaⁿnaˈ yuscuˈñeeⁿ, ndoˈ jnda̱ na tquiuˈnnˈaⁿnaˈ juu, joˈ seijndaaˈñenaˈ na waa jnaaⁿˈaⁿ. 	 ואדם לא נפתה כי האשה שמעה לקול המשיא ותבא לידי עברה׃


quia joˈ cantyja ˈnaaⁿˈ chiuu waa na ñetˈomˈjndyeeˈyoˈ, catjeiˈndyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ natia na ñeseiqueeⁿ tsˈom seiiˈyoˈ ee juu joˈ tseixmaⁿnaˈ cwii na jnda̱ teiˈndaaˈñˈeⁿ na joo natiaˈñeeⁿ cwinquioˈnnˈaⁿnaˈ tsˈaⁿ. 	 אשר תסורו מדרכיכם הראשנים ותפשטו את האדם הישן הנשחת בתאות התרמית׃


Ee jnda̱ teicantoˈ jnaaⁿna hasta cañoomˈlueecheⁿ ndoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ñjom tsˈoom natia na laˈxmaⁿna. 	 כי חטאתיה הגיעו עד לשמים ויזכר אלהים את עונותיה׃


Nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwiˈootsuundye añmaaⁿ, juu ñˈoom na tyˈioom nnˈaⁿ Cristo tsˈoomˈnaaⁿ, nquiuna ticajndanaˈ, sa̱a̱ jo nda̱a̱ jaa na matsaacaluiˈnˈmaaⁿndyo̱, tseixmaⁿnaˈ ñˈoom najndeii cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי דבר הצלב סכלות הוא לאבדים אבל לנו הנושעים גבורת אלהים הוא׃


Ndoˈ tso Pilato nda̱a̱ judíosˈñeeⁿ: —Ncjoˈyoˈ catsaañˈomˈyoˈ jom. Catuˈxeⁿˈyoˈ jom cantyja ˈnaaⁿˈ ljeii ˈnaⁿˈyoˈ na waa. Tˈo̱o̱ naⁿˈñeeⁿ nnoom: —Tjaaˈnaⁿ najnda̱a̱ya na nlacua̱a̱ˈâ tsˈaⁿ. 	 ויאמר אליהם פילטוס קחהו אתם עמכם ועשו משפטו כתורתכם ויאמרו אליו היהודים אין לנו רשיון להמית איש׃


Sa̱a̱ matso Jesús: —Caˈndiiˈ yuscumˈaaⁿˈ na luaaˈ machˈeeⁿ. Matseijndaaˈñê cantyja ˈnaaⁿˈ xuee na nncjaantyˈiuuˈndyo̱. 	 ויאמר ישוע הניחה לה ליום קבורתי צפנה זאת׃


Ndoˈ juu na mˈaaⁿya na tˈmaⁿ nˈo̱o̱ⁿya machˈeenaˈ na cwinaⁿndyo̱ quia cwiwino̱o̱ⁿya nawiˈ, ndoˈ juu na cwinaⁿndyo̱ mañequiaanaˈ na tyeⁿ cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿya Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 והסבלנות לידי עמידה בנסיון והעמידה בנסיון לידי תקוה׃


Sa̱a̱ nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na cweˈ mantyˈiaaˈ cwii yuscu na matseiqueeⁿ tsˈoom juu, maxjeⁿ matsonaˈ na mamˈaaⁿyaaⁿ ñˈeⁿñe ee na luaaˈ matseitioom. 	 אבל אני אמר לכם כל אשר יביט באשה לחמד אותה נאף נאפה בלבו׃


Ndoˈ juu María maleiñˈoom cwii tsuaˈ xjo ncheⁿˈ na ñequiiˈcheⁿ nardo. Juunaˈ jeeⁿ jndanaˈ. Tuˈnquioom ncheⁿˈñeeⁿ ncˈee Jesús, jnda̱ joˈ tyoweeˈñê ncˈee ñequio sooxqueeⁿ. Na sˈaaⁿ na ljoˈ tjuˈnaˈ jndye cachi chaˈwaa quiiˈ wˈaa. 	 ותקח מרים מרקחת נרד זך ויקר מאד לטרא אחת משקלה ותמשח בה את רגלי ישוע ותנגב את רגליו בשערותיה והבית ימלא ריח המרקחת׃


Luaa matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, Cristo jñoom na jndyondiˈntjoom nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos cha na nntseicanda̱a̱ˈñê ñˈoom na tso Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ welooya na nntsˈaaⁿ ndoˈ mati cha mˈmo̱ⁿnaˈ na mayomˈm. 	 ואני אמר כי ישוע המשיח היה למשרת בני המילה למען אמת האלהים לקים את ההבטחות אשר לאבות׃


Ja nntseicwja̱ya chaˈtso nnˈaⁿ na cwiˈoontyjo̱ naxeeⁿˈeⁿ na cwiluiindye chaˈcwijom ntseinaaⁿ. Ndoˈ na ljoˈ chaˈtso ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiiˈa cwentaya nliuna na ja ntyjiitcuundyo̱ chiuu waa na matseitiuu tsˈaⁿ ñequio chiuu waa na mˈaaⁿˈ tsˈom tsˈaⁿ. Ndoˈ cantyjati na jnda̱ ñelˈaˈyoˈ, malaaˈtiˈ nñequiaya na nloˈñom ticwiindyoˈ ˈo. 	 והרגתי במות את בניה וידעו כל הקהלות כי אני חקר כליות ולב ונתתי לכם לכל איש כפרי מעלליו׃


Quia joˈ tyˈena lˈaa na jñoom joona ndoˈ jliuna chaˈxjeⁿ na tsoom. 	 וילכו השלוחים וימצאו כאשר דבר אליהם׃


hasta xjeⁿ na jnda̱ tsa̱ˈa nnˈaⁿ na jndoo ˈu cjeeˈ ncˈeˈ.” 	 עד אשית איביך הדם לרגליך׃


Jnda̱ na tquiena Cesarea, tquiana carta na ñˈomna nnom gobiernom ndoˈ tioona cwenta Pablo lˈo̱o̱ⁿ. 	 והמה באו אל קסרין ויתנו את האגרת בידי ההגמון ויעמידו לפניו גם את פולוס׃


Nntsˈaacheⁿnaˈ jndye nnom na tjachuiiˈ na cwilaˈneiⁿ nnˈaⁿ tsjoomnancue, ndoˈ cwii cwii joonaˈ majndaaˈ ljoˈ maˈmo̱ⁿnaˈ. 	 הן כמה מיני לשנות יש בעולם ואין אחת מהן בלי קול׃


ˈU re nnˈaⁿya na jeeⁿ jnda ntyjiiya, tintseijomndyuˈ ñequio tsˈiaaⁿ natia, ˈu catseijomndyuˈ tsˈiaaⁿ na ya. Ee tsˈaⁿ na matseijomñe tsˈiaaⁿ na ya tseixmaaⁿ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, sa̱a̱ tsˈaⁿ na wjaantyjo̱ ñequio natia, ticˈoomñe cwentaaⁿˈaⁿ. 	 חביבי אל תרדף הרעה כי אם הטוב העשה טוב הוא מאלהים והעשה רע לא ראה את האלהים׃


Macanda̱ nquii Espíritu mañequiaaⁿ na cwitaˈndoˈ nnˈaⁿ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Nchii cantyja ˈnaaⁿ seiina na laˈxmaⁿna na ljoˈ. Ñˈoom na mañequiaya cwiluiiñenaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu ndoˈ ncˈe juunaˈ joˈ na wandoˈ tsˈaⁿ. 	 הרוח הוא הנתן חיים והבשר אין בו מועיל הדברים אשר אני דברתי אליכם רוח המה וחיים המה׃


Ee ntyjiiyaya na juu tsˈiaaⁿ nayawaañe na to̱ˈ Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ nˈomˈyoˈ, ñeˈcwii tco nntsˈaaⁿ na nncjaacanda̱a̱ˈñˈeⁿnaˈ hasta xjeⁿ na nncwjeeˈnndaˈ Jesucristo. 	 ובטח אני כי המתחיל בכם המעשה הטוב גם יגמרנו עד יום ישוע המשיח׃


Ee quia na mˈaaⁿ tsˈaⁿ na jnda ntyjii tyjetsˈaⁿñe, xocatsˈaa na wiˈñe ñˈeⁿ tsaⁿˈñeeⁿ. Ee tsˈaⁿ na jnda ntyjii ntyjennˈaⁿñe, matseicanda̱ñˈeeⁿ ljeii na tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom nnom Moisés. 	 האהבה לא תרע לרע על כן האהבה קיום התורה כלה׃


Ndoˈ seijomnaˈ na wiiˈ tsotyeeⁿ. Matseiconaˈ juu ndoˈ mateiiˈ ndaaniomˈ. Tjantyjaaˈ Pablo tsaⁿˈñeeⁿ. Seineiiⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Jnda̱ chii tioom lˈo̱o̱ⁿ nacjooˈ tsaⁿˈñeeⁿ, seinˈmaaⁿ juu. 	 ואבי פובליוס מוטל למשכב בקדחת ובמחלה המעים ויבא אליו פולוס ויתפלל וישם עליו את ידיו וירפאהו׃


Quia cwiindyoˈ ˈo waa ñˈoom na maleinˈoomnaˈ juu ñequio cwiicheⁿ xˈiaaˈ na matseiyuˈ, ¿chiuu na cwiqueⁿˈyoˈ ñˈoom tsaⁿˈñeeⁿ jo nnom jwe na nchii tsˈaⁿ na matseiyuˈ? Cwa nchii ncjoˈyoˈ na cwilaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nlaˈjndaaˈndyoˈ ñˈoomˈñeeⁿ. 	 היש בכם איש אשר בריבו עם רעהו יזיד להביא דבר דינו לפני הרשעים ולא לפני הקדשים׃


Quia joˈ ¿chiuu waa na saacantyˈiaˈyoˈ na saˈyoˈ? ¿Aa ntyˈiaˈyoˈ na cwiluiiñê profeta? Mayuuˈ na joˈ jom. Ndoˈ tˈmaⁿti matseixmaaⁿ, nchiiti meiⁿnquia profeta. 	 ועתה מה זה יצאתם לראות אם לראות איש נביא הן אני אמר לכם כי אף גדול הוא מנביא׃


Xjeⁿˈñeeⁿ tyeⁿ tyomˈaaⁿˈ tsˈo̱o̱ⁿ na ñeˈcwii ñˈoom na nñequiaya nda̱a̱ˈyoˈ, ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ nquii Jesucristo, sa̱a̱ ñequiiˈcheⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ na tyˈioom nnˈaⁿ jom tsˈoomˈnaaⁿ. 	 כי לא חשבתי לדעת בתוככם דבר בלתי אם ישוע המשיח והוא הנצלב׃


Macaⁿna na caljooˈñetyeeⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom na mayuuˈ na jnda̱ tˈmo̱o̱ⁿ nnˈaⁿ nnoom, cha mati nnda̱a̱ nntseijno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ nˈom ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ ñequio ñˈoom na jeeⁿ xcwe ndoˈ na nñequiandye nnˈaⁿ na cwiˈoo nacjooˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ומחזיק בדבר הנאמן כפי ההוראה למען יהיה בכחו להזהיר בלקח הבריא ולהוכיח את המריבים׃


Quia joˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê, taˈxˈeena nnoom, jluena: —¿Yuu cwii jom joˈ, Ta? Tˈo̱o̱ⁿ ndyueena cwii ñˈoom na tjañoomˈ na maˈmo̱ⁿnaˈ na maxjeⁿ nntuˈxeⁿndye naⁿˈñeeⁿ. Tsoom: —Yuu na meindyuaa ˈnaⁿ to̱ˈ, joˈ joˈ nntjomndye cantˈeiⁿ. 	 ויענו ויאמרו אליו איה זאת אדנינו ויאמר אליהם באשר הפגר שם יקבצו הנשרים׃


Jnda̱ teinom na nmeiiⁿˈ, quia joˈ ntyˈiaya watsˈom cañoomˈluee, na jnda̱ jnaⁿ nacañoomticheⁿ yuu na mˈaaⁿ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom. Juu joˈ yuu na tyolaˈwe nnˈaⁿ Israel ljo̱ˈ na teiljeii ljeii naqui quia na tyoleiˈñˈomna watsˈomliaa. 	 ואחרי כן ראיתי והנה נפתח היכל משכן העדות בשמים׃


Quia joˈ juu na luaaˈ matsonaˈ nncˈom tsˈaⁿ na neiiⁿˈeⁿ ¿aa cweˈ tomti ncjo̱o̱ nnˈaⁿ judíos cwicandaaya joˈ oo aa mati ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ? Ee jnda̱ lˈuuya quia na seiyuˈya tsˈom Abraham ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, xjeⁿˈñeeⁿ tqueⁿ jom na tjaa jnaⁿ tseixmaaⁿ. 	 ועתה האשור הזה העל המילה הוא אם גם על הערלה הלא אמרנו כי לאברהם נחשבה אמונתו לצדקה׃


Jnda̱ na ntyˈiaaˈ Pablo na tcoˈnaˈ nnoom, mantyja jlaˈjndaaˈndyô̱ na nncwitˈio̱o̱ˈâ ndaaluee nntsaayâ ndyuaa Macedonia. Ee jlaˈno̱o̱ⁿˈâ na majñom Tyˈo̱o̱tsˈom jâ na nntsaanquiaayâ ñˈoom naya nda̱a̱ nnˈaⁿ ndyuaaˈñeeⁿ. 	 וכראתו את המחזה מיד בקשנו ללכת אל מקדוניא בהביננו כי האלהים קראנו שמה לבשר אתם הבשורה׃


Joˈ chii nnˈaⁿ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndicwaⁿ waa na nntaˈjndyeena cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ, 	 על כן נשארה עוד מנוחת שבת לעם אלהים׃


Jnda̱ tueeˈ Jesús waaˈ Jairoˈñeeⁿ, tjaqueⁿˈeⁿ naquiiˈ wˈaa. Ntyˈiaaⁿˈaⁿ nnˈaⁿ na cwitjo̱o̱ˈ nmaaⁿ, ñequio jndye ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na tacwaxua ndyuee. 	 ויבא ישוע אל בית השר וירא את המחללים בחלילים ואת העם ההומה ויאמר׃


Joˈ chii tsˈaⁿ na machˈee yuu na tia mˈaaⁿ na nquiaⁿˈaⁿ naⁿmaⁿnˈiaaⁿ. Sa̱a̱ tsˈaⁿ na machˈee yuu na cwitsa̱ˈntjom nˈiaaⁿ, ya mˈaaⁿ, tyoocatyˈueeⁿ naⁿˈñeeⁿ. Joˈ chii catsaˈ yuu na cwitsa̱ˈntjomna ˈu, quia ljoˈcheⁿ taxocˈoomˈ tsˈomˈ aa nlaˈwjeena ˈu. Maxjeⁿ nncˈomna na neiiⁿna ˈu. 	 כי השליטים אינם לפחד למעשים הטובים כי אם להרעים ועל כן אם רצונך שלא תירא מן הרשות עשה הטוב והיה לך שבח ממנה׃


Yocheⁿ na njom Jesús nato na wjaⁿ Jerusalén, tjachom jâ na canchooˈwendyô̱ cwii ntyja na ñencjo̱o̱yâ. Tsoom nda̱a̱yâ: 	 ויהי כעלות ישוע ירושלים ויקח אליו את שנים העשר לבדם ויאמר להם בדרך׃


Maleiˈtyeⁿ xeⁿ cweˈ nlaljeiiya ñˈoom na nlacwano̱o̱ⁿya na mˈaⁿna na tacwaˈna nantquie na jnda̱ tsa̱ˈ nnˈaⁿ jo nda̱a̱ ˈnaⁿ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena na nchii Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ tancˈomna na cweˈ nncˈomyana ñˈeⁿ ncˈiaana. Tantquiina seii quiooˈ na cweˈ cwiˈuo̱o̱ cantyoˈ. Ndoˈ tantquiina niomˈ. 	 רק לכתב אליהם אשר ירחקו מטמאת האלילים ומן הזנות ומבשר הנחנק ומן הדם׃


Macaⁿnaˈ na calaˈquii nˈomˈyoˈ nawiˈ na cwiwinomˈyoˈ. Ee na nlˈaˈyoˈ na ljoˈ, nlaˈjomndyoˈ ñequio na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ na nnda̱a̱ nñequiaaⁿ na nntoˈñoomˈyoˈ chaˈtso na jnda̱ tsoom na nntsˈaaⁿ. 	 כי צריכים אתם לסבלנות למען תעשו רצון אלהים ונשאתם את ההבטחה׃


Matsoom nda̱a̱yâ: —Catueˈyoˈ tsquiˈ ˈnaⁿˈyoˈ ntyjaaˈ wˈaandaa ntyjaya, quia ljoˈcheⁿ nliuˈyoˈ calcaa. Ndoˈ tua̱a̱ˈâ juunaˈ joˈ joˈ, jnda̱ joˈ tileicanda̱a̱ nntjeiiˈâ juunaˈ cweˈ ee jeeⁿcheⁿ ndyaˈ jndye calcaa chuunaˈ. 	 ויאמר להם השליכו המכמרת מימין לאניה ותמצאו וישליכו ולא יכלו עוד למשך אתה מרב הדגים׃


Quia na jñeeⁿ na jndyendye nnˈaⁿ cawiˈnom, taxˈeeⁿ ljoˈ cwiluii. 	 וישמע את קול העם העבר וידרש לדעת מה זאת׃


Ndoˈ Pedro, jeeⁿ seijaaˈñe tsaⁿtsjom nacjoomˈm ñequio nnˈaⁿ na ñˈeeⁿ ñˈeⁿñê sa̱a̱ jnda̱a̱ lˈana na tîcandana. Joˈ chii ntyˈiaana nacaxuee na matseixmaⁿ Jesús ndoˈ ntyˈiaa nda̱a̱na we naⁿnomˈñeeⁿ na teitquiooˈndye ñˈeⁿñê. 	 ויהיו פטרוס ואשר אתו נרדמים ובהקיצם ראו את כבודו ואת שני האנשים העמדים עליו׃


Ee jaa tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ, cwiluiindyo̱ seiiˈ Cristo na chaˈwaañê. Ndoˈ cwii cwiindyo̱ matseijomnaˈ cwii cwii nnom na matseicañjoomˈnaˈ jom. 	 כי אברי גופו אנחנו משברו ומעצמיו׃


Xjeⁿˈñeeⁿ seinˈmaaⁿ jndye nnˈaⁿwii chaˈtso nnom ntycu na cwitjoomna. Mati jndye jndyetia tjeiiⁿˈeⁿ naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ. Meiⁿ tînquiaaⁿ na nlaˈneiⁿ jndyetiaˈñeeⁿ meiⁿcwii ñˈoom ee ticalˈue tsˈoom na nndye nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. Ee jndyetiaˈñeeⁿ manquiuna ˈñeeⁿ cwiluiiñê. 	 וירפא רבים אשר היו חולים חליים שונים ויגרש שדים הרבה ולא נתן את השדים לדבר כי ידעהו׃


Ndoˈ xuee jnda̱ ndyee chaˈtso lˈo̱o̱ tsˈiaaⁿ cwentaaˈ wˈaandaa ncjo̱o̱yâ tyotjeiiˈâ joonaˈ ñequio lua̱a̱yâ, tyotua̱a̱ˈâ joonaˈ tsˈom ndaaluee. 	 וביום השלישי הטלנו בידינו את כלי האניה אל הים׃


Joˈ chii choˈnqueⁿˈyoˈ jnaⁿ cantyja nawiˈ na nntjoom naⁿˈñeeⁿ, ndoˈ mati cantyja na tja̱ chaˈtso nnˈaⁿ na nchii jnaaⁿna hasta xjeⁿ na tuii tsjoomnancue. Nnaⁿnaˈ na waa jnaⁿˈyoˈ xjeⁿ na seicueeˈ Caín tyjeeⁿ Abel, tsaⁿ na tyotseixmaⁿ na matyˈiomyanaˈ, nndyowanaˈ hasta na tueˈ Zacarías jnda Berequías lˈa weloˈyoˈ xcwe quiiˈntaaⁿ tio tˈmaⁿ ñequio ta watsˈom. 	 למען יבא עליכם כל דם נקי הנשפך בארץ מדם הבל הצדיק עד דם זכריה בן ברכיה אשר רצחתם אותו בין ההיכל ולמזבח׃


Juu na seitjo̱o̱ñe Adán, meiⁿchjoo ticatseijomnaˈ ñequio na macwjiˈnˈmaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom añmaaⁿya. Ee cantyja ˈnaaⁿˈ jnaaⁿˈ ñecwii tsˈaⁿ matˈuiityeⁿnaˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ. Sa̱a̱ cantyja ˈnaaⁿˈ juu na macwjiˈnˈmaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ, cweˈyu matsa̱a̱ⁿˈa̱ⁿ nnˈaⁿ na cwiluiindyena na tjaa jnaⁿ laˈxmaⁿna jo nnoom meiiⁿ na jndye nnom jnda̱ jlaˈtjo̱o̱ndyena. 	 ולא כמו על ידי חטא אחד כן המתנה כי המשפט יצא מאחד לחיב אבל מתנת החסד היא לזכות מפשעים רבים׃


Jnda̱ joˈ taqueeⁿ, ntyˈiaaⁿˈaⁿ yuscuˈñeeⁿ, matsoom nnom Simón: —¿Aa mantyˈiaˈ yuscumˈaaⁿˈ? Ja jndyo̱quia̱ˈa waˈ, tînquiaaˈ ndaa na nntmaⁿ ncˈa̱ sa̱a̱ tsaⁿmˈaaⁿˈ jeˈ, jnda̱ tmaaⁿ ncˈa̱ ñequio ndaannoom. Ndoˈ jnda̱ tyueeˈñê ncˈa̱ ñequio sooxqueeⁿ. 	 ויפן אל האשה ויאמר אל שמעון הראית את האשה הזאת הנה באתי אל ביתך ומים על רגלי לא נתת והיא הרטיבה את רגלי בדמעות ותנגב בשערותיה׃


Canduˈyoˈ na xmaⁿndye nnˈaⁿ na ñecwii tsjaaⁿ ñˈeⁿndyo̱ juu Andrónico ñˈeⁿ Junias. Maljoyu ñetˈo̱o̱ⁿya wˈaancjo ñˈeⁿndyena. Jnda nquiu apóstoles joona. Joona tyuaaˈti jlaˈyuˈna ñˈeⁿ Cristo, nchiiti ja. 	 שאלו לשלום אנדרוניקוס ויוניס שהם קרובי ואסורים אתי ולהם שם בשליחים ולפני היו במשיח׃


Tsoti Pablo: —Xcwe na waˈnjo̱o̱ⁿ nato na jo̱ Damasco na manndyooˈ nncua̱ya, ndoˈ chaˈna quiajmeiⁿˈ ñejomto tioo chom ndiocheⁿ nacañomya. Jnaⁿnaˈ cañoomˈluee ndoˈ jeeⁿ ndyaˈ xueenaˈ. 	 ויהי אנכי הלך וקרב לדמשק כעת צהרים ופתאם נגה עלי מסביב אור גדול מן השמים׃


Joˈ luaaˈ najndyee na cwitandoˈxco nnˈaⁿ. Sa̱a̱ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱, ticatandoˈnndaˈna hasta quia jnda̱ jnda̱a̱ˈ cwii meiⁿ ndyuˈñeeⁿ. 	 ושאר המתים לא קמו לחיים עד כלות אלף השנים זאת היא התחיה הראשונה׃


Ndoˈ nncˈoochona ˈo jo nda̱a̱ gobiernom ñequio jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwiluiitˈmaⁿndyeti ncˈe cwilaˈxmaⁿˈyoˈ cwentaya. Joˈ na nñequiaanaˈ na wanaaⁿ na nntjeiˈyuuˈndyoˈ cantyja ˈnaⁿya nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ ndoˈ mati nda̱a̱ nnˈaⁿ na tyoocandaa ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ולפני משלים ומלכים תובאו למעני לעדות להם ולגוים׃


Ndoˈ Pablo ñˈeⁿ Bernabé tyolañˈeeⁿˈ ndyueena ñˈeⁿ naⁿˈñeeⁿ na tquie Antioquía. Tyoluena na tiyuuˈ na macaⁿnaˈ na calˈa naⁿˈñeeⁿ costumbreˈñeeⁿ. Jnda̱ chii teijndaaˈ na wendye joona ñequio ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwilayuˈ nncˈoona Jerusalén. Nncˈoontyjaaˈna nquie apóstoles ñequio nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye quiiˈntaaⁿ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ. Jo nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ nleijndaaˈ ñˈoomwaaˈ. 	 ויהי על זאת ריב ומחלקת לא קלה לפולוס ולבר נבא עמהם ויגזרו כי פולוס ובר נבא ואחרים מהם יעלו ירושלים אל השליחים והזקנים על אדות השאלה הזאת׃


Ndoˈ ee na manquiuuyâ na Judas maleiñˈoom tjaⁿche na ñjom sˈom na cwiwilˈueeˈndyô̱, joˈ chii ntˈomndyo̱ jâ jlaˈtiuuyâ na ñeˈcatso Jesús nnoom na catseijnaaⁿ ljoˈtindyo na macaⁿnaˈ na nleilˈueeˈndyô̱ na waa xuee, oo quiaaⁿ cwantindyo nda̱a̱ ndyeñeeⁿˈ. 	 כי יש אשר חשבו כי אמר אליו ישוע קנה לנו צרכי החג או לתת לאביונים יען אשר כיס הכסף תחת יד יהודה׃


Matsoticheⁿ ljeiiˈñeeⁿ: “ˈO na nchii cwiluiindyoˈ nnˈaⁿ tmaaⁿˈ cwentaya”, naⁿˈñeeⁿ nntseicajndyuˈnaˈ na cwiluiindyena ntseinda Tyˈo̱o̱tsˈom na wandoˈ. 	 והיה במקום אשר יאמר להם לא עמי אתם יאמר להם בני אל חי׃


’Ja cwiluiindyo̱ tsˈo̱o̱ ntjom na mayuuˈ ndoˈ Tsotya̱ya cwiluiiñê tsˈaⁿ na mateixˈee juunaˈ. 	 אנכי הגפן האמתית ואבי הוא הכרם׃


Jnda̱ chii tyˈioomna jom tsˈoomˈnaaⁿ. Ndoˈ sondaro tyoˈoona xˈiaa, cha nntyˈiaana cwaaⁿ liaⁿˈaⁿ nleijnoomˈ cwii cwii joona. Laaˈtiˈ tˈoomna liaⁿˈaⁿ. 	 ויהי כאשר צלבו אותו ויחלקו בגדיו להם בהפילם עליהם גורל מה יקח איש איש׃


ˈO yolcu na mˈaⁿ sˈaaˈyoˈ calˈaˈyoˈ ljoˈ na lˈue nˈomna chaˈcwijom cwindyeˈntjomˈyoˈ nnom nquii Ta Jesucristo. 	 הנשים הכנענה לבעליכן כמו לאדנינו׃


Cwii tsˈaⁿ na matseijomñe ñˈeⁿ Jesús na meintyjeeˈ joˈ tjeiiⁿˈeⁿ xjo espada ˈnaaⁿˈaⁿ. Tioom juunaˈ mosooˈ nquii tyee na cwiluiitquieñe. Jno̱ⁿ tsuaˈqui. 	 ואחד מן העמדים אצלו שלף את חרבו ויך את עבד הכהן הגדול ויקצץ את אזנו׃


Sa̱a̱ Tyˈo̱o̱tsˈom tquiaa na tandoˈxcoom na tueeⁿˈeⁿ. Seicandyaañe jom na ñetˈomtsˈooñê ee tijoom jndaa caljooˈñê nacje ˈnaaⁿˈ na cwiwje nnˈaⁿ. 	 והאלהים הקימו מן המתים בהתיר את חבלי המות באשר נמנע מן המות לעצר אתו׃


Ndoˈ xcwe na mˈaaⁿˈ tsˈom Pedro ljoˈ ñeˈcaˈmo̱ⁿ ˈnaaⁿ na tcoˈnaˈ ntyˈiaaⁿˈaⁿ, ndoˈ nnˈaⁿ na jñom Cornelio jnda̱ tquiena tsjoomˈñeeⁿ, na taxˈeendyena yuu waa waaˈ Simón na cweˈ macˈeⁿya Pedro. 	 ויהי בהתפעם רוח פטרוס על המראה אשר ראה והנה האנשים השלוחים מאת קרניליוס שאלו לבית שמעון ויעמדו על הפתח׃


Ndoˈ mati jndye nnˈaⁿ na tyoleiˈcho ntycu lepra tyomˈaⁿ ndyuaa Israel joo ncuee na tyomˈaaⁿ profeta Eliseo. Sa̱a̱ meiⁿcwiindye naⁿˈñeeⁿ ticatseinˈmaaⁿ, macanda̱ quii Naamán, tsˈaⁿ ndyuaa Siria. 	 ומצרעים רבים היו בישראל בימי אלישע הנביא ולא טהר אחד מהם זולתי נעמן הארמי׃


Joˈ chii xeⁿ ntyjiˈ na tjoomˈ cwilayuuˈa, coˈñomˈ jom chaˈxjeⁿ ntyjiˈ macoˈñomˈ ja. 	 והנה אם תחשבני לחבר לך תקבלנו כמוני׃


Matsonaˈ na candyecheⁿ yolcu ñˈoom na cwitˈmo̱o̱ⁿ nnˈaⁿ ndoˈ na catueeˈndyecjena: 	 האשה תלמד דומם בכל הכנעה׃


Luaa waa na ñeˈcatsjo̱o̱ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomwaaˈ, ñˈeeⁿˈndyoˈ ˈo na cwinduˈyoˈ: “Ja matseijomndyo̱ cantyja ˈnaaⁿˈ Pablo”; ntˈomndyoˈ ˈo: “Ja ñˈeⁿ Apolos”; ndoˈ ntˈomndyoˈ: “Ja ñˈeⁿ Pedro”; ndoˈ ntˈomndyoˈ: “Ja ñˈeⁿ Cristo”. 	 וזאת אני אמר כי איש איש מכם זה אמר לפולוס וזה לאפולוס וזה לכיפא וזה למשיח הנני׃


Quia joˈ nnˈaⁿ fariseos jluena nnoom: —ˈU macwjiˈyuuˈndyuˈ cheˈnncuˈ cantyja ˈnaⁿˈ. Ndoˈ ñˈoomˈñeeⁿ meiⁿ tiyuuˈ joonaˈ. 	 ויאמרו הפרושים על נשפך מעיד אתה עדותך איננה נאמנה׃


Ndoˈ jeˈ cwitjo̱o̱cheⁿ na nluii na ljoˈ matsjo̱o̱ya nda̱a̱ˈyoˈ, cha quia na jnda̱ tueˈntyjo̱ juunaˈ quia joˈ nlaˈyuˈyoˈ. 	 ועתה הנה הגדתי זאת לכם בטרם היותה למען בבואה תאמינו׃


Mati tsoom nda̱a̱na: —Meiⁿyuucheⁿ waaˈ tsˈaⁿ na nntsquieˈyoˈ, caljooˈndyoˈ joˈ joˈ hasta xjeⁿ na nluiˈyoˈ tsjoomˈñeeⁿ. 	 ויאמר אליהם במקום אשר תבאו בית איש שבו בו עד כי תצאו משם׃


¿ˈÑeeⁿ juu cwiluiiñe na cantuñe? Nquii tsˈaⁿ na mañequiaa ñˈoom na nquii Jesús nchii cwiluiiñê Cristo. Tsaⁿˈñeeⁿ cwiluiiñe tsˈaⁿ na mˈaaⁿ nacjooˈ Cristo ee maljoˈyu macwjiˈñe cantyja ˈnaaⁿˈ Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈxjeⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Jnaaⁿ Jesucristo. 	 מי הוא הכזב אם לא המכחש בישוע לאמר כי איננו המשיח זה הוא צר המשיח המכחש באב ובבן׃


Ndoˈ nnˈaⁿ na ñˈeeⁿ ñˈeⁿñê, quia na ntyˈiaana chiuu wjaachˈeenaˈ, jluena nnoom: —Ta, ¿aa mañejom nntua̱a̱ˈa xjo? 	 והאנשים אשר אתו ראים את אשר יהיה ויאמרו אליו אדנינו הנכה בחרב׃


Quia joˈ tjacachoom ntquieeˈ naⁿjndii na wiˈndyeti nchiiti jom. Tyˈequieˈna naquiiˈ tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ ndoˈ mana ljooˈndyetyeⁿna joˈ joˈ. Ndoˈ na jnda̱ we luaaˈ, manioomti matjom tsaⁿˈñeeⁿ nchiiti na ñetjomjñeeⁿ. Maluaaˈ nntjoom nnˈaⁿ na mˈaⁿ jeˈ na jeeⁿ tia nnˈaⁿndye. 	 ואחר תלך ולקחה אליה שבע רוחות אחרות רעות ממנה ובאו ושכנו שם והיתה אחרית האדם ההוא רעה מראשיתו כן יהיה גם לדור הרע הזה׃


Quia ljoˈcheⁿ jlaˈno̱ⁿˈna na seineiiⁿ nda̱a̱na cantyja ˈnaaⁿˈ Juan, tsaⁿ na tyotseitsˈoomñe nnˈaⁿ. 	 אז הבינו התלמידים כי על יוחנן המטביל דבר אליהם׃


Cwimeiˈndooˈna patrom ˈnaaⁿna na nncwjeeⁿˈeⁿ na tjaaⁿ yuu toco tsˈaⁿ. Quia na mˈmaaⁿ ˈndyootsˈa, mˈaⁿcˈeendyena na nlaˈcanaaⁿndyena. 	 ואתם היו דמים לאנשים המחכים לאדניהם מתי ישוב מן החתנה וכאשר יבוא ודפק יפתחו לו כרגע׃


Sa̱a̱ tso Pablo: —ˈU ta, ja tjaaˈnaⁿ na matseiˈndaaˈnaˈ xqua̱a̱ⁿ. Matseitiuuyaya naquiiˈ xqua̱a̱ⁿ ndoˈ matseina̱ⁿya ñˈoom na mayuuˈ. 	 ויאמר פולוס אינני משגע פסטוס האדיר כי אם דברי אמת וטעם אביע׃


Joˈ chii seintyjo̱ndyo̱ jo ndoˈ jndya Jesús, taxˈa̱ya nnoom, tsjo̱o̱: —Aa ndiˈ Ta, ¿ˈñeeⁿ cwii jâ na nntsˈaa na ljoˈ? 	 ויפל על לב ישוע ויאמר אליו אדני מי הוא׃


Sa̱a̱ meiiⁿ na ljoˈ, xjeⁿ na tˈoomcheⁿ Adán hasta xjeⁿ na tˈoom Moisés, maxjeⁿ tyowje nnˈaⁿ na tyolaˈtjo̱o̱ndyena meiiⁿ na nchii tyolaˈtjo̱o̱ndyena nnom cwii ñˈoom na jnda̱ sa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom, chaˈxjeⁿ sˈaa Adán, juu na cwiluiiñe cwii na matseijomnaˈ nquii na quia nndyo. 	 אולם המות מלך מאדם עד משה גם על אלה אשר לא חטאו בדמיון עברת אדם הראשון אשר הוא דמות העתיד לבוא׃


Nnco̱ Pablo cwiluiindyo̱ apóstol cwentaaˈ Jesucristo. Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na cwiluiiñê na macwjiˈnˈmaaⁿñê jaa sa̱ˈntjoom na matseixmaⁿya na ljoˈ ñequio Ta Jesucristo na cantyja ˈnaaⁿˈ jom mˈaaⁿya na cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿya. 	 פולוס שליח ישוע המשיח כמצות האלהים מושיענו והאדון ישוע המשיח תקותנו׃


Tiñeˈquiaandyuˈ na joo na ticatsa̱ˈntjomnaˈ nnaⁿndyenaˈ ñˈeⁿndyuˈ. Catsaˈ yuu na ya cha canaⁿndyuˈ nacjooˈ joo na ticatsa̱ˈntjomnaˈ. 	 אל נא יכבשך הרע כבוש אתה את הרע בטוב׃


Quia joˈ ntyee na cwiluiitquiendye ñequio chaˈtsondye naⁿmanˈiaaⁿ cwentaa nnˈaⁿ judíos tyolˈueena nnˈaⁿ na calue ñˈoom cantu nacjooˈ Jesús cha nnda̱a̱ nleijndaaˈ jnaaⁿˈaⁿ na cueeⁿˈeⁿ. Sa̱a̱ tileicaliuna. 	 וראשי הכהנים וכל הסנהדרין בקשו עדות על ישוע להמיתו ולא מצאו׃


Ee mayuuˈcheⁿ nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, yocheⁿ na ndicwaⁿ waa tsjo̱ˈluee ñequio tsjoomnancue, xocaˈndiinaˈ meiⁿcwii ljeii cachjoo na ndiiˈnaˈ naquiiˈ ljeii na tqueⁿ Moisés, hasta xjeⁿ jnda̱ jluiˈljuuˈñˈeⁿnaˈ. 	 כי אמן אמר אני לכם עד כי יעברו השמים והארץ לא תעבר יוד אחת או קוץ אחד מן התורה עד אשר יעשה הכל׃


Jnda̱ tuii na nmeiiⁿˈ jluiˈ Pablo Atenas, tjaaⁿ tsjoom Corinto. 	 אחר כן סר פולוס מאתינס ויבא אל קורנתוס׃


Tintseijomndyuˈ ñequio ñˈoom na cweˈ cwilaˈñˈeeⁿˈto ndyuee nnˈaⁿ na tjaa ljoˈ mateijndeiinaˈ ee ntyjiˈyaˈ na cweˈ jnaaⁿˈ joˈ na cwilaˈntjaˈndye nnˈaⁿ. 	 ותרחק מן השאלות התפלות באין מוסר באשר תדע כי אך קטטה מולידות הנה׃


Na matsjo̱o̱ ñˈoomwaaˈ, nchii na matsa̱ˈntjo̱ⁿya ˈo chiuu calˈaˈyoˈ. Sa̱a̱ ñequiiˈcheⁿ lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na caliuˈyoˈ na ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ queeⁿ nˈomna na cwilˈana na ljoˈ. Ndoˈ na nlaˈjomndyoˈ mˈmo̱ⁿyanaˈ na xcweeˈ nˈomˈyoˈ na jnda nquiuˈyoˈ naⁿˈñeeⁿ. 	 ואינני אמר זאת בדרך צווי כי אם לבחן על ידי זריזות אחרים גם את אמתת אהבתכם׃


ˈÑeeⁿ ˈo na ñeˈcandyeˈyoˈ, candyeˈyaˈyoˈ ñˈoom na matseineiⁿ Espíritu Santo nda̱a̱ ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ. ˈÑeeⁿ juu na jnda̱a̱ jnaⁿñe ñequio natia, nñequiaya maná na nlcwaˈ na ticataˈjnaaⁿˈ nnˈaⁿ. Ndoˈ nñequiaya cwii tsjo̱ˈ canchiiˈ nnom. Nacjooˈ juunaˈ nntseiljeixco̱ xueya ndoˈ meiⁿcwii tsˈaⁿ ticaljeii ljoˈ matso ljeiiˈñeeⁿ, macanda̱ nquii tsˈaⁿ na nncoˈñom juunaˈ ntyjii.” 	 מי אשר אזן לו ישמע את אשר הרוח אמר לקהלות המנצח אאכילנו מן המן הגנוז ונתתי לו אבן לבנה ועל האבן מפתח שם חדש אשר לא ידענו איש זולתי המקבל׃


Matsonaˈ na cwii tsaⁿsˈa na mandiˈntjom, ñecwii scoomˈm ndoˈ ya maqueeⁿ xjeⁿ ntseinaaⁿ ñequio chaˈtsondye nnˈaⁿ waⁿˈaⁿ. 	 השמשים יהיו כל אחד בעל אשה אחת ומנהלים בטוב את בניהם ואת בתיהם׃


Tsoom: —Chaˈtso na cwintyˈiaˈyoˈ nmeiⁿˈ, manncueˈntyjo̱ xuee na nntyuiiˈñˈeⁿnaˈ. Taxocaljooˈ cwii tsjo̱ˈ nacjooˈ xˈiaaˈnaˈ. 	 את אשר אתם ראים הנה ימים באים ולא תשאר אבן על אבן אשר לא תתפרק׃


Jnda̱ na jndye naⁿˈñeeⁿ ñˈoommeiⁿˈ jlaˈjmeiⁿˈndyena. Tyoteinquiena ndeiˈnˈomna na jeeⁿ lioona Esteban. 	 ויהי כשמעם את אלה התרגזו בלבבם ויחרקו עליו שניהם׃


Quia na jnda̱ teinom na seineiⁿ Ta Jesús nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê, tjañˈoomnaˈ jom cañoomˈluee. Tjacjom ntyjaaˈ tsˈo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom ntyjaya yuu na matseitˈmaaⁿˈñenaˈ jom. 	 ויהי אחרי אשר דבר אתם האדון וינשא השמימה וישב לימין האלהים׃


Quia joˈ cwii na ntquieeˈ ángelesˈñeeⁿ na tyoleiˈcho ntquieeˈ watso, tyjeˈcañoom ja. Tsoom no̱o̱ⁿ: —Candyoˈ luaa ndoˈ mˈmo̱o̱ⁿya njomˈ na nntuˈxeⁿndye nnˈaⁿ tsjoom tˈmaⁿˈñeeⁿ na wacatyeeⁿnaˈ cjooˈ jndye ndaa. Juu tsjoomˈñeeⁿ matseijomnaˈ chaˈcwijom cwii sculjaaˈ. 	 ויבא אחד מן שבעה המלאכים הנשאים שבע הקערות וידבר אלי לאמר בא ואראך את משפט הזונה הגדולה הישבת על מים רבים׃


Tjaaˈnaⁿ ˈñeeⁿ juu na nnda̱a̱ nntseicueeˈ ja na nchii ñˈoomya. Mannco̱tya̱ mañequiaandyo̱ na ljoˈ catjo̱ⁿ. Waa najndo̱ na cwiluiindyo̱ na catsˈaa na ljoˈ, ndoˈ mati waa na jndo̱ na nncwando̱ˈxco̱. Luaaˈ ñˈoom na sa̱ˈntjom Tsotya̱ya na catseixmaⁿya. 	 ואיש לא יקחנה מאתי כי אם אני מעצמי אתננה יש בידי לתת אתה ובידי לשוב לקחתה את המצוה הזאת לקחתי מעם אבי׃


Joˈ chii nnˈaⁿ na cwiñequiandyeñˈeⁿ cantyja na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom, mantyjiijndaaˈñê chiuu nntseicandyaañê tsˈaⁿ quia na maqueⁿnaˈ xjeⁿ juu. Ndoˈ mati nnˈaⁿ na cwiñequiandye cantyja ˈnaaⁿˈ natia, nljooˈndyena nacje ˈnaaⁿˈ nawiˈ na ntˈuiityeⁿnaˈ joona xuee na nntuˈxeⁿndye nnˈaⁿ. 	 כי יודע יהוה להציל את חסידיו מנסיון ולחשך את הרשעים ליום המשפט להשיב גמולם להם׃


Tyomˈaⁿ ntquieeˈ naⁿnom na ñenquii tsˈaⁿ ntseinda. Juu tsaⁿtquiee tocoom sa̱a̱ tyuaaˈ tueeⁿˈeⁿ, tjaaˈnaⁿ ndana ñˈeⁿ scoomˈm. 	 והנה שבעה אחים והראשון לקח אשה ובמותו לא השאיר אחריו זרע׃


Sa̱a̱ queⁿˈ cwenta, jeˈ nnta̱ˈ na matseiˈneiⁿˈ jnaaⁿˈ na ticatseiyuˈ ñˈoom na matsjo̱o̱ njomˈ. Ndoˈ nnaaⁿnndaˈ na nntseineiⁿˈ juu xuee quia na nntseicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoomwaaˈ. 	 והנה תאלם ולא תוכל לדבר עד היום אשר תהיה זאת תחת כי לא האמנת בדברי אשר ימלאו למועדם׃


Jnda̱ jaachˈee xuee mˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ na caluaˈñe na jndyu Simón. Tyonquiuˈnnˈaaⁿ nnˈaⁿ tsˈo̱ndaa Samaria, na tyotsoom nda̱a̱na na jom jeeⁿ tˈmaⁿ tseixmaaⁿ. 	 ואיש אחד ושמו שמעון היה מלפנים בעיר מכשף ומשמים את עם שמרון באמרו על נפשו כי גדול הוא׃


To̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na. 	 ויפתח את פיהו וילמד אותם לאמר׃


Joˈ chii mantyja jño̱o̱ⁿ nnˈaⁿ na cˈoocˈomna ˈu. Ndoˈ ˈu quianlˈuaˈ na jndyoˈ. Jeˈ jeˈ chaˈtsondyô̱ ljoo mˈaaⁿyâ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom na nndya̱a̱yâ chaˈtso na lˈue tsˈoom na nntsuˈ nda̱a̱yâ. 	 ואמהר ואשלח אליך ואתה היטבת לעשות אשר באת אלי והננו כלנו פה לפני האלהים לשמע את כל אשר צוית מאת יהוה׃


Quia joˈ tso Jesús nda̱a̱na: —ˈO nnˈaⁿ na tileicalaˈno̱ⁿˈyoˈ maxjeⁿ tiqueⁿˈyoˈ cwenta ndoˈ ticjooˈ nˈomˈyoˈ na nlayuˈyoˈ chaˈtso ñˈoom na tyolue profetas. 	 ויאמר אליהם הוי חסרי דעת וכבדי לב מהאמין בכל אשר דברו הנביאים׃


Queⁿˈyoˈ cwenta, Tyˈo̱o̱tsˈom maˈñeeⁿ ˈo. Taxocˈoom watsˈom tˈmaⁿ ˈnaⁿˈyoˈ. Quia joˈ seineiiⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ, tsoom: —Nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱ na taxocantyˈiaˈyoˈ ja hasta na nncueˈntyjo̱ xuee na nnduˈyoˈ: “Matioˈnaaⁿñenaˈ nqueⁿ na mañoom ñequio xueeˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom.” 	 הנה ביתכם יעזב לכם שמם ואני אמר לכם כי ראה לא תראוני עד בוא העת אשר תאמרו ברוך הבא בשם יהוה׃


Chaˈtso nnˈaⁿ na candyaˈ tsˈo̱o̱ⁿya, quia cwilaˈtjo̱o̱ndyena macwaⁿya joona, ndoˈ matseiseiˈa joona quia na macaⁿnaˈ. Joˈ chii ñequiiˈcheⁿ cˈomˈyoˈ na cjooˈ nˈomˈyoˈ cantyja ˈnaⁿya, ndoˈ calcweˈ nˈomˈyoˈ. 	 -02[ אני את כל אשר אהב אוכיחם ואיסרם לכן תשקד ותשוב, הנני עמד לפתח ודפק והיה כי ישמע איש לקולי ופתח הפתח אבוא אליו לסעוד עמו והוא עמדי׃


Quia seiˈno̱ⁿˈ Jesús na luaaˈ cwilˈuuyâ, tsoom nda̱a̱yâ: —¿Chiuu na cwilaˈliooˈndyoˈ ñˈeⁿ yuscumˈaaⁿˈ? ee jeeⁿ tjacanjoomˈ nayawaaˈ na sˈaaⁿ ñˈeⁿndyo̱. 	 וידע ישוע ויאמר אליהם למה תוגו את האשה הלא מעשה טוב עשתה עמדי׃


Ndoˈ ñˈoomˈñeeⁿ, luaa waa na macwjiˈyuuˈñenaˈ, jnda̱ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na laxmaaⁿya na ticantycwii na cwitando̱o̱ˈa, ndoˈ na laxmaaⁿya juunaˈ ncˈe Jnaaⁿ. 	 וזאת היא העדות כי חיי עולמים נתן לנו האלהים והחיים האלה בבנו המה׃


Meiⁿ tintioˈyoˈ seiiˈyoˈ lˈo̱ jnaⁿ, na nleilˈuenaˈ chaˈna lˈo̱tsˈiaaⁿ na ñˈeⁿ nluii yuu na ticatyˈiomyanaˈ. Jeˈ jeˈ quiandyoˈ cheⁿncjoˈyoˈ lˈo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈxjeⁿ nnˈaⁿ na tandoˈxco na tja̱, ndoˈ catioˈyoˈ seiiˈyoˈ lˈo̱o̱ⁿ na nleilˈuenaˈ chaˈna lˈo̱tsˈiaaⁿ na ñˈeⁿ nluii yuu na matyˈiomyanaˈ. 	 -21[ גם אל תכינו את אבריכם להיות כלי עול לחטא אך תכינו את נפשכם לאלהים כחיים מעם המתים ואבריכם כלי צדקה לאלהים כי החטא לא יוכל למשל עוד בכם יען אינכם תחת יד התורה כי אם תחת יד החסד׃


Jnda̱ joˈ tja Jesús yuu na macˈeeⁿ, ndi ñˈeeⁿ naⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ tjomndyenndaˈ cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ yuu na mˈaaⁿ hasta tileinquiaanaˈ na nlcwaaⁿˈaⁿ ñˈeⁿ nnˈaⁿ na ñˈeeⁿ ñˈeⁿñê. 	 ויבאו הביתה וישב המון העם להתאסף עד כי לא יכלו אף לאכל לחם׃


Mannco̱ Pablo ñequio tsˈo̱o̱ya matseiljeiya na xmaⁿndyoˈ. Cjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ na mˈaaⁿya pra̱so. Quiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na ntoˈnoomˈyoˈ naya na matseixmaaⁿ. Amén. 	 שאלת השלום מידי אני פולוס זכרו את מוסרי החסד עמכם אמן׃


Ndicwaⁿ matseineiiⁿ ndoˈ tyjeeˈ tsˈaⁿ na jnaⁿ waaˈ Jairo, tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe watsˈom. Matso tsaⁿˈñeeⁿ: —Tantseicachjuuˈtiˈ Tamˈaaⁿˈ ee jnda̱ tueˈ nomjndaˈ. 	 עודנו מדבר ואיש בא מבית ראש הכנסת ויאמר מתה בתך אל תטריח את המורה׃


Tiñeˈquiaˈyoˈ na nncjuˈnaaⁿñenaˈ na nlaneiⁿ nnˈaⁿ ñˈoom na tijoˈndyo nacjoˈyoˈ ljoˈ na ˈo nquiuˈyoˈ na ya. 	 לכן הזהרו פן יהיה טובכם לגדופים׃


Ee tseixmaaⁿ na nntsa̱ˈntjoom hasta xjeⁿ na jnda̱ tjuˈcje Tsotyeeⁿ nacjeeˈ ncˈeeⁿ chaˈtso na cwiˈoo nacjoomˈm. 	 כי הוא מלך ימלך עד כי ישית את כל איביו תחת רגליו׃


Macweˈ joˈ tjaaˈnaⁿ tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ na sˈaaⁿ quiiˈntaaⁿna. Macanda̱ tioom lˈo̱o̱ⁿ nacjoo cwantindye nnˈaⁿwii na seinˈmaaⁿ joona. 	 ולא יכל לעשות שם פלא רק על חלשים מעטים שם את ידיו וירפאם׃


Quia na cwilˈana na ljoˈ, quia joˈ chaˈtso ntquiuu nchooˈ ñequiee naⁿ na cwiluiitquiendye cwitaˈna cantyena jo nnom nqueⁿ na wacatyeeⁿ tio. Cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena jom na tjaa yuu cantycwii na wanoomˈm. Cwitsa̱ˈna corona ˈnaaⁿna jo nnom tio. Cwiluena: 	 אז יפלו עשרים וארבעה הזקנים על פניהם לפני הישב על הכסא והשתחוו לחי עולמי העולמים ושמו את עטרותיהם לפני הכסא לאמר׃


Tˈo̱ Jesús nda̱a̱na, matsoom: —Ñˈoom na mayuuˈcheⁿ matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ. Juu maná na tquiaa Moisés nchii cwiluiiñenaˈ tyooˈ na jnaⁿ na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. Sa̱a̱ nquii Tsotya̱ya mañequiaaⁿ juu na mayuuˈ na jnaⁿ na mˈaaⁿ cañoomˈluee na matseijomnaˈ juu chaˈna tyooˈ. 	 ויאמר אליהם ישוע אמן אמן אני אמר לכם לא משה נתן לכם את הלחם מן השמים כי אם אבי נתן לכם את הלחם מן השמים האמתי׃


Quia joˈ ángel na jnda̱ ntquieeˈ tjo̱o̱ⁿˈo̱ⁿ ntu ˈnaaⁿˈaⁿ. Ndoˈ teicˈuaa na jndeii cwilaˈneiⁿ nnˈaⁿ cañoomˈluee. Cwilue: Ticwii cwii ndyuaa na ñesa̱ˈntjomndye cheⁿnquieenaˈ, jeˈ mˈaⁿnaˈ nacje ˈnaaⁿˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaya ñequio Jnaaⁿ Cristo. Jom ticantycwii cantyja na matsa̱ˈntjoom. 	 והמלאך השביעי תקע בשופר ויהי קלות גדולים בשמים ויאמרו הנה ממלכת העולם היתה לאדיניו ולמשיחו והוא ימלך לעולמי עולמים׃


Jndyeˈñeeⁿ tjomñe wˈaandaa. Tyotseilcweˈnaˈ juunaˈ. Joˈ chii ˈndya̱a̱to̱o̱yâ, cjaañˈoomto jndye juunaˈ yuu na ñeˈcjaañˈoomnaˈ. 	 ותטרף האניה ולא יכלה לעמד נגד הרוח ונרף ידינו ממנה וננדף׃


ˈO ntseindaaya, macanda̱ Tyˈo̱o̱tsˈom calaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ, nchii cweˈ cwii na lˈa nnˈaⁿ na cwiluena na jeeⁿ tˈmaⁿ ñˈoom. Mantyjati luaaˈndyo matsjo̱o̱. 	 בני השמרו לכם מן האלילים אמן׃


Ndoˈ jeˈ ˈu nomnnˈaⁿya na matseiyuˈ, macaⁿˈa njomˈ na cˈo̱o̱ⁿya na jnda nquiuuya nnˈaaⁿya na cwilayuˈ. Ñˈoomwaaˈ na matseiljeiya nchii ñˈoom xco na matsa̱ˈntjomnaˈ, ñecwii xjeⁿ juunaˈ chaˈxjeⁿ ñˈoom na ñejndya̱a̱ najndyee. 	 ועתה מבקש אני ממך הגבירה ולא ככתב אליך מצוה חדשה כי אם את אשר היתה לנו מראש לאהבה איש את רעהו׃


Sa̱a̱ ˈo cwiluiindyoˈ tmaaⁿ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ, cwii tmaaⁿˈ ntyee na cwindyeˈntjomˈyoˈ nnom nqueⁿ na tjacantyja cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom, cwiluiindyoˈ nnˈaⁿ cwii tsjoomnancue na ljuˈ tsˈom, cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na mˈaⁿˈyoˈ cwentaaⁿˈaⁿ, nmeiiⁿˈ laxmaⁿˈyoˈ cha nntjeiˈyuuˈndyoˈ na jeeⁿ tˈmaⁿ tsˈiaaⁿ machˈeeⁿ ñˈeⁿndyoˈ, nqueⁿ na tˈmaaⁿ ˈo na caluiˈyoˈ naquiiˈ najaaⁿ ndoˈ na nlajomndyoˈ ñequio na neiⁿncooˈ naxuee na cwiluiiñê. 	 ואתם הנכם זרע נבחר ממלכת כהנים וגוי קדוש ועם סגלה למען תספרו תהלות הקורא אתכם מחשך אל אורו הנפלא׃


Meiiⁿ xeⁿ na nntseitˈmaaⁿˈndyo̱ cantyja ˈnaⁿya, tixocatsˈaanaˈ na tseixmaⁿya chaˈxjeⁿ tsˈaⁿ na meiⁿ cweˈ tijndo̱ˈto tsˈom ee ñˈoom na mayuuˈ matseina̱ⁿ, sa̱a̱ tixocatsˈaa na ljoˈ, cha titseitiuu tsˈaⁿ na tˈmaⁿ cwiluiindyo̱, nchiiti cantyja na cwindyena na matseina̱ⁿ oo na matsˈaa. 	 כי לו חפצתי להתהלל לא אהיה סכל כי אמת אדבר אבל אתאפק פן יחשבני איש יותר ממה שיראה בי או שישמע ממני׃


Ee ljoˈ na queeⁿ tsˈom seiiˈ tsˈaⁿ mˈaaⁿnaˈ nacjooˈ Espíritu, ndoˈ Espíritu wjaamˈaaⁿ nacjooˈ na queeⁿ tsˈom seiiˈ tsˈaⁿ. Ndoˈ we ndiiˈ nmeiⁿˈ mˈaⁿ ndiaaˈndye. Ncˈe na luaaˈ waa, tixocanda̱a̱ nlˈaˈyoˈ ljoˈ na lˈue nˈomˈyoˈ. 	 כי הבשר מתאוה הפך מן הרוח והרוח הפך מן הבשר ושניהם מתקוממים זה לזה עד שלא תוכלו לעשות את אשר תחפצו׃


Queⁿˈyoˈ cwenta, ja na cwiluiindyo̱ tsaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee nntsjo̱o̱ juu ñˈoom na nquiuˈ ˈo na jndeiˈtinaˈ. Quia joˈ quia na jnda̱ tcoˈyanaˈ tsaⁿmˈaaⁿ nlaˈno̱ⁿˈyoˈ na majndeiiticheⁿ ja waa najndo̱ nnom tsjoomnancue na nnda̱a̱ nntseitˈmaⁿ tsˈo̱o̱ⁿya jnaaⁿ nnˈaⁿ. 	 אך למען תדעון כי לבן האדם יש השלטן לסלח חטאים בארץ ויאמר אל נכה האברים׃


Naⁿˈñeeⁿ na mˈaⁿna quiiˈntaaⁿˈyoˈ meiiⁿ na manquiuna na tuii na ljoˈ, sa̱a̱ laxmaⁿna nnˈaⁿ na cwicatsoona ndaa, cwilaˈndaaˈndyena seiina, lˈo̱na na nlqueⁿ Ta Jesús xjeⁿ joona, cwilaˈjnaaⁿˈna ángeles na tˈmaⁿ cwiluiindye cañoomˈluee. 	 וכן גם בעלי החלמות האלה מטמאים את הבשר ואת הממשלה ינאצו ואת השררות יחרפו׃


Nqueⁿ na cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom, cateijneiⁿ ˈo na nncˈomˈyoˈ na wiˈ nˈomˈyoˈ nnˈaⁿ chaˈxjeⁿ mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom joona, ndoˈ na nncˈom nioomcheⁿ nˈomˈyoˈ nawiˈ na cwiwinomˈyoˈ chaˈxjeⁿ tyomˈaaⁿ jom quia na teinoom nawiˈ tˈmaⁿ. 	 והאדון הוא יישר את לבבכם לאהבת האלהים ולסבלנות המשיח׃


Ndoˈ quia na jnda̱ tsoom na luaaˈ, tjoomˈm jndye nda̱a̱yâ. Tsoom: —Catoˈñoomˈyoˈ Espíritu Santo. 	 ויהי בדברו זאת ויפח בהם ויאמר אליהם קחו לכם את רוח הקדש׃


Ndoˈ lqueeⁿ na tquiaa yuu na tooˈ ndaˈ lˈo̱o̱ nioom, mati nnˈaⁿ na cwindye ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Sa̱a̱ joona, jeeⁿ mˈaⁿna ñˈomtiuu chiuu na cwii ˈoomˈaⁿtina. Ñeˈcuaa ˈnaaⁿna, ndoˈ ñeˈcˈomna cantyja na neiⁿnco tsjoomnancue. Joˈ chii tjaaˈnaⁿ cwii nnom na cwiwitquiooˈ cantyja ˈnaaⁿna na cwilaˈñˈoomˈndyena ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ואשר נפל בין הקצים הם השמעים והוליכם להם וימכו בדאגות ובעשר ובתאות החיים ופרי לא ישוו למו׃


Ja na cwiluiindyo̱ naxuee, jndyo̱o̱ tsjoomnancue, cha meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na matseiyuˈ ñˈeⁿndyo̱ nncwjiˈnaˈ juu naquiiˈ natia. 	 אני באתי לאור אל העולם למען כל אשר יאמין בי לא ישב בחשך׃


Quiiˈntaaⁿ yolcuˈñeeⁿ ñˈeⁿ tsˈaⁿ na jndyu Lidia. Jom tsˈaⁿ na jnaⁿ tsjoom Tiatira na majnda̱a̱ liaa ya, liaa colo catsiooˈ. Jom tsˈaⁿ na matseitˈmaaⁿˈñê Tyˈo̱o̱tsˈom. Sˈaa Ta Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ tsˈoom na ya tqueeⁿ cwenta ñˈoom na tyoñeeⁿ na seineiⁿ Pablo. 	 ואשה יראת אליהם ושמה לודיא מכרת ארגמן מעיר תיאטירא שמעה ויפתח יהוה את לבה להקשיב אל דברי פולוס׃


Tˈo̱ tsaⁿˈñeeⁿ nda̱a̱na: “Mayuuˈcheⁿ matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ ticwajnaⁿˈa ˈo.” 	 ויען ויאמר אמן אמר אני לכן לא ידעתי אתכן׃


Xuee najndyee smaⁿna, nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ tjomndyena na nlˈana xeⁿntaⁿˈ tyooˈ na nlcwaˈna na cwicañjom nˈomna Jesús. Ndoˈ tyotseineiⁿ Pablo nda̱a̱na. Na nneiⁿncoo cwiicheⁿ xuee mawjaⁿ, joˈ chii tyotseineiiⁿ tyotseineiiⁿ nda̱a̱na hasta tueeˈ xcwe tsjom. 	 ויהי באחד בשבת כאשר נאספו התלמידים לבצע הלחם וידבר אתם פולוס כי אמר ללכת משם למחרת היום ויארך הדבר עד חצות הלילה׃