Quia joˈ Judasˈñeeⁿ, toˈñoom cwii tmaaⁿˈ sondaro ñˈeⁿ ntˈom nnˈaⁿ na cwindyeˈntjom nda̱a̱ ntyee na cwiluiitquiendye, ndoˈ mañˈeeⁿ ntˈom nnˈaⁿ tmaaⁿˈ fariseos. Tjachom naⁿˈñeeⁿ joˈ joˈ. Tyˈechona lioochom ndoˈ chom nlca ñˈeⁿ lˈo̱ tsˈiaaⁿ ntiaˈ. 	 ויקח יהודה את הגדוד ומשרתים מאת הכהנים הגדולים והפרושים ויבא שמה בנרות ובלפידים ובכלי נשק׃


Sa̱a̱ joo naⁿˈñeeⁿ jndeiiti jlaˈxuaanndaˈna, jluena: —Catyˈiomˈ jom tsˈoomˈnaaⁿ. Catyˈiomˈ jom tsˈoomˈnaaⁿ. 	 והמה צעקו אליו לאמר הצלב אותו הצלב׃


Jnda̱ chii tˈmaaⁿ joona na mawjaⁿ. Tsoom nda̱a̱na: —Jndeiˈnaˈ na jo̱ Jerusalén na manndyooˈ na nncueeˈ xuee sa̱a̱ xeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom lˈue tsˈoom nndyo̱nndaˈa na mˈaⁿˈyoˈ. Jnda̱ joˈ jlueeⁿˈeⁿ Éfeso ñˈeⁿ wˈaandaa. 	 כי אם נפטר מהם באמרו מחיב אני לחג את החג הבא בירושלים ואחרי כן אשובה אליכם אם ירצה יהוה וילך לו באניה מן אפסוס׃


Ee jnda̱ jndya̱a̱yâ na tyotsoom na Jesús na jnaⁿ Nazaret nntseityuiiˈ watsˈomwaañe ndoˈ nntseichuiiˈ costumbre na tquiaa Moisés nda̱a̱ya. 	 כי שמענהו אמר זה ישוע הנצרי יתץ את המקום הזה וישנה את החקים אשר מסר לנו משה׃


Cwiicheⁿ cwii ndiiˈ tjaquieeˈ Jesús naquiiˈ watsˈom. Joˈ joˈ mˈaaⁿ cwii tsaⁿsˈa na jnda̱ tjateii cwii tsˈo̱. 	 וישב ויבאו אל בית הכנסת ושם איש אשר ידו יבשה׃


Tsoti Esteban: —ˈO maxjeⁿ quieˈ nˈomˈyoˈ. Matseijomnaˈ ˈo chaˈna nnˈaⁿ na tyoolatˈmaaⁿˈndye Tyˈo̱o̱tsˈom ee tiñeˈcandyeˈyoˈ meiⁿ tiñeˈcalacanda̱ˈyoˈ. Ñequiiˈ na cwitsaˈyoˈ nacjooˈ Espíritu Santo. Chaˈna tyolˈa weloˈyoˈ na ñetˈom teiyo majoˈti cwilˈaˈ ˈo. 	 קשי ערף וערלי לב ואזנים ממרים הייתם תמיד ברוח הקדש כאבותיכם גם אתם׃


Pablo ntyjeeⁿ na we ndiiˈ naⁿmaⁿnˈiaaⁿ na matseineiiⁿ nda̱a̱. Ntˈomndye joona cwilaxmaⁿna tmaaⁿˈ nnˈaⁿ judíos na jndyu saduceos. Ndoˈ ntˈomndye joona cwilaxmaⁿna tmaaⁿˈ fariseos. Joˈ chii jndeii seineiiⁿ, tsoom: —ˈO re nnˈaⁿya ja tseixmaⁿya fariseo. Mati tsotya̱ majoˈ jom. Sa̱a̱ ˈo cwituˈxeⁿˈyoˈ ja cweˈ ncˈe na matseiyuˈa na nntaˈndoˈxco nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱. 	 ופולוס ידע כי מקצתם צדוקים ומקצתם פרושים ויצעק בתוך הסנהדרין אנשים אחים פרוש בן פרוש אנכי ועל תקות המתים ותחיתם אני נדין׃


Ndoˈ juu na mˈaaⁿya na cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿya jom, matseixmaⁿnaˈ cwii na tyeⁿ matseiljonaˈ añmaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. Juu joˈ meiⁿ tixocatyuiiˈnaˈ, mˈaaⁿ ndoˈ mˈaaⁿnaˈ. Macjaquieeˈnaˈ naxeⁿˈ liaa na ntyja quiiˈ watsˈom cañoomˈluee, 	 אשר היא לנפשנו לעוגין נכון וחזק ומגיע אל מבית לפרכת׃


Joˈ chii tsˈaⁿ na matseixmaⁿ cwentaaˈ nquii na cwiluiiñe Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom matseixmaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ na ticantycwii na wandoˈ añmaaⁿˈ, sa̱a̱ tsˈaⁿ na ticatseixmaⁿ cwentaaˈ Jnaaⁿ, ticatseixmaⁿ na wandoˈ añmaaⁿˈ. 	 אשר יש לו הבן יש לו החיים ואשר אין לו בן האלהים אין לו החיים׃


Sa̱a̱ joona yacheⁿ jlaˈcheⁿna, ee mayuuˈ xjeⁿ na ñeñjomndyena nato tyolaˈncjooˈndyena ˈñeeⁿ cwii joona tˈmaⁿti cwiluiiñe. 	 ויחרישו כי התעשקו בדרך מי הוא הגדול בהם׃


Queⁿˈyoˈ cwenta na tˈmaⁿ ljeii matsa̱ˈa. 	 ראו נא מה גדול המכתב אשר כתבתי אליכם בידי׃


Jaa na cwilayuuˈa ñetˈo̱o̱ⁿya nacje ˈnaaⁿˈ na cwitsuundye nnˈaⁿ sa̱a̱ jeˈ laxmaaⁿya na ticantycwii na cwitando̱o̱ˈa. Cwilaˈno̱o̱ⁿˈa na ljoˈ ncˈe na jnda nquiuuya nnˈaaⁿya na cwilayuˈ. Tsˈaⁿ na ticajnda ntyjii xˈiaaˈ na matseiyuˈ, ndicwaⁿ mˈaaⁿ nacje ˈnaaⁿˈ na cwitsuundye añmaaⁿ nnˈaⁿ. 	 אנחנו ידענו כי עברנו מן המות אל החיים על כי נאהב את אחינו איש אשר לא יאהב את אחיו ישאר במות׃


Quia na macanda̱ tomti nncˈoomˈ tsˈom tsˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ ljoˈ na lˈue tsˈom seiiⁿˈeⁿ, wjaañˈomnaˈ jom na nntsuuñê. Sa̱a̱ quia na nncˈoomˈ tsˈom tsˈaⁿ ljoˈ na lˈue tsˈom Espíritu Santo wjaañˈoomnaˈ jom na ticantycwii na nncwanoomˈm ndoˈ tjaa ljoˈ chjooˈ tsˈoom. 	 כי מחשבת הבשר היא המות ומחשבת הרוח היא החיים והשלום׃


Ee quia ljoˈcheⁿ nncˈom nnˈaⁿ na cwilaˈneiiⁿˈndye cheⁿnquieena. Neiiⁿna sˈom. Cwilaˈtˈmaaⁿˈndye cheⁿnquieena. Cwilaˈsˈandyena, cwilaˈlcundyena. Cwitˈmo̱o̱ⁿna na ticueeˈ nˈomna nquii Tyˈo̱o̱tsˈom. Xolaˈcanda̱na ñˈoom na cwilue lotyena, londyeena. Lˈo̱na cweˈ na wiˈ nˈom naⁿˈñeeⁿ joona. Xocalaˈtˈmaaⁿˈndyena ñˈoom na cwilaˈyuˈ nnˈaⁿ ñequio Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי יהיו האנשים אהבי עצמם ואהבי בצע והוללים וגאים ומגדפים וממרים באבותם וכפויי טובה ולא חסידים׃


Ndoˈ ntyee na cwiluiitquiendye jndye jnaaⁿˈaⁿ tquiana. 	 וראשי הכהנים הרבו לשטנו׃


Ndoˈ cwilaˈjndeiiˈ ndyua̱a̱yâ nda̱a̱ˈyoˈ ˈo nnˈaⁿya, na calaˈtiaˈyoˈ nnˈaⁿˈyoˈ na tiñeˈcalˈa tsˈiaaⁿ. Quiaˈyoˈ na tˈmaⁿ nˈom nnˈaⁿ na leicˈom tˈmaaⁿˈndye nˈom. Cateijndeiˈyoˈ nnˈaⁿ na tijnda̱na na tilaˈyuˈya nˈomna. Cˈomˈ nioomcheⁿ nˈomˈyoˈ ñequio chaˈtsondye nnˈaⁿ. 	 והננו מזהירים אתכם אחי הוכיחו את הסוררים אמצו את רכי הלבב תמכו את החלשים והאריכו רוח אל כל אדם׃


Queⁿˈyoˈ cwenta, manncwjeeˈcañoom Cristo ñequio nchquiu. Ndoˈ chaˈtsoti nnˈaⁿ nntyˈiaa jom, ndiñˈeeⁿ nnˈaⁿ na jlaˈjomndye na tueeⁿˈeⁿ. Ndoˈ chaˈtso ntmaaⁿˈ na cwii cwii nnom nnˈaⁿ, jndeii nlaˈxuaana na chjooˈ nˈomna quia na nntyˈiaana jom. Maxjeⁿ nntseicanda̱a̱ˈñenaˈ na ljoˈ. Amén. 	 הנה הוא בא עם העננים וראתה אתו כל עין גם אלה אשר דקרהו וספדו עליו כל משפחות הארץ כן יהיה אמן׃


Xjeⁿˈñeeⁿ ja Juan na jeeⁿ candyaˈ tsˈom Jesús, mawacatya̱ⁿ nacañomˈm na cwicwaaˈâ. 	 ואחד מתלמידיו מסב על חיק ישוע אשר ישוע אהבו׃


Nnco̱ Pablo na matseiljei xueya na matsjo̱o̱ya na xmaⁿndyoˈ. 	 שאלת שלומכם בידי אני פולוס׃


Juu na teitquiooˈ nda̱a̱na, jeeⁿ cwajndii seicatyˈuenaˈ hasta tso nquii Moisés: “Cwiteindyo̱ na jeeⁿ macatyˈua̱.” 	 והמראה היה נורא עד מאד ויאמר משה יגרתי וחרדתי׃


Teitquiooˈ ntyˈiaana nacjoo chaˈtsondyena ntyjo chaˈcwijom ntsaachom. 	 ותראינה אליהם לשנות נחלקות ומראיהן כאש ותנוחינה אחת אחת על כל אחד מהם׃


Jnda̱ joˈ tjaquieeˈ Jesús quiiˈ wˈaa. Tjuˈnaˈ na ñenqueⁿ ñˈeⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Ndoˈ taˈxˈeena ñˈoomˈñeeⁿ ˈñom, jluena: —¿Chiuu waayuu na jâ tîcanda̱a̱ nntjeiiˈâ jndyetiamˈaaⁿˈ? 	 ויהי כאשר בא הביתה וישאלהו תלמידיו בהיותם לבדם אתו מדוע אנחנו לא יכלנו לגרשו׃


Quia na tueˈcañoom Jesús joˈ joˈ, jlunda̱a̱ñê, tsoom nnom: —Zaqueo, catseityuaaˈ, candyoˈcueˈ ee xuee jeˈ macaⁿnaˈ na caljooˈndyo̱ waˈ. 	 ויהי בבאו אל המקום ההוא ויבט ישוע ויראהו ויאמר אליו זכי רד מהר כי צריך אני לשבת היום בביתך׃


Mati calaneiⁿˈyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaⁿya na cateijneiⁿ ja ñˈoom na nntseina̱ⁿya nnda̱a̱ nnˈaⁿ meiⁿ tintseicatyˈuenaˈ ja na nñequiaya na caliu nnˈaⁿ chiuu waa ñˈoom na jeeⁿ wantyˈiuuˈ waa na nluiˈnˈmaaⁿñe tsˈaⁿ. 	 וגם בעדי למען ינתן לי הדבר בפתחי פי להגיד בבטחון את סוד הבשורה אשר אנכי ציר לה במוסרות׃


Jlaˈcueˈyoˈ nqueⁿ na mañequiaaⁿ na cwitandoˈ nnˈaⁿ. Sa̱a̱ Tyˈo̱o̱tsˈom tquiaa na tandoˈxcoom na tueeⁿˈeⁿ ndoˈ jâ cwitjeiˈyuuˈndyô̱ na ljoˈ. 	 ואת שר החיים הרגתם אשר האלהים הקימו מן המתים ואנחנו עדיו׃


Sa̱a̱ xeⁿ nlˈuuya na jnaⁿnaˈ cweˈ cantyja ˈnaaⁿ nnˈaⁿ, nnda̱a̱ nlcoˈwiˈnaˈ jaa nlˈa nnˈaⁿ na jndyendye, ee chaˈtsondye joona cwilaˈyuˈna na Juan cwiluiiñê tsˈaⁿ na tyoñequiaa ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 אם נאמר מן השמים יאמר אלינו מדוע אפוא לא האמונתם לו ואם נאמר מבני אדם יראים אנחנו את המון העם כי כלם חשבים את יוחנן לנביא׃


Quia joˈ tyˈe nnˈaⁿ, tyˈecantyˈiaa ljoˈ tuii. Tquieˈcañomna Jesús ndoˈ jliuna tsˈaⁿ na jnda̱ jluiˈ naⁿjndii naquiiˈ tsˈom, wacatyeeⁿ nacañoomˈ Jesús. Macweⁿ liaa ndoˈ jnda̱ tcoˈyañˈeⁿnaˈ jom. Ndoˈ naⁿˈñeeⁿ, jeeⁿ tyuena. 	 ויצאו לראת את אשר נעשה ויבאו אל ישוע וימצאו שם את האדם אשר יצאו ממנו השדים ישב לרגלי ישוע מלבש וטוב שכל וייראו׃


Sa̱a̱ xeⁿ macoˈwiˈnaˈ ˈu ncˈe na matseijomndyuˈ ñequio Cristo, ticatsonaˈ na cˈoomˈ na jnaⁿˈ, ˈu catseitˈmaaⁿˈndyuˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na matjomˈ naljoˈ. 	 ואם יענה כאחד המשיחיים אל יבוש כי אם יודה לאלהים על הדבר הזה׃


Jnda̱ mamatseina̱ⁿya nda̱a̱ nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿ ˈnaⁿ na niom tsjoomnancue cha calaˈno̱ⁿˈyoˈ, sa̱a̱ tiñeˈcalayuˈyoˈ ñˈoomˈñeeⁿ. Quia joˈ, ¿chiuu ya nntsˈaa cha na nlayuˈyoˈ ñˈoom na mañequia cantyja ˈnaaⁿˈ cañoomˈluee? 	 אם אמרתי אליכם דברי הארץ ואינכם מאמינים איך תאמינו באמרי אליכם דברי השמים׃


Ndoˈ joˈ joˈ nndyooˈ waa cwii ta yuu na mˈaaⁿ cwii tmaaⁿˈ calcu na cwicwaˈ. 	 ועדר חזירים רבים היה שם במרעה ההרים׃


Ndoˈ cwii tsaⁿsˈa na titquieñe na jndyu Eutico wacatyeeⁿ mantana cuartoˈñeeⁿ na jnda̱ ndyee na teicantyjooˈnaˈ. Tyjeeˈ na ñeˈcatsom ee teincoo ñˈoom tyoñequiaa Pablo. Joˈ chii jnaⁿjndeii tsaⁿtsjom ñˈeⁿñê. Mana tiooñê xjeⁿ nomtyuaacheⁿ. Tyˈelaˈwe nnˈaⁿ jom, jnda̱ tueeⁿˈeⁿ. 	 ובחור אחד שמו אבטוכוס ישב בחלון וירדם בהאריך פולוס את אמרתו ותגבר עליו שנתו ויפל מהמדור השלישי למטה וישאהו מת׃


Quiaˈyoˈ na xmaⁿñe Priscila ñˈeⁿ tiˈAquila. Joona cwilaˈjomndyena tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Cristo Jesús ñˈeⁿndyo̱. 	 שאלו לשלום פריסקלא ועקילס שהם חברי בעבודת המשיח ישוע׃


Mañoomˈ jndii cwii yuscu na joˈ mˈaaⁿ. Tyjeˈcañoom joˈ joˈ ndoˈ tcoˈ xtye jo nnom Jesús. Ee mˈaaⁿ yuscuchjoo jnda yuscuˈñeeⁿ na maleiñˈoom jndyetia. 	 כי אשה אשר רוח טמאה נכנסה בבתה הקטנה שמעה את שמעו ותבא ותפל לרגליו׃


Quia joˈ cwanti nnˈaⁿ fariseos ñequio nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés, jnaⁿna Jerusalén, tquieˈcañomna Jesús. Taˈxˈeena nnoom: 	 אז באו אל ישוע הסופרים והפרושים אשר מירושלים׃


Ndoˈ taˈxˈee nnˈaⁿ judíos nnoom, jluena: —¿Cwaaⁿ tsˈiaaⁿ nntsaˈ na tixocaluii juunaˈ na cweˈ tsˈaⁿ nntsˈaa na mˈmo̱ⁿnaˈ nda̱a̱yâ na waa najndeii na matseixmaⁿˈ na nmeiiⁿˈ macheˈ? 	 ויענו היהודים ויאמרו אליו אי זו אות תראנו כי כזאת אתה עשה׃


Ñequiiˈcheⁿ mañequia na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaⁿˈyoˈ ee naya na matseixmaaⁿ na mañequiaaⁿ na cwitoˈñoomˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Jesucristo. 	 אודה לאלהי בעבורכם בכל עת על חסד האלהים הנתן לכם במשיח ישוע׃


Ee jnda̱ macwindya̱a̱yâ na mati ˈo cwiluiindyoˈ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈya nˈomˈyoˈ ñˈeⁿ Jesucristo, ndoˈ na jnda nquiuˈyoˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwiluiindye cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 אחרי אשר שמענו אמונתכם במשיח ישוע ואהבתכם אל כל הקדשים׃


Ndoˈ naⁿˈñeeⁿ jeˈ, jluiˈna quiiˈntaaⁿ naⁿmaⁿnˈiaaⁿ ñequio na neiiⁿna na tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na cwilaˈxmaⁿna na coˈwiˈnaˈ joona ncˈe na cwitjeiˈyuuˈndyena ñˈoom ñequio xueeˈ Jesús. 	 ויצאו שמחים מלפני הסנהדרין על כי זכו לשאת על שמו כלמה׃


Jnda̱ chii tcoomˈm xtyeeⁿ. Jndeii seixuaⁿ, matsoom: —Ta, tincwjaaˈndyuˈ cwenta jnaaⁿna na cwilaˈcueeˈna ja. Jnda̱ tsoom na luaaˈ mana tueeⁿˈeⁿ. 	 ויכרע על ברכיו ויצעק בקול גדול יהוה אל תשמר להם את החטא הזה ויהי אחרי דברו כדבר הזה ויישן׃


Ntˈomcheⁿ ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ tquiana sˈom na tcaⁿnaˈ ja. Sˈomˈñeeⁿ teilˈueeˈndyo̱ cha nnda̱a̱ ndiˈntjo̱ⁿya nda̱a̱ˈyoˈ. 	 קהלות אחרות שלותי בקחתי מהן שכר למען אשרתכם ובהיותי עמכם ואחסר לא הלאיתי אדם׃


Ndoˈ ñˈoom na tyoñequiaaⁿ, jeeⁿ tjaweeˈ nˈomna. Tˈmo̱ⁿnaˈ nda̱a̱na na waa najndeii na matseixmaaⁿ, ee ñˈoom na tyoˈmo̱o̱ⁿ cajndatinaˈ, nchii cweˈ chaˈna ñˈoom na cwitˈmo̱o̱ⁿ nnˈaⁿ na jndo̱ˈ nˈom chiuu tˈmaⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés. 	 וישתוממו על תורתו כי היה מלמדם כבעל גבורה ולא כספרים׃


ee tijoom jndaa nljuˈñe tsˈaⁿ jnaaⁿˈaⁿ cweˈ ee na cwiquioo nioom quioondyo ñequio canchˈioo. 	 כי דם הפרים והשעירים לא יוכל להסיר חטאים׃


’Tyomˈaaⁿ cwii tsaⁿtya na ñequiiˈcheⁿ tyocweⁿ liaa na jeeⁿ ya ndoˈ jndanaˈ na tuiinaˈ ñˈeⁿ tsaⁿ lino. Ndoˈ ˈio ndii ˈio tyocwaaⁿˈaⁿ nantquie na yaticheⁿ. 	 איש עשיר היה והוא לבוש ארגמן ושש ויתעגג וישמח יום יום׃


Sa̱a̱ xeⁿ chaˈtsondyoˈ cwilaneiⁿˈyoˈ ñˈoom na maˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ˈyoˈ ndoˈ xeⁿ juu xjeⁿˈñeeⁿ nncjaquieeˈ cwii tsˈaⁿ na tyootseiyuˈ oo tsˈaⁿ na quia mandiicheⁿ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, nlcoˈtianaˈ ntyjeeⁿ na waa jnaaⁿˈaⁿ ndoˈ nncˈoomˈ tsˈoom cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ ncˈe ñˈoom na cwilaneiⁿˈyoˈ. 	 אבל אם יתנבאו כלם ובא איש לא מאמין או הדיוט אז יוכח על ידי כלם וידון על ידי כלם׃


Sa̱a̱ quia nncueˈntyjo̱ xjeⁿ na nncuˈxa̱ⁿ, nncuˈxa̱ⁿ chaˈxjeⁿ na matyˈiomyanaˈ. Ee nchii mˈaaⁿya na ñenco̱ na nntsˈaa tsˈiaaⁿˈñeeⁿ. Nquii Tsotya̱ na jñoom ja, mˈaaⁿñê ñˈeⁿndyo̱. 	 ואם אנכי אשפט משפטי אמת כי לא לבדי הנני כי אם אני והאב אשר שלחני׃


Cwiqueⁿ nˈomna na nquieena nncwindyuaandyena nacañoomticheⁿ quia na cwiweeˈ ncuee. Ndoˈ naquiiˈ lanˈom cwilaˈyuunda̱a̱na ntsula̱ nacañoomcheⁿ yuu na nntseitˈmaaⁿˈñetinaˈ joona. 	 ואהבים את הסבת הראש בסעודות ואת מושבי הראש בבתי הכנסיות׃


Sa̱a̱ ticwii cwii tsˈaⁿ na mandii ñˈoom na matsjo̱o̱ ndoˈ titseicanda̱ joonaˈ, matseijomnaˈ tsaⁿˈñeeⁿ chaˈna cwii tsˈaⁿ na tijndo̱ˈ tsˈom na sˈaa waaˈ nacjooˈ teiˈ. 	 וכל השמע את דברי אלה ולא יעשה אתם ידמה לאיש בער אשר בנה את ביתו על החול׃


Tyotsa̱ˈna nnˈaⁿwii ndyuee nantaa, cjooˈ nduu ndoˈ cjooˈ luee, cha quia na wjaawinom Pedro nnquioo ncwaaⁿˈaⁿ nacjoo cwantindye joona cha nnˈmaaⁿna. 	 עד כי נשאו את החולים אל הרחבות וישימום על מטות ומשכבות למען אשר ילך פטרוס ונפל אך צלו על אחד מהם׃


Ncˈe na luaaˈ, cwitjo̱o̱cheⁿ na nncwjeeˈnndaˈ Ta Jesús, tintjeiˈyoˈ cwenta cantyja ˈnaaⁿ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjom nda̱a̱ˈyoˈ. Ee xjeⁿˈñeeⁿ nntsˈaaⁿ na nleitquiooˈya ˈnaⁿ na cweˈ wantyˈiuuˈ cwilˈa nnˈaⁿ ñequio joo ˈnaⁿ na cwilaˈjndaaˈndyena naquiiˈ nˈomna. Quia joˈ nñequiaa Tyˈo̱o̱tsˈom nnom cwii cwii tsˈaⁿ chaˈxjeⁿ na matsonaˈ. 	 על כן אל תשפטו שפוט לפני העת עד כי יבוא האדון אשר גם יוציא לאור את תעלמות החשך ויגלה את עצת הלבבות ואז תהיה תהלה לכל איש מאת האלהים׃


tjaaⁿ na mˈaaⁿ Pilato, tjacaaⁿ tsˈoo Jesús. Ndoˈ tquiaa Pilato ñˈoomˈm na nñeˈquia sondaro seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈ Jesús nnom José. 	 ויגש אל פילטוס לשאל את גוית ישוע ויצו פליטוס כי תנתן לו׃


Ndoˈ quiiˈntaaⁿ jâ tyomˈaⁿ ntquieeˈ naⁿnom na ñenquii tsˈaⁿ ntseinda. Juu tsaⁿtquiee tocoom, ndoˈ tyuaaˈ tueeⁿˈeⁿ. Tjaaˈnaⁿ ntseinaaⁿ ñˈeⁿ scoomˈm. Quia joˈ ljoñe scoomˈm lˈo̱ tiˈtyjeeⁿ. 	 ואתנו היו שבעה אחים והראשון נשא אשה וימת וזרע אין לו ויעזב את אשתו לאחיו׃


Ndoˈ tsaⁿmˈaaⁿˈ, ¿aa nchii cweˈ tsˈaⁿ na macuuñe nˈoom? ¿Aa tiyuuˈ na jom jnda María? Ndoˈ ntyjeeⁿ, ¿aa nchii Jacobo ñequio José ndoˈ Judas ñequio Simón? Ndoˈ mati yolcu ntyjeeⁿ mˈaⁿna quiiˈntaaⁿya. Joˈ chii tˈomna na tineiiⁿna jom. 	 הלא זה הוא החרש בן מרים ואחי יעקב ויוסי ויהודה ושמעון והלא אחיותיו אתנו פה ויהי להם למכשול׃


Tˈo̱o̱ⁿ tsoom: —Joo nnˈaⁿ na cwindye ñˈoom ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ cwilaˈcanda̱ juunaˈ, naⁿˈñeeⁿ cwiluiindye tsondyo̱ya ndoˈ ntyjo̱ya. 	 ויען ויאמר אליהם אמי ואחי הם השמעים ועשים את דבר האלהים׃


Quia joˈ juu na mawantyjo̱ⁿ, na mˈaaⁿya na neiⁿya na mañequia ñˈoom na macwjiˈnˈmaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ na meiⁿcwii na chojnaⁿˈyoˈ no̱o̱ⁿ, na nchii nncwantjo̱ⁿya ˈnaⁿ na macaⁿnaˈ ja na mañequiaya ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ועתה מה הוא שכרי הלא זה שאבשר בשורת המשיח בלא מחיר לבלתי השתמש להנאת עצמי ברשיון הנתן לי בבשורה׃


Joˈ chii lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom na nleitquiooˈya nda̱a̱ nnˈaⁿ na mantoˈñoomna juu na nndaana na jnda̱ tsoom na nntoˈñoomna, ee na nntseicanda̱a̱ˈñê ñˈoom na jnda̱ tqueⁿtyeeⁿ, meiⁿ xocatseichueeⁿˈeⁿ ñˈoom na jnda̱ tsoom. Joˈ chii cha na mˈmo̱ⁿnaˈ na mayuuˈ juu ñˈoomˈñeeⁿ, seityeⁿñê cheⁿnqueⁿ ñˈoomtyeⁿ nacjoomˈm. 	 על כן כאשר רצה האלהים להראות ביותר את ירשי ההבטחה כי לא תשתנה עצתו ערב אתה בשבועה׃


Joˈ chii ñˈoom tjañoomˈ matseina̱ⁿya nda̱a̱ nnˈaⁿ. Ee meiiⁿ ñequiiˈcheⁿ cwintyˈiaana tsˈiaaⁿ na matsˈaa sa̱a̱ maxjeⁿ tixoqueⁿna cwenta. Ndoˈ meiiⁿ cwindyena ñˈoom na mañequia sa̱a̱ mˈaⁿna chaˈcwijom na tyoondyena, meiⁿ ticalaˈno̱ⁿˈna ljoˈ cwindyena. 	 על כן במשלים אדבר אליהם כי בראתם לא יראו ובשמעם לא ישמעו אף לא יבינו׃


Quia joˈ tsoti ángelˈñeeⁿ no̱o̱ⁿ: —Ndaa na tcoˈnaˈ na ntyˈiaˈ na cwitjom yuu na wacatyeeⁿ sculjaaˈñeeⁿ, joˈ joˈ maˈmo̱ⁿnaˈ nnˈaⁿ na jndyendye na jnaⁿ ticwii cwii ndyuaa, ndoˈ ticwii cwii nnom nnˈaⁿ na tjachuiiˈndye, ñequio ticwii cwii nnom na tjachuiiˈ ñˈoom na cwilaˈneiⁿna. 	 ויאמר אלי המים ההם אשר ראית אשר הזונה ישבת עליהם עמים והמנים המה וגוים ולשנות׃


Ee luaa sa̱ˈntjom Ta Tyˈo̱o̱tsˈom jâ, tsoom: Ja jnda̱ tqua̱a̱ⁿya ˈo na nlaxmaⁿˈyoˈ chaˈcwijom chom na nntseixueeñenaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na nchii judíos. Hasta chaˈwaa nnom tsjoomnancue nñequiaˈyoˈ ñˈoom nda̱a̱ nnˈaⁿ cantyja na nluiˈnˈmaaⁿndyena. 	 כי כן צוה עלינו האדון נתתיך לאור גוים להיות ישועתי עד קצה הארץ׃


Tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ, tsoom: —Aa nchii mawaa ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na matsonaˈ: “Wˈaya tseixmaⁿnaˈ wˈaa yuu chaˈtso nnˈaⁿ tsjoomnancue cwilaˈneiⁿna nnom Tyˈo̱o̱tsˈom.” Sa̱a̱ ˈo cwilˈaˈyoˈ juunaˈ chaˈcwijom tsueˈtsjo̱ˈ yuu na cwicatooˈndye naⁿcantyˈue. 	 וילמד ויאמר להם הלא כתוב כי ביתי בית תפלה יקרא לכל העמים ואתם עשיתם אתו מערת פריאים׃


Tjawindye jnda̱ lqueeⁿ, tjaˈmeiiⁿndyenaˈ, quia joˈ chii teitquiooˈ na ñˈeeⁿˈ lqueeⁿ jnda̱a̱ naquiiˈ ntjomˈñeeⁿ. 	 וכאשר פרח הדשא ויעש פרי ויראו גם הזונין׃


Jluiiˈâ tsjoom Tiroˈñeeⁿ, saayâ squia̱a̱yâ tsjoom Tolemaida. Joˈ joˈ jluiiˈâ wˈaandaa. Saanquiaayâ na xmaⁿndye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ tsjoomˈñeeⁿ ndoˈ ljooˈndyô̱ ñˈeⁿndyena cwii xuee. 	 ואנחנו כלינו את דרך הים ונרד מצור אל עכו ונשאל לשלום האחים ונשב אתם יום אחד׃


Tsoticheⁿ Jesús no̱o̱ⁿ: —Catseiljeiˈtiˈ ñˈoommeiiⁿ, catseicwanomˈ joonaˈ namˈaaⁿ ángel na machˈee cwenta tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ na mˈaⁿ tsjoom Filadelfia. Catsuˈ: “Ja cwiluiindyo̱ na ljuˈ tsˈo̱o̱ⁿ ndoˈ cwiluiindyo̱ ñˈoom na mayuuˈ. Chaˈxjeⁿ David tyowaa najneiⁿ na tyotsa̱ˈntjoom chaˈwaa ndyuaaⁿˈaⁿ, mati ja matseixmaⁿya juu najndeii na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. Ee ja tseixmaⁿya na nñequiaya na wanaaⁿ na nncjaaquieeˈ tsˈaⁿ cañoomˈluee oo na ticwanaaⁿ. Nnco̱ matseicanaaⁿndyo̱ ndoˈ tjaa ˈñeeⁿ juu nnda̱a̱ nntseicuˈtyeⁿ. Oo matseicuˈtya̱ⁿya ndoˈ tjaa ˈñeeⁿ juu nnda̱a̱ nntseicanaaⁿñe. Luaa waa na matsjo̱o̱ nnco̱: 	 ואל מלאך קהל פילדלפיא כתב כה אמר הקדוש האמתי אשר בידו מפתח דוד הפתח ואין סגר והסגר ואין פתח׃


ˈO ntseindaaya, matseiljeiya ñˈoomwaañe nda̱a̱ˈyoˈ ncˈe jnda̱ seitˈmaⁿ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom jnaⁿˈyoˈ cweˈ ee Jesucristo. 	 הנני כתב אליכם הבנים יען כי נסלחו לכם חטאתיכם למען שמו׃


Cˈomˈyoˈ na wiˈ nˈomˈyoˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ chaˈxjeⁿ nquii Tsotyeˈyoˈ mˈaaⁿ na wiˈ tsˈoom chaˈtsondye nnˈaⁿ. 	 לכן היו רחמנים כאשר גם אביכם רחום הוא׃


Matseitˈmaaⁿˈndyo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom na jeeⁿ quianlˈuaaⁿˈaⁿ. Ee ncˈe na mˈaaⁿyâ nacje ˈnaaⁿˈ Cristo, joˈ na meiⁿyuucheⁿ na cwitsaayâ, ñequiiˈcheⁿ nqueⁿ wjaachom jâ na cwicanda̱a̱ na nnaⁿndyô̱ meiⁿljoˈcheⁿ na cwitjo̱o̱ⁿyâ. Joˈ chii ñequiiˈcheⁿ mawilˈueeˈñê jâ na ˈoondye nnˈaⁿ ñˈoom naya ˈnaaⁿˈaⁿ. Juu tsˈiaaⁿmeiiⁿ matseijomnaˈ juunaˈ chaˈcwijom na majuˈnaˈ jndye cachi nda̱a̱na. 	 אבל תודות לאלהים הנתן לנו בכל עת נצחון במשיח ומפיץ על ידינו את ריח דעתו בכל מקום׃


Catioˈnaaⁿñe Ta Jesús chaˈtsondyoˈ ˈo na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ. Amén. 	 חסד אדנינו ישוע המשיח עם כלכם כל הקדושים אמן׃


Ndoˈ mati ˈñeeⁿ juu na nncwjiˈ ntˈom ñˈoom na teiljeii librowaa cantyja chiuu cwindyonaˈ, Tyˈo̱o̱tsˈom nncwjiˈ na wanaaⁿ na nlquii tsaⁿˈñeeⁿ ta̱a̱ˈ tsˈoom na mañequiaa na cwitaˈndoˈ nnˈaⁿ. Ndoˈ nntsˈaaⁿ na ticwanaaⁿ na nncjaaquieeˈ tsaⁿˈñeeⁿ naquiiˈ tsjoom na ljuˈ cwiluiiñenaˈ. We ñˈoommeiⁿˈ matseineiⁿ librowaa chiuu laˈxmaⁿnaˈ. 	 ואם יגרע איש מדברי ספר הנבואה הזאת יגרע האלהים את לחקו מעץ החיים ומעיר הקדש הכתובים בספר הזה׃


Quia joˈ jluena: —¿Ljoˈ cwii macaⁿtinaˈ na nluiˈyuuˈ nacjoomˈm? Ee mancjo̱o̱tya̱a̱ jnda̱ jndya̱a̱ya ñˈoom ˈñom. 	 ויאמרו מה לנו עוד לבקש עדות הלא באזנינו שמענוה מפיו׃


Tjalcweˈ moso tjatseicañeeⁿ patrom ˈnaaⁿˈaⁿ chaˈtso ñˈoommeiⁿˈ. Ndoˈ seiliooˈñe patrom. Tsoom nnom mosoomˈm: “Catseityuaˈ, cjaˈ jo tsˈua ndoˈ nˈom nantaa naquiiˈ tsjoom ndoˈ candyoˈchuˈ ndyeñeeⁿˈ ñequio nnˈaⁿ na ticanda̱a̱ˈ luee, ncˈeeˈ, nnˈaⁿ na ntjeiⁿ ncˈeeˈ ñequio nnˈaⁿ na nchjaaⁿ.” 	 ויבא העבד ויגד את הדברים האלה לאדניו ויקצף בעל הבית ויאמר לעבדו מהר צא אל רחבות העיר ואל הוצותיה והבא הנה את העניים ואת הנשברים ואת העורים ואת הפסחים׃


Quia na jnda̱ teijaaⁿ teitquiooˈñe Ta Jesús nnom Pablo, matso nnoom: —Cˈomˈtˈmaaⁿˈndyuˈ tsˈomˈ, ee chaˈna jnda̱ tjeiˈyuuˈndyuˈ cantyja ˈnaⁿya naquiiˈ tsjoom Jerusalénwaa, malaaˈtiˈ nncwjiˈyuuˈndyuˈ cantyja ˈnaⁿya tsjoom Roma. 	 ובלילה ההוא נצב עליו האדון ויאמר חזק פולוס כי כאשר העידות לי בירושלים כן העד תעיד ברומי׃


ˈO nchii taⁿˈyoˈ na nndyaañe nquii na cwiluiiñe na ljuˈ tsˈom ndoˈ na tyochˈee yuu na matyˈiomyanaˈ. ˈO taⁿˈyoˈyoˈ na nndyaañe tsˈaⁿ na ñeseicwjee nnˈaⁿ. 	 אבל אתם כחשתם בקדוש ובצדיק ובקשתם כי יחן לכם איש רצח׃


Ee quia na teitsˈoomndyo̱ tjoomˈ tjacantyˈiuuˈndyo̱ ñequio Cristo joˈ na tqueⁿnaˈ na lˈoo jaa, cha na nntsˈaanaˈ na laˈxmaaⁿya nnˈaⁿ na cwitaˈndoˈxco chaˈxjeⁿ na tandoˈxco Cristo cantyja ˈnaaⁿˈ juu na tˈmaⁿ najndeii na matseixmaⁿ Tsotya̱a̱ya Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 לכן נקברנו אתו בטבילה למות למען כאשר נעור המשיח מן המתים בכבוד האב כן נתהלך גם אנחנו בחיים מחדשים׃


Ee meiiⁿ na cwilaˈno̱ⁿˈna cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom sa̱a̱ maxjeⁿ tîcalaˈtˈmaaⁿˈndyena jom chaˈxjeⁿ na macaⁿnaˈ. Meiⁿ na quianlˈuaaⁿˈaⁿ tiñeˈnquiana. Ndoˈ joo ñˈoom na tyomˈaaⁿˈ nˈomna cantyja ˈnaaⁿˈ chiuu cwiluiiñê jeeⁿ cweˈ tsˈiaaⁿˈndyo joonaˈ. Joˈ chii sˈaanaˈ ntjeiⁿ naquiiˈ nˈomna, ndoˈ na ljoˈ cwiljo na jaaⁿñe naquiiˈ nˈomna. 	 יען בדעתם את האלהים לא כבדהו כאלהים וגם לא הודו לו כי אם הלכו אחרי ההבל במועצותיהם ויחשך לבם הנבער׃


Quia joˈ tso Jesús nda̱a̱na: —Maya, caˈndyeˈyoˈ. Ndoˈ tyenquioomˈm tsuaˈqui tsaⁿˈñeeⁿ, seinˈmaaⁿ juu. 	 ויען ישוע ויאמר רב עתה הרפו ויגע באזנו וירפאהו׃


Cweˈ tmaaⁿya, xjeⁿ na tyjeˈcañoom Jesús ñequio nnˈaⁿ canchooˈwe na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. 	 ויהי בערב ויבא עם שנים העשר׃


Quia joˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê jluena nnoom: —Tjaaˈnaⁿ chiuu ya na nntsˈaa tsˈaⁿ na nñequiaaⁿ na nlcwaˈ naⁿmˈaⁿˈ na jndyendyena, ee ljoo na mˈaaⁿya jo jnda̱a̱. 	 ויענו אתו תלמידיו מאין יוכל איש להשביע את אלה פה במדבר לחם׃


Ee naquiiˈ ñˈoomˈm na teiljeii matsonaˈ chiuu tsoom nnom rey ndyuaa Egipto. Tsoom: “Ja tquiaya na cwiluiindyuˈ rey, cha cantyja ˈnaⁿˈ nleitquiooˈ na jndo̱ya ndoˈ cha nnˈaⁿ na chaˈwaa tsjoomnancue caliuna chiuu tˈmaⁿ tseixmaⁿ xueya.” 	 כי כן הכתוב אמר לפרעה בעבור זאת העמדתיך בעבור הראתך את כחי ולמען ספר שמי בכל הארץ׃


Xmaⁿndye nnˈaⁿ na cwitjomndye waˈ, mati xmaⁿñe nomnnˈaaⁿya Apia ñequio Arquipo na mati matseijomñê na cwilajnda̱a̱yâ naquiiˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ואל אפיה האהובה ואל ארכפוס חבר מלחמתינו ואל הקהלה אשר בביתך׃


Mayo tyolˈueeˈndyena chiuu nlˈayoona na nlajndaaˈndyena ñˈoomˈñeeⁿ. Jnda̱ chii teicantyja Pedro. Tsoom nda̱a̱na: —ˈO re nnˈaⁿya na cwilayuˈyoˈ manquiuˈyoˈ na jaachˈee xuee tjeiiˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ja quiiˈntaaⁿˈyoˈ na nñequiaya ñˈoom naya chiuu na nluiˈnˈmaaⁿndye nnˈaⁿ na nchii judíos cha nlayuˈna. 	 ויהי ברבות המחלקת קם פטרוס ויאמר אליהם אנשים אחים אתם ידעתם כי מימים ראשים בי בחר האלהים מכלנו אשר ישמעו הגוים מפי את דבר הבשורה ויאמינו׃


Sa̱a̱ nda̱a̱ ˈo na jnda̱ tmaˈcoˈyoˈ, luaa waa ñˈoom na matsa̱ˈntjomnaˈ, nchii cweˈ ñˈoom ˈndyo̱ ja, ñˈoom ˈndyoo nquii Ta Jesús joˈ: juu scuuˈ tsˈaⁿ ticato̱ⁿˈñê ñequio saaⁿˈaⁿ. 	 והנה את הנשואים אנכי מצוה ולא אנכי כי אם האדון אשר לא תפרש אשה מבעלה׃


Ee jnda̱ ljeiiˈnaˈ chiuu waa na mˈaaⁿya ee quitjo̱ⁿya na matseitjo̱o̱naˈ ja, ndoˈ quia waa maya na maleiñˈo̱ⁿ. Jnda̱ seiˈno̱ⁿˈyaya na cˈo̱o̱ⁿya na neiⁿya meiⁿquia na matjo̱ⁿ, meiiⁿ na aa tcwaaˈa, meiiⁿ ticwaˈa, meiiⁿ na maˈndiinaˈ lˈo̱o̱, oo meiiⁿ na matseitjo̱o̱naˈ. 	 ידעתי לענות אף ידעתי להותיר מחנך אני בכל ענין ואופן הן לשבע הן לרעב הן להותיר הן לחסר׃


Cwii yuscu tsjoomˈñeeⁿ na cweˈ luaaˈ mˈaaⁿ ñˈeⁿ naⁿnom, quia na jñeeⁿ na wacatyeeⁿ Jesús nacañoomˈ meiⁿsa waaˈ fariseo, jndyoñˈoom cwii tsioo na tuiinaˈ ñˈeⁿ tsjo̱ˈ canchiiˈ na njom ncheⁿˈ cachi. 	 והנה אשה אחת בעיר והיא חטאת שמעה כי הוא מסב בית הפרוש ותבא פך שמן המור׃


Ndoˈ ljooˈñe Saulo Jerusalén na ñˈeeⁿ ñˈeⁿ naⁿˈñeeⁿ. 	 ויהי אתם יוצא ובא בירושלים׃


¿Aa nntsˈaacheⁿnaˈ na macheˈ na ˈu cwiluiitˈmaⁿndyuˈtiˈ nchiiti weloo welooya Jacob? Ee jom tyoˈom ndaa tsuiˈwaa, mati ntseinaaⁿ ñequio quiooˈ ntsmeiiⁿˈeⁿ, ndoˈ tquiaaⁿ juunaˈ nda̱a̱ jâ. 	 האתה גדול מיעקב אבינו אשר נתן לנו את הבאר הזאת וישת ממנה הוא ובניו ובעירו׃


Nqueⁿ na jñoom ja cwiluiiñê na mayomˈm. Jndye ñˈoom tsoom no̱o̱ⁿ na catsjo̱o̱ya nda̱a̱ˈyoˈ. Ndoˈ ñequiiˈcheⁿ matseiteinco̱o̱ˈa joo ñˈoomˈñeeⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ. Sa̱a̱ jndye niom na ntyjeeⁿ ñˈeⁿndyoˈ na macaⁿnaˈ na cuˈxa̱ⁿya. 	 רבות עמי לדבר ולשפט עליכם אכן שלחי נאמן הוא ואשר שמעתי ממנו אתו אני מדבר אל העולם׃


Quia joˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoom na mañequiaa Juan, tyquieˈcañomna Jesús. Tyolaˈncjooˈndyena, jluena: —¿Chiuu na jâ ñequio nnˈaⁿ fariseos jndye ndiiˈ cwilaˈcwejndoˈndyô̱, sa̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿndyuˈ tiquilaˈcwejndoˈndyena? 	 ויגשו אליו תלמידי יוחנן ויאמרו מדוע אנחנו והפרושים צמים הרבה ותלמידיך אינם צמים׃


Tyomˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ wiiˈ na jndyu Lázaro. Juu tsaⁿˈñeeⁿ tyomˈaaⁿ tsjoom Betania ñequio María ñequio xjoom Marta. 	 ויהי איש חולה לעזר שמו מבית היני כפר מרים ומרתא אחותה׃


Ndoˈ chaˈcwijom na nntyˈiaaˈ nnoom najnda̱ tuiinaˈ, joˈ na tsoom na xocaljooˈñe añmaaⁿˈ yuu na cwiljooˈndye añmaaⁿ nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱ ndoˈ meiⁿ seiiˈ xocato̱o̱ˈ. 	 לכן בחזותו מראש דבר על תקומת המשיח כי לא נעזבה נפשו לשאול וגם בשרו לא ראה שחת׃


’Ja cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na canda̱a̱ˈya mateixˈa̱ya canmaⁿ. Ndoˈ chaˈxjeⁿ wajnaaⁿˈ Tsotya̱ ja, mati ja mawajnaⁿˈa jom. Maluaaˈ matseijomnaˈ na wajnaⁿˈa canmaⁿ ntsma̱a̱ⁿˈa, ndoˈ quiooˈ ntsma̱a̱ⁿˈa cwitajnaaⁿˈyoˈ ja. Ndoˈ mañequiaandyo̱ na cˈio̱ cwentaa canmaⁿ ntsma̱a̱ⁿˈa. 	 אני הרעה הטוב וידעתי את אשר לי ונודעתי לאשר לי׃


Joˈ na ñeˈcataˈxˈa̱a̱yâ njomˈ, Ta, quia na nntandoˈxco nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱, ¿cwaaⁿ cwii na ntquieeˈndye joona scuuˈ jom? Ee jom ñetˈoom scuu chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ. 	 ועתה בתחית המתים למי מן השבעה תהיה לאשה כי לכלם היתה׃


Aa ndyaˈ mˈaaⁿ cwiindyoˈ ˈo xeⁿ nlcaⁿ jndaˈ tyooˈ njomˈ, ¿aa cweˈ tsjo̱ˈ nñequiaaˈyuˈ nnoom? Oo xeⁿ nlcaaⁿ catscaa njomˈ, ¿aa catsuu nñequiaaˈ nnoom? 	 ומי בכם האב אשר ישאל ממנו בנו לחם ונתן לו אבן ואם דג היתן לו נחש תחת הדג׃


Quia joˈ toˈñom Jesús ntyooˈñeeⁿ. Tquiaaⁿ na quianlˈuaaˈ Tsotyeeⁿ cantyja ˈnaaⁿ joonaˈ. Jnda̱ joˈ tyocˈoom joonaˈ nda̱a̱ jâ nnˈaⁿ na tˈmaaⁿ na calaˈjomndyô̱ ñˈeⁿñê. Ndoˈ jâ tˈo̱o̱ⁿyâ joonaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na meindyuaandye. Ndoˈ malaaˈtiˈ sˈaaⁿ ñequio calcaa nchˈu, cwanti na ñeˈcatquiina na cwii cwiindyena. 	 ויקח ישוע את ככרות הלחם ויברך ויתן לתלמידיו והתלמידים אל המסבים וככה גם מן הדגים כאות נפשם׃


Sa̱a̱ apóstoles ndooˈ nquiuna cweˈ ñˈomnco joˈ. Tîcalaˈyuˈna. 	 ויהיו דבריהן כדברי ריק בעיניהם ולא האמינו להן׃


Quia na jnda̱ tjaquieeˈ Jesús tsjoom Jericó, tjawinoom quiiˈ tsjoom. 	 ויבוא ויעבר ביריחו׃


Tˈmaⁿ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ tyˈe ñˈeⁿ Jesús. Quia joˈ taqueeⁿ, tsoom nda̱a̱na: 	 והמון עם רב הלכים אתו ויפן ויאמר אליהם׃


Quia na jnda̱ teitsˈoomndye jndye nnˈaⁿ, mati teitsˈoomñe Jesús, xcwe na matseineiiⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ seicanaaⁿñenaˈ tsjo̱ˈluee. 	 ויהי בהטבל כל העם וגם ישוע נטבל ומתפלל ויפתחו השמים׃


Quia joˈ ˈñeeⁿ joona, tjannaaⁿˈaⁿ na seineiiⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom na jnda̱ ndyee ndiiˈ. Mañejooti ñˈoom tyotseityˈooñê. 	 ויניחם ויוסף ללכת ויתפלל שלישית באמרו עוד הפעם כדבר הזה׃


Ndoˈ joˈ joˈ waa cwii xuaa na cwicañjom winom na ta̱. Quia joˈ nchjeendye sondaroˈñeeⁿ cwii ˈnaⁿ na ya mawˈanaˈ winomˈñeeⁿ. Chii tioona juunaˈ nnom cwii tsˈoom hisopo, jnda̱ chii tyˈioomna juunaˈ ˈndyoo Jesús. 	 ושם כלי מלא חמץ ויטבלו ספוג בחמץ וישימהו על אזוב ויקריבהו אל פיו׃


Quia joˈ tsoom nnom: “Ya saˈ, ˈu mosoya, meiiⁿ cachjoo na toˈñomˈ sa̱a̱ seicanda̱ˈ. Joˈ chii jeˈ maqua̱ⁿya ˈu nncˈoomˈ tsˈiaaⁿ, nntsa̱ˈntjomˈ qui tsjoom.” 	 ויאמר אליו כן העבד הטוב תחת אשר היית נאמן במעט מזער היה שליט על עשר ערים׃


Ndoˈ jâ na cwilaˈjomndyô̱ ñˈeⁿñê to̱o̱ˈâ na cwilana̱a̱ⁿ cheⁿncjo̱o̱yâ. Lˈuuyâ: —Macwjeeⁿˈeⁿ ñˈoomwaaˈ nda̱a̱ya ncˈe na tjaaˈnaⁿ tyooˈ cwileiˈñˈo̱o̱ⁿya. 	 ויחשבו בלבבם לאמר כי לא לקחנו אתנו לחם׃


Jnda̱ na jndyena ñˈoomwaaˈ tyˈena. Ndoˈ cwitsjoom tyˈequieˈna watsˈom tˈmaⁿ. Tyotˈmo̱o̱ⁿna nda̱a̱ nnˈaⁿ. Quia joˈ tyee na cwiluiitquieñe ñequio nnˈaⁿ na ñˈeeⁿ ñˈeⁿñê, jnda̱ na tjomndyena ñequio chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwiluiindye naⁿmaⁿnˈiaaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ Israel, sa̱ˈntjomna na cjaacandyooˈndye apóstoles na tioomna wˈaancjo. 	 והם כשמעם את זאת באו אל המקדש בהית הבקר וילמדו שם ויבא הכהן הגדול ואשר אתו ויקראו אל הסנהדרין ואל כל זקני בני ישראל וישלחו אל בית האסורים להביא אתם׃


Sa̱a̱ macanda̱ matsjo̱o̱ na caljooˈndyoˈtyeⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom na mayuuˈ na cwileiˈñˈomˈyoˈ, hasta xjeⁿ na nncua̱ya. 	 אפס מה שיש לכם החזיקו בו עד כי אבוא׃


Ja ya ntyjii xeⁿ na ljooˈñê ñjaaⁿñe ñˈeⁿndyo̱ cha nndiˈntjoom no̱o̱ⁿ yocheⁿ na mˈaaⁿya pra̱so ncˈe na mañequiaya ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 חפצתי לעצר אתו אצלי שישרתני תחתיך במוסרות הבשורה׃


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, lˈue nˈo̱o̱ⁿyâ na caliuˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ nawiˈ na tyotseijaaˈñenaˈ nacjooyâ xjeⁿ na tyomˈaaⁿyâ ndyuaa Asia. Sˈaanaˈ na jeeⁿ jaaˈ juunaˈ hasta na ntycwii na mˈaaⁿˈ nˈo̱o̱ⁿyâ na nluiˈnˈmaaⁿndyô̱ naquiiˈ nawiˈñeeⁿ, ndoˈ na ljoˈ jlaˈtiuuyâ maxjeⁿ nntseicwjetonaˈ jâ. 	 כי לא נכחד מכם אחי את צרתנו אשר מצאתנו באסיא אשר כבדה עלינו עד למאד ויותר מכחנו עד כי נואשנו מן החיים׃


Ndoˈ nntioomna nnˈaⁿ na wiˈndye naquiiˈ chom bˈio. Joˈ joˈ nndyuee naⁿˈñeeⁿ ndoˈ nnteinquiena ndeiˈnˈomna na wiˈ cwitjoomna. 	 והשליכום אל תנור האש שם תהיה היללה וחרק השנים׃


Meiiⁿ na cwiluena na laˈxmaⁿna nnˈaⁿ na jeeⁿ jndo̱ˈ nˈom, sa̱a̱ cwino̱o̱ⁿ na cweˈ ntjeiⁿndyetona. 	 ובאמרם חכמים אנחנו היו לכסילים׃


Jnda̱ na teincwindyô̱ tsjoom Asón ñeˈcwi saayâ ñˈeⁿ wˈaandaa. Squia̱a̱yâ tsjoom Mitilene. 	 ויפגש אתנו באסוס ונקח אתו ונבא אל מיטוליני׃


Chaˈxjeⁿ juu Tsotya̱ya candyaˈ tsˈoom ja, mati ja candyaˈ tsˈo̱o̱ⁿya ˈo. Joˈ chii caljooˈndyoˈtyeⁿˈyoˈ cantyja na mˈaaⁿya na candyaˈ tsˈo̱o̱ⁿya ˈo. 	 כאשר אהבני אבי אהבתי אתכם גם אני ואתם עמדו באהבתי׃


Joˈ chii meiⁿcwiindyoˈ ˈo tincˈomˈyoˈ na tilaˈñˈoomˈndyoˈ jom. Ñequio na xcweeˈ nˈomˈyoˈ cateijndeiˈyoˈ jom cha quia nlueeⁿˈeⁿ quiiˈntaaⁿˈyoˈ quia joˈ nndyolcweeⁿˈeⁿ ñequio na neiiⁿˈeⁿ. Meiⁿndo̱ˈa jom ñequio ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. 	 על כן איש אל יבז אתו אך שלחהו בשלום למען יבא אלי כי אחכה לו עם האחים׃


Tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱na: —Tancwinomˈyoˈ na cwitjeiˈyoˈ tsˈiaaⁿnda̱a̱ nnˈaⁿ. Cataⁿˈyoˈ tomti na matsonaˈ na nntioomna. 	 ויאמר אליהם אל תגבו יותר מחקכם׃


Jndye ndyu na jnda̱ teinom, ñetˈoomntyˈiu juu ñˈoom nayaˈñeeⁿ sa̱a̱ jeˈ maˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom juunaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ cwentaaⁿˈaⁿ. 	 את הסוד אשר היה נסתר מעולמים ומדור ודור ועתה נגלה לקדושיו׃


Seicandyaañe jom naquiiˈ chaˈtso nawiˈ na tyotjoom. Tquiaa na jndo̱ˈ tsˈoom ndoˈ sˈaa na neiiⁿˈ tsˈom Faraón jom. Faraónˈñeeⁿ cwiluiiñê tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ ndyuaa Egipto, ndoˈ jom tyˈioom tsˈiaaⁿ José na catsa̱ˈntjom tsaⁿˈñeeⁿ chaˈwaa ndyuaa Egipto hasta mati catsa̱ˈntjom naquiiˈ watsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 ויצילהו מכל צרותיו ויתן לו חן וחכמה לפני פרעה מלך מצרים וישימהו שליט על מצרים ועל כל ביתו׃


Juu na cwiluiiñe ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom mˈaaⁿ ñˈeⁿñê xjeⁿ na jnaⁿjndyeecheⁿnaˈ. 	 הוא היה בראשית אצל האלהים׃


Quia joˈ tioondyo̱ nomtyuaa ndoˈ jndiiya na matseineiⁿ tsˈaⁿ no̱o̱ⁿ, matso: “Aa ndiˈ Saulo, ¿chiuu na macoˈwiˈ ja?” 	 ואפל ארצה ואשמע קול מדבר אלי שאול שאול למה תרדפני׃


Ndoˈ chaˈxjeⁿ cwilaˈno̱o̱ⁿˈa na mañeeⁿ ñˈoom na cwitaaⁿya nnoom, mati nquiuuya na cwitoˈño̱o̱ⁿya ñˈoom na jnda̱ taaⁿya nnoom. 	 ומדעתנו כי ישמענו לכל אשר נשאל נדע גם זאת כי נשיג את המשאלות אשר שאלנו ממנו׃


Ndoˈ tsoom: —Catiomˈyoˈ tsˈiaaⁿnda̱a̱ˈyoˈ nnom César yuu na tseixmaⁿnaˈ cwentaaⁿˈaⁿ. Ndoˈ mati quiaˈyoˈ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom yuu na tseixmaⁿnaˈ cwentaaˈ nqueⁿ. Tjaweeˈ nˈomna ñˈoom na tˈo̱o̱ⁿ sa̱a̱ tiya nquiuna na ticatˈuiinaˈ jom. 	 ויאמר ישוע אליהם את אשר לקיסר תנו לקיסר ואת אשר לאלהים תנו לאלהים ויתמהו עליו׃


Tsoom nda̱a̱na: —Waa ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na matsonaˈ: “Wˈaya cwiluiiñenaˈ wˈaa yuu na cwilaˈneiⁿ nnˈaⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom.” Sa̱a̱ ˈo cwilˈaˈyoˈ juunaˈ chaˈcwijom tsueˈtsjo̱ˈ yuu na cwicatooˈndye naⁿcantyˈue. 	 ויאמר אליהם הן כתוב ביתי בית תפלה הוא ואתם עשתים אותו למערת פריצים׃


Cañoomˈluee mˈaⁿ ndyee na cwitjeiˈyuuˈndye cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomwaaˈ: Nquii Tsotya̱a̱ya, ndoˈ Nquii na cwiluiiñe ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ Espíritu Santo. Ndoˈ ndyeendye joona ñecwii cwiluiindyena. 	 כי שלשה המה המעידים בשמים האב הדבר ורוח הקדש ושלשתם אחד המה׃


Chaˈtsondye joona na laˈxmaⁿna cwentaya, mati laˈxmaⁿna cwentaˈ. Ndoˈ joona na laˈxmaⁿna cwentaˈ, mati laˈxmaⁿna cwentaya, ndoˈ matseitˈmaaⁿˈñenaˈ ja cantyja ˈnaaⁿna. 	 וכל אשר לי לך הוא ושלך שלי ונתפארתי בהם׃


xcwe catseineiⁿˈ cha xonquiaanaˈ na nlue nnˈaⁿ na tiyuuˈ ñˈoom na matseiˈneiⁿˈ. Ee naljoˈ nnˈaⁿ na ñeˈcˈoo nacjooya nntseijnaaⁿˈnaˈ joona, xocanda̱a̱ nliuna ñˈoomwiˈ na nluena nacjooya. 	 ובדבר בריא ומום אין בו למען יבוש המתקומם ולא ימצא לדבר עליכם רע׃


Ndoˈ taxˈee yuscuˈñeeⁿ nnom Pedro: —¿Aa nchii ˈu cwii joona na matseijomñe ñˈoom na mañequiaa tsaⁿmˈaaⁿˈ? Tˈo̱ Pedro matsoom: —Nchii joˈ ja. 	 ותאמר האמה השערת אל פטרוס הלא גם אתה מתלמידי האיש הזה ויאמר אינני׃


Ndoˈ jluiˈ nnˈaⁿ na jñom Jesús. Tyˈenquiana ñˈoom na calcweˈ nˈom nnˈaⁿ jnaaⁿna. 	 ויצאו ויקראו לשוב בתשובה׃


Jnda̱ na lˈana na ljoˈ, jeeⁿ jndye calcaa tyˈoomnaˈ tsˈom tsquiˈ ˈnaaⁿna hasta ñeˈcatyˈiooˈnaˈ. 	 ויעשו כן וילכדו דגים הרבה מאד ותקרע מכמרתם׃


Quia na tueeˈntyjo̱ xjeⁿ na nlcwaˈna natmaaⁿ jñoom mosoomˈm na cjaacatso nda̱a̱ nnˈaⁿ na maqueeⁿˈñê: “Aa ndyeˈyoˈ, cjaaya, ee chaˈtso jnda̱ maya waa.” 	 וישלח את עבדו לעת הסעודה לאמר אל הקרואים באו כי כבר מוכן הכל׃


Quia joˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na tjomndye tacwaxua ndyueena na tyolantjaˈndyena. Ndoˈ ntˈom nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés na laxmaⁿ nnˈaⁿ fariseos teiˈcantyjana, jluena: —Tsaⁿmˈaaⁿˈ tjaa jnaaⁿˈaⁿ coliuuyâ. Ndoˈ xeⁿ mayuuˈ na seineiⁿ cwii espíritu oo cwii ángel nnoom, quia joˈ tantsaaya nacjooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ותהי המלה גדולה ויקומו הסופרים אשר מכת הפרושים ויתוכחו לאמר לא מצאנו דבר רע באיש הזה ואם רוח דבר אליו או מלאך אל נלחמה באלהים׃


Jeˈ matsjo̱o̱ya ñˈoomwaaˈ nda̱a̱ˈyoˈ cwii tjo̱o̱cheⁿ na nluii na ljoˈ, cha quia na nntseicanda̱a̱ˈñenaˈ nlayuˈyoˈ na ja cwiluiindyo̱ manquiiti na jnda̱ tsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ. 	 מעתה אני אמר לכם בטרם היותה למען בבואה תאמינו כי אני הוא׃


Ndoˈ tsotyeeⁿ nda̱a̱yâ: —Ja quia na jnda̱ mawando̱ˈxco̱ na jnda̱ tyˈio̱, nncjo̱jndya̱a̱ tsˈo̱ndaa Galilea, xeⁿ jnda̱ nntsantyjo̱ˈyoˈ. 	 ואחרי קומי אלך לפניכם הגלילה׃


Mˈaaⁿ Jesús Caná tsˈo̱ndaa Galilea quia sˈaajñeeⁿ tsˈiaaⁿ na tixocaluii na cweˈ tsˈaⁿ nntsˈaa. Ndoˈ na luaaˈ sˈaaⁿ tˈmo̱o̱ⁿ na tˈmaⁿ cwiluiiñê. Mancˈe joˈ na jâ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndyô̱ ñˈeⁿñê, jnaⁿnaˈ na cwilayuuˈâ ñˈeⁿñê. 	 זאת תחלת האתות אשר עשה ישוע בקנה אשר בארץ הגליל וגלה את כבודו ויאמינו בו תלמידיו׃


Quia joˈ ntyˈiaya nquiee nnˈaⁿ na cwitsa̱ˈntjom nda̱a̱ nnˈaⁿ tsjoomnancue, tyˈeleiˈnomna ñequio nnˈaⁿ na tˈmaⁿ cwiluiindye tsjoomnancue, ñequio nnˈaⁿ na cwitsa̱ˈntjom sondaro. Ndoˈ ñequio nnˈaⁿ na tyandye, ñequio nnˈaⁿ na waa najndeii na cwilaˈxmaⁿ, ñequio nnˈaⁿ na cwindyeˈntjomtyeⁿ, ñequio nnˈaⁿ na mˈaⁿ xjeⁿ ˈnaaⁿ. Chaˈtso naⁿˈñeeⁿ tyˈetaˈntyˈiuuna naquiiˈ ntsjo̱, quiiˈntaaⁿ ljo̱ˈntyˈa ndoˈ naquiiˈ lueˈljo̱ˈ. 	 ומלכי הארץ והרזנים ושרי האלפים והעשירים והתקיפים וכל עבד וכל בן חרים התחבאו במערות ובסלעי ההרים׃


Ndoˈ xeⁿ wˈaaˈñeeⁿ mˈaⁿ nnˈaⁿ na ya nnˈaⁿndye, quia joˈ nluii chaˈxjeⁿ na cwinduˈyoˈ na catioˈnaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom joona. Sa̱a̱ xeⁿ ticˈomna na ya nnˈaⁿndyena, quia joˈ tixocaluii chaˈxjeⁿ na cwinduˈyoˈ. 	 והיה אם ראוי הבית יבוא עליו שלומכם ואם איננו ראוי שלומכם אליכם ישוב׃


Mañequiaanaˈ na jeeⁿ jnda ntyjiiya ˈo ncˈe jom. Mantyjati luaaˈndyo. Amén. 	 ואהבתי את כלכם במשיח ישוע אמן׃


Ndoˈ yocheⁿ na majoomˈm lqueeⁿˈñeeⁿ ntˈom tquiaa tsˈom nato. Mañoomˈ tquieˈcañom cantsaa, tcwaˈyoˈ lqueeⁿˈñeeⁿ. 	 ובזרעו נפל מן הזרע על יד הדרך ויבא העוף ויאכלהו׃


Ndoˈ tˈom ñˈoom cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ chaˈwaa ndyuaa Siria. Naⁿˈñeeⁿ tquiochona chaˈtso nnˈaⁿwii na mˈaaⁿ na cwitjoom jndye nnom ntycu ñequio na maquiinaˈ joo. Mati ñˈeeⁿ nnˈaⁿ na cwileiˈcho jndyetia joo, ñˈeeⁿ nnˈaⁿ na maleiñˈoom tycuweeˈ, ndoˈ ñˈeeⁿ nnˈaⁿ na cwitjoom tycutqueeⁿ. Seinˈmaaⁿ joona. 	 ויצא שמעו בכל ארץ סוריא ויביאו אליו את כל החולים המענים בכל חלים ומכאובים ואחוזי שדים ומכי ירח ונכי אברים וירפאם׃


na nncueˈntyjo̱ xjeⁿ na nndyaandye joonaˈ na tyeⁿ mˈaⁿnaˈ nacje ˈnaaⁿˈ na cwiwiˈndaaˈnaˈ ndoˈ cwiwjenaˈ, cha nlaˈjomndye joonaˈ ñequio juu na cwindyaandye ntseinaaⁿ, cwii na jeeⁿ ndyaˈ jnda tseixmaⁿnaˈ. 	 אשר הבריאה גם היא תשחרר מעבדות הכליון אל חרות כבוד בני האלהים׃


Meiⁿ nchii lˈana chaˈxjeⁿ na jlaˈtiuuyâ, ee tquiandyejndyeena naquiiˈ lˈo̱ Ta Jesús na caluii ñˈeⁿndyena yuu na macaⁿnaˈ, nda̱ joˈ jluena nda̱a̱yâ na calˈuuyâ chiuu lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom na calˈana. 	 ולא כאשר הוחלנו כי אם את עצמם נתנו בראשונה לאדון וגם לנו ברצון האלהים׃


Mati tyomeinomˈm juu na nntsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. Tîcatseijomñê ñˈoom na tˈmaⁿ ntˈomcheⁿ ncˈiaaⁿˈaⁿ na cueˈ Jesús. 	 אשר לא הסכים לעצתם ולפעלם ומחכה גם הוא למלכות האלהים׃


Jom tueeⁿˈeⁿ cwentaaya cha tjoomˈ na nntando̱o̱ˈa ñˈeⁿñê quia na nndyonnaaⁿˈaⁿ, meiiⁿ na ndicwaⁿ tando̱o̱ˈa ndoˈ meiiⁿ na aa jnda̱ tja̱a̱ya. 	 אשר מת בעדנו למען אם נשקד ואם נישן חיה נחיה עמו יחד׃


Sa̱a̱ quia na ntyˈiaaⁿˈaⁿ na jndye nnˈaⁿ fariseos ñequio saduceos tquiona na mˈaaⁿ na ñeˈcwitsˈoomndyena, quia joˈ tsoom nda̱a̱na: —ˈO cwiluiindyoˈ chaˈna canduu na cwileiˈnomˈyoˈ na nquiaayoˈ na nntˈuiiwiˈnaˈ jooyoˈ. Ee ˈo cwinquioˈyoˈ na mˈaaⁿya na nquiaˈyoˈ na nntseiwˈii Tyˈo̱o̱tsˈom ˈo. ¿ˈÑeeⁿ tˈmo̱ⁿ nda̱a̱ˈyoˈ na waa na nnda̱a̱ nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ nawiˈ na quia nndyo? 	 ויהי כראותו רבים מן הפרושים והצדוקים נגשים לטבילתו ויאמר להם ילדי הצפעונים מי השכיל אתכם להמלט מן הקצף הבא׃


Laxmaaⁿya na cataaⁿya nnoom cantyja ˈnaaⁿ chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwiluiindye gobiernom, ñequio joo nnˈaⁿ na laxmaⁿ naⁿmaⁿnˈiaaⁿ cha nnda̱a̱ nncˈo̱o̱ⁿya na ya mˈaaⁿya, tjaaˈnaⁿ ndiaˈ, na xcweeˈ nˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ tjaaˈnaⁿ ñˈoom tia cwilaˈneiⁿ nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿya. 	 בעד המלכים וכל השליטים למען נחיה חיי השקט ובטח בכל חסידות וישר׃


Ee Tyˈo̱o̱tsˈom tîcwañomˈm Jnaaⁿ, tquiaaⁿ na tueˈ juu cwentaaya. Ndoˈ na luaaˈ sˈaaⁿ, maˈmo̱ⁿnaˈ na mati nñequiaaⁿ na nntoˈño̱o̱ⁿya chaˈtso nnom na macaⁿnaˈ jaa chaˈxjeⁿ mañequiaaⁿ na tseixmaⁿ Jnaaⁿ. 	 אשר על בנו יחידו לא חס כי אם נתנו בעד כלנו הלא גם יתן לנו עמו את הכל׃


Joˈ chii Demetrio ñequio nnˈaⁿ na ñeˈcwii tsˈiaaⁿ cwilˈana ñˈeⁿñê, xeⁿ waa ñˈoom na ñeˈqueⁿna nacjooˈ tsˈaⁿ quia joˈ cˈoona na mˈaaⁿ jwe. Ee na mˈaaⁿ jom cwiwijndaaˈ ñˈoom na cwiqueⁿ nnˈaⁿ nacjoo ncˈiaana. 	 לכן אם לדמטריוס ולחרשים אשר אתו דבר ריב עם איש הנה לנו ימי בית דין ושרי המדינה ויביאו אליהם את ריבם׃


Ndoˈ jlatjo̱o̱ⁿyâ ntaⁿˈ ntyooˈ na ˈndiinaˈ na tcwaˈ naⁿˈñeeⁿ na tuiinaˈ ñˈeⁿ jnda̱a̱tyooˈ cebada. Jlaˈcato̱o̱ˈâ canchooˈwe tsquiee ñˈeⁿ joonaˈ. 	 ויאספו וימלאו שנים עשר סלים בפתותי חמש ככרות לחם השערים הנותרים לאכליהם׃


Jnda̱ na tjacjoona, quia joˈ nda̱a̱ jâ na cwilaˈjomndyô̱ ñˈeⁿñê tsoom: —Calaˈtjomˈyoˈ ntaⁿˈ cajnda̱a̱ na ˈndiinaˈ cha tintsˈaanaˈ na cweˈ nleiˈndaaˈnaˈ. 	 ויהי כאשר שבעו ויאמר אל תלמידיו אספו את פתותי לחם הנותרים למען לא יאבד מאומה׃


Quia na jnda̱ tyjeeˈ Pablo, mamˈaⁿ nnˈaⁿ judíos na tquiona Cesarea na jnaⁿna Jerusalén. Tyˈelaˈcandyooˈndyena nacañomˈm. Ndoˈ tˈmaⁿ jnaaⁿˈaⁿ tyolˈana sa̱a̱ ticaluiˈyuuˈ ñˈoom na cwiluena nacjoomˈm. 	 הוא בא והיהודים אשר ירדו מירושלים סבבהו ויאשימו את פולוס באשמות רבות וקשות אשר לא יכלו להוכיח׃


Ndoˈ joˈ joˈ mˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na machˈee tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ tyee na cwiluiitquieñe nda̱a̱ ntyee. Juu tsaⁿˈñeeⁿ mannˈaaⁿˈaⁿ tsˈaⁿ na tyjee Pedro tsuaˈqui. Matso tsaⁿˈñeeⁿ nnom Pedro: —¿Aa nchii ntyˈiaya ˈu na ñˈeⁿˈ ñˈeⁿñê yuu waa ntjom? 	 ויאמר איש מעבדי הכהן הגדול והוא מודע לאשר קצץ פטרוס את אזנו הלא ראיתיך עמו בתוך הגן׃


Pedro jndye ntˈomcheⁿ ñˈoom tyocwjiˈyuuˈñetyeeⁿ nda̱a̱na. Ndoˈ tyotseijndo̱ˈtyeeⁿ nˈomna. Tsoom: —Catjeiˈndyoˈ cantyja ˈnaaⁿ nnˈaⁿ na mˈaⁿ jeˈ na quieˈ nˈom cha nnda̱a̱ nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ. 	 ויעד עוד בהם באמרים אחרים הרבה ויזהר אתם לאמר המלטו נא מדור תהפכות הזה׃


Quia joˈ seixuaⁿ, tsoom: —Jesús, ˈu na cwiluiindyuˈ tsjaaⁿ ˈnaaⁿˈ David na jndyowicantyjooˈ, cˈoomˈ na wiˈ tsˈomˈ ja. 	 ויצעק לאמר ישוע בן דוד חנני׃


Joˈ chii candyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, juu na laxmaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom, nncwjeeⁿˈeⁿ nayaˈñeeⁿ lueeˈyoˈ, ndoˈ nñequiaaⁿ na ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ nlaxmaⁿna juunaˈ. 	 על כן אני אמר לכם כי תקח מכם מלכות האלהים ותנתן לגוי אשר יעשה את פריה׃


Ee tjaa ˈñeeⁿ quichˈee na jndooˈñe cheⁿnquii. Macwaaⁿˈaⁿ nantquie cha nncˈoom na yaaⁿˈaⁿ. Ndoˈ chaˈxjeⁿ Cristo machˈeeⁿ cwenta jaa tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ, maluaaˈ matseijomnaˈ na cateixˈee tsˈaⁿ scoomˈm. 	 כי מעולם לא שנא איש את בשרו כי אם זן ומכלכל אתו כאשר גם האדון את עדתו׃


Jnda̱ joˈ mana jlaˈjndaaˈndyô̱ saawaayâ Jerusalén. 	 ואחרי הימים האלה נשאנו את כלינו ונעל ירושלים׃


Ncˈe na nnˈaⁿ jaa, joˈ chii mati ndaaya mannˈaⁿ joona. Maluaaˈ matseijomnaˈ tsˈaⁿ na tuiiñe cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu Santo. Tseixmaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 הנולד מן הבשר בשר הוא והנולד מן הרוח רוח הוא׃


Ee ñˈoom na nnduˈyoˈ nchii na jndo̱ˈ nˈomˈ ncjoˈyoˈ ee nquii Espíritu na cwiluiiñe Tyˈo̱o̱tsˈom nntseijno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ nˈomˈyoˈ cwaaⁿ ñˈoom nntˈo̱ˈyoˈ. 	 כי לא אתם הם המדברים כי רוח אביכם הוא המדבר בפיכם׃


Ee jlaˈno̱ⁿˈna na nquii Tyˈo̱o̱tsˈom jnda̱ tyˈioom tsˈiaaⁿ ja na mañequiaya ñˈoom naya ˈnaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ na nchii judíos, chaˈxjeⁿ jnda̱ tyˈioom tsˈiaaⁿñeeⁿ Pedro na mañequiaaⁿ juunaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos. 	 ותהי להפך בראותם כי הפקדה לי הבשורה אל הערלים כמו שהפקד כיפא אל המולים׃


Cweˈ joˈ na seiljeiya ñˈoomˈñeeⁿ na seicwano̱ⁿya na mˈaⁿˈyoˈ ee tiñeˈcjo̱ntyˈia ˈo na nlˈaˈyoˈ na chjooˈ tsˈo̱o̱ⁿ ee matsonaˈ na ˈo nñequiaˈyoˈ na neiⁿya. 	 וזאת כתבתי לכם פן יהיה לי בבואי עצב מאלה אשר היה לי לשמח עליהם ובטח אני בכלכם כי שמחתי היא שמחת כלכם׃


Jnda̱ tuii na luaaˈ, ntˈomcheⁿ nnˈaⁿwii ndyuaaxeⁿncweˈñeeⁿ tyˈentyjaaˈna Pablo, ndoˈ nˈmaaⁿna. 	 ואחרי המעשה הזה באו גם החלים האחרים אשר באי וירפאו׃


Ja jnda̱ ñeseijndo̱yaya naquiiˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Jnda̱ seicanda̱a̱ˈndyo̱ cantyja na macaⁿnaˈ na catsˈaaya. Tîcatseitjo̱o̱ya na matseiyuˈya cwii tsˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿñê. 	 המלחמה הטובה נלחמתי את המרוצה השלמתי את האמונה שמרתי׃


Quia joˈ taˈxˈeenndaˈna nnoom. Jluena: —¿Ljoˈ sˈaaⁿ ˈu? ¿Chiuu sˈaayom na ya mantyˈiaˈ? 	 ויאמרו אליו עוד מה עשה לך איכה פקח עיניך׃


Mati seineiⁿ Jesús nda̱a̱na cwii ñˈoom na tjañoomˈ, tsoom: —¿Aa nnda̱a̱ nncjaañˈoom tsaⁿnchjaaⁿˈ cwiicheⁿ tyjenchjaaⁿˈaⁿ? ¿Aa nchii wendyena nntiomnaˈ tsˈom tsueˈtsjoom? 	 וישא משלו ויאמר אליהם היוכל עור לנהל את העור הלא יפלו שניהם אל הפחת׃


Jaachˈee xuee tyotseina̱ⁿya ñˈoom ntjeiⁿ nacjoomˈm, ñetco̱ˈwiˈa nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ ñˈeⁿñê, ndoˈ tyotseijnaaⁿˈa jom. Sa̱a̱ tyˈoom Tyˈo̱o̱tsˈom na wiˈ tsˈoom ñˈeⁿndyo̱, ee xjeⁿˈñeeⁿ meiⁿ tyootseiyuˈa meiⁿ tîcaljeii na tixcwe tyotsˈaa. 	 אתי אשר מלפנים הייתי מגדף ומרדף ומחרף אבל רחמתי כי עשיתי מבלי דעת באין אמונה׃


Ndoˈ quia na jnda̱ tsoom na luaaˈ, seiweeⁿ jñeeⁿˈeⁿ, tsoom: —Lázaro, caluiˈ. 	 ויהי ככלותו לדבר ויקרא בקול גדול לעזר קום צא׃


Tso: —ˈU Ta, moso ˈnaⁿya macanda̱ cweˈ waaⁿ na waa wˈaya, teiˈcaljoo tycutqueeⁿ jom. Jeeⁿ cwajndii maquiinaˈ jom. 	 אדני הנה נערי נפל למשכב בביתי והוא נכה אברים ומענה עד מאד׃


Calaˈcanda̱a̱ˈndyoˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye jo nda̱a̱ˈyoˈ. Calaˈñˈoomˈndyoˈ na cwitsa̱ˈntjomna ee cwiqueⁿna cwenta cantyja ˈnaaⁿˈyoˈ ndoˈ nñequiana cwenta nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ na cwilˈana. Na nlaˈcanda̱a̱ˈndyoˈ jo nda̱a̱na nquioo na neiiⁿna tsˈiaaⁿ na cwilˈana, nchii na nncˈomna na chjooˈ nˈomna. 	 שמעו אל מנהיגיכם והכנעו מפניהם כי שקדים הם על נפשתיכם כעתידים לתת חשבון למען יעשו זאת בשמחה ולא באנחה כי זאת לא להועיל לכם׃


Joˈ chii calacanda̱ˈyoˈ chiuu waa na to̱ˈ jndyee nnˈaⁿ tsjaaⁿ na tuiindyoˈ. 	 אף אתם מלאו סאת אבותיכם׃


Jnda̱ teinom xuee, José ñequio tsondyee Jesús macwiˈoolcweeˈna. Sa̱a̱ tiqueⁿna cwenta na ljooˈñe tyochjoo Jesús Jerusalén. 	 וימלאו את הימים וישובו ויותר ישוע הנער בירושלים ויוסף ואמו לא ידעו׃


Ee juu ljeii na matsa̱ˈntjomnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu na mañequiaa na wando̱ˈa jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ncˈe na matseijomndyo̱ ñequio Cristo Jesús, ljeiiˈñeeⁿ jnda̱ seicandyaañenaˈ ja jo nnom ljeii na maˈmo̱ⁿnaˈ na matseixmaⁿya jnaⁿ na cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ nntsuundyo̱. 	 כי תורת רוח החיים במשיח ישוע שחררה אתי מתורת החטא והמות׃


Jnda̱ na seineiⁿ Jesús chaˈtso ñˈoommeiⁿˈ, seineiiⁿ nda̱a̱ jâ nnˈaⁿ na cwilajomndyô̱ ñˈeⁿñê. 	 ויהי ככלות ישוע לדבר את כל הדברים האלה ויאמר אל תלמידיו׃


Ntˈom naⁿˈñeeⁿ jlaˈyuˈna ñˈoom na seineiiⁿ, ndoˈ ntˈom naⁿˈñeeⁿ tîcalaˈyuˈna. 	 ויש אשר שמעו אל דבריו ויש אשר לא האמינו׃


Jnda̱ chii tjaaˈñê tsˈooˈñeeⁿ naquiiˈ tsueˈtsjo̱ˈ xco na jnda̱ tuiiya na tseixmaⁿnaˈ tseiˈtsuaa ˈnaaⁿˈaⁿ. Jnda̱ joˈ seicuuˈñê ˈndyoo tseiˈtsuaa ñequio cwii tsjo̱ˈ tˈmaⁿ, mana tjaaⁿ. 	 וישימה בקבר החדש אשר חצב לו בסלע ויגל אבן גדולה על פתח הקבר וילך לו׃


Cˈomˈyoˈ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ cwii cwii tsˈaⁿ cantyjati na matsonaˈ. Mati cˈomˈyoˈ na jnda nquiuˈyoˈ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. Calaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio na jnda nquiuˈyoˈ jom. Mati tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ, calaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ jom. 	 נהגו כבוד בכל איש אהבו את האחים יראו את אלהים כבדו את המלך׃


Ee juu na matseicandyaˈ tsˈom tsˈaⁿ sˈom, tseixmaⁿnaˈ xˈee chaˈtso nnom natia. Ndoˈ mˈaⁿ nnˈaⁿ ncˈe na queeⁿ nˈomna sˈom jnda̱ majuˈtaaⁿñenaˈ joona cantyja na cwilaˈyuˈya cwii nˈomna ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ jndye nnom nawiˈ jnda̱ mamanchjenaˈ joona. 	 כי שרש כל הרעות אהבת הכסף ויש אשר ערגו לו ויסורו מן האמונה ויעציבו את נפשם במכאבים רבים׃


Ndoˈ Pedro tˈueeⁿ tsˈo̱ tsaⁿˈñeeⁿ seiweeⁿ juu. Jnda̱ chii tˈmaaⁿ yolcu na jnda̱ ljondye ñequio ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwilayuˈ. Tˈmo̱ⁿ Pedro yuscuˈñeeⁿ nda̱a̱na na mawandoˈ. 	 וישלח ידו ויקם אתה ויקרא את הקדושים ואת האלמנות ויעמד אתה חיה לפניהם׃


Abraham, jom tsotye Isaac, Isaac tsotye Jacob, Jacob tsotye Judá ñequio ntyjee tsaⁿˈñeeⁿ. 	 אברהם הוליד את יצחק ויצחק הוליד את יעקב ויעקב הוליד את יהודה ואת אחיו׃


Matsoticheⁿ Jesús: —Tso Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos na matseijomnaˈ joona chaˈna nqueⁿ. Ndoˈ manquiuuya na tixocatsˈaanaˈ na cweˈ cantu ñˈoom na tsoom. 	 הן קרא שם אלהים לאלה אשר היה דבר האלהים אליהם והכתוב לא יופר׃


Ee yocheⁿ na cwitando̱o̱ˈâ, ˈio ndi ˈio ñeˈcatseicwjeenaˈ jâ ncˈe na mˈaaⁿyâ cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús, cha mati cantyja ˈnaaⁿyâ ñequio seiiˈâ nleitquiooˈ na laˈxmaaⁿyâ juu na wandoˈxcoom. 	 כי אנחנו החיים נמסרים תמיד למות בעבור ישוע למען יגלו גם חיי ישוע בבשרנו בשר התמותה׃


Luaaˈ tsˈiaaⁿ na jnda̱ we na sˈaa Jesús na tueⁿˈeⁿ Galilea na jnaaⁿ Judea, na juu tsˈiaaⁿˈñeeⁿ tixocaluii na cweˈ meiⁿnquia tsˈaⁿ nntsˈaa. 	 זה הוא האות השני אשר עשה ישוע בבאו מיהודה לארץ הגליל׃


Cantyja ˈnaaⁿˈ na nlaˈtjomˈyoˈ sˈom na nlˈaˈyoˈ naya nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ, meiⁿ tacaⁿnaˈ na nntseiljeitya̱ya ñˈoommeiⁿˈ. 	 אמנם אין צרך לכתב אליכם על דבר השרות אשר לעזרת הקדשים׃


¿Aa ticaliuˈyoˈ na cwiluiiñe seiiˈyoˈ watsˈom cwentaaˈ Espíritu Santo na mˈaaⁿ quiiˈ nˈomˈyoˈ na jnda̱ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na cˈoom ñˈeⁿndyoˈ? Joˈ chii ticalaxmaⁿˈyoˈ na nñequiandyoˈ na nlˈa seiiˈyoˈ yuu na queeⁿ nˈomnaˈ. 	 או הלא ידעתם כי גופכם הוא היכל רוח הקדש השכן בקרבכם אשר קבלתם מאת האלהים וכי לא לעצמכם אתם׃


Jnda̱ na tjacue ñeˈquioomˈ juu xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ judíos, tja María Magdalena ñequio Salomé ñequio María, tsondyee Jacobo, tyˈelaˈjndana ncheⁿˈ cachi na nncˈoocatyˈoomndyena seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈ Jesús. 	 ויהי כאשר עבר יום השבת ותקנינה מרים המגגדלית ומרים אם יעקב ושלמית סמים לבוא ולסוך אתו בהם׃


Queⁿˈyoˈ cwenta, ja njño̱o̱ⁿya profetas na nncˈom naquiiˈ ntaaⁿˈyoˈ ndoˈ na nlaˈneiⁿna cantyja na jndo̱ˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ na nntˈmo̱o̱ⁿna ñˈoom na matsa̱ˈntjoom. Sa̱a̱ ˈo nlaˈcwjeˈyoˈ cwantindye naⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ ntˈom naⁿˈñeeⁿ nntyˈiomˈyoˈ nˈoomˈnaaⁿ. Ndoˈ ntˈom nntjaˈyoˈ naquiiˈ lanˈom ˈnaⁿˈyoˈ. Ndoˈ ntˈomndye joona nleiˈntyjo̱ˈyoˈ cwii ndoˈ cwii tsjoom. 	 לכן הנני שלח לכם נביאים וחכמים וסופרים ומהם תהרגו ותצלבו ומהם תכו בשוטים בבתי כנסיותיכם ותרדפום מעיר לעיר׃


Jnda̱ seicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoom na seiljeii profeta Isaías, matsonaˈ: Majño̱o̱ⁿñetya̱ya cwii moso ˈnaⁿya na wjaajndyee jo njomˈ. Jom nncwjiˈyuuˈñê cantyja ˈnaⁿˈ, cha mamˈaⁿcˈeendye nnˈaⁿ quia na nncueˈcañoomˈ. 	 ככתוב בנביאים הנני שלח מלאכי לפניך ופנה דרכך לפניך׃


Joˈ chii mati ˈo macwitsantyjo̱ˈyoˈ chaˈxjeⁿ na cwilˈaayâ. Ndoˈ maluaaˈ, macwitsantyjo̱ˈyoˈ naxeⁿˈ nquii Ta Jesucristo. Ncˈe joˈ na tquiaa Espíritu Santo na jeeⁿ neiⁿˈyoˈ meiiⁿ wiˈ ñelˈa nnˈaⁿ tsjomˈyoˈ jnda̱ na toˈñoomˈyoˈ ñˈoom naya na tyoñequiaayâ nda̱a̱ˈyoˈ. 	 ואתם הייתם הלכים בעקבותינו ובעקבות אדנינו בקבלכם את הדבר בתוך עני רב עם חדות רוח הקדש׃


Ndoˈ tso Jesús nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ: —Jndaˈjom ñˈeⁿ ncjo espadas ñˈeⁿ nˈoom nchˈio tquiocatˈueˈyoˈ ja chaˈcwijom tquioˈyoˈ nacjooˈ cwii tsaⁿcanchˈue. ˈIo ndii ˈio ñetaˈcatya̱ⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ na ñetˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ˈyoˈ, sa̱a̱ tîcatˈueˈyoˈ ja. 	 בשעה ההיא אמר ישוע אל המון העם כעל פריץ יצאתם בחרבות ובמקלות לתפשני ויום יום הייתי ישב ומלמד אצלכם במקדש ולא החזקתם בי׃


ˈNdyena na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom na ticantycwii na wandoˈ na mˈaaⁿ yuu na jeeⁿ neiⁿncooˈ. To̱ˈyoona na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena ndyueenda̱a̱ nnˈaⁿ na cwintycwii na taˈndoˈ, ñequio cantsaa ñequio quiooˈ na cwiˈoocaˈ ñequio quiooˈ na tjaaˈnaⁿ ncˈeeˈ. 	 וימירו את כבוד האלהים אשר איננו נפסד בדמות צלם אדם הנפסד צלם כל עוף והולך על ארבע ורמש האדמה׃


Quia joˈ seineiⁿti Jesús ñˈoom tjañoomˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom xco na jndyoñˈoom. Tsoom: —Ticatyˈiomyanaˈ na nntseiyo̱ tsˈaⁿ liaa ntsaa ñˈeⁿ cwii taⁿˈ liaa xco na tyootmaⁿ. Ee xeⁿ na ljoˈ nntsˈaa, nncjaateii liaa xco, nncˈiooˈñenaˈ liaa ntsaa ndoˈ liaa ntsaa cwajndiiti njndiiˈñenaˈ. 	 אין משים מטלית חדשה על שמלה בלה כי תנתק מלאתו מן השמלה ותרע הקריעה׃


Herodes tcuu tcuu tyolˈueeⁿ tsaⁿˈñeeⁿ sa̱a̱ tîcaljeiiⁿ juu, Jnda̱ joˈ chii tyowajndooñê sondaro ndoˈ sa̱ˈntjoom na cwje naⁿˈñeeⁿ. Jnda̱ joˈ jlueeⁿˈeⁿ ndyuaa Judea. Tjaaⁿ Cesarea na nncˈoomñê joˈ joˈ. 	 ויהי כאשר בקש אותו הורדוס ולא מצאו חקר את השמרים ויצו להוציאם למות וירד מיהודה אל קסרין וישב שם׃


Tilacandyaˈ nˈomˈyoˈ na matseixmaⁿ tsjoomnancue meiⁿ tsˈiaaⁿ na matseixmaⁿnaˈ. Cwii tsˈaⁿ na candyaˈ ntyjii na matseixmaⁿ tsjoomnancue, titseixmaaⁿ juu na candyaˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ. 	 אל תאהבו את החלד ואת דברי החלד אם יאהב איש את החלד אין בו אהבת האב׃


Joˈ chii juu ljeiiˈñeeⁿ tsˈiaaⁿˈnaˈ na nntsˈaanaˈ cwenta jaa chaˈcwijom na laxmaaⁿya yonchˈu na mˈmo̱ⁿnaˈ nda̱a̱ya hasta xjeⁿ na nndyo Cristo, cha ncˈe na cwilaˈyuˈya nˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿñê nntsˈaanaˈ na tjaa jnaⁿ laˈxmaaⁿya jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ובכן התורה היתה אמנת אותנו אל המשיח למען נצדק על ידי האמונה׃


’Quia joˈ tintyueˈyoˈ ljoˈ na nlˈa nnˈaⁿ ˈo. Ee chaˈtso na wantyˈiuuˈ mˈaaⁿnaˈ jeˈ, maxjeⁿ nleitquiooˈ. Ndoˈ meiⁿ tjaaˈnaⁿ cwii na cweˈ ntyˈiu tuii na tixocwitquiooˈnaˈ. 	 על כן לא תיראום כי אין דבר מכסה אשר לא יגלה ואין נעלם אשר לא יודע׃


Quia joˈ tsoom nnom: “ˈU moso ˈnaⁿya na tia matseitiuuˈ, majuuti ñˈoom ˈndyoˈ nntsˈaaya na nncuˈxeⁿnaˈ ˈu. Xeⁿ ntyjiˈ na ja tsˈaⁿ na jeeⁿ jnda̱ ñˈoom tseineiⁿ ndoˈ na macoˈño̱ⁿ yuu na nchii cwentaya ndoˈ na quitseiwa̱ya yuu na nchii nnco̱ jno̱o̱ⁿˈa, 	 ויאמר אליו מפיך אשפטך העבד הרע אתה ידעת כי אני איש קשה לקח את אשר לא הנחתי וקוצר את אשר לא זרעתי׃


’ˈO nnˈaⁿ Jerusalén na cwilacwjeˈyoˈ profetas ndoˈ majñoomˈ ljo̱ˈ nnˈaⁿ na majño̱o̱ⁿya na mˈaaⁿˈ. Jndye ndiiˈ ñentyjaaˈ tsˈo̱o̱ⁿ na nntseitjo̱ⁿya ntseindaˈ chaˈxjeⁿ matseitjom caxtixquie ntseinaaⁿ nacjeeˈ ntsqueeⁿ. Sa̱a̱ ˈu cwaaⁿ tquiaandyuˈ. 	 ירושלים ירושלים ההרגת את הנביאים והסקלת את הנשלחים אליה כמה פעמים חפצתי לקבץ את בניך כאשר תקבץ התרנגלת את אפרוחיה תחת כנפיה ואתם לא אביתם׃


Ndoˈ majndye nnˈaⁿ judíos jnda̱ tquieˈcañom Marta ñequio María. Tquiolaˈjomndyena na cwiñeˈquiana na tˈmaⁿ nˈom naⁿˈñeeⁿ na tueˈ Lázaro. 	 ורבים מן היהודים באו בית מרתא ומרים לנחם אתהן על אחיהן׃


Joˈ chii Saulo na mati jndyu Pablo, chaˈwaañˈeⁿ naquiiˈ tsˈoom tooˈ Espíritu Santo, nquiee ntyˈiaaⁿˈaⁿ tsaⁿcaluaˈñeeⁿ. 	 ושאול הנקרא גם פולוס מלא רוח הקדש ויסתכל בו׃


Quia joˈ tjaquieeˈ yuscundyua jnda Herodías yuu cwicwaˈ naⁿˈñeeⁿ, seijnom jo nda̱a̱na. Jeeⁿ tjaweeˈ tsˈom Herodes ndoˈ mati nnˈaⁿ na jlaˈjomndye ñˈeⁿñê. Tsoom nnom yuscundyuaˈñeeⁿ: —Caⁿˈ cantyjati na lˈue tsˈomˈ no̱o̱ⁿ, ndoˈ ja nñequia. 	 ותבא בת הורודיה ותרקד ותיטב בעיני הורדוס ובעיני המסבים עמו ויאמר המלך אל הנערה שאלי ממני את אשר תחפצי ואתן לך׃


Ndoˈ na luaaˈ matsjo̱o̱, ¿aa nlaˈtiuutoˈyoˈ na tiwiˈ tsˈo̱o̱ⁿya ˈo? Mantyjiicheⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya ˈo. 	 על מה זה העל אשר אינני אהב אתכם האלהים יודע׃


Mati cwitjeiiˈna ˈnaaⁿ yolcu na jnda̱ ljondye na tja̱ sˈaa, ndoˈ cha nntseicuˈnaˈ na luaaˈ laˈxmaⁿna, jeeⁿ yo cwilaˈneiⁿna nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Joˈ tˈmaⁿti nntˈuiiweeⁿˈeⁿ joona. 	 הבלעים את בתי האלמנות ומאריכים בתפלה למראה עינים המה משפט על יתר יקחו׃


Chaˈxjeⁿ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii na matsonaˈ: Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio na xcweeˈ tsˈoom mateixˈeeⁿ nnˈaⁿ na ntyˈiaandye, Chaˈtso na matyˈiomyanaˈ na matseixmaaⁿ, mˈaaⁿ ndoˈ mˈaaⁿnaˈ. 	 ככתוב פזר נתן לאביונים צדקתו עמדת לעד׃


Quia joˈ tso tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe nda̱a̱ sondaro: —Ja tˈmaaⁿˈ sˈom tquiaya chii tseixmaⁿya tsˈaⁿ tsjoom Roma. Matso Pablo nnom: —Sa̱a̱ ja cantyja na tuiindyo̱ tseixmaⁿya joˈ. 	 ויען שר האלף אני בכסף רב קניתי לי משפט האזרחות הזאת ויאמר פולוס ואני אף נולדתי בה׃


Cˈomˈtyeⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ chaˈxjeⁿ tyeⁿ mˈaⁿ nchˈiooˈ tsˈoom quiiˈ tyuaa. Ndoˈ catsanaˈjnda̱ˈyoˈ cantyja na cwilaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿñê. Calˈaˈyoˈ chaˈxjeⁿ ñˈoom na tˈmo̱ⁿ tsˈaⁿ nda̱a̱ˈyoˈ. Ndoˈ ñequiiˈcheⁿ quiaˈyoˈ na jeeⁿ quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈtso nnom na matioˈnaaⁿñê ˈo. 	 משרשים ונבנים בו וקימים באמונה כאשר למדתם ומרבים בתודה בה׃


ˈU nnˈaⁿya, juu na mˈaaⁿˈ na jnda ntyjiˈ nnˈaⁿ mañequiaanaˈ na neiⁿya ndoˈ quianlˈuaˈ na cantyja ˈnaaⁿˈ juunaˈ, nnˈaⁿ na cwilayuˈ, cwiñˈomtˈmaaⁿˈndye nˈom. 	 כי שמחה גדולה ונחמה יש לנו באהבתך באשר היתה רוחה למעי הקדושים אחי על ידיך׃


Tixcwe na cwitjeiˈyoˈ cwenta na jeeⁿ cwilaˈcanda̱a̱ˈndyoˈ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ na cwiljoya nˈomˈyoˈ na luaaˈ waa quiiˈntaaⁿˈyoˈ. ¿Aa ticaliuˈyoˈ na meiiⁿ ñechjoowiˈ ndaaljoˈ matseicandeiiˈnaˈ chaˈwaa tsqueeⁿtyooˈ? 	 לא טוב התהללכם הלא ידעתם כי מעט שאר מחמץ את כל העסה׃


Jnda̱ na tso Jesús ñˈoomwaaˈ, seiˈndaaˈnaˈ ntyjeeⁿ, ndoˈ ndyeyu tjeiˈyuuˈñê nda̱a̱yâ. Tsoom: —Ñˈoom na mayuuˈcheⁿ matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, cwiindyoˈ ˈo nñequiaa cwenta ja. 	 ויהי ככלות ישוע לדבר הדברים האלה ויבהל ברוחו ויעד ויאמר אמן אמן אני אמר לכם כי אחד מכם ימסרני׃


Ee xeⁿ cweˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ljoˈ na macwaˈ matseiˈndaaˈnaˈ ntyjii cwii nnˈaⁿˈ na matseiyuˈ ndoˈ na luaaˈ macheˈ, ticˈoomˈ na jnda ntyjiˈ jom. Joˈ chii tantsaˈ cwii na ya ntyjiˈ macwaˈ nntseiˈndaaˈnaˈ cwii nnˈaⁿˈ na tueˈ Cristo cwentaaⁿˈaⁿ. 	 ואם יעצב אחיך על דבר האכל אינך מתהלך עוד בדרך האהבה אל נא תאבד באכלך את אשר בעדו מת המשיח׃


Ndoˈ ntˈom tsjaaⁿ lqueeⁿˈñeeⁿ tquiaanaˈ yuu na ya tsˈo. Tˈoomnaˈ ndoˈ lˈanaˈ cwii cwii siaⁿnto lqueeⁿ na cwiinaˈ. Jnda̱ na tsoom ñˈoommeiⁿˈ, seineiiⁿ na cˈuaati, matsoom: —ˈÑeeⁿ juu na niom lueˈ nˈom luaˈqui na nndii, candiiya. 	 ויש אשר נפל על האדמה הטובה ויצמח ויעש פרי מאה שערים כזאת דבר ויזעק מי אשר אזנים לו לשמע ישמע׃


Quia joˈ tsjo̱o̱: “¿ˈÑeeⁿ ˈu Ta?” Ndoˈ matsoom no̱o̱ⁿ: “Ja Jesús tsaⁿ na macoˈwiˈ. 	 ואמר מי אתה אדני ויאמר אנכי ישוע אשר אתה רדף׃


Ee macwjiiˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ cwentaaⁿˈaⁿ na tijndo̱ˈ nˈom cha catseijnaaⁿˈnaˈ nnˈaⁿ na ndooˈ nquiuna na jndo̱ˈ nˈom nquieena. Ndoˈ macwjiiˈñê cwentaaⁿˈaⁿ nnˈaⁿ na titˈmaⁿ cwiluiindye cha cantseijnaaⁿˈnaˈ nnˈaⁿ na waa na jnda̱ laˈxmaⁿ. 	 כי אם בסכל שבעולם בחר האל למען ביש את החכמים ובחלוש שבעולם בחר האל למען ביש את החזק׃


Ndoˈ matso Jesús nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos na jnda̱ macwilaˈyuˈ ñˈeⁿñê: —Xeⁿ cwiljooˈndyoˈtyeⁿˈyoˈ ñequio ñˈoom naya quia joˈ mayuuˈcheⁿ na cwiluiindyoˈ nnˈaⁿ na cwilajomndyoˈ ñˈoom na mañequiaya. 	 ויאמר ישוע אל היהודים המאמינים בו אם תעמדו בדברי באמת תלמידי אתם׃


cha cantyjati xuee na wañoomˈm nncˈoom chaˈxjeⁿ na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom, nchii chaˈxjeⁿ na queeⁿ tsˈom seiiˈ tsˈaⁿ. 	 למען אשר לא תחיו עוד לתאות בני אדם כי אם לרצון אלהים כל ימי היתכם עוד בבשר׃


Ee xeⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ na ljoˈ, nntsˈaa na nntseichjooˈnaˈ nˈomˈyoˈ ndoˈ na ljoˈ ntjomˈyoˈ, ¿ˈñeeⁿ nñequiaa na neiⁿya? Macanda̱ ˈo ee xeⁿ na maxjeⁿ tjo̱ jeˈ jnda̱ sˈaa cwii nnom na seichjooˈnaˈ nˈomˈyoˈ. 	 כי אם אני אעציבכם מי אפוא ישמחני בלתי אם הנעצב על ידי׃


Sa̱a̱ jeeⁿ xcwe lˈaˈyoˈ na teijndeiˈyoˈ cantyja na matseitjo̱o̱naˈ ja. 	 אבל היטבתם לעשות בהתחברכם אלי בצרתי׃


Naⁿmˈaⁿˈ cwilˈayana na cwitsuuˈ nˈomna quia to̱ˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na maqueeⁿ chaˈtso, ncˈe ñˈoom ˈñom, teitquiooˈ chaˈtso na niom jo nandye mati jluiˈ tsjoomnancue quiiˈ ndaa ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ndaaˈñeeⁿ. 	 ונסתר מהם באשר לא יאבו לדעת כי מקדם קמו השמים והארץ בדבר אלהים מן המים ועל ידי המים׃


juu nayaˈñeeⁿ maˈmo̱ⁿnaˈ nda̱a̱ya na catjeiˈndyo̱ cantyja ˈnaaⁿ chaˈtso natia laxmaⁿ, ñequio chaˈtso na queeⁿ nˈom seiiˈa, na qua̱ⁿ cheⁿncjo̱o̱ xjeⁿ cha nncˈo̱o̱ⁿya quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ cwii na nncjaaweeˈ ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom, 	 וליסר אתנו אשר נתעב הרשע ותאות העולם ונחיה בעולם הזה בצניעות ובצדק ובחסידות׃


Xuee na jnda̱ ñeeⁿ na tuiiñe yuˈndaa, tjomndyena na nlaˈcanda̱a̱ˈndyena costumbre na waa jo nda̱a̱na na cwilˈana ñˈeⁿ yoˈndaa na naⁿnom. Ndoˈ tyolˈana na nlaˈcajndyuna jom xueeˈ tsotyeeⁿ, Zacarías. 	 ויהי ביום השמיני ויבאו למול את הילד ויקראו אתו זכריה על שם אביו׃


Joˈ chii ˈo nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ cˈomˈtˈmaaⁿˈndyoˈ nˈomˈyoˈ hasta na nncwjeeˈnndaˈ Ta Jesucristo. Chaˈxjeⁿ na tˈmaⁿ tsˈom cwii tsˈaⁿ na machˈee tsˈiaaⁿ jnda̱a̱, na xjeⁿ na tyjeeˈcheⁿ ndaaluaˈ hasta xjeⁿ na nnmaⁿcheⁿ na meiⁿnomˈm na nlquie ntjoomˈm. 	 לכן אחי דמו והוחילו עד בוא האדון הנה האכר מחכה לטוב תבואת האדמה בהוחילו כי ירד עליה גשם יורה ומלקוש׃


Luaa waa ñˈoom na tyonda̱a̱yâ na tyoñequiaa Jesucristo na cwitˈmo̱o̱ⁿyâ nda̱a̱ˈyoˈ, cwiluiiñe Tyˈo̱o̱tsˈom na xueeñe meiⁿ tjaaˈnaⁿ na matseixmaaⁿ na jaaⁿ. 	 וזאת היא השמועה אשר שמענו ממנו ונגד לכם כי האלהים אור הוא וכל חשך אין בו׃


Joˈ chii quicantyjaˈ, cjaˈcueˈ. Cjaˈ ñˈeⁿndyena. Tincˈoomˈ ñomtiuuˈ ee ja jño̱o̱ⁿya joona. 	 לכן קום רד ולכה נא אתם ואל תתמהמה כי אנכי שלחתים׃


Luaaˈ tseixmaⁿ Himeneo ñequio Alejandro. Joˈ chii jnda̱ tio̱o̱ya joona lˈo̱ Satanás, cha calaˈno̱ⁿˈna na tantjeiiˈna ñˈoom ntjeiⁿ nacjooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ומהם הומניוס ואלכסנדר אשר מסרתים לשטן למען יוסרו לבלתי גדף עוד׃


Quia na tˈmaaⁿ ˈu, ¿aa jnda̱ tuii ˈnaaⁿ seiˈ chaˈxjeⁿ cwilˈa nnˈaⁿ judíos yonom ndana? Tintseichuiˈ na luaaˈ waa. Ndoˈ xeⁿ aa tyooluii ˈnaaⁿ seiˈ quia na tˈmaaⁿ ˈu, tacaⁿnaˈ na caluii na ljoˈ. 	 אם נמול האיש המקרא אל ימשך את ערלתו ואם ערל הוא אל ימול׃


Ndoˈ seijomnaˈ na wjaacue cwii tyee cwentaa nnˈaⁿ judíos juu natoˈñeeⁿ. Ndoˈ quia na ljeiiⁿ juu tsˈaⁿ na tquieeˈñe, tjanquiaañê, chii teinoomˈm. 	 ויקר המקרה כי ירד כהן אחד בדרך ההוא וירא אתו ויעבר מעליו׃


Tso Jesús nda̱a̱yâ: —Ndoˈ ˈo jeˈ, ¿ˈñeeⁿ cwinduˈyoˈ na cwiluiindyo̱? 	 ויאמר אליהם ואתם מה תאמרו מי אני׃


Joˈ chii calaˈtyˈoondyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom na jom cwentaaⁿˈaⁿ ntjomˈñeeⁿ, na cajñoom nnˈaⁿ na cˈoocatyjeendye ntjoomˈm. 	 לכן התחננו אל בעל הקציר לשלח פעלים לקצירו׃


Sa̱a̱ jlaˈcˈo̱ⁿ nnˈaⁿ ja cwii mantana tatsiaⁿ nnom tsjoom na waˈnjo̱o̱ⁿya cwii tsquieelˈo̱o̱. Ndoˈ laaˈtiˈ jluiˈnˈmaaⁿndyo̱ naquiiˈ lˈo̱ tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿˈñeeⁿ. 	 ובעד החלון הורידו אתי בסל מעל החומה ואמלט מידיו׃


Luaa tsˈaⁿ na jnda̱ tjeiiˈndyo̱ cwentaya na cwiluiiñê na mandiˈntjoom no̱o̱ⁿ. Jnda ntyjiiya jom ndoˈ jeeⁿ neiⁿya cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. Nñequiaya Espíritu Santo na juu nncˈoomñe ñˈeⁿñê. Ndoˈ nñequiaaⁿ ñˈoomya chiuu waa na matyˈiomyanaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na nchii judíos. 	 הן עבדי בחרתי בו ידידי רצתה נפשי נתתי רוחי עליו ומשפט לגוים יוציא׃


Jnda̱ joˈ toˈñoom cwii waso, jnda̱ chii tquiaaⁿ na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ tsoom nda̱a̱na: —Catoˈñoomˈyoˈ wasowaa, caluiˈ cjaanaˈ cwii ndoˈ cwiindyoˈ, cweˈyoˈ. 	 ויקח את הכוס ויברך ויאמר קחו אתה וחלקו ביניכם׃


Teiˈnomna yuu mˈaaⁿ sondaro najndyee. Jnda̱ chii yuu mˈaaⁿ sondaro na jnda̱ we. Mana tquiena ˈndyootsˈa xjo yuu na nluiˈ tsˈaⁿ na nncuo̱o̱ⁿ nataa quiiˈ tsjoom. ˈNdyootsˈaˈñeeⁿ jnaaⁿ cheⁿnquiinaˈ. Joˈ chii teiˈnomna. Tyˈena cwii nataa, mana ˈndii ángel jom na ñeⁿnqueⁿ. 	 ויעברו דרך המשמרת הראשונה והשניה ויבאו עד שער הברזל אשר יצאו בו העירה ויפתח השער לפניהם מאליו ויצאו החוצה וילכו מהלך רחוב אחד והמלאך סר מעליו פתאם׃


Ndoˈ tjalcweˈ Jesús tsˈo̱ndaa Galilea. Juu najndeii na matseixmaⁿ Espíritu Santo, canda̱a̱ˈñˈeⁿ tyotseixmaaⁿ joˈ. Ndoˈ tˈom ñˈoom cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ chaˈwaa ndyuaaˈñeeⁿ. 	 וישב ישוע בגבורת הרוח אל הגליל ויצא שמעו בכל הככר׃


Ee matso Tyˈo̱o̱tsˈom na ljoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo: ˈU ñequiiˈcheⁿ matseixmaⁿˈ tyee chaˈxjeⁿ tsˈiaaⁿ na tyotseixmaⁿ Melquisedec. 	 כי העיד עליו אתה כהן לעולם על דברתי מלכי צדק׃


Tjaquieeˈnndaˈ Jesús watsˈom tˈmaⁿ. Yocheⁿ na maˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ joˈ joˈ, ntyee na cwiluiitquiendye ñequio nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye jo nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos tquiontyjaaˈna jom. Taˈxˈeena nnoom, jluena: —¿ˈÑeeⁿ najndeii ñˈeⁿ na macheˈ na nmeiiⁿˈ? Ndoˈ ¿ˈñeeⁿ juu tquiaa na matseiˈxmaⁿˈ najnduˈ? 	 ויבא אל המקדש ויהי בלמדו שם ויגשו אליו ראשי הכהנים וזקני העם ויאמרו באי זו רשות אתה עשה אלה ומי נתן לך הרשות הזאת׃


Chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ na jnaⁿ cwii cwii joo, jeeⁿ ndyaˈ tyojaaweeˈ nˈomna ndoˈ seiñˈeeⁿˈnaˈ joona. Tyoluena nda̱a̱ ncˈiaana: —¿Ljoˈ ñecaˈmo̱ⁿnaˈ na luaaˈ cwiluii? 	 וישתוממו כלם ויבהלו ויאמרו איש אל אחיו מה תהיה זאת׃


Mati quiaˈyoˈ na xmaⁿndye tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ na cwitjomndye wˈaana. Xmaⁿñe Epeneto, tsaⁿ na jeeⁿ jnda ntyjiiya. Jom tsˈaⁿ najndyee na seiyuˈ ñˈeⁿ Cristo ndyuaa Acaya. 	 שאלו לשלום אפינטוס חביבי שהוא ראשית אכיא למשיח׃


Ee waa ljeii na matseineiⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. Matsonaˈ: Ja majño̱o̱ⁿñetya̱ya cwii moso ˈnaⁿya na wjaajndyee cantyja na nncjaˈ na wjaañˈoom ñˈoomya. Jom nncwjiˈyuuˈñê cantyja ˈnaⁿˈ cha nncˈomcˈeendye nnˈaⁿ quia na nncueˈcañoomˈ. 	 זה הוא אשר כתוב עליו הנני שלח מלאכי לפניך ופנה דרכך לפניך׃


Ndoˈ na tˈoomñê chaˈna jaa nmeiiⁿ, tjucjeñe cheⁿnqueⁿ, ndoˈ na seicanda̱a̱ˈñê, joˈ na tueeⁿˈeⁿ, cwii na seijnaaⁿˈnaˈ na tueeⁿˈeⁿ cjooˈ tsˈoomˈnaaⁿ. 	 וישפל את נפשו ויכנע עד מות עד מיתת הצליבה׃


Ndoˈ quia na tueeˈ na jnda̱ tmaaⁿ, jâ nnˈaⁿ na tˈmaⁿ Jesús na calaˈjomndyô̱ ñˈeⁿñê, saacua̱a̱yâ, squia̱a̱yâ ˈndyoo ndaaluee. 	 ויהי בערב וירדו תלמידיו אל הים ויבאו באניה ויעברו אל עבר הים אל כפר נחום׃


Jeeⁿ cwajndii tyolantjaˈndyena hasta tyˈue tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe nda̱a̱ sondaro. Ntyˈiaaⁿˈaⁿ maxjeⁿ nlaˈcueeˈna Pablo. Joˈ chii sa̱ˈntjoom na cˈoocatjeiiˈndye sondaro tsaⁿˈñeeⁿ naquiiˈ luee nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye, cˈooñˈomnndaˈna jom naquiiˈ wˈaa yuu cwicˈeeⁿna. 	 והריב הולך וחזק ושר האלף דאג פן ישסעו את פולוס ויצו את אנשי הצבא לרדת ולחטף אתו מתוכם ולהכיאו אל המצד׃


Weloo weloo jâ nnˈaⁿ samaritanos tyolaˈtˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom sjo̱waa. Sa̱a̱ ˈo nnˈaⁿ judíos cwinduˈyoˈ watsˈom tˈmaⁿ ˈnaⁿˈyoˈ Jerusalén joˈ joˈ calaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ jom. 	 אבותינו השתחוו בהר הזה ואתם אמרים כי ירושלים היא המקום הנבחר להשתחות שמה׃


Ndoˈ jom majndaaˈya ntyjeeⁿ na lˈo̱o̱ⁿ jnda̱ tquiaa Tsotyeeⁿ na meiⁿcwii tintjoom na nchii ñˈoomˈ nquii. Mantyjeeⁿ na jnaaⁿ na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, ndoˈ na majoˈ wjaalcweeⁿˈeⁿ. 	 וידע ישוע כי נתן אביו את הכל בידו וכי מאלהים בא ואל אלהים ישוב׃


Quia joˈ cwiicheⁿ cwii ndiiˈ ntyˈiaya ndoˈ jndiiya na cˈuaa ndyuee jndye ángeles na mˈaⁿ ndiocheⁿ yuu na wacatyeeⁿ tio ñequio ñequiee naⁿ na taˈndoˈ, ñequio nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye. Ndoˈ tueˈntyjo̱ na jndyendye ángelesˈñeeⁿ chaˈna nqui meiⁿ ndiiˈ na nqui nqui meiⁿ. 	 וארא ואשמע קול מלאכים רבים סביב לכסא ולחיות ולזקנים מספרם רבו רבבות ואלפי אלפים׃


Ee xeⁿ chaˈwaañe tsˈaⁿ ñequiiˈcheⁿ nˈomnnoom cwiluiiñê, ¿chiuu nntsˈaayom na nñeeⁿ? Ndoˈ mati xeⁿ chaˈwaañe tsˈaⁿ ñequiiˈcheⁿ luaˈqueeⁿ, ¿chiuu nntsˈaayom na nncwjaaⁿ jndye? 	 אם הגוף כלו יהיה עין איה השמע ואם כלו יהיה שמע איה הריח׃


Eliud tsotye Eleazar, Eleazar tsotye Matán, Matán tsotye Jacob. 	 ואליהוד הוליד את אלעזר ואלעזר הוליד את מתן ומתן הוליד את יעקב׃


Ee manquiuˈyaˈyoˈ nncueˈntyjo̱ xuee na nndyonndaˈ Ta Jesús xjeⁿ na ticˈom cˈee nnˈaⁿ na nluii na ljoˈ. Matseijomnaˈ chaˈna quia na macwjeeˈ tsaⁿnchˈue. 	 הלא אף אתם ידעתם היטב כי יום יהוה כגנב בלילה כן בוא יבוא׃


Quia joˈ Pablo ñˈeⁿ Silas tquiena tsjoom Derbe. Jnda̱ chii tyˈena tsjoom Listra. Joˈ joˈ tajnaaⁿˈna cwii tsˈaⁿ na matseiyuˈ na jndyu Timoteo. Jom jnda yuscu tsˈaⁿ judía na matseiyuˈ sa̱a̱ tsotyeeⁿ nchii tsˈaⁿ judío juu. 	 ויבא אל דרבי ואל לוסטרא והנה שם תלמיד אחד ושמו טימותיוס והוא בן אשה יהודית מאמנת ואביו יוני׃


Isaí tsotye David tsaⁿ na tyoluiiñe rey, David toˈñoom scuuˈ tsˈoo Urías, tˈoom ndana Salomón. 	 וישי הוליד את דוד המלך ודוד המלך הוליד את שלמה מאשת אוריה׃


quiaaⁿ chaˈtso na macaⁿnaˈ ˈo cha nlaˈxmaⁿˈyoˈ na canda̱a̱ˈndyoˈ jo nnoom na nlˈaˈyoˈ yuu na lˈue tsˈoom. Catsˈaaⁿ ñequiondyô̱ yuu na lˈue tsˈoom ncˈe Jesucristo. Ñequiiˈcheⁿ catseitˈmaaⁿˈñenaˈ jom. Caluii na ljoˈ. 	 הוא ישלימכם בכל מעשה טוב לעשות רצונו בפעלו בכם את הרצוי לפניו ביד ישוע המשיח אשר לו הכבוד לעולמי עולמים אמן׃


Cwiicheⁿ xuee quia na jnda̱ tquiocuena sjo̱ˈñeeⁿ, tjacatjomñe cwii tmaaⁿˈ tˈmaⁿ nnˈaⁿ joona. 	 ויהי ממחרת ברדתם מן ההר ויצא עם רב לקראתו׃


Ee seiˈno̱ⁿˈ Abraham meiiⁿ na cueˈ Isaac, sa̱a̱ waa najndeii na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na nncwandoˈxco juu. Ndoˈ cantyja na seicanda̱a̱ˈñê, matyˈiomnaˈ na toˈñomnnaaⁿˈaⁿ jnaaⁿ, chaˈcwijom na tueˈ tsaⁿˈñeeⁿ, jnda̱ chii tandoˈnndaˈ. 	 ויחשב בלבו כי יכול יוכל אלהים להחיות גם את המתים על כן גם הושב אליו להיות למשל׃


Naquiiˈ ñˈoomˈñeeⁿ, tyowino̱ⁿˈa jndye ntyja̱no̱ⁿ na ljoyu tquiendyo̱, ee tyojooˈti tsˈo̱o̱ⁿ na nntseicanda̱a̱ˈndyo̱ ñˈoom tquie na jlaˈjndaaˈndye weloo welooya. 	 ואהי הולך וחזק בדת היהודית על רבים מבני גילי בעמי בקנאתי הגדולה לקבלות אבותי׃


Ndoˈ seiˈtsˈo ˈnaaⁿna nncwindyuaanaˈ tsˈom nataa naquiiˈ tsjoom tˈmaⁿ yuu na tyˈioom nnˈaⁿ nquii Ta Jesucristo cwentaaya nacjooˈ tsˈoomˈnaaⁿ. Ndoˈ ñequio ñˈoom na cweˈ tjañoomˈ matseicajndyuyanaˈ tsjoom tˈmaⁿˈñeeⁿ Sodoma ñequio Egipto. 	 והיתה נבלתם ברהוב העיר הגדולה הנקראת כפי הרוח בשם סדום ומצרים אשר שם נצלב גם אדנינו׃


Ndoˈ jeeⁿ tjaweeˈ nˈomna ñˈoom na tyotseineiiⁿ, ee tyoˈmo̱ⁿnaˈ na waa najndeii na matseixmaaⁿ. 	 וישתוממו על תורתו כי עצום דברו׃


Sa̱a̱ quia na tja tsaⁿˈñeeⁿ, to̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na tyotseineiiⁿ, tyotsoñˈeeⁿ chiuu waa na nˈmaaⁿ. Joˈ chii mañoomˈ tˈom ñˈoom ndiocheⁿ. Cweˈ joˈ seicuˈnaˈ na nncjaaquieeˈ Jesús meiⁿnquia tsjoom ee jeeⁿ jndye nnˈaⁿ nncˈoontyjaaˈna xeⁿ nliuna jom. Joˈ chii ljooˈñê yuu tjaa nnˈaⁿ cˈoom ndoˈ tquieˈcañom nnˈaⁿ na mˈaaⁿ na jndye joo jnaⁿna. 	 אך הוא בצאתו החל לקרא הרבה ולהשמיע הדבר עד אשר לא יכל לבוא עוד אל עיר בגלוי כי אם היה ישב מחוץ לעיר במקמות חרבה ויבאו אליו מכל עבריו׃


Quia joˈ tjañjoomˈ tsˈom Pedro, tsoom nnom Jesús: —Cantyˈiaˈ Maestro, tsˈoom na tjuˈwiˈ ñˈoom nacjooˈ jnda̱ tcaaⁿñˈeⁿnaˈ. 	 ויזכר פטרוס ויאמר אליו רבי הנה התאנה אשר אררתה יבשה׃


Ndoˈ tˈo̱ tsotyeeⁿ nnoom, tso: “ˈU jndaaya, maxjeⁿ mˈaaⁿˈ ñˈeⁿndyo̱ ndoˈ chaˈtso ˈnaⁿya ˈu ˈnaⁿˈ. 	 ויאמר אליו בני אתה תמיד עמדי וכל אשר לי לך הוא׃


Ee cwantindye joona ñeˈcatˈuena jom, sa̱a̱ meiⁿcwii tsˈaⁿ tîcatˈuii jom. 	 ומקצתם רצו לתפשו ואיש לא שלח בו יד׃


Quia joˈ matso Jesús nda̱a̱na: —Ja na cwiluiindyo̱ naxuee quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ ndicwaⁿ mˈaaⁿtya̱ya quiiˈntaaⁿˈyoˈ. Joˈ chii ñequiiˈcheⁿ cˈomˈyoˈ cantyja ˈnaⁿya yocheⁿ na cwii mˈaaⁿtya̱ya ñˈeⁿndyoˈ, cha tincwinomˈ natia ˈo. Ee tsˈaⁿ na mˈaaⁿñe nacje ˈnaaⁿˈ natia, ticaljeii yuu wjaañˈoomnaˈ juu. 	 ויאמר אליהם ישוע אך למצער יהיה האור עמכם התהלכו בעוד לכם האור פן ישופכם חשך וההלך בחשך לא ידע אנה הוא הלך׃


Quia joˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê, taˈxˈeena nnoom, jluena: —Nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés, cwitˈmo̱o̱ⁿna na macaⁿnaˈ na cwjeeˈjndyee Elías. Ñeˈcandya̱a̱yâ ¿chiuu na luaaˈ cwitˈmo̱o̱ⁿna? 	 וישאלהו תלמידיו לאמר למה זה אמרים הסופרים כי אליהו בוא יבוא בראשונה׃


Cweˈ ncˈe joˈ quia macheˈ naya cwii tsˈaⁿ, catsaˈ na ñenncuˈ ntyjiˈ, tintseixuaandyuˈ. Ee mˈaⁿ nnˈaⁿ na cweˈ cwilˈaya na ya nnˈaⁿndye. Cwiˈoona lanˈom ñequio nˈom nantaa cˈuaa ndyueena na cwilˈana naya ndyeñeeⁿˈ, cha queⁿ nnˈaⁿ cwenta ndoˈ calaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ joona. Mayuuˈcheⁿ nntsjo̱o̱ nndyeˈyoˈ, cweˈ tomti juu cantyja na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ joona, joˈ na cwitaˈntjomna. 	 לכן בעשותך צדקה אל תריע לפניך בשופר כמעשה החנפים בבתי הכנסיות ובחרבות למען יהללו אותם האמשים אמן אמר אני לכם כי לקחו את שכרם׃


Quia joˈ tˈo̱ ángel nnoom, tso: —Juu Espíritu Santo nntsˈaaⁿ cwii tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ ñˈeⁿndyuˈ. Ndoˈ juu na jndeii na matseixmaⁿ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na mˈaaⁿ nandyeticheⁿ, nncˈoomnaˈ ñˈeⁿndyuˈ. Ee joˈ na nluiiñe yuˈndaa na ljuˈ tsˈom, ndoˈ nntseicajndyunaˈ juu Jnda nquii Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ויען המלאך ויאמר אליה רוח הקדש תבוא עליך וגבורת עליון תצל עליך על כן גם לקדוש הילוד יקרא בן אלהים׃


Meiⁿ xocatiom tsˈaⁿ winom xco tsˈom tjaⁿ na jnda̱ teilˈue, ee xeⁿ na luaaˈ ntsˈaa tsˈaⁿ, ntyˈiooˈ tjaⁿ, mana cwiwindaaˈñˈeⁿ juunaˈ ndoˈ mati nlcweˈ winom. Maxjeⁿ nntiom tsˈaⁿ winom tsˈom tjaⁿ xco ndoˈ laaˈtiˈ meiⁿ tjaⁿ xocwiˈndaaˈ meiⁿ winom. 	 ואין נותנים יין חדש בנאדות בלים פן יבקעו הנאדות והיין ישפך והנאדות יאבדו אבל נותנים את היין החדש בנאדות חדשים ושניהם יחדו ישמרו׃


’Nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na macwjiˈyuuˈñe cantyja ˈnaⁿya jo nda̱a̱ nnˈaⁿ, mati ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee nncwjiˈyuuˈndyo̱ na mawajnaⁿˈa tsaⁿˈñeeⁿ jo nda̱a̱ ángeles cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 ואני אמר לכם כל אשר יודה בי לפני האדם גם בן האדם יודה בו לפני מלאכי אלהים׃


Jnda̱ na tjacjoo Jesús, tqueeⁿˈñê canchooˈwendye joona na cˈoontyjaaˈtina. Tsoom nda̱a̱na: —ˈÑeeⁿ juu tsˈaⁿ na maqueⁿ tsˈom na nlcoˈnnomnaˈ juu jo nda̱a̱ˈyoˈ, tsaⁿˈñeeⁿ matsonaˈ na cjuˈñecjeeⁿ ndoˈ candiˈntjoom nda̱a̱ chaˈtso ncˈiaaⁿˈaⁿ. 	 וישב ויקרא אל שנים העשר ויאמר אליהם איש כי יחפץ להיות הראשון הוא יהיה האחרון לכלם ומשרת כלם׃


Tjawijndeii tyochjoo Juan. Tjawijndo̱ˈ tsˈoom cantyja najndeii na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ quia na tueˈntyjo̱ na tsaⁿsˈa jom, tyomˈaaⁿ jo ndoˈ yuu tjaa nnˈaⁿ cˈoom hasta xjeⁿ na seicaˈmo̱ⁿñê nda̱a̱ nnˈaⁿ Israel. 	 ויגדל הילד ויחזק ברוח ויהי במדברות עד יום הראתו אל ישראל׃


Ndoˈ maluaaˈ waa na matseijomnaˈ cantyja ˈnaaⁿyâ, jeˈ juu na cwilaˈno̱o̱ⁿˈâ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, matseijomnaˈ juunaˈ chaˈcwijom na mantyˈiaaˈ tsˈaⁿ nnon tsjo̱ˈjñom na jnda̱ teitsa̱ nnomnaˈ. Sa̱a̱ juu na canda̱a̱ˈñˈeⁿ quia na jnda̱ tyjeeˈcañoom juunaˈ quia joˈ canda̱a̱ˈñˈeⁿ nntseiˈno̱ⁿˈa. Jeˈ cweˈ xeⁿntaⁿˈ xeⁿntaⁿˈ matseiˈno̱ⁿˈa sa̱a̱ quia ljoˈcheⁿ nntseiˈno̱ⁿˈtcuundyo̱ chaˈxjeⁿ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom canda̱a̱ˈñˈeⁿ mawajnaⁿˈaⁿ ja. 	 כי כעת מביטים אנחנו במראה ובחידות ואז פנים אל פנים כעת יודע אני קצתו ואז כאשר נודעתי אדע אף אני׃


Ndoˈ ntyˈiaya cwii ángel na jeeⁿ jndeii ndoˈ jeeⁿ cˈuaa ˈndyoo na matseineiⁿ. Mawaxˈee: —¿ˈÑeeⁿ juu tseixmaⁿ na nntseicanaaⁿñe yuu na ta̱ˈtyeⁿ tsomwaa ndoˈ na nntseicano̱ⁿˈ juunaˈ? 	 וארא מלאך אביר קורא בקול גדול מי הוא הזכה לפתח הספר ולהתיר את חותמיו׃


Ndoˈ jeˈ ˈo nnˈaaⁿya ñequio xueeˈ Ta Jesús cwitaaⁿyâ nda̱a̱ˈyoˈ ndoˈ cwitsa̱ˈntjo̱o̱ⁿyâ ˈo na cˈomˈyoˈ chaˈxjeⁿ na jnda̱ tˈmo̱o̱ⁿyâ na calˈaˈyoˈ cha nncjaaweeˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈeⁿndyoˈ. 	 ועוד נבקשה מכם אחי ונזהיר אתכם באדנינו ישוע כי כאשר קבלתם מאתנו איך לכם להתהלך ולמצא חן בעיני האלהים כן תוסיפו וכן תרבו עוד׃


Jeeⁿ candyaˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom ˈo ndoˈ jnda̱ tjeiiⁿˈeⁿ ˈo na cwiluiindyoˈ nnˈaaⁿˈaⁿ. Joˈ chii cˈomˈyoˈ na wiˈ nˈomˈyoˈ nnˈaⁿ ndoˈ na ya nnˈaⁿndyoˈ ñequio chaˈtsondyena. Cˈomˈcjeˈyoˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ, cˈomˈyoˈ na cwentandyoˈ ñequio chaˈtso nnˈaⁿ, cˈomˈyoˈ na mˈaaⁿ nioomcheⁿ nˈomˈyoˈ. 	 לכן אתם כבחירי האלהים הקדשים והחביבים לבשו המון רחמים ונדיבות ונמיכות רוח וענוה וארך אפים׃


sa̱a̱ jâ cwiñequiaayâ ñˈoom na tyˈioom nnˈaⁿ Cristo tsˈoomˈnaaⁿ. Ñˈoomˈñeeⁿ tia nquiu nnˈaⁿ judíos ndoˈ nnˈaⁿ na nchii judíos cwitjeiiˈna cwenta na jeeⁿ cje tseixmaⁿnaˈ. 	 ואנחנו משמיעים את המשיח הצלוב מכשול ליהודים וסכלות ליונים׃


Ndoˈ nda̱nquia cwantindyo xuee na cwiwinomˈyoˈ nawiˈmeiiⁿ, manquiiti Tyˈo̱o̱tsˈom nntsˈaaⁿ na laxmaⁿˈyoˈ na canda̱a̱ˈndyoˈ, na nncwintyjeˈtyeⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ, na ncˈomˈyoˈ na jnda̱ˈyoˈ jo nnoom, na tjaaˈnaⁿ na cwii nntseitsˈeiinaˈ ˈo. Nntsˈaaⁿ na nmeiiⁿˈ ncˈe naya na matseixmaaⁿ na mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom ˈo. Jnda̱ maqueeⁿˈñê ˈo na nlaˈjomndyoˈ yuu na caxuee na ticantycwii na cwiluiiñê ncˈe Jesucristo. 	 ואלהי כל החסד אשר קראנו לכבודו הנצחי במשיח ישוע אחרי ענותכם מעט הוא ישלים ויחזק ויגבר וייסד אתכם׃


Waa cwii nnom na mañequiaanaˈ na neiiⁿyâ cantyja ˈnaaⁿˈ juunaˈ na juu na mˈaaⁿˈya nˈo̱o̱ⁿyâ matsonaˈ na cwitsaamˈaaⁿyâ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ chaˈxjeⁿ macaⁿnaˈ na cˈoom tsˈaⁿ na jnda̱ tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na cwiluiiñe cwentaaⁿˈaⁿ na ljuˈ tsˈom ndoˈ matˈmaⁿticheⁿ cwilaxmaaⁿyâ na ljoˈ jo nda̱a̱ ˈyoˈ ncˈe juu naya na matseixmaaⁿ, nchii cweˈ na jndo̱ˈ nˈo̱o̱ⁿ ncjo̱o̱yâ. 	 כי זאת היא תהלתנו עדות לבבנו אשר בתם וישר אלהים התהלכנו בעולם וביותר אתכם ולא בחכמת הבשר כי אם בחסד אלהים׃


Sa̱a̱ nnˈaⁿ fariseos mantyja jluiˈna, tyoˈmaⁿna ñequio nnˈaⁿ ˈnaaⁿˈ Herodes chiuu nlˈayoona na nlaˈcueeˈna Jesús. 	 והפרושים יצאו מהרה ויתיעצו עליו עם ההורדוסיים לאבדו׃


Tilaˈtsaaⁿˈndyoˈ tsˈiaaⁿ na machˈee Espíritu Santo quiiˈntaaⁿˈyoˈ. 	 את הרוח לא תכבו׃


Mˈmo̱o̱ⁿ na laˈxmaⁿ nnˈaⁿ jnaⁿ cweˈ ncˈe na tiñeˈcalaˈyuˈna ñˈeⁿndyo̱. 	 על החטא כי לא האמינו בי׃


Tqueeⁿˈndyena Pedro ñˈeⁿ Juan ndoˈ tsa̱ˈna naⁿˈñeeⁿ quiiˈntaaⁿna. Jluena: —¿ˈÑeeⁿ tquiaa na jnda̱ˈyoˈ, ndoˈ ˈñeeⁿ tsˈaⁿ xueeˈ cwileiˈñˈomˈyoˈ na luaaˈ cwilˈaˈyoˈ? 	 ויעמידו אתם בתוך וישאלום באי זה כח ובאי זה שם עשיתם זאת׃


Cjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ nquiee nnˈaⁿ na ñetuiitquiendye na tyotˈmo̱o̱ⁿna ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ˈyoˈ. Cˈoomˈ nˈomˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ na tyolaˈcanda̱a̱ˈndyena ndoˈ calaˈyuˈya nˈomˈyoˈ ñˈeⁿñê chaˈxjeⁿ tyolˈa joona. 	 זכרו את מנהיגיכם אשר הגידו לכם את דבר האלהים בינו לאחרית דרכם ולכו באמונתם׃


Matsoom: —Tyomˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na tyochˈee tsˈiaaⁿ jnda̱a̱. Tjaaⁿ, tjacjoomˈm lqueeⁿ trigo. Ndoˈ yocheⁿ na tyojoomˈm lqueeⁿˈñeeⁿ, ntˈom joˈ tquiaa tsˈom nato. Joonaˈ ndyue nnˈaⁿ ndoˈ ntˈom tcwaˈ cantsaa. 	 הזורע יצא לזרע את זרעו ובזרעו נפל מן הזרע על יד הדרך וירמס ועוף השמים אכלו׃


ˈO na tyeⁿ mˈaⁿˈyoˈ moso nda̱a̱ patrom ˈnaⁿˈyoˈ, catueˈndyoˈcjeˈyoˈ nda̱a̱ joona meiiⁿ aa ya nnˈaⁿndyena oo aa tiannˈaⁿndyena. 	 העבדים הכנעו לפני אדניכם בכל יראה לא לפני הטובים והענוים לבד כי אם גם לפני העקשים׃


Tsˈaⁿ na machˈee cwenta ˈndyootsˈa tiomˈñeeⁿ, matseicanaaⁿñe na nncwinoom. Ndoˈ joo canmaⁿˈñeeⁿ na mateixˈeeⁿ cwitaˈjnaaⁿˈyoˈ jñeeⁿˈeⁿ. Macwjeeⁿˈeⁿ ncueeyoˈ, wjaachom jooyoˈ. 	 לו יפתח שמר הסף והצאן את קלו תשמענה והוא לצאנו בשם יקרא ויוציאם׃


Ncˈe na ljoˈ nquii Jacobo, Pedro ndoˈ Juan, na cwiluiitquiendye, jlaˈno̱ⁿˈna na jnda̱ tyˈiom Tyˈo̱o̱tsˈom tsˈiaaⁿˈñeeⁿ ja, ndoˈ ñequio na neiiⁿna cwii cwiindyo̱ tyotˈua̱a̱ ntyja̱a̱ya lua̱a̱ya, joona ndoˈ jâ ñequio Bernabé. Na lˈana na ljoˈ tˈmo̱o̱ⁿna na cwilaˈjomndyena na nlˈaayâ tsˈiaaⁿ quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ na nchii judíos yocheⁿ na cwilˈa joona tsˈiaaⁿ quiiˈntaaⁿ judíos. 	 וכאשר ידעו יעקב וכיפא ויוחנן הנחשבים לעמודים את החסד הנתן לי נתנו לי ולבר נבא את יד ימינם ונאות כי נלך אנחנו לגוים והמה למולים׃


Sa̱a̱ joona cweˈ cwincona jom. Quia joˈ tjeiiⁿˈeⁿ chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ chˈeⁿ. Jnda̱ joˈ tjañˈoom tsotye yuscuchjoo ñˈeⁿ tsondyee, mati ndyee naⁿˈñeeⁿ na ñˈeeⁿ ñˈeⁿñê. Tyˈequieˈna na mˈaaⁿ tsˈoo chjoo. 	 וישחקו לו והוא גרש את כלם ויקח את אבי הנערה ואת אמה ואת אשר אתו ויבא החדרה אשר שם שכבת הנערה׃


Meiⁿ ticatsonaˈ na cwiindyoˈ ˈo nncˈoomˈ tsˈom na matseiljeiya cartameiiⁿ cweˈ cha catseicatyˈuenaˈ juu. 	 למען לא אראה כמאים אתכם על ידי האגרות׃


Sa̱a̱ meiⁿ na luaaˈ, tîcalcweˈ nˈomna natia na cwilˈana. Yacheⁿ tyoluena ñˈoom ntjeiⁿ na wiˈnaˈ nacjooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na mˈaaⁿ cañoomˈluee ncˈe na chona ntyjeˈñeeⁿ ndoˈ jeeⁿ maquiinaˈ joona. 	 ויגדפו את אלהי השמים ממכאבם ושחינם ולא שבו ממעשיהם׃


ndoˈ xeⁿ tîcwandoˈxcoom cweˈ tsˈiaaⁿˈndyo juu na cwilayuˈya nˈomˈyoˈ ñˈeⁿñê. Ndicwaⁿ choˈ nqueⁿˈyoˈ jnaⁿˈyoˈ. 	 ואם המשיח לא קם הבל אמונתכם ועודכם בחטאתיכם׃


Ee cwii tjo̱o̱cheⁿ na nntsuu tsjoomnancue nñeˈquia nnˈaⁿ ñˈoom cantyja na macwjiˈnˈmaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ na chaˈwaa tsjoomnancue. 	 והבשורה צריכה להקרא בראשנה לכל הגוים׃


Jnda̱ chii tcwaaⁿˈaⁿ ndoˈ tquiaanndaˈnaˈ najneiⁿ. Ljooˈñê cwantindyo xuee ñequio nnˈaⁿ na cwilayuˈ tsjoom Damasco. 	 ויאכל לחם ויחזק וישב שאול ימים אחדים עם התלמידים אשר בדמשק׃


’Mañequiaanaˈ na neiiⁿ nnˈaⁿ na cwitueeˈndyecje jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ee nndaana na nncˈomna tsjoomnancue xco. 	 אשרי הענוים כי המה יירשו הארץ׃


Ee lˈue tsˈoom na ñecwii xjeⁿ calaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ ja na cwiluiindyo̱ Jnaaⁿ, chaˈxjeⁿ cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena jom. Sa̱a̱ meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na tiñeˈcatseitˈmaaⁿˈñe ja na cwiluiindyo̱ Jnaaⁿ meiⁿ Tsotya̱ya ticatseitˈmaaⁿˈñe tsaⁿˈñeeⁿ. 	 מי אשר לא יכבד את הבן גם את האב אשר שלחו איננו מכבד׃


cha tsˈaⁿ na cwiluiiñe cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom canda̱a̱ˈya mˈaaⁿ cˈeeñê na nntsˈaaⁿ cwii cwii nnom tsˈiaaⁿ na ya. 	 למען אשר יהיה איש האלהים תמים ומהיר לכל מעשה טוב׃


Joˈ chii cwilˈueeˈndyoˈ chaˈtsoñˈeⁿ lˈo̱ tsˈiaaⁿ cwentaa ndiaˈ na mañequiaa Tyˈo̱o̱tsˈom cha quia na nncueˈntyjo̱ xuee na wiˈ nntjomˈyoˈ nnda̱a̱ nnaⁿndyoˈ ndoˈ na jnda̱ jnda̱a̱ jnaⁿndyoˈ tiaˈ, ndicwaⁿ meiⁿntyjeˈtyeⁿˈyoˈ. 	 על כן אחזו בכלי נשק אלהים למען תוכלו לקום ביום הרע ולמלא צבאכם ולעמוד׃


Tsoom nda̱a̱na: —Jeeⁿcheⁿ ndyaaˈ matseichjooˈnaˈ tsˈo̱o̱ⁿ hasta jom ndyoweˈ tsˈo̱o̱ⁿ. Caljooˈndyoˈ ljoo. Cˈomˈcˈeendyoˈ, calajomndyoˈ ñˈeⁿndyo̱, nchii cwindaˈyoˈ. 	 ויאמר להם נפשי מרה לי עד מות עמדו פה ושקדו עמי׃


Quia joˈ ¿chiuu tuii na jeˈ taneiⁿˈyoˈ ja chaˈxjeⁿ quialjoˈ? Ee macwjiˈyuuˈndyo̱ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ chiuu tyomˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ, hasta meiiⁿ na nˈomnda̱a̱ˈyoˈ nntjeiˈyoˈ na nntiomˈyoˈ nˈom no̱o̱ⁿ. 	 ועתה איה אשרכם כי מעיד אני עליכם אשר אם יכלתם הייתם עקרים את עיניכם לתתן לי׃


Ndoˈ quia na jnda̱ jnda̱a̱ sˈaa ñˈomtiuu ˈñaaⁿˈ tsˈaⁿ na catsˈaaⁿ yuu na lˈue tsˈomnaˈ, quia joˈ mana wjaañˈoomnaˈ tsˈaⁿ na nntsuuñê. 	 ואחרי כן הרתה התאות ותלד חטא והחטא כי נשלם יוליד את המות׃


Ndoˈ joo nnˈaⁿ na cwiwilˈueeˈndye ˈnaⁿ na cwilaˈxmaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ tsjoomnancuewaañe, matsonaˈ na cˈomna chaˈcwijom na ticajnda nquiuna ljoˈ laˈxmaⁿnaˈ, ee juu na matseixmaⁿ tsjoomnancuewaañe mawjaantycwiinaˈ. 	 והנהנים מן העולם הזה כאלו אין להם הנאה ממנו כי עבור יעבר תאר העולם הזה׃


Tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱ naⁿntjoomˈm, tsoom: “Tilˈaˈyoˈ na ljoˈ ee xeⁿ nntjeiiˈndyoˈ joonaˈ, nntsˈaacheⁿnaˈ na mati nncˈoomnaˈ ntjom na ya. 	 ויאמר לא פן בלקטכם את הזונין תשרשו גם את החטים׃


Machˈeenaˈ ntyjii na maqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom jâ apóstoles na wantyˈiaaˈndyo̱tya̱a̱yâ na chaˈtsondye nnˈaⁿ. Matseijomnaˈ cantyja ˈnaaⁿyâ chaˈcwijom nnˈaⁿ na jnda̱ teijndaaˈ na nncwje na jndooˈcheⁿ nnˈaⁿ ndoˈ nntyˈiaa ángeles. 	 כי אחשב שהאלהים הציג אתנו השליחים שפלי השפלים כבני תמותה כי היינו לראוה לעולם גם למלאכים גם לבני אדם׃


Sa̱a̱ laaˈtiˈ waa na seicanda̱a̱ˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈoom na seineiiⁿ ñequio ndyuee profetas na maxjeⁿ nncueˈ Cristo tsaⁿ na jñoom. 	 והאלהים ככה מלא את אשר הגיד מקדם בפי כל נביאיו כי יענה המשיח׃


Quia na jnda̱ jaaweˈntyjo̱ xjeⁿ na nncoˈñom Tyˈo̱o̱tsˈom jom cañoomˈluee, quia joˈ ñeˈcwii seijndaaˈñê na wjaⁿ Jerusalén. 	 ויהי כמלאת ימי העלותו והוא שם את פניו ללכת ירושלים׃


Ndoˈ na luaaˈ waa, ¿chiuu ya nlˈuu? ¿Aa ticwixcwe ljoˈ machˈee Tyˈo̱o̱tsˈom? Jeeⁿ ticˈoomˈnaˈ. 	 אם כן מה נאמר הכי יש עול באלהים חלילה׃


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na calaˈno̱ⁿˈyoˈ na joo nawiˈmeiiⁿ na matjo̱ⁿya, mayuuˈcheⁿ cwiteijndeiinaˈ na ˈoonndye nnˈaⁿ ñˈoom naya na macwjiˈnˈmaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ. 	 והנני מודיע אתכם אחי כי אשר מצאתני היתה אך ליתרון הבשורה׃


Tyˈena ta na jndyu Olivos ndyeyu yuu na meintyjeeˈ watsˈom tˈmaⁿ. Joˈ joˈ tjacjoo Jesús. Ndoˈ Pedro ñˈeⁿ Jacobo, ñˈeⁿ Juan ñˈeⁿ Andrés tyˈentyjaaˈna jom cha nnda̱a̱ nlaˈneiⁿna ñˈeⁿñê na ñenquieena. Taˈxˈeena nnoom, jluena: 	 וישב על הר הזיתים ממול המקדש וישאלהו פטרוס ויעקב ויוחנן ואנדרי והם אתו לבדם׃


Ndicwaⁿ matseineiⁿ Pedro ndoˈ jndyoquioo cwii nchquiu na jeeⁿ canchiiˈ caxuee juunaˈ. Seicata̱ˈnaˈ joona ndoˈ teicˈuaa na seineiⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom naquiiˈ nchquiuˈñeeⁿ, tsoom: —Luaañe tiˈJndaaya na jeeⁿ candyaˈ tsˈo̱o̱ⁿya. Cantyja ˈnaaⁿˈ jom ñequiiˈcheⁿ mañequiaanaˈ na neiⁿya. Candyeˈyoˈ ñˈoom na matseineiiⁿ. 	 עודנו מדבר והנה ענן אור הצל עליהם והנה קול מתוך הענן אמר זה בני ידידי אשר רציתי בו אליו תשמעון׃


Joˈ chii meiⁿquia tsˈaⁿ na macwaaⁿˈaⁿ tyooˈwaa oo maˈom na ñjom wasowaa na ticˈoomˈya tsˈoom na jnda tseixmaⁿnaˈ, waa jnaaⁿˈaⁿ nacjooˈ seiiˈ ndoˈ nioomˈ Ta Jesús. 	 לכן מי שיאכל מן הלחם הזה או ישתה מכוס האדון שלא כראוי יאשם לגוף אדנינו ולדמו׃


Joˈ chii jluena nnoom: —¿Quia joˈ ˈñeeⁿ cwiluiindyuˈ? Catsuˈ cha ya nntˈo̱o̱yâ nda̱a̱ nnˈaⁿ na jñoom jâ. ¿Chiuu matsuˈ cheⁿnncuˈ cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ na matseiˈxmaⁿˈ? 	 ויאמרו אליו מי זה אתה למען נשיב לשלחינו דבר מה תאמר עליך׃


Sa̱a̱ naⁿˈñeeⁿ tîcalaˈno̱ⁿˈna ljoˈ cwitˈmo̱o̱ⁿ ñˈoommeiⁿˈ ee tyootseicano̱o̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom joonaˈ nda̱a̱na. Joˈ chii tîleicalaˈno̱ⁿˈna. 	 והם לא הבינו מאומה ויהי הדבר הזה נעלם מהם ולא ידעו את הנאמר׃


Sa̱a̱ seiwe tsaⁿˈñeeⁿ jom. Matso nnoom: —Quicantyjaˈ sa, ee matsˈaⁿ ja chaˈna ˈu. 	 ויקם אותו פטרוס ויאמר קום כי גם אני אנוש אנכי׃


Ndoˈ tˈo̱ Cornelio matsoom: —Xuee jeˈ jnda̱ ñequiee xuee maxjeⁿmeiiⁿ tyomˈaaⁿya naquiiˈ wˈaya. Matseicwejndoˈndyo̱ ndoˈ matseina̱ⁿya nnom Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈna quilˈaˈ ˈo nnˈaⁿ judíos na ticwii xuee na ndyee na matmaaⁿ. Juu xjeⁿˈñeeⁿ teitquiooˈñe cwii tsˈaⁿ no̱o̱ⁿ na jeeⁿ caxuee liaaˈ. 	 ויאמר קרניליוס זה ארבעה ימים הייתי צם עד השעה הזאת ובשעה התשיעית התפללתי בתוך ביתי והנה איש נצב לפני בלבוש זהר׃


Canda̱a̱ˈ we chu ljooˈñe Pablo cwii wˈaa na cweˈ tyotiomlˈuaaⁿ na tyomˈaaⁿyaaⁿ. Ndoˈ neiiⁿˈ tsˈoom chaˈtso nnˈaⁿ na tyoˈoocajndooˈ jom. 	 ופולוס ישב שנתים ימים בביתו אשר שכר לו ויקבל את כל הבאים אליו׃


Quia joˈ toˈño̱ⁿ libro chjooˈñeeⁿ na ndiiˈ tsˈo̱ ángel, ndoˈ tcwaaˈa juunaˈ. Ndoˈ quiiˈ ˈndyo̱ sˈaanaˈ na chi ntyjii chaˈcwijom tsiomˈ cantyˈi sa̱a̱ tsˈom tsia jeeⁿ ja sˈaanaˈ. 	 ואקח את הספר מיד המלאך ואכלהו ויהי בפי כדבש למתוק ואחרי אכלי אתו וימלא בטני מרורים׃


Ee cha nnda̱a̱ nlaxmaaⁿya cwentaaˈ Cristo, macaⁿnaˈ na caljooˈndyo̱tya̱a̱ⁿya cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ chaˈxjeⁿ quia na to̱o̱ˈa na cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿya jom hasta na macanda̱. 	 כי נתחברנו למשיח אם נחזיק בראשית הבטחה ולא נרפנה עד הקץ׃


Luaa waa na maˈmo̱ⁿnaˈ na juu na mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom jaa matseicanda̱a̱ˈñenaˈ na tixolaˈcatyuendyo̱ juu xuee quia na nncuˈxeeⁿ nnˈaⁿ, ncˈe na mˈaaⁿya tsjoomnancue chaˈna Jesucristo. 	 ובזאת נשלמה בנו האהבה בהיות לנו בטחון ביום הדין כי כמהו כן גם אנחנו בעולם הזה׃


Wendye joona nñequiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na nlaˈxmaⁿna najnda̱na na nlaˈcata̱ˈna tsjo̱ˈluee cha tincuaˈ chaˈtsoti xuee na cwiñequiana ñˈoom ˈnaaⁿˈaⁿ. Ndoˈ mati nñequiaaⁿ najndeii na nlaˈxmaⁿna na nlaˈcwaqueⁿna ndaatioo na nntsˈaanaˈ niomˈ. Ndoˈ cwanti ndiiˈ na lˈue nˈomna nnda̱a̱ nlaˈquioona meiⁿnquia nnom nawiˈ nacjoo nnˈaⁿ tsjoomnancue. 	 ולהם השלטן לעצר את השמים ולא יהיה מטר בימי נבואתם וישלטו על המים להפכם לדם ועל הארץ להכתה בכל נגע מדי יחפצו׃


Jeeⁿ tyue chaˈtsondye nnˈaⁿ na ljoˈ sˈaa Jesús. Jluena nda̱a̱ ncˈiaana: —Ñˈoommeiⁿˈ cwitˈmo̱o̱ⁿnaˈ na cwiluiiñê tsˈaⁿ na maqueⁿ xjeⁿ. Ee waa najndeii na matseixmaaⁿ na matsa̱ˈntjoom meiiⁿ jndyetia, meiiⁿ naⁿjndii, cwicaluiˈ. 	 ותפל אימה על כלם וידברו איש אל רעהו לאמר מה הדבר הזה כי בשלטן ובגבורה מצוה לרוחות הטמאה והמה יצאים׃


Ndoˈ Simón Pedro sˈo̱o̱ lˈo̱o̱ⁿ no̱o̱ⁿ na cwaxˈa̱ ˈndyoo Jesús cwaaⁿ cwiindyo̱ jâ na nñequiaa cwenta jom. 	 וירמז לו שמעון פטרוס לדרש מי הוא זה אשר דבר עליו׃


Ee ya na cwilaˈneiiⁿˈndye naⁿˈñeeⁿ ˈo, xeⁿ xcweeˈ nˈomna ñˈeⁿndyoˈ. Ndoˈ majndeiiticheⁿ quia na ticañˈa̱ⁿya ñˈeⁿndyoˈ. 	 אבל טוב לקנא תמיד לטובה ולא לבד בהיותו אצלכם׃


Matseijomnaˈ jom chaˈcwijom cwii tsˈaⁿ na jndo̱ˈ tsˈom na sˈaa waaˈ. Tyocaˈñeeⁿ njoom, tyeⁿ tqueeⁿ tsiaⁿtsjo̱ˈ cha jndeii wˈaa. Quia na tyjeeˈ jndaa, tco̱o̱naˈ tyuaatcwii, jndeii tyocjaacameiiⁿˈñenaˈ ndaa wˈaaˈñeeⁿ. Sa̱a̱ tîcatsˈeiinaˈ ee na tyeⁿ tjaluiinaˈ nacjooˈ tsiaⁿtsjo̱ˈñeeⁿ. 	 דומה הוא לאיש בנה בית אשר העמיק לחפר וייסדו על הסלע וכבוא השטף פרץ הנהר בבית ההוא ולא יכל להניעו כי על הסלע יסודו׃


Ee meiiⁿ cwilue nnˈaⁿ na jnda̱ teintjeiⁿndyô̱, luaaˈ laxmaaⁿyâ ncˈe Tyˈo̱o̱tsˈom, ndoˈ xeⁿ laxmaaⁿyâ tsˈaⁿ na yaaˈ, luaaˈ waa chaˈ cateijndeiinaˈ ˈo. 	 כי אם השתגענו לאלהים היתה זאת ואם השכלנו לכם היתה׃


Joˈ chii tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱ chaˈtsondyena, tsoom: —Ja matseitsˈo̱o̱ⁿndyo̱ ˈo ñequio ndaatioo, sa̱a̱ mandyontyjo̱ nqueⁿ na nntseitsˈoomñê ˈo na nñequiaaⁿ Espíritu Santo naquiiˈ nˈomˈyoˈ. Sa̱a̱ ntˈomndyoˈ ˈo nntsˈaanaˈ chaˈcwijom nntseitsˈoomñê ˈo ñequio chom ee na nntˈuiityeⁿnaˈ ˈo cantyja jnaⁿˈyoˈ. Nqueⁿ tˈmaⁿti cwiluiiñê nchiiti ja. Meiⁿ ticatseixmaⁿya na cweˈ ja na nntseicanaⁿˈa lcoomˈm. 	 ויען יוחנן ויאמר לכלם הן אני טובל אתכם במים אבל בוא יבוא החזק ממני אשר אינני כדי להתיר את שרוך נעליו הוא יטבל אתכם ברוח הקדש ובאש׃


Sa̱a̱ manquiiti David cantyja na tˈmo̱ⁿ Espíritu Santo nnoom tsoom na Cristo cwiluiiñê Ta na matsa̱ˈntjom jom. Tsoom: Nquii Ta Tyˈo̱o̱tsˈom tsoom nnom juu Ta na matsa̱ˈntjom ja: “Cajmaⁿˈ ntyjaaˈa ntyjaya yuu na matseitˈmaaⁿˈñenaˈ ˈu hasta xjeⁿ na jnda̱ tsa̱ˈa nnˈaⁿ na jndoo ˈu na cˈomna nacje ˈnaⁿˈ.” 	 והוא דוד אמר ברוח הקדש נאם יהוה לאדני שב לימיני עד אשית איביך הדם לרגליך׃


Ndoˈ tso patrom nda̱a̱ ntˈomcheⁿ mosoomˈm: “Catjeiˈyoˈ cwii meiⁿwaaˈ lˈo̱o̱ⁿ ndoˈ quiaˈyoˈ juunaˈ lˈo̱ juu tsˈaⁿ na maleiñˈoom qui meiⁿ. 	 על כן שאו ממנו את הככר ותנו אל האיש אשר לו עשר הככרים׃


Quia joˈ juu tyee na cwiluiitquieñe jndiiˈñê tscaˈnnoom na lioomˈm, tsoom: —¿Aa cwimacaⁿtinaˈ ˈñeeⁿ nñequiotjeiˈyuuˈndyeti jnaaⁿˈaⁿ? 	 ויקרע הכהן הגדול את בגדיו ויאמר מה לנו עוד לבקש עדים׃


chaˈxjeⁿ matso ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii: “Tsˈaⁿ na majndye maná tyocañeⁿˈ, tîtseicwaljooˈnaˈ, ndoˈ mati juu tsˈaⁿ na tijndye tyocañeⁿˈ, tîcatseitjo̱o̱naˈ jom.” 	 ככתוב לא העדיף המרבה והממעיט לא החסיר׃


Jesús tjameintyjeeⁿˈeⁿ, tsoom: —Cwaⁿˈyoˈ jom. Quia joˈ tcwaⁿna tsaⁿnchjaaⁿˈ, jluena nnoom: —Cˈomˈtˈmaaⁿˈndyuˈ tsˈomˈ. Quicantyjaˈ ee macwaaⁿ ˈu. 	 ויעמד ישוע ויאמר קראו לו ויקראו לעור ויאמרו אליו חזק קום קרא לך׃


Sa̱a̱ ticaⁿnaˈ na jeeⁿ jndye ñˈoom nlaˈcachjuuyâ ˈu. Macaⁿˈa cwii nayaˈñeeⁿ njomˈ na catseitˈmaⁿ tsˈomˈ na nndiˈ ljoˈ nlˈuuyâ meiiⁿ na tiyo. 	 אך לבלתי הלאותך הרבה אתחנן אליך אשר תשמענו בקצר דברינו כחמלתך׃


Tˈo̱o̱ nnˈaⁿ na jndyendye, jluena: —Majnda̱ macwindya̱a̱ya na matso ñˈoom na sa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeiinaˈ na juu Cristo xocantycwii na mˈaaⁿñê. Quia joˈ ¿chiuu na matsuˈ na matsonaˈ na nlaˈwe nnˈaⁿ juu na cwiluiiñe tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee na nlaˈcueeˈna juu? ¿ˈÑeeⁿ juu luaaˈ na matsuˈ na cwiluiiñe tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee? 	 ויענו אתו העם ויאמרו הנה שמענו בתורה כי המשיח יכון לעולם ואיך אמרת כי בן האדם צריך להנשא ומי בן האדם הלזה׃


Ndoˈ yocheⁿ na tquiocuena sjo̱ˈñeeⁿ, sa̱ˈntjom Jesús joona, tsoom: —Yocheⁿ na ndicwaⁿ wando̱ˈa, ticanduˈyoˈ nnom meiⁿcwii tsˈaⁿ ˈnaⁿ na ntyˈiaˈyoˈ jeˈ. Ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee nncˈio̱ ndoˈ nncwando̱ˈxco̱, quia ljoˈcheⁿ wanaaⁿ na nnduˈyoˈ cantyja na ntyˈianda̱a̱ˈyoˈ. 	 וברדתם מן ההר צוה ישוע אתם לאמר לא תגידו לאיש את דבר המראה עד אם קם בן האדם מעם המתים׃


Mati Pablo ñˈeⁿ Bernabé ljooˈndyena. Joona ñequio jndye ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ tyotˈmo̱o̱ⁿna ndoˈ tyoñequiana ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 ופולוס ובר נבא ישבו באנטיוכיא וילמדו ויבשרו את דבר יהוה המה וגם רבים אחרים עמם׃


Nmeiⁿˈ matseijomnaˈ chaˈna machˈee cwii tsˈaⁿ na wjaa cwii ndyuaa na tquia. Cwii tjo̱o̱cheⁿ na nnaaⁿ waⁿˈaⁿ, nntyˈioom tsˈiaaⁿ mosoomˈm, cwii cwii nnom tsˈiaaⁿ na cwii cwiindyena. Ndoˈ nntsa̱ˈntjoom tsˈaⁿ na machˈee cwenta ˈndyootsˈa na ñeˈquiiˈcheⁿ catsˈaa cwenta. 	 והיה כאיש הולך למרחק אשר עזב את ביתו ויתן שלטן לעבדיו ולאיש איש את מלאכתו וגם את השוער צוה לשקד׃


Ndoˈ na luaaˈ sˈaaⁿ, seicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na seiljeii profeta Jeremías. Ee seineiiⁿ ñˈoom tjañoomˈ chiuu seichjooˈnaˈ nˈom yolcu judías tsjoom Belén na jlaˈcwjee sondaro ndana. 	 וימלא הדבר הנאמר בפי ירמיה הנביא לאמר׃


Ee lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom na calˈaˈyoˈ yuu na matyˈiomyanaˈ cha cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ nntseicheⁿnaˈ nnˈaⁿ na tijndo̱ˈ nˈom na ntjeiⁿ ljoˈ cwilˈa. 	 כי כן הוא חפץ אלהים אשר בעשותכם הטוב תסכרו את פי אולת האנשים אשר אין בם דעת׃


Jnda̱ na tuii na luaaˈ, quia joˈ jâ nnˈaⁿ na cwindya̱a̱yâ ñˈoom na mañequiaaⁿ, saayâ Capernaum ñˈeⁿñê, ñequio tsoñeeⁿ ñequio ntyjeeⁿ. Ndoˈ ljooˈndyô̱ joˈ joˈ cwantindyo xuee. 	 ויהי אחרי כן וירד אל כפר נחום הוא ואמו ואחיו ותלמידיו ולא ארכו ימי שבתם שם׃


Ncˈe na luaaˈ, ˈo nnˈaⁿya na jeeⁿ wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya, caljooˈndyoˈtyeⁿˈyoˈ ñequio Tyˈo̱o̱tsˈom, ñecwiitco titsawintyjeˈyoˈ na cwindyeˈntjomˈyoˈ nnom Ta Jesús ee manquiuˈjndaaˈndyoˈ na jeeⁿ ticweˈ tsˈiaaⁿˈndyo juu tsˈiaaⁿ natsˈaⁿ nnoom. 	 על כן אחי חביבי התכוננו בל תמוטו והעדיפו בכל עת במעשה אדנינו מדעתכם כי לא לריק עמלכם באדנינו׃


Ee jnda̱ jndiiya na jeeⁿ jnda ntyjiˈ Ta Jesús ndoˈ matseiyuˈya tsˈomˈ ñˈeⁿñê ndoˈ na wiˈ tsˈomˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na jnda̱ tqueⁿljuˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nˈom. 	 אחרי שמעי אהבתך ואמונתך אשר בך לאדנינו ישוע ולכל הקדושים׃


cha nñequiaa cheⁿnqueⁿ tmaaⁿˈñeeⁿ nnoom na neiⁿncooˈ caxuee tseixmaⁿnaˈ, na tjaa yuu na cwajndii cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ meiⁿ tjaaˈnaⁿ na cantseiiⁿˈnaˈ meiⁿ tjaa cwiicheⁿ na nljeiˈ na ticuaaya cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ, na ñequiiˈcheⁿ tseixmaⁿnaˈ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ canda̱a̱ˈñˈeⁿ matseixmaⁿnaˈ cwentaaⁿˈaⁿ. 	 להקימה בכבוד לו לעדה אשר אין בה כתם וקמט וכדומה כי אם למען תהיה קדושה ותמימה׃


Ñˈoom na lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na calaˈno̱ⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ cartaˈñeeⁿ, tsˈaⁿ na matso na matseiyuˈ ñˈeⁿ Jesucristo, meiⁿchjoo tilajomndyoˈ ñˈeⁿñê xeⁿ mˈaaⁿyaaⁿ ñˈeⁿ tsˈaⁿ na cweˈ luaaˈndyoˈ, oo queeⁿ tsˈoom ˈnaaⁿˈ cwiicheⁿ tsˈaⁿ, oo matseitˈmaaⁿˈñê ˈnaⁿ na cweˈ nnˈaⁿ lˈa, oo cantuñê, oo tsaⁿ candii jom, oo machˈueeⁿ. Meiⁿ na nlcwaˈ ñequio tsˈaⁿ na matseixmaⁿ nmeiⁿˈ tilˈaˈyoˈ. 	 אך זאת כתבתי לכם לבלתי התערב עם איש אשר אח יקרא והוא זנה או בצע בצע או עבד אלילים או מגדף או סבא או גזלן עם האיש אשר כזה גם לא תאכלו׃


Quia joˈ tyoˈmo̱o̱ⁿ naquiiˈ ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈtso ñˈoom na matseineiⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ nqueⁿ. To̱o̱ⁿˈo̱ⁿ ñequio ljeii na tqueⁿ Moisés ndoˈ tcuu tyˈoomnaˈ hasta xjeⁿ ljeii na tqueⁿ chaˈtso profetas. 	 ויחל ממשה ומכל הנביאים ויבאר להם את כל הכתובים הנאמרים עליו׃


Ee seiteincuuˈñenaˈ cantyja na mˈaⁿna, cweˈ cha caluiˈnˈmaaⁿndyo̱ ja. Joˈ chii chaˈtso ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ na nchii judíos cwiñequia na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaaⁿna, ndoˈ mati ja. 	 ואשר מסרו את צוארם בעד נפשי ולא אני לבדי אודה להם כי גם כל קהלות הגוים וגם לשלום הקהלה בביתם׃


Quialˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ee jnda̱ tquiaaⁿ cwii na jeeⁿ cajnda na cwicandaaya na tjaaˈnaⁿ ñˈoom na nnda̱a̱ nlana̱a̱ⁿya na nleixcwe na mˈmo̱ⁿnaˈ na ljoˈ. 	 ותודה לאלהים על מתנתו העצומה מספר׃


Chaˈwaa tsjoomnancue nncˈoo nnˈaⁿ na nñeˈquiana ñˈoom nayawaañe cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. Juunaˈ nncwjiˈyuuˈñenaˈ chiuu calˈa nnˈaⁿ cwii cwii ndyuaa, quia ljoˈcheⁿ nncueˈntyjo̱ na nntycwii tsjoomnancue. 	 ותקרא בשורת המלכות הזאת בתבל כלה לעדות לכל הגוים ואחר יבוא הקץ׃


Ticalaˈtiuuˈyoˈ na jndyo̱o̱ tsjoomnancue na caljoyaandye nnˈaⁿ ñˈeⁿ ncˈiaana. Ja jndyo̱o̱ na jndyo̱cwjaaˈndyo̱ tiaˈ nnˈaⁿ. 	 החשבים אתם כי באתי לתת שלום בארץ אני אמר לכם לא כי אם מחלקת׃


Ja meiiⁿ nchii cwiluiindyo̱ moso na mandiˈntjomtyeⁿ nnom patrom ˈnaaⁿˈ, sa̱a̱ jnda̱ tqueⁿndyo̱ cheⁿnnco̱ na matseixmaⁿya na ljoˈ nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ. Matsˈaa na ljoˈ cha majndyeti nnˈaⁿ nncwantjo̱ⁿ cwentaaˈ Cristo. 	 כי בהיותי חפשי מכל עשיתי עצמי עבד לכל אדם למען אקנא את הרבים׃


mantyjiˈ na tyontyjo̱ nnˈaⁿ ja ndoˈ nawiˈ na tyowino̱o̱ⁿ. Mantyjiˈ chiuu tjo̱ⁿ tsjoom Antioquía, Iconio ndoˈ Listra, taˈwiˈ nnˈaⁿ ja joˈ joˈ. Sa̱a̱ seicandyaañe Tyˈo̱o̱tsˈom ja cantyja ˈnaaⁿ chaˈtso nmeiⁿˈ. 	 וברדיפות ובענוים אשר מצאוני באנטיוכיא ובאקוניא ובלוסטרא ואלה הרדיפות סבלתי ומכלן הצילני האדון׃


Quia joˈ matso Jesús nda̱a̱na: —ˈO maxjeⁿ ticalaˈno̱ⁿˈyoˈ ljoˈ cwitaⁿˈyoˈ no̱o̱ⁿ. Na wiˈtˈmaⁿ na nncwino̱o̱ⁿ, ¿aa nnda̱a̱ nnaⁿndyoˈ? ¿Aa nnda̱a̱ nljoya nˈomˈyoˈ na nlaˈcwjee nnˈaⁿ ˈo chaˈxjeⁿ na jnda̱ ljoya tsˈo̱o̱ⁿ na nlaˈcueeˈna ja? 	 ויאמר אליהם ישוע לא ידעתם את אשר שאלתם היכל תוכלו לשתות את הכוס אשר אני שתה ולהטבל בטבילה אשר אני נטבל בה׃


Majuu tmaaⁿˈñeeⁿ jnda̱ na tjacue ñeˈquioomˈ, tquieˈcho nnˈaⁿ nnˈaⁿwii ñˈeⁿ nnˈaⁿ na maleichuu jndyetia na mˈaaⁿ Jesús. 	 ויהי בערב כבוא השמש ויביאו אליו את כל החולים ואת אחוזי השדים׃


Chaˈtsondyo̱ manquiuuya na Tyˈo̱o̱tsˈom xocañeeⁿ ñˈoom ndyuee nnˈaⁿ na laxmaⁿ jnaⁿ. Sa̱a̱ meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na matseitˈmaaⁿˈñe jom ndoˈ na machˈee yuu na lˈue tsˈoom, tsaⁿˈñeeⁿ nñeeⁿ ñˈoom ˈndyoo. 	 והנה ידענו כי את החטאים לא ישמע אל כי אם את ירא האלהים ועשה רצונו אתו ישמע׃


Tiˈnnˈaⁿya Tíquico, tsaⁿ na jeeⁿ jnda ntyjiiya, jom jeeⁿ xcweeˈ tsˈoom tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Ta Jesús, jom ntseicañeeⁿ ˈo chiuu waa na mˈaaⁿya cha caliuˈyoˈ ljoˈ matsˈaaya. 	 ולמען אשר תדעו גם אתם את קרתי ואת מעשי הנה את הכל יודיע אתכם טוכיקוס האח החביב והמשרת הנאמן באדנינו׃


Caˈndyeˈyoˈ na ñejom cˈoowijnda̱naˈ hasta na mmaⁿjndyeenaˈ.” Quia joˈ nntsjo̱o̱ nda̱a̱ nnˈaⁿ na nntyje: “Catyjeˈjndyeeˈyoˈ jnda̱ lqueeⁿ jnda̱a̱, calˈaˈyoˈ cantsa̱a̱ˈ joonaˈ ee na nlconaˈ. Nda̱nquia catyjeˈyoˈ jnda̱ lqueeⁿ na ya na nncˈoocuenaˈ tsˈom tsa̱ˈ ˈnaⁿya.” 	 הניחו אתם ויגדלו שניהם יחד עד הקציר והיה בעת הקציר אמר לקוצרים לקטו בראשונה את הזונין ואגדו אתם אגדות לשרפם ואת החטים אספו לאוצרי׃


’ˈO jnda̱ jndyeˈyoˈ ñˈoom na tyolue nnˈaⁿ teiyo na matsonaˈ: “Cwaaⁿ cwii nnom nawiˈ machˈee tsˈaⁿ ñˈeⁿ xˈiaaⁿˈaⁿ, mati nleijndaaˈ na nntjom jom. Aa tsˈomnnom xˈiaaⁿˈaⁿ seiquieeˈñê, mati catjom jom. Aa tseiˈnˈom xˈiaaⁿˈaⁿ tcoom, maxjeⁿ mati jom majoˈti catjoom.” 	 שמעתם כי נאמר עין תחת עין שן תחת שן׃


Ndoˈ mati naⁿnom nchii macanda̱ cweˈ ñequio yolcu tyomˈaⁿna. Seijmeiⁿˈtinaˈ joona na queeⁿ nˈomna ncˈiaana. Tyomˈaⁿna meiiⁿ ñˈeⁿ ntyjenomna, ndoˈ nchii ljoˈ teincoondyena, cwii na jnaaⁿˈticheⁿ. Ndoˈ na ljoˈ lˈana, tyotaˈwiˈndye cheⁿnquieena, tioomndyena ñequio seiina na ntjeiⁿ ljoˈ ñelˈana. 	 וכן גם הזכרים עזבו את תשמיש האשה כדרכה ויחמו זה בזה בתשוקתם ויעשו תועבה זכר עם זכר ויקחו שכר משובתם הראוי להם בעצם גופם׃


Joˈ chii majño̱o̱ⁿya Timoteo na mˈaⁿˈyoˈ, cwiluiiñê jndaaya na jeeⁿ matseicaña̱a̱ⁿ ndoˈ na jnda ntyjiiya jom, jom nntsˈaaⁿ na nncjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ chiuu waa na jo̱mˈaaⁿ na matseixmaⁿya cwentaaˈ Cristo Jesús chaˈxjeⁿ na maˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ cwii cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjeeⁿˈeⁿ cwentaaⁿˈaⁿ. 	 ובעבור זאת שלחתי אליכם את טימותיוס בני האהוב והנאמן באדון והוא יזכיר לכם את דרכי במשיח כאשר מלמד אנכי בכל מקום בכל קהלה וקהלה׃


Sa̱a̱ xeⁿ cwilˈuuya na tyoolˈaaya jnaⁿ, cwilˈaaya na ndooˈ nquiuya cantuñe Tyˈo̱o̱tsˈom, meiⁿ tyooñequiaaya na nntsa̱ˈntjom ñˈoomˈm jaa. 	 ואם נאמר כי לא חטאנו לכזב נשימנו ודברו אין בנו׃


Joˈ chii queⁿˈyoˈ cwenta ñˈoom na cwitˈmo̱o̱ⁿna. Ndoˈ calˈaˈyoˈ chaˈtso na cwitsa̱ˈntjomna na calˈaˈyoˈ. Sa̱a̱ tintsantyjo̱ˈyoˈ chaˈna cwilˈana, ee joona ya ñˈoom cwiñeˈquiana sa̱a̱ nquieena ñoomñoom na cwilˈana. 	 לכן כל אשר יאמרו לכם תשמרו לעשות אך כמעשיהם לא תעשו כי אמרים הם ואינם עשים׃


Ndoˈ nnˈaⁿ ndyuaaˈñeeⁿ quia na ntyˈiaana na tiñeˈcaˈndiiyoˈ tsˈo̱o̱ⁿ tyolaˈneiⁿ cheⁿnquieena nda̱a̱ ncˈiaana. Jluena: —Tsaⁿmˈaaⁿˈ ¿aa nchii maxjeⁿ tsˈaⁿ na ñeseicwjee nnˈaⁿ jom? Ee meiiⁿ na jluiˈnˈmaaⁿñê tsˈom ndaaluee sa̱a̱ jeˈ maxjeⁿ nntioom cantyja na tisˈa ñesˈaaⁿ nncueeⁿˈeⁿ. 	 ויראו הנכרים את החיה תלויה על ידו ויאמרו איש אל רעהו אכן רצח האיש הזה אשר הנקמה לא הניחה לו לחיות אף כי נמלט מן הים׃


Ee laxmaⁿˈyoˈ lˈoo ndoˈ juu na cwitaˈndoˈyoˈ jeˈ, wantyˈiuuˈ mˈaaⁿnaˈ ñˈeⁿ Cristo ncˈe mˈaaⁿ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 כי מתם וחייכם צפונים עם המשיח באלהים׃


Ee ñˈoom na tsuˈ no̱o̱ⁿya, jnda̱ tquia joonaˈ nda̱a̱na. Ndoˈ joona jnda̱ toˈñoomna ñˈoomˈñeeⁿ. Cwilaˈno̱ⁿˈna na mayuuˈcheⁿ jnaaⁿya na mˈaaⁿˈ, ndoˈ cwilaˈyuˈna na ˈu jñomˈ ja quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ. 	 כי הדברים אשר נתת לי נתתי להם והם קבלום ויכירו באמת כי מעמך יצאתי ויאמינו כי אתה שלחתני׃


Tsoom na jâ nnˈaⁿ na cwiqua̱a̱ⁿyâ ñˈoom nacjooˈ tsaⁿmˈaaⁿˈ quio̱o̱yâ na mˈaaⁿˈ. Quia joˈ ˈu nnda̱a̱ nncwaxˈeˈ nnom tsaⁿmˈaaⁿˈ ndoˈ nljeiˈ na mayuuˈ chaˈtso ñˈoom na cwiqua̱a̱ⁿyâ nacjoomˈm. 	 ויצו את שטניו כי בוא יבאו לפניך ואתה כי תחקר אתו תוכל לדעת מפיהו את כל הדברים האלה אשר אנחנו טענים עליו׃


Xeⁿ na ljoˈ, quia joˈ chaˈtsondyoˈ ˈo ñequio chaˈtsondye nnˈaⁿ Israel calaˈno̱ⁿˈyoˈ chiuu waa. Nquii Jesucristo, tsˈaⁿ na jnaⁿ Nazaret na tyˈiomˈyoˈ tsˈoomˈnaaⁿ, tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na tandoˈxcoom jnda̱ na tueeⁿˈeⁿ. Ñequio xueeˈ jom joˈ na jnda̱ nˈmaⁿ tsaⁿsˈamˈaaⁿˈ na cwintyˈiaˈyoˈ na meintyjeeⁿˈeⁿ jo nda̱a̱ˈyoˈ. 	 יודע לכלכם ולכל עם ישראל כי בשם ישוע המשיח הנצרי אשר צלבתם אותו ואשר האלהים הקימו מן המתים כי בשמו עמד זה לפניכם בריא׃


’Nntˈuiiwiˈnaˈ ˈo nnˈaⁿ na jeˈ jndye nnˈaⁿ cwitjeiiˈyana ˈo. Ee maluaaˈ ñelˈa weloo naⁿˈñeeⁿ. Tyoluena ñˈoom ya cantyja ˈnaaⁿ joo profetas na cweˈ tyonquioˈnnˈaⁿ joona. 	 אוי לכם אם כל האנשים משבחים אתכם כי כזאת עשו אבותיהם לנביאי השקר׃


Mati macantyjaaˈ tsˈom Félix na nntso Pablo nnoom aa xoquiñoom sˈom cha nntseicandyaañê tsaⁿˈñeeⁿ. Joˈ chii jndye ndiiˈ tyoqueeⁿˈñê Pablo na tyolaˈneiⁿna. 	 והוא מקוה כי פולוס יתן לו שחד למען יתירהו ובעבור זה קרא לו פעמים הרבה וידבר עמו׃


Sa̱a̱ tjaaˈnaⁿ ndana ee Elisabet tîcˈoom jnaaⁿ. Ndoˈ jeeⁿ jnda̱ tquiendyena. 	 ולא היה להם ילד כי אלישבע עקרה ושניהם באו בימים׃


Ndoˈ Anás ñequio Caifás, joona ntyee na tyoluiitquiendyena nda̱a̱ ntyee quia joˈ. Ndoˈ Juan jnda Zacarías, xjeⁿˈñeeⁿ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈoom nnoom quia na mˈaaⁿ yuu tjaa nnˈaⁿ cˈom. 	 בימי הכהנים הגדולים חנן וקיפא היה דבר אלהים אל יוחנן בן זכריה במדבר׃


Tiñeˈquiandyoˈ na nntseiñˈeeⁿˈñenaˈ nˈomˈyoˈ. Calaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ mati calaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿndyo̱ ja. 	 אל יבהל לבבכם האמינו באלהים ובי האמינו׃


Tachˈeeⁿˈ watsˈom tˈmaⁿ, joˈ joˈ ljeiiⁿ nnˈaⁿ na cwinda̱a̱ quioondyo ñˈeⁿ canmaⁿ ñˈeⁿ cantuˈ. Ndoˈ mati meindyuaandye nnˈaⁿ na cwilaˈjndyoondye sˈom ˈnaaⁿ nnˈaⁿ na cwiˈooquieˈ watsˈom. 	 וימצא במקדש מכרי בקר וצאן ובני יונה ואת מחליפי כסף ישבים שם׃


Quia na jnda̱ tmaaⁿ, tueˈcañoom Jesús, tjacjom nacañoomˈ meiⁿsa ñequio canchooˈwe nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. 	 ויהי כאשר הגיעה השעה ויסב הוא ושנים עשר השליחים אתו׃


Queⁿˈyoˈ cwenta, ja nntseiquio̱o̱ cwii tycu wˈii nacjoomˈm. Ndoˈ mati nquiee nnˈaⁿ na cweˈ mˈaⁿya ñˈeⁿñê, nntsˈaa na nntjoomna cwii nawiˈ tˈmaⁿ xeⁿ na ticalcweˈ nˈomna na cwilaˈjomndyena natia na machˈeeⁿ. 	 הנני מפיל אתה על מטה ואת המנאפים אתה בצרה גדולה אם לא ישובו ממעשיהם׃


Joˈ chii ˈo nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, ncˈe na luaaˈ waa tintseiñˈeeⁿˈñenaˈ ˈo na joo nnˈaⁿ na tyoolaˈyuˈ mˈaⁿna na jndoona ˈo. 	 אל תתמהו אחי אם ישנא אתכם העולם׃


’Sa̱a̱ meiⁿcwii tsˈaⁿ ticaljeii cwaaⁿ xuee ndoˈ ˈñeeⁿ xjeⁿ na nluii chaˈtso nmeiⁿˈ. Meiⁿ ángeles na mˈaⁿ cañoomˈluee ticaliuna, meiⁿ ja na cwiluiindyo̱ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom ticaljeiiya cwaaⁿ. Macanda̱ ñenquiicheⁿ Tsotya̱ya ntyjeeⁿ. 	 אך עת בוא היום ההוא והשעה ההיא אין איש יודע אותה גם לא מלאכי השמים גם לא הבן מבלעדי האב׃


ee manquiityeeⁿ machˈeeⁿ na lˈue nˈomˈyoˈ na nlˈaˈyoˈ yuu na ya ndoˈ mateijneiⁿ ˈo na nlaˈcanda̱ˈyoˈ yuu na lˈue tsˈoom. 	 כי האלהים הוא הפעל בכם גם לחפץ גם לפעל כפי רצונו׃


Ndoˈ majndyeti nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ na cwintyˈiaana na mˈaaⁿya pra̱so, cwinˈomtˈmaaⁿˈndyena nˈomna na tiˈmaaⁿˈ nˈomna cwilaneiⁿna ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio na cwicantyjaaˈ nˈomna Ta Jesús. 	 ורב האחים באדנינו הוסיפו אמץ במוסרותי והתחזקו יותר בלבבם לדבר את הדבר בלי פחד׃


Queⁿˈyoˈ cwenta, ja na cwiluiindyo̱ tsaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee mˈmo̱o̱ⁿya nda̱a̱ˈyoˈ na waa na jndo̱ na matseixmaⁿya tsjoomnancuewaañe na nntseitˈmaⁿ tsˈo̱o̱ⁿya jnaaⁿ nnˈaⁿ. Quia joˈ tsoom nnom tsˈaⁿ na ntjeiⁿ ncˈee: —ˈU re, quicantyjaˈ, catseilcwiindyuˈ tsuee ˈnaⁿˈ. Cjaˈtoˈ waˈ. 	 אך למען תדעון כי בן האדם יש לו השלטן בארץ לסלח חטאים ויאמר אל נכה האברים קום שא את מטתך ולך לך אל ביתך׃


Nchii matsjo̱o̱ ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱ˈyoˈ ee ticalˈue tsˈo̱o̱ⁿ na nncˈuncoˈyoˈ sa̱a̱ cha na nnteijndeiinaˈ ˈo ndoˈ cha na xcweeˈ nˈomˈyoˈ na nndyeˈntjomˈyoˈ nnom Ta Jesús. 	 וזאת אני אמר לתועלתכם ולא להשליך עליכם פח כי אם להנהגה טובה ולהיותכם נכונים תמיד לפני האדון באין מנע׃


Mati tiempo na jnda̱ teinom ñejlaˈjomndyo̱ naquiiˈ chaˈtso natiameiⁿˈ, ñelˈaaya ljoˈ na queeⁿ nˈom seiiˈa ndoˈ ñejlaˈcanda̱a̱ˈndyo̱ ñˈomtiuu ˈnaaⁿya. Ndoˈ na ljoˈ ñelˈaaya, juu na matseiwˈiityeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ laxmaaⁿya na catˈuiinaˈ jaa chaˈxjeⁿ na nntˈuiinaˈ ntˈomcheⁿ. 	 וגם אנחנו כלנו בתוכם הלכנו לפנים בתאות הבשר לעשות חפצי בשרנו ומחשבותינו ונהי אך בני רגז בטבענו כאשר בני אדם׃


Joˈ chii tˈo̱o̱na nnoom: —¿Cwaaⁿ cwii nnom na nntsaˈ nntyˈiaayâ na tixocaluii na cweˈ tsˈaⁿ nntsˈaa cha mˈmo̱ⁿnaˈ nda̱a̱yâ na waa na cwiluiindyuˈ ndoˈ cha na nlaˈyuuˈâ ñˈeⁿndyuˈ? 	 ויאמרו אליו מה אפוא האות אשר תעשה למעננראה ונאמין בך מה תפעל׃


ˈO nnˈaaⁿya, cantyjati xuee na tjeiˈnaˈ jâ quiiˈntaaⁿˈyoˈ, meiiⁿ tacontyˈiaayâ ˈo sa̱a̱ ñequiiˈcheⁿ cwijaañjoomˈ nˈo̱o̱ⁿyâ ˈo chiuu cwitsamˈaⁿˈtiˈyoˈ. Joˈ chii jeeⁿ cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿyâ na nntsaacajndo̱o̱nndaˈâ ˈo. 	 ואנחנו אחי אחרי אשר שכלנו אתכם לזמן מעט בפנים ולא בלב השתדלנו ביותר לראות פניכם בתשוקה רבה׃


Quia joˈ tjaaⁿ. ˈÑeeⁿ naⁿˈñeeⁿ. Tuo̱nnaaⁿˈaⁿ tsˈom wˈaandaa, teixndyaañê cwiicheⁿ nantyja ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. 	 ויעזב אותם וירד באניה וישב ויעבר אל עבר הים׃


Queⁿˈtyeⁿˈyoˈ cantyja na cwilaˈtiuuˈyoˈ. Calˈaˈ cheⁿncjoˈyoˈ xjeⁿ na ñeˈcwii nˈomˈyoˈ. Cˈomˈyoˈ na ñeˈcwii waa na quitˈmaⁿ nˈomˈyoˈ cantyja naya na nntsˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom ˈo quia na nndyonndaˈ Ta Jesucristo. 	 לכן חגרו מתני שכלכם התעוררו וקוו קוה לחסד אשר יבואכם בהתגלות ישוע המשיח׃


’Sa̱a̱ ˈo cˈomˈcˈeendyoˈ, ee mˈaⁿ nnˈaⁿ na nñeˈquia cwenta ˈo luee nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye naquiiˈ lanˈom ndoˈ joona nntsa̱ˈntjomna na catjaaˈ nnˈaⁿ ˈo naquiiˈ lanˈom. Mati nlˈa nnˈaⁿ na jndeiˈnaˈ nncwintyjeˈjnaⁿˈyoˈ jo nda̱a̱ gobiernom ñequio jo nda̱a̱ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwitsa̱ˈntjom ncˈe na laxmaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaⁿya. Ndoˈ na luaaˈ nntjomˈyoˈ, nñequiaanaˈ na ˈo nntjeiˈyuuˈndyoˈ ñˈoom naya ˈnaⁿya nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ. 	 אלה ראשית החבלים ואתם השמרו בנפשתיכם כי ימסרו אתכם לסנהדריות והכיתם בבתי כנסיות ולפני משלים ומלכים תובאו למעני לעדות להם׃


Tso Jesús nnom: —Nncjo̱, nntseinˈmaⁿya jom. 	 ויאמר ישוע אליו אבא וארפאהו׃


Jnda̱ na teitsˈoomñe Jesús, jlueeⁿˈeⁿ quiiˈ ndaa. Ndoˈ seicanaaⁿñenaˈ tsjo̱ˈluee. Ntyˈiaaⁿˈaⁿ Espíritu na cwiluiiñe Tyˈo̱o̱tsˈom ndyocue chaˈcwijom catuˈ. Jndyocaljo nacjoomˈm. 	 ויהי כאשר נטבל ישוע וימהר לעלות מן המים והנה נפתחו לו השמים וירא את רוח אלהים יורדת כיונה ונחה עליו׃


Naⁿˈñeeⁿ tˈo̱o̱na, jluena: —Ntˈom nnˈaⁿ cwilue na ˈu Juan, tsˈaⁿ na tyotseitsˈoomñe nnˈaⁿ. Ndoˈ ntˈomcheⁿ cwilue Elías ˈu. Sa̱a̱ ntˈomcheⁿ cwilue na ˈu cwii profeta na jnda̱ wandoˈxcoˈ. 	 ויענו ויאמרו יוחנן המטביל ויש אמרים אליהו ואחרים אמרים אחד מן הנביאים׃


Quia na jnda̱ squia̱a̱yâ Jerusalén, nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ toˈñoomna jâ ñequio na neiiⁿna. 	 ויהי כבאנו ירושלים ויקבלו אתנו האחים בשמחה׃


Jnda̱ chii ntyˈiaaⁿˈaⁿ ndiocheⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ na meindyuaandye nacañomˈm, tsoom nda̱a̱na: —Queⁿˈyoˈ cwenta, ncjoˈyoˈ cwiluiindyoˈ tsondyo̱ ñequio ndyentyjo̱. 	 ויבט סביב אל הישבים סביביו ויאמר הנה אמי ואחי׃


Ndoˈ mati seicanda̱a̱ñê niomˈñeeⁿ watsˈomliaa ñequio chaˈtso ˈnaⁿ na cwiwilˈue joˈ joˈ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 וכן הזה מן הדם על המשכן ועל כל כלי השרת׃


Jndye nnˈaⁿ na ñetˈom na caluaˈndye, tquiochona nom ˈnaaⁿna na quio cwilˈana tsˈiaaⁿˈñeeⁿ. Jlaˈcona joonaˈ jo nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ. Ndoˈ quia na tjeiiˈna cwenta cwanti na jnda nomˈñeeⁿ jliuna na jndanaˈ wenˈaaⁿ nchooˈ qui meiⁿ sˈom xuee. 	 ורבים אשר עשקו במעשי כשפים הביאו את ספריהם וישרפום לעיני כל ויחשבו את ערכם וימצאהו חמשת רבבות דינרים׃