Jera ji tso̱ däyë na kseka kuna bala pa̱leksa̱ mañayäkä ra je eyaka tuanacha̱wa̱, ñakäi ko̱no kuna bala pa̱leksa̱ mañayäkä ra je eyaka weikanacha̱wa̱. 	 ex jun toxin tnej tkyaqil txuk toj, bˈeˈx i kyim. Ex jun toxin tnej bark, bˈeˈx i kubˈ yuchˈj.


Je ukä ska ite isaka patkaténi idäkläka̱ mañal, ata ñaebä ijewa te je shka̱wa̱ ta̱i ju̱aksa̱ ite. 	 Tzaj chqˈoˈn juntl, me ikyx ikyˈjo tiˈj, noqx techx bˈaj kybˈyoˈn, ex bˈeˈx aj kylajoˈn.


Sa̱ Tsa̱ku̱i ka̱wei: “Ba ku̱ ba saka shka̱li̱blö jishtä ba wakei je̱k shka̱l käi”, je wawá̱ bas te iyina si̱ iyöle ja̱mi ra, jera bas te iwá̱ rä bäi. 	 Qatzin tzunxix nkubˈ kybˈinchinjiˈy wen, a nukˈbˈil nimx toklin, a ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios, tuˈn tok tkˈuˈjlin t‑xjalila tzeˈnku n‑ok tkˈuˈjlin te tibˈ til tibˈxa; ex tbˈanilx teˈ nbˈant ikyjo.


¿Jiye ka bas je̱r ko̱r yie ji sheke̱ je ia̱ na? Je rä ka bas ia̱ yis ktä kolor ki̱ka. 	 ¿Tiquˈn mi npon nyola toj kynabˈla? Quˈn mi nxi kybˈinjiˈy tkyaqiljo nxi nqˈmaˈn.


Je rä ka̱ tsa̱ku̱i wa käi, guardia tsa̱ku̱i wa käi, täki ta wa käi, caballo irä iki̱ shkäk wa irä käi, ditsä biköle ka kololewa̱ kuna wa käi, kololewa̱ kjanaklä ye wa käi, emana wa käi, bakleka̱ wa käi, je yaka kätäklä bas wa̱.” 	 tuˈntzintla kywaˈn kychibˈjil nmaq kawil, ex jniˈ nejinel kye xoˈl qˈaqˈ, ex kye ichin nimxix kyipin, ex kychibˈjil chej kyukˈaxjo iteˈkx chejil kyibˈaj, ex kychibˈjil tkyaqilxjal, exla qa aqˈnil mo tajaw aqˈuntl, mo qa nmaq xjal mo minaj.


Bas se̱no je̱r ki̱i̱ je̱k ki̱. “Ba el te ji wakbla ra, ba ku̱ ije uño; jekäi ije̱k manewa̱ksa̱ ra, ba ku̱ ijöwa̱ bitaba. 	 Kykaˈyinktzin kyibˈa, chi Jesúsjo. Aj qa ma tzˈok tbˈinchin jun tukˈiy jun nya bˈaˈn tiˈja, ku txiˈy yolil tukˈa, tuˈn tajtz tiˈj tanmin. Me kˈwel tnajsiˈn til, a qa ma ttxˈixpe tnabˈl exsiˈn tbˈinchbˈin.


Je ki̱ka Jesús te isha ijewa ia̱: —Tsa̱na ra bas te ishemi yis ia̱ maikäi ishe käi: ‘Sä bäiwa̱k, ba wakei je̱k bäi wo̱.’ Tsa̱na ra bas te ishemi yis ia̱: ‘Sá te issa ji o̱na Capernaúm ska käi, je su̱ta ba ku̱ ji wo̱ jí ba kibina ska.’ 	 I xitzin ttzaqˈwin Jesús: Tuˈn kyxima ikyjo, bˈalaqa aku tzaj kyqˈmaˈn jun yol weˈy kyjaluˈn: Jun qˈanil aku kubˈ tqˈaˈnin tibˈ jaˈchaqx taˈyitz. Ikytziˈn, akula tzaj kyqˈmaˈn weˈy, tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn tzaluˈn tkyaqiljo techil wipiˈn xbˈant wuˈn tzma toj tnam Capernaum, tuˈn tel kynikyˈa wiˈja.


Jeska ije̱ka̱ka̱ mineju̱ demi Judea ke̱i ki̱, ñakäi Jordán a̱mikata. Jekäi etäbä kicha chu̱li̱i̱ wa tapanawa̱ ije katke ska. Jera ite ijewa paktamini iwädular käi. 	 Etz Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin tojjo tnam Capernaum, exsin i xiˈ tojjo txˈotxˈ te Judey, ex i xiˈ tojjo txˈotxˈ tjlajxi Nim Aˈ Jordán. Pon chmet txqan xjal tiˈjile antza, ex ok ten xnaqˈtzilkye tzeˈnkuxtaqjo ntenetaq tuˈn.


Ñerä je ukä ska yie isu̱a ra, puerta kate kjäyeleju̱mi ka̱jöir ska. Jekäi yis te kte ssële yis wa̱ säkätä je ssa ni jishtä kökö bular käi, je kta yis da te ishe: “Bä kuteka̱ jíka, yis te jí ukä ska ji kiana o̱nak ji̱a je kjashemi ba ia̱.” 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi nkaˈyiˈn jun ttzija jqoˈn toj kyaˈj. Ex xi nbˈiˈn jun tqˈajqˈojil twiˈ, a nyolintaq wukˈiy, tzeˈn tqˈajqˈojil chun, a tzeˈnkuxjo otaq nbˈiˈy nej. Chiˈ kyjaluˈn: Ku tjatza tzaluˈn, quˈn kxel nyekˈiˈn tey tkyaqiljo kbˈajil tibˈajxi luˈn.


Jekäi ikuna jile wata ki̱ ijewa te yis kjatieke̱ ra, bäi si̱ iwakwane shena däkjulu jiska bä wäki̱ yis kjatiäk rä, 	 Ayepetzintla kye xjaljo ẍi ul patil weˈy twutza, qa at wila toj kywutz.


Säkekewa kablele ji wa̱k ka wätkewe̱ kuna ite, jishtä manele te ibiketse ite iwätkewe̱ irä ni käi. Ata ije te bas katableke̱ je̱r baa wà. Iwa rä ka ije ki̱ yi a̱ni sher weikanakwa̱, ata ije ki̱ biköle shena rä ñamanewa̱ksa̱. 	 Nya noq tuˈn kyˈajte Dios tuˈn tjapin Tyol tuˈn, tuˈn tul Crist, tzeˈnku nkyqˈmaˈn junjun. Qalaˈ n‑ayon tuˈn kybˈinchinxjal kyten, quˈn nya taj tuˈn kynajxjal, qalaˈ tkyaqilx tuˈn kytxˈixpinte kychwinqil.


Ijewa ia̱ ka ji ssër ta ji̱a yakei käi, iñatulaksa̱ ji äina tker sa̱ ja̱mi ka wätkelewa̱ ta ia̱, ji biköle shi̱ana saka saka wa̱k ki̱ta ebä. 	 Ma tzˈel naj kynabˈl te txˈixwejil, ex ma txi kyqˈoˈn kyibˈ toj kyachbˈil, tuˈn tkubˈ kybˈinchin tkyaqil wiq tzeqbˈil, a nya wen.


Je katablö bas dulanaklä. Säkeklä te bas dulawe̱ iyabala käi. Ata ¿mane yaba ka dulane iká wa̱ rä na? 	 Tuˈnpetziˈn, chi weˈkuxixa toj tkyaqiljo n‑ikyˈx kyuˈn, ex tzˈokxit tilil kyuˈn tzeˈnku jun kawbˈil toj kychwinqila, quˈn axte qMan Dios ntzaj qˈoˈnte tumil kyeˈy tojjo lo, tuˈn kybˈeta jikyin wen, quˈn tuˈn kˈwalbˈajqiˈy. Ikytziˈn tzeˈnku tkyaqil kˈwal nkubˈ jikysin tchwinqil tuˈn ttata, tuˈn tbˈet toj tumil,


bäi si̱ ra minak sa yaka ja̱mi ji tkerke̱ te sa yakei tewe̱ke̱ ja̱mi wa irä, ka̱wei ta wa dokoitsäk wa irä jewa ne ble bukanak ju̱ñer iwa̱ rä. Ijewa rä ka suanak kuna ji yika, je̱k ssäk tuleka̱, ka paju̱nak kuna oloi kaleka̱ wa shäk kte yakei wà. 	 Ex kkawil Dios kyibˈajjo a lipcheqex tiˈjjo kyachbˈil, a ojtxe kyten, ex n‑el kyiˈjlin alkyechaqku kyoklin kawil. Ma kuj kynabˈl, ex njaw kynimsin kyibˈ. Ntiˈ kyxobˈil tuˈn kyyasin kyiˈj angel ex jniˈ taqˈnil tajaw il.


Jera plaa ra ji rä bular täkii ka̱jöir ska. Je ssër si̱wa̱ ju̱r täkii ssër käi, je bular kjaju̱ mai itso̱ ñajäklelewa̱ ska ju ja̱r kalabe na. 	 Noq kynaˈbˈinkuxi tqˈajqˈojil jun tiˈ tzaj toj kyaˈj nyakuj tzeˈn nim kyqˈiqˈ, ex kubˈ noj tuja, jaˈ iteˈtaq.


¡Ñekja blu wa! Bas ji̱o, bas kjoyino, ji bäline dämiwa̱ bas ki̱ka kju̱ei. 	 Kybˈiˈntzin jaˈlin, ayeqiˈy qˈinin: Chi oqˈa, ex chi ẍchˈiˈn, quˈn ktzajil jun kawbˈil kujxix kyibˈaja.


Ka irä jiye kuna ta, yie ijewa jemiwa̱ bitaba iji wá̱ ka bäi kuna ki̱ka, ñakäi ka yis je̱r ja̱nak ji̱a ijewa wa̱ ji yakei wakblele ska itjä.’ ” 	 Ex kˈwel nnajsin kybˈinchbˈin nya wen, ex nlay tzaj nnaˈntla juntl majl kyil.


Je wà bas te isu̱a sä wabiketsarksa̱ wämo ye rä sa te ji we̱ ne wà, ka je rä ji biketse etkabä je ebä wà kuna. 	 Ex ok tqˈoˈn Dios te tukˈa. Man kylitza, qa ma tzˈok tqˈoˈn Dios xjal tzˈaqle twutz, nya noq oˈkx tuˈn tnimbˈil, qalaˈ majx tukˈa tbˈinchbˈin, a tzajnin tiˈj tnimbˈil.


Tres mes kjaju̱ ra, sá ju̱nami ko̱no datse̱ Alejandría dele je däyë wäbala ska, ka̱ yakei ki̱ssäk je ki̱ka. Je ko̱no ja̱mi Cástor irä Pólux irä me̱i yöle tso̱. 	 Tbˈajlinxiˈ oxe xjaw quˈn tojjo Malta, o okxa tojjo juntl bark tzajnintaq toj Alejandría, ex antza taˈyetaq toj Malta, tej tkubˈ ten jbˈalil. Atzin bark anetziˈn, iteˈktaqjo kabˈe kywutzbˈiyil dios tiˈj, Cástor ex Pólux kybˈi.


Jera Jesús te isha: —Sä rä okle kja ra, ka jiye sä shene ji̱a ukäk. Ata sä klä ebä ne sherke̱ pasuka̱nak rä, je ekta rä yëë ki̱ka. Bas dä yëë, ata ka bas bena rä yëë kuna. 	 Me ante Jesús xi tqˈmaˈn te: Ankye te tzmax bˈaj txjet, nya il tiˈj tuˈn tel txjet juntl majl, qalaˈ oˈkqexjo tqan, tuˈntzin tsaqix tkyaqil. Me tzeˈnku kyeˈ ma chi saqix kyeˈ, exla qa nya kykyaqilxa.


Biköle bakle yis yikaba jewa rä jakbläk wa ebä, sa̱ ki̱ssäk jakiblenak ña̱la ki̱ ebä. Ata je oveja wa wa̱ ka ijewa ktä ssëne. 	 Kykyaqilxjo ẍi ul nej nwutza ileqˈqe kyeˈ, mo bˈyol xjalqe tuˈn kyelqˈin; me ayetzin kye rit mix ẍi kybˈiˈn.


Jekäi el wa, sa pakana ji̱a ji wa̱k, ata ka je rä sa yaka te kuna, sa̱ se̱naklä sa yaka ki̱ isherke̱ käi kuna. 	 Tuˈnpetziˈn erman, nya bˈaˈn tuˈn qbˈet tzeˈnku ntqanin tachbˈil qxmilil.


Ñerä ocho día ukäki̱ Jesús wa̱ dulanak wa tapanawa̱ni etäbä kicha ju ja̱rka. Jera Tomás kalduña ijewa ra. Jera ju rä kjäitälewa̱, ata Jesús deju̱ je̱k duawa̱ ijewa sha̱na te isha ijewa ia̱: —Bas ssënopa baa. 	 Tbˈajlinxiˈ wajxaq qˈij, ok qchmoˈn qibˈa toj jun ja. Tojjo qˈij anetziˈn, attaq Tmas qukˈiy. Exla qa jpuˈntaq ja, jun paqx kubˈ weˈ Jesús qxola, ex o ok tqˈolbˈiˈn, ex tqˈma: Qexit kykˈuˈja, ex tzalajxit kyanmiˈn.


Ka irä jiye kuna ta, yie ibiketse, duewa̱ iräle, se̱ne kseka iräle, ángel wa iräle, jile tsa̱ku̱i wa iräle, ji jira iräle, ji dämi ji̱a iräle, ji täkili ta wa iräle, 	 Tuˈnpetziˈn, qˈuqle nkˈuˈja qa mix aˈl jun aku tzˈel paˈnqe tiˈj tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qMan Dios: Exla qa ma qo kyim, exla qa itzˈqo; exla qa kyuˈn angel, exla qa kye taqˈnil tajaw il; exla qa a at tzaluˈn twutz txˈotxˈ jaˈlin, exla qa a tzul kanin; exla qa tkyaqil wiq kyipin aˈla.


Je te ka̱ñiwe̱mi sa̱ se̱nak ka̱ yee naka wa ki̱ka, ñakäi yewa̱ sä duärawa̱ jewa ki̱ka, iwa̱ sa wajiäklä mane ña̱la wà sä kjämi bäi je wà.” 	 tuˈn tkˈant toj kychwinqiljo ayeˈ nchi bˈet toj najin, ex tuˈn tkubˈ nej qwutz toj tbˈeyil bˈaˈn.


Je ki̱ Jesús te ijewa ia̱ ishaka̱ bulee: —Lázaro duawa̱. 	 Tuˈnpetziˈn, tzajxix tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Ma kyim te Lázaroch.


Ijewa te ña̱la bulee jawa̱ minemi kju̱awa Beor yaba Balaam ña̱le̱i ja̱mi, je rä ale to̱ne ji ka wämo ki̱ säkei biketsäk. 	 Quˈn ma chi naj noq tuˈn ma chi el txalpaj tiˈjjo bˈe jikyin. Ex ma chi ok lipe tiˈjjo tumil tuˈn Balaam ojtxe, a tkˈwal Beor, a tajtaq tuˈn tkanbˈin pwaq noq tuˈn jun tumil nyakuj tzajnin te Dios.


Ata ijolona ishäkä bäi ki̱, jewa ne rä manele kte ssäk wa, je kukäk wa rä; jewa wärke̱ treinta käi, sesenta käi, cien käi.” 	 Atziˈn xjal tzeˈnku tbˈanil txˈotxˈ nkubˈ kybˈiˈn Tyol Dios, ex nbˈaj kubˈ kybˈinchin tzeˈnku ntqˈmaˈn, ikyqetziˈn tzeˈnku triy; n‑el lajaj toj kaˈwnaq twutz, junjuntl ox kˈal ex junjuntl te jweˈ kˈal.


Jekäi ite nui ta iblui ia̱ wa kia te ekla ekla. Isäkätä ia̱ ite ichaka: ‘¿Bikö ba nui yis blui ia̱ rä na?’ 	 I tzajtzin ttxkoˈn tej kaˈyil aqˈuntl jotqexjo jniˈ xjal, a attaq kykˈas teˈ tajaw aqˈuntl; junjunku i txokle tuˈn. Iky xi tqaniˈn teˈ tnejil kyjaluˈn: ¿Jteˈtzin te tkˈas te tajaw aqˈuntl?


Ije te Jacob batala patkemi sa̱ ke̱i etkä etkä marämi jekjeye. Jekäi ije dewa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye ra ka iju̱nakksa̱ kuna. 	 tuˈn tkawin kyibˈaj aj Judiy te jun majx, quˈn a tkawbˈil nlay bˈajx.


Ijewa demijulu kläkata ska ra, guardia wa te itsa̱mi kaleka̱ je chu̱li̱i̱ wa kju̱atka tulaka̱ e̱e̱na si̱ kju̱ei. 	 Atzaj teˈ kyjax twutz ja, bˈeˈx jaw iqin Pabl kyuˈn xoˈl qˈaqˈ, quˈn tuˈn tzunxtaq bˈiylajtz kyuˈn xjal,


Jera Jesús te ikúka te isha: —Jäiyi ekla biteju̱ Jerusalén ska damiju̱ Jericó ska ra, jakbläk wa te ikukawa̱. Jewa te ipaiklä baka tsa̱mi te iwakei kpa ta̱i, jekäi iminejulu te iju̱a baklata̱na yee iduärawa̱ käi. 	 Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Jun maj, at jun ichin tzajninxtaq toj tnam Jerusalén, ex tuˈntaq tpon kanin toj tnam Jericó. Tzuntaq nbˈet, tej tok tzyuˈn kyuˈn txqan ileqˈ. Noqx techx bˈaj bˈyoˈn, exsin el qˈiˈn jotxjo jniˈ qˈiˈntaq tuˈn exsin jniˈ t‑xbˈalin. Atzaj teˈ chˈixtaqx tel kyimj ichin anetziˈn, bˈeˈxsin i oq kyej ileqˈ.


Ñakäi ka̱ me̱na iia̱ iwa̱ je bewak me̱i ia̱ si̱we̱i ma̱klä, je rä je bewak me̱i ktäkläka̱, ñakäi iwa̱ ka̱wei ma̱klä biköle yi te je bewak me̱i ka oloitse ra, jewa ktächa̱kläwa̱. 	 Ex xi qˈoˈn tipin txuk lo, tuˈn t‑xi tqˈoˈn tchwinqil twutzbˈiyiljo tkabˈ txuk, tuˈntzintla ajo twutzbˈiyil tuˈn tbˈant tyolin, ex tuˈn t‑xi tqˈmaˈn, tuˈn kykyim kykyaqiljo a mi ẍi kˈulin twutz.


Jera ite ikúka te isha: —Je däli wä bäi tkäk je ne rä ditsä yäbei rä. 	 Ex tzaj ttzaqˈwin Jesús qeˈy: Atziˈn awal triy, ayin wejiˈy, a Tkˈwal Ichin.


Je ukä ska sá sha̱ moska mine sa̱ nu̱l bläklä ska te iku̱a jishtä alaklä wa te isha käi, ata ka ijewa wa̱ ije su̱ne. 	 Ex iteˈ junjuntl qeˈ qukˈa, a chi txaˈj ttzi jul anetziˈn, ex ikyx s‑iwle kyuˈn, tzeˈnku otaq bˈaj qˈmaˈn kye kyuˈn qya. Ex ikyxjo mina s‑iwle Jesús kyuˈn.


Jera Judío wa wa̱ Säktäkwa̱ Bakleju̱ ke̱i kjewa̱klä je ke̱i sher ji̱a elkje. 	 Chˈixtaq tul kaniˈn nintz qˈij te Xjan Qˈij, a n‑ikyˈ kyuˈn aj Judiy, te naˈbˈlte kyelintz ojtxe toj Egipto.


Ka irä jiye kuna ta, je ke̱i ska sä rä buka̱nak nui ki̱ io̱naklä iyöle tso̱ biköle te ji she je ja̱mi. 	 Quˈn kyojjo qˈij lo, ok kˈwel nimitjo kawbˈil kyibˈajxjal, a kujxix wen, a tzˈibˈin taˈye toj Tuˈjil Tyol Dios.


Jera Jesús te ikúka: —Ikuna yis wakei je̱k pakä ra, je rä iyina si̱. ¿Ka je rä jiye kuna ta? Yis wa̱ iju̱ñer mai yis dar dä, maka yis ma rä. Ata ka bas wa̱ iju̱ñer mai yis dar dä, maka yis ma rä. 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: Ax twutz weˈ nyol, exla qa ayinxa ma chin kujsinte wiˈjxa. Quˈn toj kyaˈj ẍin tzaja weˈ, ex axsa kchin ajiliˈy. ¿Ma akutzin chi kubˈ sbˈuˈn tuˈn jun te toj kyaˈj? Qalatzin kyeˈ ¿Ma bˈinajtzin kye kyuˈn ikyjo?


Jera ite ángel wa su̱a bol pajiele sua suruu wà. Jewa kajali ñak ki̱ inu̱l me̱leka̱ ska, ekla itsa̱ku̱ kja̱ne, iel iklä kja̱ne. 	 Ex xi tkaˈyin kabˈe angel, sjanin kyxbˈalin tok, ex qˈuqleqetaq jaˈ okxi qˈoˈn t‑xmilil Jesús, jun, jaˈ tkubˈetaq twiˈ Jesús, ex juntl jaˈ iteˈkutaq tqan.


je ki̱ka mika̱ yis maju̱mi España ska ra, yie ibiketsa kjäkju̱ bas kja̱ne bas su̱ak. Jeska sa̱ ñasu̱a bäi e̱ná ra, bas te yis tsa̱tke jile wà yis minakläju̱. 	 Me aj nxiˈy España, chin kyˈelixa qˈolbˈil kyeˈy. Aj tbˈaj jun jteˈ qˈij wuˈn kyxola, wajatlaˈy tuˈn kymojiˈn wukˈiy toj nbˈeˈy, aj nxiˈy tzma tzachiˈn.


Jekäi ikjaksa̱ju̱ a̱mikata Gadara wa ke̱i ki̱ ra, bol wäialeksa̱ be wa̱ daksa̱julu sa̱ nu̱l bläklä ska, dejulu iwäki̱. Jewa rä sälwii si̱ ki̱ka ka yi a̱ni shkäklei je ña̱la wà. 	 Tej tpon Jesús tjlajxi aˈ toj txˈotxˈ te Gadara, i etz kabˈe ichin kyoj muqbˈil kyimnin, tokxtaq taqˈnil tajaw il toj kyanmin. Nchi bˈaj oktaq lipin kyiˈjxjal; tuˈntziˈn, mixtaq aˈlx n‑ikyˈ tojjo bˈe antza. I tzaj laqˈe tkˈatz Jesús,


Iwikblu te sä ktei sheke̱ña saje wa wikblu ra ñara, sä rä Säkeklä yabala ni. 	 Quˈn axjo Xewbˈaj Xjan nqˈmante te qanmin qa ma qo ok te tkˈwal Dios.


Ji biköle wo̱ ka ñadälänetsale ta yakei, ka ñakteo̱leka̱ ta, 	 Kybˈinchinkutziˈn tkyaqilx tukˈa tkyaqil kykˈuˈja, ex nya tuˈn kyjaw chˈotje, ex nya tuˈn kyjaw yolbˈiˈn,


Jekäi sá ia̱ ishö, maikäi ba ia̱ ra irä: ¿Ka̱ tso̱ inaklä ma̱klä César ia̱ na, ata kai? 	 Tuˈnpetziˈn, ¿Tzeˈntzin chˈin te toj twutz? ¿Wenpela tuˈn t‑xi qchjonjiˈy kˈaybˈil te kawil te Rom, mo minaj? Xi kyqanin ikyjo quˈn kykyˈeˈtaq Parisey tuˈn t‑xi chjet kˈaybˈil, me ayetziˈn kyukˈa Herodes, kyajtaq. Ikytziˈn, iltaq tiˈj tuˈn tkubˈ tzˈaq Jesús kyuˈn toj til kywutzjo jun chˈuq xjal lo.


Jera ite ijewa kúka te isha: —¿Mane rä yis a̱mi, yis el wa rä na? 	 Tzaj ttzaqˈwin Jesús kye: ¿Ankye nnaniy exqetziˈn witzˈiˈn?


Yis te ishe bas ia̱, ite ijewa tsa̱tkemi rä mane manebä. Jeiräta mika̱ ditsä yäbei dene ra, ¿je te ji biketsäk etkabä wa ku̱emi ji̱a ka̱jiska na?” 	 Mina, quˈn ok kxel nqˈmaˈn kyeˈy, chi Jesúsjo, a qa liweyxix kchi elil kloˈn kyej xjal, a skˈoˈnqe. Me aj wul juntl majla, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, ¿Akupela chi jyet‑xjal wuˈn tzaluˈn twutz txˈotxˈ, a at kynimbˈil tzeˈnku tnimbˈiljo tal mebˈe qya?


Jekäi ite ikukawa̱ ijula wämo kja̱ne je kaka̱ ite. Jera ñawäsaka iklä shpatke irä iklä wäkuchi irä je täkina. 	 Tej tqˈmaˈnte Pegr ikyjo, ok ttzyuˈn tman qˈobˈjo kox, ex jaw tjkˈuˈn. Ex bˈeˈxsin ul kyanmin tqantz,


Ata Pedro te isha iia̱: —Ka yis dä inaklä ta, oro ta a̱ni. Ata ji tso̱ yis wa̱ je me̱ke̱ yis te ba ia̱. Jesucristo Nazaret wa kie wà ma je̱köka̱, bä shkömi. 	 Me ante Pegr xi tqˈmaˈn: Ntiˈ weˈ npwaq; me kxel nqˈoˈn tey a at weˈy. Tiˈj tipin tbˈi tAjaw Tkyaqil, a Jesucrist aj Nazaret, weˈksa ex kux bˈeta.


Iwa rä, yi te ka̱wei biköle wawá̱, ata etka ska ishirinawa̱ ra, je rä ite ji wakbla ka̱wei biköle ukä ja̱mi. 	 Quˈn qatzin qa jun xjal nkubˈ tbˈinchin tkyaqil kawbˈil, exsin qa ma jaw txalpaj toj jun, tukˈaxpe jun; ma tzˈok aj paj toj tkyaqil,


Ijewa te iwá̱ biköle jishtä iyöle wa̱ ije ktei yile ja̱mi, kjepa ijewa te inu̱l wäya ja̱wa̱té kal ja̱mi, bla ite sa̱ nu̱l bläklä ska. 	 Tkyimlinxi Jesús, chi Pabljo, ex aˈkxtaq tbˈaj tkyaqiljo, a otaq yolajtz tiˈj toj Tuˈjil Tyol Dios, kutz qˈiˈn twutz cruz, ex kux muquˈn toj tjulil kyimnin.


Ji yaka wato̱rke̱ iwatju̱aklä ska, je kätö ka chakale kuna iöle sä ssërmi nui ta kju̱ei. 	 Bˈaˈn txi kychyoˈnjiˈy tkyaqil chibˈj nkˈayajtz toj kˈaybˈil chibˈj, ex mi kubˈ kybˈisiˈn, mo tuˈn t‑xi kyqaniˈn, qa nej xkubˈ bˈyet kywutzjo twutzbˈiyil.


ba te ibiketse ba rä ka wä wajuenak kuna wa wajiäk ra, ka̱ oloi ye se̱nak ka̱tuil na wa ia̱ ra, 	 Ex ikyxjo qˈuqle tkˈuˈja tiˈj, qa ma tzˈoka nejinel kye mi n‑el kynikyˈ te Dios, tzeˈnku jun tzaj kyeˈ nchi bˈet toj qnikyˈin.


ije̱r bäi shäklä sa ká wa bakle mikle wa ia̱, ñakäi ije̱r ja̱naklä ikablele sa̱ ia̱ bulee ska, 	 tuˈn ttzaj qˈaqˈin tkˈuˈj kyiˈjjo qyajil, ex tuˈn mina tzˈel naje toj tkˈuˈj, a tumil xjanxix bˈant tiˈj tuˈn; tuˈn kykyij Ttanim toj wen tukˈa.


deju̱ ni ike̱i ki̱ te ijewa pakta iwakwa ñapaktäklä jui ska, je te ijewa male̱cha̱cha̱wa̱ ki̱ka ite isha: —¿Maka ije te je je̱rike tsa̱ rä, täkili ji wa̱klä tsa̱ rä na? 	 tzma toj ttanim. Antza xi xkye tuˈn t‑xnaqˈtzin kyoj muˈẍ ja te kˈulbˈil. Ex tkyaqilxjal bˈaj jaw kaˈylaj, ex kyqˈma: ¿Jaˈtzila xbˈaje t‑xnaqˈtzin xjaljo tkyaqiljo bˈaˈn tuˈn? ¿Ex tzeˈntzin tten nbˈantjo tbˈanil techil tipin tuˈn ikyjo?


Ka irä jiye kuna ta, Herodes suarke̱ Juan yika, ñakäi ite iwetseke̱, iwa̱ iju̱ñer je rä ditsä wämo sikii ki̱ka. Ije te ji sheke̱ ssëke̱ ite ra, je te ije̱r iawe̱ke̱ ta̱i, jeiräta ite issëke̱ je̱r bäi wà. 	 quˈn nxobˈtaq Herodes tiˈj Juan, quˈn tuˈn wentaq ex xjantaq, ex nyolintaq Tyol Dios. Tuˈntziˈn, mina nttziyintaq Herodes tuˈn tkubˈ bˈyet, quˈn tajtaq bˈin wen tiˈjjo tyol Juan. Tuˈntziˈn ikyjo, ntiˈtaq tumil toj twutz Herodías tzeˈn tuˈn ttene.


Jikäi yie ishe: Yi te ji tka elkje ra, je ia̱ iwä dämiksa̱ elkjebä; ata yi te ji tka shka̱ja̱ ra, je ia̱ iwä dämiksa̱ shka̱ja̱. 	 Me kynaˈnkutzinjiˈy jun yol lo: Ankye teˈ nya nim kˈwelix tawaˈn, ex nya nim kjawil tchmoˈn. Ex ankye teˈ ma nintz kˈwelix tawaˈn, ex ma nintz teˈ kjawil tchmoˈn.


Ka irä jiye kuna ta, Adán ne yönaksa̱ säkätäba rä, je ne kjepa Eva rä. 	 Quˈn ate Adán bˈant nej tuˈn Dios, exsin kubˈ bˈinchinxilte Eva.


Yis wa̱ iju̱ñer mika̱ yis demi ba ska ra, yis dämiju̱ rä tsa̱tkele ta̱i Cristo je̱r bäi shäke̱ sa̱ ia̱ je wà. 	 Quˈn bˈiˈn wuˈn, aj npoˈn kyukˈiy, chin ponbˈila tukˈa t‑xilin Tbˈanil Tqanil, ex tukˈa tkyaqil tkyˈiwbˈil Crist.


Ñerä Ananías te je ssa ra, idua ja̱nami. Jekäi je palei ssäk wa biköle suanacha̱wa̱ ta̱i. 	 Tej tbˈaj tbˈiˈn Ananías ikyjo, bˈeˈx kyim, ex kykyaqiljo i bˈinte bˈeˈx tzaj kyxobˈil.


Fariseo wa te issa je chu̱li̱i̱ wa te jekäi Jesús pake tso̱ ñaia̱ ja̱lmana. Je kju̱ei chui tsa̱ku̱i wa irä, fariseo wa irä te Templo kjänanak wa patkami Jesús kukäkwa̱. 	 Atzaj teˈ kybˈinte Parisey kyyolxjal nkyqˈmaˈn tiˈj Jesús, i jaw labˈte tiˈj, ex i kyij toj wen kyukˈa kynejil pale, tuˈn tkux kyjpuˈn toj tze. Bˈaj xi kychqˈoˈn xqˈuqil teˈ tnejil ja te naˈbˈl Dios, tuˈn tok kytzyuˈn.


Ñerä ideju̱ni Templo ska ra, ite ditsä pakte kaldu dälei ja̱mi chui tsa̱ku̱i wa irä, je ke̱i ska wäkiri wa irä ñasikawa̱ iwä ja̱mi, te ichaka iia̱: —¿Yibä ka̱wei wà ba te jekäi iwe̱ke̱ rä na? ¿Yi te ba ia̱ je ka̱wei ma rä na? 	 Tej tokx Jesús toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, i pon laqˈe kynejil pale exqetziˈn kynejinel kyxolxjal aj Judiy, a tzmataq nxnaqˈtzintaq. Xi kyqanin te: ¿Tiˈn tokiy tuˈn tbˈinchinjiy jniˈ lo, a nkubˈ tbˈinchiˈn? ¿Ex ankye saj qˈoˈnte tokliˈn? chi chiˈ.


Jera je dulewa̱ deksa̱ju̱ klä pabutälewa̱ jula pabutälewa̱ sua kukäla wà, ñakäi wä pabutälewa̱ sua kukä saka wà. Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —Ipayöksa̱ni, ijöwa̱ minak. 	 Ex atzin tej kyimnin bˈeˈx etz, bˈaltzˈinqektaqjo tqˈobˈ kyukˈa tqan toj t‑xbˈalin kyimnin, ex ptzoˈntaq twutz tukˈa suˈtj. Bˈeˈx xi tqˈmaˈn Jesús kye: Kypoqˈimila, ex kytzaqpinxa.


Ata yi te jí kte ka kuke ra, je wakei rä ka ktä kolonak kuna. 	 Quˈn alkye mi nkubˈ tbˈin nyola lo, ex nlayxla kubˈ nbˈiˈn tyol.


Yabala rikä wa, etäbä kicha yis shi̱akäte ma rä Cristo kibina bas ja̱rka kje. 	 Ayiˈy wermana, nyakuj tal nkˈwalqiˈy; juntl majl n‑ikyˈx kyixkˈoj wuˈn, ikyxjo tzeˈnku n‑ikyˈx tuˈn jun qya, aj tjaw qˈiˈn tukˈa tal, noq tuˈn kytijinkuy toj kynimbˈila, ex tuˈn tok qe kykˈuˈja tiˈj Crist.


Jewa te ishe rami: “¡Bäije Sa̱ tsa̱ku̱i daju̱ Säkekewa kie ja̱mi rä! ¡Ka̱jöir ska wa ssënopa baa! ¡Iwakei oloitsanopa ka̱sha̱a̱ si̱ ska!” 	 Iky kyqˈmaˈ kyjaluˈn: ¡Kyˈiwlinxitjo a Nmaq Kawil, a luˈ ma tzul tiˈj tbˈi tAjaw Tkyaqil! Noqit jun nukˈbˈil toj kyaˈj, ex nimxitjo toklin tbˈiy toj tnajbˈila.


Jera ijewa te ikúka: —Moska te ishe ba rä Juan säwäukewa̱k ni; isaka te ishe ba rä Elías ni; ata isaka te ishe ba rä jile bata shäk wa bakle sha̱ ekla ne shki̱naka̱ni rä. 	 Xitzin kytzaqˈwin t‑xnaqˈtzbˈin kyjaluˈn: At junjun nqˈmaˈnte qa ajiy qtzan Juan, a Jawsil Aˈ; at junjuntl nqˈmaˈnte qa ajiy Elías, a yolil Tyol Dios ojtxe. Ex at junjuntl nqˈmaˈnte qa ajiy jun yolil Tyol Dios jaw itzˈje juntl majl.


Säkeklä te ji rä ka̱jiska wa ia̱ ra emana käi dokoitsalewa̱ käi kuka, ñaebä ji rä ka säkei ta kuka ite, je wà iwa̱ ji rä säkei ta weikäkläwa̱, 	 Me ayetziˈn ntiˈx chˈin kyajbˈin tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ayeˈ nchi el kyiˈjlinxjal, ex najnin iteˈye toj kywutzxjal; me ma chi jaw tskˈoˈn Dios, tuˈn tel yupitjo a attaq tajbˈin toj kywutz,


Jera Jesús te isha: —Ekla inaklä peitäk te ditsä bol ñawe̱ke̱; ekla ñawe̱ke̱ ite quiniento denario, iel cincuenta denario. 	 Xitzin tqˈmaˈn Jesús kyjaluˈn: Iteˈtaq kabˈe xjal, a attaq kykˈas tukˈa jun ichin, a bˈaˈntaq qˈon pwaq txˈex. Attaqtzin teˈ jun jweˈ syent pwaqtaq teˈ ttxˈex. Ataqtzil teˈ juntl lajaj toj ox kˈaltaq teˈ ttxˈex.


Jera yie bil je nile wa däka̱ rä je ssa: je nile wa rä ciento cuarenta y cuatro mil Israel batala ditsei wä kalabe sha̱na; 	 Ex nbˈiy kyajlaljo a otaq tzˈok kyechil: 144,000 kyxoljo kyyajil aj Israel.


Jera ija̱nawa̱ köchöwä ki̱ka a̱na täkii: “Säkekewa, jí ji wakbla ijewa te ke je nui ja̱wa̱kka̱ ijewa ki̱.” Jekäi ite je sha e̱ná ra, iduawa̱. 	 Ex bˈeˈxsin kubˈ meje Esteban, ex jaw ẍchˈin kujxix wen, ex tqˈma: ¡Ay, wAjaw, najsinkujiy il nbˈant kyuˈn xjal lo! Tej tbˈaj tqˈmaˈn ikyjo, bˈeˈx el kyim.


Jeska biköle minejulumi ijukani ekla ekla. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo; bˈeˈx i bˈaj aj junjun kyja.


Jesús wa̱ iju̱ñer yibä te iju̱emiksa̱ ikukäkwa̱ wa ia̱ rä. Je ki̱ka ite isha: “Bas bena rä ka yëë kuna.” 	 Xi tqˈmaˈn ikyjo: Nya kykyaqilxa ma chi saqixa, quˈn bˈiˈntaq tuˈn, alkye tuˈn t‑xi kˈayinte toj kyqˈobˈ aj il.


Ka irä jiye kuna ta, jewa sha̱ kjäke̱wa̱ ju etkä ju etkä. Jeska alaklä wa ka je̱rikä ta kololecha̱wa̱ ji yakei wakble wa̱ därërë, sikle täkili wà ji yakei tkerke̱ sa̱ ja̱mi saka saka je wa̱, jewa kukeche̱ke̱wa̱ ijewa te. 	 Me kyxoljo xjal ayeˈ, at junjun tbˈanilxix tumil toj kywutz tuˈn kykubˈxjal kyuˈn, ex tuˈn kysbˈuˈn kyiˈjjo qya, ayeˈ kyaj tuˈn tel kynikyˈ teˈ twutzxix, chi chiˈ, me tuˈn lajoˈnqe tuˈn il, ex tuˈn jniˈ achbˈil, a tzeˈnku ntqanin kyxmilil, jun paqx nchex lipe kyiˈjjo xnaqˈtzbˈil, a tbˈanilx tbˈijte; me tuˈn tpajjo kabˈe kykˈuˈj, nlay bˈant tuˈn tel kynikyˈ teˈ a twutzxix.


Je rä jishtä mostaza wä kukewa̱ ekla te tkeme̱ ite ijuitä ki̱ käi, je kibina deka̱ kal kje, jekäi du ju̱nak ka̱sha̱ka ju yua ijula na.” 	 Ikytziˈn tzeˈnku jun tal twutz mistas, aj tkux tawin jun xjal toj txˈotxˈ. Ex ajtzin tchˈiytz, kyinx njapine tweˈ tzeˈnku jun ma tij pujin tze, a jaˈ n‑okxi kybˈinchin pichˈ kypaqbˈil kyxol tqˈobˈ.


Jera Säkekewa te ikúka: “¿Yi rä chatkelewa̱ bäi iblui ju kja̱nei wa̱k ka̱biketsä ta, kolonakta̱na iblui wa̱ iju ska kjanaklä wa tso̱ ju̱ñak, ijewa ia̱ ñanak bala pja̱k hora bulee ska rä na? 	 Chitzin Jesúsjo, a tAjaw Tkyaqil, kyjaluˈn: ¿Ankye te kaˈyil aqˈuntl, a qˈuqle tkˈuˈj tajaw aqˈuntl tiˈj, quˈn tuˈn njapin bˈajxix taqˈin? ¿Nyapela atz kyjel qˈoˈn nejinel kyibˈajjo txqantl aqˈnil, tuˈn t‑xi qˈoyit kywa toj tumilxix?


Jekäi ijewa wäkatulaka̱ isu̱ak ra, ka yi juena ji̱a; ata Jesús wakei ebä kaldu. 	 Atzaj teˈ kyjaw kaˈyin oˈkxtaql Jesús attaql, mixtaq aˈl juntl at tukˈa.


Yi a̱ni ia̱ ka yis kota̱nakwa̱ kuna, ata yis wakei je̱k ju̱ake̱ksa̱ duäkwa̱. Jekäi yis ia̱ ka̱ tso̱ yis je̱k ju̱akläksa̱ duäkwa̱, ñakäi yis ia̱ ka̱ tso̱ yis je̱käkläka̱ni se̱nakni. Yis ia̱ je ka̱wei ma̱ rä yis Ká te. 	 Mix aˈl jun aku tzˈel qˈinte nchwinqila; qalaˈ ayinx weˈ kchin xel qˈoˈnte wibˈa wunx wibˈxa. Quˈn at we woklin tuˈn t‑xi nqˈoˈn wibˈa tuˈn nkyima, ex tuˈn njaw anqˈintla wuˈnx wibˈa. Quˈn atzin ma tzaj tqˈmaˈn nManjiˈy weˈy.


Jekäi ije kiöwa̱ ssële a̱naa wà Säkekewa ja̱mi. Sä ije käi wa dälätsöpa bas ku̱. 	 Kykˈmonxa tukˈa tkyaqil kytzaljbˈila, tzeˈnkux jun erman, a wenxix tiˈj qAjaw Jesús, ex kynimsinqeksjiˈy kykyaqil nimil, a ikyx tumiljo kyuˈn tzeˈnku erman lo.


Ikta te je ke̱i ska ra ka̱ wäkpaka̱, ata jira ikabla, te isha: “Etäbä kicha yie ka̱ wäkpemika̱ni, ka ka̱jiska ebä kuna, ata ñakäi ka̱jöir.” 	 Tej tyolin Dios tukˈa Moisés ojtxe, tzaj luˈlin txˈotxˈ noq tuˈn Tyol. Me tbˈajlinxiˈ ilaˈ abˈqˈe, tqˈma juntl majl Dios kyjaluˈn: Juntl majl ok kchi tzajil luˈlin nya noq oˈkx txˈotxˈ, qalaˈ majx jniˈ kyaˈj.


Biköle yi rä je ki̱ssäk ije ja̱mi, jewa je̱k siki tewa̱ke̱, jishtä ije rä sikii käi. 	 Ex alkye taj tuˈn tok ikyjo, il tiˈj tuˈn tsaqsin te tibˈ toj tchwinqil, ikyx tzeˈnku te Jesús saqxix teˈ toj tkyaqil.


Ata ije̱k bata shata̱na ijewa ia̱ te isha: “Säkeklä ki̱ ishena ra yis däni bas su̱ak.” Jekäi Éfeso ska iju̱naté ko̱no ki̱. 	 Qalaˈ, bˈeˈx i kyij tqˈolbˈin, ex tqˈma: Qa taj qMan Dios, okla chin meltzˈajila qˈolbˈil kyeˈy juntl majl.


Jera ijewa te isu̱a ra yökö käi bala butsa̱nami juer ta kjäktä iá ja̱na iwakwa ki̱ ekla ekla. 	 Ex kyli jun techil tzeˈnku taqˈ qˈaqˈ njulin tibˈaj junjunkye.


Judío wa wäbatsa je wà su̱a ite ra, jera ite ka̱wei ma Pedro kukäkläwa̱ ñaebä. Je o̱na rä pan ñe ka levadura ta ke̱i kjewa̱klä sha̱naka. 	 Atzaj teˈ tel tnikyˈ qa wenxix otaq tzˈele lo toj kywutz Judiy, ex bˈeˈx xi tqˈmaˈn, tuˈn tok tzyet Pegr. Atzin bˈajjo toj tqˈijil nintz qˈij te Waˈj Pan, ntiˈ txˈamsbˈilte tkuˈx.


“Säkekewa, ijewa te ba wa̱ kolole jile bata shäk wa ye jewa ktacha̱wa̱, ñakäi jile däläwa̱klä ba ia̱ je mia̱tkawa̱. Yis ebä ne a̱ta̱na ji̱a kseka rä. Jeiräta ijewa ñajaka̱ kja yis ktäkwa̱ ñaebä.” 	 Ay wAjaw, aye tsanjila, ma chi kubˈ kybˈyoˈn aj Judiy, ex ma chi kubˈ kyyuchˈin t‑altara, a jaˈ nkubˈe patit oyaj ex chojbˈil il twutza. Ex njunalxa ma chin kyij ten, ex kyaj tuˈn nkubˈ kybˈyoˈn.


Jekäi ite ka̱wei ma Juan el Jacobo ktäkläwa̱ espada wà. 	 Xi tqˈmaˈn, tuˈn tkubˈ bˈyet Santyaw, a ttziky Juan, tukˈa jun kxbˈil, a kabˈe tste.


Ñakäi je ke̱i ska ra yis te Judío wa ka̱ju̱ñe wawe̱ rami bakleka̱ju̱ yis saka Judío wa tsa̱ta, yis te yis ká wa wädular wetseke̱ e̱e̱na si̱wa̱ je ki̱ka. 	 Ex bˈiˈn kyuˈn, qa toj kynimbˈil aj Judiy, nimxtaq otaq tzˈel nnikyˈa te, kywutzjo txqantl nxjalila, ayeˈ junxtaq qabˈqˈiˈy kyukˈa. Quˈn ayiˈn nimxtaq ipbˈil intinkiˈy tuˈn tjapin bˈajjo jniˈ tumil kyij qˈoˈn kyuˈn qtzan nxjalila ojtxe.


Jera Jesús te ikúka: —Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, ka Abraham kunaba yika, yis dä. 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy: Tej naˈmxtaq tul itzˈje Abraham, ayin weˈ intintaq.


Jera je ia̱ ite isha: ‘Kjanaklä yakei, je ba te ji sha ebä wà yis te ba wabiketsemiksa̱. Ba wa̱ iju̱ñer yis dä ditsä sälwii, je te rä ji ka blele kuna yis wa̱ ne tse̱ke̱ksa̱, ñakäi ji ka tkele kuna yis wa̱ ne wä kukeke̱. 	 Atzin tej nmaq kawil xi tqˈmaˈn kyjaluˈn: Ay jun aqˈnil nya wen. Ayexjo tyola kchi okil wuˈn te kawiltiy. Qa bˈiˈntaq tetza tuˈn, qa kuj xjalqin weˈ, ex qa njaw winjiˈy a nyaqiˈn ẍin kubˈ qˈonte, ex qa njaw nchmoˈnjiˈy, a nyaqiˈn ẍin kux awante,


Ñakäi ángel saka deksa̱ju̱ jile däläwa̱klä ska, je rä yökö ju̱ñak. Je a̱na täkii je tabeli ta kayale sibuu tsa̱ka, te ishe: “¡Ba tabeli kayale sibuu ju̱o, uva wä kicha tiäk ishäkä ki̱ka, iwä rä äli kja ki̱ka!” 	 Ex etz juntl angel twutz t‑altar Dios toj kyaˈj, a nejinel tibˈaj qˈaqˈ, ex tzaj ttxkoˈn tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ kuj a angel qˈiˈntaq tsemil, a at tste wen: Qˈinktz tsemila, a at tste wen, ex chmonksjiy tkyaqil xjal twutz txˈotxˈ, a nya nimil, tzeˈnku junjun tqˈobˈ uv, a ma qˈanix.


sa̱ tsa̱ku̱i wa irä biköle tso̱ sä wäkiri ye wa irä ki̱ka, sa̱ se̱naklä bitaba ka weikale ta, wämo, dälätsalewa̱. 	 ex tuˈn kynaˈn Dios kyiˈjjo tkyaqil nejinel ex jniˈ kawil, tuˈntzintla qbˈet toj tumil, ex tukˈa jun bˈaˈn nukˈbˈil, ex tuˈn tajtz tiˈj qanmin twutz Dios, ex tuˈntzin qok tzˈaqlexix toj tkyaqil.


Ata ma je̱k butsöksa̱ ji ka wata pake sa̱ ñawätji̱wa̱klä shtä yika, sa bakle mikle wa kie yöle tso̱ pake yika, sa̱ ñakju̱atkewa̱ke̱ sa̱ ñaktewa̱ke̱ ka̱wei bata ki̱ka je yika. Je rä ka wata, ka kiar ji a̱ni ye ki̱ka. 	 Me atzin te, Tito, paˈmil tibˈa kyiˈjjo kyyolxjal, a ntiˈ tumil, ex tiˈjjo nkyqˈmaˈnxjal kyiˈj ojtxe qxeˈchil. Ex mi txi tqˈoˈn ambˈil te jyoj qˈoj, ex jniˈ yasbˈil noq tuˈn tpajjo ojtxe kawbˈil, quˈn ajo yasbˈil lo ntiˈ tumil, ex ntiˈ tajbˈin.


Ñerä je wäsaka jäiyi wa mañal patkeleté Cesarea ska yis wäki̱, jewa demi mai sá kajali jui ska. 	 Texjo or anetziˈn, pon kanin oxe ichin xi chqˈoˈn toj tnam Cesarea jyol weˈy tojjo ja, jaˈ intintaqa junx kyukˈa wukˈiy.


ñakäi bä ktei shäk Esteban pi tkerte ra, jeska yis kalduña ssëwa̱ je te bäi, ñakäi yis te iktäkwa̱ wa paiklä bla iia̱.’ 	 Ex intintaqa antza, tej tkubˈ bˈyoˈn taqˈnila, Esteban tbˈi, a nqˈumlajtaq tiˈja. Xi nqˈmaˈn, tuˈn tkubˈ bˈyet. Ex majx, ayiˈn in ok te xqˈuqil teˈ kyxbˈalin, a kubˈ bˈyonte Esteban.


Sa̱ wa̱ iju̱ñer mane wa wa̱ Säkeklä shka̱l wa ia̱, ale sä kile iwa̱ wata ye wa ia̱, ji biköle o̱r dä ji bäi o̱naklä ye. 	 Bˈiˈn quˈn qa ax Dios nkubˈ bˈinchinte tkyaqil, tuˈn tel wen toj kychwinqiljo aye nchi ok kˈuˈjlinte, a ayeˈ o chi ttxok tzeˈnkuxjo t‑xim.


Jekäi ikja̱nei we̱ tso̱ rä kju̱awa kju̱awa, ata je Säkekewaí rä eklabä. 	 Ex at nimku tumil tuˈn qajbˈin te Dios, me junxchˈin qAjaw, a jaˈ nqo ajbˈine.


Ñakäi ite isha ijewa ia̱: —Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, bas kajali jiska wa sha̱ manele wa̱ ka duewa̱ shka̱l ssënak, ata ijewa te Säkeklä gobiernoí su̱a ikjawa̱ju̱ oloi ta ta̱i kjepa. 	 Ex xi tqˈmaˈnl Jesús kye: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy; at junjun iteˈ tzaluˈn wukˈiy, mi kyli kyimin, tzmaxi aj kylonte nimku tipin Tkawbˈil Dios tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Ñerä ije ktä rami ji̱abä ra, ijewa ki̱kukawa̱ mo̱ wäñileka̱ oloo te. Jera kte ssëna mo̱ ja̱rka, je te ishe: “Jí ne rä yis yaba shka̱ta rä, je ra yis ssëna baa. Je ne ktä ssö rä.” 	 Tzmataq nyolin Pegr, tej tkubˈ juktzˈaj jun muj ntilkˈaj wen kyibˈaj. Ex tojjo muj etz yolin jun tqˈajqˈojil, ex tqˈma: Axixpen wejiˈy Nkˈwal lo kˈuˈjlinxix wuˈn, a o jaw nskˈoˈn. ¡Kybˈinkujiˈy Tyol!


Templo ska ideksa̱ju̱ ra, iwa̱ dulanak wa ekla te isha iia̱: —Sapaktäk, ¡Jí kje kje jak tso̱ su̱o! ¡Jí kje kje ju tso̱ su̱o! 	 Tetz Jesús toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, bˈeˈx xi tqˈmaˈn jun t‑xnaqˈtzbˈin te: Xnaqˈtzil, ayex kye junjun tij abˈj ex junjun tij ja tbˈanilqex wen.


Ñakäi yi te ji sha ditsä yäbei ukä ja̱mi ra, je rä janakwa̱ bitaba, ata yi kta Wikblu Sikina ukä ja̱mi ra, ka je rä janakwa̱ kuna bitaba, jí ke̱i ska iräle, sa̱ ke̱i däke̱wa̱ ji̱a ska iräle. 	 Ikytziˈn, qa at jun xyolbˈin wiˈja, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, aku najsit teˈ til. Me qa at jun xyolbˈin tiˈj Xewbˈaj Xjan, nlayxpen najsit teˈ til tzaluˈn twutz txˈotxˈ ex toj kyaˈj.


Ñakäi ma ji̱a tsi̱ne raté, kte dälätsalewa̱ yöle je ju̱ñeleté ba wa̱ rä. Je kiar dä ma je̱r ku̱aklä je wà ba tsa̱tkenakläksa̱ Cristo Jesús biketse wà. 	 Ex quˈn ojtzqiˈnl tuˈn, ajo Xjan Tuˈjil Tyol Dios atxix toj tkˈwalila, ex bˈiˈnl tuˈn, qa noq tuˈn yol anetziˈn, aku tzˈele tnikyˈa te kolbˈil te jun majx, noq tuˈn tnimbˈila tiˈj Crist, a Jesús.


ijewa te Säkeklä kjeisheke̱. Jekäi biköle ssëna ijewa ra bäi. Jera buliri buliri Säkeklä te mane wa rä tsa̱tkenakksa̱ jewa ijewa ki̱tapawe̱ kate. 	 Nchi nimsintaq tbˈi qMan Dios, ex noq tuˈn nbˈanttaq kyuˈn, bˈaˈn ele twutz tkyaqilx xjal. Tkyaqil qˈij nchi nimintaq txqantl xjal tuˈn qMan Dios. Tuˈntziˈn ikyjo, nchmetiktaq kybˈaj.


jewa te isha: —Jí te sa pakeke̱ Säkeklä kja̱nei wa̱k ssër ta kju̱awa saje wa ka̱wei ukä ja̱mi. 	 ex xi kyqˈmaˈn te kyjaluˈn: Ajo xjal lo, lu nbˈetje xmoxil kyexjal, tuˈn kykˈulin twutz Dios, me nya ikyjo tzeˈnku qe qkawbˈil.


Ñerä ijewa wa̱ je burro detse̱ iyaba ra, jewa ki̱shuawa̱ ijewa te iwakwa wa̱ shönak je̱k ki̱ wa, jewa ki̱ ije̱tkaka̱. 	 Tzaj kyiˈn bur tukˈaxjo tal tal, bˈaj jax kyqˈoˈn kytxoˈw tibˈaj, exsin jax qe Jesús tibˈaj.


Ata säkätä ji yönaksa̱ ra, Säkeklä te sa yuaksa̱ rä ‘jäiyi irä alaklä irä.’ 	 Quˈn tnejilxix, kubˈ tbˈinchin Dios jun ichin ex jun qya.


Jeska ra Pilato te ibiketsami maikäi ra ite Jesús yemiksa̱ kjermita. Ata Judío wa te isha täkii Pilato ia̱: —¡Ba te ije yaksa̱ni kjermita ra, ka ba rä César ja̱mi kuna! ¡Yi je̱k kukäke̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye ra, jewa mar dä César bolki ye! 	 Texjo paq anetziˈn, ok ten Pilat jyol tumil tzeˈn tuˈn t‑xi tzaqpete Jesús. Me ayetziˈn Judiy i ok ten ẍchˈilte: Qa ma txi ttzaqpiˈn, nya wen k‑elile toj twutz nmaq kawil, a César. Quˈn alkye tzˈok tqˈoˈn tibˈ te nmaq kawil ajqˈoj tiˈjjo César, a manyor nmaq kawil toj Rom.


Säkeklä rä eklabä, je rä sä biköle Ká, ale ji biköle tsa̱ta, ji biköle oloi ja̱mi, ji biköle ska. 	 Ex junchˈin Dios, a kyMan tkyaqil nimil, ex tibˈaj qkyaqil, ex n‑aqˈnin tuˈn qel wen, ex at qoj qkyaqil.


Ata wë bas ñakibiwo̱ saje wa Säkekewaí Sa̱tsa̱tkäkksa̱ Jesucristo je̱r bäi shä wà, je̱r ko̱ne iia̱ wà. Ije oloi kanoka̱pa jira irä, marä sa̱ ke̱i jekjeye ska ra irä. Amén. 	 Qalaˈ chi chˈiyxa toj t‑xtalbˈil Dios ex toj kyojtzqibˈla tiˈjjo qAjaw ex Klolqe Jesucrist; nimxit tbˈi jaˈlin ex te jun majx. Ikyxitjo.


je ku̱ bas tsa̱tköpa ji bäi biköle wà, bas wa̱ ji sherke̱ iki̱ka je wa̱klä, ñakäi ije ku̱ ji rä bäi ije ia̱ je kja̱nei wo̱pa sa wakwa ska, Jesucristo ale oloi kanakka̱ sa̱ ke̱i etkä etkä jekjeyemi je oloi ja̱mi. Amén 	 Noqit aku Dios tzˈok qˈon kyeˈy tzˈaqle ex bˈaˈn kynabˈla, tuˈn tjapin bˈaj kyuˈn ikyxjo tzeˈnkuxjo tajbˈil. Ex noqit aku bˈant quˈn tzeˈnku tajbˈil, noq tuˈn Jesús, quˈn at Xewbˈaj Xjan toj qanmin, a nbˈinchinte ikyxjo tzeˈnku taj qMan Dios. Nimxitjo tbˈi Jesucrist jaˈlin ex te jun majx. Ikyxit tzˈeleˈ.


Jekäi ijewa te Jesús kúka te isha: —Ka sá wa̱ iju̱ñer. Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —Ñaebä ka yis wa̱ iyinak bas ia̱, yibä ka̱wei wà yis te jekäi iwe̱ke̱ rä ni. 	 Mix jyetil tumil kyuˈn, tiˈ tuˈn t‑xi kytzaqˈwin. Oˈkx xi kyqˈmaˈn te: Nya bˈiˈn qe quˈn. I xi ttzaqˈwin Jesús: Exsin ikyx wejiˈy, nlay txi nqˈmaˈn weˈ, alkye saj qˈoˈnte wokliˈn tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn tkyaqiljo lo.


Mane yis ktä ssäk wa wa̱ ka yis ktä dälätsane ra, jera ka yis wa̱ ije ktei wabiketsanaksa̱ buka̱nak kuna. Ka irä jiye kuna ta, ka yis de ne rä ka̱jiska wa ktei wabiketsäkksa̱ buka̱nak kuna, ata yis de rä ka̱jiska wa tsa̱tkäkksa̱. 	 Me qa at jun ma bˈinte nyola, ex mi xi tnimin, ok najil teˈ; me nya npaja, quˈn nya ma chin ula tuˈn nkawiˈn kyibˈaj kykyaqil xjal, qalaˈ noq tuˈn kyklet wuˈn.


Jera tapanak Jerusalén ska wa te ipalei ssa jekäi ra, ijewa te Bernabé patka däkmi Antioquíaka. 	 Ayetzin kyeˈ Ttanim Dios toj Jerusalén, tej kybˈin teˈ tqanil lo, xi kychqˈoˈn Bernabé tzmax Antyokiy.


Jekäi sä rä iyabala ra, jera ñakäi sä rä däli ukä kukäk wa, Säkeklä däli ukä kukäk wa, ñakäi ikukäkña Cristo ra, ikuna Cristo wakei ra sä weikanaña ra. Je rä sä oloi kanakläka̱ iwakei ra. 	 Quˈn qa ma qo ok te tkˈwal Dios, at qoklin tiˈjjo tkyaqil etzbˈil o tzaj tqˈmaˈn, junx tukˈa Crist. Me il tiˈj nej tuˈn tikyˈx quˈn tzeˈnku ikyˈx te Crist tuˈn. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, ok qo jawil nimsin junx tukˈa toj tqoptzˈajiyil kyaˈj.


Yi te ji wá̱ Moisés ka̱wei ukä ja̱mi ra, isu̱ak bol iräle mañal iräle te ishaka̱ ra, je rä kota̱nakwa̱ ka däläle ta sa̱ je̱r ja̱mi. 	 Bˈiˈn quˈn qa twutzxixjo lo, quˈn toj Tuˈjil Tyol Dios, a kyij ttzˈibˈin Moisés ntqˈmaˈn qa attaq jun xjal mina nkubˈ tnimin kawbˈil, ex qa ma tzˈiwlin kyuˈn kabˈe mo oxe xjal, qa mina xjapin bˈaj kawbˈil tuˈn; il tiˈjtaq tuˈn tkyim, ex ntiˈtaq jun qˈaqˈbˈil kˈuˈjbˈaj tuˈn tnajsit tiljo xjal luˈn.


Jekäi bas te je ju̱ña, je wawá̱ bas te ra, bäije bas dä. 	 Qa ma tzˈel kynikyˈa te tkyaqiljo lo, ex qa ma kubˈ kybˈinchiˈn ikyjo, at tkyˈiwbˈil Dios kyibˈaja te jun majx.


Jera ite ichaka ijewa ia̱: —¿Ji sherke̱ bas ki̱ yis wa̱ o̱nak bas ia̱ rä na? 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Tiˈtzin kyaja tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn kyiˈja?


ale je̱k ju̱leksa̱ biköle tsa̱tju̱ak ju̱ami, ijuenaklä ye ike̱i dewa̱ bulee ra. 	 a xi qˈoˈnte tibˈ te kyimin te chojbˈilte qil, tzeˈnkuxjo otaq chikyˈbˈajtz tuˈn qMan Dios toj tqˈijil, tuˈn tkotpit tkyaqil xjal tuˈn.


Bas ka̱kiö ka je o̱naklä kuna ka̱ tse̱l ke̱i wà. 	 Chi naˈn Diosa, noqit nya toj jbˈalilku, mo tojku jun qˈij te ajlabˈl kubˈ tzˈaqe ikyjo.


Jekäi ka yis wa̱ iju̱ñer me yie je we̱ke̱ räle. Je ne ki̱ka yie ichaka Pablo ia̱: ‘¿Ma je̱r ssëna minak Jerusalénka ktei wabiketsanakksa̱ je ktei ki̱ka na?’ 	 Ayintzin weˈ, mix tene tumil toj nnabˈla, tzeˈn tuˈn toke lo. Xitzin nqanintza te Pabl, qa tajtaq tuˈn t‑xi tzma Jerusalén, tuˈn tok toj xjelbˈil tiˈjjo a otaq bˈaj qˈmaˈn tiˈj.


Jera oveja tsa̱ta si̱ ditsä säkei rä. Je ne ki̱ka sábado wà ka̱ tso̱ ji bäiwa̱klä. 	 ¿Ma nyatzin nimxixtl toklin jun ichin twutz jun rit? Tuˈnpetziˈn, bˈaˈn tuˈn tkubˈ qbˈinchin qejiˈy a bˈaˈn toj tqˈijil ajlabˈl.


plaabä sä wätiä pishä kjelabä, kökö bata jekje bulanak bulana ra. Ka irä maikäi kuna ta, kökö bularmi, jera dulecha̱wa̱ wa rä shki̱nak tuläkka̱ni ka tjabanakwa̱ni, ñakäi saje wa rä manenakksa̱ni. 	 te jun paqx, tzeˈnku jun qmutzˈbˈin qwutz, aj t‑xi qbˈiˈn tqˈajqˈojil chun, te yekˈbˈil, aj tjapin bˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ. Ex ayetzin kyimnin kchi jawitz anqˈin, tuˈntzin mi chi kyime juntl majl, ex awotzin qe, awo itzˈqo, qo txˈixpitil.


Mika̱ ikä perí jè̱r mar su̱a bas te ra, je te bas je̱r ku̱e duas tker dawa̱ kja irä. 	 Aj tok kykaˈyin aj ttzaj poqˈle jniˈ t‑xaq, oktzin k‑elil kynikyˈtza te, qa chˈixtaq tul kanin qˈijil.


Jera je día rä jile wa̱klä sábado yika, je tuir dawa̱ kja irä ki̱ka, 	 Atzaj teˈ qok yupj tojjo qˈij anetziˈn, jotxtaq xjal tuˈn tbˈanttaq kyten te junxil qˈij, a qˈij te ajlabˈl, a jaˈ mix aˈltaq tuˈn taqˈnin.


Jera se̱nak Elisabet pája̱mi wa irä isaka wa irä, jewa te ipalei ssa Säkekewa je̱r bäi sha iia̱ ta̱i. Je ne ki̱ka ijewa ssënaña a̱naa ije ra. 	 Teˈ tok kybˈiˈn jniˈ t‑xjalil, ex jniˈ xjal, a at iteˈke te, i xtaˈj qˈolbˈilte, quˈn otaq qˈaqˈin tkˈuˈj Dios tiˈj.


“Bas wa̱ issële iyileta̱na: ‘Ke ma manena.’ 	 O kybˈiˈy ajo qˈumle kye ojtxe qxeˈchil: Mi chi kyˈaˈjiˈnch.


Jera Saulo te tapanak wa weikami sälwi wà. Ikjäke̱wa̱ ju etkä ju etkä ja̱rka isikäk jämi, jäiyi wa käi, alaklä wa käi, iwa̱ patkenakmi sä wätiäklä ska. 	 Atzin te Saulo ok ten jyolkye nimil, ex n‑okxtaq kyojileˈ ja, tuˈn kyetz qˈiˈn ichin ex qya, tuˈn kykux qˈoˈn toj tze.


Ata ia̱mi te isha: —Kai. Ije kir mar dä Juan ni. 	 Me mix ttziye tnana, quˈn Juan tbˈi k‑okilch.


Jesús te jekäi isha ra, jera chu̱li̱i̱ te ije biketsa. 	 Tej tbˈaj tqˈmaˈn Jesúsjo ikyjo, nimxjal i nimin tiˈj.


Je su̱ta bas tsa̱ku̱ kä kalabe rä shtao̱leksa̱. 	 ¿Yajtzilaˈ kyeˈ? Quˈn nimxixtl kyokliˈn tzeˈnqekuˈ pichˈ; ex noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Dios majqexpe tsmal kywiˈy chebˈe ajlanqe tuˈn. Tuˈnpetziˈn, mi chi xobˈa.


Jekäi Jesús wa̱ dulanak wa ekla Judas Iscariote wa, je ne te iju̱emiksa̱ ikukäkwa̱ wa ia̱ rä, je te isha: 	 Me attaq jun t‑xnaqˈtzbˈin Jesús antza, a Judas Iscariot tbˈi, a tuˈntaq t‑xi kˈayinte toj kyqˈobˈ tajqˈoj. Xi tqˈmaˈn te Jesús:


jishtä iyöle katke käi: “Ka yi kuna wämo, ekla a̱ni; 	 Quˈn ikytzin ntqˈmaˈn Tuˈjil Tyol Dios: Mix aˈl jun xjal tzˈaqle twutz Dios, me tukˈaxpetla jun.


Ata Säkeklä wikblu cha rä ñashka̱li̱ble käi, ssëne a̱naa käi, ssëne baa käi, ji katable je̱r baa wà käi, je̱r bäi she käi, ji rä bäi käi, ji biketse etkabä käi, 	 Me atzin teˈ ntqˈoˈn Xewbˈaj Xjan kyjaluˈn: A qkˈuˈjbˈil qibˈ qxolx, tzaljbˈil, qmujbˈil qibˈ, tqˈuqbˈil qkˈuˈj tiˈj Dios, ex qwenil, tkyaqil bˈaˈn, tzˈaqleqoxix tuˈn tjapin bˈaj qyol,


Jera Abraham te iki̱ssa je̱r baa wà, kjepa ikablele deksa̱ iia̱. 	 Tuˈn ikyjo, kubˈ tayoˈn Abraham tukˈa tqˈuqbˈil tkˈuˈj, tuˈn ttzaj qˈoˈn a tzaj tqˈmaˈn Dios te.


Ata yis ktei shäk rä kju̱awa. Jekäi yis wa̱ iju̱ñer je te yis ktei sheke̱ rä iyina si̱. 	 Me at juntl nkujsinte tyol wiˈja, a Juan Jawsil Aˈ. Ex bˈiˈn we wuˈn a ntqˈmaˈn wiˈja twutzxix, ex at tajbˈin te kujsil weˈy.


Ñakäi sä rä chui bakleka̱ ta, je rä Säkeklä ju ska tso̱ wa je wäsikäk. 	 Ex a te tnejilxix qpale, tuˈn tyolin tukˈa Dios qiˈj, a Ttanim Diosqo.


Jí ska sa̱ je̱r ku̱aklä katke. Yi rä ka̱biketsä ta ra, je ku̱ je bewak númeroí shtawo̱, je rä ditsä númeroí ki̱ka. Je número rä seiscientos sesenta y seis. 	 Me taj te luˈn jun nim nabˈl. Ankye ma tzˈel tnikyˈ te, bˈaˈn tuˈn t‑xi tnikyˈin alkye tajlaljo txuk. Quˈn a tajlaljo txuk ikyxjo tzeˈnku tajlal ichin, a ikyjo tzeˈnku lo: 666.


Jera ije te isha: —Sapaktäk, je biköle rä wao̱leté yis wa̱, yis ji̱a tsi̱ne raté. 	 Xi tqˈmaˈn ichin te Jesús: Xnaqˈtzil, kykyaqilxjo anetziˈn, o bˈaj bˈant wuˈn atxix toj nqˈayila.


Ata ije si̱wa̱tiawa̱, wa̱ ka ikúkane a̱ni. Jera chui wa tsa̱ku̱i te ichakani etäbä kicha te isha iia̱: —¿Ba ne rä Säbäkäkksa̱, ale Kjeiyinak Baa je yaba rä na? 	 Me mix xi ttzaqˈwine Jesús; noq bˈant mutxe. Xi tqaninxix juntl majljo kynejilxix pale te: ¿Atzinjiy Crist, a Klol kyeˈ aj Judiy, a tkˈwal Dios kyˈiwlinxix tbˈi?


Jekäi bitäbä kicha bas te je pan ñeke̱ käi, je copa wayeke̱ käi, jera je wà bas te Säkekewa dulewa̱ bata sheke̱ marä ije däni kje. 	 Tkyaqil maj, aj t‑xi kykˈwanjiˈy kˈwabˈj, ex aj t‑xi kywaˈnjiˈy wabˈj, kukxitla xkubˈ kynaˈnjiˈy tkyimlin qAjaw, ajxi tul juntl majl.


Jekäi ijewa dämiksa̱. Sa̱ se̱le wämo wa shki̱rmika̱ni se̱nak kseka; ata sa̱ se̱le yakei wa shki̱rmika̱ni buka̱nak. 	 ex kchi jaw anqˈintl. Ayeˈ wen kybˈinchbˈin, kchi jawil anqˈin, tuˈn tten kychwinqil te jun majx. Ex ayetziˈn nya wen kybˈinchbˈin, ex kchi jawil anqˈin kye, tuˈn kyxiˈ toj najin te jun majx.


je ne oloi kanoka̱pa sa̱ ke̱i etkä etkä jekjeyemi ji̱a rä. Amén. 	 Tuˈnpetziˈn, nimxit tbˈi qMan jaˈlin ex te jun majx.


Iwa rä se̱ne kseka rä ka ñanak kjelabä kuna; sa yaka rä ka pajienak kjelabä kuna. 	 ¿Ma nya nimxixtl toklin kychwinqila tzeˈnkuˈ wabˈj, exsin nyapela nimxixtl teˈ kyxmilila tajbˈin tzeˈnkuˈ kyxbˈaliˈn?


Jera ñawäsaka jäiyi wa bol ktä tso̱ ije ra, jewa rä Moisés irä Elías irä. 	 Texjo paq anetziˈn, i kubˈ kyyekˈin kyibˈ kabˈe ichin nchi yolintaq tukˈa Jesús, a Moisés ex Elías.


Je wäsaka Jesús wakei ia̱ issëna iyaka ska täkili kjaksa̱ju̱. Jera ije̱k manewa̱té je chu̱li̱i̱ wa su̱ak te isha: —¿Yi te yis wa̱ shönak je̱k ki̱ passa rä na? 	 Teˈ tnaˈnte Jesús otaq weˈ jun xjal tuˈn, aj meltzˈaj tiˈj, ex i ok tkaˈyin jniˈ xjal lipcheqektaq tiˈjile, ex xi tqanin kye: ¿Ankyeˈ s‑ok mikonte nxbˈaliˈn? chiˈ.


Bäije yi ka ñawe̱ kuna Säkekewa te inui ki̱ka je wakei rä.” 	 Kyˈiwlinqexix kyeˈ xjal, ayeˈ mina ntzaj naˈntl kyil tuˈn qAjaw.


Judío tsa̱ku̱i wa ekla te ichaka iia̱ te isha: —Sapaktäk se̱nak wämo, ¿ji we̱mi yie yis ia̱ se̱ne jekjeye däkläksa̱ däli ukä ye rä na? 	 Jun maj, jun kawil xi tqanin te Jesús kyjaluˈn: Ay, xnaqˈtzil wenxix, ¿Tiˈn kˈwel nbˈinchiˈn, tuˈn nkanbˈintejiˈy chwinqil te jun majx?


Jekäi je te ikjatiäk wa patkaté ba wäki̱, jekäi ba te iwächakewa̱ ra, ba te isu̱emi ji ni sá te ikjatieke̱ je biköle wà rä käi. 	 exsin tzaj tqˈmaˈntz qa iltaq tiˈj tuˈn kyul twutza, aye kyajtaq tuˈn kyqanin tiˈj. Noqit aku txi tqanin te, tuˈntzin tel tnikyˈa, qa tkyaqiljo a ma txi qqˈmaˈn tey, twutzxix.


Je ki̱ka je ka̱ kinawa̱ Sä Pi Ke̱i ni, bite rä jira kje. 	 Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx kyijx tbˈi txˈotxˈ anetziˈn: Ttxˈotxˈil Chikyˈ; ax tbˈi tok jaˈlin.


Ata Tito rä yis wapebläk shka̱bläkña yis da bas ia̱. Ata sä el wa, jewa rä patkele tapanak eyaka eyaka wa wa̱, Cristo oloi kanakläka̱. 	 Atzin kyiˈjjo erman ayeˈ, ntiˈ jun chˈotjbˈil kyiˈj. Quˈn te Tito jun wukˈa wejiˈy toj aqˈuntl kyxola, ex ayetzin txqantl, aye Ttanim Dios i xi smaˈnte kyxola te kyxel, ex ntzalaj Crist kyiˈj.


¿Mane guardia te ji kja̱nei we̱ iwakei inaklä wà rä na? ¿Mane uva yäkä je̱wa̱k wa̱ ka iwä kata̱ne rä na? ¿Mane oveja kjänanak wa̱ ka itsu yane rä na? 	 Twutzx at qeˈ qoklin, tzeˈnku jun xol qˈaqˈ at toklin tiˈj twiˈ tkˈuˈj; ex tzeˈnku jun kjol, aj tbˈaj aqˈnin; ex tzeˈnku jun kyikˈlel, at toklin tuˈn tkˈwaˈn chˈin tal timiẍ aluˈmj.


Ale alaklä dul Babilonia ska kololeña bas da, je te bas chakami, Marcos yis yaba te ñaebä. 	 Ajo Ttanim Dios toj Babilonia, a skˈoˈn tuˈn Dios ikyxjo tzeˈnku kye, ex Marks, a nyakuj nkˈwala, nxi kysmaˈn qˈolbˈil kyeˈy.


Jera Jesús je̱k sikawa̱ ijewa wäja̱mi, kta ijewa ra, te isha: —Yis ia̱ ka̱wei rä me̱le ji biköle wa̱klä ka̱jöir ska irä ka̱jiska irä. 	 Ex tzaj laqˈe Jesús qkˈatza, ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy: Ma tzaj tqˈoˈn qMan Dios tkyaqil toklin weˈy toj kyaˈj ex twutz txˈotxˈ.


Ka̱wei ja̱mi ra, elkje ra ji biköle rä siki tele pi wà, ata ka ji pi kjeneju̱ ra, ka sä rä janakwa̱ bitaba kuna. 	 Ex tzeˈnku kyij tzˈibˈit toj tkawbˈil Moisés, chˈime tkyaqil iltaq tiˈj tuˈn tok chtet tukˈa chikyˈ, tuˈntzintla tok qˈoˈn tzˈaqle twutz Dios. Quˈn qa mina s‑el chitj kychkyˈeljo oyaj, ayeˈ nchi kubˈ bˈyettaq, nlaytaq kubˈ najsit kyilxjal. Tuˈn ikyjo, iltaq tiˈj tuˈn tkyim Jesús, ex tuˈn tel chitj tchkyˈel te najsbˈilte qil.


Je ki̱ka ije ka̱wä ta däkwa̱ iel wa käi ji biköle ska, idäkläwa̱ chui tsa̱ku̱i ye, je̱r ja̱mi sä dälänak shtä käi, ji rä o̱nak Säkeklä ia̱ wa̱k bäi. Je rä iwa̱ ji yakei wakblele sa̱ wa̱ je nui tsa̱tju̱a ju̱aklämi. 	 Tuˈntzin qklet, iltaq tiˈj tuˈn tok Jesús tzeˈnkuxixjo qe, awo xjalqo. Oˈkx jun tumiljo, tuˈn tten tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qukˈa, ex tuˈn tok qˈoˈn toklin te tnejilxix pale, tuˈn tyolin kyiˈj xjal twutz qMan Dios; ex tuˈn tchjet qil tuˈn tchkyˈel el chitj twutz cruz, noq tuˈn qklet awo, a o qo nimin tiˈj.


Jekäi idamiju̱ ra, ite Leví Alfeo yaba su̱a je̱tkelewa̱ inaklä bäkäklä ska, je ia̱ ite isha: —Sä shkä yis da. Jera je je̱kaka̱ mineju̱ ira. 	 Nbˈettaq, exsin xi tkaˈyin jun ichin, Matey tbˈi, a tkˈwal Alpey, qˈuqletaq twiˈ meẍ peyil pwaq te kˈaybˈil tuˈn tajbˈin kye aj Rom, ayeˈ nchi kawintaq kyibˈaj aj Israel. Xi tqˈmaˈn Jesús te: Lipeka wiˈja, chiˈ. Ex kutzin, chi Matey. Ex bˈeˈx ikyˈ lipe tiˈj Jesús.


Je kseka wa te ale se̱nak sa̱ ke̱i etkä etkä jekjeyemi, je̱tkelewa̱ sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä ki̱ka kjeisheke̱, dälätseke̱, je ia̱ wekte sheke̱ ra, 	 Ex junjun maj, aj tjaw kynimsiˈn ajbˈil tbˈi Dios, a qˈuqle tibˈaj qˈuqbˈil, ex attaq tchwinqil te tnejil ex te jun majx, ex xi kyqˈoˈn nimxix toklin ex chjonte te, aye kyaje toj kaˈwnaq nejinel nchi kubˈ meje twutz, ex nchi kˈulin te. Ex nxi kyqˈoˈn toj kywiˈ, a bˈinchin tuˈn qˈanpwaq te jun oyaj twutz, ex nxi kyqˈmaˈn:


Je jukläyäkä kjätkele ñak wäkukäklä wa rä ki̱bale jak biköle säkei ta därërë shtä wà; iñak wäkukäk säkätä yöle rä jaspe wà, je idäkläka̱ botkä rä zafiro wà, idäkläka̱ mañatkä rä ágata wà, idäkläka̱ kitkä rä esmeralda wà, 	 Ex ayetzin tqˈuqil tnam attaq nim abˈj tok tiˈj, a wiˈyilxix wen. Atzin tnejil tqˈuqil attaq jaspe tok tiˈj, atzin tkabˈ, tuˈn zafiro, ex toxin tuˈn ágata, ex tkyajin esmeralda,


Ata saje wa rä Säkeklä ja̱mi wa. Yi wa̱ Säkeklä ju̱ñer, jewa te saje wa ktä ssë. Ata yi rä ka Säkeklä ja̱mi kuna, jewa te ka saje wa ktä ssë kuna. Je käi ne wà sa̱ je̱r ku̱emi ite mane rä wikblu ji yina si̱ shäk irä, mane rä wikblu sä wäyuäk irä. 	 Me metzin qe te qMan Dios qoqe, ex ayetziˈn a o tzˈel kynikyˈ te Dios nqo kubˈ kybˈin. Me ayetzin kye nya te Diosqe, mi nqo kubˈ kybˈin kyeˈ. Tuˈntzin ikyjo, k‑elile qnikyˈ te ankyeˈ a at Xewbˈaj Xjan tukˈa, ex ankyeˈ a at xewbˈaj te tajaw il tukˈa.


Ijewa kalabe duacha̱wa̱ ji biketsale etkabä ja̱mi, Säkeklä kablele ji ma̱k ka kolole käi. Ata ijewa te je su̱a ka̱miika, te issëwa̱ baa sa damiju̱ kja iska käi. Ñakäi ijewa te isha jí ka̱ ki̱ka ra ijewa rä ka̱ etkä wa ye ni, shkäk maitjä wa ye ni. 	 Ayeˈ xjal lo: Abraham, Isaac ex Jacob, i kyim, teˈ naˈmxtaq kyetzin teˈ txˈotxˈ te Canaán, a tzaj tqˈoˈn Dios kye. Me noq tuˈn kynimbˈil, qe kykˈuˈj tiˈjjo a otaq tzaj tqˈmaˈn Dios kye. Ex tuˈn ikyjo, o chi tzalaj tiˈj qa toj jun qˈij, iltaq tiˈj tuˈn kyetzin teˈ txˈotxˈ anetziˈn, me noq kyuˈn kyyajil, a ẍi el anqˈin kyiˈj. Ikytziˈn ele kynikyˈjo tiˈj, qa a kynajbˈil twutzxix nya tzaluˈn twutz txˈotxˈ, qalaˈ toj kyaˈj. Tuˈn ikyjo, ok kyqˈoˈn kyibˈ te bˈetin xjal tzaluˈn twutz txˈotxˈ, quˈn tuˈn kyajtaq tuˈn kynajan tojjo kyaˈj, a jaˈ nimxixtl kyoklin tuˈn kynajan toj.


Yis bätsä rä semana wà botäbä kicha, ñakäi ji däke̱ksa̱ yis ia̱ biköle je ja̱mi yie diez sha̱ etka tse̱ke̱ksa̱ me̱nak.’ 	 Kabˈe maj nkubˈ npaˈn weˈ wayˈaj toj junjun seman, tuˈn naˈn Diosa, ex nxi nqˈoˈn tey ajo tlajajin tiˈj tkyaqiljo jniˈ nkanebˈa.


jishtä Säkekewa ka̱wei ska iyöle katke käi: “Sä wakjuä wako̱na säkätä jäiyi wa ra, je biköle rä ju̱naksa̱ Säkekewa ia̱.” 	 Kubˈ kybˈinchiˈn ikyjo quˈn ikyxtaqjo tzˈibˈin toj tkawbˈil Dios: Tkyaqiljo tnejil kˈwal qa qˈa, il tiˈj tuˈn t‑xi kyqˈoˈn toj tqˈobˈ Dios.


Jekäi yis wakei je̱k pakä jishtä isu̱ak ekla käi, ñakäi Sa Ká yis patkäkté je te yis ktei sheke̱ jishtä isu̱ak el käi. 	 Ikytziˈn, kabˈe qe qbˈaj: Ayinx wejiˈy jun kujsilte wiˈjxa, ex atzin juntl, a nMaˈn, a tzaj chqˈoˈn weˈy.


Ñerä ite ijewa kia jaté iwäja̱mi, jewa ia̱ ite ji paka jile she ja̱mi: “¿Maikäi Satanás wakei je̱k kjäiä na? 	 Teˈ tbˈinte Jesúsjo ikyjo, i tzaj ttxkoˈn, ex kubˈ tqˈmaˈn jun techil kye: ¿Tzeˈntzin tteˈn tajaw il tuˈn tbˈant tlajonte tibˈ, ex tuˈn tok meltzˈaj tiˈjx?


Jira yis te ka̱wei spa̱na me̱ bas ia̱, je rä bas ñashka̱li̱blö. Jishtä yis te bas shka̱li̱bla käi, bas ñashka̱li̱blö. 	 Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈoˈn jun akˈaj nukˈbˈil kyeˈy: Tuˈn kykˈuˈjlin te kyibˈa jun tukˈa juntl, ikytziˈn tzeˈnku ma chi ok nkˈuˈjliˈn. Ikytzin kyejiˈy, kykˈuˈjlink kyibˈa kyxolxa.


Jera je wä wajuele te ijewa kúka: —¿Je rä maikäi na? Ije te yis wäbala wajuewa̱, ata ka bas wa̱ iju̱ñer maka idatse̱ rä. 	 Me atzin teˈ ichin xi ttzaqˈwin kye: ¿Tzeˈnxsin tteˈn ikyjo? Mi bˈin kyuˈn jaˈ tzajnin ichin, ex ma jqet nwutza tuˈn.


Mikle ije bakle ra ka ikiar bäi ba ia̱. Ata jira ije kiarke̱ bäi, ba ia̱ irä yis ia̱ irä. 	 Quˈn ataqtzin ojtxe o tzˈokin Onésimo te jun taqˈnila toj tjaˈy, ntiˈ tajbˈin, exla qa Nimxix Tajbˈin n‑ele tbˈi toj qyol. Me atzin jaˈlin at‑xix tajbˈin tey ex te wey.


Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe ba ia̱, ma ji̱a dulaklei ra, ba je̱k pajiäke̱ ma mike̱ maka ba shkakle käi; ata mika̱ bä dewa̱ säkibii ra, jera ba jula ji̱atkämi jekjepa kju̱awa te ba pajiemi ba tse̱mi mai ka bä shkakle ska. 	 Ay Pegr, kxel nkujsin teˈy, qa tej qˈaxtaqa, tzun n‑ok tkˈloˈntaq tkˈuˈja tuˈnx tibˈxa, tuˈn t‑xiˈy noq jaˈ tajiy tuˈn t‑xiˈy. Me ajtzin ttijiˈn, kxel kˈloˈn kyuˈnxjal tuˈn t‑xiˈy toj tze, ex kxel tjajin tqˈobˈa tuˈn tkyima.


Ka irä jiye kuna ta, ditsä yäbei ka je de ne rä kjanak kuna, ata je de rä kjanaklä ye, ñakäi je̱k ju̱akksa̱ sä chu̱li̱i̱ wa tsa̱tju̱ak ju̱ami. 	 Quˈn kaˈntzinjiy weˈ, a ayiˈn Tkˈwal Ichin; mi ẍin ul weˈ tuˈn kyajbˈinxjal weˈy; qalaˈ ayin weˈ tuˈn wajbˈiˈn kye txqantl, ex tuˈn t‑xi nqˈoˈn nchwinqila te kyxel, tuˈn kyklet te jun majx.


Ba rikä, ke ba ku̱ ji yakei mabla, ata ji bäi ebä mablö. Yi te ji we̱ bäi ra, je datse̱ rä Säkeklä ja̱mi. Yi te ji yakei we̱ ra, je wa̱ ka Säkeklä su̱le. 	 Werman, nimxix nkˈuˈja tiˈja. Mi txi lipey tiˈjjo nya wen bˈant kyuˈnxjal, qalaˈ a wen. Quˈn ayetzin kchi kˈwel bˈinchinte wen, te Diosqe kyeˈ. Me ayetzin kyeˈ nchi kubˈ bˈinchinte nya wen, naˈm tel kynikyˈ te qMan Dios.


Isaka ia̱ irä me̱nak je wikblu ebä wa̱ iwa̱ ji biketsäklä etkabä, isaka ia̱ sä bäiwa̱klä kju̱awa kju̱awa rä me̱nak je wikblu ebä wa̱, 	 Ex te juntl ax Xewbˈaj Xjan ntzaj qˈoˈnte qˈuqbˈil tkˈuˈj tiˈjjo kˈwel tbˈinchin Dios. Ex te juntl ntzaj tqˈoˈn toklin tuˈn kyqˈanit yabˈ tuˈn.


Jewa ksäte Moisés Säkeklä kjanaklä ksä wà, ñakäi Oveja Yaba ksä wà, te ishe: “Säkekewa Säkeklä Ji Biköle Tsa̱ta, ba te ji we̱ rä e̱e̱na, sa̱ male̱cha̱kwa̱ kje. Ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wa tsa̱ku̱i, del ba dami rä ji wämo, ji yina si̱ ja̱mi. 	 Ex i bˈitzin tiˈjjo tbˈitz tal Tal rit ex te Moisés, a taqˈnil Dios. Ex kyqˈma: Ay qAjawa Dios nimxix tipiˈn, ex te kaˈybˈajilxjo tkyaqil tbˈinchbˈiˈn; ex jikyin ex twutzqexixjo ayejo tumil, quˈn Ay, Kawil tibˈaj tkyaqil tnam.


Jera ijewa te ichaka iia̱: —Jera, ¿maikäi bä wä wajuena rä na? 	 Bˈeˈxsin xi kyqanin te: Tzeˈntzin tten ma bˈant tkaˈyiˈn, chi chiˈ.


Ata sa chatköwa̱ tsa̱na bikö sa̱ wa̱ ikolole kja ja̱mi. 	 quˈn il teˈ luˈn tiˈj, tuˈn tkubˈ qximin, a ma tzˈel qnikyˈ te, ex tuˈn tkubˈ bˈinchit.


Jesús wäteleka̱ cruz ja̱mi ska kal yäkä wäbala tso̱. Je kal yäkä wäbala ska sa̱ nu̱l bläklä kate spa̱na, je na yi a̱ni ka nu̱l blerba. 	 Tojjo txˈotxˈ, a jaˈ jawe qˈoˈn Jesús twutz cruz, attaq juntl chˈlaj te awbˈil tqan lobˈj. Ex tojtaqjo chˈlaj, attaq jun tjul kyimnin otaq bˈant, a jaˈ ntiˈtaq jun kyimnin otaq kuˈx toj.


Jekäi ite ditsä patkami Juan tsa̱ku̱ tiäkksa̱ sä wätiäklä ska. 	 Ex bˈeˈx xi tqˈmaˈn, tuˈn tel kˈuẍpit twiˈ Juan toj tze.


Ñakäi je ke̱i ska ra bas tso̱ rä ka Cristo ta, bala butsäle ka delewa̱ Israel wa ye, ñakäi Säkeklä ñaje̱rko̱le ijewa ra saka saka ikablele ji wa̱k ki̱ka, je ka kuna bas wa̱, ñakäi bas dä ka ji bäi ta ki̱ssënak, ka Kekläí ta ka̱jiska. 	 Quˈn kyojjo qˈij ojtxe, ntiˈtaq Crist bˈiˈn kyuˈn, ex nimxtaq nchi qˈojiˈn kyukˈa aj Judiy, a skˈoˈnqe tuˈn Dios, ex ntiˈtaq tumil tuˈn kykyija toj wen tukˈa Dios. Ntiˈtaq Dios toj kyanmiˈn tuˈn nya nimilqetaqa, ex ntiˈtaq jun qˈuqbˈil kykˈuˈja tiˈj jun akˈaj kychwinqila, aj kykyima.


Yi wa̱ yis wa̱ ji yile o̱nak ju̱ñer, ñakäi je wawá̱ ite ra, je ne wa̱ yis shka̱l dä. Jekäi yi wa̱ yis shka̱l da, je shka̱li̱blemi yis Ká te. Jekäi yie ije shka̱li̱blemi, ñakäi yis je̱k kjashämi ije ia̱.” 	 Ankye teˈ ma tzˈel tnikyˈ te, ex kˈwel tnimin jniˈ nnukˈbˈila, antza k‑elile tnikyˈtzajil, qa twutzxix tzun nchin ok tkˈuˈjliˈn. Ex ankye te nchin ok tkˈuˈjliˈn, ex ate nMaˈn k‑okil kˈuˈjlinte, ex ikyx wejiˈy kxel nyekˈin teˈ tkyaqil wajbˈila.


Ka irä jiye kuna ta, sá wa̱ kte baa yinak, ka denemi bas ska rä kte ebä wà kuna ata je rä ji täkii wà, Wikblu Sikina wà, biketsale bäi si̱wa̱ wà. Ñakäi bas wa̱ iju̱ñer jishtä sá se̱na bas sha̱na bas kju̱ei käi. 	 quˈn tej t‑xi qqˈmaˈn tqanil kolbˈil kyeˈy, nya noq toj qnabˈla quˈnx qibˈxa, qalaˈ tuˈn tipin Xewbˈaj Xjan. Qˈuqlexix qkˈuˈja tiˈj, qa twutzxixjo Tbˈanil Tqanil kolbˈil, ex bˈiˈn qchwinqila kyuˈn, tzeˈn xqo bˈetiˈy kyxola, noq tuˈn kyel wena twutz Dios.


Yis ne rä sä kjäkläwa̱ rä. Yilé kjawa̱ju̱ jeska ra, je rä tsa̱tkenakksa̱. Jekäi ije kjämiwa̱ju̱ dämiksa̱ju̱. Jekäi ite tala ku̱emi. 	 Me metzin weˈ, ayin weˈ tjpel chˈlaj. Noq wuˈn, aku chi okxixjal toj kolbˈil, tzeˈnku kye rit a nchi okx ex nchi etz wuˈn, exsin njyet kywa.


Ijewa te itia vino ji̱akaleka̱ mirra ra je wà, ata ka iwa̱ iyane. 	 Xi kyqˈoˈn vin smaˈnx tukˈa taˈl mir te, tuˈn mina tnaˈyeku kyixkˈoj. Me mix xi tkˈwaˈne.


Ijewa te sá wätkewe̱ke̱ ka sá wa̱ ka Judío kuna wa paktäklä jewa tsa̱tkenakläksa̱ ye. Jekäi ijewa nui kukä rami däka̱ pshii. Jeiräta kju̱atke dewa̱ kja ijewa ki̱ka e̱e̱na si̱. 	 Tzeˈn qa qaja tuˈn t‑xi qqˈmaˈn Tyol Dios kye xjal, a nya Judiyqe, tuˈn kyklet, mi nkytziyin, ex ma chmet kyil. Tuˈntzin tpajtzjo ikyjo, ktzajil tkawbˈil Dios kyibˈaj, a kujxix wen.


Ñerä ije̱k baklawa̱ yäkäk ra, ite pan kukawa̱. Jeki̱ ika̱kia, kjepa je butsa ma ite ijewa ia̱. 	 Tetziˈn kyok qetz tiˈj meẍ, jawtzin ttzyuˈn Jesús jun wabˈj, exsin xi tqˈoˈn chjonte te Dios tiˈj. Bˈeˈx kubˈ tpiẍin, exsin xi tqˈoˈntz kye.


Sa̱ wa̱ iju̱ñer Cristo shki̱naka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na, ka je duäkwa̱ni, ñakäi duewa̱ ka tu̱nakka̱ ji̱a ije ki̱ka. 	 Quˈn bˈiˈn quˈn, qa tuˈn tjawlintz anqˈin juntl majl Crist kyxol kyimnin, ntiˈ tipin kyimin tiˈj.


ka jeska wa biköle ia̱ kuna, ata iwa̱ kolole ña̱la wätsa̱k isu̱ak wa ye jewa ebä ia̱ ite ikjasha rä, sá yäkäk ji yäk ije ra ishkileka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na ukä ska jewa ia̱. 	 Me tej tjatz anqˈin, mix kubˈe tyekˈin tibˈ kyxol kykyaqil xjal toj tnam, qalaˈ noq qxola, a awoˈy nej jaw skˈoˈn tuˈn Dios, tuˈn qlontiˈy, ex tuˈn qqˈmaˈn tiˈjjo tuˈntaq tbˈaj. Ma qo waˈn, ex ma qo kˈwaˈn tukˈa, tej tjaw anqˈin juntl majl. Tuˈn ikyjo, bˈiˈn quˈn qa twutzxix itzˈl.


Je rä bas däkläwa̱ bas Ká se̱nak ka̱jöir je yabala ye. Je wakei te ka̱wä patke ñinak sä yakeila wa ia̱, sä bäi bäi wa ia̱, ñaebä je te ka̱li̱ patke ja̱nak sä wämo wa ia̱, ka sä wämo kuna wa ia̱. 	 Quˈn kˈwalbˈajqexixa te kytatiˈy, a at toj kyaˈj. Quˈn ate ntzaj qˈonte qˈij kyibˈajjo wen ex kyibˈajjo mina; ex n‑etz qˈonte jbˈal kyibˈajjo o chi nimin tiˈj exqetziˈn bˈinchil il.


Ñerä Jesús deksa̱ju̱ ijewa wäki̱ te isha: —¿Jishtä bas shki̱na? Jera ijewa ñasikawa̱ iwäja̱mi, te iklä kukawa̱, te ioloitsawa̱. 	 Tzunxtaq nchi rinin wen, tej tkubˈ tyekˈin Jesús tibˈ kywutz, ex i ok tqˈolbˈin. Ex i xi laqˈe tkˈatz, i tzaj kychleˈn tqan, ex i kˈulin twutz.


Jera Jesús te isha: —¿Maikäi ba ia̱ ji o̱nopa ra ni na? Yi te ji biketse etkabä, je ia̱ ji biköle o̱rmi. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús te: Atzin ntzaj tqˈmaˈn weˈy, qa aku bˈant jun tiˈ wuˈn tiˈj tkˈwala. Kaˈn. Bˈinkutziˈn. Qa at jun xjal at tnimbˈil wiˈja, tkyaqilx aku bˈant wuˈn tiˈj.


Jekäi wäoka̱ne wà, sä rä itäbilewa̱ña ije ra, je tso̱ rä dulewa̱ kja. Je rä sa̱ se̱nakläni spa̱na jishtä Cristo rä shki̱leka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na, Sa Ká täkili baa oloi ja̱mi käi. 	 Quˈn ikytziˈn, tej qkuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, ikytziˈn tzeˈnku ma qo kux muqet junx tukˈa Crist, tej tkyim. Exsin tej qjatz toj aˈ, tzaj tqˈoˈn qMan Dios jun akˈaj chwinqil qe tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ikyxjo tzeˈnku te Crist, tej tjaw anqˈin juntl majl kyxol kyimnin, tuˈn tipin tqoptzˈajiyil qMan Dios.


Ka irä jiye kuna ta, jí käi ijewa te ji we̱ke̱ kal spa̱na ukä ja̱mi ra, ¿ ji o̱rmi kal ssi̱l ukä ja̱mi rä na? 	 Quˈn qa iky nbˈant kyuˈn xjal wiˈja jaˈlin, a ayiˈn ntiˈ wila, ¿Yajtzil tetzjo kyiˈj xjal toj Jerusalén jniˈlixla kbˈantile kyuˈn?


Jekäi ka̱ñinawa̱ ra, je ke̱i ska wäkiri wa, ale chui tsa̱ku̱i wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä tapanawa̱ ñara. Jera ijewa wa̱ iminetse̱mi ijewa Sanedrín wa tapanawa̱ wäki̱. 	 Atzaj teˈ qsqix, i ok kychmoˈn kye tnejil Judiy kyibˈ, junx kyukˈa kynejil pale, exqetziˈn jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, exsin xi kyiˈntz Jesús twutz. Atzaj teˈ kykanin, xitzin kyqanintz te kyjaluˈn:


Je ukäki̱ be tsa̱ku̱i wa̱ iminetse̱ Jerusalén ska te iduaka̱ Templo bata si̱ ki̱ka. Jera ite isha iia̱: —Ba rä Säkeklä yaba ra, ma je̱k psö ju̱omi ja̱nak i̱ski̱. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo; bˈeˈx xiˈ Jesús juntl majl tuˈn tkujil tajaw il tzma toj tnam te Jerusalén. Jax tkˈleˈn tzmax toj tjuchˈiljo tnejil ja te naˈbˈl Dios, a nimxix tweˈ, exsin xi tqˈmaˈntz te kyjaluˈn: Qa Kˈwalbˈajxixtza te Dios, xoˈnkuxsin tibˈtza, tuˈn tkupiˈn tzmax twutz txˈotxˈ.


Jera ¿jibä me̱mi sa te sa wakei je̱k tsa̱tju̱a ju̱aklämi na? 	 ¿Ma akutzin klet tchwinqil noq tuˈn pwaq?


Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, bas ji̱ami bas kjoyirmi, ata ka̱jiska wa ssërmi a̱naa. Jekäi bas je̱r iarcha̱miwa̱, ata je je̱r iane rä tse̱nakju̱mi, jekäi bas je̱r ssërmini a̱naa. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa kchi oqˈila, ex kchi bˈisila. Me ante jniˈ xjal te twutz txˈotxˈ okxla kchi tzalajilx. Me metziˈn kyeˈ, exla qa kchi bˈisila jaˈlin, me atzin kybˈisa ktxˈixpitil te tzaljbˈil.


Je rä bas blunaklä ji biköle ska, bas wa̱ ji biköle ma̱klä je̱r baa wà, je wà sá oloi ja̱mi iyinaklä wekte Säkeklä ra. 	 Ikytziˈn, kchi qˈinimilxjiˈy toj tkyaqil, tuˈntzintla kukx t‑xi kysipinjiˈy kye txqantl, ayeˈ, a ntiˈ at kye, ex ajtzin t‑xi qinjiˈy kyoyaja kye erman toj Jerusalén, ktzajil anqˈin aqˈbˈil chjonte te qMan Dios toj kyanmin, noq tuˈn kywenila.


Je ñaje̱rko̱le iktäkwa̱ wa däka̱ rä cuarenta tsa̱ta. 	 Bˈalaqa iteˈtaq kaˈwnaq kybˈajjo ichin, a otaq kubˈ kykˈluˈn kyyol.


Sä wäkiri wa rä sä wäsikewa̱k bäi ra, jewa rä tsa̱tkenak shka̱ja̱ si̱, ata bäi si̱ ra rä manele shka̱bläk därërë kte shäk käi, sa paktäk käi. 	 Aye nejinel, a ma bˈant‑xix kykawin toj tumil toj Ttanim Dios, bˈaˈntla tuˈn t‑xiˈ jun onbˈil nimxix kyexixpetlaˈ ayeˈ ma txi kyqˈoˈnx kyibˈ tuˈn kyyolin ex tuˈn kyxnaqˈtzin tiˈj Tyol Dios.


Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, ka̱ biköle ska mai kte baa wapauta̱nami käi ra, ji wá̱ ije te je ktei pakarmiña sa̱ je̱r ja̱naklä ije ska. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, jaˈchaqx kubˈeˈ yolite nyola twutz txˈotxˈ, ex kˈwel yolitjo a ma bˈant tuˈn qya wiˈja, ex kˈwel naˈyit.


Tuina ra ije käpäke̱wa̱, ka̱ñinawa̱ ra ije̱käke̱ka̱ni, jera je däli wä tsikirte kibirte, maikäi iräle ka ke̱i ta ije wa̱, 	 Exla qa nktan mo itzˈj, n‑ex junjun qnikyˈin ex junjun qˈij, anteˈ ijaj n‑ulxixe teˈ twiˈ, ex nchˈiyxi. Mina n‑el tnikyˈ te tzeˈn nchˈiye ex tzeˈn n‑ele twutz,


Jí kje ra yie je sha bas ia̱, ka je o̱rba yika; je rä mika̱ je o̱na ra, bas wa̱ yis biketsäklä.” 	 Ma txi nnejsinjiˈy tqanil kyeˈy lo, quˈn tuˈntzin aj tjapin, okpin kxel kynimintza qa twutzxjo o bˈaj nqˈmaˈn kyeˈy.


Jera ite biköle tso̱ ipája̱mi su̱aksa̱. Jera ite isha je ekla ia̱: —Bä jula paruöksa̱. Jera jekäi ite iwa̱ ra, ijula bäinani. 	 Tbˈajlinxi tqˈmaˈn ikyjo, bˈeˈx xi tkaˈyinku toj kywutzxjal iteˈtaq tiˈjile, exsin xi tqˈmaˈntz te ichin, yabˈtaqjo tqˈobˈ: Nuqpinx tqˈobˈa. Atzin tej ichin kubˈ tbˈinchin tzeˈnku otaq txi qˈmaˈn te, ex texjo tqan, bˈeˈx el weˈ tyabˈil tqˈobˈ.


Bas shtirilecha̱wa̱ wa irä, ji kirii cha̱kka̱ wa irä, kalabe kute yis wäki̱, jera yis te bas je̱rewe̱mi. 	 Tuˈnpetziˈn, ku kytzaja wukˈiy, ayiˈy sikytlin iteˈy, ex ayiˈy ma chi yajxa tojjo kychwinqila. Ex kxel nqˈoˈn ajlabˈl kyeˈy te jun majx.


Jenaapa Judío wa ñaje̱rku̱a maikäi ra ite iktemiwa̱ wà. 	 Tbˈajlinxiˈ ilaˈ qˈij, i kyij bˈant Judiy, tuˈn tkubˈ bˈyet Saulo,


Mika̱ ite ikjä bale idäkläka̱ cinco kjäyaksa̱ ra, yie jile däläwa̱klä niki̱ka sä ko̱tälecha̱wa̱ Säkeklä ktä bata ki̱ka, ñakäi ijewa wa̱ ktei yinak ki̱ka, jewa wikblu su̱a. 	 Tej tjaw tlaqin tal Tal rit tjweˈyin jupbˈilte, nliy tjaqˈ t‑altar qMan toj kyaˈj aye kyanminjo a otaq chi kubˈ bˈyoˈn noq tuˈn tpajjo Tbˈanil Tqanil tiˈj Dios, ex noq tuˈn kyyekˈin kywutzxjal Tyol Dios toj kychwinqil.


yi wa̱ ka icruz buka̱neka̱ minak yis da ra, ka je rä bäi kuna däkwa̱ yis ia̱ ye. 	 Ex alkye tkyˈeˈ tuˈn t‑xi lipe wiˈja toj tkyaqil, exla qa tuˈn tkyim tzeˈnqekuˈ xjal xi kyiqin kycruz te kyimin, ntiˈ toklin tuˈn tok te weˈy.


Ka irä jiye kuna ta, toro pi irä cabra jäyiri wa pi irä, je ia̱ ka sa̱ nui tse̱nak ju̱nami kuna. 	 Quˈn noq tuˈn kychkyˈel tman wakx ex tman chiv, ntiˈ toklin tuˈn tnajsit il tuˈn.


Jera Festo te isha: —Sa̱tsa̱ku̱i Agripa, ñakäi biköle bas tso̱ jiska sá ra wa; jí ekla su̱o, je kjatia yis ia̱ Judío wa kalabe te, Jerusalén ska irä, jiska irä. Ijewa kjoyinaka̱ ta̱i, ka ije kiar ji̱a se̱nak kseka ni. 	 Tqˈma Festo, tuˈn ttzaj qˈiˈn Pabl, ex tqˈma kyjaluˈn: Noq samiy Agripa, ay nmaq kawil, ex kykyaqila xjal a loqiˈy chˈuqleqe tzaluˈn qukˈiy; lu tej xjal lo. Kykyaqilx Judiy nchi qanin tiˈj, i pon qˈmalte weˈy tzma Jerusalén, ex loqe ma chi ul tzaluˈn toj Cesarea qanilte weˈy, tuˈn tkubˈ bˈyet. Tzunx njaw kyẍchˈiˈn wen, ex mina nchi kubˈ qenx.


Je rä jishtä Isaías jile bata shäk wa̱ iyile je äyëí yöle katke käi: “Ekla a̱rke̱ ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska: ‘Ña̱la bäiwo̱ Säkekewa yika, iña̱le̱i paruöksa̱ bulee. 	 Iky bˈajjo tzeˈnkuxjo otaq ttzˈibˈe qtzan Isaías, a yolil Tyol Dios ojtxe. Chiˈ kyjaluˈn: Ex bˈijte tqˈajqˈojil twiˈ jun aˈla kujxix wen toj tzqij txˈotxˈ, jaˈ ntiˈ kynajbˈilxjal toj, a xi tqˈmaˈn kyjaluˈn: Kybˈinchim kyteˈn twutz qAjaw; kyqˈoˈnx kyanmiˈn teˈ jikyinxix wen.


Ñerä ikjawa̱julu sa̱ nu̱l bläklä na ra, ijewa te dulaklei ekla su̱a je̱tkelewa̱ sä jula wämo kja̱ne, je̱k pajiele paiklä so̱lo̱o̱ suruu wà. Jera ijewa male̱te̱nacha̱wa̱. 	 I okx toj jul, me atzaj teˈ kyokpin, kyli jun qˈa qˈuqletaq tok t‑xbˈalin sjanin wen kupinin tzma t‑xe tqan. Teˈ kylonte, bˈeˈx i xobˈx te.


Ñakäi bas Capernaúm wa, ¿bas ia̱ ra bas oloi karmika̱ ka̱jöir ska kje na? Ñera bas dä oloi ja̱nakwa̱ sä wikblu bläklä ska kje. Ka irä jiye kuna ta, bas sha̱na ji o̱na täkili ta je kuna rä o̱le Sodoma ska ra, ji kje ijewa tso̱ ji̱a. 	 Ikyxjo kyeˈ aj tnam Capernaum; ¿Chila, qa chi japin kyeˈ toj kyaˈj? ¡Me mina! Quˈn ayexixpe kyeˈ kchi xeˈl tojjo ma tij jul, a jaˈla taˈye t‑xele. Quˈn noqit tojjo tnam Sodoma ma bˈant teˈ jniˈ yekˈbˈil wipiˈn, a ma bˈant kyxola, mipetla xyuchˈj te tnam anetziˈn; atxpetla teˈ jaˈlin.


Ikuna rä jekäi ra, ka iwa̱ ime̱nakka̱ ji̱a, ñera je wakja̱neiwa̱k wa siki tena etaba kicha yebä ra, jera ka jewa ssënak ji̱a nui ta. 	 Quˈn noqit tuˈn ojtxe tumil, aku tzˈok jun xjal tzˈaqle toj tanmin te jun majx, nyatla il tiˈj tuˈn t‑xi oyit chojbˈil til ilaˈ maj, quˈn matla tnaˈ qa a il, o kubˈ naj tuˈn chojbˈil.


Ijewa deksa̱julu diklä na ra, Säkekewa wikblu te Felipe tsa̱mi. Jekäi je eunuco wa̱ ka isu̱ne ji̱a, ata imineju̱mi ssële a̱naa. 	 Tej kyjatz toj aˈ, bˈeˈx xi qˈiˈn te Lip tuˈn Xewbˈaj Xjan. Antej aj Etiopía mix tlonte juntl majl, me nojnin tanmin tuˈn tzaljbˈil, xi tiˈn tbˈe.


Jekäi ka yis je̱k ssäkläka̱ bakleka̱ yis wäji̱atkele e̱e̱na si̱ wà ki̱ka, yis ia̱ ji me̱na dika ye yis yaka ska, je rä ji patkele Satanás wa̱ yis weikäk ye, ka yis je̱k ssäkläka̱ e̱e̱na. 	 Te weˈy, tbˈanilxitla tuˈn tjaw nnimin wibˈa toj tkyaqiljo tzaj tyekˈin Dios weˈy, me mina, quˈn ex bˈeˈx tzaj qˈoˈn jun kyixkˈoj toj nxmilila te aqˈbˈil nnabˈla, tuˈn mina jaw nnimsin wibˈa. Atziˈn kyixkˈoj ma tzaj smaˈn tzeˈnku jun taqˈnil tajaw il, tuˈn nkyˈixbˈajtza tuˈn, tuˈn mi jawe nnimin wibˈa.


Je katke kja ka̱jiska, je ne oloi ja̱mi ka̱jiska yöleksa̱ rä. Ata ka̱jiska wa wäna ka ijuene yi irä. 	 Ataqtziˈn Yol atx teˈ ojtxe, quˈn a kubˈ bˈinchin teˈ tkyaqil twutz txˈotxˈ. Me mix ele kynikyˈxjal te.


Je ne kju̱ei yis kju̱atkawa̱ je sa bakle wa ra. Jera yie isha: ‘Del ijewa shirir dami ije̱r ska. Ka ijewa je̱r ko̱ne yis ña̱le̱i ia̱.’ 	 Tuˈntzin ikyjo, o tzaj nqˈoja kyiˈj, chi Diosjo. Ex kukx ntxalpajjo kyanmin, ex kukx nchi txalpajjo toj kychwinqil, ex ntiˈx nchi ximin tiˈjjo wajbˈila.


yis kjaju̱ ka̱ etkä wa käi ra, ka bas wa̱ yis kinewa̱; ñakäi ju̱li̱shye ra, ka bas wa̱ yis pajiene; yis duaksa̱ ra, ñakäi yis kate wätelewa̱ ra, ka bas dene yis su̱ak.’ 	 Tej woka bˈetin xjal, mix tzaja kyqˈoˈn nwatbˈila. Ex tej tel bˈaj nxbˈaliˈn, mix in oka kyktxuˈn. Ex tej nyabˈtiˈy, mix i xtajiˈy qˈolbˈil weˈy. Ex tej nkuˈxa toj tze, mix i xtajiˈy lol weˈy.


Ata jera ¿maikäi io̱rmi jishtä iyöle te ishe ikiana o̱nak jikäi ni, käi rä na? 	 Me qa ma kubˈ nbˈinchiˈn ikyjo, ¿Tzeˈntzin ttentz tuˈn tjapiˈn a tzˈibˈiˈn toj Tuˈjil Tyol Dios, qa iltaq tiˈj tuˈn tbˈaj tkyaqiljo ikyjo?


Jeska sá ñabatashata̱na ñaia̱, kjepa sá ñajiaka̱ ko̱no na. Jera ijewa minejulumini iwakwa jukani. 	 Texjo or ikyjo, bˈeˈx i kyij qqˈolbˈiˈn qejiˈy ayej nimil, exsin o jaxtza junx tukˈa Pabl toj bark. Ayetzin kyetz, bˈeˈx i meltzˈaj kyja.


Jera ideni idäkläka̱ mañatäbä kicha ra ite isha ijewa ia̱: —Ata ¿je rä bas käpä rami ji̱a, bas je rä dami ji̱a ebä na? ¡Bäi irä! Ihoraí dewa̱ e̱ná. ¡Issö! Ditsä yäbei, je rä ju̱nakksa̱ ditsä yakeila jula na. 	 Xiˈ juntl majl te tox majin, ex teˈ tmeltzˈaj juntl majl, ex ikyxljo, nchi bˈaj ktantaql. Xi tqˈmaˈn kye: ¿Ma tzunxsin nchi ktaˈn, ex nchi ajlaˈn? ¡Kukxjo jaˈlin! Ma pon or tuˈn nxi qˈoˈn toj kyqˈobˈ aj il, ayiˈn, a Tkˈwal Ichin.


Ñerä Jesús demi Jairo ju ska ra, ka iwa̱ yi a̱ni ia̱ ka̱ me̱ne kjäkwa̱ ira, ata Pedro irä Juan irä Jacobo irä je yaba ká irä ia̱mi irä, jewa ebä ia̱ ite ka̱ ma̱. 	 Atzaj teˈ tkanin Jesús tja Jayr, mix ttziye tuˈn kyokx kykyaqil xjal tukˈa; qalaˈ oˈkxjo ttata ex tnanaj txin tukˈax Pegr tukˈa Santyaw exsin Juan.


Yi rä ji wa̱k ka wämo kuna, je ku̱ ji ka wämo kuna wo̱ ji̱a. Yi rä ñá, je ku̱ ji ñá wo̱ ji̱a. Yi rä wämo, je ku̱ ji wämo wo̱ ji̱a. Yi rä sikii, je ku̱ ji sikii wo̱ ji̱a.” 	 Tuˈnpetziˈn, ankye taj tuˈn tkubˈ tbˈinchin nya wen, exsin kubˈ tbˈinchinkuˈj. Ex ankye taj tuˈn tkubˈ tbˈinchin il, in tkubˈ tbˈinchin. Me noqit aku tzaj tnaˈn, qa il tiˈj tuˈn tok toj paˈbˈin twutz Dios. Tuˈnpetziˈn, ankye teˈ, ma tzˈel tpaˈn tibˈ, tuˈn tkubˈ tbˈinchin wen, kukx tok tililjo tuˈn, tuˈn tbˈant. Ex anteˈ tzˈaqle toj tchwinqil twutz Dios, bˈaˈn tuˈn tok tzˈaqle toj tkyaqil.


Ata iyöle te ji biköle kjäshtawa̱ ji yakei wakble ia̱. Je rä jini ikablele käi io̱naklä Jesucristo biketsäk wa ia̱, yi te ibiketseke̱ käi. 	 Quˈn qkyaqilx awo xjalqo twutz txˈotxˈ o qo bˈinchin il, ikytziˈn tzeˈn ntqˈmaˈn Tyol Dios. Tuˈn ikyjo, tkyaqilx xjal tokx tjaqˈ tkawbˈil il. Me noq tuˈn qnimbˈil tiˈj Jesucrist, at qoklin tiˈjjo aj bˈantnin tiˈj atxix ojtxe tukˈa Abraham, a chwinqil te jun majx.


Judío wa wa̱ Säktäkwa̱ Bakleju̱ ke̱i kjewa̱klä je ke̱i tkenawa̱. Je ki̱ka Judío wa dar je ke̱i biköle ska minejulumiba chu̱li̱i̱ Jerusalén ska je̱k siki tewa̱k, je ke̱i kjewe̱ mar yika. 	 Nyataq ilaˈ qˈij tuˈn tul kanin Xjan Qˈij kye Judiy. Tuˈnpetziˈn, nimku xjal aj Judiy bˈeˈx i xiˈ toj Jerusalén, tuˈn kybˈinchin kyten tzeˈnkuxtaqjo nbˈant kyuˈn.


Ijewa wa̱ yis dä su̱le mikté. Jekäi jewa kuna je ktei shäk ra, ijewa te ishemi rä, yis se̱le rä fariseo ye, jewa ne rä sá ka̱ju̱ñe wawa̱k tsa̱na si̱ isaka tsa̱ta rä. 	 Ex bˈiˈn kyuˈn, ex aku kubˈ kyqˈmaˈn qa kyaj, qa Pariseyqinx weˈ, ex intinkxa kyxoljo chˈuq xjal, a tzunxix kubˈ qniminjiˈy tkyaqil kyxnaqˈtzbˈil Judiy.


Jekäi bas se̱nak yakei wa wa̱ iju̱ñer ji bäi ne me̱ bas yabala ia̱ rä, jera je tsa̱ta bas Ká se̱nak ka̱jöir te ji bäi me̱mi ji kiäk iwakei ia̱ wa ia̱. 	 Quˈn exla qa aj ilqiˈy, me tililx tiˈj kxel kyqˈoˈn jun tbˈanil tiˈ te kykˈwala. ¿Yajtzilaˈ te kyMaˈn at toj kyaˈj? ¿Ma nlaypela tzaj tqˈoˈn jun tbˈanil tiˈ kyeˈ, ayeˈ nchi qanin tiˈj?


Ata je rä Säkeklä oloi ja̱mi ra, jera ka je wätkenak bas ia̱. Ata je rä bas kju̱atkä Säkeklä ra ebä. 	 Me qa tuˈn qMan Diosjo lo, nlay chi kanbˈiˈn kyiˈj. Qalaˈ bˈaˈnqexi, quˈn noq chi jyoˈn qˈoj tukˈa Dios. Ayetzaj xjal kubˈ kynimiˈn chˈin tumil tzaj qˈmaˈn kye tuˈn Gamaliel.


Epafras, yis da wätelewa̱ña Cristo Jesús ki̱ka te ba chakami. 	 Ex nxi tsmaˈn Epafras jun qˈolbˈil, a wukˈiy at toj tze noq tuˈn tpaj Crist, a Jesús.


Je rä jile bata shäk wa biköle pi baklejulu säkätä ka̱jiska yöleksa̱ skaté bite rä jira kje, je nui ja̱nakläka̱ jira sa̱ tso̱ wa ki̱ka; 	 Me ayetzin kyeˈ xjal, a loqe nchi anqˈin jaˈlin, ok kˈwel tzˈaq tkawbˈil Dios kujxix kyibˈaj tuˈn tpaj kychkyˈeljo jniˈ yolil Tyol Dios ojtxe, atxix t‑xe tnejil,


Jekäi sa̱ñireebä ra, chui tsa̱ku̱i wa ñaje̱rku̱a e̱ná sä wäkiri wa ra, ñayöle ka̱wei wà wa ra, Sanedrín wa biköle ra, ijewa te Jesús mu̱awa̱ tsa̱mi ju̱aksa̱ Pilato ia̱. 	 Atzaj teˈ qsqix, bˈaj ok kychmoˈn kynejil pale kyibˈ kykyaqilx kyukˈa xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, kyukˈa jniˈ nmaq xjal ex kyukˈa jniˈ nmaq kawil. Xi kyjtzˈoˈn Jesús wen, ex xi qˈiˈn twutz Pilat.


Ije wa̱ ka iwakei yaba si̱ kjeo̱ne kuna, ata je ma̱ksa̱ ite sä biköle bata ki̱ka ra, ¿maikäi ka je wa̱ sa̱ ia̱ ji biköle me̱nakña kjermita ije ra na? 	 Quˈn mipe xkubˈ t‑xkˈaˈyin te Diostz a Tkˈwalku, quˈn ma txi tqˈoˈn tuˈn tkyim tuˈn qpaj. ¿Nyaˈpela ktzajil tqˈoˈntz tkyaqiljo at tajbˈin qe junx tukˈa Tkˈwal?


Ikabla sa̱ tsa̱tkäkksa̱ sä bolki wa yika, ñakäi biköle sa dokoitsäk wa jula yika, 	 A tuˈn tel klonqe kye qajqˈoj ex kye aye kykyˈeˈx qiˈj;


Ije wa tu̱naka̱ iki̱ka, Oveja Yaba pi irä, kte yinakka̱ ijewa wa̱ irä oloi ja̱mi. Ka irä jiye kuna ta, ka ijewa je̱r ja̱mi je̱k däläne ma rä iduawa̱ kje ki̱ka. 	 Quˈn ma kubˈ tiˈj kyuˈn noq tuˈn tchkyˈeljo Jesús, a tal Tal rit, ex kubˈ kyyekˈin kynimbˈil tukˈa kyyol ex tukˈa kybˈinchbˈin, tuˈn mix i xobˈe tuˈn kykyim tuˈn tpaj Tbˈanil Tqanil.


iwa̱ tapanak wa ma̱kläksa̱ iwakei je̱k ia̱ juer ta baawa̱ si̱, ka pate̱leka̱ ta, ka bärileka̱ ta, ka medele ta jekäi, ata wämo ka yakei ta. 	 tuˈntzintla tkˈmoˈnte Ttanim, tzeˈnku jun t‑xuˈjil tbˈanilxix wen, a ntiˈ chˈin tkyˈi, ex ntiˈ chˈin tzˈil tiˈj, qalaˈ manyor xjanxix ex tzˈaqlexix.


Jekäi je ne we̱mi sä te rä, ikuna Säkeklä te ka̱ ma̱ ra. 	 Tunpetziˈn tkyaqiljo luˈn, qqˈonktzintz tilil tuˈn tkubˈ qnimiˈn tkyaqiljo o tqˈma Dios qe, ex nya noq oˈkxjo tiˈj tnejil xnaqˈtzbˈil. Tuˈn ikyjo, waja tuˈn t‑xi nchikyˈbˈiˈn tiˈxixjo t‑xilin xnaqˈtzbˈil, qa aku tzˈel kynikyˈa te:


Sa̱tsa̱ku̱i Agripa, je ne ki̱ka je kjayile yis ia̱ ka̱jöir skaté ka weikanewa̱ yis wa̱. 	 Ay, Agripa, ikytzin bˈajjo, chi Pabl. Kubˈ nniminjiˈy a tzaj tqˈmaˈn qMan Dios weˈy.


Ka sá wa̱ ibiketsane ditsä me sá oloi käka̱, bas iräle kju̱awa iräle wa̱ käi. Jeiräta sá rä Cristo ktei bata shäk wa ki̱ka, sá ia̱ ka̱ tso̱ bas weikäklä ji wà. 	 Ex ntiˈ xqo qaniˈn, tuˈn ttzaj kyqˈoˈn qokliˈn kyxola, ex kyxol txqantl xjal. Bˈaˈntla qa ma bˈant quˈn ikyjo, quˈn tsanjil Cristqoˈy, me mix bˈant quˈn ikyjo, tuˈn mi kubˈe qqˈoˈn jun iqtz kyibˈaja.


“Ka̱wei yöle, ñakäi kte yile jile bata shäk wa wa̱, je wao̱na deka̱ rä Juan deju̱ kje. Jeskaté Säkeklä gobierno ktei baa bata yinaté, jekäi biköle ñapatkäte täkili wà je ja̱mi. 	 Ojtxe, a naˈmxtaq tul Juan, a Jawsil Aˈ, oˈkx yekˈinte Diosjo t‑xilin tajbˈil noq tuˈn ojtxe kawbˈil, a xqˈumlaj tuˈn Moisés ex kyuˈn yolil Tyol Dios. Me tej tul Juan, ok ten tyolajtzjo Tbˈanil Tqanil Tkawbˈil Dios, ex atzin jaˈlin tkyaqilx kyexjal n‑ok tilil kyuˈn tzeˈnx tuˈn kyokxi toj.


Jekäi ije̱tkawa̱ Olivo yäkä Bata ska ra, iwa̱ dulanak wa ñasikawa̱ iwäja̱mi iwakwabä, te ichaka iia̱: —Sá ia̱ ishö, ¿bikökje jile o̱rmi jekäi rä na? ¿Jibä wà ijuermi ba daju̱té ni irä, ñakäi sa̱ ke̱i e̱r dawa̱ irä na? 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, bˈeˈx o xiˈy tzma twiˈ wutz Olivos. Tej tkubˈ qe Jesús, bˈeˈx o xi laqˈeˈy tkˈatz qjunalxa, ex xi qqaniˈn te: QAjaw, qˈmantza qeˈy. ¿Jtojtzila bˈaˈn tbˈajjo ikyjo? ¿Ex tiˈtzila techil kqlaˈbˈila, aj chˈixtaq tula, ex a chˈixtaq tjapin bˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ?


Yi a̱ni rä ka jekäi je̱k oloi käkka̱ kuna, ata yi rä kile Säkeklä wa̱ je ebä, jishtä Aarón bakle rä käi. 	 Mix aˈl junte aku tzˈok tqˈoˈn tibˈ te tnejilxix pale, qalaˈ ikytziˈn, ate Dios k‑okil qˈoˈnte toklin, tzeˈnku xi tqˈoˈn Dios toklin Aarón tuˈn tok te tnejilxix pale ojtxe.


Je ke̱i wà bas je̱r ko̱rmi yis dä yis Ká ja̱mi, ñakäi bas dä yis ja̱mi, ñakäi yis dä bas ja̱mi. 	 Aj tjapin kaniˈn qˈij anetziˈn, apentza k‑elile kye kynikyˈ te qa twutzxixjo nyola, qa mujleqiˈn tukˈa nMaˈn, ex qa mujleqiˈy wukˈiy, ex ayiˈn kyukˈiy.


Jekäi jile bulanaklä ka kseka kuna, flauta käi, arpa käi, ke je kuna wäshtawe̱ ta kju̱awa kju̱awa ra, jera ¿maikäi issërmi mane kse bulawe̱ke̱ sä te flauta wà iräle arpa wà iräle rä na? 	 Ikytziˈn tzeˈnqeku chnabˈ, tzeˈnku jun xux mo juntl tiˈ: Qa mix txˈixpit tqˈajqˈojil kywiˈ, ¿Tzeˈntzin tten tuˈn tel tnikyˈtzajil alkye bˈitz n‑ok tuˈn?


Etäbä kicha imineju̱ ni las doce käi, ñakäi las tres käi, je te iwa̱ni je su̱ta. 	 Ex bˈeˈx i xiˈ kyej xjal aqˈnil. Ante tajaw aqˈuntl xiˈ juntl majl, te tok nikyˈjin qˈij, ex teˈ tok oxe or te qale, ex i bˈaj xi tchqˈoˈn txqantl aqˈnil toj aqˈuntl.


Je mineju̱mi chui tsa̱ku̱i wa irä Templo kjänanak wa wäsikäk wa irä ra, ipakäk maikäi ra ite Jesús ju̱emiksa̱ ijewa ia̱ käi. 	 Xiˈ teˈ xjal lo yolil kyukˈa kynejil pale ex kyukˈa kynejil xqˈuqil teˈ tnejil ja te naˈbˈl Dios, tuˈntzintla kykyij toj wen, tzeˈn tten tuˈn t‑xi qˈoˈyit Jesús toj kyqˈobˈjo xjal anetziˈn.


Crispo je ñapaktäklä jui tsa̱ku̱i te Säkekewa biketsa iju ska tso̱ wa biköle ra ñara. Jekäi Corinto ska wa chu̱li̱i̱ te kte ssa ra, ijewa te ikukawa̱ iyina ye, jekäi iwäoka̱na tulami. 	 Atzin te Crispo, jun tnejil kawil te ja te kynaˈbˈl Dios Judiy, junx kyukˈaˈ iteˈtaq toj tja, i nimin tiˈj tbˈi tAjaw Tkyaqil. Ex nimku xjal te Corint i nimin, ex bˈeˈx i kuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, tej kybˈinte Tbˈanil Tqanil.


Jera Judío wa datse̱ Antioquía ska Iconio ska jewa dejulu te je chu̱li̱i̱ wa je̱rtka, jekäi jewa te Pablo tia ta̱i jak wà, sika tsa̱mi jukläyäkä ektaka, ijewa te ibiketsa iduawa̱ ni. 	 Tojxjo ambˈil anetziˈn, i kanin jun jteˈbˈin Judiy te Antyokiy ex te Iconio. Aye txˈixpin teˈ kynabˈl xjal tiˈjjo nkubˈ kybˈinchin. Ex noq tuˈn kypaj, i ok xoˈn Pabl tukˈa abˈj, ex kubˈtzin kybˈisin qa otaq kyim kyuˈn. Xi jukikin tzma ttxaˈn tnam.


Ata ijewa wäbäli wà ka Säkeklä wäbatsa̱ne. Je ne ki̱ka ijewa tuana nu̱la tulunata̱na ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska rä. 	 Exla qa ok qe kykˈuˈj tiˈjjo jawsbˈil aˈ ex xjan wabˈj anetziˈn, me mix tzalaje Dios kyiˈj, ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx i kyij kyim nimkuxix kybˈaj; noqx jun jteˈbˈin kyij.


Ka irä jiye kuna ta, yis katke bas sha̱na ra, yis te ibiketsaksa̱ ka jile saka pakäk kuna, ata Jesucristo ebä pakäk, ije wäteleka̱ cruz ja̱mi je ebä pakäk. 	 Quˈn tej nteˈn kyukˈiy, ntiˈtaq juntl t‑xilin nyola, qalaˈ oˈkxjo tiˈj Jesucrist ex tiˈjjo tkyimlin twutz cruz.


Jera Pilato te ikúka: —Ka yis dä Judío wa kuna. Ata ba wakei ke̱i ska wa irä, chui tsa̱ku̱i wa irä, jewa ne te ba ju̱aksa̱ yis ia̱ rä. ¿Jera ji wá̱ ba te rä na? 	 Xi ttzaqˈwin Pilat te Jesús: ¿Mejqa aj Judiyqin weja tzeˈnku kyeˈ? A ayeku t‑xjalila exqetziˈn kynejil pale ma chi tzaj qˈintiy nwutza. ¿Tiˈtzin ma kubˈ tbˈinchiˈn?


ka iwa̱ kje Judío wa ka̱pake ssäklä kuna, ka iwa̱ ditsä ñabutsäle tulämi ji rä iyina si̱ yika jewa te sa pake ji wa̱k je ssäklä kuna. 	 ex tuˈn mina txiˈ ambˈil te kyxnaqˈtzbˈil xjal aj Judiy, a ntiˈ tumil, ex a tzajnin kye ojtxe qxjalila; ex tuˈn mina txi kybˈiˈnjiˈy a kyajbˈil, quˈn aye xjal luˈn ma kyij kyiˈjlin a yol twutzxix.


Je ju wäjienak yöle rä jikäi: Je ja̱r säkätä kie rä Dälätsalewa̱ ni, jeska tsi̱ni wäkanak tuläkka̱ kaldu, ñakäi mesa pan kjayinak ma̱ tuläkläka̱ katke. 	 Ajo ja lo te kabˈe elnin; atzin tnejil: Xjan Najbˈil tbˈi, jaˈ attaq jun xtankoˈl, junx tukˈa jun meẍ, a jaˈ nchi kubˈe xjan wabˈj.


Jekäi mika̱ Cristo bas se̱ne kseka juermi ra, jera ñakäi bas juermi ije ra baawa̱ si̱. 	 Tuˈnpetziˈn, ajo tchwinqil Crist, axsin kychwinqiljiˈy. Ex aj tyekˈinte Jesús tibˈ, ex ikyx kyejiˈy ok chi tenbˈila junx tukˈa toj tqoptzˈajiyil kyaˈj.


Ka irä maikäi kuna ta, sa dami rä ji biketse etkabä ja̱mi, ka irä ji juerke̱ sä wäna ja̱mi kuna. 	 Naˈm qlonte luˈn, me ojtzqiˈn quˈn, ex loqo nqo bˈet tojjo qchwinqil tukˈa qnimbˈil.


¡Issö! Bas ju a̱ta̱nami bas ia̱ rä ja̱r ebä. Jekäi yie ishe bas ia̱, ka bas wa̱ yis su̱nak ji̱a, ata bikökje bas te ishe: ‘¡Bäije je daju̱ Säkekewa kie ja̱mi rä!’, je ke̱i dewa̱ kjepa bas te yis su̱emini rä.” 	 Kykaˈyinktzinjiˈy kynajbˈila kyjel naj te jun majx. Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, texjo qˈij jaˈlin, mixla chin kylaˈbˈilix jun majla, qa nya ajxi tpon tqˈijil aj kyqˈmantiy: Kyˈiwlinxix teˈ, a tzul toj tbˈi qAjaw.


Jera je ssäk wa biköle male̱te̱nacha̱wa̱ te isha: —¿Ka je ne rä ale je a̱netsäk ikie wà wa weikäk ta̱i Jerusalén ska rä na? ¿Ka irä ije de jiska rä sä kukäk jämi minak iwa̱ chui tsa̱ku̱i wa wäki̱ rä na? 	 Kykyaqiljo i bˈinte, bˈeˈx i jaw kaˈylaj, ex kyqˈma: ¿Ma nya antej luˈn, a nbˈettaq ikyˈil kye nimil toj Jerusalén, ex kyiˈjjo nchi yolintaq tiˈj tbˈi Jesús? Ex ¿Ma nya axjo ul tzaluˈn tzyulkye nimil ex qˈolkye toj kyqˈobˈ kynejil pale?


“Yi te ji sha ditsä yäbei ukä ja̱mi wa biköle rä janakwa̱ bitaba. Ata yi kta yakei Wikblu Sikina ukä ja̱mi ra, ka je rä janakwa̱ kuna bitaba. 	 Ex qa at jun xjal xjaw yolbˈin wiˈja, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, okpe kˈwel najsin teˈ til tuˈn Dios, qa ma tzˈajtz tiˈj tanmin tiˈjjo til. Me anteˈ, a k‑elil ikyˈin te Xewbˈaj Xjan, nlayxpen kubˈ najsit teˈ til.


Jekäi ji biköle kieke̱ bas te käi ka̱kie na biketsale etkabä ra, je me̱rmi bas ia̱. 	 Quˈn tkyaqiljo kxel kyqanin toj naˈj Dios tukˈa kynimbˈila, ok ktzajil qˈoˈn.


Yi te jí yabala käi wa ekla tia etka diklä tse̱ta kjela kakjelabä wà, irä yis wa̱ dulanak ki̱ka ra, kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, je wakei ia̱ ji säkei ta dämiksa̱ ka wäshäkwa̱ a̱ni.” 	 Ex ankye teˈ kxel qˈonte jun tal vas cheˈwe te jun tal kˈwal, noq tuˈn ma tzˈok lipe wiˈja, ex twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, at jun oyaj tiˈjjo lo te jun majx toj kyaˈj.


Je chu̱li̱i̱ wa su̱a ite ra, imineju̱ ka̱ kichei ki̱. Jeska ije̱tkawa̱, jera iwa̱ dulanak wa ñasikawa̱ iwäja̱mi. 	 Tej tok tkaˈyin Jesús txqan xjal otaq chmet tiˈj, bˈeˈx jax twiˈ wutz, ex kubˈ qe antza. Me awotziˈn, a t‑xnaqˈtzbˈin, bˈeˈx o xi laqˈeˈy tkˈatz, ex ok qtxolin qibˈa tiˈj.


Bas dä bas ká be tsa̱ku̱i ja̱mi. Jekäi bas ssërke̱ iwa̱k jishtä je bas ká ki̱ ishena o̱nak käi. Säkätä si̱ bite rä jira, ije rä sä ktäkwa̱, ñakäi ije rä ji rä iyina si̱ dokoitsäk, ije ja̱mi ji rä iyina si̱ ka kuna ki̱ka. Ije ka̱yuäke̱ ra, jera ite isheke̱ iwakei del ja̱mi, idel dä ka̱yuäk ki̱ka, ñakäi ije ne rä ka̱yue wätsikiwa̱kka̱ rä. 	 Atzin kyejiˈy kytata a tajaw il. Tuˈnpetziˈn, ma chi oka te te, ex noq oˈkx kyaja tuˈn tkubˈ kybˈinchiˈn tzeˈnkuxjo taj. Quˈn ate tajaw il o tzˈok bˈyol chwinqil atxix te tnejil. Mi n‑ok lipe tiˈjjo twutzxix, quˈn ntiˈ jun yol twutzxix tukˈa. Quˈn noqx nikyˈin yol, quˈn aku tajaw il o tzˈok te ttxuyiljo jniˈ sbˈubˈl.


Ñakäi wikblu ñá shtä wa te Jesús su̱eke̱ ra, iñajäkläke̱wa̱ wakte iwäja̱mi, ia̱rke̱ jela täkii te isheke̱: —Ba ne rä Säkeklä yaba rä. 	 Aj tiwletaq Jesús kyuˈnxjal, ayeˈ tokxtaq taqˈnil tajaw il toj kyanmin, bˈeˈx nchi kubˈ meje twutz, exsin nchi jaw ẍchˈin kyjaluˈn: Atejiy Tkˈwal Dios.


ka ikja̱nei wa̱k sa̱ su̱rke̱ ebä ra kuna, jishtä manele te ditsä ebä ssëwe̱ke̱ bäi käi, ata iwa̱k Cristo kjanaklä wa ye Säkeklä ki̱ isherke̱ o̱nak je wa̱k je̱r ssële bäi. 	 Chi ajbˈinxita, nya noq oˈkx tzeˈnku nchi kaˈyin kyiˈja, noq tuˈn kyel wena kywutz, qalaˈ kybˈinchinkujiˈy lo tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, a tzeˈnku taj qMan Dios.


ñakäi kololecha̱wa̱ suane wa̱ ikjanaklä ye suane duewa̱ yika wa̱ bikö ise̱rke̱ käi, je yika iwa̱ jewa bäkäkläksa̱. 	 Noq tuˈn tkyimlin Jesús, o chi tzaqpaj tkyaqil xjal, ayeˈ najleqe tzaluˈn twutz txˈotxˈ tukˈa nim xobˈajil te kyimin.


Je ne ki̱ka yie ba je̱r ja̱we̱ yis jula ma̱ka̱ ba ki̱ka wà Säkeklä wa̱ ba ia̱ ji täkili me̱le, je wäkpöka̱ ba ku̱ yökö wäkpeka̱ käi. 	 Tuˈnpetziˈn, nxi nnaˈnxixjiˈy luˈn teˈy, tuˈn tja tiˈn tibˈa wen, ex tuˈn mi tzˈel tyajinjiy tokliˈn, a ma tzaj tqˈoˈn Dios, tej tkubˈ nqˈoˈn nqˈobˈa tibˈaja, tuˈn toka te jun nejinel toj Ttanim Dios.


Jera ijewa te ikúka: —Guardia wa cien wäsikäk kie Cornelio ni, je rä wämo, Säkeklä dälätsäk, palei ta bäi Judío wa biköle wa̱, je paka ángel sikina te ba kiäkmi iju ska, ji tso̱ ba wa̱ yinak je ssäklä iwa̱.” 	 Xitzin kytzaqˈwin: Ma qo ula tiˈj tbˈi Cornelio, jun nejinel kywutz xoˈl qˈaqˈ, jun ichin tzˈaqlexix, at tchewil Dios tiˈj, ex kˈuˈjlinxix kyuˈn kykyaqil aj Judiy. Jun t‑angel Dios qˈmante te, qa iltaq tiˈj tuˈn t‑xi txketa, tuˈntzintla t‑xiy tzma tja, tuˈn tok tbˈiˈn, tiˈ tuˈn t‑xi tqˈmaˈn te.


Ka irä jiye kuna ta, iwakei wa̱ iyile rä: “Jile bata shäk rä ka dälätsalewa̱ kuna iwakei ke̱i ska.” 	 Me aku Jesús tzaj qˈmaˈnte qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin, qa jun yolil Tyol Dios nlay tzˈok kˈuˈjlin kyuˈn t‑xjalil.


Jewa juena oloowa̱ si̱, jewa te ipake kate rä ije rä minakju̱, je we̱ mar ite rä Jerusalén ska. 	 Tzunxtaq nqoptzˈaj kyiˈjile ichin anetziˈn, tej kyok ten yolil tiˈjjo tkyimlin Jesús, a tuˈntaq tbˈaj toj Jerusalén.


Ji biketse etkabä wà, Jericó kjätkäklä minatkawa̱, ijewa te ipamanewa̱ deka̱ siete día ska ra. 	 Ex ikyxjo, wuq qˈij, i bˈet aj Israel tiˈjile tnam Jericó. Ex noq tuˈn kynimbˈil, i tzaj tzˈaqjo nmaq tape, a iteˈktaq tiˈjileˈ tnam anetziˈn.


Chu̱li̱i̱ wa minami ji äina tker ijewa ja̱mi ka wätkelewa̱ ta, je ja̱mi. Ñakäi ijewa bata ki̱ka ji rä iyina si̱ ña̱le̱i yirmi kte yakei wà. 	 Nimxjal nxi lipe kyiˈj, noq tuˈn nxi kyqˈoˈn ambˈil tejo kyachbˈil. Ex noq tuˈnjo lo, nchi yolbˈinxjal nya bˈaˈn tiˈjjo qnimbˈil, a aku Tbˈanil Tqanil twutzxix.


Ata ka̱jöir ska iräle ishäkä ki̱ iräle ishäkä niki̱ka iräle, ka yi a̱ni ia̱ je äyë kjäyene ja̱ne, isu̱nebä jibä. 	 Mixpe noq toj kyaˈj, ex twutz txˈotxˈ, ex tzmax tjaqˈxi txˈotxˈ, mix aˈlx jun attaq toklin tuˈn tjqet tuˈn, mixpe noq tuˈn tok tkaˈyin.


te isha: “Säli ma wa̱ iju̱ñelewa̱pa jí ba díabä jibä wà, ji wà ba kjämi bäi, ata jira je rä ki̱kololewa̱ ka je juer ba wäna. 	 ex chiˈ kyjaluˈn: Ayiˈy xjal tojjo tnam chiˈ, noqit aku tzˈel kyeˈ kynikyˈ tiˈj tojjo qˈij jaˈlin, alkye tuˈn tul qˈinte tnukˈbˈil Dios kyxolaliy; nlayla bˈant ikyjo, quˈn ewin taˈye, ex nlay tzˈel kynikyˈa te.


Bas te yi nui jawa̱ bitaba ra, je rä jalewa̱ bitaba Säkeklä wa̱. Jekäi ka bas wa̱ yi nui janewa̱ bitaba ra, ka je rä jalewa̱ bitaba kuna. 	 Kxel nqˈoˈn kyokliˈn tuˈn kytzaj kykˈmoˈn xjal toj nkawbˈila. Ikytziˈn, ankye te kˈwel kyqˈmaˈn qa ma najsit til, ok kˈwel najsit te til te jun majx. Ex ankye teˈ mi kubˈ kyqˈmaˈn qa ma najsit til, kukx kyjel ten teˈ tjaqˈ til.


Bas se̱no balewa̱ yis ja̱mi, jera yis se̱rmi balewa̱ bas ja̱mi. Ka ijula wänak je̱r wà, ata je shena rä se̱nak balewa̱ ikicha ja̱mi. Je su̱ta ka bas se̱ne balewa̱ yis ja̱mi ra, jera ka bas wänak. 	 Ikytzin kyejiˈy, kukx kymujbˈin kyibˈjiˈy wukˈiy tzeˈnku weˈ kukx nmujbˈin wibˈjiˈy kyukˈiy. Quˈn jun tqˈobˈ tze, nlay tzˈel twutz tuˈnx tibˈx, a qa nya mujlek tiˈjjo tqan. Ikytzin kyejiˈy, nlayx tzˈelx kye kywutz toj kychwinqila, qa nya mujleqeka wukˈiy.


Ezequías te Manasés wätsikiwa̱, Manasés te Amón wätsikiwa̱, Amón te Josías wätsikiwa̱. 	 a ttata Manasés, a ttata Amón, a ttata Josías,


ata ijewa kjoyina ji̱a te isha: —¡Iwätiöka̱ cruz ja̱mi! ¡Iwätiöka̱ cruz ja̱mi! 	 Me noqx jaw kyiˈn kyexjal tqˈajqˈojil kywiˈ: ¡Pejkˈinksa twutz cruz tuˈn tkyim! ¡Pejkˈinksa twutz cruz tuˈn tkyim! chi chiˈ.


Ijewa te ji biketsa etkabä su̱a Jesús te ra, ite isha je karalewa̱ ia̱: —Yaba, ma nui rä jalewa̱ bitaba. 	 Tej kyok tkaˈyin Jesúsjo tqˈuqbˈil kykˈuˈj tiˈj, bˈeˈxsin xi tqˈmaˈn te yabˈ: Nkˈwal, ayetzin tila ma chi kubˈ najsit jaˈlin, chiˈ.


Jera chu̱li̱i̱ te iuña isi̱wa̱tiäkläwa̱, jeiräta ije a̱na ji̱a ki̱ta si̱: —¡David yäbei, ma je̱r ja̱mi yis dälänopa! 	 Bˈeˈx ok kyyisoˈnxjal, tuˈn tkubˈ qen, me noqx kyjaˈ jawe ẍchˈine: Tyajil David, qˈaqˈintz tkˈuˈja wiˈja.


¡Issö! Yis te kte blelewa̱ she bas ia̱: Ka sä biköle rä käpäkcha̱wa̱ kuna, ata sä biköle rä manenakksa̱ni, 	 Waja tuˈn t‑xi nqˈmaˈnjiˈy a ewintaq: Quˈn nya qkyaqilx qo kyimil. Me qkyaqilx qo txˈixpitil


jekäi ite perla säkei ta därërë etka ku̱aksa̱ ra, imiju̱ ni te iji tso̱ biköle watju̱e tulemi, je ra ite itju̱eksa̱ käi. 	 Ajtzin tknet jun tuˈn, a wiˈyilxix wen, kbˈaj xel tkˈayin tkyaqiljo at te, noq tuˈn tlaqˈetku tal abˈj tuˈn.


Jekäi je siete wa wa̱ ibakle ialaklä ye ra, jera sa̱ shki̱rke̱ka̱ni ska ra ijewa shki̱naka̱ni ra, ¿mane si̱ se̱naklä ye ije dämiksa̱ni rä na? 	 Atziˈn jaˈlin, at jun qxjela teˈy: ¿Tzeˈntzila tteˈn tuˈn kyjaw anqˈintl kyimnin? Quˈn, qa ikyjo, aj kyjaw itzˈje juntl majl, ¿Tiˈtzila kbˈajiltz? ¿Altzila kye k‑okil te tchmiljo qya kyxoljo wuq ichin, quˈn kykyaqilx i ok meje tukˈa?


Yis te yis wa̱ shka̱ta wa biköle uñe, jewa kpe. Je ki̱ka bä je̱k wetsö, ma je̱k manewo̱ksa̱. 	 Ex nchex nmiyoˈn, ex nchex nkawinjiˈy kykyaqiljo a kˈuˈjlinqe wuˈn. Tuˈnpetziˈn, ku tajtz tiˈj kyanmiˈn, kymeltzˈintz kyibˈa wukˈiy.


Je ne ki̱ka ke bas ku̱ sä ktei wabiketsaksa̱ ka ike̱i däwa̱ba yika, ata iki̱ssöpa ma rä Säkekewa däke̱ni kje. Je te ka̱ yee na ji tso̱ blelewa̱ jemiksa̱ ka̱ oloika, ñakäi ite jiye wata sa̱ wa̱ ji o̱le je ki̱tse̱ ju̱emi juenakwa̱. Jera Säkeklä te sä kjeishemi ekla ekla ji ki̱ ite sä kjeishe käi. 	 Tuˈnpetziˈn, mi kubˈ kyqˈmaˈn jun kyyola wiˈja mo tiˈj nbˈinchbˈiˈn, a naˈmxtaq tul tqˈijil; qalaˈ kyyoˈnkuy ajxi tul qAjaw. Quˈn oˈkx te kqˈmalte qa wen mo minaj, quˈn a kˈwel qˈonte tqan qˈijil tkyaqiljo ewintaq toj qxopin, ex kˈwel yekˈin teˈ tkyaqil t‑xilin t‑ximbˈitz kyanminxjal. Quˈn teyilex junjun ktzajil tkˈmoˈn nimsbˈilte tuˈn Dios, qa wen tbˈinchbˈin; ex qa nya wen, ktzajil tkˈmoˈn jun chojbˈilte nya wen.


Duewa̱, ¿mai rä ma tu̱nakläka̱ rä na? Duewa̱, ¿mai rä ba sul dä na?” 	 Tuˈnpetziˈn, qo xmayiltz tiˈjjo kyimin, tzeˈnku kyij tzˈibˈit toj Tuˈjil Tyol Dios: Ay kyimin, ¿Jaˈn taˈ tipiˈn jaˈlin, ex jtojtzin bˈaˈn qkubˈ tbˈyoˈn?


Jekjepa Jesús te ijewa ia̱ isha: —Kje sä te ishe ra, bas sha̱ ekla kuna salibä ta je wäki̱ ije kuna minak tuina ka̱ sha̱sha̱ ishäk iia̱: ‘Salibä, pan peitö 'sia̱ mañatäbä. 	 Ex xi tqˈmaˈnl Jesús kyjaluˈn: Qqˈaknajtzin kyjaluˈn: Atit jun kyeˈ, at jun tukˈa pon kanin nikyˈjin aqˈwil, exsintla xi tqˈmaˈntz kyjaluˈn: Ay wukˈa, qˈontzin oxe tal wabˈj ntxˈexa,


Jera je ñapaktäklä jui na ekla kolole wa̱ be wikblu ñá shtä wa̱ katke, je a̱na täkii, te isha: 	 Me tojtaqtziˈn jun muˈẍ ja te kynaˈbˈl Dios aj Judiy, attaq jun ichin tzyuˈntaq tuˈn jun taqˈnil tajaw il. Jaw ẍchˈin, ex tqˈma kyjaluˈn:


Jera Pablo te yökö batala ssi̱l shta tukii. Ñerä je tulaka̱ ite yökö na ra, tkäbe si̱ tu̱wa̱ksa̱ yökö bali te, je te ikuawa̱ ijula ka. 	 Atzin te Pabl otaq bˈaj tchmoˈn chˈin tzqij si; ex tzuntaq okx tqˈoˈn toj qˈaqˈ, tej tetz lipin jun kan tuˈn t‑xobˈil te qˈaqˈ, ex bˈeˈx ok bˈaltzˈaj, ex ok ttxˈaˈn tqˈobˈ Pabl.


Ata Säkekewa rä ji wa̱k bulee, je ne te bas jäklemiwa̱ därërë, bas kjänanemi ale yakei yika rä. 	 Me me te Dios tzˈaqlexix teˈ, ex chi kˈwel tzyuˈn tuˈn jikyinxix, ajxi tjapin bˈaj tkyaqil; ex ok chi elil kloˈn tuˈn, toj tqˈobˈ tajaw il.


Säkeklä ssëna ijewa je̱r ku̱ak mane rä je kte blelewa̱ bluneí baa rä wà, ka Judío kuna wa sha̱na. Je kte rä Cristo rä bas ja̱mi, ji ki̱ssënak baawa̱ si̱. 	 Quˈn taj Dios tuˈn tkubˈ yekˈit twutz tkyaqil Ttanim, tuˈn tel tnikyˈ tiˈjjo t‑xim, a ewintaq. Iky t‑xim Diosjo kyjaluˈn: Qa tkyaqil xjal twutz txˈotxˈ at kyoklin junx, tuˈn kyok te Ttanim Dios, ex tuˈn tokx Jesucrist toj kyanmin. Ex noq tuˈn at Crist toj qanmin, loqo nqo ayoˈn tukˈa tqˈuqbˈil qkˈuˈj, tuˈn qpoˈn junx tukˈa toj kyaˈj, jaˈ qo jawila nimsin tuˈn.


jewa je̱r bäiwa̱ni ite iyaka wà iduawa̱ oloi ja̱mi, iwa̱ bas ma̱kläksa̱ sikii, ka yakei ta kuna, ka nui ta Sa Ká wäna, 	 Me atziˈn jaˈlin, axte Dios o tzˈok mujbˈinqe junx tukˈa, noq tuˈn nimx ikyˈx tuˈn Jesús, tej tkyimjo t‑xmilil, tej tten tzaluˈn twutz txˈotxˈ. A Jesús skˈoˈnxix tuˈn qMan Dios tuˈn tok te Crist te jun majx. O bˈantjo luˈn tuˈn, noq tuˈn qpon qˈiˈn twutz, saqxix toj qanmin, ex ntiˈ chˈin tzˈil qiˈj, ex ntiˈ chˈin qkyˈi.


Ñerä oveja kjänanak wa bitejulu ni te Säkeklä oloike datse̱ ikjeishe datse̱, ji biköle ssa ite su̱a ite jishtä ijewa ia̱ iyina käi, je ki̱ka. 	 Ayetzin kye kyikˈlel, ox chi tzalajx, exsin nchi bˈaj nimsintaq tbˈi Dios teˈ kyajtz, quˈn otaq kybˈi ex kyli a tzaj qˈmaˈn kye.


bas ñatapawa̱k Säkeklä ia̱ Corinto ska wa ia̱, siki tele Cristo Jesús ja̱mi wa ia̱. Jewa rä kile däkwa̱ sikii ye, bena ka̱ biköle ska saje wa Säkekewaí Jesucristo a̱netsäk ikie wà, jewa ra ñara. Ijewa irä saje wa irä Säkekewaí ije rä. 	 te kyeˈy, ayiˈy Ttanim Dios toj tnam Corint, ayiˈy o chi el paˈn tuˈn Crist, a Jesús, tiˈj tkyaqil nya bˈaˈn, ex o saqix kyanmiˈn tuˈn. Ex o chi oka te tajlal Ttanim Dios junx kyukˈa txqantl toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, ayeˈ nimilqe tiˈj tbˈi Jesucrist, a tAjaw Tkyaqil, a kyAjaw ex qAjaw te jun majx.


Jera Jesús te isha iia̱: —Jir jí ju ska tso̱ wa tsa̱tkenaksa̱, ije rä Abraham yäbei ñaebä ki̱ka. 	 Chi Jesúsjo kyjaluˈn: Mapetzin tzul kolbˈiltz tojjo ja lo jaˈlinxix, quˈn noq tuˈn tnimbˈil wiˈja nyekˈine qa twutzxix tyajil Abraham tejo ichin lo.


Je ka̱ kichei ska ibiteju̱ni ra, chu̱li̱i̱wa̱ dar wa̱ni ije ra. 	 Tej tmeltzˈaj Jesús twiˈ wutz, nimx txqan xjal ok lipe tiˈj.


Ata chichö wa je̱k ju̱akksa̱ ji tkerke̱ ija̱mi ebä ia̱, je rä dulewa̱ kja käi ikatke ji̱a kseka ra. 	 Me anteˈ mebˈe, a kˈwel tqˈon tibˈ, tuˈn tbˈinchin tzeˈnkux ntqanin t‑xmilil, ma naj twutz Dios.


bas ñassäklä jöiwäta yis wà Cristo Jesús ja̱mi, yis katkeni etäbä kicha bas sha̱na ki̱ka. 	 Tuˈntzin ikyjo, chin ajbˈila juntl majla kyxola te qˈuqbˈil kykˈuˈja, noq tuˈn tbˈi Crist, a Jesús.


Je su̱ta mika̱ si̱wa̱ datse̱ sur wà ra, bas te ishe rä, ‘tsi ka̱ bárka̱ ta̱i ni.’ Jera jekäi io̱rke̱. 	 Ex nimx kyaq ktzajil jaˈlin, chi chijiˈy, aj qa antza saja kyqˈiqˈ kubˈl. Ex ikyx te nbˈajjo; nimx kyaq ntzaj.


Jera Bernabé ssëna Juan kie etkä Marcos ni je kiäk tsa̱miña. 	 Kutzin, chte Bernabé. Me tajtaq Bernabé tuˈn t‑xiˈ Juan, a Marksjo juntl tbˈi, kyukˈa.


Jera sa̱ tsa̱tkeke̱ksa̱ Säkeklä te je su̱emi biköle te.’ ” 	 Quˈn kykyaqilx kyexjal kchi kaˈyil tiˈjjo tkolbˈil qMan Dios, a ktzajil tsmaˈn.


Jera ite pan kukawa̱, je ki̱ ite wekte sha Säkeklä ia̱, kjepa je butsa ma̱ ite ijewa ia̱, te isha: —Jí rä yis yaka. Je rä me̱leksa̱ bas kju̱ei. Jikäi bas ku̱ iwo̱ bas je̱r ja̱naklä yis ka. 	 Ex jaw ttzyuˈn jun pan. Atzaj teˈ tbˈaj qˈon chjonte te Dios tiˈj, kubˈ tpiẍin, exsin xi tqˈoˈntz kye. Chiˈ kyjaluˈn: Atzin wejiˈy nxmilil lo, a kxel qˈoˈn tuˈn tkyim, noq tuˈn kykleta. Kybˈinchim kyejiˈy lo, noq te naˈbˈl weˈy.


Jekäi mika̱ iyirke̱, “Sa dami rä bäi ebä, ka ji däläna ta”, jera sa weikane dämiwa̱ ijewa ki̱ka plaa, jishtä alaklä wa bitäwa̱ yaba ki̱ka ke̱i däwa̱ iduäkläksa̱ käi. Jekäi maikäi a̱ni ka ijewa ia̱ je te̱nak ja̱nak. 	 Quˈn toj kywutzxjal tkyaqil bˈaˈn taˈ, ex ntiˈ jun xobˈajil. Me ntiˈkux toj kynabˈl, aj tuljo xitbˈil kyibˈaj tuˈn qAjaw, quˈn ikyxjo tzeˈnku njaw qˈiˈn jun qya tuˈn tchyoˈn tal, ex mix aˈl jun ktzˈaqpajil.


Ijewa juermi bas wäna rä iwärke̱ ne wà. ¿Baishe uva wä kicha tie rä dika yäkä ja̱mi na? ¿Higuera wä shte rä ka̱ shche̱i ja̱mi na? 	 Me noq tiˈjjo kybˈinchbˈin k‑elile kynikyˈa kye, quˈn ikytziˈn tzeˈnku jun tze, n‑el tnikyˈtzajil noq tiˈjjo twutz. Quˈn nlay tzˈel jun uv tiˈj tqan txˈiˈx; ex nlay tzˈel jun iw noq tiˈj jun tqan kˈul.


—¡Aaj! Jesús Nazaret wa, ¿jiye ba bite sá wäki̱ rä na? ¿Ba de rä sá weikäkcha̱wa̱ na? Yis wa̱ iju̱ñer yi ba rä; ba ne rä ale patkele Säkeklä wa̱ wämo si̱ rä. 	 Ay Jesús aj Nazaret, ¿Tiˈxsin s‑ula lolte qxola? Noq ma tzula yuchˈil qeˈy. Wojtzqiˈn te, ex bˈiˈn weˈ wuˈn, a tejiy Tkˈwal Dios, xjanxix toklin.


¿Bä kina ra bä rä kololewa̱ kjanaklä ye na? Ke ma je̱r iana je ki̱. Ata ba ia̱ ka̱ tso̱ däksa̱ni kjermita ra, jera jekäi iwo̱. 	 Tuˈnpetziˈn, qa kˈayintaq tibˈa tuˈn toka te aqˈnil te jun majx kyukˈaxjal, tej tnimiˈn Tbˈanil Tqanil, mi jaw bˈisiˈn tuˈn ikyjo, quˈn junx kyoklinxjal twutz Dios, qa noq aqˈnil mo tajaw aqˈuntlqej. Me qa at ambˈil tuˈn ttzaqpaj tojjo lo, bˈaˈn tuˈn tok tqˈoˈn tilil.


Ata ¿sä te Säkekewa kju̱atkewe̱mi sa ra na? ¿Sä rä täkili ta ije tsa̱ta na? 	 Qa nqo labˈte tuˈn qxiˈ tojjo kabˈe tumil ikyjo, n‑okx qyekin Dios tuˈn ttzaj tqˈoj qiˈj. Ex nlay miyet tqˈoj, qa ma tzaj. ¿Ma attzinqe qipin tzeˈnku te Dios?


Jekäi biköle ssënani bäi, jera ijewa ji ña ñaebä. 	 Kubˈ tpiẍin Pabl pan, ex ok ten waˈl. Tuˈn ikyjo, jotx jaw qiˈn qibˈa, ex bˈeˈx ok tena waˈl;


Yis Pablo wakei te ishe bas ia̱ je̱k jalewa̱ je̱r baa wà Cristo käi, yis ale bas sha̱na juer ta sualewa̱ käi, ata ka yis katke kuna bas sha̱na ra ji shäk därërë bas ia̱, 	 Ayiˈn Pabl, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy, toj tbˈi Crist, a bˈuninxix ex tbˈanilxix, tuˈn tel kynikyˈa tiˈj. Quˈn kabˈetzila nkˈuˈja, ex nchin xobˈa tzeˈnku intiˈn kyukˈiy. Me ajtzin qa najchaq intiniˈy, kujxix chin yoliˈnch.


Jekäi Pedro bitewa̱ju̱ ñe patkele wa wäki̱, te ichaka ijewa ia̱: —¡Bas te issa na! Yis ne yuleke̱ bas te rä. ¿Jibä kju̱ei bas bite rä na? 	 Bˈeˈxsin kuˈtz Pegr, ex xi tqˈmaˈn kye ichin: Ayin wejiˈy a nchin kyjyoˈn. ¿Titzin ẍi ula lolte?


“Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, ji mu̱awa̱ bas te ka̱jiska, je rä mo̱nakwa̱ ka̱jöir. Ñakäi ji wäyaksa̱ bas te ka̱jiska, je rä wäyenakksa̱ ka̱jöir. 	 Ex twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa ma kotpitjo xjal tuˈn toj kyil, noq tuˈn ktqˈmaˈbˈila tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex aj kyok toj paˈbˈin twutz Dios toj kyaˈj, kchi kotpajil te jun majx. Ex qa mi xi kynimin a ktqˈmaˈbˈila, ma chi kˈlet tuˈn kyil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex aj kyok toj paˈbˈin twutz Dios toj kyaˈj, kchi xel toj najin te jun majx.


Ka irä jiye kuna ta, ka sä ktä ssäk kuna wa, ji ka wata pakäk wa, sä wäyuäk wa tso̱ ta̱i, bäi si̱ ra sa pakäk tene shkiri wa̱k wa rä jeshtä wa. 	 Il tiˈj jun nejinel ikyjo, quˈn tuˈn at nim xjal ajqˈoj tiˈj Tbˈanil Tqanil. Ex nimku xjal ntiˈ tajbˈin kyyol, ex nchi kubˈ kysbˈuˈn txqantl. Kyxoljo xjal luˈn nimku nkyqˈmaˈn, qa il tiˈj tuˈn tok kyechil tiˈj kytzˈumil tzeˈnku kyij tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios, qa kyajxjal tuˈn kykyij toj wen tukˈa Dios. Me tkyaqiljo yol luˈn, nya twutzx.


Idatéjuluni Pisidia wà dejulu Panfilia ska. 	 Tej kyikyˈ toj txˈotxˈ te Pisidia, i kanin toj txˈotxˈ te Panfilia.


Ba te ichakakle ra ba te iju̱ñemi, jira doce día ebä yis deka̱ Jerusalénka Säkeklä kja̱nei wa̱k rä. 	 Ex axa aku txi kaˈyinte tumiljo lo; tzmape kabˈlajaj qˈij, we nponlin toj Jerusalén, tuˈn nkˈuliˈn twutz qMan Dios.


“Ata ke bas ñama kinak ‘Rabí ni.’ Ka irä jiye kuna ta, bas paktäk rä eklabä, ata bas biköle rä ñawakwa ebä. 	 Me metzin kyeˈ, mi chi tiliˈn tuˈn tok qˈoˈn kybˈiy te xnaqˈtzil kyuˈnxjal te kynimsbˈil kyibˈa. Quˈn junx kyokliˈn, quˈn junchˈin kyMaˈn, ex junxchˈin Xnaqˈtzil kyeˈy, a ayiˈn, a Crist.


Felipe irä, Bartolomé irä, Tomás irä, Mateo ale inaklä bäkäk irä, Jacobo Alfeo yaba irä, Tadeo irä, 	 Lip; Bartolomey; Tmas; ex ayiˈn, Matey, a peyil pwaqtaq; Jacob, a tkˈwal Alpey; Tadey;


Jera Pedro wämanewa̱ shäbeka te isu̱a Jesús wa̱ dulanak shka̱ta iwa̱ daju̱ ijewa itä wà. Je ne je̱k ku̱wa̱wa̱ Jesús je̱r bata ja̱mi ijewa yakata̱na ska ichakäk iia̱: “Säkekewa, ¿mane te ba ju̱emiksa̱ ba kukäkwa̱ wa ia̱ rä na?” 	 Atzaj teˈ tajtz meltzˈaj Pegr, xi tkaˈyin qa lipcheqintztaqa tiˈjxi Jesús, quˈn kˈuˈjlinqinxixtaqa tuˈn. Ex ayinxjiˈy, a intintaq ttxlaj Jesús, tej t‑xi nqaniˈn te: WAjaw, ¿Ankye kxel qˈontiy toj kyqˈobˈxjal?


Jekäi chui tsa̱ku̱i wa biköle rä kolole ditsä sha̱na sa̱ tsa̱tkäk, ji rä o̱nak Säkeklä ia̱ wà, jile ma̱k irä bewak ma̱kka̱ sa̱ wa̱ ji yakei wakblele ki̱ka irä. 	 Kykyaqil kynejilxix pale skˈoˈnqe kyxol ichin, tuˈn kyyolin kyiˈjxjal twutz qMan Dios, ex tuˈn kyqˈoˈn oyaj te Dios, ex tuˈn kybˈyoˈn aluˈmj te chojbˈil kyilxjal.


“Ata jira el wa, yie bas tuleta̱na Säkeklä ia̱, wetsanak iwakei je̱r bäi yile sa̱ ia̱ je ktei wa̱. Je kte rä täkili ta sa̱ je̱rike ki̱wäjiäk, ji tso̱ däkksa̱ sä siki tele wa biköle ia̱ je däkläksa̱ sa̱ ia̱. 	 Atzin jaˈlin, werman, chi Pabl, kchi xel woqxeniˈn toj tqˈobˈ qMan Dios, ex teˈ Tbˈanil Tqaniljo tkˈuˈjbˈil, quˈn at te tipin, tuˈn kychˈiya tuˈn toj kynimbˈila, ex tuˈn ttzaj tqˈoˈn kyeˈy, a jotxjo o tzaj ttziyin teˈ xjan Ttanim.


Jera ite isaka paka ijewa wäukewa̱k tulämi Säkekewa Jesucristo kie ja̱mi. Je ukä ska ijewa te Pedro kuka ji̱a se̱nak elkje ijewa kjäka. 	 Ex xi tqˈmaˈn, tuˈn kykuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ tiˈj tumil tbˈi Jesucrist. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, kubˈsin kywutz te Pegr, tuˈn tkyij jun jteˈbˈintl qˈij kyukˈa.


Je su̱ta Cristo wakei ka je̱k oloi kaneka̱ idäkläwa̱ chui tsa̱ku̱i ye kuna. Ata ije oloi käkka̱ rä ale ishäk iia̱: “Ba ne rä yis yaba rä, jir yis ne te ba wätsikiwa̱ rä.” 	 Exsin ikyxjo te Crist, nya ax ok qˈoˈnte tibˈ te tnejilxix qpale, qalaˈ ax qMan Dios ok qˈoˈnte toklin ikyjo, quˈn ax Dios qˈmante toj Tuˈjil Tyol Dios kyjaluˈn: Ma tzˈoka te Nkˈwala jaˈlin. Ex ayiˈn ma chin ok te Ttatiy.


Jeskami ije te iki̱ssëte ma rä ibolki wa tulunacha̱wa̱ iklä tkäkläka̱ ye kje. 	 Ex n‑ayon tzmaxi aj kykanbˈitjo tajqˈoj tuˈn Dios.


“Bas se̱no je̱r ki̱i̱ sä wäyuäk jile bata shäk wa ye yika. Jewa rä däkwa̱ bas sha̱na juenak ipa ki̱ oveja käi, ata ije̱r na ra irä lobo sälwii käi. 	 Kykaˈyimtzin kyibˈa kyejo sbˈul yol, ayeˈ n‑ok kyqˈoˈn kyibˈ te yolil Tyol Dios. N‑ok kyqˈoˈn kyibˈ te nimil ex tal mutxin xjal wen, tzeˈnku jun tal rit; me toj kyanmin manyor xoˈjqex.


Nagai rä Maat yaba, Maat dä Matatías yaba, Matatías dä Semei yaba, Semei rä José yaba, José rä Judá yaba, 	 Ataqtzin te Nagai kˈwalbˈajtaq teˈ te Maat, a tkˈwaltaq Matatías, a tkˈwaltaq Semei, a tkˈwaltaq Josec, a tkˈwaltaq Judá.


Ka irä jiye kuna ta, saje wa Säkekewaí bitele rä Judá ditsei wä ja̱mi je ju̱ñer sa̱ wa̱ rä bäi, jewa ka yine Moisés wa̱ däkwa̱ chui ye. 	 Quˈn bˈiˈnxix tetz qa a Jesús tzajnin teˈ tiˈj Judá ex nya tiˈj Leví. Me ntiˈ te Moisés tqˈma toj ojtxe kawbˈil qa tuˈntaq tul jun pale kyxoljo xjal, ayeˈ tzajninqe tiˈj Judá, qalaˈ noq tiˈj Leví.


je rä däli ukä ka tjabanak kuna, ka yakei tenak kuna, ka ji̱alinak kuna tso̱ blele ka̱jöir ska, je ne kukäkläwa̱ bas wa̱. 	 ex a ktzajil qˈoˈnte jun qetzbˈil te jun majx, a kˈuˈn tuˈn Dios toj kyaˈj, tuˈntzintla mi xitje, ex tuˈn mi yaje, ex tuˈn mi molje.


Je ukä ska yie isu̱a ra, ka̱jöir ska Templo ale ju wäjienak ji yileta̱na yöle se̱newa̱klä, je kjäyenaju̱mi. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi nkaˈyiˈn toj kyaˈj, xi jaqle ja, a jaˈ najle Dios.


Ata yis shki̱naka̱ni ra, yis maju̱ bas wätsa̱kba Galileaka. 	 Me ajtzin njaw anqˈiˈntla, kchin kˈwel neja kywutza toj Galiley.


Yis wätka isu̱ak ra, yie je ja̱rka bewak klä ta jula ta wa tso̱ ka̱jiska käi, bewak sälwii käi, je̱k sikäk i̱ski̱ka wa käi, du ju̱nak ka̱sha̱ka wa käi je shtä su̱a. 	 Me ok nkaˈyinxixa tiˈtaqjo at toj, ex nliˈy ilaˈtaq wiq txuk kyukˈa kyaje kyqan, junx kyukˈa kan, exqe txuk bˈaˈn chi lipin.


Mika̱ sábado dewa̱ ra, ije te sa paktami ñapaktäklä jui ska. Jera chu̱li̱i̱ te ije ktä ssa ra, jewa male̱cha̱cha̱wa̱ je te, ki̱ka ijewa te isha: —¿Mai je te jekäi ji tsa̱ rä na? ¿Je rä mane shtä je̱rike me̱na iia̱ rä na? ¿Je rä ji täkili ta o̱na ijula wa rä na? 	 ex teˈ tkˈul kanin jun qˈij te ajlabˈl, xiˈ tojjo muˈẍ ja te naˈbˈl Dios, ex ok ten xnaqˈtzil teˈ Tyol Dios te tkyaqil xjal. Teˈ tok kybˈiˈnxjal ikyjo, noq i bˈaj jaw kaˈylaj, ex i ja qanlaj kyxolile: ¿Jaˈtzila xbˈaj t‑xnaqˈtzin xjal tibˈ luˈn, tuˈn tbˈaj bˈant jniˈ tiˈchaqku tiˈ tuˈn? ¿Jaˈtzila saje tbˈiˈne txqan tumil ikyjo? chi chiˈ.


Jekäi Säkekewa ne rä Säkeklä wikblu rä. Jekäi mai Säkekewa wikblu katke ra, jeska sä rä bakleksa̱. 	 Quˈn axte qAjawjo, a Xewbˈaj Xjan, ex jaˈ taˈye T‑xew qAjaw, antza taˈye tzaqpibˈl tuˈn tel qnikyˈ te.


Ata jira Säkeklä wa̱ sä wabiketsäklä wämo ye je kjayina e̱ná sa̱ ia̱. Ka je rä ka̱wei wawe̱ wà kuna. Je bata yile rä ka̱wei ska irä jile bata shäk wa wa̱ irä. 	 Me atzin jaˈlin, ma tzˈel qnikyˈ tiˈj qa ma qo ok tzˈaqle twutz qMan Dios, me nya tuˈn tjapin bˈaj ojtxe kawbˈil quˈn, quˈn ntiˈx tumil tuˈn tjapin quˈn; qalaˈ noq tuˈn qnimbˈil, quˈn ikytzin xi kyxnaqˈtzin jniˈ yolil Tyol Dios ojtxe, ex ikyxjo kyij tzˈibˈit toj tkyaqil Tuˈjil Tyol Dios.