Jekjepa yabala de ja iwäki̱, ijula ma̱kläka̱ ijewa ki̱, ika̱kiäklä, ata iwa̱ dulanak wa te jewa uña. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, i bˈaj tzaj kyiˈnxjal junjun tal kˈwal tkˈatz Jesús, tuˈn tkubˈ tqˈoˈn tqˈobˈ kyibˈaj tuˈn kykubˈ tkyˈiwlin, ex tuˈn tnaˈn Dios kyiˈj. Me awotzin qeˈ, a t‑xnaqˈtzbˈin, o ok teˈn yisol kyeˈ, a i tzaj qˈiˈn kyeˈ tal kˈwal.


Je ne ki̱ka bas ku̱ je̱k tsa̱tkäklä tso̱ Säkeklä wa̱ kalabe kuköcho̱wa̱, je wà bas täkili däkläka̱ ji ka bäi kuna ke̱i wäkukäk, jekäi bas te ji biköle wá̱ e̱ná ra, bas ñawätkäkläwa̱ ji̱a. 	 Tuˈnpetziˈn, kytzyuˈnksinjiˈy a jniˈ n‑ajbˈin toj joybˈil qˈoj, a ma tzaj tqˈoˈn Dios kyeˈy, tuˈntzin tikyˈx kyuˈn tojjo tqˈijil nya wen. Ajtzin tbˈajjo ikyjo, kukx kchi kyjel wejiˈy kujxix toj kynimbˈila.


Ñerä fariseo wa te issa ije te Saduceo wa si̱wa̱tiewa̱cha̱wa̱, jera ijewa ñatapawa̱wa̱ etka yebä. 	 Atzaj teˈ tok kybˈiˈn Parisey, qa otaq kubˈ kyiˈj Sadusey tuˈn Jesús, jaw kychmoˈn kyibˈ.


Ije wa̱ sä rä to̱leksa̱, jalecha̱wa̱ bitaba ji yakei wakble nui ki̱ka. 	 Noq tuˈn tkyimlin Jesús te qxel, ma qo klet, ex ma kubˈ najsit tkyaqil qil.


Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, yi wa̱ ka Säkeklä gobiernoí kinewa̱ jishtä yaba käi ra, a̱ni ka idäkwa̱ je ja̱mi. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy; qa ntiˈ tqˈuqbˈil kykˈuˈja wiˈja tzeˈnku jun kˈwal, nlay bˈant tkawin Dios toj kychwinqila.


“Mika̱ wikblu ñá shtä je̱k tsa̱ksa̱ manele ska ra, imike̱ ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska ka̱ yuläk ije̱räklä, ata ka iwa̱ iko̱ne ra, 	 Aj tetz jun taqˈnil tajaw il toj tanmin jun xjal, a nya nimil, bˈeˈx nxiku jyolte tojjo tzqij txˈotxˈ, jaˈ tuˈn ttene. Exsin qa mix xjyet tuˈn, kˈwel t‑ximin:


Jeska ra ite ibiketsami maikäi si̱ ra ka̱ dämiksa̱ iia̱ iwa̱ iju̱akläksa̱ ijewa ia̱ käi. 	 Oktzin ten Judas jyol tumil, tzeˈn tten tuˈn t‑xi tqˈoˈn toj kyqˈobˈ.


Jera ijewa te isha Jesús ia̱: —Säkekewa, ba ku̱ je pan mo̱ sá ia̱ del. 	 Xitzin kyqanintz te Jesús: Ay Tata, qˈontzjiy wabˈj qeˈy junjun qˈij, a xkuˈtz toj kyaˈj.


Jera ñawäsaka ibäinani. Jekäi ite ije̱katashuäklä kukawa̱, shkami. Ata je o̱na rä sábado wà. 	 Texjo paq, ex ul Dios te ichin; jaw tiˈn tkuẍil, ex bˈeˈx ok ten bˈetil. Ataqtziˈn qˈij ikyjo, te ajlabˈl.


Jera buliri buliri ijewa chatkawa̱ ñakjee tapanak Templo ska. Ñakäi ju etkä ju etkä ipan bala butsäke̱ ije̱r ja̱naklä Jesús dulewa̱ ska. Iyäkäke̱ ñara a̱naa ka biketsale ta, 	 Tkyaqil qˈij n‑ok kychmoˈntaq kyibˈ toj tnejil ja te naˈbˈl Dios. Ex tojile kyja, jaˈ nkubˈe ikyˈsittaqjo Xjan Wabˈj, ex tuˈn kywaˈn junx tukˈa tzaljbˈil ex tmutxbˈil kyanmin.


Ata je un talento kukäk mineju̱ te ishäkä ja̱r bia, jeska ite iblui inaklä blawa̱. 	 Me anteˈ xi tzyuˈnte jun mil, bˈeˈx xiˈ ewil teˈ tpwaq tajaw toj jun jul, ex kux tmiquˈn toj txˈotxˈ.


Ata je dälei ja̱mi Pedro te ju kjä bulawe̱ kate ji̱a. Jera ijewa te ju kjäyaju̱mi ra, ijewa te ije isu̱a, jera imale̱te̱nacha̱wa̱. 	 Tzuntaq nchi yolin ikyjo, atzin te Pegr tzunxtaq wokˈchin teˈ. Atzaj teˈ toktz jqoˈn tjpel ja, ex tej kylonte, bˈeˈx i xobˈx.


Jeska sá te kte kukäk wa ku̱a. Jekäi sá se̱na siete día ijewa ra. Jera Säkeklä wikblu oloi ja̱mi ijewa te isheke̱ Pablo ia̱: “Ke ma minak Jerusalén ska.” 	 Antza, el jyet txqan nimil quˈn, ex wuq qˈij o kyija kyukˈa. Me otaq tzul jun tqanil tuˈn Xewbˈaj Xjan kye nimil antza. Tuˈntziˈn, xi kyqˈmaˈn te Pabl, tuˈn mi txaˈye tzma Jerusalén.


Jikäi wà bas je̱r ku̱emi ite Säkeklä wikblu ne irä: Ji wikblu ishäkka̱ Jesucristo dewa̱ rä yaka ta ni, je biköle datse̱ rä Säkeklä ja̱mi. 	 Nya tzeˈn k‑elile kynikyˈa te, jun xjal qa at Xewbˈaj Xjan tukˈa, mo qa minaj: Qa ma tkujsin qa a Jesucrist ul tzaluˈn twutz txˈotxˈ tzeˈnku ichin; atzin xjaljo at Xewbˈaj Xjan tukˈa.


Ñerä yie kte ssa täkii sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä skaté, te ishe: “¡Isu̱o! Säkeklä ju ji̱atkenak tkenawa̱ ditsä sha̱na. Ije se̱rmi ijewa ra. Jekäi ijewa dämiwa̱ iwakei cha ye, ñakäi Säkeklä wakei käruämi ijewa ra, ijewa Kekläí ye. 	 Ex nbˈiy jun tqˈajqˈojil kujxix tzaj toj qˈuqbˈil toj kyaˈj, ex tqˈma: A tnajbˈil Dios ma tzul kyxolxjal jaˈlin. Knajal kyukˈa, ex ayetzin xjal kchi okil te Ttanim, ex axte k‑okil te kyDiosxjal.


Ata tsa̱na ra, sä wäjienaklä juer ta ja̱lma̱lewa̱, je ne rä kianak bäi si̱ rä. 	 Qalaˈ, ayetziˈn tnej qxmilil, a nyakuj ntiˈxix kyipin toj qwutz, ayexixpe kye nim kyajbˈin.


Jekäi Pablo demiju̱ Derbe ska, je itäki̱ Listra ska. Jera jeska kte kukäk ekla kaldu kie rä Timoteo ni. Je rä ekla alaklä Judío wa Jesús biketsäk yaba, ata iká rä Griego wa. 	 Kanin Pabl kyojjo tnam te Derbe ex Listra. Antza, el knete jun nimil tuˈn, Timotey tbˈi, albˈaj te jun nimil qya aj Judiy. Me atzin ttata nya aj Judiy, qalaˈ te aj Grecia.


“Bas wa̱ issële iyileta̱na: ‘Yi te bä wäbala shka̱wa̱ ra, nui ki̱ ije wäbala shka̱wo̱, ñaebä yi te ba kà pja̱wa̱ ra, nui ki̱ ije kà pjo̱wa̱.’ 	 Bˈiˈn kyuˈn qa qˈumle ojtxe, qa ma tzˈetz jun kywutza tuˈn jun xjal, il tiˈj tuˈn tetzjo texjal; ex qa ma tzˈetz kysteˈy tuˈn jun xjal, ex il tiˈj tuˈn tetzjo texjal kyuˈn.


Bas te je washa ra, bas je̱r ku̱emi ite maikäi Cristo ktei blelewa̱ wà yis je̱r ko̱le rä käi. 	 Aj tjaw kyuˈjiˈn, antza k‑elile kynikyˈa tiˈj, qa wojtzqiˈnjiˈy, a t‑xim Crist lo,


Jekäi jeska chu̱li̱i̱ te Jesús biketsa. 	 Nimx xjal i nimin tiˈj Jesús tojjo txˈotxˈ anetziˈn.


Ata yi kta yakei Wikblu Sikina ukä ja̱mi ra, mik a̱ni ka je rä janakwa̱ kuna bitaba, ata je ki̱ nui ja̱rmika̱ jekjeye.” 	 Me aye nchi xoˈn yol tiˈj Xewbˈaj Xjan nlay kubˈ tnajsinx Dios kyil; ma kyijx te jun majx.


Je bata ki̱ka querubín Säkeklä oloi ñileka̱ se̱newa̱k wa me̱i kajali, itapa sa̱ nui wäshewa̱kläwa̱ ki̱kukäk. Ata jí kje ra ka je pakäklei sa̱ wa̱. 	 Ex tibˈajjo kax tkubˈtaq kabˈe kyilbˈiyil tzeˈnku angel, kerubim kybˈi, ayeˈ yekˈbˈilte tqoptzˈajiyil Dios. Ex tibˈajtaqjo kax likyˈintaq kyxikyˈjo kerubim; antza xi tqˈoˈn tnejilxix pale tchkyˈel aluˈmj te najsbˈil kyilxjal. Quˈn antza taˈyetaq tipin Dios. Me toj tkyaqiljo luˈn, nya il tiˈj tuˈn qyolinl tibˈaj jaˈlin.


Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —Jera ji rä César ia̱ je mo César ia̱, ata ji rä Säkeklä ia̱ je mo Säkeklä ia̱. Jekäi jewa male̱cha̱cha̱wa̱ ije te. 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: Tuˈnpetziˈn, kyqˈoˈnx kyejiˈy a ntqanin nmaq kawil te Rom, ex kyqˈoˈnxjiˈy a te Dios ntqanin. Tetziˈn kyxi ttzaqˈwin ikyjo, noqx i bˈaj jaw kaˈylaj.


Jekäi yis ia̱ jile mabläklä me̱na kata su̱ta, jera yis ia̱ iyina: “Ma cho̱ Säkeklä Temploí irä jile däläwa̱klä irä, je naka iwakja̱neiwa̱k wa irä mabläk. 	 Ex tzaj qˈoˈn jun tze weˈy te echbˈil, ikyxixjo tzeˈnku ajlaj, ex tzaj qˈmaˈn weˈy: Weˈksa, ex echinkujiy a tja Dios, junx tukˈa t‑altar. Ex ajlanqekujiy ayeˈ nchi kˈulin antza.


Ata ijewa si̱wa̱tiacha̱wa̱. Jera ite je kukawa̱ bäiwa̱ni ite, jekäi ite ipatkamini. 	 Me ayetzin kyej xjal anetziˈn, noq i kubˈ mutxe tuˈn. Atzin te Jesús bˈeˈx tzaj ttzyuˈn yabˈ, ex bˈeˈx kubˈ tqˈanin. Atzaj teˈ tqˈanit, xi tqˈmaˈn Jesús te tuˈn taj tja.


Je su̱ta iyaká e̱ná ra, ite copa kukawa̱ te isha: “Jí copa ne rä sa kabläklä ñaia̱ spa̱na yis pi wà rä. Bitäbä kicha bas te je yeke̱ käi ra, je wo̱ bas je̱r ja̱na̱klä yis ska.” 	 Ex ikyxjo, tbˈajlinxiˈ waˈn, jaw ttzyuˈn jun tkˈwel kˈwabˈj, ex tqˈma: Atziˈn kˈwabˈj, a tkuˈx tojjo tkˈwel kˈwabˈj lo, atzin nchkyˈeljiˈy k‑okil te kujsil te akˈaj tumil bˈantnin tiˈj, tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa Dios. Junjun maj, aj t‑xi kykˈwanjiˈy lo, kykˈwanxa te naˈbˈl weˈy.


Jera Jesús te ikúka: —Jí diklä yäk wa biköle je̱r bármi ni, 	 Xi ttzaqˈwiˈn Jesús: Kykyaqiljo nchi bˈaj kˈwan tiˈjjo cheˈwe lo, ktzajil majl kˈwaj kyiˈj.


Mateo irä, Tomás irä, Jacobo ale Alfeo yaba irä; Simón ale bakle kju̱atkäk gobierno ra irä; 	 majqexl Matey; Tmas; Santyaw, a tkˈwal Alpey; Simun, a toktaqljo qˈolbˈinte te Celote;


Jí ne käi sa te ibiketse ije te iwe̱mi sa̱ ia̱ rä: Je rä sä te ji kia iia̱ jishtä iwakei ki̱ ishena käi ra, ije te sä ktä ssë. 	 Tuˈn ikyjo, at‑xix qˈuqbˈil qkˈuˈj tiˈj, quˈn bˈiˈn quˈn, qa ma txi qqanin jun tiˈ te toj qnaˈj Dios, a tzeˈnkuxjo tajbˈil, ok qo tzajil tbˈiˈn.


Mika̱ hora dewa̱ iyäkäklä ra, ite ikjanaklä patkami ishäk kile wa ia̱: ‘Bas kute, jile tso̱ rä o̱le e̱ná ki̱ka.’ 	 Atzaj teˈ tpon or tuˈn tbˈaj waˈn, xitzin tchqˈoˈn jun taqˈnil txkol kyeˈ jniˈ xjal, a otaq chi txket. Chiˈ kyjaluˈn: Kux chi tzaja jaˈlin, quˈn luˈ te wabˈj ma bˈant, chichkujiˈy.


Jesús je̱r na ide ditsä datse̱ kja iwäki̱ itsa̱kmi täkili wà kolonakwa̱ ijewa tsa̱ku̱i ye. Je ki̱ka ije mineka̱ju̱ni eklabä ka̱ bata ki̱ka. 	 Me liwey el tnikyˈ Jesús tiˈj kyximxjal, qa kyajtaq tuˈn tok kyqˈoˈn te nmaq kawil kyibˈaj te jun majx. Tuˈntziˈn ikyjo, bˈeˈx el tpaˈn tibˈ Jesús kyiˈj, ex bˈeˈx jax twiˈ wutz tjunalx.


Ka̱ bala pa̱le cuatro je eyaka tsa̱ku̱i Herodes te ji o̱r kate biköle je palei ju̱ña. Ata ka ije̱r ko̱r iia̱. Ka irä jiye kuna ta, manele te isheke̱ Juan ne shki̱naka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na rä. 	 Jotxjo a nyolajtztaq tiˈj Jesús, ex tiˈj tkyaqiljo nbˈanttaq tuˈn. Bˈeˈx bˈijte teˈ tuˈn Herodes, a nmaq kawiltaq, me mix elexix tnikyˈ te, quˈn ilaˈtaq nqˈmante a qa ataq Juan, a Jawsil Aˈ, otaq jatz itzˈje juntl majl.


Ñerä Elisabet chaka María te je ssa ite ra, iyaba dälinaka̱ täkii isha̱ wà. Jekäi Elisabet pshiwa̱wa̱ Wikblu Sikina te. 	 Teˈ tbˈiˈnte Lisabet teˈ tqˈolbˈin Mariy te, atziˈn tal bˈeˈx jaw yekj toj tkˈuˈj. Ex nojnin tanmin Lisabet tuˈn Xewbˈaj Xjan, ex xi tqˈmaˈn kuj wen te Mariy: A te kyˈiwlinxix kyxol jniˈ qya twutz txˈotxˈ, ex ikyxjo tala tzul itzˈje.


Jera Jesús a̱mi irä, iel wa irä dejulu ñawäkukacha̱wa̱ je tapalewa̱ ektaka te ekla patkami ikiäk. 	 Tej tkanin tnana Jesús kyukˈa titzˈin jaˈ taˈtaq, i bˈaj kyij weˈ peˈn; noqtzin xi kyqˈmaˈn kyexjal, tuˈn tetz kytxkoˈn.


Bäije yi shki̱naka̱niña säkätä rä; je rä sikii. Duewa̱ni etäbä kicha, je ia̱ ka ijewa meräk, ata ijewa dämiwa̱ chui wa ye Säkeklä ia̱, Cristo ia̱, ñakäi ijewa dämiwa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye ije ra däkka̱ mil año. 	 Kyˈiwlinxix, ex xjanqe aye, a at kyoklin tiˈj tnejil anqˈbˈil, quˈn atzin a tkabˈ kyimin ntiˈ tipin kyibˈaj; qalaˈ kchi okil te pale te Dios ex te Crist, ex kchi kawil tukˈa toj mil abˈqˈe.


ñakäi ije kie ja̱mi ka̱ biköle ska wa je̱r blämi.” 	 Ex tojjo qˈij anetziˈn, tkyaqil xjal twutz txˈotxˈ kqebˈil kykˈuˈj tiˈj.


Je ssa isaka wa te ra, ijewa bitejulu itsa̱kmi, je rä ijewa te isha iwäiarke̱ irä ni ki̱ka. 	 Atziˈn teˈ tel tqanil toj kywiˈ t‑xjalil, jniˈxtaqjo nbˈaj bˈant tuˈn Jesús, bˈeˈx i xiˈ tnana exqetziˈn titzˈin kˈlelte, tuˈn tmeltzˈaj tja, quˈn otaq tzˈok kyqˈoˈn, aj qa otaq tzaj toj twiˈ.


Jekäi ije palei minemi Siria ke̱i biköle ska. Jera ditsä te duë ta wa biköle jaté iwäki̱: sä kteke̱ duë te kju̱awa kju̱awa wa käi, sä dälärke̱ wa käi, kololewa̱ be wa̱ wa käi, wäialeksa̱ wa käi, karalewa̱ wa käi. Jewa bäiwa̱ tulaka̱ni ije te. 	 El tqanil Jesús toj tkyaqil txˈotxˈ te Siria, ex i bˈaj tzaj kyiˈnxjal kyyabˈ tukˈa noq tiˈchaqku yabˈil, ex noq tiˈchaqku kyixkˈoj, exqetziˈn tzyuˈntaq kyanmin tuˈn taqˈnil tajaw il, exqetziˈn ntzajtaq nluˈlin kyiˈj, ex jniˈ qe kox; ex bˈeˈx i el weˈ tuˈn Jesús.


Jera Pedro ktami te isha: —Iyina si̱ yis je̱r ku̱a ite ra ka Säkeklä te ji we̱ rä kju̱awa kju̱awa sa wakwa ja̱mi kuna. 	 Oktzin ten Pegr yolil, ex tqˈma: Mapetzin tzˈelxix nnikyˈtza te jaˈlin, qa mujbˈin kytenxjal tuˈn Dios.


Ata je ku̱ ikiö biketsale si̱, ka biketsale ta ka le io̱nak ni. Ka irä jiye kuna ta, yi te ibiketsa ka le io̱nak ni ra, je rä jishtä däyë tjuäke̱ ju̱e siwa̱ te a̱miki̱ jiki̱ käi. 	 Me atziˈn, kxel tqanin tukˈa tnimbˈil, ex nya nkaˈmin tkˈuˈj tzeˈnku aˈ te ttxuyil aˈ, n‑ul piqˈj ex n‑ajl tiˈj tuˈn kyqˈiqˈ.


“Yi te bas kiawa̱ ra, je te rä yis ne kiawa̱; yi te yis kiawa̱ ra, je te rä yis patkäkté ne kiawa̱ . 	 Ex ankyeˈ ok kˈwel xkˈamin kyeˈy, ayiˈn chin kˈwel t‑xkˈaˈmin. Ex ankyejo ma kˈmon weˈy, a Dios ma kˈmet tuˈn, a saj smaˈn weˈy.


Jekäi sa̱ su̱ak wa tso̱ sa pája̱mi chu̱li̱i̱ mo̱ käi, je ki̱ka sa̱ ku̱ ji kirii biköle käi, ji yakei sä wäbutrewa̱k tjabana käi je tulöksa̱. Jekäi sä juluno ka jalewa̱ ta, bikö sä wätsa̱k iña̱le̱i tso̱ ji̱a je wà, 	 Atzin jaˈlin, tkyaqiljo ojtxe nimil ma chi bˈaj qˈmet, nchi ajbˈin te jun yekˈbˈil te qe jaˈlin, tuˈn tja qiˈn qibˈ, tuˈn tjapin bˈajjo qnimbˈil. Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn tkyij qtzaqpiˈn tkyaqiljo a ntiˈ tajbˈin te qe, ex tkyaqiljo il, a nkubˈ sbˈunqe tuˈn qel txalpaj toj qnimbˈil tiˈj qMan Dios.


Bä kute pjoo yis su̱ak ka ka̱tse̱l ke̱i tkerwa̱ba yika. Eubulo irä, Pudente irä, Lino irä, Claudia irä, jewa te ba chakami, ñaebä sa el wa biköle te ba chakami. 	 Qˈonka tilil, tuˈn tula naˈmtaq tul kanin jbˈalil. Ex jun qˈolbˈil teˈy tuˈn Eubulo, ex ikyx tuˈn Pudente, Lino ex Claudia, junx kyukˈa txqantl nimil.


El wa, yis ki̱ bas shena iju̱ñak, yis ukä ja̱mi jile o̱na je rä bäi si̱ ra je wà kte baa bata yinaklä ki̱ta. 	 Werman, waja tuˈn kybˈintiˈy qa tkyaqiljo ma tzikyˈx wiˈja, ma tzˈajbˈin tuˈn t‑xi laqˈe Tbˈanil Tqanil kolbˈil,


Ata ke iktä kuka. Ka jiye kuna ta, ijewa sha̱ jäiyi wa cuarenta tsa̱ta te iki̱ssë kate kota̱nakwa̱. Ijewa kabla etkabä ñashaksa̱ weikanakwa̱ Säkeklä wa̱, iji ñawa̱ iji yawa̱ ka iwa̱ Pablo kota̱nawa̱ba yika ra. Jekäi ijewa rä kukale kja iwa̱k, ata ijewa te rä ba kabläke̱ ipatkäkmi ebä ne ki̱ssëke̱. 	 Me mina txi ttziyiˈn, quˈn bˈalaqa jun kaˈwnaq ichin kchi ewil toj bˈe, ex kˈwel kyayoˈn, tuˈn tkubˈ bˈyet, quˈn ma kubˈ kykˈluˈn twutz Dios, qa nlay chi waˈn ex nlay chi kˈwan, qa mina xkyim Pabl kyuˈn. Atzin jaˈlin, noq nchi ayon qa kxel ttziyin kye.


Jera ijewa te isha Jesús ia̱: —Sá rä Abraham batala. Jekäi mik a̱ni ka sá rä kololewa̱ kuna yi a̱ni kjanaklä ye. Jera ¿maikäi ba te ishe sá ia̱ bas bakanamiksa̱ ni na? 	 Xitzin kytzaqˈwin kyjaluˈn: Tyajil Abrahamqo qe. Bˈajx txaye qkˈayinqe qibˈ te taqˈnil jun aˈla. ¿Tzeˈntzin toke tyola ikyjo tuˈn qtzaqpeta?


Sa Ká ra yis kaldu ra, ji su̱a yis te käi, je ne pakeke̱ yis te rä. Ata ji sha bas ká te ssële bas wa̱, je ne we̱ke̱ bas te rä. 	 Ma chin yoliˈn tiˈjjo ma tzaj tyekˈin nMaˈn weˈy. Me metzin kye, atzin kubˈ kybˈinchinjiˈy a tzeˈnku ntzaj tqˈmaˈn kymaˈn kyeˈy.


El wa, bas ku̱ yis mablö, ñakäi bas ku̱ se̱nak jishtä sá se̱na bas wänaka käi wa su̱o. 	 Ayiˈy werman, chi lipektziˈn wiˈja, ex tiˈjjo a nxi nqˈmaˈn, ex kykaˈyinktziˈn kyiˈjjo aye iky nchi bˈete tzeˈnku a o txi qxnaqˈtziˈn kyeˈy.


¡Yi rä kukä ta ra, issö! 	 Aˈlchaqx kyetz k‑okil bˈinte lo, bˈaˈn tuˈn tkubˈ kybˈiˈn.


Jesús te jekäi isha e̱ná ra, imineju̱ba däkka̱ Jerusalénka. 	 Tej tbˈaj tqˈmaˈn Jesús tkyaqiljo lo, kubˈ nej kywutz t‑xnaqˈtzbˈin, tuˈn kykanin toj tnam te Jerusalén.


Ba ká irä ma a̱mi irä dälätsö. Ba saka shka̱li̱blö jishtä ba wakei je̱k shka̱l käi.’ 	 Niminkujiy ttatiy ex tnaniy. Ex kˈuˈjlinqekjiy tukˈiy tzeˈnkuxjo ntkˈuˈjlin te tibˈ.


Ata ka ite issë ra, jera ekla iräle bol iräle kiömiña ba ra, ‘ji yirke̱ biköle ju̱ñenaklä bulee isu̱ak wa bol mañal wa̱ yileka̱ käi.’ 	 Me qatzin qa mi xkubˈ tbˈiˈnxtz, kˈleˈnx juntl tukˈiy mo kabˈetl, tuˈntzin kyok te tstiyil, quˈn ikyxjo ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios, qa il tiˈj tuˈn kyok kabˈe mo oxe tstiyil, tuˈntzin kywutzku kbˈajileˈ yol.


Ata ditsä yakeila irä sä wäyuäk wa irä te jile wakblemika̱ ki̱ta ki̱ta. Ijewa te sä wäyuemi irä iwäyörmi irä. 	 Me ayetzin kyeˈ xjal nya wenqe, noqx kyja chi xela toj najin, quˈn nchi sbˈuˈn kyiˈj txqantl, quˈn tuˈn o chi sbˈet.


Ata Säkeklä te isha iia̱: ‘Ba rä ka je̱r ta. Ata ji jarere tuina bä duämiwa̱. Jera ji tso̱ blele ma wa̱, ¿yi te je kukemi na?’ 	 Me atzin te Dios tzaj tqˈmaˈn tej qˈinin kyjaluˈn: Ay ntiˈ tnabˈla, texjo qnikyˈin lo, ok kkyimila. ¿Anqe kyjele tqˈonejiy a ma bˈaj kˈuˈyit tuˈn?


Ka irä jiye kuna ta, sa̱ to̱rke̱ ji yakei wakble ki̱ka rä duewa̱ wà. Ata se̱ne jekjeye ne tso̱ Säkeklä wa̱ me̱nak rä, saje wa Säkekewaí Jesucristo oloi ja̱mi. 	 Quˈn atzin chojbˈil ntzaj tuˈn il, te kyimin. Me atzin toyaj qMan Dios ntzaj tqˈoˈn, jun chwinqil te jun majx, noq tuˈn qmujbˈil qibˈ tukˈa Crist, a Jesús, a qAjaw.


Ata je de Jesús je̱r na, jera ite isha: —Bas ka ji biketsäk etkabä si̱ kuna wa, ¿jiye bas ktewe̱ke̱ ka bas wa̱ pan shkä te rä na? 	 Ex bˈeˈx el tnikyˈ Jesús teˈ qbˈisa, ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy: ¿Tiquˈn nkubˈ kybˈisiˈn qa ntiˈ kywaˈy qˈiˈn? Ntiˈxla chˈin kyeˈ tqˈuqbˈil kykˈuˈj wiˈja.


Je ne ki̱ka yis te je we̱ke̱ je̱r baa wà ra, yis ia̱ je säkei rä däkksa̱. Ata yis te je we̱ dokolewa̱ wà ra, jera yie je we̱ rä yis dä kolole iwa̱k je ebä ki̱ka. 	 Qa ma kubˈ nbˈinchinjiˈy luˈn a wuˈnkuxa, atla jun chojbˈil weˈ. Me nyaxix noq tuˈn ikyjo, quˈn ma chin jaw skˈoˈn weˈ tuˈn Dios, ex ma tzaj toqxenin Tyol weˈy, ex nlay kubˈ wewiˈn, quˈn ilxix tiˈj tuˈn tkubˈ bˈinchit.


wäyölewa̱ ka̱yuäk wa te ji we̱ke̱ su̱nak ebä wa̱. Ijewa je̱r dä shki̱malewa̱ ia̱ ka ji a̱ni ssër kuna ji̱a yakei. 	 Kxel kybˈiˈn kyyol xmiletzˈ, a nya twutzx chi yolin, ex mi naˈn kyuˈn a wen exjo nya wen, quˈn ajo kynabˈl ntiˈ tajbˈin, nyakuj ma tzˈeˈy tuˈn jun kyaq kxbˈil.


Jekäi yie ishe bas ia̱, chu̱li̱i̱ bitämi ka̱wä däkläka̱ wà, ka̱wä minakläwa̱ wa, jewa ñatulämiwa̱ yäkäk ka̱jöir gobiernoí ska, Abraham irä, Isaac irä, Jacob irä, jewa ra ñara. 	 Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn qa nimjo xjal nya Judiy, ktzajil toj tjawitz qˈij ex toj telix, ex kchi kˈwel qe waˈl tukˈa Abraham, tukˈa Isaac ex Jacob toj nintz qˈij toj Tkawbˈil Dios toj kyaˈj.


“¿Baishe ka du yuleila cinco watju̱e rä inaklä wäka botkä ebä na? Ata je du etka a̱ni ska Säkeklä ka je̱r sher kuna, 	 Kanqetzin kyeˈ tal pichˈ. ¿Ma nyatzin jweˈ kyeˈ tal kybˈaj nkˈayajtz tuˈn kabˈe tal pwaq? Me iˈchaqx nya tal wiˈyilqetz, mix aˈlx junte n‑el naj toj tkˈuˈj qMan Dios.


Je ne ki̱ka ke bas ku̱ ji ñe sa te käi, ji ye sa te käi je̱r ianetsa, ke je biketsa. 	 Tuˈnpetziˈn, mina chi jaw melj kyeˈ noq tiˈjjo tiˈ tuˈn t‑xi kywaˈn, ex noq tiˈjjo tiˈ tuˈn t‑xi kykˈwaˈn.


Ata mika̱ Pedro demi Antioquía ska ra, yis te iu̱ña a̱mikje iwäna, ije rä nui ta ki̱ka. 	 Jun maj, teˈ tkanin Pegr toj tnam Antyokiy jaˈ intiniˈy, xi nqˈmaˈn toj twutz, qa nyataq bˈaˈn nbˈant tuˈn.


Etäbä kicha yie ka̱wei spa̱na yueni bas ia̱, je rä iyina si̱ ije ja̱mi, ñakäi bas ja̱mi. Ka irä jiye kuna ta, ka̱tuil kjäte, ata ka̱ oloi si̱ ñirte kja. 	 Me atzin nxi ntzˈibˈinjiˈy kyeˈy jaˈlin ma tzˈok tzeˈnku jun akˈaj kawbˈil, tuˈn tkubˈ kynimiˈn tzeˈnkuxjo kubˈ tnimin Jesús. Quˈn atzin qxopin kyjaˈ tikyˈ, ex ma tzaj spikyˈeˈxixjo, a spikyˈin twutzxix, a t‑xim qMan Dios.


jeska Jesús kjawa̱ju̱ sä wätsa̱kba saje wa bata ki̱ka, delewa̱ jekjeye chui tsa̱ku̱i ye, jishtä Melquisedec käi. 	 Me atzin jaˈlin, at qokix tkˈatz, noq tuˈn tkyimlin Jesús, quˈn ate tnejilxix o tzˈokx jqolte qbˈe. Tuˈn ikyjo, o tzˈok te tnejilxix qpale te jun majx, ikyxjo tzeˈnku te Melquisedec.


Jera je sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä ska kte ssënaté, te ishe: “¡Saje wa Kekläí kjeishö bas ku̱ bas ikjanaklä wa käi, suanak ije yika wa käi, emana wa käi, bakleka̱ wa käi biköle.” 	 Ex bˈijte tzmax toj tqˈuqbˈil toj kyaˈj, jun tqˈajqˈojil twiˈ, a ntqˈmaˈn: Kynimsinksa tbˈi qDios, kykyaqila nchi ajbˈiˈn, ex at tchewil Dios kyiˈja, exla qa nmaq xjal mo minaj.


Jekäi biköle chui tsa̱ku̱i wa rä kolole jile me̱le irä, bewak irä ma̱kka̱. Je ki̱ka ije ka̱wä ta ñaebä jile tsa̱kmi iwa̱ me̱nakka̱. 	 Ex tkyaqilxjo tnejilxix pale il tiˈj tuˈn tqˈoˈn oyaj te Dios, ex tuˈn tqˈoˈn chojbˈil te il. Ex quˈn tuˈn a Jesús tnejilxix qpale, il tiˈj tuˈn t‑xi tqˈoˈn jun tiˈ twutz Dios. Me a Jesús, nya tnejilxix qpale tzaluˈn twutz txˈotxˈ, qalaˈ tzma toj kyaˈj.


Ñerä je burro yaba detse̱ ijewa wa̱ Jesús wäki̱, je ki̱shuawa̱ ijewa te iwakwa wa̱ shönak je̱k ki̱ wà, je ki̱ ije̱tkaka̱. 	 Atzaj teˈ tul tkˈatz Jesús, bˈaj jax kyqˈoˈn kytxoˈw tibˈaj, exsin jax qe Jesús tibˈaj.


Jekäi manele ktäke̱ka̱ kte kju̱awa wà ra, je wo̱ bol kjelabä ku̱, kai ra mañal ebä ku̱, ata je ktö rä ekla ekla, ñakäi yilé kiana je kte wapakäk. 	 Aj kyyoliˈn toj noq tzeˈnchaqku yol, bˈaˈn tuˈn kyyolin oˈkx kabˈe mo oxe, me junjunku. Ex il tiˈj tuˈn tpjetjo yol nkyqˈmaˈn.


“Yie ishe bas ia̱, biköle yi te yis shaka̱ ditsä wäkata ska ra, jera ñaebä ditsä yäbei te ije shemika̱ Säkeklä ángel wa wäkata ska. 	 Kxel nqˈmaˈn kyeˈy jaˈlin, chi Jesúsjo, ankye te mi kubˈ tewin kywutzxjal, qa nimil wiˈja, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, ex ikyx wejiˈy mi kubˈ wewiˈn twutz t‑angel nMaˈn, a at toj kyaˈj.


Ata ji sha ite ijewa ia̱ rä, je ia̱ ka ijewa je̱r ko̱ne. 	 Me mix oke kybˈiˈne Jse ex Mariyjo ikyjo.


Je rä Juan te isheke̱ iia̱: “Je ma wa̱ ikatke ma se̱naklä ye, ka jekäi ma ia̱ ka̱ kuna,” je ki̱ka. 	 quˈn tuˈn xi tqˈmaˈn Juan te Herodes: Nya wen tuˈn tok mejeˈy tukˈa t‑xuˈjil titzˈiˈnch.


Iwa rä sä el wa dejulu te ba palei sha ba rä ji iyina ja̱mi, jishtä ba dami ji rä iyina si̱ ja̱mi käi. Je te yis ssëwa̱ a̱naa si̱. 	 Nimx in tzalaja teˈ kyul junjun erman tukˈa tqanil tiˈja, qa waˈlxixa toj tnimbˈila tiˈj Dios, a twutzxix.


Jera ite ikúka: —Taa. Jekäi idewa̱ ju naka ra, Jesús ktaka̱ba ira te isha: —Simón, ¿maikäi ba ia̱ ra irä? ¿Ka̱jiska ka̱ tsa̱ku̱i wa te mane wa ia̱ jile tsa̱tju̱e bäkeke̱ rä, sa̱ je̱k tsa̱tju̱aklä bäkeke̱ rä na; iwakwa ke̱i ska wa ia̱, ta kju̱awa wa ia̱? 	 Tzun, chi Pegr. Atzaj teˈ tokx Pegr tuja, jaˈ taˈtaq Jesús, ok tyolin Jesús nej, ex xi tqanin te: Ay Simun, ¿Tiˈtzin chˈin te ntqˈmaˈn? Aye kawil tzaluˈn twutz txˈotxˈ kukx nchi peyin pwaq te mojbˈil. ¿Me altzila kye qe nchi chojin? ¿Ayepelaˈ kykˈwalku, mo qa ayeˈ noq xjalqexa?


Ije rä ji wa̱k bulee ikukäk ia̱, jishtä Moisés wa̱ io̱le Säkeklä ju kalabe sha̱na käi. 	 Atzin te Jesús jikyinxix twutz Dios tojjo toklin tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ikytziˈn tzeˈn te Moisés ok jikyin tojjo toklin toj tja Dios ojtxe.


Ñerä Jesús wa̱ dulanak wa saka Andrés, je rä Simón Pedro el, je te isha Jesús ia̱: 	 Xitzin tqˈmaˈnljo junl t‑xnaqˈtzbˈin, Andrés tbˈi, a titzˈin Simun Pegr:


Jewa te isha iia̱: —Ishöka̱ sá ia̱, ¿yibä ka̱wei wà ba te jekäi iwe̱ke̱ rä na? ¿Yi si̱ wa̱ ba ia̱ je ka̱wei me̱le rä na? 	 ex xi kyqˈmaˈn te Jesús kyjaluˈn: ¿Tiˈn tokiy tuˈn ntbˈinchinjiy jniˈ lo, a nkubˈ tbˈinchiˈn? ¿Ex ankye saj qˈoˈnte tokliˈnch?


Jera ijewa te isu̱a ra je ne rä ale kätkä Templo kjäshtäklä kie Baa Si̱ ni ska inaklä kaku kiäk rä. Ñerä ji o̱na ije ia̱ te biköle male̱cha̱cha̱wa̱, ije̱r shewa̱ kajakla. 	 bˈeˈx i jaw kaˈylaj, ex bˈeˈx i jaw xobˈ tiˈjjo otaq bˈaj tiˈj kox, quˈn tuˈn ojtzqiˈntaq kyuˈn qa axjo ichin, a koxtaq, a qˈuqletaq twutz nim ttzi ja, Ponix tbˈi, a nqanintaq tmobˈitz.


Ata ijewa yika irä blelewa̱, ka iwäna ijuenaklä yi irä käi. 	 Me exla qa iwle Jesús kyuˈn, me atla jun tiˈ, a mix taqˈe tuˈn tel kynikyˈ te, alkyetaqjo nbˈettaq kytxlaj.


Ñerä kte ssënaté ka̱jöir je te ishe: “Ba ne rä yis yaba shka̱ta rä, ba ra yis ssëna baa.” 	 Ex qˈajqˈojin jun yol toj kyaˈj, ex tqˈma: Axixpen te nkˈwala, kˈuˈjlinxix wuˈn, a o jaw nskˈoˈn.


täkinak täkili biköle wà ioloi täkii ja̱mi, bas wa̱ ji biköle wäkukäklä katabläklä je̱r baa wà, 	 Ex nqo qaniˈn te Dios, tuˈn ttzaj tqˈoˈn jun kujsbˈil kyeˈy, noq tuˈn tkyaqil tipin, tuˈn kyweˈxixa tukˈa jniˈ kyipiˈn, ex tuˈn tikyˈx kyuˈn, exla qa nim nya bˈaˈntz tzul kanin kyiˈja.


Jekäi ikjaksa̱julu a̱mikata Gadara wa ke̱i ki̱. 	 Tej kykanin tjlajxi nijabˈ toj ttxˈotxˈjo jun tnam Gerasa tbˈi,


Jekäi pan ñaklä ka levadura ta, je ke̱i kjewa̱klä säkätä dewa̱ ra, Jesús wa̱ dulanak wa ñasikawa̱ iwä ja̱mi, te isha: —¿Mai ba ki̱ sá shena jile äliwa̱k ba ia̱, ma wa̱ ñanak Säktäkwa̱ Bakleju̱ ke̱i kjewa̱klä rä na? 	 Tojjo tnejil qˈij te Waˈj Pan, a waˈj pan ntiˈ txˈamsbˈilte nxiˈ, o xi laqˈeˈy tkˈatz Jesús, ex xi qqaniˈn te: ¿Jaˈtzin tajiy tuˈn tkubˈ qbˈinchinjiˈy wabˈj te ikyˈsbˈil Xjan Qˈij?


Ka irä jiye kuna ta, yie ishe bas ia̱, jile bata shäk wa bakle chu̱li̱i̱, sa̱ tsa̱ku̱i wa bakle chu̱li̱i̱ jewa ia̱ issëna ime isu̱awa̱ bas te isu̱ete käi, ata ka iwa̱ isu̱nepa; ñakäi ime issäwa̱ bas te issëte käi, ata ka iwa̱ issënepa.” 	 Twutzxjo kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa ilaˈ qtzan yolil Tyol Dios, ex qa ilaˈ qtzan nmaq kawil kyibˈaj tnam kyajtaq tuˈn tok kykaˈyin a loqiˈy nchi kaˈyin tiˈj jaˈlin, me mina xkylonte. Ex kyajtaq tuˈn tok kybˈiˈn ajo nchi bˈiˈn tiˈj jaˈlin, ex ikyxjo mina xkybˈi, chiˈ.


Jera Judas, ka Iscariote wa kuna te ichaka Jesús ia̱: —Säkekewa, ¿jiye ba je̱k kjashämi sá ebä ia̱, ata ka ka̱jiska wa ia̱ kuna rä na? 	 Tej t‑xi tqˈmaˈn Jesús ikyjo, xi tqanin Judas te (a junxil Judas, nya Iscariot): Tata, ¿Tiquˈn noq te qekuy ktzajil tyekˈin tibˈa, ex nya te kykyaqil xjal?


Jekäi María Magdala wa ji̱á kaldu sa̱ nu̱l bläklä ektaka. Je ji̱á kaldu ra, ije̱k buawa̱ ija̱r su̱ak. 	 Me ante Mariy aj Xleˈn bˈeˈx kyij peˈn tzma ttzi jul. N‑oqˈ wen, me tzmataq n‑oqˈ, kubˈ kˈweˈ tuˈn tokx tkaˈyin tojxi jul.


Ata saje wa dami ji̱a ji yakei wakbläk ra, Säkeklä wa̱ sa̱ shka̱l kjasha ite sa̱ ia̱, je rä Cristo duawa̱ saje wa kju̱ei. 	 Me metzin te Dios tzaj tyekˈin tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qe: Quˈn tej naˈmxtaq qnimin, ex otoˈxtaq toj il, bˈeˈx kyim Crist te qxel.


“Bäije sä ssërke̱ sa̱ je̱r ska shi̱ana ka jita käi wa rä, jewa ne ia̱ ka̱jöir gobiernoí rä ki̱ka. 	 Kyˈiwlinqexixjo ayeˈ nkynaˈn toj kyanmin qa atx taj toj kychwinqil, quˈn at kyoklin tiˈj Tkawbˈil Dios toj kyaˈj.


Ba wa̱ ji katablele, ji wäkolole yis kie bata ki̱ka, ata ka ba shtirinewa̱ kuna, je ju̱ñer yis wa̱. 	 Ex ma txi kykujsin kykˈuˈja tuˈn nim ma tzikyˈx kyuˈn tuˈn npaja, ex mi ẍi kubˈ numja.


Sá ka̱kiä Säkeklä ia̱ ka bas wa̱ ji yakei a̱ni wakbläklä kuna. Ka je rä ijuenaklä sá rä deleksa̱ bäi käi kuna, ata je rä bas wa̱ ji rä bäi wa̱klä. Ata ikuna sá wakwa juer ka sá deneksa̱ bäi käi ra, ka je wa̱ ji kuna. 	 Nqo naˈn Dios, tuˈntzin mi kubˈ kybˈinchinjiˈy nya wen, nya noq tuˈn tyekˈin qa wenqoˈy kywutza; qalaˈ tuˈn kyel wena twutz Dios, exla qa nyakuj nya wenqoˈy.


Yi rä ji shäk ra, je ku̱ ji shö jishtä Säkeklä wakei si̱ te ji she kate käi. Yi rä sa̱ tsa̱tkäk ra, je ku̱ je wo̱ Säkeklä te täkili me̱ke̱ wà. Je rä Säkeklä oloi kanakläka̱ ji biköle ska Jesucristo oloi ja̱mi; ije ne rä oloi kanakka̱, täkili kanakka̱ sa̱ ke̱i etkä etkä jekjeyemi. Amén. 	 Ikytziˈn, qa at jun at toklin tuˈn tyolin, noqit yolin tzeˈnkuxjo Tyol Dios. Ex qa at jun at toklin tuˈn tajbˈin kye txqantl, noqit tzˈajbˈin tukˈa tkyaqil tipin, tzeˈnkuxjo ma tzaj tqˈoˈn Dios, tuˈntzintla tkyaqiljo nbˈant, bˈant‑xitla te nimsbˈil tbˈi Dios, noq tuˈn Jesucrist, a nimxit tbˈi toj tkyaqil tipin jaˈlin ex te jun majx. Ikyxitjo.


Biköle yaká, jekäi issënacha̱wa̱. 	 Elpin kanin te tkyaqil, ex noqx jniˈ bˈaj noj.


jeska jewa te iktemiwa̱, ata tres día ra ishki̱rmika̱ni. Jera je te ijewa je̱r iawa̱cha̱wa̱ ta̱i. 	 tuˈn nkubˈ bˈyoˈn. Me tbˈajlinxi oxe qˈij nkyimliˈn, kchin jawil anqˈiˈn juntl majla kyxol kyimnin. Tej qbˈintiy tqanil ikyjo, bˈeˈx o jaw bˈisiˈn.


Ata ite issa jekäi irä ni ra, ite ipatkami Herodes wäki̱, Herodes dä Galilea ke̱i tsa̱ku̱i ki̱ka. Je ke̱i wà ra ñakäi je katke Jerusalén ska. 	 Atzaj teˈ t‑xi qˈmaˈn te qa te Galileytaq, bˈeˈxsin xi tsmaˈntz Jesús tzma twutz Herodes, a nmaq kawiltaq toj tnam te Galiley, quˈn kyojjo qˈij anetziˈn, ataqtza taˈye Herodes toj tnam te Jerusalén.


Je ne ki̱ka yis ktäke̱ ijewa ra jile she ja̱mi rä. Je rä ijewa te isu̱eke̱, ata ka ijewa ia̱ ijuer ki̱ka, ñakäi ijewa te issëke̱, ata ka ijewa ia̱ issër, ñaebä ka ijewa je̱r na idäwa̱ ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, nchin yoliˈn kyukˈa techil kyukˈaxjal. Quˈn nchi kaˈyin kywutz, me mi n‑el kynikyˈ weˈy. Ex ntbˈiˈn kyẍkyin, me mi n‑okx toj kywiˈ.


Jera higuera kate kä ta su̱a ite beshyeka, jekäi imineju̱ isu̱ak wä ta irä í̱ ki̱ka; ata idemi iska ra, ka iwä juena, kä ja̱r ebä irä, ka irä higo wänaklä ke̱i kuna ki̱ka. 	 Tli jun tqan iw najchaq, ẍqiyin wen. Xiˈ lolte kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin, qa attaq twutz. Me teˈ kykanin, ntiˈ twutz, noq t‑xaq attaq, quˈn nyataq tqˈijjo tuˈn twutzin.


Matat dä Leví yaba, Leví rä Simeón yaba, Simeón rä Judá yaba, Judá rä José yaba, José rä Jonán yaba, Jonán rä Eliaquim yaba, 	 a tkˈwaltaq Leví, a tkˈwaltaq Simeón, a tkˈwaltaq Judá, a tkˈwaltaq Jse, a tkˈwaltaq Jonam, a tkˈwaltaq Eliaquim.


Yis te isha bas ia̱ yis maju̱, ata yis däni bas wäki̱ka, je ssa bas te. Ikuna rä bas wa̱ yis shka̱l da, jera yis maju̱ Sa Ká wäki̱ka te bas ssëwe̱mi rä a̱naa, je rä Sa Ká rä yis tsa̱ta ki̱ka. 	 Ma tzˈok kybˈiˈn weˈy, tej t‑xi nqˈmaˈn, qa ma chinka, ex kchin ul meltzˈaja tuˈn nteˈn kyukˈiy juntl majl. Noqit qa twutzx kˈuˈjlinqiˈn kyuˈn, matla chi jaw tzalaja, aj kybˈintiˈy qa ma chiˈn tukˈa nMaˈn, quˈn ate nimxixtl toklin nwutza.


Jeska perfume däläwa̱klä yöle oro wà katke. Ñakäi sä kablele ñaia̱ cajón í ki̱wätele kalabe oro wà katke, je cajón ja̱rka u̱ iá yöle oro wà kate maná ta, ñakäi je na Aarón kata peri je̱leksa̱ irä, sä kablele ñaia̱ jak takläí irä je kate. 	 Ex tojxjo Najbˈil Xjanxix attaq juntl meẍ, a bˈinchinxix wen tukˈa taˈl qˈanpwaq, jaˈ nkubˈe patit storak te Dios; ex attaq jun kax, ex ikyxjo bˈinchinxix wen tukˈa taˈl qˈanpwaq, te yekˈbˈilte qa otaq bˈant tiˈj, tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa Dios. Tojjo kax anetziˈn, attaq jun xar bˈinchin tukˈa qˈanpwaq, a jaˈ tkuˈxetaq jun piẍ maná, a tzaj tqˈoˈn Dios kyexjal, tej kybˈet toj tzqij txˈotxˈ ojtxe. Ex axsi tkuˈxetaqjo ttze Aarón, a ẍok twiˈ, a at t‑xul, junx kyukˈa tzˈlan abˈj, jaˈ tzˈibˈineˈ lajaj tkawbˈil Dios.


“Yis dä Judío wa ko̱le Tarso Cilicia ska, ata yis kibina rä jí jukläyäkä ska, dulale Gamaliel wa̱, sa kalí wa ia̱ ka̱wei me̱leta̱na je dälätsäk tsa̱na si̱. Ñakäi yis dä Säkeklä ki̱ ji sherke̱ wetsäk, jishtä jira bas biköle rä käi. 	 Aj Judiyqiˈn weˈ. Antza ẍin itzˈjiˈy toj tnam Tarso te txˈotxˈ Cilicia. Me antza ẍin jaw chˈiyiˈy tzaluˈn toj Jerusalén, ex ma chin xnaqˈtzajtza tuˈn Gamaliel, tzeˈnkuxixjo ntqˈmaˈn kykawbˈil ojtxe qxjalil. Kukx o tzˈok tililjo wuˈn, tuˈn wajbˈin te qMan Dios tukˈa tkyaqil wanmiˈn, tzeˈnkuxjo n‑oke kyeˈ kyuˈn, te qˈij jaˈlin.


Jekäi ikuna iwä säkätä rä sikina ra, jera ñakäi iyaka wätule ekta kalabe rä sikina. Ñakäi kal ñak kicha rä sikina ra, jekäi ijula rä ñaebä. 	 Quˈn te Abraham te qMan Dios teˈ, ex ok te xjanxix, junx kyukˈa txqantl tnejil kyxeˈchil aj Judiy. Exsin ikyqex kye txqantl aj Judiy kchi okil xjanxix. Ikytziˈn tzeˈnku jun tze; qa bˈaˈn tlokˈ, il tiˈj tuˈn kyel tqˈobˈ bˈaˈn.


Je wà ijuena Cristo ktei yile bas sha̱na je rä iyina si̱. 	 Atzin luˈn jun yekˈbˈil qa ma kubˈ kyniminjiˈy Tbˈanil Tqanil tiˈj Crist, a xi qqˈmaˈn kyeˈy.


Jeiräta Jesús kjaju̱mi ijewa sha̱na mineju̱mi. 	 Me atzin te Jesús, ex kyxolile ex bˈeˈx xiˈ.


Bas mar da, sa paktö, ishö: Yëwa̱ ka̱jöir gobierno kjäkläwa̱ dewa̱. 	 Ku kyxiˈy yolil Tbˈanil Tqanil Tkawbˈil Dios at toj kyaˈj, a ma tzaj laqˈe jaˈlin.


Jera si̱wa̱ te ko̱na tia ju̱ami kju̱awami, ka sá ia̱ iwämaner ji̱a si̱wa̱ wami. Je ki̱ka sá ñajawa̱ si̱wa̱wa̱ minaktse̱mi mai sá mi iwa̱ käi. 	 Oktzin tentz limolte bark. Noqx kubˈ qyoˈn qibˈa te, quˈn tuˈn nlaytaq bˈant qbˈeta jaˈ qajataqa tuˈn tpaj kyqˈiqˈ.


Jera Jesús shki̱naka̱ni ukä ska, ijewa deksa̱julu sa̱ nu̱l bläklä ska, minemi jukläyäkä dälätsalewa̱ ska, je su̱ani chu̱li̱i̱ wa te. 	 Jniˈqe, a otaq chi etz toj muqbˈilkye, tej tjawlin xi anqˈin Jesús, bˈeˈx i bˈaj xiˈ tojjo xjan tnam Jerusalén, jaˈ i oke kaˈyin kyuˈn nimkuxjal.


Ije te ibiketsa isaka wa je̱r ku̱emi ite ije ne oloi ja̱mi Säkeklä te ijewa bäkemiksa̱ rä ni. Ata ijewa ka je̱r ko̱ne je ia̱. 	 Tuˈn bˈant tuˈn, kubˈ tbˈisin Moisés qa akutaq tzˈel kynikyˈjo t‑xjalil te, qa attaq toklin tuˈn Dios tuˈn kytzaqpajjo t‑xjalil tjaqˈ tkawbˈil aj Egipto. Me mix ele kynikyˈ te.


Tsi̱ni oloi ka ñinak ji̱a mik a̱ni ba ska. Ñaebä jula kolonak wa jäiyi iräle, alaklä iräle ka ktä ssënak ji̱a mik a̱ni ba ska. Ka irä jiye kuna ta, ba däli watju̱ak wa, jewa ne rä täki ta ka̱jiska rä ki̱ka, ñakäi ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wa biköle wäyuawa̱ ba te ba jalibasha wà ki̱ka.” 	 Ex nlayxla kˈantl tzaj toja. Ex mix jtojx tuˈn tbˈijte chnabˈ te mejebˈlin, exla qa aye kˈayil toja, i ok te nmaq xjal te twutz txˈotxˈ. Quˈn noq tuˈnjo tyuẍbˈiˈn, i kubˈ tsbˈuˈnejiy tkyaqilxjal twutz txˈotxˈ.


Ata yis suarke̱, iö yilé te bas je̱r me̱ ka Cristo biketsäk ji̱a etkabä bulee, jishtä tkäbe te Eva wäyuawa̱ ije̱rikä wà käi. 	 Me atzin jaˈlin, at nxobˈila kyiˈja, quˈn tzeˈnku te Eva, tej tkubˈ sbˈuˈn tuˈn tẍtijil tajaw il, tuˈn tel tiˈjlin Tyol Dios, yaˈj qa iky xbˈaj kyejiˈy, qa chebˈe xtzyet kyxmoxajtza tuˈn, toj jun tumil ala kyela, tuˈn tel txalpaj kynabˈla, ex qa xkyij kytzaqpiˈn tuˈn kyxi lipey tiˈj Crist tukˈa tkyaqil kyanmiˈn.


Je ne ki̱ka bas dikäla, sa̱ ia̱ ikablele rä jekäi ra, sa̱ ku̱ ji rä sa yaka irä sä wikblu irä ñá tewa̱k biköle paskuö ju̱omi, sa parunaklä sikii si̱ Säkeklä dälätse kju̱ei. 	 Ikytziˈn werman, ayiˈy at‑xix nkˈuˈja kyiˈja; ayetzin yoljo o chi tzaj tqˈmaˈn Dios qe. Tuˈnpetziˈn, qqˈonktzin tilil, tuˈn qsaqix te tkyaqiljo nya bˈaˈn toj qxmilil ex toj qanmin, tuˈn qok tzˈaqle, noq tuˈn tchewil Dios.


Yaka rä eklabä, wikblu rä etkabä, jishtä bas kina ra bas kina rä ji etkabä ki̱ssäk käi, 	 Quˈn junchˈin Ttanim Dios, a t‑xmilil Crist, ex junchˈin Xewbˈaj Xjan, ex junchˈin qˈuqbˈil qkˈuˈj tiˈj tkyaqil nqo ayoˈn toj kyaˈj, a tzeˈnkuxjo xqo txokle.


Ka irä jiye kuna ta, Säkeklä yaba Jesucristo ne ktei wapautäle sá wa̱ bas sha̱na, yis wa̱, Silvano wa̱, Timoteo wa̱, ka je rä “ta” ni irä “kai” ni irä ñara kuna, ata “ta” ni ebä ije ja̱mi. 	 Quˈn ikytziˈn te qAjaw Jesús, a Tkˈwal qMan Dios, a nqo yoliˈn tiˈj kyxola, junx tukˈa Silvano ex Timotey. Ex mina nyolintaq Jesús tukˈa kabˈe tyol, qalaˈ a Jesús kukx nyolin twutzxix tukˈa junchˈin tumil, ex ikyxjo qeˈ.


Ñerä yie ale bewak irä, ka̱jiska ka̱ tsa̱ku̱i wa irä, iguardia wa irä, tapanawa̱ ñakpäk je shkäk caballo suruu ki̱ka irä, iguardia wa irä jewa ra, je su̱a. 	 Ex nlijiˈy tkabˈ ma tij txuk exqetziˈn nmaq kawil twutz txˈotxˈ kyukˈax tkyaqiljo xoˈl qˈaqˈ otaq bˈaj kychmoˈn kyibˈ, tuˈn kyqˈojin tiˈjjo Crist, a nchejintaq tibˈaj tchej ex kyiˈj kykyaqil tukˈa.


Ñaebä ite Sodoma irä Gomorra irä jukläyäkäí kpa iweikanakläwa̱ muli̱tä ebä ta̱na, je rä je ukä ska mane wa se̱rmi ji̱a ka bäi kuna wa wäji̱atkäklä je wà. 	 Ex xi tqˈoˈn Dios qanbˈil tibˈaj xjal kyojjo tnam Sodoma ex Gomorra, noq tuˈn ttzˈeˈy te jun majx, tuˈn kyok te jun yekˈbˈil jaˈlin tiˈj tiˈ kbˈajil kyiˈjjo tkyaqil xjal, a nya wenqe.


Jera ite ijewa kúka te isha: —Ñaebä yie etka ichake bas ia̱, je kukö bas ku̱. 	 Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Ex ikyx wejiˈy, kxel nqanin jun nxjelbˈitza kyeˈy. ¡Kytzaqˈwintza!


Jera je kjänanak wa julunami demi jukläyäkä na, te je paka biköle ji o̱na je wäialeksa̱ be wa̱ wa ia̱ rä käi. 	 Me ayetziˈn nchi bˈaj kyikˈlentaq kuch, bˈeˈx i kubˈ toj bˈe tuˈn kyxobˈil. Tej kykanin toj tnam, i ok ten qˈmalte kyexjal tiˈ otaq bˈaj kyiˈjjo kuch ex kyiˈjjo ichin, ayeˈ tzyuˈnqetaq kyuˈn taqˈnil tajaw il.


Ata je ju̱ñawa̱ ka̱ wäkiri te ra, je paruemi sá te ije ra bas wetsanakläksa̱ ije yika. 	 Ex qa ma tzˈel tqanil toj twiˈ aj kawil tiˈjjo lo, ok kxmoxitil quˈn, tuˈntzin ntiˈ tuˈn tbˈaj kyiˈja.


Sha̱ jolona dika yäkä na, jera je dika yäkä kibina te iki̱tiacha̱wa̱, ka wäne. 	 Ex at pon chitj kyxol txˈiˈx. Me atzin txˈiˈx jun paqx tchˈiy; atzin te triy noq jaw xkyˈiˈsix.


Jera fariseo wa irä, ñayöle ka̱wei wà wa manele irä, datse̱ Jerusalén ska tapanawa̱ Jesús wäja̱mi. 	 I tzaj laqˈe junjun Parisey, junx kyukˈa junjun xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil tkˈatz Jesús, aye otaq chi kanin Jerusalén.


Ka irä jiye kuna ta, ije wa minemi rä ikie kju̱ei, ka Säkeklä ja̱mi kuna wa jile kukäk kuna a̱ni. 	 Quˈn ma cheˈx jaˈlin aqˈnil toj taqˈin Klolqe Jesús, ex mix tzaj kytzyuˈne jun onbˈil kye xjal nya nimil.


Jekäi ka yis kiar ji̱a kinak ba yaba ni, ata we yis kukö ba ia̱ shka̱bläk wa käi ebä.’ 	 ntiˈl weˈ woklin tuˈn wokla te tkˈwala; qalaˈ iky chin tqˈonkejiˈy tzeˈnku jun taqˈnila.


Sä el wa tso̱ Listra ska, Iconio ska, jewa te ije sha ipalei rä bäi. 	 Tkyaqil qeˈ nimil toj Listra ex te Iconio wentaqjo kyyol tiˈj.


kolole jini säkätäba Säkeklä Sa Ká wa̱ ibiketsale ja̱mi, siki tenak iwikblu wà, Jesucristo dälätsäk, ñakäi ipi tulunaklä iki̱ka. Je̱r bäi yinopa bas ia̱, bas je̱r ssënopa baa ki̱ta ki̱ta. 	 Ayiˈy o chi jaw skˈoˈn tuˈn qMan Dios, a tzeˈnkuxjo t‑xim attaq te tnejil, noq tuˈn kysaqixa tuˈn Xewbˈaj Xjan, tuˈntzintla tkubˈ kynimiˈn, ex tuˈn kyoka tzˈaqle tuˈn tchkyˈel Jesucrist. Noqit nim t‑xtalbˈil ex tnukˈbˈil kyibˈaja toj tkyaqil.


Jekäi Leví wa ekla damiju̱ jeska te je su̱a ra, ite iktächa̱ kjaju̱ ñaebä. 	 Ex at jun nmaq nimil tiˈj kynimbˈil aj Judiy ikyˈ tojjo bˈe anetziˈn. Me ex ikyxjo, bˈeˈx xi ttxalpin tibˈ ttxlaj bˈe, tej tiwlej ichin tuˈn, aj otaq bˈaj bˈyoˈn kyuˈn ileqˈ.


Ata yi ssëna blunak ra, je wäbuta̱namiwa̱, kolormiwa̱ jishtä ja̱ma te jile kuke käi, ñakäi ji ka wata ji däläna tkermi ija̱mi ta̱i; je shtä te sä wäitäbiewa̱ weikanakwa̱ itjäwa̱. 	 Me ayetzin kyeˈ kyaj tuˈn kyqˈinimix tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Aj ttzaj jun tiˈ kyiˈj, bˈeˈx nchi kubˈ tzˈaq toj il, ex bˈeˈx nkubˈ kysbˈuˈn kyibˈ tuˈn kyajbˈil, a nya tumil, ex ax n‑ok meltzˈajjo qˈol mibˈin kyiˈj, tuˈn kyxi toljx toj najin te jun majx.


jera jewa te isha je bol wa ia̱: —¡Iyina si̱ Säkekewa shki̱naka̱ni! Ije̱k kjasha Simón ia̱. 	 Xi kyqˈmaˈn kye kyjaluˈn: Twutzxix tetz qa ma jatz anqˈin juntl majl te qAjaw, ex qa ma tzˈok tyekˈin tibˈ te Simun.


Iwa rä jikäi Säkeklä ki̱ bas sherke̱ rä: je rä siki tenak, ñabutsäksa̱ ka̱wakblewe̱ yika, 	 A tajbˈil qMan Diosjo, tuˈn kyoka tzˈaqle toj kychwinqila, ex tuˈn tel kypaˈn kyibˈa tiˈjjo kyˈaˈjin tiˈjlbˈinxi mejebˈlin.


Jekjepa ite chu̱li̱i̱ wa paka ñajäkläkwa̱ tala ki̱. Jera ite je pan cinco irä je nima botäbä irä kukawa̱, jera iwä kaka̱ jöikje, ka̱kia iki̱, kjepa je pan bala butsa ma ite iwa̱ dulanak wa ia̱, jekäi jewa te je ma̱ je chu̱li̱i̱ wa ia̱. 	 Ex xi tqˈmaˈn kye jniˈ xjal, tuˈn kybˈaj kubˈ qe tibˈaj kˈul. Ex i jaw ttzyuˈn jweˈ tal wabˈj exqetziˈn kabˈe tal kyiẍ, ex jaw tkaˈyin twutz kyaˈj, ex xi tqˈoˈn chjonte te Dios kyiˈj. Ex i bˈaj tpiẍiˈn tal wabˈj, ex tzaj tqˈoˈn qeˈy, ex xi qsipiˈn kyexjal.


Jekäi ije̱k jiaka̱ ko̱no na, jera iwa̱ dulanak wa minejulumi ira. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, okx Jesús toj bark, ex o xi lipeˈy tiˈj, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin.


Je bol wa se̱r dä wämo Säkeklä wäna. Säkekewa wa̱ ka̱wei me̱leta̱na käi, iwa̱ sa pakale ji wa̱k käi, je wawe̱ke̱ ijewa te kalabe ka shirile ta. 	 Kykabˈilx tbˈanil xjalqe; ntiˈxtaq chˈin bˈaˈn tok qˈmet kyiˈj qa nya wenqe, quˈn noqx niminkutaqjo tkawbˈil Dios kyuˈn.


Jera ideksa̱julu ñapaktäklä jui ska ra, ñawäsaka iminejulu Jacobo irä Juan irä ra, Simón irä Andrés irä juka. 	 Tej tetz Jesús tukˈa Santyaw ex Juan tojjo muˈẍ ja te naˈbˈl Dios, bˈeˈx i xiˈ tja Simun ex Andrés.


Jera Jesús te isha iia̱: —Ba te yis su̱a ki̱ka ba te ibiketsa iyina si̱ irä. Ata, ¡yi wa̱ ka isu̱ne te ibiketsa iyina si̱ irä ra bäije jewa rä! 	 Xi tqˈmaˈn Jesús te: Tmas, ¿Man txi tnimiˈn noq tuˈn ma chin tliˈy? Me kyˈiwlinqexix kyeˈ, a mi ẍin kyliˈy, me ma txi kynimin.


Je saka ia̱ yie ishe, ata ka Säkekewa si̱ te kuna, ikuna sä el wa manele rä se̱naklä ta ka Jesús biketsäk kuna ra, ata ise̱naklä ki̱ ije kiarke̱ ji̱a ra, ka ikiar ijäkwa̱. 	 Me ayetziˈn, a mujleqe tukˈa jun nya nimil, mix yoline qAjaw Jesús tiˈjjo lo; qalaˈ ayiˈn kchin xel qˈmaˈnte: Qa at jun nimil, a nya nimil t‑xuˈjil, me qa tajqya tuˈn tnajan tukˈa, mi kubˈ tpaˈn tibˈ.


Ata yis shki̱naka̱ni ra, yis maju̱ bas wätsa̱kba Galileaka. 	 Me ajtzin njaw itzˈjiˈy juntl majl, nej chin pon kaniˈn kywutza toj Galiley.


Jera issëna iktäkwa̱, ata isuanawa̱ ditsä yika, ijewa ia̱ ra Juan rä jile bata shäk ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, tajtaq Herodes tuˈn tkubˈ tbˈyoˈn Juan, me tzaj t‑xobˈil kyexjal, quˈn tuˈn otaq tzˈok kyqˈonxjal Juan te yolil Tyol Dios.


Jera je karalewa̱ te isu̱a. Ite ibiketsa ijewa te rä jile kaku ne me̱ke̱ iia̱ rä. 	 Atzin tej kox xi kaˈyin, kubˈ tbˈiˈn, ex kubˈ tnabˈlin qa attaq tuˈn t‑xi qˈoˈn te.


Je kte te iwa̱ dulanak wa male̱cha̱cha̱wa̱, ata Jesús te ishani ijewa ia̱: —Yabala rikäla, därërë si̱ dewa̱ Säkeklä gobiernoí ja̱mi rä. 	 Ex ikyqexjo t‑xnaqˈtzbˈin, bˈeˈx i jaw kaˈylaj, teˈ kybˈin teˈ ikyjo. Xi tqˈmaˈn Jesús kye: Nkˈwal, kujx teˈ tuˈn tokx jun xjal toj Tkawbˈil Dios.


Jeiräta Jesús palei ju̱ñenamika̱ jöikwä ta ki̱ta si̱. Je ne ki̱ka chu̱li̱i̱wa̱ däke̱ iktä ssäk irä, ijewa duäke̱ bäiwa̱klä iwa̱ irä. 	 Me mix tuˈn ikyjo, nimx n‑ikyˈtaqljo tqanil Jesús, ex nimxtaq xjal nbˈaj ok chmoˈn kyibˈ tiˈj, tuˈn tbˈaj ok kybˈiˈntaqjo Tyol, ex tuˈn kybˈaj kubˈ tqˈanintaqjo kyyabˈ.


Ijewa ka̱paka e̱ná ra, Jacobo kta te isha: —El wa, yis ktä ssö. 	 Atzaj teˈ tjapin bˈaj kyyol, jawtzin yolin Santyaw ex tqˈma: Chin kybˈintza, werman.


Jera ije te isha: —Bas cho̱ jukläyäkä sha̱na ekla wäki̱, je ia̱ bas te ishe: ‘Sapaktäk te ishaté: Yis ke̱i tkenawa̱ kja alemana, jekäi yis te Säktäkwa̱ Bakleju̱ ke̱i kjewe̱ke̱ ba ju ska yis wa̱ dulanak wa ra.’ 	 Ex tzaj ttzaqˈwin Jesús: Ku kyxiˈy toj tnam toj tja jun ichin, ex kyqˈmanxa te: Chiˈ xnaqˈtziljo kyjaluˈn: Chˈix tpon or tuˈn nkyima. Tuˈnpetziˈn, waja tuˈn tkubˈ ikyˈsit Xjan Qˈij toj tjay junx kyukˈa nxnaqˈtzbˈiˈn chichkujiˈy.


Ata sä te ji ka juerba je ne ki̱ssëke̱ rä ra, sa te iki̱ssëmi pjoo ka shtirile ta. 	 Qalaˈ a etzbˈil nqo ayon tiˈj, naˈmx qetzinte. Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn qayon tiˈj tukˈa tqˈuqbˈil qkˈuˈj.


Ka irä jiye kuna ta, ijewa käi wa te ka Cristo saje wa Säkekewaí kja̱nei we̱ si̱ kuna, ata iwakwa ñabäli ebä kja̱nei we̱ke̱ ite rä. Jekäi ijewa ktäke̱ baa, sä kjeisheke̱ ite ta̱i, je wà ite ka je̱r ta wa wäyueke̱. 	 quˈn mi nchi ajbˈin te qAjaw Jesucrist; qalaˈ texjo kyachbˈil nchi ajbˈine. Ex noq tuˈn kyyol ponix wen, nchi kubˈ kysbˈuˈn tal xjal, a mi ojtzqiˈn kyuˈn.


Ka iwa̱ ji pakane ijewa ia̱ ka yile kuna jile she ja̱mi käi, ata iwakwa ebä ra, ite iwa̱ dulanak wa je̱r ku̱eke̱ je biköle wà. 	 Noq tukˈa techil nyolinetaq Jesús kyexjal. Me atziˈn nchi kyijtaq kyjunalx kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin n‑ok tentz qˈmalte kye tzeˈntaq kyxilin.


Ata Säkeklä wa̱ sá rä su̱leksa̱ bäi kianak kte baa bata shäk wa ye ki̱ka sá ktäke̱ rä, ka ditsä ebä ssëwa̱k bäi kuna, ata Säkeklä sa̱ je̱rike su̱akksa̱ ssëwa̱k bäi. 	 Qalaˈ ax te qMan Dios saj qˈonte qokliˈn, ex o tzaj toqxeniˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil qeˈy. Tuˈntzin ikyjo, ikytzin nqo yolinejiˈy nya tuˈn qel wena kywutzxjal, qalaˈ twutz qMan Dios, a xpichˈil toj qanmin.


Ata Esteban ktäke̱ rä je̱riketa ta̱i Säkeklä wikblu oloi ja̱mi. Je ja̱mi ka ijewa dor. 	 me mix i xkyeye kyyolin, quˈn ante Esteban nyolintaq teˈ toj tumil, ex tukˈa tnabˈl, a ntzajtaq tqˈoˈn Xewbˈaj Xjan.


Ba ku̱ weikane katablöña jishtä Cristo Jesús guardia bäi käi. 	 Tzikyˈxsin tuˈn toj aqˈuntl, tzeˈnku jun xoˈl qˈaqˈ, quˈn ma tzˈoka te jun xoˈl qˈaqˈ te Crist, a Jesús.


Jak kseka ju̱leksa̱ ditsä wa̱, ata Säkeklä ia̱ ra säkei ta, ñakäi kolole iwa̱, je ja̱mi bas ñasiköwa̱. 	 Chi laqˈetza tkˈatz qAjaw, a Abˈj itzˈxix, a s‑el kyiˈjlinxjal, nyakuj ntiˈ tajbˈin toj kywutz, me tbˈanilx twutz qMan Dios, ex skˈoˈnxix tuˈn.


Bas dikäla, sa̱ ñashka̱li̱blö. Ka irä jiye kuna ta, ñashka̱li̱ble datse̱ rä Säkeklä ja̱mi. Jekäi yi ñashka̱li̱bläk wa biköle rä wätsikile Säkeklä wa̱, ñakäi jewa wa̱ Säkeklä ju̱ñer. 	 Werman, nimxix nkˈuˈja kyiˈja. Ex il tiˈj tuˈn qkˈuˈjlinte qibˈ qxolile, tzeˈnku te Dios, nim tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qiˈj. Tkyaqil teˈ a ntzaj qˈaqˈin tkˈuˈj tiˈj juntl, atzin te o tzˈokjo te tkˈwal Dios, ex ma tzˈel tnikyˈ te Dios.


Jí ne kiana bas wa̱ ju̱ñenak bäi si̱ rä, ji yile jile bata shäk wa wa̱ yöle, je mane a̱ni rä ka wabiketsanak kuna sa wakwa je̱rikä ja̱mi jiräni iwa rä käi. 	 Tuˈnpetziˈn, ilxix tiˈj tuˈn tel kynikyˈa tiˈjjo lo: Quˈn ntiˈ junte yol tzˈibˈin toj Tyol Dios, a aku pjet tuˈn jun xjal noq tzeˈnku taj.


Jí ne rä ije wa̱ sa pakale ji wa̱k rä: Yi wa̱ Säkeklä shka̱l da, je ku̱ iel shka̱li̱blö ñaebä. 	 Quˈn ma kyij tqˈmaˈn te Dios kyjaluˈn: Ankyeˈ n‑ok tkˈuˈjlin qMan Dios, ex il tiˈj tuˈn kyok tkˈuˈjlin txqantl t‑xjalil.


Ata je yikaba sá te ji shka̱l ssa, sá weikana diekjela Filipo ska jishtä bas wa̱ iju̱ñer käi. Jekäi sá ñatäkiwa̱ saje wa Kekläí ja̱mi sá wa̱ bas ia̱ Säkeklä ktei baa bata shäklä kju̱atke ta̱i sha̱na. 	 Bˈiˈn kyuˈn qa nimx ma tzikyˈx qiˈja tojjo tnam Filipos, ikyxjo tzeˈnku toj kytanima, a Tesalónica. Me ax Dios saj qˈonte qipiˈn tuˈn mi tzaj qxobˈila, qalaˈ tuˈn t‑xi qqˈmaˈnjiˈy Tbˈanil Tqanil kolbˈil toj tkyaqiljo yasbˈil qeˈy.


Jekäi idewa̱julu ju ja̱rka ra, ijewa te yaba ku̱a ia̱mi María ra, jera iñatulawa̱ wakte ioloi tsäk, kjepa ji säkei ta doloiebä shkä iwa̱ me̱nak je kjäya ite, cha̱ tulami ite iia̱ oro yaka irä, ji dälänak jalar ta ja̱ma̱a̱ irä, mirra irä. 	 Atzaj teˈ kyokx tuja, kyli tal kˈwal tukˈax tnana, a Mariy, ex bˈeˈx i kubˈ meje kˈulil twutz. Ex xi kyoyin qˈanpwaq, exsin storak ex jun kˈokˈjsbˈil, mir tbˈi.


Jera ije je̱r ssënawa̱ ime jile wä ñeke̱ köchi te ñawa̱ käi, ata ka yi a̱ni te ji me̱ iia̱. 	 Tzunxtaqx npon tkˈuˈj tiˈjjo kykˈwaˈ kuch n‑ok, quˈn tuˈn tzunxtaqx nqˈaqˈin tkˈuˈj wen, me mix aˈlxtaq jun xjal ntzaj qˈonte chˈin twa.


Ñakäi jeska ko̱no däklä rä ka bäi si̱ kuna, ka̱ yakei ki̱ssäklä. Je ki̱ka wäbäli te ibiketsa ju̱nakmi ji̱a imablä su̱ak, tsule sä dämijulu Fenice ska, ka̱ yakei ki̱ssäk. Je rä ko̱no däklä etkä, je Creta ska. Je rä kjä kololewa̱ norte wà ra ka̱wä minakläwa̱ wami yena, sur wà ra ka̱wä minakläwa̱ wami yena. 	 Ex tuˈn nya wentaqjo najbˈil anetziˈn tuˈn tikyˈx jbˈalil quˈn antza; tuˈntziˈn, chˈime kykyaqilx kubˈ bˈisinte qa wen tuˈn qexa, ex tuˈn tok qqˈoˈn tilil, tuˈn qkaniˈn tzma Fenice, jun tnam toj txˈotxˈ Creta, a at tumil tjawitz qˈij, ex antza tuˈn tikyˈe jbˈalil quˈn.


“Biköle ki̱ka yökö mirmi idäyeí ye. 	 N‑ajbˈin te atzˈin tiˈj chibˈj, tuˈn mi junxiyixe. Ikyqexsin qeˈ, kkyˈelix tiˈchaqku tiˈ quˈn, tuˈn mina qox toj il.


Jera je guardia wa tsa̱ku̱i te je dulaklei patkamine, je ia̱ ite isha: —Ka ba te ishe kuna yi a̱ni ia̱ ba te je bata sha yis ia̱ ni. 	 Atzin tnejil xqˈuqil ex twaˈbˈin kuˈxin qˈa, ex xi tqˈmaˈn te, tuˈn mix aˈl qe, tuˈn t‑xi tqˈmaˈne a otaq bˈaj tqˈmaˈn.


ka se̱nak diyëë kuna, ka sälwii kuna, ata se̱nak bitaba, ka kju̱atkäk kuna, ka inaklä ki̱biketsäk kuna, 	 ex nya txˈujtinel, ex nya bˈujil, qalaˈ wen, ex cheˈwxix tanmin, ex nya xoˈnk tkˈuˈj tiˈj pwaq.


Jera ite isha ijewa ia̱: —Bas ka̱ kiäke̱ ra, ishö: “Sa Ká se̱nak ka̱jöir, ba kie oloitsanopa. Ba gobierno kjöwa̱pa. Jishtä ka̱jöir ji o̱rke̱ ba wakei ki̱ isherke̱ käi, je su̱ta ji o̱nopa ka̱jiska. 	 Chi Jesúsjo kyjaluˈn: Ajtzin kyok ten kyeˈ naˈl Dios, chichkujiˈy kyjaluˈn: Ay qMan Dios, noqit tzˈel kynikyˈxjal qa xjanxixjo tbˈiy. Noqit kuˈtzjo Tkawbˈila tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Iwikblu me̱le sa̱ ia̱, je wà sa̱ wa̱ iju̱ñer sä rä balewa̱ ije ja̱mi, ñakäi ije rä balewa̱ sa̱ ja̱mi. 	 Ex ikytziˈn, k‑elile qnikyˈjo te qa najleqo tukˈa qMan Dios, ex qa najle qMan Dios qukˈa, noq tuˈn Xewbˈaj Xjan, a o tzaj tqˈoˈn toj qanmin.


Jekjepa fariseo wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä datse̱ Jerusalén ska ñasikawa̱ Jesús wä ja̱mi te isha iia̱: 	 I tzaj laqˈe junjun Parisey, junx kyukˈa junjun xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil tkˈatz Jesús, aye otaq chi kanin Jerusalén. Ex xi kyqanin te:


Jera fariseo wa mineksa̱julu ebä ra, iñaje̱rku̱a Herodes ja̱mi wa ra maikäi ra ite Jesús weikemiwa̱ rä wà. 	 Tulninxi Dios te, bˈeˈx i etzjo Parisey, ex ok kychmoˈn kyibˈ tukˈa juntl chˈuq xjal lipcheqetaq tiˈjjo tkawbˈil Herodes, ex nkyjyoˈntaq tumil tzeˈn tuˈn tbˈaje Jesús.


Jesús te jekäi issa ra, ite isha Jairo ia̱: —Ke bä male̱te̱nak; ba ku̱ ji biketsö etka ebä, jera ba yaba tsa̱kermiksa̱. 	 Me bˈeˈx bˈij teˈ lo tuˈn Jesús, exsin xi tqˈmaˈntz te Jayr kyjaluˈn: Mina tzaj xobˈa, oˈkx qe tkˈuˈja wiˈja, ex ok kqˈanitil te tkˈwal, chiˈ.


Bas ñapajiöcha̱wa̱ je̱k tsa̱tkäklä tso̱ Säkeklä wa̱ kalabe wà, bas täkili däkläka̱ je̱k wätkäk be tsa̱ku̱i te sä wäyueke̱ yika. 	 Kyqˈoˈnktzin kyiˈja tkyaqiljo a n‑ajbˈin te jun xoˈl qˈaqˈ toj jyoj qˈoj, tuˈn kykleta, a tzeˈnkuxjo ma tzaj tqˈoˈn Dios kyeˈy, tuˈntzintla kyweˈxixa wen toj kynimbˈila twutzjo tsbˈubˈl tajaw il, quˈn ma chi oka tzeˈnku jun xoˈl qˈaqˈ toj qˈoj tukˈa.


Jera yie isu̱a ra, sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä irä, je kseka wa cuatro irä, je säkekewa tso̱ wa irä, jewa mo ska Oveja Yaba kate, jishtä ko̱tälewa̱ käi, dula ta siete, wäbala ta siete; jewa ne rä Säkeklä wikblu siete patkele ka̱ biköle ska rä. 	 Ex xi nkaˈyiˈn jun tal Tal rit waˈltaq, a otaq kubˈ bˈyoˈn. Attaq toj tkˈuˈjjo qˈuqbˈil, ex toj nikyˈjin kyaje ajbˈil exqetziˈn nejinel. Attaq wuq tkach ex wuq tbˈaqˈ twutz. Ayetzin wuq tbˈaqˈ twutz jun yekˈbˈil tiˈj Xewbˈaj Xjan, a tzˈaqlexix, a smaˈn tuˈn Dios, tuˈn tojtzqinte tkyaqiljo nbˈaj twutz txˈotxˈ.


Jesús te je sha e̱ná ra, jera iwä kaka̱ ka̱jöir te isha: “Papá, ike̱i dewa̱ e̱ná. Ba ku̱ ba yaba oloi köka̱, je ba yaba wa̱ ba oloi käkläka̱. 	 Tbˈajlinxitzin tyolin Jesúsjo ikyjo, jaw kaˈyin twutz kyaˈj, ex tqˈma: Tata, ma pon nqˈijila tuˈn nkyima: Nimsinksa nbˈiˈy toj nkyimliˈn, ayiˈn Tkˈwala, tuˈntzin tjaw nnimsiˈn tbˈiˈy.


Ije shka̱ble rä ijewa ra ñaebä. Jekäi ise̱na ijewa ra shka̱bläk, ijewa rä ju ji̱atkenak shtä yuäk ki̱ka. 	 ex quˈn tuˈn ikyxtaq taqˈin tzeˈnku kye, a noq tuˈn kybˈinchit ja, a xbˈalin kyten; tuˈntzintzjo, axsi kyije aqˈnil junx kyukˈa.


Ata Säkeklä je̱r bäi shäke̱ kju̱ei yis dewa̱ jira jishtä yis dä käi; jekäi ije je̱r bäi sha yis ia̱, ka je weikanewa̱ ka wata käi. Ata yis shka̱bla e̱e̱na si̱ ijewa biköle tsa̱ta, ata ka je rä yis wakei si̱ kuna, ata Säkeklä je̱r bäi sha yis ia̱ ki̱ka. 	 Me noq tuˈn t‑xtalbˈil, ma chin oka te tsanjil Jesús. Ex nya noq kukxjo txokbˈil lo, quˈn ma chin aqˈniˈn kujxixtl tzeˈnku txqantl; me ex nya ayiˈn, qalaˈ noq tuˈn t‑xtalbˈil qMan Dios wukˈiy.


Sá demi Roma ska ra, guardia wa cien wäsikäk te kololecha̱wa̱ wa tulaksa̱ guardia wa tsa̱ku̱i ia̱, ata Pablo ia̱ ka̱ me̱na ise̱naklä kju̱awaka, guarda ekla ra, je wa̱ ikjänanaklä. 	 Atzaj teˈ qkaniˈn tzma Rom, i xi tqˈoˈn Julio, a tnejil xoˈl qˈaqˈ, tkyaqil aj tze toj tqˈobˈ juntl xoˈl qˈaqˈ. Ante Pabl tzaj qˈoˈn ambˈil teˈ, tuˈn tten tjunalx, ex junchˈin xoˈl qˈaqˈ kyij te kaˈyilte.


Jekäi iyaba ko̱na jäiyi, je ne te sa̱ ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wa biköle wäsikemi kata yöle tabeli yaka wà rä. Jekäi iyaba minetse̱ deka̱ Säkeklä ska, ije̱tkäklä sa̱ tsa̱ku̱i ye ska. 	 Me ante qya ul itzˈje jun tal qˈa, a tuˈntaq tkawin tibˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ tukˈa nimxix tipin ex tukˈa jun tvar kxbˈil. Ex jun paqx xi qˈiˈn tal neˈẍ tzma toj tqˈuqbˈil Dios.


“Ke bas ku̱ sa saka wabiketsaksa̱, ka bas wakwa wabiketsanakläksa̱ kuna. 	 Mi chi oka kawil kyibˈaj kynimbˈil txqantl, tuˈntzintla mi kawine Dios kyibˈaja.


Kte yöle biköle yöle rä Säkeklä si̱we̱i ju̱a wà. Je kiar dä sa paktäklä, sa̱ uñaklä, sa paruäklä, sä dulawa̱klä ji wämo wà, 	 Quˈn tkyaqiljo Tuˈjil Tyol qMan Dios, ax o qˈmante. Tuˈnpetziˈn, at tajbˈin te xnaqˈtzbˈil, te kawbˈil tiˈjjo nya wen, te jikysbˈil, ex te qˈolte tumil, tuˈntzin qbˈet tzˈaqle toj qchwinqil,


Ñerä sa̱ tsa̱ku̱i irä, ka̱ wäkiri irä, Berenice irä, ijewa ra ñajäklelewa̱ wa irä, ñajaklaka̱. 	 Jawtzin weˈ nmaq kawil junx tukˈa t‑xuˈjil, Berenice tbˈi, ex tukˈa Festo, a kawil, ex kykyaqiljo a qˈuqleqetaq antza.


¿Kalabe ia̱ irä me̱nak sä bäiwa̱klä kju̱awa kju̱awa na? ¿Kalabe rä ktäkka̱ kte kju̱awa wà ebä na? ¿Kalabe rä sä ktäke̱ka̱ kte kju̱awa wà wapakäk wa ebä na? 	 mo tuˈn kyqˈanin yabˈ, mo tuˈn kyyolin toj tzeˈnchaqkul yol, mo tuˈn tpjet yol kyuˈn? ¡Mina!


Je kalme su̱a Jesús te ra, ite iju̱ña mikle iduaté rä. Jera ite ichaka iia̱: —¿Ba ki̱ ishena ma me bäirpa na? 	 Tej tiwle tuˈn Jesús kuẍle, ex el tnikyˈ te qa ojtxe tkubˈlin yabˈte, xi tqanin te: ¿Tajtzin tuˈn tqˈanita?


Judá wa ditsei wä nina doce mil, Rubén wa ditsei wä doce mil, Gad wa ditsei wä doce mil, 	 Kyxoljo tyajil Judá, kabˈlajaj mil; ex kyxoljo tyajil Rubén, kabˈlajaj mil; ex kyxoljo tyajil Gad, kabˈlajaj mil.


Jera bulishtä ra Agripa irä Berenice irä jewa dewa̱julu ñassële yëë, kjawa̱julu ji ktei pakäklä ska guardia wa tsa̱ku̱i wa irä, jäiyi wa bakleka̱ wa irä, jewa ra. Jera Festo te Pablo sha tse̱nakté, je ki̱ idetse̱. 	 Toj junxil qˈij, i kanin Agripa ex Berenice twutz ja te kawbˈil, ex i okx tuja tzeˈnqeku kawil, junx kyukˈa kynejil xoˈl qˈaqˈ exqetziˈn xjal, a nim kyoklin toj tnam.


Ke bas ñakta vino wà. Je ne te sa iawe̱ke̱ ji wa̱k ka wätkelewa̱ ta rä ki̱ka. Ata bas se̱no pshilewa̱ Säkeklä wikblu wa̱. 	 Ex mi txi kyqˈoˈn kyibˈa noqx tuˈn tnoj kykˈuˈja tuˈn qˈeˈn, quˈn nqox tiˈn te toj jun qchwinqil, a nlay tzyet. Qalaˈ kyqˈoˈnx kyibˈa tuˈn tnoj kyanmiˈn tuˈn Xewbˈaj Xjan.


Jera sábado wà sá minejulumi jukläyäkä kjätkeleksa̱ kjäshtäklä ektaka diklä kjäka, sá te ibiketsa jeska ka̱kiäklä ke̱i tso̱ ki̱ka. Jeska sá ñajaklawa̱. Jera sá te alaklä wa tso̱ tapalewa̱ jeska wa pakta. 	 Toj jun qˈij te ajlabˈl, o exa ttxaˈn tnam tzma ttzi jun aˈ n‑ajqelin, quˈn kubˈ qbˈisiˈn qa antza nchi naˈne jun chˈuq Judiy Dios. Bˈeˈxsin o kubˈ qeˈy, ex o yoliˈn tiˈj Tbˈanil Tqanil kyeˈ qya, a otaq chi chmet antza.


El wa, ke bas male̱te̱na, ikuna ka̱jiska wa te bas dokoitsawa̱ ra. 	 Ayiˈy werman, mi chi jaw kaˈylaja qa ma chi el ikyˈin kyuˈnxjal, ayeˈ nya nimil.


“Jäiyi wa bol mineka̱julu Temploka ka̱kiäk. Ekla rä fariseo wa, iel dä inaklä bäkäk. 	 Kabˈe ichin i xiˈ naˈl Dios tojjo tnejil ja te nabˈl Dios: Pariseytaq teˈ jun; ante juntl peyil pwaqtaq teˈ te tnam Rom.


“Yis ne rä uva kicha si̱ rä. Yis Ká ne rä uva kicha pasu̱ak rä. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: Ayin weˈ tzeˈnku jun tqan uv twutzxix, ex atzin nMaˈn tzeˈnku jun aqˈnil tiˈj.


Ji tso̱ me̱le sa̱ ia̱ rä kju̱awa kju̱awa, ata wikblu ima̱k rä eklabä. 	 Atzin jaˈlin, at nimku qoklin, me ate Xewbˈaj Xjan junchˈin, ex ttxuyil tkyaqiljo qoklin.


Jekäi yis te ishe bas ia̱, je ke̱i ska ra, je jukläyäkä wa buka̱nami rä e̱e̱na si̱ Sodoma wa buka̱nami tsa̱ta. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, toj tqˈijil paˈbˈin twutz Dios, kujxixla tkawbˈil Dios ktzajil kyibˈaj, a tzeˈnku kye xjal ojtxe kyojjo tnam Sodoma, a i bˈaj tuˈn qˈaqˈ.


Jera Jesús te isha: —Jak tso̱ ju̱omi. Ata je duawa̱ kuta Marta te isha: —Säkekewa, ije jalanaka̱ kja nu̱u̱, je wa̱ ka̱ tso̱ cuatro día ki̱ka. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús kyexjal: Kyimiljiˈy abˈj. Atzin te Mart; a tanebˈjo kyimnin, xi tqˈmaˈn te: Tata, mala tzuwix, quˈn ma bˈant kyaje qˈij tkyimlin.


Jera yie ijewa ia̱ ishemi bulee: ‘Ka yis wa̱ bas su̱le mik a̱ni. ¡Bas ji wakbläk ka̱wei ukä ja̱mi wa, cho̱ kju̱awa yis yika!’ 	 Ex oktzin kxel nqˈmantza kye: Nya weqiˈy. Chi laqˈexa nkˈatza, quˈn bˈinchil ilqiˈy.


Sa̱tsa̱ku̱i Agripa, ñerä ña̱la ki̱ yis damiju̱ ka̱ mo ki̱ ra, yie isu̱a ka̱jöir ska ka̱ oloi ñinaté ka̱wä oloi tsa̱ta te ka̱ñiwa̱ksa̱ yis pája̱mi shkiritke, ñakäi yis da shkäk wa pája̱mi shkiritke. 	 Me tzuntaq nchin bˈeta ikyjo, otaq tzikyˈ kabˈlaj qˈij, teˈ nlontiˈy jun nim tspikyˈimil, tzaj qoptzˈaj toj kyaˈj, a nimxix chˈintl tqoptzˈajiyil tzeˈnku tqan qˈij, a ox tilkˈajxix wiˈjaliˈy ex kyiˈjjo a nchi bˈettaq wukˈiy.


¿Jiye na? Je rä ka iwa̱ iyolone rä ji biketse etkabä wà ki̱ka, ata ite iyula rä biketsale je dämiksa̱ rä ji we̱ wà ki̱ka. Jekäi ijewa klasku tkenacha̱wa̱ ale jak sa klasku tkenaklä je ja̱mi, 	 ¿Me tiˈquˈnil? Quˈn kyajtaq tuˈn tjapin bˈaj kyuˈn kyuˈnx kyibˈx, ex nya tuˈn kynimbˈil tiˈj Kolil Jesucrist. Tiˈjjo lo, i ok takpaj toj kychwinqil tiˈj Jesús, a abˈj te toljsbˈil,


Jekäi ijewa sha̱ ekla te chui wa tsa̱ku̱i kjanaklä bika, ikukä wämo tia ju̱ami. 	 Me at jun te, a mix kubˈ tyoˈne, qalaˈ bˈeˈx xi lipin txˈemil teˈ taqˈnil tnejil pale. Bˈeˈx el tjaspiˈn tẍkyin, a at toj tman qˈobˈ.


äyë kiäkksa̱ te̱nakmi iwa̱ ñapaktäklä jui tso̱ Damasco ska je wakwa ia̱. Je rä ikuna ite Jesús ña̱le̱i wà minak wa ku̱a ra, je äyë wà iwa̱ ijewa kukä jäkläté jäiyi wa iräle, alaklä wa iräle, wätenakcha̱wa̱ Jerusalén ska. 	 ex xi tqanin jun uˈj tuˈntzintla at toklin, aj t‑xiˈ kyojjo ja te naˈbˈl Dios toj tnam te Damasco, jyolkye ichin ex qya nimil, tuˈn kytzaj tiˈn, ex tuˈn kyokx tqˈoˈn toj tze toj Jerusalén. Ex bˈeˈx xiˈ antza.


Je ijolona jak yäkä na, jewa ne rä manele te kte ssa ra, ite ikuke je̱r ssële a̱naa rä. Ata iwakwa rä ka ñak kicha ta bäi, ki̱ka je kukemi ite elkje bala ta; ata mika̱ imabler su̱rke̱ ra, ije̱k tsa̱raksa̱. 	 Atzin teˈ ijaj, a xpon chitj kyxol abˈj, antza nyoline teˈ kyiˈjjo xjal, a nchi bˈin tiˈj Tyol qMan Dios. Nxi kynimin tukˈa tkyaqil kyajbˈil, me ajo kynimbˈil ntiˈxix tkujil, ex noq te jteˈbˈin qˈij, tuˈntziˈn bˈeˈx nchi jaw tzˈaq toj kynimbˈil, tzeˈnku ntzaj jun mibˈin toj kychwinqil.


El wa, yis je̱k ssäke̱ bas wa sä Säkekewaí Cristo Jesús ja̱mi je wà yis te ishe, buliri buliri yëë yis kota̱narawa̱ rä. 	 Twutzxix nyola qa tkyaqil qˈij n‑elje wiˈja tuˈn nkubˈ bˈyoˈn noq tuˈn tpaj nnimbˈila tiˈj qAjaw Jesucrist, ex twutzxix aye kyeˈ ma chi ok te twutz waqˈnbˈiˈn.


Je rä bas yäkä mar da, biköle te ikukeke̱ba je̱k ia̱. Jera manele kte kate bäli te, ata isaka tso̱ kja di yëë. 	 Quˈn ajtzin kywaˈn junx, a naˈmtaq tpon or te Xjan Wabˈj, aye junjun kyxola, a at chˈin kyqˈinimil, nejxix nchi ok ten loˈlte jotx, tuˈn kynojxix wen, ex majxpe nchi bˈaj ja txˈujte. Me ayetzin junjun erman, a yajqe, chˈixtaq kyel kyim tuˈn waˈyaj.


Jera Pablo te ikúka: —Elkjebä wà iräle, shka̱ja̱ wà iräle, Säkeklä ki̱ ishenopa ra ka ba ebä kuna, ata bena jir yis ktä ssäk wa döwa̱pa yis käi, ata ka jikäi cadena ta kuna. 	 Xi ttzaqˈwin Pabl te: Qa noq chˈime mo qa nimxtaq, me noqit iky tajbˈil qMan Dios, nya oˈkxa a ay, nim tokliˈn, qalaˈ kykyaqilxitlaˈ a loqe nchi bˈin wiˈja jaˈlin, tuˈn kyoke nimil tzeˈnku weˈ; me nya kˈloˈnqiˈy tuˈn kxbˈil tzeˈnku weˈ.


Bas te ipalei ssëmi ñabuka̱nate iräle, ñabuka̱na mar iräle, ata ¡issö! Ke bas je̱r ianak. Ka irä jiye kuna ta, jekäi ikiana o̱nak rä, jeiräta ka sa̱ ke̱i e̱rwa̱ba. 	 Aj tok kybˈiˈn tqanil qˈoj ex aj kybˈaj ok qˈoj kyojile junjuntl tnam najchaq, mi chi tzaj xobˈa, quˈn ikytzin ilx tiˈj tuˈn tbˈajjo ikyjo. Me naˈmtaqx tpon qˈij tuˈn tjapin bˈaj tkyaqil.


Bas je̱k yuäke̱ tsa̱na kte yöle wà. Ka irä jiye kuna ta, bas te ibiketse je kte oloi ja̱mi bas se̱rmi jekjeye. Jekäi je yöle te yis ne ktei sheke̱ rä. 	 Quˈn chebˈex nkux kyxpichˈinjiˈy Tyol Dios, quˈn toj kywutza antza kknetila kychwinqila te jun majx, me mi n‑el kynikyˈa te, qa antza nyolineˈ Tyol Dios wiˈja.


Jera ijewa te isha Jesús ia̱: —¿Mai ba ká katke rä? Jera Jesús te ikúka: —Ka bas je̱r ko̱r yi yis dä ia̱, ñakäi yi rä yis Ká rä ia̱. Ikuna rä yi yis dä ku̱ bas je̱r ku̱opa ra, jera ñaebä bas je̱r ku̱emi yi rä yis ká rä te. 	 Xi kyqanin te: ¿Jaˈtzin taˈye tMantza? I xi ttzaqˈwin Jesús: Mipe n‑el kyetza kynikyˈ wiˈja. ¿Yajtzilaˈ te nMaˈn? Noqit aku tzˈel kynikyˈa wiˈja, ex matla tzˈel kynikyˈa te nMaˈn.


Iwa rä yis ssëna bas su̱ak pjoo, yis wa̱ bas tsa̱tkäklä Säkeklä wikblu wa̱ itso̱ me̱nak shtä manele wà bas täkinaklä. 	 Quˈn wajxixa tuˈn nxiˈy lol kyeˈy, ex tuˈn kyxi nmojiˈn toj kynimbˈila tukˈa wokliˈn tuˈn Xewbˈaj Xjan, tuˈn kyweˈxixa wen toj kynimbˈila,


Je ki̱ka bas ka̱kiö je däli wakei ia̱, iwa̱ shka̱bläk wa patkäklä idäli wäna tiäk. 	 Tuˈnpetziˈn, kyqanixa te qMan Dios, a tAjaw awal, tuˈn kytzaj tsmaˈn aqˈnil tiˈj awal.


Jera sa̱ tso̱ tapale wa te ichaka iia̱: —Säkekewa, ¿jira ba te Israel wa ia̱ ka̱ me̱mini sa wakwa ñawäsikewa̱klä na? 	 Ayetzaj chˈuqleqetaq tukˈa Jesús, xi kyqanin te: QAjaw, ¿Okpetzila ktzajil ttziyiˈn jaˈlin tuˈn t‑xi xkye Tkawbˈil Dios qxol, a tuˈn qetz tjaqˈ kykawbˈil aj Rom, ex tuˈn ttzaj tqˈoˈn qoklin juntl majl, tuˈn qkawin tzaluˈn toj qtanim tzeˈnku kye qtzan qtata ojtxe?


Jera ite isha: —Yi rä kukä ta wassënak ra, ¡je ku̱ issö! 	 Tqˈma Jesús: Ankye taj tuˈn tkubˈ tbˈiˈn nyola, in tkubˈ tbˈiˈntz, tuˈntzintla tkubˈ tbˈinchin.


Jera chu̱li̱i̱wa̱ Galilea ska wa, Decápolis ska wa, Jerusalén ska wa, Judea ska wa, Jordán a̱mikata wa, minemi ira. 	 Nimx txqan xjal ok lipe tiˈj Jesús toj txˈotxˈ te Galiley, te txˈotxˈ Decápolis, te Jerusalén, te tkyaqil txˈotxˈ te Judey, ex kyoj txˈotxˈ jlajxi Nim Aˈ Jordán.


Jekäi ijewa te ichaka iia̱ te isha: —Sapaktäk, sá wa̱ iju̱ñer ba ktä rä bulee, ba te sa pakteke̱ rä bulee, ñakäi ka ba te sa wabiketseksa̱ kuna sa pa juer wà, ata maikäi shke Säkeklä ja̱mi rä je ktei wà ba te sa pakteke̱ rä bulee. 	 Xi kyqanin te Jesús kyjaluˈn: Ay, xnaqˈtzil, noq samiy; bˈiˈn qe quˈn, qa nyolin teˈ twutzxix, ex qa nxnaqˈtziˈn oˈkx tiˈjjo tbˈeyil chwinqil, a tuˈn qxiˈ tukˈa qMan Dios. Ex mina njaw ttxˈixpiˈn, noq tuˈn kytziˈxjal, ex mina nchi kubˈ tniminjiy aye nim kyoklin, quˈn ntiˈ jun xjal nim toklin tibˈaj juntl toj twutza.


Je ne ki̱ka ite shka̱ble jeshtä wà wa saka tapawa̱cha̱wa̱, jewa ia̱ ite isha: “El wa, bas wa̱ iju̱ñer jí sa̱ shka̱ble ne wà sä blurke̱ rä. 	 Tuˈnpetziˈn, oke tchmoˈn jniˈ tukˈa, exqetziˈn txqantl, a chˈime ikyxtaq kyaqˈiˈn, exsin xi tqˈmaˈntz kye kyjaluˈn: Noq sameqiˈy, tata, chi Demetrio. Bˈiˈn kyeˈ kyuˈn, qa noq tuˈn qaqˈin lo, bˈaˈnxix otoˈya.


Je ki̱ka je ktä ssëke̱ biköle te bakleka̱ wa käi, emana wa käi jewa te. Ijewa te ishe: ‘Ije ne rä Säkeklä täkili ta kinak oloi ta ta̱i ni rä.’ 	 Aye ichin, aye qya, ex majqex kˈwal nchi bˈinxix wen tiˈtaqjo ntqˈmaˈn Simun, ex kykyaqilx qˈmante: Apen tej luˈn nqˈumle Nimxix Tipin Dios Tukˈa, chi chi xjaljo.


je kabla etkabä, ale se̱nak sa̱ ke̱i etkä etkä jekjeyemi, ale ka̱jöir irä ji biköle tso̱ jeska irä, ishäkä irä ji biköle tso̱ jeska irä, däyë irä ji biköle tso̱ je na irä, je yuäkksa̱ wäkata ska te isha: “Ka iwätkenak ji̱a, 	 Ex kubˈ tkˈluˈn twutzjo a itzˈ te jun majx, aku bˈinchinte kyaˈj, ex txˈotxˈ, ex ttxuyil aˈ, ex tkyaqiljo at kyoj, ex tqˈma: Nlay txi laqˈel tqˈijil qAjaw.


Je ki̱ka ite isha: “Sa̱ tsa̱ku̱i wa batala ekla mineju̱mi ka̱ etkä ka̱miika jeska kolonakwa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye, jekjepa däkni. 	 Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn Jesús kyjaluˈn: At jun nmaq xjal xiˈ toj junxil tnam najchaq, tuˈntzintla tok qˈoˈn toklin te nmaq kawil, me iltaq tiˈj tuˈn tmeltzˈaj.


Jera María Magdala wa irä, María saka irä jewa dejäklä je sa̱ nu̱l bläklä ska. 	 Me ante Mariy, aj Xleˈn, tukˈaxjo juntl Mariy i kyij qe ttzi jul.


je rä ijewa ñassäke̱ ebä, ata ji a̱ni ka ju̱ñer ijewa wa̱. Ata ijewa kteche̱rawa̱ rä kje kte ka wata te, kju̱atke kte ki̱ka te. Je shtä te sä ssëwe̱ je̱r ki̱ ñaianak käi, kjätenak ñara käi, sa saka shäk yakei käi, ñabiketsäk yakei käi, 	 jun xjal ikyjo jun nimil tibˈ ex ntiˈx chˈin n‑el tnikyˈ te. Oˈkx tajjo tuˈn tyasin ex tuˈn tyolbˈin, ex atziˈn anetziˈn ikytzin tzeˈnku jun yabˈil, ma tzˈok lemtzˈaj tiˈj. Quˈn antza ntzaje loˈchj kˈuˈjbˈaj, jniˈ jyoj qˈoj, ex tkyaqil ikyˈbˈil ex yasbˈil,


Ñerä ekla kie Zaqueo, je rä inaklä bäkäk wa tsa̱ku̱i ekla, ñakäi irä blu ta̱i. 	 Tojjo tnam anetziˈn, antza najletaq jun ichin aj Judiy, qˈinin wen, Zakey tbˈi, nejineltaq kyxoljo jniˈ peyil pwaq, a tuˈn tajbˈin kye aj kawil toj tnam Rom.


Jekäi ijewa te dika butra corona ye tkaka̱ itsa̱ku̱ ki̱, ijula wämo kja̱ne ite kata cha̱mi iia̱. Jera ijewa ñajaklawa̱ köchöwä ki̱ iwä ja̱mi, te ija̱ñetsa, te isha: —¡Judío wa tsa̱ku̱i, ma se̱nopa ji̱a maitjä! 	 Jax kysiˈpin jun tqan txˈiˈx toj twiˈ tukˈax ttxˈiˈxil. Ex xi kyqˈoˈn jun tze toj tman qˈobˈ tzeˈnkuˈ kyvar nmaq kawil. Exsin i kubˈ meje twutz, me noq tuˈn kyxmayin tiˈj, ex xi kyqˈmaˈn te: Nimxit tbˈiy, ay nmaq kawil kye aj Judiy, chi chiˈ.


Jekäi ite ekla weikar kate su̱a, je wetsaksa̱ ite, jekäi ite ñe Egipto wa ktawa̱. Je wà ite je ale weikanak nui kpa. 	 Tej t‑xiˈ, ok tkaˈyin jun bˈujbˈil tuˈn jun aj Egipto tiˈj jun t‑xjalil Moisés. Bˈeˈx okx tlimoˈn Moisés tibˈ te kolil, ex bˈeˈx kubˈ tbˈyoˈn aj Egipto.


Ñerä catorce año ukäki̱ kjepa yis mineka̱ni etäbä kicha Jerusalénka Bernabé ra. Ñakäi yis wa̱ Tito minetse̱ña. 	 Tbˈajlinxiˈ kyajlajaj abˈqˈe, in xiˈy juntl majla Jerusalén, junx tukˈa Bernabé, ex xi nkˈleˈn Tito wukˈiy.


¿Baishe diklä tsikirke̱ ska ebä, idäksa̱mi tse̱e̱ irä bächii irä na? 	 ¿Ma attzin jun xlokˈ aˈ, a n‑etz aˈ wen toj, ex axsa k‑elitze aˈ kˈa? ¡Mina!


Jera Troas ska sá ju̱nami ko̱no ki̱ka bulee demi Samotracia ska. Jekäi bulirishtä sá demijulu Neápolis ska. 	 Tojjo tnam te Troas, o okxa toj jun bark, exsin o bˈettza toj ttxuyil aˈ, tuˈn qkaniˈn toj muchˈ txˈotxˈ, Samotracia tbˈi. Ex tojxi juntl qˈij, o kaniˈn toj Neápolis. Antza, o xiyiˈy tuˈn qkaniˈn toj tnam Filipos, a tnam luˈn, a etzin kyuˈn aj Rom, ex atzin jun tnamjo nim toklin toj tkyaqil txˈotxˈ te Macedonia. Ilaˈ qˈij o teˈn antza.


ka jewa rä duäk kuna ki̱ka. Ka irä jiye kuna ta, jeska ra ijewa rä jishtä ángel wa käi, ñakäi ijewa rä Säkeklä yabala ijewa rä shki̱leka̱ni ki̱ka. 	 quˈn tuˈn nlay chi kyimtl; qalaˈ iky kchi okileˈ tzeˈnqekuˈ angel, ex ok kchi okil te tkˈwal Dios, tuˈn otaq chi jatz anqˈintl kyxol kyimnin.


Maka ishkäke̱ käi, ijewa rä sä weikäkwa̱, ji shi̱ana ebä wa̱k. 	 Jaˈchax nchi bˈetitz, noqx nchi xitin, ex nkyij kyqˈoˈn bˈis.


Ata ikuna rä sá wakwa iräle, ángel daju̱ ka̱jöir iräle, te kte baa saka bata she bas ia̱ ka sá wa̱ ibata yile ssëta kuna ra, je wakwa weikanowa̱pa. 	 Me kykaˈyinktziˈn, qa at juntl s‑ul qˈmal juntl tqanil kolbˈil, a mikyxi tzeˈnku o bˈaj qqˈmaˈn, kˈwel tzˈaq tjaqˈ tqanbˈil Dios te jun majx, expe qa ayinku weˈ, mo qa jun angelj nyakuj tzaj toj kyaˈj.


Jekäi Säkeklä ktä minemi ji̱a jöiwäta. Ñakäi kte kukäk wa wanaka̱ ta̱i Jerusalén ska. Ñaebä chui wa chu̱li̱i̱wa̱ ñajacha̱wa̱ Jesús biketsäk. 	 Tuˈnpetziˈn tkyaqiljo lo, liwey chˈiy tyolajtzjo Tyol Dios. Tuˈntziˈn, chmet txqantl kybˈajjo nimil toj Jerusalén; ex nimku pale Judiy xi kynimiˈn nimbˈil.


Jera Judío wa te isha Jesús ia̱: —¿Jibä kjashemi ba te kju̱awa ijuenaklä sá wäna ba ia̱ ka̱wä tso̱ jekäi iwa̱klä rä na? 	 Bˈeˈxsin xi kyqˈmaˈn Judiy te: ¿Tiˈtzin jun yekˈbˈil kˈwel tqˈoˈn qwutza, qa at tokliˈn tuˈn tkubˈ tbˈinchinjiˈy lo?


“Säli bas dä, ditsä biköle te bas kjeisheke̱ kte baa wà ra rä. Ka irä jiye kuna ta, je su̱ta ijewa kalí wa te sä wäyuäk jile bata shäk wa käi, jewa kjeisha baa. 	 Ex bˈisbˈajilxla kyeˈy, a ayiˈy njaw nimsin kybˈiy kyuˈnxjal qa wenqiˈy, quˈn ikyx jawe kynimsin xjaljo kybˈi aye ok kyqˈoˈn kyibˈ te yolil Tyol Dios ojtxe.


Jekäi je chu̱li̱i̱ Jesús biketsäk wa je̱rikä rä, je̱r ssër dä etka yebä ñara. Mane a̱ni wa̱ ka iyine je rä yis ebä ne cha ni, ata ji biköle tso̱ iwa̱ rä iwakwa biköle wa̱ kanak. 	 Nimku kybˈajjo nimil, ex kykyaqilx n‑oktaq kymujbˈin kyibˈ, ex junxtaq kybˈis toj kynimbˈil. Mix aˈl jun qˈmante, qa noq te te, aku tzˈokineˈ a jniˈ attaq te, qalaˈ tkyaqil at toklin tiˈj.


Jekäi ijewa te äyë yuami jikäi ijewa wa̱ minak: “Sá Jesús ktei bata shäk wa irä, sä wäkiri wa irä, sä el wa irä, sá te bas sá el wa ka Judío kuna wa tso̱ Antioquía ska, Siria ska, Cilicia ska jewa chakami. 	 Ex kye xi qˈoˈne jun uˈj, a iky ntqˈmaˈn kyjaluˈn: Kchi xel qqˈolbˈiˈn ayiˈy erman, kˈuˈjlinqe quˈn: Awoqejiˈy tsanjil Jesús exqetziˈn nejinel toj Ttanim Dios toj Jerusalén, nxi qtzˈibˈiˈn kyeˈy, a ayiˈy nya Judiyqiˈy ex najleqiˈy toj Antyokiy, Siria ex Cilicia.


Jekäi je guardia wa te je ktei pakani iwäkiri wa ia̱. Jekäi ijewa te issá Pablo irä Silas irä jewa rä Roma wa ra, isuanacha̱wa̱. 	 Bˈeˈxsin i xtaˈjjo xqˈuqil tnam qˈmalte kye kawil. Atzaj teˈ tok kybˈiˈn, bˈeˈx i jaw xobˈ, quˈn nya bˈiˈntaq kyuˈn, qa te aj Romqetaqjo Pabl ex Silas.


Je ukä ska ije̱k kjashani ale once wa ia̱ ijewa ñatulawa̱ yäkäk ra. Jewa uña ite ka ijewa te ikuke kte si̱ ye ki̱ka, ñakäi ijewa je̱r dä därërë ki̱ka. Ka irä maikäi kuna ta, ka ijewa wa̱ ishki̱naka̱ni su̱ak wa ktä kolone ki̱ka. 	 Yajxi chˈintl, teˈ tokpin kykˈatz, txolejqetaqjo junlajaj t‑xnaqˈtzbˈin tiˈjjo meẍ toj jun ja. Noqx jniˈ i bˈaj tyisoˈn, quˈn mix xi kynimine ayeˈ i qˈmante qa otaq jaw anqˈin juntl majl,


Jekäi sa̱ tsa̱tkenaksa̱ rä sa̱ wa̱ ji ki̱ssäklä. Ata ji juena e̱ná ki̱ssë sa te, ka je shtä rä ji ki̱ssë kuna. Ka irä jiye kuna ta, ¿yibä te ji juena e̱ná ki̱ssëmi ji̱a na? 	 Tej qklet, bˈeˈx qe qkˈuˈj tiˈjjo etzbˈil toj kyaˈj, me naˈm qkˈmonte, quˈn noqit oje, mitla nqo ayontltz tiˈj. Quˈn ¿Tiquˈnil tuˈn qayonl tiˈjjo a atl?


je wà ite nui kiemika̱ je̱k ki̱ka, ikablele säkätä wäshewa̱wa̱ ite kju̱ei. 	 Ex tuˈn ikyjo, ayex kchi kˈwelix qˈoˈn te kyil twutz Dios, quˈn k‑elil kypaˈn kyibˈ toj kynimbˈil tiˈj Crist.


Jekäi jí mañatkä rä ka e̱nakwa̱ kuna, je rä ji biketse etkabä irä, ji bäi däke̱ ji̱a ki̱ssë irä, ñashka̱li̱ble irä. Ata ibäi si̱ rä ñashka̱li̱ble. 	 Atzin jaˈlin kyxol nimil tzaluˈn twutz txˈotxˈ atjo qnimbˈil, ex atjo qˈuqbˈil qkˈuˈj, ex atjo qkˈuˈj kyiˈj qukˈa. Me kyxoljo oxe luˈn, axix te nim tokliˈn: Qkˈuˈjbˈil qibˈ qxolx.


Jekjepa ije te ijewa kúkemi te ishemi: ‘Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, ka bas wa̱ ji o̱ne manele jí emana wa ia̱ ra, je rä ka bas wa̱ ji o̱ne yis ia̱. 	 Me kxel ntzaqˈwiˈn: Okxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, tkyaqilxjo mi s‑ok kybˈinchiˈn kyiˈjjo tal yaj, mo tiˈj jun aˈlaj, ayeˈ kˈuˈjlinqexix wuˈn; toj twutz Dios, wiˈja mi s‑oke kybˈinchiniˈy.


Jera Säkeklä wikblu te yis paka minak ijewa ra ka ji a̱ni biketsale ta kuna. Ñakäi jí sä el wa seis minemiña yis da, jekäi sá kjawa̱julu je säkekewa ju naka. 	 Ex ate Xewbˈaj Xjan tzaj qˈmaˈnte weˈy, tuˈn mina jaw kaˈmin wanmiˈn, ex tuˈn nxiˈy kyukˈa. Ex i xiˈtzin qaql nimil wukˈiy, aye loqe lo. Qkyaqilxa o okxa toj tja jun ichin,


Jekäi ekla Leví wa dar Chipre ska je kie rä José ni. Ata Jesús ktei bata shäk wa te ikie rä Bernabé ni. (Je wà rä sa̱ je̱r pabläk ni.) 	 Ikytzin bˈajjo tiˈjjo jun ichin, Jse tbˈi, tzajnintaq toj txˈotxˈ Chipre, ex attaq toklin kyxol t‑xjalil qtzan Leví. Atzin te Jse ok qˈoˈn juntl tbˈi kyuˈn tsanjil, Bernabé, atzin tzˈelpineˈ, aj qˈuqbˈil kˈuˈjbˈaj.


Jekäi ije je̱kaka̱, mineju̱ni ijuka. 	 Texjo paq, bˈeˈx jaw weˈks tej yabˈ, ex bˈeˈx aj tja.


Pablo Cristo Jesús ktei bata shäk, Säkeklä saje wa tsa̱tkäkksa̱ irä Cristo Jesús sa̱ wa̱ biketsanak irä je wa̱ ipakale jekäi iwa̱k ki̱ka, 	 Ayiˈn Pabl, jun tsanjil Jesucristqiˈn, chqˈoˈn tuˈn Dios, a Klolqe, ex tuˈn qAjaw Jesucrist, a qˈuqlexix qkˈuˈj tiˈj.


Jera sá kjajulu Cilicia irä, Panfilia irä wäsaka, däyë wakei ebä ki̱ demijulu Mira ska, je rä Licia jukläyäkäí. 	 O jlajinxi toj ttxuyil aˈ, junx twutzila txˈotxˈ te Cilicia ex Panfilia, ex o kaniˈn tzma Mira, jun tnam toj txˈotxˈ te Licia.


Ata Jesús te isha ijewa ia̱: —Ka jile bata shäk mane a̱ni kuna ka dälätsalewa̱ kuna käi, ata iwakei ke̱i ska, iwakei saka wa ska, iwakei ju ska ka irä dälätsalewa̱ kuna. 	 Me xi tqˈmaˈn Jesús kye: Jaˈchaqx taˈ jun yolil Tyol Dios twutz txˈotxˈ, nxi qˈoˈnx toklin. Me qa tojx ttxˈotxˈ, ex kyxol t‑xjalil, ex tojx tja, ntiˈx toklin.


je rä Säkeklä rä eklabä ki̱ka. Jebä te tene shkiri ta wa wabiketseksa̱ wämo ye ijewa te ji biketsa etkabä oloi ja̱mi, ñakäi ka tene shkiri ta wa wabiketseksa̱ wämo ye ijewa te ji biketsa etkabä oloi ja̱mi. 	 Quˈn oˈkx junchˈin Dios at, ex ma qo ok tzˈaqle twutz, noq tuˈn qnimbˈil teyile junjun, iˈchaqxla Judiy mo minaj.


Ñerä ekla te ichaka iia̱: —Säkekewa, ¿tsa̱tkenakksa̱ wa rä elkje ebä na? Jera Jesús te ijewa ia̱ isha: 	 At jun xjal xi qaninte te. Chiˈ kyjaluˈn: Taa, ¿Me nyala ilaˈ te kkletil? Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn:


Jira sa̱ tso̱ wa rä yakeila ebä, manenak wa ebä, jewa te ji kieke̱ ijuenaklä ye. Ata ka jewa ia̱ ji a̱ni kjayinak ijuenaklä ye, ata Jonás käi ebä ijuenaklä kjayirmi.” Jera ite ijewa jawa̱ta̱na, mineju̱mi. 	 Ayeˈ xjal tzaluˈn manyor aj ilqex ex aj pajilqe. Nkyqanin tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn jun tbˈanil techil wipiˈn kywutz, me mixla kbˈantil; oˈkxjo tzeˈn bˈaj tiˈj qtzan Jonás ojtxe. Ex bˈeˈx i kyij ttzaqpiˈn antza.


Epafras, ale bas wa ekla, je te bas chakami, ije rä Cristo Jesús kjanaklä. Je chichar kate del ka̱kiäk bas ki̱ka, bas tkenakläwa̱ därërë këlecha̱wa̱ wa käi, ji sherke̱ Säkeklä ki̱ wa̱k kalabe. 	 Ex ikyxjo, nxi tqˈoˈn Epafras qˈolbˈil kyeˈy. A ichin luˈn juntl kyxjalila, ex nimxix n‑ajbˈin toj taqˈin Crist. Kukx nnaˈnxix Diosjo kyiˈja, tuˈntzin kyweˈxixa toj kynimbˈila, ex tuˈn ttijinxjo kynabˈla, ex tuˈn tjapin bˈaj tkyaqiljo tajbˈil qMan Dios kyuˈn.


Biköle minemi kju̱awani, kalabe ianacha̱wa̱ ka kianak ji̱a. Ka yi kuna ji wa̱k bäi, ekla a̱ni ka ikuna. 	 Qalaˈ kykyaqil bˈajel txalpaj, ex kykyaqilx ma cheˈx toj najin. Ex mix aˈlx jun nkubˈ tbˈinchin bˈaˈn, me tukˈaxpetla jun.


Je ne ki̱ka ijewa ia̱ ikjashö iyina si̱ bas wa̱ sa̱ shka̱l je su̱aklä tapanak eyaka eyaka wa wa̱, ñakäi jewa wa̱ isu̱aklä sá te bas kjeisha je ki̱ka je rä iyina si̱ ni. 	 Tuˈnpetziˈn, kyyekˈinxa qa at‑xix kykˈuˈja kyiˈj, ex japinxitjo qyola ma txi qqˈmaˈn kye, qa wenqexixa, tuˈn kyoka te jun yekˈbˈil kywutzjo tkyaqil Ttanim Dios.


Ñerä idaksa̱ju̱ ji̱a diklä na ra, ka̱jöir kjä buka̱naju̱ma su̱a ite, ñakäi ite Säkeklä wikblu su̱a idawa̱ju̱té namala käi iwäki̱. 	 Texjo paq, teˈ tjatz Jesús toj aˈ, xi tkaˈyin kyaˈj, teˈ t‑xi jaqpaj, ex xi tkaˈyin Xewbˈaj Xjan, teˈ ttzaj toj kyaˈj tibˈaj, tzeˈnku jun palom.


Jí bas chakäklämi yua yis Pablo te yis wakei jula wà. Ka bas je̱r sher yis tso̱ rä wätelewa̱ ska. Bas ia̱ je̱r bäi yinopa. 	 Ayin wejiˈy Pabl, ma kubˈ ntzˈibˈinjiˈy qˈolbˈil kyeˈy luˈn. Chi naˈn Diosa wiˈja, quˈn loqiˈn intinkux toj tze. Noqit tzaj tqˈoˈn Dios t‑xtalbˈil kyeˈy. Ikyxitjo.


Ka jiye kuna ta, ditsä manele ñapatkawa̱ jakika. Jewa rä ditsä ka bäi kuna wa. Jewa te saje wa Kekläí je̱r bäi sha iawa̱wa̱ ji äina tke̱rke̱ ija̱mi wakbläklä ka wätkelewa̱ ta, ñakäi ijewa te Sä Blui eklabä saje wa Säkekewaí Jesucristo dokoitsawa̱. Jewa rä biketsale e̱ná ka̱mikleté buka̱nak jí buka̱ne pake mar yie je wà. 	 Quˈn ikytziˈn, iteˈ xjal n‑ok kyqˈoˈn kyibˈ nyakuj nimilqe; chebˈe ma chi okx kyxola sbˈul kyeˈy. Ayetzin wiq xjal luˈn, o chi yolajtz toj Tuˈjil Tyol Dios, qa te najinqe te jun majx. Aye xjal luˈn, mina nkubˈ nimin Dios kyuˈn, ex nya wen kybˈinchbˈin. Tzunxix nxi kyqˈmaˈn qa tuˈn nimilqo, ntiˈl qil twutz Dios; noq tuˈn t‑xtalbˈil, aku qo bˈinchin tkyaqil noq tzeˈn qaj, chi chiˈ. Mina ntzaj tchewil tkawbˈil qMan Dios kyiˈj, ex n‑el kyiˈjlin Jesucrist, a oˈkx qAjaw ex Klolqe te jun majx.


Ata ike̱i dämiwa̱ ji̱a je jula kolonak minaklätse̱ ijewa yika, je ke̱i wà kjepa ijewa bätsämi rä. 	 Me pon kanin jun qˈij, jaˈ tuˈn wele naja, a ayiˈn, a ikyxjo tzeˈnku chmilbˈaj kyxol. Ajtzin tjapin kaninjo qˈij anetziˈn, okpetzila kˈwel kypaˈntz waˈyaj, tuˈn kynaˈn Dios wen.


Si̱wa̱ ju̱r maka ima käi. Ba te je bular ssë, ata ka ba wa̱ iju̱ñer mai idar, mai imar. Je su̱ta biköle sa̱ ko̱le Säkeklä wikblu ja̱mi wa rä. 	 Quˈn ikyxjo tzeˈnku te kyqˈiqˈ njumin wen, me mina nqloˈn jaˈ ntzaje ex tzeˈn txiˈ, ex ikyqetzin kyeˈ aye nchi itzˈje tuˈn Xewbˈaj Xjan.


Je ssëta jile bata shäk wa wa̱ iyile rä, jishtä iyöle katke käi: 	 A qmujbˈil qibˈ kyukˈa nya Judiyqe, bˈeˈx qˈumle toj Tuˈjil Tyol Dios kyuˈn yolil Tyol. Chiˈ kyjaluˈn:


Ata ijewa minejulu te ije pakaka̱ je ke̱i biköle ska. 	 Me mix tpaˈyix kykˈuˈj, quˈn noq teˈ kyetz antza, nkubˈku kyyolin kyexjal toj tkyaqiljo txˈotxˈ antza, qa a Jesús otaq qˈaninkye.


Ata ji wikblu ka Jesús shäkka̱ kuna jekäi, jewa biköle ka datse̱ rä Säkeklä ja̱mi kuna. Je ne rä kju̱atkäk Cristo ra wikbluí rä. Je ne palei ssële bas wa̱ idäju̱ ni rä, ñakäi jira je kaldu kja ka̱jiska ni rä. 	 Me tkyaqil xjal, a mi nxi tnimin ikyjo, ntiˈ Xewbˈaj Xjan tukˈa, qalaˈ a xewbˈaj tzajnin te tajaw il, a ajqˈoj tiˈj Klolqe Jesús. Me bˈiˈn kyuˈn qa a xewbˈaj anetziˈn, tuˈn tul kaninxtaq. Ex lu at jaˈlin twutz txˈotxˈ.


Ata Abraham irä, Isaac irä, Jacob irä Kekläí, sa ká wa Kekläí, je te iwakei kja̱nei wa̱k Jesús oloi kaka̱. Je ne ju̱aksa̱ bas te, je ne sha bas te Pilato ia̱ ka sá ki̱ isher, ale Pilato te ibiketsa wäyenakksa̱ni ra rä. 	 Ate Dios, a tDios Abraham, Isaac, Jacob ex kykyaqil qe ojtxe qxeˈchil, a o tzaj qˈonte nimxix toklin Jesús, a taqˈnil. Ayiˈy xi qˈonte kye kawil te Rom, ex mix kytziyiˈy tuˈn t‑xi tzaqpet, tej tqˈmante Pilat.


Jera ekla detse̱ iwäki̱ ialewa̱ be wa̱ ka wä wajuenak kuna, ka ktäk kuna, je bäiwa̱ni ite; je wà je ktä wäblelewa̱ ktaka̱ni, wä wajuenani. 	 Kyojjo qˈij anetziˈn, xi kyiˈnxjal jun ichin twutz Jesús, a tokxtaq jun taqˈnil tajaw il toj tanmin; ex otaq chi jpet twutz, ex mibˈintaq yolin. Me bˈeˈx el weˈ tuˈn Jesús, quˈn bˈeˈx bˈant tkaˈyin, ex bˈant tyolin.


Bulirishtä ra si̱wa̱ ju̱rte ji̱a täkii te sá wäkpe kate. Je ki̱ka ijewa te däli tulami ijaboktenaklä. 	 Atziˈn tojjo juntl qˈij, kujxtaq taˈye kyqˈiqˈ ex jbˈal. Tuˈnpetziˈn, i ok ten xoˈl teˈ tiqitz bark toj ttxuyil aˈ,


Jekäi je tkelewa̱ Säkeklä wa̱ chui tsa̱ku̱i bäi si̱ ye, je rä jishtä Melquisedec käi. 	 Ex ate Dios ok qˈoˈnte te tnejilxix qpale, ikyxjo tzeˈnku te Melquisedec.


Jera ñawäsaka iktaka̱ni, ka iktä wätene ji̱a. Jekäi ite Säkeklä kjeishami kte baa wà. 	 Ex tbˈajlinxiˈ ikyjo, bˈeˈx bˈantl tyolin Zakariy, exsin ok ten nimsil tbˈi Dios.


Bas wa̱ iju̱ñer ije rä wämo ra, jera bas wa̱ iju̱ñer ñaebä ji wämo wa̱k wa biköle rä wätsikile ije wa̱. 	 Bˈiˈn kyuˈn, qa a Klolqe Jesús tzˈaqlexix toj tkyaqil. Tuˈn ikyjo, il tiˈj tuˈn tel kynikyˈa te, qa kykyaqiljo nchi bˈet tzˈaqlexix toj kychwinqil, o chi ok te Tkˈwal Dios.


Jera ite isha ije ia̱: —Ma je̱köka̱, ma cho̱ ne. Ba te ji biketsa etkabä wà ba tsa̱tkenaksa̱. 	 Xitzin tqˈmaˈn Jesús teˈ bˈetin xjal kyjaluˈn: Kux jaw weˈksa, ex kux txiˈy. Axjo tnimbˈila ma kubˈ qˈanintiy.


¿Ka irä yis ia̱ ka̱ tso̱ ji rä yis cha wawa̱klä maikäi 'swakei ki̱ ikiar käi na? ¿Ata ma je̱r ki̱ yis ianawa̱ yis dä je̱r bäi ki̱ka na? 	 ¿Ma ntiˈtzin weˈ woklin tiˈj npwaqa, tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn noq alqe wajiˈy? ¿Mo qa nloˈchj kyeˈ kykˈuˈj, tuˈn soˈjqiˈn?


Iwa rä saje wa mane a̱ni ka se̱r dä sa wakei je̱k ia̱ kuna. Ñakäi ka mane a̱ni duäwa̱ rä iwakei je̱k ia̱ kuna. 	 Mix aˈlx jun nimil n‑anqˈin ex nkyim noqx tuˈn tnimsin te tibˈ.


je rä ite ibiketsa si̱ ije rä täkili ta iwa̱k maikäi ikablele iia̱ käi ki̱ka. 	 quˈn elnintaql tnikyˈ te, qa at tipin Dios tuˈn tjapin bˈaj Tyol, a tqˈma.


Ji tkenawa̱ rä yaka ta ditsä iá, ata je shki̱rke̱ka̱ni rä yaka ta wikblu iá. Sa yaka tso̱ ditsä iá ra, jekäi ñaebä sa yaka tso̱ wikblu iá. 	 Ajo qxmilil te twutz txˈotxˈ kˈwelix muqet, me a qxmilil te Xewbˈaj Xjan, at tchwinqil te jun majx. Quˈn ikytziˈn qa at qxmilil te twutz txˈotxˈ, ex ikyxjo, il tiˈj jun qxmilil te Xewbˈaj Xjan.


Wikblu Sikina wa̱ kjayile iia̱ Säbäkäkksa̱ patkemi Säkekewa te, je su̱emi ite ka iduäwa̱ba yika. 	 Atziˈn Xewbˈaj Xjan qˈmaˈnte te Simeón, tuˈn tzmaxitaq tuˈn tkyimjo, aj tlon teˈ Kolil, a Crist, a tuˈntaq tul tsmaˈn Dios.


Jera fariseo wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä, jewa te ibiketsa je̱r na: “¿Yi ije rä, je ktäke̱ yakei Säkeklä ukä ja̱mi rä na? ¿Yi ia̱ sa̱ nui jarmiwa̱ bitaba na? Ata Säkeklä ebä ne ia̱ sa̱ nui jarwa̱ bitaba rä.” 	 Me ayetzin kyeˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn jniˈ Parisey, bˈeˈx i ok ten kyeˈ ximilte kyjaluˈn: ¿Tzeˈntzin tten n‑el tzaqpaj ttzi ichin ikyjo? quˈn noq nxoˈn yol tiˈj Dios tuˈn maˈ tyolch. Quˈn oˈkx te Dios aku bˈant najsin te til jun xjal.


Ata yilé te bas ia̱ jinile ishe ra, bas te ikúke: ‘Säkekewa ne ki̱ isherke̱ rä, ata jirä ite ipatke tuleténi.’ 	 Ex qa at jun saj qaninte jun tiˈ kyeˈy: At tajbˈin te qAjaw, me jaˈlinx tzul quˈn, chichkujiˈy.


Ñerä ite Judío wa ekla ku̱a, je kie rä Aquila ni. Je rä Ponto wa, ata ije biteleju̱ Italia ska deju̱ rä jirpa ji̱a ise̱naklä Priscila ra. Je rä Claudio te ka̱wei ma̱ Judío wa biköle patkä tuläkläksa̱ Roma ska ki̱ka. Jekäi Pablo mineju̱ jewaka. 	 Antza, el tkˈulbˈine tibˈ tukˈa jun xjal Judiy te Ponto, Aquila tbˈi. Aˈkxtaq tkanin Aquila tukˈaxjo Priscila, a t‑xuˈjil, tzajninqetaq toj txˈotxˈ, Italia tbˈi. I etz antza, quˈn tuˈn otaq qˈumle tuˈnjo tnejilxix kawil, Claudio tbˈi, qa iltaq tiˈj tuˈn kyetzjo kykyaqil xjal Judiy toj tnam te Rom. Tej kyul, bˈeˈx xtaˈj Pabl qˈolbˈilkye,


itäbilecha̱wa̱ ije raña bas wäoka̱na ra, ñakäi ije ja̱mi shki̱leka̱ni iraña, je rä bas te Säkeklä ishki̱wa̱kka̱ni dulewa̱ wa sha̱na je täkili te ji we̱ je biketsa ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, tej qkuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, nyakuj o qo kyim tojjo ojtxe qten, ex nyakuj o qo kux muqet junx tukˈa Crist, tej tkuˈx toj txˈotxˈ. Ex tej qjatz toj aˈ, jun techil qa ma qo jaw itzˈje tukˈa jun akˈaj qchwinqil, ikyxjo tzeˈnku jaw itzˈje te Jesús juntl majl kyxol kyimnin. Ex a teˈ akˈaj qchwinqil ma tzaj qkˈmoˈn noq tuˈn qnimbˈil tiˈj tipin Dios, a jatz anqˈin Jesús tuˈn.


Ijewa te jakbläk wa bol wätia tulaka̱ña ira cruz saka ja̱mi, ekla ijula wämo kja̱ne, ekla ijula shule kja̱ne. 	 Junx tukˈa Jesús jaw kyqˈoˈn kabˈe ileqˈ twutz cruz, jun toj tman qˈobˈ ex juntl toj tẍnayaj.


Säkeklä je̱r ssëna bäi David da. Je ki̱ka ije ka̱kia ka̱ me̱naklä iia̱ iwa̱ ju yuäklä Jacob Kekläí ia̱. 	 Atziˈn teˈ tok David te nmaq kawil, bˈaˈn ele twutz Dios, ex tajtaq tuˈn tkubˈ tbˈinchin jun najbˈil, jaˈ tuˈntaq tnajane qMan Dios te jun majx.


Säkeklä wikblu irä busi jula kolonak irä te ishe: “¡Bä kute!” Yi te issa ku̱ ishö: “¡Bä kute!” Yi je̱r bárke̱ ra, je kute. Yi te iyákle ra, je ku̱ sa̱ se̱naklä kseka diklei yö kjermita. 	 Tuˈnpetziˈn, a Xewbˈaj Xjan ex ajo Ttanim Dios, a t‑xuˈjiljo tal Tal rit, ntqˈmaˈn kye nya nimil: Ku kytzaja nimilch. Ex ajo kxel bˈinte yol lo, bˈaˈn tuˈn t‑xi tqˈmaˈn kye nya nimil, tuˈn kyul nimil. Quˈn ankye teˈ at kˈwaj tiˈj toj tanmin, i tzaj nimil. Ex qa taj, bˈaˈn tuˈn ttzaj ex tuˈn tkˈwan tiˈjjo aˈ te chwinqil, a nya loqˈenaj.


Je rä jishtä ekla miju̱ ka̱mii ra, ite iju ju̱eta̱na te ikjanaklä wa ia̱ ji ju̱eta̱na ju̱ñenak, te ekla ekla ia̱ shka̱ble me̱ta̱na, te ju kjä kukäk pake se̱nak wäñilee käi. 	 Ikyx te luˈn tzeˈnku jun ichin kyjaˈ t‑xi toj jun tbˈe toj junxil tnam najchaq. Kyjel kyqˈmaˈn kye taqˈnil tuˈn tok kykaˈyin tja; ex kyjel tqˈoˈn taqˈin junjun, kyjel tqˈmaˈn te xqˈuqil tja, tuˈn telsin twatl, ex tuˈn tok tkaˈyin tkyaqil.


Jeshtä ka̱biketse ka dar dä ka̱sha̱ ki̱ka kuna, ata je rä ka̱jiska ji tso̱ ja̱mi, sä del ja̱mi, be ja̱mi. 	 Quˈn nya te Dios teˈ ẍtijil ikyjo; ikytzin teku te xjaljo te twutz txˈotxˈ ex te tajaw il.


Ata ka Melquisedec rä biteleña ijewa ja̱mi kuna, ata je te Abraham diezmo kukawa̱, te Säkeklä kablele kukäk wakei ia̱ ji bäi sha o̱nak. 	 Me qalatziˈn te Melquisedec, nya tzajnin tiˈj Leví. Atzin te Abraham, nimtaq teˈ toklin, quˈn tuˈn otaq yolin qMan Dios tukˈa, ex otaq tzaj tqˈoˈn Dios nim tkyˈiwbˈil tibˈaj. Me atzin te Melquisedec, nimxixtl te toklin tibˈaj Abraham, quˈn atzin Melquisedec el tpeyin ajo tlajajin tkanebˈ Abraham toj jyoj qˈoj. Ex ikytzin kubˈe tqˈoˈn Melquisedecjo tkyˈiwbˈil tibˈaj Abraham.


Jekäi ka ijewa wa̱ iwächakewa̱klei ji̱a. 	 Ex texjo or anetziˈn ntiˈl okx kylimon kyibˈ tuˈn kyqanin te Jesús juntl tiˈ.


Ata ite si̱wa̱ täkii su̱a ra, isuanawa̱, ñakäi iwä itäbinami, jera ia̱na te isha: —¡Säkekewa, yis tsa̱tköksa̱pa! 	 Me atzaj teˈ tnaˈnte txqan tipin kyqˈiqˈ, bˈeˈx tzaj xobˈ, ex kyjaˈtaq txi mulqˈaj toj aˈ. Bˈeˈx jaw ẍchˈin tuˈn t‑xobˈil: Chin tkloma, wAjawch.


Aser wa ditsei wä doce mil, Neftalí wa ditsei wä doce mil, Manasés wa ditsei wä doce mil, 	 Ex kyxoljo tyajil Aser, kabˈlajaj mil; ex kyxoljo tyajil Neftalí, kabˈlajaj mil; ex kyxoljo tyajil Manasés, kabˈlajaj mil.


Ata Jesús biketsäk ka Judío kuna wa, jewa ia̱ sa̱ wa̱ äyë yöle rä jini sa̱ wa̱ ibiketsaleksa̱ käi. Je rä ijewa ñabutsä tuläklämi ji rä me̱leka̱ jile kekläí me̱i wäja̱mi irä, jile pi irä, jile kuli sikleka̱ irä, ka̱wakblewe̱ irä je yika. 	 Ikytzin kye nya Judiyqe, a o chi nimin, ex o txi qtzˈibˈin kye, tzeˈn qe qxim: Tuˈn mina t‑xi kychyoˈn kychibˈjiljo aluˈmj, a nchi kubˈ bˈyet te chojbˈil il kywutz txqantl kydiosxjal; ex tuˈn mina t‑xi kychyoˈn kychibˈjiljo aluˈmj, a njaw kyjtzˈoˈn kyibˈ; ex tuˈn mina chi tzqˈajsin tiˈjjo chikyˈ te kychiˈ, ex nya wen tuˈn kykubˈ kẍe kyukˈa junxil qya, qa nya a kyxuˈjil, quˈn tkyaqiljo lo, manyor tzˈilxix toj kywutz kykyaqil Judiy.


Jikäi sa̱ wa̱ iju̱ñer, ka ka̱wei me̱le rä sä wämo wa ia̱ kuna, ata je me̱le rä ka ka̱wei dälätsäk kuna wa ia̱, ka sä ktä ssäk kuna wa ia̱, ka sä bäi kuna wa ia̱, ji yakei wakbläk wa ia̱, ka ji dälätsäk kuna wa ia̱, ji shi̱ana wa̱k wa ia̱, sa ká ktäkwa̱ wa ia̱, sa̱ a̱mi ktäkwa̱ wa ia̱, sä ktäk wa ia̱, 	 Bˈaˈn tuˈn ttzaj qnaˈn, qa ntiˈ kawbˈil ntzaj kyibˈajjo nkubˈ kybˈinchin wen, qalaˈ kyibˈajjo nchi bˈinchin nya wen: Tzeˈnqeku xjal n‑el kyiˈjlin kawbˈil, ex kykyˈeˈ tuˈn kynimin, ex aye nya bˈaˈnqe, ex aj ilqe, ex aye kykyˈeˈ tuˈn t‑xi kynimin qMan Dios exsin Tyol, ex aye nkubˈ kybˈyoˈn kyman ex kytxu, ex kykyaqiljo bˈyol xjal,


Jera Jesús te isha iia̱: —Bä jäke shki̱rmika̱ni. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús te: Kjawil anqˈintl te t‑xibˈinch.


Simeón wa ditsei wä doce mil, Leví wa ditsei wä doce mil, Isacar wa ditsei wä doce mil, 	 Ex kyxoljo tyajil Simeón, kabˈlajaj mil; ex kyxoljo tyajil Leví, kabˈlajaj mil; ex kyxoljo tyajil Isacar, kabˈlajaj mil.


Jekäi sá te jí sheke̱ bas ia̱ Säkekewa ktä wà, saje tso̱ ji̱a kseka wa, a̱ta̱le Säkekewa däke̱ni kje, jewa ka minakmiba sä tso̱ käpelecha̱wa̱ wa yika. 	 Tuˈnpetziˈn, nxi qqˈmaˈnjiˈy t‑xnaqˈtzbˈil qAjaw: A awo itzˈqox, ajxi tul kanin qAjaw, mi qo nej kywutzjo ayeˈ o chi kyim.


Ditsä yäbei te iángel wa patkemi igobiernoí ska sä shirinewa̱k wa irä, ji wa̱k ka̱wei ukä ja̱mi wa irä jewa kalabe shtäkksa̱, 	 Ex ayiˈn, a Tkˈwal Ichin, chi xel nchqˈoˈn n‑angela, tuˈn kyetz xbˈoqitjo toj Tkawbˈil Dios kykyaqiljo nchi bˈinchin il, ex ayeˈ nchi xmoxin kyiˈj junjuntl tuˈn tkubˈ kybˈinchin il.


Ite oloi ta wa tulaksa̱ iñajäklelewa̱ ije̱tkäklä sa̱ tsa̱ku̱i ye ska, ata ditsä emana wa oloikaka̱ ite. 	 N‑el tiˈn kyoklin nmaq kawil, ex nxi tqˈoˈn kye a ntiˈ kyoklin.


Jera je jäiyi kololewa̱ wikblu yakei wa̱ je ju̱nami ijewa ki̱ka, te ijewa kukawa̱ diekjela tu̱naka̱ ijewa kalabe ki̱ka. Jekäi je ju ska ijewa julunami ju̱li̱shye, shka̱le ta̱i. 	 Ex texjo paq anetziˈn, bˈeˈx xi joqpaj tej ichin, a attaq taqˈnil tajaw il toj tanmin kyibˈaj xjal, a nchi yolintaq, ex tukˈa txqan tipin, bˈeˈx i kubˈjo ichin tuˈn, ex i bˈaj tbˈyoˈn. Tuˈntzin ikyjo, ẍbˈiˈqqe ex iẍjlinqe tej kyoq tojjo ja, jaˈ iteˈkxtaq.


Yi te yis dokoitsawa̱ ra, je te yis Ká dokoitsawa̱ ñaebä. 	 Ex noq tuˈn nchin el kyikyˈiˈn, nyekˈin qa n‑el kyikyˈin nMaˈn.


Ka irä jiye kuna ta, yis ia̱ ka̱ deksa̱ ta̱i yis wao̱naklä. Ata ditsä chu̱li̱i̱ ñapatka yis na̱me̱i ye. 	 quˈn ma tzaj qˈoˈn ambˈil weˈy, tuˈn waqˈniˈn toj taqˈin qAjaw, tuˈn ma nintzxjal tuˈn tnimin, ex nimku ajqˈoj wiˈja.


Ñerä ka̱jöir ska jile saka juena ijuenaklä ye, je rä tsuitkäbi ta̱i bätsëë, tsa̱ku̱ ta siete, dula ta diez, je itsa̱ku̱ käi iwa̱ wätsa̱ ki̱ tkenakka̱ tso̱ siete. 	 Ex tzaj yekˈin juntl techil toj kyaˈj: Jun kyaq txuk ma tijxix, iky kaˈyin tzeˈnku xmatx. Ex attaq wuq twiˈ ex lajaj tkach, ex tokxtaq jun toj kywiˈ tzeˈnku te nmaq kawil.


Jekäi ka kololewa̱ ka̱wei wa̱ wa ska ra, yis je̱k iawa̱wa̱ ka kololewa̱ ka̱wei wa̱ käi. Jeiräta ka yis dami rä ka Säkeklä ka̱wei ta käi kuna, ata yis dami rä Cristo ka̱wei ja̱mi, yis wa̱ ka kololewa̱ ka̱wei wa̱ wa kukäklä. 	 Ex tej ẍin bˈeta kyxol aj nya Judiyqe, ayeˈ mina xkubˈ kybˈinchin tzeˈnku tzˈibˈin toj ojtxe kawbˈil, ex ma txi nmujbˈin wibˈa junx kyukˈa, nyakuj ntiˈ kawbˈil wibˈaja, noq tuˈn tok kybˈiˈnku wiˈja, ex tuˈn t‑xi kyniminku Tbˈanil Tqanil. Me mi nxi nqˈmaˈn tukˈa lo qa ma kubˈ nbˈinchinjiˈy a nya bˈaˈn twutz Dios, quˈn nimilqiˈn tiˈj Tkawbˈil Crist.


Ka irä jiye kuna ta, sá te issa bas te Cristo Jesús biketsa, ñakäi bas wa̱ sä sikii wa biköle shka̱l, 	 quˈn ma qbˈiˈy jun tqanil tiˈj kynimbˈila tiˈj Crist, a Jesús, ex tiˈj tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyxoliliˈy tiˈj tkyaqil txqantl nimil.


Jera imike̱ni wikblu saka siete yakei si̱ iwakei tsa̱ta, jewa kiäk jäkté iwakei ra. Jekäi ijewa dewa̱julu ra, ise̱rke̱ jeska; bata ska ra je ditsä iarke̱wa̱ e̱e̱na si̱ säkätä iialewa̱ tsa̱ta. Je su̱ta io̱rmi jira sa̱ tso̱ yakei wa ukä ja̱mi rä.” 	 Bˈeˈxsin k‑okixtz toj tanmin xjal me nya tjunalx jaˈlin; qalaˈ kyukˈa wuql tukˈa xininqexix toj il tzeˈnku a. Ex kykyaqilx kchi najal toj tanminjo xjal jaˈlin. Atzaj xjal noqx kyja kxeˈlix toj il tzeˈnkuˈ ttentaq te tnejil. Ikytzin kbˈajiljo kyukˈa xjal jaˈlin, a nya nimilqe.


Ñakäi guardia wa te ija̱ñetseke̱, ñasikäke̱wa̱ iwä ja̱mi uva diä jäi ma̱k iia̱, 	 Majqexpe kyeˈ xoˈl qˈaqˈ i ok ten xmayil tiˈj Jesús. Nchex laqˈetaq tkˈatz, exsin nxitaq kyqˈoˈn txˈam vin te tkˈwaˈ.


Ka irä jiye kuna ta, mai bas ji säkei ta tso̱ blele ra, je ne ska bas je̱r kämami rä. 	 Quˈn jaˈ taˈyex kyqˈinimila, axsa kxele lipeye kyanmiˈn.


Jekäi ra ka sa̱ kuna Griego iräle Judío iräle, tene shkiri ta iräle ka tene shkiri ta iräle, ka ñayöle iräle, ka̱ etkä kju̱awa wa iräle, kololewa̱ kjanaklä ye iräle ka kololewa̱ kuna iräle. Ata Cristo ne rä ji biköle ye, ji biköle ska rä. 	 Ex atziˈn jaˈlin, iˈchaqx aj Judiyqiˈy mo ex qa mina; ex qa ma tzˈok kyechila, mo ex qa mina; ex qa bˈetin xjalqiˈy, mo ex qa mina; ex qa aj uˈjilqiˈy, mo ex qa mina; ex qa ma chex kˈayin te aqˈnil, mo ex qa mina; tkyaqiljo luˈn ntiˈ tkyˈi twutz qMan Dios. Qalaˈ noq tuˈn kynimbˈil jniˈ xjal lo tiˈj Crist, at kyoklin junx kykyaqil twutz Dios, quˈn oˈkx te Crist at toklin kyibˈaj kykyaqiljo lo.


Jera ite isha iia̱: —Ma cho̱ wä paskuäkni diklä talawa̱klä kie Siloéni ska. (Je kte wà rä patkelemi). Jekäi imineju̱ wä paskuäk; je daju̱ni ra iwäbala wajuena bäi. 	 ex xi tqˈmaˈn te: Kux txiˈy txjol kye twutza tojjo tkubˈil aˈ, Siloé tbˈi (atzin tzˈelpineˈ: Chqˈoˈn). Ex bˈeˈxsin xiˈ moẍ txjol twutz. Atzaj teˈ tmeltzˈaj, otaq bˈant tkaˈyin.


Jera ñawäsaka ijewa wänaka Moisés irä Elías irä juena, jewa ka̱pakä tso̱ ije ra. 	 Texjo paq anetziˈn, xi kykaˈyin Moisés ex Elías nchi yolintaq tukˈa Jesús.


Jera Judío wa te ikúka: —Jirje sa te isu̱a ra ba rä kololewa̱ be wa̱. Abraham duawa̱, ñaebä jile bata shäk wa duacha̱wa̱, ata ba te ishe yi te ba ktä wawá̱ ra, mik a̱ni ka je wa̱ duewa̱ shka̱l ssënak. 	 Xi kytzaqˈwin Judiy: Tzmaxpin jaˈlin, kxel qnimiˈn qa at jun taqˈnil tajaw il toj tanmiˈn. Quˈn ate Abraham exqetziˈn nimku yolil Tyol Dios, a nimxix kyoklin ojtxe, bˈeˈx i kyim. Anajtzin te ntqˈmaˈn, ankye teˈ kˈwel nimin weˈy nlayx chi kyim, chijiˈy.


“Jekäi bä el te yakei wakbla bä ukä ja̱mi ra, ma cho̱ iwäki̱, jekäi iu̱ño, ba irä ije irä ebä. Jera ite bä ktä ssawa̱ ra, je rä ba te bä el je̱r bäiwa̱ni ba ra. 	 Qa ma kubˈ tbˈinchin jun nimil jun tiˈ tiˈja, a nya bˈaˈn, ku txiˈy yolil tukˈa tjunalx. Qˈmanxa te, tiˈ xbˈajte tiˈja. Qatzin qa ma kubˈ tbˈiˈntz, atpenl kymujbˈil kyibˈtza tukˈa juntl majl.


te isha: —Jesús Nazaret wa, ¿jiye ba bite sá wäki̱ rä na? ¿Ba de rä sá weikäkcha̱wa̱ na? Yis wa̱ iju̱ñer yi ba rä; ba ne rä ale patkele Säkeklä wa̱ wämo si̱ rä. 	 Ay Jesús aj Nazaret. ¿Tiˈxsin s‑ula lolte qxola? Noqx ma tzula yuchˈil qeˈy. Wojtzqiˈn te, ex bˈiˈn weˈ wuˈn; a tejiy Tkˈwal Dios, xjanxix toklin.


Jekäi sä rä wabiketsaleksa̱ wämo ye sa te ji biketsa etkabä ki̱ka, je ki̱ka Säkeklä je̱r bäinani sa ra saje wa Säkekewaí Jesucristo oloi ja̱mi. 	 Ma qo ok tzˈaqle twutz qMan Dios noq tuˈn qnimbˈil. Tuˈntziˈn ikyjo, at qmujbˈil qibˈ tukˈa, noq tuˈn qAjaw Jesucrist.


Jera Jesús te ijewa kúka: —Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, bas te yis yuleke̱, ka je rä yis wa̱ ji o̱le ijuenaklä ye je su̱a bas te ki̱ka kuna, ata je rä bas te pan ña je te bas ssëwa̱cha̱wa̱ ebä ne ki̱ka. 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa nchi jyoˈn wiˈja noq tuˈn noj kykˈuˈja wuˈn, ex nya tuˈn ma tzˈel kynikyˈa tiˈjjo t‑xilin techil wipiˈn.


Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, jiska kajali sha̱ wa̱ ka duewa̱ shka̱l ssënak, ata jewa te ditsä yäbei su̱a idaju̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye kjepa. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, at junjun iteˈ tzaluˈn wukˈiy, mi kyli kyimin, tzmaxiˈ aj kylonte aj wula, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, kawil tibˈaj tkyaqil.


Jekäi chui tsa̱ku̱i wa te ikjatia ta̱i. 	 Ayetzin kynejil pale nimx ja bˈant kyuˈn tiˈj Jesús twutz Pilat.


Je bata ki̱ka iwabiketsanaksa̱ wämo ye to̱ne käi. 	 Tuˈntzintzjo, noq tuˈn tnimbˈil, ok qˈoˈn te tzˈaqle twutz Dios.


Jera plaa ite iwa̱ dulanak wa paka ñajiäkka̱ ko̱no ja̱rka, kjäkksa̱ba a̱mikata iwätsa̱k Betsaida ka, je dälei ja̱mi ije te je chu̱li̱i̱ wa patke kate. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, i jax tchqˈoˈn Jesús t‑xnaqˈtzbˈin toj bark, ex xi tqˈmaˈn kye, tuˈn kyikyˈx tjlajxi nijabˈ, tuˈn kykanintaq tojjo juntl tnam, Betsaida, me ataq tajjo tuˈn kynej twutz. Bˈeˈx i xiˈ, ex ante Jesús kyij qˈolbˈil kyeˈ jniˈ xjal.


Jeska bulirishtä ra sá ju̱naté dejulu Quío wäsaka. Je bulishtä ra sá dejulu Samos ska. Je bulirishtä ra sá dejulu Mileto ska. 	 O ikyˈa antza, ex tojxi junxil qˈij, o ikyˈa nqayin tkˈatz Quío. Tbˈajlinxiˈ qˈij anetziˈn, o kanin toj Samos. Tojxi junxil qˈij te qbˈeˈy, o kaniˈn toj Mileto.


ije wa̱ iji baa bluneí ja̱mi bas ia̱ ka̱ ma̱klä, bas täkinaklä itäkili wà iwikblu oloi ja̱mi bas ja̱rka. 	 Ex nxi nqaniˈn te Manbˈaj, a at nimxix tqˈinimil toj tqoptzˈajiyil kyaˈj, tuˈn ttzaj tqˈoˈn kyipiˈn, noq tuˈn Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn,


Ata fariseo wa te je ssa ra, ijewa te isha: “Ka ije wakei ia̱ be kjäienakksa̱, ata je kjäieke̱ksa̱ ite rä be tsa̱ku̱i Beelzebú ne oloi ja̱mi.” 	 Me tej kybˈinte Pariseyjo ikyjo, ex kyqˈma: Mina, chi chiˈ. Nchi etz teˈ xjal taqˈnil tajaw il tuˈn, quˈn tuˈn a te Beelzebú, a tajaw il, o txi qˈonte tipin.


Jera chu̱li̱i̱wa̱ dami ije itä ki̱. Ka irä jiye kuna ta, ijewa te isu̱a ra Jesús te duë ta wa bäiwe̱ raka̱ ijuenaklä ye. 	 Nimku xjal lipchex tiˈj, quˈn o bˈaj kykaˈyiˈn yekˈbˈil teˈ tipin o bˈant, tej kybˈaj qˈanj yabˈ tuˈn.


¿Jiye jera ka ba wa̱ yis inaklä patkenewa̱pa ibläklä ska, yis dene ra yis wa̱ iku̱akläni ukä ta rä na?’ 	 ¿Tiˈtzin quˈntz mina xi tiˈn we npwaq tojjo nmaq ja te kˈuˈbˈl pwaq, exsintla saj tmeltzˈintza weˈy tukˈaxjo jniˈ manbˈilte, tej ẍin meltzˈaja njaˈy?


ata ikjawa̱julu ra, ka iwa̱ Säkekewa Jesús nu̱l ko̱ne kuna. 	 I okx toj jul, me ntiˈ t‑xmilil qAjaw Jesús jyet kyuˈn.


je wà sa̱ wa̱ ñawäyue käi, je̱keka̱ je̱k ssäk Säkeklä biketse wätkewa̱k biköle käi, je weikäkläwa̱, ñakäi sa̱ je̱rikäke̱ biköle kjäshtäkläwa̱ je̱k jäkwa̱ Cristo yika iktä ssäk. 	 ex tuˈn tyupitjo jniˈ kyximxjal, a ntiˈ tajbˈin, ex tkyaqil tiˈ, a nqˈojle tiˈj Dios, a nmiyon kyexjal tuˈn tel kynikyˈ te. Ex tok tilil quˈn, tuˈn tkubˈ tiˈjjo tkyaqil kyximxjal, a nya wen tiˈj Dios, tuˈntzintla kyniminxjal tukˈa tkyaqil kyanmin tiˈj Crist.


“Je ke̱i wà ra ka̱jöir gobiernoí rä jishtä busi wa diez te itsi̱ni kukeche̱wa̱ mijulu dulaklei jula kolonak ña̱le̱i tsa̱k käi. 	 Kyojjo qˈij anetziˈn, a Tkawbˈil Dios toj kyaˈj, ikyxjo tzeˈnku lajaj txin, i xiˈ toj jun mejebˈlin. Xi kynojsin kytzaj tukˈa aseyt, tej kyxiˈ yolte qˈa.


kjoyina täkii: “¡Israel wa, sá tsa̱tkö! Jí ne te bena pakte rami ka̱ biköle ska ji wa̱k saje wa irä, ka̱wei me̱leta̱na irä, jí ke̱i irä ukä ja̱mi rä. Ka je ebä kuna, ata ite jí Templo ja̱rka Griego wa kiawa̱ je wà ite jí ke̱i sikina yakeitewa̱wa̱.” 	 ex jaw ẍchˈin kyjaluˈn: Qo kymojintza, ayiˈy aj Israel. Atzin maˈ ichin lo, nbˈet toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, ex nxnaqˈtzin kyexjal jotxjo, a nya wen te qtanim, nya wen tiˈj tkawbˈil Moisés, ex a nya wen tiˈjjo tnejil ja te naˈbˈl Dios, a xjanxix wen.


Jera iwa̱ dulanak wa te isha iia̱: —¿Mai sä te pan tse̱ ta̱i jí ka̱ wakei ebä ska sa̱ wa̱ jí chu̱li̱i̱wa̱ kjekla chewa̱klä na? 	 Ex xi qqˈmaˈn: ¿Me jaˈ aku tzaje kywa txqan xjal quˈn? Mix yaˈ ntiˈx jun xjal najle tzaluˈn, qo chijiˈy.


Ñerä ijewa te je ssa ra, Jesús wa̱ dulanak wa chu̱li̱i̱ te isha: —Je kte rä därërë. ¿Yi ia̱ je kolor na? 	 Atzin tej qbˈintejiˈy xnaqˈtzbˈil lo, ilaˈku lipcheqetaq tiˈj xi kyqˈmaˈn: Kujxix teˈ yol luˈn, tuˈn t‑xi qnimin. ¿Ma atpela jun aku txi bˈinte?


Ñakäi ikuna ka̱jiska ji biköle deksa̱ sa̱ ia̱, ata sa wakei weikanawa̱ ra, ¿jiye je kiar sa̱ ki̱ na? 	 ¿Quˈn tiˈxsila tajbˈin tuˈn tkanbˈit tkyaqiljo ajbˈil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, exsin tuˈn tnaj tanmin? ¿Ma akutzin tzˈok tkyaqil tqˈinimil te klol tanmin?


Ji rä ka ka̱wei ja̱mi tsikirmi jöikwä ta, je bata ki̱ka Säkeklä shka̱li̱bläk wa chu̱li̱i̱ iarmiwa̱ ka ishka̱li̱bläk ji̱a. 	 Noq tuˈn tpajjo ikyjo, ex tuˈn nimku il kbˈantil, nimxlaxjal k‑elil tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj tiˈj juntl.


te ishe: “¡Ke ishäkä iräle, däyë iräle, kal iräle mewa̱k, marä saje wa Kekläí kjanaklä wa niacha̱wa̱ sá te iwätsa̱ ki̱ kjepa!” 	 Atzin angel jaw ẍchˈin tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ kujxix wen. Xi tqˈmaˈn kye angel, ayeˈ otaq xi qˈoˈn kyoklin tuˈn tkubˈ kybˈinchin mibˈin tiˈj txˈotxˈ ex tiˈj ttxuyil aˈ. Ex chiˈ kyjaluˈn: Mi kubˈ kybˈinchiˈn mibˈin tiˈj txˈotxˈ, ex tiˈj ttxuyil aˈ, ex kyiˈj tze, a naˈmxtaq tok kyechiljo nimil quˈn tiˈj kyplaj, ayeˈ aqˈnil te qDios, qa te teqe.


Yis te wekte she Säkeklä ia̱, yis ktä rawa̱ kte kju̱awa wà bas biköle tsa̱ta ki̱ka. 	 Nxi nqˈoˈn chjonte te qMan Dios, tuˈn tbˈant‑xix chˈintl nyoliˈn toj noq tzeˈnchaqku yol tzeˈnku kyeˈ.


Ñakäi bä wäbala te bä shiriwa̱wa̱ ra, je yöksa̱. Bäi si̱ ba ia̱ ra rä bä kjäwa̱ Säkeklä gobierno ska wäbala ta etkabä, ata ka ju̱nakmi kuna wäbala botkäwe sä tuläklämi ska, 	 Ikyxjo qa noq tuˈn tpaj twutza, aku kubˈ tzˈaqiy toj il, wenitla tuˈn tetz tiˈn, exsin tuˈn tokxa toj kyaˈj jaˈ nkawine Dios, tukˈa junchˈin twutza, tzeˈnkuljo tuˈn t‑xiˈy toj qˈaqˈ tukˈa kykabˈilx,


Ata yis te kte si̱ she mar bas ia̱: Yis maju̱ni je rä kianak bas ia̱. Ka irä jiye kuna ta, ka yis minene ra, ka Sa̱ Tsa̱tkäk däkju̱ bas ska. Ata yis mineju̱ ra, jera yie ipatkemi bas ia̱. 	 Me twutzxixjo ma txi nqˈmaˈn kyeˈy, qa wenxix te kyeˈy tuˈn nxiˈy, quˈn qa mi ẍinka, nlay tzuljo Xewbˈaj Xjan onil kyeˈy, ex qˈuqbˈil kykˈuˈja. Me aj qa ma chinka, ok ktzajil nchqˈoˈn.


Ba ku̱ ijewa je̱r ja̱wo̱ ñajäkcha̱wa̱ sa̱ tsa̱ku̱i wa yika, ka̱wei ta wa yika ijewa ktä ssäk, ssële ta ji biköle wa̱k bäi, 	 Naˈnxa kye nimil tuˈn tkubˈ kynimin aj kawil exsin tkyaqil kawbˈil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex kukx tuˈn tkubˈ kybˈinchin tkyaqil bˈaˈn;


jera bas bol kiäk tsi däju̱ ishäk ma ia̱: ‘Ka̱ mo ije ia̱ ije je̱tkäklä jiska.’ Je ra tsi ma miju̱ rä äilewa̱ je̱k tkäklä shi̱ana si̱ kukäkwa̱. 	 ex atziˈn xjal, a xtxokin kyiˈja kykabˈila, aku tzaj qˈmante tey kyjaluˈn: ¡Weˈksa! Qˈonx tqˈuqila teljo juntl lo chitjo tey. Ex tukˈatzin ttxˈixewtza, bˈeˈx aku txiˈy qebˈil twiˈ qˈuqbˈil, a at tzma tiˈjxi.


Jishtä je cizaña rä kita̱nakksa̱ dälänakcha̱wa̱ yökö na, je su̱ta io̱rmi sa̱ ke̱i e̱nakläwa̱ ke̱i ska rä. 	 Ikytziˈn tzeˈn kˈul aj tjaw noq tuˈn tokx toj qˈaqˈ tuˈn ttzˈeˈy, ikytzin kbˈajiljo, aj tbˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ.


Ishäkä te ka̱li̱ ja̱rke̱ iki̱ ka̱raa je yeke̱wa̱ ra, je te ji wäwe̱ kianak iwatkäk wa ia̱ ra, je ia̱ Säkeklä te ji we̱mi bäi; 	 Tkyaqil xjal tzaj tkyˈiwbˈil Dios kyibˈaj tzeˈnku txˈotxˈ, aj ttzaj jbˈal tibˈaj. Qa ma tzaj tbˈanilx tawaljo txˈotxˈ, attzin tkyˈiwbˈil Diostz tibˈaj, ex nim n‑ajbˈin kye xjal, a nchi aqˈnin tiˈj.


Jekäi je kaldu yaba ki̱, je a̱newa̱ ishi̱akäke̱ te, yee ijula wako̱r mar dälär te. 	 Me atzin qya luˈn chˈixtaq tuˈn titzˈje jun tal, ex nweqintaq tuˈn tkyixkˈojilkˈwal, ex nimx kyixkˈoj ikyˈx tuˈn, tuˈn tul itzˈje tal.


Ata jira jí ke̱i sha̱na ka ka̱ ta ji̱a yis wa̱ ikja̱nei wa̱klä, ñakäi año kja ta̱i skaté yis ssëna pjoo minak bas ska, 	 Me atziˈn jaˈlin, ma japin bˈaj waqˈiˈn tzaluˈn. Quˈn ojtxex tkubˈlin nximiˈn tuˈn npoˈn qˈolbˈil kyeˈy.


Säbäkäkksa̱, Israel wa tsa̱ku̱i, je je̱k wäyö ja̱wo̱té cruz ja̱mi sa̱ wa̱ su̱nak, sa̱ wa̱ ibiketsäkläpa. Jera wäter tkete ije ra wa te iweika ñaebä. 	 In tkuˈtz twutz cruz jaˈlin, tuˈn tok qkaˈyin, ex tuˈn t‑xi qnimin, qa twutzxix qa a Crist, a Kolil ex nmaq kawil te aj Israel. Ex ikyqexljo yoˈlqekstaq tukˈa twutz cruz, noqx nchi yasin, ex noqx nchi bˈaj xmayintaq tiˈj.


Jekäi biköle te bas dokoitsemiwa̱ yis kie kju̱ei. 	 ex ok kchi okil ikyˈiˈn kyuˈn kykyaqilxjal, noq tuˈn tpajjo kynimbˈila wiˈja.


Jera Judas Iscariote wa, ale doce wa sha̱ ekla, je mineju̱mi chui tsa̱ku̱i wa wäki̱ka iwa̱ Jesús ju̱akläksa̱ ijewa ia̱. 	 Kyxoljo kabˈlajaj t‑xnaqˈtzbˈin Jesús, oˈkx jun aj meltzˈaj tiˈj, a Judas Iscariot tbˈi. Xiˈ Judas lol kyeˈ kynejil kypale aj Judiy, tuˈntzin t‑xi tqˈoˈn Jesús toj kyqˈobˈ.


Jera ñapaktäklä jui tsa̱ku̱i ekla deju̱té, je kie rä Jairo ni. Je te Jesús su̱a ra, ije̱tkawa̱ wakte iwäja̱mi 	 Waˈltaq ttzi nijabˈ, teˈ tpon jun kynejiljo kawil te jun muˈẍ ja te naˈbˈl Dios, Jayr tbˈi.


Jesús deksa̱ju̱ Templo ska je damiju̱ ra, jera iwa̱ dulanak wa ñasikawa̱ iwäja̱mi Templo ska ju yöle tso̱ kjashäk iia̱. 	 Tej tetz Jesús toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, kyjaˈtaq t‑xiˈ, bˈeˈx o tzaj laqˈeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin tkˈatz, ex xi qqˈmaˈn te: Kanqex kyejiˈy junjun tij ja te naˈbˈl Dios, tbˈanilqex wen, qo chijiˈy.


¿Jini sä te ditsä ja̱mi ra sä säkätä Abraham pake na? ¿Ji ku̱a ite rä na? 	 Atzin jaˈlin, qo ximin chˈin tiˈj Abraham, a ojtxe qxeˈchil. ¿Tiˈtzin xtyekˈe Dios tiˈj tbˈinchbˈin Abraham tuˈn tklet?


Ata je rä jishtä iyöle katke käi: “Ji ka su̱le kuna sa̱ wa̱ sä wäbala wà, ji ka ssële kuna sa̱ wa̱ sä kukä wà, ji ka biketsale kuna sa̱ wa̱ sa̱ je̱r ska, je ne tso̱ e̱ná Säkeklä wa̱ yolole ishka̱li̱bläk wa ia̱ rä.” 	 Quˈn ikytziˈn ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios kyjaluˈn: Nimku o bˈant tuˈn Dios kye kˈuˈjlinqe tuˈn. Me atziˈn o bˈant tuˈn, mix aˈl jun o lonte; mix aˈl jun o bˈinte; mixpe aˈlx jun o pon tiˈj.


Jekäi ka ijewa ia̱ ibiketsar etkabä ki̱ka ijewa ñabalabutsa tulami. Jera Bernabé te Marcos tsa̱mi, ju̱nami ko̱no ki̱ka Chipre ska. 	 Nimx xaˈyeˈ chˈotjin lo. Tuˈntziˈn, bˈeˈx el kypaˈn kyibˈ; atzin te Bernabé xi kˈlente Marks, ex bˈeˈx i xiˈ toj txˈotxˈ te Chipre.


Cristo te ji shka̱l ssa iyaka ska, je ki̱ka bas je̱rikö ije je̱rika käi, je wà bas ñapajiöcho̱wa̱ bas kju̱atkäklä ye. Ka irä jiye kuna ta, yi te ji shka̱l ssa kja iyaka ska ra, je wa̱ ji yakei wakble rä jalewa̱, 	 Quˈn ikytziˈn tzeˈnku te Crist, ma tzikyˈx tuˈn toj t‑xmilil, exsin ikyx kyejiˈy bˈaˈn tuˈn t‑xi kyqˈoˈn kyibˈa tuˈn tikyˈx yajbˈil kyuˈn, noq tuˈn tpaj kynimbˈila. Quˈn alkyeˈ ma tzikyˈx tuˈn toj t‑xmilil, tok tilil tuˈn, tuˈn tkyij ttzaqpiˈn il,