Tso Jesús nnoom: —ˈU yuscu, ¿chiuu na jeeⁿ matyˈiooˈ? ¿ˈÑeeⁿ juu malˈueˈ? Ndooˈ ntyjeeⁿ tsˈaⁿ na machˈee cwenta ntjomˈñeeⁿ juu Jesús. Joˈ chii matsoom nnom: —Aa ndiˈ ta, xeⁿ ˈu tjañˈoomˈ jom, catsuˈ no̱o̱ⁿ yuu tjaˈqueⁿˈ jom, quia joˈ nncjo̱cˈo̱ⁿya jom. 	 ויאמר אליה ישוע אשה למה תבכי את מי תבקשי והיא חשבה כי הוא שמר הגן ותאמר אליו אדני אם אתה נשאת אתו מזה הגידה נא לי איפה הנחתו ולקחתיו משם׃


Juu tsˈaⁿ na tˈoomjndyee sˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom juu ñˈeⁿ tsˈo, tyotseixmaaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ tyuaa. Sa̱a̱ nquii tsˈaⁿ na jnda̱ we cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom, tseixmaaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ cañoomˈluee. 	 האדם הראשון מן האדמה הוא של עפר והאדם השני הוא האדון מן השמים׃


Jndye naya lˈa naⁿˈñeeⁿ jâ. Ndoˈ quia na saacuo̱o̱yâ wˈaandaa na macwitsaayâ, tquiana chaˈtso ˈnaⁿ na nleilˈueeˈndyô̱ yocheⁿ na cwitsaayâ. 	 ויכבדנו כבוד גדול ובלכתנו משם ספקו לנו די צרכנו׃


Joˈ chii xeⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ na macwaˈa cwii nnom nantquie na cwiwilˈueeˈndye nnˈaⁿ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye cwii na cweˈ nnˈaⁿ lˈa, xeⁿ jnaaⁿˈ joˈ matseitjo̱o̱ñe cwii nnˈaⁿya na matseiyuˈ, quia joˈ tajom cwinlcwaaˈnndaˈa juunaˈ cha tintseilcweˈtyaˈna juu nnˈaⁿya. 	 על כן אם מאכלי מכשיל את אחי לא אכל בשר לעולם למען לא אכשיל את אחי׃


Cwii xueeˈñeeⁿ tuo̱ Jesús tsˈom cwii wˈaandaa ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoomˈm. Tsoom nda̱a̱na: —Cjaaya xndyaaˈ ndaaluee. Quia joˈ jnaⁿna tsˈo̱ndaa Galilea, to̱ˈna na ˈoowityˈiooˈna juunaˈ. 	 ויהי היום וירד אל אניה הוא ותלמידיו ויאמר אליהם נעברה אל עבר הים וישוטו הימה׃


Ja matseitsˈoomndyo̱ ˈo ñequio ndaatioo, sa̱a̱ nqueⁿ nntseitsˈoomñê ˈo ñequio Espíritu Santo. 	 אנכי טבלתי אתכם במים והוא יטבל אתכם ברוח הקדש׃


Mati seineiⁿ Jesús ñˈoom tjañoomˈwaa nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwitjeiiˈ cheⁿnquiee cwenta na jeeⁿ ya cwilˈa, sa̱a̱ mˈaⁿna na ticueeˈ nˈomna ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ. Tsoom: 	 ויוסף וישא משלו אל אנשים בטחים בנפשם כי צדיקים המה ואחרים נבזים בעיניהם ויאמר׃


Ee quia na matseiwˈii tsˈaⁿ xˈiaaⁿˈaⁿ, tyoochˈeeⁿ yuu na matyˈiomyanaˈ na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom na calˈaaya. 	 כי כעס אדם לא יפעל צדקת אלהים׃


Ndoˈ Herodes, meiiⁿ na ñeˈcatseicueⁿˈeⁿ Juan sa̱a̱ nquiaⁿˈaⁿ nnˈaⁿ. Ee jndye nnˈaⁿ nquiuna na Juan cwiluiiñe tsˈaⁿ na mañequiaa ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויבקש המיתו אך ירא את ההמון כי לנביא חשבו אתו׃


Ee chaˈtso naⁿmˈaⁿˈ cweˈ na waljooˈ tueeˈna na cwiñeˈquiana nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, sa̱a̱ yuscumˈaaⁿ meiiⁿ na jñeeⁿˈñê, tjuˈñˈeeⁿ mandi cantyja na nlcwaaⁿˈaⁿ. 	 כי כל אלה התנדבו לאלהים מהעדף שלהם והיא מחסרונה את כל רכושה נתנה׃


Tquioñˈomna cwii tsˈaⁿ na mˈaaⁿ Jesús na jnda̱ tuo̱ naⁿjndii naquiiˈ tsˈom. Tsaⁿˈñeeⁿ nchjaaⁿˈaⁿ ndoˈ tileicatseineiiⁿ lˈa naⁿjndiiˈñeeⁿ. Seinˈmaⁿ Jesús jom. Quia joˈ to̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na matseineiiⁿ ndoˈ teitquiooˈnnaaⁿˈaⁿ. 	 אז הובא אליו איש עור ואלם אשר אחזו שד וירפאהו וידבר האלם וגם ראה׃


Jnda̱ tˈmo̱o̱ⁿya cantyja ˈnaⁿˈ nda̱a̱na, ndoˈ mˈmo̱o̱ⁿtya̱ya joˈ nda̱a̱na. Luaaˈ nntsˈaa cha juu na mˈaaⁿˈ na candyaˈ tsˈomˈ ja, mati nlaxmaⁿna juunaˈ. Ndoˈ mati nncˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿndye joona. 	 ואני הודעתים את שמך ואוסיף להודיעם למען תהיה בם האהבה אשר אהבתני ואני אהיה בהם׃


ˈO patrom na mˈaⁿ moso ˈnaⁿˈyoˈ na cwindyeˈntjomtyeⁿna nda̱a̱ˈyoˈ, calˈaˈyoˈ ñˈeⁿndyena ljoˈ na matyˈiomyanaˈ ee manquiuˈyaˈyoˈ cañoomˈluee mˈaaⁿ cwii na cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom ˈo na nñequiaˈyoˈ cwenta nnoom. 	 אתם האדנים תנו לעבדיכם הישר והשוה ודעו כי גם אתם יש לכם אדון בשמים׃


Jâ jnda̱ ntyˈianda̱a̱yâ jom ndoˈ cwitjeiˈyuuˈndyô̱ nda̱a̱ˈyoˈ na nquii Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom jnda̱ jñoom Jnaaⁿ tsjoomnancue na nncwjiˈnˈmaaⁿñe añmaaⁿ nnˈaⁿ. 	 ואנחנו חזינו ונעידה כי האב שלח את הבן מושיע העולם׃


Quia na ntyˈiaaˈ Jesús na cwilaˈyuˈya nˈom naⁿˈñeeⁿ, tsoom nnom nquii tsˈaⁿ na wiiˈ: —ˈU jndaaya, jnda̱ seitˈmaⁿ tsˈo̱o̱ⁿya ˈu chaˈtso jnaⁿˈ na niom. 	 ויהי כראות ישוע את אמונתם ויאמר אל נכה האברים בני נסלחו לך חטאתיך׃


Cweˈ ncˈe joˈ, chaˈtso na ñejnduˈyoˈ yuu najaaⁿñe, maxjeⁿ nleitquiooˈ ñˈoomˈñeeⁿ yuu na xuee. Ndoˈ ñˈoom na jnda̱ jlaneiⁿˈyoˈ na ñemaaⁿˈ ñemaaⁿˈ naquiiˈ lˈaa na ta̱ˈ, maxjeⁿ nleicˈuaanaˈ chˈeⁿ. 	 לכן כל אשר דברתם בחשך באור ישמע ואת אשר לחשתם לאזן בחדרים קרא יקרא על הגגות׃


Ñeˈñeeⁿ ñeˈqui xuee ljooˈñe Festo Jerusalén. Jnda̱ chii tjalcweeⁿˈeⁿ Cesarea. Teincoo cwiicheⁿ xuee tjawacatyeeⁿ yuu na maxjeⁿ quiwacatyeeⁿ na mˈaaⁿ gobiernom. Sa̱ˈntjoom na quioñˈomna Pablo. 	 וישב בתוכם יותר מימים עשרה וירד אל קסרין וממחרת ישב על כסא המשפט ויצו להביא את פולוס׃


Ndoˈ manquiiti Simón seiyoomˈm ndoˈ teitsˈoomñê. Ndoˈ ñequiiˈcheⁿ na ñˈeⁿñˈeeⁿ ñˈeⁿ Felipe. Jeeⁿ tyocjaaweeˈ tsˈoom ˈnaaⁿ tˈmaⁿ na tyochˈee Felipe na xocanda̱a̱ nntsˈaa na cweˈ najndeii nquii tsˈaⁿ meiⁿ xocjaantyjo̱o̱ˈ tsˈom tsˈaⁿ chiuu tuiiyuu. 	 ויאמן שמעון גם הוא ויטבל וידבק בפילפוס וירא את האתות והמפתים הגדלים אשר נעשו וישתומם׃


Calaˈcandyooˈndyoˈ na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom quia joˈ nntseicandyooˈñê na mˈaⁿˈyoˈ. ˈO na laxmaⁿˈyoˈ jnaⁿ, calaljuˈyoˈ lueeˈyoˈ ndoˈ ˈo na ñeˈcˈomˈyoˈ na wiˈ nˈomˈyoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ mañejuu xjeⁿ mati cwilaˈcandyaˈ nˈomˈyoˈ tsjoomnancue, na luaaˈ laxmaⁿˈyoˈ, calaljuˈyoˈ nˈomˈyoˈ. 	 קרבו לאלהים ויקרב אליכם רחצו ידיכם החטאים טהרו לבבכם חלוקי הלבב׃


Nquiuˈyoˈ na mañequiaa ljeii na tqueeⁿ na wanaaⁿ na cwilˈaˈyoˈ costumbreˈñeeⁿ meiⁿ xuee na cwitaˈjndya̱a̱ya. Ndoˈ na luaaˈ waa, chiuu na cwilaˈwjeeˈyoˈ ja ncˈe na juu xuee na cwitaˈjndya̱a̱ya seinˈmaⁿya cwii tsˈaⁿ na wiiˈ. 	 ועתה אם ימול זכר בשבת למען אשר לא תופר תורת משה מה תקצפו עלי כי רפאתי איש כלו בשבת׃


We ñˈoommeiⁿˈ laxmaⁿnaˈ xˈee chaˈtso ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na tqueⁿ Moisés ñequio ñˈoom na tyoñeˈquia profetas. 	 בשתי המצות האלה כל התורה תלויה וגם הנביאים׃


Ja jnda̱ tquiaya najnda̱ˈyoˈ, cha meiiⁿ candyueˈyoˈ canduu ñˈeⁿ caljo̱, meiⁿchjoo tjaa ljoˈ nntjomˈyoˈ. Ndoˈ nnaⁿndyoˈ ñequio chaˈtso najndeii na matseixmaⁿ Satanás na mˈaaⁿ nacjoˈyoˈ. Meiⁿcwii nmeiⁿˈ xocalˈa nata̱ˈ ˈo. 	 הנה השלטתי אתכם לדרך על נחשים ועקרבים ועל כל גבורת האיב וכל דבר לא יזיק לכם׃


Ee nmeiiⁿˈ tuii cha na catseicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiyo teiljeiinaˈ nacjooˈ libro Salmos. Matsonaˈ: “Meiⁿcwii tseiiⁿˈeⁿ tîcatom.” 	 כי כל זאת היתה למלאת הכתוב ועצם לא תשברו בו׃


Quia na jnda̱ jluiiˈñe wˈaandaa tsˈom ndaaLuee, ljeii Jesús na teijndyendye nnˈaⁿ jnda̱ tquieˈcañom joˈ joˈ. Tioo na jeeⁿ wiˈ tsˈoom joona. Seinˈmaaⁿ nnˈaⁿwii na tquiochona. 	 ויצא ישוע וירא המון עם רב ויהמו מעיו עליהם וירפא את החלשים אשר בהם׃


Quia na jnda̱ majaatseicanda̱a̱ˈñe Juan tsˈiaaⁿ na tyotseixmaaⁿ, tsoom: “ˈO mˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ na ja tsˈaⁿ na nndyocwjiˈnˈmaaⁿñe ˈo sa̱a̱ nchii jom ja. Jom manncwjeeⁿˈeⁿ ndoˈ tˈmaⁿ tseixmaaⁿ. Ja meiⁿ cweˈ lcoomˈm ticatseixmaⁿya na nntseicanaⁿˈa.” 	 ויהי ככלות יוחנן את מרוצתו ויאמר למי תחשבוני לא אני הוא כי הנה הוא בא אחרי ואני נקלתי מהתיר את נעלי רגליו׃


Ee xeⁿ ja ñequio najndeii na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom macwjiiˈa naⁿjndii naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ, maˈmo̱ⁿnaˈ na juu na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ, jnda̱ tyjeeˈcañoomnaˈ ˈo. 	 ואם באצבע אלהים מגרש אני את השדים הנה הגיעה אליכם מלכות האלהים׃


Ntyˈiaaⁿˈaⁿ na jeeⁿ wiˈ cwitjoom naⁿˈñeeⁿ na ñjomndye wˈaandaa, ee matseilcweˈtyaˈ jndye juunaˈ. Jeeⁿ cwilaˈjnda̱na na cwicantyjaandyena nˈoom palaˈ cwentaaˈ wˈaandaaˈñeeⁿ. Chaˈna ñequiee na cwitsjoom jnaaⁿ tjacaⁿ nnom ndaaluee. Tueeˈcañoom na mˈaⁿna, ndooˈ cweˈ nncwinoomˈm joona. 	 וירא אותם מתעמלים בשוטם כי הרוח לנגדם ויהי כעת האשמרת הרביעית ויבא אליהם מתהלך על פני הים ויואל לעבור לפניהם׃


Ee jeeⁿ tˈmaⁿ majuˈnaaⁿñenaˈ na matsˈaa tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Ta Jesús ndoˈ jeeⁿ ticweˈ tsˈiaaⁿˈndyo meiiⁿ jndye nnˈaⁿ mˈaⁿ na jndoo ja. 	 כי נפתח לי פתח גדול ורב פעלים ורבים המתקוממים׃


Juu Simón Pedro jnda̱ tsoom nda̱a̱ya chiuu waa na jnaⁿjndyeenaˈ na tioˈnaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ na nchii judíos na macwjiiˈñê nnˈaⁿ quiiˈntaaⁿ naⁿˈñeeⁿ na nlaxmaⁿ tmaaⁿˈ cwentaaⁿˈaⁿ. 	 שמעון ספר איך האלהים ראה לו בראשונה לקחת מבין הגוים עם לשמו׃


Nquii Espíritu Santo jndye nnom mañequiaaⁿ na cwicandaaya cha cwicanda̱a̱ cwilˈaaya tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Sa̱a̱ manquiityeeⁿ mañequiaaⁿ na cwilaxmaaⁿya joo joˈ. 	 ושנות הנה המתנות אבל הרוח אחד הוא׃


Quia joˈ Pilato, cweˈ ee na lˈue tsˈoom na calue nnˈaⁿ na ya tsˈaⁿñê, joˈ na seicandyaañê Barrabás. Ndoˈ sa̱ˈntjoom na catjaaˈ sondaro Jesús ñˈeⁿ tjaⁿtseiˈ. Jnda̱ joˈ tquiaaⁿ juu lueena na catyˈioomna juu tsˈoomˈnaaⁿ. 	 ויואל פילטוס לעשות כרצון העם ויפטר להם את בר אבא ואת ישוע הכה בשוטים וימסר אותו להצלב׃


Cwii cwiindyoˈ ˈo queⁿñe cheⁿnquii cwenta aa machˈee chaˈxjeⁿ na matsonaˈ, ee xeⁿ matseicanda̱a̱ˈñe quia joˈ nnda̱a̱ nncˈoom na neiiⁿˈ cantyja ˈnaaⁿˈ, nchii ee macwjiˈ cwenta na xcweti machˈee, nchiiti cwiicheⁿ, 	 אבל יבחן כל איש את מעשהו ואז לו לבדו תהיה תהלתו ולא לנגד אחר׃


Sa̱a̱ tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱na tsoom: —Nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ ˈñeeⁿ cwiluiiñe tsondyo̱ ndoˈ ndyentyjo̱. 	 ויען ויאמר אליהם מי הם אמי ואחי׃


Ndoˈ nqueⁿ na ljoom caso canchiiˈ ñequio sondaro ˈnaaⁿˈaⁿ jnaⁿndyena tiaˈñeeⁿ. Tˈuena quiooˈjndii tquiee ñequio quiooˈjndii na jnda̱ we. Juu tsaⁿ na jnda̱ we joˈ, tyoñequiaa ñˈoom cantu, tyochˈee ˈnaaⁿ tˈmaⁿ cantyja najndeii quiooˈjndii tquiee. Tyonquiuˈnnˈaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ chaˈtso nnˈaⁿ na tquiandye na tyocañoom ljeii ˈnaaⁿˈ quiooˈñeeⁿ lueena oo cantaana, ndoˈ tyolaˈtˈmaaⁿˈndyena na jluiˈtsjaaⁿˈñe juuyoˈ. Quia joˈ nqueⁿ na ljoom caso canchiiˈ tjoomˈm wendye naⁿˈñeeⁿ na tandoˈ naquiiˈ ndaaluee chom yuu na cwico ljo̱ˈ sufra̱. 	 ותתפש החיה ונביא השקר אתה אשר עשה האותות לפניה אשר הדיח בהן את נשאי תו החיה והמשתחוים לצלמה וחיים השלכו שניהם באגם האש הבער בגפרית׃


Ndoˈ meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na nñequiaa meiⁿ ñechjoowiˈ ndaatioo na nncweˈyoˈ ncˈe na cwilaxmaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaⁿ nnco̱ na cwiluiindyo̱ Cristo, mayuuˈcheⁿ waa naya ˈnaaⁿˈ tsaⁿˈñeeⁿ. 	 כי כל המשקה אתכם כוס מים בשמי על אשר אתם למשיח אמן אמר אני לכם כי לא יאבד שכרו׃


Tso Jesús nnoom: —¿Ljoˈ lˈue tsˈomˈ? Tˈo̱ yuscuˈñeeⁿ nnom, tsoom: —Quia na nncueˈntyjo̱ na nntsa̱ˈntjomˈ, quiaaˈ ñˈomˈ na we ntseindaaya nmeiiⁿ nluiitˈmaⁿndyena ñˈeⁿndyuˈ. Cwii joona nncˈoom tsˈo̱ˈ ntyjaya ndoˈ cwiicheⁿ nncˈoom tsˈo̱ˈ ntyjatymaaⁿˈ. 	 ויאמר אליה מה בקשתך ותאמר אליו אמר נא כי ישבו שני בני אלה אחד לימינך ואחד לשמאלך במלכותך׃


Juu tsˈaⁿ na cwiluiitˈmaⁿñeti quiiˈntaaⁿˈyoˈ, tsaⁿˈñeeⁿ maxjeⁿ matsonaˈ na candiˈntjoom nda̱a̱ˈyoˈ. 	 והגדול בכם יהי לכם למשרת׃


nntˈuiiwiˈnaˈ joona ncˈe na jnda̱ taˈwiˈna ntˈomcheⁿ. Joona mˈaⁿna na neiiⁿna na cwiñequiandyena cantyja ˈnaaⁿ joo na neiⁿnco nquiu nnˈaⁿ tsjoomnancue. Matseijnaaⁿˈnaˈ ˈo na cwilajomndyena ñˈeⁿndyoˈ quia cwicwaˈyoˈ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ xjeⁿ na cwilaˈneiiⁿˈndyena na cwiñequiandyena ñequio na neiⁿnco nˈomna na manquiuˈnnˈaⁿnaˈ joona. 	 אשר עדנת יומם לענג יחשבו מטנפים ומום בם המתפנקים במדוחי נפשם ואכלים ושתים עמכם׃


Jnda̱ na teinom yom xuee, tjañˈoom Jesús Pedro ñˈeⁿ Jacobo ñˈeⁿ Juan. Tyˈena cwii sjo̱ nandye yuu na ñenquieena. Ndoˈ joˈ joˈ seichuiiˈnaˈ jom jo nda̱a̱na. 	 ואחרי ששת ימים לקח ישוע את פטרוס ואת יעקב ואת יוחנן ויעלם על הר גבה אתו לבדם וישתנה לעיניהם׃


Joˈ chii chaˈtsondyo̱ jaa ncˈe na ticata̱ˈ nda̱a̱ya ñequio cwii liaa, matseijomnaˈ jaa chaˈcwijom tsjo̱ˈjnom na majuˈnaˈ na caxuee na cwiluiiñe Jesús na matsa̱ˈntjoom jaa, ndoˈ ˈio ndi ˈio matseijomtinaˈ jaa chaˈna nqueⁿ na jaawijndyeti matseitˈmaaⁿˈñenaˈ jom na juu joˈ cwinaⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ nqueⁿ na matsa̱ˈntjoom jaa, na cwiluiiñê Espíritu. 	 ואנחנו כלנו בפנים מגלים ראים את כבוד האדון במראה ונחלף אל עצם דמות ההיא מכבוד אל כבוד כהחלף מאת אדון הרוח׃


Meiⁿyuucheⁿ joo na cwitjomndye nnˈaⁿ lˈue tsˈo̱o̱ⁿ calaˈneiⁿ naⁿnom nnom Tyˈo̱o̱tsˈom na nlawena lueena ñequio na xcweeˈ nˈomna. Ticˈomna na wjeena ncˈiaana, meiⁿ ticañjom nˈomna ñˈoom na nquiuna ñequio ncˈiaana. 	 לכן רצוני שיתפללו האנשים בכל מקום וישאו ידיהם קדש בלי כעס ומדון׃


Quia na wjaacanda̱a̱ˈ ntquieeˈ xueeˈñeeⁿ cantyja na nlaˈcanda̱a̱ˈndyena, ntˈom nnˈaⁿ judíos na jnaⁿ ndyuaa Asia ntyˈiaana Pablo naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ. Joˈ chii tyolaˈjmeiⁿˈna chaˈtso nnˈaⁿ ndoˈ tˈuena Pablo. 	 ויהי כאשר קרבו שבעת הימים לכלות והיהודים אשר מאסיא ראו אתו במקדש ויעוררו את כל ההמון וישלחו בו את ידיהם׃


ˈO nnˈaⁿya, ñeˈcatsjo̱o̱ya nda̱a̱ˈyoˈ seiˈ ñequio ndeiˈ leicanda̱a̱ nntseijomnaˈ joonaˈ yuu na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom meiⁿ ˈnaⁿ na cwiwiˈndaaˈ xocanda̱a̱ nntseijomnaˈ joonaˈ ñequio joo na ticantycwii na mˈaⁿ. 	 וזאת אני אמר אחי כי בשר ודם לא יוכל לרשת את מלכות האלהים ואשר יכלה לא יירש את אשר לא יכלה׃


Catseijomndyuˈ ñˈeⁿndyena, na nlqueⁿ ljuˈnaˈ ˈo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ catiomˈlˈuaˈ cantyja na macaⁿnaˈ ˈo na nlqueⁿljuˈnaˈ ˈo. Quia na jnda̱ tˈiooˈ ñˈoom ˈnaaⁿna quia joˈ ya nnteinquiˈ nqueⁿna. Luaaˈ catsaˈ cha nlaˈno̱ⁿˈ chaˈtso nnˈaⁿ na tiyuuˈ ñˈoom na jnda̱ jndyena cantyja ˈnaⁿˈ. Nliuna na mati ˈu matseicanda̱a̱ˈndyuˈ ljeii na tqueⁿ Moisés. 	 הנה יש אתנו ארבעה אנשים אשר נדר עליהם אתם קח לך והטהר אתם ושלם ההוצאות בעדם למען אשר יגלחו את ראשם וידעו כלם כי שמועת שוא שמעו עליך וכי אתה בעצמך מתהלך בחקות התורה׃


Joˈ jnaⁿ José tsjoom Nazaret, tsˈo̱ndaa Galilea. Tjawaaⁿ tsˈo̱ndaa Judea, tsjoomˈ David na jndyu Belén. Ee juu José cwiluiiñê tsjaaⁿ David. 	 ויעל גם יוסף מן הגליל מעיר נצרת אל יהודה לעיר דוד הנקראה בית לחם כי היה מבית דוד וממשפחתו׃


’Ndoˈ Moisés, quia na tueeˈ chaˈna wenˈaaⁿ choomˈm sˈaanaˈ tsˈoom na ñeˈcjaacanoomˈm nnˈaⁿ tsjaaⁿ na tuiiñê ntseindacantyjo Israel. 	 ובמלאת לו ארבעים שנה עלה על לבו לפקד את אחיו בני ישראל׃


Ndyee chiˈ tˈoomñê joˈ joˈ. Jnda̱ chii manncuo̱o̱ⁿ wˈaandaa na wjaⁿ ndyuaa Siria, ndoˈ ljeiiⁿ ñˈoom na cwindo̱o̱ nnˈaⁿ judíos jom. Joˈ chii seitioom na nomtyuaa nncjaalcweeⁿˈeⁿ, nncwinomnnaaⁿˈaⁿ ndyuaa Macedonia. 	 וישב שם שלשה חדשים ויהי באמרו ללכת אל סוריא ויארבו לו היהודים ויגמר בלבו לשוב דרך מקדוניא׃


Sa̱a̱ tˈo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom nnoom, tso: “Tiñencuˈ cwimaˈndiinaˈ, ee mˈaⁿ ntquieeˈ meiⁿ nnˈaⁿ na jnda̱ tjeiiˈndyo̱ cwentaya na tyootaˈ cantye jo nnom tyˈo̱o̱ Baal.” 	 אבל מה ענה אתו מענה אלהים השארתי לי שבעת אלפים איש אשר לא כרעו לבעל׃


Ndoˈ nnˈaⁿ wˈaaˈñeeⁿ xeⁿ cwilaˈxmaⁿ na catoˈñoom nayaˈñeeⁿ, quia joˈ caljonaˈ quiondyena, sa̱a̱ xeⁿ na ticalaˈxmaⁿna na nntoˈñoomna juunaˈ, quia joˈ calcweˈnndaˈnaˈ ñˈeⁿndyoˈ. 	 והיה כי יהיה שם בן שלום ונח עליו שלומכם ואם לא אליכם ישוב׃


Ndoˈ tsoom nda̱a̱ nnˈaⁿ na mˈaⁿ joˈ joˈ: —Ja mawaxˈa̱ya nda̱a̱ˈyoˈ, xuee na cwitaˈjndya̱a̱ya ¿aa wanaaⁿ na cateijndeii tsˈaⁿ xˈiaaⁿˈaⁿ na wiˈ matjom, oo aa ticateijneiⁿ juu? ¿Aa cwjiˈnˈmaaⁿñê xˈiaaⁿˈaⁿ na ticueˈ, oo aa caˈñeeⁿ na cueˈ? Sa̱a̱ joona yacheⁿ jlaˈcheⁿna. 	 ויאמר אליהם הנכון בשבת להיטיב או להרע להציל נפש או לאבדה ויחרישו׃


Ndoˈ na nmeiiⁿˈ cwilˈaˈyoˈ, jeeⁿ matseicatyˈuenaˈ ja na cweˈ tsˈiaaⁿˈndyo tsˈiaaⁿ na tyotsˈaaya quiiˈntaaⁿˈyoˈ. 	 מתירא אני פן לריק עמלתי בכם׃


ee cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomˈm ñequio na cwilana̱a̱ⁿya nnoom, joˈ na maqueⁿljuˈnaˈ joonaˈ. 	 כי יקדש בדבר אלהים ובתפלה׃


Quia joˈ taqueⁿ Jesús nda̱a̱ nnˈaⁿ na mˈaⁿ nacañomˈm na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Tsoom nda̱a̱na: —Nnˈaⁿ na tyandye jeeⁿ ndyaˈ jndeiˈnaˈ na nñeˈquiandyena na nntsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom joona. 	 ויבט ישוע סביב ויאמר אל תלמידיו כמה יקשה לבעלי נכסים לבוא אל מלכות האלהים׃


Joˈ chii ˈo nnˈaaⁿya, calaˈno̱ⁿˈyoˈ ñˈoom na cwiñequiaayâ nda̱a̱ˈyoˈ, ee cantyja ˈnaaⁿˈ jom joˈ na matseitˈmaⁿ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom jnaⁿˈyoˈ. 	 לכן אנשים אחים יודע לכם כי על ידי זה הגד לכם סליחת החטאים׃


Ndoˈ ñˈoom na matsa̱ˈntjoom jaa matsonaˈ na calayuuˈa ñequio Jnaaⁿ Jesucristo ndoˈ na cˈo̱o̱ⁿya na wiˈ nˈo̱o̱ⁿya ncˈiaaya na cwilayuˈ chaˈxjeⁿ na matsa̱ˈntjoom. 	 וזאת היא מצותו להאמין בשם בנו ישוע המשיח ולאהבה איש את רעהו כאשר צונו׃


Quia joˈ tyee na cwiluiitquieñe ñequio tmaaⁿˈ nnˈaⁿ judíos na ñˈeeⁿ ñˈeⁿñê na jndyu saduceos, jlawendyena nacjoo apóstoles ee jeeⁿ lioona naⁿˈñeeⁿ. 	 ויקם הכהן הגדול וכל אשר אתו והם אנשי כת הצדוקים וימלאו קנאה׃


Xjeⁿˈñeeⁿ ntˈom nnˈaⁿ jnaⁿna tsˈo̱ndaa Judea, tquiocuena Antioquía. Tyotˈmo̱o̱ⁿna nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilayuˈ joˈ joˈ. Tyoluena na jndeiˈnaˈ na calˈa naⁿˈñeeⁿ costumbre chaˈxjeⁿ ñˈoom na sa̱ˈntjom Moisés na calˈa nnˈaⁿ judíos ñequio yoˈndaa na naⁿnom. Ee xeⁿ ticalacanda̱ naⁿˈñeeⁿ joˈ, jluena na xocaluiˈnˈmaaⁿndye naⁿˈñeeⁿ. 	 ואנשים ירדו מיהודה וילמדו את האחים לאמר אם לא תמולו כדת משה לא תושעון׃


Sa̱a̱ nquiee nnˈaⁿ na cwilˈa tsˈiaaⁿ tyuaaⁿˈaⁿ, tyoluena nda̱a̱ ntyjeena: “Juu tsaⁿmˈaaⁿˈ nljo ntjomwaañe lˈo̱o̱ⁿ ee jom jnda nquii tsˈaⁿ na ˈnaaⁿˈ tyuaawaa. Chiuu ticalaˈcua̱a̱ˈa tsaⁿmˈaaⁿˈ cha jaa nljonaˈ ˈnaaⁿya.” 	 והכרמים ההם אמרו איש אל רעהו הנה זה הוא היורש לכו ונהרגהו ולנו תהיה הירשה׃


Tseixmaⁿya na catsˈaaya tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ nqueⁿ na jñoom ja yocheⁿ na ndicwaⁿ wando̱ˈa. Ee quia nncueˈntyjo̱ xjeⁿ na nncwja̱a̱ya, quia joˈ xonda̱a̱ nlˈaatya̱a̱ya tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 עלי לעשות מעשי שלחי בעוד יום יבוא הלילה אשר בו לא יוכל איש לפעל׃


Quia na jndii Pilato ñˈoomwaaˈ, seijneiⁿ na nntseicandyaañê Jesús. Sa̱a̱ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos jlaˈxuaana: —Xeⁿ nntseicandyaandyuˈ tsaⁿmˈaaⁿˈ, tiñeˈcatseixˈiaaˈndyuˈ ñequio César, tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ, ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na ñeˈcaluiiñe rey chaˈna tsaⁿmˈaaⁿˈ, mawjaa nacjooˈ César. 	 אז יבקש פילטוס לשלחו והיהודים צעקו ויאמרו אם תשלח את זה אינך אהב לקיסר כי כל המתנשא להיות מלך מרד הוא בקיסר׃


Ndoˈ taxˈee Jesús, tsoom: —Canduˈyoˈ jeˈ, ¿Cwaaⁿ cwii na wendye joona sˈaa yuu na lˈue tsˈom tsotyena? Jlue naⁿˈñeeⁿ: —Juu jnaaⁿ na tjantyjaaˈjñeeⁿ. Quia joˈ tso Jesús nda̱a̱na: —Mayuuˈcheⁿ nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, na nquiee naⁿcwitoˈñoom sˈom ndoˈ mati lculjaaˈ tyuaaˈti nñeˈquiandyena na nntsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ nˈomna, nchiiti ˈo. 	 מי משניהם עשה את רצון האב ויאמרו אליו הראשון ויאמר להם ישוע אמן אמר אני לכם המוכסים והזונות יקדמו אתכם לבוא אל מלכות האלהים׃


—Catsuˈ nda̱a̱yâ, ¿cwaaⁿ nncueˈntyjo̱ na nluii nmeiⁿˈ? Ndoˈ ¿cwaaⁿ ˈnaaⁿ mˈmo̱ⁿnaˈ na manndyooˈ nluii nmeiⁿˈ? 	 אמר נא לנו מתי תהיה זאת ומה הוא האות בבא העת אשר תעשה בה כל זאת׃


Ee mantyjiijndaaˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom na jeeⁿ jnda ntyjiiya ˈo ncˈe juu na mˈaaⁿ Jesucristo na jeeⁿ candyaˈ tsˈoom ˈo chaˈxjeⁿ na jeeⁿ wiˈ tsˈom yuscu jnaaⁿ na ˈndaañe. 	 כי האלהים לי לעד אשר לכלכם נכספתי באהבת ישוע המשיח׃


Ndoˈ mati ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ tyondyena cantyja ˈnaaⁿ jndye nnom tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ na tyochˈeeⁿ. Quia joˈ jndyendyena jnaⁿna tsˈo̱ndaa Judea ñequio tsjoom Jerusalén, ñequio ndyuaa Idumea, ñequio xndyaaˈ jndaa Jordán, ndoˈ ñequio ndiocheⁿ tsjoom Tiro ñˈeⁿ Sidón. Tyˈentyjaaˈna jom. 	 ומירושלים ומאדום ומעבר הירדן ומסביבות צור וצידון המון רב אשר שמעו את כל אשר עשה ויבאו אליו׃


Jnda̱nquia nnˈaⁿ fariseos jñoomna cwantindye ncˈiaana ñequio nnˈaⁿ ˈnaaⁿˈ Herodes na mˈaaⁿ Jesús. Naⁿˈñeeⁿ nncˈomna cwenta ñˈoom na matseineiiⁿ cha nnda̱a̱ nntˈuiinaˈ jom cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ. 	 וישלחו אליו אנשים מן הפרושים ומן ההורדוסים ללכד אתו בדברו׃


Calˈaˈyoˈ naya ndyeñeeⁿˈ, quia joˈ mˈmo̱ⁿnaˈ na ljuˈ cwiluiindyoˈ naquiiˈ nˈomˈyoˈ. 	 אבל תנו לצדקה את אשר בם והנה הכל טהור לכם׃


Ticwitquiooˈñê nda̱a̱ chaˈtsondye nnˈaⁿ, macanda̱ nda̱a̱ jâ. Ee jnda̱ tjeiiˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom jâ na cwilaxmaaⁿyâ na catjeiˈyuuˈndyô̱ cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús nda̱a̱ nnˈaⁿ. Jâ tyocwaaˈâ ndoˈ tyowa̱a̱yâ ñˈeⁿñê jnda̱ na tandoˈxcoom. 	 לא לכל העם כי אם לנו העדים אשר האלהים בחר בהם מראש אשר אכלנו ושתינו אתו אחרי קומו מן המתים׃


Teinom wenˈaaⁿ tsˈaⁿ na tqueⁿtyeⁿ ñˈoomwaaˈ cjooˈ. 	 ומספר הבאים באלה הזאת היה יותר מארבעים׃


Ndoˈ jnda̱ tquiaaⁿ najndeii na matseixmaaⁿ na ja nncuˈxa̱ⁿ nnˈaⁿ cantyja jnaaⁿna, ncˈe cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee. 	 ואף שלטן נתן לו לעשות משפט כי בן אדם הוא׃


Quicantyjaˈyoˈ. Cjaaya. Luaaˈ mandyocwjeeˈcañoom juu tsˈaⁿ na tjacatio cwenta ja luee nnˈaⁿ. 	 קומו ונלכה הנה המוסר אותי קרב׃


Sa̱a̱ xeⁿ nlˈuuya namˈaⁿ nnˈaⁿ jnaⁿnaˈ, nlaˈcwjee nnˈaⁿ jaa ñˈeⁿ ljo̱ˈ, ee cwilayuˈyana na Juan cwiluiiñê profeta. 	 ואם נאמר מבני אדם וסקלנו כל העם בעמדם על דעתם כי יוחנן נביא היה׃


Tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ na mˈaⁿna Babilonia, na ljoˈyu macwjeeⁿˈeⁿ joona cwentaaⁿˈaⁿ chaˈxjeⁿ macwjeeⁿˈeⁿ ˈo, cwilaˈcwanomna na xmaⁿndyoˈ. Ndoˈ mati maljoˈ machˈee jndaaya tiˈMarcos. 	 חברתכם אשר בבבל הנבחרה אתכם ומרקוס בני שאלים לשלומכם׃


Ndoˈ jeˈ jeˈ ˈu Tsotya̱ya, catseitˈmaaⁿˈndyuˈ ja chaˈxjeⁿ na cwiluiitˈmaⁿndyuˈ yuu na mˈaaⁿˈ, na juu joˈ matseixmaⁿya ñˈeⁿndyuˈ cwii tjo̱o̱cheⁿ na nncuaa tsjoomnancue. 	 ועתה פארני אתה אבי עמך בכבוד אשר היה לי עמך טרם היות העולם׃


ndoˈ ncˈe na matseixmaaⁿ na ljoˈ, joˈ chii matseicueⁿˈeⁿ quiooˈ na mañequiaaⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaa jnaaⁿˈaⁿ chaˈxjeⁿ mati cwentaa nnˈaⁿ tmaaⁿˈ na matseixmaaⁿ. 	 אשר על כן חיב להקריב על החטאים גם בעד העם גם בעד נפשו׃


Ndoˈ quia jnda̱ tuo̱na tsˈom wˈaandaa, mañoomˈ teicheⁿ jndye. 	 הם עלו אל האניה והרוח שככה׃


Xjeⁿ na maˈoocaluiˈna quiiˈ tsjoom, tjomndyena cwii tsˈaⁿ tsjoom Cirene na jndyu Simón. Lˈana na jndeiˈnaˈ na cjaañˈoom tsˈoomˈnaaⁿ na nñoom Jesús. 	 ויהי בצאתם וימצאו איש קוריני ושמו שמעון ויאנסו אתו לשאת לו את צלבו׃


Sa̱a̱ lqueeⁿ na tquiaa yuu na jeeⁿ ya tsˈo mannˈaⁿ na cwindye ñˈoom naya. Cwilaˈno̱ⁿˈna juunaˈ ndoˈ cantyja na cwilˈana cwiwitquiooˈ na cwinaⁿndyena chiuu waa na matsonaˈ. Ntˈom naⁿˈñeeⁿ tjacantyja na ya cwilˈana. Matseijomnaˈ joona chaˈna cwii tsˈoom lqueeⁿˈñeeⁿ na tjeiˈnaˈ ñequiee xuu. Ndoˈ ntˈom naⁿˈñeeⁿ xcweyandyo cwilˈana yuu na ya. Matseijomnaˈ joona chaˈna cwii tsˈoom lqueeⁿˈñeeⁿ na tjeiˈnaˈ we xuu waljooˈ xcwe. Ndoˈ ntˈom naⁿˈñeeⁿ tiqueⁿndyena na cwilˈana yuu na ya. Joˈ chii matseijomnaˈ joona chaˈna cwii tsˈoom lqueeⁿˈñeeⁿ na tjeiˈnaˈ ñeˈcwii xuu waljooˈ yom tsˈoom. 	 והנזרע על האדמה הטובה הוא השמע את הדבר ומבין אתו אף יעשה פרי ונתן זה מאה שערים וזה ששים וזה שלשים׃


ˈO nnˈaⁿya, xeⁿ maˈndii cwiindyoˈ ˈo ñˈoom na mayuuˈ, ndoˈ cwii xˈiaaⁿˈaⁿ machˈee na calcweˈnnaaⁿˈaⁿ, 	 אחי כי יתעה איש בכם מן האמת ואיש אחר ישיבנו׃


Jeeⁿ tjaweeˈ nˈomna quia ntyˈiaanndaˈna caxjuuˈñeeⁿ. Tˈmaⁿ tquiaanaˈ na neiiⁿna. 	 ויראו את הכוכב וישמחו שמחה גדולה עד מאד׃


Ee na nlaxˈiaaˈndyoˈ ñˈeⁿndyo̱ xocanchjenaˈ ˈo chaˈna manchje tsˈoom na ljo cantyaˈ quiooˈndyo. Ndoˈ ñˈoom na maqua̱ⁿya nda̱a̱ˈyoˈ cweˈ na ya ya xjeⁿ jnda̱ˈyoˈ. 	 כי עלי נעים הוא וקל משאי׃


Quia joˈ tˈo̱ Jesús nnom, tsoom: —Ja tijoom catsˈaa chaˈna matsuˈ luaaˈ ee mati waa cwiicheⁿ ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na matsonaˈ: “Tintsaˈ xjeⁿ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaˈ.” 	 ויאמר אליו ישוע ועוד כתוב לא תנסה את יהוה אלהיך׃


Ee ja nchii ñequiiˈcheⁿ nncˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿndyoˈ. Sa̱a̱ ndyeñeeⁿˈ ñequiiˈcheⁿ na mˈaⁿna quiiˈntaaⁿˈyoˈ ndoˈ quia na ñeˈcalˈaˈyoˈ naya joona, wanaaⁿ. 	 כי העניים תמיד עמכם וכשתרצו תוכלו להיטיב להם ואנכי לא אהיה אתכם תמיד׃


Xeⁿ na luaaˈ waa quia joˈ chiuu ticalˈaayaaya natia cha cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ catsˈaanaˈ yuu na ya, chaˈxjeⁿ cantu na cwilaˈneiⁿ ntˈom nnˈaⁿ na cwilue na ljoˈ cwilˈuuyâ. Maxjeⁿ matyˈiomyanaˈ na catˈuiityeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom naⁿˈñeeⁿ na nmeiiⁿˈ cwiluena. 	 ולא נעשה כדבר מחרפינו ומקצת מוציאי דבה עלינו לאמר הנה אמרים נעשה הרע למען יצא הטוב אשר דינם יבא עליהם בצדק׃


Tilaˈqueeⁿ nˈomˈyoˈ sˈom. Caljoya nˈomˈyoˈ cwanti na cwileiñˈomˈtiˈyoˈ. Ee manquiiti Tyˈo̱o̱tsˈom jnda̱ tsoom: “Tijoom nntseitjo̱o̱ na nñequiaya na macaⁿnaˈ ˈu. Tijoom ˈndiya ˈu.” 	 רחקו מאהבת כסף ושמחו בחלקכם כי הוא אמר לא ארפך ולא אעזבך׃


Ja ntyˈia na ljoˈ tuii, ndoˈ macwjiˈyuuˈndyo̱. Calaˈno̱ⁿˈyoˈ na mayuˈa ñˈoom matseina̱ⁿ cha mati nnda̱a̱ nlaˈyuˈyoˈ. 	 והראה זאת העיד ועדותו נאמנה והוא יודע כי האמת יגיד למען גם אתם תאמינו׃


Manncˈooñˈom sondaro Pablo naquiiˈ wˈaa ndoˈ tsoom nnom tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe nda̱a̱ sondaro: —¿Aa wanaaⁿ na nntsjo̱o̱ cwii ñˈoom njomˈ? Matso tsaⁿˈñeeⁿ: —¿Aa ˈnaⁿˈ ñˈoom griego? 	 וכאשר הקריב פולוס להאסף אל המצד אמר אל שר האלף התניח לי לדבר אליך דבר ויאמר הידעת יונית׃


Jnda̱ na tjacjoona na tcwaˈna, quia joˈ tyotioomna canchuu lqueeⁿ trigo tsˈom ndaaluee cha nntseixjeeⁿˈñenaˈ na jaaˈ wˈaandaa. 	 ויאכלו לשבעה ויקלו מעל האניה ויטילו את הצדה אל הים׃


Sa̱a̱ manncueˈntyjo̱ xjeⁿ, ndoˈ jeˈ cwiweˈntyjo̱naˈ na nntˈoomˈndyoˈ. Cwii ndoˈ cwiindyoˈ nntsaˈyoˈ na waa wˈaˈyoˈ ndoˈ nˈndyeˈyoˈ ja na ñenco̱. Sa̱a̱ tiñenco̱ mˈaaⁿya, ee nquii Tsotya̱ya mˈaaⁿñê ñˈeⁿndyo̱. 	 הנה שעה באה ועתה זה הגיעה ונפצותם איש איש לביתו ואתי תעזבו לבדי ואינני לבדי כי אבי עמדי׃


Majuuti xueeˈñeeⁿ we nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿ Jesús cwiˈoona cwii tsjoom chjoo na jndyu Emaús na mˈaaⁿ naˈ canchooˈcwii kilómetros na tquianaˈ ñˈeⁿ Jerusalén. 	 והנה שנים מהם היו הלכים בעצם היום הזה אל כפר הרחק מירושלים כששים ריס ושמו עמאוס׃


Jeeⁿ tˈmaⁿ matseixmaⁿ ñˈoomwaaˈ na jeeⁿ wantyˈiuuˈ waanaˈ. Sa̱a̱ ja matseijoomˈndyo̱ ñˈoommeiⁿˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo ñequio tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ. 	 גדול הסוד הזה ואני מפרש אתו על המשיח ועל עדתו׃


Ljeii na tqueⁿ Moisés tqueⁿnaˈ nnˈaⁿ tsˈiaaⁿ ntyee na ticanda̱a̱ˈ laˈxmaⁿna. Sa̱a̱ ñˈoom na nda̱nquia tqueⁿtyeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom matyˈiomnaˈ tsˈiaaⁿ nquii Jnaaⁿ na tjaa yuu ntycwii na tseixmaaⁿ na canda̱a̱ˈñê. 	 כי התורה העמידה לכהנים גדולים בני אדם חלשים אבל דבר השבועה הבאה אחרי התורה העמיד את הבן המשלם לעולם׃


Ndoˈ taxˈeeñe Nicodemo nnoom, matso: —¿Chiuu nntsˈaa tsˈaⁿ na nluiiñennaaⁿˈaⁿ na jnda̱ tquieñê? Ee tixocanda̱a̱ nncjaaquieeˈnnaaⁿˈaⁿ tsiatsjaaⁿˈ tsoñeeⁿ ndoˈ na nluiiñennaaⁿˈaⁿ. 	 ויאמר אליו נקדימון איך יולד אדם והוא זקן הכי שוב ישוב אל בטן אמו ויולד׃


Ndoˈ ncˈe na ljoˈ, quia matseijaaˈñenaˈ nawiˈ na cwiwino̱o̱ⁿyâ, luaaˈ waa cha nntseiñjoomˈnaˈ ˈo ndoˈ na nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ ee quia matseiñjoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom jâ, machˈeeⁿ na ljoˈ cha mati nntseiñjoomˈnaˈ ˈo nawiˈ na cwiwinomˈyoˈ ndoˈ na nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ ndoˈ ncˈe joˈ ñequio na tˈmaⁿ nˈomˈyoˈ nnda̱a̱ nlaˈquii nˈomˈyoˈ na cwitjomˈyoˈ nawiˈ chaˈxjeⁿ cwiwino̱o̱ⁿyâ. 	 והנה אם נלחץ הוא לנחמתכם ולישועתכם אשר יראה כחה בסבלכם הענוים אשר נסבל אתן גם אנחנו ואם ננחם גם הוא לנחמתכם ולישועתכם׃


Sa̱a̱ joona yacheⁿ tˈuena mosoˈñeeⁿ, cwajndii tyotjaaˈna juu. Jñoomna juu na meiⁿcwii tjaa ljoˈ tjañˈoom. 	 ויחזיקו בו ויכהו וישלחהו ריקם׃


Tyoowiquiuuˈ ndoˈ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na meintyjeeˈ joˈ joˈ tyˈentyjaaˈna jom. Jluena nnoom: —Mayuuˈcheⁿ na ˈu cwii joo nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿ tsaⁿmˈaaⁿˈ. Ee ñˈoom na matseiˈneiⁿˈ maˈmo̱ⁿnaˈ na Galilea jnaⁿˈ. 	 וכמעט אחרי כן ויגשו העמדים שם ויאמרו אל פטרוס אמת כי גם אתה מהם כי גם לשונך מגלה אותך׃


Sa̱a̱ tileicanaⁿndyena na nncwinomˈna jom ñˈoom na matseineiiⁿ ee jom matseineiiⁿ ñequio na jndo̱ˈya tsˈoom ncˈe matseixmaaⁿ Espíritu Santo. 	 ולא יכלו עמד לנגד החכמה והרוח אשר דבר בו׃


Ndoˈ joo nnˈaⁿ na tyomeindooˈ Zacarías, jeeⁿ tyomˈaaⁿˈ nˈomna chiuu waa na jeeⁿ yo tjaqueⁿˈeⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ. 	 והעם היה מחכה לזכריה ויתמהו כי אחר בהיכל׃


Ee quia cwitjomndyoˈ na laxmaⁿˈyoˈ tmaaⁿˈ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ, ndoˈ xeⁿ chaˈtsondyoˈ cwilaneiⁿˈyoˈ ñˈoom na tjachuiiˈ, ndoˈ joˈ joˈ nncjaquieeˈ cwii tsˈaⁿ na quia mandiicheⁿ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom oo tsˈaⁿ na tyootseiyuˈ jom, nntseitiuutoom na ˈo jnda̱ teintjeiⁿndyoˈ. 	 והנה אם תקהל כל העדה יחד וכלם ידברו בלשנות ויבואו הדיוטים או אשר אינם מאמינים הלא יאמרו כי משגעים אתם׃


Ndoˈ meiⁿyuucheⁿ na tueⁿˈeⁿ, meiiⁿ njoom nchˈu, meiiⁿ njoom tˈmaⁿ, meiiⁿ jo ndoˈ jnda̱a̱, tyotsa̱ˈna nnˈaⁿwii tsˈom nato. Ndoˈ joo nnˈaⁿwiiˈñeeⁿ tyolaˈtyˈoondyena nnoom na nñequiaaⁿ meiiⁿ cweˈ ˈndyoo liaⁿˈaⁿ na nñeˈquioˈna. Ndoˈ chaˈtso nnˈaⁿ na tyeˈnquioˈ ˈndyoo liaⁿˈaⁿ nˈmaaⁿ. 	 ובכל מקום אשר יבא אל הכפרים או הערים ואל השדות שם שמו את החולים בחוצות ויתחננו לו כי יגעו רק בציצת בגדו והיה כל אשר נגעו ונושעו׃


Ndoˈ José, tsaⁿ na nluiiñe saaˈ María, jom tsˈaⁿ na ñequiiˈcheⁿ tyocantyjaaˈ tsˈom na ntsˈaa yuu na matyˈiomyanaˈ. Ticalˈue tsˈoom na nluiˈjnaaⁿˈñe tsaⁿˈñeeⁿ, joˈ chii seitioom na cweˈ ñemaaⁿˈ nntyuiiˈ ñomca. 	 ויוסף בעלה היה איש צדיק ולא אבה לתתה לבוז ויאמר בלבו לשלחה בסתר׃


Jeˈ tacatsjo̱o̱tya̱ya na ˈo cwiluiindyoˈ moso. Ee tsˈaⁿ na mˈaaⁿ moso ticaljeiiⁿ ljoˈ matseijndaaˈñe patrom ˈnaaⁿˈaⁿ. Jeˈ matsjo̱o̱ya na ˈo cwiluiindyoˈ nnˈaⁿ na ya ñˈoom ñˈeⁿndyo̱ ee jnda̱ tquiaya na caliuˈyoˈ chaˈtso ñˈoom na jnda̱ jndiiya ˈndyoo Tsotya̱ya. 	 לא אקרא לכם עוד עבדים כי העבד איננו ידע את אשר יעשה אדניו כי אם אמרתי ידידי אתם כי כל אשר שמעתי מאת אבי הודעתי אתכם׃


Ndoˈ teicantyjaaⁿ, mana tjaaⁿ waⁿˈaⁿ. 	 ויקם וילך לביתו׃


Jeˈ yuuˈ nluiiˈa ljoo, nncjo̱lcwa̱ˈnndaˈa mˈaaⁿ tsotya̱ya, ndoˈ nntsjo̱o̱ nnoom: Ta, jnda̱ seitjo̱o̱ndyo̱ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ njomˈ ˈu. 	 אקומה נא ואלכה אל אבי ואמר אליו אבי חטאתי לשמים ולפניך׃


Chaˈtso na cwilˈana lˈue nˈomna na cantyˈiaa nnˈaⁿ. Ee cwilˈana na jeeⁿ ntmeiⁿ ntjaⁿ na chuuˈ ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na cwiwityeⁿ cantaana ñequio lueena. Ndoˈ mati teincooti nmaⁿ ˈndyoo liaateincoo na cwicweeˈna nchiiti liaa ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ. 	 ועשים את כל מעשיהם להראות בהם לבני אדם כי מרחיבים את תפליהם ומגדילים את ציציותיהם׃


Sa̱a̱ nchii laaˈtiˈ nlˈaˈyoˈ quiiˈntaaⁿˈyoˈ. Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ ˈo na ntyjaaˈ tsˈom na nncˈoom na tˈmaⁿñe quiiˈntaaⁿˈyoˈ, tsaⁿˈñeeⁿ matsonaˈ na jom candiˈntjoom nda̱a̱ˈyoˈ. 	 ואתם לא כן ביניכם כי אם החפץ להיות גדול ביניכם יהיה לכם למשרת׃


Meiⁿcwii tyoochˈeenaˈ na wandiiˈ nˈo̱o̱ⁿyâ ñˈeⁿndyoˈ. Sa̱a̱ xeⁿ laxmaⁿˈyoˈ na wandiiˈ nˈomˈyoˈ ñˈeⁿndyô̱ quia joˈ ncjoˈyoˈ waa chiuu cantyja ˈnaⁿˈyoˈ. 	 לא צר מקומכם בנו אך צר המקום במעיכם׃


ˈU cwiluiindyuˈ sondaro ˈnaaⁿˈ Jesucristo. Joˈ chii catseiquii tsˈomˈ nawiˈ na mawiˈnoomˈ ee na mandiˈntjom nnoom. 	 וסבל הרעות כאיש חיל בצבא מלחמת ישוע המשיח׃


Mˈaaⁿyâ tsjoom Miletoˈñeeⁿ ndoˈ jñoom nnˈaⁿ na nncˈooqueeⁿˈndyena nnˈaⁿ Éfeso na cwiluiitquiendye naquiiˈ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ tsjoomˈñeeⁿ. 	 וממיליטוס שלח אל אפסוס ויקרא את זקני הקהלה׃


Macanda̱ cwii waa na cˈuaa seina̱ⁿya quiiˈntaaⁿ naⁿˈñeeⁿ. Tsjo̱o̱ya nda̱a̱na: “Meintyja̱a̱ˈa jo nda̱a̱ˈyoˈ xuee jeˈ na cwituˈxeⁿˈyoˈ ja cweˈ ncˈe na matseiyuˈa na ntaˈndoˈnndaˈ nnˈaⁿ xeⁿ jnda̱ tja̱.” 	 בלתי אם הדבר האחד ההוא אשר קראתי בעמדי בתוכם כי על תחית המתים אני נדון היום לפניכם׃


Tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ: —Ncˈe na ˈo jeeⁿ quieˈ nˈomˈyoˈ, joˈ chii tquiaa Moisés na wanaaⁿ na nntyuiiˈ ljeii ˈnaⁿˈyoˈ ñˈeⁿ lcuuˈyoˈ. Sa̱a̱ nchii laaˈtiˈ teijndaaˈ najndyee. 	 ויאמר אליהם בעבור קשי לבבכם הניח לכם משה לשלח את נשיכם אך מראש לא היתה ככה׃


Sa̱a̱ ja ticaljeii chiuu nntsˈaayo̱ na nntseijndaaˈndyo̱ ñˈoomˈñeeⁿ. Joˈ chii taxˈa̱ya ˈndyoo Pablo aa ya na wjaⁿ Jerusalén na joˈ joˈ nncuˈxa̱ⁿya jom cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomˈñeeⁿ. 	 ותכבד בעיני השאלה הזאת ואמר החפץ אתה ללכת ירושלים ולהשפט שם על אלה׃


Ndoˈ ntyˈiaaˈ Pedro ñequio Juan jom. Tso Pedro nnoom: —Aa re sa, cantyˈiaˈ nda̱a̱yâ. 	 ויסתכל בו פטרוס וגם יוחנן ויאמר אליו הביטה אלינו׃


Ndoˈ jnda̱ na tˈueeⁿ Pedro tjoomˈm tsaⁿˈñeeⁿ wˈaancjo. Tquiaaⁿ cwenta tsaⁿˈñeeⁿ luee quinˈoom nchooˈ cwii sondaro na jom jom ndiiˈ ñequiee ñequieendye naⁿˈñeeⁿ na calˈana cwenta tsaⁿˈñeeⁿ. Ee seitioom xeⁿ jnda̱ teinom ncuee pascua nncwjeeⁿˈeⁿ juu na nntuˈxeⁿñe joo nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 ויאחז אתו ויתנהו במשמר וימסרהו לארבע מחלקות של ארבעה אנשי צבא לשמרו כי אמר להעלותו אחרי הפסח לפני העם׃


Juu ñˈoom nayaˈñeeⁿ matˈuiinaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Jnaaⁿ, nquii Ta Jesucristo. Cantyja na tsˈaⁿ jom, tuiiñê tsjaaⁿ ˈnaaⁿˈ rey David na jndyowicantyjooˈ. 	 על דבר בנו הנולד מזרע דוד לפי הבשר׃


Ee jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na juu na macuˈxeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ nnaⁿna quiiˈntaaⁿ jaa na laxmaaⁿya nnˈaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ. Ndoˈ xeⁿ manaⁿnaˈ ñequiondyo̱ jaa majndeiiticheⁿ nnˈaⁿ na tilacanda̱a̱ˈndye ñˈoomˈm. 	 כי עת החל המשפט מבית אלהים ואם ממנו ראשנה מה אפוא תהיה אחרית הממרים את בשורת אלהים׃


Quia joˈ juu na jndiiya na seineiⁿ cañoomˈluee, seineiⁿnndaˈ no̱o̱ⁿ. Matso: —Cjaˈcoˈñomˈ libro chjoo na meinˈmeiiⁿˈ na ndiiˈnaˈ tsˈo̱ ángel na meintyjeeˈ nnom ndaaluee ñequio nnom tyuaa. 	 והקול אשר שמעתי מן השמים שב לדבר אלי לאמר לך וקח את הספר הקטן הפתוח אשר ביד המלאך העמד על הים ועל הארץ׃


Jnda̱ joˈ seijndaaˈñe María, seityuaaⁿˈaⁿ tjaaⁿ. Tjaaⁿ cwii tsjoom naquiiˈ ntsjo̱ tsˈo̱ndaa Judá. 	 ותקם מרים בימים ההם ותמהר ללכת ההרה אל עיר יהודה׃


Ncuee na ñejndyowa jndye ndiiˈ ndoˈ jndye nnom ñˈoom teilˈueeˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom na tyotseineiiⁿ nda̱a̱ weloo welooya ñequio ñˈoom ndyuee profetas na tyolaˈneiⁿna chiuu na quia nluii. 	 האלהים אשר דבר מקדם פעמים רבות ובפנים שנים אל אבתינו ביד הנביאים דבר אלינו באחרית הימים האלה ביד בנו׃


Tueⁿˈeⁿ waaˈ Zacarías. Tjaqueⁿˈeⁿ ndoˈ tquiaaⁿ na xmaⁿñe Elisabet. 	 ותבא בית זכריה ותברך את אלישבע׃


Ñˈoomwaaˈ to̱ⁿˈnaˈ nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús. 	 ותהי מחלקת בתוך העם על אדותיו׃


Calajnda̱ˈyoˈ na cwitsaˈyoˈ nacjoomˈm ñequio na cwilaˈyuˈya ñˈomˈyoˈ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom ee manquiuˈyoˈ na chaˈwaa tsjoomnancue nquiee nnˈaⁿˈyoˈ na cwilaˈyuˈ, maljoyu na wiˈ cwiwinomna chaˈxjeⁿ na cwitjomˈyoˈ. 	 ועמדתם נגדו חזקים באמונה ודעו כי ענוים כאלה באו גם על אחיכם אשר בעולם׃


Ee juu na cwilaˈno̱ⁿˈna matseijomnaˈ chaˈcwijom na jaaⁿñe. Ee juu na wandoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ticuaanaˈ ñˈeⁿndyena ee ticalaˈno̱ⁿˈna cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ ncˈe na quieˈ nˈomna. 	 חשכי הדעת ומוזרים לחיי אלהים מפני אולתם אשר בהם כי טח מהשכיל לבבם׃


Quia joˈ nncˈoomˈ na neiⁿˈ na luaaˈ nntsaˈ. Ee joona xocanda̱a̱ nlˈana na nnjoom ljoˈ na saˈ, sa̱a̱ ˈu nncoˈñomˈ na nnjoom quia na nntaˈndoˈnndaˈ nnˈaⁿ na ñelˈa yuu na matyˈiomyanaˈ. 	 ואשריך באשר אין להם לשלם לך כי ישלם לך בתחית הצדיקים׃


Tijndeiˈtinaˈ na nncwicandiiˈñe quiooˈ camello tsueˈ xˈee tseiˈnchquia nchiiti na nncjaaquieeˈ cwii tsaⁿtya ntyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי נקל לגמל עבר בתוך נקב המחט מבוא עשיר אל מלכות האלהים׃


Na mawaxeˈ no̱o̱ⁿ, ¿chiuu na ticwaxeˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na jnda̱ ñejndyena ñˈoom na mañequiaya ljoˈ ñetsjo̱o̱? Naⁿˈñeeⁿ nquiujndaaˈndyena ñˈoom na ñetˈmo̱o̱ⁿ. 	 ומה תשאל אתי שאל נא את השמעים מה שדברתי אליהם הנם יודעים את אשר אמרתי׃


Ndoˈ na maljeiya na ljoˈ, tquiaanaˈ na tyˈo̱ⁿtˈmaaⁿˈndyo̱ tsˈo̱o̱ⁿ. Majndeiiticheⁿ quia na ljeiya na jlaˈñˈoomˈndyoˈ Tito tsˈiaaⁿ na tjaaⁿ na mˈaⁿˈyoˈ. Ndoˈ na teijndeiˈyoˈ jom mati tquiaanaˈ na neiⁿya ncˈe sˈaanaˈ ntyjeeⁿ chaˈcwijom na mˈaaⁿ waⁿˈaⁿ. 	 ובעבור זאת נחמנו בנחמתכם ועוד שמחה יתרה היתה לנו בשמחת טיטוס כי הונח רוחו על ידי כלכם׃


Mati cwanti nnˈaⁿ na mˈaⁿ nˈiaaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ ndyuaa Asia na ya ñˈoom ñˈeⁿ Pablo, jlaˈcwanomna ñˈoom na mˈaaⁿ na tincjaaqueⁿˈeⁿ wˈaaˈñeeⁿ. 	 וגם מקצת ראשי אסיא אשר היו אהביו שלחו אליו ויזהירו אתו אשר לא ימלאהו לבו לבוא אל התאטרון׃


Na nlˈaˈyoˈ na ljoˈ nñequiaaⁿ na tjaa ñomtiuu cˈomˈyoˈ jo nnoom na juu joˈ tˈmati tseixmaⁿnaˈ nchiiti na nnda̱a̱ nntseiˈño̱ⁿˈ tsˈaⁿ, ndoˈ juunaˈ nntsˈaanaˈ cwenta nˈomˈyoˈ ñequio joo ñomtiuu na mˈaⁿˈyoˈ ee na matseitjoomˈnaˈ ˈo ñˈeⁿ Cristo Jesús. 	 ושלום אלהים הנשגב מכל שכל ינצר את לבבכם ואת מחשבותיכם במשיח ישוע׃


Juu tsˈaⁿ na jnda̱ jluiˈ naⁿjndii naquiiˈ tsˈom, tyochˈee tyˈoo nnom Jesús na quiaa tsaⁿˈñeeⁿ ñˈoomˈ na nñˈeⁿ ñˈeⁿñê, sa̱a̱ sa̱ˈntjom Jesús na caljooˈñê. 	 ויבקש ממנו האיש אשר יצאו ממנו השדים לשבת אתו וישלח אתו ישוע באמרו׃


Chaˈtso ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na jnda̱ tquiocalue na cwiluiindye na nnteiˈxˈee canmaⁿ cwii tjo̱o̱cheⁿ na jndyo̱o̱, joo naⁿˈñeeⁿ laˈxmaⁿna naⁿcantyˈue ndoˈ nnˈaⁿ na cwiwincjeˈ tiom. Sa̱a̱ joo canmaⁿ na mayuuˈcheⁿ cwiluiindye cwentaya tînquiandyena cantyja ˈnaaⁿ naⁿˈñeeⁿ. 	 כל אשר באו לפני גנבים המה ופריצים והצאן לא שמעו לקולם׃


Yocheⁿ na ˈoo yolcuˈñeeⁿ, ntˈom sondaro na tyolˈa cwenta tseiˈtsuaa tyˈequieˈna quiiˈ tsjoom Jerusalén, tyˈelaˈcandiina ntyee na cwiluiitquiendye chaˈtso na tuii. 	 ויהי בלכתן והנה אנשים מן המשמר באו העירה ויגידו לראשי הכהנים את כל הנעשה׃


Ticalaˈjomndyoˈ ñequio ljoˈ na tjaa yuu lˈue na cwilˈa nnˈaⁿ na mˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ na jaaⁿñe. ˈO calaˈcano̱o̱ⁿˈyoˈ na tixcwe ljoˈ cwilˈana. 	 ואל תשתתפו עם מעשי החשך אשר לא יעשו פרי כי אם הוכח תוכיחו אותם׃


Quia joˈ saanndaaˈâ cwiicheⁿ xndyaaˈ ndaaluee. Ndoˈ quia na squia̱a̱yâ joˈ joˈ ñˈeⁿ Jesús jliuuyâ na tjaaˈnaⁿ nantquie cañˈeⁿ, jnda̱ tsuuˈ nˈo̱o̱ⁿyâ juunaˈ. 	 וכבוא התלמידים אל עבר הים שכחו לקחת אתם לחם׃


Joˈ chii ˈo nnˈaⁿya na wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya, ncˈe na manquiuˈtiˈyoˈ ñˈoommeiⁿˈ, calˈandyoˈ cwenta, tintsˈaanaˈ na joo ñˈoom na cwinquioˈnnˈaⁿ naⁿˈñeeⁿ na tia nnˈaⁿndye, nncˈoochonaˈ ˈo na nncjuˈtyaˈnaˈ ˈo na xcwe mˈaⁿˈyoˈ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ואתם אהובים אשר ידעתם זאת השמרו לנפשתיכם פן תמשכו אחרי טעות אנשי בליעל ונפלתם ממעזכם׃


Tsoti Pablo nda̱a̱na: —ˈO nnˈaaⁿya, ntˈomndyo̱ jaa cwiluiindyo̱ tsjaaⁿ ˈnaaⁿˈ Abraham ndoˈ ntˈomndyoˈ ˈo nchii joˈ sa̱a̱ mati cwilaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Nda̱a̱ jaa na chaˈtsondyo̱ seicwanom Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈoomwaa na maˈmo̱ⁿnaˈ nda̱a̱ya chiuu calˈaaya cha nluiˈnˈmaaⁿndyo̱. 	 אנשים אחים בני משפחת אברהם ויראי אלהים אשר בקרבכם לכם שלוח דבר הישועה הזאת׃


Quia joˈ ntyˈiaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ ndiocheⁿ, seiliooˈñê ñˈeⁿndyena. Tquiaanaˈ na chjooˈ tsˈoom ee seiˈno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na jeeⁿ quieˈ nˈomna. Tsoom nnom tsaⁿsˈaˈñeeⁿ: —Catseiliuuˈ tsˈo̱ˈ. Seiliuu tsaⁿˈñeeⁿ tsˈo̱o̱ⁿ ndoˈ mana tcoˈyanaˈ jom. 	 ויבט אליהם סביב בחמה ויתעצב על טמטום לבבם ויאמר אל האיש פשט את ידך ויפשט ידו ותרפא ותשב כאחרת׃


Ee ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii matsonaˈ na juu Cristo cwiluiiñê tsjaaⁿ David na jndyowicantyjooˈ. Ndoˈ mati jom tsˈaⁿ tsjoom chjoo Belén yuu na jnaⁿ David. 	 הלא הכתוב אמר כי מזרע דוד ומכפר בית לחם מקום דוד יצא המשיח׃


ˈU ta, waˈnjo̱o̱ⁿya nato, ndoˈ chaˈna quiajmeiⁿˈ ntyˈiaya chom na jnaⁿnaˈ cañoomˈluee na xueetinaˈ nchiiti ñeˈquioomˈ. Seixueenaˈ ndiocheⁿ yuu mˈaaⁿya ñequio nnˈaⁿ na ñˈeeⁿ ñˈeⁿndyo̱. 	 והנה אדני המלך בצהרים בדרך ראיתי אור צח מזהר השמש אשר משמים נגה עלי מסביב ועל ההלכים אתי׃


Ee na jnda̱ mamantyˈiano̱o̱ⁿ nquii na nncwjiˈnˈmaaⁿñe nnˈaⁿ. 	 כי ראו עיני את ישועתך׃


Tˈo̱ Simón, matsoom: —Matseitiuuya tsˈaⁿ na tˈmaaⁿˈti chujnaⁿ nnoom, juu tsaⁿˈñeeⁿ jndati ntyjii jom. Quia joˈ matso Jesús nnoom: —Majoˈndyo macwjiˈ cwenta. 	 ויען שמעון ויאמר אחשב כי האיש ההוא אשר הרבה להשמיט לו ויאמר אליו כן שפטת׃


’Mañequiaanaˈ na neiiⁿ nnˈaⁿ na mˈaⁿna chaˈcwijom na ñeˈjndoˈna ndoˈ ñeˈcwena ee na ntyjaaˈ nˈomna na nnda̱a̱ nlˈana yuu na matyˈiomyanaˈ. Ee canda̱a̱ˈya nñequiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na cwicantyjaaˈ nˈomna. 	 אשרי הרעבים והצמאים לצדקה כי הם ישבעו׃


Quia na matseixmaⁿ tsˈaⁿ juu na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na candyaˈ tsˈoom nnˈaⁿ ticatyˈue na nncuˈxeeⁿ juu ee juu macanda̱a̱ˈ na matseixmaⁿ na mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom, macwjiˈnaˈ na nquiaaˈ. Xeⁿ na mˈaaⁿya na nquiaaya, luaaˈ waa ncˈe na mˈaaⁿˈ nˈo̱o̱ⁿya na nncuˈxeeⁿ jaa. Ndoˈ na ljoˈ maˈmo̱ⁿnaˈ na juu na mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom jaa, ticanda̱a̱ˈ laxmaaⁿya juu joˈ. 	 אין אימה באהבה כי אם האהבה השלמה תגרש את האימה כי באימה מעצבה ואשר באימה איננו שלם באהבה׃


ee jaa laxmaaⁿya nnˈaⁿ na mayuuˈcheⁿ tuii ˈnaaⁿ, jaa na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom ncˈe Espíritu Santo, na mˈaaⁿya na neiiⁿya na laxmaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo Jesús meiⁿ ticantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿya ˈnaaⁿ na tuii seiiˈ tsˈaⁿ. 	 כי אנחנו בני המילה העבדים את האלהים ברוח ומתפארים במשיח ישוע ואיננו בטחים בבשר׃


Joˈ joˈ ntyˈiaaⁿˈaⁿ we ángeles, jeeⁿ canchiiˈ liaa cweeˈna. Cwii tsaⁿˈñeeⁿ wacatyeeⁿ jo yuu na ñetˈoom xqueⁿ Jesús, ndoˈ xˈiaaⁿˈaⁿ wacatyeeⁿ jo yuu ñetˈom ncˈee Jesús. 	 ותרא שני מלאכים לבושי לבנים ישבים במקום אשר שמו שם את גופת ישוע אחד מראשותיו ואחד מרגלותיו׃


Teicˈuaanndaˈ, matso nnoom: —ˈNaⁿ na jnda̱ tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na ljuˈ tseixmaⁿnaˈ, ˈu tintsuˈ na cweˈ na cwantindyo juunaˈ. 	 ויהי עוד קול אליו פעם שנית לאמר את אשר טהר האלהים אתה אל תטמאנו׃


Ndoˈ juu na cwicantyjaaˈya nˈo̱o̱ⁿya Tyˈo̱o̱tsˈom, tacatsˈaanaˈ nquiuuya na cweˈ tsˈiaaⁿˈndyo joˈ, ee jnda̱ seicatooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ nˈo̱o̱ⁿya ñequio juu na candyaˈ tsˈoom jaa ee jnda̱ tquiaaⁿ Espíritu Santo naquiiˈ nˈo̱o̱ⁿya. 	 והתקוה היא לא תביש כי הוצק בלבבנו אהבת אל על ידי רוח הקדש הנתן לנו׃


Ndoˈ ñˈeⁿ Juana, jom scuuˈ Chuza, tsˈaⁿ na mandoˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Herodes. Ndoˈ mati ñˈeⁿ Susana, ñequio jndyendye ntˈomcheⁿ yolcu. Tyocaljondyena sˈom na tyoteiˈjndeiina Jesús ˈnaⁿ na macaⁿnaˈ jom ñˈeⁿ nnˈaⁿ canchooˈwe. 	 ויוחנה אשת כוזא סוכן הורדוס ושושנה ואחרות רבות אשר שרתהו מנכסיהן׃


Ndoˈ xjeⁿˈñeeⁿ to̱o̱ⁿˈo̱ⁿ, tyolˈueeˈñê chiuu ya nntsˈaaⁿ na nñequiaaⁿ cwenta Jesús lueena. 	 ומן העת ההיא בקש תאנה למסר אותו׃


Mancˈe joˈ, xjeⁿ na jndya̱a̱yâ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ, ñecwii tco cwilana̱a̱ⁿyâ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaˈyoˈ. Cwitaaⁿyâ nnoom na mˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ˈyoˈ chiuu lˈue tsˈoom ñˈeⁿndyoˈ ndoˈ na nñequiaaⁿ na jndo̱ˈ nˈomˈyoˈ ndoˈ na nlaˈno̱ⁿˈyoˈ ljoˈ lˈue tsˈom Espíritu Santo. 	 בעבור זאת גם אנחנו למן היום אשר שמענוה לא חדלנו להתפלל בעדכם ולבקש שתמלאו דעת רצון האלהים בכל חכמה ותבונה רוחנית׃


Cwilˈueena yuu na nlcoˈwiˈnaˈ ncˈiaana ncˈe cweˈ ljoljo na ya mˈaⁿna ñˈeⁿ naⁿˈñeeⁿ. Mˈaⁿna na tiˈmaaⁿˈ nˈomna. Cwitjeiiˈyandye cheⁿnquieena. Cwilˈueena yuu na tomti na nñequiaanaˈ na neiiⁿ nquieena nchii yuu na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ומסרים ופחזים וגבהי רוח והלכים אחרי תענוגים יותר מאחרי האלהים׃


Ee ja matsjo̱o̱ cweˈ tsˈiaaⁿˈndyo na nntseicwano̱ⁿya cwii pra̱so ndoˈ ticatsjo̱o̱ya chiuu waa jnaaⁿˈaⁿ. 	 כי לא יתכן בעיני לשלוח אסיר מבלי הודיע גם את עלילת הדברים אשר שמו לו׃


Joˈ chii tˈo̱o̱na nnom Jesús, jluena: —Jeeⁿ ticaliuuyâ. Tso Jesús nda̱a̱na: —Aa ya, mati ja xocatsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ yuu jnaⁿ najndeii na matseixmaⁿya na sˈaaya nmeiiⁿˈ. 	 ויענו את ישוע ויאמרו לא ידענו ויאמר אליהם גם אני לא אמר לכם באי זו רשות אני עשה אלה׃


Jnda̱ na tueeˈ xcwe ncuee, tjaqueⁿˈeⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ ndoˈ joˈ joˈ tyoˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 ויהי בחצי ימי החג עלה ישוע אל המקדש וילמד׃


Sa̱a̱ ˈu tintseiyuˈ na ljoˈ ee joona teinom wenˈaaⁿndyena na mˈaⁿcˈeendyena na nlaˈcueeˈna jom. Jnda̱ taˈwiˈndye cheⁿnquieena na tacwaˈna ndoˈ tacwena hasta xjeⁿ na nlaˈcueeˈcheⁿna jom. Jeˈ macanda̱ cwii meindooˈna xeⁿ chiuu nntsuˈ ˈu. 	 ואתה אל תשמע להם כי ארבים לו מהם יותר מארבעים איש אשר אסרו אסר על נפשם לבלתי אכל ושתות בטרם יהרגוהו והמה עתה עמדים ומחכים להבטחתך׃


Ncˈe tsˈiaaⁿmeiⁿˈ, jndye xuee tyotseicuˈnaˈ ja na nncua̱caño̱o̱ⁿya ˈo na mˈaⁿˈyoˈ Roma. 	 וזה הוא הדבר אשר נעצרתי בגללו פעם ושתים מבוא אליכם׃


’Sa̱a̱ cwii tjo̱o̱cheⁿ na nluii chaˈtso nmeiⁿˈ, nntˈue nnˈaⁿ ˈo nawiˈ ndoˈ nleiˈntyjo̱na ˈo ndoˈ mati nñeˈquiana cwenta ˈo nda̱a̱ nnˈaⁿ naquiiˈ lanˈom nchˈu ndoˈ nntioomna ˈo lˈaancjo. Ndoˈ nncˈoochona ˈo jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwitsa̱ˈntjom ñequio naⁿmaⁿnˈiaaⁿ tˈmaⁿ, cweˈ cantyja ˈnaaⁿˈ xueya. 	 ולפני כל אלה ישלחו בכם את ידיהם וירדפו וימסרו אתכם לבתי כנסיות ואל בתי כלאים ותובאו לפני מלכים ומשלים למען שמי׃


Tîcanda̱a̱ nncˈomna jom ñˈeⁿ ñˈoom na matseineiiⁿ. Yacheⁿ jlaˈcheⁿna na tjaweeˈ nˈomna ñˈoom na tˈo̱o̱ⁿ. 	 ולא יכלו ללכדו בדבר לפני העם ויתמהו על מענהו ויחרישו׃


Ndoˈ majndye nnˈaⁿ tyolaˈyuˈ ñˈeⁿ Jesús joˈ joˈ. 	 ויאמינו בו רבים במקום ההוא׃


Quia joˈ taxˈee Jesús nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ, tsoom: —Quia na nncwjeeˈnndaˈ nquii tsˈaⁿ na ˈnaaⁿˈ ntjomˈñeeⁿ, ¿ljoˈ cwilatiuuˈyoˈ na nntsˈaaⁿ ñequio nnˈaⁿ na cwilˈa tsˈiaaⁿ nnom tyuaaⁿˈaⁿ? 	 והנה כבוא בעל הכרם מה יעשה לכרמים ההם׃


Tˈo̱o̱ naⁿˈñeeⁿ, jluena: “Ta, ¿chiuu ndoˈ mamaleiñˈoom qui ndiiˈ na laaˈtiˈ?” 	 ויאמרו אליו אדנינו יש לו עשרת מנים׃


Yocheⁿ na meintyjeeˈ Pedro ˈndyoo chom na matseiwiñê, taˈxˈeena nnoom: —Ndoˈ ˈu jeˈ, ¿aa nchii macwii nquiee naⁿˈñeeⁿ na cwilajomndyoˈ ñˈeⁿñê? Sa̱a̱ jom tjeiˈñê, tsoom: —Nchii joˈ ja. 	 ושמעון פטרוס עמד ומתחמם ויאמרו אליו הלא גם אתה מתלמידיו ויכחש ויאמר אינני׃


Toom cweˈ na nncˈomtˈmaaⁿˈndyoˈ nˈomˈyoˈ ñˈeⁿndyo̱ na nntseina̱ⁿ chaˈxjeⁿ tsˈaⁿ na cweˈ matseineiⁿto. Cwa, calˈaˈyoˈ na ljoˈ. 	 אחלי תשאו מעט אולתי ואף אמנם תשאוני׃


Xjeⁿˈñeeⁿ jnaⁿnaˈ na to̱ˈ Jesús na tyoñequiaaⁿ ñˈoom. Tsoom: —Calcweˈ nˈomˈyoˈ, ee juu na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom mandyocwjeˈcañoomnaˈ ˈo. 	 מן העת ההיא החל ישוע לקרא קרוא ואמור שובו כי הגיעה מלכות השמים׃


Jnda̱ na jnomˈ tsˈaⁿ tsjaaⁿˈñeeⁿ, nquii Tyˈo̱o̱tsˈom mañequiaaⁿ chiuu mmaⁿˈnaˈ chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈoom. Cwii cwii nnom tsjaaⁿ mañequiaaⁿ na nntseixmaⁿ juunaˈ chaˈxjeⁿ na macaⁿnaˈ. 	 והאלהים יתן לו גוף כפי רצונו ולכל זרע וזרע את גופו למינהו׃


Quia joˈ seixuaanndaˈ Jesús jndeii, mana tueeⁿˈeⁿ. 	 וישוע הוסיף לקרא בקול גדול ותצא רוחו׃


tintjeiⁿñe ñˈeⁿ ncˈiaaˈ, nchii ñequiiˈcheⁿ na mˈaaⁿˈ tsˈom cantyja ˈnaaⁿˈ nquii, nchii ntyja ntyja matseiwˈii. 	 לא תעשה דבר תפלה ולא תבקש את אשר לה ולא תתמרמר ולא תחשב הרעה׃


Ndoˈ chaˈwaati xuee na cwii mˈaaⁿtya̱a̱ya, nncˈo̱o̱ⁿya naquiiˈ na jnda̱ tqueⁿljoomˈm jaa. Nndya̱ˈntjo̱o̱ⁿya nnoom cantyja na matyˈiomyanaˈ. 	 בתמים ובצדקה לפניו כל ימי חיינו׃


Sa̱a̱ apóstoles, quia na ntyˈiaana na luaaˈ nlˈa nnˈaⁿ, to̱ˈna tyojndiiˈndyena liaana na matseiˈndaaˈnaˈ nquiuna na luaaˈ cwilˈa naⁿˈñeeⁿ. Jndeii tyˈequieˈna quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ. 	 ויהי כשמע זאת השליחים פולוס ובר נבא ויקרעו את בגדיהם וירוצו אל תוך העם׃


Quia joˈ toˈñoom yocanchˈuˈñeeⁿ naquiiˈ lˈo̱o̱ⁿ. Tioom lˈo̱o̱ⁿ nacjoona na tioˈnaaⁿñê joona. 	 ויחבקם ויברכם בשומו את ידיו עליהם׃


Jndyo jndye tijndeii tijndeii. Tjantquienaˈ wˈaandaa jo ntyja na cwitsaayâ. Joˈ chii jlaˈtiuuna na ya na nntsaayâ. Quia joˈ xjo na majaacue quiiˈ ndaaluee cha nncwintyjeeˈcheⁿ wˈaandaa, jlaˈwena juunaˈ. Chii saayâ saawiˈno̱o̱ⁿyâ cañoomˈwiˈ tyuaaxeⁿncwe Creta. 	 ורוח נשבת לאט מדרום ויחשבו כי תצלח עצתם בידם ויעלו העוגין ויעברו לעמת שפת קריטי׃


Cweˈ ncˈe joˈ tyolˈuee nnˈaⁿ judíosˈñeeⁿ na catˈuiinaˈ Jesús. Tyojooˈ nˈomna na nlaˈcueeˈna jom, ee tyochˈeeⁿ tsˈiaaⁿmeiⁿˈ meiiⁿ xuee na cwitaˈjndyeena. 	 ועל כן רדפו היהודים את ישוע ויבקשו המיתו על כי עשה כזאת בשבת׃


Mˈaⁿ nnˈaⁿ na cwiteixˈee juu, ndoˈ na cwijndooˈna tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ hasta nncueˈntyjo̱ chu na jnda̱ seijndaaˈñe tsotyeeⁿ. 	 אלא הוא תחת יד אמנים ופקידי הבית עד לזמן המיעד לו מאת אביו׃


Cwiicheⁿ ndiiˈ na tyomˈaaⁿ Jesús naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ na tyoˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ, tsoom: —Nquiee nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés cwiluena na nquii Cristo cwiluiiñê tsjaaⁿ David na jndyowicantyjooˈ. 	 ויען ישוע בלמדו במקדש ויאמר איך יאמרו הסופרים כי המשיח הוא בן דוד׃


Tintsawiˈntyjeˈyoˈ na cwilaneiⁿˈyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 התמידו בתפלה׃


Sa̱a̱ Pedro tjeiˈñê ñequio na ndye chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ. Tsoom: —Meiⁿchjoo ticaljeii ñˈoom na matsuˈ. 	 ויכחש בפני כלם לאמר לא ידעתי מה את אמרת׃


Sa̱a̱ ángel na cwiluiitquieñe na jndyu Miguel quia na seijmeiⁿˈñê nnom tsaⁿjndii cantyja ˈnaaⁿˈ seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈ Moisés, tîcatseijnaaⁿˈaⁿ cweˈ tsoom nnom juu: “Nquii Ta Tyˈo̱o̱tsˈom catseitiaaⁿˈaⁿ ˈu.” 	 ומיכאל שר המלאכים בהתוכחו עם השטן וירב אתו על אדות גוית משה לא מלאו לבו לחרץ משפט גדופים כי אם אמר יגער יהוה בך׃


Nnˈaⁿ na nda tsaⁿˈñeeⁿ tˈomna na jeeⁿ tˈmaⁿ tjaweeˈ nˈomna, sa̱a̱ Jesús sa̱ˈntjoom na ticaluena nnom meiⁿcwii tsˈaⁿ chiuu tuii. 	 וישתוממו אביה ואמה והוא צוה אתם לבלתי הגיד לאיש את אשר נעשה׃


Hasta quiiˈntaaⁿˈ ncjoˈyoˈ nnto̱ˈ ntˈom ncˈiaaˈyoˈ nntˈmo̱o̱ⁿna nda̱a̱ˈyoˈ sa̱a̱ taxcwe chaˈxjeⁿ ñˈoom na mayuuˈ. Laaˈtiˈ nntˈmo̱o̱ⁿna cha ntˈomndyoˈ ˈo ñequio ncˈiaaˈyoˈ na mati cwilaˈyuˈ nlajomndyoˈ ñˈeⁿndyena. 	 וגם מקרבכם יקומו אנשים דברי תהפכות להטות אחריהם את התלמידים׃


Quia joˈ nnˈaⁿ judíos ñequio nnˈaⁿ na nchii joˈ jlaˈjomndyena ñequio naⁿmaⁿnˈiaaⁿ tsjoomna na tyolˈueendyena chiuu nntaˈwiˈna naⁿˈñeeⁿ ndoˈ na njñomna ljo̱ˈ. 	 ויהי רגשת הגוים והיהודים עם ראשיהם להתעלל בהם ולסקלם׃


Tyotseicana̱a̱ⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom na tyˈiom tsˈiaaⁿ jom chaˈxjeⁿ tyotseicanda̱ Moisés quiiˈ waaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 אשר הוא נאמן לעשהו כמו גם משה בכל ביתו׃


quia joˈ ¿chiuu waayuu na cwindya̱a̱ya na ya cwilaˈneiⁿna cwii cwii nnom ñˈoom na cwilana̱a̱ⁿya xjeⁿ na tquiowijnda̱a̱ya? 	 ואיך אנחנו שמעים אתם איש כשפת ארץ מולדתנו׃


ˈÑeeⁿ ˈo na ñeˈcandyeˈyoˈ, candyeˈyaˈyoˈ ñˈoom na matseineiⁿ Espíritu Santo nda̱a̱ ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ.” 	 מי אשר אזן לו ישמע את אשר הרוח אמר לקהלות׃


ˈU jeˈ na cwiluiindyuˈ tsˈaⁿ judío. ˈU quitˈmaⁿ tsˈomˈ ljeii na tqueⁿ Moisés, ndoˈ macwjiˈsˈandyuˈ cheⁿnncuˈ na tseixmaⁿˈ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 הן אתה נקרא בשם יהודי ונשענת על התורה והתהללת באלהים׃


Jnda̱ chii tjañˈoom tsaⁿjndii jom xqueⁿ cwii sjo̱ nandye. Ndoˈ mantyjacheⁿ tˈmo̱ⁿ nnoom chaˈtsoti nˈiaaⁿ ntˈmaⁿ na mˈaⁿ nnˈaⁿ tsjoomnancue. 	 ויעלהו השטן על הר גבה ויראהו ברגע אחד את כל ממלכות תבל׃


Teiˈnomna chaˈwaa ndyuaaxeⁿncweˈñeeⁿ. Tquiena hasta tsjoom Pafos. Joˈ joˈ jliuna cwii tsaⁿcaluaˈ, tsˈaⁿ judío na tyochˈee na profeta juu sa̱a̱ tiyuuˈ ñˈoom tyoñequiaa. Jndyu tsaⁿˈñeeⁿ Barjesús. 	 ויעברו בכל האי עד פפוס וימצאו איש מגוש אחד נביא שקר איש יהודי ושמו בר ישוע׃


Luaaˈ tuii cha juu na cwilaˈyuˈya nˈomˈyoˈ cˈoomnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ najndeii na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, nchii cweˈ ncˈe juu na jndo̱ˈ nˈom nnˈaⁿ. 	 למען אשר לא תהיה אמונתכם בחכמת בני אדם כי אם בגבורת אלהים׃


Ticwii cwii tsˈaⁿ na matseiyuˈya tsˈom na Jesús cwiluiiñe Cristo, macwiluiiñê cwii jnda Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ ticwii cwii tsˈaⁿ na candyaˈ tsˈom nqueⁿ na cwiluiiñê Tsotya̱a̱ya, mati matsonaˈ na cˈoom tsaⁿˈñeeⁿ na jnda ntyjii nnˈaⁿ na cwiluiindye ntseinaaⁿ. 	 כל המאמין כי ישוע הוא המשיח הנה זה ילד מאלהים וכל האהב את מולידו יאהב גם את הנולד מאתו׃


Nchii nmeiiⁿˈ matsˈaa. Ja ñequio na jndeiˈnaˈ majuˈcja̱ seiiˈa na catseicanda̱naˈ na matsa̱ˈntjo̱ⁿya juunaˈ, cha cwii na jnda̱ tˈmo̱o̱ⁿya nda̱a̱ ntˈomcheⁿ ticwjiˈndyo̱naˈ ja na ticwilˈuendyo̱ naquiiˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Cristo. 	 כי אם אדכא את גופי ואשעבדנו פן אהיה אני הקורא לאחרים נאלח בעצמי׃


Joˈ chii matyˈiomnaˈ na cˈo̱o̱ⁿya na wandoˈ nˈo̱o̱ⁿya ndoˈ queⁿndyo̱cheⁿncjo̱o̱ya xjeⁿ cantyja ˈnaaⁿya jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Ee ticatsonaˈ na cˈo̱o̱ⁿya chaˈcwijom na cwindaaya chaˈna ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na tyoolaˈyuˈ. 	 לכן אל נא נרדם כמו האחרים כי אם נשקד וננזר׃


Candyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, tsaⁿquiñoom sˈom tjalcweeⁿˈeⁿ waⁿˈaⁿ na jnda̱ seitˈmaⁿ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom jom, nchiiti cwiicheⁿ tsaⁿˈñeeⁿ. Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na matseiwendyeñe cheⁿnquii, maxjeⁿ nntseiquioo Tyˈo̱o̱tsˈom juu. Ndoˈ tsˈaⁿ na majuˈcjeñe, maxjeⁿ nntseitˈmaaⁿˈñeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ. 	 אני אמר לכם כי ירד זה לביתו נצדק מזה כי כל המרים את נפשו ישפל ואשר ישפילה ירומם׃


Sa̱a̱ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ nquiaana na nlaˈjomndyena, meiiⁿ na ljoˈ tyotjeiiˈyana nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. 	 ומן האחרים אין איש אשר מלאו לבו לחלות עליהם אך הוקיר אתם העם׃


Ncˈe na mañequiaya ñˈoom nayawaañe joˈ na wiˈ matjo̱ⁿ, ndoˈ jnaaⁿˈ joˈ na chuˈtyeⁿndyo̱ ñˈeⁿ lˈuaancjo chaˈxjeⁿ cwii tsˈaⁿ na tˈmaⁿ jnaaⁿˈ, sa̱a̱ ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom xocanda̱a̱ nlaˈtyeⁿ nnˈaⁿ juunaˈ. 	 אשר בעבורה אני נשא רעות עד למוסרות כעשה עול אבל דבר האלהים איננו נאסר׃


Meiⁿnquia wˈaa yuu na nntsquieˈyoˈ, joˈ caljooˈndyoˈ. Ndoˈ majoˈ nluiˈyoˈ na nntsaˈtsaˈtiˈyoˈ. 	 והבית אשר תבאו בו שם שבו לכם ומשם צאו׃


Joˈ chii meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ ˈo na ticaˈndii chaˈtso na matseixmaⁿ nquii, xocanda̱a̱ nntseijomñê ñˈeⁿndyo̱. 	 ככה כל איש מכם אשר לא נפטר מכל רכושו לא יוכל להיות תלמידי׃


Matsˈaa chaˈtso nmeiⁿˈ ncˈe ñˈoom naya na cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ cwiluiˈnˈmaaⁿndye nnˈaⁿ cha mati nntseijomndyo̱ ñequio naya na cwitoˈñoom nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ. 	 ואת זאת אני עשה בעבור הבשורה למען אקח חלקי בה גם אנכי׃


’Seineiⁿti Jesús ñˈoom tjañoomˈ cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom cañoomˈluee. Tsoom: —Tyomˈaⁿ qui yolcundyua tyˈechona xjocanti ˈnaaⁿna na ntyjo chom na cwico seitye. Jluiˈna, tyˈecatjomndyena juu tsaⁿsˈa na macoco. 	 אז תדמה מלכות השמים לעשר עלמות אשר לקחו את נרותיהן ותצאנה לקראת החתן׃


Mati matsjo̱o̱ njomˈ na ˈu jndyuˈ Pedro, ñˈoom na maˈmo̱ⁿnaˈ tsjo̱ˈ. Nacjooˈ juu tsjo̱ˈwaañe nlqua̱a̱ⁿya tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiiˈndyo̱ cwentaya. Ndoˈ meiⁿ naⁿjndii na mˈaⁿ quiiˈ bˈio na jeeⁿ jnda̱ cwilaˈxmaⁿna, xocanaⁿjnda̱na nacjooˈ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na cwjiiˈndyo̱ cwentaya. 	 ואף אני אמר אליך כי אתה פטרוס ועל הסלע הזה אבנה את קהלתי ושערי שאול לא יגברו עליה׃


Ee jnda̱ seijndaaˈñê xuee na nncuˈxeeⁿ jaa nnˈaⁿ tsjoomnancue cantyja na matyˈiomyanaˈ. Jnda̱ tqueeⁿ na nquii Jesús nncuˈxeⁿ jaa. Ndoˈ jnda̱ tˈmo̱o̱ⁿ na mayuuˈ na nluii na ljoˈ nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ ee sˈaaⁿ na tandoˈxco juu jnda̱ na tueˈ. 	 יען אשר שת יום לשפט תבל בצדק על ידי איש אשר הפקידו ויתן עדות נאמנה לכלם בהקימו אתו מן המתים׃


Sa̱a̱ jnda̱ jndyo Cristo na cwiluiiñê tyee na tjacantyja cantyja ˈnaaⁿˈ chaˈtso naya na maniom. Juu watsˈom yuu na mandiˈntjoom, yati ndoˈ canda̱a̱ˈti tseixmaⁿnaˈ, meiⁿ nchii nnˈaⁿ lˈa juunaˈ ee nchii tseixmaⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ tsjoomnancue. 	 אבל המשיח בבאו להיות כהן גדול לטבות העתידות עבר בתוך המשכן המעלה בגדלה ושלמות אשר לא נעשה בידים כלומר אשר איננו בכלל הבריאה הזאת׃


Nnˈaⁿ tsjoomnancue cwilaˈjndoona ˈu, sa̱a̱ jeˈ jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na matseiˈwˈiiˈ joona. Jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na nncuˈxeⁿˈ nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱, ndoˈ na nñequiaaˈ juu na cwitaˈntjom nnˈaⁿ na tyondyeˈntjom njomˈ na tyoñequia ñˈomˈ. Ndoˈ mati nñequiaaˈ na cwitaˈntjom chaˈtso ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na laˈxmaⁿ cwentaˈ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye xueˈ, meiiⁿ nnˈaⁿ na tˈmaⁿ laˈxmaⁿ, ndoˈ meiiⁿ nnˈaⁿ na titˈmaⁿ laˈxmaⁿ. Ndoˈ na nntseicanduˈ nquiee nnˈaⁿ na cwilaˈndaaˈ nˈom nnˈaⁿ na chaˈwaa tsjoomnancue. 	 והגוים קצפו ויבא קצפך ועת המתים להשפט ולתת שכר לעבדיך הנביאים ולקדשים וליראי שמך למקטנם ועד גדולם ולהשחית את משחיתי הארץ׃


Ndoˈ xjeⁿˈñeeⁿ tyjeˈcañoom cwii ángel nacañomˈm na jnaⁿ cañoomˈluee na tyoñequiaa najneiⁿ. 	 וירא אליו מלאך מן השמים ויחזקהו׃


Seincueⁿ jnaaⁿ na cweˈ jndyee. Tyochjoo juu. Seityjooñê liaa juu, chii tqueeⁿ juu tsˈom ˈnaⁿ na quicanjom na cwicwaˈ quiooˈ. Ee ticwanaaⁿ lˈaa yuu na cweˈ cwiquieya nnˈaⁿ. 	 ותלד את בנה הבכור ותחתלהו ותשכיבהו באבוס כי לא היה להם מקום במלון׃


Naⁿˈñeeⁿ mˈaⁿna nacje ˈnaaⁿˈ najaaⁿñe, sa̱a̱ jeˈ jeˈ jnda̱ teitquiooˈ cwii na jeeⁿ caxueeñe jo nda̱a̱na. Ndoˈ mati mˈaⁿna na manchjenaˈ joona na wiˈ cwitjoomna, sa̱a̱ jeˈ jnda̱ seicaxueeñenaˈ jo nda̱a̱na. 	 העם ההלכים בחשך ראו אור גדול וישבי בארץ צלמות אור נגה עליהם׃


Luaa waa na maˈmo̱ⁿnaˈ nda̱a̱ya chiuu tseixmaⁿnaˈ na mˈaaⁿ tsˈaⁿ na wiˈ tsˈom xˈiaaˈ. Nquii Jesús tquiaañe cheⁿnqueⁿ na tueeⁿˈeⁿ cwentaaya. Ndoˈ na ljoˈ, juu na cwitando̱o̱ˈa laxmaaⁿya na nndya̱ˈntjo̱o̱ⁿya nda̱a̱ nnˈaaⁿya na cwilayuˈ. 	 בזאת הכרנו את האהבה כי הוא נתן את נפשו בעדנו גם אנחנו חיבים לתת את נפשתינו בעד אחינו׃


Cwii tsˈaⁿ taxˈee nnoom, tso: —Ta, ¿aa tijndye nnˈaⁿ na nluiˈnˈmaaⁿndye? 	 וישאלהו איש לאמר אדנינו המעט הם הנושעים׃


Ndoˈ quia jnda̱ to̱ˈa na matseina̱ⁿya nda̱a̱na toˈñoomna Espíritu Santo naquiiˈ nˈomna chaˈxjeⁿ na toˈño̱o̱ⁿ jaa jom xueeˈñeeⁿcheⁿ. 	 וכאשר החלותי לדבר צלחה עליהם רוח הקדש כאשר צלחה עלינו בתחלה׃


ˈo ñjomlˈuandyoˈ ñequio nioomˈ Cristo na jeeⁿ ndyaˈ jnda, na tquiaañe cheⁿnqueⁿ na jlaˈcueeˈna jom chaˈcwijom cwii catsmaⁿ na cwiñeˈquia nnˈaⁿ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom, na meiⁿcwii ticatseixmaaⁿ na ticanda̱a̱ˈñê, chaˈcwijom catsmaⁿ na canchiiˈñeñˈeⁿ. 	 כי אם בדם יקר של שה תמים ומום אין בו בדם המשיח׃


Quia na jnda̱ tquiena tsjoom Betsaida tquioñˈom nnˈaⁿ cwii tsaⁿnchjaaⁿˈ na mˈaaⁿ Jesús. Tyolˈana tyˈoo na catioyaaⁿ tsˈo̱o̱ⁿ nacjooˈ tsaⁿˈñeeⁿ na catseinˈmaaⁿ juu. 	 ויבא אל בית צידה ויביאו אליו איש עור ויתחננו לו לגעת בו׃


ˈO nnˈaⁿ tsjoom Capernaum, ¿aa ndyaˈ cwilatiuuˈyoˈ na cañoomˈlueecheⁿ nntseiwendyenaˈ ˈo, cweˈ ee na jndye tsˈiaaⁿ sˈaaya quiiˈntaaⁿˈyoˈ? Maxjeⁿ nntiom Tyˈo̱o̱tsˈom ˈo yuu na njoomticheⁿ na macoˈwiˈnaˈ nnˈaⁿ. 	 ואת כפר נחום אשר עד השמים התרוממת אל שאול תורדי׃


Sa̱a̱ ñˈoom na macanda̱, cwii ndoˈ cwiindyoˈ ˈo cˈoom na jnda ntyjii scuuˈ chaˈxjeⁿ na jnda ntyjiiñe cheⁿnquii ndoˈ mati ˈo naⁿlcu calaˈlˈueeˈndyoˈ sˈaaˈyoˈ. 	 ואולם גם אתם כל איש מכם יאהב את אשתו כנפשו והאשה היא תזהר ותירא את בעלה׃


Quia joˈ tso Jesús nda̱a̱na: —¿Ljoˈ nntseijoomˈndyo̱ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ ñequio chaˈtso ntˈomcheⁿ ncˈiaaˈyoˈ na mˈaⁿ jeˈ? Ndoˈ ¿ˈñeeⁿ matseijomnaˈ ˈo? 	 ויאמר האדון עתה אל מי אדמה את אנשי הדור הזה ואל מי הם דמים׃


Xeⁿ na mˈaaⁿ cwiindyoˈ ˈo na wiˈ matjom, nchii catsˈaanaˈ na ljoˈ ncˈe na seicueeˈ tsˈaⁿ, oo na machˈuee, oo cwiicheⁿ nnom natia, meiⁿ nchii ncˈe na matiiˈñe cwii nnom ñˈoom ˈnaaⁿˈ cwiicheⁿ tsˈaⁿ. 	 רק אל יענה איש מכם כרצח או כגנב או כפעל און או כנכנס בפקדת אחרים׃


Sa̱a̱ joo fariseosˈñeeⁿ tyoluena nda̱a̱ ncˈiaana: —¿Aa jndoˈyoˈ jeˈ? Maxjeⁿ tjaa na nnda̱a̱ nlˈaaya. Chaˈtsondye nnˈaⁿ cwilajomndye ñˈeⁿñê. 	 והפרושים דברו איש את אחיו לאמר הראיתם כי הועיל לא תועילו מאומה הנה כל העולם נמשך אחריו׃


Sa̱a̱ jndeiˈnaˈ na jeˈ, ˈio ndoˈ cha jo̱jo̱tya̱ cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ na matsˈaaya, ee ticatsonaˈ na nchii Jerusalén na nncueˈ cwii profeta. 	 אבל הלוך אלך היום ומחר וממחרתו כי לא יתכן אשר יאבד נביא מחוץ לירושלים׃


Mana tyˈeñˈomna snomˈñeeⁿ na mˈaaⁿ Jesús. Jnda̱ tioona liaana naxeⁿˈyoˈ, teiˈcaljoona jom. 	 ויביאהו אל ישוע וישליכו את בגדיהם על העיר וירכיבו עליו את ישוע׃


Joˈ chii tso Pilato nnoom: —¿Aa maxjeⁿ ticandiˈ ñˈoommeiiⁿ na cwitjeiˈyuuˈndyena nacjoˈ? 	 ויאמר אליו פילטוס האינך שמע כמה הם מעידים בך׃


Quia joˈ tqueeⁿˈñê cwii ndoˈ cwii nnˈaⁿ na choˈjnaⁿ nnom patrom ˈnaaⁿˈaⁿ. Taxˈeeⁿ nnom tsˈaⁿ najndyee: “¿Cwanti tˈmaaⁿˈ chujnaⁿˈ nnom patrom ˈnaⁿya?” 	 ויקרא אל כל איש אשר נשה בהם אדניו וישאל את הראשון כמה אתה חיב לאדני׃


Joˈ chii ñequio na tˈmaⁿya nˈo̱o̱ⁿya calacandyooˈndyo̱ tio ˈnaaⁿˈ Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom cha nntoˈño̱o̱ⁿya na wiˈ tsˈoom jaa ñequio naya na matseixmaaⁿ na nnteijndeiinaˈ jaa quia na macaⁿnaˈ. 	 על כן נקרבה בבטחון אל כסא החסד לשאת רחמים ולמצא חסד לעזרה בעתה׃


Jeeⁿ ya tsˈaⁿñe Bernabé, tooˈ naquii tsˈoom mˈaaⁿ Espíritu Santo ndoˈ na matseiyuˈya tsˈoom. Joˈ chii majndyendyeti nnˈaⁿ tyolayuˈ ñequio Ta Jesús. 	 כי איש טוב היה ומלא רוח הקדש ואמונה ויאספו לאדון עם רב׃


Ee jeˈ macwindya̱a̱ya ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈna joo nnˈaⁿ Israel. Sa̱a̱ tjaaˈnaⁿ na teijndeii ñˈoomˈñeeⁿ joona, ee tîcalaˈyuˈya nˈomna quia tyondyena juunaˈ. 	 כי גם אלינו באה הבשורה כמו אליהם אך לא הועיל להם דבר השמועה מפני אשר לא התערב באמונה לשמעים׃


Tso Jesús: —Tjaaˈnaⁿ tsˈaⁿ na ntseicwˈaa lámpara, jnda̱ joˈ nncwjaaˈñeyom juunaˈ yuu na wantyˈiuuˈ oo nacjeeˈ castom. Maxjeⁿ nntseintyjaaⁿ juunaˈ yuu na ndye cha xuee nncˈooquieˈ nnˈaⁿ. 	 אין מדליק נר אשר ישימהו בסתר או תחת האיפה כי אם על המנורה למען יראו באי הבית את אורו׃


Ndoˈ naⁿˈñeeⁿ tyolˈana tyˈoo nnoom na majndyeti xuee caljooˈñê ñˈeⁿndyena, sa̱a̱ ticwancueⁿˈeⁿ. 	 ויבקשו ממנו להאריך ימי שבתו אתם ולא אבה׃


Ee jaa nnˈaⁿ na laˈxmaaⁿya na ljuˈ nˈo̱o̱ⁿya ñecwii Tsotya̱a̱ya ñequio nquii na maqueⁿ jaa na ljuˈ nˈo̱o̱ⁿya. Ncˈe na ljoˈ tijnaaⁿˈ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom na nntseicajñoom jaa ntyjee nqueⁿ. 	 כי גם המקדש גם המקדשים כלם מאחד המה ועל כן לא בוש מקרא להם אחים׃


Ee nñeˈquia nnˈaⁿ cwenta ja luee nnˈaⁿ gentiles, nlaˈjnaaⁿˈna ja, cwajndii ñˈoom na nluena cjoya ndoˈ njñomna ndaajnaⁿˈ ja. 	 כי ימסר לגוים ויהתלו בו ויתעללו בו וירקו בפניו׃


Ndoˈ chaˈxjeⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Adán chaˈtsondye nnˈaⁿ cwiwje, mati cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo, chaˈtsondye nnˈaⁿ nntaˈndoˈxcona. 	 כי כאשר באדם מתים כלם כן גם יחיו כלם במשיח׃


Tjatjati Jesús ñequio nnˈaⁿ na cwiˈoo ñˈeⁿñê. Tquiena cwii tsjoom chjoo. Ndoˈ cwii yuscu na jndyu Marta, seiljo joona waaˈ. 	 ויהי בנסעם ויבא אל כפר אחד ואשה אחת ושמה מרתא אספה אותו אל ביתה׃


Maxjeⁿ matioˈnaaⁿñenaˈ mosoˈñeeⁿ xeⁿ nljeiiⁿ na mˈaⁿcˈeendyena, meiiⁿ aa nncwjeeⁿˈeⁿ xcwe tsjom oo jaancoo. 	 ואם יבוא באשמרה השנית או באשמרה השלישית וכן ימצא אשרי העבדים ההם׃


’Quia na jnda̱ teinom wenˈaaⁿ ntyu na mˈaaⁿ joˈ joˈ seijomnaˈ na mˈaaⁿ cwii joo quiiˈ jnda̱a̱ na nndyooˈ sjo̱ Sinaí ndoˈ teitquiooˈñe cwii ángel nnoom naquiiˈ ntsaachom na cwico tsaˈ tsˈo̱o̱ nˈioom. 	 ובמלאת ארבעים שנה נראה אליו מלאך יהוה במדבר הר סיני בלבת אש מתוך הסנה׃


Wanaaⁿ na nntquieˈyoˈ chaˈtso nnom seiˈ na cwileilˈua. Meiⁿ tintaˈxeˈyoˈ ¿aa cwiwilˈueeˈndye nnˈaⁿ seiˈñeeⁿ xjeⁿ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena cwii na cweˈ nnˈaⁿ cwilˈa? Ee na nliuˈyoˈ na ljoˈ nnda̱a̱ nntsˈaanaˈ na nntseiˈndaaˈnaˈ nquiuˈyoˈ. 	 כל הנמכר במקולין אתו תאכלו ואל תחקרו מפני מכשל הלב׃


Jnda̱ joˈ seineiⁿnndaˈ Jesús nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwindye, tsoom: —Nquii Tsotya̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈtso nnom jnda̱ tioom lˈo̱o̱ya. Tjaa ˈñeeⁿ matseiˈno̱ⁿˈ chiuu tseixmaⁿya na cwiluiindyo̱ Jnaaⁿ, macanda̱ nqueⁿ ntyjeeⁿ. Meiⁿ tjaa ˈñeeⁿ matseiˈno̱ⁿˈ chiuu tseixmaⁿ Tsotya̱ya, macanda̱ ja na cwiluiindyo̱ Jnaaⁿ mantyjiiya. Ndoˈ mati meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na nntseiˈno̱ⁿˈ chiuu tseixmaⁿ Tsotya̱ya, mañequia na nntseiˈno̱ⁿˈ. 	 הכל נמסר לי מאת אבי ואין יודע מי הוא הבן בלתי האב ומי הוא האב בלתי הבן ואשר יחפץ הבן לגלותו לו׃


Sa̱a̱ tso ángel nnoom: —Tintyˈueˈ, Zacarías. Majnda̱ jndii Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈoom na macaⁿˈ. Ndoˈ scuˈ Elisabet nntseincueⁿ yuˈndaa ndaˈyoˈ. Ndoˈ nntseicajndyuˈ juu Juan. 	 ויאמר אליו המלאך אל תירא זכריהו כי נשמעה תפלתך ואלישבע אשתך תלד לך בן וקראת שמו יוחנן׃


’Majndye nnˈaⁿ cwilue nno̱o̱ⁿ Ta, sa̱a̱ tichaˈtsondyena nncˈooquieeˈndyena cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. Ñequiiˈcheⁿ joo nnˈaⁿ na cwilˈa ljoˈ na lˈue tsˈom Tsotya̱ya na mˈaaⁿ cañoomˈluee, naⁿˈñeeⁿ nncˈooquieeˈndye cantyja na matsa̱ˈntjoom. 	 לא כל האמר לי אדני אדני יבוא אל מלכות השמים כי אם העשה רצון אבי שבשמים׃


Tyowiˈnomna ndyuaa Siria ñequio Cilicia. Tyoteiˈjndeiina na tyˈenajnda̱ ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ. 	 ויעבר בסוריא ובקיליקיא ויחזק את הקהלות׃


Jnda̱ na seixuaa Jesús jndeii mana tueeⁿˈeⁿ. 	 וישוע נתן קול גדול ויפח את נפשו׃


Sa̱a̱ quia na ntyˈiaa nnˈaⁿ na luaaˈ, chaˈtsondyena tyolaˈncjooˈndyena, jluena: —Cwa jndaaˈ tjaqueⁿˈeⁿ na nljooˈñê waaˈ tsˈaⁿ na matseitjo̱o̱ñe nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וילונו כל הראים לאמר בא ללון בבית איש חוטא׃


Quia joˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na tjomndye joˈ joˈ, teiˈcantyjana, tyˈeñˈomna Jesús na mˈaaⁿ Pilato. 	 ויקם כל קהלם ויוליכהו אל פילטוס׃


Tyˈo̱o̱tsˈom quiaaⁿ na cˈoom naya na matseixmaⁿ Ta Jesucristo ñˈeⁿ chaˈtsondyoˈ ˈo. Amén. 	 חסד אדנינו ישוע המשיח עם כלכם אמן׃


Ndoˈ joona, quia jnda̱ jlaˈtˈmaaⁿˈndyena jom, tyˈelcweeˈna Jerusalén na jeeⁿcheⁿ ndyaˈ neiiⁿna. 	 והם השתחוו לו וישובו לירושלים בשמחה גדולה׃


Joˈ joˈ tyomˈaaⁿ cwii ndyee xuee na tileicantyˈiaaⁿˈaⁿ, ndoˈ tîcwaaⁿˈaⁿ meiⁿ na nncˈom ndaa tjaaˈnaⁿ. 	 ויחשכו עיניו מראות שלשת ימים ולא אכל ולא שתה׃


Ntyjaaˈ tsˈo̱o̱ⁿ na tyuaaˈ nncjo̱cando̱o̱ˈa ˈu, joˈ chii matseiljeiya ñˈoommeiiⁿ 	 זאת אני כתב אליך ואקוה לבא אליך במהרה׃


Jnda̱ chii tˈmo̱ⁿ Espíritu Santo na Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom juu ndoˈ waa najndeii. Teitquiooˈ naljoˈ ee jnda̱ na tueˈ tandoˈxco quiiˈntaaⁿ lˈoo. 	 אשר הוכן לבן האלהים בגבורה לפי רוח הקדשה בתחיתו מבין המתים הוא ישוע המשיח אדנינו׃


ˈO macanda̱ cweˈ ljoˈ na cwiwitquiooˈ, joˈ cwitjeiˈyoˈ cwenta. Meiⁿˈñeeⁿcheⁿ ˈo na macwjiˈ cwenta na mˈaaⁿñe cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo, matsonaˈ na cwjiˈya tsaⁿˈñeeⁿ cwenta na mati jâ majoˈ laˈxmaaⁿyâ. 	 התשפטו למראה פנים איש כי יבטח להיות למשיח ישוב וידין בלבו כי כאשר הוא למשיח כן למשיח גם אנחנו׃


Ndoˈ naⁿmaⁿnˈiaaⁿ ñequio nnˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ, quia jndyena ñˈoommeiⁿˈ jlaˈjmeiⁿˈndyena. 	 ויחרידו את העם ואת ראשי העיר אשר שמעו את זאת׃


Ndoˈ ntyee na cwiluiitquiendye ñequio nnˈaⁿ fariseos, jnda̱ na jndyena ñˈoom tjañoomˈmeiⁿˈ na seineiⁿ Jesús, jlaˈno̱ⁿˈna na cantyja ˈnaaⁿna tjeiiⁿˈeⁿ ñˈoomwaaˈ. 	 ויהי כשמע הכהנים הגדולים והפרושים את משליו ויבינו כי עליהם דבר׃


Matso Jesús nnom Pedro: —Cwjaˈndyuˈnndaˈ xjoˈ quiiˈ tjaⁿwaaˈnaˈ. ¿Aa matseitiuuˈ na ticatyˈiomyanaˈ na catjo̱ⁿya nawiˈ tˈmaⁿ na seijndaaˈñe Tsotya̱ya na nntjo̱ⁿ? 	 ויאמר ישוע אל פטרוס השב חרבך אל נדנה הכי לא אשתה את הכוס אשר נתן לי אבי׃


ˈU na macheˈ na cwiwje nnˈaⁿ, ¿jeˈ jeˈ yuu waa na cwii nnda̱a̱ ntsaˈ ñˈeⁿndyo̱? Meiⁿchjoo tjaa yuu cwii cuaa na ncwantjomˈ.” 	 איה עקצף המות איה שאול בצחונך׃


“Jeˈ jo̱nlcwa̱ˈnndaˈa naquiiˈ tsˈom tsˈaⁿ yuu na tjeiˈnaˈ ja.” Ndoˈ quia na nncueⁿˈeⁿ joˈ joˈ nljeiiⁿ naquiiˈ tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ chaˈcwijom naquiiˈ wˈaa na tjaaˈnaⁿ tsˈaⁿ candiiˈ. Sa̱a̱ jnda̱ taa ljuˈ ndoˈ jnda̱ teijndaaˈya. 	 אז תאמר אשובה אל ביתי אשר יצאתי משם ובאה ומצאה אתו מפנה ומטאטא ומהדר׃


’Quia joˈ tso tsˈaⁿ na ntjoomˈ joˈ: “¿Chiuu chiuu nntsˈaayo̱? Luaa nntsˈaa, njño̱o̱ⁿ nquii tiˈjndaa na jeeⁿ candyaˈ tsˈo̱o̱ⁿ. Nntsˈaacheⁿndyo quia na nntyˈiaana jom, nlaˈtˈmaaⁿˈndyena jom.” 	 ויאמר בעל הכרם מה אעשה אשלחה את בני את ידידי כראותם אותו אולי יגורו מפניו׃


Tˈo̱ Jesús, tsoom: —Luaa matso ñˈoom na tˈmaⁿti: “Candyeˈyoˈ, ˈo nnˈaⁿ Israel. Nquii Ta Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaya, macanda̱ ñenqueⁿ cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom. 	 ויען ישוע וידבר אליו הראשנה לכל המצות היא שמע ישראל יהוה אלהינו יהוה אחד׃


Nchii tjaqueⁿˈeⁿ cañoomˈluee na jndye ndiiˈ na nncueeⁿˈeⁿ cwentaa nnˈaⁿ, chaˈxjeⁿ quichˈee tyee na cwiluiitquieñe jo nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos na chu ndoˈ chu mawjaaqueⁿˈeⁿ cuarto na macanda̱ na ljuˈ tseixmaⁿnaˈ na nñequiaaⁿ nioom quiooˈ. 	 אף לא להקריב את נפשו פעמים רבות ככהן הגדול אשר בא שנה בשנה אל הקדש בדם אחרים׃


Ndoˈ tsoom nda̱a̱ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na mˈaⁿ nacañomˈm: “Catjeiˈyoˈ sˈom ˈnaⁿya lˈo̱o̱ⁿ ndoˈ quiaˈyoˈ juunaˈ nnom tsaⁿmˈaaⁿˈ na tantjom qui ndiiˈ.” 	 ויאמר אל העמדים שם שאו ממנו את המנה ותנוהו אל אשר לו עשרת המנים׃


Juu tsˈaⁿ na macoˈñom ñˈoom na macwjiˈyuuˈñê, matseijomñe tsaⁿˈñeeⁿ na Tyˈo̱o̱tsˈom cwiluiiñe na mayuuˈ. 	 ואשר קבל עדותו חתום חתם כי האלהים אמת׃


Ndoˈ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom ¿ljoˈ machˈeenaˈ xeⁿ seijndaaˈñê na mˈmo̱o̱ⁿ na matseiwˈeeⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈtjo̱o̱ndyena nnoom, ndoˈ nntsˈaaⁿ na nleitquiooˈ juu najndeii na cwiluiiñê? Jndyocaa xuee na tintycwii na machˈeeⁿ na wjaanioomñe ñequio nnˈaⁿ na laˈxmaⁿ na nntˈueeⁿ joona ncˈe na ticalcweˈ nˈomna jnaaⁿna, na laˈxmaⁿna na nntsuundyena. 	 ומה אפוא אם האלהים החפץ להראות זעמו ולהודיע גבורתו נשא בכל ארך רוחו את כלי הזעם הנכונים לאבדון׃


Cweˈ seiñˈeeⁿˈtonaˈ naⁿˈñeeⁿ, jluena: —¿ˈÑeeⁿ cwiluiiñe tsaⁿmˈaaⁿˈ na jeeⁿcheⁿ ndyaˈ waljooˈ? Jndaˈjom meiiⁿ jndye, meiiⁿ ndaaluee cwilaˈcanda̱naˈ ñˈoom na matsa̱ˈntjoom. 	 ויתמהו האנשים ויאמרו מי אפוא הוא אמר גם הרוחות והים לו ישמעון׃


Cwii xuee chaˈna na ndyee na matmaaⁿ tcoˈnaˈ ángel cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nnoom. Ndoˈyaaⁿ na jndyoquieeˈ ángelˈñeeⁿ na mˈaaⁿ. Matso nnoom: —Aa ndiˈ, Cornelio. 	 ומחזה נראה אליו כשעה התשיעית ליום וירא מלאך אלהים בא אליו פנימה ואמר קרניליוס׃


Queⁿˈyoˈ cwenta, matyuaaˈ nncua̱caño̱o̱ⁿya ˈo. Chaˈtso naya na tseixmaⁿya na jnda̱ toˈñoomˈyoˈ, tilaˈcandyaandyoˈ joonaˈ, chaˈ tintsˈaanaˈ na ticandaˈyoˈ cwii corona. 	 הנני בא מהרה החזק באשר לך למען לא יקח איש את נזרך׃


Quia joˈ Pedro teintyjeeⁿˈeⁿ ñequio canchooˈcwii apóstoles. Jndeii seineiiⁿ, tsoom nda̱a̱ nnˈaⁿ: —ˈO nnˈaⁿya ntyja̱ño̱ⁿya nnˈaⁿ judíos ñequiondyoˈ ˈo na tsjomˈyoˈ ñjaaⁿ Jerusalén, queⁿˈyoˈ cwenta ndoˈ candyeˈyoˈ ñˈoom na nntsjo̱o̱. 	 אז יעמד פטרוס ועשתי העשר עמו וישא את קולו וידבר אליהם אנשי יהודה וישבי ירושלים כלכם זאת תודע לכם והאזינו אל דברי׃


Luaa waa ñˈoom na wantyˈiuuˈ ñetuaanaˈ: Nnˈaⁿ na nchii judíos joona, juu na nntsˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom na nndaa nnˈaⁿ judíos, mati nntoˈñoomna. Matseitjoomˈnaˈ joona ñequio seiiˈ Cristo, mati mañˈoomnaˈ joona naquiiˈ ñˈoom na tso Tyˈo̱o̱tsˈom na nntsˈaaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo Jesús. 	 להיות הגוים גם הם בני ירשתו וגוף אחד אתו וחברי הבטחתו במשיח על ידי הבשרה׃


Ñˈoom na mayuuˈ matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na ntyjaañe Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈna ntyjaandye yocanchˈu ja, ndoˈ mañequiaañe na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom juu, tsaⁿˈñeeⁿ nnda̱a̱ nncjaaquieeˈñê cantyja na maTsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 אמן אמר אני לכם כל אשר לא יקבל את מלכות האלהים כילד הוא לא יבא בה׃


Ndoˈ na luaaˈ waa, tiñecwii mˈaaⁿˈ tsˈoom. Ñecwii xjeⁿ matˈuiinaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ yuscu na tjaaˈnaⁿ saaˈ ñequio yuscu ndyua na tyoococo. Joona mˈaaⁿˈ nˈomna cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Ta Jesús, na nñequiandyeñˈeⁿna na laˈtˈmaaⁿˈndyena jom cantyja ˈnaaⁿ seiina ñequio espíritu ˈnaaⁿna. Sa̱a̱ yuscu na jnda̱ mamˈaaⁿ saaˈ, mˈaaⁿˈ tsˈoom cantyja ˈnaaⁿˈ ˈnaⁿ na macaⁿnaˈ ndoˈ ñequio chiuu na nncˈoom cha nncjaaweeˈ ntyjii saaⁿˈaⁿ ñˈeⁿñê. 	 יש הבדל בין אשת איש לבתולה כי האשה אשר לא היתה לאיש דאגת לאשר לאדון ולהיות קדושה גם בגופה גם ברוחה ובעולת בעל דאגת היא לעניני העולם איך תיטב בעיני בעלה׃


Sa̱a̱ juu tsˈaⁿ na tyeⁿ cwiljooˈñe cantyja ˈnaⁿya hasta na macanda̱, tsaⁿˈñeeⁿ nluiˈnˈmaaⁿñê. 	 והמחכה עד עת קץ הוא יושע׃


Ndoˈ quia na mˈaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo Jesús, meiⁿ cwii ticajnda tseixmaⁿnaˈ na aa tuii ˈnaaⁿ ntjaaⁿya oo aa tyooluii. Ñeˈcwii waa na jnda tseixmaⁿnaˈ, na cwilaˈyuˈya nˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿñê ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ juu joˈ mˈaaⁿya na wiˈ nˈo̱o̱ⁿya nnˈaⁿ. 	 כי במשיח איננה נחשבת לא המילה ולא הערלה כי אם האמונה הפעלת באהבה׃


Cweˈ joˈ lˈue nˈo̱o̱ⁿyâ na catsa̱ˈntjomˈ sondaro ˈnaⁿˈ, na cˈoocalˈana cwenta tseiˈtsuaⁿˈaⁿ hasta xeⁿjnda̱ teinom ndyee xuee cha nntseicuˈnaˈ na joo nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê nlquieˈcañomna ndoˈ nntyˈueena seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈaⁿ, jnda̱ joˈ nluena nda̱a̱ nnˈaⁿ na jom jnda̱ mawandoˈxcoom na tueeⁿˈeⁿ. Ndoˈ juu cantuwaaˈ tˈmaⁿti nñequiuˈnnˈaⁿnaˈ nnˈaⁿ nchiiti ñˈoom na ñeseineiiⁿ xjeⁿ na ñetanoomˈm. 	 לכן צוה נא ויסכר מבוא הקבר עד היום השלישי פן יבאו תלמידיו בלילה וגנבהו ואמרו אל העם הנה קם מן המתים והיתה התרמית האחרונה רעה מן הראשונה׃


Naⁿˈñeeⁿ laxmaⁿna nnˈaⁿ na cwiquie lˈaa nnˈaⁿ, ndoˈ cwinquiooˈnnˈaⁿna yolcu na jeeⁿ cwilaˈtjo̱o̱ndye, na joona mˈaⁿna xjeⁿ ˈnaaⁿˈ na queeⁿ nˈomna, 	 כי יש בהם הבאים בלאט אל הבתים ושבים נשים טעונות חטאים ונתעות בתאות שנות׃


Nlaˈwendye nnˈaⁿ cwii ndyuaa nacjoo nnˈaⁿ cwiicheⁿ ndyuaa. Ndoˈ cwii tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ nntseiweñe nacjooˈ cwiicheⁿ tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ. Jndye joo nntsˈeii ndoˈ nncˈoom jndoˈ tˈmaⁿ ndoˈ tˈmaⁿ nntseiñˈeeⁿˈnaˈ nnˈaⁿ. Sa̱a̱ chaˈtso nawiˈmeiⁿˈ cweˈ weˈyandyo laˈxmaⁿnaˈ. Quia nnquioo ntˈomcheⁿ nawiˈ na jaaˈti. 	 כי יקום גוי על גוי וממלכה על ממלכה והיה רעש כה וכה והיה רעב ומהומה׃


Xeⁿ chaˈtso cantyja ˈnaⁿˈ matseiˈxmaⁿˈ naxuee ndoˈ tjaa yuu candiiˈ najaaⁿ, quia joˈ nntseijomnaˈ cantyja ˈnaⁿˈ chaˈcwijom lámpara na matseixueeñe chom nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 והנה אם גופך כלו אור ואין בו כל דבר חשך אז יאור כלו והיה כהאיר לך הנר בברק נגהו׃


Tsoom nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ: —Caluiˈyoˈ, ee nchii na jnda̱ tueˈ yuscuchjoomˈaaⁿˈ. Cweˈ watsoo. Sa̱a̱ cweˈ teincona jom. 	 סורו מפה כי לא מתה הילדה אך ישנה היא וישחקו לו׃


Ndoˈ meiⁿquia tsˈaⁿ na mˈaaⁿ na jnaaⁿˈ cantyja ˈnaⁿya ñequio ñˈoom naya ˈnaⁿya, ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee ncˈo̱o̱ⁿya na jnaaⁿˈa tsaⁿˈñeeⁿ quia nndyo̱o̱nndaˈa na matseitˈmaaⁿˈñenaˈ ja, ñequio na matseitˈmaaⁿˈñenaˈ Tsotya̱ ndoˈ ñequio ángeles na ljuˈndye. 	 כי כל אשר הייתי אני ודברי לו לחרפה הוא יהיה לחרפה לבן האדם כאשר יבא בכבודו ובכבוד האב והמלאכים הקדושים׃


Quia joˈ seincuii yuscuˈñeeⁿ yuˈndaa na tsaⁿsˈa. Jnda̱ tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom yuˈndaaˈñeeⁿ na nluiitˈmaⁿñe, ndoˈ jndeii ñˈoom na nntsa̱ˈntjom chaˈtso nnˈaⁿ njoomnancue. Ndoˈ tjeiˈnaˈ juu quiiˈlˈo̱ yuscuˈñeeⁿ. Tjañˈoom Tyˈo̱o̱tsˈom juu yuu waa tio ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 ותלד בן זכר העתיד לרעות כל הגוים בשבט ברזל וילקח בנה אל האלהים ואל כסאו׃


Sa̱a̱ ñˈoom na mayuuˈcheⁿ, macaⁿnaˈ na tjoomˈ cˈo̱o̱ⁿya cantyja ˈnaaⁿ ñˈoom na jnda̱ toˈño̱o̱ⁿya. 	 רק נתהלכה באשר הגענו עדיה במעגל אחד יבלב אחד׃


Jâ cwitjeiˈyuuˈndyô̱ cantyja ˈnaaⁿ ñˈoommeiiⁿ, ndoˈ majoˈti machˈee Espíritu Santo, nquii na mañequiaa Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ na cwilaˈcanda̱ ñˈoom na matsoom. 	 ואנחנו עדיו על אלה וגם רוח הקדש אשר נתן אותו האלהים לשמעים בקולו׃


Tquieˈcañom nnˈaⁿ fariseos na mˈaaⁿ Jesús, to̱ˈna na cwilaˈncjooˈndyena ñˈeⁿñê. Ndoˈ cha na nlqueⁿna xjeⁿ jom, taⁿna na caˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na cwii ˈnaaⁿ na nnaⁿnaˈ na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויצאו הפרושים ויחלו להתוכח אתו וישאלו מעמו אות מן השמים והם מנסים אתו׃


Juu na tyowaa na cho̱ˈjnaaⁿya nnom ljeii na matsa̱ˈntjomnaˈ, na tyoqueⁿnaˈ xjeⁿ ˈnaaⁿˈnaˈ jaa, seicanduuˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Sˈaaⁿ na mawinom tsˈoom ee na tyˈioom juunaˈ tsˈoomˈnaaⁿ. 	 וימחק את השטר המעיד בנו בחקתיו אשר היה לנגדנו וישאהו מתוכנו ויתקעהו בצלב׃


Ndoˈ jndiiya teicˈuaa quiiˈntaaⁿ ñequiee naⁿ na taˈndoˈ na catseineiⁿ tsˈaⁿ, tso: —We tsuaˈxjo lqueeⁿ trigo, na jndanaˈ cwii denario, chaˈxjeⁿ na mawantjom tsˈaⁿ na cwii xuee. Ndoˈ yom tsuaˈxjo lqueeⁿ cebada na jndanaˈ cwii denario, sa̱a̱ tintsaˈ na nntseitjo̱o̱naˈ seitye ñequio winom. 	 ואשמע קול מתוך ארבע החיות לאמר קב חטים בדינר ושלשה קבים שערים בדינר ואת השמן והיין אל תשחת׃


Quia joˈ taxˈee tsˈaⁿ Etiopía nnom Felipe, matsoom: —Cwii nayaˈñeeⁿ, catsuˈyaˈ no̱o̱ⁿ, tsˈaⁿ na tyoñequiaa ñˈoommeiiⁿñe ¿aa matseineiiⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ nqueⁿ oo aa cantyja ˈnaaⁿˈ cwiicheⁿ? 	 ויען הסריס ויאמר אל פילפוס אשאלה ממך על מי הנביא מדבר את זאת על נפשו או על איש אחר׃


Maluaaˈ waa na maˈmo̱ⁿ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii, matsonaˈ: “Adán tsˈaⁿ najndyee, tuiiñe ñˈeⁿ tsˈo ndoˈ sˈaaⁿ na tandoˈ”, sa̱a̱ nquii Adán na macanda̱ cwiluiiñe Espíritu, jom mañequiaaⁿ na cwitaˈndoˈ nnˈaⁿ. 	 כן גם כתוב ויהי האדם הוא אדם הראשון לנפש חיה אדם האחרון לרוח מחיה׃


Ndoˈ xcwe ncueesuaˈ quia tueeˈ xueeˈñeeⁿ. Jesús mˈaaⁿ watsˈom tˈmaⁿ ˈnaaⁿna. Manoom naquiiˈ cwii wˈaa cwentaaˈ watsˈomˈñeeⁿ na cweˈ wanaaⁿ ndiocheⁿ na sˈaa Salomón. 	 ויתהלך ישוע במקדש באולם של שלמה׃


Sa̱a̱ sˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom na tandoˈxcoom. Jeˈ tacˈoomñê quiiˈntaaⁿ lˈoo. 	 אבל האלהים הקימו מן המתים׃


Jâ nnˈaⁿ na tˈmaⁿ Jesús na calaˈjomndyô̱ ñˈeⁿñê tîcalaˈno̱o̱ⁿˈâ ñˈoommeiⁿˈ najndyee. Sa̱a̱ nda̱nquia quia na jnda̱ seitˈmaaⁿˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom jom, tjañjoomˈ nˈo̱o̱ⁿyâ na teiljeii ñˈoommeiⁿˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ, ndoˈ maxjeⁿ tuii na ljoˈ. 	 וכל זאת לא הבינו תלמידיו בראשונה אך אחרי אשר נתפאר ישוע זכרו כי כן כתוב עליו וכי זאת עשו לו׃


Jnda̱ chii jluiˈ Jesús tsjoom Betsaida ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Tyˈena njoom nchˈu ndyuaa tsjoom Cesarea Filipo. Ndoˈ xcwe na ñjomndyena nato, taxˈeeⁿ nda̱a̱na, tsoom: —¿ˈÑeeⁿ cwilue nnˈaⁿ na cwiluiindyo̱? 	 ויצא ישוע ותלמידיו ללכת אל כפרי קיסרין של פילפוס ויהי בדרך וישאל את תלמידיו ויאמר אליהם מה אמרים עלי האנשים מי אני׃


Xeⁿ mˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ quiiˈntaaⁿˈyoˈ na matseitiuu na macanda̱ juu jeeⁿ xcwe machˈee sa̱a̱ ticatsˈaa xjeⁿ tsaa, quia joˈ manquiuˈnnˈaⁿñe cheⁿnquii, ndoˈ ñˈoom na matseitiuu joˈ tjaa yuu lˈuenaˈ. 	 איש מכם אם ידמה להיות עבד אלהים ואיננו שם רסן ללשנו כי אם מתעה הוא את לבבו עבדתו אך לריק תהיה׃


Maxio tsˈaⁿ nñequiaa cwenta jom na cueeⁿˈeⁿ. Ndoˈ majoˈti nntsˈaa tsˈaⁿ ñˈeⁿ ntseinaaⁿ. Ndoˈ nda nnˈaⁿ nlaˈwendyena nacjoo lotyena, londyeena, nlˈueendyena chiuu nncwje naⁿˈñeeⁿ. 	 ואח ימסר את אחיו למות ואב את בנו וקמו בנים באבותם והמיתו אותם׃


Ndoˈ na luaaˈ sˈaaⁿ, mati ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ judíos na cwilaˈyuˈ, jlaˈjomndyena ñˈeⁿ Pedro na tisˈa na we waa na sˈaaⁿ, hasta mati Bernabé seijomñe na tuii na luaaˈ. 	 ויכחשו עמו גם שאר היהודים עד כי בר נבא גם הוא נדח אחרי כחשם׃


Ee jnda̱ tueˈntyjo̱ juu xuee na tˈmaⁿti na matseiwˈiityeeⁿ jâ cantyja ˈnaaⁿˈ jnaaⁿyâ. Ndoˈ tjaa ˈñeeⁿ juu na nnda̱a̱ nluiiˈñe na ticatˈuiinaˈ juu joˈ. 	 כי בא יום עברתו הגדול ומי יוכל להתיצב׃


cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena ˈnaⁿ na jnda̱ lˈa nnˈaⁿ, ndoˈ cwilˈana tsˈiaaⁿ caluaˈ, mˈaⁿna na jndoona ncˈiaana, xueena nnˈaⁿ. Cwii ñˈoom titˈmaⁿnaˈ, sa̱a̱ cwilawjeyayana, cwilˈana na chaˈtso nnˈaⁿ tixcwe mˈaⁿ, manda̱ nquieena xcwe cwilˈana. Ñequiiˈcheⁿ na mˈaaⁿˈ nˈomna cantyja ˈnaaⁿ nquieena, 	 עבודת אלילים וכשוף איבות ומצות וקנאה ורגז מריבות מחלקות וכתות׃


Jnda̱ na jñeeⁿ ñˈoomwaaˈ quia joˈ jeeⁿ seiˈndaaˈnaˈ ntyjeeⁿ. Tjaaⁿ na chjooˈ tsˈoom ee jeeⁿ jndye ˈnaaⁿˈaⁿ niom. 	 ויצר לו על הדבר הזה ויעצב וילך לו כי הון רב היה לו׃


Ndoˈ tso Jesús nda̱a̱na: —Jndaˈjom tquioˈcatˈueˈyoˈ ja chaˈcwijom tquioˈyoˈ nacjooˈ cwii tsaⁿcanchˈue na choˈyoˈ ncjo espadas ñˈeⁿ nˈoom nchˈio. 	 ויען ישוע ויאמר אליהם כמו על פריץ יצאתם עלי בחרבות ובמקלות לתפשני׃


Ndoˈ tquiena tsjoom Jericó. Jnda̱ joˈ majaacaluiˈ Jesús ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê ndoˈ ñequio cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na jndyendye. Juu xjeⁿˈñeeⁿ wacatyeeⁿ tsaⁿnchjaaⁿˈ Bartimeo ˈndyoo nato. Jom jnda Timeo. Macaaⁿ ljoˈ na nleilˈueeˈñê. 	 ויבאו יריחו ויהי כצאתו מיריחו הוא ותלמידיו והמון עם רב והנה ברטימי בן טימי איש עור ישב על יד הדרך לשאל נדבות׃


Cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoommeiⁿˈ, catseiˈno̱ⁿˈ na tjaaˈnaⁿ yuu cowañoomˈnaˈ ˈu, ntsˈo̱o̱naˈ ˈñeeⁿ cwiluiindyuˈ, macoˈwiˈndyuˈ cheⁿnncuˈ quia na jeeⁿ matsuˈ na ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ jeeⁿ tiannˈaⁿndye ndoˈ majoˈto ljoˈ na cwilˈana macheˈ ˈu. 	 לכן אין לך התנצלות אתה בן אדם הדן תהיה מי שתהיה כי במה שתדין את חברך תחיב את נפשך באשר אתה הדן תעשה כמעשהו׃


Mati tcoˈnaˈ no̱o̱ⁿ na ntyˈiaya lˈoo, joo nnˈaⁿ na tyoluiitˈmaⁿndye ñequio nnˈaⁿ na tjaa ljoˈ tyolaˈxmaⁿ. Meintyjeeˈ naⁿˈñeeⁿ jo nnom tio canchiiˈñeeⁿ. Jnda̱ chii seinˈmeiiⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈtso libro na chonaˈ ljeii na matseicano̱o̱ⁿnaˈ cantyjati na ñelˈa lˈooˈñeeⁿ. Cantyja ˈnaaⁿ joo ñˈoomˈñeeⁿ tuˈxeⁿndyena. Ndoˈ mati waa cwiicheⁿ libro na chuunaˈ ncuee nnˈaⁿ na laˈxmaⁿ na cwitaˈndoˈ, jnda̱ seinˈmeiiⁿˈeⁿ. 	 וארא את המתים הקטנים עם הגדלים עמדים לפני הכסא וספרים נפתחים ויפתח ספר אחר אשר הוא ספר החיים וישפטו המתים על פי הכתוב בספרים כמעשיהם׃


mati ˈo ñetˈomˈyoˈ naquiiˈ natiameiⁿˈ, ñesantyjo̱ˈyoˈ ndoˈ ñelˈaˈyoˈ ljoˈ na cwilˈa nnˈaⁿ tsjoomnancuewaa, chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈom juu espíritu na waa najndeii na mˈaaⁿ naquiiˈ jndye na maleichuu xjeⁿ ˈnaaⁿˈnaˈ nnˈaⁿ na tiñeˈcalˈa chiuu na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 אשר התהלכתם בהם לפי דור העולם הזה כרצון שר ממשלת האויר והוא הרוח הפעל כעת בבני המרי׃


Joˈ chii matseijndo̱ˈa nˈomˈyoˈ na calˈueeˈndyoˈ naya na mˈaaⁿya na matseijomnaˈ juunaˈ chaˈna sˈom cajaⁿ na cajndati, quia joˈ nncˈomˈyoˈ na mayuuˈcheⁿ na tyandyoˈ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ calˈueendyoˈ liaa canchiiˈ na mˈaaⁿya na nlcweeˈyoˈ, quia joˈ nntseicuˈnaˈ na jnaaⁿˈyoˈ na mˈaⁿˈyoˈ na ñecantseiˈndyoˈ. Ndoˈ calˈueeˈndyoˈ ncheⁿˈ nasei na nncˈoocue nˈomnda̱a̱ˈyoˈ quia joˈ nleitquiooˈyoˈ na nlaˈno̱ⁿˈyoˈ chiuu waa cantyja na mˈaⁿˈyoˈ. 	 אני איעצך לפנות מאתי זהב צרוף באש למען תעשיר ובגדים לבנים למען תתכסה בהם ולא תראה בשת ערותות ולמשח עיניך קלורית למען תראה׃


Jnda̱ na tquiena na mˈaaⁿ, jluena nnoom: —Maestro, nquiuuyâ na maxjeⁿ ñˈoom na mayuuˈ matseiˈneiⁿˈ ndoˈ ñecwii xjeⁿ macheˈ ñequio meiⁿnquia nnˈaⁿ ee titseiñˈoomˈndyuˈ ljoˈ waa na cwiluiindyena. Mayuuˈ ñˈoom na maˈmo̱o̱ⁿˈ cantyja ˈnaaⁿˈ natooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. ¿Aa matsa̱ˈntjomnaˈ na nntio̱o̱ⁿya tsˈiaaⁿnda̱a̱ya nnom César, oo aa ticatsa̱ˈntjomnaˈ? ¿Aa laxmaaⁿya na catio̱o̱ⁿya joˈ oo aa ticalaxmaaⁿya? 	 ויבאו ויאמרו אליו רבי ידענו כי איש אמת אתה ולא תגור מפני איש כי לא תכיר פנים כי אם באמת מורה אתה את דרך האלהים הנכון לתת מס אל הקיסר אם לא נתן׃


Sa̱a̱ xeⁿ nntso cwii tsˈaⁿ njomˈ: “Seiˈwaañe jnda̱ tacatyeeⁿnaˈ cwentaaˈ cwii na cweˈ nnˈaⁿ lˈa”, joˈ chii ˈu jeˈ tinlquiˈ juunaˈ. Ee meiiⁿ na xocatseiˈndaaˈnaˈ ˈu xeⁿ na nlquiˈ juunaˈ sa̱a̱ nntseiˈndaaˈnaˈ tsˈom tsˈaⁿ na tˈmo̱ⁿ njomˈ ee mˈaaⁿˈ tsˈoom na ticatsonaˈ na nlquiˈ juunaˈ. 	 ואיש כי יאמר אליכם זה הוא זבח אלילים אל תאכלו בעבור המודיע ומפני מכשול הלב כי ליהוה הארץ ולמואה׃


Ja cwiluiindyo̱ na wando̱ˈa. Ndoˈ meiiⁿ na jnda̱ tˈio̱ sa̱a̱ jeˈ mˈaaⁿya na ticantycwii na wando̱ˈa. Chaˈtso nnˈaⁿ na cwiwje mˈaⁿna nacje ˈnaⁿya ndoˈ mati Hades yuu meindooˈ lˈoo. 	 ואהי מת והנני חי לעולמי עולמים אמן ובידי מפתחות שאול ומות׃


Ndoˈ majuu xjeⁿˈñeeⁿ to̱ˈ Jesús na matseineiiⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, tsoom: —Matseitˈmaaⁿˈndyo̱ ˈu Tsotya̱ya na cwiluiindyuˈ na matsa̱ˈntjomˈ cañoomˈluee ñequio nnom tsjoomnancue. Ee ˈu jnda̱ tantyˈiuuˈndyuˈ ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na jndo̱ˈ nˈom ñequio nnˈaⁿ na jeeⁿ tˈmaⁿ cwilaˈno̱ⁿˈ, sa̱a̱ jnda̱ seicano̱o̱ⁿˈ joonaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na cje cwilˈa. 	 בעת ההיא ענה ישוע ואמר אודך אבי אדון השמים והארץ כי הסתרת את אלה מן החכמים והנבונים וגליתם לעוללים׃


Matso Jesús nnom: —Cwii tsˈaⁿ na jnda̱ jnda̱a̱ˈ, ticaⁿnaˈ na nntmaⁿñe na chaˈwaañe ee jnda̱ ljuˈñe, manda̱ ncˈee macaⁿnaˈ na nntmaⁿ. ˈO laxmaⁿˈyoˈ na ljuˈ nˈomˈyoˈ sa̱a̱ tichaˈtsondyoˈ. 	 ויאמר אליו ישוע המרחץ אין לו לרחץ עוד כי אם את הרגלים כי כלו טהור הוא ואתם טהורים אך לא כלכם׃


Sa̱a̱ juu tsaⁿquiñom sˈom, tquia tjameintyjeeⁿˈeⁿ, meiⁿ na nluˈnda̱a̱ñê tsjo̱ˈluee. Macanda̱ tyomeiiⁿˈeⁿ ndaˈ tseiˈjñaaⁿ na tyotseintyˈiaaˈñê, tsoom: “ˈU Tyˈo̱o̱tsˈom, cˈoomˈ na wiˈ tsˈomˈ ja tsˈaⁿjnaⁿ.” 	 והמוכס היה עמד מרחוק ולא אבה אף לשאת את עיניו לשמים כי אם תופף על לבו לאמר אלהים סלח לי החוטא׃


Nquii tyee na cwiluiitquieñe ñequio chaˈtso nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye nda̱a̱ˈyoˈ manquiuna na toˈño̱ⁿ carta lueena na nncjo̱ñˈo̱ⁿya na mˈaⁿ nnˈaaⁿya nnˈaⁿ judíos na mˈaⁿ tsjoom Damasco. Tjo̱cacho̱o̱ya nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ na mˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ na nñequiona wˈaancjo ñjaaⁿñe Jerusalén na nntioomna cantyja na cwilaˈyuˈna ñˈeⁿ Jesús. 	 כאשר גם יעיד עלי הכהן הגדול וכל בית הזקנים אשר מהם לקחתי מכתבים ואלך אל האחים לדמשק לאסר אף את הנמצאים שמה להביאם ירושלים למען יוסרו׃


Tijoom jndaa. Ee juu tsˈaⁿ na jnda̱ tueˈ xocanda̱a̱ nntsa̱ˈntjomti natia jom. Ndoˈ jaa nnˈaⁿ na cwilaˈyuuˈa ñˈeⁿ Cristo cwiluiindyo̱ lˈoo jo nnom jnaⁿ. Joˈ chii ¿chiuu nluiiyuu na nlˈaatya̱a̱ya natia? 	 חלילה לנו כי מתנו לחטא ואיך נוסיף לחיות בו׃


Mati seineiiⁿ ñˈoom na tjañoomˈ nda̱a̱na, tsoom: —Calaˈno̱ⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈoom higuera ndoˈ chaˈtso ntˈomcheⁿ nˈoom. 	 וידבר אליהם משל ראו את התאנה ואת כל העצים׃


Tyomˈaaⁿ Jesús tsjoom Betania, waaˈ Simón, tsˈaⁿ na ñechuu tycu lepra. Yocheⁿ na meindyuaandyena nacañoomˈ meiⁿsa, tueˈcañoom cwii yuscu na maleiˈñˈoom cwii tsioo na tuii ñˈeⁿ tsjo̱ˈ canchiiˈ na jndyu alabastro. Ñjom ncheⁿˈ na jndyu nardo na jeeⁿ cachi, ndoˈ jeeⁿ jndanaˈ. Tyjeeⁿ yuu na ta̱ˈtyeⁿ tsiooˈñeeⁿ, chii tuˈnquioom ncheⁿˈñeeⁿ xqueⁿ Jesús. 	 ויהי בהיותו בבית היני בית שמעון המצרע ויסב אל השלחן ותבא אשה ובידה פך שמן נרד זך ויקר מאד ותשבר את הפך ותצק על ראשו׃


Tyˈo̱o̱tsˈom lˈueya tsˈoom na catseixmaⁿ Cristo chaˈtsoti na matseixmaaⁿ. 	 כי כן היה הרצון לשכן בו את כל המלוא׃


Quia joˈ jluiˈ Pablo quiiˈntaaⁿna. 	 ובכן יצא פולוס מתוכם׃


caliuˈyoˈ, tsˈaⁿ na nntsˈaa na calcweˈ tsˈaⁿjnaⁿ nato na tijoˈndyoˈ, macwjiˈnˈmaaⁿñê tsaⁿˈñeeⁿ na nntsuuñe añmaaⁿˈ, ndoˈ machˈeeⁿ na jndye jnaaⁿˈ tsaⁿˈñeeⁿ matseitˈmaⁿ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ידוע ידע כי המשיב את החוטא מעקשות דרכו הוא יושיע את נפשו ממות ויכסה על המון פשעים׃


Ndoˈ quia na jnda̱ teinom cwantindyo xuee na tyomˈaaⁿ tsjoomˈñeeⁿ jlueeⁿˈeⁿ joˈ joˈ. Tcuu tcuu tyomanoom ndyuaa Galacia ñequio ndyuaa Frigia, ndoˈ ñˈoom na tyoñequiaaⁿ, tquiaanaˈ na tyˈenajnda̱ti chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. 	 וישב שם ימים אחדים וילך למסעיו ויעבר בארץ גלטיא ופרוגיא ויחזק את כל התלמידים׃


Matsoom nnom: —Ticwii cwii joo na ñetjo̱ na tˈunco nnˈaⁿ, najndyee tyoñeˈquia nnˈaⁿ winom na yaticheⁿ na nncwe ncˈiaana. Ndoˈ quia na jnda̱ mawjaacjoo naⁿˈñeeⁿ na cwiwena, quia joˈ cwiñeˈquiana winom na ticueˈntyjo̱ na yanaˈ. Sa̱a̱ ˈu jeˈ, jnda̱ seiljoˈ winom na yaticheⁿ na quia jeˈcheⁿ nleilˈuenaˈ. 	 ויאמר אליו כל איש יתן בראשונה את היין הטוב וכאשר ישכרו יתן להם את הגרוע ואתה צפנת היין הטוב עד עתה׃


Tˈueeⁿ catsoomjndii, juu catsuu tquiee na maxjeⁿ teiyo mˈaaⁿ, juu na cwiluiiñe tsaⁿjndii ndoˈ Satanás. Seityeeⁿ juu na cwiljooˈñetyeⁿ cwii meiⁿ ndyu. 	 ויתפש את התנין את הנחש הקדמוני הוא המלשין והוא השטן ויאסרהו לאלף שנים׃


Seixueeñenaˈ ndiocheⁿ nacañoomna, ndoˈ jlaˈneiⁿna ñˈeⁿñê cantyja na nlaˈcueeˈ nnˈaⁿ jom quia na nncjaⁿ Jerusalén. 	 אשר נראו בכבוד והגידו את אחריתו אשר ימלאנה בירושלים׃


Juu na cwitsaamˈaaⁿya matseijomnaˈ chaˈcwijom natsjom, juunaˈ wjaawinomnaˈ. Wjaawindyooˈti xuee quia na nluiˈnˈmaaⁿndyo̱. Joˈ chii caˈndya̱a̱ na cwilajomndyo̱ tsˈiaaⁿ na laxmaⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ najaaⁿ. Calˈueeˈndyo̱ lˈo̱ tsˈiaaⁿ ya na laxmaⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ naxuee. 	 הלילה חלף והיום קרב לכן נסירה נא את מעשי החשך ונלבשה את כלי נשק האור׃


Ntˈom lqueeⁿ na tquiaa tsˈom nato na tcwaˈ cantsaa, joˈ joˈ nnˈaⁿ na cwindye ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na mandii ñˈoom cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom sa̱a̱ ticatseiˈno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ, maxjeⁿ macwjeˈcañoom tsaⁿjndii na nncwjiˈ ñˈoom naya naquiiˈ tsˈoom. 	 כל איש שמע את דבר המלכות ולא יבינהו ובא הרע וחטף את הזרוע בלבבו הוא הנזרע על יד הדרך׃


Tˈo̱ Jesús nnom tsaⁿˈñeeⁿ, tsoom: —“Cˈoomˈ na candyaˈ tsˈomˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaˈ, ñequio na xcweeˈya tsˈomˈ, ñequio chaˈwaa na jnda ntyjiˈ, ndoˈ ñequio chaˈwaa na jndo̱ˈya tsˈomˈ.” 	 ויאמר ישוע אליו ואהבת את יהוה אלהיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מדעך׃


’Ñequio ñeˈcwii tsˈaⁿ sˈaaⁿ tsjaaⁿ jaa nnˈaⁿ tsjoomnancue meiⁿ na meinchˈo̱ ndyuaa na mˈaaⁿya ee nqueⁿ sˈaaⁿ na jnda̱ tˈoomˈndyo̱ chaˈwaa nnom tsjoomnancue. Ndoˈ seijndaaˈñê cwaaⁿ xjeⁿ nncueˈntyjo̱ na nncˈoom tsˈaⁿ ndoˈ yuu na cwii cwii joo. 	 ויושב כל עממי בני אדם על כל פני האדמה מדם אחד ויצב מועדים קבועים וגבולת מושבם׃


Naⁿmˈaⁿˈ sˈa ñˈoom cwilaneiⁿna na tixocateijndeiinaˈ tsˈaⁿ na cˈoom chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom, cantyja ˈnaaⁿˈ natia na cwiluii ndoˈ na queeⁿ nˈom nnˈaⁿ, cwilˈa naⁿmˈaⁿˈ na joo nnˈaⁿ na quia jnaⁿcheⁿnaˈ na cwindyaandye natia na matseixmaⁿ tsjoomnancue, quiandye naⁿˈñeeⁿ cantyja na lˈue nˈomna. 	 כי בדברם בגאות דברי שוא יצודו בתאות הבשר על ידי זמתם את אשר אך נמלטו מידי ההלכים בדרך תועה׃


Tsˈaⁿ na jnda ntyjii xˈiaaˈ matseiquii tsˈoom chaˈtso na matjoom, ñequio na macantyjaaˈ tsˈoom ndoˈ ñequio na ticatiom tsˈoom cantyja ˈnaaⁿ joonaˈ. 	 את כל תשא את כל תאמין את כל תקוה ואת כל תסבל׃


Chaˈtsondyena jnda̱ macwilaˈjomndyena nato na tisˈa. Tjaa yuu nnda̱a̱ na nleilˈueeˈñê joona. Meiⁿcwiindye joona ticˈoom na machˈee yuu na ya, meiⁿcwii, meiⁿcwii. 	 הכל סר יחדו נאלחו אין עשה טוב אין גם אחד׃


Tquiecañom ntyjee Jesús ñequio tsoñeeⁿ yuu na mˈaaⁿ sa̱a̱ chˈeⁿ ljooˈndyena ncˈe na jeeⁿ tyeeⁿ mˈaⁿ nnˈaⁿ. Cweˈ jlaˈcwanomna ñˈoom na calueeⁿˈeⁿ chˈeⁿ. 	 ויבאו אמו ואחיו ויעמדו מחוץ לבית וישלחו אליו לקרא לו׃


Jesús tjawijndo̱ˈti tsˈoom ndoˈ tjawijndeiityeeⁿ. Tjaweeˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈeⁿñê ndoˈ mati nnˈaⁿ. 	 וישוע הלך וגדל בחכמה ומקומה ובחן עם אלהים ועם אנשים׃


Quia joˈ ˈñeeⁿ juu na wjaa nacjoo naⁿmaⁿnˈiaaⁿ, mawjaa tsaⁿˈñeeⁿ nacjooˈ na seijndaaˈñe nquii Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ maxjeⁿ nntˈuiinaˈ jom na nntioomñê na ljoˈ machˈeeⁿ. 	 לכן כל המתקומם לרשות מרד הוא בצווי האלהים והמרדים ישאו את דינם׃


Xjeⁿ na jndyojndyee Jesús, juu Tomás, cwii jâ na cwilajomndyô̱ tsˈiaaⁿ na machˈeeⁿ ticˈoomñê, jom tsaⁿ na cwilˈuuyâ catyeⁿnquiee. 	 ותומא אחד משנים העשר הנקרא דידומוס לא היה בתוכם כבוא ישוע׃


Calˈaˈyoˈ cwii nayaˈñeeⁿ na cateijndeiˈyoˈ nomnnˈaaⁿya Febe. Jom mandiˈntjoom quiiˈntaaⁿ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ tsjoom Cencrea. 	 והנני מזכיר לכם לטוב את פובי אחותנו שהיא משמשת הקהלה אשר בקנכרי׃


Tsjoom Éfeso seijndo̱ya cwii tsˈo̱o̱ⁿ ñequio quiooˈ wje sa̱a̱ meiiⁿ na ljoˈ ¿yuu waa na mawantjo̱ⁿ? Ee xeⁿ na mayuuˈ na ticataˈndoˈxco nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱ yati calˈaaya chaˈxjeⁿ cwilue nnˈaⁿ: “Cwa cwaaˈa ndoˈ cwa̱a̱ya ee ˈiocha luaaˈ nncwja̱a̱ya.” 	 אם לפי ררכו של אדם נלחמתי עם החיות הרעות באפסוס מה תועלת יש לי אם המתים לא יקומו נאכלה ונשתה כי מחר נמות׃


Manndyo ndyuendye nnˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ na tquiena na cweˈ ˈndyootsˈa wˈaaˈñeeⁿ. 	 וכל העיר נאספו יחדו פתח הבית׃


Tincˈoomˈ nˈomˈyoˈ na ñeˈcalatˈmaaⁿˈndyo̱ cheⁿncjo̱o̱yâ nda̱a̱ˈyoˈ. Jâ cweˈ cwiñequiaayâ na wanaaⁿ na cˈomˈyoˈ na jnda nquiuˈyoˈ jâ, cha nnda̱a̱ nlaˈlcweˈyoˈ ñˈoom nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilasˈandye cantyja chiuu na cwiwitquiooˈ, nchii cantyja chiuu tseixmaⁿ tsˈaⁿ naquiiˈ tsˈom. 	 כי אין אנחנו משתבחין שנית אליכם אך נתנים לכם סבה להתפאר בנו לנגד המתפארים בפנים ולא בלב׃


Malaaˈtiˈ waa na quitsˈaaya, ee matseijndo̱ na chaˈtso cantyja ˈnaⁿya nncjaaweeˈ nˈom nnˈaⁿ. Nchii malˈueendyo̱ na joo na matsˈaa na cweˈ ja cateijndeiinaˈ, sa̱a̱ cateijndeiinaˈ na majndyeti nnˈaⁿ nluiˈnˈmaaⁿndyena. 	 כאשר גם אנכי מבקש להיות רצוי לכל בכל ולא אבקש תועלת עצמי כי אם של הרבים למען יושעו׃


Tso Jesús nnom: —Matsuˈ xeⁿ nnda̱a̱ ntsˈaa. Chaˈtso nnda̱a̱ nluii quia na matseiyuˈ tsˈaⁿ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויאמר אליו ישוע לאמר אם תוכל להאמין כל יוכל המאמין׃


Taayâ cwii luantsa, jnda̱ chii jluiiˈâ joˈ joˈ. Saayâ ta na jndyu Olivos. 	 ויהי אחרי גמרם את ההלל ויצאו אל הר הזיתים׃


Ee tsˈaⁿ na mandiˈntjom nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, ticatsonaˈ na nntiiˈñe ndiaˈ. Jom matsonaˈ na cˈoom na ya tsˈaⁿñe ñequio chaˈtsondye nnˈaⁿ, ndoˈ tseixmaaⁿ tsˈaⁿ na ˈnaaⁿˈ mˈmo̱ⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ, tintseitioom na ndioomndye nnˈaⁿ na cwilaˈtjo̱o̱ndye nnoom. 	 ועבד האדון לא יתקוטט אלא יהי נוח לכל ומבין ללמד וסבלן׃


Joˈ chii taˈxˈeetina nnoom: —¿Aa profeta Elías ˈu? Jom tˈo̱o̱ⁿ: —Nchii joˈ ja. Taˈxˈeenndaˈna nnoom: —Quia joˈ, ¿aa cwiluiindyuˈ profetaˈñeeⁿ na matso Moisés na nñequiaa ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ya? Sa̱a̱ tˈo̱o̱ⁿ: —Nchii joˈ ja. 	 וישאלו אתו מי אפוא אתה האתה אליהו ויאמר אינני האתה הנביא ויען לא׃


Ndoˈ jnda̱ na jndyena ñˈoommeiⁿˈ quia joˈ teitsˈoomndyena ñequio xueeˈ Ta Jesús. 	 ויהי כשמעם זאת ויבאו להטבל בשם ישוע האדון׃


Matseiˈndaaˈnaˈ ntyjiiya na cwitjeiˈndyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na jom tqueeⁿˈñê ˈo ee Cristo mˈaaⁿ na jeeⁿ candyaˈ tsˈoom ˈo ndoˈ jeˈ yacheⁿ cwilaˈjomndyoˈ cwiicheⁿ ñˈoom na cantyja ˈnaaⁿˈ juunaˈ ntyjaaˈ nˈomˈyoˈ na nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ. 	 תמה אני כי סרתם מהר מאחרי הקרא אתכם בחסד המשיח אל בשורה זרה׃


Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na matseiwendyeñe cheⁿnquii, maxjeⁿ nntseiquioo Tyˈo̱o̱tsˈom juu. Ndoˈ meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na majuˈñecje, maxjeⁿ nntseiwendye Tyˈo̱o̱tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ. 	 כי כל המרומם את עצמו ישפל והמשפיל את עצמו ירומם׃


Quia joˈ tjacoˈñom José Jesús, seityjooñê liaa sábana na ljuˈ juu tsˈooˈñeeⁿ. 	 ויקח יוסף את הגויה ויכרך אותה בסדין טהור׃


Hasta xjeⁿ jeˈcheⁿ tyoocaⁿnaˈ na canduˈyoˈ na catseitˈmaaⁿˈñenaˈ ja joo ñˈoom na nntaⁿˈyoˈ nnoom. Sa̱a̱ jeˈ calˈaˈyoˈ na ljoˈ quia joˈ nntoˈñoomˈyoˈ ñˈoom na cwilatyˈoondyoˈ, cha nñequiaanaˈ na canda̱a̱ˈya na neiⁿˈyoˈ. 	 עד עתה לא שאלתם דבר בשמי שאלו ותקחו למען תמלא שמחתכם׃


Yuu na tyˈioom nnˈaⁿ Jesús tsˈoomˈnaaⁿ waa cwii ntjom. Naquiiˈ ntjomˈñeeⁿ waa cwii tseiˈtsuaa xco, na meiⁿjom ndiiˈ tyoojaantyˈiuuˈñe tsˈoo. 	 ובמקום אשר נצלב שם היה גן ובגן קבר חדש אשר לא הושם בו איש עד עתה׃


’Moisés seiljeiⁿ ñˈoom na tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ˈyoˈ na matsa̱ˈntjomnaˈ. Sa̱a̱ meiiⁿ na ljoˈ, meiⁿcwiindyoˈ ˈo tyoolaˈcanda̱a̱ˈndyoˈ juunaˈ. Ee xeⁿ cwilaˈcanda̱ˈyoˈ juunaˈ xoqueⁿndyoˈ na nlacueˈyoˈ ja. 	 הלא משה נתן לכם את התורה ואין איש מכם עשה התורה מדוע תבקשו להרגני׃


Ndoˈ jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na ticˈomna nacje ˈnaaⁿˈ ljeii na tqueⁿ Moisés, matsˈaa chaˈna cwii nquieena cha nncwantjo̱ⁿya joona, meiiⁿ na mayuuˈ mˈaaⁿya nacje ˈnaaⁿˈ ljeii ˈnaaⁿˈ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom ncˈe na mˈaaⁿya nacje ˈnaaⁿˈ Cristo. 	 לאלה אשר בלי תורה הייתי כבלי תורה אף כי אינני בלי תורת האלהים כי אם תחת תורת המשיח אנכי למען קנות אותם אשר בלי תורה׃


Tˈo̱ Jesús, matsoom nnom: —Ncwandoˈnndaˈ tiˈtyˈiuˈ meiiⁿ na jnda̱ tueeⁿˈeⁿ. 	 ויאמר אליה ישוע קום יקום אחיך׃


Herodes jeeⁿ lioomˈm nnˈaⁿ tsjoom Tiro ñequio tsjoom Sidón. Joˈ chii joona jlajndaaˈndyena na nncˈoona na mˈaaⁿ. Sa̱a̱ tyˈecalˈueendye jndyeena ñˈoom nnom Blasto tsˈaⁿ na wjaañoomˈñe nacañomˈm. Tyolˈana tyˈoo nnom tsaⁿˈñeeⁿ na cateijneiⁿ joona na cantycwii tiaˈñeeⁿ na liooˈ Herodes ñˈeⁿndyena ee nantquie na macaⁿnaˈ joona cwinaⁿnaˈ yuu na matsa̱ˈntjom tsaⁿˈñeeⁿ. 	 ואיבה היתה בין הורדוס ובין בני צור וצידון ויבאו אליו בלב אחד ויפתו את בלסטוס אשר על חדר המלך ויבקשו שלום יען לקחו מחית ארצותם מארץ המלך׃


Ndoˈ sondaro na cwilˈa cwenta tseiˈtsuaa, quia na ntyˈiaana ángelˈñeeⁿ tyoteindyena, tquiaandyena nomtyuaa, chaˈcwijom lˈoo joona. 	 ומפחדו נבהלו השמרים ויהיו כמתים׃


Toˈñoom ntyooˈñeeⁿ ñequio calcaa ndoˈ tquiaaⁿ na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaaⁿnaˈ. Jnda̱ joˈ tyjeeⁿ ndoˈ tquiaaⁿ joonaˈ nda̱a̱yâ na cwilaˈjomndyô̱ ñˈeⁿñê. Ndoˈ jâ tˈo̱o̱ⁿyâ joonaˈ nda̱a̱ chaˈtsondye nnˈaⁿ. 	 ויקח את שבע ככרות הלחם ואת הדגים ויברך ויפרס ויתן אל התלמידים והתלמידים נתנו לעם׃


ˈO laxmaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ tsotyeˈyoˈ, juu tsaⁿjndii. Yuu na lˈue tsˈom jom, joˈ ñeˈcalacanda̱a̱ˈndyoˈ. Jom cwiluiiñê na matseicwjeⁿ nnˈaⁿ cantyjati xjeⁿ na tuii tsjoomnancue. Jom tjaaˈnaⁿ ñˈoom na mayuuˈ catseixmaaⁿ, ee tjaaˈnaⁿ ñˈoom na mayuuˈ naquiiˈ tsˈoom. Quia matseineiiⁿ cantu, matseineiiⁿ cantyjati na matseixmaaⁿ, cweˈ ncˈe tsaⁿcantu jom, ndoˈ cwiluiiñê tsotye chaˈtso ñˈoom na cantu. 	 אתם מן אביכם השטן ולעשות את תאות אביכם חפצתם הוא רוצח נפש היה מראש ובאמת לא עמד כי אמת אין בו מדי דברי כזב משלו ידבר כי כזב הוא ואבי הכזב׃


Jnda̱ joˈ tjañˈoom tsaⁿjndii Jesús Jerusalén tsjoom na ljuˈ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Tqueeⁿ juu xqueⁿ tsiuˈ watsˈom tˈmaⁿ. 	 וישאהו השטן אל עיר הקדש ויעמידהו על פנת בית המקדש׃


joˈ chii catsaˈyoˈ na mˈaⁿ nnˈaⁿ ticwii cwii ndyuaa. Nñeˈquiaˈyoˈ ñˈoom naya nda̱a̱na cha nlaˈyuˈna ñˈeⁿndyo̱. Calatsˈoomndyoˈ joona ñequio xueeˈ Tsotya̱ya, ñequio xuee Ja na Jnaaⁿ, ndoˈ ñequio xueeˈ Espíritu Santo. 	 לכו ועשו לתלמידים את כל הגוים וטבלתם אתם לשם האב והבן ורוח הקדש׃


Tjatjatyeeⁿ chjoowiˈ ˈndyoo ndaaluee. Tueeˈcañoom Jacobo ñˈeⁿ tyjee tsaⁿˈñeeⁿ na jndyu Juan. Joona ntseinda Zebedeo. Mˈaⁿna tsˈom wˈaandaa, cwilaˈyo̱na lquiˈtsaⁿ ˈnaaⁿna. 	 ויהי כעברו מעט משם וירא את יעקב בן זבדי ואת יוחנן אחיו וגם המה באניה מתקנים את המכמרות׃


Ndoˈ joo nnˈaⁿ na tˈunco tˈmaⁿna Jesús ñequio jâ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndyô̱ ñˈeⁿñê na mati calajomndyô̱ ñˈeⁿndyena na cwiˈuncona. 	 וישוע ותלמידיו היו גם הם קרואים אל החתנה׃


ˈO nnˈaaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, mancjoˈtiˈyoˈ nquiuˈyoˈ na ticweˈ tsˈiaaⁿˈndyo na sacajndo̱o̱ˈâ ˈo. 	 כי אתם אחי הנכם ידעים את מבואנו אליכם כי לא היה לריק׃


Ee sˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ nˈomna na calˈana cantyja na seijndaaˈñê hasta nntseicanda̱a̱ˈñeñˈeⁿnaˈ ñˈoom na tqueⁿtyeeⁿ. Joˈ chii nncˈomna na ñecwii ñˈoom joona ndoˈ nñeˈquiana najndeii na laˈxmaⁿna nnom quiooˈjndii. 	 כי האלהים נתן בלבם לעשות את עצתו ולעשות עצה אחת ולתת את ממשלתם לחיה עד כי ישלמו דברי האלהים׃


Ee manquiuuyaayâ na nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na tquiaaⁿ na tandoˈxco Jesús jnda̱ na tueˈ, nntsˈaa na nntando̱o̱ˈxco̱o̱yâ ñˈeⁿñê, ndoˈ ñecwii tmaaⁿˈ nncjachom ˈo ñˈeⁿndyo̱ jâ yuu na mˈaaⁿ. 	 באשר ידענו כי המעיר את האדון ישוע יעיר גם אתנו על יד ישוע ויעמידנו עמכם׃


Matso Pablo nnom: —Meiiⁿ na jndye oo meiiⁿ na tijndye ñˈoom na jnda̱ jndiˈ tsjo̱o̱ ñequio chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwindye na matseina̱ⁿya, toom cweˈ na nntsˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom na ncˈomˈyoˈ chaˈna mˈaaⁿ ja cweˈ na nchii na chuˈtyeⁿndyoˈ chaˈna chuˈtyeⁿndyo̱ ja, sa̱a̱ na nlayuˈyoˈ chaˈxjeⁿ na matseiyuˈa. 	 ויאמר פולוס אבקשה מאלהים אשר אם במעט ואם בהרבה לא אתה לבדך כי גם כל השמעים אותי יהיו כמוני זולתי המוסרות האלה׃


Sa̱a̱ naxeⁿˈ tatiom nnom tsjoomˈñeeⁿ cwiljooˈndye nnˈaⁿ na tiljuˈ laxmaⁿ ñequio naⁿcaluaˈ, nnˈaⁿ na cweˈ cwimˈaⁿya ñequio ncˈiaa, nnˈaⁿ na cwilaˈcwjee ncˈiaa, nnˈaⁿ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye ˈnaⁿ na cweˈ nnˈaⁿ nlˈa, ndoˈ ticwii cwii tsˈaⁿ na neiiⁿˈ cantu ndoˈ majoˈto machˈee. 	 ומחוץ לה הכלבים והמכשפים והזנים והמרצחים ועבדי האלילים וכל אהב שקר ועשהו׃


Nquii Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio Ta Jesucristo quiana na nntoˈñoomˈyoˈ naya na laˈxmaⁿna ñequio na meiⁿcwii ñomtiuu ticˈomˈyoˈ joo nda̱a̱na. 	 חסד לכם ושלום מאת האלהים אבינו ומאת אדנינו ישוע המשיח׃


Ndoˈ toˈñoom tyooˈ, tquiaaⁿ na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, jnda̱ chii tyjeeⁿ juunaˈ, tquiaaⁿ nda̱a̱na. Tsoom: —Tyooˈwaa cwiluiiñenaˈ seiiˈa na mañequiaandyo̱ na nncˈio̱. Luaaˈ nntsaalˈaˈyoˈ na cwicañjom nˈomˈyoˈ ja. 	 ויקח את הלחם ויברך ויבצע ויתן להם לאמר זה גופי הנתן בעדכם זאת עשו לזכרוני׃


Ndoˈ tˈo̱ Jesús nda̱a̱na, matsoom: —Ja cwiluiindyo̱ tyooˈ na mañequiaya na laˈxmaⁿ nnˈaⁿ na ticantycwii na cwitaˈndoˈna. ˈÑeeⁿ juu tsˈaⁿ na nntioñe lˈo̱o̱, matseijomnaˈ juu chaˈcwijom tsˈaⁿ na jnda̱ tjacjooˈ na macwaˈ. Ndoˈ ˈñeeⁿ tsˈaⁿ na matseiyuˈ ñˈeⁿndyo̱ nquioo na teiiⁿ naquiiˈ tsˈom chaˈna quia maˈuu tsˈaⁿ ndaa. 	 ויאמר להם ישוע אנכי הוא לחם החיים כל הבא אלי לא ירעב ואשר יאמין בי לא יצמא עוד׃


Ncˈe na matyˈiom Tyˈo̱o̱tsˈom tsˈiaaⁿ ja jo nda̱a̱ nnˈaⁿ tsjaaⁿ na cwiluiindyoˈ, macwjiiˈa cwenta na jeeⁿ jnda tseixmaⁿ juunaˈ. 	 כי אליכם הגוים אני מדבר וכפי אשר שליח הגוים אנכי את שרותי אפאר׃


Ee tquiecañom ntˈom nnˈaaⁿya na cwilaˈyuˈ na mˈaaⁿya, ndoˈ tquiaanaˈ na jeeⁿ neiⁿya na jluena no̱o̱ⁿ na jeeⁿ xcweeˈ tsˈomˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom na mayuuˈ ndoˈ cantyja na wjaamˈaaⁿˈ, macheˈ na juu ñˈoom naya maqueⁿnaˈ xjeⁿ ˈnaaⁿˈnaˈ ˈu. 	 כי שמחתי למאד כאשר באו אחים ויעידו על אמתך אשר מתהלך באמת אתה׃


Candyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, meiiⁿ na tsˈaⁿ na ya ñˈoom ˈu ñˈeⁿñe, xoquintyjaaⁿ na nnteijneiⁿ ˈu. Cweˈ ee na jndeiiˈ ˈndyoˈ, joˈ na nnquicantyjatoom na nñequiaaⁿ chaˈtso na macaⁿnaˈ ˈu. 	 אני אמר לכם גם כי לא יקום לתת לו על היותו אהבו יקום בעבור עזות פניו ויתן לו ככל צרכו׃


Sa̱a̱ nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱: Juu rey Salomón meiiⁿ jeeⁿ tyañê, ndoˈ tjacantyja na ya ˈnaⁿ na tyoleichom, sa̱a̱ tîcatseijomnaˈ na neiⁿncooˈ liaⁿˈaⁿ chaˈna neiⁿncooˈ cwii ljaaˈmeiⁿˈ. 	 ואני אמר לכם כי גם שלמה בכל הדרו לא היה לבוש כאחת מהנה׃


Ee tilaˈno̱ⁿˈna cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ na sˈaa Jesús ñequio ntyooˈ na tcwaˈ nnˈaⁿ. Ndoˈ ndicwaⁿ tileiqueⁿna cwenta ˈñeeⁿ cwiluiiñê. 	 כי לא השכילו בדבר ככרות הלחם מפני טמטום לבבם׃


¿Yuu waa jeˈ na nnda̱a̱ nntseisˈañe cheⁿnquii tsˈaⁿ? Tquia jnda̱ tquieˈnaˈ joˈ. ¿Chiuu na ljoˈ? ¿Aa ee cwilaˈcanda̱a̱ˈndyo̱ ljoˈ na matsa̱ˈntjom ljeii na tqueⁿ Moisés? Meiⁿchjoo nchii joˈ, tomti ee na cwilaˈyuˈya cwii nˈo̱o̱ⁿya ñequio Jesucristo. 	 ועתה איה ההתהללות הלא נשבתה ועל ידי תורת מה העל ידי תורת המעשים לא כי על ידי תורת האמונה׃


’Sa̱a̱ queⁿˈyoˈ cwenta, ñeˈcwii meiⁿsa na cañomˈ meindyuaandyo̱ ñequio tsˈaⁿ na mañequiaa cwenta ja. 	 אך הנה יד המסר אותי אתי על השלחן׃


Ndoˈ nnˈaⁿ na cwiˈoojndyee ñequio nnˈaⁿ na cwiˈoontyjo̱, ñequiiˈcheⁿ tyolaˈxuaana, tyoluena: —Matseitˈmaaⁿˈñenaˈ tsaⁿmˈaaⁿ. Matioˈnaaⁿñenaˈ jom na macwjeeˈcañoom tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וההלכים לפניו ואחריו צעקים לאמר הושע נא ברוך הבא בשם יהוה׃


Ncˈe juu ñˈoomxcowaaˈ mañequiaanaˈ na cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿyâ, joˈ joˈ na cwilana̱a̱ⁿyâ juunaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ ñequio na tˈmaⁿya nˈo̱o̱ⁿyâ. 	 על כן בהיות לנו תקוה כזאת פתחון פינו רב הוא׃


Taxˈeeñe Pilato nnom Jesús: —¿Ljoˈ joˈ na cwiluiiñenaˈ na mayuuˈ? Ndoˈ jnda̱ na tso Pilato na luaaˈ, jluiˈnnaaⁿˈaⁿ jo nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos. Tsoom nda̱a̱na: —Tjaa jnaⁿ tseixmaⁿ tsaⁿmˈaaⁿˈ. 	 ויאמר אליו פילטוס מה היא האמת ואחרי דברו זאת יצא שנית אל היהודים ויאמר אליהם אני לא מצאתי בו כל עון׃


Nnˈaⁿ na cwilaˈwendye nacjoomˈm macaⁿnaˈ na mˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na ñequio na nioomˈ tsˈoom na ntyjaaˈ tsˈoom na nntsˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom na nlcweˈ nˈomna ndoˈ na nlaˈno̱ⁿˈna ñˈoom na mayuuˈ, 	 ומיסר בנמיכות רוח את המתנגדים אולי יתן האלהים בלבבם לשוב להכרת האמת׃


Ndoˈ ntˈom naⁿˈñeeⁿ tˈuena mosoomˈm, cwajndii tjaaˈna joo hasta jlaˈcwjeena mosoˈñeeⁿ. 	 והנשארים תפשו את עבדיו ויתעללו בם ויהרגום׃


Sa̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ na jndyendye, ñeˈcwii ñˈoom jlaˈxuaana, jluena: —Quindyo̱o̱ˈ luaaˈ ñjaaⁿñe ndoˈ catseicandyaandyuˈ Barrabás. 	 ויצעקו כל המונם ויאמרו הסר את זה ופטר לנו את בר אבא׃


Quia joˈ we nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoomˈm, Jacobo ñˈeⁿ Juan, quia na ntyˈiaana na luaaˈ, jluena: —Aa ndiˈ Ta, ¿aa nncwancueˈ na nlˈaayâ chaˈna sˈaa Elías? Nntaaⁿyâ na quioo chom na nnaⁿ cañoomˈluee nacjoo naⁿmˈaⁿˈ cha nntseicwjeenaˈ joona. 	 ויאמרו יעקב ויוחנן תלמידיו כראותם זאת לאמר אדנינו התרצה ונאמר כי תרד אש מן השמים ותאכלם כאשר עשה גם אליהו׃


Na chaˈtsondyô̱ na mˈaaⁿyâ tsˈom wˈaandaa, we siaⁿnto waljooˈ ndyeenˈaaⁿ nchooˈ nqui nchooˈ yomndyô̱. 	 ואנחנו כל נפש אשר באניה מאתים ושבעים ושש׃


ñequio lcoom na ñjoomna. Ndoˈ manda̱ liaa na cweeˈna na cwiˈoona. 	 רק להיות נעולי סנדל ושתי כתנות לא ילבשו׃


Tˈo̱ Pilato nda̱a̱na, matsoom: —Cantyja na jnda̱ seiljeiya, mantyjati joˈndyo. 	 ויען פילטוס ויאמר את אשר כתבתי כתבתי׃


Maluaaˈ machˈee Espíritu, mateijneiⁿ jaa yuu na tixcwe cwilˈuuya. Ee jaa tiˈnaaⁿya nlana̱a̱ⁿya nnom Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈxjeⁿ na macaⁿnaˈ, joˈ chii manquiiti Espíritu Santo matseityˈooñê nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio na cwicom tsˈoom cwentaaya ñequio ñˈoom na tileicatso tsˈaⁿ. 	 וכן גם הרוח תמך אתנו בחלשותינו כי לא ידענו מה להתפלל כראוי אכן הרוח הוא מפגיע בעדנו באנחות עמקות מדבר׃


Mancˈe na luaaˈ waa, joˈ chii majndeiito tˈmaⁿ nlcoˈwiˈnaˈ nnˈaⁿ tsjoomˈñeeⁿ. Nncwje nnˈaⁿ ndoˈ nnquioo jndoˈ tˈmaⁿ ndoˈ tˈmaⁿ nntseichjooˈnaˈ nˈom nnˈaⁿ. Ndoˈ nlco tsjoomˈñeeⁿ ñˈeⁿ chom. Ee nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na macuˈxeeⁿ nnˈaⁿ, tˈmaⁿ waa najndeii na cwiluiiñê. 	 על כן רגע ביום אחד תבאנה מכותיה מות ואבל ורעב ותשרף במו אש כי חזק יהוה אלהים השפט אתה׃


Cwiicheⁿ cwii ndiiˈ jnaⁿ Jesús Capernaum, tjaaⁿ, tueⁿˈeⁿ tsˈo̱ndaa Judea. Teinoom cwiicheⁿ nantyjaaˈ jndaa Jordán. Tjomndyenndaˈ cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ yuu na mˈaaⁿ. Quia joˈ tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na chaˈxjeⁿ na quichˈeeⁿ. 	 ויקם משם וילך אל גבול יהודה מעבר הירדן ויקהלו עוד אליו המון עם וילמדם כפעם בפעם׃


’Jom sˈaaⁿ tsjoomnancue ñequio chaˈtso ˈnaⁿ na niom nnomnaˈ. Cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom chaˈwaa cañoomˈluee ñequio tsjoomnancue. Joˈ chii ticaⁿnaˈ wˈaa na nlˈa nnˈaⁿ yuu na nncˈoomñê. 	 האל אשר עשה את העולם וכל אשר בו לא ישכן בהיכלות מעשה ידים כי הוא אדון השמים והארץ׃


Ncˈe na luaaˈ, ˈo nnˈaⁿya na jeeⁿ wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya, yocheⁿ na cwimeiⁿndo̱o̱ˈa nmeiⁿˈ, calˈaˈyoˈ chaˈtso na nnda̱a̱ nlˈaˈyoˈ cha na nljeii Tyˈo̱o̱tsˈom na ya mˈaⁿˈyoˈ jo nnoom, na tjaaˈnaⁿ na cwajndiindyoˈ meiⁿ tacolatjo̱o̱ndyoˈ jo nnoom. 	 על כן אהובים אשר לאלה חכיתם שקדו להמצא לפניו בשלום נקים וזכים מפשע׃


Quia joˈ seicandyooˈñê nacañoomyâ. Tsoom nda̱a̱yâ: —Nandye cañoomˈluee ñequio tsjoomnancue, chaˈwaa matseixmaⁿya najndo̱, 	 ויגש ישוע וידבר אליהם לאמר נתן לי כל שלטן בשמים ובארץ׃


Luaa tuii. Tyomˈaⁿ ntquieeˈ naⁿnom ñenquii tsˈaⁿ ntseinda. Juu tsaⁿtquiee tocoom ndoˈ tyuaaˈ tueeⁿˈeⁿ, tjaa ndana ñˈeⁿ scoomˈm. 	 והנה היו שבעה אחים והראשון לקח אשה וימת לא בנים׃


Sa̱a̱ jeˈ nnco̱ matsjo̱o̱ nndyeˈyoˈ: Calˈaˈyoˈ na wiˈ nˈomˈyoˈ nnˈaⁿ na jndoo ˈo. Ndoˈ calaneiⁿˈyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaaⁿ nnˈaⁿ na cwitaˈwiˈ ˈo. 	 אבל אני אמר לכם אהבו את איביכם ברכו את מקקליכם היטיבו לשנאיכם והתפללו בעד מכאיביכם ורדפיכם׃


Jeeⁿ tjaweeˈ tsˈom Jesús quia na jñeeⁿ ñˈoom ˈndyoo tsaⁿˈñeeⁿ. Tsoom nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwiˈoontyjo̱ naxeeⁿˈeⁿ: —Mayuuˈcheⁿ nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, meiⁿ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ Israel tyooljei cwii tsˈaⁿ na matseiyuˈya tsˈom chaˈna tsaⁿmˈaaⁿˈ. 	 וישמע ישוע ויתמה ויאמר אל ההלכים אחריו אמן אמר אני לכם גם בישראל לא מצאתי אמונה גדולה כזאת׃


Matso Agripa nnoom: —ˈU cwaaⁿti matseiˈtiuuˈ na cweˈ chjoowiˈ ñˈoom na jnda̱ tsuˈ luaaˈ, manntseiyuˈya ja ñequio Cristo. 	 ויאמר אגרפס אל פולוס עוד מעט ופתיתני להיות נצרי׃


Ndoˈ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na ntyˈiaa na luaaˈ, tyueneiiⁿna ndoˈ tyolaˈtˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom na tquiaaⁿ najneiⁿ nnom Jesús na nnteijndeiinaˈ nnˈaⁿ. 	 והמון העם כראותם זאת השתוממו וישבחו את האלהים אשר נתן שלטן כזה לבני אדם׃


Ndoˈ tsjo̱o̱ya nnom tsaⁿˈñeeⁿ: —ˈU ta, mantyjiˈ. Ndoˈ jom tsoom no̱o̱ⁿ: —Nmeiiⁿ joo nnˈaⁿ na jnda̱ jnaⁿndye nawiˈ tˈmaⁿ na teiˈnom. Jnda̱ jlaˈyuˈtyeⁿna ñˈeⁿ nqueⁿ na jñoom Catsmaⁿ na seiljoomˈm nˈomna ñequio nioomˈm. Joˈ na cweeˈna liaa canchiiˈ. 	 ואמר אליו אדני אתה ידעת ויאמר אלי אלה הם הבאים מן הצרה הגדולה ויכבסו את שמלתם וילבינום בדם השה׃


Juu nayawaañe na jeeⁿ jndanaˈ, laˈxmaaⁿyâ juunaˈ naquiiˈ seiiˈâ na joo seiiˈâ matseijomnaˈ chaˈcwijom ncuaa tsˈocachu. Luaaˈ waa cha nleitquiooˈya na cwicanda̱a̱ cwilˈaayâ tsˈiaaⁿmeiiⁿ ncˈe Tyˈo̱o̱tsˈom mañequiaaⁿ na jnda̱a̱yâ, meiⁿ nchii ncjo̱o̱yâ waa na cwilaˈxmaaⁿyâ. 	 אבל יש לנו האוצר הזה בכלי חרש למען אשר תהיה הגבורה היתרה לאלהים ולא מאתנו׃


Tineiⁿˈ na cwilaˈcona quiooˈ ñequio ntˈomcheⁿ na cwilˈana naya ˈU cha nnda̱a̱ nntseitˈmaⁿ tsˈomˈ jnaaⁿna. 	 עולה וחטאה לא שאלת׃


Ntˈom lqueeⁿ tquiaanaˈ yuu na meintyjeeˈ ndaˈ lˈo̱o̱ nioom. Tyuaaˈti tjawindye lˈo̱o̱ nioomˈñeeⁿ, tco̱ˈnaˈ ntjom, ncˈe naljoˈ tjaaˈnaⁿ ljoˈ tueˈ lˈa lqueeⁿˈñeeⁿ. 	 ויש אשר נפל בין הקצים ויעלו הקצים וימעכהו ולא נתן פרי׃


Quia na tquiena tyeⁿncoo ndyuaa Misia jlaˈtiuuna na nncˈooquieˈna ndyuaa Bitinia sa̱a̱ tinquiaa Espíritu Santo na nncˈoona joˈ. 	 וכבאם אל מוסיא הואילו ללכת אל ביתוניא ולא הניח להם הרוח׃


Sa̱a̱ cwantindye nnˈaⁿ jlaˈjomndyena ñequio Pablo ndoˈ jlaˈyuˈna, mandiñˈeⁿ Dionisio. Jom tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe Areópago yuu cwiwijndaaˈ ñˈoom. Mati yuscu na jndyu Dámaris ñequio ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ jlaˈyuˈna. 	 ומקצתם דבקו בו ויאמינו ובהם דיונוסיוס מן השפטים של אריופגוס ואשה אחת שמה דמריס ועוד אחרים עמהם׃