Jewa rä María Magdala wa irä, Juana irä, María Jacobo a̱mi irä, isaka tso̱ña ijewa ra irä; jewa ne te ji o̱na bata sha Jesús ktei bata shäk wa ia̱ rä. 	 Ate Mariy, aj Xleˈn; Juana; Mariy, a tnana Santyaw; exqetzintljo txqantl qya, ayetzin i xi qˈinte tqaniljo kyeˈ t‑xnaqˈtzbˈin Jesús.


Jera ite isha ijewa ia̱: —¿Sábado wà ka̱ tso̱ ji bäi wa̱klä, ata ji yakei wa̱klä? ¿Sa̱ tsa̱tkäkläksa̱, ta sä ktäkläwa̱? Ata ijewa si̱wa̱tiacha̱wa̱. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi tqanin Jesús kye: ¿Tiˈtzin tqˈmaˈn kawbˈil tiˈjjo qˈij te ajlabˈl? ¿Ma tzuntzin ntqˈmaˈn tuˈn tkubˈ bˈinchitjo nya wen, mo a wen; tuˈn tklet tchwinqil jun xjal, mo tuˈn tok kaˈyitj tuˈn tkubˈ kyim? Me ayetzin kyetz noq i bˈajel kyim. Ntiˈx xi kytzaqˈwin.


Jekäi ijewa te je kukawa̱ ktawa̱, nu̱l ju̱aksa̱ ite uva yäkä ektaka. 	 Bˈeˈxsin tzaj kytzyuˈn, exsin kubˈ kybˈyoˈn, ex i xtaˈj xoˈlte ttxanxi txˈotxˈ.


Yis te bas je̱r ku̱eke̱ sä el Timoteo yenaksa̱ni. Jekäi ikuna ideju̱ mane mane ra, yis da idamiña bas su̱ak. 	 Ex waja tuˈn t‑xi nqˈmaˈn tiˈj qerman Timotey, a ma tzaqpaj toj tze. Qa ma tzul kanin liwey nkˈatza, kxel nkˈleˈn wukˈiy, aj nxiˈy qˈolbˈil kyeˈy.


Ñerä Jesús damiju̱ Jerusalén ska ra, ikjaju̱ Samaria ke̱i wà irä Galilea ke̱i wà irä, je bala na 	 Tej kyjaˈtaq t‑xiˈ Jesús toj tnam te Jerusalén, antza bˈete tojjo bˈe tkuˈx kyxol tnam te Samaria ex Galiley.


Jesús wätenaka̱ rä jukläyäkä ska ra alemana. Je ne ki̱ka Judío wa chu̱li̱i̱ te je kte yöle katke su̱a. Je yöle rä Hebreo wa ktä wà, Latín wà, Griego wa ktä wà. 	 Nimx Judiy bˈaj ok uˈjin teˈ a yol, tzˈibˈink twutz tzˈlan, quˈn atziˈn tal txˈotxˈ, a jaˈ jawe qˈoˈne Jesús twutz cruz, nqayintaq taˈ tkˈatz tnam, ex atzin yol tzˈibˈink twutz tzˈlan toj oxe yol: Ebrey, Latín ex Griego.


Jí ekla kukawa̱ Judío wa te, yëë kterawa̱ ijewa te. Ata yie iju̱ña ije rä Roma wa ni ra, yis mine guardia wa ra, te iwetsaksa̱. 	 Aye Judiy, a otaq tzˈok kytzyuˈn ichin lo, ex tuˈntaq tkubˈ kybˈyoˈn. Me atzaj teˈ nbˈintiˈy, qa jun xjal nimtaq toklin toj Rom, bˈeˈxsin in xiˈtza kyukˈa nxoˈl qˈaqˈa, ex bˈeˈx tzaqpaj wuˈn.


Pan ñaklä ka levadura ta ke̱i kjewa̱klä kie Säktäkwa̱ Bakleju̱ je ke̱i tkenawa̱ kja. 	 Chˈixtaq tul kanin nintz qˈij te Waˈj Pan, a jaˈ n‑ikyˈsite Xjan Qˈij, tuˈn kywaˈnxjal pan, a ntiˈ txˈamsbˈilte.


Ata ijewa te isu̱a ra, yis ia̱ kte baa rä me̱le bata yinak ka tene shkiri ta wa ia̱, jishtä Pedro ia̱ ime̱le bata yinak tene shkiri ta wa ia̱ käi. 	 Qalaˈ, ayex kyexjal el kynikyˈ te, qa a Dios tzaj oqxenin teˈ aqˈuntl weˈy, tuˈn t‑xi wiˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil kye xjal nya Judiy, ikyxjo tzeˈnku xi toqxenin te Pegr kye aj Judiy.


“El wa, yis wa̱ ijuñer ji sheke̱ yis te je rä iyina si̱, sa ká David je rä dulewa̱ itäbilewa̱. Jira je nu̱l bläklä kate ji̱a sa̱ sha̱na. 	 Ayiˈy nxjalil, chi Pegr, kyqˈontza ambˈil weˈy, tuˈn t‑xi nqˈmaˈn kyeˈy; twutzxix qa a qxeˈchil David kyim, ex kux muqet, ex lu muqbˈilte; atx qxol jaˈlin.


Ñakäi yie sä dulecha̱wa̱ bakleka̱ wa irä, emana wa irä kajali klä ki̱ sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä wäja̱mi su̱a. Jekäi äyë kjä buka̱na tulami, ñakäi äyë etkä kjä buka̱naju̱mi, je ne rä se̱nak kseka wa äyëí rä. Jekäi sä dulecha̱wa̱ wa ktei wabiketsanaksa̱ ji o̱le iwa̱, tso̱ yöle äyë ki̱ je ja̱mi. 	 Ex nliy tkyaqil kyimnin; jniˈ nmaq xjal ex aye yajqe, waˈlqetaq twutz qˈuqbˈil. Ex bˈeˈx i jaw jqetjo uˈj, ex ikyxjo juntl uˈj, a Uˈj te Chwinqil. Ayetzin kyimnin i kubˈ kawin tzeˈnkuxjo otaq bˈant kyuˈn, tzeˈnkuxjo tzˈibˈintaq kyojjo uˈj.


Jekäi ji kia sa te käi, je me̱mi ite sa̱ ia̱. Je rä sa te iwa̱ sa pakale ji wa̱k je wawá̱ ki̱ka, ñakäi sa te ji rä bäi ije wäna je wá̱ ki̱ka. 	 Ex noq tuˈn qbˈinchbˈin, ex tuˈn nkubˈ qnimin tnukˈbˈil, at qˈuqbˈil qkˈuˈj, tuˈn ttzaj tqˈoˈn Dios, ikyx tzeˈnku nxi qqanin te.


Ata yis wa̱ bas ju̱ñer bäi bas je̱r ska ka bas wa̱ Säkeklä shka̱l. 	 quˈn ojtzqiˈnqiˈy wuˈn, ex ojtzqiˈn wuˈn qa nya kˈuˈjlin Dios kyuˈn.


Ka irä jiye kuna ta, ji rä Säkeklä rä, je rä ju̱ñenakwa̱. Je kjayinawa̱ ijewa wäna, Säkeklä te ikjasha ijewa ia̱ ki̱ka. 	 Quˈn majqexpe kyeˈ xjal luˈn bˈin kyuˈn tiˈj Dios atxix ojtxe, quˈn ax Dios o tzaj yekˈinte te tkyaqil xjal.


Ije ne bata sheke̱ sá te rä. Jekäi sá te ditsä biköle parueke̱, ñakäi ditsä biköle yueke̱ ka̱biketse bena wà, sá wa̱ ditsä biköle ma̱kläksa̱ bäi ñakjee Cristo ja̱mi. 	 Ex awo qeˈ nqo yoliˈn tiˈj Jesucrist, ex nqo qˈoˈn tumil kye kykyaqil xjal, ex nxi qxnaqˈtziˈn te tkyaqil, tukˈa tkyaqil qnabˈla, noq tuˈn kynimin jniˈ xjal Tbˈanil Tqanil, ex tuˈn kytijinxjal toj kynimbˈil, noq tuˈn Crist, a Jesús.


Jera Jesús te ikúka te isha iia̱: —Iyöle katke rä: “Säkekewa ba Kekläí oloitsö ba ku̱; je ebä kja̱nei wo̱ ba ku̱.” 	 Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Tzˈibˈin taˈ toj Tyol Dios kyjaluˈn: Kˈuliˈn oˈkx twutz qAjaw, a tDiosa, ex noq te, tuˈn tajbˈiniych.


Däyë rä bäi, ata iianawa̱ ka kjei ta ji̱a ra, jera ¿jibä wà je bäirmini na? Jekäi däyë käi se̱newo̱ bas wakwa ja̱mi, ñakäi bas se̱no bitaba ñara ekla ekla.” 	 Nimx n‑ajbˈine atzˈin te aqˈbˈil ttxutxjil qchiˈ. Me tzˈelit naj tpitzˈmejil, ntiˈ aku tzˈajbˈine qe. Tzˈelit tnaj tpitzˈmejil, ikyxjo tzeˈnku jun xjal tzˈel naj twenil kywutzx xjal ex twutz Dios. Tuˈnpetzintzjo, tentzin kywenila kykyaqilxa, tuˈntzin tten tzaljbˈil kyxola.


Je su̱ta iwikblu te sa̱ tsa̱tke ka sä rä täki ta ki̱ka. Ka irä jiye kuna ta, ji kinak sa̱ wa̱ jishtä isherke̱ käi, ka je ia̱ sa̱ je̱r ko̱ne. Ata iwikblu wakei te sä ktei sheke̱ u̱leka̱ ka yirka̱ sa̱ ia̱ kte wà. 	 Ex axjo Xewbˈaj Xjan n‑onin qiˈj, tzeˈn tten tuˈn qnaˈn Dios, quˈn mi n‑el qnikyˈ teˈ taj. Me atzin Xewbˈaj Xjan nkubˈsin twutz qiˈj twutz qMan Dios tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ, a nlay bˈant qyolinte.


Bas ñachakö ñawäjalassë wämo wà. 	 Kyqˈolbˈink kyibˈa kyxolxa tukˈa tkyaqil kykˈuˈja.


Jekäi ra ikuna rä bas te ditsä yäbei ma̱ka̱ju̱ni mai ikätkä säkätä ska je su̱a ra, ¿jera me je we̱mi bas te na? 	 Bˈalaqa tuˈn n‑ok kykaˈyiˈn nyakuj jun xjalqiˈn te twutz txˈotxˈ. ¿Me tiˈtzila kyqˈmaˈy, aj nxi kykaˈyiˈn, aj njaxa toj kyaˈj, ayiˈn Tkˈwal Ichin, qˈuqleqinkxa toj nqˈuqbˈila, a jaˈ intinetaqa te tnejil? ¿Akupela txi kyqˈmaˈn qa nya wenjo nxnaqˈtzbˈila?


Jikäi yis jula su̱o, yis klä su̱o. Yis wakei si̱ irä. Yis passö bas wa̱ isu̱aklä. Ka irä jiye kuna ta, wikblu iá rä ka yakata ka chichei ta, ata bas te yis su̱a yis dä yakata yis dä chichei ta. 	 Kykaˈyintziˈn nqˈobˈa ex kykaˈyinkuy nqaˈn. Ayinqinx wejiˈy. Chin kytzyuˈnka ex chin kykaˈyinka, quˈn jun klelin ntiˈ teˈ tchibˈjil ex tbˈaqil, tzeˈnku ma kyliˈy wiˈja.


Ka irä jiye kuna ta, ale Oloi Ta Ta̱i te yis ia̱ ji wá̱ e̱e̱na si̱. ¡Ije kie, je rä sikii si̱! 	 Quˈn a Dios nimxix toklin, tbˈanilx ma tzaj tqˈoˈn weˈy. Xjanxixjo tbˈi.


Jera je te Jesús palei ssa ra, ite Judío wa wäkiri wa patkami Jesús kiäkté pjoo, ikjanaklä bäiwa̱kni. 	 Atzaj teˈ tbˈintej nejinel jun tqanil Jesús, bˈeˈxsin i xi tchqˈoˈntz jun jteˈbˈin xjal, a attaq kyoklin kyxol Judiy, tuˈntzintla kykubˈsin kywutz te Jesús tuˈn tkanin qˈanil teˈ taqˈnil, a chˈixtaq tkyim.


Ka̱jiska wa je̱r ki̱ ka bas iar kuna, ata jewa je̱r ki̱ yis ne iarke̱ rä, je rä ji we̱ke̱ ijewa te je sheke̱ yis te je rä yakei ni ki̱ka. 	 Quˈn nlay chi el ikyˈin kyeˈ kyuˈnxjal. Me metzin weˈ, nchin el ikyˈin kyuˈn, quˈn nxi nqˈmaˈnjiˈy kykyaqil kybˈinchbˈin nya wen.


Ata ka bas wa̱ Moisés wa̱ iyöle je kolone kte si̱ ye kuna ra, ¿maikäi bas ia̱ yis ktä kolor kte si̱ ye na?” 	 Me mi nxi kyniminjiˈy a xkyij ttzˈibˈiˈn Moisés. ¿Tzeˈntzin ttentz tuˈn t‑xi kynimiˈn a xi nqˈmaˈn?


Je rä jile pakäklä. Je bol wa rä sa kablele ñaia̱ botäbä kicha käi. Etka datse̱ rä Sinaí bata ska. Je cha ko̱rke̱ rä kjanaklä wa ye. Je rä Agar. 	 Ayetzin kabˈe qya lo nchi ajbˈin te jun yekˈbˈil kyiˈjjo kabˈe tumil bˈantnin tuˈn Dios, tzeˈn qten twutz. Tnejil, a Agar nyekˈinte jun techil tiˈj wutz Sinaí toj txˈotxˈ Arabia, a jaˈ tzaje tqˈoˈne Dios ojtxe kawbˈil te Moisés. Tuˈnpetziˈn, atzin Agar tok te techil wutz Sinaí ex techil tnam Jerusalén tzaluˈn twutz txˈotxˈ, quˈn atziˈn tnam Jerusalén tokx tjaqˈ ojtxe kawbˈil tzeˈnku jun aqˈnil te jun majx, junx kyukˈa tkyaqil xjal aj Judiy. Tuˈntzin ikyjo, ntiˈ tzaqpibˈl kye.


Ñerä alaklä ekla ka̱ se̱newa̱k yakei se̱nak je jukläyäkä na, je te iju̱ña Jesús kalme yäkäk je fariseo ju ska ra, jera iwa̱ perfume detse̱ jui ta yöle alabastro wà. 	 tej tpon kanin jun qya, a bˈinchil il, a axsa najletaq tojjo tnam anetziˈn. Ex otaq tbˈi tej qya anetziˈn qa otaq pon kanin Jesús waˈl toj tja Parisey. Tuˈn ikyjo, xi tiˈn jun ẍunk nojnin tukˈa jun wiq aˈ kˈokˈjxix wen; ajo ẍunk bˈinchin tukˈa jun wiq abˈj tbˈanilx wen.


Jekäi Säkekewa sa̱ je̱rku̱ak je wà ka̱mikleté te ishe rä.’ 	 Ate tAjaw Tkyaqil qˈman teˈ jniˈxjo luˈn, atxix ojtxe.


Ñerä je guardia tsa̱ku̱i te guardia wa cien wäsikäk kiaté bol te isha ijewa ia̱: —Tuina las nueve ra guardia wa kukanewo̱, dosciento shkäk klä wà, setenta shkäk caballo ki̱, dosciento ukabata ta, minakmi Cesareaka, 	 Tzaj tchqˈoˈn tnejil xqˈuqil, kabˈe xoˈl qˈaqˈ, ex xi tqˈmaˈn kye, tuˈn kyok kyjyoˈn lajaj kˈal xoˈl qˈaqˈ, tuˈn kyxi lipe kyiˈj, lajaj toj jun mutxˈ xoˈl qˈaqˈ kyibˈaj chej, junx kyukˈa lajaj kˈal tukˈa kybˈiybˈil; tuˈn kyxiˈ tzma Cesarea, aj tok bˈeljaj or toj qnikyˈin.


Ikuna rä jekäi ra, ikiana rä ji shka̱l ssäk ka̱raa ji biköle yöleksa̱ skaté, ata jira sa̱ ke̱i etkä etkä e̱r dawa̱ kja ra, ije juena etaba kicha yebä, je rä iwa̱ sa̱ nui wäshewa̱kläwa̱ iwakei je̱k ma̱ka̱ wà. 	 Quˈn noqit iky te Jesúsjo, ilitla tiˈj tuˈn tkyim ilaˈ maj atxix teˈ saj xkye tchˈiysbˈin Dios twutz txˈotxˈ, tuˈn tchjet tkyaqil kyilxjal. Me atzin jaˈlin, kyojjo qˈij lo, a chˈix kyjapin bˈaj, noq jun maj o txi tqˈoˈn te Jesús tibˈ te chojbˈilte qil ex tkyaqil kyil xjal atxix ojtxe ex te jun majx.


Jera je itapar tso̱ ska Pablo mineju̱mi. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, bˈeˈx el bˈet Pabl.


Ata sualbi wa irä, ka ji biketsäk etkabä kuna wa irä, dokonala wa irä, sä ktäk wa irä, ka̱wakblewa̱k wa irä, jalibashäk wa irä, jile kekläí me̱i kja̱nei wa̱k wa irä, ñakäi ka̱yuäk wa biköle irä, jewa ia̱ yökö tipei wäkaleka̱ azufre ra ne rä däkksa̱ rä. Je ne rä sä duäkläwa̱ etäbä kicha rä.” 	 Me ankye te at t‑xobˈil tuˈn t‑xi lipe wiˈja, junx kxele kyukˈa jniˈ nya nimil, ex aj ilqe, exqetziˈn bˈyol xjal, exqe aj pajil, exqetziˈn yuẍ, ex ayetziˈn nchi kˈulin twutzjo twutzbˈiyil, ex kykyaqiljo nikyˈil yol; antza chi xeˈle toj ttxuyil qˈaqˈ, a nkˈant tukˈa tkˈokˈjil tzˈeˈnaq. Atzin qˈaqˈ tkabˈ kyimin te jun majx.


Be te ije kukeke̱wa̱, je te plaa ia̱newe̱ke̱ ipaju̱we̱ke̱ e̱e̱na, je te ikjali tjuewe̱ke̱ juyaa. Je te ishka̱we̱ke̱ ta̱i. Ka ite ije yëwa̱. 	 Jun taqˈnil tajaw il ma bˈinchin tiˈjjo tal nkˈwala; tuˈntziˈn, tzunx nẍchˈinx wen, ex n‑etz plut toj ttzi tzeˈnku ntzaj kyimin tiˈj. Tuˈn ikyjo, nimx ma kyˈixbˈe tal nkˈwala tuˈn, ex ntiˈx tumil tuˈn ttzaqpaj.


Ka irä maikäi kuna ta, inaklä shka̱li̱ble ne rä ji biköle yakei ñak rä. Jekäi je tkena manele ja̱mi, je kju̱ei ijewa te sa̱ wa̱ ji biketsanak etkabä jawa̱ta̱na. Je wà iwakwa te je̱r ia̱ne ta̱i kiaka̱ je̱k ki̱ka. 	 Quˈn qa ma tzˈok qxoˈn qkˈuˈj tiˈj pwaq, nya bˈaˈn, quˈn antza ntzaj anqˈin tkyaqiljo wiq nya bˈaˈn. Quˈn at junjun ma txi lipe kyanmin tiˈj pwaq, ex noq tuˈn tpajjo ikyjo, ma chi el txalpaj toj kynimbˈil, ex ayex ma chi ok qˈonte kyixkˈoj kyiˈjx.


Pablo irä, Silvano irä, Timoteo irä, jewa te jí yue mar Tesalónica ska tapanak Säkeklä Sa Ká ja̱mi Säkekewa Jesucristo ja̱mi jewa ia̱. 	 Ayiˈn Pabl nxi ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn, junx tukˈa Silvano ex Timotey. Nxi ntzˈibˈiˈn kyeˈy, ayiˈy Ttanim Dios toj tnam Tesalónica, a ayiˈy ma tzˈok kymujbˈin kyibˈa tukˈa qMan Dios ex tukˈa qAjaw Jesucrist.


“Ke yis döpa, ke yis ku̱ ijewa ia̱ ji shöpa ra, jera ka ijewa rä nui ta. Ata jira ka ijewa je̱k wetsäklei ji̱a ji yakei wakblele iwa̱ yika. 	 Ntiˈtla kypajxjal noqit mi ẍin ula qˈmalte kye qa at kyil. Me tuˈn ma chin ula qˈmalte Tbˈanil Tqanil kye, ntiˈ kykolbˈil kyibˈ tiˈjjo kyil.


Ñakäi ka bas wa̱ ije ktä kuna bas je̱r na del ye. Ka irä jiye kuna ta, ka bas wa̱ ale patkeleté ije wa̱ je biketsane ki̱ka. 	 Ex naˈmx tkyijjo Tyol toj kyanmiˈn, quˈn naˈmx kynimiˈn wiˈja, a ayinkuy ẍin tzaj tchqˈoˈn Dios.


Jera yis je̱rikämi je̱r na: ‘Yis wa̱ däli blele tso̱ ta̱i, año kjämi ta̱i ra ka je e̱nakwa̱. We yis je̱ rä, yis ji ña, yis ji yä, yis ssër a̱naa.’ 	 Ex kxel nqˈmaˈn te wanmiˈn kyjaluˈn: Ay qˈaye, nimx te tiˈ ma kˈuˈyit te, te nimku abˈqˈe. Atziˈn jaˈlin, kuxsin tzˈajlantza, kuxsin waˈntza, kuxsin txˈuˈjte chˈintza ex kuxsin tzalajtza.


Jera ite ikúka: —Ale je̱r bäi shäk iia̱. Jera Jesús te isha iia̱: —Ba cho̱ni iwa̱k je su̱ta. 	 Atzin tej xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil xi tqˈmaˈn te Jesús kyjaluˈn: Aj tzaj chyoˈn tkˈuˈj tiˈj xjal, a otaq kyˈixbˈe. Xitzin tqˈmaˈnl Jesús te kyjaluˈn: ¡Kuxsin txiˈtza! exsin bˈinchinkutza tzeˈn oke tuˈn xjal, a tzaj chyoˈn tkˈuˈj tiˈjjo juntl.


Jesús ale sa kablele ñaia̱ spa̱na je ktei shäk a̱miki̱ jiki̱ ska, ñakäi ije pi ji shäk bäi si̱ Abel pi te ji sha tsa̱ta, je tulule ska. 	 Ex ma qo pon tkˈatz Jesús tej qnimin. Ex noq tuˈn tchkyˈel, at qmujbˈil qibˈ tukˈa Dios. Ex noq tuˈn tchkyˈel, ma txjet qanmin tuˈn jun akˈaj tumil, tuˈn qkyij toj wen tukˈa Dios. Quˈn nya ikyjo tzeˈnku tchkyˈel Abel, a bˈeˈx qanin tibˈaj Caín. Me metzin te Jesús tchkyˈel, nya tuˈn tqanin qibˈaj, qalaˈ n‑ajbˈin te qˈol najsbˈil qil.


jera jí ke̱i ska je wakei ia̱ je säkei me̱rmini ki̱ta, ñakäi sa̱ ke̱i däke̱wa̱ ji̱a ska, je ia̱ se̱ne jekjeye me̱rmi. 	 ajo xjal anetziˈn, nimx teˈ ktzajil qˈoˈn te te t‑xel tzaluˈn twutz txˈotxˈ, exsin ktzajil qˈoˈn tchwinqil te jun majx toj kyaˈj.


sa̱ je̱rikäke̱ blelewa̱ wabiketsäkläksa̱ Säkeklä wa̱ Jesucristo oloi ja̱mi je ke̱i ska. Je rä jishtä yis wa̱ kte baa yinak te ishe käi. 	 Tuˈn ikyjo, tkyaqil kybˈinchbˈin xjal toj ewajil, ok k‑yekˈil noq tuˈn Jesucrist, toj tqˈijil aj tkawin Dios, a tzeˈnkuxjo Tbˈanil Tqanil kolbˈil, a ma txi nqˈmaˈn kyeˈy.


Bas te ji kia, ata ka bas ia̱ idäksa̱. Je rä bas te ikia yakei wà, bas wakwa wäbätsäke̱ ji wà jeskabä e̱nenakwa̱ ki̱ka. 	 Ex qa ma txi kyqaniˈn, mina ntzaj tqˈoˈn Dios, quˈn ojtzqiˈnqiˈy noq tuˈn tokin kyuˈn te bˈinchil il, a tzeˈnku kyaja.


Jekäi ijewa te iwächakewa̱ ki̱ta. Ñerä ije̱k paruaka̱ni te isha ijewa ia̱: —Bas sha̱na yi tso̱ ka nui ta, je ku̱ je alaklä tiö jak wà säkätä. 	 Me noq tuˈn tzunx nchi labˈte tiˈj Jesús, jaw weˈks, ex xi tqˈmaˈn kye: Ankye jun kyeˈ a ntiˈx jun til, bˈaˈn tuˈn tok t‑xoˈn tnejil abˈj tiˈjjo qya lo.


¿Jiye bas manele te ka ibiketse Säkeklä ia̱ dulecha̱wa̱ wa rä shki̱nakka̱ni rä na? 	 ¿Me tiˈxix quˈn mina nxi kynimin kye, qa kchi jawitz anqˈin juntl majl kyimnin tuˈn qMan Dios?


Ji biköle kinak Säkeklä ye wa ra, ji rä dälätsalewa̱ wa ra ikju̱atkämi, ije̱k ssämi ijewa tsa̱ta, je̱tkäkwa̱ Säkeklä Templo na je̱k shäk Säkeklä ye kje. 	 Quˈn atzin ichin lo kjawil tnimsin tibˈ twutz Dios, ex kqˈojlil tiˈj tkyaqil kydiosxjal ex tiˈj tkyaqil kˈulbˈil. Ex okpe kˈwel qe toj tnejil ja te kynabˈl nxjalila Dios, ayeˈ aj Judiy. Ex k‑okil tqˈoˈn tibˈ nyakuj Dios. Ex ok tqˈmaˈbˈil: Ayiˈn weˈ Dios, chilaˈ.


Sa̱ wa̱ iju̱ñer je ka̱wei rä wikblu iá. Ata yis dä yaka iá, wato̱le ju̱lemi ji yakei wakble ia̱ iwa̱ patkenak. 	 Quˈn bˈiˈn quˈn qa a kawbˈil, tuˈn qMan Diosx. Me ayintzin weˈ, kukx ntqanin nxmilila tuˈn nbˈinchiˈn nya wen, quˈn atzin ojtxe nteˈn xi kˈayin weˈy tuˈn wokiˈn te il.


Jera Jesús te ikúkani: —Ba wa̱ ije su̱le kja. Je ne ktä kaldu ba ra rä. 	 Xi ttzaqˈwin Jesús te: O tlixiy, ex ayintzinjiˈy, a nchin yoliˈn tukˈiy.


Ka irä jiye kuna ta, yi je̱k ssaka̱ je rä ja̱nakwa̱ni, ata yi je̱k jawa̱ ra je rä oloi kanakka̱ni. 	 Quˈn ankye teˈ kjawil tnimsin tibˈ til tibˈx, ntiˈ chˈin teˈ toklin aku tzaj qˈoˈn toj kyaˈj. Me metzin teˈ xjal, a n‑ok tqˈoˈn tibˈ te ntiˈ toklin, apente xjaljo ok kjawil nimsin.


Ata ijewa te sa pakta ji̱a ta̱i ka suale kuna, Säkekewa ebä biketsale. Ije te ije̱r bäi shäke̱ ktei kjasheke̱ iyina si̱ irä, ite ijewa ia̱ täkili me̱ke̱ wà, je wà ijewa wa̱ ijula wà ji ka su̱le sa̱ wa̱ wa̱klä, ji kju̱awa wa̱klä ijuenaklä ye. 	 Tuˈnpetziˈn, nim qˈij i kyij Pabl ex Bernabé, aye tsanjil, antza. I yolin jikyin wen tiˈjjo tkˈuˈjbˈil Dios, quˈn tuˈn qˈuqletaq kykˈuˈj tiˈj tAjaw Tkyaqil. Tuˈnpetziˈn, i tzaj mojin tiˈjjo nkyqˈmaˈntaq tuˈn tAjaw Tkyaqil, ex tzaj qˈoˈn kyoklin, tuˈn tbˈant techil tipin Dios kyuˈn.


Ata yie ishe bas ia̱, sä ktei wabiketsanakläksa̱ ke̱i ska ra, kje kte ka wata yile sa̱ wa̱ je biköle kiana sa̱ wa̱ yinak tuläkka̱. 	 Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy; qa toj tqˈijil paˈbˈin twutz Dios, teyile junjun k‑okil toj xjelbˈil tiˈj tkyaqiljo yol nkyqˈmaˈn jaˈlin, a nya wen.


Jera dos año deka̱ ra Porcio Festo dewa̱ Félix säkei ye. Jera Félix wa̱ Judío wa ssëwa̱klä bäi ki̱ka ite Pablo ju̱ata̱na wätelewa̱. 	 Japin kabˈe abˈqˈe ikyjo; me tbˈajlinxiˈ, bˈeˈx el tej Félix te kawil, ex okx Porcio Festo te t‑xel. Me atzinte Félix tajtaq teˈ, tuˈn tkanbˈitjo kyajbˈil aj Judiy tuˈn. Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx kyij qˈoˈn te Pabl toj tze.


Ijewa kjä ja̱r dä pshilewa̱ ji sälwi she wa̱, ji bächii ebä wa̱. 	 quˈn noq nchi qanbˈin ex nchi yasin kyiˈjxjal.


Jera yie ji iräle däyë käi ja̱r ta jalána vidrio käi, ji̱akaleka̱ yökö wà su̱a, ñakäi yie tu̱leka̱ bewak ki̱ka wa, ime̱i ki̱ka wa, ikie númeroí ki̱ka wa tapar tso̱ däyë jalána ki̱ka klä ki̱, Säkeklä arpaí ta jewa su̱a. 	 Ex xi nkaˈyiˈn jun tiˈ tzeˈnku ttxuyil aˈ, a nqoptzˈaj tzeˈnku kaˈybˈil wutzbˈaj, ex smoˈn tukˈa qˈaqˈ. Ex waˈltaq txqan xjal ttxlaj, aye otaq chi kanbˈin tiˈj ma tij txuk ex tiˈj twutzbˈiyil, ex tiˈjjo tajlal tbˈi. Ex qˈiˈn arpa kyuˈn, a otaq xi tqˈoˈn Dios kye.


Yi rä kukä ta ra, ¡je ku̱ issö! 	 Qa at kywiˈy te bˈilte, kybˈinkujiˈy tkyaqiljo nxi nqˈmaˈn kyeˈy.


“¡Säli bas dä! Bas dä jishtä sa̱ nu̱l blelewa̱ ka juer sä wäna ki̱ka yile shkä ka ju̱ñele kuna iwa̱ käi.” 	 Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy Parisey. Quˈn aye xjal mi naˈn kyuˈn tiˈjjo kyanmiˈn, a nya wen. Quˈn ikyqexixjiˈy tzeˈnqeku kyjulil kyimnin, a nya qˈanchaˈlqe, a tzunx nchi bˈetjexjal kyibˈaj. Me mina n‑el kynikyˈ te, quˈn tuˈn nya qˈanchaˈlqe.


“Yis Ká wa̱ ji biköle rä ju̱leksa̱ yis ia̱. Yi a̱ni ka je̱r ko̱r iyaba ia̱, ata iKá ebä je̱r ku̱a ite rä. Ñakäi yi a̱ni ka je̱r ko̱r iKá ia̱, ata iyaba ebä je̱r ku̱a ite rä, ñakäi yi wäji̱atkewa̱kle iyaba te, jewa ebä je̱r ku̱eke̱ ite rä. 	 Quˈn ma tzaj tqˈoˈn nMaˈn tkyaqil weˈy. Ex mix aˈl jun ojtzqil weˈy, qalaˈ oˈkx nMaˈn, quˈn ayiˈn Tkˈwal. Ex mix aˈl jun ojtzqil te nMaˈn, qalaˈ oˈkqinxa. Ex alqe wajiˈy tuˈn t‑xi nyekˈiˈn nMaˈn, kxel nyekˈiˈn.


Manele te je ktei kukawa̱, je wà ijewa te ji biketse etkabä jawa̱. Je̱r bäi yinopa bas ia̱. 	 Quˈn iteˈ junjun nchi yolin ikyjo, me ayeˈ o chi el txalpaj tiˈj kynimbˈil. Noq a Dios tzaj qˈoˈnte t‑xtalbˈil tibˈaja.


Jera Jesús je̱r ja̱mi idälänacha̱wa̱, jekäi ijula tkawa̱ ijewa wäbala ja̱mi. Jera plaa ra ijewa wä wajuena, jekäi iminejulu ira. 	 Bˈeˈx tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj Jesús kyiˈj, ex ok tmikoˈn kywutz. Ex texjo paq, tjqet kyej moẍ kywutz, ex bˈeˈx i ok lipe tiˈj Jesús.


Je yakei biköle datse̱ rä sa̱ ja̱rka, je ne te sa iawe̱ ñá ye rä. 	 Tkyaqilxjo jniˈ tiˈchaqku tiˈ, a nya wen, nbˈaj kubˈ kybˈinchin, ex tuˈn anetziˈn nchi bˈinchine il, quˈn tuˈn toj kyanmin nbˈaj tzaj anqˈine jniˈ ikyjo.


—Jiska dulaklei yaba kaldu wa̱ cebada wä yöle pan ye shkä cinco, ñakäi nima botäbä, ata ¿maikäi je kjela däksa̱ je chu̱li̱i̱ wa ki̱ka na? 	 Lu jun qˈa lo, qˈin jweˈ wabˈj tuˈn, junxte nmaq triy, ex qˈiˈn kabˈe tal netzˈ kyiẍ tuˈn, me ¿Ma akutzin kanin kyxoljo txqan xjal lo?


Cristo ktä se̱nopa ki̱ta si̱ bas ja̱mi, bas ñapaktäklä bas ñaparuäklä ka̱biketse bena wà, bas kse shäklä je̱r baa wà Säkeklä ia̱ bas je̱r ska, salmo wà käi, kse wà käi, ji wikblu iá kseí wà käi. 	 Ex kyqˈonxsin kyibˈa, tuˈn tnoj kyanmiˈn tukˈa Tyol Crist. Kyxnaqˈtzimtzin kyibˈa, ex chi oksin kykˈuˈja kyxolxa tukˈa tkyaqil nabˈl, a axsa tzajnin tiˈjjo Tyol. Ex kybˈitzinxa Tyol Dios ex ilaˈ bˈitz te nimsbˈil tbˈi tukˈa nimxix chjonte te qMan toj kyanmiˈn.


Jera ikjaksa̱ju̱, mineju̱mi däkmi Olivo Yäkä Bata ska iwädular käi, jera iwa̱ dulanak wa damiña ira. 	 Etzin Jesús, exsin xiˈ twiˈ Wutz Olivos, tzeˈnxtaqjo n‑oketaq tuˈn; ex bˈeˈx bˈaj ikyˈ lipeˈ jniˈ t‑xnaqˈtzbˈin tiˈj.


Je ki̱ka irä delewa̱ spa̱na ra ka ikiar däkwa̱ sä wäkiri ye, je rä ka ije̱k ssäkläka̱ kuna, je wà ikolonakläwa̱ buka̱nak be tsa̱ku̱i käi. 	 Tuˈnpetziˈn, nya wen tuˈn tok jun aˈla te nejinel, qa aˈkxtaq tnimin, quˈn aku ja tnimin tibˈ, ex tuˈn ikyjo, aku kubˈ tzˈaq tjaqˈ tqanbˈil Dios, tzeˈnkuˈ bˈaj teˈ a ok te tajaw il ojtxe.


Ñerä je ka̱ wäkiri te je o̱na su̱a ra, jera ite Jesús biketsa, Säkekewa ktei te imale̱cha̱wa̱ ki̱ka. 	 Tej tok tkaˈyin nmaq kawiljo ikyjo, bˈeˈx nimin, ex jaw kaˈylaj twutz tiˈjjo xnaqˈtzbˈil tiˈj tAjaw Tkyaqil.


Ata jirami ditsä yäbei je je̱tkämiwa̱ Säkeklä täkili ta ta̱i jula wämo kja̱ne. 	 Me texjo qˈij lo, toj tman qˈobˈ qMan Dios, a nimxix tipin; ok kchin kˈwel qeyiˈy kawil tukˈa, a ayiˈn Tkˈwal Ichin.


Jera Jesús te ikúka: —¿Bas ia̱ ra julakolone diei ye ska tso̱ wa je̱r iarmiwa̱ jula kolonak kaldu ji̱a ijewa ra bala na ra na? Ata ike̱i dämiwa̱ ji̱a je jula kolonak minaklätse̱ ijewa yika, je ne kjepa ijewa bätsämi rä. 	 Xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Bˈispela aku chi tene kyeˈ xjal, a txokenjqe toj jun mejebˈlin, exsin at chmilbˈaj kyxol? Quˈn toj jun mejebˈlin, nim tzaljbˈil at, ex nim waˈn nbˈaj bˈaj. Ikyqetzin wejiˈy nxnaqˈtzbˈin, quˈn loqiˈn intin kyxol. Me pon kanin jun qˈij, jaˈ tuˈn wele naja, ayiˈn a ikyx tzeˈnku chmilbˈaj kyxol. Ajtzin tjapin kaninjo qˈij anetziˈn, okpetzile kˈwel kypaˈntz waˈyaj tuˈn kynaˈn Dios wen.


Sä ktä tso̱ ta̱i saka saka ka̱biköle ska, ata mane a̱ni ka kuna ka wata käi. 	 Quˈn ilaˈku yol nyolajtz tzaluˈn twutz txˈotxˈ, me ntiˈ jun ntit ttxolil kye nchi yolin.


Jera Nicodemo te isha iia̱: —¿Maikäi sä dewa̱ säkibii ra je ko̱rni rä na? ¿Jera je dämiwa̱ni etäbä kicha ia̱mi ska ko̱nakni na? 	 Bˈeˈx xi tqaninku Nicodem te: ¿Tzeˈntzin tten ikyjo; jun xjal ma tijin tuˈn titzˈje juntl majl? ¿Ma akutzin tzˈokx toj tkˈuˈj ttxu, tuˈntzintla titzˈje tkabˈ majin?


“Mika̱ bas bätsäke̱ ra, ke bas je̱k ja je̱r ialewa̱, jishtä ji wa̱k su̱nak ebä wa te iwe̱ käi. Ijewa wäktä iawa̱ke̱ ijuenaklä ditsä wäna ibätsäke̱ irä. Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, ijewa ia̱ je säkei rä deleksa̱ e̱ná. 	 Ajtzin tkubˈ kypaˈn waˈyaj tuˈn kynaˈn Diosa, mi kubˈ kyyekˈiˈn qa nqˈaqˈin kykˈuˈja, ex mi chi jaw bˈisiˈn, tzeˈnku nbˈant kyuˈn xmiletzˈ, ayeˈ nimsil kyibˈ, noq tuˈn telku kynikyˈtzajil qa nchi paˈn waˈyaj. Twutzx kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa oˈkx chˈin chojbˈiljo tiˈjjo lo.


Jekäi ijewa te iwá̱. Je cha̱mi ite Bernabé irä Saulo irä ia̱ te̱nakmi tapanak wa wäkiri wa ia̱. 	 Ikytzin bˈantjo kyuˈn, ex noq te Bernabé ex Saulo xi smaˈne mojbˈil kye nejinel toj Ttanim Dios toj Jerusalén, tuˈn t‑xi kysipin kye nimil antza.


Jekäi ijewa te kte wapakta Perge ska, kjepa imineni Atalia ska. 	 I yolin antza tiˈjjo Tbˈanil Tqanil Jesús toj tnam Perge. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, i xtaˈj tzmax Atalia.


Jera ije te isha: —Yis ne irä, ke bas suana. 	 Tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Mina chi jaw xobˈa. Ayin wejiˈy.


“Ata bas te bas shka̱li̱bläk wa ebä shka̱li̱ble ra, ¿je wa̱ ji tso̱ bäi bas ia̱ na? Ñera je su̱ta ji yakei wakbläk wa te ishka̱li̱bläk wa shka̱li̱ble rä. 	 Quˈn qa oˈkx ẍi ok kykˈuˈjlinjiˈy ayeˈ nchi ok kˈuˈjlin kyeˈy, ¿Tiˈtzin jun tbˈaniltz nkubˈ kybˈinchiˈn ikyjo? Quˈn ikypen kye bˈinchil iljo nbˈant kyuˈn.


ata saje wa ia̱ irä däkksa̱ to̱ne käi, je sha ite ñaebä. Je rä saje wa, ale sä Säkekewaí Jesús shki̱wa̱kka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na je biketsäk wa. 	 qalaˈ ikyxjo te qe, qa ma qo nimin tiˈjjo Dios, a jaw anqˈsinte juntl majl qAjaw Jesús kyxol kyimnin.


Jekäi yi ktäke̱ kte kju̱awa wa ra, je wakei ebä ne je̱k ki̱wäjiäke̱ rä. Ata yi te ji bata sheke̱ ra, je te rä tapanak wa ne ki̱wäjieke̱. 	 Qalaˈ, ayetziˈn nchi yolin toj noq tzeˈnchaqku yol, noqx tuˈn kychˈiy kyil kyibˈx. Me ayetzin kyeˈ nchi yolin Tyol Dios, nchˈiyjo Ttanim Dios kyuˈn.


Ñerä Saulo damiju̱ ña̱la wà tkenawa̱ kja Damasco ska alemana ra, jera plaa ka̱jöir ska ka̱ oloi ñinaté ije ja̱mi shkiritkeksa̱. 	 Me tej nqayintaq taˈ tkˈatz Damasco, xi tkaˈyin jun tqoptzˈajiyil tzaj, tzaj toj kyaˈj, ex noq tnaˈbˈinkux noq attaql tiˈjile.


Ju ta̱i na jile jui yöle oro yaka wà käi, inaklä yaka wà käi, ka je ebä tso̱ rä kuna, ata ñaebä itso̱ yöle kal wà, u̱ yaka wà. Je moska rä kianak jile wa̱klä bäi si̱, ata moska rä kje jile wa̱klä. 	 Ikytziˈn tzeˈnku toj tja jun qˈinin, at laq tbˈanilxix wen, bˈinchin tukˈa qˈanpwaq ex saqpwaq, ex at junjun bˈinchin tukˈa tze ex junjun tukˈa tzˈaqbˈaj txˈotxˈ. At junjun nimxix toklin ex at junjun a mina.


Jera alaklä ekla Samaria wa deju̱té diklä wayäkäk. Jera Jesús te isha iia̱: —Diklä mo̱ 'sia̱ 'swa̱ yanak. 	 Ntiˈqotaqa awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin antza, quˈn otaq qoˈxa toj tnam laqˈol chˈin qwaˈy. Ex ultzin jun qya aj Samaria qˈaˈyil toj xoch, ex xi tqˈmaˈn Jesús te: Qˈontza chˈin nkˈwaˈy cheˈwe.


Je bulirishtäí sá demi Sidón ska. Jekäi Julio je̱r bäi sha Pablo ia̱ te ka̱ ma̱ iia̱ iminaklä isalibä waka jewa wa̱ Pablo pasu̱aklä. 	 Ex o xiˈy toj junxil qˈij, ex o kaniˈn toj Sidón. Xi qˈoˈn ambˈil te Pabl tuˈn Julio, noq tuˈn t‑xiˈ qˈolbˈil kyeˈ tukˈa, ex tuˈn tok kaˈyin kyuˈn.


Jekäi chatkewa̱ te sä dulawe̱mi ji wa̱k bäi. Ji we̱ bäi te sä dulawe̱mi ji ki̱ssäk. 	 Ex tuˈn oybˈil luˈn, nqo el wen twutz Dios. Ex tuˈnjo qwenil, at jun qˈuqbˈil qkˈuˈj.


Sa ká wa Kekläí te Jesús ale bas wa̱ ko̱tälewa̱ tkeleka̱ kal ja̱mi, je shki̱wa̱ka̱ni. 	 A qMan Dios, a kyDios ojtxe qxeˈchil jatz anqˈsinte juntl majl Jesús, aj kubˈ kybˈyoˈn twutz cruz.


Jekjepa ijewa ñaje̱rku̱a, te je wà u̱yaka yuäk ka̱ tju̱aksa̱, ka̱ etkä wa itäbiäklä. 	 Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx kyij bˈant, tuˈn tlaqˈet jun txˈotxˈ, toktaq tbˈi te Ttxˈotxˈil Bˈinchil Kˈwil, tuˈn pwaq anetziˈn, jaˈ tuˈn kybˈaj kux muqetjo jniˈ bˈetin xjal toj Jerusalén, aj kykyim.


Jekäi ijewa bitejuluté ishäkä ki̱ shkiritkeksa̱, je te sä sikii wa ju ji̱atkele tso̱ kjä butraksa̱, je rä ale jukläyäkä shka̱ta. Ata yökö bitewa̱ju̱té ka̱jöir ska, je te ijewa däläwa̱cha̱wa̱. 	 Aye xjal kchi tzajil toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, tuˈn kychmoˈn kyibˈ kyiˈjile Ttanim Dios ex tiˈjile tnam, a kˈuˈjlin tuˈn. Me ate Dios ktzajil qˈonte qˈaqˈ toj kyaˈj, tuˈn kytzˈeˈy te jun majx.


Jekäi Felipe mineju̱ Samaria jukläyäkäí ska. Jeska jewa ia̱ ite Säbäkäkksa̱ ktei wapakta. 	 Atziˈn jun kyukˈa, a Lip tbˈi, bˈeˈx xiˈ tojjo tnejil tnam toj txˈotxˈ te Samaria, ex ok ten yolil tiˈj Crist.


Säkeklä ktei baa kjei ssäk käi, sa̱ ke̱i däke̱wa̱ ji̱a je täkili kjei ssäk käi, 	 ex qa ma tzˈel kynikyˈ tiˈjjo Tbˈanil Tqanil Dios, ex qa ma chi ok qˈoˈn tuˈn kybˈinchin nim techil tipin Dios;


Ata Pablo te Silas kia. Jekäi imineju̱ ra sä el wa te ijewa tulaksa̱ Säkekewa ia̱ ije̱r bäi shäklä ijewa ia̱. 	 Atzin te Pabl jaw tskˈoˈn Silas, ex xi oqxenin toj tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj tAjaw Tkyaqil kyuˈn txqantl nimil.


Ka irä jiye kuna ta, David wa̱ ije ktei yile rä jikäi: “Yie Säkekewa su̱a del yis wäja̱mi. Ikaldu yis jula wämo kja̱ne, ki̱ka ka yis paju̱nakka̱. 	 Bˈiˈn quˈn, chi Pegr, quˈn atzin David, a nmaq kawil te Israel ojtxe, kyij ttzˈibˈin tiˈj Jesús toj Tuˈjil Tyol Dios, ex tqˈma kyjaluˈn: Kukx n‑ok nkaˈyinjiˈy Ay qAjaw, ata nwutza. Tuˈnpetziˈn, nlay chin jaw tzˈaqa, quˈn luˈy at toj nman qˈobˈa tuˈn tkoliˈn wiˈja.


Jera ijewa je̱r ku̱a ite ra ijewa ne sha ite je jile she ja̱mi rä, je kju̱ei ijewa te ibiketsa maikäi ra ite ikukemiwa̱; ata ijewa suanacha̱wa̱ ditsä yika, je ki̱ka ijewa te ijawa̱ minejulu iyika. 	 Tetziˈn tkubˈ tyolin Jesús ikyjo, bˈeˈxtaq xi qˈiˈn toj tze kyuˈn kynejil Judiy, quˈn bˈeˈx el kynikyˈ te techil, qa kyiˈjtaq nyoline. Me bˈeˈx kyij kytzaqpiˈn, tuˈn kyxobˈil kye xjal.


Yis dewa̱ rä ijewa kja̱nei wa̱k ye, Säkeklä te yis ia̱ ima̱ kja̱nei o̱nak bas ia̱ käi, yis wa̱ Säkeklä ktä wawa̱kläksa̱ kalabe. 	 Quˈn ma tzaj tqˈoˈn Dios wokliˈn te jun aqˈnil txol Ttanim, quˈn atzin waqˈiˈn, a o tzaj tqˈoˈn, a tuˈn t‑xi nqˈoˈn kyeˈy tkyaqiljo Tyol Dios,


Jekäi manele te yis su̱a ra, je rä sa̱me̱ishärä yis patkäkté ne su̱a ite rä käi. 	 Ex ankye te ma chin tliˈy, ex ma tli Dios, a tzaj chqˈon weˈy.


Je rä ije wa̱ iju̱ñer ijewa je̱r ki̱ Jesús ianawa̱ rä chu̱li̱i̱ wa wäbätsäke̱ Jesús wà ijewa tsa̱ta kju̱ei, je ki̱ka ijewa te iju̱aksa̱ iia̱ rä. 	 Xi tqanin kyexjal, quˈn otaq tzˈel tnikyˈ te, qa noq tuˈn tlochˈj kykˈuˈj kynejil pale, otaq txi kyqˈoˈne Jesús tuˈn tkyim.


Ata iwa̱ su̱nak wa kajali ka̱miika, ñakäi alaklä wa biteleté ira Galilea ska jewa te ji o̱r te su̱e tso̱. 	 Me ayetzin kye xjal, a ojtzqiˈntaq Jesús kyuˈn, exqetziˈn jniˈ qya, a i tzaj lipe tiˈj tzmax toj txˈotxˈ te Galiley, najchaq chˈintl i kyije tene kyeˈ kaˈyil tiˈjjo jniˈ nbˈajtaq antza.


Ata yi te ije ktä wawe̱ ra, iyina si̱ ra je rä delewa̱ Säkeklä shka̱li̱bläk bäi ebä, ñakäi je wà sa̱ wa̱ ijuñer sä rä ije ja̱mi. 	 Me atzin xjal, a nkubˈ tnimin Tyol Dios, mapen tzˈok tkˈuˈjlintz qMan Dios tukˈa tumil, ex antza k‑elile qnikyˈ te, qa at qmujbˈil qibˈ tukˈa.


Jera ite isha ijewa ia̱: —Iyöle katke rä: ‘Yis ju kirmi rä ka̱kiäklä jui’, ata bas te je iawa̱wa̱ jakbläk wa ñabläklä jui ye. 	 Ex xi tqˈmaˈn kye: Tzˈibˈinl teˈ toj Tuˈjil Tyol Dios: Atzin njaˈy k‑okil te ja te naˈbˈl Dios, me ayetzin kyeˈ ma tzˈok kyqˈoˈn te kyja ileqˈch.


Ka irä maikäi kuna ta, bas wäokle Cristo ja̱mi wa biköle rä pajielewa̱ Cristo wà. 	 Ex noq tuˈn jawsbˈil aˈ, at kymujbˈil kyibˈa tukˈa Crist, ex ma tzaj tqˈoˈn jun akˈaj kychwinqila, ikytziˈn tzeˈn nbˈaj txˈixpit kyiˈja tukˈa kyxbˈaliˈn txjoˈn wen.


Jira ijewa wa̱ iju̱ñer ji biköle me̱le ba wa̱ yis ia̱ je dar dä ba ska. 	 Atzin jaˈlin, ma kybˈi qa tkyaqiljo ma tzaj tqˈoˈn weˈy tukˈiy ntzaja.


je rä ji ki̱ssënak tso̱ blele ka̱jöir ska bas ia̱ ki̱ka. Je ne ktei ssële bas wa̱, kte baa ja̱mi kte yina si̱ ssa bas te ra rä. 	 ¿Ex jaˈn ntzaje kynimbˈila ex tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja? Antza ntzaje tiˈjjo a nchi ayoˈn tiˈj; aj tkyaqiljo a o tzaj ttziyin Dios, ex kˈuˈn tuˈn te kyeˈy toj kyaˈj. O tzaj kykˈmoˈnjiˈy qˈuqbˈil kykˈuˈja, atxixj tej tkubˈ kybˈiˈn, ex tkubˈ kyniminjiˈy Tbˈanil Tqanil kolbˈil, a Tyol Dios twutzxix wen.


¿Bas ia̱ ra sá ña wetsä rami ji̱a ebä bas ia̱ irä na? Jekäi Säkeklä wäna Cristo ja̱mi sá ktäke̱ rä. Ata bas dikäla, je biköle rä bas ki̱wäjienaklä. 	 Akula tzˈel toj kywutza qa noq nqo kubˈsin qwutza kyeˈy, tuˈn tkubˈ kyewinkuy qila. Me mikyxi, qalaˈ ayiˈy erman, noqpe kyjaˈ nqo bˈisiniˈy tzeˈn tten tuˈn kychˈiya toj kynimbˈila. Noq o yoliˈn twutz Dios tiˈj tbˈi Crist, ex tkyaqiljo luˈn, noq tuˈn kychˈiya toj kynimbˈila.


Etaba kicha Jesús kaldu Genesaret tipei kjä ja̱mi. Jera ditsä chu̱li̱i̱ ñayataté tenacha̱wa̱ ije ja̱mi, ijewa wa̱ Säkeklä ktä ssäklä tsa̱na ki̱ka. 	 Jun maj, tej attaq Jesús ttzi jun ma tij nijabˈ, Genesaret tbˈi, nimku xjal pon kychmoˈn kyibˈ tkˈatz, ex ok jitzˈle kyuˈn, quˈn kyajtaq tuˈn tkubˈ kybˈiˈn Tyol Dios.


Idemijulu Salamina ska ra ijewa te Säkeklä ktei bata sha Judío wa ñapaktäklä jui tso̱ na. Jera ijewa wa̱ Juan minetse̱ña itsa̱tkäk. 	 Atzaj teˈ kykanin toj jun tnam te Chipre, Salamina tbˈi, a at ttzi ttxuyil aˈ, bˈeˈx i ok ten yolil tiˈj Tyol Dios kyojileˈ ja te naˈbˈl Dios kye Judiy. Majxtaq Juan, a Marks juntl tbˈi, nbˈet mojil kyukˈa.


Jekäi ite guardia wa cien wäsikäk paka Pablo kjänanak, ata ka̱ ma̱k iia̱ ju na ikäruäklä kjermita, ñakäi isaka wa däke̱wa̱ ji ma̱k iia̱ ka wätkewa̱k kuna. 	 Exsin xi tqˈmaˈn Félix te jun xoˈl qˈaqˈ, qa il tiˈj tuˈn tok xqˈuqit Pabl, me tuˈn t‑xi qˈoˈn chˈin tzaqpibˈl te, ex tuˈn t‑xi qˈoˈn ambˈil kye tukˈa, tuˈn tok kaˈyin.


Jera iwakei wa̱ icruz minetse̱ demi ka̱ kie Sa̱tsa̱ku̱ Chichei Ke̱i ska, (Hebreo wa ktä wà je kie rä Gólgota ni). 	 Ex bˈeˈxsin etz kyiˈn Jesús iqin tcruz, tuˈn tkanin toj jun tal txˈotxˈ, a Tbˈaqil twiˈ kyimnin tbˈi, a Gólgota tbˈi toj kyyol aj Judiy.


bikökje yie bä bolki wa tulacha̱wa̱ bä klä tkäkläka̱ iki̱ka kje.” 	 ex kˈwel kyiˈjjo tajqˈoja wuˈn.


Je rä ike̱i biketsale dewa̱ ra, jeska ji biköle tapanakläwa̱ etka yebä Cristo ja̱mi, ji tso̱ ka̱jöir irä ka̱jiska irä käi. 	 Atzin t‑ximjo lo: Kchi okil tqˈoˈn Dios tkyaqil tjaqˈ junchˈin tnukˈbˈil Crist: Jniˈ at toj kyaˈj exsin twutz txˈotxˈ, a il tiˈj tuˈn tjapin tojjo tqˈijil.


Jekäi ka ijewa rä bol ji̱a kuna, ata ijewa rä ekla yaka yebä. Je ki̱ka sä yälilewa̱ Säkeklä wa̱ ñaja̱mi, je ke butsa ju̱ami sa̱ ku̱. 	 Nya kabˈel kyten, qalaˈ junchˈin. Tuˈnpetziˈn, nlay tzˈel tpaˈn te xjaljo, a s‑ok tmujbˈin Dios.


Jera yis je̱k manewa̱ yi ktäke̱ yis da rä je su̱ak. Ñerä yis je̱k manewa̱ ra, yis te tsi̱ni duäkläka̱ yöle oro wà su̱a siete. 	 In aj meltzˈaja wiˈjxiy, tuˈn nlontejiˈy ankyetaqjo nyolin wukˈiy. Atzaj teˈ t‑xi nkaˈyiˈn, nliˈy wuq xtankoˈl, bˈinchin tuˈn qˈanpwaq.


Jeki̱ka el wa, bas ñadulawa̱wa̱ tapanak eyaka eyaka Säkeklä ia̱ Judea ska Cristo Jesús ja̱mi wa mabläk. Ka irä maikäi kuna ta, jishtä ijewa weika Judío wa te, je su̱ta ñaebä bas weika bas wakwa ke̱i ska wa te. 	 Quˈn ayiˈy erman, ma chi ok lipeˈy tiˈjjo tyekˈbˈil Ttanim qMan Dios, a at toj txˈotxˈ Judey, ayeˈ nchi nimin tiˈj Crist, a Jesús: Mi xkubˈ kyewinjiˈy kynimbˈila, tej saj yajbˈil kyiˈja kyuˈn kyxjalila aj Tesalónica, a nya nimilqe, ikyxjo tzeˈnku kye nimil toj Judey mix kubˈe kyewine kynimbˈil, tej ttzaj yajbˈil kyiˈj kyuˈn nya nimil, a nxjalila, a Judiyqe.


Bas ia̱ ijewa te ishemi: ‘¡Isu̱o, a̱mi ska ikaldu’! ‘¡Isu̱o, jiska ikaldu’! Jera ke bas mina isu̱ak, ke bas mina ijewa ja̱mi. 	 Iteˈ junjun kchi qˈmalte kyjaluˈn: Lu at tzaluˈn, mo lu at tzachiˈn, qa chiˈ. Me ayetzin kyeˈ mina cheˈxa lolte, ex mina chi ok lipey kyiˈjjo kchi qˈmalte ikyjo.


Jera ijewa te ikúka: —Moisés te ka̱ ma̱ rä ñajewa̱ äyëí yuäkksa̱ ipatkäklämi. 	 Xi kytzaqˈwin: Ttziye te Moisés, tuˈn tkubˈ bˈinchit jun uˈj te kypaˈbˈlxjal kyibˈ. Ikytzin n‑aje kychqˈoˈne ichin kyxuˈjil tja kytata.


Ke bas je̱r iana. Bas te Säkeklä biketse käi, bas ku̱ yis biketsö ñaebä. 	 Mina chi jaw bˈisiˈn. Qe kykˈuˈja tiˈj Dios, ex qe kykˈuˈja wiˈja.


Iwa rä ka yis wa̱ yi kuna bas biketsäk bäi si̱ ije käi. 	 Ikytzin mix aˈl juntl nximin kyiˈja tzeˈn te Timotey. Ikyx t‑ximjo kyiˈja tzeˈnku weˈ nxim, quˈn tok tilil tuˈn, tuˈn tonin kyukˈiy.


Duewa̱ sul í rä sä te ji yakei wakble nui. Jekäi sa̱ nui rä täkili ta sä weikäkwa̱ ka̱wei tso̱ kju̱ei. 	 A bˈiybˈil tuˈn kyimin, atziˈn a bˈinchj il. ¿Ex jaˈn ntzaje tipin bˈinchj il? Noq tuˈn qbˈinchbˈin tiˈjbˈinxiˈ tkawbˈil Dios.


Bas te Amplias ia̱ ishe yie ichakami. Ije rä shka̱ta yis wa̱, ije rä Säkekewa ja̱mi ki̱ka. 	 Kyqˈolbˈinxa Ampliato, jun wukˈiy kˈuˈjlinxix wuˈn, quˈn nimilxix tiˈj qAjaw.


Jera ijewa te Pablo kuka ji̱a se̱nak, ata ka ikolor ji̱a. 	 Tej tbˈaj yolin Pabl, i kubˈsin Judiy kywutz, tuˈn tkyij jun jteˈ qˈijl kyukˈa. Me mix ttziye.


Je ukä ska je̱nanapa Jesús mineju̱ jukläyäkä kie Naín ska. Jera iwa̱ dulanak wa irä, ditsä saka chu̱li̱i̱ irä damiña ira. 	 Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, xiˈ Jesús tojjo jun tnam, Naín tbˈi. Aye t‑xnaqˈtzbˈin ex jun chˈuq xjal xi lipe tiˈj.


Ka̱ju̱ñe sikii, ka yakei tele ta Säkeklä Sa Ká wäna, je rä jikäi: shchul wa irä, alaklä wa chichö wa irä tsa̱tke ijewa weikarke̱ sha̱na, ñakäi se̱nak ka pate̱leka̱ kuna ka̱jiska ji tso̱ wa̱. 	 Qalatzin teˈ nimbˈiltz tbˈanilx, ex ntiˈ tkyˈi twutz qMan Dios, a nmojin kyiˈj mebˈe, exqetziˈn qya, a o chi kyim kychmil, ex aye toj jun kyixkˈoj iteˈke; ex mi nxiˈ yajil tibˈ toj il tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Je rä kianak ta̱i ji biköle ska. Säkätä iwa rä Säkeklä te ijewa ne biketsa ji yile iwa̱ je bläk rä. 	 ¡Ma nintzx tumil! Tnejilxix, ma txi tqˈoˈn te Dios Tyol kye Judiy.


Ñerä jekäi ji rä bulana ssëna ra, jera ditsä tapanawa̱ chu̱li̱i̱, jewa je̱r shewa̱ jakla je te. Ka irä jiye kuna ta, ijewa te issa ra ijewa ktä kate rä iwakwa ktä wà kju̱awa kju̱awa. 	 Bˈeˈx ok kychmoˈnxjal kyibˈ, teˈ kybˈinte chˈotjin, ex kykyaqilx bˈeˈx jaw naj kynabˈl, quˈn junjun xjal ok bˈinte tyol nyolajtz tuˈn junjun nimil.


Yis dä ijewa ja̱mi, ba rä yis ja̱mi, je rä ijewa däkläwa̱ etka yebä si̱. Je rä ka̱jiska wa wa̱ isu̱aklä ba ne te yis patkaté rä, ijewa wa̱ isu̱aklä ba wa̱ ijewa shka̱l jishtä ba wa̱ yis shka̱l käi. 	 Noqit aku chi ten wukˈiy, ex a te wukˈiy, tuˈntzintla kyok tzˈaqle junx kykyaqil. Quˈn ikytziˈn k‑elile kynikyˈ xjaljo te, qa ay saj chqˈoˈn weˈy, ex qa kˈuˈjlinqexix tuˈn, tzeˈnku kˈuˈjlinqiˈn tuˈn.


Jekäi el wa, Säkeklä je̱r bäi sha sa̱ ia̱ ki̱ka, yie bas pake bas yaka tuläkksa̱ jishtä ji me̱leka̱ kseka käi, sikina, Säkeklä wäbätsäklä bäi. Je ne rä bas te ikja̱nei we̱ si̱ rä. 	 Ayiˈy werman, nimxix nqˈaqˈin tkˈuˈj qMan Dios kyiˈja. Tuˈnpetziˈn, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy, tuˈn t‑xi kyqˈonjiˈy kyxmilila te tzeˈnku jun oyaj itzˈ, xjanxix ex tbˈanilx twutz qMan Dios. Quˈn atziˈn tumil kykˈulbˈiljiˈy luˈn, twutzxix ex tojxix tumil.


Bas shkö je ja̱mi bas je̱r ko̱naklä ji te Säkekewa ssëwe̱ a̱naa rä käi. 	 Ex tzˈok tilil kyuˈn, tuˈn ttzalaj qMan Dios kyiˈja.


iel dä Juana; je rä Cuza, ale Herodes ia̱ iji tso̱ su̱ak, je se̱naklä; ekla rä Susana; ñakäi alaklä wa saka ta chu̱li̱i̱. Jewa te ijewa pasu̱eke̱ iwakwa wa̱ ji tso̱ wa. 	 Ex majxjo Juana, a t‑xuˈjil Cuza, aj mojiltaq tukˈa Herodes, majx Susana exsin txqantl qya, ayej nchi mojintaq tukˈa Jesús.


Ije ne rä ioloi wäñirke̱ rä, ije rä jishtä iwakei rä käi je su̱ta. Je te ji biköle wäkukete iwakei ktä täkili wà. Jekäi ite saje wa wa̱ ji yakei wakblele siki tewa̱ e̱ná ra, ije̱tkawa̱ ka̱sha̱ka ale oloi bakleka̱ju̱ je jula wämo kja̱ne. 	 Nyekˈin Jesús tqoptzˈajiyil tipin Dios, ikyxjo tzeˈnku tqan qˈij nyekˈin tipin tqoptzˈajiyil qˈij; ex ate Jesús, tyekˈbˈil qMan Dios, a nya qˈanchaˈl. Ex ate Jesús Nukˈil ex Xqˈuqil tibˈaj tkyaqil, noq tuˈn Tyol nimxix tipin. Tej ttxjet tkyaqil qil tuˈn, o kubˈ qe toj kyaˈj, kawil junx tukˈa qMan Dios.


Ka irä jiye kuna ta, ikuna bas se̱rke̱ sa yaka ki̱ isherke̱ käi ra, bas dä duäkcha̱wa̱. Ata ikuna iwikblu oloi ja̱mi bas te sa yaka ki̱ isherke̱ wawe̱ weikawa̱ ra, bas se̱rmi ji̱a. 	 Quˈn qa ma kubˈ qbˈinchin ikyjo, ok qo xeˈl toj najin te jun majx. Qalaˈ il tiˈj tuˈn qbˈet tzeˈnkuxjo taj Xewbˈaj Xjan, ex tuˈn tkubˈ qbˈyoˈn a tajbˈil ojtxe qteˈn, tuˈn mi qox lipel tiˈj, quˈn qa ma bˈantjo ikyjo, ok qo anqˈil te jun majx.


Jera ite ikúka: —Yis wa̱ ji tso̱ ñanak ka ju̱ñer bas wa̱. 	 Me ante Jesús tzaj tqˈmaˈn qeˈy: At jun weˈ nwa, a mi ojtzqiˈn kyuˈn.


Jera je guardia eyaka wa irä, itsa̱ku̱i irä, Templo kjänanak wa patkele Judío wa wa̱ irä, jewa te Jesús kukawa̱ mu̱awa̱, 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, aye xoˈl qˈaqˈ tukˈa kynejil, exqetziˈn xqˈuqil tnejil ja te naˈbˈl Dios, bˈeˈx ok kytzyuˈn Jesús, tuˈn tkuˈx toj tze, ex kubˈ kykˈloˈn.


Ata jira Cristo Jesús ja̱mi bas ale mikle tso̱ ka̱mii wa dejani alemana Cristo pi oloi ja̱mi. 	 Me atzin jaˈlin, noq tuˈn kymujbˈil kyibˈa tukˈa Crist, a Jesús, a ayiˈy, a najchaq iteˈtaqa tukˈa Dios ojtxe, ma chi oka jaˈlin te Ttanim, noq tuˈn tchkyˈel Crist.


Jera ka iwa̱ ipakane je shäk kuna yi a̱ni ia̱, ata ite isha iia̱: —Ma cho̱ chui ia̱ je̱k kjashäk. Jeska bä siki tenaklä je mo̱ Säkeklä wäna, jiräni Moisés wa̱ sa pakale iwa̱k käi, ijewa wa̱ isu̱aklä. 	 Exsin xi toqxeninxix Jesús te: Mi txi tqˈmaˈn te aˈla. Qalaˈ ku txiˈy, ex yekˈinx tibˈa te kypale aj Judiy, ex qˈonxa jun oyaj te aqˈbˈil chjonte, tuˈn ma tzul Dios tey, a tzeˈnkuxjo kubˈ ttzˈibˈin Moisés ojtxe, tuˈntzin kybˈin texjal qa ma qˈanita.


“¡Säli bas Corazín wa rä! ¡Säli bas Betsaida wa rä! Ka irä jiye kuna ta, bas sha̱na ji o̱na täkili ta je kuna rä o̱le Tiro irä Sidón irä ska ra, mik ijewa ñamaneneksa̱, ñapajiene sua yönak saco ye shtä wà, muli̱tä tulune je̱k ki̱ka. 	 ¡Ay! Nimx bˈisbˈajil kyeˈy, a ayiˈy aj tnam Corazín exsin aj Betsaida. Noqit kyojjo tnam Tiro ex Sidón ma chi bˈant teˈ yekˈbˈil wipiˈn, a ma chi bˈant kyxola, ojtxetla tzˈajtz tiˈj kyanminxjal, ex matla kubˈ kyyekˈin jun txˈixpibˈl toj kychwinqil, noq tuˈn tok kyqˈoˈn kyxbˈalin te bˈisbˈajil, noq tuˈn tpaj kyil, ex tuˈn tjaw kychtoˈn tzaˈj toj kywiˈ, te jun yekˈbˈil qa ma tzˈajtz tiˈj kyanmin.


Jesús dasta̱na ra, Tomás ale doce wa sha ekla, kie etkä Ko̱lo̱ ni, je ka kaldu kuna ijewa ra. 	 Me ante Tmas, a jun t‑xnaqˈtzbˈin Jesús, a toktaq tbˈi, Kwaˈch, ntiˈtaq teˈ, teˈ tul Jesús.


Ata jula kolonak wätkenawa̱. Jera biköle käpeche̱e̱wa̱, jekäi ikapacha̱wa̱. 	 Me mix jaˈ pone tej qˈa liwey, ex bˈeˈx bˈaj tzaj kywatl kykyaqilx, ex bˈeˈx i xiˈ ktal.


Ata ikuna yi te ji shka̱l ssëke̱ irä Cristo ja̱mi ki̱ ra, ke je äina, ata je ku̱ Säkeklä oloi köka̱, Cristo kie ki̱ka. 	 Me qa at jun n‑ikyˈx tuˈn, noq tuˈn tpajjo tbˈi Crist, mina jaw txˈixwe tuˈn; qalaˈ bˈaˈn tuˈn tnimsin tbˈi Dios, quˈn tuˈn at toklin tuˈn tok tbˈi te nimil tiˈj.


Ñakäi ijewa wa̱ nima tsi̱dala shkä elkje. Je ki̱ ika̱kia, kjepa ite ijewa paka iwachewa̱k. 	 Ex qˈiˈntaq junjun tal netzˈ kyiẍ kyuˈn. Ex ikyxljo xi tqˈoˈn chjonte kyiˈj te Dios, ex xi tsipin kye t‑xnaqˈtzbˈin, tuˈn tbˈaj kubˈ kysipin kyxolxjo jniˈ xjal.


Jekäi ite isha ijewa ia̱: —Bas ma ka̱ biköle ska kte baa wapaktäk sä yöleksa̱ wa biköle ia̱. 	 exsin xi tqˈmaˈn kye: Ku kyxiˈy tkyaqil twutz txˈotxˈ qˈmal teˈ Tbˈanil Tqanil kolbˈil kye xjal.


Jera ite ikúka te isha ijewa ia̱: —¿Jini Moisés wa̱ bas pakaleta̱na iwa̱k rä? 	 I xi ttzaqˈwin: ¿Tiˈtzin kyij ttzˈibˈin Moisés kyeˈy toj Ojtxe Kawbˈil?


Jesús te jekäi isha e̱ná ra, jera ije̱r ianawa̱ ta̱i te ishaka̱: —Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, bas sha̱ ekla te yis ju̱emiksa̱. 	 Tbˈajlinxiˈ tqˈmaˈn Jesús tkyaqiljo lo, tzaj chyoˈn tanmin tuˈn tbˈis, ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy. At jun kyeˈ k‑okil meltzˈaj wiˈja.


Jesús te chu̱li̱i̱ wa tapar tso̱ ipája̱mi su̱a ra, ite iwa̱ dulanak wa patkami kjäksa̱julu tipä a̱mikata. 	 Tej tok tkaˈyin Jesús txqan xjal otaq tzˈok chmet tiˈjile, xi tqˈmaˈn kye t‑xnaqˈtzbˈin, tuˈn kyikyˈx tukˈa tjlajxi nijabˈ.


Ñakäi yi te vino shko̱lewa̱ kja ya ssa ra, ka je je̱r ki̱nak ji̱a iblona wa̱, ata je te ishemi rä: ‘Shkolewa̱ kja ne rä bäi si̱ rä.’ 	 Ex toxin: Aˈlchaqx jun aˈla, nxi tkˈwaˈn jun wiq vin, nlay ttziye, tuˈn t‑xi tkˈwaˈn junl wiq kˈwabˈj, a saq, quˈn naqˈle tiˈjjo tkˈwaˈ, a tbˈanilx toj twutz. Ikytzin kyejiˈy naqˈleqe kyeˈ tiˈjjo ojtxe tumil. Tuˈnpetziˈn kykyˈeˈy tuˈn kyxi lipey tiˈj nxnaqˈtzbˈila, a saq, exla qa wenxixtl tzeˈnku ojtxe.


Je ki̱ka ñapaktäklä jui ska ite ipakeke̱ Judío wa ra irä, Säkeklä dälätsäk wa ra irä. Ñakäi sa tapanaklä däli watju̱ak shtä ska däke̱ wa ra ite ipakeke̱ buliri buliri. 	 Tuˈnpetziˈn, nimxix jaw chˈotj tojjo ja te kynabˈl Dios Judiy, kyukˈa a nchi naˈntaq Dios. Ex ikyxjo, o chˈotj tojile junjun qˈij tojjo plas, ja nchi chmetetaq xjal.


Bas se̱no tsa̱na ka delewa̱ kuna wa ra, bas wa̱ ka̱ kjäke̱ wawa̱klä bäi. 	 Ex ikyxjo tenxit kynabˈla, ex chi bˈet‑xita tojxix tumil kywutzjo nya nimilqe. Tzˈajbˈinxit kyuˈn tuˈn kyyekˈintejiˈy kynimbˈila kywutzxjal kykyaqil qˈij.


Bas palei rä bas sha̱na ka̱wakblewe̱ tso̱. Je shtä ka̱wakblewe̱ ka o̱r kuna ka Säkeklä biketsäk kuna wa sha̱nabä jibä. Je rä bas sha̱ ekla se̱rke̱ iká se̱naklä ra. 	 Atzin jaˈlin, o tzˈel tqanil qa at jun aj pajil kyxola, a ma tzˈok t‑xuˈjlin tkabˈ tnana. A il luˈn manyor tzˈilxix; mipe nbˈant kyuˈn nya nimilqe.


Sa̱ tso̱ jiska wa rä Partia wa, Media wa, Elam wa, se̱nak Mesopotamia ska wa, Judea ska wa, Capadocia ska wa, Ponto ska wa, Asia ska wa, 	 Tzaluˈn at xjal te tnam Partia, te Media, te Elam, te Mesopotamia, te Judey, te Capadocia, te Ponto ex te txˈotxˈ Asia,


Je ki̱ka ñanak kju̱ei yis el shirinawa̱ ra, ka yis wa̱ ji yaka kata̱nak ji̱a, ka yis wa̱ yis el shiriwa̱kläwa̱ kuna. 	 Tuˈnpetziˈn, qa noq tuˈn tpajjo nnikyˈbˈila, aku kubˈ tzˈaq juntl nimil, bˈaˈntz tuˈn mi t‑xi nnikyˈbˈinjiˈy chibˈj ikyjo, tuˈntzin mina chin okiˈy tzeˈnku jun tze, ja tuˈn tja tolpaje jun wermana toj tchwinqil.


zapato jielewa̱ kukale e̱ná sa̱ je̱r bäinaklä ktei baa bata shäk. 	 Kybˈinchimtzin kyibˈa, tuˈn kyxiˈy qˈmal Tbˈanil Tqanil kolbˈil, tzeˈnku jun xoˈl qˈaqˈ ntbˈinchin tibˈ tuˈn tok t‑xjabˈ te joybˈil qˈoj.


Säkeklä kju̱atkawa̱ ji ka bäi kuna, ji ka wämo kuna je wakbläk wa biköle ra, je kjayinaté ka̱jöir ska, jewa te ji ka wämo wà ji rä iyina si̱ wätkewe̱ke̱ ki̱ka. 	 Quˈn bˈiˈn quˈn qa nimxix tqˈoj Dios ktzajil kyiˈjjo xjal, a nya ojtzqiˈn Dios kyuˈn, ex bˈinchil ilqe, quˈn noq tuˈnjo kyil, mi nkytziyin tuˈn tel kynikyˈ te Tqanil twutzxix.


Jekäi jeska imineju̱mi ra, ñayöle ka̱wei wà wa irä fariseo wa irä ñajaka̱ iweikäk e̱e̱na si̱, ñakäi iwächakewa̱k wäsi̱wa jile saka saka ki̱ka. 	 Atzaj teˈ tbˈaj tqˈmaˈn Jesúsjo jniˈ yol lo, ayetzaj jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn Parisey nimx kyqˈoj tzaj. Tuˈntziˈn, bˈeˈx i ok ten qanilte noq tiˈchaqku tiˈ,


Jera Saulo je̱k duaka̱ni wäji̱atka ra, ka iwä wajuer ji̱a. Je ki̱ka ijewa te iwajiami däkmi Damasco ska. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, jaw weˈks Saulo, me atzaj teˈ tjaw tjqoˈn twutz, mix bˈantil tkaˈyin. Tuˈn ikyjo, noq xi xkoˈn, ex xi qˈiˈn toj Damasco.


Tjabana si̱ camello kjäksa̱ju̱ tuluk wä ña̱la ja̱rka rä, ata därërë si̱ blu däwa̱ Säkeklä gobiernoí ja̱mi rä. 	 Kxel nqˈmaˈn juntl majl kyeˈy: Jun paqxla aku tzˈex jun chej toj toyajil jun bˈaq te slepbˈil bˈuˈẍ, tzeˈnkul teˈ tuˈn tokx jun qˈinin toj Tkawbˈil Dios.


¿Maikäi Cristo irä Belial irä ji biketsämi ñara na? Je su̱ta, ¿maikäi Jesús biketsäk wa irä, ka Jesús biketsäk kuna wa irä, jewa däwa̱ ña ja̱mi na? 	 ¿Ma akutzin tzˈel wen Crist tukˈa tajaw il? ¿Ex tzeˈntzin tten tuˈn tel wen jun nimil tukˈa jun nya nimil?


Ata ikuna rä yis shena minakña ra, ijewa maña yis da. 	 Ex qa wentaq toj kywutza tuˈn nxiˈy, okla kqo xela kyukˈa.


Ñerä je semana día säkätä tuir dawa̱ kja ra, iwa̱ dulanak wa tapar tso̱ ñakjätelecha̱wa̱, isuanacha̱wa̱ Judío wa yika ki̱ka. Jera plaa ra Jesús de kaldu ijewa sha̱ moska, te isha ijewa ia̱: —Bas ssënopa baa. 	 Ax qˈijjo, a tnejil qˈij te seman, toj qnikyˈin ok qchmoˈn qibˈa junx, ex otaq tzˈetz qjpuˈn ja, tuˈn qxobˈila kye nejinel kye aj Judiy. Jun paqx kubˈ weˈ Jesús qxola, ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy: Qexit kykˈuˈja, ex tzalajxit kyanmiˈn.


Ata Pedro te isha iia̱: —Ikuna yis kiana duäkwa̱ña ba ra, jeiräta a̱ni ka yis ka̱yuäkwa̱ ka yis wa̱ ba su̱le ni. Jera iwa̱ dulanak wa biköle te isha ñassëta. 	 Ex xi tqˈmaˈn Pegr: Exla qa ma chin kyim weˈ tukˈiy, me nlayx kubˈ wewiˈn. Ex ikyxjo qqˈmaˈy qkyaqila.


Chui wa biköle käjäklä rä buliri buliri ikja̱nei wa̱k, bewak me̱nakka̱ ka̱raa ebä ma̱kka̱, ata je ia̱ mik a̱ni ka sa̱ nui tse̱nak ju̱nami kuna. 	 Jaˈlin, tkyaqil pale kyxol aj Judiy kukx nchi jaw weˈ toj tnejil ja, a xbˈalin tten, te naˈbˈl Dios, tuˈn t‑xi kyqˈoˈn ilaˈ maj chojbˈil junjun qˈij, ex tzunx nxi kyqˈoˈn jaˈlin. Me ayetziˈn chojbˈil ntiˈ kyipin tuˈn tnajsit il kyuˈn.


Ka irä maikäi kuna ta, biköle rä iwakwa ji ebä biketsäk, ata ka irä Jesucristo cha biketsäk kuna. 	 Qalatzin kyeˈ txqantl, noq te kyex kyeˈ nchi ximin, ex nchi aqˈnin; me atzin tiˈjjo te Crist, a Jesús, mina nkubˈ kyximin taqˈin.


Ñe iwätji̱na ukä ska ra Pablo te kte kukäk wa kia jaté. Je te ijewa je̱r ku̱ata̱na, jera ije̱k bata sha mineju̱mi däkmi Macedonia ska. 	 Tej tel bˈajjo chˈotjin toj Éfeso, i tzaj ttxkoˈn Pabljo aye nimil, tuˈn t‑xi qˈmet jun tumil kye. Ex ax orjo, bˈeˈx el tpaˈn tibˈ kyiˈj, exsin xiˈtz tzma Macedonia.


Ata bäräle jeska ijewa sha̱na yie isha täkii: “Jir yis ktei wabiketsarte rä, sä dulecha̱wa̱ wa rä shki̱nakka̱ni ktei kju̱ei.’ Je ki̱le yis dä nui ta rä.” 	 Metzin qa at wiltza tiˈjjo, tej tjaw nẍchˈiˈn kyxol: Loqin intiˈn tzaluˈn toj Sanedrín kywutza, ayiˈy kawil, noq tuˈn nxi nnimiˈn, qa chi jawitz anqˈin juntl majl kykyaqil kyimnin, chi Pabl.


¿Jibä saka she ji̱a yie na? Ka yis wä däkksa̱ yis wa̱ Gedeón irä, Barac irä, Sansón irä, Jefté irä, David irä, Samuel irä, ñakäi jile bata shäk wa irä, jewa pakäkläksa̱. 	 Tkyaqiljo xjal, a ma qˈumlajtz tzaluˈn, nimxix kynimbˈil tiˈj qMan Dios. Me nya noq oˈkqexjo luˈn; atxla txqantl, tzeˈnkuˈ Gedeón, Barac, Sansón, Jefté, David, Samuel, ex jniˈ yolil Tyol Dios ojtxe. Me ntiˈ ambˈil qiˈj tuˈn qyolin kyiˈj kykyaqil.


Bas wäna ta̱i ra, je wà bas te ikjashemi bas dä yis wa̱ dulanak wa. Je wà yis Ká oloi karmika̱. 	 Qa nimxix kywutza s‑el te nimsbˈil tbˈi nMaˈn, antza k‑elile tnikyˈtzajil qa twutzxix nxnaqˈtzbˈinqiˈy.


Jera ite jukläyäkä mai iwa̱ ji täkili ta o̱le ta̱i ska wa uña, ka ijewa ñamaneneksa̱ kuna ki̱ka: 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, ok ten Jesús kawil kyeˈ xjal kyojjo tnam, a jaˈ otaq kubˈ tbˈinchin nimku yekˈbˈil tipin, quˈn aye xjal antza kykyˈeˈxtaq tuˈn tajtz tiˈj kyanmin, ex tuˈn ttxˈixpit kychwinqil. Xi tqˈmaˈn kyjaluˈn:


Judío wa ekla chui wa tsa̱ku̱i kie Esceva ni, je yabala siete wa ne tso̱ je wa̱k rä. 	 Ikytaqtzin nbˈantjo kyuˈn wuq tkˈwaljo jun Judiy, Esceva tbˈi, a nejinel kyxol pale.


Jera ángel te isha je alaklä wa ia̱: —Ke bas suana. Ka jiye kuna ta, yis wa̱ iju̱ñer bas te rä Jesús ale wäteleka̱ cruz ja̱mi, je ne yuleke̱. 	 Xi tqˈmaˈn angel kyeˈ qya: Mi chi xobˈa. Bˈiˈn weˈ wuˈn, qa nchi jyoˈn tiˈj Jesús, a jaw pejkˈin twutz cruz.


Jekäi yi äinawa̱ yis ki̱ka, yis te ji sheke̱ ki̱ka ra, jera ñaebä je wakei ki̱ka ditsä yäbei äirmiwa̱ mika̱ je daju̱ oloi kaleka̱ iwakei oloi wà, Sa Ká oloi wà, ángel sikii wa oloi wà ke̱i ska ra. 	 Tuˈnpetziˈn, qa at jun saj txˈixwe wiˈja ex tiˈjjo nyola, ex ikyx wejiˈy, ayiˈn Tkˈwal Ichin, ex ok kchin tzajil txˈixwe weˈ te, aj wula tukˈa nkawbˈila ex tukˈa tqoptzˈajiyil nMaˈn junx kyukˈa jniˈ xjan angel.


Jera Jesús wä cha̱mi iwa̱ dulanak wa su̱ak, te isha: “Bäije bas ka jita wa rä, bas ne ia̱ Säkeklä gobiernoí rä ki̱ka. 	 Jawtzin tiˈn Jesús twutz, exsin xi tkaˈyintz toj kywutz t‑xnaqˈtzbˈin, exsin xi tqˈmaˈn kye kyjaluˈn: Kyˈiwlinqexix kyeˈ, a ayiˈy yajqiˈy jaˈlin, quˈn at kyokliˈn tiˈjjo Tkawbˈil Dios.


Je ki̱ka sa̱ ku̱ je ke̱i kjewo̱ ka levadura mikle ta, ji we̱ wäsi̱wa, ji we̱ yakei, ka je levaduraí ta. Ata sa̱ ku̱ ike̱i kjewo̱ pan ka levadura ta wà. Je rä se̱ne je̱rike bulee wà, kte yina si̱ wà. 	 Tuˈnpetziˈn, qo ikyˈsin nintz qˈij te Xjan Qˈij jaˈlin, me nya tzeˈnku ojtxe tukˈa chˈin pan ntiˈ txˈamsbˈil toj; qalaˈ tukˈa qanmin txjoˈnxix wen te tkyaqil il ex te tkyaqil nya bˈaˈn, tuˈn qok tzˈaqlexix toj qchwinqil ex twutzxix qyol.


Jekäi ikuna cabra jäyiri pi irä, toro pi irä, ñakäi vaca yabala alaki wa däläle muli̱täí irä, je tuleke̱ sa̱ tso̱ ñá ye wa ki̱ka, je te sä siki tewe̱ke̱ sa pa ki̱ka ra, 	 Ojtxe, i kyijxjal toj wen tukˈa Dios noq tuˈn kychkyˈel tman wakx ex tman chiv, ex tuˈn ttzaˈjiljo tal wakx, a kubˈ patit tibˈajjo t‑altar qMan, tojjo ja te naˈbˈl Dios. Ex noq tuˈn tkubˈ chititjo chikyˈ, exsin tzaˈj anetziˈn, i ok tqˈoˈn Dios tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa, ex tuˈn tkubˈ tnajsin kyil.


Jera ñawäsaka ikukä kjäyena, ikjäktä wäkukäk jälena tulami, jera iktaka̱ni bäi ebä. 	 Texjo tqan, bˈeˈx i jqet tẍkyin ẍonẍ, ex bˈeˈx bˈant tyolin.


iyina si̱ yis ia̱ ime̱le Säkeklä je̱r bäi shäke̱ wakja̱neiwa̱klä bas ia̱, je palei ssa bas te. 	 Ma naˈmxsin kybˈintiˈy, qa a Dios tukˈa tkyaqil tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj saj yekˈin te weˈy, ex ma tzaj toqxenin, tuˈn t‑xi nqˈmaˈn Tbˈanil Tqanil t‑xtalbˈil kyeˈy, a ayiˈy nya Judiy. Ajo Tbˈanil Tqanil lo, a t‑xim Dios ewintaq ojtxe, a tzeˈnkuxjo ma txi ntzˈibˈiˈn.


Jera Jesús te be uña, jekäi je te ijawa̱ta̱na. Jera je wäsaka je yaba bäinani. 	 Bˈeˈxsin ok tilin Jesúsjo taqˈnil tajaw il, ex bˈeˈx etz tlajoˈn toj tanminjo qˈa, ex texjo tqan tel weˈ.


ichakäk iia̱: —¿Ba ne rä ale däke̱ju̱ rä na, ata sa kiana isaka ki̱ssäk ji̱a na? 	 Tej kykanin tukˈa, xi kyqanin te: ¿Atzinjiy a Crist, a attaq tulil, mo qa at juntl, tuˈn tkubˈ qyoˈn?


Jera Jesús te ikúka te isha ijewa ia̱: —Bas se̱no tsa̱na ka yi a̱ni wa̱ bas wäyuäkläwa̱. 	 Tzaj tqˈmaˈn Jesús: Kykaˈyink kyibˈa, tuˈn mix aˈl jun kubˈ sbˈun kyeˈy.


je rä maikäi ra yis wa̱ yis ditsei wä wa kju̱atkewa̱kläka̱pa je wà yis wa̱ ijewa manele tsa̱tkäkläksa̱pa. 	 quˈn wajatlaˈy tuˈn kyklet junjun nxjalila, tuˈntzintla aj kyok kaˈyiˈn kyuˈn, aj kyoka te Ttanim Dios, bˈeˈx tuˈn tjaw chyoˈn kyanmin, ex tuˈn kyok lipe kyiˈja tuˈn kyklet.


Jekäi sä wäjienaklä etka te ji shka̱l ssëke̱ ra, sä wäjienaklä kalabe te idälär ssëke̱ña. Ata sä wäjienaklä etka kjeiyina ra, sä wäjienaklä kalabe ssërke̱ña a̱naa ira. 	 Quˈn qa ma kyˈixbˈe jun tnej qxmilil, kykyaqilxjo txqantl ktnaˈbˈil kyixkˈoj. Ex qa ma txi kyqˈoˈnxjal jun nimsbˈil tiˈj jun tnej qxmilil, kykyaqilxjo txqantl nchi tzalaj junx.


je tsa̱ta si̱ Cristo je̱k ju̱leksa̱ ka yakei ta Säkeklä ia̱ Wikblu jekjeye oloi ja̱mi, je pi te sa̱ wa̱ ji o̱le ki̱ sä rä duäkwa̱ te sä ssëwe̱ nui ta, je paskue ju̱emi, sa̱ wa̱ Säkeklä kseka kja̱nei wa̱klä. 	 ¿Yajtzilaˈ te Cristtz tchkyˈel ma ntiˈtzin teˈ tipin tuˈn tsaqix toj qanmin tuˈn? Quˈn noq tuˈn attaq Xewbˈaj Xjan tukˈa Jesús, xi tqˈoˈn tibˈ te chojbˈil qil te jun majx twutz qMan. Ex atzin chojbˈil anetziˈn tzˈaqlexix wen, ex ntiˈ chˈin tkyˈi. Tuˈn ikyjo, atziˈn tchkyˈel nimxix tipin twutz kychkyˈel aluˈmj tuˈn tsaqix qanmin ex qnabˈl, ex tuˈn tnajsit tkyaqil qbˈinchbˈin nya wen, a nxi qˈinqe toj kyimin, tuˈntzin qajbˈin te qMan Dios itzˈxix te jun majx.


Ije je̱r ja̱mi bas biköle dälänawa̱, ñakäi ije̱r ianawa̱ bas te ije palei ssa iduaksa̱ ki̱ka. 	 Nkubˈ t‑ximin tuˈn t‑xiˈ lol kyeˈy kykyaqila, ex tuˈn tpon tqanil kyeˈy, tuˈnjo chˈime xkyime, teˈ xyabˈte, quˈn ma kybˈiˈy qa ma yabˈte.


Jera Jesús te ijewa kúka te isha: —Bas shirinacha̱wa̱. Ka bas je̱r ko̱ne kte yöle ia̱, ñakäi Säkeklä täkili ia̱. 	 Xi ttzaqˈwin Jesús kye: Najninx iteˈ kyeˈ. ¿Naˈmxsin tel kynikyˈa te Tyol Dios, ex te jniˈ tipin?


Yis ssëna a̱naawa̱ si̱ Säkekewa ja̱mi. Je rä bata ska ra, bas ñajaka̱ni yis biketsäkni ki̱ka. Del bas te yis biketsa, ata ka maikäi bas wa̱ yis tsa̱tkäkleí. 	 Nim nchin tzalaja wen, noq tiˈj tbˈi qAjaw, tuˈnjo ma chin tzaj kynaˈn juntl majla, tuˈn ttzaj kysmaˈn jun onbˈil jaˈlin. Ex nya noq otaq chin el naje toj kykˈuˈja, qalaˈ naˈmtaq tbˈanttaq tuˈn kyyekˈintejiˈy kyxima luˈn.


ji yöleksa̱ bakanamiksa̱ itso̱ kololewa̱ tjabanakcha̱wa̱ je yika, idäkläwa̱ña bakleksa̱ baa Säkeklä yabala ra. 	 tuˈn tjapin bˈajjo qanbˈil lo, ex tuˈn tok tkyaqil tchˈiysbˈin tojxix tzaqpibˈl manyor tbˈanilxix te qMan Dios, a saj qˈoˈn kye tkˈwal.


Ata bas wa̱ iju̱ñaklä ditsä yäbei ia̱ ka̱wei tso̱ sa̱ nui jäkläwa̱ bitaba ka̱jiska—jera ite isha je karalewa̱ ia̱—: 	 Me mi nxi kynimiˈn qa at wokliˈn tiˈjjo lo. Me atzin jaˈlin, kxel nyekˈiˈn kywutza qa ayin weˈ, a Tkˈwal Ichin, at wokliˈn tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn tkubˈ nnajsiˈn kyilxjal te jun majx. Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn te yabˈ:


Iwa rä ijewa je̱r ku̱a yi rä Säkeklä rä te, ata ka ijewa wa̱ ije oloi tsane Säkeklä käi, ñaebä ka ijewa wa̱ wekte yine iia̱, ata iianacha̱wa̱ je̱rikäk kje ka wata ebä, wätuilewa̱ ka ka̱ ta ji̱a ije̱r ska. 	 Exla qa ojtzqiˈntaq Dios kyuˈn ojtxe, me ntiˈx o jaw kynimsin tbˈi, ex mi xi kyqˈoˈn chjonte te. Qalaˈ o chi naj te jun majx toj kynabˈl noq kyuˈnjo kyxim, a ntiˈ kyajbˈin. Ex tuˈnjo lo, ajo kyanmin, a ntiˈ tumil, bˈeˈx kyij ten toj qxopin.


Bas ñajacha̱wa̱ ji rä iyina si̱ dälätsäk, je wà bas je̱k siki tewa̱ bas ñashka̱li̱bläklä si̱ ñaje̱keta wa käi. Jekäi bas ñashka̱li̱blö a̱miji̱a a̱miji̱a, je̱r ja̱mi ñadäläle e̱e̱na wà, iyina si̱ wà. 	 Atzin jaˈlin, noq tuˈn ma kubˈ kyniminjiˈy Tbˈanil Tqanil, ma chi saqixa tuˈn, tuˈntzintla ttenxix kykˈuˈja kyiˈj txqantl nimil. Tuˈnpetziˈn, kykˈuˈjlimtzin kyibˈtza nimxix jun tukˈa juntl, tukˈa tkyaqil kyanmiˈn.


Je ne wà sa te iju̱ñemi sä rä ji rä iyina si̱ ja̱mi, ñakäi je ne wà sa̱ je̱r pablermi ije wäna, 	 Ikytzin tumiljo, qa matxixix qo ok te tbˈanil nimil, ex ikytzin kqebˈil qkˈuˈjjo twutz Dios.


Jera Jesús te ikúka: —Iyöle katke rä: ‘Ka pan ebä oloi ja̱mi sa̱ se̱r dä kuna.’ 	 Me xi ttzaqˈwin Jesús: Kyij tzˈibˈin toj Tyol Dios, qa nya noq oˈkx tuˈn wabˈj k‑anqˈile texjal.


‘Jí itä ska yis dämini. Jera yie David ju wäjienak ja̱lewa̱ bäiwe̱mini. Yis te je weikalewa̱ nu̱l bäiwe̱mika̱ni, yie je kemika̱ni. 	 Tbˈajlinxitziˈn luˈn, chin ul juntl majla nikˈulte tkawbˈil tyajil David, a nmaq kawil ojtxe, a ma tzˈel xitj, tuˈntzin tel wen juntl majltz,


Jekäi ka ijewa ia̱ issër ta sa̱ me Säkeklä biketsä käi, je bata ki̱ka iwakei te ijewa tulaksa̱ je̱rikäk weikalewa̱, ijewa wa̱ ji rä ka o̱nak kuna shtä wakbläklä. 	 Ex noq tuˈn kykyˈeˈ tuˈn tel kynikyˈ te Dios, ax Dios xkyij tzaqpinkye, tuˈn kyxiˈ tojjo kynabˈl te najin, a tuˈn tjapin bˈaj kyuˈn a nya wen tuˈn tkubˈ kybˈinchin.


Jekäi ite sa̱ shki̱wa̱ tulaka̱ña ira, ñakäi ite sa jaklacha̱wa̱ña ka̱jöir ke̱i ska Cristo Jesús da, 	 Ex ma qo jaw anqˈin tuˈn, junx tukˈa Crist, a Jesús, ex ma qo kubˈ tqˈuqbˈin junx tukˈa toj tanmin kyaˈj.


Isu̱o, jikäi yis te iyue mar bas ia̱ äyë wä ta ta̱i ta̱i wà, yis wakei jula wà. 	 Kykaˈyinkutziˈn; ayinkuy ma chin kubˈ tzˈibˈiˈnte luˈn tukˈa ma nmaq ntzˈibˈiˈn.


Je ne ki̱ka yis je̱tkäke̱ köchöwä ki̱ Sa Ká wäja̱mi, 	 Tuˈnpetziˈn, nchin kubˈ mejeˈy naˈl Dios twutz qMan Dios kyiˈja.


Jeska ijewa te iwätiaka̱ cruz ja̱mi. Ditsä saka bol wätena tulaka̱ña ije ra cruz saka ja̱mi, ekla ijula wämo kja̱ne, ekla ijula shule kja̱ne. Ata Jesús dä ijewa moska. 	 Antza jaw kypejkˈin twutz cruz junx kyukˈa kabˈe ichin tukˈa, junjun toj junjun plaj, ex ante Jesús toj nikyˈjin.


Ñerä ije te je ssa ra, ije̱r ianawa̱ bäi si̱wa̱, ije rä blu ta̱i ki̱ka. 	 Bˈeˈx bˈisinx tej ichin, tej kyok tbˈiˈn yol lo, quˈn tuˈn manyor qˈininxtaq.


Ñaebä chui wa te jile we̱ Templo naka sábado wà, je wà ka iwa̱ sábado dälätsane, jeiräta ka irä nuita, ¿ka je rä wayile kuna bas wa̱ ka̱wei ki̱ka na? 	 Mo ¿Ma naˈmtzin tkux kyuˈjiˈn toj ojtxe tkawbˈil Moisés, qa aye pale toj tnejil ja te kˈulbˈil, mi nchi ajlantaq toj qˈij te ajlabˈl, qalaˈ nchi aqˈnintaq? ¿Ma i bˈinchintzintz il tuˈn ikyjo?


Juan paiklä rä yöle camello kä wà, ikipa mu̱aklä rä bewak kjuä. Ije te rä bitsiki ne katá, ñakäi bul ñá ka̱ niki̱ka ne diä ya. 	 Atzin t‑xbˈalin Juan noq tsmal txuk, tukˈa jun tkˈalbˈil tzˈuˈn, tzeˈnku kyxbˈalin yaj. Atzin twa n‑oktaq noq txuk tzeˈnqekuˈ txanin, ex taˈl aq toj kˈul.


Je ki̱ka bas wa̱ biketsanak ke weikawa̱ bas ku̱, je ne wà ji bäi si̱ dämiksa̱ bas ia̱ rä ki̱ka. 	 Tuˈntzin ikyjo, mi kyij kynajsin kynimbˈila tiˈj qMan Dios, quˈn axsin ktzajil qˈoˈnte tbˈanil chojbˈil, qa mi ẍi meltzˈaja kyiˈjxiy.


Je wa̱ äyë tsi̱ne kjä yeleju̱mi kala ijula na. Je klä wämo tkawa̱ däyë ki̱ka, iklä shule tkawa̱ ishäkä ki̱ka. 	 Ex qˈiˈntaq jun tal netzˈ uˈj jqoˈntaq toj tqˈobˈ. Ex xi tqˈoˈn jun tqan toj tman qˈobˈ tibˈaj ttxuyil aˈ, ex atzin juntl tqan tibˈaj txˈotxˈ.


Jekäi jishtä tapanak wa rä ñajalecha̱wa̱ Cristo yika käi, je su̱ta ñaebä alaklä wa kiana ñajäkcha̱wa̱ ise̱naklä wa yika ji biköle ska. 	 Quˈn ikytziˈn tzeˈnku te Ttanim Dios nkubˈ tnimin Crist, ex ikyqetzin kye xuˈjlbˈajjo, tuˈn tkubˈ kynimin kychmil toj tkyaqil.


Jewa jöwa̱, ijewa rä ka wä wajuenak kuna, ka wä wajuenak kuna wa wajiäk. Ata ka wä wajuenak kuna te ka wä wajuenak kuna wajia ra, bolwë ijolormi ishäkä wä ja̱r naka. 	 Ex chi tenkuj, quˈn jpuˈn kynabˈl. Nchi kubˈ nej kywutz junjun ikyx kyten tzeˈnku aye. Ikyqetziˈn tzeˈn kabˈe moẍ nxi kyxkoˈn kyibˈ; me qa aku ẍi ex twiˈ xaq, kykabˈilx kchi xeˈl tolpaj.


Jewa buka̱nami weikane jekjeye wà, tululeksa̱ Säkekewa yika, itäkili baa yika, 	 Ex ktzajil qˈoˈn kawbˈil kujxix te jun majx, ex kchi elix lajet najchaq tkˈatz Dios toj kyaˈj, jaˈ nqoptzˈaje qAjaw tukˈa tkyaqil tipin.


Ñakäi ite ka̱wä ma̱ iyaba ia̱ iwa̱ sä ktei wabiketsäkläksa̱, je rä ditsä yäbei ki̱ka. 	 Ex nya noq oˈkx Tkˈwal Diosqiˈn; qalaˈ Tkˈwal Ichin. Ex tuˈn ikyjo, ma tzaj tqˈoˈn wokliˈn tuˈn nkawiˈn tibˈaj tkyaqil.


Jekäi ka̱wei dewa̱ sä shirinaklä ki̱ta. Ata mika̱ ji yakei wakblena ki̱ta ra, ije̱r bäi sha ki̱ta si̱. 	 Ante ojtxe kawbˈil ma tzul, noq tuˈn tyekˈinku il. Me atzaj teˈ xchˈiy kyilxjal, atzin t‑xtalbˈil Dios nimxixtl tuˈn tkubˈ tiˈj tkyaqil il tuˈn.


Gayo te bas chakami. Ije te ka̱ ma̱ yis ia̱ iju ska, ñakäi tapanak wa biköle ia̱. Erasto, jí jukläyäkä wäkiri ia̱ inaklä bläk irä, ñakäi sä el Cuarto irä, jewa te bas chakami. 	 Jun qˈolbˈil tuˈn Gay kyeˈy; loqiˈn intiˈn toj tja, quˈn qˈoˈnku tuˈn, tuˈn tajbˈin te tkyaqil Ttanim qMan Dios. Ex ikyxjo tuˈn erman Cuarto ex erman Erasto, a ajlal pwaq toj tnam.


Ñera je ktä kaldu biköle wäkata ska, ata yi a̱ni wa̱ ka ji shä ta iia̱. Bäräle sa̱ tsa̱ku̱i wa te ibiketsa iyina si̱ Säbäkäkksa̱ irä. 	 Luˈtzin nyolin kywutzxjal kykyaqil, exsin ntiˈ chˈin nxi kyqˈmaˈn te. ¿Nyapela ma txi kynimin aj kawil qa axix Cristjo lo, a at toklin tuˈn Dios?


Jera Jesús te ichaka ijewa ia̱: —Yabala, ¿ka sä ji kätäpa na? Jera ijewa te ikúka: —Kai. 	 Tuˈnpetziˈn, tzaj tqˈmaˈn qeˈy: Qˈaa, ¿Ntiˈxsin jun kyiẍ ma tzyet kyuˈn? Xi qtzaqˈwiˈn: Ntiˈ, qo chijiˈy.


Ji biketse etkabä wà, ijewa kjaksa̱julu Däyë Bätsëë na, sa̱me̱ishärä ka̱ pjota ki̱ka käi, ata mika̱ Egipto wa te imabla kjäksa̱julu jekäi ra, jewa wäitäbinacha̱wa̱. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, noq tuˈn kynimbˈil aj Israel, bˈaj ikyˈtze tojjo ttxuyil aˈ, Chikyˈ tbˈi, a xi tpaˈn tibˈ tuˈntzintla tten jun bˈe, nyakutzintlaj toj jun tzqij txˈotxˈ. Ex ikyqextaq kyeˈ aj Egipto kyajtaq kyeˈ tuˈn kyikyˈtz, me bˈeˈx i xi mulqˈaj toj aˈ, tej tok tmujbˈin aˈ tibˈ.


Ata alaklä wa tsa̱ku̱ kä je̱newa̱ matsi̱i̱, je rä ijuenaklä baa, je rä me̱leta̱na iia̱ ije̱k ki̱tiäklä ye ki̱ka. 	 Qalaˈ ma tzaj tqˈoˈnx te Dios tsmal twiˈqya nmaq, tuˈn tok te jun yekˈbˈil qa at txˈixpibˈl kyxol tqoptzˈajiyil qya tukˈa tqoptzˈajiyil ichin. Quˈn ma tzaj tqˈoˈn twiˈqya, tuˈn tchˈiy nmaq wen, tuˈn tok te kutxbˈil twiˈ.


je che̱ke̱mi ite Jesús ktei bata shäk wa ia̱ bala pa̱nak ekla ekla ia̱, ijewa ki̱ ji sherke̱ je ja̱mi. 	 Atziˈn pwaq nxi kyqˈoˈntaq kye tsanjil, tuˈn tkubˈ sipit teyile junjun, qa attaq tajbˈin kye.


Yabala káí wa, yie iyua bas ia̱, bas wa̱ ale kaldu kja säkätä skaté ju̱ñer ki̱ka. Dulaklei wa, yie iyua bas ia̱, bas dä täkii, ñakäi Säkeklä ktä tso̱ bas ja̱mi ki̱ka, ñakäi bas dä tu̱leka̱ ale yakei ki̱ka kju̱ei. 	 Werman, noq tuˈn kybˈintiˈy wen, kxel nqˈmaˈn juntl majla: O txi ntzˈibˈiˈn kyeˈy nyakutlaj tal nkˈwalqiˈy, quˈn tuˈn o tzˈel kynikyˈa te qMan Dios. Ex o txi ntzˈibˈiˈn kyeˈy nyakuj tij xjalqiˈy, quˈn tuˈn o tzˈel kynikyˈa te qAjaw, a atxtaq te tnejil. Ex o txi ntzˈibˈiˈn kyeˈy nyakuj kuˈxinqiˈy, quˈn tuˈn o chi kujixa, ex o ten Tyol Dios toj kyanmiˈn, ex tuˈn ma kubˈ tiˈj tajaw il kyuˈn.


Ka irä jiye kuna ta, ite ike̱i biketsaksa̱ kja iwa̱ ka̱jiska wa ktei wabiketsäkläksa̱ bulee, jäiyi ekla kolole iwa̱ je oloi ja̱mi. Jekäi je we̱mi ite si̱, je kjasha ite rä ite ishki̱wa̱ka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na je wà.” 	 quˈn ma jaw tjyoˈn Dios jun qˈij, jaˈ tuˈn qoke toj paˈbˈin twutz. Quˈn ate Dios jaw tskˈoˈn jun ichin, a Jesucrist, tuˈn tok te kawil, ex o tyekˈe toklin kywutz kykyaqil xjal, tej tjatz anqˈin juntl majl kyxol kyimnin.


Ñerä je ke̱i ska sä wätji̱naka̱ ka elkje kuna Jesús ña̱le̱i ktei kju̱ei. 	 Tojjo tnam anetziˈn, jaw tilj xjal tiˈjjo Tbˈanil Tqanil,


Ijewa te Esteban ji sha ssa ra, jera ijewa kju̱atkacha̱wa̱ e̱e̱na ijewa kà wätiacha̱wa̱ kje. 	 Tej kybˈinte xjaljo yol lo, bˈeˈx jaw kyikyˈin, ex ox chi juˈchˈinx kyste, tuˈn kyqˈoj tiˈj Esteban.


Jekäi ka yi a̱ni täki ta ikúkäk jini a̱ni, ñakäi je ke̱i skaté ka yi a̱ni wa̱ iwächakewa̱klei ji̱a. 	 Ex mix aˈl jun bˈant ttzaqˈwin teˈ yol lo. Atxixsiˈn, mix aˈl juntl ul toj tkˈuˈj tuˈn tokx tlimoˈn tibˈ qanil juntl tiˈ.


Yi tu̱naka̱ je ia̱ yis te ka̱ me̱mi je̱tkäkwa̱ña yis da yis je̱tkäklä sa̱ tsa̱ku̱i ye ki̱ka, jishtä yis tu̱naka̱ je̱tkawa̱ yis Ká ra ije je̱tkäklä sa̱ tsa̱ku̱i ye ki̱ka käi. 	 Ankye qe, kchi weˈbˈil twutz tkyaqiljo lo, kxel nqˈoˈn kyoklin tuˈn kykubˈ qe kawil wukˈiy toj Nkawbˈila, ikyxjo tzeˈnku weˈ, ma tzaj tqˈoˈn nMaˈn wokliˈn, tuˈn nkubˈ qey kawil junx tukˈa toj Tkawbˈil.


¡Issö! Jí kjekla Sa Ká wa̱ sa̱ shka̱l dä, je rä ite sa kia Säkeklä yabala ni. Je ra je ne käi sä rä. Je ne ki̱ka mane wa saje wa rä ia̱ ka ka̱jiska wa je̱r ko̱ne, je rä ka ijewa wa̱ ije ju̱ñer ki̱ka. 	 Werman, kykaˈyinktziˈn, nimx teˈ qMan Dios tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qiˈj; ma tzaj tqˈoˈn qoklin te kˈwalbˈaj. Me aye xjal nya nimilqe mi n‑el kynikyˈ qe, quˈn tuˈn naˈm tel kynikyˈ te qMan Dios.


Jekjepa Jesús mineka̱ju̱ ka̱ bata ki̱, jeska ra ite mane sherke̱ iwakei ki̱ jewa kia jaté, jera jewa dejulu iwäki̱. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, jax Jesús twiˈ jun wutz, ex i tzaj ttxkoˈn a aye tajqetaq.


Yis te ba ju̱ata̱na Creta ska rä ba wa̱ ji sher ji̱a parunak je paruäklä, ñakäi ba wa̱ sä wäkiri wa kukäklä jukläyäkä etkä etkä ska, jishtä yis te ba paka iwa̱k käi. 	 Tej tkyij nqˈoˈn toj txˈotxˈ Creta, kyij nqˈmaˈn tey tuˈn tkubˈ tbˈinchinjiy a naˈmx tuˈn tbˈant, ex tuˈn kyjaw tskˈonjiˈy nejinel toj Ttanim Dios te junjun tnam, ikyxjo tzeˈnkuˈ xi woqxeniˈn tey.


Jekäi bas yis saka wa, sá te bas ia̱ isheke̱, bas pakeke̱ Säkekewa Jesús ja̱mi, ji kolole bas wa̱ sá ja̱mi, je rä jishtä bas kiana se̱nak käi, Säkeklä ssëwa̱k bäi käi, je wa̱k ki̱ta jishtä bas te iwe̱ kate käi, 	 Atzin jaˈlin erman, o bˈaj qnikˈuˈn kyeˈy tzeˈn tuˈn kybˈetiˈy toj tumil, ex tzeˈnku taj qMan Dios tzeˈnkuxjo nkubˈ kybˈinchiˈn jaˈlin. Me qo kubˈsil qwutza kyeˈy toj tbˈi qAjaw Jesús, tuˈn kukx tkubˈ kybˈinchinjiˈy ikyjo.


Jekäi ije̱r bäi sha deksa̱ sá ia̱ ki̱ka, sá dewa̱ je wakja̱neiwa̱k ye. Je ne ki̱ka ka sá tjuäkcha̱wa̱ kuna. 	 Tuˈnpetziˈn, mi qo kubˈ numj, quˈn axte Dios tukˈa tkyaqil tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, ma tzaj toqxenin taqˈin qe toj akˈaj tumil, tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa.


Jekäi bulirishtä ra sa̱ tsa̱ku̱i wa irä, säwäkiri wa irä, ñayöle ka̱wei wà wa irä, jewa ñatapawa̱wa̱ Jerusalén ska. 	 Toj junxil qˈij ok kychmoˈn kyibˈ toj Jerusalén aye kawil, junx kyukˈa nim kyoklin kyxol Judiy ex jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil,


Jekäi bas wa̱ ka̱yue jalewa̱ ki̱ka, biköle bas wakwa ja̱mi bas ktö ji rä yina si̱ wà sa saka wa ra, sä rä wäjiele ñaja̱mi ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, mi chi nikyˈin yola, qalaˈ teyile junjun tuˈn tyolin twutzxix kyukˈa tukˈa, quˈn qkyaqilx ma qo ok te junxchˈin Ttanim Dios, a t‑xmilil Crist.


Jekjepa ijewa wäji̱atkena, jera ijewa wäna ijuena ije irä. Ata jeskabä ra ka ijuene ji̱a ijewa wäna. 	 Tzmaxipetzin jqet kywutzjo tuˈn tel kynikyˈ tiˈj Jesús, me texjo paq anetziˈn, bˈeˈx kubˈ naj te Jesús kywutz.


Je ukä ska je̱naapa Pablo te isha Bernabé ia̱: —Sä shkäni jukläyäkä etkä etkä mai sa bakle Säkekewa ktä bata shäk jeka sä el wa su̱ak, jishtä idami ji̱a rä í̱ käi. 	 Tbˈajlinxi jteˈbˈin qˈij, xi tqˈmaˈn Pabl te Bernabé kyjaluˈn: Qoˈ juntl majl qˈolbˈil kyeˈ erman toj tkyaqil tnam, jaˈ o qˈmete Tyol tAjaw Tkyaqil, tuˈntzin tel qnikyˈ te tzeˈn iteˈye.


Ba rikä, yis ka̱ kiäke̱ ba kjäkläpa bäi ji biköle ska, ñakäi ma se̱naklä ka dueta, jishtä ma je̱rike dami bäi käi. 	 Erman, nimxix nkˈuˈja tiˈja; kukx nchin naˈnjiˈy Dios tiˈja, tuˈn waˈlxixa toj tnimbˈila, ex noqit bˈaˈn tayeˈ tchwinqila toj tkyaqil.


Je ia̱ ka̱ me̱na ji wa̱k ijuenaklä ye ikaldu bewak säkätä wäna ra, je wà ite ishäkä ki̱ka wa wäyueke̱. Jekäi ite se̱nak ishäkä ki̱ka wa paka bewak shka̱le espada wà, ata ise̱nani, je wakei ia̱ ime̱i yuäk. 	 Ex noq kyuˈn techil, a kubˈ tbˈinchin toj tbˈi tkabˈ txuk, bˈeˈx i kubˈ sbˈuˈn kykyaqiljo xjal twutz txˈotxˈ, a nya nimilqe. Ex xi tqˈmaˈn tuˈn kybˈinchinxjal jun twutzbˈiyiljo te nimsbˈil tbˈi tkabˈ txuk, a otaq kyˈixbˈe twiˈ tuˈn kxbˈil, a otaq qˈanj.


Ñerä je je̱k yöle ka̱wei wà te isha ia̱: —Sapaktäk, bäi ba te isha je rä iyina si̱, ije rä eklabä, ka isaka kuna, ata ije ebä. 	 Ante xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil xi tqˈmaˈn: Xnaqˈtzil, twutzxjo ikyjo tzeˈn ntzaj tqˈmaˈn; junchˈinx te Dios, tAjaw Tkyaqil; ntiˈ juntl.


Ka irä jiye kuna ta, jishtä ka̱wä ju̱rke̱té ka̱wä däkläka̱ wà olotjä ma rä ka̱wä minakläwa̱ wà kje, je su̱ta ditsä yäbei däke̱ni rä. 	 Quˈn ikytzin k‑ikyˈile tzeˈnku jun xloqˈlin kyaˈj qˈanchaˈl toj tkyaqil twutz kyaˈj; ktzajil qoptzˈaj toj tjawitz qˈij ex toj telix qˈij. Ex tkyaqil xjal kxel kaˈyin weˈy, ayiˈn, a Tkˈwal Ichin, aj wula.


Je rä jishtä ishe käi: ‘Ekla rä itkäk, isaka rä itiäk.’ Je rä iyina si̱. 	 Quˈn twutzxixjo jun yol nkyqˈmaˈnxjal kyjaluˈn: Junxilte nkux awante, ex junxilte njaw chmon teˈ twutz, me junx twiˈ kykˈuˈj ktzajil kytzyuˈn tiˈj.


Jera Cornelio te ikúka: —Jir da cuatro día jí hora ska, ka̱miskla las tres yis ka̱kiä katke yis ju ska ra, jera ñawäsaka ekla pajiele sua wäñileka̱ olóo wa de kaldu yis wäja̱mi, 	 Xi ttzaqˈwin Cornelio: Ma bˈajxi kyaje qˈij, bˈalaqa ikyx orjo tzeˈn jaˈlin, loqintaq weˈ intiˈn toj njaˈy. Nchin paˈntaqa waˈyaj, te naˈj Dios te qale, tej tok tyekˈin jun ichin tibˈ nwutza, a toktaq jun t‑xbˈalin tzunx tilkˈajx wen.


Jekäi je dulaklei minetse̱ni ijewa wa̱ kseka. Jekäi ijewa je̱r pablena ta̱i. 	 Me atzin tej kuˈxin qˈa, itzˈ teˈ te t‑xi qˈiˈn. Tuˈntzintzjo, qexix kykˈuˈjjo nimil.


Sa̱ wa̱ ijuñer sa kiana Säkekewa dälätsäk. Je ki̱ka sá te ditsä je̱r ku̱eke̱. Jekäi Säkeklä wa̱ jishtä sá rä je ju̱ñer, jekäi yis ia̱ issër jishtä sá rä me ssërpa bas je̱r ska ñaebä. 	 Bˈiˈn quˈn qa at tchewil Dios; tuˈnpetziˈn, i tok qqˈoˈn tilil, tuˈn tkubˈ kykˈuˈjxjal quˈn, tuˈn kynimin. Ojtzqiˈn te Dios tuˈn, qa tukˈa junchˈin qanmiˈn nqo aqˈniˈn, ex qˈuqle qkˈuˈja kyiˈja noqit aku tzˈel kynikyˈa te.


Ka irä maikäi kuna ta, ka sá ia̱ ji a̱ni o̱nak ji rä iyina si̱ ukä ja̱mi, ata ji rä iyina si̱ ebä shka̱l ja̱mi sá ia̱ ji o̱r dä. 	 Quˈn qa ma kubˈ kybˈinchinjiˈy wen, nyale qo kawiljiˈy kyiˈja, quˈn ntiˈ jun tiˈ aku kubˈ bˈinchit tiˈjjo a wen.


Jekäi bas te Säkeklä ktä wäshewa̱wa̱ bas wakwa wädular patkawa̱ bas te ebä wà. Je su̱ta bas te jile saka we̱ rami ta̱i. 	 Ikytziˈn ma bˈajel kyikyˈinejiˈy a Tkawbˈil Dios, tuˈn tpajjo kyij yekˈiˈn kyeˈy kyuˈn qtzan kytaˈẍa. Ex nimx txqantl nbˈaj kubˈ kybˈinchiˈn tzeˈnqeku lo.


Jera sá ñajiaka̱ ko̱no dar Adramitio ska na, je maju̱ rä däkmi Asia ska, däyë kjä ko̱no däkläwa̱ etkä etkä ska. Je ki̱ sá ju̱nami. Jera Aristarco Macedonia wa dar Tesalónica ska mineju̱ña sá ra. 	 O okxa toj bark, a attaq toj tnam Adramitio, a chˈixtaq tex tuˈn tkanin kyojjo ilaˈ tnam te Asia, aye iteˈtaq ttzi ttxuyil aˈ. Ex attaq Aristarco qukˈiy, jun xjal aj Tesalónica, jun tnam toj txˈotxˈ te Macedonia.


Ata ikuna ba te Säkeklä kjeishe wikblu ebä wà ra, ¿maikäi sa saka tso̱ ba te wekte sheke̱ ssäk je ia̱ ikúkarmi “Amén”, ka ijewa je̱r ko̱ne iia̱ ra na? 	 Qa at jun nbˈiˈn kyiˈja toj kˈulbˈil, ex qa ma txi kyqˈoˈn chjonte te Dios toj junxil yol, ¿Tzeˈntzin tten tuˈn tel nikyˈbˈaj te, qa toj tumil kyyola?


Je su̱ta je kausu̱ak wa yaka yakei tewa̱ke̱, jewa te ka̱wei ta wa dokoitseke̱, ñakäi ijewa te oloi kaleka̱ wa sheke̱ kte yakei wà. 	 Exla qa bˈiˈnkye xjaljo luˈn kyuˈn, tiˈ bˈaj kyiˈjjo xjal ojtxe, exsin mina nkyij kytzaqpiˈn kyajbˈil nya wen. Ex nchi txalpaje toj kychwinqil, nyakuj noq nchi wutzkyˈin. Bˈaj kyyajin kychwinqil noq oˈkx tuˈn tajbˈil kyxmilil nya bˈaˈn. N‑el kyikyˈin tkawbˈil Dios, ex nchi yasin kyiˈjjo at kyoklin tuˈn Dios.


Jishtä iKá se̱r je̱k oloi ja̱mi, je su̱ta ite ima̱ iyaba ia̱ ije se̱naklä je̱k oloi ja̱mi. 	 Quˈn atzin qMan Dios, at teˈ tchwinqil tuˈnx tibˈx, ex aku ttxuyil chwinqil. Ex ikyxjo, o tzaj tqˈoˈn wokliˈn, a ayiˈn Tkˈwal, tuˈn tten nchwinqila wuˈnx wibˈxa.


“Mika̱ ideka̱ cuarenta año ra, jera ije̱r ska issëna ime miju̱ isaka wa Israel batala su̱ak. 	 Tej tjapin Moisés te kaˈwnaq abˈqˈe, kubˈ tbˈisin tuˈn t‑xi qˈolbˈil kyeˈ t‑xjalil, ayej tyajil Jacob.


Ka iwa̱ je yine rä ije̱r ja̱mi ka jita wa dälärke̱ ki̱ka kuna, ata ije rä jakbläk ne ki̱ ite jekäi isha rä. Ka irä maikäi kuna ta, ije ne rä ijewa inaklä jui tsa̱k rä, ata je te ijierke̱ ina je kaku jakibleke̱. 	 Me ante Judas nya nbˈinsintaq kyiˈjjo yaj, qalaˈ kubˈ tqˈmaˈn ikyjo quˈn ileqˈtaq. Quˈn ate Judas toktaq toklin te chmol pwaq qxola, ex tzuntaq jatz telqˈin chˈin tiˈjjo a chmoˈntaq tuˈn.


Ñerä ite issá Pedro ne ktä irä ra, issëna a̱naa wa̱ ka ikjäyene, ata itu̱namini ju ja̱rka ibata shäk Pedro kaldu sä däkläwa̱ kjäshtäklä ska ni. 	 Atzaj tel tnikyˈ teˈ tqˈajqˈojil twiˈ Pegr, nimx ja tzalaj, ex tuˈn ttzaljbˈil, mix oktze tjqoˈne ja, qalaˈ kyja oktze rininil tuja, tuˈn t‑xi tqˈmaˈn qa ataq Pegrjo nwokˈchin.


juer ta ji wämo biketsäk käi, ata ji we̱ke̱ ijewa te wà ijuer ka ijewa ki̱ je kiar kuna. Je shtä wa ja̱mi ke ba bana. 	 Ex k‑okil kyqˈoˈn kyibˈ tzeˈnkuˈ jun nimil kyxola. Me noq tuˈn kybˈinchbˈin, k‑elil kynikyˈtzajil qa nya nimilqe, ex qa tuˈn ikyjo, ntiˈ tipin Dios kyukˈa. Paˈmil tibˈa kyiˈjjo xjal anetziˈn.


Jesús mineju̱ni etäbä kicha tipä kjä ja̱mi. Jera ditsä biköle demijulu iwäki̱. Jewa pakta ite. 	 Xiˈ juntl majl Jesús ttzi Nijabˈ te Galiley. Ayetziˈn jniˈ xjal bˈaj tzaj laqˈe tkˈatz, ex toktaq Jesús xnaqˈtzilkye. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, ikyˈ Jesús antza.


Ji we̱ke̱ yie, ka je ia̱ yis je̱r ko̱ne. Ka irä jiye kuna ta, ji wa̱kle yie, ka je o̱r yis ia̱. Ata ji dokoitseke̱ yie, je ebä we̱ke̱ yis te rä. 	 Quˈn mi n‑el nnikyˈa te tiquˈnil mi nbˈant wuˈn a waja tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn. Ex atziˈn a nkyˈeˈy tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn, atzin bˈantjo wuˈn.


Ka irä jiye kuna ta, sä wäyuäk sä bäkäkksa̱ ye wa irä, jile bata shäk ye wa irä, ñajämika̱ te ijuenaklä shtä irä, ji ka su̱le sa̱ wa̱ shtä irä kjashemi, sä kolole wa kuna wäyönak ra, jewa wäyönakläwa̱pa ye. 	 Quˈn chi ul sbˈul k‑okil kyqˈoˈn kyibˈ te Crist, mo te jun xjal tzeˈnku jun yolil Tyol Dios ojtxe. Ex okpe kˈwel kybˈinchin nim techil kyipin, noq tuˈn kysbˈetkuxjal kyuˈn. Ex okpela k‑okil kynikyˈin tuˈn kykubˈjo skˈoˈnqe tuˈn Dios, me nlay chi kubˈ.


Ñerä María te perfume yöle nardo wak si̱ wà säkei ta doloiebä je tsa̱ksa̱ una libra. Jekäi je tkaka̱ ite Jesús klä ki̱ka, pasikani ite itsa̱ku̱ kä wà. Je te ju ja̱r kalabe jalawa̱ka̱ ja̱ma̱a̱. 	 Ante Mariy tzaj tiˈn jun tkˈwel qˈanbˈil, nardo tbˈi, a jun wiq jupsbˈil tbˈanilxix wen ex wiyilxix. Ex kubˈ tqˈoˈn tkyaqil kyibˈajjo tqan Jesús, ex jun paqx ok tzqijsin tukˈa tsmal twiˈ. Ex tkyaqil toj ja kubˈ juptzˈaj tuˈn tbˈanil tkˈokˈjil.


Jekäi pan rä etaba ebä, je wà saje wa chu̱li̱i̱ dewa̱ ekla yaka ye, sä biköle te je pan ebä ne ña rä ki̱ka. 	 Exla qa ma nintz qbˈaj, me noq tiˈj jun Xjan Wabˈj nqo waˈne, ma qo ok te junchˈin, a t‑xmilil Crist. Tuˈnpetziˈn, at qmujbˈil qibˈ qxolx, quˈn qkyaqilx nqo waˈn tiˈjjo Xjan Wabˈj.


Ite jekäi isha ra, ite ijewa wäkju̱a te isha ijewa ia̱: —Wikblu Sikina döksa̱pa bas ia̱. 	 Tej tbˈaj tqˈmaˈn ikyjo, xi t‑xupin qibˈaja, ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy: Kykˈmoˈnxa Xewbˈaj Xjan.


jera yi tso̱ Judea ska wa julunomipa ka̱tsä naka iyika. 	 Aj tok kykaˈyiˈn jniˈjo lo, tkyaqilxjal iteˈ toj txˈotxˈ te Judey, bˈeˈx chi xel oq toj kˈul.


ka ijewa wa̱ kje ka̱pake ka wata käi, sa bakle mikle wa kie yöle tso̱ chu̱li̱i̱ pake käi, je ssäklä kuna. Je te sä ktewe̱ke̱ ebä, je ia̱ ka sa̱ tsa̱tkenak Säkeklä cha kja̱nei wa̱k, ata je we̱ rä ji biketse etkabä wà. 	 ex tuˈn mi tzˈok kybˈiˈn kylaˈjxjal ex jniˈ kybˈisxjal, a ntiˈ bˈajsbˈil kye, kyiˈj ojtxe qxeˈchil. Quˈn tkyaqiljo luˈn, noq tuˈn qyasin tiˈj, ex mi n‑onin qiˈj tuˈn tjapin qnimbˈil tzeˈnku taj Dios.


Ata ka bas wa̱ sa saka janewa̱ bitaba ra, ñaebä bas Ká se̱nak ka̱jöir wa̱ ka bas janakwa̱ bitaba bas shirile ki̱ka. 	 Qatzin qa mina xkubˈ kynajsiˈn til jun xjal, ex nlay kubˈ najsin kyeˈ tuˈn Dios.


Jera ijewa wa̱ je dami tse̱ ra, ekla Simón Cirene wa tso̱ kju̱awaka daju̱téni, je kukawa̱ ijewa te ki̱ka ite cruz kpaka̱ tse̱nakmi iwa̱ Jesús itä ki̱. 	 Atzaj teˈ t‑xi qˈiˈn Jesús tuˈn tjaw pejkˈit twutz cruz, bˈeˈx ok kytzyuˈn jun ichin aj Sirene, Simun tbˈi, tzajnintaqjo ichin anetziˈn toj kojbˈil. Jaw kyqˈoˈn cruz tibˈaj, tuˈntzintla t‑xi tiqin, ex tuˈntla tok lipe tiˈj Jesús.


Jeska mane duäke̱ wa bäiwo̱, ñakäi bas ku̱ ishö ijewa ia̱: “Yëwa̱ Säkeklä gobierno kjärawa̱ bas sha̱na irä.” 	 Ex kyqˈaninqekujiˈy yabˈ, a iteˈ antza, exsin kyqˈmanxa kyjaluˈn: Ajo Tkawbˈil qMan Dios, luˈ ma tzul laqˈe kykˈatza, chichkujiˈy.


Je rä Säkeklä Wikblu ne sha ite. Je rä däkksa̱ Jesús biketsäk wa ia̱. Ata je ke̱i wà ka Säkeklä Wikblu Sikina me̱rba, ka Jesús oloi karka̱ba ki̱ka. 	 Atzin tzˈelpineˈ tyol Jesús ikyjo: Ayetziˈn kchi xel niminte, iltaq tiˈj tuˈn t‑xi kykˈmoˈn Xewbˈaj Xjan toj kyanmin, tzeˈnku jun xlokˈ aˈ te chewsbˈilkye. Quˈn naˈmtaq tul Xewbˈaj Xjan, quˈn naˈmxtaq taj Jesús toj tqoptzˈajiyil kyaˈj.


Ñera mikté bas dä tsi bas kianawa̱ sa paktäk ye, jeiräta bas sher ji̱a pauta̱nakni yilé wa̱ Säkeklä wa̱ ji yile je ñak säkätä wà. Bas ianacha̱wa̱ ki̱ rä tsu ne sherke̱, ka ji ñanak därërë shtä kuna. 	 Ayetzinkyetza, ayiˈy ojtxe nimilqiˈy, opetla chi ok kyeˈ te xnaqˈtzil jaˈlin; qalaˈ ayepel kyeˈ tuˈn kyxi xnaqˈtzit juntl maj tiˈjjo tnejil xnaqˈtzbˈil, a kybˈiˈy ojtxe. Qalatziˈn, ma chi oka tzeˈn jun tal neˈẍ, a oˈkx tajjo tuˈn tmiˈẍin, ex ntiˈ tumil toj twutz, tuˈn tbˈant twaˈn.


Bas se̱no tsa̱na, ka mane a̱ni wa̱ Säkeklä je̱r bäi shäke̱ jäkläwa̱ ka kolole käi, ka ji a̱ni ñak kicha bächii tsikinaklä bas weikäk, je wà ka chu̱li̱i̱ ianakläwa̱ ñá ye. 	 Ikytziˈn, kykaˈyinktzin kyibˈa, quˈn noqtzin kyij kytzaqpiˈn t‑xtalbˈil qMan Dios. Quˈn jun xjal ikyjo, a mina tzˈel tpaˈn tibˈ tiˈj il, iky tzˈelpineˈ tzeˈnku jun tlokˈ tze xi ttzˈuˈbˈin jun aˈ kˈaxix wen. Ex bˈeˈx nnajjo tze tkyaqilx. Ikyxixsin tzˈeleˈ kyxol Ttanim Dios; bˈeˈx nchi txalpajjo txqantl nimil tuˈn jun xjal ikyjo, ex bˈeˈx nbˈaj kyyajin kyibˈ.


Je kseka wa cuatro ekla ekla rä pik ta seis, jewa rä wäbala ebä, iki̱ka irä iniki̱ka irä. Ka̱piana irä tuina irä jewa te isheke̱ ka jalewa̱ ta: “¡Säkekewa Säkeklä, Ji Biköle Tsa̱ta, ale bakleju̱ irä, kaldu jira irä, se̱rmi ji̱a irä, je rä sikii, sikii, sikii!” 	 Ayetzin kyaje ajbˈil attaq qaq t‑xikyˈ teyile junjun, ex nojnintaq kyiˈj tukˈa tbˈaqˈ kywutz, tzmax tjaqˈ kyxikyˈ. Tkyaqil qˈij ex tkyaqil qnikyˈin mi nchi kubˈ numj tuˈn kykˈulin, ex nkyqˈmaˈntaq: Xjanxix te, xjanxix te, xjanxix te tAjaw Tkyaqil, a Dios nimxix tipiˈn tuˈn tbˈant tkyaqil tuˈn, a attaqa te tnejil; ex ate jaˈlin, ex axjiˈy tzul kanin juntl majl twutz txˈotxˈ.


Ata sa̱ wa̱ iju̱ñer je ka̱wei rä bäi, ikuna sa te iwawá̱ bulee ra. 	 Quˈn bˈiˈn quˈn, qa bˈaˈn teˈ tkawbˈil Dios, me qa ma tzˈajbˈin quˈn tzeˈnkuxjo taj.


Ata ije te isha iká ia̱: ‘¡Issö! Bikö año yis te ba kja̱nei wa̱té, mik a̱ni ka yis wa̱ bä ktä janewa̱ kuna, jeiräta je bala na mik a̱ni ka ba wa̱ yis ia̱ cabra yababä jibä me̱ne kuna yis ssënaklä a̱naa yis salibä wa ra. 	 Iky xi tqˈmaˈn te ttata kyjaluˈn: Mi n‑el nnikyˈa te. Bˈiˈn te tuˈn, jteˈxitzin abˈqˈe o chin ajbˈiˈn tey, ex mix jun maj o chin jawa nim twutza. Ex ntiˈx chˈin o tzaj tqˈoˈn weˈy iˈchaqpetla jun tal tal chivtz, tuˈn wikyˈsiˈn nintz qˈij kyukˈa wukˈiy.


Je te jí äyë yue mar ba Tito yis yaba si̱, sä rä ji biketsäk etkabä ki̱ka je ia̱. Säkeklä Sa Ká irä, Sa̱tsa̱tkäkksa̱ Cristo Jesús irä, je̱r bäi shöpa ba ia̱, ijewa ku̱ ba je̱r ssëwo̱pa baa. 	 Nxi ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn tey, Tito, a ay ma tzˈoka tzeˈnku jun nkˈwala, tuˈn ma nimiˈn tzeˈnku weˈ tiˈjjo Tbˈanil Tqanil, a xi nqˈmaˈn tey. Wajatlaˈy noqit ax qMan Dios ex qAjaw Jesucrist, a Klolqe, tzaj kyˈiwlintiy tukˈa t‑xtalbˈil, ex tuˈn tten jun nukˈbˈil toj tchwinqila.


Jekäi je ka je̱r ta wa wa̱ tsi̱ni minemi ra, ka iwa̱ idiä mineneña. 	 Ayetziˈn ntiˈ kynabˈl xi kyiˈn kytzaj, me mi xi kyiˈne chˈintl kyaseyt.


Ata ije te yis ia̱ isha: “Yis je̱r bäi shä je ne kjela shena ba ia̱ rä. Ka irä jiye kuna ta, yis täkili juerke̱ bäi si̱ rä ji rä ja̱lma̱lewa̱ ja̱mi.” Je ne ki̱ka bäi si̱ ra yis ssërmi a̱naa je̱k ssäk yis dä ja̱lma̱lewa̱ wà, je wà Cristo täkili däkläwa̱ yis ja̱mi. 	 me tzaj tqˈmaˈn qAjaw kyjaluˈn: Matxitza nxtalbˈiljiˈy teˈy jaˈlin, quˈn nyekˈitjo wipiˈn, tuˈn ntiˈ tipiˈn kywutzxjal. Tuˈnpetziˈn nchin tzalaja tuˈn ntiˈ wipiˈn, quˈn ikytzin nyekˈineˈ tipin Crist toj nchwinqila.


Ñaebä yi kabla etkabä ka̱jöir wäkata ska, jera je rä ikabla etkabä Säkeklä je̱tkäklä sa̱ tsa̱ku̱i ye wäkata ska, ñakäi ale katke je̱tkelewa̱ je ki̱ka je wäkata ska. 	 Ex alkye ma kubˈ tqˈmaˈn jun tyol tiˈj kyaˈj, nya noq tiˈj kyaˈj ma kubˈe tqˈmaˈne, qalaˈ majx tiˈj tkyaqil tqˈuqbˈil Dios, ex tiˈjku Dios, a qˈuqle toj.


¡Ji shäk kjäbata ebä wà wa! Bas wädular ji juerke̱ ka̱jöir ja̱mi käi, ka̱jiska ja̱mi käi su̱akksa̱ ra, ¿maikäi ka bas wäna jishtä jira sa̱ ke̱i dami rä juer dä na? 	 ¡Xmiletzˈqiˈy ikyjo! Quˈn tuˈn n‑el kynikyˈa tiˈj tiˈ tzul kyuˈnjo techil, a nkyloˈn twutz kyaˈj exsin nkyloˈn twutz txˈotxˈ. ¿Tzeˈntzin tten mi n‑el kynikyˈtza kyiˈjjo techil nbˈant wuˈn kyiˈjjo tqˈijil jaˈlin?


Sa janawa̱ bitaba jekäi ji ki̱ka ra, ka jiye ji sher ji̱a me̱nak sa̱ nui ki̱ka. 	 Tuˈnpetzintzjo, qa ma najsit il tuˈn qMan Dios, nya il tiˈj tuˈn t‑xiˈ juntl chojbˈil, quˈn o japin bˈaj te jun majx tuˈn Jesús.


Jeska jäiyi ekla kalme. Je duaté treinta y ocho año kje. 	 At jun ichin ttzi tkubˈil aˈ, o bˈant‑xi wajxaqlajaj toj kaˈwnaq abˈqˈe tyabˈtlin.


Jera Jesús te isha iia̱: —Chichi ka̱rbä rä ka̱ wäja̱r í ta, du ju̱nak ka̱sha̱ka rä ju ta, ata ditsä yäbei wa̱ ka ka̱ kuna mai a̱ni itsa̱ku̱ katabläkläwa̱. 	 Xi ttzaqˈwin Jesús te: ¿Ma twutzxixsin tey qa aku txi lipeˈy wiˈja? Me majx kxel nqˈmaˈn tey: At kye wech kyjul te kynajbˈil; ex at kye pichˈ kypaqbˈil. Me metzin weˈ, a Tkˈwal Ichin, nipe jaˈ tuˈn nxi qˈejeye chˈin, ntiˈ.


Jesús ko̱na Belén, Judea ke̱i ki̱. Je ke̱i ska ra Herodes dä sa̱ tsa̱ku̱i. Ñerä ka̱ chakäk wa dar ka̱wä däkläka̱ wà, jewa dejulu Jerusalén ska. 	 Antza itzˈje Jesús tojjo tal tnam Belén, toj txˈotxˈ te Judey, tej toktaq Herodes te nmaq kawil tojjo txˈotxˈ anetziˈn. I kanin tojjo tnam Jerusalén junjun ichin aj nabˈlqe, tzajninqe toj tjawitz qˈij,


Ata yi te iel dokoitseke̱ ra, je se̱r dä ka̱tuil na, dami rä ka̱tuil na. Je wa̱ ka iju̱ñer maka imike̱ räle, je rä ka̱tuil wa̱ irä wätuilewa̱ ki̱ka. 	 Me atziˈn xjal, a n‑ikyˈin tiˈj juntl, axsa toj qxopin taˈye, ex ntiˈ tumil toj twutz tzeˈn t‑xiˈ, quˈn ma tzˈok jpet tnabˈl, nyakuj ikyjo tzeˈnku jun aˈla nbˈet toj qxopin.


Ije ne oloi ja̱mi ji biköle yöleksa̱ rä. Ke ije kuna ra, ji tso̱ yöleksa̱, je etka a̱ni ka yöneksa̱ kuna. 	 Noq tuˈn teˈ Yol bˈante tuˈn Dios tkyaqil. Noqit nya Yol bˈinchin teˈ tkyaqil, ntiˈtla te at.


Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe ba ia̱; ji ju̱ñer sá wa̱ je pakeke̱ sá te, ji su̱le sá wa̱ je ktei sheke̱ sá te, ata ka bas je̱r ssëne je sá te iktei sheke̱ kukäkwa̱ kte si̱ ye. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn tey, anqejiˈy nqyolin, a bˈiˈn quˈn. Ex anqejiˈy nkubˈ qchikyˈbˈin a o qliˈy. Me ayetzin kye mi nxi kyniminjiˈy a nxi qqˈmaˈn.


Jekäi sä yaka wäjienaklä rä ka etkabä kuna, ata je rä chu̱li̱i̱. 	 Atzin jaˈlin, jun xmilil, nya noq junchˈin elnin, qalaˈ nimku.


Jekäi ka Säkeklä wa̱ iyaba patkeneté ka̱jiska rä ka̱jiska wa ktei wabiketsäkksa̱ buka̱nak kuna, ata je rä ka̱jiska wa tsa̱tkenakläksa̱ ije oloi ja̱mi. 	 Quˈn atzin t‑xim Diosjo lo, nya tuˈn nkawiˈn kujxix wen kyibˈajxjal; qalaˈ tuˈn kyklet tkyaqilxjal wuˈn.


Ata Pablo te isha guardia wa cien wäsikäk ia̱, ñakäi iguardiaí wa ia̱: —Ijewa minejulumi ra, ka bas tsa̱tkenakksa̱. 	 Me atzin te Pabl xi tqˈmaˈn kye xoˈl qˈaqˈ ex te kynejil. Chiˈ kyjaluˈn: Qa mina ẍi kyijjo aqˈnil toj bark, ayiˈy nlay chi kleta.


Je je̱k sikawa̱ Jesús shäbe kja̱ne, je te iwa̱ shönak je̱k ki̱ bata passawa̱, jera ñawäsaka ipi ju̱rke̱ wäkolonawa̱. 	 Tzaj lipexi tej qya lo tiˈjxi Jesús, exsin ok ttzyuˈn ttxaˈn t‑xbˈalin. Ex noq tuˈn ikyjo, bˈeˈx qeˈn tyabˈil.


Jekäi ite itulata̱na mineju̱ni, je ka̱kiani jini ite isha ssëta deka̱ mañatäbä kicha. 	 Ex bˈeˈx i kyij ttzaqpiˈn, ex bˈeˈx xiˈ toj tox majin naˈl Dios. Ex ayex tyoljo i xi tqˈmaˈn toj tnaˈj Dios.


Jekäi ijewa jile watju̱ake̱ ka̱ käi, däli käi, je säkei bala pje̱ke̱ ite ñaia̱, yi ka jita ki̱ ji sherke̱ käi, je ja̱mi. 	 Xi kykˈayin kytxˈotxˈ ex tkyaqiljo attaq kye, ex kubˈ kypaˈn kypwaq kyxolilex, tzeˈnkuxjo, a attaq tajbˈin kye.


Jera Pedro te isha iia̱: —¿Jiye bas ñaje̱rku̱a Säkekewa wikblu wätji̱wa̱k rä na? Isu̱o, ma se̱naklä itäbiäk wa dajulu kja ju kjä ska; jewa te ba nu̱l tse̱mi. 	 Xi tqˈmaˈn Pegr te: ¿Tiquˈnil xbˈant tiˈj kyuˈn, tuˈn tok kyyekiˈn Xewbˈaj Xjan? Loqeˈ chi txaˈj muqil tiˈj qtzan tchmila chi ul, ex atzin jaˈlin ma cheˈx muqul tey.


Jera ksa simana butra ite ksabata ye. Jekjepa je wà ite biköle patka tulaksa̱ Templo ektaka, ovejaje, bueyje; ñakäi inaklä mia̱ ju̱ami ite imanewa̱k wa yika, ñakäi mesa manewa̱ tulami ite. 	 Tej tok tkaˈyiˈn tkyaqiljo ikyjo; kubˈ tbˈinchin jun asyal te poqˈchbˈil, ex i bˈajetz tlajoˈn xjal iteˈ toj tja Dios, tukˈa jniˈ kykˈaẍjil, kywakix ex kyrit. Ex ja ttolpin kymeẍjo txˈexbˈil pwaq, ex bˈaj kubˈ chitjjo pwaq twutz txˈotxˈ.


Je tkaju̱até ite shka̱ja̱ si̱ saje wa ki̱ka, Jesucristo Sa̱tsa̱tkäkksa̱ oloi ja̱mi. 	 a saj tqˈoˈn qMan Dios qe, noq tuˈn Jesucrist, a Klolqe.


Herodes te isu̱a ka̱chakäk wa te iwäyuawa̱ ra, ikju̱atkawa̱ e̱e̱na si̱. Ñerä ite ka̱wei ma bena yabala jäiyi wa dos año katäbäka wa tso̱ Belén ska irä ipája̱mi biköle ska irä ktächa̱kläwa̱, ke̱i shtao̱le je ka̱ chakäk wa te isha iia̱ ja̱mi. 	 Tej tel tnikyˈ Herodes te, qa otaq kubˈ sbˈuˈn kyuˈn aj nabˈl, bˈeˈx tzaj tqˈoj kyiˈj. Ex bˈeˈx ex tqˈoˈn jun tkawbˈil, tuˈn kykubˈ bˈyetjo jniˈ kˈwal, a naˈmtaq kyjapin te kabˈe abˈqˈe, ayeˈ iteˈtaq toj Belén ex kykyaqil kojbˈil tiˈjile, tzeˈnku otaq kyqˈma aj nabˈl, qa otaq tzˈitzˈje jun nmaq kawil antza.


“Yi a̱ni wa̱ ka tsi̱ni wäkanakka̱ dunakcha̱ blelewa̱ käi, cajón niki̱ka käi, ata ite idueka̱ rä iduäkläka̱ ki̱, yi däke̱wa̱ wa wa̱ oloi su̱nak. 	 Xi tqˈmaˈnl Jesús kyjaluˈn: Mix aˈl jun xjal aku tzˈok txqonte jun tzaj, exsin bˈeˈx kxel tewiˈntz, mo tuˈn tkuˈx tjaqˈ jun kax; qalaˈ tuˈn tkubˈ qˈoyit jawnin twiˈ jun xtankoˈl, tuˈntzin tspikyˈbˈajtz tkyaqil toj ja.


Jewa te tsuitkäbi oloitsawa̱, ite ka̱wei ma bewak ia̱ ki̱ka. Ñakäi ijewa te bewak oloitsawa̱ te ishe: “¿Yi rä je bewak käi na? ¿Yi ia̱ kju̱atkermi ije ra na?” 	 Tkyaqil xjal i kˈulin twutzjo ma tij txuk tnejil, quˈn tuˈn xi tqˈoˈn tkawbˈil te tkabˈ txuk. Ex ikyxjo, i kˈulin twutzjo tkabˈ txuk, ex kyqˈma: Mix tiˈx jun tzeˈnku te txuk lo. ¿Ma attzin jun aku qˈojin tukˈa?


Yis däju̱ kukjuna. Ji tso̱ ba wa̱ je kuköwa̱ därërë, ka yi a̱ni wa̱ ba corona kukäkläwa̱ kuna. 	 Kchin ula liwey. Tuˈnpetziˈn, mi kyij kytzaqpinjiˈy kynimbˈila, tuˈntzin mix aˈl jun k‑elil qˈintejo oyaj, a nchi yoˈn tiˈj.


“Bas tsa̱ku̱ rä doloiebä. Bas je̱rike irä, bas kukä irä, je rä jishtä ka tene shkiri ta käi. Bas dä kju̱atkäk Wikblu Sikina ra del. Jishtä bas kalí wa rä je su̱ta bas dä. 	 Me ayetzin kyeˈ, kukxjo mi n‑okx toj kywiˈy. Mina nxi kybˈiˈn, ex ntiˈ nimbˈil toj kyanmiˈn; quˈn noqx nchi qˈojliˈy tiˈj Xewbˈaj Xjan ikyqexjiˈy tzeˈnku ojtxe qxjalil.


“Jekäi ba wäbala wämo te bä shiriwa̱wa̱ ra, je yöksa̱ ju̱omi. Ka irä jiye kuna ta, bäi si̱ ba ia̱ ra rä bä wäjienaklä etka weikarwa̱, ka ba yaka kalabe ju̱naklämi kuna sä tuläklämi ska. 	 Tuˈnpetziˈn, wenitla tuˈn tjatz kyiˈn toj kyanmiˈn tkyaqiljo, a nxi qˈiˈn kyeˈy toj il. Ikytziˈn, noqit qa tuˈn tpaj kywutza aku chi kubˈ tzˈaqiy toj il, kyimitza, ex kyxomixa najchaq. Quˈn wenitla tuˈn tnaj jun tnej kyxmilila, tzeˈnku tuˈn kyxiˈ kyxmilila tkyaqil toj qˈaqˈ te jun majx, aj kykyima.


ñajäkcha̱wa̱ yi rä ijewa käi wa yika, yi rä shka̱bläkña chichanakña ijewa käi wa yika. 	 Tuˈnpetziˈn, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy, tuˈn tkubˈ kyniminjiˈy xjal tzeˈnku kye Estéfanas, exqetziˈn txqantl nchi mojin toj taqˈin qMan Dios.


Ata bas ku̱ ji wo̱ jishtä yis te ji biköle we̱ tsa̱na käi, bena ssënaklä bäi käi. Ka yis te ji kiarke̱ yis wakei ia̱ je biketse kuna, ata ji rä bäi chu̱li̱i̱ wa ia̱ ijewa tsa̱tkenakläksa̱, je ne biketse yie rä. 	 Quˈn te weˈy, n‑ok tilil wuˈn tuˈn tbˈantjo a wen kywutz tkyaqilxjal. Ex nya tok ipbˈil wuˈn tuˈn tbˈantjo tzeˈn waja te weˈy, qalaˈ kye txqantl, tuˈntzin kyklet.


Jekäi chu̱li̱i̱ te iwa̱ shönak je̱k ki̱ je shuami ña̱la ki̱, ata isaka te ka̱kä tia shuami. 	 Bˈaj kubˈ kylikyˈin jniˈ xjal kytxoˈw toj tbˈe, ex ayetziˈn txqantl bˈaj tzaj kytoqin t‑xaq tze, tuˈn tkubˈ kychtoˈn toj tbˈe.


Abraham te Isaac wätsikiwa̱, Isaac te Jacob wätsikiwa̱, Jacob te Judá irä iel wa irä wätsikiwa̱. 	 Ante Abraham, ttata Isaac, a ttata Jacob, a ttata Judá junx kyukˈa ttziky ex titzˈin.


Je bata ki̱ka jäiyi wa rä iká irä ia̱mi irä jäkwa̱ta̱na ije̱k bawa̱kläwa̱ ialaklä ra. 	 Tuˈnpetziˈn, kyjel ttzaqpiˈn te ichin ttata ex tnana, noq tuˈn tok meje tukˈa t‑xuˈjil.


Jera ite ijewa kúka te isha: —Je rä bas ia̱ ka̱ me̱na bas wa̱ ka̱jöir gobiernoí ktei blelewa̱ je ju̱ñakläwa̱ ki̱ka, ata ijewa ia̱ ka ka̱ me̱ne jekäi. 	 Tzaj ttzaqˈwin Jesús qeˈy: Ma tzaj tyekˈin Diosjo tumil kyeˈy, tuˈn tel kynikyˈa tiˈjjo a ewintaq ojtxe tiˈjjo Tkawbˈil Dios, a at toj kyaˈj; quˈn metziˈn kyexjal nlay tzˈel kynikyˈ te.


Jekäi sä wäjienaklä rä chu̱li̱i̱, ata sa wakei yaka rä eklabä. 	 Me chjonte Dios, a qxmilil junchˈin, me nimku elnin.


jera iyaba tsi̱se̱k te isha iká ia̱: ‘Papá, däli ukä däkksa̱ yis ia̱ ba duawa̱ ra je mo kja yis ia̱ jí kje ra.’ Jekäi iká te iji biköle bala pja̱ ijewa ia̱. 	 Atzin teˈ muchˈtaq chˈintl iky xi tqˈmaˈn te tman kyjaluˈn: Taa, qˈontzinjiy weˈ wetzbˈil, a at wokliˈn tiˈj, chiˈ. Kubˈtzin tpaˈn manbˈajtz jotxjo jniˈ tqˈinimil kyxoljo tkˈwal.


te ishemi: ‘Je ditsä te ju yuami, ata ka itäki ta ie̱newa̱k wa̱.’ 	 Chi chilaˈ kyjaluˈn: Ax teˈ xjal chiˈ, ma tzyetnajjo tbˈinchajtz tja, me mina xjapin bˈaj tuˈn, chi chilaˈ. Ikytziˈn, il tiˈj tuˈn tkubˈ kyximiˈn wen qa tuˈn kyxi lipey wiˈja.


Yis wa̱ ji we̱ ba te rä ju̱ñer, ka ba rä tse̱e̱ kuna, balii kuna. Ba kunapa rä tse̱e̱ iräle, balii iräle. 	 Wojtzqiˈn kybˈinchbˈiˈn, a nya wen te jun chewsbˈil kyanminxjal mo te jun onbˈil kye, tzeˈnku at tajbˈin aˈ cheˈw te chewsbˈilqe, mo aˈ kyaqxix te qˈanbˈil qxmilil. Noqpit ikyqejiˈy tzeˈnku aˈ cheˈw mo kyaq.


Yis te jí yua bas Säkeklä yaba kie biketsäk wa ia̱, je rä bas je̱r ko̱naklä bas wa̱ se̱ne jekjeye tso̱ je ia̱. 	 Atzin jaˈlin, ma kyij ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn te kyeˈy, a ayiˈy o chi nimiˈn tiˈj Jesús, a Tkˈwal Dios, tuˈnxixsin tel kynikyˈa tiˈj, qa at kychwinqila te jun majx.


Jera je alaklä te ikúka: —Säkekewa, je diklä ja̱r dä ka̱mii, ñakäi ka ba wa̱ ji kuna iwayäkäkläka̱. ¿Mai jera ba te je diklä kseka tse̱ na? 	 Xi ttzaqˈwin teˈ qya: Ay Tata, noqittzin at pulbˈilte tuˈn, quˈn ma tij te xoch t‑xe. ¿Jaˈtzin ktzajile cheˈwe tuˈn, a itzˈ, tuˈn tzaj tqˈoˈn weˈy?


Je ukä ska iwa̱ dulanak wa dejulu, jewa wa̱ inu̱l minetse̱ blenakwa̱, kjepa iminejulu te je pakani Jesús ia̱. 	 Me ayetziˈn t‑xnaqˈtzbˈin Juan i pon, ex xi kyiˈn t‑xmilil, tuˈn tkux muqet. Ex bˈeˈx i xiˈ qˈmalte te Jesús.


Ñerä Juan wa̱ dulanak wa irä Judío wa ekla irä, jewa kju̱atka ñara je̱k siki tewe̱ ktei bata ki̱ka. 	 Jawtzin anqˈin jun yol kyxol t‑xnaqˈtzbˈin Juan, a Jawsil Aˈ, kyukˈa junjun kyxol aj Judiy, kyiˈjjo a nbˈant kyuˈn ojtxe, tuˈn kyel wen twutz Dios.


Ata ka ije wa̱ bas dulane kuna ra, jera bas dä yabala ña̱la wä shtä wa, ka iyabala si̱ kuna. 	 ikyxsinte Diosjo nkubˈ tjikysin kychwinqiljo jniˈ tkˈwal, tuˈn tqˈoˈn tumil kye. Me mej qa mi xkubˈ tqˈoˈn Dios jun tumil tuˈn kyoka jikyin wen toj kynimbˈila, nya kˈwalbˈajqetza ikyjo, qalaˈ nyakuj jun sikyˈaj.


Ka irä jiye kuna ta, ale jikäi ishäk je wakei ju̱ñer sa̱ wa̱: “Yis ne rä sä kukäkwa̱ nui ki̱ rä. Yis ne te je nui kpemi rä.” Ietkä rä: “Säkekewa te iwakei cha wa ktei wabiketsemiksa̱ buka̱nak.” 	 Quˈn bˈiˈn quˈn, qa a te qAjaw o qˈmante kyjaluˈn: Ayin weˈ kchin kawil kujxix wen, ex kchin qˈol chojbˈil kyibˈaj kykyaqil xjal, a nya wen. Ex ikyxjo o tqˈma: Atzin Ttanim Dios il tiˈj tuˈn tokx toj paˈbˈin twutz tAjaw Tkyaqil.


Jekäi ije̱k jiaka̱ ko̱no na, dateksa̱ni jíkata, deju̱ ni iwakei jukläyäkäí ska. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, okx Jesús toj bark, ex ikyˈx tjlajxi nijabˈ, ex kanin toj ttanim.


Jera ije te Pedro irä Juan irä kukawa̱ därërë. Jera biköle male̱te̱nacha̱wa̱ julunaté ijewa wäki̱ Templo juiteí ki̱ ju yöle jarbe kie Salomón ju jarbe ni ska. 	 Atziˈn ichin otaq qˈanit, bˈeˈx ok tzoje tiˈj Pegr ex Juan. Kykyaqil xjal jaw kaˈylaj, ex i xi rinin tuˈn kykanin tojjo twutz ja, Salomón tbˈi, jaˈ taˈtaqjo ichin, junx tukˈa Pegr ex Juan.


Leví yäbeila kolole chui wa ye jewa pakana ka̱wei ja̱mi diezmo kukäk sa̱ sha̱na, jewa rä iwakwa saka wa, jeiräta ñaebä ijewa biteleté rä Abraham yaka ska. 	 Tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ayetzin pale tzajninqe tiˈj Leví, attaq kyoklin tuˈn kypeyin tlajajin kykanebˈ kyibˈajxi kyxjalil, ayexjo tzajninqe tiˈj Abraham, ikyx tzeˈnku kyij tqˈmaˈn toj ojtxe kawbˈil.


Jekäi yie ishe bas äinakläpa. ¿Ata bas sha̱na ekla a̱ni ka kuna ka̱biketsä ta iel wa ñaktewa̱ke̱ ji wà paruäk na? 	 Nxi nqˈmaˈnjiˈy luˈn kyeˈy tuˈn kytzaj txˈixwe chˈin tuˈn, quˈn ¿Ma mixpela aˈl jun kyeˈ at chˈin tnabˈl tuˈn tskˈet tumil jun tiˈ kyxolxa, ayiˈy nimilqiˈy?


Jekäi etäbä kicha imineju̱ni ka̱kiäk, te ishani jiräni ite isha ssëta. 	 Xiˈ juntl majl naˈl Dios, ex ikyxl tnaˈj Diosjo kubˈ tqˈmaˈn.


“¡Säli bas ñayöle ka̱wei wà wa rä! Ka irä maikäi kuna ta, bas te sa̱me̱ishärä llave baka sa saka yika, ka ikjäkläwa̱ kuna iwa si̱ ju̱ñakksa̱. Ata ñera ka bas wakwa ñapatkenewa̱, ñaebä yi ñapatkäke̱wa̱, je wätkewa̱wa̱ bas te.” 	 Ex bˈisbˈajilxla kyeˈy, a ayiˈy xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, tuˈn a ma kubˈ kyetzinjiˈy tumiljo tzeˈn tuˈn tela kynikyˈxjal tiˈj Dios. Me majqexpe kyeˈ, mi n‑el kynikyˈ te tumil, ex nchi ok kymeqoˈnjiˈy txqantl, a kyaj tuˈn tel kynikyˈ tiˈj Dios.


Dulanak rä ka ipaktäk tsa̱ta kuna. Ata bena yi rä dulale e̱ná ra, je dämiwa̱ ipaktäk ra ñaebä. 	 Ex mix aˈl jun xnaqˈtzbˈin aku tzˈok nimxixtl toklin tzeˈnku xnaqˈtzilte. Qalaˈ tzmaxi aj tjapin bˈaj xnaqˈtzbˈil tuˈn, okpin japin toklintz tzeˈnxjo te xnaqˈtzilte.


Ata mane ka je̱r ko̱ne iia̱, je kuna iwa̱k sä buka̱naklä iki̱ka käi ra, je buka̱nami elkjebä. Jekäi yi ia̱ ime̱na ta̱i kja̱nei o̱nak ra, je wakei pakarmi iwa̱k bäi si̱. Yi ia̱ iju̱naksa̱ ta̱i iwa̱ ju̱ñenak ra, je ki̱ isäkei ja̱rmika̱ ki̱ta. 	 Me atziˈn teˈ aqˈnil, a nkubˈ tbˈinchin jun tiˈla a at tilil, me nkubˈ tbˈinchin quˈn tuˈn mina n‑el tnikyˈ te, a qa nya bˈaˈn, ok kbˈajil kawin, me nyala chˈintl kxel jikytzˈin teˈ. Tuˈnpetziˈn, alkye teˈ ma tzaj qˈoˈn chˈintl te, ex nim chˈintl teˈ ktzajil tqanin Dios te. Ex alkye teˈ ma nintz xi oqxenin, ex ma nintzx teˈ ktzajil qanin te, chi Jesúsjo.


Bas ia̱ ka̱wei me̱na jini ángel wa te sa paka iwa̱k käi, ata ka bas wa̱ je dälätsane kuna.” 	 ¿Me tzeˈnx tten, ayiˈy aj Israel? Ayeˈ ojtxe qxeˈchil tzaj tzyuˈnte tkawbˈil Dios noq kyuˈn qe angel, me ayetzin kyeˈ mina nkubˈ kynimiˈn.


Ka irä jiye kuna ta, ba te ishe: ‘Yis dä blu, jile ta bäi, je ki̱ ka ji a̱ni sher kuna.’ Ata ka ba wa̱ iju̱ñer ba rä weikalewa̱, kshana, ka jita, ka wä wajuenak kuna, ju̱li̱shye ni. 	 Quˈn nkyqˈmaˈn, qa qˈininqiˈy, ex qa bˈaˈn iteyiˈy, ex qa ntiˈ atx taj kyeˈy. Me ntiˈx n‑el kynikyˈa te, qa toj nwutza, toj bˈisbˈajil iteˈy, ex ntiˈ chˈin kywenila, ex yajqiˈy, moẍ, ex ẍbˈiqqiˈy.


Biköle yi rä balewa̱ ije ja̱mi, ka je rä ji yakei wakbläk kuna. Ata biköle yi te ji yakei wakble, ka je wa̱ ije su̱le, ka je wa̱ ije ju̱ñer. 	 Tuˈn ikyjo, tkyaqil xjal, a o tmujbˈe tibˈ tukˈa, mi nbˈetl toj il. Me ayetzin xjal nchi bˈet toj il, naˈm tel kynikyˈ te, ex nya ojtzqiˈn kyuˈn.


Se̱ne kshana ka ji ta ra ju̱ñer yis wa̱, ñakäi se̱ne ji tso̱ ta̱i ra je ju̱ñer yis wa̱. Yis dä je̱k dulale ji biköle wà ji biköle ska ji katabläk, ji ñale bäi iräle bäli ebä iräle, ji tso̱ ta̱i ra iräle ji ka ta ra iräle. 	 Naqˈleqin weˈ, tuˈn wanqˈin toj yajil ex qa toj qˈinimil. O chin naqˈet weˈ toj tkyaqiljo ntzaj wiˈja: Qa nojninqiˈn, mo qa at waˈyaj wiˈja; ex qa at maj mina nbˈaj wuˈn, ex atku maj qa ntiˈpeltz.


Jera ite isha ijewa ia̱: ‘Yis bolki ekla ne te iwakbla rä.’ Jera ikjanaklä wa te isha iia̱: ‘Jera ba ki̱ ishena sá mi ishtäk tulämi na?’ 	 Atzin te tajaw aqˈuntl xi tqˈmaˈn: Atla jun ajqˈoj xkubˈ bˈinchin teˈ ikyjo wiˈja. Xi kyqˈmaˈn taqˈnil te: ¿Mej qa ma qoˈxa xbˈoqil teˈ maˈ kˈul toj triy? chi chiˈ.


¿Bas te ji shka̱l ssa ta̱i rä kje ka wata na? ¿Iyina ka irä wata na? 	 ¿Jniˈxsiˈn sikyˈx kyuˈn tuˈn tpajjo kynimbˈila, a twutzxix? ¿Exsin kˈwel najtz kyuˈn? ¡Nya tumiljo ikyjo!


Säkeklä kja̱nei we̱ke̱ ite je e̱nawa̱ ra, imineju̱ni iwakei juka. 	 Teˈ kyjapin bˈajjo qˈij tuˈn taqˈnin tojjo nim ja te naˈbˈl Dios, bˈeˈx aj tja.


Jekäi Säkeklä te ikjanaklä shki̱wa̱ka̱ni ra, säkätä ite ipatka ji bäi wa̱k bas ia̱, bas ji shi̱ana wa̱ke̱ dokoitsäkläwa̱ bas wa̱.” 	 Tej tjaw anqˈin juntl majl Jesús tuˈn Dios, chi Pegr, tnejil tzaj tsmaˈn te kyeˈy, ayiˈy aj Judiyqiˈy, tuˈn kykyˈiwlita, ex tuˈn ttzaqpaj junjun kyeˈ toj til.


Bas ñashka̱li̱blö del ñaje̱keta wa käi. 	 Atzin jaˈlin werman, waja tuˈn t‑xi nqˈoˈn jun tumil, tuˈn t‑xi kyiˈn jun kychwinqila toj tumil: Kykˈuˈjlinktzin kyibˈa kyxolxa, quˈn tuˈn kyerman kyibˈa.


Ñerä jewa demi Cesarea ska ra, ite äyë cha̱mi ka̱ wäkiri ia̱, ñakäi iwa̱ Pablo demitse̱ iwäja̱mi. 	 Atzaj teˈ kykanin tzma Cesarea, bˈeˈxsin kubˈ kywaˈbˈin Pabl twutz Félix, a tnejil kawil, exsin xi kyqˈoˈn uˈj, a xi ttzˈibˈin tnejil xqˈuqil.


Jera Jesús te ikúka te isha: —Ka bas je̱r ko̱ne ji kieke̱ bas te rä ia̱. Jera copa waye mar kja yie ¿je wayarmi bas ia̱ na? Jera ijewa te ikúka: —Sá dormi. 	 Me ante Jesús xi ttzaqˈwin: Mi n‑el kynikyˈa teˈ ntzaj kyqaniˈn weˈy. ¿Ma akutzin tzikyˈx kyeˈ kyuˈn, tkyaqiljo jniˈ kkyˈelix wuˈn? Ex xi kyqˈmaˈn Santyaw tukˈax Juan te: Ok kkyˈelix qe quˈn.


Ñera je perfume kuna wato̱le ju̱lemi ra, je säkei deksa̱ rä tresciento denario tsa̱ta, me̱nak ka jita wa ia̱. Jekäi ijewa te je alaklä sha yakei. 	 ¿Noqxitzin noq chˈin twiˈ? Qalaˈ noqxpet ma txi tkˈayin tuˈn jweˈlajaj kˈal pwaq ex atzintlaˈ pwaq xi oyit kye yaj.


Ka irä maikäi kuna ta, ijewa biköle te rä iwa̱ ji tso̱ ta̱i wäukäla ne jia ofrenda ye rä, ata je ka jita te rä ji tso̱ iwa̱ ije̱k se̱newa̱klä kalabe ne jia rä. 	 Quˈn jotxjo xjal, a ma kux qˈonte toyaj, a kyoyajjo ma kux kyqˈoˈn, a t‑xkyijlbˈin; qalatzinl teˈ tal yaj, a ma kux tqˈoˈn, a attaq tajbˈin te tuˈn tanqˈin.


Yi ssëna ba kjatiäk iwa̱ ba paiklä bäkäkläksa̱ ra, ñakäi ma wa̱ shönak je̱k ki̱ cho̱mi iia̱. 	 Ex qa at jun s‑ok tstzˈiˈminte tkamiẍ kyiˈja, ex chex qˈiˈn twutz kawil tuˈn tpajjo ikyjo, kyqˈonxa te, expe qa majxjo kychaketa kykotpinxa.


je rä yi te ije biketsa ra, jewa biköle se̱nakläni jekjeye. 	 tuˈntzin tkyaqiljo kchi nimil wiˈja mi chi naj; qalaˈ ktenbˈil kychwinqil te jun majx.


Sa ká wa ia̱ je ju deksa̱. Jekäi ijewa te Josué ra ñara ditsei wä ta kju̱awa kju̱awa wa ke̱i bakaksa̱, jewa tulaksa̱ Säkeklä te sa ká wa ia̱, jera je ju damiña ijewa wa̱, jekäi je ju se̱na deka̱ David bakle ke̱i kje. 	 Tzaj kytzyuˈn ojtxe qxjalil, a ojtxe ja te naˈbˈl Dios, a iqintaq kyuˈn, ex ayetziˈn i ul tukˈa Josué, tzaj kyiˈn kyukˈa, tej tkanbˈitjo txˈotxˈ lo, Canaán tbˈi, a kytxˈotxˈjo txqantl xjal aj il, ayej xi xoˈn kywutzjo qxjalil, tuˈn Dios. Ikytzin bˈajjo, teˈ naˈmxtaq titzˈje David.


Jekäi bas te Säkeklä ktä dälätsa, je palei kjaju̱ ju̱ñenak biköle wa̱. Je ki̱ka yis ssëna a̱naa bas ki̱ka. Ata yis ki̱ bas shena rä je̱r ko̱le ji bäi ia̱, ata ka je̱r ko̱le ji yakei ia̱ kuna. 	 Tkyaqilx bˈilte qa manyor nimilqiˈy, ex tuˈntzin ikyjo tzunx nchin tzalajxa. Ex waja tuˈn tkubˈ kyyekˈinjiˈy kynabˈla bˈaˈn, me nya te bˈinchbˈil te nya bˈaˈn, qalaˈ te bˈinchbˈil teˈ tbˈanil.


Jera tsuitkäbi kju̱atkawa̱ e̱e̱na si̱ je alaklä ra, jekäi imineju̱ ñakpäk je yäbeila saka ra. Jewa rä Säkeklä wa̱ sa pakale ji wa̱k je wawa̱k wa, ñakäi Jesús ktei shäkka̱ wa. Jekäi tsuitkäbi je̱k duaka̱ däyë kse̱i ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, a ma tij txuk bˈeˈx tzaj tqˈoj tiˈjjo qya, ex bˈeˈx xiˈ qˈojil kyiˈjjo taljo qya, ayeˈ nkubˈ kynimin tkawbˈil Dios, ex aye ma chi ok lipe tiˈjjo Tbˈanil Tqanil Jesús tukˈa tkyaqil kyanmin.


Ata isaka te isha: —Ijöwa̱ sa̱ wa̱ isu̱aklä Elías dajuena itsa̱tkäkksa̱ í̱ ki̱ka. 	 Me ayetzin kyeˈ txqantl xi kyqˈmaˈn: Ex tenkuj. Jekytzin tzul Elías klolte.


Jera jewa te Pablo kia tsa̱mi Areópago ska. Jeska ijewa te isha iia̱: —¿Je ka̱ju̱ñe spa̱na ba wa̱ pakanak je ka pakanak ba wa̱ sá ia̱ sá wa̱ ssënak na? 	 Bˈeˈxsin xi qˈiˈn Pabl jaˈ nchi chmetetaq kawil te tnam, Areópago tbˈi, exsin xi kyqanin te: ¿Akutzin tzaj tqˈmaˈn tzeˈntzin tzˈelpineˈ saq xnaqˈtzbˈil, a luˈy nyoliˈn tiˈj?


Ñaebä ikuna alaklä wa manele rä se̱naklä ta ka Jesús biketsäk kuna ra, ata ise̱naklä ki̱ ije kiarke̱ ji̱a ra, ka ikiar ijäkwa̱. 	 Ex ikyxjo qa at jun qya nimil, me nya nimil tchmil, me qa tajjo ichin tuˈn tnajan tukˈa, ex mi kubˈ tpaˈn tibˈ.


Bas je̱k ki̱tke ke kunapa rä bas pa ki̱ka: tsa̱ku̱ kä butre baa käi, ji yöle oro wà jie käi, je̱k pajie baa käi; 	 Ex ajo kybˈinchbˈin kyibˈa, nya oˈkxjo tuˈn tqˈanchaˈlix, tzeˈnku tuˈn tbˈaj kyxyebˈin kywiˈy, noq tuˈn kyyekˈin kyibˈa, ex tuˈn tokx kyqˈoˈn kyuˈy te qˈanpwaq, ex kyxbˈaliˈn wiyilxix, noq tuˈn kyel wena kywutzxjal.


“Ba ku̱ tapanak Tiatira ska wa ángel í ia̱ iyuö: ‘Säkeklä yaba wäbala ta yökö wäkarka̱ käi, klä ta bronce pasikle su̱ta, je te ishe jikäi: 	 Tzˈibˈinkujiy lo te nejinel toj Ttanim Dios toj tnam Tiatira: Ikytzin ntqˈmaˈn Jesús, a Tkˈwal Dios, a iteˈ tbˈaqˈ twutz, ikyjo tzeˈnku taqˈ qˈaqˈ njulin wen, ex ayetzin tqan nchi tilkˈaj tzeˈnku jun kxbˈil ntzˈiltzˈin wen:


Ji sheke̱ yie, ka je she kuna yie Säkekewa te ishe ja̱mi, ata jishtä yuletelewa̱ käi, je rä yie ibiketse ji tso̱ yis je̱k kjeishäklä ki̱ka. 	 Nya qAjaw qˈmalte weˈy tuˈn tjaw nnimin wibˈa, qalaˈ ayinxa nchin qˈmante tzeˈnku jun xjal nyakuj tokx toj twiˈ, me noq tuˈn nklonte wibˈa kywutza.


Ijewa te issá Pablo ktaka̱ ijewa ra Hebreo wa ktä wà ra, ijewa si̱wa̱tiacha̱wa̱ itjä si̱. Jera ite isha: 	 Atzaj teˈ tel kynikyˈxjal, qa toj kyyol nyolintaq Pabl, ntiˈx chˈin jaw chˈotj. Ok tenl Pabl yolil kyjaluˈn:


“Ñakäi bas wa̱ issële iyileta̱na sa bakle mikle wa ia̱: ‘Ba kabla etkabä ke wäshewa̱kwa̱, ata je ba kabla etkabä wawo̱ si̱ Säkekewa wäna.’ 	 Ex ikyxjo, o kybˈiˈy a qˈumle kye ojtxe qxeˈchil, qa il tiˈj tuˈn tbˈajx kyyola, aj qa ma tzaj kytxkoˈn tbˈi Dios toj.