Ñaebä kte yile jile bata shäk wa wa̱ rä iyina si̱, je tso̱ sa̱ wa̱. Bas kiana je ssäk tsa̱na, jishtä tsi̱ni oloi ñirka̱ ka̱ tuii shtä ska ma rä ka̱ñinawa̱ kje käi, bekwä bäli deka̱ju̱ bas je̱r ska kje. 	 Quˈn tuˈn tkyaqiljo ma qliˈy, atzin ma kujsin teˈ kyyol yolil Tyol Dios, aye i kˈmonte Tyol ojtxe. Tuˈnpetziˈn, bˈaˈn tuˈn t‑xi kyqˈoˈn ambˈil tiˈjjo yol lo tuˈn kykleta, ikyx tzeˈnku nxi kyqˈoˈn ambˈil tiˈj jun tzaj nkˈant toj qxopin, tzmaxi aj tul Jesús juntl majl tzeˈnku jun akˈaj qˈij. Ex atzin jaˈlin, antza taˈ Jesús toj kyanmiˈn nqoptzˈaj tzeˈnku cheˈw ma tij, a nyekˈin qa chˈix tul tqˈijil.


Ke sa̱ ka̱wakblewa̱k jishtä ijewa sha̱ ka̱wakblewa̱ käi. Je bata ki̱ka ijewa tuanacha̱wa̱ veintitres mil ka̱ etkabä wà. 	 Ex mi chi bˈaj kyˈaˈjiˈn tzeˈnku kye junjun aj Israel, ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx kyim 23,000 toj junx qˈij.


Ka je rä ka sá wa̱ ka̱wei kuna ji kiäklä käi kuna, ata je rä sá wa̱ ji wa̱klä bas wäna bas wa̱ mablenak ye. 	 ¿Quˈn noqittzin ntiˈtaq qokliˈn tiˈj jun onbˈil, tuˈn t‑xi qqaniˈn kyeˈy? Me mi xi qqaniˈn. Qalaˈ ma qo aqˈniˈn, tuˈntzintla tkyij qqˈoˈn jun yekˈbˈil kyeˈy, tuˈn kyok lipeˈy tiˈj.


Jekäi ijewa te jile sha ta̱i iia̱ saka saka iweikäklä. 	 Nimku txqantl yol te xmaybˈil i bˈaj ok ten qˈmalte te.


Ka̱wä deka̱ju̱ ra, ibali täkili te je ka̱kä ssi̱we̱ke̱wa̱, te iwärukjei ja̱we̱ke̱ksa̱, jera ka ijuerta ji̱a baa. Je su̱ta ñaebä blu wa ji̱alirmiwa̱, iji wa̱te sha̱na. 	 Ajtzin tjawil qˈij, kˈwel tzqij tqan, ex k‑elil tzˈaq t‑xmakil, ex bˈeˈx knajiljo tkaˈybˈil tbˈanilxtaq. Ikytziˈn, atzin qˈinin at nim tqˈinimil; me ilxix tiˈj kyjel, aj tkyim, ikyxjo tzeˈnku tal t‑xmakil kˈul.


Jekäi ijewa batsa, ika̱kia, jera ijewa jula ma̱ka̱ jewa ki̱ka, kjepa ite ijewa patkami. 	 Tej kybˈaj naˈn Dios, ex kybˈaj paˈn waˈyaj, kubˈ kyqˈoˈn nimil kyqˈobˈ kyibˈaj Bernabé ex Saulo, noq tuˈn kyxi oqxeniˈn toj tqˈobˈ qMan Dios, exsin i xi chqˈoˈntz toj tbˈi qAjaw.


Jesús te doce wa kiami iwakwa ebä, jewa ia̱ ite isha: —¡Jikäi issö! Sa damika̱ rä Jerusalén ka. Jeska io̱rmi biköle jishtä jile bata shäk wa wa̱ ditsä yäbei ktei yöle te ishe rä käi. 	 I tzaj ttxkoˈn Jesús oˈkqexjo kabˈlajaj t‑xnaqˈtzbˈin, exsin xi tqˈmaˈn kye kyjaluˈn: Kyjaˈ qxiˈ jaˈlin tzmax Jerusalén. Antza japine bˈajjo jotxjo jniˈ xbˈaj kytzˈibˈin yolil Tyol Dios wiˈja, a ayiˈn Tkˈwal Ichin.


mika̱ ije däni oloi kanakka̱ iwa̱ sikii wa tso̱ wa̱, su̱nak baawa̱ ibiketsäk wa biköle wa̱ ke̱i ska ra. Jekäi bas te ibiketsaña, je rä bas te sá wa̱ ji su̱le paka sá te biketsa ki̱ka. 	 Tkyaqiljo lo kbˈajil, aj tul tqˈijil, tuˈn tul qAjaw, tuˈn tjaw nimsin tbˈi, ex tuˈn kyjaw kaˈylaj tkyaqil nimil, junx kyukˈiy, ayiˈy ma txi kyniminjiˈy a yol xi qqˈmaˈn kyeˈy.


Berbena ebä ra ka̱jiska wa wa̱ ka yis su̱nak ji̱a, ata bas te yis su̱emi ji̱a. Yis dä kseka. Je ki̱ka bas se̱rmi kseka. 	 Nya ilaˈ qˈijl tuˈn nkyima. Mi chin ok kykaˈyintl xjala, me metzin kye, kchin okil kykaˈyintla, aj ul nmeltzˈaja kyukˈiy, a otaq chin jaw anqˈintla juntl majl kyxol kyimnin. Ex noq tuˈn akˈaj nchwinqila, ktenbˈil kye kychwinqil a nlay bˈaj, quˈn itzˈqin weˈ te jun majx.


Jekäi sä yaka wäjienaklä manele ssër sa̱ ia̱ ka bäi si̱ kuna, je pajie sä te bäiwa̱ si̱. Sä wäjienaklä juer ta äina, jewa se̱newe̱ sä te tsa̱na si̱. 	 Ex ayetziˈn tnej qxmilil nyakuj noq chˈin kyoklin, ayexix nchi ok qktxuˈn wen. Ex ikyqexjo ayeˈ nya qˈanchaˈlqexix toj qwutz, ayexix nchi ok qkˈuˈjliˈn.


Ka irä jiye kuna ta, ka̱wei te ditsä ka täkili ta wa kuke chui tsa̱ku̱i wa ye, ata ka̱wei me̱na itäkapa Säkeklä kabla etkabä. Je wà ije te iyaba kuka chui tsa̱ku̱i ye, delewa̱ bulee jekjeyemi. 	 Toj tkawbˈil Moisés ojtxe, i ok qˈoˈn te tnejilxix pale, ayeˈ ichin,a nya tzˈaqle. Me metzin te Jesús, tzˈaqlexix teˈ te jun majx. Ex tej otaqxi tzaj tqˈoˈn Dios kawbˈil te Moisés, kubˈ tkujsin Dios Tyol tiˈj Tkˈwal tukˈa tkyaqil tipin, tuˈn tok te juntl wiq tnejilxix pale te jun majx.


—Sapaktäk, Moisés wa̱ iyöleta̱na sa̱ ia̱ rä: ‘Ikuna manele el duawa̱ te ise̱naklä ju̱ata̱na, ka yaba a̱ta̱leta̱na kuna ra, iel se̱rwa̱ni je alaklä ra, yaba su̱ak iel yäbei ye.’ 	 Xnaqˈtzil, kyij ttzˈibˈin Moisés toj Tyol Dios, qa aj tkyim jun ichin, ex qa ntiˈ jun tkˈwal kyij tukˈa t‑xuˈjil, il tiˈj tuˈn tjaw meje tukˈaxjo ttziky mo titzˈin qtzan tchmil, quˈn tuˈntzin aj tuljo tnejil tal, te tkˈwaljo qtzan tchmil tuˈn toke.


Je su̱ta saje wa rä sa bakle ji̱a tsi̱dala ra, sä rä kololecha̱wa̱ ji we̱ ka̱jiska ja̱mi je wa̱ ikjanaklä ye. 	 Ikyxsin xbˈajtzjo qiˈj tzeˈnku kˈwal lo, tej naˈmtaq qnimin Tbˈanil Tqanil kolbˈil, ex kubˈ qniminl jniˈ nimbˈil te twutz txˈotxˈ.


Jekjepa ite ijewa ia̱ ji paka jile she ja̱mi te isha: “Blu ekla däli wäna ta̱i ika̱ ki̱. 	 Ex kubˈ tyolin Jesús jun techil kye. Chiˈ kyjaluˈn: Attaq jun xjal qˈinin; nimxjo twutz tawal ttxˈotxˈ chmet.


Iyina si̱ ra ditsä yäbei maju̱mi rä jiräni ibiketsaleksa̱ käi, ata ¡säli je ju̱akksa̱ wakei rä! 	 Twutzxix teˈ, qa kchin xel qˈoˈn weˈ, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, toj kyqˈobˈxjal, tzeˈnkuxjo tzˈibˈiˈn taˈye toj Tuˈjil Tyol Dios; me bˈisbˈajilxla teˈ ichin, a kxel qˈon weˈy toj kyqˈobˈxjal.


Jera chu̱li̱i̱ wa te yis jemiwa̱, ñaju̱amiksa̱, ñadokoitsämi. 	 Kyojjo qˈij anetziˈn, nimxte kyjel ttzaqpiˈn kynimbˈil, ex kbˈajil kyikyˈin kyibˈ, ex kchi bˈaj okil meltzˈaj kyiˈjx.


Je ki̱ka, Herodías je̱r ki̱ Juan ianawa̱ e̱e̱na. Je ki̱ ishena kota̱nakwa̱, jeiräta ka itäkita maikäi a̱ni. 	 Tajtaq Herodías tuˈn tkubˈ bˈyet Juan, me mina ntentaq tumil toj twutz, tzeˈn tuˈn ttene,


Jera etäbä kicha imineju̱ni ka̱kiäk, te isha: “Papá, ikuna jí copa ka kjeneju̱ yis ki̱ka ka yis wa̱ yale kuna käi ra, jishtä ba ki̱ isherke̱ käi io̱nopa.” 	 Xiˈ toj tkabˈ majin naˈl Dios. Chiˈ kyjaluˈn: Ay nMaˈn, qa ntiˈx tumil tuˈn mi tzikyˈx xiˈ luˈn wuˈn, bˈinchimtzinjiy a taja wukˈiy.


“Yi je̱r ssëna se̱nak ji̱a, ikjämi bäi ssäk ji̱a ra, je ku̱ ikjäktä wätkewo̱ ji yakei yika, ñakäi ke je ku̱ ikjäbata wà ji sha ka̱yue wà. 	 Quˈn ikytziˈn ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Ankye teˈ taj tuˈn ttzalaj toj tchwinqil, ex tuˈn tten tkyaqil qˈij toj ttxutxjil, il tiˈj tuˈn tjkˈunte taqˈ, tuˈn mi yoline nya bˈaˈn, ex tuˈn mi sbˈuˈne kyiˈjxjal tuˈn ttzi.


Jekäi bas cho̱ je ke̱i kjewa̱k. Ata ka yis mi kuna jí kje ra je ke̱i kjewa̱k, ka yis ke̱i däwa̱ba ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, kux cheˈx kyeˈ toj nintz qˈij. Mina weˈ, quˈn naˈm tjapin bˈaj tqˈijil ambˈil te weˈy.


Jí ne rä ñashka̱li̱ble rä: Ka irä saje wa te Säkeklä shka̱li̱bla kuna, ata ije ne te saje wa shka̱li̱bla rä, je ki̱ka ite iyaba patkaté sa̱ wa̱ ji yakei wakblele je nui wäshewa̱kwa̱ ye. 	 Ikytziˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Dios qiˈj: Quˈn nyaqo xqo ok kˈuˈjlinte nej, qalaˈ ikytzin a saj qˈaqˈin tkˈuˈj qiˈj te tnejil, ex saj tchqˈoˈn Tkˈwal tuˈn tkyim te chojbˈil teˈ jniˈ qil.


Ata ije wa̱ ka ikúkane jini a̱ni, je te ka̱ wäkiri male̱cha̱wa̱ ta̱i. 	 Me ntiˈ jun te Jesús tyol xi ttzaqˈwin. Ex noqx jaw kaˈylaj Pilat.


Jera etäbä kicha chu̱li̱i̱ tapanani jeska, jekäi ka ijewa deneksa̱ yäkäkbä jibä. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, i okx kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin toj jun ja, jaˈ pon chmetl txqantl xjal, a mix bˈante kywaˈn kyxol.


El wa shka̱ta yis wa̱, issö: ¿Ka irä Säkeklä te ka̱jiska ka jita wa kuka blu ye ji biketse etkabä ska na, ñakäi ikablele yi wa̱ ishka̱l wa ia̱ igobiernoí ma̱kksa̱ je kukäk däli ukä ye na? 	 Ayiˈy werman, nimxix nkˈuˈja kyiˈja, kybˈintziˈn: A te Dios xja skˈoˈnkye yaj tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn kyok qˈinin toj kynimbˈil, ex tuˈn ttzaj kykˈmoˈn Tkawbˈil Dios toj kyanmin te jun etzbˈil, a o tzaj ttziyin kyeˈ, aye kchi okil kˈuˈjlinte.


Jekäi ite ibiketsa je̱r na: ‘¿Ji we̱ yie? Ka yis wa̱ yis däli bläklä ta ra.’ 	 Oktzin ten qˈinintz ximil: ¿Tzeˈntzin k‑okile wuˈn jaˈlin? Quˈn mix jaˈ tuˈn tokxi nkˈuˈnjiˈy twutz wawala, chiˈ.


Yis wa̱ je detse̱ ba wa̱ dulanak wa wäki̱, ata ka ijewa ia̱ ibäir. 	 Ma tzul win wetza kywutz t‑xnaqˈtzbˈiˈn, me mi ma qˈanit‑x kyuˈn.


Jekäi ikjaksa̱julu demi Gadara wa ke̱i ki̱; je rä Galilea wäsaka. 	 I pontzin tojjo txˈotxˈ te Gerasa, a at tjlajxi nijabˈ, ttxlaj Galiley.


“Oveja elkjebä wa, ke bas suana. Ka irä jiye kuna ta, bas Ká je̱r ssëna bas ia̱ igobierno ma̱ksa̱ bas wa̱ ju̱ñenak ki̱ka. 	 Mina chi tzaj xobˈa. Nchin kaˈyin kyiˈja, quˈn tal nritqiˈy, a nya ilaˈ tal kybˈaja. Me noq tuˈnjo twenil Manbˈaj, a at toj kyaˈj, nimx ntzalaj tuˈn t‑xi tqˈoˈn kyokliˈn tojjo Tkawbˈil.


¿Ata ba rä sa ká Abraham tsa̱ta na? Je duawa̱, ñaebä jile bata shäk wa duacha̱wa̱. Ata ¿yi ba rä je je̱k shä jekäi rä na? 	 ¿Ma nimxixnajtzintl te toklin tzeˈnku qtzan qtaˈẍa Abraham junx kyukˈa jniˈ yolil Tyol Dios ojtxe, a o chi kyim? ¿Ankyenaj tetza toj twutza?


Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, ka̱ biköle ska mai jí kte baa wapauta̱nami käi ra, ji wá̱ ije te je ktei pakarmiña sa̱ je̱r ja̱naklä ije ska. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, jaˈchaqx kubˈ yolit teˈ Tbˈanil Tqanil wiˈja tkyaqil twutz txˈotxˈ, ex kˈwel yolitjo ma kubˈ tbˈinchin qya wiˈja te jun naˈbˈl tejo qya lo.


Jera Pablo je̱kaka̱ jula tkacha̱ ijewa wa̱ iktä ssäklä, te isha: —Bas Israel wa irä bas Säkeklä dälätsäk wa irä, jikäi issö. 	 Jawtzin weˈks Pabl, ex xi tyekˈin tukˈa tqˈobˈ, tuˈn mi chi chˈotje, ex tqˈma: Kybˈintza, ayiˈy nxjalil, ex majqexa ayiˈy nya Judiyqiˈy, a at tchewil Dios kyiˈja.


Je rä ka sa yaka bala butsa̱naklä kuna ñayika, ata je rä sä yaka wäjienaklä, jewa je̱r ja̱mi ñadälänaklä. 	 tuˈntzin ntiˈ paˈbˈl toj qxmilil; qalaˈ teyilex te junjun tnej at tajbˈin kye txqantl.


Jera Pedro mawa̱ju̱ kja ju na ra, jera Cornelio deksa̱ju̱ ikiäkwa̱, je̱tkawa̱ wakte iklä säkätä ja̱mi ioloitsäk. 	 Tej tkanin Pegr, etz Cornelio qˈolbˈilte, ex bˈeˈx kubˈ meje, tuˈn tkˈulin twutz.


Ka irä maikäi kuna ta, ¿mane ángel wa ia̱ Säkeklä wa̱ iyile: “Ba ne rä yis yaba rä, jir yis ne te ba wätsikiwa̱ rä.” Ñakäi: “Yis dämiwa̱ ije ia̱ iKá ye, ije dämiwa̱ yis ia̱ yis yaba ye” ni rä na? A̱ni. 	 Quˈn mix jaˈ xi tqˈmaˈn te Dios te jun angel, tzeˈnku xi tqˈmaˈn te Jesús kyjaluˈn: Ma tzˈoka te nkˈwala jaˈlin. Ex ntiˈ xi tqˈmaˈn te jun angel: Ayiˈn weˈ manbˈaj tey, ex a te kˈwalbˈaj wey, tzeˈnku xi tqˈmaˈn te Jesús.


“¿Jiye ba te ka̱ pjoi su̱e bä el wäbala na, ata kal kuklei kate ba wakei wäbala na je ka su̱e bä te rä na? 	 Mi chi oktza tzeˈnqeku xnaqˈtzil, a at jun il nbˈant tuˈn, bˈalaqa tzeˈnku jun ma tij tze toj twutz, exsin taj tuˈn tmojin, tuˈn tetz jun tal netzˈ tzˈis toj twutz tukˈa.


Juan ia̱ iwa̱ dulanak wa te je biköle ktei pakani. Jera Juan te iwa̱ dulanak wa kia jaté bol. 	 Tkyaqiljo lo bˈijte tuˈn Juan, a Jawsil Aˈ, quˈn tuˈn bˈeˈx xi qˈmaˈn te kyuˈnj t‑xnaqˈtzbˈin. I tzajtzin ttxkoˈn kabˈe,


Tres día ra jile shkä ko̱no ia̱ kianak käi je tulami ite iwakwa jula wà. 	 ex toj toxin qˈij, i ok ten xoˈl teˈ tkyaqiljo a tokxtaq te tzˈaqtzbˈilte bark, a ntiˈxixtaq kyokin, tuˈntzintla mina t‑xi mulqˈaje toj ttxuyil aˈ.


Jekäi Sa Ká ia̱ yis ka̱kiämi, jekäi ite Sa̱ Tsa̱tkäk saka me̱mi bas ia̱, je wa̱ bas wapebläklä jekjeye. 	 Ex kchin kubˈsin nwutza te qMan, tuˈn ttzaj tchqˈoˈn juntl Onil kyeˈy, ex Qˈuqbˈil kykˈuˈja, a Xewbˈaj Xjan, a twutzxix, tuˈn tten kyukˈiy te jun majx.


Ikuna Satanás je̱kaka̱ kju̱atkäk je̱k ra, je̱k bala butsäk ra, jera je rä ka täki ta ji̱a ji wa̱k, ata jera ike̱i dewa̱ weikanakwa̱. 	 Ikytzin taˈye te tajaw iljo, qa ma tzˈok meltzˈaj tiˈjx, nlay tzˈel wen.


Yis el wa, ke bas ñakuka chu̱li̱i̱ sa paktäk ye, sa̱ wa̱ iju̱ñer saje wa buka̱nami e̱e̱na si̱ ki̱ka. 	 Ayiˈy werman, nya noq aˈlchaqku kye, tuˈn tok te jun xnaqˈtzil Tyol Dios, quˈn bˈiˈn kyeˈ kyuˈn, awoxixpeqe a nqo xnaqˈtzin tiˈj Tyol, ok qo tzajil kawin kuj tuˈn Dios, qa mina nqo bˈet toj tumiljo qxnaqˈtzbˈil.


Je ne ki̱ka je wadäke̱ksa̱ rä ji biketse etkabä wà, je rä iwadäkläksa̱ ije̱r bäi shäke̱ wà, jekäi ra je ikabla däkläksa̱ Abraham batala biköle ia̱, ka ibatala ka̱wei ja̱mi shtä wa ebä ia̱ kuna, ata ibatala ji biketsäk etkabä ije käi jewa ia̱ ñaebä. Jekäi ije ne rä sä biköle káí rä, 	 Ex noq tuˈn t‑xtalbˈil Dios, tzaj ttziyin jun kolbˈilqe noq tuˈn qnimbˈil, ex ma tzaj tqˈoˈn te jun majx kye tyajil Abraham. Quˈn a tziyin tuˈn Dios nya noq kye xjal Judiy, qalaˈ ex ikyxjo a awo, qa ma qo nimin tzeˈnku te Abraham, exla qa Judiyqo mo minaj. Tuˈnpetziˈn, ma tzˈok Abraham manbˈaj te tkyaqiljo nimil, jaˈchaqx tzajninqetz,


Ata tsa̱na ra bas ku̱ ishö rä: “Ta” ni kjela, “Kai” ni kjelabä; ata sa te iki̱ sha ji̱a ra, jera je datse̱ rä ale yakei wakei ska. 	 Qalaˈ chi yolinxa twutzx qa twutzx, ex qa mina, minax. Quˈn atziˈn nkubˈ kyqˈmaˈn tbˈi aˈlchaqku kye toj kyyola, tuˈn tajaw iljo ikyjo.


Bas dikäla, jira sajewa rä Säkeklä yabala. Jeiräta ka ijuerba jishtä sa̱ manermiksa̱ rä; ata sa̱ wa̱ iju̱ñer, mika̱ ije juena ni ra, sa̱ manermiksa̱ ije su̱ta, je rä sa te isu̱emi jishtä ije rä käi ki̱ka. 	 Me awotzinqe ma qo ok te tkˈwal qMan Dios. Me naˈmxixpe qlonte tzeˈn qo okila, aj tul Jesús juntl majl. Quˈn ex bˈiˈn quˈn, qa aj tul, qo okil ikyxjo tzeˈnku a, quˈn k‑okil qkaˈyin ikyx tzeˈnkuxix t‑xilin.


Ñerä sä el wa se̱nak Roma ska wa te sá damijulu palei ju̱ña ra, ijewa date sá ña̱le̱i tsa̱k Foro de Apio ska, ñakäi Cantina Mañatkä ska. Pablo te ijewa su̱a ra, ite Säkeklä kjeisha je ki̱. Jekäi je te Pablo täkiwa̱ni. 	 Otaq kybˈi kye nimil te Rom tqanil, qa tuˈntaq qkaniˈn. Tuˈnpetziˈn, i tzaj kˈlel qeˈy toj bˈe tzmax kyojjo kabˈe tnam, Foro de Apio ex Tres Tabernas kybˈi. Atzaj teˈ kyiwle quˈn, bˈeˈx xi tqˈoˈn Pabl chjonte te qMan Dios, ex bˈeˈx ja tiˈn tibˈ.


Jera Judío wa te Jesús kjä butrawa̱ te ichaka iia̱: —¿Bikö sá kiana iki̱ssäk ba wa̱ ishäklä sá ia̱ rä na? Ba rä Säbäkäkksa̱ ra, ishöka̱ sá ia̱ bulee. 	 Ok kychmoˈn junjun aj Judiy kyibˈ tiˈjile, ex xi kyqanin te: ¿Ma kukxsin ktenbˈiljiy qxola tuˈn tja kaˈmin qkˈuˈja tiˈja? Qa axixjiˈy Crist, a tuˈntaq tul te Kolil, qˈmantza qeˈy te jun majx jaˈlin.


Je su̱ta bas sha̱ manele wa̱ ka ji biköle tso̱ iwa̱ je janewa̱ta̱na ra, ka je donak yis wa̱ dulanak ye. 	 Tuˈnpetziˈn, qa at jun kyeˈ tkyˈeˈ tuˈn tkyij ttzaqpiˈn tkyaqil at te, nlayxpetzin tzˈok teˈ te nxnaqˈtzbˈiˈn.


Jekäi duewa̱ irä, sä wikblu bläklä irä tulunami yökö tipei na. Je yökö tipei ne rä sä duäkläwa̱ni etäbä kicha rä. 	 Ex kykyaqiljo toj kynajbˈil kyimnin, bˈeˈx i xi xoˈn tojjo ttxuyil qˈaqˈ. Me anteˈ ttxuyil qˈaqˈ, a tkabˈ kyimnin, a te jun majx.


Ñerä Jesús demi Cesarea Filipo ke̱i sha̱na ra, ite ichaka iwa̱ dulanak wa ia̱, te isha: —¿Jiräni ditsä yäbei she ditsä te, yi iräni na? 	 Atzaj teˈ qkaniˈn toj txˈotxˈ te Cesarea te Filipo, tzaj tqanin Jesús qeˈy: ¿Ankyeqiˈn, a Tkˈwal Ichin, toj kywutzjo xjal?


Jekäi sa̱ je̱r ku̱a ite ka ijewa baka̱newa̱, je rä ka ijewa wa̱ iktä kolone iyina si̱ ye ki̱ka. 	 Tuˈntzintzjo, n‑el qnikyˈ te, qa mix i okxi xjal toj txˈotxˈ te ajlabˈl, tuˈn mix kubˈe kynimine Tyol Dios.


“Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, ji nui biköle, kteka̱ yakei Säkeklä ukä ja̱mi jini irä käi biköle, je ki̱ sä rä janakwa̱ bitaba. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, kˈwel tnajsin Dios kyiljo jniˈ xjal, a nbˈaj kubˈ kybˈinchin nya wen, ex jniˈ xoˈj yol.


Jekäi io̱na däka̱ mañatäbä kicha, jera ñawäsaka je sua iá mineka̱tse̱ni ka̱jöir ska. 	 Oxe maj bˈaj yolin ikyjo. Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, bˈeˈx jax likyˈikyˈin tej iqbˈil toj kyaˈj.


Jera ángel idäkläka̱ siete te kökö bulawa̱. Jera ka̱jöir kte ssëna kjoyile täkii te ishe: “Ka̱jiska gobiernoí rä delewa̱ saje wa Säkekewaí irä ale iwa̱ kolole Säbäkäkksa̱ ye irä cha ye, ije te sa patkemi sa̱ ke̱i etkä etkä jekjeyemi.” 	 Atzin twuqin angel xi toqˈsin tchun, ex i bˈijte tqˈajqˈojil wiˈbˈaj kujxix wen toj kyaˈj, a nkyqˈmaˈn: Atzin txˈotxˈ, a jaˈ nkawinetaq tajaw il, ma tzˈok tetzin qAjaw, a Crist, a jaˈ kkawile te jun majx.


Ike̱i dewa̱ ra, je kjashemi ale eklabä baawa̱ si̱ biköle tsa̱ta te, ale sa̱ tsa̱ku̱i wa je Tsa̱ku̱i, sä säkekewaí wa je Säkekewaí te, 	 Kjapin bˈaj tkyaqiljo lo tuˈn Dios tojxix tqˈijil, quˈn oˈkx te Diosjo junchˈin at; kyˈiwlinxix tbˈi, ex nim toklin te Kawil, quˈn a Kawil tibˈaj tkyaqil kawil, ex a tAjaw Tkyaqil tibˈaj tkyaqil tajaw.


Mika̱ sá te je ssa ra, sá irä se̱nak je ke̱i ska wa irä te isha iia̱: —Dunasi̱ ke ma minak Jerusalénka. 	 Tej qbˈintejiˈy ikyjo, exqetziˈn aj Cesarea, o kubˈsin qwutza te Pabl, tuˈn mina txiˈye tzma Jerusalén.


Jekäi je biketsaleba iwa̱, jewa kia ite. Jekäi je kile wa wabiketsaksa̱ ite wämo ye; jekäi je wabiketsaleksa̱ wämo ye wa oloi kaka̱ ite. 	 Ex ayeˈ i jaw tskˈoˈn t‑xe tnejil, ma chi ttxok, tuˈn kyok te te. Ex ayetzin ẍi ttxok, i ok tqˈoˈn te tzˈaqle twutz. Ex aye ẍi ok tqˈoˈn te tzˈaqle, ma tzaj tqˈoˈn kyoklin toj tqoptzˈajiyil kyaˈj.


Je ne ki̱ka sá ñaje̱rku̱a etka yebä, jekäi sá ia̱ issëna bäi manele kukäk patkenak bas wäki̱, sá wa̱ shka̱ta Bernabé irä Pablo irä jewa ra. 	 Tuˈnpetziˈn, ma qo kyija toj wen, tuˈn kyxi chqˈet jun jteˈbˈin qxola, tuˈn kykanin kyukˈiy, junx kyukˈa qerman Bernabé ex Pabl, a kˈuˈjlinqexix quˈn,


Ata chu̱li̱i̱ wa kjoyina täkii ñakataka te isha: —¡Iweiköwa̱! ¡Barrabás ne wäyöksa̱ni sá ia̱ rä! 	 Me kykyaqilx xjal i jaw ẍchˈin junx: ¡Ntiˈpen teˈ ikyjo! ¡A te Barrabás tuˈn t‑xi tzaqpet!


“¡Tkäbe wa, tkäbe si̱ yäbeila! ¿Maikäi bas ia̱ buka̱ne sä tuläklämi ska je te̱rmi na? 	 ¡Maˈ kan, ex maˈ tyajil qˈantinqiˈy! ¿Tzeˈntzin tten tuˈn kyel oqa twutzjo kawbˈil tzul, a qˈaqˈ, a tzunx njulinx wen?


Ñakäi saje wa wa̱ iju̱ñer Säkeklä yaba deleju̱, je te sa̱ ia̱ je̱rike ma sa̱ je̱r ko̱naklä ale iyina si̱ wakei ia̱. Jekäi saje wa tso̱ rä ale iyina si̱ wakei ja̱mi, ale iyaba Jesucristo ja̱mi. Je ne rä Säkeklä si̱ rä, ñakäi se̱ne jekjeye rä. 	 Ex ikyxjo, bˈiˈn quˈn, qa Jesús, a Tkˈwal Dios, ul twutz txˈotxˈ tuˈn ttzaj tqˈoˈn qnabˈl, tuˈn tel qnikyˈ te Dios, a twutzxix. Ex nqo bˈet mujle qten tukˈa qMan ex tukˈa Tkˈwal, a Jesucrist. Atzin Jesús, ax Diosjo, a twutzxix ex qˈolte qchwinqil te jun majx.


Jera ñaebä ijewa wa̱ ditsä saka bol ji yakei wakbläk wa damiña ira kota̱nakcha̱wa̱. 	 I xi qˈiˈn kabˈetl aj il, tuˈntzintla kyjaw pejkˈin twutz cruz junx tukˈa Jesús.


Sa̱ñireebä ikjamini ra, ijewa te isu̱a ra, ale higuera je ssi̱nawa̱ kalabe ñak kichaje. 	 Toj junxil qlixje, ikyˈ Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin tkˈatzjo tqan iw, ex ok kykaˈyin otaq jaw tzqij.


Bas däwo̱pani je̱r ta, jishtä ikiana o̱nak bäi käi. Ke ji yakei wakbla ji̱a. Ka irä jiye kuna ta, bas manele rä ka delewa̱ kuna Säkeklä ja̱mi. Je sheke̱ yis te rä bas äinaklä. 	 Bˈaˈnqexa kykaˈyink kyibˈa noq chi bˈinchiˈn il. Nxi nqˈmanjiˈy luˈn kyeˈy, noq tuˈn kytzaj txˈixwekuy, quˈn at junjun kyxola, a naˈmx tel tnikyˈ te Dios.


Jekäi ji wa̱klä tso̱ sa̱ wa̱ kju̱awa kju̱awa me̱le ije̱r bäi shäke̱ ja̱mi. Sa̱ ia̱ ime̱le sä ktäklä jile bata shäk ye ra, sa̱ ku̱ ji shö bikö sa ia̱ ji biketsar etkabä ja̱mi; 	 Quˈn teyilex te junjun toklin ma tzaj qˈoˈn tzeˈnkuxjo taj qMan Dios, tuˈn t‑xtalbˈil. Tuˈnpetziˈn, qa ma tzaj tqˈoˈn Dios qoklin tuˈn qyolin Tyol, qbˈinchinku tzeˈnkuxjo qnimbˈil ma tzaj tqˈoˈn.


“Yie ji paka jile she ja̱mi, ata ike̱i dämiwa̱ ka yis ktäklä kuna ji̱a jile she ja̱mi, ata yis te Sa Ká ktei pakemi bulee. 	 Ma txi nqˈmaˈn tkyaqiljo luˈn kyeˈy, noq kyuˈnjo techil. Me tojjo qˈij anetziˈn, mi chin yolintla kyukˈa techil; qalaˈ ayinkuxixa chin xel nikˈunte kyeˈy tiˈjjo nMaˈn.


Jera María male̱cha̱wa̱ ite isha jekäi te. Jekäi ite ibiketsa je̱r na, jiräni jekäi ñachake wà rä í̱. 	 Teˈ tbˈinte tyol angel ikyjo, noq el kyim tuˈn, exsin kubˈ tbˈisin tiquˈnil xi tqˈmaˈn angeljo te ikyjo.


Jekäi ka ije denewa̱ chui ye rä ka̱wei te ishe je shtä ditsei ne sherke̱ rä ki̱ka kuna, ata irä ka duäk kuna ne oloi ja̱mi idewa̱ rä. 	 ex at toklin te pale nya tuˈn ojtxe kawbˈil, a jaˈ n‑uˈjite qa oˈkqexjo tzajninqe tiˈj Leví at kyoklin tuˈn kyok te pale. Qalaˈ at toklin Jesús te pale noq tuˈn tchwinqil te jun majx.


Jera Juan te je kja̱nei we̱ e̱we̱rawa̱ kja ra ite isha: ‘¿Bas te ibiketse yis ne irä na? Ka yis dä ije kuna. Ata issö, ekla daju̱ ji̱a yis itäka, jekäi ka yis dä bäi kuna isandaliabä jibä wäyäkksa̱.” 	 Me atzaj teˈ chˈixtaq tkyim Juan, tqˈma kyjaluˈn: Nyaqin wejiˈy Kolil, a tzeˈnku kyeˈ nkubˈ kybˈisin. Quˈn at juntl tetz lipchetz wiˈja, ex nimxixtl toklin nwutza, nipila at chˈin wokliˈn tuˈn woka te taqˈnil.


Sä el wa biköle chakö ñawäjalassë wämo wà. 	 Kyqˈonxa jun qˈolbˈil twutzxix kye kykyaqil erman.


Jekjepa Pablo jula ma̱ka̱ ijewa ki̱ka, jera Wikblu Sikina dewa̱ju̱ ijewa ki̱. Jekäi ijewa ktami kte kju̱awa kju̱awa wa, ñakäi ijewa te jile bata sha. 	 Atzaj teˈ kykubˈ tqˈoˈn Pabl tqˈobˈ kyibˈaj, ex bˈeˈx okx Xewbˈaj Xjan toj kyanmin. Ex i yolin kyojileˈ yol, a nya ojtzqiˈn kyuˈn, ex tzuntaq chi qˈumlaj tiˈjjo tqanil ntzaj kybˈintaq te qMan Dios.


Jekäi je jukläyäkä wa kalabe wätji̱naka̱, ditsä julunaka̱ ñasha̱na ji wa̱k täkili wà, te Pablo kukawa̱ sika tsa̱mi Templo ektaka. Jera ijewa te ju kjä kjätiawa̱ plaa. 	 Jotxjo xjal toj tnam jaw tilj, ex kykyaqilx pon rinin. Ok tzyuˈn Pabl kyuˈn, ex el jukikin. Tej kyetz tojjo ja anetziˈn, bˈeˈx etz kyjpuˈn tjpel ja.


ñakäi caballo ki̱jiöcha̱wa̱ Pablo ia̱ itsa̱klämi ka medele ta ka̱ wäkiri Félix wäki̱. 	 Ex xi tqˈmaˈn, tuˈn kyjyet chej te iqilte Pabl. Ex xi tqˈmaˈn, tuˈn tok kaˈyinxix toj bˈe, tuˈntzintla ntiˈ tkyˈi, aj tkanin twutz tnejil kawil, Félix tbˈi.


Jí äyë wayina e̱ná bas sha̱na ra, jera Laodicea ska tapanak wa pake bas te iwashäk, ñaebä Laodicea wa ia̱ ipatkele washe bas te. 	 Ajtzin tbˈaj kyuˈjinjiˈy uˈj luˈn, kysmaˈnxa toj Laodicey, tuˈn tjaw uˈjin kyxol Ttanim Dios antza. Ex ikyxjo, kyuˈjinksjiˈy uˈj, a xi nsmaˈn antza.


Ka irä jiye kuna ta, yis te ishe bas ia̱, jí maju̱ jöiwäta ka yis wa̱ uva diä yanakni, ata Säkeklä gobiernoí kjawa̱ju̱ kjepa yie je yëmini rä. 	 quˈn twutzx kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa nlay txi nkˈwaˈn juntl majljiˈy kˈwabˈj lo, tzmaxiˈ aj qkˈwan junx kyukˈiy tzma toj Tkawbˈil qMaˈn toj kyaˈj.


Säkeklä saje wa Ká irä Säkekewa Jesucristo irä je̱r bäi shöpa bas ia̱, jewa ku̱ bas je̱r ssëwo̱pa baa. 	 Axit qMan Dios junx tukˈa qAjaw Jesucrist ktzajil qˈoˈnte t‑xtalbˈil ex jun kymujbˈil kyibˈa kyxola.


“Dulanak rä ka ipaktäk tsa̱ta kuna, ñaebä kjanaklä rä ka iblui tsa̱ta kuna. 	 Quˈn a nxnaqˈtzin tibˈ nlay jawjo toklin tibˈajjo nxnaqˈtzinte. Ex nlay jaw toklin aqˈnil tibˈaj tajaw aqˈuntl.


Je biköle she datse̱ sá te je wà rä jikäi: saje wa rä chui tsa̱ku̱i ta, je rä je̱tkelewa̱ ka̱jöir ska ale bakleka̱ju̱ je je̱tkäklä sa̱ tsa̱ku̱i ye jula wämo kja̱ne, 	 Toj tkyaqiljo nxi nqˈmaˈn kyeˈy, atzin nimxixtl toklin kyibˈaj txqantl, a kxel qˈmet kyjaluˈn: Tnejil, atzin Jesús, a tnejilxix qpale, at nimxix toklin ex qˈuqle toj kyaˈj toj tman qˈobˈ qMan Dios kawil tukˈa.


Ñakäi ba jula tköcho̱pa sä bäi wa̱k, jile kjashäk ijuenaklä ye, ji ka su̱le sa̱ wa̱ shtä wa̱k, ba kja̱nei wa̱k sikii Jesús kie oloi ja̱mi.” 	 Ex noqit tuˈn tipiˈn chi qˈanit yabˈ, ex tuˈn tbˈant nim techil tiˈj tipin tbˈi xjan taqˈnila, Jesús, chi chiˈ.


je rä bas te Säkekewa rä je̱r baa, je kjei ssa kja ki̱ka. 	 quˈn ma kynikyˈbˈiy qa ate qAjaw tbˈanilxix.


Jeiräta del Jesús wa̱ ka ikúkane jini a̱ni, je te Pilato male̱cha̱wa̱. 	 Noq jaw kaˈylaj Pilat, tuˈn mix xi ttzaqˈwine Jesús.


Ata ije te yis ia̱ isha: ‘Ma cho̱. Ka irä jiye kuna ta, yie ba patke mar ka̱mii ka Judío kuna wa sha̱na.” 	 Me atzin tzaj tqˈmaˈn wAjawiˈy: Mina, chiˈ. Qalaˈ kux txiy, quˈn ayiˈn chin xel chqˈontiy kyxoljo nya Judiy, a najchaq iteˈ.


Bas wa̱ iju̱ñer mika̱ bas dä ka Säkeklä biketsäk kuna ra, bas ñajawa̱ sika̱nak janakmi jile kekläí me̱i ka ktäk kuna je itäki̱. 	 Bˈiˈn kyuˈn, teˈ naˈmtaq kynimiˈn Tyol Dios, nxi kyqˈoˈntaq kyibˈa tuˈn kykubˈ sbˈuˈn, ex nchex qˈiˈntaqa kˈulil kywutzjo twutzbˈiyil, a mibˈin chi yolin.


Jeshtä wa rä ka tkelewa̱ kuna itsa̱ku̱ ja̱mi. Ata itsa̱ku̱ ne ja̱mi iyaka kalabe se̱rke̱ rä, wäjierke̱ rä, sä wäjienaklä wà, sa̱ ja̱me̱i wà, ikibinaklä maikäi Säkeklä te ikibiwe̱ käi. 	 Aye xnaqˈtzil lo, ntiˈ kymujbˈil kyibˈ tukˈa Jesucrist, a wibˈaj tibˈaj tkyaqil Ttanim Dios, a axjo t‑xmilil Crist. Atziˈn Crist tok te wiˈbˈaj, atzin nchˈiysin teˈ t‑xmilil, a Ttanim Dios: Nqo tzaj tkˈaˈchin, ex nqo ok tmujbˈin toj tumil tuˈntzin qchˈiy, tzeˈnkuxjo tajbˈil qMan Dios.


Jekäi sä kjäktä rä yökö, je rä ji yakei ka̱jiska. Sä kjäktä rä tkelewa̱ sä wäjienaklä ja̱mi, je ne rä sa yaka biköle yakei tewa̱kwa̱ rä. Je wäkawe̱ke̱ka̱ rä sä tuläklämi yököí te. Je wäkar marka̱ bikö sa̱ se̱rke̱ ji̱a kseka kje. 	 Ex ikytzin qaqˈjo tzeˈnku qˈaqˈ anetziˈn; tex jun joybˈil qˈojx toj qxmilil; ex nya wen nqo ele tuˈn. Qˈontz tqˈaqˈil tuˈn tqˈaqˈil tajaw il. Nim ntjyoˈn tumil tuˈn qbˈinchin il. Tuˈntzintzjo, atkux ikyx kbˈajile qchwinqiljo tzaluˈn twutz txˈotxˈ tukˈa qˈoj.


Ka irä jiye kuna ta, ba wa̱ yis wikblu ka janakwa̱ sä wikblu bläklä ska. Je wämo kolole ba wa̱ ka janakwa̱ ba wa̱ yaka tjabanakwa̱. 	 quˈn nlay chin kyij tqˈon te jun majx toj tjulil kyimnin; ex nlay ttziyiy tuˈn tel puqˈj nchibˈjila, ayiˈn taqˈnila.


Jera Jerusalén wa irä, Judea wa biköle irä, Jordán kjä ja̱mi wa biköle irä, daté ije wäki̱. 	 Ex nimxjal toj tnam te Jerusalén ncheˈxtaq bˈilte, exqetziˈn toj txˈotxˈ te Judey ex tkˈatz Nim Aˈ Jordán.


Ka je rä sá wakwa rä täkili ta kuna, je wà sá wa̱ ibiketsäklä jile o̱le sá wa̱ rä sá wakwa oloi ja̱mi ni kuna. Ata sá täkili bitele rä Säkeklä ne ska. 	 Quˈn nya tuˈn qbˈinchbˈiˈn kyxola, kjawil qnimsin qibˈa, quˈn tkyaqiljo lo tzajnin te Dios,


Ke yis je̱k ssöpa ji ki̱, ata saje wa Säkekewaí Jesucristo cruz ebä ki̱ka yis je̱k ssöpa rä. Ije ne ja̱mi ka̱jiska rä wäteleka̱ yis yika, ñaebä yis dä wäteleka̱ ka̱jiska yika. 	 Me metzin weˈ, nkyˈeˈy tuˈn tjaw nnimsin wibˈa. Qalaˈ, noq tuˈn nnimsiˈn tkyimlin qAjaw Jesucrist twutz cruz. Quˈn tkyaqiljo at twutz txˈotxˈ, a kyaj txqantl xjal, ntiˈl waja tiˈj, quˈn nyakuj kyimnin taˈye toj nwutza, ex nyakuj kyimninqiˈn toj twutz.


Jekäi je iel je̱tkawa̱ wakte iwä ja̱mi, je ka̱kia iia̱ te isha: ‘Yis ki̱ssöpa ji̱a yis wa̱ ma tju̱a ju̱aklämi.’ 	 Me antej kˈasbˈine kubˈ meje, ex ja kubˈsin twutz te: Qˈaqˈintz tkˈuˈja wiˈja. Ok chjetil weˈ wuˈn tkyaqilx, noq tuˈn chebˈeku.


Jekäi ijewa pakö je wa̱k, ka ijewa yinaklä kuna. 	 Qˈmanxa kye nimil tkyaqiljo luˈn, tuˈntzin mi chi yolbˈajtz kyuˈnxjal.


Judío wa se̱nak Jerusalén ska wa te chui wa irä Leví wa irä patkami iwäki̱ ichakäk iia̱: “¿Yi ba rä na?” Jera jikäi Juan je̱k paka. 	 Ayetaqtziˈn xjal Judiy iteˈ toj tnam Jerusalén, i tzaj kychqˈoˈn junjun pale ex junjun aj Leví, xjelilte ankyetaqjo Juan.


Je su̱ta inak wa biköle ñadulawa̱ke̱ bäi ji biköle we̱ke̱ ite ska. Ijewa te je we̱ke̱ rä corona ji̱alinakwa̱ däkläksa̱ iia̱ ki̱ka. Ata saje wa te je we̱ke̱ rä ka ji̱alinakwa̱ kuna shtä ki̱ka. 	 Tkyaqiljo rinil, a taj tuˈn tkanbˈin, il tiˈj tuˈn tkubˈ ttzyuˈn tibˈ tiˈjjo jniˈ tiˈchaq tiˈ, a aku bˈant tuˈn tsikyte t‑xmilil, aj txiˈ rinil. ¿Tiquˈnil? Noq tuˈn tkanbˈitkuˈ jun tal oyaj, a jun paqx nbˈaj. ¿Me atzin qetz? Iltzin tiˈj tuˈn qrinin wen toj qnimbˈil tuˈn qkanbˈin teˈ jun oyaj, a nlayx bˈaj toj kyaˈj.


Yie iyua ñatapawa̱k wa ia̱, ata Diótrefes wäbatsa däkwa̱ bakleka̱ ijewa tsa̱ta, ka je te sá ktä ssë. 	 Xi ntzˈibˈiˈn juntl uˈj kyeˈy, a tkyaqil Ttanim Dios. Me atzin Diótrefes, a nejinel, mi nkubˈ tnimin qokliˈn, a o tzaj tqˈoˈn Dios, quˈn oˈkx tajjo tuˈn tkawin.


Jekäi ite she rä: “Jir iktäke̱ ssa bas te ra, ke bas je̱r doloi tiawa̱, jishtä ijewa käi, ale ijewa te yis wätji̱wa̱ ra.” 	 Tuˈn ikyjo, chitzin Tyol Diosjo kyjaluˈn: Qatzin ma kubˈ kybˈiˈn jaˈlin, a ntqˈmaˈn Tyol Dios, mi kubˈ kykujsin kyanmiˈn tuˈn kynimiˈn tzeˈnqeku kyxeˈchila ojtxe, ayeˈ el kyiˈjlin tajbˈil Dios.


Je ke̱i ebä wà fariseo wa sha̱ dejulu iwäja̱mi te isha iia̱: —Jiska ma cho̱ kju̱awa Herodes ki̱ ba shena kota̱nakwa̱ je yika. 	 Ex texjo paq anetziˈn i pon kanin jun jteˈbˈin Parisey tkˈatz Jesús, exsin xi kyqˈmaˈn kyjaluˈn: Kux tzˈexa tojjo tnam lo, quˈn taj Herodes tuˈn tkubˈ bˈyoˈn tuˈn.


Jera iwikblu ma̱k bas ia̱, ñakäi ji wa̱k täki ta bas sha̱na, ¿je te je we̱ rä bas te ka̱wei wawe̱ ki̱ka na, ata kte ssa bas te je biketse bas te etkabä ki̱ka irä na? 	 Qalaˈ noqit aku tzˈokin te kyeˈy, tuˈn tel kynikyˈa tiˈj. Quˈn axte Dios o tzaj qˈoˈnte Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn, ex nimku techil tipin kubˈ tbˈinchin kyxola. Me nya tuˈn tjapin bˈajjo ojtxe kawbˈil kyuˈn, qalaˈ noq tuˈn t‑xi kyniminjiˈy a Tbˈanil Tqanil, a o kybˈiˈy.


Jeska iwa̱ isaka date Esteban kjatiäkwa̱ ka̱yue wà. Jewa te isha: —Jí ekla te jí ju sikina irä, ka̱wei irä, sheke̱ yakei ka jalewa̱ ta. 	 ex i ok kyjyoˈn xjal iqil yolqe, ayej kyqˈma: A ichin lo minax nkubˈ qen tuˈn t‑xoˈn yol tiˈjjo xjan qja te naˈbˈl Dios ex tiˈjjo kawbˈil.


¡Wekte je ke̱i wà alaklä wa tso̱ kjä ye wa rä, ñakäi tsu ma̱ke̱ ji̱a wa rä! Ka irä jiye kuna ta, sä weikarmi ka̱jiska e̱e̱na si̱, ñakäi Säkeklä kju̱atkämiwa̱ jí sa̱ tso̱ wa ra. 	 ¡Ayex kyeˈ tal qya, a chˈixtaq kykubˈ tzˈaq, ex ayeˈ tzmataq nbˈaj miˈẍin kyal, quˈn tuˈn nimx kyixkˈoj tzul tojjo tnam anetziˈn tuˈnjo kawbˈil ktzajil, kujxix wen, kyibˈajjo jniˈ xjal antza!


Ñerä ikuta wa te kte patkami Jesús ia̱ jikäi: —Säkekewa, ma wa̱ shka̱ta duärawa̱. 	 Ayetziˈn kabˈe qya lo xi kysmaˈn tqanil te Jesús: Tata, ajo tukˈiy Lázaro, a kˈuˈjlin tuˈn, ma yabˈte, chi chiˈ.


Jera jewa te ija̱ñetsa te isha: —Ba rä ije ktä kukäk. Ata sá rä Moisés ktä kukäk. 	 Bˈeˈxsin i bˈaj ok tentz yisolte, ex xi kyqˈmaˈn te: Ma txi lipey tiˈjjo maˈ ichin anetziˈn; me metzin qe, axsa qo xela lipe qe tiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈil Moisés.


Jera chui wa tsa̱ku̱i te iwakei paiklä kshaju̱ami, te isha: —Je kta rä yakei Säkeklä ukä ja̱mi. ¿Jiye sa̱ ki̱ ikjatiäk wa shena ji̱a na? Ñera bas te ikta yakei Säkeklä ukä ja̱mi je ssa. 	 Teˈ tqˈmante ikyjo, noqx el kyimjo kynejilxix pale, ex bˈeˈx xi lipin laqil kye t‑xbˈalin tuˈn tqˈoj, ex tqˈma: Ayetziˈn tyoljo maˈ ichin luˈn noq nxoˈn yol tiˈj Dios. ¿Tiqeˈ txqantl tstiyil qe? A ayekuy ma chi bˈin teˈ tyol, a nya wenqe.


Je ki̱ka ikabla kable etkabä wà ji ma̱k iia̱ ji kieke̱ ite käi. 	 Ex bˈeˈx pon tkˈuˈj Herodes tiˈj, ex kubˈ tqˈmaˈn tbˈi Dios tiˈj tyol: Qanintza weˈy noq alkye taja, chiˈ te txin.


Jera ijewa ia̱ paiklä suruu me̱na ekla ekla, ñakäi ijewa ia̱ iyina ije̱räklä ji̱a elkje bala ta, bilbä iel wa ikja̱nei wa̱kña wa kiana ko̱ta̱nakcha̱wa̱ jishtä ijewa käi kjepa. 	 Ex xi qˈoˈn xbˈalin sjanin teyile junjun, ex xi qˈmaˈn kye, tuˈn kyajlan jun jteˈbˈin qˈij, tzmaxi aj ttzqet tajaljo kyerman, aye qa iltaq tiˈj tuˈn kykyim tuˈn tpaj taqˈin Crist, tzeˈnku kye.


Jera ite isha je iwa̱ dulanak ia̱: —A̱mi rä ma a̱mi. Jekäi je ke̱i skami iwa̱ dulanak te ikiawa̱ iwakei ju ska. 	 Ex ikyxjo tzaj tqˈmaˈnl weˈy: Ajo qya lo ma tzˈok te tnaniy. Ex atxixsiˈn, bˈeˈx tzaj nkˈmoˈn tnana toj njaˈy tuˈn tok nkaˈyiˈn.


“Yi te ji elkjebä wawe̱ bulee ra, ñaebä je te ji shka̱ja̱ wawe̱ rä bulee. Jekäi yi te ji elkjebä wawe̱ shi̱ana ra, ñaebä je te ji shka̱ja̱ wawe̱ rä shi̱ana. 	 Quˈn qa tukˈa tumil njapin bˈaj jun xjal toj jun tiˈ tal muchˈ, ex ikyxjo tukˈa tumil kjapin bˈajjo toj jun tiˈ, a nimxix toklin. Tuˈnpetziˈn, aku tzˈok qe qkˈuˈj tiˈj. Qalaˈ atzinl teˈ nya bˈaˈn tbˈinchbˈin toj jun tiˈ tal netzˈ, ex nya bˈaˈn kˈwel tbˈinchine toj jun tiˈ, a nimxix toklin.


Kökö bularmi etka täkiiwa̱ si̱ ra, ije te iángel wa patkemi, jewa te iwa̱ kolole wa tapawe̱miwa̱ etka yebä si̱wa̱ ju̱nak cuatro, jöi wà dia wà a̱mi wà jí wà skaté, ka̱jöir wätkerke̱wa̱ ska ma rä iwätkerke̱wa̱ etkä ska kje. 	 Ex tukˈa tkyaqil tqˈajqˈojil chun, kchi tzajil nsmaˈn n‑angela, tuˈn kyok chmetjo jniˈ skˈoˈnqe wuˈn toj tkyaqil twutz txˈotxˈ.


Jí ne ye Cristo duawa̱ shki̱naka̱ni kseka rä: je rä ije däkläwa̱ sä dulecha̱wa̱ wa irä sä kseka wa irä jewa Säkekewaí ye. 	 Quˈn tuˈnpetziˈn, kyime Crist, ex jatz anqˈin juntl majl, tuˈn tok te tAjaw tkyaqil itzˈ ex kyimnin.


Ata je ne yile rä: “Isaac ne ja̱mi ba batala kirmi rä.” 	 exsin qa otaq tzˈel tnikyˈ te a tqˈma Dios, qa tiˈjtaq Isaac, tuˈn tel poqˈin tyajil Abraham.


Jekäi sä wäkiri wa tso̱ bas sha̱na jewa ia̱ yis sä wäkiri ijewa ra ñaebä, Cristo weikale su̱akña, ñakäi ji baa tso̱ kja kjayinak je kukäkña, je te ishe, 	 Atzin jaˈlin, kxel nqˈoˈn tumil kyeˈy, ayiˈy nejinel kyxol Ttanim Dios, quˈn ikyx wejiˈy, at wokliˈn tzeˈnkuxjo kyeˈ. Ex o chi nlijiˈy jniˈ ikyˈx tuˈn Crist, ex knmujbˈe wibˈa kyukˈiy toj kyaˈj, aj tpon tqˈijil tqoptzˈajiyil Crist.


Ñerä Jesús te je ji paka jile she ja̱mi e̱ná ra, jeska imineju̱mi; 	 Tej kybˈaj tqˈmaˈn Jesús kykyaqiljo techil, bˈeˈx xiˈ


Je bata ki̱ka yis Pablo wätelewa̱ Cristo Jesús ia̱ bas ka Judío kuna wa ki̱ka, 	 Tuˈnpetziˈn, ayiˈn Pabl intinkuxa toj tze, noq tuˈn tpajjo nchin yoliˈn Tyol Crist, a Jesús, noq tuˈn kyel wena ayiˈy, a nya Judiy.


Ata je ke̱i ska iduaksa̱, jekäi iduawa̱. Je nu̱l paskua isaka te, jekjepa ijewa wa̱ imineka̱tse̱ ju ja̱r etkä yöle ietkä bata ki̱ka je naka. 	 Me bˈeˈx yabˈte, ex bˈeˈx kyim. Atzaj teˈ tbˈaj txjoˈn tiˈj, kubˈ qˈoˈn toj jun ja te tkabˈ kol.


‘Säkekewa te isha yis Säkekewaí ia̱: Ma je̱tköwa̱ yis jula wämo kja̱ne, bikökje yie bä bolki wa tulacha̱wa̱ bä klä tkäkläka̱ iki̱ka kje.’ 	 Xi tqˈmaˈn qMan Dios te wAjawa: Qekuy toj nman qˈobˈa kawil wukˈiy, ex kˈwel kyiˈjjo tajqˈoja wuˈn.


Ñakäi ite isha: —¿Ji käi ja̱mi sä te Säkeklä gobiernoí pakemi na? ¿Mane shtä jile she ja̱mi sä te ipake na? 	 Xi tqˈmaˈntl Jesús kye: ¿Tzeˈnxsilaˈ Tkawbˈil qMan Dios, ex anqukˈa aku tzˈoke qmujbˈine?


Iwa rä je ka ka̱wei dälätsäk kuna ktei blelewa̱ wao̱rte kja. Ata jira iwätkewa̱k kate te iwätkewe̱mi ji̱a, ma rä je iwätkewa̱k tse̱na ju̱nami kje. 	 Atziˈn tipin nya bˈaˈn, n‑aqˈnin jaˈlin twutz txˈotxˈ toj ewajil, tzmaxiˈ aj teljo a meqolte.


Je ki̱ka jira ka sá te yi a̱ni biketse kuna ipa juer wà. Mikle ra sá te Cristo biketsa ipa juer wà, ata jira ka sá te ije biketse kuna ji̱a jekäi. 	 Tuˈnpetziˈn, ntiˈ tuˈn qkawin tiˈj juntl tzeˈnku tumil te twutz txˈotxˈ, a noq paˈj yol nbˈaj; exla qa ikyxjo ojtxe nqo kawintaqa tiˈj Crist, a noq tzeˈnku jun aˈla. Me atziˈn jaˈlin, mikyxi qximjo.


Ka yis wa̱ iju̱ñer ije ne irä, ata Säkeklä yis patkäk sä wäukewa̱k diklä na je wa̱ iyile yis ia̱: “Yi ja̱mi ba te isu̱e Säkeklä Wikblu dawa̱ju̱ se̱nak iki̱ka ra, je ne rä sä wäukewa̱k Wikblu Sikina wà rä.” 	 Naˈmx tel nnikyˈa te ankye te Crist, me akux Dios, a tzaj chqˈoˈn we, tuˈn kykuˈxxjal toj aˈ, te jawsbˈil aˈ, o tzaj tqˈmaˈn wey nej: Qa ma tlijiy Xewbˈaj Xjan tuˈn tkuˈtz, ex tuˈn tkubˈ ten tibˈaj jun xjal, axixsinte xjaljo at toklin tuˈn tkux qˈoˈnte Xewbˈaj Xjan toj kyanminxjal te jun majx.


Ata ka bas pauta̱ne jekäi Cristo ktei wà kuna, 	 Me atzin kyeˈ, mi s‑el kyxnaqˈtzin ikyjo tiˈj Crist.


Jekäi ideju̱ Roma ska ra, ite yis yula ta̱i, je ne kjepa ite yis ku̱a rä. 	 Qalaˈ noqx teˈ tkaninku Rom, ok ten pitkˈajil wiˈja, tzmaxiˈ tej nknet‑xa tuˈn.


Ata ka sá kiar je̱r shenak kuna ka jita wa ska ebä sha ijewa te rä. Jera je ne wa̱k yis ssërke̱ pjoo rä. 	 Oˈkx tzaj kyqˈmaˈn qeˈy tuˈn qoniˈn kyiˈj xjal, ayeˈ yajqe. Me ataqpen wejiˈy n‑ok tilil wuˈn tuˈn tbˈant.


Ka irä maikäi kuna ta, je ne ki̱ sä dulecha̱wa̱ wa ia̱ kte baa bata yina rä, je rä ijewa yaka wabiketsanakläksa̱ ditsä käi, ata iwikblu se̱naklä Säkeklä käi. 	 Quˈn ayetziˈn, a o chi kyim, ma yolajtz Tbˈanil Tqanil kye, tuˈntzintla tanqˈin kyanmin tuˈn Dios, exla qa ma kubˈ kyximinxjal qa ntiˈ kyoklin tuˈn kyanqˈin tzaluˈn twutz txˈotxˈ; ex bˈeˈx i kubˈ kybˈyoˈn.


El wa, yie ishe bas ia̱ dunasi̱ bas je̱k iawo̱ yis käi, yis je̱k iawa̱ bas käi ki̱ka. Ka bas wa̱ ji a̱ni o̱ne yis ukä ja̱mi kuna. 	 Ayiˈy werman, tej t‑xi nnimiˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil, mix oke qeye nkˈuˈja tiˈj Tkawbˈil Moisés te Klol wey. Tuˈn ikyjo, ma tzˈok nqˈoˈn wibˈa tzeˈnku kyeˈ, ayiˈy nya Judiyqe, quˈn atzin kolbˈil kyeˈy nya tzajnin tuˈn tjapin bˈaj ojtxe kawbˈil kyuˈn, qalaˈ noq tuˈn tqe kykˈuˈja tiˈj Crist. Me atzin jaˈlin, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy, tuˈn kymeltzˈaja, ex tuˈn kyoka tzeˈnku weˈ toj kynimbˈila. Quˈn tej intintaqa kyukˈiy, ntiˈx chˈin nya bˈaˈn s‑ok kybˈinchiˈn wiˈja. Me atzin jaˈlin, ma kyij kytzaqpinjiˈy nxnaqˈtzbˈila.


Tsa̱na ra, tene shkiri kiar ikuna ba te ka̱wei wawá̱ ra. Ata ba te ka̱wei shiriwa̱wa̱ ra, ba ianawa̱ sa̱me̱ishärä ka tene shkiri ta wa käi. 	 Twutzx teˈ qa alkye taj tuˈn tjapin bˈaj ojtxe kawbˈil tuˈn, at tajbˈin te te, tuˈn tel qitit techil tiˈj tchibˈjil, tzeˈnku kubˈ tzˈibˈit toj Tuˈjil Tyol Dios. Me qa mix japin tuˈn, exla qa tok techil, ikyx tzˈeleˈ tzeˈnku ntiˈ techil tok twutz qMan Dios.


“Je ne ki̱ka jäiyi wa rä iká irä ia̱mi irä jäkcha̱wa̱ta̱na ije̱k bawa̱kläwa̱ ise̱naklä ra, jekäi je bol dämiwa̱ eklabä yaka ye.” 	 Quˈn ikytzin ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Tuˈntzin tpajjo, kyjel ttzaqpiˈn ichin ttata ex tnana, tuˈn tok meje tukˈa t‑xuˈjil, ex kabˈe kchi okil te junchˈin xmilil.


Jí jöiwätami ke yi a̱ni ku̱ yis weika ji̱a. Je rä Jesús shka̱le käi yis shka̱le, je itäri tso̱ yis yaka ja̱mi ki̱ka. 	 Atzin jaˈlin, mix aˈl jun tuˈn tjaw yolbˈin wiˈja, quˈn nimx weˈ wechil ma tzˈok tuˈn ẍin bˈaj kyjubˈchiˈn xjal, noq tuˈn ẍinx lipeˈy tiˈj Jesús.


Je rä jishtä iyöle katke käi: “Jacob shka̱li̱bla yis te, ata Esaú dokoitsa yis te.” 	 Ex ikyx ntqˈmaˈn Diosjo toj Tuˈjil Tyol: Ok nkˈuˈjliˈn Israel, ex el wiˈjliˈn Esaú, aye tal Rebecach.


Ata je rä ka̱jiska wa wa̱ isu̱aklä yis wa̱ Sa Ká shka̱l, ñakäi jishtä Sa Ká te yis paka iwa̱k ra, jekäi yie iwe̱ke̱. “Jekäi bas ñajöka̱, sä shkä.” 	 Me ok kbˈajiljo ikyjo tuˈn nkyima, tuˈn tel kynikyˈxjal te, qa kˈuˈjlin nMaˈn wuˈn, ex nkubˈ nbˈinchiˈn tkyaqiljo ntzaj tqˈmaˈn weˈy. ¡Kujqexa! ¡Qo ikyˈ tzaluˈn!


Ata jewa te ji ia̱ ka ije̱r ko̱ne sheke̱ yakei. Ñakäi ji te sa̱ je̱r ku̱e je̱r wà, je wà ijewa weikarcha̱ke̱wa̱, jishtä bewak ka ka̱ ta käi. 	 Qalaqetziˈn xjal kyxola, loqe nchi yolbˈin nya bˈaˈn tiˈjxjo a mina n‑el kynikyˈ te. Noq n‑ok kyuˈn, ex atziˈn a ojtzqiˈn kyuˈn qa nya wen, axixsin ncheˈxjo bˈinchilte, ikyqe tzeˈnqe txuk ntiˈ kynabˈl. Tuˈntzintzjo, chi xeˈltz toj najin te jun majx.


Je itä ki̱ Judío wa wa̱ jile ke̱i kjewa̱klä je dewa̱ni. Jekäi Jesús mineju̱mi däkka̱ Jerusalén ska. 	 Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, tzmataq nchi ikyˈsin aj Judiy jun nintz qˈij toj Jerusalén, aj meltzˈaj Jesús antza.


Barrabás kate wätelewa̱ rä iwa̱ je jukläyäkä wa wäsikle kju̱atkäk ka̱wei ta wa ra kju̱ei, ñakäi irä sä ktäk kju̱ei. 	 Atzin te Barrabás otaq kux qˈoˈn teˈ toj tze noq tuˈn tpaj tjoybˈin qˈoj tiˈj kawil, ex tuˈn otaq kubˈ tbˈyoˈn jun xjal.


Je ebä wà bas te ikjashawa̱ bas te ibiketse bas ká wa te iwá̱ rä bäi ebä ni. Iyina si̱ ra, ijewa te iktacha̱wa̱, ata bas te rä inu̱l blele ne jui yueke̱. 	 Tuˈnpetziˈn, ikyx kyximjiˈy, ex ikyx kyaqˈnbˈinjiˈy tzeˈnqe bˈyol xjal ojtxe, quˈn aye kychmaˈn i kubˈ bˈyoˈnkye, ex ayetzinl kyetza njaw kybˈinchiˈn kyja te jun nabˈlkye.


Ñerä ijewa minejuluni ra, Säkekewa ángel í ekla je̱k kjasha José ia̱ kausu̱e naka, te isha iia̱: “Ma je̱köka̱, ma tu̱nomi yaba irä ia̱mi irä wäkseka Egipto ska. Ma se̱no jeska bikökje yis te ba ia̱ isheke̱ni kje. Ka irä jiye kuna ta, Herodes te je yaba yule mar kota̱nakwa̱.” 	 Tej kyajtz aj nabˈl, jun t‑angel qAjaw ok tyekˈin tibˈ toj twutzikyˈ Jse, ex xi tqˈmaˈn te: Kux jaw weˈksa. Chlentzjiy tal qˈa tukˈax tnana, ex kux cheˈxa toj txˈotxˈ Egipto, ex tenkja antza, tzmaxiˈ aj t‑xi nqˈmaˈn tey. Quˈn kjyol Herodes tiˈjjo tal qˈa, tuˈn tkubˈ bˈyet.


Ñakäi ije ja̱mi sä rä kololewa̱ Säkeklä wakei däli ukä ye, biketsaleba ale ji biköle wa̱k jishtä iwakei wa̱ ibiketsale iki̱ ji sherke̱ käi je wa̱, 	 Quˈn noq tuˈn Crist, o qo jaw tskˈoˈn Dios, tzeˈnkuxjo kubˈ t‑ximin t‑xe tnejil, tuˈntzintla qkˈmonte qetzbˈil. Quˈn nkubˈ tbˈinchin Dios tuˈn tjapin bˈaj tkyaqil t‑xim ikyx tzeˈnkuxjo taj.


Bas wäbätsäk kolonakwa̱ ka̱wei wa̱ wa ku̱ ishö yis ia̱: ¿Ka bas wa̱ ka̱wei ssële na? 	 Ayetzin kye, ayiˈy kyaja tuˈn kyokxa tjaqˈ ojtxe kawbˈil tuˈn kyel wena twutz Dios, noq tuˈn tjapin bˈaj kyuˈn, ¿Ma nyatzin bˈiˈn kyuˈn titziˈn ntqˈmaˈn ojtxe kawbˈil?


Jera ije te ju ja̱r ta̱i yöle ietkä ki̱ka kjashemi bas ia̱, ja̱r bäile e̱ná, jile ta bäi. Jeska bas te jile äliwe̱ba sá yika. 	 Ktzajil tyekˈin jun ja kyeˈy, chebˈex bˈinchin wen tibˈajxi juntl. Kˈaˈ kubˈ kybˈinchinjiˈy qwa antza.


kju̱atkäk ira wa paruäk je̱r baa wà. Jekäi ra bäräle Säkeklä te ijewa manewe̱miksa̱pa, iwa̱ kte si̱ ssäklä, 	 Qalaˈ chebˈe tuˈn kyxi tkawiˈn ayeˈ mi nxi kynimin, qapetla taqˈ Dios tuˈn tajtz tiˈj kyanmin ex tuˈn tel kynikyˈ te Tyol, a twutzxix,


Yis wa̱ ji we̱ ba te käi, ba wa̱ sa̱ shka̱l käi, ba chatkäke̱wa̱ käi, ba te ji kja̱nei we̱ käi, ba te ji katable käi je ju̱ñer. Ñakäi ba ji wá̱mika̱ bäi si̱, isäkätä tsa̱ta je ju̱ñer yis wa̱. 	 Ojtzqiˈn kybˈinchbˈiˈn wuˈn, a kykˈuˈjbˈila kyxola exsin kynimbˈila, a kyajbˈil kyibˈa kyxola exsin kynimsbˈil kykˈuˈja toj tkyaqil ma tzikyˈx kyuˈn. Ex ojtzqiˈn wuˈn qa ma chˈiyjo luˈn kyuˈn tzeˈnku tej kyniminkuy.


Ñerä bol ka wä wajuenak kuna wa kajali ña̱jki̱ ña̱la kjä ja̱mi te issa Jesús damaju̱ ra, ijewa a̱na jela te isha: —¡Säkekewa, David yäbei, ma je̱r ja̱mi sá dälänopa! 	 Ex attaq kabˈe moẍ qˈuqleqetaq ttzi bˈe. Tej kybˈinte tikyˈ Jesús antza, i jaw ẍchˈin: Tata, ay tyajil qtzan nmaq kawil David, qˈaqˈintz tkˈuˈja qiˈja, chi chiˈ.


Jera ideju̱ni te ijewa ku̱ani käpelecha̱wa̱, ka ijewa ia̱ käpe wäkolor ji̱a ki̱ka. 	 Tej tmeltzˈaj juntl majl kykˈatzjo t‑xnaqˈtzbˈin, ex ikyxljo, nchi ktantaql, teˈ kyel knetl tuˈn, quˈn mix kypaˈyix watl.


Je ne ki̱ka ma je̱tkawa̱ wakte yis oloitsäk ra, je biköle rä ba ia̱. 	 Me qa ma kubˈ mejeˈy kˈulil nwutza, tkyaqil kxel nqˈoˈn tey, chiˈ tajaw il.


Jekjepa yie bewak etäbä tsikir daka̱ ishäkä na su̱a; je rä dula ta botäbä oveja yaba dula su̱ta, ñakäi iktäke̱ rä tsuitkäbi käi. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi nkaˈyiˈn kyjaˈtaq tjatz juntl txuk toj txˈotxˈ. Attaq kabˈe tkach tzeˈnku tkachjo tal tal rit, me ikytzin yoliˈn tzeˈnku ma tij txuk.


Yi kaldu shka̱bläklä ska ra, ke ibitani shäbeka iwa̱ shönak je̱k ki̱ tsa̱k. 	 Ex ikyxljo, a tzmataq n‑aqˈnin toj ttxˈotxˈ, mi taqˈ ambˈil tuˈn tul qˈilkye t‑xbˈalin tja.


Jekäi Ananías mineju̱ kjawa̱ju̱ Saulo kalme ska, jula ma̱ka̱ iki̱ka, te isha: —El dikä Saulo, Säkekewa Jesús ale je̱k kjasha ma ia̱ ña̱la wà ba daju̱ ra, je te yis patka bä wä wajuenakläni, ñakäi Wikblu Sikina wa ba pshinaklä. 	 Xitzin Ananíastz tojjo ja, jaˈ taˈyetaq Saulo. Tej tokx, i kubˈ tqˈoˈn tqˈobˈ tibˈaj, ex xi tqˈmaˈn: Ay, werman Saulo, ate Jesús, a tAjaw Tkyaqil, aj s‑ok tyekˈin tibˈ tey toj bˈe, teˈ tuˈntaq ttzaja; atzin saj chqˈoˈn wejiˈy, tuˈn tbˈant tkaˈyin juntl majla, ex tuˈn tnoj tanmiˈn tukˈa Xewbˈaj Xjan.


Jeiräta Judío wa chu̱li̱i̱ te Jesús biketsa. Ñakäi itsa̱ku̱i wa sha̱ manele te ibiketsa. Ata ka iwa̱ iyineka̱ kuna yi a̱ni ia̱, isuanacha̱wa̱ fariseo wa yika iö itulurksa̱ ñapaktäklä jui ska ki̱ka. 	 Me kyxol tkyaqiljo luˈn, attaq junjun Judiy i nimin tiˈj Jesús, ex majxpe junjun nejinel kyxol. Me mix kubˈe kychikybˈin kywutzxjal noq tuˈnjo kyxobˈil kye Parisey, tuˈn mi chi exe lajoˈn tiˈjjo kyoklin tojjo ja te kynaˈbˈl Dios aj Judiy.


Saje wa Säkekewaí Jesucristo je̱r bäi shöpa bas biköle ia̱. Amén. 	 Noqit a t‑xtalbˈil Jesucrist ten kyukˈiy kykyaqila. Ikyxitjo.


Jeska ishäkä ja̱r bile Jacob wa̱ diklä talanaklä. Ñerä Jesús demi shtirinawa̱ je̱tkawa̱ je kjä ki̱ka. Jera ka̱wä rä las doce kjena. 	 Antza taˈyetaq jun xoch, a toktaq tbˈi: T‑xoch Jacob. Ex tzajnin Jesús toj tbˈe, otaq sikyte. Kubˈ qe ajlal ttzi xoch; bˈalaqa otaq tzˈok kabˈlaj.


Je o̱na ukä ska Pablo te ibiketsa ije̱r ska minak Jerusalénka, kjäkju̱ säkätä Macedonia irä Acaya irä wà, te isha: “Yis ñayula e̱ná Jerusalén ska ra, yis kiana ji̱a minak Roma wa su̱ak.” 	 Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, kubˈ tbˈisin Pabl, tuˈn t‑xiˈ qˈolbˈil kyeˈ aj te Macedonia ex Acay, ex tuˈn tikyˈx tzmax Jerusalén. Ex tqˈma, qa tajtaq tuˈn tikyˈx toj tnam te Rom, aj tmeltzˈajtaq toj Jerusalén.


jera bas ku̱ yis ssëwo̱ a̱naawa̱ si̱ ji biketsäk ñaebä, ñashka̱li̱bläk ñaebä, ssële etka yebä, jile etkabä biketsäk. 	 kyqˈonktzintza jun kytzaljbˈila weˈy, tuˈn kyyekˈin kyibˈa, tuˈntla junx tuˈn tbˈete kynabˈla, ex junx tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja, ex tukˈa junxchˈin kyumila ex junxchˈin kyajbˈila.


Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —Je bas nima kuka jirä sha̱ jöté. 	 Tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Kyintza junjun kyiẍ tiˈjjo tzma xjatz kyuˈn.


Jekäi yis te je ktei sha bas ia̱, je rä mika̱ je ke̱i dewa̱ ra, bas je̱r ja̱naklä yis wa̱ iyile bas ia̱ ska. “Ka yis wa̱ je yine bas ia̱ säkätä ra, yis katke ji̱a bas sha̱na ki̱ka. 	 Xi nqˈmanjiˈy luˈn, tuˈntzin aj tkaniˈn tqˈijil, tzul julkˈaj toj kykˈuˈja, qa otaq bˈaj nqˈmaˈn kyeˈy ikyjo. Mix kubˈe nqˈmanjiˈy luˈn ojtxe, quˈn intinxtaqa kyukˈiy chewsil kykˈuˈja.


Jera ka̱ kichei kie Olivo Yäkä Bata ni ska ijewa minejuluni Jerusalénka. Je rä sábado wà shke kjena. 	 Tbˈajlinxitzin ikyjo, i meltzˈaj tsanjil Jesús twiˈ wutz Olivos, tuˈn kyul toj tnam Jerusalén, nya najchaq tzaj kybˈetin, noqla jun nikyˈjin ajlabˈ.


Wikblu Sikina te je ktei she sa̱ ia̱ ñaebä. Ka irä maikäi kuna ta, ite jikäi isha: 	 Ex ikyxjo o tzaj tqˈmaˈn Xewbˈaj Xjan toj Tyol Dios kyjaluˈn:


Je kju̱ei ki̱ka sá ka̱kiäke̱ maitjä bas ki̱ka, je rä saje wa Kekläí wa̱ bas biketsäkläksa̱ kianak jiye wata ki̱ iwa̱ sä kile rä käi, itäkili oloi ja̱mi bas wa̱ ji bäi biketse o̱nak käi, ji we̱ ji biketse etkabä wà käi, je biköle wa̱klä bas wa̱ kalabe. 	 Tuˈnpetziˈn, kukx nqo naˈnjiˈy Dios kyiˈja, tuˈn kybˈeta toj tumilxix, a tzeˈnkuxjo kyokliˈn, teˈ ẍi tzaj txkoˈn tuˈn. Ex nqo kubˈsin qwutza te Dios, tuˈn kytzaj oniˈn tuˈn, tuˈn tjapin bˈajjo jniˈ kyajbˈila bˈaˈn ex tkyaqil kyaqˈiˈn, a nkybˈinchiˈn tuˈn kynimbˈila, noq tukˈa tkyaqil tipin qMan.


Jewa ia̱ ite ji o̱na biköle paka e̱ná ra, ite ijewa patka Jope ska. 	 Atzin teˈ tbˈaj tqˈmaˈn tkyaqil tiˈjjo otaq bˈaj, bˈeˈx i xi tchqˈoˈn tzma Jope.


je wà yi rä Säkeklä ja̱mi chatkelewa̱ je däkläwa̱ bäi si̱, dulale ji rä bäi biköle wa̱k. 	 tuˈntzintla aye xjal, a nchi ajbˈin te Dios, tuˈn kyok tzˈaqleqe tiˈj tkyaqil, ex bˈantninl kyten, tuˈn kybˈinchin te tkyaqiljo bˈaˈn.


Ata Jesús te yabala kiaté iwäki̱ te isha: —Yabala jöwa̱, ibitäklä yis wäki̱ka, ke iwätkewa̱. Ka irä jiye kuna ta, ijewa käi wa ne dämiwa̱ Säkeklä gobierno ja̱mi rä. 	 I tzajtzin ttxkoˈn Jesús t‑xnaqtzbˈin, exsin xi tqˈmaˈn kye kyjaluˈn: Kytzaqpinqetzjiˈy tal kˈwal, tuˈn kybˈaj tzaj laqˈe nkˈatza. Mi chi kubˈ kymeqoˈn, quˈn kykyaqiljo kˈwel kymutxsin kyibˈ tzeˈnqe tal kˈwal lo, ayepen kye kchi okixjo toj Tkawbˈil Dios.


Jera Juan te isha ijewa ia̱: —Ke bas ku̱ inaklä baka ka̱wei te isha bakanak tsa̱ta. 	 Xitzin ttzaqˈwin Juan: Mi tzˈel kypeyin chˈintla tibˈajjo qˈmaˈntz kyeˈy, chiˈ.


je wà iwa̱ sa̱ tso̱ kololecha̱wa̱ ka̱wei wa̱, jewa bäkäkläksa̱ ikolonakläwa̱ iyabala ye. 	 noq tuˈn qklet tjaqˈjo ojtxe kawbˈil, ex tuˈn qok te kˈwalbˈaj te qMan Dios te jun majx.


Jekäi ite isha e̱ná ra, jera ia̱ta̱na Galilea ska. 	 Tbˈajlinxiˈ tqˈmaˈn Jesús ikyjo; axsa kubˈe tene toj ttxˈotxˈ Galiley.


Yis ssër jíkje ra yis me kätkä bas da, ka yis ktäklä jikäi, ka yis je̱r ko̱r maikäi yis te bas je̱r ku̱e räle. 	 Noqxit aku chin ten kyukˈiy, tuˈn nyoliˈn toj jun tumil nya ma kujxix wen, tzeˈnkuˈ xi ntzˈibˈiˈn, quˈn ntiˈ kytxolila te weˈy.


Jera je pan ñak jäiyi wa ebä däka̱ rä cinco mil. 	 Atziˈn kybˈajjo ichin bˈaj waˈn, jweˈ mil.


Ke sa̱ ku̱ Cristo wätji̱wa̱k jishtä ijewa sha̱ manele te iwätji̱wa̱ käi, je bata ki̱ka ijewa tuawa̱cha̱wa̱ tkäbe te. 	 Ex mi tzˈok kynikyˈbˈiˈn Crist, tuˈn tkubˈ kyximiˈn, qa wen te Dios qa ntiˈ aku tqˈma tuˈn tkubˈ kybˈinchin chˈiˈn tzeˈnku kyaja. Quˈn ikyx kyxim junjun aj Israeljo ojtxe, ex ikyxjo, ex bˈeˈx i kyim, tej kyok txˈaˈn tuˈn kan.


je̱r ssële bäi ka nui ta, je rä bas shäk yakei wa te bas ki̱yueke̱ bas se̱rke̱ bäi Cristo ja̱mi ki̱ka, jewa äinacha̱kläwa̱. 	 Me kytzaqˈwinxa tukˈa jun yol bˈunin ex tukˈa jun kymutxbˈil kyibˈa. Chi bˈet‑xa toj tumil, tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn, tuˈntzintla ttzaj kytxˈixewjo nchi yolbˈin kyiˈja, noq tuˈn tpajjo nimilqiˈy tiˈj Crist.


isaka ia̱ rä ji wa̱klä täkili ta, isaka ia̱ rä Säkeklä wa̱ ji tso̱ yinak bata shäklä, isaka ia̱ rä isu̱aklä mane wikblu oloi ja̱mi ji o̱rke̱ ji yirke̱ iräle käi, isaka ia̱ rä iktäkläka̱ kte kju̱awa saka saka wà, isaka ia̱ rä je kte kju̱awa wapakäklä. 	 Ex te juntl ntzaj tqˈoˈn toklin tuˈn tyekˈitjo tipin Dios, ex te juntl tuˈn tyolin Tyol Dios tukˈa tkyaqil tanmin; ex te juntl tuˈn tel tnikyˈ te qa nyolin jun xjal tuˈn Xewbˈaj Xjan, mo te taqˈnil tajaw il; ex te juntl ntzaj tqˈoˈn toklin tuˈn tyolin toj junxil yol; ex te juntl ntzaj tqˈoˈn tuˈn tel pjetjo yol anetziˈn.


Ñerä ijana tulamini ra, iminejulu isaka wa tso̱ ska. Jera jiräni chui tsa̱ku̱i wa irä, sä wäkiri wa irä te isha ijewa ia̱ käi, je pakani ijewa te isaka wa ia̱. 	 Tej kytzaqpaj Pegr ex Juan, i xiˈ, ex ok kychmoˈn kyibˈ kyukˈa nimil, ex xi kyqˈmaˈn tkyaqiljo otaq bˈaj kyqˈmaˈn kynejil pale ex qe nim kyoklin kyxol aj Judiy.


Je ne ki̱ka yis ia̱ ji wämo coronaí tso̱ blele e̱ná. Je me̱mi Säkekewa sä ktei wabiketsäkksa̱ wämo te yis ia̱ je díaí dewa̱ ra; ka yis ebä ia̱ kuna, ata biköle yi ja̱mi ijuermini tkerke̱ pjoo jewa ia̱ ñaebä. 	 Atziˈn jaˈlin, noq nchin ayoˈn tiˈjjo tbˈanil oyaj ktzajil qˈoˈn weˈy tuˈn Kawil tzˈaqlexix, a qAjaw, aj tjapin tqˈijil. Ex nya noq te weˈy; qalaˈ majx kye jniˈ nchi ayoˈn tiˈj tulil tukˈa tzaljbˈil.


El wa, jira yis te bas je̱r ku̱eke̱ kte baa wapautäle yis wa̱ bas ia̱ je wà, je rä kolole e̱ná bas wa̱, je ja̱mi bas dami chatkelewa̱. 	 Atzin jaˈlin werman, waja tuˈn tkubˈ kynaˈnjiˈy Tbˈanil Tqanil kolbˈil, a xi nqˈmaˈn kyeˈy. Axsin yoljo lo a o kubˈ kynimiˈn, ex jaˈ waˈlqexixa toj kynimbˈila;


Ijewa te ishemi: “¿Mai rä ikabla däkni rä na? Ñera sa ká wa kapacha̱wa̱ skaté ji biköle dami iku̱r käi, jishtä ji yöleksa̱ säkätä skaté käi.” 	 Ex okla kyqˈmaˈ: ¿Ntaˈtzintz qa tzul Crist juntl majl? Axla twutz mila tzulxte. Quˈn qa ma tzul Crist klol kyeˈ toj Ttanim, ¿Tiquˈntz nbˈaj kyimik nejinel qxol? Quˈn kykaˈyinktzin: Tkyaqilx te ikyx tten tzeˈnkuxjo tzaj xkye twutz txˈotxˈ te tnejil, chi chiˈ.


Ata ijewa te isha: —Ke sa̱ ku̱ iwa̱ ike̱i kjewe̱ sha̱na, iö ditsä wätji̱rka̱ ta̱i ki̱ka. 	 Me bˈaj kyyolin, qa nya toj nintz qˈij te Xjan Qˈij, tuˈntzintla mi bˈaj jaw tiljxjal kyiˈj.


Jera Jesús a̱mi irä iel wa irä dejulu, ata ka idäwa̱ ikaldu ska, sa̱ tso̱ chu̱li̱i̱ wa̱ kju̱ei. 	 Tzuntaq nyolin Jesús ikyjo, tej tpon kanin tnana exqetziˈn titzˈin antza, me mix i pon laqˈeyexix tkˈatz, quˈn tuˈn ma nintzxtaq xjal at.


Ata Juan ssëna iwätkewa̱k te isha ia̱: —Yis ki̱ ba ne shena yis wäukewa̱k rä; ¿maikäi je bite yis wäki̱ rä na? 	 Me tkyˈeˈtaq Juan tuˈn tkuˈx Jesús toj aˈ, te jawsbˈil aˈ, ex xi tqˈmaˈn te: Ayintla weˈ tuˈn nkux tqˈoˈn toj nim aˈ te jawsbˈil aˈ, te jun yekˈbˈil qa ayiˈn ma tzˈajtz tiˈj wanmiˈn. Me atzin teˈ, ntiˈ te til. ¿Qalatziˈn taja tuˈn tkuˈxa toj aˈ?


Ata Jesús te isha: —Yi jula tkawa̱ buey wà ka̱ biäk, ata jeska iwächa̱mini ji tso̱ sä itä wà je su̱ak ra, je shtä ka kiar kolonak Säkeklä gobierno ia̱. 	 Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Mina, quˈn alkye teˈ k‑okil ttzyuˈn ttzˈutzˈ wakx tuˈn taqˈnin, exsin oˈkxsa nkyimexi tiˈjxi, ntiˈ te xjal lo tajbˈin tuˈn taqˈin toj Tkawbˈil Diosch.


Jekäi yie isu̱a ra, ángel saka ekla daka̱ju̱ ka̱wä däkläka̱ wà, Säkeklä kseka ia̱ sa̱ nia̱klä ta. Je a̱naa täkii ale ángel wa cuatro ia̱ ka̱wei me̱le ka̱jiska irä däyë irä je weikäklä jewa tsa̱ka, 	 Ex nliy juntl angel, a tzajnin toj tjawitz qˈij, a qˈiˈntaq tuˈn, ajo jupbˈilte uˈj tuˈn Dios, a itzˈ te jun majx.


te isha: —Je täkili mo̱ña yis ia̱, yis jula ma̱kläka̱ yilé ki̱ka ra, Wikblu Sikina däkläksa̱ je ia̱. 	 ex tqˈma: ¡Ex ikyxjo weˈ; kyqˈontza wokliˈn, tuˈntzintla, aj tkubˈ nqˈoˈn nqˈobˈa tibˈaj aˈlchaqx kye xjaltz, kxel nqˈoˈn Xewbˈaj Xjan toj kyanmin!


Bas tso̱ ji̱a dulecha̱wa̱ shirinak ebä, ka tene shkiri ta bas yaka ska, jera ite se̱ne kseka ma̱ bas ia̱ ije raña, ñakäi ite bas shirile biköle jawa̱ bitaba. 	 Tej naˈmtaq tel kypaˈn kyibˈa tiˈjjo ojtxe kyteˈn, kyimninqetaqa twutz Dios, ex otaq chi naja toj kyila. Me atziˈn jaˈlin, ma tzaj tqˈoˈn qMan Dios akˈaj kychwinqila junx tukˈa Jesucrist; ex noq tuˈn Jesús, o najsit tkyaqil kyila.


Jekäi ijewa te Säkeklä se̱nak ka̱jöir sha yakei, idälärke̱ irä, ipa tjabarke̱ irä kju̱ei. Ata ka ijewa wa̱ ji we̱ yakei dokoitsanewa̱. 	 me mix tuˈn ikyjo, mix ajtze tiˈj kyanmin tuˈn kybˈinchin nya wen, a nbˈanttaq kyuˈn. Qalaˈ, i yolbˈin tiˈj Dios te toj kyaˈj kujxix wen, tuˈn tpajjo tkyixkˈojil exsin tkyixkˈojil txˈaˈk kyiˈj.


Ata ka yis je̱r kine ije kukäk ka ka̱ kile kuna ba ia̱ käi. Je rä ka ba je̱r bäi shäklä patkele täkili wà kuna, ata je̱r wà. 	 Me mix kubˈ nbˈinchiˈn a naˈmtaqx nyoliˈn tukˈiy, tuˈntzintla qa ma tbˈinchiy jun bˈaˈn wiˈja, noq tzeˈn ktzajil itzˈje toj tanmiˈn, ex nyaqiˈn nchin qaninte.


Ijewa te je su̱a ra, je yaba ktei bata yina ijewa ia̱ je pakani ite. 	 Teˈ kylonte, i ok ten qˈmalte tkyaqiljo jniˈ tqˈma angel kye.


Ata ite iju̱ña Arquelao dewa̱ iká Herodes itäri wà Judea ke̱i tsa̱ku̱i yeni ra, isu̱anawa̱ minak jeka. Ñerä imineju̱ Galilea ke̱i ska, je kjayina iia̱ kausu̱e naka ki̱ka. 	 Me teˈ tbˈinte Jse, qa ataq Arquelao, a tkˈwal qtzan Herodes, toktaq te kawil te t‑xel qtzan ttata toj txˈotxˈ te Judey, mix xaˈyil, quˈn bˈeˈx xobˈ tuˈn t‑xiˈ antza. Me toj juntl wutzikyˈ ok qˈmaˈne te, tuˈn t‑xiˈ toj txˈotxˈ te Galiley.


Jeska guardia wa cien wäsikäk te ko̱no saka dar Alejandría ska ku̱a, je maju̱ rä Italia ska, je naka ite sá jiaka̱. 	 Antza, ele jyete jun bark tuˈn Julio, aj tnejil xoˈl qˈaqˈ. Ajo bark anetziˈn tzajnintaq toj Alejandría. Okxsin qˈoˈntza toj, tuˈn qkaniˈn tzma Italia.


¿Yi ba rä je te kju̱awa kjanaklä wabiketseksa̱ rä na? Ata iblui ne wa̱ iju̱ñer ikjanaklä kiar iräle kai iräle. Ata je kiarmi bäi Säkekewa rä täkili ta itsa̱tkäk idäkläwa̱ bäi ki̱ka. 	 ¿Ma attzin tokliˈn tuˈn tkawiˈn tiˈj taqˈnil juntl? ¡Mina! Quˈn oˈkx te tajaw aqˈuntl at toklin tiˈjjo luˈn, qa wen toj twutz mo minaj. Me tiˈjjo a tuˈn t‑xi qchyoˈn mo minaj, ate qAjaw at tipin tuˈn tel wen tkyaqil nimil tuˈn.


Ka irä jiye kuna ta, Säkeklä te ji me̱ irä ite sä kie irä, je rä ka tse̱nakju̱mi kuna mik a̱ni. 	 Quˈn tkyaqiljo o tzaj tqˈoˈn Dios, nlay tzˈel tiˈn; ex a txokbˈil tuˈn kyok te Ttanim, nlay txˈixpit.


Jera ika̱kia ta̱i Jesús ia̱, ka iwa̱ ijewa patkäklämi kju̱awaka je ke̱i yika. 	 Ex i kubˈsin kywutz te Jesús, tuˈn mina chi exetaq tlajoˈn toj ttxˈotxˈ Gerasa, quˈn noq tuˈn kykyˈeˈtaq cheˈx antza.


ale ikabla etkabä sa ká Abraham ia̱, ji wa̱k sa̱ ia̱; 	 Ex atziˈn bˈant tiˈj tuˈn, ex tqˈma te Abraham, a qxeˈchil kyjaluˈn,


Jesús te jekäi isha iju̱ñenaklä maikäi Pedro duämiwa̱ rä käi, je wà iwa̱ Säkeklä oloi käkläka̱. Jesús te je sha e̱ná ra, ite isha iia̱: —¡Sä shkä yis da! 	 Tej t‑xi tqˈmaˈn Jesús ikyjo, xi tyekˈin jun tumil tzeˈn tuˈn tkyime Pegr, ex tzeˈn tuˈn tjawe tnimsin tbˈi Dios, aj tel tjajin tqˈobˈ twutz jun cruz. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi tqˈmaˈnl te: Lipeka wiˈja.


Mane ju na bas dewa̱julu käi, jera säkätä bas ku̱ ishö jeska wa ia̱: “Bas jí ju ska wa je̱r ssënopa baa.” 	 Ajtzin kyokxa tuja, kchi qˈolbˈila kye iteˈkx toj tukˈa tnukˈbˈil Dios.


Jeska kajali wa sha̱ te je ssa ra, jewa te isha: —¡Issö! Elías ne kieke̱ ite rä. 	 At junjun bˈaj bˈinte, kyxolxjo iteˈxtaq axsa ex bˈaj kyqˈma: Kybˈinxsiˈn, luˈ nqˈolbˈin tiˈj Elías, a yolil Tyol Dios.


Ñera ba wa̱ jini sa pakale ji wa̱k ju̱ñer: ‘Ke ma manena. Ke sa ktawa̱. Ke ba jakbla. Ke ji shaka̱ ka̱yue wà ñakjatiäklä shtä ska. Ba ká irä ma a̱mi irä dälätsö.’ 	 Me qa taja tuˈn tten jun tchwinqila te jun majx, niminqekutzinjiy ojtxe kawbˈil: Mina kyˈaˈjiˈn, mi bˈiyiˈn, mi tzˈelqˈiˈn, mi nikyˈin yola kyiˈj txqantl, niminkutzin ttatiy ex tnaniy.


Je ne rä säkätä Jesús te ji wa̱mi kju̱awa ijuenaklä ye. Je wá̱ ite Caná Galileaka. Je wà ite ioloi kjasha ditsä ia̱. Je ki̱ka iwa̱ dulanak wa te ije biketsa. 	 Atzin lo tnejil techil tipin Jesúsjo bˈant toj najbˈil Caná toj ttxˈotxˈ Galiley, ex tuˈnjo lo xi tyekˈineˈ nim toklin kyeˈ t‑xnaqˈtzbˈin. Ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx xi kynimin qa Tkˈwal Dios.


ata ka Elías patkene je chichö wa mane a̱ni tsa̱tkäk kuna, ata ije patkena rä ka̱ etkä wa chichöí ekla se̱nak Sarepta ska, Sidón ke̱i ki̱, je ebä tsa̱tkäk. 	 Me exla qa nimx waˈyaj tzaj toj txˈotxˈ te Israel, mix xaye tchqˈoˈne Dios Elías qanil twa te jun mebˈe qya tzaluˈn toj Israel, qalaˈ antza xi chqˈoˈnil tukˈa jun qya otaq kyim tchmil, tojjo tnam Sarepta, nqayin taˈtaql teˈ tkˈatzjo tnam Sidón tojjo txˈotxˈ te amaqˈ xjal. ¿Tiquˈnil?


Jera ñatululewa̱ yäkäk wa mane a̱ni ka je̱r ko̱ne iia̱ jiye ite jekäi isha iia̱ rä. 	 Me nipe tuˈn ikyjo, mix ele qnikyˈa te, tiquˈn xi tqˈmaˈn ikyjo.


je te isha yis ia̱: “Pablo, ke ba su̱ana. Bä dämi ji̱a César wäki̱ je wa̱ ktei wabiketsanakksa̱. Issö, Säkeklä je̱r bäi shämi te ba ra shkäk ko̱no ki̱ wa biköle tsa̱tkemiksa̱.” 	 Ex saj tqˈmaˈn angel weˈy kyjaluˈn: Mi tzaj xobˈa Pabl, quˈn tuˈn ntiˈ jun mibˈin kykyˈelix tiˈja, quˈn il tiˈj tuˈn t‑xiˈy twutz tnejilxix kawil toj Rom. Ex noq tuˈn tpaja, kykyaqiljo iteˈ tukˈiy toj bark, ok kchi kletil tuˈn Dios.


Ata Jesús te isha ijewa ia̱: —Ka jiye ijewa sher kuna minak, bas ne ku̱ ijewa chewo̱ rä. 	 Me tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Nya il tiˈj tuˈn kyxiˈ jyol jun tiˈ. Qalaˈ kyqˈonxa kywa.


Iwa rä sä rä kablele däli ukä ma̱k ra, sä kabläk duawa̱ ra, je sherke̱ rä ju̱ñenakwa̱. 	 ¿Me tiquˈn iltaq tiˈj tuˈn tkyim Jesús? Ikyx tzeˈlpineˈ lo tzeˈnku jun tata qxol, a kubˈ ttzˈibˈin jun uˈj, jaˈ ktqˈmaˈbˈila tzeˈnchaq k‑okile tkyaqiljo a at te kyxol tkˈwal, aj tkyim. Me atziˈn uˈj, ntiˈ tajbˈin qa naˈmxtaq tkyim. Quˈn junjun uˈj ikyjo, ntiˈ toklin qa itzˈtaqxjo tata.


Jera ite isha ijewa ia̱: —Jí ne yile yis wa̱ bas ia̱ yis kaldu ji̱a bas da ra rä, ishena o̱nak biköle jishtä yis ktei yöle Moisés ka̱wei ki̱ka irä, jile bata shäk wa wa̱ irä, Salmos ki̱ka irä te ishe rä käi. 	 Xitzin tqˈmaˈnl kyjaluˈn: Atziˈn ma tzikyˈ toj nchwinqila jaˈlin, atzaj bˈaj nqˈmaˈn kyeˈy tej intintaqxa kyukˈiy: Qa iltaq tiˈj tuˈn tbˈajjo jniˈ tzˈibˈin wiˈja toj tkawbˈil Moisés, kyoj kyuˈj yolil Tyol Dios, ex kyojjo jniˈ Uˈj te Bˈitz.


Yi te yis yaka katá ra, yis pi ya ra, je se̱rmi jekjeye. Jekäi sa̱ ke̱i bata jekje ra, yis te ije shki̱we̱mika̱ni. 	 Ikytziˈn, alkye te kxel waˈn teˈ nchibˈjila ex kxel kˈwan teˈ nchkyˈela, at teˈ tbˈanil tchwinqil te jun majx; ex kjawil anqˈintl wuˈn, aj tjapin bˈaj tqˈijil tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Ata yis se̱rmi ji̱a Éfeso ska Pentecostés ke̱i kjaju̱ kje. 	 Me axsa chin kyjela teniˈy tzaluˈn toj Éfeso, tzmaxiˈ aj tpon tqˈijil nintz qˈij te Pentecostés,


Ite nima kia ra, ite tkäbe me̱mi iia̱ na? 	 ¿Mo txi kyqˈoˈn jun kan te, qa ma tqanin jun tchiˈ kyiẍ? ¡Mina!


Bas se̱no je̱r ki̱i̱. Bas chatköwa̱ ji biketsäk etkabä. Bas ssëno ka suale ta. Bas ssëno täkii. 	 Kykaˈyinktzin kyibˈa, ex chi weˈkuxixa toj kynimbˈila; chi okxa jun xjal kujxix wen, at kyipin toj kynimbˈil.


Je bala na etäbä kicha chu̱li̱i̱wa̱ tapanani, ata ka ji a̱ni kuna ijewa wa̱ ñanak. Je ki̱ka Jesús te iwa̱ dulanak wa kia jaté, jewa ia̱ ite isha: 	 Jun qˈij ok kychmoˈn txqan xjal kyibˈ kyukˈa, ex ntiˈtaq tuˈn t‑xi kywaˈn. I xi ttxkoˈn Jesúsjo t‑xnaqˈtzbˈin, exsin xi tqˈmaˈn kye:


Je rä io̱naklä jishtä iyile jile bata shäk Isaías ja̱mi te ishe käi: 	 Nyatzin tiqeˈ ikyjo noq tuˈn tjapinkuˈ Tyol Dios, a kyij ttzˈibˈin yolil Tyol Dios ojtxe, a Isaías, tej tqˈma:


Yie ishe ji bata yileba jí äyë ki̱ je kte ssäk wa biköle ia̱: Ikuna manele te je ki̱talawa̱ka̱ ra, Säkeklä te ije ki̱ sa tuawa̱kläwa̱ ktei yöle jí äyë ki̱, je ki̱ja̱we̱mika̱. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kye kykyaqiljo nbˈin tiˈjjo Tyol Dios, a tzˈibˈin tojjo uˈj lo, qa at jun s‑ok tzˈaqtzin teˈ jun yol tibˈajjo lo, kxel nqˈmaˈn qa kxel ttzˈaqtzin Dios tkyaqil kyˈixsbˈajil tibˈaj, a kubˈ tzˈibˈin tojjo uˈj lo.


Je ne ki̱ka eklabä ale yaka ska dulewa̱ kja käi, jeska ibatala chu̱li̱i̱ wanaté jishtä bekwä tso̱ ka̱jöir ska käi, jishtä däyë kse̱i ka shtao̱nak kje käi. 	 Ikytzintzjo tzeˈn te Abraham, tej chˈixtaq tjapin kanin toj tqˈij tuˈn tkyim, ul jun tkˈwal, tuˈn tel poqˈin tyajil nyakutlaj iky kybˈajjo tzeˈnqeku cheˈw twutz kyaˈj, ex tzeˈnkutlaˈ tzˈawin ttzi ttxuyil aˈ, a nlay bˈant tajlet.


Je itä ki̱ Jesús mineju̱mi Galilea tipei a̱mi kata, je tipä kie etkä rä Tiberias ni. 	 Tbˈajlinxitziˈn ikyjo; bˈeˈx ikyˈx Jesús tjlajxi Nijabˈ te Galiley, ex axjo Tiberias tbˈi.


Ata saje wa Säkekewaí je̱r bäi shä deksa̱ yis ia̱ e̱e̱na si̱, Cristo Jesús ja̱mi ji biketse etkabä irä, ñashka̱li̱ble irä tso̱, jera ñara. 	 Me nimxix t‑xtalbˈil ma tzaj tqˈoˈn qAjaw wibˈaja, junx tukˈa qnimbˈil ex tqˈaqˈbˈil qkˈuˈj, noq tuˈn qmujbˈil qibˈ tukˈa Crist, a Jesús.


Ata yie ishe bas ia̱, jiska ekla kaldu Templo tsa̱ta. 	 Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa atx juntl tumil nimxixtl toklin tzeˈnku tumil tiˈjjo tnejil ja te kˈulbˈil.


jera jí ke̱i ska je wakei ia̱ je säkei me̱rmini cien cien, ju käi, el wa käi, kuta wa käi, a̱mi wa käi, yabala käi, ka̱ käi, jeiräta sälwi su̱neje jije; ñakäi sa̱ ke̱i däke̱wa̱ ji̱a ska, je wakei ia̱ se̱ne jekjeye me̱rmi. 	 nimx t‑xel ktzajil tqˈoˈn Dios te twutzxjo txˈotxˈ luˈn, tzeˈnku tja, ttziky, titzˈin, tnana, tkˈwal, jniˈ ttxˈotxˈ, exla qa tukˈa yajbˈil tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Me tojtziˈn juntl tchwinqil, ok tkanbˈe tchwinqil te jun majx.


“Jekäi ka̱tuir dawa̱ ra je uva yäkä blui te isha iji tso̱ ju̱ñak ia̱: ‘Shka̱bläk wa kiö jöté, tju̱o tulömi, säkätä ibata jekje ska wa ma rä isäkätä wa ska.’ 	 Atzaj teˈ qok yupj, xi tqˈmaˈn tajaw aqˈuntl te nejinel kye aqˈnil: Txkonqetzjiy aqˈnil jaˈlin, ex chjonxa twiˈ kykˈuˈj. Antza xi xkyeye kyukˈa i pon qalexi, tuˈn tpon bˈaj kyukˈa i bˈaj kanin qlixje.


Jekäi ikjajulu Misia ke̱i säkätä ja̱mi demijulu Troas ska. 	 Tuˈntziˈn, majx tqanku ikyˈx toj Misia, tuˈn kykuˈx ttzi ttxuyil aˈ tojjo tnam, Troas tbˈi.


“Ñakäi iyileta̱na: ‘Yi te ialaklä jeke̱wa̱ ra, je kiana ñajewa̱ äyëí cha̱kmi iia̱.’ 	 Ex ikyx o qˈumle ojtxe: Qa at jun xkubˈ tpaˈn tibˈ tukˈa t‑xuˈjil, il tiˈj nej tuˈn tbˈant jun uˈj kyxol, qa o chi paˈyit.


Je su̱ta iel ukä ja̱mi io̱na ñaebä, je su̱ta idäkläka̱ mañal ukä ja̱mi io̱na ñaebä, mine rä je siete wa kje. 	 Me ikyxl bˈajjo tukˈa tkabˈ; ntiˈ jun tkˈwal kyij, teˈ tkyim. Ikyxljo tukˈa toxin. Kywuqilx i ok meje tukˈa, me ntiˈ jun kykˈwal kyij, teˈ kykyim.


Yis je̱r ssëna baa sajewa Säkekewaí Cristo Jesús ale yis täkiwa̱k ra. Ka irä jiye kuna ta, ije te yis biketsa chatkelewa̱ bäi, je ki̱ka ite yis tkawa̱ ikja̱nei wa̱k ye. 	 Kxel nqˈoˈn chjonte te qAjaw Jesucrist, a ma tzaj qˈoˈnte wipiˈn, quˈn ma chin ok tqˈoˈn tzˈaqle twutz, ex ma chin kubˈ tqˈoˈn toj taqˈin.


Je su̱ta chui tsa̱ku̱i wa te ija̱ñetseke̱ ka̱wei wà ñayöle wa ra, sä wäkiri wa ra, te isheke̱: 	 Ex ikyxjo, nchi bˈaj xmayintaqjo jniˈ kynejil pale exqetziˈn xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil junx kyukˈa nejinel kyxol aj Judiy, ex nkubˈ kyqˈmaˈntaq twutz Jesús, me noq tuˈn tok tbˈiˈn:


Ata yie ibiketse sä weikarke̱ jí ke̱i ska je ja̱mi ji baawa̱ si̱ kjayir mar sa̱ ja̱mi ka je pakanak bäi. 	 Atzin jaˈlin, te weˈy, tkyaqiljo n‑ikyˈx quˈn tzaluˈn twutz txˈotxˈ mixla chˈin aku pon, tzeˈnku a tqoptzˈajiyil qMan Dios, a tzul, aj tjapin bˈajjo qanbˈil tkubˈ twutz txˈotxˈ, ex aj tyekˈajtz ankye qe tkˈwal Dios twutzxix.


Jera ite iki̱ sha ji̱a ijewa ia̱: “Ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wa ñajämika̱ ñakpäk ñara, ka̱ tsa̱ku̱i wa ñajämika̱ ñakpäk ñara. 	 Ok tenl Jesús qˈmalte kyjaluˈn: Quˈn ilxix tiˈj nej tuˈn kyqˈojin junjun chˈuq xjal tukˈa junjuntl, ex junjun ma tij tnam kqˈojlil tukˈa juntl.


Ijewa kjoyinaka̱ ñasha̱na kju̱awa kju̱awa, jekäi je tapalewa̱ wa je̱r shena kajakla, ñakäi iwäbäli wa wa̱ ka ijuñer jiye itapar tso̱ räle. 	 Me atzin teˈ tojjo ja, jaˈ iteˈkxitaq xjal, iteˈtaq junjun chˈuq njaw kyẍchˈintaq jun tumil, me mikyxi kyuˈn txqantl. Nbˈajtaqjo luˈn, tuˈn otaq chi jaw najxjal. Me txqantl teˈ ntiˈtaq bˈiˈn kyuˈn, tiquˈn nkychmoˈntaq kyibˈ antza.


Jekäi bas te ishe: ‘Sá kajali kuna sa ká wa bakle ke̱i ska ra, ka sá ñapatkeneña jile bata shäk wa pi kjewa̱k tuläkmi kuna.’ 	 Ex nkyqˈmaˈn: Noqit otaq qo itzˈje tojjo kyqˈijil qtzan qchman ojtxe, nyajinqotla xqo mojin tuˈn kybˈyetjo yolil Tyol Dios.


Jeska wa rä ji ssäk tjabana Tesalónica wa tsa̱ta. Ka irä maikäi kuna ta, ijewa te je ktei kuka je̱r bäi wà, iñayuäke̱ buliri buliri kte yöle wà iwa̱ isu̱aklä ji yirke̱ rä iyina si̱ í̱ ki̱ka. 	 Me ayetzin kye Judiy anetziˈn, wentaq chˈintl kyeˈ kynabˈl tzeˈnqeku kyej te aj Tesalónica, quˈn tuˈn toj twenil, xi kybˈiˈn kyyol Pabl ex Silas, ex i xpichˈin Tyol qMan Dios junjun qˈij, tuˈntzin telxix kynikyˈ te, qa twutzxtaqjo nyolajtz kye.


Yis te ba wa̱ dulanak wa paka pjowa̱ be kjäiäksa̱ ije ki̱, ata ka ijewa ia̱ io̱r. 	 Nimx ma chin kubˈsin nwutza kye t‑xnaqˈtzbˈiˈn, tuˈntzintla tetz kyiˈn taqˈnil tajaw il, me naˈmx tetz kyuˈn.


Jera ikjawa̱ju̱ Templo ska ra, ije̱kaka̱ jile watju̱ak wa patkä tuläkksa̱ je ektaka, 	 Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, okx Jesús tojjo tnejil ja te nabˈl Dios, exsin ok ten lajol kyeˈ jniˈ xjal, a tzuntaq nchi kˈayin.


Mikle ra je shtä ja̱mi bas kja rä, mika̱ bas se̱na ji̱a je ja̱mi ke̱i kje ra. 	 Quˈn tkyaqiljo nya bˈaˈn lo, tzuntaq kubˈ kybˈinchiˈn tojjo ojtxe kychwinqila, tej naˈmtaq kynimiˈn.


Jekäi je te ijewa biköle je̱r shewa̱cha̱wa̱, ka ijewa je̱r ko̱r iia̱. Jekäi ijewa te isha ñaia̱: —¿Jini je wà rä na? 	 Kykyaqilx jaw kaˈylaj, ex jaw naj kynabˈl, ex xi kyqanin kyxolile: ¿Tzeˈntzin tzˈelpine luˈn?


Ke ji a̱ni wa̱k je̱k oloi keka̱ wà, je̱k ssë wà, ata ji wo̱ rä je̱k jalewa̱ wà, ibiketsäk sa saka rä sa wakei tsa̱ta. 	 Mit kubˈ kybˈinchiˈn jun tiˈ noq tuˈnjo at tajbˈin kyeˈy, ex nya tukˈa kynimsbˈil kyibˈa, qalaˈ tukˈa kymutxbˈil kyibˈa teyile junjun, ex tuˈn kyximiˈn kyiˈjjo txqantl, qa nimxixtl kyoklin toj taqˈin qMan Dios.


—¿Jiye ba wa̱ dulanak wa te sä wäkiri wa wädular weikawa̱ rä na? ka ijewa jula skuä kuna iyäkä mar da. 	 ¿Tzeˈntzin kyten kyeˈ t‑xnaqˈtzbˈiˈn mi nkubˈ kynimin a kyij yekˈin qe kyuˈn qtzan qtaˈẍ? Quˈn mi njapin techil kyuˈn, a tzeˈnku nbˈanttaq kyuˈn qtzan qtaˈẍ, tzeˈnku qe, a tuˈn tel kytxjon kyqˈobˈ tukˈa tumil, aj kyaqˈe waˈl.


Sa bakle ka je̱r ko̱r ji ia̱, je katabla Säkeklä te ka ji yile kuna, ata jira Säkeklä te sä biköle ka̱ bena ska wa paka ñamanewa̱ksa̱. 	 Ma tzikyˈx tnaˈljtzjo tqˈijil ojtxe tuˈn Dios, a mi n‑eltaq kynikyˈxjal te. Me atzin jaˈlin, ntzaj tqˈmaˈn qe qkyaqilx toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, tuˈn qmeltzˈaj tukˈa,


Jera Jesús te ikúka: —Ba te je shaka̱. Ata yie ishe bas ia̱, jirami bas te ditsä yäbei su̱emi je̱tkelewa̱ ale Täkili ta Ta̱iwa̱ je jula wämo kja̱ne, ñakäi je dawa̱ju̱té ka̱jöir mo̱ bata ki̱ka je su̱emi bas te. 	 Xi ttzaqˈwin Jesús: Ikytziˈn tzeˈnku ma tqˈmay. Ex ikyx wejiˈy kxel nqˈmaˈn: Ok kylaˈbˈila a ayiˈn Tkˈwal Ichin, aj nkubˈ qeˈy toj tman qˈobˈjo Dios, a nimxix tipin, ex aj nmeltzˈaja toj muj toj kyaˈj.


Jera ijewa te ikúka: —César je̱. Jera ite isha ijewa ia̱: —Jera ji rä César ia̱, je mo César ia̱; ata ji rä Säkeklä ia̱, je mo Säkeklä ia̱. 	 Xi kytzˈaqwinxjal: Te nmaq kawil te Rom, chi chiˈ. Ex xi tqˈmaˈn Jesús kye: Tuˈnpetziˈn, kyqˈoˈnx kyejiˈy a ntqanin nmaq kawil te Rom, ex kyqˈoˈnxjiˈy a te Dios ntqanin.


Ke ba male̱te̱na yie isha: ‘Bas kiana ko̱nakni spa̱na’, je yika. 	 Mi jaw kaˈmin tkˈuˈja tiˈjjo ma txi nqˈmaˈn tey: Tkyaqilx tetz il tiˈj tuˈn tjaw itzˈje tkabˈ majin.


Ka irä jiye kuna ta, yis ssër sualewa̱ ji pakäk, ata etkabä ne pakeke̱ yie rä, je rä ji o̱le Cristo wa̱ yis oloi ja̱mi ka Judío kuna wa ñajächa̱kläwa̱ Säkeklä ktä dälätsäk, yis wa̱ ji yile ji o̱le bata ki̱ka, 	 Quˈn nlay chin yoliˈn tiˈj juntl tiˈ; qalaˈ noq tiˈjjo ma tbˈinche Crist, tuˈn waqˈnbˈiˈn, kyuˈn nyola ex nbˈinchbˈiˈn, tuˈn kynimiˈn nya Judiyqe.


ka je rä ji äina wakbläk kuna, ka je rä je̱k ebä biketsäk kuna, ka je rä je̱r ki̱ ji ianak plaa kuna, ka je rä ji yakei o̱le iukä ja̱mi biketsäk kuna ji̱a, 	 mi kubˈ qbˈinchin a nya wen kywutz qukˈa, mi qo jyon tiˈj noqx te qeku, ntiˈ tyabˈ qwiˈ, ex mibˈin qo kˈuˈn qˈoj.


Je ju̱ñawa̱ ijewa te ra, ijulunami Licaonia jukläyäkäí Listra irä Derbe irä ska, ñakäi je ke̱i pája̱mi na. 	 Me atzaj teˈ kybˈiˈnte Pabl ex Bernabé, bˈeˈx i okx tzma Listra ex Derbe, tnamqe toj txˈotxˈ te Licaonia, ex kyojjo najbˈil iteˈtaq kyiˈjile.


Jekäi ñael wa ebä bakle siete; ikibi si̱ se̱nawa̱ alaklä ra, ata je duawa̱ ka yaba ta. 	 Atziˈn jaˈlin, chi chiˈ, jun maj, attaq wuq ichin kyitzˈimile kyibˈ. Atziˈn kytziky knet t‑xuˈjil, me ntiˈ jun tkˈwal kyij, teˈ tkyim.


“Ke bas ku̱ ji säkei ta bla bas wakwa ia̱ ka̱jiska, mai yäle irä, ji äwewa̱k irä te iweikeke̱wa̱ shtä ska, mai jakbläk wa kjäkläwa̱ jakbläk shtä ska. 	 Mi kubˈ kychmoˈnjiˈy kyqˈinimila tzaluˈn twutz txˈotxˈ, a jaˈ taˈye pokˈ tuˈn tyuchˈj, ex jaˈ aku tzˈoke jun tiˈ kyiˈj, ex a jaˈ aku chi okxi ileqˈ elqˈilte.


Ata bas ku̱ ji säkei ta blö bas wakwa ia̱ ka̱jöir ska, mai iwak irä, iäwëwa̱k irä te ka iweikewa̱ kuna ska, mai jakbläk wa ka kjäkläwa̱ kuna jakbläk ska. 	 Qalaˈ kychmomjiˈy kyqˈinimila toj kyaˈj, noq tuˈn kybˈinchbˈiˈn bˈaˈn, tzeˈnku taj Dios, quˈn nlaypen kubˈ pokˈix teˈ, nlay qˈayj, ex nlay tzˈex tuˈn ileqˈ.


Jewa ñajäklämiwa̱ beshyeka sualecha̱wa̱ ije te ji shka̱l ssë kate ki̱ka, te ishemi: “¡Wekte, wekte, jukläyäkä bäi si̱ rä, Babilonia jukläyäkä oloi ta rä! Ka irä jiye kuna ta, una hora bala na ebä buka̱ne dewa̱ ba ki̱ka.” 	 Ex okla kchi kyjel ten najchaq tuˈn kyxobˈil tiˈjjo kawbˈil, ex ok kyqˈmaˈ: Ay, bˈisbˈajilxla te tey, ay, nim tnam Babilonia, ajo attaq nim tipiˈn. Quˈn noq toj jun paqx s‑ul tkawbˈil Dios tibˈaja.


“Yis Claudio Lisias, je te iyuami ba ka̱ wäkiri bäiwa̱ si̱ Félix ia̱: Ba se̱nopa bäi. 	 Ayiˈn, Claudio Lisias, kxel ntzˈibˈiˈn ex chin qˈolbˈila tey, Félix, ay tnejil kawil, nimxix tokliˈn.


Jekäi bas bakle rä oveja shelecha̱wa̱ wa käi, ata jira bas deni bas kjänanak, bas wäsikewa̱k je wäki̱. 	 Ayetzin kye nchi bˈettaqa ojtxe tzeˈnqeku rit ma chi kyij naj. Me atzin jaˈlin, ma chi ul meltzˈaja tukˈa Crist, a Kyikˈlel kyeˈy, ex Kaˈyil tiˈj kyanmiˈn.


‘Ba Belén, Judá ke̱i ki̱, ka ba rä ka̱ wäkiri wa tso̱ Judá ska wa katäbäka kuna. Ka irä jiye kuna ta, sä wäkiri ko̱rmi ba sha̱na, je dämiwa̱ Israel wa yis cha wa kjänanak ye.’ 	 Ante Belén, toj ttxˈotxˈ Judá, nya tal muˈẍ tnam te kyxol tkyaqil nmaq tnam kye aj Judiy. Quˈn toja, k‑elitze jun tnejil, a k‑okil kaˈyinte Ntanima, ayeˈ aj Israel, tzeˈnku jun kyikˈlel.


Jera Simón Pedro je̱k jiacha̱ ko̱no ja̱rka te kla sikaksa̱ ka̱ pjota ki̱. Je na nima ta̱i ta̱i tso̱ pshii ciento cincuenta y tres. Je kjekla irä jeiräta ka kla butsa̱ne tkäwa̱ iia̱. 	 Ante Simun Pegr jax toj bark ex tzaj qititinljo pa tuˈn, tzma ttzi tzˈawin. Ante pa nojnintaq kyukˈa txqan kyiẍ ma nmaq wen, oxlajaj toj wajxaq kˈal kybˈaj. Exla qa ma nintz kybˈaj, me mix laqje pa kyuˈn.


Bas dikäla, sa̱ je̱r ska sä ssërke̱ ka nui ta ji ki̱ käi ra, jera sä ssërmi ka sualewa̱ kuna Säkeklä wäna. 	 Ayiˈy werman, nimxix nkˈuˈja kyiˈja. Qa ntiˈ nkubˈ qximin ikyjo toj qanmin, at qˈuqbˈil qkˈuˈjtz tiˈj Dios.


Ibiketsö, je su̱ta ko̱no rä, irä ta̱i minaktse̱ si̱wa̱ täkii wa̱. Jeiräta je rä wämanewa̱klä ta tsi̱ne, je wà iju̱ak te iju̱eke̱ mai iki̱ ishena minak käi. 	 Ex kaˈnqetzin kye bark, exsin tuˈnj ma tijqe, ex tzunx njuˈminx kyqˈiqˈ kyiˈj, tzeˈn nchi rinin toj ttxuyil aˈ, n‑okin jun tal netzˈ xuybˈilte kyuˈnxjal, a qˈilte, jaˈ tumil kyaje tuˈn kyxiˈye.


Je te chu̱li̱i̱ wa biköle male̱cha̱cha̱wa̱, te isha: “¿Baishe ije ne rä ale David yäbei rä na?” 	 Kykyaqilxjal bˈaj jaw kaˈylaj, ex i jaw yolin kyxolx: ¿Apela tyajil Davidjo lo, a skˈoˈnxix tuˈn Dios te Kolil?


Ka irä jiye kuna ta, ikuna yile rä kte ssäk, ata ka irä iwawa̱k kuna ra, je rä jishtä ekla wäktä su̱a espejo na käi. 	 Ankye teˈ noq oˈkx nkyjaˈye tuˈn ma tzˈok tbˈiˈn, ex mina nkubˈ tbˈinchin, ikytzin k‑elileˈ tzeˈnku jun xjal nkux tkaˈyin twutz toj jun kaˈybˈil wutzbˈaj.


Bulirishtä sa̱ñireebä ra ideju̱ni Templo ska. Jera biköle ñatapawa̱ni ira. Jekäi ije̱tkawa̱ te ijewa pakta. 	 Tej qel sqix toj junxil qˈij, meltzˈaj jun majl tojjo tnejil ja te naˈbˈl Dios. Bˈaj pon chmetlxjal tkˈatz, kubˈ qe kyxol, ex ok ten majl xnaqˈtzilkye.


“Je ne ki̱ka yie ishe bas ia̱: Ke bas je̱r iana bas je̱k se̱newa̱klä ki̱, jibä ñe sä te, jibä ye sä te; ñakäi bas yaka ki̱, jibä jie sä te. Ñera se̱ne kseka rä ka ji ñe kjelabä kuna; sa yaka rä ka pajienak kjelabä kuna, ¿ka irä je ne käi na? 	 Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy, mi chi bˈisiˈn tiˈj tzeˈn tten tuˈn kyanqˈiˈn: Qa tiˈj kywaˈy mo tiˈj kykˈwaˈy, mo tiˈj kyxbˈaliˈn. ¿Ankye nej; a kywaˈy mo a kychwinqilja? ¿Ex atzin kyxbˈaliˈn mo a kyxmililja?


Jekäi ikuna Jesús shki̱wa̱kka̱ni dulewa̱ wa sha̱na je wikbluí se̱r dä bas ja̱rka ra, jera je Cristo shki̱wa̱kka̱ni dulewa̱ wa sha̱na je te ñaebä bas yaka duäkwa̱ ia̱ se̱ne me̱mini iwikblu se̱nak bas ja̱rka oloi ja̱mi. 	 Ex qa najle Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn, kjawil anqˈin kyxmilila tuˈn, tzeˈnku jatz anqˈin te Crist, a Jesús, juntl majl kyxol kyimnin tuˈn Xewbˈaj Xjan, a T‑xew qMan Dios.


jí sa te ji baa ki̱ssënak, saje wa Kekläí kibiwa̱ si̱ Sa̱tsa̱tkäkksa̱ Jesucristo juermi oloi ta ta̱i je ki̱ssëke̱ dälei ja̱mi. 	 Ex ikyxjo, ntzaj tyekˈin Dios qe, tzeˈn tuˈn qayoˈn tukˈa tzaljbˈil a tulil Jesucrist, a qDios ex qAjaw, tukˈa tkyaqil tqoptzˈajiyil, ikyxjo tzeˈnku tzaj tqˈmaˈn Jesús qe.


Je ki̱ka säkekewa Teófilo, ñaebä yis ia̱ issër yis kiana je ktei yuäkksa̱ ba ia̱ ñakjee, ji biköle chakale tsa̱na isäkätä skaté ma rä ibataje, 	 Ex ikyxjo weˈ, chebˈexix o bˈaj nqaniˈn tzeˈnxix tzaje xkyeye, tuˈntziˈn kyjel ntzˈibˈiˈn ex kyjel nikˈuˈnxixa tey,


Jekäi ijewa minejulu, te burro yaba ku̱a mo̱lewa̱ ju ektaka ikjäshtäklä ska, ña̱la ukä botkä ukä ska, jekäi ijewa te je yaksa̱. 	 I xiˈ, ex atzaj kykanin, kˈloˈntaqjo tal bur ttzi bˈe nqayin tkˈatz jun ja, exsin tzaj kypjuˈntz.


Jera ite ijewa kúka: —¿Jiye bas te yis yula rä na? ¿Ata ka bas wa̱ iju̱ñer yis kiana yis Ká wa̱ ji tso̱ o̱nak je wa̱k na? 	 I xi ttzaqˈwin Jesús. ¿Tiquˈn nchi jyon wiˈja? ¿Ma nya bˈiˈn kyuˈn qa ilxix tiˈj tuˈn nteˈn toj taqˈin nMaˈn?


Jera ka yis wa̱ pan si̱ yine bas ia̱, ¿maikäi je ka denewa̱ bas je̱r na rä na? Ata bas se̱no je̱r ki̱i̱ fariseo wa irä Saduceo wa irä jewa levadura yika. 	 ¿Yajtzin qetz, ma nlan qo waˈntz wuˈn qkyaqilx? Qalaˈ nya tiˈjjo wabˈj te twutz txˈotxˈ nchin yoline weˈ, tej xi nqˈmaˈn: Kykaˈyink kyibˈa tiˈjjo ttxˈamsbˈil kywa Parisey ex Sadusey.


Yie isheke̱ je wabiketsö tsa̱na, jekäi Säkekewa te ba je̱r ku̱emi ji biköle ska. 	 Ximinkuxixa wen tiˈj tkyaqiljo lo, ex ax qAjaw ktzajil qˈoˈnte tumil, tuˈn tel tnikyˈa te.


Jera yie ji ssa, jishtä chu̱li̱i̱wa̱ kjoyir ssër käi, jishtä diklä ta̱i bular käi, jishtä tala bular täkii käi, je te ishe: “¡Aleluya! Ka irä jiye kuna ta, Säkekewa saje wa Kekläí ji biköle tsa̱ta, je te sa patke kate. 	 Ex xi nbˈiˈn nyakuj tqˈajqˈojil twiˈ txqan xjal, mo tzeˈnku ntinin nim aˈ, mo tzeˈnku qˈankyaq npoqˈle wen. Ex tqˈma: ¡Aleluya! Ma txi xkye tuˈn tkawin te jun majx a qAjaw, a qDios nimxix tipin. ¡Nimxitjo tbˈi!


Ka irä maikäi kuna ta, ba te ije ktei pakemi ditsä biköle ia̱, ji su̱a ba te käi, ji ssa ba te käi. 	 Quˈn ate k‑yolilte kye kykyaqil xjal, ex axa kxel qˈmante tiˈjjo ma tliy, ex ma tbˈiy.


Jera ijewa sha̱ kie Caifás, je rä chui wa tsa̱ku̱i je año wà, je te isha ijewa ia̱: —Ka bas wa̱ ji a̱ni ju̱ñer. 	 Me attaq jun kyxol, a Caifás tbˈi, toktaq te kynejilxix pale tojjo abˈqˈe anetziˈn, ex xi tqˈmaˈn kye: Ntiˈx kye kynabˈl.


Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —Ka bas je̱r ko̱ne ji kieke̱ bas te rä ia̱. Jera copa wayanak yis wa̱ ¿je wayarmi bas ia̱ na? Iräle, ji wà yis dä wäoka̱nak ¿je wà bas ia̱ wäoka̱nermi na? 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: Mina n‑el kynikyˈa tiˈjjo ntzaj kyqaniˈn weˈy. ¿Ma akutzin tzikyˈx kyeˈ kyuˈn tkyaqiljo jniˈ kkyˈelix wuˈn? ¿Ex ma akutzin kypa kyeˈ tkyaqil yajbˈil kkyˈelix wuˈn?


Jera ijewa te isha ñaia̱: —Ije ka̱pakä rami sa ra ña̱la wà ra, ñakäi ite sa̱ je̱r ku̱e rami kte yöle wa ra, ¿ka irä sa̱ je̱r ska issër balii wäkaleka̱ käi na? 	 Ex i jaw yolin kyxolx: ¿Ma nyatzin twutzx, qa ma qnaˈ jun nim tzaljbˈil toj bˈe, tej s‑ok ten chikyˈbˈil teˈ t‑xilin yol, a nyolajtz tiˈj toj Tuˈjil Tyol Dios?


Yie ba ia̱ ka̱jöir gobiernoí je llaveí me̱mi. Jekäi ji mu̱awa̱ ba te ka̱jiska je rä mo̱nakwa̱ ka̱jöir; ji wäyaksa̱ ba te ka̱jiska, je rä wäyenakksa̱ ka̱jöir. 	 Ex kxel woqxeninjiˈy Nxnaqtzbˈila tey nyakutlaj jun tal tal tjpel ja, tuˈntzintla noq tiˈj ktqˈmaˈbˈila, tzˈele kynikyˈxjal tiˈjjo Tbˈanil Tqanil Tkawbˈil Dios. Ex qa ma kotpitjo xjal tuˈn toj kyil, noq tuˈn ktqˈmaˈbˈila tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex aj kyok toj paˈbˈin twutz Dios toj kyaˈj, kchi kotpajil te jun majx. Ex qa mi xi kynimin a ktqˈmaˈbˈila, ma chi kˈlet tuˈn kyil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex aj kyok toj paˈbˈin twutz Dios toj kyaˈj, chi xel toj najin te jun majx.


Ñerä ije̱k jiaka̱ña ijewa ra ko̱no ja̱rka, jera si̱wa̱ wätkenawa̱. Jera ijewa male̱te̱nacha̱wa̱ e̱e̱na si̱. 	 Jax Jesús toj bark kykˈatz, ex bˈeˈx kubˈ qen te kyqˈiqˈ. Ayetzin t‑xnaqˈtzbˈin noq i bˈaj jaw kaˈylaj,


Ba te jewa kuka ka̱ tsa̱ku̱i wa ye, chui wa ye saje wa Kekläí ia̱; jekäi ijewa te ishäkä ki̱ka wa patkemi.” 	 Ex ma chi ok tqˈoˈn tuˈn kyok te kawil ex te pale te qMan Dios. Ex ok kchi kawil tibˈaj tkyaqil at twutz txˈotxˈ.


yis kolonakläwa̱ ije ja̱mi ye, ka wabiketsaleksa̱ wämo ye 'swakei ji wá̱ ka̱wei ja̱mi je wà kuna, ata wabiketsaleksa̱ Cristo biketse wà, wabiketsale wämo ye Säkeklä wa̱, ji biketse etkabä ki̱ka. 	 Ex tzunx nchin tzalajxa, quˈn tuˈn junx nmujbˈil wibˈa, ex nchin bˈeta junx tukˈa. Nya waja txi nqˈmaˈn, qa tuˈn nnimbˈila tiˈj tkawbˈil Moisés, najsite wila; qalaˈ ikytziˈn, noq tuˈn nnimbˈila tiˈj Crist. Ex tuˈnxjo nnimbˈila tiˈj Crist, in kletiˈy tuˈn.


Jera jäiyi ekla ko̱le ka shkäk kuna je däke̱tse̱ buliri buliri ju̱nakta̱na Templo kjäshtäklä kie Baa Si̱ ni ska inaklä kaku kiäk yi kjäke̱wa̱ Templo na jewa ia̱. 	 Tojjo ja anetziˈn, attaq jun ichin kox te titzˈjlin. Tzuntaq nxi qˈiˈn kykyaqil qˈij ex nkubˈtaq qˈoˈn ttxlaj jun nim ttzi ja, Ponix tbˈi, tuˈn tqanin tmobˈitz kyeˈ xjal nchi okxtaq.


Ka irä jiye kuna ta, ije̱r ja̱na yis ije kjanaklä emana ska. Jira ma rä jöikwä ta wa biköle te yis shemi, bäije yis dä. 	 Ntiˈxtaq wokliˈn, me atziˈn jaˈlin, ma chin tzaj tkaˈyiˈn Dios. Oˈkqinxa nimxix wokliˈn kyxoljo jniˈ xjal jaˈlin.


Ka irä jiye kuna ta, sa̱ je̱r ki̱ ñaiarke̱ ra, sa̱ je̱k ssäke̱ tu̱leka̱ ra, jera sa̱ ñawätji̱wa̱mi, sä ji wa̱mi shia̱na ebä saka saka. 	 Quˈn jaˈtzin taˈye ikyˈbˈil ex bˈujbˈil; antza taˈye tkyaqil wiq il, jaˈ ntiˈye tumil.


Jera Jesús ktei bata shäk wa irä, tapanak wa wäkiri wa irä ñatapawa̱wa̱ je ktei wabiketsäk. 	 Oktzin kychmoˈn kyibˈjo tsanjil exqetziˈn jniˈ nejinel, noq tuˈn kyximin tiˈj tkyaqiljo ikyjo.


Je ki̱ka sá te wekte sheke̱ Säkeklä ia̱ ka jalewa̱ ta. Ka irä jiye kuna ta, sá te Säkeklä ktä bata sha je ssa je kuka bas te ra, ka bas wa̱ ikolone ditsä ktä käi kuna, ata je kiawa̱ bas te jishtä Säkeklä ktä käi. Iyina si̱ ra je rä jekäi. Je kte ne te ji we̱ke̱ bas ji biketsäk etkabä wà sha̱na rä. 	 Tuˈnpetziˈn, kukx nqo qˈoˈn chjonte te qMan Dios, quˈn tej t‑xi kybˈiˈnjiˈy Tyol, a xi qqˈmaˈn kyeˈy, ma txi kynimiˈn, nya tzeˈnku tyol jun xjal, qalaˈ axix twutz Tyol Dios, a n‑aqˈnin toj kychwinqila jaˈlin, a ayiˈy ẍeˈx niminte.


Jekäi mika̱ isäkätä wa dejulu ra, ijewa te ibiketsa ito̱rmi bakleka̱ ni; ata ito̱na denario wà etka etka ñaebä. 	 Tej kybˈaj pon chojbˈaj kyeˈ, a bˈeˈx i bˈaj okx aqˈnin qlixje, kubˈ kybˈisin qa nimxixtaq chˈintl kypwaq tuˈn ttzaj kytzyuˈn, quˈn tuˈn bˈeˈx i okx aqˈnil liwey.


Jera Jesús te ichaka ijewa ia̱: —¿Mai bas te iblawa̱ rä na? Jera ijewa te ikúka: —Säkekewa, sä shkä isu̱ak. 	 ex xi tqanin kye: Jaˈtzin xkuxa kymuquˈnch. Xi kyqˈmaˈn te: Tata, ku tzaja lolte.


Ji biketse etkabä wà, alaklä pato̱nak shtä Rahab ka dunewa̱ña ka kte ssäk kuna wa ra. Je rä ite ka̱ su̱ak wa patkele jewa kiawa̱ je̱r baa wà ki̱ka. 	 Ex ikyx tej Rahab, aj qya te Jericó, a aj kyˈaˈjiltaq; mix kyime teˈ kyukˈa t‑xjalil, ayeˈ mix kubˈe kynimineˈ Dios, quˈn tuˈn attaq tnimbˈil Rahab, a kubˈ tyekˈin, tej kyewitj xjal tuˈn, ayeˈ aj Israelqe, ayeˈ i ul kanin kaˈyilte tnam. Kubˈ tbˈinchin ikyjo, quˈn nchi joylajtztaqjo xjal anetziˈn, tuˈn kykubˈ bˈyet.


Jekjepa Herodes te ka̱ chakäk wa kia jaté jaki jewa ia̱ ite ichaka bikökje si̱ je bekwä juena iwäna rä käi. 	 Tuˈnpetziˈn, i tzaj ttxkoˈnte Herodes toj ewajil aye aj nabˈl, ex xi tqanin alkyexix qˈij, tej kylonte cheˈw.


Ji kte rä bulee: Ikuna sa duawa̱ ije ra, jera sa̱ se̱rmini ije raña. 	 Twutzxixjo yol, a qˈumle kyjaluˈn: Qa o qo kyim tukˈa tiˈj il tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex qo jawil anqˈin juntl majl tukˈa te jun majx.


Ka irä jiye kuna ta Juan dasta̱na bas wäki̱ shke ji wämo ja̱mi shäk, ata ka bas wa̱ iktä kolone kuna. Ata inaklä bäkäk wa irä alaklä wa pato̱nak shtä wa irä jewa te iktä kuka. Bas te je su̱a, jeiräta jeska ra ka bas ñamaneneksa̱, bas wa̱ je ktä kukäklä. 	 Quˈn tej tul Juan, a Jawsil Aˈ, qˈmalte tumil kyeˈy tzeˈn tuˈn kybˈetiˈy tzˈaqle, me mix xi kynimiˈn. Me ayetzinl kyeˈ, aye peyil pwaq exqetziˈn aj kyˈaˈjil ma txi kynimin. Me qalatzin kyeˈ, nixpela tuˈn ma kyliˈy tkyaqiljo lo, me mi s‑ajtz koˈpjx kyanmiˈn tuˈn txi kynimiˈn.


Bas ji wa̱ke̱ bas te ji biketsa etkabä ki̱ka, bas shka̱bläke̱ ñashka̱li̱ble wà, bas chatkäke̱wa̱ saje wa Säkekewaí Jesucristo ki̱ssäk, jeska sá je̱r ja̱rke̱ Säkeklä Sa Ká wäna. 	 ex kukx nchi tzaj qnaˈnjiˈy toj qnaˈj Diosa, tuˈn nchi aqˈniˈn tuˈn kynimbˈila, ex tuˈn nchi ajbˈiˈn tuˈn tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja, ex tuˈn waˈlqexixa toj kynimbˈila, noq tuˈn qˈuqlexix kykˈuˈja tiˈjjo a o tzaj tqˈmaˈn qAjaw Jesucrist, exla qa nim ma tzikyˈx kyuˈn.


Kjepa ite copa kukawa̱, je ki̱ ite wekte sha Säkeklä ia̱; kjepa ite ima̱ ijewa ia̱, jekäi biköle te je ya. 	 Teˈ tbˈajxi waˈn, jaw tiˈn jun tkˈwel vin, xi tqˈoˈn chjonte te Dios tiˈj, ex xi tsipin kye, tuˈn t‑xi kykˈwaˈn,


Je rä sa̱ ñatäkiwa̱klä a̱miji̱a a̱miji̱a, sa te ji biketse etkabä wà, bas te ji biketse etkabä wà irä, yis te ji biketse etkabä wà irä. 	 ex tuˈn qkujsin te qibˈ qxol toj qnimbˈil qkyaqilx.


Jera yie kte ssa, je te 'sia̱ ishe: ‘Pedro, ma je̱köka̱, je ktö ma wa̱ kata̱nak.’ 	 Ex xi nbˈiˈn tqˈajqˈojil twiˈ jun aˈla, a tzaj qˈmante weˈy: Weˈksa, Pegr. Bˈyoˈnqekujiy txuk lo, ex kux chex tchyoˈn.


¡Issö, ije daju̱ mo̱ ra! Biköle te je su̱emi wäbala wà, itkäkksa̱ wa te isu̱emi ñaebä. Ñakäi sä ditsei wä tso̱ ishäkä ki̱ka wa biköle ji̱ami ije kju̱ei. Jekäi irä. Amén. 	 Ikyxjo tzeˈnku nqˈumle: Kykaˈyinxa. Tzul Crist toj muj. Ex tkyaqilx klolte, majqexpeˈ aye i ok xyunte. Ex tkyaqiljo xjal twutz txˈotxˈ tzulx toj kykˈuˈj tukˈa bˈisbˈajil, tuˈn mi ẍi nimin, ex kchi oqˈil tiˈj. Ikytzin kbˈajileˈ. Ikyxitjo.


Ije te ijewa su̱a ra, ite isha ijewa ia̱: —Bas cho̱ ñakjashäk chui wa ia̱. Ñerä idamijulu ji̱a ña̱la ki̱ ebä ra, ijewa bäinani yëë. 	 Atzaj teˈ kyiwle tuˈn Jesús, iky xi qˈmaˈn kye kyjaluˈn: Kux cheˈxa, exsin kyyekˈinx kyibˈtza kye pale. Tzuntaq nchi bˈetjo ichin anetziˈn, tej kykubˈ qˈanin.


Yis Juan ne te jí ssa, jí su̱a rä. Mika̱ yie je ssa je su̱a ra, yis je̱tkawa̱ wakte ángel je kjashäk yis ia̱ klä säkätä ja̱mi ioloitsäk. 	 Ayin weˈ Juan; ma nbˈiy ex ma nliy tkyaqiljo lo. Ex tej tbˈaj nbˈiˈn ex bˈaj nkaˈyiˈn, ex in kubˈ mejeˈy t‑xe tqan angel, a otaq tzaj yekˈinte, tuˈn nkˈuliˈn twutz.


Ata jukläyäkä ska tso̱ wa ñabalabutsaksa̱, moska Judío wa ja̱mi, moska Jesús ktei bata shäk wa ja̱mi. 	 Me ayetzin kyexjal te toj tnam, paˈntaq iteˈye. Jteˈbˈin teˈ nchi mojintaq kyukˈa Judiy, ex txqantl kyukˈa tsanjil.


Je te Jesús je̱r ku̱a ra, ite isha ijewa ia̱: —¿Jiye bas te je alaklä weike na? Ije te ji baa ne wá̱ yis ia̱ rä. 	 Atzaj teˈ tok tbˈiˈn Jesús ikyjo, bˈeˈx tzaj tqˈmaˈn qeˈy: ¿Tin qe n‑ok kyilinjiˈy qya lo? Quˈn atzin ma tbˈinchin wiˈja tbˈanilx wen.


Ije rä je̱r tkele ia̱mi wa̱, ki̱ka ite isha: —Jiska ba te Juan säwäukewa̱k tsa̱ku̱ ne che̱té yis ia̱ plato ki̱ka rä. 	 Me a tnana xi qˈmante te, tiˈtaqjo tuˈn t‑xi tqanin: Qˈontzjiy twiˈ Juan, a Jawsil Aˈ, weˈy toj jun laq jaˈlinxix.


Jera Jesús te ikúka te isha: —¡Bas tso̱ jira wa ka ji biketsäk etkabä si̱ kuna, shirilecha̱wa̱ ebä! ¿Bikö räka̱ yis kiana ji̱a se̱nak bas da rä na, bas katabläk rä na? Ba yaba tso̱té jika. 	 Xitzin ttzaqˈwin Jesús kye t‑xnaqˈtzbˈin kyjaluˈn: Ayiˈy xjal ntiˈ kynimbˈila, ex ntiˈ kyumila. ¿Jteˈxsin qˈij nkubˈlin teˈn kyxola? ¿Ex jteˈxsin qˈij kkyˈelix wuˈn kyukˈiy? Kyintzinjiˈy qˈa tzaluˈnch.


Jera itu̱namini Simón Pedro irä Jesús wa̱ dulanak el shka̱ta iwa̱ irä jewa wäki̱, te isha ijewa ia̱: —Ijewa te sa̱ nu̱l bläklä ska Säkekewa nu̱l tsa̱mi, ata ka sä wäna ijuene mai ijewa te iblani räle. 	 Atzaj teˈ tok tkaˈyin qa otaq jqet, bˈeˈx xi rinin a jaˈ otoˈtaqa, junx tukˈa Simun Pegr, a ayiˈn t‑xnaqˈtzbˈin Jesús kˈuˈjlinqinxixa tuˈn. Tzaj tqˈmaˈn Mariy qeˈy: O tzˈex qˈiˈn t‑xmilil qAjaw toj jul, ex ntiˈ bˈiˈn quˈn jax kubˈe qˈoˈne.


Ata ka je rä ji iá kuna. Cristo bata yirke̱ wäsi̱wa iräle, ka wäsi̱wa kuna iräle, jishtä iräle käi, je te yis ka̱ssëwe̱ke̱ a̱naa. Jekäi yis ka̱ssämi ji̱a a̱naa. 	 Nya weˈ te, quˈn exla qa jikyinqe wen toj kynimbˈil mo ex qa minaj, noqtzin tuˈn a wejiˈy nchin tzalaj tiˈj, tuˈn loqe nchi yolin tiˈj Tbˈanil Tqanil tiˈj Crist.


Je alaklä je̱k pajiele rä siöö yëna, ñakäi bätsëë yëna, je̱k ki̱tkele oro wà, jak säkei ta därërë wà, perla wà. Je wa̱ taza yöle oro wà kala ijula na pshilewa̱ ji dokona wà, ji ñá shtä wà. 	 Atzin qya luˈn toktaq t‑xbˈalin, tzeˈnku t‑xbˈalin qˈinin, kyaq kaˈyin. Ex nojnin tiˈj tuˈn qˈanpwaq, ex ilaˈ wiq tal abˈj ntzˈiltzˈin wen. Ex qˈiˈntaq jun vas toj tqˈobˈ bˈinchin tuˈn qˈanpwaq, nojnin kyukˈa jniˈ til ex tkyaqil ttzˈilil tkyˈaˈjbˈin.


Jera ñayöle ka̱wei wà wa dar Jerusalén, jewa te isha: “Ije rä kololewa̱ Beelzebú wa̱, ñakäi be tsa̱ku̱i ne oloi ja̱mi ite be kjäieke̱ksa̱ rä.” 	 Ex ikyjo kyqˈmaˈn xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, a i tzaj toj Jerusalén, qa tzyuˈntaq tuˈn tajaw il, ex qa tuˈn tkawbˈil tajaw il nchi exetaqjo taqˈnil tajaw il tuˈn.


Jekäi ite ijewa kukacha̱ jula na, jewa ki̱ ijula ma̱ka̱, jekäi ji bäi sha ite o̱nak ijewa ia̱. 	 I jaw tchleˈn kˈwal, ex i kubˈ tkyˈiwlin tukˈa tqˈobˈ.


Jekäi saje wa dami ji̱a ka täki ta ra, ike̱i dewa̱ ra, Cristo duawa̱ sä ka bäi kuna wa ki̱ka. 	 Ntiˈxtaq tumil tzeˈn tten tuˈn qklet quˈnx qibˈ. Tuˈnpetziˈn, ate Crist bˈeˈx kyim te qxel tojxix tqˈijil, noq tuˈn qpaj.


Ka irä maikäi kuna ta, jishtä Adán ja̱mi biköle duächa̱ke̱wa̱, je su̱ta Cristo ja̱mi biköle ia̱ se̱ne kseka me̱rmini. 	 Quˈn noq tuˈn tbˈinchbˈin Adán, jaˈ saje kyimin kyibˈaj kykyaqilxjal. Exsin ikyxjo, noq tuˈn Crist kykyaqiljo kchi nimil tiˈj kchi jawil anqˈintl juntl majl.


Jekäi yi te bas tia etka diklä kjela kakjelabä wà yis kie oloi ja̱mi, bas dä Säbäkäkksa̱ ja̱mi ki̱ka ra, jera kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, je wakei ia̱ ji säkei ta dämiksa̱ ka wäshäkwa̱ a̱ni. 	 Aˈlchaqx kye jun xjaltz tzaj qˈoˈnte chˈin tiˈ kyeˈy, iˈchaqx noq jun tal pulbˈil aˈ, quˈn tuˈn weqiˈy, twutzxix kxel nqˈmaˈn, ok ktzajil chjon teˈ tuˈn Dios.


Ata ka sá ña ssä kuna bakleka̱ ji̱a ki̱ta, ata Säkeklä te ibala pja̱ sá ia̱ kja̱nei o̱nak je ebä ja̱mi, jekäi je bala pa̱na demi bas ska kje. 	 Me me qeˈ, mi nqo nimin qibˈa tiˈjjo qbˈinchbˈiˈn; qalaˈ ate Dios ntzaj yekˈinte jaˈ pon bˈaje qaqˈnbˈiˈn, ex bˈiˈn kyuˈn qa a qaqˈnbˈiˈn ma kanin tzmax kyukˈiy toj Corint.


Ñerä je te diklä ialewa̱ vino ye ya ssa ra, ka iwa̱ iju̱ñer maka je tsöna, ata kjanaklä wa tso̱ iwayäkäk wa wa̱ iju̱ñer. Jera ite jäiyi jula kolonak kiaté. 	 Ex atzin teˈ tnejil nukˈil kubˈ nikyˈbˈin teˈ aˈ, a otaq tzˈok te vin, ntiˈ bˈiˈn tuˈn jaˈ otaq tzaje, me ayetzin kye sipil bˈintaql kye kyuˈn, quˈn o kyli kyeˈ jaˈ otaq chi meltzˈaje kyeˈ qˈaˈyil. Ex atzinj tnejil nukˈil te mejebˈlin, tzaj ttxkoˈn chmilbˈaj, a tzmataq njaw meje,


Ata ¿ka bas wa̱ iju̱ñer Wikblu Sikina ale katke bas ja̱rka me̱le Säkeklä wa̱, je ne temploí bas dä na, ñaebä bas dä ka bas wakwa cha kuna ka je ju̱ñer bas wa̱ na? 	 ¿Ma nyatzin bˈiˈn kyuˈn, qa a kyxmilila o tzˈok te tnajbˈil Xewbˈaj Xjan, a o tzaj tqˈoˈn Dios toj kyanmiˈn? Tuˈnpetziˈn, nyaqe kyeˈ tajawjo kyxmilila, qalaˈ a Dios.


Ji wo̱ tsa̱na si̱ bä däkläksa̱ bäi Säkeklä wäna, jishtä shka̱bläk bäi ka äinakwa̱ ishka̱ble ki̱ka käi, ji yina si̱ ktei wawa̱k bäi. 	 Qˈonka tilil tuˈn toka tzeˈnku jun aqˈnil tbˈanil twutz qMan Dios, tuˈntzin ntiˈ tuˈn ttzaj txˈixwiˈy tiˈjjo taqˈnbˈiˈn. Qalaˈ, yekˈimjiy Tyol tzeˈnkux tten.


Iwa rä ka̱wei bata ki̱ka kju̱atke tsikirke̱. Ata ke ka̱wei kuna ra, ka sä shirinak ji ukä ja̱mi. 	 Noqit ntiˈ kawbˈil, mitla nkawin Dios qibˈaj. Me at te kawbˈil tzajnin tuˈn Dios, me nlay qo klet, noq tuˈn tjapin bˈajjo kawbˈil quˈn, quˈn a ojtxe kawbˈil oˈkx nkawin qibˈaj tuˈn tpajjo qil.


Je ki̱ka guardia wa tsa̱ku̱i te Pablo sha tse̱nakmi je guardia wa jui ja̱rka. Jera ite ka̱wei ma Pablo buka̱naklä ksá bata wà, jiye ditsä kjoyirte ji shäk ije ukä ja̱mi je shäkläka̱ iwa̱. 	 Xitzin tqˈmaˈn tnejil xqˈuqil, tuˈn tokx qˈoˈn Pabl toj kyja xoˈl qˈaqˈ, ex xi tqˈmaˈn, tuˈn tbˈaj laqtzˈin, tuˈntzintla tkubˈ tpaˈn Pabl til, ex tiquˈn otaq chi jaw ẍchˈin xjal tiˈj.


Jera jile biköle yöleksa̱ tso̱ ka̱jöir irä, ishäkä ki̱ irä, ishäkä niki̱ka irä, däyë ki̱ irä, ñakäi ji biköle tso̱ jeska irä, jewa ktä ssa yie te ishe: “¡Ale je̱tkelewa̱ sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä ki̱ka irä, Oveja Yaba irä, jewa ia̱ kjeiyine irä, dälätsane irä, oloi kaneka̱ irä, ka̱wei ta sa patkäk irä je rä däkksa̱, sa̱ ke̱i etkä etkä jekjeyemi.” 	 Ex xi nbˈiˈntla kye tkyaqiljo xi kubˈ tbˈinchin Dios, aye iteˈ toj kyaˈj, ex twutz txˈotxˈ, ex tjaqˈxi txˈotxˈ, exqetziˈn iteˈ toj ttxuyil aˈ, ex tkyaqiljo at kyoj. Nkyqˈmaˈn: Qˈonxa bˈitz twutz Dios ex twutzjo tal Tal rit, a qˈuqle toj qˈuqbˈil toj kyaˈj, junx tukˈa nimsbˈil tbˈi, ex jniˈ toklin, ex tkyaqil tipin jaˈlin ex te jun majx.


Jera je ke̱i wà Jesús biteju̱té Nazaret Galilea ska. Je wäukewa̱ ju̱ami Juan te Jordán na. 	 Kyojjo qˈij anetziˈn, tzuntaq nchi kux tqˈoˈn Juan xjal toj Nim Aˈ Jordan te jawsbˈil aˈ, teˈ tpon Jesús kykˈatz, tzajnin toj tnam Nazaret, toj ttxˈotxˈ Galiley. Bˈeˈxsin kux tqˈoˈn Juan Jesús toj Nim Aˈ Jordán te jawsbˈil aˈ.


Jewa kju̱atkacha̱wa̱, ite ditsä pakte tso̱ ki̱ka, ijewa te Jesús dä sa̱ shki̱wa̱kka̱ni sä dulecha̱wa̱ wa sha̱na je ktei bata she tso̱ ki̱ka. 	 Nchi qˈojletaq, quˈn tuˈn nchi xnaqˈtzintaq Pegr ex Juan kyexjal, me nya tzeˈnku kyajtaq, quˈn kyqˈma Pegr ex Juan qa twutzxix jaw anqˈin juntl majl Jesús; ex tuˈntzin, kyij yekˈin qa kykyaqil kyimnin chi jawitz anqˈin juntl majl.


Ñaebä jukläyäkä saka tso̱ Jerusalén pája̱mi wa däke̱té ta̱i. Ijewa wa̱ duë ta wa däke̱ja, kololewa̱ wikblu ñá shtä wa̱ wa däke̱ja. Jera jewa biköle bäirke̱ni. 	 Ex at txqan xjal tzaj kyojjo tnam nqayin, tuˈn kyul kanin toj Jerusalén. Tzaj kyiˈn kyyabˈ exqetziˈn xjal tzyuˈnqetaq kyuˈn taqˈnil tajaw il. Ex kykyaqilx bˈeˈx i qˈanit.


Ka irä jiye kuna ta, yi dulewa̱ rä wabiketsaleksa̱ wämo ye ka nui ta ji̱a. 	 quˈn qa ma qo kyim, ma qo tzaqpaj toj il.


Ite jekäi isha e̱ná ra, jera ibutsa̱naka̱ ka̱sha̱ ki̱ ijewa wäna. Jeska mo̱ te iblawa̱ ijewa yika. 	 Tej tbˈaj yolin, tzuntaq nchi kaˈyintaq tsanjil tiˈj, jaw qˈiˈn Jesús twutz kyaˈj, ex tuˈn muj, mix iwle kyuˈn.


Jishtä yis kjana ba ra mika̱ yis mineju̱mi Macedonia ska ra, jekäi wë ma a̱ta̱na ji̱a Éfeso ska, je rä ka ba wa̱ manele pakäklä kuna sä paktäk ji kju̱awa wà, 	 Quˈn ikytziˈn tzeˈnku in kubˈsin nwutza tey, tej nxiˈy toj txˈotxˈ te Macedonia, exsin ikyx teˈ jaˈlin kxel nqˈmaˈn juntl majla tey, tuˈn tkyija toj tnam Éfeso, tuˈn t‑xi tnikˈuˈn te junjun xjal, tuˈn mina txi kyyekˈin jun xnaqˈtzbˈil, nya toj tumil,


Ñerä ditsä dejulu iwäki̱ ekla karalewa̱ wäkse, je detse̱ rä cuatro wa̱. 	 Me tzmataq nyolin, teˈ kypon kyaje ichin iqintaq jun yabˈ kyuˈn twiˈ jun tkuẍbˈil. Atzin yabˈ noq otaq tzˈok kˈolpaj.


Ñerä se̱nak jeska wa te isu̱a ra ije ne irä, jera ijewa te ibata sha je ke̱i pája̱mi biköle ska. Jekäi ijewa te duë ta wa biköle jaté ije wä ki̱, 	 Ex ayetziˈn xjal antza, bˈeˈx el kynikyˈ te Jesús. Bˈeˈx el tqanil toj tkyaqil txˈotxˈ, ex bˈeˈx i bˈaj xi kyinxjal kyyabˈ te, tuˈn kykubˈ tqˈanin.


Jera Jesús te ikúka: —Jí Templo mio̱tköwa̱ bas ku̱, jera tres día ra yie iyuemika̱ni. 	 I xi ttzaqˈwin: Kyyuchˈinkutzinjiˈy tnejil ja te naˈbˈl Dios lo, ex toj oxe qˈij otaq japin bˈantl wuˈn.


Ka̱raa je we̱ke̱ ite. Je te Pablo dokowa̱wa̱ ki̱ka ije̱k manewa̱té, te isha je wikblu ia̱: —Yie ba pake Jesucristo kie oloi ja̱mi je̱k tsa̱ksa̱ je alaklä ska. Jera ñawäsaka ije̱k tsa̱ksa̱ ije ska. 	 Ilaˈ qˈij tqˈma ikyjo; otaq bˈaj tkˈuˈj Pabl tiˈj. Tzaj meltzˈaj, ex tqˈma te taqˈnil tajaw il, a tokxtaq toj tanmin; chiˈ kyjaluˈn: Noq tiˈj tbˈi Jesucrist kxel nqˈmaˈn tey, tuˈn tetza toj tanminjo kuˈxin qya. Ex texjo paq anetziˈn, bˈeˈx etz.


Je biköle rä e̱nakwa̱ iwawe̱ wà, je rä ditsä ebä wa̱ sa pakale ji wa̱k, sa pautäle ki̱ka. 	 Quˈn tkyaqiljo xnaqˈtzbˈil luˈn, ok kbˈajil liwey, quˈn noq xnaqˈtzbˈilku ex noq kyximxjal.


Jera ite ijewa paka biköle pakäk ñajäkläk tala ki̱ka eyaka eyaka kju̱awa kju̱awa. 	 Xi tqˈmaˈn kye jniˈ xjal tuˈn kybˈaj kubˈ qe twiˈ txaˈx kˈul toj junjun chˈuq.


(Iwa rä fariseo wa irä Judío wa biköle irä, jewa rä ka iwa̱ diklä tkene ijula ki̱ ra, ka iyäkä kuna; je rä ijewa te sä wäkiri wa wädular je dälätseke̱ ki̱ka. 	 Quˈn ayetziˈn Parisey exqetziˈn xjal antza lipcheqektaq tiˈjjo xnaqˈtzbˈil, a kyij yekˈin kye kyuˈn qtzan kytaˈẍ, nlayxtaq chi waˈn qa mina ẍi txˈajin nej toj jun tumil tzeˈnkuxjo nbˈanttaq kyuˈn.


Jera Marta te isha: —Yis wa̱ iju̱ñer ije shki̱rmika̱ni rä mika̱ biköle shki̱rke̱ka̱ni sa̱ ke̱i bata jekje ska. 	 Xi ttzaqˈwin Mart te: Ikytziˈn. Bˈiˈn weˈ wuˈn qa ok kjawil anqˈintl tojjo tqˈijil, a jaˈ tuˈn kyjaw anqˈintl kyimnin, aj tjapin bˈaj tkyaqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Je ke̱i wà ka̱tuir dawa̱ ra, ite isha ijewa ia̱: —Sä shkäksa̱ tipä a̱mikata. 	 Teˈ qok yupj texjo qˈij anetziˈn, xi tqˈmaˈn Jesús kyeˈ t‑xnaqˈtzbˈin: Qo ikyˈx tjlajxi nijabˈ.


Je ia̱ jí ke̱i ska oloi ta wa mane a̱ni ka je̱r ko̱ne, ata je ku̱ ijewa je̱r kuo̱pa ra, ka ijewa wa̱ Säkekewa oloi ta baa si̱ wäteneka̱ kuna cruz ja̱mi. 	 Quˈn ayetzin kye nejinel twutz txˈotxˈ, mi s‑el kynikyˈ te, quˈn noqit maˈy, mitla xkubˈ kybˈyoˈn tAjaw Tkyaqil twutz cruz, a nqoptzˈaj jaˈlin toj kyaˈj.


Iwätsa̱ ki̱ kie yöle katke, je rä blelewa̱: “Babilonia palei ta ta̱i, alaklä pato̱nak shtä wa irä, ji dokona tso̱ ishäkä ki̱ irä, jewa a̱mi.” 	 Ex toktaq jun bˈibˈaj tiˈj tplaj, a mix aˈl aku tzˈel tnikyˈ te, a ntqˈmaˈn: A nim tnam Babilonia, a kynana kykyaqil kyˈaˈjil, ex ttxuyil jniˈ ttzˈilil kyachbˈilxjal twutz txˈotxˈ.


El wa, ñaebä sá ki̱ bas shena sä käpelecha̱wa̱ wa ktei ju̱ñak, ka bas je̱r ianacha̱kläwa̱, jishtä ditsä saka wa̱ ka ji bäi kuna ki̱ssënak wa käi. 	 Atzin jaˈlin, erman, qaja tuˈn tel kynikyˈa kyiˈjjo ayeˈ nimil nchi kyim, tuˈntzin mi chi jaw labˈiˈn, tzeˈnqeku txqantl xjal, aye nya nimilqe, aye ntiˈ tqˈuqbˈil kykˈuˈj, tuˈn kylonte kywutz juntl majl.


El wa, ekla ekla bas se̱no Säkeklä ia̱ jishtä bas dä mika̱ bas kina ra käi. 	 Ikytzintzjo erman, teyilex junjun tuˈn tweˈ toj tnimbˈil tzeˈnkuxjo toklin ma tzaj tqˈoˈn qMan Dios.


Ka irä jiye kuna ta, ekla daju̱ bas ñatapawa̱ke̱ ska anillo ta yöle oro wà, je̱k pajiele sua baa wà, jera ñakäi ekla ka jita daju̱ je̱k pajiele sua tja̱ma̱a̱ wà ra, 	 Ikyettziˈn tzˈokpint jun xjal kyxola tok t‑xmilqˈobˈ twiˈ wiyil ex tbˈanilx toj t‑xbˈalin, ex ikyxjo tzˈokxit jun tal yaj tukˈa t‑xbˈalin ttxˈaqin; exsintla xi kyqˈmaˈntza te teˈ tbˈanilx toj t‑xbˈalin: ¡Qekuy! ¡Lu tqˈuqbˈila lo tbˈanilx wen! Exsintla xi kyqˈmaˈn te tal yaj: Axsa wekuy, mo qa qekuy iˈchaqx twutz txˈotxˈtz nej.


Iwa̱ dulanak wa te je ssa ra, imale̱te̱nacha̱wa̱ ta̱i, te isha: —Jekäi ra, ¿yi tsa̱tkermiksa̱ rä na? 	 Atzaj teˈ qbˈintiy ikyjo, bˈeˈx o jaw kaˈylaja, ex xi qqaniˈn te: Qa nlay chi okx qˈinin toj kyaˈj, ¿Yajtzilaˈ qetza? ¿Altzila kye k‑okixtz?


Jera Pedro irä ira kajali wa irä käpeche̱wa̱. Ata ijewa wäji̱atka bäi ra, ijewa te Jesús wäñinaka̱ oloo irä, jäiyi wa bol kajali ije ra irä jewa su̱a. 	 Nimxtaq te Pegr twatl at, exqetziˈn tukˈa. Me mix ikyˈe ktane; tuˈntziˈn iwle tqoptzˈajiyil Jesús kyuˈn, exsin kyspikyˈimiljo kabˈe ichin, a iteˈtaq tukˈa.


Jera Pedro te ikúka te isha iia̱: —Ñera sá wa̱ ji biköle rä jalewa̱ta̱na sá minaklä ba ra, jera ¿ji tso̱ sá ia̱ rä na? 	 Me xi tqˈmaˈn Pegr te: Ma kyij qtzaqpiˈn qeˈ tkyaqiljo attaq qeˈy, ex ma qo ok lipeˈy tiˈja. ¿Tiˈtzila qetza qkanbˈe?


Ata alaklä se̱lewa̱ rä kololewa̱ ka̱wei wa̱ ise̱naklä katke ji̱a bala na ra. Ata ise̱naklä duawa̱ ra, ideksa̱ni kjermita se̱nakwa̱ni yi kiarke̱ iki̱ käi, ata Säkekewa ja̱mi wa ebä ra. 	 Atzin jaˈlin, tuˈn tjapin bˈaj nyola lo tiˈjjo mejebˈlin, kxel nqˈmaˈnjiˈy luˈn: Atziˈn qya nimil, qa mujlek tukˈa tchmil, il tiˈj tuˈn tnajan tukˈa, a itzˈxtaqjo tchmil. Me qatzin ma kyimjo tchmil, tzaqpiˈn tejo qya, tuˈn tok meje tzeˈnkuxjo taj tukˈa juntl tchmil, a nimil.


Ji biköle tsa̱ta bas ñashka̱li̱blö ki̱ta si̱. Ka irä jiye kuna ta, ñashka̱li̱ble wà ji nui ta̱i rä wäshäkwa̱. 	 Me tibˈaj tkyaqiljo lo, axix il tiˈjjo kykˈuˈjbˈil kyibˈa, quˈn atzin kykˈuˈjbˈil kyibˈa, knajsitil nim il tuˈn.


Ijewa te Säkekewa ke̱i ki̱ssëte irä, ibätsäte irä, sha̱na ra Wikblu Sikina te isha: “Bernabé irä Saulo irä jötulöksa̱ jiye yis wa̱ ijewa kolole rä je wakja̱neiwa̱k.” 	 Jun maj, tzuntaq nchi paˈn waˈyaj, quˈn tuˈn otaq tzˈok jun kynaˈj Dios; atzin te Xewbˈaj Xjan tqˈma: Kyskˈoˈnqemetza Bernabé tukˈa Saulo, tuˈn kyaqˈnin tojjo aqˈuntl, jaˈ ma chi tzaje ntxkoˈn.


Ka irä jiye kuna ta, Säkeklä rä ka ji wa̱k shi̱ana kuna, je̱r shenakwa̱ bas shka̱ble ska, bas wa̱ ji o̱le ikie shka̱l ki̱ka jeska käi kuna, je rä bas te sä sikii wa kja̱nei wá̱, ñakäi bas te je we̱rami ji̱a ki̱ka. 	 Quˈn ate Dios tzˈaqlexix, ex nlay tzˈel najx toj tkˈuˈj tiˈj tkyaqiljo wen ma bˈant kyuˈn, ex kukx nbˈantjo kyuˈn, ex tkyaqil tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja, tuˈn ma chi oniˈn kyiˈjjo txqantl nimil.


Ka irä jiye kuna ta, saje wa Säkekewaí Jesucristo je̱r bäi sha ju̱ñer bas wa̱. Ije rä blu, ata bas shka̱l iwa̱ ki̱ka ije̱k iawa̱wa̱ ka ji ta, je rä bas däkläwa̱ blu wa ye, ije̱k iawa̱wa̱ ka jita oloi ja̱mi. 	 Quˈn bˈiˈn kyuˈn a t‑xtalbˈil qAjaw Jesucrist: Attaq tkyaqil qˈinimil tukˈa toj kyaˈj, me noq tuˈn kypaja, bˈeˈx kyij ttzaqpiˈn tkyaqil, exsin kubˈ tqˈoˈn tibˈtz tzaluˈn twutz txˈotxˈ tzeˈnku jun xjal yaj, tuˈntzintla kyoka te qˈinin tojjo kynimbˈila tiˈj, noq tuˈn yajbˈil n‑ikyˈxtaq tuˈn.


“¿Baishe ka du yuleila botkä watju̱e rä inaklä wäka etka ebä na? Ata je du etka a̱ni ka ja̱nak bäklä iski̱ka, ka ka̱wei me̱le kuna bas Ká wa̱ käi. 	 ¿Jteˈtzila kywiˈ kabˈe tal pichˈ? ¿Nyapela noq jun tal muˈẍ pwaq? Me kxel nqˈmaˈn kyeˈy, nixpela jun tal pichˈ aku kyim, qa nya taj qMan Dios.


Bas ñakuäke̱ bas ñakätäke̱ ra, tsa̱na ata iö bas wakwa ñaweikäwa̱. 	 Tuˈnpetziˈn, kykaˈyinktzin kyibˈa, tuˈn mi bˈaj kytxˈaˈn kyibˈa kyxolxa tuˈn yasbˈil, ex tuˈn mi bˈaj kybˈinchiˈn tzeˈnqeku txuk toj kˈul noq nkyxbˈayin kyibˈ. Quˈn qa ikyjo, aku chi el xitja kyxolxa te jun majx.


Ije rä ka̱ oloi ye sä ditsei wä wa wäji̱atkenaklä, ñakäi Israel ba ia̱ wa ssënaklä baa si̱ ije ki̱ka.” 	 Ajo neˈẍ lo jun tzaj kkˈantil toj kychwinqiljo jniˈ xjal, aye mina nxi kynimin Tyola, tuˈn tel kynikyˈ tiˈja. Ex a k‑okil te nimsbˈil tbˈiy kyxol tkyaqil aj Israel.


Jekäi ijewa te iwá̱ jishtä Säkekewa ka̱wei yöle te ishe käi biköle, jekjepa ijewa bitejulu deni iwakwa jukläyäkäí Nazaret ska, Galilea ke̱i ki̱. 	 Teˈ tbˈaj bˈant kyuˈn tzeˈntaqjo ntqˈmaˈn tkawbˈil Dios, bˈeˈx i meltzˈaj juntl majl tojxjo kytanim, a Nazaret te Galiley.


Yi a̱ni wa̱ ka ishäklei ka̱yue irä ni. Je ne ki̱ka bas kiana si̱wa̱tiäkcha̱wa̱, ke ji wa̱k pa pa käi. 	 Mix aˈl aku kubˈ ewinte luˈn. Tuˈnpetziˈn, mina chi chˈotja, ex mina kubˈ kybˈinchiˈn jun tiˈla, aj qa nya bˈisinxix wen.


“¡Issö, bas se̱no je̱rki̱i̱! Ka irä maikäi kuna ta, ka bas wa̱ bikökje je ke̱i rä ju̱ñer ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn kyimil kywatla toj kynimbˈila, ex kykaˈyink kyibˈa, quˈn nya bˈiˈn kyuˈn jtoj bˈaˈn nmeltzˈaja.


Ke yi a̱ni ku̱ isha mika̱ ije̱r kinawa̱ ji yakei wakbläk ra: “Säkeklä ne te yis je̱r ki̱wa̱ iwa̱k rä ni.” Ka irä jiye kuna ta, ka ji a̱ni yakei ia̱ Säkeklä je̱r kinak, ñakäi ka irä yi a̱ni je̱r kiwa̱k ji yakei wa̱k kuna. 	 Qa at jun nnaˈnte qa n‑ok yekin tuˈn tkubˈ tbˈinchiˈn nya bˈaˈn, mi kubˈ tbˈisin qa tuˈn qMan Diosjo luˈn; quˈn mina nkubˈ tbˈisin te Dios tuˈn tok tbˈinchin nya bˈaˈn, ex nlay tzˈok tnikybˈin te Dios jun aˈla.


Je rä Säkekewa payuläkläpa ditsä saka tso̱ ji̱a wa wa̱, ñakäi ka Judío kuna wa biköle kile yis kie ja̱mi wa wa̱. 	 tuˈntzintla kykyaqilxjo Judiy ex nya Judiyqe, a at kyoklin noq tiˈj tumil nbˈiy, nchi jyon wiˈja, a ayiˈn tAjaw Tkyaqil.


Ite jekäi isha rä, ije yika Jesús te je wikblu ñá shtä paka je̱k tsa̱ksa̱ ki̱ka. Ka irä maikäi kuna ta, ka̱raa je te ikukeke̱; jekäi imorke̱ cadena wà, ñakäi tabeli yaka wà ikläka iwätkewa̱klä, ata ite je butse tuleke̱mi. Jera be te ipatkeke̱mini ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska. 	 Tqˈma xjaljo yol lo, quˈn bˈijte Jesús tej t‑xi tqˈmaˈn kyej taqˈnil tajaw il, qa iltaq tiˈj tuˈn kyetz toj tanminjo xjal anetziˈn. Ojtxetaq ttzyetla kyuˈn taqˈnil tajaw il. Mix tuˈn otaq chi kˈletjo tqˈobˈ exqetziˈn tqan kyukˈa kxbˈil kyuˈnxjal, tuˈntzintla mina tzaqpaje. Me bˈeˈx nchi laqjtaqjo kxbˈil tuˈn, tuˈn kyipin taqˈnil tajaw il. Ex ayejo taqˈnil tajaw il nxi qˈintetaq tojjo txˈotxˈ jaˈ ntiˈye kynajbˈilxjal.


Ñerä se̱nak ipája̱mi wa biköle suanacha̱wa̱. Jera se̱nak ka̱ bata na Judea ke̱i sha̱na, biköle te je o̱na pakeke̱ ñaia̱. 	 Jotxjo jniˈ xjal antza, junx kyukˈa tkyaqiljo najleqe tojjo jniˈ najbˈil kyxol wutz te Judey, i bˈaj jaw kaˈylaj tiˈjjo jniˈ otaq bˈaj.