Jnda̱ na jndye nnˈaaⁿˈ nqueⁿ na luaaˈ matjoom, tyˈecˈomna jom na jndeiˈnaˈ ee cwilue nnˈaⁿ na jnda̱ seintjeiⁿnaˈ jom. 	 וישמעו קרוביו ויצאו להחזיק בו כי אמרו יצא מדעתו׃


Chaˈtsondye nnˈaⁿ na jnda̱ jlaˈyuˈ, ñeˈcwii nˈomna. Ndoˈ chaˈtso ˈnaⁿ na tyowilˈueeˈndyena tjom na ˈnaaⁿna joonaˈ. 	 וכל המאמינים התאחדו יחד ויהי להם הכל בשתפות׃


Jñomnnaaⁿˈaⁿ ntˈomcheⁿ mosoomˈm, tsoom nda̱a̱na: “Canduˈyoˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na jnda̱ tˈmaaⁿyâ na nlaˈjomndyena na jnda̱ maya waa. Jnda̱ seicwja̱ quiooˈndyo ñequio ntˈom quiooˈ na jnda̱ seicaˈma̱ⁿ. Chaˈtso jnda̱ teiñˈoomˈ, joˈ chii quiona na nlaˈjomndyena na macoco tiˈjndaaya.” 	 ויסף שלח עבדים אחרים לאמר אמרו אל הקרואים הנה ערכתי את סעודתי שורי ומריאי טבוחים והכל מוכן באו אל החתנה׃


Ee quia na tjo̱tseicaandyo̱ quiiˈ tsjomˈyoˈ, jndye joo ntyˈiaya yuu cwilaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ. Joˈ ljeiya cwii tio na chunaˈ ljeii: “Tiowaaˈ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na ticataˈjnaaⁿˈa.” Majuu Tyˈo̱o̱tsˈom na cweˈ cwilaˈtˈmaaⁿˈndyoˈtoˈyoˈ meiⁿ ticataˈjnaaⁿˈyoˈ jom, majom na matseina̱ⁿya nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 כי אני עבר ומתבונן אל עבדות אלהיכם ואמצא מזבח אחד כתוב עליו לאל הנעלם ועתה את אשר עבדתם ואינכם ידעים אתו אני מגיד לכם׃


Mayuuˈ cwiluiiñe Abraham tsotye nnˈaⁿ na jnda̱ tuii ˈnaaⁿ ntjaaⁿna, sa̱a̱ nchii macanda̱ cwiluiiñê na ljoˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na jnda̱ tuii ˈnaaⁿ ntjaaⁿ xeⁿ nchii mati nda̱a̱ nnˈaⁿ na majoˈti cwilaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈxjeⁿ na sˈaaⁿ cwitjo̱o̱cheⁿ na sˈaaⁿ ˈnaaⁿ nqueⁿ. 	 ולהיות לאב גם למולים אך לא לאשר הם נמולים לבד כי אם גם הלכים בעקבות האמונה שהיתה לו לאברהם בעודנו בערלתו׃


Quia joˈ tsoti Jesús nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ: —Cˈoomˈ nˈomˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomwaa na tjañoomˈ na manntsjo̱o̱. Tˈoom cwii tsˈaⁿ. Tyomˈaⁿ we ntseinaaⁿ yonom. Tjantyjaaⁿˈaⁿ tsˈaⁿ na tuiiñejndyee, tsoom nnom: “ˈU re jndaaya, cjaˈ jeˈ catsaˈ tsˈiaaⁿ na waa ntjoomya.” 	 אבל מה דעתכם איש היה ולו שני בנים ויגש אל הראשון ויאמר בני לך היום ועבד בכרמי׃


Yati xeⁿ teilˈuanaˈ ee jndye sˈom nncwjiˈnaˈ na nluii naya ndyeñeeⁿˈ. 	 כי השמן הזה היה ראוי להמכר במחיר רב ולתתו לעניים׃


Ee ñenquiiˈcheⁿ nmeiⁿˈ cwilˈueeˈndye nnˈaⁿ na ticˈom nacje ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Sa̱a̱ nqueⁿ na cwiluiiñê Tsotyeˈyoˈ na mˈaaⁿ cañoomˈluee mantyjeeⁿ na tjo̱o̱ndyoˈ chaˈtso nmeiⁿˈ. 	 כי את כל אלה מבקשים הגוים הלא ידע אביכם אשר בשמים כי אתם צריכים לכל אלה׃


Quia joˈ to̱ˈ Pedro na tjuˈ cheⁿnqueⁿ ñˈomwiˈ nacjoomˈm. Tsoom na ntyjiicheⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na mayomˈm. Tsoom: —Ja maxjeⁿ ticwajnaⁿˈa tsaⁿmˈaaⁿˈ. Ndoˈ majoˈto xjeⁿˈñeeⁿ seixuaa caxtijndyo. 	 ויחל להחרים את נפשו ולהשבע לאמר לא ידעתי את האיש ומיד קרא התרנגול׃


Quia joˈ jeˈ jeˈ ¿chiuu na ñeˈcalˈaˈyoˈ xjeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom? ˈO cwilˈaˈyoˈ na jndeiˈnaˈ na joo nnˈaⁿ na cwilayuˈ na nchii judíos calacanda̱na ñˈoom na matsa̱ˈntjomnaˈ jaa nnˈaⁿ judíos na juunaˈ matseijomnaˈ cwii xuu, ndoˈ xuuˈñeeⁿ meiⁿ welooya na ñetˈom teiyo tîcanaⁿndyena meiⁿ jaa. 	 ועתה מה תנסו את האלהים לשום על על צוארי התלמידים אשר גם אבותינו גם אנחנו לא יכלנו לשאת׃


Yocheⁿ na luaaˈ, tîcjaameiⁿntyjeeˈ Pedro na macjo̱o̱ⁿˈo̱ⁿ ˈndyootsˈa hasta quia na jlacanaaⁿndyena. Ndoˈ quia ntyˈiaana jom jeeⁿ seicatyˈueneiiⁿˈnaˈ joona. 	 ופטרוס הרבה לדפק ויפתחו ויראהו וישתוממו׃


Ndoˈ ticwii cwii tsˈaⁿ na jnda̱ ˈndii waaˈ oo tiˈnquio oo ndyencjo oo tsotye oo tsondyee oo scuuˈ oo ntseinda oo ndyuaaˈ ncˈe na jnda̱ jndyoquieeˈñe cantyja ˈnaⁿya, tsaⁿˈñeeⁿ cwii siaⁿnto ndiiˈ nncoˈñoom na nleinoom cantyja na jnda̱ ˈñeeⁿ. Ndoˈ nnaaⁿˈaⁿ na ticantycwii na wanoomˈm. 	 וכל איש אשר עזב את בתיו ואת אחיו ואת אחיותיו ואת אביו ואת אמו ואת אשתו ואת בניו ואת שדותיו למען שמי הוא יקח מאה שערים וחיי עולמים יירש׃


Matsoom nda̱a̱yâ: —Quioˈyoˈ mana nntyˈiaˈyoˈ. Quia joˈ saayâ ñˈeⁿñê wˈaa na tjameintyjeeⁿˈeⁿ. Ndoˈ chaˈna ñequiee na matmaaⁿ na squia̱a̱yâ ñˈeⁿñê. Ljooˈndyô̱ ñˈeⁿñê hasta na jnda̱ teinco̱o̱ⁿˈ. 	 ויאמר אליהם באו וראו ויבאו ויראו את מקום מלונו וישבו עמו ביום ההוא והעת כשעה העשירית׃


Ndoˈ jnaⁿ cwiicheⁿ ángel watsˈom cañoomˈluee. Mati juu ñˈoom xjo carwato na ta̱a̱ ˈndyoo. 	 ומלאך אחר יצא מן ההיכל אשר בשמים וגם לו מגל מלטש בידו׃


Yati xeⁿ cwityeⁿ cwii tsjo̱ˈsuu xtyoˈ tsaⁿˈñeeⁿ ndoˈ catueeˈ nnˈaⁿ jom tsˈom ndaaluee nchiiti na nntseiquioonaˈ cwii joo nnˈaⁿ na tyoowijnda̱ya cantyja na cwilaˈyuˈ. 	 נוח לו שיתלה פלח רכב על צוארו וישלך אל הים מאשר יכשיל את אחד מהקטנים wאלה׃


Joˈ chii Pablo ñˈeⁿ Bernabé majndye xuee ljooˈndyena tsjoomˈñeeⁿ. Ndoˈ ñequio na tˈmaⁿya nˈomna tyoñequiana ñˈoom cantyja ˈnaaⁿˈ naya na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom ee nquiuna na ñˈeⁿñˈeeⁿ ñˈeⁿndyena. Ndoˈ jom tˈmo̱o̱ⁿ na mayuuˈ ñˈoom na tyoñequiana ee sˈaaⁿ na tyolˈana ˈnaaⁿ tˈmaⁿ na xocanda̱a̱ nntsˈaa na cweˈ najndeii nquii tsˈaⁿ meiⁿ xocatseiˈno̱ⁿˈ tsˈaⁿ chiuu tuiiyuu. 	 וישבו שם ימים רבים וילמדו בבטחונם ביהוה העמיד על דבר חסדו בעשותו על ידם אתות ומופתים׃


Joo jndyetiaˈñeeⁿ tyolˈana tyˈoo nnom Jesús, jluena: —Cweˈ na cajñomˈ jâ yuu na mˈaⁿ calcu. Quiaaˈ ñˈomˈ na nncuo̱o̱yâ naquiiˈ nˈom jooyoˈ. 	 ויתחננו לו כל השדים לאמר שלחנו אל החזירים ונבאה אל תוכם׃


Jnda̱ toˈño̱ⁿya chaˈtso na jlaˈcwanomˈyoˈ hasta waljooˈcheⁿ jndye toˈño̱ⁿya. Cantyja ˈnaaⁿˈ joo sˈom na jlaˈcwanomˈyoˈ ñequio lˈo̱ Epafrodito, jeeⁿ tincˈuaaˈ lˈaˈyoˈ. Juu joˈ matseijomnaˈ chaˈcwijom jndyeeˈ tsioom suu na jeeⁿ cachi ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom, 	 ואני קבלתי את הכל ויש לי די והותר ואני נמלאתי ריח ניחח בקבלי מידי אפפרודיטוס את כל אשר שלחתם זבח ערב ורצוי לאלהים׃


Ndoˈ nnˈaⁿ na cwilue na ljoˈ, cwitˈmo̱o̱ⁿndyeyuna na cwilˈueena cwii joo na tseixmaⁿnaˈ tsjoomna. 	 הלא המדברים כזאת יודיעו כי הם מבקשי ארץ מושב׃


Quicantyjaˈyoˈ, cjaaya. Cantyˈiaˈyoˈ luaaˈ mandyocwjeeˈcañoom juu tsˈaⁿ na mañequiaa cwenta ja luee nnˈaⁿ. 	 קומו ונלכה הנה הלך וקרב המסר אותי׃


Joˈ chii canda̱a̱ˈya nnda̱a̱ nncwjiˈnˈmaaⁿñê chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwilaˈcandyooˈndyena na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ, ee ticantycwii na wanoomˈm ndoˈ na macaaⁿ nnom cantyja ˈnaaⁿna. 	 אשר על כן יוכל גם להושיע בכל וכל את הנגשים על ידו לאלהים כי חי הוא תמיד להפגיע בעדם׃


Ee mayuuˈ yocheⁿ na cwitando̱o̱ˈa ñequio seiiˈa nmeiiⁿñe, cwilaˈncjooˈndyo̱ ee queeⁿ nˈo̱o̱ⁿya na nncˈo̱o̱ⁿya wˈaaxco na waanaˈ cañoomˈluee, 	 כי גם עתה נאנחים ונכספים אנחנו להתעטף בביתנו אשר מן השמים׃


Tixocanda̱a̱ nntyˈiaaˈ tsˈaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom sa̱a̱ na ntyˈiaa nnˈaⁿ Jnaaⁿ jlaˈno̱ⁿˈna chiuu cwiluiiñê. Juu mˈaaⁿ najndyee cwitjo̱o̱cheⁿ na jlˈana chaˈtso na niom. 	 והוא צלם האלהים הנעלם ובכור כל נברא׃


Quia joˈ tˈo̱ Jesús nda̱a̱na: —Mati ja mawaxˈa̱ cwii ñˈoom nda̱a̱ˈyoˈ. Catˈo̱ˈyoˈ nndii. 	 ויען ויאמר אליהם אף אני אשאלכם דבר ואמרו לי׃


Ncˈe na ljoˈ, jeˈ nchii cweˈ judío matseixmaⁿˈ, meiⁿ nchii cweˈ tsˈaⁿ na tuiiñe cwiicheⁿ nnom tsjaaⁿ. Jeˈ meiⁿ nchii tseixmaⁿˈ tsˈaⁿ na seijnda cwii patrom, meiⁿnchii tseixmaⁿˈ tsˈaⁿ na mˈaaⁿ xjeⁿ ˈnaaⁿˈ nquii, meiⁿ nchii tseixmaⁿˈ tsaⁿsˈa oo tsaⁿscu ˈu. ˈO ñeˈcwii cwilaxmaⁿˈyoˈ ncˈe na cwilaˈjomndyoˈ ñequio Cristo Jesús. 	 ואין עוד לא יהודי ולא יוני לא עבד ולא בן חורין לא זכר ולא נקבה כי אתם כלכם אחד במשיח ישוע׃


Sa̱a̱ xeⁿ juu tsˈaⁿ na tyootseiyuˈ ñeˈcatseityueeⁿˈeⁿ ljeii na tocoom ñˈeⁿ saaⁿˈaⁿ oo scoomˈm, quia joˈ ñecuaato na caˈñeeⁿ. Quia na luaaˈ waa maxjeⁿ tilˈaaya na jndeiˈnaˈ na caljooˈñe tsˈaⁿ. Ee Tyˈo̱o̱tsˈom lˈue tsˈoom na ticacho̱o̱ya tiaˈ ñequio nnˈaⁿ wˈaaya. 	 אבל אם יפרש מי שאיננו מאמין יפרש והאח או האחות אינם משעבדים באלה כי לשלום קראנו האלהים׃


Quia jndii Jesús na jnda̱ mamˈaaⁿ Juan pra̱so, tjalcweeⁿˈeⁿ tsˈo̱ndaa Galilea. 	 ויהי כשמעו כי הסגירו את יוחנן וילך לו ארץ הגליל׃


Ee nquii Tsotya̱ na tquiaaⁿ joona lˈo̱o̱, jom cwiluiitˈmaⁿñetyeeⁿ na chaˈtso, ndoˈ meiⁿcwii tjaa ˈñeeⁿ juu nnda̱a̱ nncwjiˈ joona lˈo̱o̱ⁿ. 	 האב אשר נתנן לי גדול הוא על כל ואיש לא יחטף אתהן מיד האב׃


Quia joˈ jaa nnˈaⁿ judíos, ¿aa waa cwii nnom na machˈeenaˈ na yati cantyja ˈnaaⁿya jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, nchiiti nnˈaⁿ na nchii judíos? Meiⁿchjoo nchii joˈ, ee jnda̱ macwilˈuuya na chaˈtso nnˈaⁿ mˈaⁿna nacje ˈnaaⁿˈ jnaⁿ, meiiⁿ nnˈaⁿ judíos, ndoˈ meiiⁿ nnˈaⁿ na nchii judíos. 	 ועתה מה הוא היש לנו מעלה יתרה לא במאומה כבר הוכחנו כי גם היהודים גם היונים כלם הם תחת החטא׃


Tsjoom Jope tyomˈaaⁿ cwii tsaⁿscu na matseiyuˈ na jndyu Tabita. Ñequio ñˈoom griego cwiluena jom Dorcas. Tsaⁿˈñeeⁿ ñequiiˈcheⁿ na ya tyochˈeeⁿ ndoˈ tyoteijneiⁿ ndyeñeeⁿˈ. 	 ותלמידה ביפו ושמה טביתא תרגומו צביה והיא מלאה מעשים טובים וצדקות אשר עשתה׃


Ntoˈ chaˈtso nnˈaⁿ na ntyˈiaa na luaaˈ tuii, jeeⁿ tjaweeˈ nˈomna. Jluena: —¿Aa ntsˈaacheⁿnaˈ na tsaⁿmˈaaⁿˈ cwiluiiñê nquii na meindo̱o̱ˈa na nluiiñe tsjaaⁿ David na jndyowicantyjooˈ? 	 וישתוממו כל המון העם ויאמרו הכי זה הוא בן דוד׃


Ee meiiⁿ na ticˈo̱o̱ⁿya quiiˈntaaⁿˈyoˈ, sa̱a̱ naquiiˈ tsˈo̱o̱ⁿya chaˈcwijom na ñˈa̱ⁿya ñˈeⁿndyoˈ na jeeⁿ neiⁿya na maqua̱ⁿ cwenta na jeeⁿ xcwe cwilˈaˈyoˈ ndoˈ na cwilaˈyuˈya nˈomˈyoˈ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי גם אם בבשרי אני רחוק מכם הנה ברוחי אני אצלכם ואשמח בראתי את תכונתכם ואמץ אמונתכם במשיח׃


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, cˈomˈtˈmaaⁿˈndyoˈ nˈomˈyoˈ chaˈxjeⁿ nquiee profetas na tyoñequia ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na jeeⁿ wiˈ tyotjoom. 	 אחי הנביאים אשר דברו בשם יהוה הם יהיו לכם למופת העני והתוחלת׃


Sa̱a̱ jeˈ ticaⁿnaˈ na ñequiiˈcheⁿ nñˈa̱ⁿ ñjaaⁿ. Ndoˈ ncˈe na majndye ndyu matseiqueeⁿnaˈ tsˈo̱o̱ⁿya na ñeˈcjo̱cando̱o̱ˈa ˈo, 	 אבל כעת אשר אין עוד מקום לי בגלילות האלה ונכסף נכספתי לבא אליכם זה שנים רבות׃


Quia na ntyˈiaaˈ Jesús na jeeⁿ chjooˈ tsˈoom, tso: —Jeeⁿ ndyaˈ jndeiˈnaˈ na nñeˈquiandye naⁿtya na nntsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom joona. 	 וירא ישוע כי נעצב ויאמר כמה יקשה לבעלי נכסים לבוא אל מלכות האלהים׃


ndoˈ chaˈtsondyena catjeiˈyuuˈndyena na cwiluiiñe Jesucristo na catsa̱ˈntjoom na cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ nntseitˈmaaⁿˈñenaˈ Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וכל לשון תודה כי אדון הוא ישוע המשיח לכבוד אלהים האב׃


Macaⁿnaˈ na catseicheⁿˈ joona ee cwilaˈndaaˈna nˈom nnˈaⁿ hasta chaˈwaañˈeⁿ na cwii wˈaa nnˈaⁿ. Ee cwitˈmo̱o̱ⁿna ñˈoom na meiⁿchjoo ticatyˈiomyanaˈ cweˈ ee na ñeˈcataˈntjomna. 	 אשר סכור יסכר פיהם ההפכים בתים כלם בהורותם דברים לא כנים עקב בצע׃


Tyoqueⁿna cwenta xeⁿ nntsoom cwii ñˈoom na nñequiaanaˈ na ntˈuiinaˈ jom. 	 ויארבו לו ויבקשו לצודד דבר מפיהו למען ימצאו עליו שטנה׃


Calaˈcanda̱ˈyoˈ cantyja na tmaˈcoˈyoˈ. Nquii tsaⁿsˈa cˈoom na macanda̱ ñequio scoomˈm. Nquii yuscu macanda̱ cˈoom ñequio saaⁿˈaⁿ. Quia joˈ mˈaⁿ ljuˈna jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja na mˈaⁿna na we caˈna. Ee nncuˈxeeⁿ joo nnˈaⁿ na cweˈ cwimˈaⁿya ñequio ncˈiaa. 	 האישות תיקר בכל וערש יצועכם אל יחלל את הזנים ואת המנאפים ידין אלהים׃


Xeⁿ mˈaaⁿ tsˈaⁿ na mawaxˈee ˈñeeⁿ cwiluiiñe Tito, canduˈyoˈ na cwiluiiñê xˈiaya. Matseijomñê ñˈeⁿndyo̱ na cwindyeˈntjo̱o̱ⁿyâ nda̱a̱ˈyoˈ. Ndoˈ xeⁿ cwitaˈxˈee nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿ ntˈomcheⁿ naⁿmˈaⁿˈ canduˈyoˈ na ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ cwijñoomna naⁿmˈaⁿˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ ndoˈ matseitˈmaaⁿˈñenaˈ Cristo cantyja ˈnaaⁿna. 	 אם לטיטוס הנה חברי הוא ועזרי בכם ואם לאחינו הנה שלוחי הקהלות הם ותפארת המשיח׃


Quia joˈ Simón Pedro tjeiˈñoomñê xjo na maleiñˈoom. Seiquieeˈñê tsˈaⁿ na jndyu Malco. Tyjeeⁿ tsuaˈqui tsaⁿˈñeeⁿ ntyjaya. Juu tsaⁿˈñeeⁿ mosooˈ tyee na cwiluiitquieñe. 	 ולשמעון פטרוס חרב וישלפה ויך את עבד הכהן הגדול ויקצץ את אזנו הימנית ושם העבד מלכוס׃


Ñeˈquiiˈcheⁿ tyomˈaⁿna watsˈom tˈmaⁿ na tyolaˈtˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom. Mantyjati luaaˈndyo. 	 ויהיו תמיד במקדש מהללים ומברכים את האלהים אמן׃


Ndoˈ chaˈtso na canchooˈwe ntmaaⁿˈ ncˈiaayâ nnˈaⁿ Israel majoˈti ntyjaaˈya nˈomna na nntaˈndoˈnndaˈ nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱. Joˈ na ticˈoomeintyjeeˈna na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio na xcweeˈ nˈomna. Ndoˈ ja, ncˈe na maluaaˈ ntyjaaˈya tsˈo̱o̱ⁿya, ˈu ta Agripa, joˈ na jnda̱ tqueⁿ ntˈom ncˈiaya nnˈaⁿ judíos ñˈoom nacjoya. 	 ואשר שנים עשר שבטינו מיחלים להגיע לה בעבדם את יהוה תמיד יומם ולילה על דבר התקוה הזאת אגרפס המלך שטנים אותי היהודים׃


Sa̱a̱ chaˈna ñˈoom na jnda̱ tsjo̱o̱ya nda̱a̱ˈyoˈ, meiiⁿ na jnda̱ ntyˈiaˈnda̱a̱ˈyoˈ tsˈiaaⁿ na matsˈaa, maxjeⁿ tîcalaˈyuˈyoˈ. 	 ואני הנה אמרתי לכם כי גם חזיתם אתי ולא תאמינו׃


Ndoˈ yocheⁿ na tyˈelaˈjnda naⁿˈñeeⁿ seitye, tyjeeˈcañoom nquii tsaⁿsˈa na macoco. Quia joˈ joo yolcu na mˈaⁿcˈeendye tyˈequieˈna quiiˈ wˈaa ñˈeⁿñê yuu na nleitˈmaaⁿˈ na macocoom. Jnda̱ joˈ ta̱ˈ ndyueelˈa. 	 ויהי בעת לכתן לקנות ויבוא החתן והנכנות ללכת באו אתו אל החתנה ותסגר הדלת׃


Meiⁿcwii tsaⁿsˈa tintseitjo̱o̱ñe nnom xˈiaaˈ na nncˈoomya ñˈeⁿ scuuˈ tsaⁿˈñeeⁿ meiⁿ tinquiuˈnnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoommeiⁿˈ ee jeeⁿ tˈmaⁿ na wiˈ nntseiquioo Ta Jesús nacjooˈ tsˈaⁿ na machˈee chaˈtso nmeiⁿˈ chaˈxjeⁿ na jnda̱ ñejlaˈcandiiyâ ˈo. 	 ולא יפרץ איש ויונה את אחיו בעשק כי נוקם יהוה על כל זאת כאשר כבר אמרנו והעידנו לכם׃


Jnda̱ na teinom cwanti xuee na ñetˈomna joˈ joˈ, tso Pablo nnom Bernabé: —Cwa nntsaalcwa̱a̱ˈnndaaˈa nntsacantyˈiaaya chiuu cwiˈoomˈaⁿ nnˈaaⁿya na cwilayuˈ cwii cwii tsjoom yuu na tyoñequiaaya ñˈoom ˈnaaⁿˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויהי מקץ ימים ויאמר פולוס אל בר נבא לכה ונשובה ונפקדה את אחינו בכל עיר ועיר אשר קראנו שם את דבר יהוה ונראה מה המה׃


Quia na jndii Herodes ñˈoommeiⁿˈ na cwilue ntˈomcheⁿ, tsonnaaⁿˈaⁿ: —Maxjeⁿ Juan luaaˈ, tsˈaⁿ na sa̱ˈntjo̱ⁿ na catyjena xtyoˈ. Jnda̱ wandoˈxcoom na tueeⁿˈeⁿ. 	 וישמע הורדוס ויאמר יוחנן אשר אנכי נשאתי את ראשו מעליו הוא קם מן המתים׃


Mˈaⁿ we nnˈaⁿ ˈnaⁿya na cwitjeiˈyuuˈndye cantyja ˈnaⁿya. Joona nlqua̱a̱ⁿya na nñeˈquiana ñˈoom nda̱a̱ nnˈaⁿ cwii meiⁿ xuee waljooˈ we siaⁿnto waljooˈ ndyeenˈaaⁿ xuee. Ndoˈ nlcweeˈna liaa ntom na cwantindyo. 	 ואתן לשני עדי ונבאו ימים אלף ומאתים וששים מתכסים בשקים׃


Matyˈiomnaˈ na ya maqueeⁿ xjeⁿ nnˈaⁿ waⁿˈaⁿ, mati cwilaˈcanda̱a̱ˈndye ntseinaaⁿ nnoom, ndoˈ cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena jom, 	 ויהי מנהיג את ביתו בטוב ומדריך את בניו למשמעתו בכל הישר׃


Ee ñequio juu ñˈoom naya na tyoñequiaayâ nda̱a̱ˈyoˈ, joˈ na tcwaaⁿ ˈo cha nnda̱a̱ nlaˈjomndyoˈ cantyja na cwiluiitˈmaⁿñe Jesucristo na cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom jaa. 	 לזאת קרא אתכם בבשורתנו לנחלת כבוד אדנינו ישוע המשיח׃


Ndoˈ tsoom nda̱a̱ ntˈom mosoomˈm: “Jnda̱ teijndaaˈya chaˈtso cantyja na nleitˈmaaⁿˈ na nncoco tiˈjndaaya sa̱a̱ nnˈaⁿ na jnda̱ tqua̱a̱ⁿˈa na nlaˈjomndye ñˈeⁿndyo̱, tacatsonaˈ na cwii nntseitˈmaaⁿˈndyo̱ joona. 	 אז אמר אל עבדיו הן החתנה מוכנה והקרואים לא היו ראוים לה׃


—ˈU Maestro, naquiiˈ ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na tqueⁿ Moisés, ¿cwaaⁿ ñˈoom na tˈmati cwiluiiñenaˈ? 	 רבי אי זו מצוה גדולה היא בתורה׃


Toˈñoom ndoˈ tcwaaⁿˈaⁿ ñequio na jndooˈna. 	 ויקח ויאכל לעיניהם׃


Ndoˈ majndeiiti quia na ntyˈiaana nacañoom naⁿˈñeeⁿ meintyjeeˈ tsˈaⁿ na jnda̱ tcoˈyanaˈ, joˈ chii seicuˈñˈeⁿnaˈ na nluena ñˈoom nacjoo naⁿˈñeeⁿ. 	 ובראותם את האיש הנרפא עמד אצלם לא מצאו לדבר נגדם דבר׃


ee seitiuuya na ntyˈiaya ˈo na mawino̱o̱ⁿya na majo̱ tsˈo̱ndaa Macedonia, ndoˈ na ntyˈianndaˈa ˈo quia na nndyolcwa̱ˈa na nnaaⁿya joˈ joˈ, ndoˈ na ljoˈ ˈo nnda̱a̱ nnteijndeiˈyoˈ ja na jo̱jo̱tya̱ na nncua̱ ndyuaa Judea. 	 ולעבר בתוככם אל מקדוניא ולשוב ממקדוניא אליכם ואתם תשלחוני אל ארץ יהודה׃


Ndoˈ quiooˈjndiiˈñeeⁿ na ñetandoˈ ndoˈ jeˈ tacwandoˈ, juuyoˈ cwiluiiñeyoˈ cwiicheⁿ tsˈaⁿ na matsa̱ˈntjom na jnda̱ ñeeⁿ ndoˈ matseixˈiaaˈñe ñequio ntquieeˈ naⁿˈñeeⁿ. Sa̱a̱ xeⁿ jnda̱ nncjuˈ Tyˈo̱o̱tsˈom jom yuu na cwitsuundye nnˈaⁿ. 	 והחיה אשר היתה ואיננה הוא השמיני והוא מן השבעה וילך לאבדון׃


Joˈ joˈ ljeiiⁿ cwii tsˈaⁿ judío na jndyu Aquila. Tsaⁿˈñeeⁿ tuiiñê ndyuaa Ponto. Nmeiiⁿndyo ñejnaaⁿ ndyuaa Italia ñequio scoomˈm Priscila. Sa̱a̱ jluiˈna joˈ joˈ ee Claudio, tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ tsjoom Roma na matsa̱ˈntjom ndyuaa Italia tqueⁿ ñˈoom na caluiˈ chaˈtso nnˈaⁿ judíos tsjoomˈñeeⁿ. Joˈ na tja Aquila ñequio scoomˈm jluiˈna joˈ joˈ, tyˈena tsjoom Corinto. Tjacandoˈ Pablo joona. 	 וימצא יהודי נולד בפונטוס ומשו עקילס אשר בא מקרוב מן איטליא הוא ואשתו פריסקלה מפני אשר צוה קלודיוס את כל היהודים לסור מעיר רומי׃


Tincˈomˈyoˈ ñˈomtiuu tjaa ljoˈ nntjomˈyoˈ, ee xeⁿ nndii gobiernom ñˈoomwaaˈ, jâ manquiuuyâ chiuu nluiˈljuuˈ ñˈoom ˈnaⁿˈyoˈ luaaˈ. 	 ואם ישמע הדבר לפני ההגמון אנחנו נפיסהו והייתם בלי פחד׃


Ee nquii Espíritu Santo jnda̱ tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱yâ na tilacachuutya̱a̱yâ xuu ˈo, macanda̱ nmeiiⁿ laxmaⁿˈyoˈ na calacanda̱ˈyoˈ: 	 כי טוב לפני רוח הקדש ולפנינו לבלתי שום עליכם משא אחר לבד מאלה הדברים הצריכים׃


Cwitjo̱o̱cheⁿ na nlqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom tsjoomnancue, sa̱a̱ jnda̱ tqueeⁿ na nntjom Cristo na ljoˈ. Sa̱a̱ hasta ndyumeiiⁿ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na teitquiooˈñê cha nnteijndeiinaˈ ˈo. 	 הנודע מראש לפני מוסדות תבל ונגלה באחרית הימים למענכם׃


Jâ cwitjeiˈyuundyô̱ cantyja ˈnaaⁿ chaˈtso na tyochˈeeⁿ tsˈo̱ndaa Judea, ndoˈ mati naquiiˈ tsjoom Jerusalén. Jlaˈcueeˈ naⁿˈñeeⁿ jom na tyˈioomna jom cjooˈ tsˈoomˈnaaⁿ, 	 ואנחנו עדים על כל אשר עשה בארץ היהודים ובירושלים ואשר הרגהו בהוקיעם אתו על העץ׃


Ee jnda̱ seitiuu Pablo na ticjaameintyjeeⁿˈeⁿ tsjoom Éfeso ndyuaa Asia ee ntyjeeⁿ xeⁿ nncwinoom joˈ joˈ nntseiyooˈnaˈ jom ndoˈ matseityuaaⁿˈaⁿ cha xeⁿ na aa nnda̱a̱ mamˈaaⁿ Jerusalén ndoˈ nncueeˈ xuee Pentecostés. 	 כי פולוס אמר לעבר מעל פני אפסוס פן יצטרך להתמהמה באסיא כי אץ לבוא אם יוכל עד חג השבועות ירושלים׃


Quia joˈ luaa waa na nnda̱a̱ nlaˈno̱o̱ⁿˈa na laxmaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ na mayuuˈ ndoˈ na tjaaˈnaⁿ na cañˈeeⁿˈ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, 	 ובזאת נדעה כי מן האמת אנחנו ולפניו נשקיט את לבותינו׃


Jaachˈee xuee mañjom tsˈo̱o̱ⁿya chaˈtso na tuii. Jeˈ machˈeenaˈ tsˈo̱o̱ⁿ na mati ja nntseiljeitcuundyo̱ ñˈoomwaa na nntseiˈnaⁿˈ, 	 חשבתי לטוב גם אני החפש כל הדברים היטב מראשיתם לכתבם אליך בסדר תאופילוס האדיר׃


Cha na nnda̱a̱ nleilˈueeˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom jaa cwii tsˈiaaⁿ na jnda, macaⁿnaˈ na calaˈxmaaⁿya na ljuˈ nˈo̱o̱ⁿya, na cwitjeiˈndyo̱ cantyja ˈnaaⁿˈ natia, quia joˈ nnda̱a̱ nleilˈueeˈñê jaa cwii tsˈiaaⁿ na ya juunaˈ. 	 והנה אם טהר איש את נפשו מאלה יהיה כלי לכבוד מקדש ומועיל לבעל הבית מוכן לכל מעשה טוב׃


Jeeⁿ tˈmaⁿ tmaaⁿˈ naⁿˈñeeⁿ na jnda̱ tˈmo̱o̱ⁿndyena na cwilaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. Joˈ chii catjeiˈndyo̱ cantyja ˈnaaⁿˈ cwii cwii nnom na matseitsaaⁿˈñenaˈ na tsantyjo̱o̱ya cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ ndoˈ mati cantyja ˈnaaⁿˈ jnaⁿ na majuˈtyaˈnaˈ jaa. Ñequio na tˈmaⁿya nˈo̱o̱ⁿya cjooˈ nˈo̱o̱ⁿya na nntsantyjo̱o̱ya naxeⁿˈ Jesucristo. 	 לכן גם אנחנו אשר ענן עדים רב כזה סבב אתנו נשליכה ממנו כל טרח והחטא המקיף עלינו ונרוצה בתוחלת את המרוצה הערוכה לפנינו׃


Joo nnˈaⁿ na jndooˈ chiuu tuii na nˈmaⁿ tsˈaⁿ na ñeseixmaⁿ naⁿjndii, jlaˈneiⁿna nda̱a̱ nnˈaⁿ na tyˈecantyˈiaa. 	 ויספרו להם הראים איך נרפא אחוז השדים׃


Nnˈaⁿ tsjoomnancue na cwitsa̱ˈntjom jlaˈwendyena. Ndoˈ nnˈaⁿ na mˈaⁿ nˈiaaⁿ jlaˈjomndyena. Ñeˈcwii tyˈena nacjooˈ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom, ñequio Cristo tsaⁿ na jñoom. 	 יתיצבו מלכי ארץ ורוזנים נוסדו יחד על יהוה ועל משיחו׃


Cweˈ joˈ hasta xuee jeˈ jndyu tyuaaˈñeeⁿ Tyuaa Niomˈ. 	 על כן שם השדה ההוא שדה הדם עד היום הזה׃


Chaˈtso na cwitaⁿˈyoˈ ñequio xueya, joˈ joˈ nntsˈaa. 	 כי תשאלו דבר בשמי אני אעשנו׃


Ee chaˈtso nnˈaⁿ tsjoomnancue jnda̱ jlaˈntjeiⁿndyena cantyja ˈnaaⁿˈ tsjoomˈñeeⁿ, chaˈcwijom cwicandyeena machˈee sculjaaˈ na matseijno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ nˈomna. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwiluiitˈmaⁿndye na cwitsa̱ˈntjom tsjoomnancue jnda̱ jlaˈndaaˈndye cheⁿnquiee cantyja ˈnaaⁿˈ tsjoomˈñeeⁿ, chaˈcwijom cweˈ mˈaⁿyana ñˈeⁿ sculjaaˈ. Ndoˈ nnˈaⁿ ntˈomcheⁿ njoomnancue na cwilaˈjnda ndoˈ cwinda̱a̱ teityandyena ncˈe nnˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ chaˈtso na queeⁿ nˈomna, tîcalˈana xjeⁿ na jlaˈcatsuuna sˈom ˈnaaⁿna. 	 כי מיין חמת זנותה שתו כל הגוים ומלכי ארץ זנו עמה וסחרי ארץ משפעת תענגיה העשירו׃


Ja Santiago na cwiluiindyo̱ mosooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ Ta Jesucristo. Matseicwano̱ⁿya na xmaⁿndyoˈ ˈo nnˈaⁿ na canchooˈwe ntmaaⁿˈ jaa nnˈaⁿ Israel na jnda̱ tˈoomˈndyoˈ chaˈwaa tsjoomnancue. 	 יעקב עבד אלהים ואדנינו ישוע המשיח שאל לשלום שנים עשר השבטים הנפוצים׃


Tacatseixmaⁿya na nntsuˈ na jndaˈ ja. Catsaˈ cweˈ chaˈna cwii mosoˈ ja.” 	 ונקלתי מהקרא עוד בנך שימני כאשר שכיריך׃


Catseijnduˈ naquiiˈ tsˈiaaⁿ na macheˈ cha nncjaaweeˈ ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈeⁿndyuˈ, quia joˈ xocatsˈaanaˈ na tia ntyjiˈ ee cwiluiindyuˈ mosoomˈm na xcwe mandiˈntjom nnoom. Catseiˈno̱ⁿˈ chiuu maˈmo̱ⁿ ñˈoom na mayuuˈ ndoˈ xcwe caˈmo̱ⁿˈ juunaˈ. 	 היה שקוד להתיצב נאמן לפני אלהים וכפעל אשר לא יבוש המחלק על נכון דבר האמת׃


Ndoˈ ángel cwentaaˈ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom mañoomˈ sˈaa na teiwiiˈ Herodes ee tîcatseitˈmaaⁿˈñê Tyˈo̱o̱tsˈom. Tueeⁿˈeⁿ na tcwaˈ canti jom. 	 ויכהו מלאך יהוה פתאם עקב אשר לא נתן הכבוד לאלהים ויאכלהו תולעים ויגוע׃


’Quia joˈ seineiⁿ Jesús cwii ñˈoom tjañoomˈ na macaⁿnaˈ na catjeiiˈna cwenta cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. Seijoomˈñe nqueⁿ chaˈcwijom cwii tsˈoom na ya ta̱a̱ˈnaˈ. Tsoom: —Xeⁿ cwintyˈiaˈyoˈ na ya ta̱ na ntyja cwii tsˈoom, cwilaˈno̱ⁿˈyoˈ na mati nquii tsˈoom cwiluiiñenaˈ tsˈoom na ya. Ndoˈ xeⁿ cwintyˈiaˈyoˈ na tisˈa ta̱ na ntyja cwii tsˈoom, cwilaˈno̱ⁿˈyoˈ na mati tisˈa tsˈoomˈñeeⁿ. Ee cantyja chiuu waa ta̱ na machˈee cwii cwii tsˈoom joˈ nntaˈjnaⁿˈyoˈ cwaaⁿ tsˈoom na ya ndoˈ cwaaⁿ tsˈoom na tisˈa. 	 או עשו את העץ טוב ופריו טוב או עשו את העץ משחת ופריו משחת כי בפריו נכר העץ׃


Maluaaˈ maˈmo̱ⁿnaˈ jeˈ, na Tyˈo̱o̱tsˈom xcwe machˈeeⁿ quia na mañequiaaⁿ na caliu nnˈaⁿ na matsa̱a̱ⁿˈa̱ⁿ joona na tjaa jnaⁿ laˈxmaⁿna jo nnoom, ncˈe na cwilaˈyuˈya nˈomna ñequio Jesús. 	 להראות את צדקתו בעת הזאת להיותו צדיק ומצדיק את בן אמונת ישוע׃


Joˈ chii ˈo nnˈaaⁿya, catjeiiˈndyoˈ ntquieeˈ tsaⁿsˈa quiiˈntaaⁿˈyoˈ na waa ñˈoom ya cantyja ˈnaaⁿna, na tooˈ mˈaaⁿ Espíritu Santo naquiiˈ nˈomna, ndoˈ na jndo̱ˈ nˈomna. Joona nntˈio̱o̱ⁿya tsˈiaaⁿ na njndooˈna cantyja ˈnaaⁿˈ nantquie na nntoˈñoom yolcu na jnda̱ tja̱ noom. 	 לכן אחי ברו לכם שבעה אנשים מקרבכם אשר שם טוב להם ומלאים רוח הקדש וחכמה ונפקידם על הענין הזה׃


Jnda̱ joˈ teiˈnomna ndyuaa Pisidia, tquiena ndyuaa Panfilia. 	 ויעברו בפיסדיא ויבאו אל פמפוליא׃


Sa̱a̱ mˈaaⁿya na quitˈmaⁿ nˈo̱o̱ⁿya Ta Jesús ndoˈ nlˈueyaya nˈo̱o̱ⁿya na tacatando̱o̱ˈtya̱a̱ya ñequio seiiˈa nmeiiⁿ cha nnda̱a̱ nntando̱o̱ˈa yuu na mˈaaⁿ. 	 אמנם בטוחים אנחנו ונבחרה לנו להתרחק מן הגוף ולהיות קרובים אל האדון׃


Quia na tueeˈ xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ judíos, tjaquieeˈ Jesús naquiiˈ watsˈom ˈnaaⁿna, to̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na tyoˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na. Ndoˈ jndye nnˈaⁿ na tyondye ñˈoom na tyoñequiaaⁿ jeeⁿ tjaweeˈ nˈomna. Jluena: —¿Yuu chuu tsaⁿmˈaaⁿ chaˈtso ñˈoommeiⁿˈ na jeeⁿ yanaˈ? Ndoˈ ¿yuu jnaⁿ na jeeⁿ jndo̱ˈ tsˈoom? ¿Chiuu waayuu na jeeⁿ jndye nnom tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ machˈeeⁿ na tiquintyˈiaaya? 	 וביום השבת החל ללמד בבית הכנסת וישמעו רבים וישתוממו לאמר מאין לזה כאלה ומה היא החכמה הנתונה לו עד אשר נעשו גבורות כאלה על ידיו׃


Quia joˈ tja Ananías wˈaa na mˈaaⁿ Sauloˈñeeⁿ. Jnda̱ na tjaqueⁿˈeⁿ, tioom lˈo̱o̱ⁿ nacjooˈ tsaⁿˈñeeⁿ. Matsoom: —ˈU re nnˈaⁿya Saulo, nquii Ta Jesús na teitquiooˈñê njomˈ nato na jndyoˈ, jñoom ja na mˈaaⁿˈ. Lˈue tsˈoom na nntyˈiaˈnndaˈ ndoˈ na tooˈ nntseixmaⁿˈ Espíritu Santo naquiiˈ tsˈomˈ. 	 וילך חנניה ויבא הביתה וישם את ידיו עליו ויאמר שאול אחי האדון ישוע הנראה אליך בדרך אשר באת בה שלחני למען תשוב ותראה ותמלא רוח הקדש׃


Ee na nlˈana na ljoˈ, nlaˈwena cwii nnom na tyandyena, na juunaˈ matseijomnaˈ xˈee ñˈoom na nncˈo̱naˈ ñˈeⁿndyena ˈio cha, ndoˈ na nlaˈxmaⁿna na ticantycwii na cwitaˈndoˈna. 	 ויאצרו להם אוצר ליסוד טוב לעתיד שישיגו את חיי העולם׃


Mati quia na cwintyˈiaˈyoˈ na cwiluii chaˈtso nmeiⁿˈ, calaˈno̱ⁿˈyoˈ na jnda̱ teindyooˈ mˈaaⁿnaˈ na nntsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ככה אף אתם בבא אלה לעיניכם דעו כי קרובה מלכות האלהים׃


Cwii tsˈaⁿ na maˈmo̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés tyjeeˈcañoom na mˈaⁿ nnˈaⁿ saduceosˈñeeⁿ. Tyondiiñecheeⁿ chaˈtso ñˈoom na tyolaˈneiⁿna ndoˈ tyoqueeⁿ cwenta na jeeⁿ xcwe ñˈoom tˈo̱ Jesús nda̱a̱na. Taxˈeeⁿ nnom Jesús, tsoom: —Quiiˈntaaⁿ chaˈtso ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na matsa̱ˈntjomnaˈ, ¿cwaaⁿ cwii joonaˈ na tˈmaⁿti tseixmaⁿnaˈ? 	 ואחד מן הסופרים שמע אתם מתוכחים ויקרב אליהם וירא כי היטב השיבם וישאלהו מה היא הראשנה לכל המצות׃


Quia joˈ jluiˈna tsjoomˈñeeⁿ. Tjachom joona nndyooˈ tsjoom Betania. Seintyjo̱o̱ⁿ lˈo̱o̱ⁿ nacjoona, tioˈnaaⁿñê joona. 	 ויוליכם מחוץ לעיר עד בית היני וישא את ידיו ויברכם׃


David, tsaⁿ na seiljeii ñˈoomˈñeeⁿ ñejndiˈntjoom nda̱a̱ nnˈaⁿ chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom. Jnda̱ chii tueeⁿˈeⁿ. Tyˈecatˈiuu nnˈaⁿ jom yuu tjacantˈiuuˈndye weloomˈm na ñetˈom teiyocheⁿ ndoˈ to̱ˈñê. 	 כי דוד גוע אחרי שרתו בדורו לעצת האלהים ויאסף אל אבותיו וירא את השחת׃


Mati cwii rey na tseixmaⁿ qui meiⁿ sondaro, ¿aa ntsˈaacheⁿnaˈ na nncjaacatjomñê cwiicheⁿ rey na nndyocatsˈaa tiaˈ nacjoomˈm na matseixmaⁿ ntquiuu meiⁿ sondaro? ¿Aa chii nncjaacjoojñeeⁿ na nntseitiuuyaaⁿ, aa nnda̱a̱ nntsˈaaⁿ? 	 אז מי הוא המלך הקם להתגרות מלחמה במלך אחר ולא ישב בראשונה ויתיעץ אם יוכל בעשרת אלפים לערך לקראת הבא עליו בעשרים אלף׃


Mati teiljeiinaˈ cwentaa jaa. Ee na cwilaˈyuˈya nˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, joˈ chii mati jaa mawˈanaˈ na tjaa jnaⁿ cwicolaˈxmaaⁿya, ee na cwilaˈyuuˈa ñˈeⁿ nqueⁿ na sˈaaⁿ na tandoˈxco Jesús jnda̱ na tueˈ, nquii na cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom jaa, 	 כי אם גם למעננו אשר עתידה להחשב לנו המאמינים במי שהעיר את ישוע אדנינו מן המתים׃


Tˈo̱ Jesús, tsoom nda̱a̱yâ: —ˈO nnˈaⁿ na ticalayuˈya nˈomˈyoˈ, ndoˈ jeeⁿ tixcwe cwilaˈtiuuˈyoˈ, ¿cwanti yo cwii macaⁿnaˈ na nljooˈndyo̱ ñˈeⁿndyoˈ na mˈmo̱o̱ⁿtya̱ nda̱a̱ˈyoˈ? ¿Cwanti xuee cwii nnda̱a̱ nntseiquii tsˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿndyoˈ? Quioñˈomˈyoˈ tiˈchjoomˈaaⁿˈ ñjaaⁿñe. 	 ויען ישוע ויאמר הוי דור בלתי מאמין ופתלתל עד מתי אהיה עמכם עד מתי אסבל אתכם הביאו אותו אלי הנה׃


Ndoˈ meiⁿnquia na cwilˈaˈyoˈ oo na cwilaneiⁿˈyoˈ, calˈaˈyoˈ chaˈtso joˈ ñequio xueeˈ Ta Jesús na cwiñequiaˈyoˈ na quianlˈuaaˈ Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom ncˈe jom. 	 וכל אשר תעשו הן במלין הן בפעל עשו בשם האדון ישוע והודו לאלהים אבינו על ידי׃


Ee mˈaaⁿ jnaaⁿ na yuscu, na macanda̱ juu. Chaˈna canchooˈwe chuuˈ yuˈñeeⁿ ndoˈ mañeˈcueˈ. Yocheⁿ na njom Jesús nato na mawjaⁿ waaˈ tsaⁿˈñeeⁿ, sˈaanaˈ na jeeⁿ tyeeⁿ nacañomˈm na jeeⁿ jndye nnˈaⁿ. 	 כי בת יחידה כשתים עשרה שנה היתה לו והיא נוטה למות ויהי בלכתו שמה וידחקהו המון העם׃


Ndoˈ xeⁿ njño̱o̱ⁿya joona na cˈoolcweeˈna lˈaana na ñeˈjndoˈna, quia joˈ nato mˈaⁿna nntycwii na jndeiiˈ nˈomna ee ñˈeeⁿ ntˈomndye joona na tquia jnaⁿna. 	 והיה בשלחי אותם רעבים לבתיהם יתעלפו בדרך כי יש מהם אשר באו ממרחק׃


Joˈ chii jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom queⁿndyoˈ na nlaˈxmaⁿˈyoˈ ntˈom tsˈiaaⁿmeiⁿˈ na tˈmaⁿticheⁿ laˈxmaⁿnaˈ. Ndoˈ jeˈ ñecaˈmo̱o̱ⁿya nda̱a̱ˈyoˈ cwii nnom na mañequiaaⁿ quiiˈ nˈo̱o̱ⁿya na cwiluiitˈmaⁿñeti juunaˈ, nchiiti chaˈtso nmeiⁿˈ. 	 ואתם התאוו המתנות המועילות ביותר ובכל זאת אראה אתכם דרך נעלה על כלנה׃


Ee tsˈaⁿ na maˈuu winom tquie, meiⁿchjoo ticaˈnaⁿ ntyjii winomxco. Ee matsoom na joo winom tquie, joˈ caˈnaⁿti. 	 ואשר שתה יין ישן איננו חפץ עוד ביין חדש כי יאמר הישן הוא נעים ממנו׃


Ee manquiuuya nnˈaⁿ na jnda nquiu Tyˈo̱o̱tsˈom, chaˈtso nnom na cwiwiˈnomna cwiteiˈjndeiinaˈ joona, nquiee nnˈaⁿ na maqueeⁿˈñê chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈom nqueⁿ. 	 והנה ידענו כי לאהבי אלהים הקרואים בעצתו הכל יעזר לטוב להם׃


Canduˈyoˈ na xmaⁿndye chaˈtso nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye tmaaⁿˈ na cwitjomndyoˈ. Mati xmaⁿndye chaˈtso nnˈaⁿ na cwiluiindye cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom joˈ joˈ. Joo nnˈaⁿ ndyuaa Italia na cwilaˈyuˈ cwilaˈcwanomna na xmaⁿndyoˈ. 	 שאלו לשלום כל מנהיגיכם ולשלום כל הקדשים בני ארץ איטליא שאלים לשלומכם׃


Chaˈtso nnˈaⁿ na jndye ñˈoom na seineiⁿ Juan mandiñˈeeⁿ nnˈaⁿ na cwitoˈñoom sˈom tsˈiaaⁿnda̱a̱ nnˈaⁿ cwentaaˈ gobiernom, ñequio chaˈtso ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ, teitsˈoomndyena sˈaa Juan ee jlaˈno̱ⁿˈna na xcwe machˈee Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וכל העם והמכסים כשמעם הצדיקו את האלהים ויטבלו בטבילת יוחנן׃


Ee tsˈaⁿ na ticwjiˈyuuˈñe na ljoˈ, titseixmaⁿ nquii Espíritu na cwiluiiñe Tyˈo̱o̱tsˈom, tseixmaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ espíritu na mˈaaⁿ nacjooˈ Cristo. Ndoˈ ˈo jnda̱ jndyeˈyoˈ na nncwjeˈcañoom espírituˈñeeⁿ ndoˈ jeˈ maxjeⁿ mamˈaaⁿ tsjoomnancue. 	 וכל רוח אשר איננו מודה בישוע האדון כי בא בבשר לא מאלהים הוא וזה הוא רוח צר המשיח אשר שמעתם עליו כי בוא יבא ועתה הנה הוא בעולם׃


Matseiljeiya ñˈoomwaa cwentaˈ ˈo ta na ncjoˈtquieˈyoˈ ncˈe jnda̱ macwitaˈjnaⁿˈyoˈ nqueⁿ na mamˈaaⁿ xjeⁿ na jnaⁿjndyeecheⁿnaˈ chaˈtso. Mati matseiljeiya ñˈoom cwentaˈ ˈo na titquiendyoˈ ncˈe laxmaⁿˈyoˈ na jnda̱ˈyoˈ ndoˈ jnda̱ mamˈaaⁿ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom quiiˈ nˈomˈyoˈ ndoˈ jnda̱ macwinaⁿndyoˈ nacjooˈ tsaⁿjndii. 	 כתבתי אליכם האבות יען כי הכרתם אתו אשר הוא מראש כתבתי אליכם הבחורים יען כי חזקתם ודבר האלהים שכן בקרבכם והתגברתם על הרע׃


Matyjeeⁿ meiⁿnquia lˈo̱ tsˈo̱o̱ˈñeeⁿ na tyoolˈanaˈ ta̱. Sa̱a̱ ticwii lˈo̱ tsˈo̱o̱ˈñeeⁿ na cwilˈanaˈ ta̱, matyjeeⁿ nqueⁿnaˈ cha majndyeti ta̱ calˈanaˈ. 	 כל שריג בי אשר איננו עשה פרי יסירנו ואשר יעשה פרי יטהרנו להרבות את פריו׃


Juu quiooˈjndiiˈñeeⁿ na jnda̱ tcoˈnaˈ na ntyˈiaˈ ñetandoˈyoˈ ndoˈ jeˈ tacwandoˈyoˈ sa̱a̱ quia nluiˈnndaˈyoˈ yuu na ticantycwii na njoom. Jnda̱ chii nncjuˈ Tyˈo̱o̱tsˈom juuyoˈ yuu na nntsuuñeyoˈ. Cantyjati na tuii tsjoomnancue maxjeⁿ waa cwii libro na chuunaˈ ncuee nnˈaⁿ na ticantycwii na cwitaˈndoˈ. Sa̱a̱ nquiee nnˈaⁿ na mˈaⁿ tsjoomnancue na tyoowiljeii ncueena nacjooˈ libroˈñeeⁿ, jeeⁿ nntseitsaⁿˈnaˈ joona quia na nntyˈiaanndaˈna quiooˈjndiiˈñeeⁿ. Ee teiyo ñetˈoomyoˈ ndoˈ jeˈ tacˈoomñeyoˈ sa̱a̱ quia nncwjeˈnndaˈyoˈ. 	 החיה אשר ראיתה היתה ואיננה ועתידה לעלות מן התהום וללכת לאבדון וישבי הארץ אשר שמם איננו נכתב בספר החיים מיום הוסד תבל ישתוממו בראתם את החיה אשר היתה ואיננה ותבוא׃


ˈO tilˈaˈyoˈ chaˈxjeⁿ na cwilˈana. 	 על כן אל יהי חלקכם עמהם׃


Ndoˈ cwantindye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ tsjoom Cesarea tyˈeñˈeeⁿna ñˈeⁿndyô̱. Squia̱a̱yâ na mˈaaⁿ Mnasón. Jom tsˈaⁿ na jnaⁿ ndyuaaxeⁿncwe Chipre ndoˈ jaachˈee xuee na matseiyoomˈm. Waaˈ jom ljooˈndyô̱. 	 וילכו אתנו גם תלמידים מקסרין ויביאו אתנו ללון בבית איש כתי ושמו מנסון והוא תלמיד ישן׃


Quia joˈ jlueeⁿˈeⁿ quiiˈ watsˈomˈñeeⁿ, tjaaⁿ waaˈ tsˈaⁿ na jndyu Justo, tsaⁿ na matseitˈmaaⁿˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom. Waaˈ tsaⁿˈñeeⁿ ñeˈcwii tˈuiiˈ ñequio watsˈomˈñeeⁿ. 	 וילך משם ויבא אל בית איש ושמו יוסטוס איש ירא אלהים וביתו סמוך לבית הכנסת׃


Ndoˈ natia na cwilˈana nntseitˈmaⁿ tsˈo̱o̱ⁿ ndoˈ xocañjomti tsˈo̱o̱ⁿya jnaaⁿna. 	 כי אסלח לעונם ולחטאתם ולפשעיהם לא אזכר עוד׃


Jnda̱ tsoom na luaaˈ, tˈmo̱o̱ⁿ lˈo̱o̱ⁿ ndoˈ ncˈeeⁿ. 	 ואחרי אמרו את זאת הראה אתם את ידיו ואת רגליו׃


Joˈ chii caliuˈyoˈ na cwitaˈndoˈ naⁿˈñeeⁿ ee jom nchii cwiluiiñê Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaa lˈoo. Jom cwiluiiñê Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaa nnˈaⁿ na cwitaˈndoˈ. Cweˈ joˈ maˈmo̱ⁿnaˈ na ˈo meiⁿchjoo ticalaˈno̱ⁿˈyoˈ. 	 האלהים איננו אלהי המתים כי אם אלהי החיים לכן הרביתם לתעות׃


¿Aa ticaliuˈyoˈ na ˈo cwiluiindyoˈ waaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ na mˈaaⁿ Espíritu Santo naquiiˈ nˈomˈyoˈ? 	 הלא ידעתם כי היכל אלהים אתם ורוח אלהים שכן בקרבכם׃


Quia joˈ saayâ, squia̱a̱yâ Betania. Jnda̱ na squia̱a̱yâ joˈ joˈ tyolue nnˈaⁿ nnom Jesús na jnda̱ ñequiee xuee na ndiiˈ Lázaro tseiˈtsuaa. 	 ויבא ישוע וימצאהו זה ארבעה ימים שכב בקבר׃


Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na cwiluiiñê Tsotya̱a̱ya mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom Jnaaⁿ. Ndoˈ naquiiˈ lˈo̱ jnda̱ tqueeⁿ chaˈtsoti na maniom. 	 האב אהב את בנו ואת כל נתן בידו׃


Yocheⁿ na tyomˈaaⁿ Jesús Jerusalén na tyowaa xuee Pascua quia jaa nnˈaⁿ judíos cwilaˈwja̱a̱ya canmaⁿ, nnˈaⁿ na mˈaⁿ joˈ joˈ tyontyˈiaana jndye nnom tsˈiaaⁿ na tyochˈeeⁿ na tixocanda̱a̱ nluii na cweˈ tsˈaⁿ nntsˈaa. Joˈ chii jndyendyena tyolaˈyuˈna na cwiluiiñê Cristo. 	 ויהי בהיתו בירושלים בחג הפסח האמינו רבים בשמו כי ראו האתות אשר עשה׃


’ˈO nnˈaⁿ fariseos ñˈeⁿ ˈo nnˈaⁿ na cwitˈmo̱ⁿˈyoˈ ljeii na tqueⁿ Moisés, nntˈuiiwiˈnaˈ ˈo cweˈ cwilˈaˈyaˈyoˈ na jeeⁿ ya nnˈaⁿndyoˈ ee cwilaˈñˈeeⁿˈndyoˈ nnˈaⁿ cha xocanda̱a̱ nncˈooquieeˈndyena cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. Ncjoˈyoˈ tiñeˈcatsaquieeˈndyoˈ na jom nntsa̱ˈntjoom ˈo, meiⁿ tiñeˈquiaˈyoˈ na nncˈooquieeˈndye ntˈom ncˈiaˈyoˈ cantyja na matsa̱ˈntjoom. 	 אך אוי לכם הסופרים והפרושים החנפים כי סגרים אתם לפני האדם את מלכות השמים הן אתם לא תבאו בה ואת הבאים לא תניחו לבוא׃


Quia joˈ tyˈeñˈom nnˈaⁿ judíos Jesús, jnaⁿna waaˈ Caifás, tquiena wˈaa yuu na macˈeⁿ gobiernom. Ndoˈ ndicwaⁿ cwitsjoom xjeⁿˈñeeⁿ. Sa̱a̱ ticˈooquieˈ nnˈaⁿ judíos naquiiˈ watsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ gobiernom cha tintsˈaanaˈ na tiljuˈ laxmaⁿna, ee xeⁿ na ljoˈ tixonquiaanaˈ na wanaaⁿ na nlaˈjomndyena xuee na cwitquiina catsmaⁿ chjoo. 	 ויוליכו את ישוע מבית קיפא אל בית המשפט ויהי בבקר השכם והמה לא נכנסו אל בית המשפט למען אשר לא יטמאו כי אם יאכלו את הפסח׃


Naxuee, natsjom ñequiiˈcheⁿ tyomanoom quiiˈntaaⁿ ndeiˈluaa ndoˈ quiiˈ jnda̱a̱. Matseixuaⁿ jndeii ndoˈ matseiquieeˈñe cheⁿnqueⁿ ñequio ljo̱ˈ. 	 ותמיד לילה ויומם היה בהרים ובקברים צעק ופצע את עצמו באבנים׃


Cwii tsˈaⁿ fariseo tqueeⁿˈñê Jesús waⁿˈaⁿ na nlcwaˈna. Ndoˈ tjaquieeˈ Jesús quiiˈ waaˈ fariseoˈñeeⁿ ndoˈ tjacjom nacañomˈ meiⁿsa. 	 ויבקש ממנו אחד מן הפרושים לאכל אתו לחם ויבא אל בית הפרוש ויסב׃


Meiⁿ nchii na sˈaaⁿ tsaⁿsˈa cha cateijndeiinaˈ tsaⁿscu, sˈaaⁿ tsaⁿscu cha cateijndeiinaˈ tsaⁿsˈa. 	 גם לא נברא האיש בעבור האשה כי אם האשה בעבור האיש׃


Ndyee xuee waljooˈ xcwe nncwindyuaa seiˈtsˈo ˈnaaⁿna joˈ joˈ. Ndoˈ nnˈaⁿ na ticwii cwii nnom na tjachuiiˈndye, ñequio nnˈaⁿ na laˈxmaⁿ cwii cwii tmaaⁿˈndye, ñequio nnˈaⁿ na cwichuiiˈ ñˈoom na cwilaˈneiⁿ, ñequio nnˈaⁿ na nnaⁿ ticwii cwii tsjoomnancue, nntyˈiaana seiˈtsˈo ˈnaaⁿ naⁿˈñeeⁿ, sa̱a̱ tixonquiana na nncjaacantˈiuuˈndye naⁿˈñeeⁿ. 	 ורבים מן העמים והמשפחות והלשנות והגוים יראו את נבלתם ימים שלשה וחצי ולא יתנו את גויתם לשום בקברים׃


Ndyee ndiiˈ tcaaⁿˈa nnom Ta Jesús na cwjeeⁿˈeⁿ juu nawiˈñeeⁿ. 	 על זאת התחננתי שלש פעמים אל האדון להסירו ממני׃


Nquii Ta Tyˈo̱o̱tsˈom seijndaaˈñê na ljoˈ ndoˈ jeeⁿ cwijaaweeˈ nˈo̱o̱ⁿya na cwintyˈiaaya na luaaˈ tuii. 	 מאת יהוה היתה זאת היא נפלאת בעינינו׃


Jndye tjaaˈna naⁿˈñeeⁿ. Jnda̱ chii tioomna joo wˈaancjo. Jluena nnom tsˈaⁿ na machˈee cwenta wˈaancjo na ya ya catsˈaaⁿ cwenta joona. 	 ויהי אחרי הכות אתם מכה רבה וישליכום במשמר ויצוו את שומר האסורים לשמרם היטב׃


Mawaxˈa̱tya̱, ¿ˈñee naⁿˈñeeⁿ na tyotseiwˈeeⁿ joona wennˈaaⁿ ndyu? Ñequio joo na tyolaxmaⁿ jnaⁿ na tja̱ ndyuaa yuu tjaa nnˈaⁿ cˈom. 	 ובמי התקוטט ארבעים שנה הלא בחטאים אשר נפלו פגריהם במדבר׃


Sa̱a̱ tso Jesús nnoom: —Matsonaˈ na nlcwaˈjndyee yocanchˈu, ee ticatyˈiomnaˈ na nntjeiiˈa na cwicwaˈna na nñeˈquiaayo̱o̱ joonaˈ nda̱a̱ calueˈ nchˈu. 	 ויאמר אליה ישוע הניחו לשבע בראשונה הבנים כי לא טוב לקחת לחם הבנים ולהשליכו לצעירי הכלבים׃


Quia joˈ tsoom nda̱a̱na: —Juan tyotseitsˈoomñê nnˈaⁿ quia na tyolcweˈ nˈomna. Ndoˈ tyotsoom nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ na calaˈyuˈna ñequio Jesús tsaⁿ na nndyontyjo̱ naxeeⁿˈeⁿ. Juu tseixmaⁿ Cristo. 	 ויאמר פולוס יוחנן הטביל בטבילת התשובה ואמר אל העם כי האמן יאמינו באשר יבוא אחריו והוא המשיח ישוע׃


Sa̱a̱ tîcalaˈno̱ⁿˈna ñˈoom na seilcweeⁿˈeⁿ nda̱a̱na. 	 והם לא הבינו את הדבר אשר דבר אליהם׃


Seityuiiˈñˈeⁿnaˈ tsjoom tˈmaⁿ Babilonia, ndoˈ seiˈndaaˈnaˈ jndye njoom chaˈwaa tsjoomnancue. Ee Tyˈo̱o̱tsˈom ticatsuuˈ tsˈoom nnˈaⁿ na laˈxmaⁿ cwentaaˈ tsjoom tˈmaⁿ Babilonia na nnjoom cantyja na ñelˈana. Sˈaaⁿ na jndeiˈnaˈ cweñˈeⁿna na ñjom waso ˈnaaⁿˈaⁿ na jeeⁿ matseiwˈeeⁿ joona. 	 והעיר הגדולה נחלקה לשלשה חלקים ותפלנה ערי הגוים ותזכר בבל הגדולה לפני אלהים לתת לה כוס יין חמת אפו׃


Quia joˈ teicantyja Jesús, seitiaaⁿˈaⁿ jndye. Seineiiⁿ nnom ndaaluee, tsoom: —Cuacheeⁿ, cjameiⁿntyjeˈ. Quia joˈ teicheⁿ jndye ndoˈ su sˈaanaˈ nnom ndaaluee. 	 ויעור ויגער ברוח ויאמר אל הים הס ודם ותשך הרוח ותהי דממה גדולה׃


Sa̱a̱ nchii malˈueeˈndyo̱ na calatˈmaaⁿˈndyoˈ ja. Mˈaaⁿ cwiicheⁿ na machˈee na nluiitˈmaaⁿˈndyo̱, ndoˈ manquii nncuˈxeⁿ aa cwiluii na ljoˈ. 	 אכן לא אבקש את כבודי יש אחד אשר יבקש וישפט׃


Ee juu ñˈoom naya na cwiñeˈquiaayâ, xeⁿ tseixmaⁿnaˈ chaˈcwijom cwii ˈnaⁿ na matseicuˈnaˈ nda̱a̱na, macanda̱ nda̱a̱ nnˈaⁿ na ˈootsuundye tseixmaⁿnaˈ na ljoˈ. 	 וגם כי נעלמה בשורתנו נעלמה היא מן האבדים׃


Quia joˈ tˈmaⁿ Jesús nnˈaⁿ na jndyendye, tsoom: —Candyeˈyoˈ ñˈoom na nntsjo̱o̱ ndoˈ calaˈno̱ⁿˈyoˈ. 	 ויקרא אל העם ויאמר להם שמעו והבינו׃


Yati na tinlquiˈ seiˈ, tincˈuaˈ winom ndoˈ tintsaˈ cwii nnom na cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ nntseilcweˈtyaˈnaˈ cwii xˈiaˈ na matseiyuˈ, oo na nntseiquioonaˈ jom na nntsˈaaⁿ jnaⁿ oo na nntsˈaanaˈ na tityeⁿ matseiyuˈya tsˈoom ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 טוב שלא תאכל בשר ולא תשתה יין ולא תעשה דבר אשר יתנגף בו אחיך או יכשל או יחלש׃


Quia joˈ wendyô̱ jâ na cwilajomndyô̱ ñˈeⁿñê jluiiˈâ tseiˈtsuaa. Saalcwa̱a̱ˈâ na waa wˈaayâ. 	 וישובו התלמידים וילכו אל ביתם׃


Ndoˈ jeeⁿ neiiⁿˈeⁿ quia na ntyˈiaaⁿˈaⁿ Jesús ee jaachˈee xuee na jeeⁿ ñeˈcwajnaⁿˈaⁿ juu ndoˈ na jndye ñˈoom jnda̱ jñeeⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ. Joˈ jeeⁿ queeⁿ tsˈoom na nntyˈiaaⁿˈaⁿ na nntsˈaa Jesús cwii tsˈiaaⁿ na xocanda̱a̱ nntsˈaa na cweˈ cwii tsˈaⁿ. 	 וישמח הורדוס עד מאד כראותו את ישוע כי מימים רבים אוה לראת אתו על כי שמע את שמעו ויקו לראת אות אשר יעשה׃


nnom Nqueⁿ na ñequiiˈcheⁿ cwiluiiñê Tyˈo̱o̱tsˈom na macwjiˈnˈmaaⁿñê jaa cantyja ˈnaaⁿˈ Jesucristo na jom cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom jaa calaˈtˈmaaⁿˈndyo̱ jom, jom cwitaaˈjndya̱a̱ya jo nda̱a̱ya, jom chaˈtso najndeii matseixmaaⁿ, ndoˈ na maqueeⁿ xjeⁿ chaˈtso, chaˈxjeⁿ tyoontycwii na ñejndyowanaˈ, na waa na jeˈ, ndoˈ na ticantycwii na cwiwjaatinaˈ. Amén. 	 לאלהים אשר לו לבדו החכמה המושיע אתנו לו הכבוד והגדלה והעז והממשלה מעתה ולעולמי עד אמן׃


Ndoˈ chaˈxjeⁿ lˈa naⁿntjom cantsa̱a̱ˈ jnda̱ lqueeⁿ jnda̱a̱ na nlconaˈ quiiˈ chom, maluaaˈ matseijomnaˈ na nluii xuee quia na cwintycwii tsjoomnancue. 	 והנה כאשר ילקטו הזונין ונשרפו באש כן יהיה בקץ העולם הזה׃


Joˈ chii mˈaaⁿya na neiⁿya meiiⁿ na cje matsˈaa, meiiⁿ cwilaˈjnaaⁿˈ nnˈaⁿ ja, meiiⁿ na matseitjo̱o̱naˈ na nleilˈueeˈndyo̱, meiiⁿ cwintyjo̱ nnˈaⁿ ja, ñequio joo na wiˈ na mawino̱o̱ⁿya ncˈe na cwiluiindyo̱ cwentaaˈ Cristo. Ee quia na majucjenaˈ ja, sa̱a̱ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ mˈaaⁿya najndo̱. 	 לכן רצתה נפשי בחלשות ובחרפות ובצרות וברדיפות ובמצוקות בעד המשיח כי כאשר חלשתי אז גבור אני׃


Ee lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na nleijndaaˈya chiuu na cwiqueⁿna ñˈoom nacjoomˈm. Joˈ chii yati tjo̱ñˈo̱ⁿ jom jo nda̱a̱ naⁿmaⁿnˈiaaⁿ ˈnaaⁿ naⁿˈñeeⁿ. 	 ובאשר חפצתי לדעת על מה שמנו אתו הורדתיו אל הסנהדרין שלהם׃


Joˈ chii nncjaacachoom ntˈomcheⁿ ntquieeˈ naⁿjndii na wiˈndyeti, nchiiti jom. Nncˈooquieˈna naquiiˈ tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ ndoˈ joˈ joˈ nncˈomna. Tsaⁿˈñeeⁿ manioomti ntjoom na jnda̱ we. 	 ואחר תלך ולקחה שבע רוחות אחרות רעות ממנה ובאו ושכנו שם והיתה אחרית האדם ההוא רעה מראשיתו׃


Sa̱a̱ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ tyoluena: —Caˈndiiˈ jom. Ñeˈcantyˈiaayâ aa nncwjeˈcañoom Elías na nncwjiˈnˈmaaⁿñe jom. 	 ושאר האנשים אמרו הניחו לו ונראה אם יבוא אליהו להושיעו׃


Nnˈaⁿ na ˈoojndyee ñequio nnˈaⁿ na ˈoontyjo̱ to̱ˈna tyolaˈxuaana, tyoluena: —Matseitˈmaaⁿˈñenaˈ nquii rey na cwiluiiñe jndacantyjo David. Matioˈnaaⁿñenaˈ nqueⁿ na macwjeeˈcañoom tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom. Matseitˈmaaⁿˈñenaˈ jom nandye cañoomˈluee. 	 והמון העם ההלכים לפניו ואחריו קראו לאמר הושע נא לבן דוד ברוך הבא בשם יהוה הושע נא במרומים׃


Sa̱a̱ jâ ñecwitco nlana̱a̱ⁿyâ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ na nñequiaayâ ñˈoomˈm nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 ואנחנו נשקד על התפלה ועל שמוש הדבר׃


Ñˈoomwaaˈ jeeⁿ ndyaˈ seichjooˈnaˈ nˈomna. To̱ˈna cwii ndoˈ cwiindyena taˈxˈeena nnoom, jluena: —¿Aa ndyaˈ nntsˈaanaˈ na ja? 	 ויחלו להתעצב ויאמרו אליו זה אחר זה הכי אני הוא׃


Ndoˈ tˈo̱o̱ nnˈaⁿ judíosˈñeeⁿ: —Wenˈaaⁿ nchooˈ yom ntyu tjacaa na tuii watsˈomwaañe, ndoˈ ˈu jeˈ ¿aa cweˈ ñeˈndyee xuee nntseiweˈ juunaˈ? 	 ויאמרו היהודים הנה זה ארבעים ושש שנה נבנה ההיכל הזה ואתה בשלשה ימים תקימנו׃


Tjameintyjeeˈ Jesús, tˈmaaⁿ naⁿˈñeeⁿ. Tsoom nda̱a̱na: —¿Ljoˈ lˈue nˈomˈyoˈ na nntsˈaaya ˈo? 	 ויעמד ישוע ויקרא להם ויאמר מה תחפצו ואעשה לכם׃


Queⁿˈyoˈ cwenta na jeeⁿ ndyaˈ tˈmaⁿ waa na candyaˈ tsˈom Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom jaa. Mancˈe joˈ maqueeⁿ jaa na cwiluiindyo̱ ntseinaaⁿ, ndoˈ jeˈ majoˈ jaa. Ndoˈ ncˈe na luaaˈ waa joo nnˈaⁿ na ticˈom cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ tileicalaˈno̱ⁿˈna cantyja ˈnaaⁿya, jnaaⁿˈ na ticataˈjnaaⁿˈna nqueⁿ. 	 ראו מה גדלה אהבת האב הנתונה לנו אשר נקרא בני האלהים על כן העולם איננו ידע אתנו יען כי אותו לא ידע׃


Jndye ñˈoom niom na ñeˈcatseiljeiya cwentaˈ sa̱a̱ tiñeˈcatsˈaa naljoˈ ñequio tsom ñequio ndaantom, 	 הרבה לי לכתב ולא חפצתי לכתב אליך בדיו ובקנה׃


Ñˈoom na tqueⁿ Moisés jndye nnom tyoqueⁿnaˈ xjeⁿ nnˈaⁿ. Sa̱a̱ cantyja na tueˈ Cristo seintycwiinaˈ najndeii na tyotseixmaⁿ ñˈoomˈñeeⁿ. Sˈaaⁿ na ntycwii joˈ cha we ntmaaⁿˈndyo̱ nncwilˈueeˈñê na nntsˈaaⁿ cwii tmaaⁿˈ xco na tjoomˈ mˈaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. Laaˈtiˈ waa na seintycweeⁿ na ticueeˈ nˈom nnˈaⁿ cwii cwii tmaaⁿˈ ncˈiaana. 	 בבטלו האיבה בבשרו את תורת המצות בגזרותיהן לברא בנפשו את השנים לאיש אחד חדש ויעש שלום׃


Ee na jnda̱ seitioom naquiiˈ tsˈoom: “Xeⁿ cweˈ na nnda̱a̱ nñequiuuˈa liaⁿˈaⁿ, quia joˈ nnˈmaⁿya.” 	 כי אמרה רק אם אגע בבגדיו אושע׃


Joo espírituˈñeeⁿ cwiluiindyena naⁿjndii. Jndye nnom ˈnaaⁿ cwilˈana na xocanda̱a̱ nntsˈaa na cweˈ tsˈaⁿ. Cwiˈoontyjaaˈna nnˈaⁿ na cwitsa̱ˈntjom chaˈwaati tsjoomnancue, na nlaˈtjomna naⁿˈñeeⁿ na nlˈana tiaˈ nacjooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, nqueⁿ na matseixmaⁿñˈeeⁿ chaˈtso nnom najnda̱, jnda̱ tqueⁿ xuee na nncuaa tiaˈ. 	 כי רוחות השדים הנה עשות אותות ויצאות אל מלכי ארץ ותבל כלה לאספם למלחמה היום ההוא הגדול יום אלהי הצבאות׃


Quia joˈ matso Felipe nnoom: —Xeⁿ matseiˈyuˈ ñequio na xcweeˈ tsˈomˈ nnda̱a̱ nleitsˈoomndyuˈ. Tˈo̱ tsaⁿˈñeeⁿ matsoom: —Matseiyuˈa na Jesucristo cwiluiiñê Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויאמר פילפוס אם מאמין אתה בכל לבבך מתר לך ויען ויאמר אני מאמין כי ישוע המשיח בן האלהים הוא׃


Sa̱a̱ meiiⁿ na jndye nnom na tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na tjacatˈuiiñe tsˈaⁿ, maxjeⁿ ñˈeⁿ joo joˈ canda̱a̱ˈ cwiluiiñe seiiˈ tsˈaⁿ. 	 הנה רבים הם האברים והגוף אחד׃


Cwii cwiindyoˈ cwicandaˈyoˈ cwii nnom na nnda̱a̱ nlˈaˈyoˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Chaˈxjeⁿ machˈee cwii tsˈaⁿ na mato̱ⁿˈ tsˈiaaⁿ, joˈ cwilˈueeˈndyoˈyaˈyoˈ jndye nnom naya na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 איש איש כמתן החסד אשר קבל תעזרו איש לרעהו כגזברים ממנים על חסדי אלהים הרבים׃


Mancjoˈyoˈ jñomˈyoˈ nnˈaⁿ na mˈaaⁿ ndoˈ ñˈoom na tjeiˈyuuˈñê cantyja ˈnaⁿya, ñˈoom na mayuuˈ juunaˈ. 	 אתם שלחתם אל יוחנן והוא העיד על האמת׃


Ndoˈ sondaroˈñeeⁿ jlaˈcanda̱na ñˈoom na sa̱ˈntjom tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe nda̱a̱na. Tyˈeñˈomna Pablo natsjom hasta na tquiena tsjoom Antípatris. 	 ויקחו אנשי הצבא את פולוס כאשר צוו ויביאהו לילה אל אנטפטריס׃


Ee naquiiˈ Salmos matsonaˈ: “Tsjoomnancue ñequio ˈnaⁿ na matseixmaⁿnaˈ, chaˈtso joˈ ˈnaaⁿˈ nquii Ta Tyˈo̱o̱tsˈom.” 	 כי ליהוה הארץ ומלואה׃


Ndoˈ cwii tsaⁿˈñeeⁿ, quia na ljeiiⁿ na jnda̱ nˈmaaⁿ, tjalcweeⁿˈeⁿ, cˈuaa ˈñom na matseitˈmaaⁿˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ואחד מהם בראתו כי נרפא וישב וישבח את האלהים בקול גדול׃


Teicantyjaaⁿ yocheⁿ na cwicwaaˈâ natmaaⁿ. Tjeiiⁿˈeⁿ liaatco na cweⁿ, toˈñoom cwii liaa na cwityueeˈ lua̱a̱yâ, seityeeⁿ juunaˈ tsiaⁿˈaⁿ. 	 ויקם מעל השלחן ויפשט את בגדיו ויקח מטפחת ויחגרה׃


Sa̱a̱ Pedro jñoom chaˈtso naⁿˈñeeⁿ chˈeⁿ. Jnda̱ chii tcoomˈm xtyeeⁿ, seineiiⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Jnda̱ joˈ taqueeⁿ jo ndoˈ yuu mˈaaⁿ tsˈoo, ntyˈiaaⁿˈaⁿ juu. Matsoom: —Tabita, quicantyjaˈ. Quia joˈ tsaⁿˈñeeⁿ seinˈmeiiⁿˈeⁿ luaˈnnom. Ntyˈiaaⁿˈaⁿ Pedro, mana tacatyeeⁿ. 	 ויוצא פטרוס את כלם החוצה ויכרע על ברכיו ויתפלל ויפן אל גויתה ויאמר טביתא קומי ותפתח את עיניה ותרא את פטרוס ותתעודד׃


Ja mˈmo̱o̱ⁿ ˈñeeⁿ na nncˈomˈyoˈ na nquiaˈyoˈ. Cˈomˈyoˈ na nquiaˈyoˈ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom. Ee jom waa najneiⁿ na nncjoomˈm ˈo naquiiˈ bˈio quia na jnda̱ tjeiiⁿˈeⁿ na cwitandoˈyoˈ. Mayuuˈ matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, jom cˈomˈyoˈ na nquiaˈyoˈ. 	 אבל אורה אתכם את אשר תיראו יראו את אשר יש לו שלטן אחרי המיתו להשליך אל גיהנם הן אני אמר לכם אותו תיראון׃


Yocheⁿ na cwilaˈcanaⁿˈna snom, jlue nnˈaⁿ na njmeiⁿˈ juuyoˈ: —¿Chiuu na cwilacanaⁿˈyoˈ snommˈaaⁿˈ? 	 ויתירו את העיר ויאמר אליהם בעליו למה זה אתם מתירים את העיר׃


Ndoˈ juu ñˈoom na teiljeii na tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom juu na tjaa jnaⁿ cwicatseixmaⁿ ncˈe na tyotseiyuˈya tsˈom, nchii macanda̱ waanaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Abraham. 	 ולא לבד למענו כתובה זאת שנחשבה לו׃


Tsoti Pablo: —Quia na jnda̱ jndyo̱o̱lcwa̱ˈa ñjaaⁿñe Jerusalén waa na tcoˈnaˈ no̱o̱ⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ xcwe na matseina̱ⁿya nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויהי בשובי אל ירושלים ואתפלל במקדש ותהי עלי יד יהוה׃


Matseicwano̱ⁿya juunaˈ nda̱a̱ˈ ˈo nnˈaⁿ na cwiluiindyoˈ tmaaⁿˈ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ na mˈaⁿˈyoˈ tsjoom Corinto, ˈo na maqueⁿño̱o̱ⁿ cwentaaⁿˈaⁿ ncˈe Cristo Jesús, na jnda̱ tqueeⁿˈñê na calajomndyoˈ ñˈeⁿñê, ndoˈ mati ñˈeⁿ nnˈaⁿ meiⁿquiayuucheⁿ na cwilcwiiˈna xueeˈ Ta Jesucristo, na cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom joona ndoˈ mati jaa. 	 אל קהלת אלהים אשר בקורנתוס אל המקדשים במשיח ישוע הקרואים להיות קדשים עם כל הקראים בשם אדנינו ישוע המשיח בכל מקום שלהם ושלנו׃


Ñˈoom na jnduˈyoˈ na mˈaaⁿ cwiindyoˈ ˈo na mˈaaⁿ nomjnda na jnda̱ jaawinomˈnaˈ na ndyuañe ndoˈ ˈu na tsotyeeⁿ jnda̱ mamatseitiuuˈ na ya xeⁿ nncocotoom, maxjeⁿ ya na nluii na ljoˈ. Ee nchii jnaⁿˈ na nntsaˈ na ljoˈ. 	 וכי יחשב איש למעשה שלא כהגן לבתולתו אם תעבר פרקה ודבר חובה הוא אז יעשה כאשר עם לבבו איננו חוטא ישיאנה׃


’ˈO nnˈaⁿ na ya ñˈoom ja ñˈeⁿndyoˈ, nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, tincˈomˈyoˈ na nquiaˈyoˈ nnˈaⁿ na cwilaˈcwjee nnˈaⁿ ee tjaa ljoˈ cwii nnda̱a̱ nlˈatina ñˈeⁿndyoˈ. 	 ואני אמר לכם ידידי אל תיראו מן הממיתים את הגוף ואחרי זאת אין לאל ידם לעשות עוד דבר׃


Ndoˈ tˈo̱ Pedro, matsoom: —Xoquia̱ Ta. Ee meiⁿjom tyooquia̱ cwii nnom na cweˈ cwantindyo oo na tiljuˈ tseixmaⁿnaˈ jo njomˈ nncuˈ. 	 ויאמר פטרוס חלילה לי אדני כי מעולם לא אכלתי כל פגול וטמא׃


Nquii Tsotya̱ya na jñoom ja quiiˈntaaⁿˈyoˈ, jom wanoomˈm ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ mati wando̱ˈa. Maluaaˈ matseijomnaˈ ñˈeⁿ tsˈaⁿ na maquii seiiˈa, nncwandoˈ añmaaⁿˈ cantyja ˈnaⁿya. 	 כאשר שלחני האב החי ואנכי חי בגלל אבי כן האכל אתי גם הוא יחיה בגללי׃


Sa̱a̱ tîcanajnda̱na ndoˈ tacwanaaⁿ na nljooˈndyena cañoomˈluee. 	 ולא התחזקו וגם מקומם לא נמצא עוד בשמים׃


Jnda̱ seineiⁿ Pablo ñˈoommeiⁿˈ teintyjeeˈ reyˈñeeⁿ ñequio gobiernom, ñˈeⁿ Berenice, ñequio chaˈtso nnˈaⁿ na meindyuaandye ñˈeⁿndyena. 	 ויהי בדברו הדבר הזה ויקם המלך וההגמון וברניקה והישבים אתם׃


Ndoˈ wˈaandaa na ñjomndyô̱ jnda̱ tueeˈ xcwe na wjaanaˈ sa̱a̱ leicjaanaˈ ee na jndeii maquiˈljoo nmo̱ⁿ ndoˈ matseilcweˈtyaˈ jndye juunaˈ. 	 והאניה הלכה בתוך הים ותטרף מן הגלים כי הרוח לנגדה׃


Ee nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na tyotseitˈmaaⁿˈñe welooya Abraham na ñetˈoom teiyo, na tyotseitˈmaaⁿˈñe welooya Isaac, ndoˈ welooya Jacob, ndoˈ tyolaˈtˈmaaⁿˈndye ntˈomcheⁿ welooya na jndyowiˈcantyjooˈ, jom seitˈmaaⁿˈñê Jnaaⁿ Jesús, na jlaˈquiooˈyoˈ luee naⁿmaⁿnˈiaaⁿ cha cueˈ. Ndoˈ meiiⁿ Pilato ñeˈcatseicandyaañe jom, sa̱a̱ tîtancueˈyoˈ. Saˈyoˈ nacjoomˈm meiiⁿ juu ñeˈcatseicandyaañe jom. 	 אלהי אברהם אלהי יצחק ואלהי יעקב אלהי אבותינו הוא פאר את עבדו ישוע אשר אתם מסרתם אותו וכחשתם בו בפני פילטוס כשהיה דן לפטרו׃


Sa̱a̱ cantyja ˈnaaⁿ jaa nmeiiⁿ ñecwii Tyˈo̱o̱tsˈom mˈaaⁿ, ndoˈ jom cwiluiiñê Tsotya̱a̱ya. Cantyja ˈnaaⁿˈ jom chaˈtso na maniom, jom tqueeⁿ joˈ, ndoˈ ncˈe jom, joˈ na mˈaaⁿya. Ndoˈ mati ñecwii mˈaaⁿ na cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom jaa, nquii Jesucristo. Chaˈtsoti na maniom, cwimˈaⁿnaˈ ncˈe nqueⁿ, mandii ñˈa̱a̱ⁿ jaa. 	 אמנם לנו אך לא אחד האב אשר הכל ממנו ואנחנו אליו ואדון אחד ישוע המשיח אשר הכל על ידו ונחנו על ידו׃


Ndoˈ tqueⁿtyeeⁿ ñˈoom nda̱a̱na na ticatˈoomna ñˈoom ˈñeeⁿ cwiluiiñê. 	 ויצו אתם בגערה שלא יגלהו׃


sa̱a̱ ncˈe na cwilaxmaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ naxuee, cwa queⁿndyo̱cheⁿncjo̱o̱ xjeⁿ, chaˈwaati xuee cˈo̱o̱ⁿya chaˈna tsˈaⁿ na canda̱a̱ˈ xqueⁿ. Matsonaˈ na cataˈñoomˈndyo̱ cheⁿncjo̱o̱ya ñequio na cwilayuˈya nˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ ñequio juu na mˈaaⁿya na wiˈ nˈo̱o̱ⁿya nnˈaⁿ ñequio juu na ntyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿ na nncwjiˈnˈmaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom añmaaⁿya chaˈxjeⁿ mawañoomˈ tjaⁿxqueⁿxjo xqueⁿ sondaro. 	 ואנחנו בני היום ננזרה נא ונלבש את שריון האמונה והאהבה וככובע את תקות הישועה׃


Juu nntseitˈmaaⁿˈñe ja, ee nncoˈñom chaˈtso ñˈoom na ñeˈcatseicandiiya ˈo, ndoˈ mˈmo̱ⁿ joonaˈ nda̱a̱ˈyoˈ. 	 הוא יפארני כי משלי יקח ויגיד לכם׃


Cwilaˈcandyooˈndyoˈ na mˈaⁿ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na cwiluiindyena cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na jnda̱ teiljeii ncueena libro cañoomˈluee. ˈO cwilaˈcandyooˈndyoˈ na mˈaaⁿ nqueⁿ na cwiluiiñê na macuˈxeeⁿ chaˈtsondye nnˈaⁿ, cwilaˈcandyooˈndyoˈ na mˈaⁿ espíritu na laxmaⁿ nnˈaⁿ na jnda̱ tqueeⁿ na tjaa jnaⁿ laˈxmaⁿna. 	 ואל עצרת רבבות המלאכים ועדת הבכורים הכתובים בשמים ואל אלהים שפט הכל ואל רוחות הצדיקים הנשלמים׃


Luaa tuii, wacatyeeⁿ Jesús nacañoomˈ meiⁿsa wˈaya. Ndoˈ naⁿcwitoˈñoom tsˈiaaⁿnda̱a̱ nnˈaⁿ cwentaaˈ gobiernom ñˈeⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈtjo̱o̱ndye nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja na nquiu nnˈaⁿ fariseos, ñeˈnaaⁿˈ meindyuaandyena ñˈeⁿñê ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. 	 ויהי בהסבו בביתו והנה מוכסים וחטאים רבים באו ויסבו עם ישוע ותלמידיו׃


’Cwii tsaⁿjndii quia na jnda̱ tjeiˈnaˈ jom naquiiˈ tsˈom cwii tsˈaⁿ, cweˈ manomtoom yuu na tjaaˈnaⁿ ndaa, malˈueeⁿ yuu nncwajñeeⁿ. Ndoˈ na tîcaljeiiⁿ joˈ, seitioom: “Jo̱nlcwa̱ˈnndaˈa naquiiˈ tsˈom tsˈaⁿ yuu na jluiiˈa.” 	 הרוח הטמאה אחרי צאתה מן האדם תשוטט במקמות ציה לבקש לה מנוחה ולא תמצא אז תאמר אשובה נא אל ביתי אשר יצאתי משם׃


Ncˈe ñˈoom naya na macwjiˈnˈmaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ, joˈ na mˈaⁿntiaaˈndye nnˈaⁿ judíos ñˈeⁿñê, ndoˈ na luaaˈ sˈaanaˈ, tjuˈnaaⁿñenaˈ na cwitsaaquieeˈndyoˈ ˈo. Sa̱a̱ ndicwaⁿ mˈaaⁿ na wiˈ tsˈoom joona na tjeiiˈñê weloona na nluiindye cwentaaⁿˈaⁿ. 	 הן לפי הבשורה שנואים הם למענכם אך לפי הבחירה חביבים הם למען האבות׃


Nnˈaⁿ njoomnancue na jnda̱ jluiˈnˈmaaⁿndye nncˈomna cantyja naxuee tsjoomˈñeeⁿ. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwiluiitˈmaⁿndyeti tsjoomnancue, juu na matseitˈmaaⁿˈñenaˈ joona, nncˈoonˈomna juunaˈ tsjoomˈñeeⁿ ndoˈ nlaˈtˈmaaⁿˈndyena nnˈaⁿ na mˈaⁿ joˈ joˈ. 	 והגוים ילכו לאורה ומלכי ארץ מביאים כבודם ותפארתם אליה׃


Ñˈoommeiⁿˈ seineiiⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús. Ndoˈ chaˈtsondyô̱ cwitjeiˈyuuˈndyô̱ na mayuuˈ na tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na tandoˈxco juu. 	 את ישוע זה הקים אלהים מן המתים ואנחנו כלנו עדיו׃


Luaaˈ tyolˈana. Ndoˈ tsjo̱ˈñjeeⁿ na tyolaˈtjomna tquiana joonaˈ lˈo̱ Bernabé ñˈeⁿ Saulo. Tyˈecho naⁿˈñeeⁿ sˈomˈñeeⁿ na mˈaⁿ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ na cwilayuˈ tsˈo̱ndaa Judea. 	 וכן גם עשו וישלחו אל הזקנים על ידי בר נבא ושאול׃


Ndoˈ ntyjiiya ñˈoom na matsa̱ˈntjoom mañequiaanaˈ na nntseixmaⁿ tsˈaⁿ na ticantycwii na wandoˈ. Joˈ chii matseina̱ⁿya chaˈxjeⁿ ñˈoom na jnda̱ tsoom no̱o̱ⁿ. 	 ואני ידעתי כי מצותו חיי עולם לכן כל אשר אדבר כאשר אמר אלי אבי כן אני מדבר׃


Mati calˈaˈyoˈ cwii nayaˈñeeⁿ na canduˈyoˈ na xmaⁿñe Asíncrito, Flegonte, Hermas, Patrobas, Hermes ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ na mˈaⁿ ñˈeⁿndyena. 	 שאלו לשלום אסונקריטוס ופליגון והרמס ופטרובס יהרמיס והאחים אשר אתם׃


—¿Ljoˈ lˈue tsˈomˈ na catsˈaa ñˈeⁿndyuˈ? Tˈo̱ tsaⁿˈñeeⁿ nnoom: —Jeeⁿ ˈu Ta, lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na nleitquioya. 	 מה חפצך כי אעשה לך ויאמר אדני כי אראה׃


Mˈaⁿ nnˈaⁿ na cwitjeiiˈna cwenta na waa cwii xuee na tˈmaⁿti tseixmaⁿnaˈ ndoˈ mˈaⁿ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈtiuu na meiⁿnquia xuee ñecwii xjeⁿ. Sa̱a̱ cwii cwii tsˈaⁿ cˈoomˈtyeⁿ tsˈom cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomˈwaaˈ. 	 יש מבדיל בין יום ליום ויש אשר כל הימים שוים בעיניו ויהי כל איש נכון בדעתו׃


Ja ñequio chaˈtsondye nnˈaⁿ na mˈaⁿ ñˈeⁿndyo̱ cwilaljeiiya tsomwaañe na cwilaˈcwano̱o̱ⁿya juunaˈ na mˈaⁿˈ ˈo ntmaaⁿ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ na mˈaⁿˈyoˈ ndyuaa Galacia. 	 וכל האחים אשר עמדי אל הקהלות אשר בגלטיא׃


Tîcwantjo̱ⁿya na tyoñequiaya ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ˈyoˈ, ndoˈ ncˈe na ljoˈ ¿aa machˈeenaˈ ndooˈ nquiuˈyoˈ na jeeⁿ seitjo̱o̱ndyo̱ nda̱a̱ˈyoˈ na tjuˈndyo̱cja̱ cha nluiitˈmaⁿndyoˈ ˈo? 	 או החטא חטאתי בהשפילי את עצמי למען הגביהכם כי בשרתי אתכם בלא מחיר את בשורת האלהים׃


Chaˈtso nnˈaⁿ na nchii judíos na laˈxmaⁿ jnaⁿ na tyoondye chiuu matsa̱ˈntjom ljeii na tqueⁿ Moisés, maxjeⁿ nntsuundyena ncˈe na jnda̱ jlaˈtjo̱o̱ndyena cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ meiiⁿ tyoondyena juunaˈ. Ndoˈ chaˈtso nnˈaⁿ judíos na mˈaⁿ nacje ˈnaaⁿˈ ljeiiˈñeeⁿ na laˈxmaⁿ jnaⁿ, majuunaˈ nntˈuiityeⁿnaˈ joona. 	 כי כל אלה אשר חטאו בלי תורה גם בבלי תורה יאבדו ואשר חטאו בתורה גם על פי התורה ישפטו׃


Tyowaa xjeⁿ na tîcaljeii chiuu matsa̱ˈntjom ljeii na tqueⁿ Moisés, xjeⁿˈñeeⁿ tîcatseiˈndaaˈnaˈ ntyjiiya na ñeseitjo̱o̱ndyo̱ nnomnaˈ, sa̱a̱ quia na seiˈno̱ⁿˈa chiuu matsa̱ˈntjomnaˈ, quia joˈ ljeiya na wandoˈ jnaⁿ, na wjaañˈoomnaˈ ja na ntsuundyo̱. 	 ואני חייתי מלפנים בלא תורה וכאשר באה המצוה ויחי החטא׃


Ee nchii nnom cwii tsˈaⁿ toˈño̱ⁿya juunaˈ meiiⁿ nchii cweˈ cwii tsˈaⁿ tˈmo̱ⁿ juunaˈ no̱o̱ⁿ, manquiiti Jesucristo tˈmo̱o̱ⁿ juunaˈ no̱o̱ⁿya. 	 כי גם אנכי לא קבלתיה מאדם ולא למדוני אתה כי אם בחזיון ישוע המשיח׃


Sa̱a̱ nncueˈcañoom xuee quia na nndyonndaˈ Nquii na matsa̱ˈntjom quia na ticˈomcˈee nnˈaⁿ. Nntseijomnaˈ chaˈcwijom quia na nncwjeeˈcañoom tsaⁿnchˈue natsjom. Jeeⁿ nntseicatyˈuenaˈ nnˈaⁿ na jndeii nleicˈuaa ljo̱ˈluee na nntsuunaˈ, ndoˈ chaˈtso na teilˈueeˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom na tqueeⁿ tsjoomnancue nlcoñˈeⁿnaˈ ñequio chom. 	 בא יבא יום יהוה כגנב בלילה אז השמים בשאון יחלפו והיסדות יבערו והתמגגו והארץ והמעשים אשר עליה ישרפו׃


Quia joˈ chaˈtso nnˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ jluiˈna, tyˈena na mˈaaⁿ Jesús. Ndoˈ quia na tjomndyena jom, lˈana tyˈoo nnoom na calueeⁿˈeⁿ ndyuaana. 	 והנה כל העיר יצאה לקראת ישוע וכראותם אתו ויבקשו ממנו לעבר מגבולם׃


Ndoˈ quia xcwe na matseiˈneiⁿˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom xeⁿ waa na machˈeenaˈ ˈu ñˈeⁿ xˈiaˈ, catseitˈmaⁿ tsˈomˈ jom, cha mati Tsotyeˈ na mˈaaⁿ cañoomˈluee, nnda̱a̱ nntseitˈmaⁿ tsˈoom ˈu jnaⁿˈ na waa. 	 וכי תעמדו להתפלל תסלחו לכל איש את אשר בלבבכם עליו למען יסלח לכם אביכם שבשמים אף הוא את פשעיכם׃


Quia joˈ ˈndii Jesús nnˈaⁿ na jndyendye, tjaqueⁿˈeⁿ quiiˈ wˈaa. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê taˈxˈeendyena cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom tjañoomˈ na seineiiⁿ. 	 ויהי כאשר שב הביתה מן ההמון וישאלהו תלמידיו על דבר המשל׃


Ndoˈ quia ntyˈiaaⁿˈaⁿ Jesús na mawjaawinom joˈ joˈ, matsoom nda̱a̱yâ: —Cantyˈiaˈyoˈ, luaaˈ tsˈaⁿ na cwiluiiñe catsmaⁿ tsmeiⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויבט אל ישוע והוא מתהלך ויאמר הנה שה האלהים׃


Matso yuscuˈñeeⁿ nnoom: —Ja ntyjii na nncwjeˈcañoom Mesías, manqueⁿ na cwiluiiñê Cristo. Jom quia na nncwjeeⁿˈeⁿ, nntseinchoomˈm chaˈtso ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱ya. 	 ותאמר אליו האשה ידעתי כי יבא המשיח הנקרא כריסטוס הוא בבאו יגיד לנו את כל׃


Judá jnda Joana, Joana jnda Resa, Resa jnda Zorobabel, Zorobabel jnda Salatiel, Salatiel jnda Neri, 	 בן יוחנן בן רישא בן זרבלל בן שאלתיאל בן גרי׃


Ndoˈ quia na jnda̱ jliuna Jesús cwiicheⁿ xndyaaˈ ndaaluee, tyoluena nnoom: —Maestro, ¿ljoˈ xjeⁿ jndyoˈ luaa? 	 וכאשר מצאו אתו מעבר הים ויאמרו אליו רבי מתי באת הלם׃


Jnda̱ joˈ seilcwiiñe Jesús tsom na chuu ljeiiˈñeeⁿ ndoˈ seilcweeⁿˈeⁿ juunaˈ nnom tsˈaⁿ na mandiˈntjom. Jnda̱ chii tjacwacatyeeⁿ. Ndoˈ chaˈtso nnˈaⁿ na tooˈndye watsˈomˈñeeⁿ jeeⁿ tyontyˈiaana nnoom. 	 ויהי כאשר גלל את הספר וישיבהו אל החזן וישב ועיני כל אשר בבית הכנסת נשאות אליו׃


cha ticwitquiooˈ jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na matseiˈcwejndoˈndyuˈ, macanda̱ nquii Tsotyeˈ na mˈaaⁿ na titquiooˈñê nlqueeⁿ cwenta. Ndoˈ jom na noomˈm meiiⁿ titquiooˈñê, nntioˈnaaⁿñê ˈu. 	 למען לא תראה בצומך לבני אדם כי אם לאביך אשר בסתר ואביך הראה במסתרים הוא בגלוי יגמלך׃


Catseilcwiiˈndyuˈ ñˈoommeiiⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ. Ñequio na ndoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom catsa̱ˈntjomˈ na tacalaˈntjaˈndyena na cweˈ cantyja ˈnaaⁿ ñˈoom na niom naquiiˈ ntaaⁿˈyoˈ ee tjaa ˈñeeⁿ mateijndeiinaˈ, ndoˈ yacheⁿ matseiñˈeeⁿˈñenaˈ nnˈaⁿ na cwindye. 	 זאת הזכר להם והעד לפני האדון שלא לעשק במחלקת מלים אשר לא להועיל רק לעות דעת השמעים׃


Jndye nnˈaⁿ ñetˈom tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ ndyuaa Egipto. Ndoˈ tueeˈntyjo̱ na tjaquieeˈ cwii tsˈaⁿ tsˈiaaⁿˈñeeⁿ na ticaljeii cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈoo José. 	 עד כי קם מלך אחר אשר לא ידע את יוסף׃


Ñeˈcataˈxˈa̱a̱yâ njomˈ, Ta, quia na nntaˈndoˈxco chaˈtso nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱, quia joˈ ¿ˈñeeⁿ cwiindye joona na nluii scuuˈ yuscuˈñeeⁿ? Ee jom ñetˈoom scuu chaˈtso na ntquieeˈndye naⁿˈñeeⁿ. 	 ועתה בתחית המתים כשיקומו למי מהם תהיה לאשה כי לשבעה היתה לאשה׃


Taxˈee Pilato nda̱a̱na: —¿Ljoˈ jeeⁿ tisˈa sˈaaⁿ nquiuˈyoˈ? Sa̱a̱ joona ñeˈquiiˈcheⁿ najndeii tyolaˈxuaana, jluena: —Catyˈiomˈ jom tsˈoomˈnaaⁿ. 	 ויאמר אליהם פילטוס מה אפוא עשה רעה והם הרבו עוד לצעק הצלב אותו׃


Quia joˈ ntyˈiaya cwiicheⁿ ángel na waa najndeii na tseixmaⁿ. Jndyocueeⁿ na jnaaⁿ cañoomˈluee. Chaˈwaañê wandiˈ nchquiu ndoˈ ntyjatyˈio catsuu tsoomˈnaⁿˈ jo tsˈom xqueeⁿ. Caxuee nnoom chaˈcwijom ñeˈquioomˈ, ndoˈ ncˈeeⁿ chaˈcwijom ntsaachom na teincoo. 	 וארא מלאך אחר אביר יורד מן השמים והוא עטה ענן ועל ראשו כמראה קשת הענן ופניו כשמש ורגליו כעמודי אש׃


Cantyja ˈnaaⁿ naⁿˈñeeⁿ matseicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoom na seiljeii profeta Isaías, tsoom: Meiiⁿ na jndye na cwindyeˈyoˈ sa̱a̱ tixocalaˈno̱ⁿˈyoˈ, ndoˈ meiiⁿ na jndye cwintyˈiaˈnda̱a̱ˈyoˈ, sa̱a̱ tixoqueⁿˈyoˈ cwenta. 	 ותקים בהם נבואת ישעיהו האמרת שמעו שמוע ואל תבינו וראו ראו ואל תדעו׃


Luaaˈ matseijndaaˈndyo̱ cha mati nnˈaⁿ na nchii judíos nlˈueena ja na cwiluiindyo̱ na matsa̱ˈntjo̱ⁿya. Chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ na quia nlaxmaⁿ cwentaya nlˈueena ja. 	 למען ידרשו שארית אדם את יהוה וכל הגוים אשר נקרא שמי עליהם נאם יהוה עשה כל אלה׃


Cantyˈiaˈ chiuu tˈmaⁿ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ mati jeeⁿ ñecwii ñˈoom jom. Cantyja na ñecwii ñˈoom jom, joˈ na seiquiaanaˈ naⁿˈñeeⁿ. Sa̱a̱ ñequiondyuˈ ˈu yatsˈaⁿñê. Queⁿndyuˈ na nntsaˈ yuu na lˈue tsˈoom ee xeⁿ tjaa joˈ mati ˈu nntseiquioonaˈ. 	 לכן ראה נא טובת אלהים וזעמו זעמו על הנפלים ועליך טובתו אם תעמד בטובתו ואם אין כי עתה גם אתה תגדע׃


Mˈaⁿna na cwilˈana chaˈtso nnom na ticatyˈiomyanaˈ. Chaˈna tsˈaⁿ na cweˈ mˈaaⁿya ñˈeⁿ xˈiaaˈ, oo tsˈaⁿ na ntjeiⁿ ljoˈ machˈee ñˈeⁿ xˈiaaˈ oo tsˈaⁿ na matseiqueeⁿ tsˈom ˈnaaⁿˈ xˈiaaˈ, tsˈaⁿ na ticatseiñˈoomˈñe yuu na matyˈiomyanaˈ, tsˈaⁿ na ta̱a̱ˈ tsˈom xˈiaaˈ, tsˈaⁿ na matseicwjee nnˈaⁿ, tsˈaⁿ na matseintjaˈñe ñequio xˈiaaˈ, tsˈaⁿ na manquiuˈnnˈaⁿ xˈiaaˈ, tsˈaⁿ na matseiˈndaaˈ tsˈom xˈiaaˈ, tsˈaⁿ na cweˈ matseineiⁿto chiuu waa ñˈoom na mandii cantyja ˈnaaⁿˈ xˈiaaˈ, 	 וירב בקרבם כל חמס זנות ורשע בצע ואון וימלאו קנאה ורצח ומריבה ומרמה ותהפכות׃


Ñecwii Tyˈo̱o̱tsˈom mˈaaⁿ ndoˈ ñeˈcwii mˈaaⁿ na matseiljoyaañe jom ñˈeⁿ nnˈaⁿ, manquii Jesucristo na tsˈaⁿ jom. 	 כי אחד הוא האלהים ואחד הוא העמד בין אלהים ובין בני אדם הוא בן אדם המשיח ישוע׃


Ñejomto teitquiooˈñe cwii ángel cwentaaˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom jo nda̱a̱na, ndoˈ juu nacaxuee na matseixmaaⁿ seixueeñenaˈ nacañoomna. Ndoˈ tˈmaⁿ waa na jlaˈcatyuendyena. 	 והנה מלאך יהוה נצב עליהם וכבוד יהוה הופיע עליהם מסביב וייראו יראה גדולה׃


Mati joˈ joˈ tyˈioomna we naⁿcantyˈue nˈoomˈnaaⁿ, cwii tsaⁿˈñeeⁿ ñoom tsˈoomˈnaaⁿ na meintyjeeˈ ntyjaaˈ Jesús ntyjaya. Ndoˈ cwiicheⁿ tsaⁿˈñeeⁿ ñoom tsˈoomˈnaaⁿ na meintyjeeˈ ntyjatymaaⁿˈ. 	 ויצלבו אתו שני פריצים אחד לימינו ואחד לשמאלו׃


Tqueeⁿ canchooˈwendyena na nñˈeeⁿna ñˈeⁿñê ndoˈ na njñoom joona na nñeˈquiana ñˈoom naya ˈnaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ. Matseicajndyunaˈ joona apóstoles. 	 וישם שנים עשר איש למען יהיו אתו ולמען ישלחם לקרא׃


’Ee mosoˈñeeⁿ mantyjeeⁿ ljoˈ lˈue tsˈom patrom ˈnaaⁿˈaⁿ na catsˈaaⁿ sa̱a̱ tîcatseijndaaˈñê, meiⁿ tîcatseicana̱a̱ⁿ yuu na lˈue tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ, joˈ chii jeeⁿ jndye nnchoomˈm. 	 -74[ והעבד ההוא אשר ידע את רצון אדניו ולא הכין ולא עשה כרצונו יכה מכות רבות, ואשר לא ידע ועשה דברים אשר עליהם בן הכות הוא לא יכה כי אם מעט כי כל איש אשר נתן לו הרבה דרוש ידרש ממנו הרבה ואשר הפקידו בידו הרבה ישאלו מאתו יותר׃


Calcweˈ tsˈomˈ jnaⁿˈ luaaˈ, ndoˈ catseityˈoondyuˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ntsˈaacheⁿndyo ndyaˈ nntseitˈmaⁿ tsˈoom ˈu na luaaˈ mˈaaⁿˈ tsˈomˈ. 	 ועתה שוב מרעתך זאת והתחנן אל האלהים אולי תסלח לך מזמת לבבך׃


Nndyooˈ meintyjeeˈ cwantindye nnˈaⁿ tmaaⁿˈ fariseos, ndoˈ jndyena na luaaˈ tso Jesús. Quia joˈ taˈxˈeena nnoom, jluena: —¿Aa mati jâ machˈeenaˈ na nchjaaⁿyâ? 	 ואשר היו עמו מן הפרושים שמעו דבריו ויאמרו אליו הגם אנחנו עורים׃


Joˈ chii ˈo nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, waa cwii na jeeⁿ matsonaˈ na calˈaaya, sa̱a̱ nchii nlˈaya yuu na lˈue nˈo̱o̱ⁿ ncjo̱o̱. 	 לכן אחי חיבים אנחנו לא לבשר לחיות לפי הבשר׃


Mati tso Jesús nda̱a̱ nnˈaⁿ na jndyendye: —Quia na cwintyˈiaˈyoˈ na cwicaluiˈ nchquiu ntyja na majaacue ñeˈquioomˈ, mantyja quinduˈyoˈ na manncuaˈ, ndoˈ mayuuˈ na ljoˈ. 	 ויאמר גם אל המון העם כראתכם את הענן עלה במערב ואמרתם גשם בא וכן יהיה׃


Jnda̱ joˈ tqueeⁿ na tyotsa̱ˈntjom jwe joona chaˈna cwii ñequiee siaⁿnto waljooˈ wenˈaaⁿ nchooˈ qui ntyu. Tyotsa̱ˈntjom naⁿˈñeeⁿ joona hasta na macanda̱ cwii tˈoom profeta Samuel. 	 ואחרי כן נתן להם שפטים כארבע מאות וחמשים שנה עד ימי שמואל הנביא׃


Joˈ chii tyotseiˈnaⁿˈaⁿ chaˈtso na jndo̱ˈ nˈom nnˈaⁿ ndyuaa Egipto. Tˈoom na jndo̱ˈ tsˈoom na tyotseineiiⁿ ndoˈ na tyochˈeeⁿ. 	 וילמד משה בכל חכמת מצרים ויהי גבור בדברים ובמעשים׃


Mati queⁿˈyoˈ cwenta cantyja ˈnaaⁿˈ wˈaandaa, meiiⁿ na jeeⁿ tˈmaⁿnaˈ ndoˈ jeeⁿ jndeii jndye na mantquie juunaˈ, ndoˈ tsˈoom palaˈ na ñequio wjaañˈoom tsˈaⁿ juunaˈ jeeⁿ cachjoonaˈ, sa̱a̱ nnda̱a̱ nncjaañˈoom tsˈaⁿ wˈaandaaˈñeeⁿ meiⁿyuucheⁿ na lˈue tsˈom tsˈaⁿ. 	 והנה האניות אף כי גדלות הנה ורוחות קשות יהדפום ינהג אתן משוט קטן אל כל אשר יחפץ החבל כן גם הלשון אבר קטן היא וגדלות תדבר׃


Ñequiiˈcheⁿ na macaⁿˈa nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cha xeⁿ na jom lˈue tsˈoom nncueˈntyjo̱ na nnda̱a̱ nncjo̱cando̱o̱ˈa ˈo. 	 בהעתירי בתפלותי בכל עת למען אשר רק הפעם אצליח ברצון אלהים לבוא אליכם׃


Tilaxˈiaaˈndyoˈ ñequio nnˈaⁿ na tyoolayuˈ, ee xeⁿ luaaˈ cwilˈaˈyoˈ tixotseiljoyunaˈ ˈo ñˈeⁿndyena. Ee nnˈaⁿ na cwilˈa yuu na matyˈiomyanaˈ xonda̱a̱ nlajomndyena ñequio juu na matseixmaⁿ natia. Meiⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñequio na cwiluiiñe naxuee xonda̱a̱ nnlaˈxˈiaaˈndye ñequio na tseixmaⁿ najaaⁿ. 	 אל תהיו משכי על זר עם חסרי אמונה כי אי זה שתפות יש לצדקה עם העול ואי זה התחברות לאור עם החשך׃


Ee Juan tyotseitsˈoomñê nnˈaⁿ ñequio ndaatioo, sa̱a̱ ˈo tajndye xuee ndoˈ njñom Tyˈo̱o̱tsˈom Espíritu Santo naquiiˈ nˈomˈyoˈ. Luaaˈ waa na nleitsˈoomndyoˈ. 	 כי יוחנן הטביל במים ואתם תטבלו ברוח הקדש בקרוב אחרי הימים האלה׃


Naⁿˈñeeⁿ cwilaxmaⁿna cantyja ˈnaaⁿˈ tsjoomnancue, ncˈe na ljoˈ ñˈoom na cwilaneiⁿna laxmaⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwilajomndye cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ cwindyena ñˈoom na cwiñequia naⁿˈñeeⁿ. 	 המה מן העולם על כן מהעולם ידברו והעולם ישמע אליהם׃


Ee quia na jnda̱ seiˈnaaⁿˈ Moisés chaˈtso ljeii na matsa̱ˈntjomnaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ Israel, quia joˈ seityeeⁿ soo wee cwii tsˈoom hisopo, seicanaⁿˈaⁿ sooˈñeeⁿ quiiˈ nioom catsondyenchˈu ñequio nioom canchˈioo na tjoomˈnaˈ ñˈeⁿ ndaatioo, jnda̱ joˈ seicanda̱a̱ñê niomˈñeeⁿ tsom na chuu ljeiiˈñeeⁿ ndoˈ mati nnˈaⁿ Israel. 	 כי ככלות משה להגיד לכל העם את כל המצות כתורה לקח דם העגלים והשעירים עם מים ותולעת שני ואזוב ויזרק על הספר ועל כל העם׃


Ñˈeeⁿ nnˈaⁿ na mañequiaaⁿ na cwiñeˈquia ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio na jndo̱ˈya nˈom. Ndoˈ ñˈeeⁿ ntˈomndye joona manquiiti Espíritu mañequiaaⁿ na nnda̱a̱ nlaˈneiⁿna ñˈoom cha nlaˈno̱ⁿˈ nnˈaⁿ chiuu lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom na nncˈomna. 	 כי האחד נתן לו על ידי הרוח דבור החכמה ולאחד דבור הדעת כפי הרוח ההוא׃


Quia joˈ cwii tsˈaⁿ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ na jndyendye, tso: —Ta, catsuˈ nnom tiˈxio̱o̱ na cato̱o̱ⁿˈo̱ⁿ ˈnaⁿ na ˈndii tsotya̱a̱yâ, nloˈño̱ⁿya na tseixmaⁿnaˈ cwentaya. 	 ויאמר אליו אחד מן העם רבי אמר נא אל אחי ויחלק אתי את הירשה׃


Seiiˈa nmeiiⁿ na laxmaⁿnaˈ chaˈcwijom wˈaa yuu na cwicˈa̱a̱ⁿya, jaawiˈndaaˈnaˈ, joˈ cwilancjooˈndyo̱ ndoˈ matseiˈndaaˈnaˈ nquiuuya ee nchii cweˈ na ñecaˈndya̱a̱ya seiiˈa na nˈndiinaˈ jaa chaˈcwijom ñecantseiˈndyo̱, sa̱a̱ ncˈe na ñeˈcwa̱a̱ˈa seiiˈa na xconaˈ, cha juu na laxmaaⁿya na cwiwiˈndaaˈ ndoˈ na ˈoowje cwitsuuñˈeⁿnaˈ ncˈe na laxmaaⁿya na ticantycwii na cwitando̱o̱ˈa. 	 כי גם עתה באהלנו זה נאנח מפני הכבד ולא חפצנו להתפשט כי אם להתעטף למען יבלע המות על ידי החיים׃


Ncˈe na mˈaaⁿˈ tsˈoom cantyja ˈnaaⁿya, joˈ chii teiljeii ñˈoomwaaˈ. Naya ˈnaaⁿya na teiljeiinaˈ, ee juu tsˈaⁿ na matseindyaa tyuaa ñequio juu tsˈaⁿ na macwjaˈ lqueeⁿ, cwilˈana tsˈiaaⁿmeiⁿˈ na ntyjaaˈ nˈomna na nleilˈueeˈndyena na cwiweˈ. 	 או אך למעננו מדבר אכן למעננו נכתב כי החרש יחרש אלי תקוה והדש ידוש אלי תקוה לקחת חלקו בתקוה׃


Seitsˈoomñê joona tsˈom jndaa Jordán jnda̱ na lcweˈ nˈomna jnaaⁿna. 	 ויטבלו על ידו בירדן מתודים את חטאתם׃


Ndoˈ nnˈaⁿ fariseos ñequio nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés tyolaˈncjooˈndyena nacjoo nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿ Jesús. Jluena nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ: —¿Chiuu na cwicwaˈyoˈ ndoˈ cwiweˈyoˈ ñequio nnˈaⁿ na cwitoˈñoom sˈom cwentaaˈ gobiernom, ndoˈ ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈtjo̱o̱ndyena nnom Tyˈo̱o̱tsˈom? 	 -03[ וילונו הסופרים אשר בהם והפרושים על תלמידיו ויאמרו למה אתם אכלים אליהם הבריאים אינם צריכים לרפא כי אם החלים׃


Tueeˈ xuee na cwiwityeⁿ ncuee na cwicwaˈ nnˈaⁿ tyooˈ na tjaa ndaaljoˈ tjaquieeˈ. Jâ nnˈaⁿ na cwilajomndyô̱ ñˈeⁿ Jesús jlaˈcandyooˈndyô̱ na mˈaaⁿ, lˈuuyâ: —¿Yuu lˈue tsˈomˈ na nntsalajndaaˈndyô̱ cantyja ˈnaaⁿˈ xuee pascua na nleiñˈoomˈ na nlquiˈ catsmaⁿ? 	 ויהי בראשון לחג המצות ויגשו התלמידים אל ישוע לאמר באי זה מקום תחפץ כי נכין לך לאכל את הפסח׃


Quia na jnda̱ teincoo chaˈtso ntyee na cwiluiitquiendye ñequio nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye quiiˈ tsjoom nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos ñeˈcwii jlaˈtjoomˈna ñˈoom na tˈmaⁿna cueˈ Jesús. 	 ויהי לפנות הבקר ויתיעצו כל ראשי הכהנים וזקני העם על ישוע להמיתו׃


Mañoomˈ tyjeeˈcañoom nacañoomˈ Jesús. Tsoom nnom: —Xmaⁿndyuˈ Maestro. Ndoˈ tˈom ntsmaⁿˈ Jesús. 	 ומיד נגש אל ישוע ויאמר שלום לך רבי וינשק לו׃


Tsjoomˈñeeⁿ tyomˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na matseiyuˈ na jndyu Ananías. Tsaⁿˈñeeⁿ tcoˈnaˈ ntyˈiaaⁿˈaⁿ Ta Jesús. Seineiⁿ matso: —Ananías. Tˈo̱o̱ⁿ, matsoom: —Luaa ja Ta. 	 ותלמיד אחד היה בדמשק חנניה שמו ויאמר אליו האדון במחזה חנניה ויאמר הנני אדני׃


Waa ñˈoom na cwilue nnˈaⁿ: “Wanaaⁿ na nntsˈaa tsˈaⁿ meiⁿquia na ñeˈcatsˈaa.” Ñˈoom na mayuuˈ joˈ, sa̱a̱ tichaˈtso mateijndeiinaˈ jom. Mayuuˈ wanaaⁿ na nntsˈaa tsˈaⁿ ljoˈ na lˈue tsˈoom, sa̱a̱ tichaˈtso mateijndeiinaˈ na nncjaanajneiⁿ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 הכל ברשותי אבל אין הכל מועיל הכל ברשותי אבל אין הכל בנה׃


Sa̱a̱ tiyuuˈ na ljoˈ macaⁿnaˈ ee cwilayuuˈa na macanda̱ juu naya na matseixmaⁿ Ta Jesús na cweˈ yu joˈ na cwiluiˈnˈmaaⁿndyo̱ jaa ndoˈ mati joona. 	 אבל בחסד ישוע המשיח אדנינו נאמין להושע כמוהם כמונו׃


Tacalˈaaya na ticalaˈjomndyo̱ quia cwitjomndye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. Mˈaⁿ nnˈaⁿ na cwilˈa na ljoˈ sa̱a̱ jaa quiaaya na tˈmaⁿ nˈom chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. Majndeiiticheⁿ jeˈ na cwintyˈiaaya na wjaawindyooˈ na nncwjeeˈnndaˈ nquii Ta Jesús. 	 ואל נעזב את כנאיתנו כמנהג קצת אנשים כי אם נוכיח איש את אחיו וביותר בראתכם כי קרוב היום׃


ˈU mantyjiˈ ñˈoom na matsa̱ˈntjoom na matsonaˈ: “Tincˈoomˈyaˈ ñˈeⁿ cwiicheⁿ tsˈaⁿ. Tintseicueˈ tsˈaⁿ. Tinchˈueeˈ ˈnaaⁿˈ tsˈaⁿ. Tintseineiⁿˈ cantu nacjooˈ tsˈaⁿ. Catseitˈmaaⁿˈndyuˈ tsotyeˈ ñˈeⁿ tsoˈndyoˈ.” 	 את המצות אתה יודע לא תנאף לא תרצח לא תגנב לא תענה עד שקר כבד את אביך ואת אמך׃


Ñeˈcjaachom nnˈaⁿ na nchii judíos naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ ˈnaaⁿyâ. Ndoˈ na luaaˈ nntsˈaaⁿ nntseitsˈiaaⁿñê juunaˈ. Joˈ chii jâ tˈua̱a̱yâ jom na ñeˈcatuˈxa̱a̱ⁿyâ jom ñequio ljeii na tqueⁿ Moisés na cwileiñˈo̱o̱ⁿyâ. 	 והוא גם נסה לחלל את המקדש ונתפש אותו ונחפץ לשפטו על פי תורתנו׃


Ee seitioom na nlaˈno̱ⁿˈ nnˈaaⁿˈaⁿ nnˈaⁿ Israel na Tyˈo̱o̱tsˈom nntseicandyaañe joona ñequio lˈo̱ jom, sa̱a̱ tîcalaˈno̱ⁿˈna. 	 ויחשב בלבבו כי יבינו אחיו אשר על ידו יתן האלהים להם תשועה והם לא הבינו׃


Cwii xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ, tjatseijomñe Jesús waaˈ tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe cantyja ˈnaaⁿ nnˈaⁿ fariseos, na nlcwaaⁿˈaⁿ joˈ joˈ. Ndoˈ ñˈeeⁿ nnˈaⁿ fariseos na tyoqueⁿ cwenta ljoˈ nntsˈaaⁿ. 	 ויהי בבאו בשבת אל בית אחד מראשי הפרושים לאכל לחם והמה ארבים לו׃


Joˈ chii calˈandyoˈ cwenta na nchii na ticalaˈñˈoomˈndyoˈ nqueⁿ na matseineiiⁿ nda̱a̱ya. Ee xeⁿ tîcandyaandye naⁿˈñeeⁿ na jndyena na seineiⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱na xjeⁿ ljoocheⁿ tsjoomnancue, majndeiiticheⁿ jaa na cwindya̱a̱ na matseineiⁿ nqueⁿ na mˈaaⁿ cañoomˈlueecheⁿ, tixocandyaandyo̱. 	 לכן ראו פן תמאנו לשמע אל המדבר כי הן לא נמלטו המאנים לשמע אל המדבר עמהם בארץ אף אנחנו אם נמאן לשמע בקול המדבר מן השמים׃


Sa̱a̱ tixocanda̱a̱ nntsˈaa tsˈaⁿ tsˈiaaⁿ natsjom. Xeⁿ nntsˈaaⁿ na ljoˈ nncwityˈueeⁿ, ee tjaaˈnaⁿ naxuee cˈoom ñˈeⁿñê. 	 אבל ההלך בלילה יכשל כי האור אין בו׃


Quia joˈ tjantyjaaˈ Jesús tsaⁿˈñeeⁿ, tˈueeⁿ tsˈo̱, seiweeⁿ juu. Mañoomˈ ntquiuuñe na matseiconaˈ juu. Mana to̱ˈ na mandintjom nda̱a̱na. 	 ויגש ויאחז בידה ויקימה ותרף ממנה הקדחת פתאם ותשרת אותם׃


’ˈO jnda̱ jndyeˈyoˈ ñˈoom na tyolue nnˈaⁿ nda̱a̱ welooya na matsonaˈ: “Tintseicueˈ xˈiaˈ ndoˈ meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na nntsˈaa na ljoˈ, maxjeⁿ nntˈuiityeⁿnaˈ juu.” 	 שמעתם כי נאמר לקדמונים לא תרצח ואשר ירצח מחיב הוא לבית דין׃


Ndoˈ sondaro na matiom jndye ntu, xeⁿ tijndaaˈ cˈuaa jndye machˈeeⁿ, tixocalaˈcˈeendye ncˈiaaⁿˈaⁿ na nlˈana ndiaˈ. 	 גם השופר אם יתן את קולו בלתי ברור מי יחלץ למלחמה׃


Joˈ chii sondaro na manntjaaˈ Pablo mana ˈndyena jom, teiˈndyo̱na nacañomˈm. Ndoˈ tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe nda̱a̱na quia na jñeeⁿ na tsˈaⁿ tsjoom Roma matseixmaⁿ Pablo tyˈueeⁿ ee nqueⁿ sa̱ˈntjoom na cwityeⁿñe tsaⁿˈñeeⁿ. 	 אז הרפו ממנו האנשים אשר באו לבדקו וגם שר האלף ירא בדעתו כי רומי הוא והוא אסר אותו׃


Joˈ chii calaˈno̱ⁿˈyoˈ na chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈya nˈom ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, maqueeⁿ joona na cwiluiindyena tsjaaⁿ ˈnaaⁿˈ Abraham na jndyowicantyjooˈ. 	 דעו אפוא כי בני האמונה בני אברהם המה׃


Sa̱a̱ xeⁿ tiñeˈcañeeⁿ ñˈoom na matsuˈ quia joˈ cjaañˈeⁿ cwii oo we tsˈaⁿ ñˈeⁿndyuˈ cha joo naⁿˈñeeⁿ nndyena ñˈoom na cwiˈmaⁿˈyoˈ ñˈeⁿ xˈiaˈ ndoˈ na ljoˈ nquiujndaaˈndyena chiuu tˈmaⁿˈyoˈ. 	 ואם לא ישמע קח עמך עוד אחד או שנים למען על פי שנים או שלשה עדים יקום כל דבר׃


Quia joˈ matso Jesús nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ: —Ñˈoom na mayuuˈcheⁿ matseina̱ⁿya nda̱a̱ˈyoˈ. Ja na cwiluiindyo̱ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom, ticalatiuuˈyoˈ na ñequiiˈ cantyja na lˈue tsˈo̱o̱ⁿ nntsˈaa. Ja ñequiiˈcheⁿ cantyja na mantyˈia na machˈee Tsotya̱, joˈ na matsˈaa. Ee ja na cwiluiindyo̱ Jnaaⁿ, ñequiiˈcheⁿ matsˈaa chaˈxjeⁿ na mantyˈiaya na machˈeeⁿ. 	 ויען ישוע ויאמר אליהם אמן אמן אני אמר לכם לא יוכל הבן לעשות דבר מנפשו בלתי את אשר יראה את אביו עשה כי את אשר עשה הוא גם הבן יעשה כמהו׃


Joˈ chii cwijño̱o̱ⁿyâ Judas ñequio Silas na mˈaⁿˈyoˈ. Joona nlue jndaaˈndyena nda̱a̱ˈyoˈ ñˈoom na cwilˈuuyâ. 	 על כן שלחנו את יהודה ואת סילא אשר גם המה יגידו זאת בפיהם׃


Majoo ncueeˈñeeⁿ tjawijndyendye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. Sa̱a̱ we ndiˈndyena. Ntˈomndyena nnˈaⁿ judíos na cwilaˈneiⁿ griego ndoˈ ntˈom ncˈiaana cwilaˈneiⁿ hebreo. Ndoˈ naⁿˈñeeⁿ na cwilaˈneiⁿna griego to̱ˈna na jlaˈncjooˈndyena nacjooˈ nnˈaⁿ na cwilayuˈ na cwilaˈneiⁿ hebreo. Ee chaˈtso yolcu na cwilaˈyuˈ na jnda̱ tja̱ noom ticwii xuee cwitoˈñoomna nantquie. Sa̱a̱ joo yolcu na cwilaˈneiⁿ griego tijndyeti cwitoˈñoomna chaˈxjeⁿ cwitoˈñoom ncˈiaana na cwilaˈneiⁿ hebreo. Joˈ na to̱ˈna na jlaˈncjooˈndyena. 	 בימים ההם כאשר רבו התלמידים היתה תלונת היונים על העבריים על אשר העלימו עיניהם מאלמנותיהם לבלתי תת להן יום יום את ארוחתן׃


Ndoˈ joˈ joˈ jluiˈ ntquieeˈ ángeles. Cwileiˈchona ntquieeˈ nnom nawiˈ na nntjoom nnˈaⁿ. Cweeˈna liaa lino na canchiiˈ, na jeeⁿ caxueenaˈ. Ndoˈ cwii cwiindyena chuˈtyeⁿ tseiˈjndya cwii ˈnaⁿ na tuii ñˈeⁿ sˈomcajaⁿ. 	 ויצאו מן ההיכל שבעה המלאכים הנשאים את שבע המכות מלבשים בד טהור וצח וחגורים אזורי זהב על לבביהם׃


Quia joˈ taxˈee Jesús nda̱a̱na, tsoom: —Nquii tsˈaⁿ na ˈnaaⁿˈ tyuaaˈñeeⁿ, ¿chiuu nntsˈaaⁿ? Maxjeⁿ nñoom, nntseicwjeⁿ naⁿˈñeeⁿ ndoˈ nñequiaaⁿ tyuaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na nlˈa tsˈiaaⁿ. 	 ועתה מה יעשה בעל הכרם יבוא ויאבד את הכרמים ההם ויתן את הכרם לאחרים׃


Ndoˈ xeⁿ na cwitaⁿˈyoˈ sa̱a̱ tileicatoˈñoomˈyoˈ, machˈeenaˈ na ljoˈ ee tixcwe cwitaⁿˈyoˈ, ee ˈo ñeˈquiom ˈnaⁿ lueeˈyoˈ cha na nlaˈcatsuuˈyoˈ joonaˈ yuu na queeⁿ nˈom seiiˈyoˈ. 	 הן אתם מבקשים ואינכם מקבלים על אשר תתפללו ברעה למען תבלו בתאותיכם׃


Sa̱a̱ tintsˈaa ee chaˈtso ljoˈ na machˈee Tyˈo̱o̱tsˈom cwitˈmo̱o̱ⁿnaˈ na jndo̱ˈ tsˈoom. 	 ותצדק החכמה על ידי כל בניה׃


Ee jaa tiñeˈcwii ndyuaa jnaaⁿya. Ntˈomndyo̱ jnaaⁿ ndyuaa Partia, ntˈomndyo̱ Media, Elam ñˈeⁿ Mesopotamia, tsˈo̱ndaa Judea ñˈeⁿ Capadocia, mati Ponto ñˈeⁿ ndyuaa Asia. 	 פרתיים ומדים ועילמים וישבי ארם נהרים יהודה וקפודקיה פנטוס ואסיא׃


Tjantyˈee ñˈoom cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ chaˈwaa ndiocheⁿ ndyuaaˈñeeⁿ. 	 ושמעו הולך בכל מקמות הככר׃


Quia joˈ ˈo nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ quia cwitjomndyoˈ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, ntˈomndyoˈ ˈo cataˈyoˈ salmos, ntˈomndyoˈ ˈo catˈmo̱ⁿˈyoˈ ñˈoom na jnda̱ tˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ˈyoˈ, ntˈomndyoˈ ˈo nda̱a̱ nlaneiⁿˈyoˈ ntˈomcheⁿ nnom ñˈoom na tjachuiiˈ ñequio ñˈoom na maxjeⁿ cwilaneiⁿˈyoˈ, ndoˈ ntˈomcheⁿ ncˈiaaˈyoˈ calaˈteincooˈna chiuu cwitˈmo̱o̱ⁿ nˈoomˈñeeⁿ. Sa̱a̱ chaˈtso na cwilˈaˈyoˈ caluiinaˈ na cateijndeiinaˈ na nncˈoonajnda̱ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. 	 ועתה מה לעשות אחי בהקהלכם יחד כל אחד ואחד מכם יש לו מזמור יש לו הוראה יש לו לשון יש לו חזון יש לו באור אך יעשה הכל להבנות׃


Ee macatyˈua̱ xeⁿ na nncua̱caño̱o̱ⁿnndaˈa ˈo nnda̱a̱ nntsˈaanaˈ na xocaljeiya ˈo chaˈxjeⁿ na ntyjaaˈ tsˈo̱o̱ⁿ, meiⁿ ˈo xocaliuˈyoˈ ja chaˈxjeⁿ na ntyjaaˈ nˈomˈyoˈ. Nquiaya na nljeiya na cwilaˈntjaˈndyoˈ, na cwilaˈta̱a̱ˈ nˈomˈyoˈ ncˈiaaˈyoˈ, cwilawjeeˈyoˈ joona, cwitjeiˈyaˈndyoˈ cheⁿncjoˈyoˈ, ndoˈ cwilaneiⁿˈyoˈ cantu nacjoona, na cwitioˈñˈoomˈyoˈ joona, na cwitjeiˈsˈandyoˈ, cwitjeiˈlcundyoˈ cheⁿncjoˈyoˈ ndoˈ na tixcwe mˈaⁿˈyoˈ chaˈxjeⁿ matsonaˈ na cˈomˈyoˈ. 	 כי ירא אנכי פן בבאי לא אמצא אתכם כאשר חפצתי ואתם גם אתם לא תמצאו אתי כאשר חפצתם פן יהיה בכם מצה וקנאה ורגז ומריבות ודבה רעה ורכילות וגאות ומבוכה׃


Ncuee na tyomˈaaⁿ Herodes rey, tuiiñe Jesús tsjoom Belén tsˈo̱ndaa Judea. Luaa tuii, tquieˈcañom nnˈaⁿ na jndo̱ˈ nˈom Jerusalén, na jnaⁿ jo ndoˈ na macaluiˈ ñeˈquioomˈ. 	 ויהי כאשר נולד ישוע בבית לחם יהודה בימי הורדוס המלך ויבאו מגושים מארץ מזרח ירושלימה לאמר׃


Joˈ chii ñequiiˈcheⁿ cwilana̱a̱ⁿyâ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaⁿˈyoˈ. Cwitaaⁿyâ nnom nqueⁿ na jnda̱ tqueeⁿ ˈo na calaˈxmaⁿˈyoˈ cwentaaⁿˈaⁿ na ñequiiˈcheⁿ nncjaaweeˈ tsˈoom ñˈeⁿndyoˈ. Mati cwitaaⁿyâ na nñequiaaⁿ cantyja najneiⁿ naquiiˈ nˈomˈyoˈ cha nnda̱a̱ nlaˈcanda̱ˈndyoˈ chaˈtso ñˈoom na ya na cwiqueⁿ nˈomˈyoˈ, ndoˈ na nntseicanda̱a̱ˈñenaˈ chaˈtso tsˈiaaⁿ na ya na cwilˈaˈyoˈ ncˈe na cwilaˈyuˈya nˈomˈyoˈ ñˈeⁿñê. 	 לכן גם נתפלל בעדכם בכל עת אשר יתן אתכם אלהינו ראוים אל אשר אתם מקראים וימלא בעז כל חפצכם בטוב וכל מעשה אמונתכם׃


Quia joˈ jluiˈ Judas ñˈeⁿ Silas. Tyˈena tsjoom Antioquía ñˈeⁿ Pablo ñˈeⁿ Bernabé. Quia na tquiena joˈ joˈ jlaˈtjomna nnˈaⁿ na cwilayuˈ ndoˈ tquiana carta na cwileiñˈomna nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ. 	 וישלחו האנשים ויבאו אל אנטיוכיא ויקהילו את העם ויתנו להם את האגרת׃


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na caliuˈyoˈ na jndye ndiiˈ tyotseijndaaˈndyo̱ na nncua̱ˈcaño̱o̱ⁿya ˈo, sa̱a̱ ñeseicuˈnaˈ ja. Luaaˈ waa na ñetqueⁿ tsˈo̱o̱ⁿ, cha cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ na nntsˈaaya majndyeti nnˈaⁿ nntioondye lˈo̱o̱ⁿ, ndoˈ mati ˈo nntsaalaˈno̱ⁿˈtiˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ chaˈxjeⁿ quiluii quiiˈntaaⁿ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na nchii judíos. 	 ולא אכחד מכם אחי כי פעמים רבות שמתי על לבי לבוא אליכם אך נמנע ממני עד הנה למען אמצא פרי גם בכם כמו ביתר הגוים׃


Manquiuˈyoˈ cwii yuscu quia manntseincuii, maquiinaˈ juu, cweˈ ee jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na nntseincuii. Sa̱a̱ quia na jnda̱ tuiiñe yuˈndaa, cwitsuuˈ tsˈoom na tquiinaˈ jom, ee mˈaaⁿ na neiiⁿˈeⁿ na jnda̱ tuiiñe yuˈndaa. 	 האשה בלדתה עצב לה כי באה עתה ואחרי ילדה את הילד לא תזכר עוד את עצבונה משמחתה כי אדם נולד לעולם׃


Sa̱a̱ tsaⁿsˈa jeˈ, ticatyˈiomnaˈ na ñjom ˈnaⁿ xqueeⁿ ee jluiiˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ tqueeⁿ na cantyja ˈnaaⁿˈ juu na caluiitˈmaaⁿˈñê sa̱a̱ wandyo̱o̱ˈ cantyja ˈnaaⁿˈ tsaⁿscu ee tsaⁿsˈa matseitˈmaaⁿˈñenaˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 והאיש איננו חיב לכסות את ראשו כי הוא צלם אלהים וכבודו אבל האשה היא כבוד האיש׃


Quia na jluiˈ Jesús tsˈom wˈaandaa mantyja jnaⁿ cwii tsˈaⁿ watsˈomtyueˈ na mˈaaⁿ jndyetia naquiiˈ tsˈom. Jndyocatjomñe Jesús. 	 והוא יצא מן האניה והנה איש בא לקראתו מבין הקברים אשר רוח טמאה בו׃


Sa̱a̱ Pablo, tjeiiˈñê Silas. Cwii tjo̱o̱cheⁿ na nncˈoona tioo nnˈaⁿ na cwilayuˈ joona lˈo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom na catioˈnaaⁿñê joona. Jnda̱ chii tyˈena. 	 ופולוס בחר לו את סילא וימסרהו האחים אל חסד יהוה ויצא׃


ncˈe na wiˈ na teinom Cristo na tueeⁿˈeⁿ cantyja na tsˈaⁿ jom. Sˈaaⁿ naljoˈ cha nnda̱a̱ mˈmo̱o̱ⁿ ˈo nnom Tsotyeeⁿ na cwiluiindyoˈ cwentaaⁿˈaⁿ na meiⁿcwii tacwajndiindyoˈ ndoˈ tatjaaˈnaⁿ jnaⁿˈyoˈ. 	 עתה רצה אתכם בגוף בשרו על ידי מותו להעמידכם לפניו קדשים ובלי מום ודפי׃


Meiⁿcwii nnom nawiˈ na cwitjoom nnˈaⁿ taxocantyˈiaana joˈ joˈ. Macanda̱ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom nncwacatyeeⁿ tio ˈnaaⁿˈaⁿ joˈ joˈ ñequio Catsmaⁿ ndoˈ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjom nnoom nlaˈtˈmaaⁿˈndyena jom. 	 וכל חרם לא יהיה עוד וכסא האלהים והשה יהיה בה ועבדיו ישרתהו׃


Na chaˈtso na cwilˈaayâ cwijooˈya nˈo̱o̱ⁿyâ na mˈmo̱ⁿnaˈ na cwiluiindyô̱ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjomtyeⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, na jndye nnom nawiˈ na cwiwino̱o̱ⁿyâ, mˈaaⁿyâ na tˈmaⁿya nˈo̱o̱ⁿyâ, ñequio na matseitjo̱o̱naˈ na nleilˈueeˈndyô̱ ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ cwii cwii nnom najndeiˈnaˈ na matˈuiinaˈ jâ, 	 כי אם נראה בכל דבר כמשרתי אלהים בסבלנות רבה בלחץ ובצרות ובמצוקות׃


Nqueⁿ jnda̱ tyˈioom tsˈiaaⁿ jâ na cwicanda̱a̱ cwindya̱ˈntjo̱o̱ⁿyâ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom na tijoom cachuiiˈ na mañequiaanaˈ na nluiˈnˈmaaⁿndye nnˈaⁿ. Juu ñˈoomˈñeeⁿ waa najndeiinaˈ na matseijndaaˈñenaˈ na cwitaˈndoˈxco añmaaⁿ nnˈaⁿ ncˈe Espíritu Santo. Nchii maqueⁿnaˈ xjeⁿ nnˈaⁿ chaˈxjeⁿ machˈee ljeii naqui. Ee ljeiiˈñeeⁿ matseijndaaˈñenaˈ na cwje nnˈaⁿ. 	 אשר הכשיר אתנו למשרתי ברית חדשה לא של האותיות אלא של הרוח כי האות ימית והרוח יחיה׃


Ee cantyja ˈnaaⁿˈ ljeiiˈñeeⁿ, xeⁿ waa na nnda̱a̱ nlqueⁿnaˈ tsˈaⁿ na tjaa jnaⁿ tseixmaaⁿ, quia joˈ jnda̱ ˈndye nnˈaⁿ Israel na cwilaˈcwjeena quiooˈ cha nntseitˈmaⁿ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom joona. 	 כי לולא זאת חדלו מהביאם באשר המקריבים בהטהרם פעם אחת לא היתה בהם עוד רגשת חטאים׃


Chaˈtsondye nnˈaⁿ meiiⁿ nnˈaⁿ na tˈmaⁿ cwiluiindye meiiⁿ nnˈaⁿ na cje laxmaⁿ jeeⁿ tyoqueⁿna cwenta ñˈoom na tyotseineiiⁿ. Tyoluena: —Simónmˈaaⁿˈ, juu najndeii na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, tˈmaⁿ matseixmaaⁿ joˈ. 	 ויקשיבו אליו מקטנם ועד גדולם לאמר זה הוא גבורת האלהים הגדולה׃


Sa̱a̱ nnˈaⁿ judíos na mˈaⁿ Tesalónica jndyena na mañequiaa Pablo ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ nnˈaⁿ Berea. Joˈ chii tyˈena tsjoomˈñeeⁿ, tyˈelaˈjmeiⁿˈna naⁿˈñeeⁿ. 	 ויהי כאשר שמעו היהודים אשר מתסלוניקי כי מגיד פולוס את דבר אלהים גם בברואה ויבאו ויעררו את העם גם שמה׃


’ˈO nnˈaⁿ fariseos ñˈeⁿ ˈo nnˈaⁿ na cwitˈmo̱ⁿˈyoˈ ljeii na tqueⁿ Moisés nntˈuiiwiˈnaˈ ˈo ee cweˈ cwilˈaˈyaˈyoˈ na jeeⁿ ya nnˈaⁿndyoˈ. Ee cwilˈaˈyoˈ ndeiˈluaa profetas ndoˈ cwilachjoomndyoˈ ndeiˈluaa ˈnaaⁿ nnˈaⁿ na ñelˈa cantyja na matyˈiomyanaˈ. 	 אוי לכם הסופרים והפרושים החנפים כי בונים אתם את קברי הנביאים ותיפו את מצבות קברות הצדיקים׃


Sa̱a̱ joona, cweˈ tyoncona Jesús ee manquiuyana na jnda̱ tueˈ tsaⁿˈñeeⁿ. 	 וישחקו עליו באשר ידעו כי מתה׃


’Sa̱a̱ meiⁿcwii tsˈaⁿ ticaljeii cwaaⁿ xuee ndoˈ ˈñeeⁿ xjeⁿ na nluii chaˈtso nmeiⁿˈ. Meiⁿ nquiee ángeles na mˈaⁿ cañoomˈluee ticaliuna, meiⁿ ja na cwiluiindyo̱ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom ticaljeiiya. Macanda̱ ñenquiicheⁿ Tsotya̱ya ntyjeeⁿ. 	 אך היום ההוא והשעה ההיא אין איש יודע אתה גם לא מלאכי השמים בלתי אבי לבדו׃


María Magdalena, ñˈeⁿ Juana, ñˈeⁿ María tsondyee Jacobo, ñˈeeⁿ ntˈomcheⁿ yolcu na ñˈeeⁿ ñˈeⁿndyena, joona jlaˈcandiina nnˈaⁿ canchooˈcwii ñˈoomˈñeeⁿ. 	 ומרים המגדלית ויוחנה ומרים אם יעקב והאחרות אשר עמהן הנה היו המדברות אל השליחים את הדברים האלה׃


Quia joˈ jlue naⁿˈñeeⁿ nda̱a̱na: —Jeeⁿ sa, mayuuˈcheⁿ jnda̱ mawandoˈxco Ta Jesús, ee jnda̱ teitquiooˈñê nnom Simón. 	 האמרים אכן קם האדון מן המתים ונראה אל שמעון׃


Sa̱a̱ nquii tsˈaⁿ na jnda ntyjii ñequio Tyˈo̱o̱tsˈom, mawajnaⁿˈaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ. 	 אבל אם יאהב איש את האלהים האלהים ידעו׃


Quia joˈ ntˈom nnˈaⁿ tmaaⁿˈ fariseos jluena: —¿Chiuu na cwilˈaˈyoˈ cwii na ticatsa̱ˈntjomnaˈ xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ? 	 ויש מן הפרושים אשר אמרו אליהם למה אתם עשים את אשר איננו מתר לעשות בשבת׃


Ee chaˈtso ñˈoom na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom na catsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ jnda̱ tsjo̱o̱. Meiⁿcwii ñˈoom tîcatˈiuuˈndyo̱ nda̱a̱ˈyoˈ. 	 כי לא כחדתי מהגיד לכם את עצת האלהים כלה׃


Joˈ chii chaˈtsondyoˈ ˈo na seitjoomˈnaˈ ñˈeⁿ Cristo matseitjomnaˈ ˈo ñˈeⁿ ncˈiaaˈyoˈ na cwiluiindyoˈ cwii wˈaa yuu na nncˈoomñe Tyˈo̱o̱tsˈom ncˈe Espíritu Santo. 	 ובו נבנים גם אתם להיות משכן אלהים ברוח׃


Na nlˈaˈyoˈ na ljoˈ nlaˈno̱ⁿˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na ˈo cwiluiindyoˈ nnˈaⁿ na cwilajomndyoˈ ñˈeⁿndyo̱, xeⁿ mˈaⁿˈyoˈ na wiˈ nˈomˈ ncˈiaaˈyoˈ. 	 בזאת ידעו כלם כי תלמידי אתם בהיות אהבה ביניכם׃


Sa̱a̱ matso Pedro nnoom: —Ja meiⁿ sˈom xuee meiⁿ sˈom cajaⁿ tjaaˈnaⁿ na maleiñˈo̱ⁿya, sa̱a̱ cantyja na maleiñˈo̱ⁿtya̱ nñequiaya na nncoˈñomˈ. Ñequio xueeˈ Jesucristo, tsaⁿ na jnaⁿ Nazaret, quicantyjaˈ ndoˈ cjaˈcaˈ. 	 ויאמר פטרוס כסף וזהב אין לי אבל את אשר בידי אתננו לך בשם ישוע המשיח הנצרי קום התהלך׃


Cwilaˈxuaana nda̱a̱ ncˈiaana, cwiluena: “Ñetjo̱o̱ˈâ tsmaaⁿ juu som na cwitjo̱ˈ na toco tsˈaⁿ sa̱a̱ ˈo tîcalaˈjnomˈyoˈ. Jnda̱ chii ñetjo̱o̱ˈâ som tsˈoo, sa̱a̱ ˈo tîcatyueeˈyoˈ.” 	 חללנו לכם בחלילים ולא רקדתם קוננו לכם קינה ולא ספדתם׃


Tso Jesús nda̱a̱na: —Quindyo̱ˈyoˈ tsjo̱ˈwaa. Juu Marta, xjo tsˈoo, matsoom: —Jeeⁿ ˈu Ta, jeˈ jnda̱ teicˈeeñê ee jnda̱ jnda̱a̱ˈ ñequiee xuee na tueeⁿˈeⁿ. 	 ויאמר ישוע שאו את האבן מעליה ותאמר אליו מרתא אחות המת אדני הנה כבר באש כי ארבעה ימים לו׃


Quia joˈ tuo̱o̱ⁿ tsˈom wˈaandaa, mandi ñˈeeⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. 	 וירד אל האניה וירדו אתו תלמידיו׃


’Oo calˈuu na mˈaaⁿ cwii yuscu na maleiñˈoom qui xjeⁿ sˈom xuee, ndoˈ xeⁿ nntsuuñê cwii joonaˈ naquiiˈ wˈaa, ¿aa nchii nntseicanaaⁿñê chom, ndoˈ ya ya nlcaañe, tcuutcuu nlˈueeⁿ juunaˈ hasta xjeⁿ na nljeiiⁿcheⁿ? 	 או מי האשה אשר לה עשרה דרכמונים ואבד לה דרכמון אחד ולא תדליק נר ותטאטא את הבית ותחפש היטב עד כי תמצאהו׃


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ na jeeⁿ wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya, jeˈ cwiluiindyo̱ ntseinda Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ meiiⁿ na ticalaˈno̱o̱ⁿˈa jeˈ chiuu mmaaⁿˈa nnda̱nquia sa̱a̱ cwilaˈno̱o̱ⁿˈa quia na nleitquiooˈñenndaˈ Jesucristo, nlaxmaaⁿya chaˈxjeⁿ nqueⁿ, ee nntyˈiaa nda̱a̱ya jom chaˈxjeⁿ waaⁿ. 	 אהובי עתה בנים לאלהים אנחנו ועוד לא נגלה מה נהיה אך ידענו כי בהגלותו נדמה לו כי נראהו כאשר הוא׃


Jndaaˈya ntyjiˈ na nnda̱a̱ nntsaˈ na nncjaˈchuundyuˈ nnˈaⁿ na laxmaⁿ na nchjaaⁿ, ndoˈ na cwiluiindyuˈ chom na matseixueeñenaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na mˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ na jaaⁿñe. 	 ובטחת בנפשך להיות מוליך העורים ואור להלכים בחשך׃


ˈO ntseindaaya, juu na mˈaaⁿya na jnda nquiuuya nnˈaⁿ, xocwitquiooˈ na ljoˈ cweˈ ñˈoom na cwilana̱a̱ⁿya, maˈmo̱ⁿnaˈ na ljoˈ ncˈe chiuu na cwilˈaaya. 	 בני אל נא נאהב במלין ובלשון כי אם בפעל ובאמת׃


Ja Simón Pedro cwiluiindyo̱ moso ˈnaaⁿˈ Jesucristo ndoˈ apóstol na majñoom na mañequiaya ñˈoom naya nda̱a̱ nnˈaⁿ. Matseiljeiya ndoˈ matseicwano̱ⁿya cartawaañe nda̱a̱ ˈo na mati laxmaⁿˈyoˈ juu na cwilaˈyuˈya nˈomˈyoˈ chaˈxjeⁿ jâ, na juu joˈ jeeⁿ ndyaˈ jnda tseixmaⁿnaˈ. Laxmaⁿˈyoˈ juunaˈ ncˈe nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyo̱ ñequio Jesucristo na macwjiˈnˈmaaⁿñê jaa cwiluiiñê na matyˈiomyanaˈ. 	 שמעון פטרוס עבד ישוע המשיח ושליחו אל אשר קבלו אמונה יקרה כשלנו בצדקת אלהינו ומושיענו ישוע המשיח׃


Naquiiˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii matsonaˈ: “Matseiyuˈa ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, joˈ chii macwjiˈyuuˈndyo̱ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ.” Mati jâ cwilayuˈya nˈo̱o̱ⁿyâ ñˈeⁿñê ndoˈ cwilana̱a̱ⁿyâ cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ. 	 ובהיות לנו הרוח ההוא של האמונה כדבר הכתוב האמנתי כי אדבר גם אנחנו נאמין ועל כן נדבר׃


Maluaaˈ nntsˈaanaˈ xuee na nleitquiooˈndyo̱ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee. 	 ככה יהיה ביום אשר יגלה בן האדם׃


Sa̱a̱ ˈu jeˈ, quia matseiˈneiⁿˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, cjaˈquieˈ naquiiˈ waˈ, catseicuˈ ˈndyootsˈaˈ, ndoˈ catseineiⁿˈ nnom Tsotyeˈ na mˈaaⁿ na titquiooˈñe. Ndoˈ jom na noomˈm meiiⁿ titquiooˈñê, nntseinoomñê ljoˈ na matseitjo̱o̱naˈ ˈu. 	 ואתה כי תתפלל בוא בחדרך וסגר דלתך בעדך והתפלל אל אביך אשר בסתר ואביך הראה במסתרים הוא בגלוי יגמלך׃


Xcwe na cwiˈoocaluiˈna naquiiˈ tsjoom ndoˈ tjomndyena tsˈaⁿ tsjoom Cirene na jndyu Simón na jnaⁿ jnda̱a̱. Jom tsotye Alejandro ñequio Rufo. Lˈa sondaro na jndeiˈnaˈ cjaañˈoom tsˈoom na nñoom Jesús. 	 ויאנסו איש עבר אחד הבא מן השדה ושמו שמעון הקוריני אבי אלכסנדרוס ורופוס לשאת את צלבו׃


Naⁿˈñeeⁿ tˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱na na tixocaluiiñe Cristo xjeⁿ na cwitaˈndoˈ nquieena. Tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na na nncˈoom juu xjeⁿ na mˈaaⁿ jaa. Joˈ chii ndyumeiiⁿñe, ñequio na mateijndeii Espíritu Santo na jñom Tyˈo̱o̱tsˈom, cwiñeˈquia nnˈaⁿ ñˈoom naya nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Jesucristo. Jeeⁿ cajnda ñˈoom nayawaañe hasta matseiqueeⁿnaˈ nˈom ángeles na ñecalaˈno̱ⁿˈna juunaˈ. 	 ונגלה להם כי לא לפנשם כי אם לנו שרתו בדברים ההם אשר הגד לכם עתה על פי המבשרים אתכם ברוח הקדש השלוח משמים דברים אשר מלאכי אלהים חמדו להשקיף אל תוכם׃


Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na mañequiaañe na catjom ljoˈ na nntjom ncˈe na mˈaaⁿ cantyja ˈnaⁿya, nluiˈnˈmaaⁿñe tsaⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na malˈueeˈñe cheⁿnquii chiuu nluiˈnˈmaaⁿñê, majoˈto joˈ nntsuuñê. 	 המצא את נפשו יאבדנה והמאבד את נפשו למעני הוא ימצאנה׃


Nda̱a̱ nnˈaⁿ na nmeiiⁿˈ mˈaⁿ, ncˈe najndeii na matseixmaⁿ Ta Jesucristo, cwitsa̱ˈntjo̱o̱ⁿyâ ndoˈ cwijñoomˈ ntyua̱a̱yâ ˈo na calˈaˈyoˈ tsˈiaaⁿ na nntantjomˈyoˈ ˈnaⁿ na macaⁿnaˈ ˈo. 	 ואנשים כאלה נצוה אותם ונבקש מהם באדנינו ישוע המשיח לעבד בנחת למען יאכלו את לחמם׃


Jluena nnoom: —ˈU ta gobiernom, cwijaañjoomˈ nˈo̱o̱ⁿyâ ñˈoom na tyotso tsaⁿcantuˈñeeⁿ quia ndi wanoomˈm. Tsoom na xuee jnda̱ ndyee nncwandoˈxcoom jnda̱ na tueeⁿˈeⁿ. 	 ויאמרו אדנינו זכרנו כי אמר המתעה ההוא בעודנו חי מקצה שלשת ימים קום אקום׃


Ndoˈ toˈñoom sondaro tsjo̱ˈñjeeⁿˈñeeⁿ. To̱ˈna, tyotˈoomna ñˈoom chaˈxjeⁿ na jnda̱ jndyena na caluena. Cweˈ joˈ hasta jeˈcheⁿ ndicwaⁿ cwilaˈneiⁿ nnˈaⁿ judíos na tyˈecantyˈuee nnˈaⁿ seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈ Jesús. 	 ויקחו את הכסף ויעשו כאשר למדו ותצא השמועה הזאת בין היהודים עד היום הזה׃


Sa̱a̱ quia na jnda̱ teijmeiⁿˈ na mantyˈiaaˈ ñeˈquioomˈ, tˈuaanaˈ, tjacaaⁿnaˈ ee na tinjoom tyˈe nchˈiooˈnaˈ. 	 ויהי כזרח השמש ויצרב וייבש כי לא היה לו שרש׃


Mancˈe joˈ mˈaⁿna jo nnom tio yuu na wacatyeeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. Naxuee natsjom cwindyeˈntjomna watsˈom cañoomˈluee. Ndoˈ nqueⁿ machˈeeⁿ cwenta joona. 	 לכן הנם לפני כסא האלהים ומשרתים אותו בהיכלו יומם ולילה והישב על הכסא יתן משכנו עליהם׃


Ndoˈ tyˈentyjaaˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê jlaˈnlcwina jom, jluena: —Jeeⁿ ˈu Ta, cwjiˈnˈmaaⁿndyuˈ jaa, manncwja̱a̱ya. 	 ויגשו אליו תלמידיו ויעירו אותו לאמר הושיענו אדנינו אבדנו׃


Quiiˈntaaⁿ yolcuˈñeeⁿ ñˈeⁿ María Magdalena ñequio María tsondyee Jacobo ñˈeⁿ José, ndoˈ ñequio tsondyee ntseinda Zebedeo. 	 ובתוכן מרים המגדלית ומרים אם יעקב ויוסי ואם בני זבדי׃


Nnˈaⁿ na cwilayuˈ na mˈaⁿ tsjoom Listra ñˈeⁿ tsjoom Iconio tyotjeiiˈyana Timoteo. 	 ויהי לו שם טוב בין האחים אשר בלוסטרא ובאיקניון׃


Ndoˈ tyoluena nnom yuscuˈñeeⁿ: —Jeˈ tachii macanda̱ cweˈ ñˈoom na tsuˈ, joˈ chii cwilayuuˈâ. Ee mancjo̱o̱tya̱a̱yâ jnda̱ jndya̱a̱yâ ñˈoom ˈñom. Jeˈ cwilaˈno̱o̱ⁿˈâ na jom mayuuˈcheⁿ cwiluiiñê Cristo na macwjiˈnˈmaaⁿñê nnˈaⁿ tsjoomnancue. 	 ויאמרו אל האשה מעתה לא בעבור מאמרך נאמין כי באזנינו שמענו ונדע כי אמנם זה הוא המשיח מושיע העולם׃


Wendyô̱ jâ, nquii Simón Pedro ñˈeⁿ ja Juan saantyjo̱o̱yâ nanqueⁿˈ naⁿˈñeeⁿ. Juu tyee na cwiluiitquieñe mawajnaⁿˈaⁿ ja. Macweˈ joˈ tjo̱quia̱ˈa tachˈeⁿ waaˈ tyeeˈñeeⁿ xjeⁿ na tyˈeñˈomna Jesús joˈ joˈ. 	 ושמעון פטרוס ותלמיד אחר הלכו אחרי ישוע והתלמיד ההוא היה נודע לכהן הגדול ויבא עם ישוע לחצר הכהן הגדול׃


Ndoˈ mañoomˈ seixuaa caxtijndyo na jnda̱ we ndiiˈ. Quia joˈ tjañjoomˈ tsˈom Pedro ñˈoom na tso Jesús nnoom: “Cwii tjo̱o̱cheⁿ na nntseixuaa caxtijndyo we ndiiˈ, sa̱a̱ ˈu jeˈ jnda̱ ndyee ndiiˈ macwjiˈndyuˈ cantyja ˈnaⁿya.” Ndoˈ quia tjañjoomˈ tsˈoom ñˈoommeiⁿˈ, jeeⁿ ndyaˈ tyotyˈioom. 	 והתרנגל קרא פעם שנית ויזכר פטרוס את הדבר אשר אמר לו ישוע בטרם יקרא התרנגל פעמים תכחש בי שלש פעמים וישם אל לבו ויבך׃


Jluena nnoom: —Xocˈoom na wiˈ tsˈoom naⁿˈñeeⁿ, maxjeⁿ nntseicwjeⁿ naⁿˈñeeⁿ na jeeⁿ tia nnˈaⁿndyena. Ndoˈ nñequiaaⁿ ntjoomˈm luee ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na joo nñeˈquia na tantjom tyuaaⁿˈaⁿ quia na nncueˈ ntjom. 	 ויאמרו אליו ירע לרעים ויאבדם ואת הכרם יתן לכרמים אחרים אשר ישיבו לו את הפרי בעתו׃


Ndoˈ tsoti Jesús nda̱a̱na: —ˈO yacheⁿ cwiˈndyeˈyoˈ ñˈoom na sa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ cwitsantyjo̱ˈyoˈyoˈ costumbre na cweˈ nnˈaⁿ tqueⁿ. Joo costumbreˈñeeⁿ cwitˈmo̱o̱ⁿnaˈ chiuu waa na nntmaaⁿ caseito, ñequio waso, ndoˈ jndye ntˈomcheⁿ ñˈoom na laaˈtiˈ macaⁿnaˈ na calacanda̱ˈyoˈ. 	 כי עזבתם את מצות אלהים לאחז בקבלת בני אדם טבילות כדים וכסות וכאלה רבות אתם עשים׃


Sa̱a̱ ja mawajnaⁿˈa jom, ee jnaaⁿya jo nnoom, ndoˈ manquiityeeⁿ jñoom ja quiiˈntaaⁿˈyoˈ. 	 ואני ידעתיו כי מאתו אני והוא שלחני׃


’Majndye xuee tjacaanaˈ ndoˈ tyjeeˈnndaˈ patrom ˈnaaⁿna. Seijndaaˈñê na nncwjeeⁿˈeⁿ cwenta ñˈeⁿndyena cwanti tueˈntyjo̱ taˈntjomna ñˈeⁿ sˈom ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 ואחרי ימים רבים בא אדוני העבדים ההם ויעש חשבון עמהם׃


Aa ticaliuˈyoˈ na chaˈtso nantquie na macwaˈ tsˈaⁿ, cwiˈoocuenaˈ tsˈom tsiaaˈ nchii naquiiˈ tsˈom. Ndoˈ jnda̱ chii nnteiiˈ juunaˈ. 	 העוד לא תשכילו כי כל הבא אל הפה יורד אל הכרש וישפך משם למוצאות׃


Joo naⁿˈñeeⁿ tyˈeñetina. Tquiena tsjoom Troas. Joˈ joˈ tyomeiˈndooˈna Pablo ñˈeⁿ ja Lucas. 	 ואלה הלכו לפנינו ויוחילו לנו בטרואס׃


Ndoˈ majoˈti jeˈ, ncˈe naya na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, maˈndiinaˈ cwii tmaaⁿˈ chjoo na macwjiiˈñê cwentaaⁿˈaⁿ. 	 וכן גם בעת הזאת נותרה שארית על פי בחירת החסד׃


Ndoˈ nnˈaⁿ na nchii judíos nlaˈcantyjaaˈ nˈomna jom. 	 ולשמו גוים ייחלו׃


Nnˈaⁿ na jñom Jesús tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ tjomndyenndaˈna na mˈaaⁿ. Tyoluena nnoom chaˈtso tsˈiaaⁿ na jnda̱ ñelˈana ndoˈ chaˈtso ñˈoom na jnda̱ ñetˈmo̱o̱ⁿna. 	 ויקהלו השליחים אל ישוע ויגידו לו את כל אשר עשו ואת אשר למדו׃


ˈO nnˈaaⁿya na jeeⁿ candyaˈ tsˈom Ta Jesús, jeeⁿ matyˈiomyanaˈ na ñequiiˈcheⁿ nñequiaayâ na quialˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaⁿˈyoˈ ee cwitjo̱o̱cheⁿ na nncuaa tsjoomnancue tjeiiˈñê ˈo na nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ. Ndoˈ tqueⁿño̱o̱ⁿ ˈo cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ ncˈe Espíritu, ndoˈ teilˈueeˈñê ñˈoom na mayuuˈ na jnda̱ macwilaˈyuˈyoˈ. 	 אבל אנחנו חיבים להודות לאלהים בכל עת בעבורכם אחי חביבי האדון אשר האלהים בחר בכם מראשית לישועה בקדוש הרוח ובאמונת האמת׃


Sa̱a̱ Jasón ñequio ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ, jnda̱ na tioomna sˈom, quia joˈ jlaˈcandyaandye naⁿˈñeeⁿ joona. 	 ויקחו ערבון מידי יסון ומידי האחרים ואחרי כן פטרום׃


’ˈO quia na cwilaneiⁿˈyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, talˈaˈyoˈ chaˈna joo nnˈaⁿ na cweˈ cwilˈaya na ya nnˈaⁿndye. Ee joona jeeⁿ ya nquiuna na jndooˈcheⁿ nnˈaⁿ cwimeintyjeeˈna, cwilaˈneiⁿna nnom Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ lanˈom ndoˈ jo nqui nantaa. Mayuuˈcheⁿ nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, cweˈ tomti juu na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ joona joˈ na cwitaˈntjomna. 	 וכי תתפלל אל תהי כחנפים האהבים להתפלל בעמדם בבתי הכנסיות ואצל פנות השוקים למען יראו לבני אדם אמן אמר אני לכם כי לקחו את שכרם׃


Nntseixueeñenaˈ jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na mˈaⁿ ndyuaa cwentaaˈ Zabulón ndoˈ jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na mˈaⁿ ndyuaa cwentaaˈ Neftalí. Nntseixueeñenaˈ jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na mˈaⁿ ndyuaa ˈndyoo ndaaluee, ñequio ndyuaa xndyaaˈ jndaa Jordán, ñequio tsˈo̱ndaa Galilea yuu na mˈaⁿ nnˈaⁿ na nchii nnˈaⁿ judíos. 	 ארצה זבלון וארצה נפתלי דרך הים עבר הירדן גליל הגוים׃


Ee ticateijndeiinaˈ tsˈaⁿ xeⁿ na tuii ˈnaaⁿˈñeeⁿ tjaaⁿˈaⁿ meiiⁿ xeⁿ ticaluiinaˈ. Ñˈoom na jndati na catseicanda̱ tsˈaⁿ ñˈoom na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 אין המילה נחשבה ואין הערלה נחשבה כי אם שמירת מצות האלהים׃


Quia joˈ ntyˈiaya cwiicheⁿ ángel na mantyja nandye cañoomˈluee. Mañequiaaⁿ ñˈoom naya na mˈaaⁿ ndoˈ mˈaaⁿnaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ tsjoomnancue. Matseicañeeⁿ nnˈaⁿ ticwii cwii tsjoomnancue, ñequio ticwii cwii ndyuaa nnˈaⁿ, ñequio nnˈaⁿ na ticwii cwii ñˈoom na cwichuiiˈ na cwilaˈneiⁿ, ñequio nnˈaⁿ na ticwii cwii nnom na tjachuiiˈndye. 	 וארא מלאך אחר מעופף במרום הרקיע אשר היה לו בשורת עולם לבשר את ישבי הארץ ואת כל גוי ונשפחה ולשון ועם׃


Joˈ chii xeⁿ ndicwaⁿ wandoˈ saaⁿˈaⁿ ndoˈ nncˈo̱o̱ⁿ ˈndyoo cwiicheⁿ tsaⁿsˈa quia joˈ matsonaˈ na jom yuscu na cweˈ mˈaaⁿya ñˈeⁿ tsaⁿsˈaˈñeeⁿ. Sa̱a̱ xeⁿ na jnda̱ tueˈ saaⁿˈaⁿ quia joˈ wanaaⁿ na nncoconnaaⁿˈaⁿ ndoˈ xocatsonaˈ na cweˈ mˈaaⁿyaaⁿ ñˈeⁿ tsaⁿˈñeeⁿ. 	 והנה אם תחיה לאיש אחר בחיי בעלה נאפת יקרא לה אבל אחרי מות בעלה פטורה היא מן התורה ואיננה נאפת בהיותה לאיש אחר׃


Ncˈe na manquiuˈyoˈ na macwjiˈnˈmaaⁿñê ˈo, tˈmaⁿ cwiquioo na neiⁿˈyoˈ, meiiⁿ machˈeenaˈ maniom jndye nnom nawiˈ na cwiwinomˈyoˈ jeˈ. Sa̱a̱ tiyo macaⁿnaˈ na nntjomˈyoˈ nmeiⁿˈ, ntyja nncwinomnaˈ. 	 אשר בה תגילו אתם המתעצבים עתה מעט לפי הצרך במסת שנות׃


Tueeⁿˈeⁿ cwentaa chaˈtsondye nnˈaⁿ cha joo nnˈaⁿ na cwitandoˈna ticˈomtina cantyja na lˈue nˈom nquieena, sa̱a̱ catandoˈna cantyja ˈnaaⁿˈ nqueⁿ na tueeⁿˈeⁿ ndoˈ tandoˈxcoom cwentaana. 	 ובעד כלם מת למען לא יחיו החיים עוד לנפשם כי אם לאשר מת ויקם בעדם׃


Jnda̱ na jndii Moisés ñˈoomwaaˈ, jleinoom. Tjaaⁿ ndyuaa Madián. Mana ljooˈñeyaaⁿ joˈ joˈ. Ndoˈ joˈ joˈ tocoom, tuiindye we ntseinaaⁿ naⁿnom. 	 ויברח משה על הדבר הזה ויהי גר בארץ מדין ויולד שם שני בנים׃


Ndoˈ mati tyˈechona we nnˈaⁿ na wiˈndye na nntyˈioomna nˈomˈnaaⁿ. 	 וגם שנים אחרים אנשי בליעל מוצאים אתו למות׃


Quia na jnda̱ tˈmo̱ⁿ Jesús ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱ jâ nnˈaⁿ na canchooˈwendye na cwilajomndyô̱ ñˈeⁿñê, quia joˈ jlueeⁿˈeⁿ joˈ joˈ. Tjaaⁿ na mˈmo̱o̱ⁿ ndoˈ na nñequiaaⁿ ñˈoom naquiiˈ njoom ndyuaaˈñeeⁿ. 	 ויהי ככלות ישוע לצות את שנים עשר תלמידיו וילך משם ללמד ולקרא בעריהם׃


Naxeⁿˈ liaa na ntyja na jnda̱ we, tyowaa cwiicheⁿ cuarto na jndyunaˈ na Ljuˈticheⁿ Tseixmaⁿ. 	 ומבית לפרכת השנית משכן הנקרא קדש הקדשים׃


ndoˈ quia cwilaxmaⁿˈyoˈ joˈ cˈomˈyoˈ na queⁿndyoˈ cheⁿncjoˈyoˈ xjeⁿ, ndoˈ ñequio juu joˈ, cˈomˈyoˈ na nioomˈcheⁿ nˈomˈyoˈ, ndoˈ ñequio juu joˈ, quiandyoˈ na nleitquiooˈ na mˈaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, 	 ובדעת את הפרישות ובפרישות את הסבלנות ובסבלנות את החסידות׃


Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na mañequiaaⁿ nda̱a̱ya na cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿya jom, cateijneiⁿ ˈo na ya cˈomˈyoˈ ñequio ncˈiaaˈyoˈ chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈom Cristo Jesús, 	 ואלהי הסבלנות והנחמה הוא יתן לכם להיות כלכם לב אחד על פי המשיח ישוע׃


Ndoˈ mantyja jleinom cwii tsˈaⁿ, tjacˈoom cwii ˈnaⁿ na ya mawˈanaˈ ndaa. Nchjeeñê juunaˈ naquiiˈ winom na ta̱, tioom juunaˈ nnom tsmaaⁿ cha nnda̱a̱ nncueˈcañoomnaˈ ˈndyoo Jesús na nncˈuu. 	 וימהר אחד מהם וירץ ויקח ספוג וימלא אתו חמץ וישימהו על קנה וישקהו׃


Sa̱a̱ jom tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱yâ, tsoom: —¿Aa cwintyˈiaˈyoˈ na jeeⁿ ya chaˈtso nmeiⁿˈ? Candyeˈyoˈ nntsjo̱o̱ na mayuuˈcheⁿ tixocaˈndiinaˈ cwii tsjo̱ˈ nacjooˈ xˈiaaˈnaˈ. Nntyuiiˈñˈeⁿ lˈaameiⁿˈ. 	 ויען ישוע ויאמר אליהם הראיתם את כל אלה אמן אמר אני לכם לא תשאר פה אבן על אבן אשר לא תתפרק׃


Ee seiiˈ tsˈaⁿ nchii ñeˈcwii nnom tseixmaⁿ, jndye nnom tjacañjoomˈñê. 	 כי גם הגוף לא אבר אחד הוא כי אם רבים׃


Pablo waa na tcoˈnaˈ nnoom cwii teijaaⁿ. Jñeeⁿ na seineiⁿ Ta Jesús. Matso nnoom: —Tintyˈueˈ. Tincjaameintyjeˈ na matseiˈneiⁿˈ ñˈoom ˈnaⁿya. Tintseicheⁿˈ. 	 ודבר האדון היה אל פולוס במחזה בלילה לאמר אל תירא כי אם דבר ואל תחשה׃


Joˈ chii cwii cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ tyoˈoonajnda̱na na cwilaˈyuˈya nˈomna ndoˈ ˈio ndii ˈio tyˈewijndyendyetina. 	 ותתחזקנה הקהלות באמונה וירב מספרן יום יום׃


Jnda̱ na jndii reyˈñeeⁿ chiuu tjoom mosoomˈm jeeⁿcheⁿ ndyaaˈ seiliooˈñê. Jñoom sondaro ˈnaaⁿˈaⁿ na cˈoolaˈcwjee nnˈaⁿ na lˈa nata̱ˈ mosoomˈm. Ndoˈ nlaˈcona tsjoom naⁿˈñeeⁿ. 	 ויקצף המלך וישלח צבאותיו ויאבד את המרצחים ההם ואת עירם שרף באש׃


Jesús jeeⁿ tcom tsˈoom na chjooˈ tsˈoom, tsoom: —Naⁿmˈaⁿˈ cwitaⁿna cwii ˈnaaⁿ na nntyˈiaana na nnaⁿnaˈ cañoomˈluee. Ñˈoom na mayuuˈcheⁿ matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, maxjeⁿ xonquia na nntyˈiaana meiⁿcwii ˈnaaⁿ meiiⁿ na cwitaⁿna. 	 ויאנח ברוחו ויאמר מה הדור הזה מבקש לו אות אמן אמר אני לכם אם ינתן אות לדור הזה׃


Meiⁿ ticalasˈandyoˈ cheⁿncjoˈyoˈ naquiiˈ nˈomˈyoˈ na nnduˈyoˈ: “Jaa tjaa na teincuuˈ nacjooya ee Abraham cwiluiiñê weloo welooya.” Candyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, meiiⁿ cweˈ ljo̱ˈmeiiⁿ nnda̱a̱ nntseicwaqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na nluiindyenaˈ tsjaaⁿ Abraham na jndyowicantyjooˈ, quia joˈ nˈndiinaˈ ˈo. 	 ואל תחשבו בלבבכם לאמר אברהם הוא אבינו כי אני אמר לכם כי מן האבנים האלה יכול האלהים להקים בנים לאברהם׃


ˈO meiiⁿ tyoontyˈiaˈyoˈ jom, sa̱a̱ candyaˈ nˈomˈyoˈ ñˈeⁿñê. Meiiⁿ na nchii cwintyˈiaˈnda̱a̱ˈyoˈ jom, sa̱a̱ ncˈe na jom quitˈmaⁿ nˈomˈyoˈ, mañequiaanaˈ na tˈmaⁿ waa na neiⁿˈyoˈ. Meiⁿ tileicaliuˈyoˈ cwaaⁿ ñˈoom na nnduˈyoˈ na neiⁿˈyoˈ. Ndoˈ juu na neiⁿˈyoˈ matseitˈmaaⁿˈñenaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 אשר אהבתם ולא ראיתם ואשר עתה תאמינו בו בלא ראות אתו ובכן תגילו בשמחה מפארה עצמה מספר׃


Sa̱a̱ nncjaajuˈyuunaˈ jaa cwii ndyuaaxeⁿncwe. 	 אך השלך נשלך אל אחד האיים׃


Ntˈom yolcu ncˈe na tyolaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, tandoˈnndaˈ nnˈaaⁿna na jnda̱ tja̱. Sa̱a̱ ntˈom nnˈaⁿ na tyolaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿñê, lˈa nnˈaⁿ na tja̱nioomndyena ñequio na cwajndii tyoquiinaˈ joona. Lˈo̱na meiiⁿ tyolue naⁿˈñeeⁿ nda̱a̱na na nndyaandyena xeⁿ nntjeiiˈndyena cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. Ee jlaˈno̱ⁿˈna meiiⁿ na nncwjena, sa̱a̱ ntyjaaˈ nˈomna na nlcwinndaˈna na xcweti na nntaˈndoˈna ñˈeⁿñê. 	 נשים לקחו מתחיה את מתיהן ואחרים רטשו בענוים ולא אבו להנצל למען יזכו לתחיה טובה ממנה׃


Ntyˈiaaˈ Jesús na ndyocwjeˈcañoom Natanael jom. Matsoom: —Cantyˈiaˈyoˈ tsaⁿmˈaaⁿˈ tiquinquiuˈnnˈaaⁿ nnˈaⁿ. Jom mayuuˈcheⁿ cwiluiiñê tsˈaⁿ Israel. 	 וירא ישוע את נתנאל בא לקראתו ויאמר עליו הנה באמת בן ישראל אשר אין בו רמיה׃


Joˈ chii cwiñˈomtˈmaaⁿˈndyo̱ nˈo̱o̱ⁿya na yocheⁿ na ndicwaⁿ tando̱o̱ˈa ñequio seiiˈa nmeiiⁿ, tyootoˈño̱o̱ⁿya wˈaaya, ñecatsonaˈ na ticˈo̱o̱ⁿya ñequio nqueⁿ na cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom jaa. 	 לכן בטוחים אנחנו בכל עת וידעים כי כל עוד שמושבנו בגוף רחוקים אנחנו מן האדון׃


Tsoom: —Queⁿˈyoˈ cwenta, macwitsaawaaya Jerusalén. Ndoˈ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee nñequiaa tsˈaⁿ cwenta ja luee ntyee na cwiluiitquiendye, ñequio nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés na nlaˈjndaaˈndyetyeⁿna na nncˈio̱ ndoˈ nñeˈquiana cwenta ja luee nnˈaⁿ na nchii judíos. 	 הנה אנחנו עלים ירושלימה ובן האדם ימסר לראשי הכהנים ולסופרים וירשיעהו למות וימסרו אתו לגוים׃


Ndoˈ nntyjeeˈ lueena ˈu cha tincjaañjom ljo̱ˈ ncˈeˈ. 	 וכי על כפים ישאונך פן תגף באבן רגלך׃


Tˈo̱ Jesús nnom: —Cwitquioˈ. Ncˈe na matseiˈyuˈya tsˈomˈ ñˈeⁿndyo̱, joˈ na jnda̱ nˈmaⁿˈ. 	 ויאמר אליו ראה אמונתך הושיעה לך׃


Quia joˈ tso juu Elisabet: “Luaa naya machˈee Ta Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈeⁿndyo̱. Seijndaaˈñê na cantycwii na cwicaluiˈjnaaⁿˈndyo̱ jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na tjaaˈnaⁿ jndaaya.” 	 ככה עשה לי יהוה בימי פקדו אותי לאסף את חרפתי בתוך בני אדם׃


Tsoom nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê: —Tsaⁿmˈaaⁿ, maxjeⁿ Juan, tsˈaⁿ na tyotseitsˈoomñe nnˈaⁿ. Jnda̱ wandoˈxcoom joˈ chii cwiwitquiooˈ tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ na machˈeeⁿ. 	 ויאמר אל נעריו זה הוא יוחנן המטביל והוא קם מן המתים על כן הגבורות פעלות בו׃


Joˈ chii tˈmaⁿ ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ tyˈentyjo̱ naxeeⁿˈeⁿ. Jnaⁿ naⁿˈñeeⁿ tsˈo̱ndaa Galilea, ñˈeⁿ nnˈaⁿ ndyuaa njoom Decápolis, ñˈeⁿ tsjoom Jerusalén, ñˈeⁿ tsˈo̱ndaa Judea, ndoˈ xndyaaˈ jndaa Jordán. 	 וילכו אחריו המנים המנים מן הגליל ומן עשר הערים ומירושלים ויהודה ומעבר לירדן׃


ndoˈ na luaaˈ cwilˈaˈyoˈ cwitˈmo̱ⁿˈ cheⁿncjoˈyoˈ na cweˈ jndaaˈ ˈñeeⁿ na cwiluiitˈmaⁿñeti quiiˈntaaⁿˈyoˈ, ndoˈ naljoˈ maˈmo̱ⁿnaˈ na tisˈa cwilaˈtiuuˈyoˈ, tixcwe cwitjeiˈyoˈ cwenta. 	 הלא בזאת נחלק לבכם והנכם שפטים בעלי מחשבות רעות׃


Sa̱a̱ nquii Jesús watsom jo tsˈaaⁿ wˈaandaa, wantyeeⁿ cwii liaa ndyaa. Joona jlaˈnlcwina jom, jluena nnoom: —ˈU Maestro, ¿aa maxjeⁿ tjaa na cochˈeenaˈ ˈu meiiⁿ na nncwja̱a̱ya? 	 והוא ישן על הכסת באחרי האניה ויעירו אותו ויאמרו אליו רבי האינך דאג לנו כי נאבד׃


Jnda̱ na jlaˈneiⁿna nnom Tyˈo̱o̱tsˈom teiˈncwiiˈ wˈaa yuu na cwitjomndyena. Ndoˈ joona tooˈ mˈaaⁿ Espíritu Santo naquiiˈ nˈomna. Ndoˈ tyolaˈneiⁿna ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio na tˈmaⁿ nˈomna. 	 ויהי כאשר התפללו וינע המקום אשר היו נקהלים שם וימלאו כלם רוח הקדש וידברו את דבר האלהים בבטחון לבב׃


’Candyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, juu teijaaⁿˈñeeⁿ quia na nndyo̱o̱nndaˈa, we nnˈaⁿ maⁿˈ cjooˈ jnduu, cwii tsaⁿˈñeeⁿ wjaañˈoomnaˈ jom na mˈaaⁿya, ndoˈ cwiicheⁿ maˈndiinaˈ. 	 אני אמר לכם בלילה ההוא שנים יהיו במטה אחת האחד יאסף והאחר יעזב׃


Quia joˈ tjeiˈndyo̱ Jesús nnˈaⁿ canchooˈwendye. Tsoom nda̱a̱na: —Queⁿˈyoˈ cwenta, jeˈ macwitsaawaaya Jerusalén. Joˈ joˈ nntseicanda̱a̱ˈñenaˈ chaˈtso ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na jlaˈljeii profetas cantyja ˈnaⁿya na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee. 	 ויקח אליו את שנים העשר ויאמר להם הננו עלים ירושלימה וימלא כל הכתוב בידי הנביאים על בן האדם׃


tsˈaⁿ na matioñˈoom xˈiaaˈ, tsˈaⁿ na ticueeˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom, tsˈaⁿ na wiˈñe ñequio xˈiaaˈ, tsˈaⁿ na sˈañe scuñe, tsˈaⁿ na matseiwendyeñe cheⁿnquii, tsˈaⁿ na matseijndaaˈñexco natia, tsˈaⁿ na ticatseitˈmaaⁿˈñe nnˈaⁿ na nda juu, 	 הלכי רכיל ומלשינים שנאי אלהים וגאים וזדים והוללים וחשבי און ואינם שמעים בקול אבותם׃


Joˈ ljooˈñê wenˈaaⁿ xuee. Tyoqueⁿñe tsaⁿjndii na nlqueⁿ xjeⁿ jom. Mati tyomˈaaⁿ Jesús quiiˈntaaⁿ quiooˈ wjee. Ndoˈ tquieˈcañom ángeles na tyondyeˈntjomna nnoom. 	 ויהי שם במדבר ארבעים יום והשטן נסהו ויהי עם החיות והמלאכים שרתוהו׃


Nmeiiⁿ ncueena: Simón, tsaⁿ na seicajñoom Pedro, ñequio tyjee tsaⁿˈñeeⁿ, Andrés, ñˈeⁿ Jacobo ñequio Juan, ñˈeⁿ Felipe ñequio Bartolomé, 	 את שמעון אשר גם קראו פטרוס ואת אנדרי אחיו את יעקב ואת יוחנן את פילפוס ואת בר תלמי׃


Cwiwitquiooˈ na cwiluiiñe tsˈaⁿ cwii judío quia na mˈaaⁿ na xcweeˈ tsˈom jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Juu ˈnaaⁿ na cwiluii tjaaⁿˈ tsˈaⁿ matseicanda̱a̱ˈñenaˈ quia nquii Espíritu Santo maqueⁿ xcoom naquiiˈ tsˈom tsˈaⁿ. Tsˈaⁿ na luaaˈ matseixmaⁿ, malˈueeⁿ yuu na nncjaaweeˈ ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈeⁿñê, tintsˈaa meiiⁿ nnˈaⁿ ticjaaweeˈ nquiuna ñˈeⁿñê. 	 כי אם אשר בפנים הוא יהודי ומילה היא אשר בלב כפי הרוח ולא כפי הכתב אשר לא מבני אדם תהלתו כי אם מאת האלהים׃


Quia joˈ jlueeⁿˈeⁿ wˈaa yuu na tcwaˈna, tjaaⁿ ta na jndyu Olivos yuu na maxjeⁿ quicaⁿ. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoomˈm, mandiˈntyjo̱na naxeeⁿˈeⁿ. 	 ויצא וילך כיום ביום על הר הזיתים וילכו אחריו גם תלמידיו׃


Ndoˈ na luaaˈ, joˈ chii tcaⁿnaˈ na cweˈ nioom quiooˈ cha queⁿljuˈnaˈ joo ˈnaⁿ na teilˈue quiiˈ watsˈomliaa na joonaˈ jluiˈtsjaaⁿˈnaˈ joo ˈnaⁿ na niom cañoomˈluee, sa̱a̱ joo ˈnaⁿˈñeeⁿ tcaⁿnaˈ na cueˈ cwii na canda̱a̱ˈti. 	 לכן דמיוני הדברים שבשמים צריכים להטהר באלה והדברים שבשמים בעצמם צריכים להטהר בזבחים טובים מאלה׃


Ee xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ quia sˈaa Jesús tsooˈ na sˈaaⁿ na ya mantyˈiaaˈ tsaⁿˈñeeⁿ. 	 והיום אשר עשה בו ישוע את הטיט ויפקח את עיניו שבת היה׃


Quia joˈ Judas tyeⁿnqueeⁿˈeⁿ sˈom xueeˈñeeⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ. Jnda̱ joˈ jlueeⁿˈeⁿ, tjaaⁿ. Tjatseintyjañê, seicueeˈñe cheⁿnqueⁿ. 	 וישלך את הכסף אל ההיכל ויפן וילך ויחנק׃


Nnˈaⁿ na tixcwe ˈoomˈaⁿ na cantundyena nlˈana na luaaˈ. Ncˈe natia na cwilˈana, juu na mˈaaⁿˈ nˈomna leicaˈmo̱ⁿnaˈ nda̱a̱na na tixcwe ˈoomˈaⁿna. 	 דברי שקרים בחנפה ונכוים הם במדעת׃


Candyo cantyja na matsa̱ˈntjomˈ. Caluii cantyja na lˈue tsˈomˈ nnom tsjoomnancue chaˈxjeⁿ na macwiluii cañoomˈluee. 	 תבא מלכותך יעשה רצונך כמו בשמים כן בארץ׃


Meiⁿquia tsˈaⁿ na matseiljo cwii profeta na mañequiaa ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, juu naya na macandaaˈ cwii profeta, majoˈti nndaaˈ tsaⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ meiⁿquia tsˈaⁿ na matseiljo cwii tsˈaⁿ na mˈaaⁿ cantyja na matyˈiomyanaˈ, ncˈe na mantyˈiaaⁿˈaⁿ na ya machˈee tsaⁿˈñeeⁿ, mañejuu naya na macandaaˈ tsˈaⁿ na ya machˈee, majoˈti nndaˈ tsaⁿˈñeeⁿ. 	 המקבל נביא לשם נביא שכר נביא יקח והמקבל צדיק לשם צדיק שכר צדיק יקח׃


Sa̱a̱ jom jeˈ jluiiˈñê naquiiˈ sábana ˈnaaⁿˈaⁿ, ˈñeeⁿ juunaˈ, jleiˈnoom na ñecaseiˈñê. 	 והוא עזב את הסדין בידם וינס ערם מפניהם׃


Jnda̱ na ntyˈiaaˈ Jesús na jndo̱ˈ tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ ñˈoom na tˈo̱, tsoom nnom: —Jnda̱ teindyooˈ na nñequiaandyuˈ na nntsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom ˈu. Jnda̱ joˈ tjaaˈnaⁿ ˈñeeⁿ cwii jnda̱a̱ˈ tsˈom na nncwaxˈeti. 	 וירא ישוע כי ענה בדעת ויאמר אליו לא רחוק אתה ממלכות האלהים ואיש לא ערב עוד את לבו לשאל אותו שאלה׃


Chaˈtso nmeiⁿˈ cwilˈanaˈ na tiljuˈ naquiiˈ tsˈom tsˈaⁿ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Sa̱a̱ na nlcwaˈ tsˈaⁿ na cweˈ na ticañoomˈm chaˈxjeⁿ ñˈoom na cwiqueⁿ nnˈaⁿ fariseos, xocatseiˈndaaˈnaˈ jom jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 אלה הם המטמאים את האדם אבל אכול בלי נטילת ידים לא יטמא את האדם׃