Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, kjanaklä rä ka iblui tsa̱ta kuna, je su̱ta yi rä patkeleté je rä ka ipatkäkté tsa̱ta kuna. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, mix aˈl junte aqˈnil nimxtl toklin tzeˈnku te tajaw aqˈuntl; ex mix aˈl junte, a chqˈoˈn nimxtl toklin tzeˈnku saj chqˈonte.


Je ke̱i wà bas te jile kiemi yis kie ja̱mi. Ka yie ishe yis ka̱kiämi Sa Ká ia̱ bas säkei ye ni. 	 Tojjo qˈij anetziˈn, kxel kyqaniˈn jun tiˈ toj tumil nbˈiˈy, me nya il tiˈj tuˈn nkubˈsin nwutza te nMaˈn, tuˈn t‑xi tqˈoˈn kyeˈy,


Jewa te duë ta wa jeke̱ksa̱ ña̱laka tapawe̱ke̱ ja̱ka̱ ki̱ka je̱katashuäklä ki̱ka; je rä Pedro kjäke̱ju̱ ra, kje ioloibä jibä tenakläwa̱ ijewa manele ja̱mi. 	 Ex nchi bˈajxi kyiˈntaq yabˈ kyoj bˈe kyibˈaj tal kypop ex kyibˈaj iqbˈil kye yabˈ, tuˈntzintla aj tikyˈ Pegr, iˈchaqtla oˈkx t‑xlekemil aku pontaq kanin kyibˈaj junjun yabˈ, tuˈn kykubˈ qˈanit.


¿Jera mane käi je rä na? Iwa rä ikuna ijewa manele wa̱ ka ji biketsane etkabä ra, ¿baishe ijewa wa̱ ka ji biketsane etkabä ki̱ka, ka Säkeklä chatkäkwa̱ ji wa̱k ji̱a bulee na? 	 ¿Tiˈn kbˈajiltz qa atku junjun mi weˈ toj tnimbˈil? ¿Ma tuˈntzintzjo ikyjo, okla kyjel ttzaqpiˈn te Dios twenil kyukˈa, noq tuˈn tmeltzˈin te Dios tibˈ, ex tuˈn mi japin bˈaje Tyol?


Jekäi rä ra, ¿jiye ba te ba el wabiketseksa̱ rä na? Ñakäi, ¿jiye ba te ba el dokoitse rä na? Ata sä biköle rä jäklenakwa̱ Säkeklä wa̱ sä ktei wabiketsäkläksa̱ ska. 	 Tuˈnpetziˈn, ¿Tiˈn te toklin tuˈn tkawiˈn kyibˈaj txqantl nimil? ¿Ex tiquˈnil nchi el tiˈjliˈn? Quˈn qkyaqilx qo pon twutz Crist, tuˈn qkawajtz tuˈn.


“Bäije sa̱ je̱r ta yëë wa rä, jewa te Säkeklä su̱emi ki̱ka. 	 Kyˈiwlinqexixjo ayeˈ o txjet il toj kyanmin, quˈn ok kylaˈbˈil Dios toj kyaˈj.


Sá ñabatashata̱na e̱ná ijewa ia̱ ra, sá ñajiaka̱ ko̱no ki̱ bitéjulu bulee dejulu Cos ska. Bulirishtä sá dejulu Roda ska. Jeska sá bitejulu dejulu Pátara ska. 	 Tej tel qpaˈn qibˈa kyiˈj nimil, o okxa toj bark. Bˈeˈx o xiˈy tzma toj tnam Cos, ex tojxi juntl qˈij, o kaniˈn toj tnam Rodas, ex antza, o xiˈyila tzma Pátara.


El wa, yis ki̱ bas shena je̱r ko̱nak sa kalí wa biköle bakle mo̱ niki̱ka, ñakäi biköle bakleksa̱julu däyë na je ia̱, 	 Me waja tuˈn kybˈintiˈy werman, qa nya tkyaqilx kkanbˈil chojbˈil, a tzaj tqˈoˈn Dios. Quˈn kanqetzinjiˈy aj Israel ojtxe, aye qxeˈchil toj qnimbˈil. Quˈn kykyaqilxjo i etz toj Egipto tukˈa Moisés, ex i mujbˈin te kyibˈ tukˈa, tej kyten tjaqˈ muj, ex tej kyikyˈx toj ttxuyil aˈ, Kyaq tbˈi, nyakuj te jun jawsbˈil aˈ.


Marta te jekäi isha ra, imineju̱ iel María kiäk. Jera ite isha iia̱ jakika: —Sapaktäk deju̱. Je te ba kia. 	 Tbˈajlinxiˈ tyolin ikyjo, bˈeˈx aj Mart qˈolbˈil te Mariy, ex xi tjaskˈin te: Lu Xnaqˈtzil at tzaluˈn, ex luy ntxokle tuˈn.


Ata jí sa̱ ke̱i bata je kje ra, ikta sa ra iyaba oloi ja̱mi. Je ne kuka ite ji biköle kukäkwa̱ däli ukä ye rä, je ne oloi ja̱mi ji biköle yuaksa̱ ite rä. 	 Me atzin jaˈlin, nyolin qMan Dios qe, noq tuˈn Jesús, a Tkˈwal; quˈn tuˈn a Dios bˈinchilte tkyaqil twutz txˈotxˈ ex tkyaqil twutz kyaˈj, noq tuˈn Tkˈwal. Ikytziˈn tzeˈnku jun kˈwal at toklin tiˈj tkyaqiljo a at te ttata, exsin ikyxjo te Jesús at toklin tiˈj tkyaqiljo a at te ttata, a qMan Dios.


Ata ite ijawa̱ ra, jera ika̱wä ta se̱nak eklabä iräle je̱r bäinakni ise̱naklä ra iräle. Je su̱ta ijäiyi ia̱ ka ka̱ kuna ise̱naklä jäkläwa̱ta̱na. 	 Me qa akutaq xkubˈ tpaˈn qya tibˈ tukˈa tchmil, ma kyijkux ikyjo. Nlay bˈantl tuˈn tmeje jun majl tukˈa juntl ichin; qalaˈ ilx tiˈj tuˈn tmeltzˈaj tukˈa tchmil. Ex ikyqexjo chmilbˈaj, ex nya bˈaˈn tuˈn tkyij kytzaqpiˈn kyxuˈjil.


Pablo ktä marmi kja ra, Galión te isha Judío wa ia̱: —Bas Judío wa, ikuna rä ije te ji shi̱ana wá̱ ra ji e̱e̱na si̱ wakbla ra, yie bas katablemi jishtä ishena o̱nak ja̱mi. 	 Tuˈntaq tjaw yolin Pabl, tej tqˈma Galión kye Judiy kyjaluˈn: Atzin jaˈlin, ayiˈy maˈ Judiyqiˈy, noqit jun ma tij iljo lo, mo iˈchaqxtla muchˈtz, matla chin kubˈ teˈn bˈil kyeˈy.


Säkeklä wäna sá te ibiketse jekäi irä, Cristo oloi ja̱mi. 	 Atzin kynimbˈila ikyjo ntzaj tqˈoˈn tqˈuqbˈil qkˈuˈja twutz qMan Dios, noq tuˈn Crist.


Jericó ska ijewa minejulumi ra, chu̱li̱i̱wa̱ minemi ira. 	 Atzaj teˈ kyjaˈtaq qetza tukˈa Jesús toj tnam Jericó, nimku xjal ok lipe qiˈja.


Jekäi biköle minemi ñakie ma̱k yönak iwakwa dar je ke̱i ja̱mi. 	 Jotxjo jniˈ xjal ok il kyiˈj tuˈn kyxiˈ tzˈibˈil kybˈi tojjo kytanim.


Yis ssëna yis me je̱r ko̱rpa Cristo ia̱, ñakäi ije shki̱leka̱ni täkili ia̱, ñakäi ije weikale shka̱l ssäkña, yis ianakläwa̱ ije su̱ta duäkwa̱. 	 Ex tuˈntzintzjo, waja tuˈn wojtzqiˈntejiˈy tajbˈil qAjaw, ex tuˈntzintla nnaˈntejiˈy tipin Jesús toj nchwinqila, a tipin ikyx tzeˈnku tej tjatz itzˈje juntl majl kyxol kyimnin. Ex ikyxjo, waja tuˈn tikyˈx wuˈn, tzeˈnku ma tzikyˈx tuˈn, ex tzmaxi aj nkyima. Ikytziˈn, waja tuˈn tjapin bˈaj nnimbˈila tzeˈn tjapin bˈaj tuˈn qAjaw, tej tkyim.


“¡Issö! Ke bas ku̱ jí tsi̱dala wa mane a̱ni dokoitsa. Ka irä jiye kuna ta, yie ishe bas ia̱, ijewa ángel í wa ka̱jöir ska te del yis Ká se̱nak ka̱jöir wäktä su̱e rä. 	 Mi chi el kyikyˈinjiˈy tal muchˈqe lo. Quˈn twutzx kxel nqˈmaˈn kyeˈy, loqe ky‑angel majx iteˈ yolil kyiˈj twutz nMaˈn toj kyaˈj.


Jera ¿ka irä je wà bas dä sa̱ su̱ak kju̱awa kju̱awa na? ¿Ka irä je wà bas ianacha̱wa̱ sä wabiketsäk je̱rike yakei wà na? 	 Qa ikyjo kyuˈn, ayiˈy ẍi qˈmante s‑el kypaˈnjiˈy a nya nim toklin; nya wen kynabˈla ikyjo.


“Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, je biköle o̱rmi jira sa̱ tso̱ wa ka tuarcha̱wa̱ba yika. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, a qa tzul kanin jotxjo lo, a naˈmtaq kykyimxjal, a iteˈ tojjo tqˈijil lo.


Ata mane rä blu ra, je je̱k ssöpa irä oloi ja̱nakwa̱ wà, ije rä kjäkju̱ jishtä ka̱ tsitsiwäí käi ki̱ka. 	 Ex ikyx te qˈinin twutz txˈotxˈ tzaluˈn, bˈaˈn tuˈn ttzalaj, tuˈn ma kubˈ tmutxsin tibˈ twutz Dios; quˈn ikytzin te qˈinin ok bˈajil tzeˈnku jun t‑xmakil kˈul, ex nlay kubˈ ten te jun majx.


Jekäi yis ia̱ ka̱wä tso̱ Cristo ja̱mi ba pakäk ji kiana o̱nak wa̱k, 	 Tuˈnpetziˈn, exla qa at wokliˈn tuˈn Crist, tuˈn t‑xi nqˈmaˈn tey, alkye tuˈn tkubˈ tbˈinchiˈn,


Jera ijewa te ikúka: —Jesús Nazaret wa. Jera ite isha: —Yis ne irä. Judas ale iju̱akksa̱ kalduña ijewa ra. 	 Ajin te Judas kyukˈa, a otaq txi kˈayinte. Tuˈnpetziˈn xi kytzaqˈwin: A Jesús aj Nazaret, chi chiˈ.


“Iwa rä bas te sa saka nui jawa̱ bitaba ra, ñakäi bas Ká se̱nak ka̱jöir te bas jemiwa̱ bitaba. 	 Quˈn qa ma kubˈ kynajsiˈn kyiljo nchi ok lipin kyiˈja, ex ikyxjo te qMan Dios, a at toj kyaˈj, kˈwel tnajsin kyila.


Jeska ijewa te ba mie̱tkemiwa̱ iski̱, ñakäi ba yabala tso̱ ma sha̱na kteche̱miwa̱. Ka ijewa wa̱ jak ju̱nakta̱na etka a̱ni isaka bata ki̱ka ma sha̱na. Ka irä jiye kuna ta, bikökje Säkeklä dasta̱na ba yuläk, ka je juene ba wäna.” 	 Ex kchi kˈwel yuchˈiˈn kytanima kyuˈn te jun majx. Ex kchi kˈwel bˈyoˈn jniˈ kyxjalila iteˈ toj; ntiˈx jun abˈj kyjel tibˈaj juntl; quˈn tuˈn mina s‑el kynikyˈa teˈ tqˈijil Dios, tej nteˈn kyxola.


Je sha ite ukä ki̱ ocho día kjena ra, ite Pedro irä Juan irä Jacobo irä kiamiña, jekäi imineka̱ju̱ ka̱tsä bata ki̱ ka̱kiäk. 	 Otaqxi bˈaj wajxaq qˈij, tej tjax Jesús naˈl Dios twiˈ jun wutz; lipcheqektaq Pegr, Santyaw ex Juan tiˈj.


Jekäi ijewa ekla kie Cleofas ni te ikúka te isha iia̱: —¿Ka̱ etkä wa déle Jerusalén ska wa sha̱na, ba ebä ne wa̱ ji o̱na jeska jí bala na ka ju̱ñer dä na? 	 Tzajtzin ttzaqˈwin teˈ jun, a Cleofas tbˈi: Bˈalaqa oˈkx chˈin te kyxoljo bˈetin xjal toj tnam te Jerusalén, a nya bˈiˈn tuˈn tiˈchaqjo ma bˈaj tojjo tnam anetziˈn.


Ka irä jiye kuna ta, Säkeklä rä ka Säkeklä ji wa̱k kje pa pa shtä kuna, ata je rä Säkeklä ji wa̱k tsa̱na shtä. Jishtä sä sikii wa tapanak eyaka eyaka biköle ka̱wei rä käi, 	 Quˈn ate qMan Dios, jun Dios te nukˈbˈil, nya noq te tzeˈnchaqku, ikytziˈn tzeˈnku nbˈant toj tkyaqil Ttanim Dios toj tkyaqil tnam.


Bas chatköwa̱ ka̱kiäk del, je ja̱mi bas se̱no je̱r ki̱i̱, wekte shäk Säkeklä ia̱. 	 Ex ikyxjo, kukx chi naˈnjiˈy Dios, ex kyqˈonka tilil tukˈa tkyaqil kyanmiˈn tuˈn kynaˈn Dios. Ex kybˈinchinkuy tukˈa aqˈbˈil chjonte te Dios.


Jekjepa Jesús je̱k tsa̱ju̱ami tipä kjäka iwa̱ dulanak wa ra. Jera chu̱li̱i̱wa̱ dar Galilea ska minemi ira. Ñakäi Judea ska wa, 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xiˈ Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin ttzi Nijabˈ te Galiley. Ex i bˈaj ok lipe txqan xjal aj Galiley tiˈj.


Je rä manele te ibiketse ji biköle rä kata̱nak, ata ka täki ta ji biketsäk etkabä te jile wä ebä käte. 	 Jun techil: At junjun nimil qa ntiˈ tkyˈi te te, tuˈn t‑xi tchyoˈn tkyaqil tiˈ, me at junjuntl toj tnimbˈil qa noq itzaj bˈaˈn txi tchyoˈn.


Jera Jesús te ikúka: —Ji sherke̱ Säkeklä ki̱ o̱nak je rä iwa̱ patkeleté je ebä biketsäk. 	 Ex i xi ttzaqˈwin: Atziˈn taj Diosjo tuˈn tkubˈ kybˈinchiˈn, noq tuˈn kynimiˈn wiˈja, a ayiˈn ẍin tzaj smaˈn tuˈn.


¡Bäije yi ka dokonewa̱ jishtä yis dä käi je wa̱ rä! 	 Ex kyˈiwlinqexixjo a mi njawje kykˈuˈj wiˈja.


bas wa̱ ka̱ kjäke̱ wawa̱klä bäi, sa̱ ke̱i rä yakei ki̱ka. 	 Kyqˈonka tilil, a atxku ambˈil, tuˈn kybˈinchiˈn wen, quˈn aye tqˈijil jaˈlin, nya wenqe.


Jeska iwänawa̱ ra, bäi irä; ata kai ra, sä te itie ju̱emi.’ ” 	 Qapetla iky aku tzˈele twutzjo; qatzin qa minatz, kˈaˈ jaw ttxˈemintza.


Iwa rä jí ditsä wa je̱r doloi tenacha̱wa̱, ijewa kukä wassëla rä därërë, ijewa wätiacha̱wa̱, ka iwa̱ isu̱aklä kuna wäbala wà, ka iwa̱ issäklä kuna kukä wà, ka ije̱r na idäkläwa̱ kuna, ka iñamanewa̱kläksa̱ kuna, ka yis wa̱ ijewa bäinewa̱klä ye.’ 	 Quˈn noqx ma tzˈok naj kynabˈljo xjal luˈn; jpuˈnqe kyẍkyin, tuˈn mi tzˈokx toj kywiˈ, jpuˈnqe kywutz, tuˈn mi tzˈele kynikyˈ te tbˈanil. Tuˈntzin ikyjo, mi nchi tzaj laqˈe nkˈatza, tuˈn kykubˈ nqˈaninch.


Jera ka̱jiska ka̱ tsa̱ku̱i wa käi, bakleka̱ wa käi, guardia wa tsa̱ku̱i wa käi, blu wa käi, oloi ta wa käi, kololecha̱wa̱ kjanaklä ye wa biköle käi, ka kololewa̱ kuna wa biköle käi, jewa ñablatkawa̱ ka̱ wäja̱r ji ja̱r na, ka̱tsä na ji na, jak ktä ji ktä na. 	 Ex ayetzin nmaq kawil twutz txˈotxˈ, ex aye nim kyoklin, junx kyukˈa nejinel kyxol xoˈl qˈaqˈ, exqetziˈn qˈinin, exqetziˈn at kyipin, junx kyukˈa tkyaqil aqˈnil ex jniˈ kyajaw aqˈuntl, bˈeˈx i okx ewin toj jul ex toj piky toj kˈul.


Abraham mablena su̱na ra, ji biketse etkabä ki̱ka, ite Isaac ma̱ka̱. Ñe Säkeklä kablele kukäk, je wakei te iyaba eklabä ma̱ka̱. 	 Ex ikyxjo te Abraham, junchˈintaq tkˈwal, Isaac tbˈi. Me noq tuˈn tnimbˈil, tej tok toj joybˈil tiˈj tuˈn Dios, xi tiˈn Isaac, tuˈn toktaq te jun chojbˈil twutz Dios. Ex xi ttziyin tuˈn tkubˈ bˈyettaqjo tkˈwal te chojbˈil,


Moisés te je kjayina iia̱ su̱a ra je te imale̱cha̱wa̱ ta̱i. Ata ije̱k sikawa̱ isu̱ak ra, jera Säkekewa ktaté ira te isha: 	 Bˈeˈx jaw kaˈylaj te Moisés tiˈjjo otaq tlonte, quˈn tuˈn mix jaˈ nkubˈe bˈajetaqjo tqan txˈiˈx tuˈn qˈaqˈ. Atzaj teˈ tok laqˈe tuˈn tlontexix wen, xi tbˈiˈn tqˈajqˈojil twiˈ tAjaw Tkyaqil. Chi kyjaluˈn:


je kolole ba wa̱ rä ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wa biköle wäna. 	 a kkolil kyiˈjjo jniˈ xjal chi xel niminte tkyaqil twutz txˈotxˈ.


Jera ite ikúka: —¿Ata bas ñaebä, ka je̱r ko̱r ji ia̱ na? 	 Tzaj ttzaqˈwin Jesús qeˈy: Ex ikyx kyejiˈy, ¿Mi s‑el pjet toj kynabˈla?


Ata ka yis wa̱ iyine rä bas kiana ñabutsäk tulämi kalabe ka̱jiska ka̱wakbläk wa käi, ji ki̱ tker sa̱ ja̱mi wa käi, sa̱ wañak wa käi, jile kekläí me̱i kja̱nei wa̱k wa käi jewa yika ni kuna. Jekäi ra bas kiana rä minakjulu ka̱jiska yika. 	 me ex nya nxi nqˈmaˈn, tuˈn tel kypaˈn kyibˈa te jun majx kyiˈjjo nya nimilqe, ayeˈ ikyx kyten: Tzeˈnku aj kyˈaˈjil, ayeˈ tzunx n‑el kyanmin tiˈj tkyaqil, ex ayeˈ ileqˈqe, ex ayeˈ nchi kˈulin kywutzjo twutzbˈiyil. Quˈn noqit ikytzjo, ilitla tiˈj tuˈn kyikyˈa twutzjo txˈotxˈ.


Ka irä jiye kuna ta, je kte baa rä yile saje wa ia̱ jishtä ijewa ia̱ iyile käi, ata ji yina ijewa ia̱ ssa ite ka wadeneksa̱pa ijewa ia̱, je rä ka ijewa ñawäjienewa̱ña ji biketsäk etkabä kte kukäk wa ra ki̱ka. 	 Quˈn te qe, o qˈumlajtzjo yol luˈn te kolbˈil, ikytziˈn tzeˈnku qˈumlajtz kye xjal ojtxe. Me ayetziˈn xjal, ntiˈx ajbˈine yol kye, a qˈumj, quˈn noq ok kybˈiˈn, ex mix kubˈ kynimine.


Jera ije̱k sikawa̱ jula tkawa̱ sa̱ nu̱l tsa̱klä kalí ja̱mi. Jera itsa̱k wa ñawäkukacha̱wa̱. Ñerä Jesús te isha: —Dulaklei, yis te ishe ma ia̱: ¡Ma je̱köka̱ni! 	 Texjo paq anetziˈn, bˈeˈx ok laqˈe Jesús tkˈatz kyimnin. Ok tmekoˈnjo tzˈlan jaˈ iqintaq. Tuˈn ikyjo, bˈeˈx i kubˈ weˈ kyej xjal, a iteˈkxtaq tjaqˈ. Xitzin tqˈmaˈn Jesústz tej kyimnin kyjaluˈn: Ay qˈa, kxel nqˈmaˈn tey: ¡Qeksa!


Ka irä jiye kuna ta, yis wakei wäbala wà yis te ma wa̱ patkele Sa̱tsa̱tkäkksa̱ ye je su̱a, 	 Quˈn ma nli wejiˈy Kolil,


Je jukläyäkä kjätkele rä ñak wäkukäklä ta doce, je ja̱mi Oveja Yaba ktei bata shäk wa doce kie tso̱ yöle doce. 	 Ex atzin tiˈjile bˈinchink, attaq kabˈlajaj tqˈuqil. Ex kyibˈajjo tqˈuqil kabˈlajaj bˈibˈaj, aye kybˈi kabˈlajaj tsanjiljo Jesús, a tal Tal rit.


Bas dikäla, yis ssëna pjoo bas ia̱ äyë yuete saje wa tsa̱tkerke̱ksa̱ ktei pakäklä, ata yie issa ra yis kiana iyuäk bas ia̱, bas pakäklä chichanak pjoo, ji biketse etkabä me̱leta̱na etaba kichabä sä wämo wa ia̱ je wetsäk. 	 Ayiˈy werman, kˈuˈjlinqiˈy wuˈn, o nnaˈy toj wanmiˈn tuˈn t‑xi ntzˈibˈiˈn jun tqanil tiˈjjo kolbˈilqe qkyaqilx. Me atziˈn jaˈlin, ma tzul juntl tumil toj nnabˈla, a tuˈn il tiˈj tuˈn nkubˈsin nwutza kyeˈy, tuˈn tok tililxix kyuˈn, tuˈn mi tzˈele txaliliˈn kynimbˈila tiˈj Tyol qMan Dios, a xkyij tqˈoˈn qe te jun majx, a awo nimilqo.


Yis te ijewa ktei she, je̱r wà ijewa te ji ma rä bikö itäkili deka̱ ja̱mi, ata ki̱ta si̱ itäkili däka̱ tsa̱ta. 	 Twutzxix nyola, quˈn ma nliˈy, qa xi kyqˈoˈn tukˈa tkyaqil kyanmin tiˈjjo chˈin at kye, ex mape txi kyqˈoˈn chˈintl tibˈaj.


Jekäi jeska imine kjaju̱ Siria wa, Cilicia wa. Jeska ite tapanak eyaka eyaka wa ki̱täkiwa̱. 	 Atzaj teˈ kyikyˈx toj txˈotxˈ Siria ex Cilicia, i nimsin kykˈuˈjjo nimil toj Ttanim Dios, a iteˈtaq antza.


Jekäi bas sha̱ manele bakle rä, ata bas pasuka̱na tulami, bas siki tena, bas wabiketsanaksa̱ wämo ye Säkekewa Jesús kie wà, ñakäi saje wa Kekläí wikblu oloi ja̱mi. 	 Ikytaqtzin tten junjun kyejiˈy ojtxe. Me atzin jaˈlin, ma chi txjeta toj tkyaqiljo lo, ex ma chi el paˈn tuˈn Dios, tuˈn tsaqix kychwinqila, ex ma chi oka tzˈaqle twutz Dios toj tbˈi qAjaw Jesucrist, tuˈn Xewbˈaj Xjan.


Jekäi iwätuäklä wawätuna jukläyäkä ekta ka, je iwätuäklä ska pi deksa̱ talanami deka̱ caballo kjä pamu̱aklä ska kje, ma̱tsi̱li̱ ta mil seisciento estadio. 	 Atzin jyoj qˈoj, antza bˈaje tiˈjxi tnam. Ex kyuˈn jniˈ kyimnin, etz ajqelin chikyˈ japin tzma tiˈj ttzi jun chej, ex pon piqˈj jweˈlajaj toj jun mutxˈ ajlabˈ tiˈjile tnam.


Jera ñakäi Juan te sä wäukewe̱te Enón ska, je rä Salim ska ra alemana, jeska diklä tso̱ ta̱i ki̱ka. Jekäi ditsä däke̱ ta̱i wäoka̱nak. 	 Ex ikyx te Juan n‑aqˈnin toj junxil txˈotxˈ, Enón tbˈi, nqayin tkˈatzjo tnam Salim. Nchi kux tqˈoˈn teˈ xjal toj aˈ te jawsbˈil aˈ, quˈn nim aˈ attaq antza.


Jekäi je ju wakei je̱kaka̱ te ju kjäshtawa̱ e̱ná ra, bas tso̱ ju ektaka wa te ju kjä bulawe̱mi jaree, bas te ishemi: ‘Säkekewa, sá kjäyöpa.’ Ata ije te bas kúkemi: ‘Ka yis wa̱ iju̱ñer mai bas dar dä.’ 	 Quˈn pon kanin jun te qˈij, jaˈ tuˈn tjpete ja wuˈn, a ayiˈn tajaw ja. Me ayetzin kyetza, a kchi kyjela peˈn, oktzin k‑okix kyqˈolbˈin, ex chi chilajiˈy kyjaluˈn: Taa, jqonkxa ja qeˈy. Me atzin weˈ k‑elitz ntzaqˈwin kyjaluˈn: Nya bˈiˈn wuˈn jaˈ tzajninqe kyeˈ.


Jesús je̱r ku̱a ite ijewa te ichakakle iki̱ka. Je ki̱ka ite isha ijewa ia̱: —Je yie isha: ‘Jirä berbena ra ka bas wa̱ yis su̱nak ji̱a, ata je itä ska berbena ra bas te yis su̱emini’, ¿je ne chakeke̱ bas te ñaia̱ rä na? 	 Bˈeˈx el tnikyˈ Jesús te, qa qajtaqa tuˈn txi qqaniˈn te tiˈj tkyaqiljo luˈn. Tuˈnpetziˈn, tzaj tqˈmaˈn: ¿Ma tzuntzin nchi labˈtiˈy tiˈjjo yol, a xi nqˈmaˈn, qa noq te jun paqkutl, mi chin ok kykaˈyintla, ex yajxi chˈintl kchin okil kykaˈyintla?


Je ke̱i ebä wà Pilato irä Herodes irä je̱r bäinani ñara, ata säkätä ra iña su̱a rä sälwii ebä. 	 Texjo qˈij anetziˈn bˈeˈx ok tukˈlin Pilat tibˈ tukˈa Herodes, quˈn kyajqˈojtaq kyibˈ.


Je ka̱ oloi ñirte ka̱tuil sha̱na, ata ka̱tuil ka tu̱neka̱ iki̱ka. 	 Ex tzunx nqoptzˈajxjo spikyˈin toj kyanminxjal, a o noj tuˈn qxopin tuˈn il, me atzin qxopin nlay yupjxjo spikyˈin tuˈn.


Jesús te je biköle paka je chu̱li̱i̱ wa ia̱ rä jile she ja̱mi ebä. Ka iwa̱ ji pakane ijewa ia̱ ka yile kuna jile she ja̱mi käi. 	 Bˈaj tqˈmaˈn Jesús tkyaqiljo lo kyexjal, noq kyukˈa techil. Quˈn ntiˈtaq jun tiˈ bˈaj tqˈmaˈn, qa nya tukˈa techil.


Je ki̱ka sá ñassäke̱ bas tapanak eyaka eyaka Säkeklä ia̱ wa wà, je rä bas chatkäke̱wa̱, bas te ji biketseke̱ etkabä, bas weikarke̱ biköle sha̱na ki̱ka, sälwi su̱ne shka̱l ssëke̱ bas te sha̱na ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, kukx nqo yoliˈn kyiˈja kyxol kykyaqil Ttanim Dios, quˈn tuˈn nimxix kynimbˈila ex tuˈn waˈlqexixa toj tkyaqiljo nya bˈaˈn ntzaj kyuˈnxjal, ex toj tkyaqiljo bˈis n‑ikyˈx kyuˈn.


Idejulu Éfesoka. Jeska ite ijewa tulata̱na, jekäi ikjawa̱ju̱ ñapaktäklä jui na, te jile paka Judío wa ra. 	 Tej kykanin toj tnam Éfeso, bˈeˈx el tpaˈn te Pabl tibˈ tiˈj Priscila ex Aquila, ex bˈeˈx xiˈ tojjo ja te kynabˈl Dios Judiy. Antza, yoline kyukˈa Judiy, a nchi chmettaq antza.


Jekäi yis ñakpa e̱ná ñakpe bäi wa. Yis tu̱na e̱ná tu̱ne ska. Ji biketse etkabä wawá̱ yie ka jalewa̱ ta. 	 Ma japin bˈaj nnimbˈila wuˈn, tzeˈnku jun wen xoˈl qˈaqˈ ma kanbˈin toj jyoj qˈoj, ex tzeˈnku jun rinil ma kanbˈin toj rinbˈil. Ma tzˈok nqˈoˈn tilil, tuˈn mix ja xkyij ntzaqpiˈn nnimbˈila.


Je ki̱ka bas dikäla, ke bas je̱r iana, yis te Säkeklä biketse, ije oloi ja̱mi io̱rmi jishtä yis ia̱ iyina käi. 	 Tuˈnpetziˈn, ayiˈy tata, chi Pabl, kyinks kyibˈa, quˈn qˈuqle nkˈuˈja tiˈj Dios, qa ikyx kbˈajiljo tzeˈnku ma tzaj tqˈmaˈn angel weˈy.


¿Yi rä tu̱nakka̱ ka̱jiska ji tso̱ ki̱ rä na? Je rä yi te ibiketsa Jesús dä Säkeklä yaba ni wa. 	 Ankye teˈ kxel tnimin qa a Jesús Tkˈwal Dios, apente kˈwel tiˈj tkyaqil nya bˈaˈn tuˈn.


Ata guardia wa cien wäsikäk te ijewa te jekäi iwe̱ke̱ je wätkewa̱wa̱, ije te Pablo wetsakleksa̱ ki̱ka. Je ki̱ka ite manele wädular ukäk wa paka ñapsäk tulämi säkätäba däyë ki̱ kjäksa̱julu ka̱ pjota ki̱. 	 Me atzin teˈ kynejil xoˈl qˈaqˈ tajtaq teˈ tuˈn tkolin tiˈj Pabl. Tuˈnpetziˈn, mix ttziye, tuˈn kykubˈ bˈyet, qalaˈ xi tqˈmaˈn kyeˈ, a bˈaˈn chi xaˈlin aˈ, tuˈn nej tuˈn t‑xi kyxoˈn kyibˈ toj aˈ, tuˈn kykanin ttzi txˈotxˈ.


Jera chui wa tsa̱ku̱i je̱kaka̱ ijewa sha̱na, je te ichaka Jesús ia̱, te isha: —Ata ¿ka ba te ikúke na? ¿Jiräni ijewa te ba kjatieke̱ wà rä na? 	 Atzin kynejilxix pale jaw weˈ kyxoljo jniˈ xjal, ex xi tqanin te Jesús: ¿Ntiˈxsin chˈin tzaj ttzaqˈwiˈn? ¿Tiˈxsin kyqˈmaˈnxjal tiˈja?


Je ju wäyenak tkäkwa̱ na sa̱ u̱rke̱, sa̱ ia̱ issërke̱ sa̱ me pajierni sä ju ka̱jöir ska wa käi. 	 Twutzxix teˈ, qa tzunx nqo xjiˈpiˈnx wen tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn jniˈ n‑ikyˈx quˈn, ex qajatla tuˈn ttxˈixpitjo qxmilil jaˈlinxix, tuˈn qpon toj jun ja te jun majx toj kyaˈj,


Jekjepa ite ichaka iel ia̱: ‘Ata ñe ba rikä ¿bikö ma nui rä?’ Jera ite ikúka: ‘Trigo wä imabläklä na däka̱ cien. Jera ite isha iia̱: ‘Jí ma nui äyëí kuköwa̱, ba ku̱ ba nui yuö ochenta ebä.’ 	 Xitzin tqaniltz te juntl kˈasbˈinel. Chiˈ kyjaluˈn: ¿Yajtziˈn te, jteˈtzin te tkˈas? Atziˈn weˈ jun jweˈ kˈal milon triy weˈ nkˈas, chiˈ, te txi ttzaqˈwin. Luˈ te tuˈjil tkˈas lo, chtej kaˈyiltaq aqˈuntl. Me txˈixpinksa, oˈkx jun mutxˈ ktzajil tchjoˈn, chiˈ.


Jekjepa ite isha ikjanaklä wa ia̱: ‘Ñera yis yaba je̱k jula kukäke̱ diei yäklä tso̱ älile e̱ná; ata ale kile wa rä ka bäi kuna. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi tqˈmaˈn kye taqˈnil: Tkyaqilx noq tkubˈl. Me ayetzin kyeˈ txokenj kykyˈeˈ tuˈn kytzaj.


Jekäi ite jile tsa̱ku̱i wa irä ka̱wei ta wa irä tulaksa̱, äiwa̱cha̱wa̱ ite biköle wäna. Jekäi itu̱naka̱ ijewa ki̱ cruz wà. 	 Tej tkyim Jesús twutz cruz, ex tej tjaw anqˈin juntl majl kyxol kyimnin, kubˈ tyekˈin kywutz kykyaqilxjal, qa at nimxixtl tipin tibˈaj tkyaqil nmaq nejinel ex tibˈaj tajaw kyimin, ex tibˈaj tkyaqil kawbˈil toj tchˈiysbˈin Dios, ex kubˈ tchikyˈbˈinxix wen qa o kanbˈin tibˈaj tkyaqiljo luˈn.


jeiräta sá wa̱ iju̱ñer, ka yi wabiketsanakksa̱ wämo ye ka̱wei wawe̱ ki̱ka kuna, ata Jesucristo biketse ebä ki̱ka. Jekäi sá te Cristo Jesús biketsa sá wabiketsanakläksa̱ wämo ye Cristo biketse wà, ka je rä sa te ka̱wei wawe̱ wà kuna. Ka irä jiye kuna ta, ka yi a̱ni wabiketsanakksa̱ wämo ye ka̱wei wawe̱ ki̱ka. 	 Me bˈiˈnqe quˈn, qa mix aˈlx junqe kkletil noq tuˈn Judiyqe, ex tuˈn tjapin bˈaj ojtxe tkawbˈil Moisés quˈn, qalaˈ noq tuˈn qnimbˈil tiˈj Klolqe Jesucrist. Tuˈnpetziˈn, o kubˈ qnimiˈnqe Jesucrist. Ex noq tuˈn ikyjo, qo kletil toj najin, ex nya tuˈn tjapin bˈaj ojtxe kawbˈil quˈn. Quˈn mix aˈlx junqe kkletil tuˈn ikyjo.


ji wämo ebä wa̱k Cristo Jesús oloi ja̱mi Säkeklä oloi kanakläka̱ ikjeiyinaklä. 	 Ikytzin kchi okilejiˈy tzeˈnku twutz qawal tbˈanilx tuˈn tonbˈil Jesucrist, tuˈnjo kybˈinchbˈiˈn tbˈanilx toj tkyaqil. Ayetzin kybˈinchbˈiˈn, nchi ajbˈin te aqˈbˈil chjonte, ex te nimsbˈil tbˈi qMan Dios kyuˈn txqantl.


“Jera ¿jiye bas je̱r iawe̱ke̱ je̱k pajie te na? Jishtä ka̱ ki̱ka tsitsi wä jè̱r dä je biketsö: Ka irä shka̱bläk kuna, ka irä sua yuäk kuna. 	 ¿Ex tiquˈn tzunx chi bˈisinxa tiˈj kyxbˈaliˈn? Kykaˈyinktziˈn tzeˈn nchi chˈiyeˈ jniˈ t‑xmakil kˈul. Mina nchi aqˈnin, ex mina nchi chubˈin.


Je rä ijewa je̱r täkinaklä, delewa̱ etka yebä ñashka̱li̱ble wà, iblunaklä je̱rike biköle wà, je wà ijewa je̱r ko̱naklä Säkeklä ji blelewa̱ ia̱, je rä Cristo. 	 Nchin aqˈniˈn tuˈn tnimsit kykˈuˈj toj kynimbˈil, ex tuˈn kymujbˈinte kyibˈ, noq tuˈnjo kyqˈaqˈbˈil kykˈuˈj kyxolx; ex noq tuˈn tel kynikyˈxix wen tiˈj tkyaqil t‑xilin Tyol Dios, ex tuˈn tqe kykˈuˈj tiˈjjo a ewintaq ojtxe tuˈn Dios, a Crist ewintaq.


jewa tulemi ite tabeli yaka diawa̱klä yökö wà jui na; jeska rä sa̱ ji̱ami, sä kà wätiämi.” 	 Ayetziˈn nya wenqe kchi xel xoˈyit toj jun tij kˈachbˈil qˈaqˈ, a mixla kbˈajilx, jaˈ kchi oqˈile, ex kchi juˈchˈile kyste tuˈn kyixkˈoj.


Yi te jile bata shäk kiawa̱ irä jile bata shäk ki̱ka ra, jera ji säkei ta tso̱ däkksa̱ jile bata shäk wa ia̱ je dämiksa̱ ñaebä ijewa ia̱. Yi te sä wämo kiawa̱ wämo irä ki̱ka ra, jera ji säkei ta tso̱ sä wämo wa ia̱ je dämiksa̱ ñaebä ijewa ia̱. 	 Ex ankye teˈ kˈwel t‑xkˈaˈmin jun yolil Tyol Dios, quˈn ax Dios saj smaˈnte, ok ktzajil ttzyuˈn jun oyaj toj kyaˈj, tzeˈnku jun oyaj ntzaj qˈoˈn te jun yolil Tyol Dios. Ex ankyeˈ kˈwel t‑xkˈaˈmin jun ichin wen, ok ktzajil ttzyuˈn jun oyaj toj kyaˈj, a ikyxjo tzeˈnku oyaj ktzajil qˈoˈn te ichin wen.


Ata mika̱ Felipe te Säkeklä gobiernoí irä Jesucristo kie irä je ktei baa bata sha ra, ijewa te iktä kukawa̱. Jekäi jäiyi wa irä alaklä wa irä ñawäuke̱wa̱ tulami. 	 Me xi kynimiˈn yol te Tbˈanil Tqanil tqˈma Lip tiˈjjo Tkawbˈil Dios ex tiˈj Jesucrist, ex i kuˈx ichin ex qya toj aˈ, te jawsbˈil aˈ.


Jekäi ije irä, iju ska tso̱ wa irä wäoka̱na tulami, jera ite sá kia pjoo, te isha: —Bas te ibiketse yis dä Säkekewa biketsäk si̱ ra, jera bas shkä yis ju ska se̱nak. Jekäi sá kuka ite jeka se̱nak. 	 Kuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, junx kyukˈa kykyaqiljo a iteˈtaq toj tja. Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, kubˈsin twutz qeˈy, ex tqˈma: Qa matxixix txi kynimiˈn, qa bˈaˈnxix nteˈn twutz tAjaw Tkyaqil, kuxsin chi tzajtza, tuˈn kyteˈn qukˈiy toj njaˈy. Ox kubˈsinx twutz qeˈy; tuˈntziˈn, xi qtziyiˈn.


Ñerä ekla kie Jairo, je rä ñapaktäklä jui tsa̱ku̱i, je deju̱ je̱tkawa̱ wakte Jesús klä kicha ja̱mi te ikia pjoo minak ijuka. 	 Tzuntaq nbˈajjo ikyjo, tej tpon kanin jun ichin tkˈatz Jesús, Jayr tbˈi, nejinel tojjo muˈẍ ja te kynaˈbˈl Dios aj Judiy. Atzin tej ichin anetziˈn bˈeˈx kubˈ meje t‑xe tqan Jesús, exsin kubˈsin twutz, tuˈntzintla t‑xiˈ Jesús tzmax tja,


Ata yilé te bas ia̱ ichake: ‘¿jiye bas te iwäyeke̱ rä?’ jera bas te ikúke: ‘Säkekewa ne ki̱ isherke̱ rä.’ 	 Qa at jun aˈla saj qaninte kyeˈy: ¿Tiquˈnil n‑el kypjuˈn? qa chiˈ. At k‑okile te qAjaw, chichkujiˈy.


Ata ka bas wa̱ yis ktä biketsane iyina si̱ ra, jera wë bas ku̱ yis biketsö yis Ká te yis paka iwa̱k je we̱ke̱ yis te ki̱ka. Jekäi ra bas je̱r ko̱rmi, ñakäi bas te ibiketsemi Sa Ká rä yis ja̱mi, ñakäi yis dä Sa Ká ja̱mi. 	 Me exla qa mi ẍinx kynimiˈn, me antza k‑elile kynikyˈa te te jun majx, noq kyuˈn jniˈ nbˈinchbˈiˈn bˈaˈn, qa a qMan Dios mujle tibˈ wukˈiy, ex qa ayiˈn mujleqin tukˈa.


Ata ije ssëna ime weikarña Säkeklä cha wa ra ñara, ata ka ije ssëne ji yakei ssërke̱ baa o̱nak kjäkju̱ ebä wà ssënak a̱naa. 	 Quˈn jaw skˈoˈn Moisés tuˈn tikyˈx jniˈ yajbˈil tuˈn kyxoljo t‑xjalil aj Judiy, a Ttanim Dios, ex nya tuˈn ttzalaj noq toj kabˈe qˈij tojjo achbˈil, ex toj tkyaqil wiq il kyukˈa aj Egipto.


Jera Templo bala tkäkläksa̱ suaí klasha̱na ju̱nami mo̱ki̱ atjä wakwäté. 	 Atzin xbˈalin tokxtaq tojjo tnejil ja te naˈbˈl Dios, bˈeˈx kubˈ laqj te kabˈe; tzaj xkye tiˈjjo ttxaˈn jawl, tuˈn tkˈul kanin tiˈjjo juntl ttxaˈn twutz txˈotxˈ.


Ata bäi si̱ ra, bas ku̱ ji wo̱ je̱r baa wà ñaia̱. Bas je̱r ja̱mi ñadäläno. Bas ñajöwa̱ bitaba jishtä Säkeklä te bas jawa̱ bitaba Cristo ja̱mi käi. 	 Qalaˈ, chi okxa wen, bˈunin kyanmiˈn jun tukˈa juntl. Kynajsinkuy kyila kyxola, tzeˈnku te Dios ma kubˈ tnajsin kyila tuˈn Crist.


Ke Säkeklä Wikblu Sikina je̱r ianewa̱k, je ne wa̱ bas dä nile sa bakanakläksa̱ díaí ia̱ rä ki̱ka. 	 Mi txi kyqˈoˈn ambˈil, tuˈn tbˈisin Xewbˈaj Xjan, quˈn noq tuˈn Xewbˈaj Xjan, ma txi tqˈoˈn Dios kyechila toj kyanmiˈn, tuˈn tel kynikyˈtzajila qa te Diosqiˈy, ex tuˈn kykotpaja tojjo tqˈijil tzul te paˈbˈin.


Tapanak eyaka eyaka Asia ska wa te bas chakami. Aquila irä Prisca irä jewa te bas chakami Säkekewa ja̱mi je̱r baa wà, ijewa ju ska tapanak wa ra ñara. 	 Tkyaqil Ttanim Dios toj txˈotxˈ Asia nxi tsmaˈn jun qˈolbˈil kyeˈy. Ex ikyxjo te Aquila ex Priscila, nxi kysmaˈn jun qˈolbˈil toj tbˈi qAjaw, junx kyukˈa tkyaqil Ttanim Dios, a n‑ok kychmoˈn kyibˈ toj kyja.


Jera ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wa ñajämika̱ ñakpäk ñara, ka̱ tsa̱ku̱i wa ñajämika̱ ñakpäk ñara, ka̱ etkä etkä ska bäli ja̱rmi sa̱ ki̱, ñakäi ka̱ wäbuka̱nami. 	 Quˈn il tiˈj tuˈn tok qˈoj kyxolile junjun chˈuq xjal, ex kyojile junjun ma tij tnam. Ex waˈyaj tzul, ex jniˈ yabˈil ex kyaqnajnabˈ noq jaˈchaqku.


Je te isha iia̱: ‘Ma ke̱i jöwa̱ta̱na. Ba saka wa jöwa̱ta̱na, bä ma mai yie ma ia̱ ka̱ kjasheke̱ ska.’ 	 ex tqˈma Dios kyjaluˈn: Tzaqpinkj ttxˈotxˈa exqetziˈn t‑xjalila, ex kux txiˈy tzmax tojjo txˈotxˈ, a kxel nyekˈin tey, chi Diosjo.


Ata ji biköle wo̱ rä bäi tsa̱na. 	 Me kybˈinchinkuy tkyaqil toj tumilxix ex tukˈa nukˈbˈil.


¡Wekte je ke̱i ska alaklä wa tso̱ kjä ye wa rä, ñakäi tsu ma̱ke̱ ji̱a wa rä! 	 ¡Ayexjo tal qya, ayeˈ chˈixtaq kykubˈ tzˈaq, ex ayeˈ tzmataq nbˈaj miˈẍin kyal!


Ka irä maikäi kuna ta, Säkeklä te isha rä: ‘Ba ká irä ma a̱mi irä dälätsö’, ietkä rä: ‘Yi kta yakei iká iräle, ia̱mi iräle ukä ja̱mi ra, je kiana duäkwa̱.’ 	 Quˈn chte Diosjo kyjaluˈn: Kyniminku kytatiy, ex kynaniy, ex ankye teˈ k‑elil tzaqpaj ttzi te ttata ex te tnana, il tiˈj tuˈn tkyim.


Säkekewa ku̱ ka̱ mo̱pa iia̱ Säkekewa je̱r bäi shäklä iia̱ je díaí ska ra. Ba wa̱ iju̱ñer bäi bikö iwa̱ yis tsa̱tkele Éfeso ska käi. 	 Noqxit ax qAjaw tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj tiˈj tojjo tqˈijil, aj tul juntl majl, ex ajinkuy bˈilte jniˈxsin xmojin qukˈa, tej otoˈxtaq tojjo tnam Éfeso.


Je ki̱ka ke yi a̱ni ku̱ ikukawa̱ diekjela, ata ipatköté ssële bäi, ibitäkläni yis wäki̱. Ka irä jiye kuna ta, yie ije ki̱ssë kate sä el wa ra ñara ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, mix aˈl jun kye tuˈn tel ikyˈinte. Qalaˈ bˈaˈn tuˈn kyoniˈn tiˈj toj tbˈe tukˈa tnukˈbˈil qMan Dios tibˈaj, tuˈn ttzaj wukˈiy. Quˈn loqin nchin yoˈn tiˈj ex kyiˈjjo erman, aye nchi bˈet tukˈa.


Jekäi David je̱r ku̱a kja je te, ki̱ka ite Säbäkäkksa̱ shki̱rmika̱ni je paka, ka iwikblu janewa̱ sä wikblu bläklä ska, ka iyaka tjabanewa̱. 	 Tuˈn ikyjo, mix yoline David tiˈjx, qalaˈ tiˈj Crist, a Kolil, a tuˈntaq tjaw anqˈin juntl majl. Ex tqˈma qa atziˈn Kolil minataq tuˈn tkyij toj tjulil kyimnin, ex qa minataq tuˈn tel puqˈj t‑xmilil,


Ata ishäkä te alaklä tsa̱tka. Je rä ishäkä kjä ji̱atka te diklä dole ju̱mi tsuitkäbi wa̱ ikjä na yawa̱. 	 Me atzin te txˈotxˈ onin tiˈjjo qya, quˈn bˈeˈx xi tjqoˈn ttzi tuˈn t‑xi tkˈwaˈn aˈ, a otaq jatz t‑xabˈiˈn ma tij txuk toj ttzi.


Ka̱jöir ska ji tso̱ kiana ije ia̱ ka̱ ma̱k ise̱naklä jeska, ma rä Säkeklä wa̱ ji biköle bäiwa̱kläni je ke̱i dewa̱ kje, je rä yile iwa̱ ka̱mikleté, iwa̱ kolole jile bata shäk wa sikii wa ye jewa kjäbata ska. 	 Il tiˈj, chi Pegr, tuˈn tten Jesús toj kyaˈj jaˈlin, ex kmeltzˈajil tzmaxi tojjo qˈij, aj tkubˈ tnikˈuˈn tkyaqil, ikyxjo tzeˈnkuj tqˈma, aj kyqˈma xjan yolil Tyol Dios ojtxe.


Je ki̱ka ikuna rä yis kiana je̱k ssäk ra, yis je̱k ssämi yis dä ja̱lma̱lewa̱ wà. 	 Ikytziˈn erman, qa iltaq tiˈj tuˈn nnimin chˈin wibˈa kywutza, me noq tuˈn tkubˈ nyekˈinkuy, qa ntiˈ wipiˈn wilx wibˈxa.


Ñakäi sä ktei wabiketsanakläksa̱ ke̱i ska, alaklä ka̱ tsa̱ku̱i dar sur wa je̱kämika̱ te jira sa̱ tso̱ wa kjatiemika̱. Ka irä jiye kuna ta, je biteju̱ ishäkä wätkerke̱wa̱ ska Salomón ka̱biketsäk ta̱i te ji pake ssäk. Ata ¡issö! Jiska ekla kaldu, je rä Salomón tsa̱ta. 	 Toj tqˈijil paˈbˈin, ok kchi okil tkyaqil xjal atxix t‑xe tnejil toj paˈbˈin twutz Dios, junx kyukˈa ayeˈ loqe nchi anqˈin kyojjo tqˈijil jaˈlin. Ok kjawil weˈksjo qya, a nmaq kawil tzajnin te najchaq te twutz txˈotxˈ, tuˈn kykubˈ tzˈaqxjal toj kyil tuˈn, ayeˈ iteˈ kyojjo qˈij jaˈlin. Quˈn ajo qya anetziˈn bˈeˈx xiˈ bˈilte tnabˈlxix qtzan Salomón. Me ajo t‑xilin nabˈl wiˈja jaˈlin, nimxixtl toklin tzeˈnku te Salomón.


Ji biketse etkabä wà Isaac te Jacob irä Esaú irä ia̱ ji bäi sha o̱nak ji o̱rmi ji̱a je̱na je̱napa je ja̱mi. 	 Ex ikyxjo, noq tuˈn tnimbˈil Isaac, i kubˈe tkyˈiwlin tkˈwal, a Jacob ex Esaú, ex xi tqˈmaˈn tiˈjjo jniˈ tuˈntaq ttzaj tqˈoˈn Dios kye.


Jera Jesús te ikúka: —Ka je ñak kuna iwakei wa̱, ia̱mi wa̱, iká wa̱. Ata je rä ji o̱r Säkeklä ia̱ je kjayinaklä ije ja̱mi. 	 O tzaj ttzaqˈwiˈn Jesús: Nya tuˈn kyil ttata, ex nya tuˈnxjo til; qalaˈ ma tzˈitzˈje moẍ, noq tuˈn tyekˈiˈn tipin qMan Dios tiˈj.


Jera Judío wa te ikúka: —Ka sá te ba tie jak wà rä ji o̱le bäi ba wa̱ ki̱ka kuna, ata ba kta yakei Säkeklä ukä ja̱mi kju̱ei, ñakäi ba rä ditsä ebä, jeiräta ma je̱k shä ba rä Säkeklä ni je kju̱ei. 	 Xi kytzaqˈwin Judiy te: Nlay tzˈok qxoˈn te tuˈn abˈj noq tuˈn wen nbˈant tuˈn; qalaˈ noq tuˈn nxoˈn yol tiˈj Dios tuˈn tyola, a noq jun tal ichin tzeˈnku qeˈ. ¿Me ma tzˈok tqˈoˈnnaj tibˈa te Dios?


ka jekäi ka̱wakblewa̱k kuna, ka je wà sä el weikäk ji wa̱k iukä ja̱mi kuna. Ka irä jiye kuna ta, Säkekewa te iwakbläk jekäi wa kpemi je shtä biköle kju̱ei ki̱, jishtä sá te bas ia̱ isha käi iwaje̱rku̱a käi. 	 Mix aˈl jun kyeˈ tuˈn tkubˈ tbˈinchin ikyjo, quˈn tuˈn ikyjo nkubˈ tsbˈuˈn juntl. Quˈn axte qMan Dios ktzajil qˈonte tkawbˈil kujxix kyibˈajjo nchi bˈinchin teˈ ikyjo, a tzeˈnkuxjo xi qqˈmaˈn kyeˈy.


Iwa rä sä tjabanakcha̱wa̱ wa kiana pajienak ji ka tjabanak kuna wà. Sä duäkcha̱wa̱ wa kiana pajienak ji ka duäk kuna wà. 	 Quˈn a qxmilil, a nlay tpa, il tiˈj tuˈn ttxˈixpit, tuˈn tten te jun majx. Ex atziˈn tuˈn tbˈaj, il tiˈj tuˈn ttxˈixpit, tuˈntzin mi bˈaje. Aj tjapin bˈajjo lo, ok japin bˈajiljo yol lo: Ma kubˈ tiˈjjo kyimin tuˈn chwinqil te jun majx.


Jeska imineju̱ shka̱ble kiäk ekla se̱nak je ke̱i ska ia̱. Jekäi je te ipatkami ika̱ka köchi chewa̱k. 	 Xiˈtzintz jyol jun taqˈin tukˈa jun ichin, a antza najletaq tojjo tnam anetziˈn. Tzaj qˈoˈn tetz taqˈin me noq te kyikˈlel kyiˈj kuch. Bˈeˈxsin xi chqˈoˈntz tzmax toj kojbˈil, jaˈ iteˈyetaqjo kuch.


Ata Säkeklä, ale je̱k jalecha̱wa̱ wa je̱r pabläk, je te sá je̱r pabla Tito deju̱ wà, 	 Me ate Dios kchewsil kyanminjo ayeˈ nchi bˈisin, ex ma qo onite tuˈn tponlin Tito qukˈiˈy.


Ñakäi yi wa̱ ka icruz buka̱neka̱ bitäk yis da ra, ka je donak yis wa̱ dulanak ye. 	 Ex alkye jun xjal mi xi tqˈoˈn tibˈ tuˈn t‑xi lipe wiˈja toj tkyaqil, exla qa ma kyim tzeˈnqeku xjal, ayeˈ xi kyiqin kycruz tuˈn kykyim, ntiˈ toklin tuˈn tok te weˈy, chi Jesúsjo.


Bas Filipos wa wa̱ iju̱ñer, mika̱ säkätä kte baa wapauta̱nami ra, Macedonia ska yis mineju̱ ra, tapanak kju̱awa ska wa wa̱ ka ji me̱ne irä ji kolone irä iwa̱ ikja̱nei wa̱kläña yis da, ata bas ebä te. 	 Ex ojtzqiˈn kyuˈn ayeqiˈy aj Filipos, teˈ tzaj xkye nqˈmantiˈy Tbˈanil Tqanil kolbˈil toj Macedonia, ex tzmax tzaluˈn, ex oˈkqex kyeˈ ma chi onin weˈy. Me mix aˈl juntl Ttanim Dios ma tzˈonin wiˈja tiˈjjo onbˈil, a xi nqˈoˈn kyeˈy, a Tbˈanil Tqanil kolbˈil.


Fariseo wa tapar tso̱ ji̱a ra, Jesús te ichaka ijewa ia̱, 	 Chˈuqleqextaq Parisey,


Simón Pedro, Jesucristo kjanaklä ñakäi iktei bata shäk, je te jí yue mar, yi ia̱ ji säkei ta biketsanak rä me̱le jishtä sá ia̱ ime̱na käi jewa ia̱. Je me̱le rä saje wa Kekläí ñakäi Sa̱tsa̱tkäkksa̱ Jesucristo je ji wämo oloi ja̱mi. 	 Ayiˈn Simun, a Pegr nbˈiˈy, jun taqˈnil ex jun tsanjil Jesucristqiˈn. Kxel ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn te kyeˈy, a ayiˈy at jun kynimbˈila tbˈanilx tzeˈnku qeˈ, noq tuˈn Dios, a qAjaw Jesucrist, a tzˈaqlexix.


Jekäi sa̱ wa̱ iju̱ñer, ñakäi sa te ibiketse Säkeklä wa̱ sa̱ shka̱l. Säkeklä ne rä ñashka̱li̱ble. Jekäi yi rä balewa̱ ñashka̱li̱ble ja̱mi ra, je rä balewa̱ Säkeklä ja̱mi, ñakäi Säkeklä rä balewa̱ ije ja̱mi. 	 Ikytziˈn, ma tzˈele qnikyˈjo te, ex ma txi qnimin, qa nimxix tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Dios qukˈa, quˈn ate Dios nimxix tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj. Ex ankye qe nchi bˈet toj tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Dios, ex nchi bˈet tzeˈnku taj Dios; ayepenkye at Diosjo kyukˈa.


Pablo se̱na deka̱ dos año ju peitale iwa̱ tsa̱to̱nak naka. Jeska biköle däke̱ iwäki̱ka wa kieke̱wa̱ ite bäi ebä. 	 Atzin te Pabl, kabˈe abˈqˈe kyij teˈ tojjo ja, a otaq manit tuˈn. Antza nchi kanine kykyaqiltaqjo qˈolbˈilte.


Je ki̱ka ietkä ska iyöle te ishe rä: ‘Ba wa̱ je wämo kolole ka janakwa̱ ba wa̱ yaka tjabanakwa̱.’ 	 Tuˈnpetziˈn, qˈumle toj junxil tnej Tuˈjil: Ay, Dios, nlayla ttziyiy, tuˈn tel puqˈjjo t‑xmilil xjan taqˈnila, a kˈuˈjlinxix wen.


Jera ekla detse̱ iwäki̱ kukä balewa̱, ktä wätelewa̱. Jekäi ijewa ka̱kia iia̱, ijula ma̱kläka̱ ije ki̱ka. 	 Tej tkanin antza, qˈiˈn jun xjal ẍonẍ ex xtiq twutz, ex xi kyqˈmaˈn a iqilte te Jesús, tuˈn tkubˈ tqˈoˈn tqˈobˈ tibˈaj tuˈn tel weˈ.


Je rä io̱naklä jishtä iyile jile bata shäk Isaías ja̱mi te ishe käi: “Ije wakei te sa̱ ja̱lmawa̱kcha̱wa̱ kukawa̱, ñakäi ite sä duë cha̱ jámi.” 	 O bˈantjo luˈn tuˈn tjapiˈn yol, a kubˈ tyolin yolil Tyol Dios ojtxe, a Isaías, tej tqˈmante: Ate tzaj mojinqe toj sikytlin. Ex a el qˈinte jniˈ yabˈil qiˈj.


Je ke̱i wà ju ska Jesús mineju̱ je̱tkawa̱ tipä kjä ja̱mi. 	 Ax qˈijjo tetz Jesús tojjo ja, ex kubˈ qe ttzi nijabˈ.


Jeska sá ju̱namini, kjajulu Chipre ekta kja̱ne si̱wa̱ te sä tie ju̱eke̱ ktä cha̱k. 	 Tej qexa toj Sidón, o ex juntl majla toj bark. Mix bˈante tuˈn qxiˈy jikyin, quˈn qumila ntzaje juˈmintaq kyqˈiqˈ. Tuˈnpetziˈn, xi qtxalpin chˈin qibˈa toj qman qˈobˈa, tuˈn qikyˈxa ttxlajjo txˈotxˈ, Chipre.


Je ne ki̱ka yis ssërke̱ a̱naa yis dä ja̱lma̱lewa̱ ra, yile yakei ra, ji bälirke̱ ra, yis sälwi su̱rke̱ ra, yis weikarke̱ Cristo kju̱ei ki̱ ra. Ka irä jiye kuna ta, mika̱ yis dä ja̱lma̱lewa̱ ra, jera yis dä täkii. 	 Ex nchin tzalaja tzeˈn ntiˈl wipiˈn tuˈn waqˈniˈn toj tbˈi Crist. Ex nchin tzalaja aj wok yisoˈn, ex qa ntiˈl at weˈy, ex qa ma chi ok tenxjal lajol weˈy, ex qa ma tzaj bˈis toj wanmiˈn. Nchin tzalaja toj tkyaqiljo lo, quˈn tzeˈnku ntiˈ wipiˈn tuˈnx wibˈxa, atzintza jaˈ nyekˈine jniˈ tipin Dios toj nchwinqila.


Ñerä Jesús kjawa̱ju̱ je sa̱ tsa̱ku̱i ju naka te bulanak flauta wà wa irä, chu̱li̱i̱ kjoyir te wa irä su̱a ra, 	 Tej tokx Jesús toj tja nejinel, ok tkaˈyin noql nchi bˈaj chinbˈin kyej chinbˈil tiˈj kyimnin, ex nchi bˈaj oqˈjo jniˈ xjal tiˈj.


Jera ijewa te ichaka Jesús ia̱: —¿Jibä wa̱k sá kiana sá wa̱ ji sherke̱ Säkeklä ki̱ o̱nak je wa̱klä rä na? 	 Xi kyqanin xjal te: ¿Tiˈtzin tuˈn tkubˈ qbˈinchiˈn tuˈn ttzalaj Dios qiˈja, ex tuˈn tzaj tqˈoˈnjo oyaj anetziˈn?


—¿Jiye ka je perfume wato̱neju̱mi tresciento denario kjena säkei me̱nak ka jita wa ia̱ rä na? 	 ¿Tiquˈnil mi xi kˈayitjo jupsbˈil lo, a wiyilxix wen, tuˈn kyxi qmojin tal yajqe?


Jera ibata sha iia̱: —Ma a̱mi irä bä el wa irä de kajali jí sa̱ tso̱ wa ektaka, ijewa ki̱ bä shena su̱nak. 	 Tuˈntziˈn, noq xi qˈmaˈn te kyjaluˈn: Lu tej tnaniy exqetziˈn titzˈin iteˈ peˈn, ex kyaj tuˈn kyyolin tukˈiy.


Ka irä jiye kuna ta, je rä Säkeklä te ijewa je̱r ssëwa̱ iwa̱k jini iwakei wa̱ ibiketsale käi, ji biketsäkksa̱ etkabä, ji rä ju̱ñenak ije wa̱ je ju̱akksa̱ bewak ia̱, Säkeklä wa̱ ji yile o̱na e̱ná kje. 	 Quˈn ate Dios kˈwelix qˈonte toj kyanmin tuˈn tkubˈ kybˈinchin tzeˈnku taj. Noq tuˈn kykyij lajaj nmaq kawil toj wen, tuˈn t‑xi kyqˈoˈn kyoklin te ma tij txuk, tzmaxiˈ aj tjapin tzeˈnkuxjo o tqˈma Dios tiˈj tkawbˈil tibˈajjo qya, a kyˈaˈjil.


Pedro, Jesucristo ktei bata shäk te jí yue mar, bas minelemi Ponto ska, Galacia ska, Capadocia ska, Asia ska, ñakäi Bitinia ska, kju̱awa wa ye jewa ia̱; 	 Ayiˈn Pegr jun tsanjil Jesucrist; nxi ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn kyeˈy, a ayiˈy kysipin kyibˈa tuˈn tpaj kynimbˈila, ex ma chi oka te bˈetin xjal toj txˈotxˈ te Ponto, Galacia, Capadocia, Asia ex Bitinia.


Biköle yaká, jekäi issënacha̱wa̱. Jera ijewa te iukäla a̱ta̱na shtani canasta na siete pshipshii. 	 Kykyaqilxjal noqx jniˈ i bˈaj waˈn. Tej kybˈaj waˈn, jaw chmetjo jniˈ tbˈuchil wabˈj tkyaqil, ex atzin tej tbˈaj chmet, bˈant wuq chiˈl.


“Yis te je sha bas ia̱ yis kaldu ji̱a bas sha̱na ra. 	 Nxi nqˈmaˈn tkyaqiljo lo a loqiˈn intinx kyukˈiy tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Jera ite ijewa patkami Säkekewa wäki̱ ichakäk iia̱: “¿Ba ne rä ale däke̱ju̱ rä na, ata sa kiana isaka ki̱ssäk ji̱a na?” 	 exsin xi tchqˈoˈntz qanilte te Jesús kyjaluˈn: ¿Atzinjiˈy a Crist, a attaq tulil, mo qa at juntl, tuˈn tkubˈ qyoˈn?


Je ne te sá bakaksa̱ yëë sá ko̱ta̱nacha̱rawa̱ yika rä, je te sá bäkeke̱ksa̱ ji̱a, ñakäi ije ne biketse sá te, ite sá bäkemiksa̱ ji̱a rä. 	 Me ax te Dios ma klon qey te kyimin toj Asia, ex nqo tkloˈn jaˈlin, ex ma qe qkˈuˈja tiˈj, qa kukx qo kletiljiˈy tuˈn,


Je te ji biköle dälässë, je te ji biköle biketse rä iyina ye, je te ji biköle o̱nak ji̱a ki̱ssë, je te ji biköle wäkuke. 	 Tkyaqilx kkyˈelix quˈn, kukx kqebˈil qkˈuˈjjo tiˈj qMan Dios toj tkyaqil, ex qo ayoˈn tiˈj tajbˈil qMan tukˈa qukˈa. Tuˈnpetziˈn, kukx paˈn quˈn.


Jera ite ijewa kúka: —Iyina si̱ ra, Elías ne rä däkju̱ba ji biköle paruäkba rä. Jera ¿jiye iyöle katke te ditsä yäbei ktei she ikiana weikanak ta̱i, ñakäi dokoitsanakwa̱ biköle wa̱ ni rä na? 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: Twutzx teˈ. Ate Elías tuˈntaq tul nej, tuˈntzintla noq bˈinchil kytenxjal, aj wula. Me ntqˈmaˈntl Tuˈjil Tyol Dios qa nimx tuˈn tikyˈx tuˈn Tkˈwal Ichin, ex qa tuˈn tel ikyˈin kyuˈn xjal.


Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —¡Issö! Bas se̱no je̱r ki̱i̱ fariseo wa irä Saduceo wa irä jewa levadura yika. 	 Tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Bˈaˈnqexa. Kykaˈyink kyibˈa noq cheˈxa tiˈjjo ttxˈamsbˈil kywa Parisey ex Sadusey.


Ka yis wa̱ jí yöne bas ia̱, bas wa̱ ka ji rä iyina si̱ ju̱ñer ki̱ka kuna, ata je rä bas wa̱ je ju̱ñer ki̱ka, ñakäi ka̱yue mane shtä a̱ni ka dar dä ji iyina si̱ ska kuna ki̱ka. 	 Me nxi ntzˈibˈinjiˈy luˈn kyeˈy, nya noq mi n‑el kynikyˈa te twutzxix, quˈn n‑el kyeˈ kynikyˈ te. Ex bˈiˈn kyuˈn qa ntiˈ jun nya twutzx aku tzul kanin tiˈjjo a twutzxix.


Jera je yaba kibir damika̱, ñakäi itäkir damika̱, ika̱biketsä damika̱ ki̱ta, ñakäi Säkeklä je̱r ssëna bäi ira. 	 Atziˈn kˈwal nchˈiyxixe tweˈ ex nchˈiyxixe tnabˈl, quˈn nimtaq tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Dios tukˈa.


Bas ñajöcho̱wa̱ Säkekewa wäna, jera ije te bas oloi kemika̱. 	 Tunpetziˈn, kymutxinkutzin kyibˈa twutz qAjaw. Ikytzin chi okilejiˈy te nim kyokliˈn.


Jera je yaba wikblu deni; jera ñawäsaka ije̱kaka̱. Jekäi Jesús te ijewa paka ichewa̱k jile wà. 	 Bˈeˈxsin jaw anqˈin juntl majl tej txin, ex texjo paq anetziˈn bˈeˈx jaw weˈks. Xitzin tqˈmaˈn Jesús tuˈn t‑xi qˈoˈn twa.


Ijewa alaklä wa kiana se̱nak dälätsalewa̱ käi, ka sa saka ki̱yuäk kuna, ata ji wa̱k tsa̱na, ji biköle wa̱k bäi ebä. 	 Ex aye qya, a mojilqe, il tiˈj tuˈn kybˈet toj tumil, tuˈn kynimajtz kyuˈn txqantl, ex nya iqil yolqe, qalaˈ mutxin kyten, ex tzˈaqleqe toj tkyaqil.


Yis chatkawa̱ bas sha̱na ka jalewa̱ ta ji ka su̱le sa̱ wa̱ shtä wa̱k, ji wa̱k ijuenaklä ye, ji wa̱k täkili ta. Je wà ijuena yis dä Jesús ktei bata shäk. 	 Tukˈa tkyaqiljo techil, ex yekˈbˈil te tipin Dios ex jniˈxjo ma bˈant tuˈn, a ma kubˈ nbˈinchiˈn kyxola, antza ma tzˈele tnikyˈtzajil qa ayinxix weˈ tsanjil Jesús.


Jera ñayöle ka̱wei wà wa irä fariseo wa irä jewa te isu̱e tso̱ wäsi̱wa iwa̱ je bäiwa̱ ta sábado wà í̱ ki̱ka, je kju̱ei ijewa wa̱ ije kjatiäkläwa̱pa. 	 Ex ayetziˈn xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn jniˈ Parisey nchi bˈaj ẍlukˈintaq tiˈj Jesús, qa tuˈntaq tkubˈ tqˈanin yabˈ toj jun qˈij te ajlabˈl, noq tuˈn kystzˈimin tiˈj qa otaq kubˈ tzˈaq toj til, quˈn nya wentaq toj kywutz tuˈn tkubˈ bˈinchit jun tiˈ toj qˈij te ajlabˈl.


Jekäi sä rä payenak tulämi, jeiräta ka sa̱ a̱ta̱nak ju̱li̱shye. 	 tuˈntzintla at jun kutxbˈil teˈ qanmin.


Jera iwa̱ dulanak wa ka pakane iwa̱ ishäk kuna yi a̱ni ia̱, ije rä Säbäkäkksa̱ ni. 	 Ex xi toqxenin Jesús qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin, tuˈn mi qo ok teˈn qˈmalte kye jniˈ xjal, qa ataq Jesúsjo Crist, a Kolil, quˈn naˈmxtaq tul tqˈijil.


Ñerä Herodes duawa̱ ukä ska ra, Säkekewa ángel í ekla je̱k kjasha José ia̱ kausu̱e naka Egipto ska, 	 Me teˈ otaqxi kyim Herodes, jun t‑angel qAjaw ok toj twutzikyˈ Jse, tej atxtaq toj txˈotxˈ Egipto, ex tqˈma:


Jera Pedro kate rä kjä kololewa̱ guardia wa wa̱ sä wätiäklä ska, ata tapanak wa te Säkeklä payule kate iki̱ka ka jalewa̱ta. 	 Tkuˈxtaqtzin Pegr toj tze, ex xqˈuqin wen. Me atzin te Ttanim Dios mix i sikyte kyeˈ, tuˈn kynaˈn Dios tiˈj.


Bäi si̱ ra, we bas te ishe rä: “Ikuna Säkekewa ki̱ ishena ra, sá se̱rmi sá te ji we̱mi jikäi iräle, ñe käi iräle.” 	 Qalaˈ, chi chiˈtla kyejiˈy kyjaluˈn: Qa iky tajbˈil qAjaw, ex qa atx toj qchwinqil, okla kbˈantiljo a qaja.


Jera ikjawa̱ju̱ te isha ijewa ia̱: —¿Jiye bas kjoyirke̱, bas ji̱ake̱ rä na? Ka je yaba rä dulewa̱ kuna, ata ikapawa̱ irä. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús kye: ¿Tiquˈn nchi labˈin, ex nchi bˈaj oqˈa wen? Noq nktan teˈ txin luˈn, nya ma kyim, chiˈ.


Jera yis je̱r ja̱na Säkekewa wa̱ iyile ska, ale ite isha: ‘Juan te sä wäukewa̱ rä diklä wà, ata bas dä wäoka̱nak tulämi Wikblu Sikina wà.’ 	 Bˈeˈxsin ultz toj nkˈuˈja tiˈjjo otaq tqˈma tAjaw Tkyaqil: Twutzxix ma jawsin te Juan aˈ, te jawsbˈil aˈ, me ayetzin kyeˈ, nya noq oˈkx chi kˈwelix kyeˈ toj aˈ, qalaˈ ex kˈwelix te Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn.


Ke kte yakei döka̱pa bas kjä ki̱ka, ata ji rä kianak yinak iwa ja̱mi sa̱ ki̱wäjienaklä shtä ebä, je wà bas wa̱ bas ktä ssäk wa tsa̱tkäklä. 	 Mi txi kyqˈmaˈn jun yol, a nya wen. Qalaˈ i tokin jun yol kyuˈn, a wen, a at tajbˈin tuˈn kychˈiyjo txqantl, tuˈntzintla at tkyˈiwbˈil Dios kyibˈajjo aye nchi bˈiˈn tiˈj.


Jekäi Pedro te je ji kjayina iia̱ biketse kate ji̱a ra, Säkeklä wikblu te isha iia̱: “¿Ba te issa na? Jäiyi wa mañal te ba yuleke̱. 	 Me tzunxtaq nbˈisin Pegr tiˈjjo twutzikyˈ, tzaj tqˈmaˈn Xewbˈaj Xjan te kyjaluˈn: ¡Kaˈyinxa! Oxe ichin nchi jyon tiˈja.


Ñaebä ka iwa̱ ka̱jiska mikle wa janewa̱ ka bukle kuna. Ata ite Noé ji wämo ktei bata shäk bla, isaka siete wa ra, mika̱ ite diklä talawa̱ka ka sä bäi kuna wa ke̱i ki̱ka ra. 	 Ex mixpe kubˈ tnajsin Dios kyilxjal ojtxe, a nya wenqe; qalaˈ tzaj tsmaˈn nimku aˈ kyibˈaj, tuˈn kykyim. Me oˈkx Noé klet kyukˈa wuq tukˈa, quˈn wen te Noé, ex nyolintaq tiˈj jun chwinqil jikyin.


Yi te Säkeklä yaba biketse ra, je wa̱ je iyile tso̱ iwakei je̱r ska. Yi te ka Säkeklä ktä kuke ra, je te ije kukawa̱ rä ka̱yuelbi ye, je rä ka iwa̱ Säkeklä te iyaba shaka̱, je kolone kuna ki̱ka. 	 Tkyaqiljo a kxel niminte qa a Jesús Tkˈwal Dios, kxel tiˈn tqanil toj tanmin. Ex tkyaqiljo mi txi niminte, iky tzˈelpine Diosjo toj twutz tzeˈnku jun nikyˈil yol, quˈn ma tzˈel tiˈjlin tqanil, a tzaj tqˈoˈn Dios tiˈj Tkˈwal.


Ka irä jiye kuna ta, bas biköle rä ka̱ oloi ja̱mi wa, ka̱piana ja̱mi wa. Jekäi ka saje wa rä ka̱tuil ja̱mi kuna, ka̱ yee ja̱mi kuna. 	 Quˈn qkyaqil ma qo ok te spikyˈin, ex te qˈijl toj qanmin, quˈn qojtzqiˈn qMan Dios, ex nya te qnikyˈinqo, ex ntiˈ nqo bˈet toj qxopin.


Jera Jesús te isu̱a chu̱li̱i̱ ñayitä bitä kja ra, ite je wikblu ñá shtä uña te isha iia̱: —Wikblu sä ktä wäblewa̱kwa̱, sä kukä banewa̱kwa̱, yis te ba ia̱ ishe, ma cho̱ksa̱ ije yika, mik a̱ni ka ba däwa̱ kunani ija̱mi. 	 Teˈ tok tkaˈyin Jesús nimx xjal nbˈaj rinin tuˈn kykanin tkˈatz, xi tqˈmaˈn te taqˈnil tajaw il: Noq tuˈn tpaja, mina nbˈant tbˈiˈn ex tyolin qˈa. Kxel nqˈmaˈn teˈy, tuˈn tetza toj tanmin, ex tuˈn mina tzˈokx majla.


Jesús a̱mi irä, ia̱mi el irä, María Cleofas se̱naklä irä, María Magdala wa irä, jewa kajali Jesús wätenaka̱ cruz ja̱mi ska. 	 Ayetziˈn tnana Jesús tukˈaxjo titzˈin; ex tukˈa Mariy, a t‑xuˈjil Cleofas; tukˈax Mariy aj Xleˈn, waˈlqetaq t‑xe tqan cruz, a jaˈ jawe pejkˈin Jesús.


Jeska Jesús mineju̱ ji̱a ra, jäiyi wa bol ka wä wajuenak kuna wa minemi iitäki̱ka, jewa a̱na jela te isha: —David yäbei, ma je̱r ja̱mi sá dälänopa. 	 Tej tetz Jesús antza, ok lipe kabˈe moẍ tiˈj, nchi ẍchˈin wen: Ay Tyajil qtzan nmaq kawil David, qˈaqˈintz tkˈuˈja qiˈja.


Ñerä Judío wa ekla kie Apolos ni, je rä Alejandría wa, je demiju̱ Éfeso ska. Iktäke̱ ssër ta baa, täki ta kte yöle waje̱rku̱ak bäi si̱. 	 Kyojjo qˈij anetziˈn, kanin toj tnam Éfeso jun Judiy, Apolos tbˈi, te tnam Alejandría. Atzin xjal anetziˈn, tbˈanilxtaq yolin, ex n‑elxixtaq tnikyˈ tiˈjjo Tuˈjil Tyol Dios; me naˈmxtaq tjapin kanin tnimbˈil, quˈn oˈkxtaq n‑el tnikyˈjo tzeˈn tzˈelpineˈ t‑xnaqˈtzbˈil Juan, a Jawsil Aˈ. Qˈoˈntztaq tnaˈbˈljo xjal lo tiˈjjo tulil tAjaw Tkyaqil, ex tzuntaq nyolin tukˈa tkyaqil tanmin ex nnikˈuˈnxixtaqjo t‑xnaqˈtzbˈil tiˈj Kolil.


Ñerä ijewa te ikukacha̱wa̱ ra, ijewa te däli klä wakei sha yakei, 	 Me atzaj teˈ tok kykaˈyin kyinxljo tzeˈnqekul kyeˈ, ayeˈ i ok aqˈnil yaj, bˈeˈx i bˈaj ja yolin kyxolile, ex xi kyqanin te tajaw aqˈuntl:


Ije ne rä iyaka tsa̱ku̱ rä, je rä tapanak wa. Ije ne rä säkätäba rä, bitele dulecha̱wa̱ wa ska itsa̱ säkätä ye rä, ije däkläwa̱ bakleka̱ ji biköle ska. 	 Ex ikyxjo, a te Tkˈwal Dios wiˈbˈaj, quˈn nejinel te Ttanim qMan, a axjo t‑xmilil. Ex ate nej jatz anqˈin kyxol kyimnin, tuˈn tok toklin te tnejilxix kywutz kykyaqil.


Jera Jesús te ijewa ia̱ isha: —¿Bas ia̱ ra julakolone diei ye ska tso̱ wa bätsämi jula kolonak kaldu ji̱a ijewa ra bala na ra na? Ñera je jula kolonak kaldu ji̱a ijewa ra, jera ka ijewa bätsäklei. 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Ma akutzin kubˈ kypaˈn kyeˈ txokenj toj jun mejebˈlin waˈyaj, a qa at chmilbˈaj kyxol? Nlay, quˈn nim tzaljbˈil at, ex nim waˈn nbˈaj bˈaj. Ikyqetziˈn wejiˈy nxnaqˈtzbˈin, quˈn loqiˈn intin kyxol.


Je su̱ta Säkekewa te kte baa bata shäk wa paka se̱nak je kte baa kja̱nei we̱ ja̱mi. 	 Ikytzin tumiljo xkyij tqˈmaˈn qAjaw Jesús, qa ayejo, a yolil Tbˈanil Tqanil kolbˈil, ex at kyoklin tiˈj jun onbˈil, quˈn tuˈn a kyaqˈiˈn.


ka je̱r ta, ka ji wa̱k sa kabläke̱ käi kuna, ka ñashka̱li̱bläk kuna, ka je̱r shka̱nak kuna. 	 Ex manyor piˈsqe, ex mi njapin jun kyyol kyuˈn, ex nya soˈjqe, ex mibˈin chi najsin kyil kyxolx, ex ntiˈ tqˈaqˈbˈil kykˈuˈj.


Ke sa kta yakei jishtä ijewa sha̱ manele kta yakei käi, je bata ki̱ka ijewa tuawa̱cha̱wa̱ sä tuawa̱kwa̱ te. 	 Ex mi chi yolbˈiˈn tiˈj Dios tzeˈnku junjunkye i yolbˈin, ex bˈeˈx i kyim tuˈn angel te kyimin.


Ata manele ñapatkawa̱ ija̱mi, jewa te je kte kuka iyina ye. Jewa sha̱ rä Dionisio, ale tapanak Areópago ska wa ekla irä, alaklä ekla kie Dámaris ni irä, ditsä saka irä. 	 Me jun jteˈbˈin xi lipe tiˈj, ex i nimin. Kyxoljo xjal anetziˈn, taˈyetaq Dionisio, a attaq toklin kyxol kawil toj Areópago, ex majx jun qya, Dámaris tbˈi, junx kyukˈa txqantl.


Ka oveja minak kju̱awa itä ki̱, ata je yika ijewa julurtkämi, ka ijewa wa̱ kju̱awa wa ktä rä ssële kuna ki̱ka. 	 Me nlayx chi ok lipe tiˈj juntl, a nya kyikˈlel; qalaˈ bˈeˈx kchi elil oq, quˈn nya ojtzqiˈn tqˈajqˈojil twiˈ juntl, a nya kyikˈlel.


Je itä ki̱ José Arimatea wa te Pilato ia̱ ka̱kia iwa̱ Jesús nu̱l tsa̱klämi. Je José rä je̱k patkele Jesús ja̱mi jakika, isuarke̱ Judío wa yika ki̱ka. Jekäi Pilato te ka̱ ma̱ iia̱, jera imineju̱ te inu̱l tsa̱mi. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, attaq jun ichin, Jse aj Arimatey, xi tqanin ambˈil te Pilat, tuˈn t‑xi tiˈn t‑xmilil Jesús. Atzin teˈ Jse lipchek toj tanmin tiˈj t‑xnaqˈtzbˈil Jesús; me tkyˈeˈtaq tuˈn tel tqanil, noq tuˈn t‑xobˈil kye Judiy. Ante Pilat xi tqˈoˈn ambˈil te Jse, tuˈn t‑xi tiˈn t‑xmilil Jesús.


Ata yis ktei shäkka̱ wa bol, ñapajiele sua yönak saco ye shtä wà, jewa ia̱ yis te ka̱wei me̱mi, jekäi ijewa te ji bata shemi däkka̱ mil dosciento sesenta día.” 	 Ex kxel nsmaˈn kabˈe kujsilte wiˈja, tok kyxbˈalin te bˈisbˈajil. Ex kchi yolil te kujsil teˈ yol toj 1,260 qˈij.


dulanak ekla ekla je̱k yaka se̱newa̱k sikii ka je̱k yao̱le ta, 	 Quˈn teyilex te junjun tuˈn tel tnikyˈ te, tuˈn tnajan xjan wen tukˈa t‑xuˈjil, ex atitla toklin t‑xuˈjil toj twutz;


Ijewa te ijula ji̱atkete mo̱nakwa̱ ra, Pablo te guardia wa cien wäsikäk kaldu ia̱ isha: —¿Ka̱ tso̱ bas ia̱ Roma wa kpäklä ka iktei wabiketsarksa̱ba yika na? 	 Me atzaj teˈ tkˈlet, ex tuˈntaq tok laqtzˈin, xi tqanin Pabl te xoˈl qˈaqˈ, a attaq antza. Chiˈ kyjaluˈn: ¿Ma attzin kyeˈ kyoklin, tuˈn tok laqtzˈit jun xjal, a at toklin te Rom, ex naˈm tok toj paˈbˈin?


Je su̱ta jira bas je̱r ianacha̱wa̱, ata yie bas su̱emini, jera bas ssërmini a̱naa. Jekäi yi a̱ni ia̱ je ssëne a̱naa ka tse̱nak ju̱nami kuna bas yika.’ 	 Ikytzin kyejiˈy jaˈlin, chi jawil bˈisiˈn; me chin ultla lol kyeˈy juntl majl. Bˈeˈxpen knojil kyanmintza tukˈa tzaljbˈil, a mix aˈlx aku tzˈel qˈinte.


Jera Jesús te isha iia̱: —Ma cho̱ni. Ba yaba se̱rmi ji̱a. Jera ije te Jesús ktä kuka iyina si̱. Jekäi imineju̱mini. 	 Xitzin tqˈmaˈn Jesús te: Kux tzˈaja tjaˈy. Lu te tkˈwal itzˈ. Ma tzul Dios te. Ex bˈeˈx xi tnimin tej ichin tyol Jesús, ex bˈeˈx aj.


Jekäi Säkekewa, ijewa te sá pau̱ña je ssö ba ku̱. Sá ba kjanaklä wa tsa̱tkö sá wa̱ ba ktä wapaktäklä ka suale ta kuna. 	 Ay, qAjaw, chi chiˈ, atzin jaˈlin, bˈintzinjiy tiˈjjo ma kyqˈma qiˈja, ex qˈontza tumil qeˈy, awoˈy taqˈnila, tuˈn mina qo xobˈiˈy, aj qyoliˈn tiˈj Tyola.


Jekäi kte yöle ska iyile Faraón ia̱ rä: “Jí ne ye yie ba kuka rä, je rä yis wa̱ yis täkili kjashäklä ba ja̱mi, je rä yis kie bata yinaklä ka̱ biköle ska.” 	 Ex ntqˈmaˈn Dios toj Tuˈjil Tyol te nmaq kawil toj txˈotxˈ te Egipto: Ma jaw nskˈoˈn te tuˈn tyekˈit wipiˈn tiˈja, ex tuˈn tel tnikyˈtzajiljo nbˈiˈy toj tkyaqil twutz txˈotxˈ.


Jekäi dos talento kukäk deju̱té iwäki̱ te isha: ‘Säkekewa, ba te dos talento ma yis ia̱, ata ¡isu̱o! Yis te iki̱tapawa̱ni dos talento.’ 	 Atzaj teˈ tkanin juntl aqˈnil, a xi ttzyuˈn teˈ kabˈe mil pwaq, xi tqˈmaˈn: Taa, kabˈe mil tzaj tqˈoˈn weˈy. Me luˈ juntl kabˈe miltl lo, ma nkanbˈiy tukˈa.


Ijewa te iweika diekjela ra, ka ijewa wa̱ ji o̱ne iia̱ bulee. Ije rä tse̱leju̱mi ka ise̱naklä ji̱a ka̱jiska. Jekäi ka ije rä yäbeila ta pakanak kuna.” 	 Kubˈ mutxe, ex nya toj tumiljo kubˈ bˈinchin tiˈj. ¿Me ankye aku yolin kyiˈjjo tkˈwal? Ntiˈ, quˈn bˈeˈx jatz xbˈoqin tchwinqil toj txˈotxˈ, chi Isaías.


Jí ssëta ije äyë yöle biköle ska ije ktä rä, je sha̱ manele ia̱ sa̱ je̱r ko̱la rä därërë. Je ki̱ka ka yöle kuna wa, ka chatkelewa̱ bäi si̱ kuna wa, jewa te je kte wäshcha̱we̱ke̱ka̱. Je su̱ta ite iwe̱ke̱ äyë saka yöle ukä ja̱mi rä, je ki̱ iwakwa weikarcha̱miwa̱. 	 Quˈn toj tuˈj, nim o yolin tiˈjjo lo. Ex atku maj, kuj chˈin tuˈn tel qnikyˈ te, ex ayetziˈn nya kuj toj kynimbˈil exqetziˈn nya jikyin kynabˈl, nkytxˈixpin aye tuˈj Pabl, ikyxjo tzeˈnku txqantl Tyol Dios, noq tuˈn tok tzeˈnkuxjo kyaj. Me ok kchi najil tuˈn ikyjo.


jishtä bas te ijuña shka̱bläkña sá ra shka̱ta Epafras ja̱mi käi. Ije rä Cristo kja̱nei wa̱k bäi bas tsa̱tkäk. 	 Tkyaqiljo lo, o bˈaj t‑xnaqˈtzin Epafras, a o tzˈaqˈnin junx qukˈiy, ex nimxix tqˈaqˈbˈil qkˈuˈja tiˈj. Waja tuˈn t‑xi nqˈmaˈn kyeˈy qa ajo Epafras jun tbˈanil taqˈnil Crist at kyxola.


Ijewa kja ñatululeksa̱ duäkcha̱wa̱ saje wa Säkekewaí Jesucristo kie bata ki̱ka. 	 quˈn ayetzin kye o txi kyqˈoˈn kyibˈ te kyimin, noq tiˈj tbˈi Jesucrist, a tAjaw Tkyaqil.


Je tso̱ ji̱a sa̱ wa̱ yinak ta̱i, ata je waje̱rku̱e rä därërë, je rä bas ianacha̱wa̱ ka je̱r ko̱nak kuna tjabana ki̱ka. 	 Ayiˈy werman, tiˈjtziˈn luˈn, nimxixtl tetz tuˈn qyolin tiˈj, ex nim chˈin t‑xilin, tuˈn t‑xi qchikyˈbˈiˈn kyeˈy, quˈn kuj chˈin tuˈn tel kynikyˈa te.


Jekäi el wa, bas kina rä bas se̱nakläni bakleksa̱ käi. Ata sä rä bakleksa̱ ke je wà bas ñajawa̱ sa yaka ki̱ ji sherke̱ je wa̱k kuna, ata bas ñatsa̱tkö a̱miji̱a a̱miji̱a ñashka̱li̱ble wà. 	 Ayiˈy werman, ma chi txoklajtza tuˈn qMan Dios, tuˈn kytzaqpaja tjaqˈ tkyaqiljo lo. Me nya tuˈn ma chi tzaqpeta, kˈwel kybˈinchinjiˈy tkyaqiljo ntqanin ojtxe kyteˈn, a tkyaqil achbˈil. Qalaˈ il tiˈj tuˈn kyajbˈiˈn kyxolilixa, ex tuˈn tok kykˈuˈjlin kyibˈa.


Je ne ki̱ka Säkeklä te ijewa tulaksa̱ ji shi̱ana ebä ia̱, ji tkerke̱ ijewa ja̱mi ije̱r ska kju̱ei, iwakwa ñayaka kukäkläwa̱ äina ka dälä ta ji̱a. 	 Tuˈn ikyjo, ax Dios kyij tzaqpinkye tuˈn kybˈinchinte tkyaqiljo a npon kykˈuˈj tiˈj. Ex el naj kytxˈixew tuˈn kybˈinchin tkyaqil wiq aj pajil jun tukˈa juntl.


—Wikblu Sikina deksa̱ ijewa ia̱ jishtä sajewa ia̱ irä deleksa̱ käi. Jera ¿yi je te ishe ka ka̱ kuna ijewa ia̱ iwäukewa̱klä na? 	 Tuˈnpetziˈn, tzaj tqˈmaˈn Pegr kyjaluˈn: ¿Ma akutzin tzˈel qiˈn kyoklin, tuˈn kykuˈxjo nimil lo te jawsbˈil aˈ, a ma txi kykˈmoˈn Xewbˈaj Xjan ikyxjo tzeˈnku qe?


Bulirishtä ra Betania ska iminejuluni, jera iktawa̱ bäli te. 	 Toj junxil qˈij, teˈ kyjaˈtaq kyikyˈx tojjo Betania, otaq tzaj waˈyaj tiˈj Jesús.


“Säkekewa te jikäi iwá̱ yis ia̱. Jí bala na ite yis su̱a je̱r bäi wà, jekäi yis ssërke̱ äile wa̱ ditsä wäna je tsa̱ju̱ami ite.” 	 Ma qˈaqˈin tkˈuˈj Dios wiˈja jaˈlin, tuˈn mina chi yolbˈine xjal wiˈja, tuˈn ntiˈx jun wala otaq tzul, chi Lisabetjo.


Bas se̱no je̱r ki̱i̱. Ka irä maikäi kuna ta, bas wa̱ mika̱ je ju wakei däni räle ka ju̱ñer; ka̱miskla iräle, ka̱ sha̱sha̱ iräle, oshkoro a̱r wà iräle, sa̱ñir da iräle; 	 Ikyqexsin kyejiˈy bˈant‑x kyteˈn, ex bˈaˈnx chi kaˈyin kyibˈa, quˈn nya bˈiˈn kyuˈn jtoj bˈaˈn wula, qa noq aj qok yupj, mo nikyˈjin aqˈwilj, mo aj toqˈ ekyˈ, mo nqo el sqixkuj. Tuˈnpetzintzjo, ilx tiˈj tuˈn tkubˈ kybˈinchin kyteˈn, quˈn ntiˈ nqanila aj wula.


Ba je̱k ssä ka̱wei wà. Ata ba te ka̱wei shiriwe̱ke̱ ra, ¿ka irä je wà ba te Säkeklä kukawa̱ diekjela na? 	 Me noq njaw tnimsin tbˈiy tibˈajjo ojtxe kawbˈil, ex n‑el tiˈjliˈn Dios, noq tuˈn mi nkubˈ tbˈinchiˈn a tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn ojtxe kawbˈil.


Biköle yaká, jekäi issënacha̱wa̱. Jera ijewa te iukäla a̱ta̱na shtani canasta na doce pshipshii. 	 Kykyaqilxjal i bˈaj waˈn, ex bˈaj noj kykˈuˈj wen. Atzaj teˈ kybˈaj waˈn, jaw qskˈoˈn jniˈ tbˈuchil, ex jaw noj kabˈlajaj chiˈl.


jera bas biköle ku̱ iju̱ñopa, ñaebä Israel wa biköle ku̱ iju̱ñopa, je o̱na rä Jesucristo Nazaret wa ne kie oloi ja̱mi, je ne rä ale wäteleka̱ bas wa̱ cruz ja̱mi rä, ale Säkeklä wa̱ shki̱leka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na rä, je ne oloi ja̱mi jí ekla kaldu klä ki̱ bäi bas wäna rä. 	 Kˈaˈ txi qqˈmaˈn kyeˈy tuˈntzin tel kynikyˈ kykyaqilxjal aj Israel, qa oˈkx tiˈj tipin tbˈi Jesucrist te Nazaret ma qˈanit teˈ ichin lo waˈl kywutza. Atzin Jesús, axj kubˈ kybˈyoˈn twutz cruz, ma jaw anqˈin juntl majl tuˈn Dios.


Ka je ebä kuna. Ata ñakäi ije rä kolole tapanak eyaka eyaka wa wa̱ minakña sá ra je inaklä kolole ju̱ñakña sá ra, je inaklä kolole wà Säkekewa wakei oloi kanakläka̱, ñakäi je wà sá wa̱ ikjashäklä sá je̱r ssërke̱ bäi ijewa tsa̱tkäk. 	 Ex nya oˈkxjo, qalaˈ aye Ttanim Dios ma chi jaw skˈonte erman luˈn, tuˈn t‑xiˈ qukˈiˈy tojjo qbˈeˈy, ex tuˈn tonin tiˈjjo onbˈil, a kxel qiˈn te nimsbˈil tbˈi qAjaw, ex te jun yekˈbˈil tiˈjjo qwenil.


Je sä wäsikewa̱k kiana se̱nak rä ka palei ta, alaklä ta eklabä, ji wa̱k tsa̱na, ka̱biketsä ta, dälätsale ditsä wa̱, sä kiäkwa̱ je̱r baa wà, wädular sa paktäk, 	 Me il tiˈj nej tuˈn tbˈet tojxix tumil, tuˈn ntiˈ jun xjal yolbˈin tiˈj, ex junchˈin t‑xuˈjil, jikyinxix toj tchwinqil, ex tzyuˈn tibˈ tiˈj tkyaqil nya bˈaˈn, ex nkubˈ nimin kyuˈnxjal, bˈaˈn xkˈamin kyiˈjxjal toj tja, at‑xix tnabˈl tuˈn t‑xnaqˈtzin,


Je ne ki̱ka yie bas ia̱ ishe dunasi̱ ke bas shtirina yis weikarke̱ bas kju̱ei je ki̱ka. Ka irä jiye kuna ta, je rä bas oloi kanakläka̱. 	 Tuˈnpetziˈn, chin kubˈsin nwutza kyeˈy, tuˈn mi chi numjiˈy tuˈn tpaj tkyaqiljo n‑ikyˈx wuˈn, noq tuˈn tel kynikyˈa tiˈj Tbˈanil Tqanil, quˈn atzin yol lo, atzin kytzaljbˈiljiˈy.


Je ke̱i ska ite sa̱ ia̱ isäkei me̱mi ekla ekla jishtä sa̱ wa̱ io̱le ja̱mi. 	 Quˈn tojjo qˈij anetziˈn, kxel tqˈoˈn Dios chojbˈil teyile junjun, tzeˈnkuxjo ntqanin tbˈinchbˈin.


Jekäi yis Ká te yis paka ji wa̱k je ka o̱ne yis wa̱ ra, ke yis biketsa. 	 Qa mi xkubˈ nbˈinchiˈn tkyaqil techil wipiˈn tzeˈnkuxjo nbˈant tuˈn nMaˈn, nlayx chinx kynimiˈn.


Ba ku̱ ñanak sherke̱ sá ki̱ buliri buliri je mopa sá ia̱ jir. 	 Qˈontzjiy qwaˈy nimxix te qˈij jaˈlin.


Je ssa ijewa te ra, ijewa te Säkeklä kjeisha, te isha iia̱: —El dikä, ba wa̱ iju̱ñer, Judío wa däka̱ miles miles kje, jewa rä delewa̱ Jesús biketsäk. Jewa kalabe rä ka̱wei me̱leta̱na wetsäk. 	 Tej kybˈinte ikyjo, i nimsin tbˈi qMan Dios, exsin xi kyqˈmaˈntz te Pabl kyjaluˈn: Kutzin, ay erman, chi Santyaw te Pabl. Ma tzˈok tkaˈyiˈn, qa ilaˈ mil xjal kyxol Judiy o chi nimin, ex kykyaqilx n‑ok tilil kyuˈn, tuˈn qok lipe tiˈj tkyaqil tkawbˈil Moisés.


Jekäi ikuna ise̱nani jäiyi saka ra ijäiyi katke ji̱a ra, jera je kirmi rä manenak ni. Ata ijäiyi duawa̱ ne ra ideksa̱ni kjermita je ka̱wei yika rä. Jeska ra ise̱nani jäiyi saka ra, jera ka je rä imaner kuna. 	 Me qa ma jaw meje qya tukˈa juntl ichin, exsin itzˈx tchmil, aj kyˈaˈjil ikyjo. Me qatzin qa ma kyimjo tchmil, bˈeˈxpen ktzaqpajiltz tojjo tkawbˈil mejebˈlin, ex bˈaˈn tuˈn tjaw meje tukˈa juntl ichin, ex nya aj kyˈaˈjil ikyjo.


Jekäi je kjanaklä blui je̱r ja̱mi idälänawa̱, je te iwäyaksa̱, ñakäi inui jawa̱ bitaba. 	 Bˈeˈx tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj kawil tiˈj, ex bˈeˈx kubˈ tnajsin tkˈas te jun majx; ex bˈeˈx xi ttzaqpiˈn.


Je ne ki̱ka yi kabla etkabä je ji däläwa̱klä wäkata ska, jera je rä ikabla etkabä ji däläwa̱klä irä, ji biköle tso̱ iki̱ka irä je wäkata ska. 	 Quˈn alkye ma kubˈ tqˈmaˈn tbˈi t‑altar Dios toj tnejil ja te naˈbˈl Dios tiˈj tyol, nya noq tiˈj tbˈi t‑altar ma kubˈe tqˈmaˈne tyol, qalaˈ majx tiˈj tkyaqiljo tkubˈ tibˈaj.


Jera fariseo wa te isha: —¿Bas wakwa ñajawa̱ wäyönakcha̱wa̱ ñaebä na? 	 Ayetzin kye Parisey xi kytzaqˈwin: ¿Majqex kye ma txi kyqˈoˈn kyibˈ tuˈn kykubˈ sbˈuˈn tuˈn?


Säktäkwa̱ Bakleju̱ ke̱i kjewa̱klä, pan ñaklä ka levadura ta je ke̱i sher ji̱a böiki shtä ebä. Jera chui tsa̱ku̱i wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä jewa te ibiketse kate maikäi si̱ ra iia̱ Jesús kolormiwa̱ ka̱yue wà kota̱nakwa̱ käi. 	 Atxtaql kabˈe qˈij, tuˈn tkubˈ ikyˈsit nintz qˈij te Xjan Qˈij, a jaˈ nchi waˈnxjal pan, a ntiˈ txˈamsbˈilte. Ayetzin kynejil pale aj Judiy exqetziˈn xnaqˈtzil teˈ jniˈ kawbˈil nkyjyoˈntaq jun ttxolil toj ewajil, tuˈn ttzyet Jesús, ex tuˈn tkubˈ kybˈyoˈn.


Uketa ra yis se̱le bakle rä ka̱wei ka ta. Ata mika̱ yie sa pakale ji wa̱k ju̱ña ra, ji yakei wakble tsikinaka̱, jera yis duawa̱. 	 Quˈn tej kˈwalqinxtaqa, attaq nchwinqila, exla qa naˈmtaq tel nnikyˈa kyiˈjjo nukˈbˈil toj kawbˈil. Me atzin tej ẍin ntijiˈn, ma tzˈel nnikyˈa tiˈjjo nukˈbˈil; tzmaxitzin s‑el nnikyˈjiˈy te wila, ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx el npaˈn wibˈa tiˈj Dios, quˈn nyataq bˈaˈn nten twutz; ikyqintaqjiˈy tzeˈnku jun kyimnin.


Ata jekäi bas pakana, je rä sa̱ ñashka̱li̱bläklä iyina si̱, je̱r ssële ka nui ta käi, ji biketsale etkabä ka ime̱i ye kuna. 	 Nya tiquˈnil nxi ntzˈibˈinjiˈy luˈn, noq tuˈn tok kykˈuˈjlin kyibˈa kyxolxa kykyaqilxa, tukˈa jun kˈuˈjbˈil, a tzajnin tojxix kyanmiˈn saqxix, ex toj tbˈanil kynabˈla, ex tuˈn kynimbˈila twutzxix.


Cristo dasta̱na te je̱r bäine ñara je ktei baa bata sha, bas tso̱ ka̱mii wa ia̱, ñakäi sä tso̱ alemana wa ia̱. 	 Quˈn ma tzul Crist qˈmalte tqaniljo Tbˈanil Tqanil kolbˈil te kykyaqilxjal, exla qa ayiˈy, a najchaqtaq iteˈy tkˈatz Dios, exla qa aye Judiy, aye nqayintaq iteˈ.


Je ki̱ka ishka̱li̱ble sa̱ je̱r ska ji tso̱ kalabe wà, sa̱ je̱rikäke̱ kalabe wà, sa wakei kalabe wà, sä täkili kalabe wà, ñakäi sa saka shka̱li̱ble jishtä sa wakei je̱k shka̱l käi, je rä jile däläwe̱, jile me̱ka̱ iwänaka bena tsa̱ta. 	 Tuˈn tok qkˈuˈjlin Dios tukˈa tkyaqil qanmin, tkyaqil qnabˈl, ex tkyaqil qipin, ex tuˈn kyok qkˈuˈjlin qxjalil tzeˈnkux awo; axixjo luˈn nim toklin tzeˈnqekuˈ oyaj ex chojbˈil nchi kubˈ patit twiˈ t‑altar Dios.


Ata ka ijewa wa̱ itju̱aklä ta, je ki̱ka ipeitäk te je bol wa nui wäshewa̱wa̱. Jera, ¿jewa mane si̱ te je ipeitäk shka̱li̱blemi bäi si̱ rä na? 	 Me quˈn tuˈn mix jaˈ nchjetetaqjo kykˈas, bˈeˈx kubˈ najsiˈn kykˈas tuˈnjo ichin, a tajaw pwaqtaq. Kutzin. Qˈmantzintza weˈy jaˈlin, chi Jesúsjo te Parisey. Kyxoljo kabˈe kˈasbˈine lo, ¿Altzila kyeˈ k‑okil kˈuˈjlinte chˈintljo tajaw kˈas?


Ka irä jiye kuna ta, je su̱ta alaklä wa wämo wa bakle mikle je̱r blele Säkeklä ja̱mi, jewa je̱k ki̱tka rä je̱k jewa̱ ise̱naklä wa yika je wà. 	 Quˈn ikytziˈn kyojjo qˈij ojtxe, ikytzin ẍi bˈinchine kyibˈjo xuˈjlbˈaj, ayeˈ xjanqexix twutz Dios, ex ma qe kykˈuˈj twutz. Ex ma kubˈ kynimin kychmil,


Jera Jesús te ikúka: —Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, ji yakei wakbläk je rä kololewa̱ ji yakei wakble wa̱ ikjanaklä ye. 	 Xitzin tqˈmaˈn Jesús kye: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy: Kykyaqilxjo nchi bˈinchin il, ma txi kykˈayin kye kyibˈ tuˈn kyok te taqˈnil il.


Ka irä jiye kuna ta, ije ne ktei yile jikäi rä: “Ba rä chui jekjeyemi, jishtä Melquisedec käi.” 	 Quˈn tuˈn ikyjo, tqˈma Dios tiˈj, toj Tuˈjil Tyol. Chi kyjaluˈn: A te pale te jun majx, ikyxjo tzeˈn te Melquisedec.


Ke bas ñawäjia ka Jesús biketsäk kuna wa ja̱mi. Ka irä jiye kuna ta, ¿maikäi ji wämo irä, ji ka ka̱wei ja̱mi irä ñabawa̱mi na? Je su̱ta ¿maikäi ka̱ oloi irä, ka̱tuil irä ssërmi bäi ñara na? 	 Mi tzˈok kymujbˈin kyibˈa junx kyukˈa xjal nya nimil. Quˈn ¿Tzeˈntzin tten tuˈn tmujbˈinte tibˈjo bˈaˈn tukˈa nya bˈaˈn? Ex a spikyˈin, ¿Ma akutzin bˈant tmujbˈit tukˈa qxopin?


Ata yi je̱k ssakle ra, je je̱k ssöpa rä Säkekewa ne wà. 	 Ikytziˈn tzeˈnku ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Qa at jun taj tuˈn tja tnimsin jun tiˈ, bˈaˈn tuˈn tjaw tnimsin tbˈi qAjawch.


Jekäi yi wa̱ ka̱jiska je̱k se̱newa̱klä tso̱, je te iel ki̱ ji sherke̱ su̱a, ata ka ije̱r ja̱mi idäläne ra, ¿je rä sa̱ shka̱li̱bläk Säkeklä käi na? 	 Me qa at jun, a at chˈin at te, exsin qa noq s‑ok kyim tiˈjjo juntl, a ntiˈx chˈin at te, ex mi saj chyoˈnx tanmin tuˈn t‑xi tmojin, ¿Ma atpela tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Dios toj tanmin? ¡Ntiˈ!


Je ne ki̱ka sa̱ ka̱wä ta je shtä wa tsa̱tkäk jile wà, je rä sa wa̱ ji rä iyina si̱ wakja̱nei wa̱kläña. 	 Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn kyxi qmojin, tuˈn tyolajtz Tyol Dios, a twutzxix.


Jekäi sábado sábado wà ite jile pakeke̱ ñapaktäklä jui ska. Jeska ije te Judío wa irä Griego wa irä je̱r ssëwe̱ke̱ iktä kukäkwa̱. 	 Ex toj junjun qˈij te ajlabˈl, nxiˈtaq Pabl toj ja te naˈbˈl Dios; antza, nyolintaq, ex njyontaq tumil tzeˈn tuˈn tkubˈe kykˈuˈj qe Judiy exqetziˈn nya Judiy tuˈn, tiˈjjo Tbˈanil Tqanil Jesús.


Ata yi te ji wá̱ yakei to̱rmi ite iwá̱ yakei ja̱mi. Ka irä jiye kuna ta, ka sa̱ ia̱ ji däkksa̱ kju̱awa kju̱awa kuna. 	 Me ayetzin kyeˈ, a nkubˈ kybˈinchin nya wen, ok ktzajil kytzyuˈn jun chojbˈil nya wen tiˈjjo nya wen a kˈwel kybˈinchin. Ktzajil tqˈoˈn Dios oyaj ex chojbˈil il, tzeˈnxjo xbˈant quˈn toj qchwinqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, iˈchaqx aqˈniltz twutz txˈotxˈ mo qa nmaq xjal; quˈn junx kyoklin twutz Dios.


Jera ite duë ta wa chu̱li̱i̱ bäiwa̱ni, sä kteke̱ duë te kju̱awa kju̱awa käi, ñakäi ite be kjäiaksa̱ chu̱li̱i̱. Jekäi ka iwa̱ ka̱ me̱ne be ia̱ iktäkläka̱, jewa wa̱ iju̱ñer yi irä ki̱ka. 	 ex bˈaj kubˈ tqˈanin Jesúsjo jniˈ yabˈ exqetziˈn jniˈ tzyuˈnqetaq kyuˈn taqˈnil tajaw il. Ex mix ttziye tuˈn kyyolin taqˈnil tajaw il, quˈn kyojtzqiˈntaql alkye Jesús.


“Mika̱ ditsä yäbei daju̱ni oloi kaleka̱ iwakei oloi wà, ñakäi ángel wa biköle darña ije ra, jera je je̱tkämiwa̱ ije̱tkäklä sa̱ tsa̱ku̱i ye baa si̱ ki̱ka. 	 Ok tenl Jesús qˈmalte: Aj wula, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, kchin ula tukˈa nim nqoptzˈajiyila ex kyukˈa kykyaqil n‑angela wukˈiy. Ex kchin kˈwel qeˈy tibˈaj nqˈuqbˈila kawil kyibˈaj kykyaqil tukˈa tkyaqil nqoptzˈajiyila.


Cristo ktä rä iyina si̱, je tso̱ yis wa̱. Je wà yis te ishe, jí yis je̱k kjeishä ka je wätkenak Acaya ke̱i ska wa ia̱. 	 Twutzxix nyola erman, ex ojtzqiˈn wuˈn qa lu Crist nbˈin wiˈja: Ntiˈ jun xjal toj tkyaqil txˈotxˈ te Acay aku qˈmante qa ma tzˈonin wiˈja, ex qa nya twutzx nyola.


Ikuna bas dä dulecha̱wa̱ña Cristo ra ji we̱ ka̱jiska ja̱mi yika ra, ¿jiye bas se̱rke̱ sa̱me̱ishärä bas tso̱ ji̱a rä ka̱jiska käi, je̱k jäkwa̱ 	 Ayetzin kyeˈ, o chi kyim kyeˈ tukˈa Crist, tej ttzaj tqˈoˈn akˈaj kychwinqila. Tuˈn ikyjo, o chi tzaqpaja tjaqˈ jniˈ nmaq kawbˈil ex tkyaqil xnaqˈtzbˈil kyuˈnxjal, a nya tzˈaqleqe. Qatzin qa ikyjo, ¿Titzin quˈntz tzunx nchi anqˈiˈn nyakuj jun nya nimil, ex nkubˈ kyniminjiˈy a kyxnaqˈtzbˈilxjal, a nya toj tumil nqˈumle,


ije̱r bäi shäkläpa Pablo patkäkté Jerusalénka. Ata ijewa rä ñaje̱rko̱le kja iki̱ssäk ña̱la wà ko̱ta̱nakwa̱. 	 Xi kyqanin, ex i kubˈsin kywutz te Festo, tuˈn t‑xi qˈiˈn Pabl Jerusalén, quˈn tuˈn antza toj Cesarea taˈyetaq, ex otaq bˈaj kyximin, qa tuˈntaq tkubˈ kybˈyoˈn Pabl toj bˈe.


Jekäi yi ia̱ ji biköle rä, ñakäi yi oloi ja̱mi ji biköle tso̱ rä, je ia̱ ra bäi rä tsa̱tkeneksa̱ biketsäkksa̱ iyabala ia̱ wakei paruäkksa̱ bulee weikane wà, iwa̱ yabala chu̱li̱i̱ wäsikäklämi oloi kanakka̱. 	 Taj Dios tuˈn tkolin kyiˈj xjal, tuˈn tok jun kyoklin tzeˈnku te tnejil, tuˈn tyekˈin tqoptzˈajiyil tipin toj kychwinqil, ex tuˈn kykawiˈn juntl majl tibˈaj tkyaqiljo, a kubˈ tchˈiysin Dios. Tuˈnpetzintzjo, iltaq tiˈj tuˈn ttzaj tsmaˈn qMan Dios Jesús, a Tkˈwal, tuˈn tkyim te Kolil kyiˈjxjal, ex tuˈn tjapin bˈaj tkyaqil tajbˈil qMan, tuˈn tok tzˈaqle te jun majx.


Ata yilé te bas ia̱ ishe: “Je rä me̱leka̱ jile kekläí me̱i ia̱” ni, jera ke ikata, je ishäk kju̱ei, ñakäi sä ssërmi nui ta ki̱ka. 	 Me qa ma tzaj qˈmaˈntz kyeˈy, qa nej xkubˈ bˈyet twutzjo twutzbˈiyil, nyapen wentz tuˈn t‑xi kychyoˈn,


Jera je alaklä te isha Jesús ia̱: —Yis wa̱ iju̱ñer Mesías däju̱, ale kinak Cristo ni. Mika̱ je deju̱ ra, ije te sa̱ je̱r ku̱emi ji biköle wà. 	 Xitzin tqˈmaˈn qya te: Bˈiˈn weˈ wuˈn qa tzul Kolil, a Crist. Ex aj tul, okla ktzajil tchikyˈbˈin tkyaqil.


Jekäi chui saka dewa̱ni Melquisedec käi ra, ki̱ta si̱ sa̱ je̱r ku̱a ite ka̱wei shena manenak. 	 Qˈanchaˈlxix taˈ, qa a Jesús tnejilxix pale ikyjo tzeˈnkuˈ te Melquisedec,


Ñera Moisés te isha: ‘Säkekewa bas Kekläí te bas wakwa sha̱na ekla kukemi jile bata shäk ye bas ia̱ yis käi. Bas kiana je ktä ssäk ji biköle ska ji sheke̱ ite bas ia̱ käi. 	 Ex majxte Moisés qˈmante kye ojtxe qxeˈchil kyjaluˈn: Atziˈn tAjaw Tkyaqil, a kyDiosa, kjawil qˈiˈnte jun yolil Tyol Dios kyxola tzeˈnku weˈ. Kyniminkuy tkyaqiljo kxel tqˈmaˈn,


Je ne ki̱ka je ditsä chu̱li̱i̱ minejulumi Jesús ña̱le̱i tsa̱k rä. Ka irä jiye kuna ta, jewa te issa Jesús te jekäi iwá̱ ijuenaklä ye ki̱ka. 	 Tuˈntziˈn ikyjo, i bˈajetz xjal toj tnam kˈlelte Jesús, quˈn otaq tzˈok kybˈiˈn techil tipin tbˈanilxix tiˈj Lázaro.


Ikjänanak tu̱rke̱mi ije rä to̱nak ebä ki̱ka, ñakäi ka je je̱r ja̱mi oveja dälär kuna ki̱ka. 	 Quˈn anteˈ ichin bˈeˈx k‑elil oq, quˈn noq oˈkx nkubˈ t‑ximiˈn twiˈ tkˈuˈj, ex nya tuˈn kykletjo rit tuˈn.


Jekäi ¿mane bas sha̱ se̱rmi ji̱a ki̱ta bakleka̱ una horabä jibä ije̱r ianawa̱ ebä oloi ja̱mi na? 	 Quˈn mixpetzin tuˈn chi ja meljtza, ¿Ma akutzin txi nimix toj kychwinqila nipela jun qˈij?


Yis ssëna a̱naa si̱ yis te ba yabala moska ku̱a idami rä ji rä iyina si̱ ja̱mi ki̱ka, jishtä Sa Ká wa̱ sa pakale iwa̱k käi. 	 Nimx jun tzaljbˈil toj wanmiˈn, quˈn at junjun kyxola, aye nchi bˈet toj tumil, a twutzxix toj kychwinqil, a ikyxjo tzeˈnkuˈ xkyij tqˈmaˈn Dios.


Jera ijewa te ikpeke̱ kata wà itsa̱ku̱ na, ikjali tjuäke̱ ija̱mi, ñakäi iñajäkläke̱wa̱ köchöwä ki̱ iwäja̱mi. 	 I bˈaj ok ten jemil toj twiˈ Jesús tukˈa tze, bˈaj ok kytzubˈin tiˈj, ex bˈaj kubˈ meje twutz, nyakutlaj nchi kˈulenaj twutz.


Jekäi iwa̱ ji blele tso̱ ije̱r na je juermiwa̱. Jekäi ije̱tkämiwa̱ wakte Säkeklä oloitsäk te ishemi: “Iyina si̱ Säkeklä kaldu bas sha̱na.” 	 Quˈn ikytziˈn a ewintaq toj tanmin k‑elitz toj qˈanchaˈl, ex kˈwel meje tuˈn tnimsin tbˈi Dios, ex ktqˈmaˈ, qa twutzxix at Dios kyxola.


Jekäi chu̱li̱i̱ wa ñajaka̱ ka̱kiäk iwa̱ iwa̱klä ijewa ia̱ iwädular del käi. 	 I bˈaj xitzin tiljo jniˈ xjal qˈmalte te Pilat, ex i ok ten qˈmalte te, tuˈn tjatz ttzaqpiˈn jun xjal tzeˈnkuxtaqjo ntene kyuˈn.


Jera be te je jäiyi jawa̱ta̱na ñapatkacha̱wa̱ köchi ja̱rka. Jera köchi ñatka jolowa̱mi ka̱ ukä ki̱ tipä na ita̱nacha̱wa̱. 	 Texjo or anetziˈn, bˈeˈx i etz kyej taqˈnil tajaw il toj tanminjo ichin anetziˈn, ex bˈeˈxsin i okxtz kyojileˈ kuch, a iteˈtaq. Ayetzin kyej kuch bˈeˈx i xi tilj kyeˈ kubˈl, ex atzaj teˈ kykupin, bˈeˈxsin xi kyxoˈn kyibˈtz tojjo nijabˈ, ex antza bˈeˈx i jiqˈwe.


Ata bas ku̱ ji wo̱ tsa̱na, bas ia̱ issër ka̱ tso̱ ji wa̱klä ra, ka je wa̱ manele ka täki ta wa shiriwa̱kläwa̱ kuna. 	 Twutzx tetz qa tzaqpiˈnqo tuˈn t‑xi qchyoˈn chibˈj anetziˈn. Me kykaˈyinktzin kyibˈa, tuˈn mi jaw tzˈaq jun nimil, a naˈm tweˈ wen toj tnimbˈil noq tuˈn kypaja, aj t‑xi kychyoˈn.


Jera Saulo kinak Pablo ni je pshiwa̱wa̱ Wikblu Sikina te, je te isu̱a jaree iwäki̱. 	 Atzin te Saulo, a Pabljo juntl tbˈi, nojnintaq tanmin tukˈa Xewbˈaj Xjan, xi kyimxix toj twutz yuẍ,


Je kju̱ei ka yis minakleiwa̱ ba wäki̱ ka yis dä bäi kuna ki̱ka. Ata ba ku̱ ishö yile ebä, jera yis kjanaklä bäirmini. 	 Tuˈnpetziˈn, mina ẍinka tkˈatza, quˈn tuˈn nya bˈaˈnqiˈn, ex ntiˈ wokliˈn twutza, me oˈkx qˈmantz jun jteˈ tyola, ex noq tuˈn tyola ok kqˈanitil weˈ waqˈnil.


Jera ijewa kjali tjua ija̱mi, te ikata kukawa̱, je wà ite ikpa ta̱i itsa̱ku̱ na. 	 Ex bˈaj ok kytzuˈbˈin tiˈj, ex axjo ttze el kyiˈn, tuˈn tkux kyjemin toj twiˈ.


Ekla ekla saje wa kiana ji we̱ bäi wà sa saka ssëwa̱k bäi iki̱wäjienaklä. 	 Qalaˈ ax junjunqe kˈwel bˈinchin teˈ bˈaˈn, tuˈntzin tajbˈin te onbˈil kye qukˈa, ex tuˈn kytzalaj tiˈj, ex tuˈn kychˈiy toj kynimbˈil.


Ata ¡issö! Je bas je̱r ianacha̱wa̱ jishtä Säkeklä ki̱ ishena käi, je wadeksa̱ bas ia̱ bäi, bas ssëna pjoo je̱k wetsäk e̱e̱na, äinakwa̱ e̱e̱na, suanakwa̱ e̱e̱na, sä biketsäk e̱e̱na, ji bulee wa̱k pjoo, ji paruäk pjoo. Je biköle wà bas te ikjasha ka bas wa̱ ji nui kuna. 	 Kykaˈyinktzinjiˈy a wen ma bˈant tuˈn bˈis tzaj kyiˈja, quˈn a tzeˈnkuxjo taj Dios: Quˈn ma kubˈ kyximiˈn tuˈn tok tilil kyuˈn, tuˈn tyupjjo qˈoj qxol; ex ma tzaj tyabˈ kywiˈy tuˈn otaq kubˈ kywutzlinjiˈy ajo il kyxola; ex nchi xobˈtaqa weˈy, tuˈn npoˈn ilil kyeˈy. Atzin jaˈlin kyajxixa tuˈn kylontiˈy nwutza, ex nchi koliˈn wiˈja kywutz txqantl, qa nchin yoliˈn twutzxix. Ex ma kubˈ kyximiˈn liwey tuˈn kykawiˈn tibˈajjo bˈinchil il. Tuˈn tkyaqiljo luˈn, ma kubˈ kyyekˈiˈn, qa ma kubˈ kypaˈn kyibˈa tiˈjjo il bˈant kyxola, ex ntiˈ kypaja jaˈlin.


ale je̱k ju̱leksa̱ sa̱ wa̱ ji yakei wakblele kju̱ei, iwa̱ sä bäkäkläksa̱ jira ji dami yakei yika, jishtä saje wa Kekläí, Sa Ká ki̱ ishena käi, 	 Quˈn oˈkx te qAjaw Jesús xi tqˈoˈn tibˈ tuˈn qpaj, tuˈn qklet te tkyaqil il tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tzeˈnkux taj qMan Dios.


Säkekewa, ¿yibä ka suanak ba yika, ñakäi ka iwa̱ ba kie kjeiyinak rä na? Ñera ba ebä ne rä sikii rä. Je ne ki̱ka ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wa biköle dämi bä wäki̱, te ba oloitsemi. Ka irä jiye kuna ta, ba te ji we̱ wämo, kjayina e̱ná ki̱ka.” 	 ¿Ankye jun nlay jaw xobˈ teˈy, Ay qAjawa? ¿Ex ankye jun nlay jaw nimsin te tbˈiy? Quˈn oˈkx teˈ xjanxix. Ex tkyaqil tnam twutz txˈotxˈ tzul tkˈatza kˈulil teˈy, quˈn tkyaqil taqˈnbˈiˈn tzˈaqlexix, ex ma qˈanchaˈlix.


Jera ije te jile shami je̱k ukä ja̱mi o̱nak shi̱ana, te isha etkabä: —Ka yis wa̱ yi sheke̱ ba te je su̱le. 	 Xi tqˈmaˈn Pegr kye: ¡Twutzx Dios kxel nqˈmaˈn kyeˈy! ¡Nya wojtzqiˈn wejiˈy ichin, a nchi yoliˈn tiˈj!


“Bas se̱no je̱r ki̱i̱ je̱k ki̱, ka bas je̱r ssëwa̱klä shtirilewa̱ ji wakble ka wata di ye sha̱na käi wa̱, se̱ne diyëë käi wa̱, je̱k se̱newa̱klä te sa̱ je̱r ia̱we̱ käi wa̱, ka je día däklä wa̱ bas ki̱ plaa jishtä ji kuke ja̱ma te käi. 	 Kykaˈyink kyeˈ kyibˈ, ex mina txi kychˈuẍsin kyanmiˈn tuˈnjo jniˈ achbˈil at twutz txˈotxˈ tzeˈnkuˈ txˈujtin, ex jniˈ bˈis tojjo kychwinqila jaˈlin, quˈn nyajqa njapinkutaq tqˈijiljo lo, exsin nya bˈinchin kyeˈ kyten, bˈeˈx aku chi naja,


Jishtä sá te isha käi, jira je sheke̱ni yie. Ikuna yilé te bas ia̱ kte baa saka bata she ka ale bas wa̱ kolole ssëta kuna ra, je wakei weikanowa̱pa. 	 O txi nqˈmaˈnjiˈy luˈn, me kxel nqˈmaˈn juntl majla: Qa at juntl s‑ul qˈmal juntl tqanil kolbˈil, a mikyxi tzeˈnku ma txi kykˈmoˈn, kˈwel tzˈaq tjaqˈ tqanbˈil Dios, a kujxix wen, te jun majx.


Ijewa te ichaka: —¿Mai Judío wa tsa̱ku̱i ko̱na kalme rä na? Iwa rä sá te ibekwäí su̱a ka̱wä däkläka̱ wà, je ki̱ka sá bitejulu ioloi tsäk. 	 ex xi kyqanin: ¿Jaˈtzin taˈ nmaq kawil kye xjal aj Judiy, a ma tzˈitzˈje? Quˈn ma qliˈy tcheˈw te tqanil tojjo qtxˈotxˈa toj tjawitz qˈij, ex ma qo tzaja tzaluˈn tuˈn qkˈulin twutz.


Ñerä chui tsa̱ku̱i wa irä, fariseo wa irä, jewa wa̱ ka̱wei me̱le rä manele te iju̱ña mai Jesús katke ra, je wa̱ ibata shäklä ijewa ia̱, ijewa wa̱ ikukäkläwa̱. 	 Quˈn ayetziˈn Parisey exqetziˈn kynejinel pale otaq kubˈ kyqˈoˈn jun kykawbˈil, qa attaq jun xbˈinte jaˈ taˈtaq Jesús, ilx tiˈj tuˈn tzaj kyiˈn tqanil, tuˈntzintla tok kytzyuˈn, tuˈn tkuˈx toj tze.


Je kju̱ei Säkeklä te ijewa tulaksa̱ ji äina tkerke̱ pjoo iwakwa ja̱mi je ebä wakbläk. Jekäi alaklä wa del dä se̱nak jäiyi wa ra, je manewa̱ksa̱ ijewa alaklä wa te ji wa̱k sä del ukä ja̱mi. 	 Tuˈnpetziˈn, ax Dios ma kyij tzaqpinkye tojjo kyachbˈil te txˈixwejil. Majqexpeˈ qya kyij kytzaqpiˈn kymujbˈil kyibˈ tukˈa kychmil, noq tuˈn kykubˈ kẍe tukˈa juntl qya nyakuj ichinqe, tuˈn kybˈinchin tkyaqil wiq kyˈaˈjin.


Ñerä Jesús te isha iia̱: —Salibä, ji wa̱k bä de rä ra, je wo̱. Jera ijewa ñasikawa̱ iwäja̱mi, jula tkawa̱ Jesús ja̱mi te ikukawa̱. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús te: ¡Ay wukˈa! Ankye ma tzula bˈinchilte, ¡Bˈinchinkutziˈn! Bˈeˈxsin i tzaj laqˈe txqantl, ex ok kytzyuˈn Jesús, ex el qititin kyuˈn.


ñakäi sä kuta Apia ia̱, Arquipo sa̱ tsa̱tkäk kju̱atkäkña sa ra je ia̱, ñakäi tapanak ba ju ska wa ia̱. 	 Ex nxi ntzˈibˈiˈn tey, ay qerman qya, Apia, junx tukˈa Arquipo, a ma tzˈok te xoˈl qˈaqˈ toj taqˈin qMan Dios junx qukˈiy; ex kye Ttanim Dios, ayeˈ nchi chmet toj tjaˈy.


Jera ka̱wä ju̱naka̱, ka̱ bulanaka̱, tala bulanaka̱; ñakäi ka̱ wäbuka̱naka̱ e̱e̱na si̱, a̱ni ka je kjekla täkili ta ka̱ wäbukle ditsä se̱le̱té ishäkä ki̱ka kje. 	 Ex bˈeˈx tzaj qoptzˈaj xloqˈlin kyaˈj, ex txqan tqˈajqˈojil ntinin wen, ex poqˈle qˈankyaq. Ex bˈeˈx tzaj luˈlin txˈotxˈ tuˈn jun kyaqnajnabˈ, a nimxixtl tzeˈnku tkyaqil kyaqnajnabˈ atxix ojtxe.


Ka̱raa yis te wekte sheke̱ yis Kekläí ia̱ bas ki̱ka, Säkeklä je̱r bäi shä deksa̱ bas ia̱ Cristo Jesús ja̱mi ki̱ka. 	 Kukx nxi nqˈoˈnjiˈy chjonte te Dios kyiˈja, tuˈn t‑xtalbˈil ma tzaj tqˈoˈn kyeˈy, noq tuˈn kymujbˈil kyibˈa tukˈa Crist, a Jesús.


Bas je̱r ssënopa sá ra bäi. Ka sá wa̱ yi a̱ni ukä ja̱mi ji o̱ne, ka sá wa̱ yi a̱ni yakei tene, ka sá wa̱ yi a̱ni wäyöne. 	 Kybˈinkuy qyola. Mix aˈl jun kyeˈ ntzaj qˈonte ambˈil te qeˈy toj kyanmiˈn. Mi o kubˈ qbˈinchiˈn jun nya bˈaˈn tiˈj jun kyeˈ; ex mix aˈl jun o kubˈ tzˈaq toj tnimbˈil tuˈn qpaja; ex nya noq nqo sbˈuˈn kyiˈja tukˈa jun tiˈ.


Je ki̱ka alaklä wa kiana jile tkäkka̱ tsa̱ku̱ ki̱ ángel wa kju̱ei, ijuenaklä irä tsa̱ku̱i ta. 	 Tuˈnpetziˈn, bˈaˈn tuˈn tjax tktxuˈn qya twiˈ, te jun yekˈbˈil kywutz angel, qa tjaqˈ tkawbˈil ichin taˈye.


Jekäi sä ji biketsäk etkabä wa ia̱ ji bäi o̱rke̱ Abraham ale ji biketsäk etkabä ra ñara. 	 Tuˈnpetziˈn, tkyaqil xjal qa ma txi tnimin tzeˈnku te Abraham, at tkyˈiwbˈil Dios kyibˈaj, tzeˈnku te Abraham, tuˈn tnimbˈil.


ata bäi si̱ ra, bas ma rä Israel batala oveja shelecha̱wa̱ käi ska. 	 Qalaˈ antza kˈaˈ cheˈxiˈy kyxol aj Judiy, quˈn najnin iteˈ tzeˈnku rit toj kˈul ntiˈ kyikˈlelkye.


Kololewa̱ kjanaklä ye wa ku̱ ibiketsö iwakwa blui wa kiana rä dälätsanak ji biköle ska. Je rä ka Säkeklä kie irä kte wapauta̱nak irä je yinaklä kuna kte yakei wà. 	 Tkyaqiljo nimil, ayeˈ ma chi ok te aqˈnil te jun majx, il tiˈj tuˈn tkubˈ kynimin tajaw aqˈuntl toj tkyaqil, tuˈntzintla mi chi yolbˈinxjal tiˈj tbˈi qMan Dios ex tiˈjjo qxnaqˈtzbˈil.


Ñakäi be chu̱li̱i̱ kjäiaksa̱ ijewa te. Aceite tkaka̱ ite duë ta wa chu̱li̱i̱ ki̱ka, jekäi jewa bäiwa̱ni ite. 	 Nimx xjal bˈaj exjo taqˈnil tajaw il toj kyanmin, ex bˈaj ul Dios kye kyuˈn, noq tukˈa chˈin aseyt.


Jekäi Jesús te isha ijewa ia̱: —Yis Ká shka̱blä kate ji̱a. Jekäi yis shka̱blä kate ñaebä. 	 Tuˈntziˈn ikyjo, xi tqˈmaˈn Jesús kye: Te nMaˈn kukx o tzˈaqˈnin teˈ tzmax tzaluˈn, ex ikyx wejiˈy nchin aqˈniˈn, exla qa qˈij te ajlabˈl mo minaj.


Jera Pilato te iwächakewa̱ni etäbä kicha te isha: —¿Ata ka ba te ikúke na? Ijewa te ba kjatieke̱ rä saka saka, ssö. 	 Xi tqanin juntl majl Pilat te: ¿Ntiˈxsin chˈin ntqˈmaˈn? ¡Bˈinqexsin jniˈxsin nkyqˈmaˈn tiˈja!


Je ne ki̱ka je kte wà bas ñaje̱rtäkiwo̱. 	 Twutzxixjo xnaqˈtzbˈil lo. Tuˈnpetziˈn, kyqˈuqbˈimtzin kykˈuˈja, tuˈnjo yol lo.


Ka irä maikäi kuna ta, biköle te rä iwa̱ ji tso̱ ta̱i wäukäla ne jia rä, ata je ka jita te rä ji tso̱ iwa̱ kalabe, ije̱k se̱newa̱klä kalabe ne jia rä. 	 quˈn jotxjo xjal, a ma kux qˈonte toyaj, a t‑xkyijlbˈin; qalatzinl teˈ tal yaj, a ma kux tqˈoˈn, a attaq tajbˈin te tuˈn tanqˈin.


Jekäi ijewa te je ma̱ka̱ ietäbä ki̱ka, ñakäi ko̱no ta̱i pamu̱awa̱ ijewa te. Jera ijewa te si̱wa̱ kukäk ya ja̱wa̱té, isu̱anacha̱wa̱ iö ko̱no wäterwa̱ Sirte kse̱i naka yika. Jekäi ite ko̱no jawa̱ si̱wa̱ ebä wa̱ patkenak. 	 Tej tjatzjo tal muchˈ bark, oktzin kykˈloˈn kyukˈa lawin aqwil tiˈj tkˈuˈjjo ma tij bark tuˈn mi laqje. Exsin tuˈn nimtaq kyxobˈil tuˈn tkyij txˈaˈyit bark toj tzˈawin, Sirte tbˈi, kutztzin kyiˈn xbˈalin, a jaˈ n‑okxi kyqˈiqˈ te limolte bark. Tuˈntziˈntzjo, xi kytzaqpin kyibˈ, tuˈn t‑xi qˈiˈn bark tuˈn kyqˈiqˈ.


bas ñajäkläwa̱ ñayika, Cristo dälätse bata ki̱ka, 	 Atzin jaˈlin, kyniminku kyibˈa kyxolxa, noq te nimsbˈil tbˈi Crist.


Ñakäi bas te ishe Arquipo ia̱, ji kja̱nei we̱ me̱le iia̱ Säkekewa wa̱, je wawo̱ iku̱ rä kalabe. 	 Kyqˈmanxa te Arquipo kyjaluˈn: Qˈonk tilila tuˈn tjapin bˈajjo aqˈuntl tuˈn, a o tzaj toqxenin tAjaw Tkyaqil tey.


Jera imike̱ni wikblu saka siete yakei si̱ iwakei tsa̱ta jewa kiäk jäkté. Jekäi ijewa dewa̱julu ra ise̱rke̱ jeska; bata ska ra, je ditsä iarke̱wa̱ e̱e̱na si̱ säkätä iialewa̱ tsa̱ta.” 	 Bˈeˈxsin k‑okixtz toj tanmin xjal, me nya tjunalx jaˈlin; qalaˈ kyukˈa wuql tukˈa xininqexix toj il tzeˈnku a. Ex kykyaqilx chi najal toj tanminjo xjal jaˈlin. Atzaj xjal noqx kyja kxeˈlix toj il tzeˈnkuˈ ttentaq te tnejil.


Jira chu̱li̱i̱ te imabla su̱a ji o̱na sa̱ sha̱na kalabe je pakäkksa̱ bulee, 	 Ma kubˈ ntzˈibˈinjiˈy luˈn ay Tyople, kˈuˈjlinxix wuˈn: Ilaˈ o bˈaj tzˈibˈinte tkyaqiljo jniˈ o bˈaj qxol,


Ñerä ijewa wa̱ ide ja dua jakla Sanedrín wa tapar tso̱ wäja̱mi. Jera chui wa tsa̱ku̱i te iwächakewa̱, 	 Tej kykanin toj Sanedrín, antej tnejilxix pale xi tqˈmaˈn kye tsanjil:


Jekjepa ite isha ijewa ia̱: —¿Je ji paka yie jile she ja̱mi, je ia̱ ka bas je̱r ko̱ne na? Jera ¿maikäi bas je̱r ko̱rmi ji pake jile she ja̱mi biköle ia̱ na? 	 Xi tqˈmaˈn Jesús: ¿Minatzin n‑el kynikyˈa te techil nkubˈ nqˈoˈn tiˈj awal triy? ¿Tzeˈntzila ttentz, aj tel kynikyˈa te txqantl techil?


Manele tena jak wà, manele tenaksa̱ serrucho wà, manele mablena su̱na, manele kota̱nacha̱wa̱ espada wà. Ijewa kja jöina diana pajiele oveja kjuä cabra kjuä ebä wà, ka jita, weikalecha̱wa̱, su̱nak sälwii. 	 Ex ikyxjo, iteˈ junjuntl i kyim, tej kyok xoˈn tukˈa abˈj. Ex iteˈ junjuntl i kubˈ qitit tukˈa qitbˈil tze; ex iteˈ junjuntl i bˈaj kyim tukˈa kxbˈil, a at tste. Ex noq tuˈn tpaj kynimbˈil, aye nimil lo, ntiˈtaq kyja, ex atzin kyxbˈalin noq ttzˈumil rittaq ex ttzˈumil chivtaq, quˈn yaj xjalqetaq. Ex noq tuˈn tpaj kynimbˈil, o chi yasle, ex o chi yajlajtz.


Jeska iju̱naté ko̱no ki̱ däkni Antioquía ska. Je ne ska Säkeklä je̱r bäi shäk sa̱ ia̱ wakei ia̱ ijewa tululeksa̱ iwa̱ ju̱ñenak, ijewa wa̱ ikja̱nei wa̱klä rä. Je ne wawá̱ e̱ná ijewa te rä. 	 Antza, i xiˈ toj bark tuˈn kykanin tzma Antyokiy, jaˈ otaq chex oqxenine toj tqˈobˈ Dios, a nkˈuˈjlintaq kyiˈj, ex tojjo aqˈuntl, a otaq japin bˈaj kyuˈn.


te isheke̱: —¡Ba ne rä Judío wa Tsa̱ku̱i rä ra, ba wakei je̱k tsa̱tköksa̱! 	 Chi chiˈ kyjaluˈn: A qa axixtza nmaq kawil kyibˈaj xjal Judiy, klomtzin tibˈtza tilx tibˈa.


Yis patkäkté je kaldu yis da. Sa Ká wa̱ ka yis dä jalewa̱ kuna eklabä, je rä ji te ije ssëwe̱ bäi je ebä we̱ke̱ yis te maitjä ki̱ka. 	 Quˈn a tzaj chqˈon weˈy, kukx atjo wukˈiy. Mi ma chin kyij ttzaqpiˈn njunalxa, quˈn kukx nkubˈ nbˈinchinjiˈy a ntzalaj tiˈj.


Yis ne rä oveja kjänanak bäi si̱ rä. Oveja kjänanak bäi rä je̱k ju̱akksa̱ duäkwa̱ oveja tsa̱tkenakläksa̱. 	 Ayin weˈ Tbˈanil Kyikˈlel. Jun kyikˈlel tbˈanil kxel tqˈoˈn teˈ tchwinqil tuˈn tkyim, noq tuˈn kykletjo trit.


Jera ite isha je alaklä ia̱: —Ba wa̱ ji wakblele yakei je nui rä jalewa̱ bitaba. 	 Tbˈajlinxi tqˈmaˈn ikyjo, xitzin tqˈmaˈnltz teˈ qya kyjaluˈn: ¡Ay, qya! Ma chi najsit te til jaˈlin wuˈn.


Je ne ki̱ka ikuna sa saka te ishe bas ia̱: ‘¡Issö! Ikaldu ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska ni ra’, ke bas mina; je iräle ite ishe: ‘¡Issö! Ikaldu ju ja̱r etkä na ni ra’, ke iktä kuka. 	 Ex qa ma tzaj qˈmaˈn kyeˈy: Lu at toj kˈul, qa chiˈ, mi cheˈxa lolte. Ex qa ma tzaj kyqˈmaˈn: Ku kytzaja. Lu at tuja, qa chiˈ, mi txi kynimiˈn.


Jera ite ijewa kúka: —Jera ale David wa̱ ji o̱le, mika̱ ije irä shkäk ira wa irä ktacha̱wa̱ bäli te ra, ¿ka bas wa̱ je ktei wayile na? 	 Me xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Ma naˈmtzin tkux kyuˈjin kyejiˈy bˈant jun maj tuˈn qtzan David, a nimx toklin, tej ttzaj waˈyaj tiˈj kyukˈa tukˈa?


Bas ku̱ biköle dälätsö, sa el wa shka̱li̱blö. Bas suano Säkeklä yika. Ñakäi ka̱ tsa̱ku̱i dälätsö. 	 Kyqˈonxsiˈn nimbˈil te tkyaqil. Kˈuˈjlinqekjiˈy jniˈ nimil. Tenxit tchewil Dios kyiˈja. Ex kyniminkujiˈy nmaq kawil.


Jera Pedro irä Jesús wa̱ dulanak el irä jewa minejulu inu̱l blenawa̱ ska. 	 Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx o xiˈy tukˈa Pegr, exsin o pon kaniˈn tzma ttzi jul.


Ka yis dä kololewa̱ yi a̱ni wa̱ ikjanaklä ye, ata yis je̱k jawa̱ biköle kjanaklä ye, yis wa̱ sä kukäklä ki̱ta. 	 Qalaˈ tzaqpiˈnqiˈn, quˈn mix aˈl jun weˈ onilwe, ex ntiˈ jun xjal aku kawin wiˈja. Me metzin weˈ, ma tzˈok nqˈoˈn wibˈa nyakuj tjaqˈ kykawbˈil tkyaqil, me noq tuˈn kynimin tkyaqil xjal wuˈn tiˈj Tbˈanil Tqanil.


Je ji̱a kaldu Jesús shäbe kja̱ne iklä säkätä ja̱mi. Je iwä riä wà ite ije klä nu̱we̱ke̱, je pjowe̱ke̱ni ite itsa̱ku̱ kä wà, te ikläka iwä jalassëke̱, je ki̱ ite perfume tkeke̱. 	 Pon laqˈe tej qya kykˈatz tqan Jesús, ok ten oqˈil ex kyukˈa taˈl twutz, oktzin tentz txjolkye tqan Jesús. Atzaj teˈ kybˈaj txjet, bˈeˈxsin ok tentz tzqijsilkye kyukˈa tsmal twiˈ, ex i el tmaˈtzin tqan, exsin ok tqoˈn aˈ kˈokˈjsbˈil kyiˈj, a qˈiˈntaq tuˈn.


Jekäi sa̱ je̱rike su̱akksa̱, je wa̱ ji sherke̱ iwikblu ki̱ ju̱ñer. Ka irä jiye kuna ta, je te sä sikii wa ktei sheke̱ Säkeklä ki̱ ji shena je ja̱mi. 	 Me ante qMan, a Xpichˈil qanmin, ex n‑el tnikyˈ te tnabˈl Xewbˈaj Xjan, quˈn kubˈsin twutz qiˈj tzeˈnkuxjo tajbˈil qMan Dios kyiˈjjo o chi ok te te.


Jera Pablo te isha iia̱: —Säkeklä te ba juer ta wämo käi kpemi. Ba je̱tkawa̱ yis ktei wabiketsäkksa̱ ka̱wei ja̱mi, ata ba te ditsä paka yis kpäk ra, ¿je wà ka ba te je ka̱wei shiriwa̱wa̱ na? 	 Me atzin te Pabl xi tqˈmaˈn: Ex k‑okilx poqˈchin te toj ttzi tuˈn Dios, ay xmiletzˈ, quˈn qa qˈuqliy antza te kawil, ex tzeˈnxix kawbˈil, ¿Titzin quˈntz ma kyij ttzaqpiˈntza kawbˈil, exsin ma tzaj tqˈmaˈntza, tuˈn tokx poqˈchin toj ntziˈy kyuˈn? chi Pabl.


Jera guardia wa tsa̱ku̱i te ikukawa̱ ijulaka te itsa̱mi kju̱awaka, te ichaka iia̱: —¿Ji tso̱ ba wa̱ yinak yis ia̱ rä na? 	 Tzajtzin tzyuˈn tqˈobˈj kuˈxin qˈa tuˈnj tnejil xqˈuqil, ex el kypaˈn kyibˈ tiˈj xoˈl qˈaqˈ, exsin xi tqanintz: ¿Tiˈtzin tuˈn ttzaj tqˈmaˈn weˈy?


Jekäi inaklä bäkäk wa biköle irä ji yakei wakbläk wa biköle irä däke̱ Jesús wäki̱ iktä ssäk. 	 Jotqexjo jniˈ xjal, a nya wenqe kywutz txqantl, junx kyukˈaˈ ayeˈ nchi peyin pwaq tuˈn tajbˈin kye aj Rom, i xi laqˈe bˈil teˈ Tyol Jesús.


Jekäi ije kie biketse oloi ja̱mi jí ekla su̱nak bas wa̱ ju̱ñenak bas wa̱ je täkinani rä, je o̱na rä Jesús kie ne wà. Jesús te sä täkiwe̱ ibiketsäk je ne te jikäi ibäiwa̱ni bäi ebä bas biköle wäna rä. 	 Noq tuˈn qnimbˈila tiˈj tipin tbˈi Jesús, ma qˈanit teˈ ichin, a n‑ok kykaˈyiˈn ex kyojtzqiˈn. Axjo qnimbˈila tiˈj Jesús, atzin ma kubˈ qˈanin teˈ te jun majx, ikyx tzeˈnku ayiˈy kykyaqilxa loqiˈy nchi kaˈyin tiˈj.


Jera ijewa kjali tjua iwäktä ja̱mi, ite itia jula wà, jekäi isaka te ikpa jula ktä wà, 	 Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx bˈaj joˈkx kytzuˈbˈin toj twutz, ex bˈaj kybˈyoˈn. Ex junjuntl bˈaj okx tzˈajchinte toj twutz,


Ata Pedro damiju̱ iitäki̱ ka̱miika, demi je chui wa tsa̱ku̱i juitäki̱ kje, kjawa̱ju̱ je̱tkawa̱ Templo kjänanak wa sha̱na, me ite iwe̱ke̱ rä í̱ su̱ak. 	 Me najchaq lipchexitaq Pegr tzma tpeˈn tja kynejilxix pale, a jaˈ otaq tzˈokxi Jesús, ex kyij qe antza kyxol xoˈl qˈaqˈ yolte tiˈtaq kbˈajil tiˈj Jesús.


je ne ja̱mi sä yäbeila biköle ka̱jöir ka̱jiska kju̱awa kju̱awa kile rä, 	 Quˈn antza tzajnin qbˈi awo kˈwalbˈajqo te Dios, awo nimil tiˈj, exla qa toj kyaˈj, mo qa twutz txˈotxˈ.


Säkekewa ku̱ ba tsa̱tköpa ba je̱rikä ska. Je̱r bäi yinopa bas ia̱. 	 Axit qAjaw ten toj tanmiˈn. Ex noqxit a t‑xtalbˈil ten kyukˈiy toj tkyaqil.


Er dä Josué yaba, Josué rä Eliezer yaba, Eliezer dä Jorim yaba, Jorim rä Matat yaba, 	 Ataqtzin te Er kˈwalbˈajtaqtzinl teˈ te Josué, a tkˈwaltaq Eliezer, a tkˈwaltaq Jorim, a tkˈwaltaq Matat,


El wa, ka je rä yis te ibiketse je kukawa̱ e̱ná yie ni kuna, ata jí ebä ne we̱ke̱ yie rä, je rä ji a̱ta̱na yis itä wà je ka biketse kuna ji̱a yie, ata ji tso̱ yis wätsa̱k ne kukeke̱ yie pjoo rä, 	 Werman, ayinxi nchinx qˈmante kyeˈy, nya mat japin tzqetjo luˈn wuˈn, a tuˈnjo nxi nqˈmaˈn kyeˈy. Qalatzin weˈ tuˈn tkubˈ nbˈinchin ikyjo kyjaluˈn: Tuˈn tkyij nnajsinjiˈy a tkyaqiljo ma kyij wiˈjxiˈy, ex tuˈn t‑xi wiˈn wibˈa kujxix wen, tuˈntzin tjapin bˈaj wuˈn a naˈmx kyul kanin,


El wa, yie ishe bas ia̱, yie bas pake se̱nak je̱r ki̱i̱ sa bala butsäk, sä wäbutrewa̱k kte kju̱awa wà ka ale bas pautäle ja̱mi kuna, jewa yika. Jewa yika bas ñabutsö tulömi. 	 Erman, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy, tuˈn kyok kykaˈyinjiˈy ayeˈ nchi jyon tumil tuˈn tel kypaˈn kyibˈ, quˈn noq jun tze nkubˈ kyqˈoˈn toj kybˈeˈy tuˈn kyja tolpaja tiˈj. Nya wenjo ikyjo, quˈn nya iky kyejiˈy xnaqˈtzbˈil o kybˈi. Kypamil kyibˈa kyiˈj,


Ñerä alaklä ekla Canaán wa biteju̱ je ke̱i sha̱na, je a̱na te isha: —¡Säkekewa, David yäbei, ma je̱r ja̱mi yis dälänopa! Yis yaba alaklä rä kololewa̱ e̱e̱na si̱ be wa̱. 	 Ex attaq jun qya aj Canaán najletaq tojjo txˈotxˈ antza, a nya Judiytaq. Tzaj laqˈe tkˈatz Jesús, ex nẍchˈintaq wen: Tata, ay Tyajil qtzan nmaq kawil David, qˈaqˈintz tkˈuˈja wiˈja; at jun wala, at jun taqˈnil tajaw il toj tanmin.


Sä wäkiri te jí yue mar sa̱nu̱le nu̱lewa kolole Säkeklä wa̱ irä, ñakäi iyabala irä ia̱, ale yis wa̱ shka̱ta wa si̱, ka yis ebä wa̱ kuna, ata biköle yi wa̱ ji rä iyina si̱ ju̱ñer, jewa wa̱ ñaebä, 	 Ayiˈn at wokliˈn te nejinel toj tkyaqil Ttanim Dios, ex nxi ntzˈibˈiˈn kyeˈy, ayiˈy nimilqiˈy, aye o chi skˈeta tuˈn qMan Dios. Nimxix nkˈuˈja kyiˈja, ex nya oˈkqenxi, qalaˈ tkyaqiljo nimil, aye o tzˈel kynikyˈ tiˈj Tyol Dios, a twutzxix.


Idamiju̱ Galilea tipei kjä ja̱mi ra, ite Simón irä iel Andrés irä su̱a, ikla ju̱a kate tipä na, ijewa rä nima kukäk wa ki̱ka. 	 Nbˈettaq Jesús ttziyile Nijabˈ te Galiley, teˈ t‑xi tkaˈyin Simun tukˈaxjo titzˈin, Andrés. Nxi kyxoˈntaq kypa toj aˈ te tzuybˈil kyiẍ, quˈn kyiẍilqetaq.


Ñerä Templo kjänanak wa tsa̱ku̱i irä chui tsa̱ku̱i wa irä jewa te je ssa ra, ka ijewa je̱r ko̱ne me ijewa de í̱ ia̱. Jekäi ijewa je̱rika: “¿Ji si̱ te je wätkewe̱miwa̱ na?” 	 Tej tbˈinte tnejilxix pale, exsin tnejil xqˈuqil ja te naˈbˈl Dios, exqetziˈn nmaq pale, i jaw chˈotj kyxolx, ex kyqˈma: ¿Tzeˈntzila kpon bˈajile lo?


Ka irä jiye kuna ta, yis ia̱ ra wätelewa̱ patkemi ka bata yile kuna tsa̱na ji ki̱ ikjatena rä käi ra, je rä ka wata. 	 Quˈn nyakuj nya tumiljo te weˈy, a tuˈn t‑xi smet jun xjal nim til, exsin mina txi tzˈibˈit tiquˈnil s‑etza til kyexjal.


Je ángel kta e̱ná Cornelio ra mineju̱mini, jera ite ikjanaklä wa bol irä, guardia wa ekla Säkeklä dälätsäk iwakei kja̱nei wa̱k irä kia jaté. 	 Atzin teˈ t‑xiˈ angel, a otaq bˈaj yolin tukˈa, tzaj ttxkoˈn Cornelio kabˈe taqˈnil ex jun xoˈl qˈaqˈ wenxix, ex qˈuqle tkˈuˈj kyiˈj.


Ñerä yis je̱k ja̱wa̱wa̱ iklä säkätä ja̱mi ioloitsäk, ata ite ishe yis ia̱: “Ke je wa̱k, yis dä ba ra ikja̱nei wa̱kña, ñakäi ba saka wa Jesús ktei shäk wa ra ñara ki̱ka. Ata Säkeklä ne oloitsö rä. Ka irä jiye kuna ta, Jesús ktei sheka̱ ne te sä ssëwe̱ ji bata shäk rä.” 	 Bˈeˈx in kubˈ mejeˈy t‑xe tqan angel, tuˈn nkˈulin te. Me tzaj tqˈmaˈn weˈy: Mi kubˈ tbˈinchinjiy ikyjo, qalaˈ kˈuliˈn twutz Dios. Quˈn aqˈnilqin weˈ tzeˈnkuxjo te, junx kyukˈa termana, aye lipcheqek tiˈjjo Tbˈanil Tqanil Jesús. Quˈn atzin Tbˈanil Tqanil tiˈj Jesús, atzin t‑xilin kyyoljo tkyaqil nchi yolin tiˈj tojjo uˈj lo.


Jera yie ángel wa siete kajali klä ki̱ Säkeklä wäja̱mi jewa su̱a, jewa ia̱ kökö me̱na siete. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi nkaˈyiˈn wuq angel waˈlqetaq twutz Dios, ex xi qˈoˈn wuq chun kye.


oloi kaleka̱ käi, oloi ja̱lewa̱ käi; yile bäi käi, yile yakei käi; jishtä sä wäyuäk wa käi, ata sá rä kte si̱ shäk wa; 	 Atku maj nqo kubˈ nimiˈn, ex atku maj mina. Atku maj nyolajtz bˈaˈn qiˈja, ex atku mina. Exla qa nqo yoliˈn Tyol Dios jikyin wen, me atku maj n‑ok qˈmaˈn qa sbˈulqoˈy.


Jera del ye ikajali Templo ska Säkeklä kjeishäk kte bäi wà. Amén. 	 Axsintza, i kubˈe tene tkyaqil qˈij toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, ex nimx i qˈoˈn chjonte te.


Jera ekla tu̱nami, te esponja nu̱wa̱ uva diä jäi wà, tkaka̱ ite kal bata ki̱ka, ma̱ ite iia̱ iwa̱ kuyanak, te isha: —Sa̱ ku̱ ijöwa̱ sa̱ wa̱ isu̱aklä Elías dajuena iwäyä ja̱wa̱kksa̱ í̱ ki̱ka. 	 Ex jun paqx el rinin jun jyolte chˈin bˈuˈẍ. Kux tmulin toj vin txˈam, ex ok tkˈloˈn tiˈj twiˈ jun ptzˈan, tuˈn t‑xi tkˈwaˈn Jesús. Bˈaj xi kyqˈmaˈn xjal te: ¡Ax tenkuj! Jekytzin tzul Elías qˈilte, tuˈn tkuˈtz twutz tcruz.


Ata ¿ka je yile rä saje wa ne je̱rku̱aklä na? Ñera je yöle katke rä saje wa ne je̱rku̱aklä. Ka irä jiye kuna ta, yi te ka̱ bieke̱ watkenak ra, je kiana ibiäk biketsale jile dämiksa̱ iia̱ käi. Ñakäi yi te trigo wäkpeke̱ ra, je kiana ibiketsäk iwä dämiksa̱ iia̱. 	 Qalaˈ nyolin qiˈj, quˈn bˈiˈn quˈn qa jun kjol exsin jun waˈbˈil triy qˈuqle tkˈuˈj tiˈj tawal, tuˈn tjaw, quˈn atzin chojbˈil teˈ.


Jekäi alaklä wa, ¿ji wà ba wa̱ ijuñer ba ia̱ ba se̱naklä tsa̱tkermiksa̱ na? Je su̱ta jäiyi wa, ¿ji wà ba wa̱ iju̱ñer ba ia̱ ba se̱naklä tsa̱tkermiksa̱ na? 	 Nkubˈ ntzˈibˈiˈnjiˈy luˈn, quˈn ¿Ma bˈiˈntzin tuˈn, ay qya, qa aku kletjo tchmila tuˈnjo yekˈbˈil tuˈn? Ex ay, ichin, ¿Ma bˈiˈntzin tuˈn, qa aku kletjo t‑xuˈjila tuˈnjo yekˈbˈil tuˈn?


Jewa ne rä ale mikle ka kte ssäk kuna wa rä, je rä Noé bakle ke̱i ska Säkeklä ji katabläk te ike̱i ki̱ssa ji̱a ko̱no yör dami ji̱a dälei ja̱mi ra. Je ko̱no na elkje ocho ebä ne tsa̱tkenaksa̱ diklä oloi ja̱mi rä. 	 ayeˈ mi kubˈ kynimin Tyol Dios ojtxe kyojjo qˈij, tej tzmataq nbˈinchin Noé tiˈj arka, exla qa chebˈetaq n‑ayoˈn Dios kyiˈj tuˈn tajtz tiˈj kyanmin. Me mix i nimine; qalaˈ oˈkxjo wajxaq kybˈaj i klet toj aˈ.


Ijewa damijulu ji̱a ra, iminewa̱ju̱ jukläyäkä tsi̱ne shtä na. Jeska ekla alaklä kie Marta, je te ikiawa̱ iju ja̱rka. 	 Atzin te Jesús bˈeˈx xi tiˈnl teˈ tbˈe, exsin pon kanin toj jun kojbˈil, jaˈ najletaq jun qya, Mart tbˈi. Kˈamle Jesús tojjo ja anetziˈn.


¡Ji shäk kjäbata ebä wà wa! Bulee Isaías te bas ktei bata sha rä, je te ishe rä: 	 Xmiletzˈqiˈy. Quˈn twutzx tej tyol qtzan yolil Tyol Dios te, a Isaías, tej tyolin tiˈj kyxmiletzˈila:


Jekäi je kja̱nei wo̱ je̱r baa wà sa̱me̱ishärä Säkekewa ia̱ käi, ata ka jishtä ditsä ia̱ käi kuna, 	 Kybˈinchinkujiˈy tkyaqil kyaqˈiˈn tukˈa tkyaqil kykˈuˈja, nyakuxtlaj taqˈin Crist nkubˈ kybˈinchiˈn, ex nya kyexjal.


Sa̱ wa̱ iju̱ñer yi wätsikile Säkeklä wa̱ wa biköle rä ka ji yakei wakbläk kuna. Ata ale wätsikile Säkeklä wa̱ je te jewa kjänane, ka ale yakei wa̱ imewa̱klä. 	 Atzin jaˈlin, bˈiˈn quˈn, qa kykyaqiljo tkˈwal Dios, a o chi nimin tiˈj, mi nchi bˈetl toj il, quˈn ate Jesús nkolin kyiˈj. Ex tuˈn ikyjo, nlay chi ok tzyuˈn tuˈn tajaw il.


Templo siki teleni mikle je ke̱i kjewa̱klä dewa̱ni. Je rä ka̱ tse̱l ke̱i wà. 	 Jbˈalilkutaq antza, ex toj Jerusalén n‑ikyˈsittaq jun nintz qˈij tuˈn tzaj kynaˈn tbˈantliˈn tnejil ja te naˈbˈl Dios.


Jeiräta ji elkje kju̱ei yie ba u̱ñeke̱: je rä jeska ba wa̱ Balaam ka̱ju̱ñe ja̱mi wa tso̱. Je Balaam te Balac je̱r ku̱a iwa̱ Israel batala wäbutrewa̱kläwa̱, ijewa wa̱ ji me̱leka̱ jile kekläí me̱i wäna je kätäkläpa, ñakäi ika̱wakblewa̱kläpa. 	 Me at junjuntl kyila nwutza. Quˈn at junjun kyxola, a ikyxjo nbˈant kyuˈn tzeˈnku t‑xnaqˈtzbˈin Balaam ojtxe, a kaˈmin tkˈuˈj. A bˈaj oksinte tkˈuˈj Balac, a attaq tqˈoj kyiˈj aj Judiy, tuˈn kyok t‑xmoxin tuˈn kyjaw tzˈaq toj il, noq tuˈn t‑xi kychyoˈn chibˈj, a xi oyit kywutzjo kywutzbˈiyil kydiosxjal, ex tuˈn kybˈinchin aj kyˈaˈjil toj kybˈi.


Ka irä jiye kuna ta, ale yile jekäi, ka je rä jewa ditsei wä kuna. Jewa mane a̱ni rä ka bakle jile däläwa̱klä wakja̱neiwa̱k kuna. 	 Me ante Jesús, a qAjaw, ex a nyolajtz toj Tyol Dios, nya tzajnin teˈ tiˈj Leví, qalaˈ tiˈj juntl chˈuq xjal, a tzajnin tiˈj Israel, a jaˈ ntiˈtaq jun tuˈn tok te pale.


Mika̱ idemijuluni ra, jera imineka̱julu ju ja̱r yöle ietkä bata ki̱ je ja̱rka. Ijewa rä Pedro irä, Jacobo irä, Juan irä, Andrés irä, Felipe irä, Tomás irä, Bartolomé irä, Mateo irä, Jacobo Alfeo yaba irä, Simón ale bakle kju̱atkäk gobierno ra irä, Judas Jacobo yaba irä. 	 Tej kykanin Jerusalén, i jax tojjo ja, a otaq tzaj qˈoˈn te kymajin. Iteˈtaq Pegr, Juan, Santyaw, Andrés, Lip, Tmas, Bartolomey, Matey, Santyaw, a tkˈwal Alpey; Simun, a tok qˈolbˈilte te Celote, a tajqˈojtaqjo kawil te Rom; ex Judas, a titzˈin Santyaw.


Je ki̱ka iwa̱ dulanak wa ñasu̱a bena, ka iwa̱ iju̱ñer manebä si̱ sha ite rä. 	 Me awotzin qeˈ, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin noqx o jaw kaˈylaja toj qwutza, ex mix ele qnikyˈa te alqiˈj nyolinetaq.


Bas te yis kie Sapaktäk ni, Säkekewa ni. Jera je sha bas te rä bäi, yis dä jekäi ki̱ka. 	 Quˈn n‑ok kyqˈoˈn nbˈiˈy te Xnaqˈtzil ex te kyAjawa. Twutzx kye kyuˈn, quˈn ayintzinjiˈy.


Ka irä jiye kuna ta, sa̱ kju̱atkä wà, ka sa̱ manenakksa̱ Säkeklä rä wämo käi. 	 quˈn tuˈn tyabˈ twiˈxjal nlay bˈantjo bˈaˈn twutz qMan Dios.


Jekäi ite sa paktami ka suale kuna ñapaktäklä jui ska. Jera Priscila irä Aquila irä te iktä ssa ra, jewa te ije kia tsa̱mi kju̱awaka, ki̱pakta ite bulee si̱ Säkeklä ña̱le̱i ktei wà. 	 Ok ten Apolos yolil tukˈa tkyaqil xjal toj ja te kynabˈl Dios Judiy. Me tej tbˈijte tuˈn Priscila ex Aquila, bˈeˈx xi txkoˈn, exsin xi qˈmaˈntz te, tzeˈnxix tzˈelpineˈ tumil tbˈeyil qMan Dios; xi tnimin ikyjo.


Yis ma je̱käkka̱ minakju̱ni yis ká wäki̱. Jeska yis te ishemi iia̱: Papá, yis te ji yakei wakbla yi katke ka̱jöir ukä ja̱mi irä ba ukä ja̱mi irä. 	 Tunpetziˈn, ok chin ajil meltzˈajla toj tja nmaˈn, ex kxel nqˈmaˈn te kyjaluˈn, aj npon kaniˈn: Taa, ma chin bˈinchinx weˈ il twutz Dios ex ikyxjo twutza;


Jekäi je su̱ta bas shena ji wa̱k rä tsa̱na. Ji rä me̱nak iwikblu wa̱ tkerke̱ bas ja̱mi bäi si̱ ra, bas chichano rä tapanak wa ki̱wäjienaklä je ne wawa̱k bäi si̱. 	 Me ayetzin kyeˈ ma chi oka te junchˈin Ttanim Dios, ex kyaja tuˈn tyekˈit Xewbˈaj Xjan kyxola tuˈn kyokliˈn, tzeˈnku tuˈn kyyoliˈn toj junxilchaq yol. Me kxel nqˈmaˈn kyeˈy, kyqˈonktzintza tilil kyiˈjjo kyoklin tuˈn tbˈant kyyoliˈn tzeˈnkuxjo chi yolinxjal tuˈn tchˈiyjo Ttanim Dios.


je rä jishtä Cristo weikane däke̱ksa̱ sa̱ ia̱ bakleka̱ käi, je su̱ta ñaebä je̱r pablene däke̱ksa̱ sa̱ ia̱ bakleka̱ Cristo ebä oloi ja̱mi. 	 Quˈn ikytziˈn tzeˈnkuˈ qeˈ nim yajbˈil n‑ikyˈx quˈn, noq tuˈn tpaj taqˈin Crist, ex ikyxjo nimxix chewsbˈil qanmiˈn ktzajil qˈoˈn tuˈn.


Jesús deksa̱ju̱ ko̱no ja̱rka ka̱ pjota ki̱ka ra, jeska jäiyi ekla dar je jukläyäkä ska deju̱té iwäki̱. Je rä wäialeksa̱ be wa̱. Jekäi mikleté ka ije̱k pajiä kuna, ka ise̱r ji̱a ju na, ata ise̱r dä sa̱ nu̱l bläklä ska ebä. 	 Noqxix nkuˈtzku Jesús toj bark, tej tpon laqˈe jun ichin tkˈatz, a antza etza kyxolxjal toj tnam. Atziˈn ichin anetziˈn, iteˈtaq taqˈnil tajaw il toj tanmin ilaˈxitaq abˈqˈe. Minataq nchi ok tqˈoˈnjo t‑xbˈalin, ex nya toj jun ja najletaq; qalaˈ antza n‑anqˈinetaq toj muqbˈil kyimnin.


Jewa kiömiña ba ra, jekäi ma je̱k siki tewo̱ña ijewa ra. Jekäi ijewa tsa̱ku̱ kä sikä ju̱ake̱mi kalabe tsa̱tju̱o ba ku̱. Jera biköle te isu̱emi ba palei yile rä ka iyina kuna, ata ba te ka̱wei me̱leta̱na dälätseke̱ña. 	 Kˈlenqexa tukˈiy, saqsinku tibˈa junx kyukˈa, tzeˈnku qe qbˈinchbˈin, ex chjonkujiy, a kbˈajil kyuˈn, tuˈntzin tel kymitzoˈn tsmal kywiˈ, te yekˈbˈilte, qa ma kubˈ tbˈinchiˈn tzeˈnku tzˈibˈin taˈye toj Tuˈjil Tyol Dios. Tuˈntzintzjo ikyjo, jotx k‑elil kynikyˈ te, qa nya twutzxjo a o kyqˈma tiˈja, qalaˈ mikyxitla teˈ, quˈn majxtla te nkubˈ nimin teˈ Tuˈjil Tyol Dios te qkawbˈil junx qukˈiy.


¿Jera jiye sa̱ je̱k ju̱ake̱ksa̱ ji däläna shka̱l ssäk ka̱raa rä na? 	 Quˈn noqpetzin mi chi jaw anqˈin kye kyimnin, ¿Tiquˈn n‑elje qiˈja junjun qˈijtz tuˈn tpajjo Tbˈanil Tqanil kolbˈil?


Jekäi yis yaka ska ji tso̱ te bas weika, je ki̱ ka bas wa̱ yis dokoitsane, ka bas wa̱ yis ju̱neksa̱. Ata bas te yis kiawa̱ jishtä ángel patkele Säkeklä wa̱ käi, jishtä Cristo Jesús käi. 	 Ex atzin yabˈil tzaj wiˈja kujxtaq te kyeˈy, me ajbˈin te jun nikyˈbˈil kyiˈja, quˈn mix in ele kyikyˈiniˈy, noq tuˈn tpajjo yabˈil lo. Qalaˈ in kˈmeta kyuˈn tzeˈnku jun t‑angel Dios, mo nyakuj aku Crist, a Jesús.


Ka irä jiye kuna ta, yis wakei rä patkenak yis tsa̱ku̱i wa̱, ata ñakäi yis wa̱ guardia wa tso̱ patkenak. Jekäi yie ishe ekla ia̱: “Ma cho̱”, jera je maju̱; isaka ia̱: “Bä kute”, jera je bitäju̱; yie ishe yis kjanaklä ia̱: “Jikäi iwo̱”, jera je te je we̱. 	 Quˈn ikyqinx wejiˈy at weˈ kawilwe, me ex iteˈ xoˈl qˈaqˈ iteˈkx tjaqˈ nkawbˈila. Qatzin ma txi nqˈmaˈn te jun kyjaluˈn: Kux txiˈy, ex bˈeˈxsin kxeˈltz; ex qa: Ku tzaja, qa nchijiˈy te juntl, ex bˈeˈx ktzajil. Ex qa: Bˈinchinkujiˈy luˈn, qa nchijiˈy te waqˈnila, ex bˈeˈx kˈwel tbˈinchin. Ikytziˈn, n‑el nnikyˈjiˈy tiˈja, qa aku qˈanj noq tuˈn Tyola.


Chu̱li̱i̱ tapar dami Jesús pája̱mi ra, ite ishami ijewa ia̱: “Jira sa̱ tso̱ wa rä yakeila ebä, jewa te ji kieke̱ ijuenaklä ye. Ata ka jewa ia̱ ji a̱ni kjayinak ijuenaklä ye, ata Jonás käi ebä ijuenaklä kjayirmi. 	 Me ayetzin kyeˈ xjal, tzuntaq nchmet‑xi kyeˈ kybˈaj tiˈjile Jesús. Ex ante Jesús ok ten qˈmalte kyjaluˈn: Ayetzin xjal kyojjo tqˈijil jaˈlin, manyor aj ilqe. Nkyqanin jun techil wipiˈn, me mi txi nyekˈiˈn jun techil, qalaˈ oˈkx jun techil tzeˈnku te Jonás.


Je ukä ki̱ka plaa yena ka̱ tsa̱ku̱i Agripa irä Berenice irä demijulu Cesareaka Festo su̱ak. 	 Tej kybˈajjo jun jteˈbˈin qˈij, bˈeˈx ul tej nmaq kawil, Agripa tbˈi, junx tukˈa t‑xuˈjil Berenice, tzma Cesarea, tuˈn kyqˈolbˈin te Festo.


Jeska ije mine ji̱a te isaka su̱ani bol ñawakwa ebä: Zebedeo yaba Jacobo irä je el Juan irä, jewa kla wä mu̱a tso̱ ko̱no ja̱rka ijewa ká Zebedeo ra ñara. Jewa kia ite. 	 Tej kyxi laqˈe chˈintl, i xi tkaˈyin Jesús kabˈetl xjal kyitzˈin kyibˈ, ayeˈ Jacob, a toktaq juntl tbˈi Santyaw, tukˈax titzˈin, Juan, tkˈwalqe Zebedey. Iteˈkxtaq toj jun bark tukˈax kytata nchi slepintaq kypa te tzuybˈil kyiẍ. I tzaj ttxkoˈn Jesús,


Jekäi je ji katable je wäkukö, ji wá̱ ite e̱nawa̱ kje, je rä bas däkläwa̱ këlewa̱, deleksa̱ ñawäsaka, ka kialewa̱ ta ji a̱ni ska. 	 Me ikytziˈn, ilx tiˈj tuˈn ttenxix kykˈuˈja tuˈn kyayoˈn, tuˈntzin kytijiˈn ex tzˈaqle toj kynabˈla, tuˈntzin ntiˈx juntl atx taj toj kynimbˈila.


Jeiräta ka yis wakei je̱k biketsä yis se̱r kseka rä sa̱me̱ishärä säkei ta ta̱i käi, ata yis pakale tu̱nak, ñakäi Säkekewa Jesús wa̱ ji me̱le yis ia̱ yis wa̱ kja̱nei o̱nak je ne e̱lewa̱pa yis ia̱ rä, yis wa̱ Säkeklä je̱r bäi shäke̱ je ktei baa shäklä. 	 Me nyalaxix toklin nchwinqiljiˈy, tzeˈnku tuˈn tjapin kanin tukˈa tzaljbˈil a nbˈey lajoˈnx te nnimbˈila, ex tuˈn tkubˈ nimitjo, a s‑aj tqˈmaˈn Jesús, a tAjaw Tkyaqil, tuˈn tqˈmet Tbˈanil Tqanil tiˈjjo tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qMan Dios.


Yie ibiketse iyina si̱ ba te yis ktä ssëmi. Je ne ki̱ka yie jí yuami ba ia̱, yis wa̱ iju̱ñer ba te iwe̱mi ki̱ta yie isha tsa̱ta. 	 Tuˈnpetziˈn, ma txi ntzˈibˈinjiˈy luˈn, quˈn ma qe nkˈuˈja tiˈja, qa kˈwel tbˈinchiˈn tzeˈnku xi nqˈmaˈn, ex bˈalaqa ok bˈantil tuˈn nimxix tzeˈnku xi nqaniˈn.


¿Bas je̱r shenacha̱wa̱ kja jiräni sa̱ ia̱ iyile jishtä yabala ia̱ ji she käi ska na? “Yis yaba, Säkekewa te bä dulawe̱ke̱, ke je kukawa̱ ka dälätsale ta käi, ite ba uñeke̱ ra, ke ba dokona iyika. 	 Ex ma tzˈel naj toj kykˈuˈja a saj tqˈmaˈn Dios kyeˈy, a ayiˈy kˈwalbˈajqiˈy te. Quˈn chitzin Diosjo kyjaluˈn toj Tuˈjil Tyol: Nkˈwal, mi tzˈel kyikyˈiˈn aj tjikysin Dios tiˈj kychwinqila, quˈn n‑ajbˈin te qˈol tumil toj kynimbˈila. Ex mi chi kubˈ numja, aj kykubˈ kawiˈn tuˈn.