Ata Pablo te ijewa ia̱ isha: —Sá rä Roma wa, ata ijewa te sá kpa ditsä wäna ka ktei wabiketsale kuna, jekäi ite sá wätiacha̱wa̱. ¿Ata jir ijewa te sá jetuleke̱ksa̱ni jakika käi na? Ka irä jekäi kuna, iwakwa ne kiana bitäk sá jätuläksa̱ni rä. 	 Me atzin te Pabl xi tqˈmaˈn kyeˈ xqˈuqil tnam: Qkyˈeˈ qeˈ, tuˈn qexa ikyjo, quˈn nya wenjo xbˈant kyuˈn qiˈja, quˈn awoˈy at qokliˈn twutzjo tkawbˈil Rom, chi chiˈ. Ma qo bˈaj kyjubˈin kywutzxjal, ex ma qo kuˈx qˈoˈn toj tze, ex mina xqo txketa toj kawbˈil tuˈn tchikyˈbˈitjo nbˈanttaq quˈn. Ex atzintzjo jaˈlin, kyajnaj tuˈn qex kytzaqpiˈn toj ewajil. Me minapentetz ikyjo, qalaˈ ayekutz kˈaˈ chi tzaj qˈil qeˈy.


jishtä iyöle katke käi: “Ite ji bala pja̱. Ite ji ma̱ ka jita wa ia̱. Ije rä ji wa̱k wämo, je te jekäi ji we̱mi ji̱a jekjeye.” 	 tzeˈnku ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Ankyeˈ kˈwel tsipiˈn a at te kye yaj tukˈa tkyaqil tanmin, a twenil lo kyjel te jun majx.


¿Mane wa ra ikju̱atkawa̱ cuarenta año bala na rä na? ¿Ka je rä ale ji yakei wakbläk wa, ale nu̱lda jololeta̱na ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska wa ra na? 	 Tkabˈ, ¿Anqiˈj tzaje tqˈoj Dios toj kaˈwnaq abˈqˈe? ¿Nyapela kyiˈjjo i bˈinchin il toj tzqij txˈotxˈ? Ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx i kyim.


Jekäi sa̱ ku̱ ibiketsö maikäi ra sa̱ ñaje̱rssëwa̱mi ñashka̱li̱bläk käi, ji bäi wa̱k käi. 	 Tuˈn ikyjo, qajsintz tiˈj qanmin tuˈn qonin te qibˈ qxolx, tuˈn qkˈuˈjlin te qibˈ, ex tuˈn qbˈinchin bˈaˈn.


Je su̱ta ji bäi o̱rke̱ rä juenakwa̱ tjabana. Ata ka ijuenewa̱ ra, del ka je blenakwa̱. 	 Exsin ikyxjo jniˈ qbˈinchbˈin wen, qˈanchaˈl kywutz kykyaqil. Ex aye nya qˈanchaˈl kyuˈnxjal, ex nlay tzˈewit te jun majx.


Jekäi bas je̱k wäsikewo̱ tsa̱na, ka Säkeklä ja̱mi kuna wa sha̱na. Ijewa te bas sheke̱ jile ki̱ ji yakei wakbläk wa käi. Ata bas te ji wà̱ bäi su̱a ijewa te ra, je rä ijewa wa̱ Säkeklä kjeishäklä, mika̱ ije te bas yuleke̱ je díaí ska ra. 	 Ex chi bˈet‑xa toj tumil kyxoljo nya nimil. Ikytziˈn, exla qa nchi yolbˈin kyiˈja, a nyakuj aj ilqiˈy, me k‑okil kykaˈyin ajo kybˈinchbˈiˈn wen, ex kchi nimsil tbˈi qMan Dios, aj tpon qˈij tuˈn kynimin.


Ata kjeiyine, oloi kaneka̱, je̱r ssëne baa, dämiksa̱ ji wa̱k bäi wa ia̱, säkätä Judío wa ia̱, ñaebä Griego wa ia̱. 	 Me meqetzin kyeˈ xjal, a nchi bˈinchin bˈaˈn, kchi jawil nimsin tuˈn Dios, ex ktzajil qˈoˈn kyoklin ex jun nukˈbˈil toj kyaˈj te jun majx; tnejilxix kye Judiy, ex ikyxjo kye nya Judiyqe.


Ata je shka̱bläk wa te je yaba su̱a ra, ite isha ñaia̱: ‘Ije ne ia̱ iká däli ukä rä däkksa̱ rä, je ki̱ka sä shkä iktäkwa̱, kjepa sa̱ ku̱ ji rä däkksa̱ iia̱ je kuköwa̱ saje cha ye.’ 	 Me atzaj teˈ t‑xi kykaˈyiˈn manil txˈotxˈ, teˈ ttzaj kˈwalbˈaj, bˈeˈx i bˈaj ja yolin kyxolile: Ate luˈn kyjel te tajaw txˈotxˈ. Qalaˈ qbˈyonku, tuˈntzin qkyij te tajaw, chi chiˈ.


Ñerä idokonawa̱ je kte yika, imineju̱mi je̱r ialewa̱, ije rä jile ta ta̱i ki̱ka. 	 Tej tbˈin teˈ qˈinin ikyjo, bˈeˈx jaw bˈisin, quˈn manyor qˈininxtaq.


Ata mane wa rä biketsale kianak se̱nak ji̱a je ke̱i wà, ñakäi shki̱nakka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na, ka jewa rä se̱nakwa̱ kuna, ñakäi ka jewa rä me̱nak kuna se̱nakwa̱, 	 Me ayetzin kyeˈ, a ktzajil qˈoˈn kyoklin tuˈn kyjatz itzˈje juntl majl toj tkabˈ chwinqil te toj kyaˈj, nlay chi jaw mejel kyeˈ, exla qa ichin exla qa qyaqe,


Jera Jesús te ikúka te isha iia̱: —Iyile katke rä: ‘Ke ba ku̱ Säkekewa ba Kekläí mabla su̱a wäsi̱wa.’ 	 Me ikyxjo ntqˈmaˈn toj Tyol Dios kyjaluˈn, chi Jesús: Mi tzˈok tqˈonjiy qAjaw, a tDiosa toj joybˈil tiˈjch.


Ata bas ki̱ ishena ji̱a yinak ra, jera je parurmi rä sa taparke̱ jile paruäk tsa̱na shtä ska. 	 Qatzin kyaj kyetza, tuˈn kyqaniˈn juntl tiˈla, iltzin tiˈjtz tuˈn tyolajtz kywutz kawil ex toj tumilxix.


Ñerä alaklä ko̱nawa̱ ika̱wakblewa̱ jäiyi saka ra käi, je detse̱ Jesús wäki̱ ñayöle ka̱wei wà wa irä fariseo wa irä wa̱. Je paka ijewa te je̱k duäkcha̱ ijewa sha̱ moska. 	 Ayetziˈn xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn Parisey xi kyiˈn jun qya, a knet kyuˈn tzmataq nchi kyˈaˈjin. Kubˈ kywaˈbˈin kyxol tkyaqilxjal, ayeˈ iteˈtaq antza,


Jera Jesús jula tkawa̱ ija̱mi te isha: —Yis ki̱ ishena; bä bäino ni yëë. Jera ñawäsaka ipaiale bäinani yëë. 	 Noq ok tmikoˈn Jesús, ex xi tqˈmaˈn te: Waja. ¡Bˈeˈx ma qˈanita jaˈlin! Noq tej t‑xi tqˈmaˈn Jesúsjo yol ikyjo, bˈeˈx qˈanitkux te jun majx.


Je ne ki̱ka ije oloi ja̱mi sa̱ ku̱ Säkeklä kjeishö del, jile me̱ka̱ iia̱ ye. Je rä ikie ktei bata she sä kjäbata wà bäi. 	 Tuˈnpetziˈn, qo nimsin tbˈi qMan Dios, quˈn axixsin jun tbˈanil oyajjo tuˈn t‑xi qqˈoˈn twutz Dios. Tuˈn ikyjo, qo nimsin tbˈi, ex qo bˈitzin twutz, ex qo yolin tiˈj tukˈa tkyaqil qanmin.


Ka ijewa wa̱ bäli ssënak ji̱a, ka ijewa je̱r banak ji̱a, ka ijewa dälänak ka̱wä wa̱, ji saka bali wa̱ a̱ni. 	 Ex nlay tzikyˈx waˈyaj kyuˈn ex kˈwaj, ex nlay chi tzˈeˈy tuˈn tqan qˈij, ex nlay kynaˈn kyaq.


Ñerä Jesús te pan kukawa̱. Jera ite wekte sha Säkeklä ia̱, kjepa ite ibala butsa ma̱ ditsä tso̱ ñajäklelecha̱wa̱ wa ia̱. Je su̱ta ite nima bala butsa bikö ijewa ki̱ isherke̱ käi. 	 I jaw ttzyuˈn Jesúsjo wabˈj, ex xi tqˈoˈn chjonte te Dios tiˈj. Tbˈajlinxi naˈn Dios, tzaj tqˈoˈn qeˈy, ex xi qsipiˈn kyxoljo a qˈuqejqetaq. Ex ikyx kubˈ tbˈinchin kyukˈa tal kyiẍ; ex tzaj tqˈoˈn qeˈy tuˈn t‑xi qsipiˈn, noq jniˈ tuˈn tbˈaj kyuˈn.


Ata saje wa biköle rä wä ki̱tse̱leju̱mi te Säkekewa oloi ñirte su̱ete jishtä espejo na käi, sa̱ maneleksa̱ baa ki̱manerte ji baa wà marä ji baa wà ni däkwa̱ jishtä ije wakei rä su̱ta, Säkekewa ale iwikblu je oloi ja̱mi. 	 Tuˈnpetziˈn, qkyaqilx nya ktxun qwutz tukˈa jun kutxbˈilte tzeˈnku te Moisés; qalaˈ ma qo ok tzeˈnku jun kaˈybˈil wutzbˈaj, tuˈn kykaˈyinxjal tqoptzˈajiyil qAjaw toj qchwinqil. Quˈn axte T‑xew qAjaw ntxˈixpinte qchwinqil, tuˈntzintla chebˈe tuˈn qxi laqˈe, tuˈn qok tzeˈnku te Crist.


Ñakäi yilé te ji kia ba ia̱ ra, je ia̱ imo. Yi te bä ji baka tsa̱mi ra, ke je kiaksa̱ni iia̱. 	 Qa at jun saj qanin te jun tiˈ kyeˈy, kyqˈonxa; ex qa at jun s‑el elqˈin te jun tiˈ kyeˈy, mi txi kyqanintla.


Je rä kjäshtäklä ta mañatkä ka̱wä däkläka̱ wà, mañatkä norte wà, mañatkä sur wà, mañatkä ka̱wä minakläwa̱ wà. 	 Ex tojjo plaj elnix attaq oxe tjpel, ex jawnix, ex oxe tjpel, ex kumnix, ex oxe, ex oknix, ex oxe.


Ka irä jiye kuna ta, Demas te yis jawa̱ta̱na, ije wäbatsa jí ke̱i ska ji tso̱ wà ki̱ka. Jekäi imineju̱ Tesalónica ska; Crescente mineju̱ Galacia ska; Tito mineju̱ Dalmacia ska. 	 quˈn ate Demas, ma chin kyij ttzaqpiˈn tuˈn t‑xi Tesalónica, quˈn ma pon tkˈuˈj tiˈjjo at tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Atzin te Crescente o txiˈ toj txˈotxˈ Galacia; ex ikyxjo te Tito, o txiˈ toj Dalmacia.


Ata je biköle ki̱ saje wa rä tu̱nakka̱ e̱e̱na si̱, ale sa̱ shka̱li̱bläk oloi ja̱mi. 	 Me tojxix kykyaqiljo lo, ma kubˈ kyiˈj quˈn, noq tuˈn Crist, a kˈuˈjlinqo tuˈn.


Ije ne rä Säkeklä ka juenak kuna je me̱i rä, ji biköle yöleksa̱ je yikaba rä. 	 Nya qˈanchaˈl te Dios, me atziˈn jaˈlin, ma qli noq tuˈn Tkˈwal, a nimxix toklin, atxixj tej naˈmxtaq tkubˈ tchˈiysin Dios tkyaqil.


Ata ikuna chichö wa manele rä yabala ta iräle, mikö wata iräle ra, säkätä jewa ne kiana dulanak iwakwa ju ska tso̱ wa ia̱ ji bäi wa̱k rä, ñakäi iká wa tsa̱tkäk nui ki̱ rä, je käi ne rä baa si̱ Säkeklä wäna rä ki̱ka. 	 Me qa iteˈ kyal mo iteˈ kychman, ayetzin at iltzjo kyiˈj, tuˈn kyok kykaˈyin kynana mo kytata ex jniˈ kybˈaj toj kyja, noq tuˈn tok kybˈinchin t‑xeljo jaˈ ẍi tzaje chˈiye, quˈn atziˈn anetziˈn tbˈanilx twutz qMan Dios.


Je su̱ta ñaebä jäiyi wa te idel dä se̱nak alaklä wa ra je jawa̱, ata ijewa ja̱mi jäiyi wa ebä ne tkena pjoo rä. Jekäi ijewa ñajaka̱ ji wakbläk äina ñara jäiyi wa jäiyi wa ebä. Jekäi bata ki̱ka ijewa ia̱ weikane deksa̱ iwakwa je̱k ki̱ka to̱ne käi, ijewa wäyönacha̱wa̱ ja̱mi. 	 Ex ikyqex ichin, kyij kytzaqpiˈn kymujbˈil kyibˈ tukˈa kyxuˈjil, tuˈn tpon kykˈuˈj tiˈj juntl ichin, ex kubˈ kẍe ichin tukˈa ichin, noq tuˈn kybˈinchin tkyaqil wiq kyˈaˈjin te txˈixwejil. Ax Dios tzaj qˈoˈnte jun tkawbˈil kuj tiˈj kyxmilil, noq tuˈn ttzˈeˈy kywutz, tiˈjjo kybˈinchbˈin ikyjo, a manyor tzˈilxix.


te isha: —Säkekewa, yis kjanaklä karanawa̱ kalme kipaka ju na, je te ji shka̱l ssë kalme e̱e̱na. 	 xi tqˈmaˈn kyjaluˈn: WAjaw, noq samiˈy. At jun weˈ waqˈnil tkubˈ twiˈ watbˈil. Mi nyekjl, ex nim kyixkˈoj n‑ikyˈx tuˈn.


Ijewa ñaje̱rku̱a iwa̱k jekäi je ju̱ñawa̱ Saulo te. Jekäi ka̱piana irä tuina irä ijewa te jukläyäkä kjätkeleksa̱ kjäshtäklä ska iki̱ssëke̱ ko̱ta̱nakwa̱. 	 me bˈeˈx kanin te Saulo tiˈj. Ayetzin bˈiyil nkubˈtaq kyyoˈn qˈijl ex qnikyˈin ttxanila tnam, tuˈn tkubˈ bˈyet.


Buliri buliri yis kaldu bas da sa paktäk Templo ska ra, ñera ka bas wa̱ yis kukäwa̱ ta. Ata jí o̱rte rä io̱naklä jishtä kte yöle te ishe käi. 	 ¿Tzeˈn tten tzma jaˈlin ẍin ok kytzyuˈn, ex qa kukx nchin xnaqˈtzinjiˈy tojjo tnejil ja te naˈbˈl Dios kyxola? Me nya tiquˈnil, quˈn ikytzin tuˈn tbˈajxjo tzeˈnku ntqˈmaˈn Tyol Dios wiˈja.


Jekäi ijula ma̱ka̱ ijewa ki̱ka. Jeska ra imineju̱mi. 	 Tej tbˈaj tkyˈiwlin Jesúsjo tal kˈwal, bˈeˈx ex tojjo txˈotxˈ antza.


Je ne te ji yile Säkeklä wa̱, ji yile Jesucristo wa̱ isu̱ak ye, ji su̱a ite biköle käi, je she iyina si̱ irä. 	 Tuˈnpetziˈn, nxi nkujsin Tyol Dios ex tkyaqiljo i ok nkaˈyiˈn, ex i ok nbˈiˈn; ex ikyxjo nxi nkujsiˈn tkyaqil, a ma tzaj tyekˈin Jesucrist.


Mai bas ká wa te yis mabla su̱a ta̱i irä, ijewa te yie ji wá̱ cuarenta año bala na su̱a irä ska. 	 Ayeqetziˈn kyxeˈchila ojtxe, ayeˈ el kyiˈjlin wajbˈila, ¿Ma mitzin xkylijiˈy jniˈ yekˈbˈil wipiˈn toj kaˈwnaq abˈqˈe?


Jekäi jishtä Moisés wa̱ tkäbe me̱i tkeleka̱ ka̱sha̱ ki̱ ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo sha̱na, je su̱ta ditsä yäbei kiana tkenaka̱ rä ka̱sha̱ ki̱, 	 Quˈn ikytziˈn tzeˈnku te Moisés jax tyobˈin toj tzqij txˈotxˈ jun twutzbˈiyil kan tiˈj jun tze, te jun qˈanbˈil kyexjal; ikytzin wejiˈy, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, kchin jawil yobˈiˈn twutz jun cruz,


Je ne ki̱ka ikuna ka tene shkiri ta wa te sa pakale ka̱wei wa̱ je wawe̱ ra, ije rä ka tene shkiri ta, ¿ka je biketsarmi rä tene shkiri ta käi na? 	 Ex qa ma japin kawbˈil kyuˈn xjal nya Judiyqe, aye nya qitin kyechil, ikyx tzˈeleˈ tzeˈnqeku qitin kyechil twutz Dios.


Jekäi tapanak eyaka eyaka wa ki̱täkir damika̱ ji biketsäk etkabä, ñakäi buliri buliri ijewa wanamika̱. 	 Tuˈntziˈn, nimsit kynimbˈiljo Ttanim Dios, ex tuˈn tchˈiye kybˈajjo nimil junjun qˈij.


Je ssäk wa te isha: —Jekäi ra, ¿yi tsa̱tkermiksa̱ rä na? 	 Me atzaj teˈ kybˈinte xjaljo yol lo, bˈeˈx xi kyqanin te Jesús kyjaluˈn: Qa nlay chi okx qˈinin toj kyaˈj, ¿Yajtzila qetza? ¿Altzila kye k‑okixtz?


“Jera ije̱kaka̱ mineju̱mi iká wäki̱kani. Ata idamiju̱ ji̱a beshyee ra, jera iká te isu̱a, jera ije̱r ja̱mi idälänawa̱ ta̱i. Jekäi itu̱nami iyaba wäki̱ka te ikuka yita tsa̱ku̱ ma̱ka̱ ibak ki̱ te iwä jalassa. 	 Bˈeˈxkux kubˈ bˈe tuˈn, tuˈn tpon kanin juntl majl toj tja tman. Me naˈmxtaq tuˈn tpon kanin, tej tiwle tuˈn tman. Bˈeˈx tzaj qˈaqˈin tej manbˈaj tkˈuˈj tiˈj. Tuˈntziˈn, bˈeˈx xi rinin kˈlelte; ok tchleˈn, exsin el tmaˈtzin.


Jera Jesús je̱k manewa̱té te isha iwa̱ dulanak wa wakwa ebä ia̱: “Yi te isu̱a bas te isu̱ete jira käi, bäije jewa wäbala rä. 	 Xi meltzˈaj Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin, ex noq kyeku xi tqˈmaˈne kyjaluˈn: Kyˈiwlinqexix kyeˈ, ayiˈy, a n‑ok kykaˈyiˈn jotxjo, a loqiˈy nchi kaˈyin tiˈj.


Erasto a̱ta̱na Corinto ska; yis te Trófimo ju̱ata̱na duë ta Mileto ska. 	 Ate Erasto kyij Corint, ex atzin te Trófimo, tej yabˈtaq, kyij nqˈoˈn toj Milet.


“Jera bas tulurmiksa̱ weikanak, bas kota̱nacha̱miwa̱. Jekäi ka̱ etkä etkä biköle ska wa te bas dokoitsemiwa̱ yis kie kju̱ei. 	 Quˈn ex kchi xel qˈoˈn toj kyqˈobˈ kawil, tuˈn kybˈaj jubˈchiˈn kyuˈn, ex okpe kchi kˈwel bˈyoˈn junjun kyeˈ kyuˈn. Ex kykyaqilxjal kchi elil ikyˈin kyeˈ tuˈn npaja.


Ikuna yis ia̱ Säkeklä wa̱ ji tso̱ yinak bata yir da, ñakäi yis je̱r ko̱r ji biköle blelewa̱ ia̱, jile ju̱ñe biköle ia̱, ñakäi ikuna yis dä ji biketsäk etkabä bäi si̱ je wà yis ia̱ ka̱tsä patkerju̱mi kju̱awa ra, ata ka yis wa̱ sa̱ shka̱l da, ka yis kiar ji a̱ni ye. 	 Ex qa ma tzaj tqˈoˈn Dios tuˈn qyolin Tyol, ex tuˈn tel qnikyˈ te tkyaqil t‑xilin t‑xim Dios, a ewintaq, ex jniˈ tnabˈl, exla qa at nim qnimbˈil, tuˈn tikyˈ jun wutz quˈn, ex tuˈn tpon toj juntl tqˈuqbˈil, exsin qa ntiˈ qkˈuˈj kyiˈj qukˈa, ntiˈx qajbˈin ikyjo.


Je je̱k ju̱aksa̱ saje wa ki̱ka, sä bäkäkksa̱ ji we̱ ka̱wei ukä ja̱mi biköle yika, ñakäi sä siki tewa̱k iwakei ia̱ wa ye, je̱r ssënak ji bäi ebä wa̱k pjoo. 	 Quˈn a Jesús o txi tqˈoˈn tibˈ te qxel, tej tkyim twutz cruz, tuˈn qkotpit toj tkyaqil il, ex tuˈn qtxjet saqxix wen tuˈn qok te te, ex tukˈa tkyaqil qanmin, tuˈn qbˈinchin te bˈaˈn.


Ata ikuna bas wa̱ me̱nakka̱ bas wa̱ kja̱nei o̱nak bas te ji biketseke̱ etkabä ki̱ka, je ki̱ yis dä tkenakju̱mi ra, jera yis wakei ssërmi a̱naa, ñakäi yis ssërmiña a̱naa bas biköle ra. 	 Exla qa ma chin kyima tzaluˈn toj tze noq tuˈn kypaja, a noq tuˈn tjapin bˈajjo kynimbˈila, a jun oyaj xi kyqˈoˈn twutz qMan Dios; ex ok kchin tzalajila ikyjo, tuˈntzintla qtzalaj junx kyukˈiy toj qnimbˈil.


Ñerä guardia wa cien wäsikäk kaldu ije wäja̱mi te jekäi iduawa̱ rä su̱a ra, ite isha: —Iyina si̱ jí ditsä rä Säkeklä yaba. 	 Atzin kynejineljo xqˈuqil te Rom, waˈltaq twutz Jesús, teˈ tok tkaˈyin otaq tzˈel kyim, tqˈma kyjaluˈn: Twutzx tetz Tkˈwal Diostaq teˈ ichin lo.


Ji rä bulia ku̱ ke bas je̱r iawa̱k. Ka irä jiye kuna ta, bulia ra ji tso̱ni sa̱ je̱r iawa̱k. Ji rä jir iyakei ne kjela kata irä. 	 Mi chi bˈisin kyeˈ tiˈjjo nchiˈj, quˈn nchiˈjxi teˈ, ex tex teˈ tkyaqiljo kbˈajil toj. Quˈn toj jun qˈij nimku aku bˈaj.


Jera ite isha: —Yis te isha yis ne irä. Jekäi bas te yis yuleke̱ ra, jí wa jöwa̱ minakjulu bitaba. 	 Xi tqˈmaˈntl Jesús kye: Ma txi nqˈmaˈn kyeˈy, ¡Ayin wejiˈy! Qa nchi jyoˈn wiˈja, tzaqpiˈnqexjiy txqantl, tuˈn kyaj.


Säkeklä je̱r bäi shäklä copaí kjeiyinak sa̱ wa̱, ¿ka je rä sä wäjienakläña Cristo pi ra na? Pan butsa̱nak sa̱ wa̱, ¿ka je rä sä wäjienakläña Cristo yaka ra na? 	 Tzeˈnku tojjo Xjan Wabˈj, ex tzeˈn nxi qqˈoˈn chjonte te Dios tiˈj, nkubˈ qyekˈin qmujbˈil qibˈ tukˈa Crist tiˈjjo tchkyˈel. Ex aj qwaˈn tiˈjjo Xjan Wabˈj, a nbˈaj kubˈ sipit qxol, nkubˈ qyekˈin qa at qmujbˈil qibˈ qxolx, a awo o qo ok te t‑xmilil Crist twutz txˈotxˈ.


Ji biköle rä weikanakwa̱ jekäi ra, ¿ditsä mane shtä wa ye bas kiana rä? ¿Ka bas kiana rä se̱nak wämo, tsa̱na si̱ 	 Axla twutz ok kbˈajil teˈ ikyjo. Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn kybˈeta tukˈa jun kychwinqila xjanxix ex tzˈaqle.


Ata dulecha̱wa̱ wa rä shki̱nakka̱ni je wapakäklä ra, ¿ka bas wa̱ Säkeklä wa̱ ji yile bas ia̱ je ktei wayile na? Je te ishe rä: 	 Me tiˈjtziˈn tuˈn kyjatz anqˈintl kyimnin, ¿Ma naˈmtzin tkux kyuˈjiˈn, a aku Dios qˈmante kyjaluˈn:


Ata ki̱ta Herodes te ji yakei wakbla, je rä ite Juan jiawa̱ sä wätiäklä ska. 	 Nya wen ele ikyjo toj twutz Herodes; bˈeˈx xi tqˈmaˈn tuˈn tkux jpet Juan toj tze. Tuˈntzin ikyjo, bˈeˈx chmet nim til twutz Dios.


Frigia ska wa, Panfilia ska wa Egipto ska wa, Libia wa se̱nak Cirene pája̱mi wa, ñakäi deleté ñayuläk dar Roma ska wa; 	 te Frigia, te Panfilia, te Egipto, ex te txqantl txˈotxˈ te Libia nqayin tkˈatz Cirene. Ex iteˈ junjun ẍi tzaj te Rom:


Jeska cuarenta día bala na ije̱r ki̱wa̱ su̱a Satanás te. Je bala na ka iyakane. Jekäi je ke̱i kjaju̱ ra, iktawa̱ bäli te. 	 Kaˈwnaq qˈij ten Jesús antza, ex antza oke toj joybˈil tiˈj tuˈn tajaw il, tjoy ttxolil tuˈn tel tikyˈin tkawbˈil tMan. Kyojtziˈn qˈij anetziˈn, ntiˈx chˈin xi twaˈn. Tuˈntziˈn ikyjo, bˈeˈx tzaj waˈyaj tiˈj.


“Jekäi bas Israel wa biköle, jí ju̱ñopa bas ku̱ iyina si̱ irä. Je Jesús ale wäteleka̱ bas wa̱ cruz ja̱mi, je wakei ebä ne kuka Säkeklä te Säkekewa ye, Säbäkäkksa̱ ye rä.” 	 Ayiˈy Judiy, ayiˈy nxjalil, chi Pegr, bˈinkuxix kyuˈn. Ax Jesúsjo, aj kubˈ kybˈyoˈn twutz cruz, jaw anqˈin juntl majl tuˈn qMan Dios, tuˈn tok qˈoˈn te qAjaw ex te Crist, a Kolil qiˈj.


Iö le etäbä kicha yis demini ra, yis Kekläí te yis ssëwe̱mi äilewa̱ bas ki̱ka, je rä chu̱li̱i̱ wa̱ mikle ji yakei wakblele, ata ji shi̱ana käi, ka̱wakblewe̱ käi, ji äina tker sa̱ ja̱mi ka wätkelewa̱ ta käi, o̱le iwa̱ je ka dokoitsane iwa̱ ra, yis je̱r iarmiwa̱ ijewa ki̱ka. 	 Ex nchin xobˈa yaˈj qa, aj npoˈn jun majla kyxola, qa ẍin elkuy toj ntxˈixewa twutz nDiosa tuˈn kypaja, ex qa ẍin oqˈa kyiˈjjo, ayeˈ nchi bˈinchintaq il ojtxe, ex qa naˈm tkyij kytzaqpiˈn nya bˈaˈn tzeˈnku kyˈaˈjin, ex tkyaqil achbˈil nbˈanttaq kyuˈn.


Jera Jesús te ijewa kúka te isha: —Yis ka̱ju̱ñe ka je rä yis wakei cha kuna, ata je me̱le rä yis patkäkté ne wa̱. 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: Ajo xnaqˈtzbˈil ma txi nqˈoˈn, nya wekuy; qalaˈ te Dios, a tzaj chqˈoˈn weˈy.


Jera ite iju̱aksa̱ ijewa ia̱ wätenakka̱ cruz ja̱mi. Jekäi ijewa te Jesús tsa̱mi. 	 Tuˈntzin ikyjo, bˈeˈx xi tqˈoˈn Pilat Jesús toj kyqˈobˈ xoˈl qˈaqˈ, tuˈn tjaw pejkˈit twutz cruz.


Jera Jesús te ichaka iia̱: —¿Jiräni ba kie rä? Jera ite ikúka: —Yis kie rä chu̱li̱i̱ ni, sá rä chu̱li̱i̱ ki̱ka. 	 Xi tqanin Jesús te ichin. ¿Titzin tetza tbˈi? Xi ttzaqˈwin ichin: Atzin nbˈiy Nimku, quˈn ilaˈ qbˈaja najle toj tanmin ichin lo.


Jekäi ka yi wa̱ Tito, ale shkäña yis da, pakane tene shkiri wa̱k. Jeiräta ije rä Griego wa. 	 Me bˈaˈn ele nyola toj kywutz tiˈj t‑xtalbˈil qMan Dios. Tuˈntziˈn ikyjo, mixpe a te Tito mix oke il tiˈj tuˈn tok qitit techil tiˈj ttzˈumil, tzeˈnku tzˈibˈin toj ojtxe qkawbˈila, awoˈy aj Judiy. Mix kubˈe nimitjo lo, quˈn a te Tito nya Judiy, qalaˈ aj griego.


Ñakäi ite isha ijewa ia̱: —Ji ssa bas te wabiketsö tsa̱na. Ji wà bas te ji mabla sa saka ia̱, je ja̱mi ji mablermi bas ia̱, ji ki̱dämiksa̱ bas ia̱. 	 Xi tqˈmaˈntl Jesús kye: Tuˈnpetziˈn, kykaˈyinktzin kyibˈa. Quˈn tkyaqiljo, a nim n‑ok tilil Tyol Dios tuˈn, kyja kxele qˈoyit txqantl tnaˈbˈl, tuˈn tel tnikyˈ tiˈj tkyaqil.


Bas cho̱ ni ñayuäk jiräni jí kte wà rä wà: “Yis ki̱ je̱r bäi she ne kiana rä, ka yis ki̱ ji me̱ka̱ kiar kuna.” Ka irä jiye kuna ta, ka yis dene rä sä wämo wa kiäk kuna, ata yis de rä ji yakei wakbläk wa ne kiäk. 	 Tuˈnpetziˈn, kux cheˈxa, ex noqit tzˈel kynikyˈa te t‑xilinjo yol lo toj Tuˈjil Tyol Dios: Atzin wajiˈy, tuˈn tten tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyxolxa, ex nya noq tuˈn kyok teˈn patil kychibˈjil aluˈmj te chojbˈil kyila. Tuˈnpetziˈn, chi Jesús, nya ma chin tzaj weˈ txkol kye xjal nbˈaj kubˈ kybˈisin qa bˈaˈn kyten; qalaˈ ayin wejiˈy ma chin tzaj txkolkye, ayeˈ bˈinchil ilqe, ex tuˈn tkubˈ najsit kyil.


Je je̱tkelewa̱ juer dä jak kie jaspe irä, cornalina irä su̱ta; je sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä pája̱mi shkiritke shikaba kate, je juer dä esmeralda su̱ta. 	 Me atzin a qˈuqletaq antza, ikytzin kaˈyiˈn tzeˈnqeku tal abˈj nchi qoptzˈaj wen; nchi tilkˈaj ex manyor chikyˈxix kaˈyin. Ex atzin tiˈjile qˈuqbˈil, attaq jun t‑xew kan nqoptzˈaj wen tzeˈnku jun tal abˈj esmeralda.


Ke bas ku̱ Säkeklä wikblu wäshtawa̱. 	 Mi tzˈok kymiyonjiˈy a tajbˈil Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn.


Jera Jesús ssënawa̱ni shi̱ana. Jekäi idemi sa̱ nu̱l bläklä ska. Je rä ishäkä wä ja̱r kjäitäle jak wà. 	 Atzin te Jesús, bˈeˈx tzaj chyoˈn juntl majl tanmin, ex bˈeˈx tzaj laqˈe ttzi jul, a jaˈ tokxitaq kyimnin, jpuˈntaq tukˈa jun ma tij abˈj.


Jekäi ba wakei kalabe rä wäñileka̱ ra, mai a̱ni ka ka̱ yee ta ra, jera je kalabe rä wäñinakka̱, jishtä tsi̱ni te sa̱ ñiwe̱ ioloi wà käi.” 	 Qatzin toj spikyˈin taˈye kyximbˈitza exsin tkyaqiljo kychwinqila, ex ntiˈ chˈin qxopin toj; okpen k‑elil kynikyˈtza tiˈj tkyaqiljo nya wen, tzeˈnku tuˈn kybˈeta toj jun tqan tzaj.


Ka irä jiye kuna ta, ikabla te isha rä jikäi: “Jí ke̱i wà yis däni, je ra Sara rä yaba ta.” 	 Quˈn tej otaq chi tijin Abraham, ex ntiˈtaql tumil tuˈn tul jun kyal, xi tqˈmaˈn Dios kye: Tojjo qˈij, a xi nqˈmaˈn, tzul itzˈje jun tal Sara, a t‑xuˈjilach. Ex antza n‑ele qnikyˈ te, qa aku bˈant tuˈn Dios, tzeˈnchaqxjo tajtz.


¿Baishe, kalabe rä Jesús ktei bata shäk wa ebä na? Kalabe rä Säkeklä wa̱ ji tso̱ yinak bata shäk wa ebä na? ¿Kalabe rä sa paktäk wa ebä na? ¿Kalabe rä ji wa̱k täkili ta wa ebä na? 	 ¿Ma tkyaqilxpela at kyoklin te tsanjil Jesús? Mo ¿Ma tkyaqilxpela at kyoklin te yolil Tyol Dios mo tuˈn kybˈinchin yekˈbˈil te tipin Dios,


Jera ijewa paka ñatsa̱kksa̱ kju̱awaka Sanedrín wa tapar kate ska, jeska ite iwabiketsaksa̱ iwakwa ebä. 	 Tuˈntziˈn, xi kyqˈmaˈn, tuˈn tex Pegr ex Juan tojjo chmobˈl. Ayetzaj i kyij, ok ten chˈotjil kyxolelix.


Je bitämi te je shka̱bläk wa weikeche̱miwa̱, kjepa ite uva yäkä me̱mini isaka ia̱.” Ijewa te jekäi issa ra, ite isha: —¡Ke jekäi si̱ io̱nopa rä! 	 Ok kxeˈl kykˈatzjo manil txˈotxˈ, ex ok kchi kˈwel tbˈyoˈn, ex ok kxel tqˈoˈn ttxˈotxˈ kye junxil, chi Jesúsjo. Tej kybˈinte Pariseyjo lo, jun paqx ma tzˈel kynikyˈ te, ex kyqˈma kyjaluˈn: ¡Nlaynajpetzila bˈaj te ikyjo!


Bas wa̱ ije shka̱l, ka bas wa̱ isu̱le käi. Jira ka bas wäna ijuer, ata bas te ije biketsa. Bas ka̱ssäke̱ ssële a̱naa ka yinak kje, baawa̱ si̱, 	 Exla qa naˈm kylontiy, me ma qe kykˈuˈja tiˈj; exla qa ntiˈ tzaluˈn twutz txˈotxˈ tuˈn kykaˈyiˈn tiˈj jaˈlin, me at kynimbˈila tiˈj, ex nim nchi tzalaja tukˈa jun t‑xilin tzaljbˈil, a ntiˈ tumil tuˈn tbˈant kyqˈmaˈntey tkyaqil,


Jeska Jesús mineju̱ demini ike̱i ki̱, jera iwa̱ dulanak wa damiña ira. 	 Teˈ taj Jesús tja Jayr kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin tuˈn kykanin tojx Nazaret,


Jera ka̱wei yöle ska Moisés te sa paka je shtä wa ktäkwa̱ tele jak wà. Ata ¿jiräni ba te je she na? 	 Tojjo tkawbˈil Moisés ntqˈmaˈn qe tuˈn tok xoyit tuˈn abˈj tuˈn tkyim jun qya tzeˈnku lo. ¿Yajtzin te? ¿Tiˈn teˈ ktqˈmabˈil tiˈj?


Ñera, bas wakwa ne rä sá äyëí rä, yöle sá je̱r ska rä. Je rä su̱le, wayile ditsä biköle wa̱. 	 ¡Mina! Quˈn ayeku kyeˈ ma chi ok tzeˈn jun uˈj te oqxenbˈil qey. Quˈn tzˈibˈinqe kyeˈ tuˈn Crist toj qanmiˈn, nya tukˈa jun tzˈibˈbˈil, a aku naj, qalaˈ tukˈa Xewbˈaj Xjan, a T‑xew Dios, itzˈ te jun majx. A uˈj lo, ayeku kyeˈ; mikyxi tzeˈnku ojtxe kawbˈil noq tzˈibˈin twutz abˈj, a nlay bˈant tbˈinchinte jun tiˈ; qalaˈ tzˈibˈin toj kyanmiˈn, a itzˈ, ex aku tzˈel tnikyˈtzajil kywutzxjal noq tiˈjjo kybˈinchbˈiˈn bˈaˈn, ex aku bˈant tuˈjit qaqˈiˈn kyuˈnxjal noq kyiˈja.


Je berbena ebä ra, isaka te isu̱a te isha: —Ba rä ijewa sha̱ ekla. Jera Pedro te isha: —Säkekewa, ka yis dä ijewa kuna. 	 Aˈkxtaqku teˈ ikyjo, tej tiwle juntl majl Pegr tuˈn juntl xjal, a iky tqˈmaˈ kyjaluˈn: Ex majx te at kyxoljo xjal anetziˈn. Me ante Pegr chiˈ kyjaluˈn: Me mina, nyaqin wejiˈy.


Jera Natanael te isha: —¿Jibä bäi je dar Nazaret ska na? Jera Felipe te ikúka: —Sä shkä isu̱ak. 	 Bˈeˈx xi tqˈmaˈn Natanael te Lip: ¿Ma akupela tzˈetz jun nmaq xjal tojjo muchˈ tnam Nazaret? Ex xi ttzaqˈwin Lip: Ku tzaja wukˈiy; k‑elil tnikyˈa te.


ka̱wakblewa̱k wa ia̱, jäiyi wa se̱r jäiyi wa ra wa ia̱, sa jakibläk wato̱nak wa ia̱, ka̱yuelbi wa ia̱, ka̱yue wà ji shäk Säkeklä wäkata ska wa ia̱, sa pautäle bäi ukä ja̱mi jile saka wa̱k wa ia̱, 	 ex kykyaqiljo nchi bˈinchin aj pajil tiˈjlbˈinxi mejebˈlin, ex aye nchi kyˈaˈjin, ichin tukˈax jun ichin ex qya tukˈax jun qya, exqetziˈn jniˈ elqˈil xjal, ex jniˈ sbˈul yol, ex tkyaqiljo nkujsinte tyol, a nya twutzx, twutz kawil; ex tkyaqiljo nkubˈ kybˈinchin nya bˈaˈn tiˈjjo xnaqˈtzbˈil twutzxix.


Jekäi sá dajulu ra Chipre su̱a sá te. Je a̱ta̱nata̱na sá jula shule kja̱ne. Jekäi sá ju̱na Siria wami dejulu ñajolowa̱ksa̱ Tiro ska, jeska ko̱no na däli shkä jolowe̱ke̱ksa̱ta̱na ki̱ka. 	 Tzuntaq nqo bˈeta ikyjo, tuˈn qxiˈy tzma Siria, tej qlontiˈy chˈin txˈotxˈ toj ttxuyil aˈ, ex toj tumil qẍnayaja, Chipre tbˈi. Atzaj teˈ qkaniˈn toj txˈotxˈ Siria, o okxa toj tnam, Tiro tbˈi, quˈn iltaq tiˈj tuˈn tkyij tiqitz bark.


Jeiräta delewa̱ kja bäi wa sha̱na sá te ka̱biketse därërë pakeke̱, ata je ka̱biketse ka bitele rä jira tso̱ wa ska kuna, jira oloi ta wa ska kuna, jewa wätuir kate kja ki̱ka. 	 Me atziˈn jaˈlin, kyxoljo aye ma chi tijin toj kynimbˈil, nqo yoliˈn tukˈa jun t‑xilin nabˈl tal kuj chˈinl, me a nya jun qnabˈla, a qekuxa te twutz txˈotxˈ, ex nya kynabˈljo a nchi kawin twutz txˈotxˈ, a jun paqx kbˈajil.


Ka irä jiye kuna ta, ijewa ia̱ ka̱wei me̱na: “Ikuna bewakbä jibä klä tkawa̱ je ka̱tsä ja̱mi ra, je rä kota̱nakwa̱ tele jak wà.” Je ka wäkolor ji̱a ijewa ia̱. 	 Quˈn nimxtaq kyxobˈil te, quˈn attaq jun tqanil bˈiˈntaq kyuˈn, a qa nya wen tuˈn kyjax bˈet tiˈjjo wutz, nixpe jun kyqan tuˈn t‑xi kyqˈoˈn tibˈaj. Ex majqexpe kyeˈ aluˈmj, noq tuˈn kybˈettaq antza, i kubˈ bˈyoˈn kyeˈ tuˈn abˈj, mo noq nchi ok xyuˈntaq, quˈn tuˈn xjanxixtaqjo wutz anetziˈn.


Jera chu̱li̱i̱wa̱ tapanawa̱, ñakäi jukläyäkä etkä etkä ska wa date Jesús wäki̱, jewa ia̱ ite ji paka jile she ja̱mi: 	 Nimkuxjal i pon kychmoˈn kyibˈ tkˈatz Jesús, ayej i bˈaj tzaj tojile junjun tnam, quˈn kyajtaqjo xjal anetziˈn tuˈn tiwle Jesús kyuˈn. Oktzin ten Jesús yolil tiˈjjo jun techil, a ntqˈmaˈn kyjaluˈn:


Jesús katke Betania ska ra, ije̱k baklawa̱ yäkäk Simón ale kotäle lepra wa̱ je ju ska. Jera alaklä ekla deju̱, je wa̱ perfume yöle nardo wak si̱ wà säkei ta doloiebä shkä, jui ta yöle alabastro wà. Jekäi ite je jui yöle alabastro wà kuli pja̱ksa̱, je watkaka̱ ite Jesús tsa̱ku̱ ki̱ka. 	 Attaq Jesús tojjo kojbˈil Betania, ex kanin tja jun xjal, Simun tbˈi. Atzin Simun otaq tzˈel weˈ te jun yabˈil tzeˈnku txˈaˈk, lepra tbˈi. Antza, tzaj laqˈe jun qya qˈiˈntaq jun tal ẍunk tuˈn, bˈinchin tuˈn jun wiq abˈj tbˈanilx wen, ex nojnin tukˈa jun wiq jupsbˈil manyor wiˈyil wen, nardo tbˈi. Teˈ tkanin, ex jaw tjqoˈn ẍunk, exsin jax tqoˈn jupsbˈil toj twiˈ Jesús.


Ikuna yis te bas je̱r iawa̱cha̱wa̱ äyë wà ra, ka yis ia̱ je ssërta. Uketa ra je te yis je̱r iawa̱, je rä yie isu̱a ra bas je̱r ia̱wa̱cha̱wa̱ je äyë te berbena bala na ki̱ka. 	 Bˈaˈnxe atziˈn uˈj xi ntzˈibˈiˈn kyeˈy bˈeˈx i jaw bˈisiˈn chˈin tuˈn, me mi nja kaˈmin wanmiˈn tuˈn jaˈlin. Bˈaˈnxe tzaj chˈin nbˈisa te tnejil, quˈn bˈeˈx i jaw bˈisiˈn tuˈn, me noq te chˈin tqan.


Säli yis te jile sheke̱ yuletene wà katablöpa elkje. Jekäi irä, bas te yis katable ji̱a. 	 Noqit aku tzikyˈx chˈin nyola kyuˈn, nyakutlaj toj nwiˈy tokx, me o tzikyˈx chˈin kyuˈn tzmax tzaluˈn,


Je ki̱ka jir yie ishe bas ia̱, manele weikanawa̱ ra, ka yis wa̱ je mane a̱ni nui kuna. 	 Tuˈnpetziˈn, waja tuˈn t‑xi nqˈmaˈn jaˈlin, qa nyaqiˈn at npaja tiˈj jun aˈla,


Ata yie ishe bas ia̱, Elías je rä deleju̱ e̱ná; je ukä ja̱mi ijewa te ji wá̱ jishtä iwakwa ki̱ ishena käi, jishtä iyöle katke wa̱ ije ktei yile käi. 	 Ex kxel nqˈmaˈn kyeˈy, o tzul te Elías, quˈn ate Juan, a Jawsil Aˈ, ul te t‑xel. Ex kubˈ kybˈinchinxjal tiˈj tzeˈnkuxtaq kyaj, ikyxjo tzeˈnku ntqˈmaˈn Tyol Dios.


Ka irä jiye kuna ta, ije te sä kpe rä ji iyina si̱ ki̱ka, ñakäi bulee. Je alaklä pato̱nak palei ta ta̱i, ishäkä ki̱ka wa yakei tewa̱k ika̱wakblewa̱ wà, je kpa ite. Iwakei kjanaklä wa pi kjewa̱ je alaklä te, je nui kpa ite.” 	 Quˈn nkawin jikyinxix wen ex twutzxix. Quˈn ma kawin kujxix wen tibˈajjo qya, a kyˈaˈjil, quˈn ma chi najxjal tuˈn, tuˈnjo tkyˈaˈjbˈin ex tkyaqil wiq il kubˈ tbˈinchin kyukˈa. Ma tzaj tqˈoˈn Dios t‑xel tejo qya, tuˈnjo otaq chi kubˈ tbˈyoˈn aye taqˈnil, noq tuˈn tpajjo Tbˈanil Tqanil.


“El wa, Wikblu Sikina ktele ña̱la wätsa̱kba David kjäbata ja̱mi, je te Judas ale Jesús kukäkwa̱ wa kiäk jämi je ktei sha, je ktei yöle wa̱ iyile ja̱mi ikiana o̱nak. 	 Ayiˈy nxjalil, ilxix tiˈj tuˈn tbˈajjo a kubˈ tyolin David toj Tuˈjil Tyol Dios tuˈn Xewbˈaj Xjan tiˈj Judas, aj nejnintaq kywutzjo tajqˈoj Jesús.


Jera ite ikúka: —El dikä, ata ¿yi te yis kuka bas ktei wabiketsäkksa̱ ye bas ia̱ däli bala pja̱k ye rä na? 	 Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Ay wukˈa, ¿Ankye weˈ ma tzˈok qˈonwe te kawil kyxola, tuˈn tkubˈ npaˈnjiˈy, a at kyeˈy?


Isaka te sha iia̱: —Säkekewa, yis shkakle ba ra, ata säkätä yis ia̱ ka̱ mo yis minaklä je̱k bata shäkta̱na yis ju ska tso̱ wa ia̱. 	 Me atx juntlte xi qˈmante kyjaluˈn: Taa, waj weˈ tuˈn wok lipe tiˈja, me nej ma chinka qˈmalte nqanila kyeˈ iteˈ toj njaˈy.


Ata Jesús si̱wa̱tiawa̱. Jera chui wa tsa̱ku̱i te isha iia̱: —Ba ne rä Säbäkäkksa̱ Säkeklä yaba rä ra, yie ba pake Säkeklä kseka wäkata ska ishäkka̱ etkabä sá ia̱. 	 Me ntiˈx te Jesús xi ttzaqˈwin. Me xi tqˈmaˈn tnejilxix pale te: Twutz Dios itzˈ ex tiˈj tbˈi, kxel nqaniˈn teˈy tuˈn ttzaj tqˈmaˈn, qa twutzxix qa ajiy Crist, a Tkˈwal Dios.


Jera je busi wa biköle ñaja tulaka̱, te itsi̱ni bäi wa̱mi. 	 I bˈaj jaw weˈksjo txin kykyaqilx, ex i bˈaj ok ten txqol kytzaj.


Je su̱ta ite pi tula je ju wäjienak ki̱ka, ñakäi ji biköle tso̱ jeska ikja̱nei wa̱klä je ki̱ka. 	 Ex majx, ok tchitin Moisésjo chikyˈ tiˈjjo ja te kynaˈbˈl Judiy Dios, a xbˈalin tten, junx kyukˈa kykyaqiljo laq, a nchi ajbˈintaq tojjo ja anetziˈn.


Je ne ki̱ka bas ñajöcho̱wa̱ Säkeklä jula täkili ta yika, jewa ije wa̱ bas oloi käkläka̱ ike̱i deka̱ ska ra. 	 Tuˈnpetziˈn, kymutxsinku kyibˈa twutz Dios, a nimxix tipin, tuˈntzintla kyjaw nimsiˈn tuˈn, aj tpon tqˈijil.


El wa, yis te isheke̱ bas ia̱, ji yaka ta pi ta ia̱ Säkeklä gobierno ka däkksa̱. Je su̱ta ji tjabanak ia̱ ji ka tjabanak kuna ka däkksa̱. 	 Waja tuˈn t‑xi nqˈmaˈn kyeˈy werman; qa a qxmilil te twutz txˈotxˈ ntiˈ toklin tuˈn tten toj Tkawbˈil Dios te jun majx toj kyaˈj; quˈn a nlay tpa, ntiˈ toklin tiˈjjo a nlay bˈaj.


Jekäi sá demijulu Siracusa ska ra, jeska sá se̱na tres día. 	 O xiˈy toj, ex o kaniˈn toj tnam Siracusa. Oxe qˈij o kyija antza.


Je ebä wata ki̱ka yis shka̱bläke̱ rä, chichale itäkili te ji we̱ yis ja̱mi bäi si̱ je wà. 	 Tuˈnpetziˈn, nchin aqˈniˈn, ex n‑ok tilil wuˈn tukˈa tkyaqil tipin Crist, a at toj wanmiˈn ex toj nchwinqila.


Ata iel te iuña te sha iia̱: —Ba weikarke̱ ije käi ñaebä; jera ¿ka ba suane Säkeklä yika na? 	 Tzajtzin ttzaqˈwin teˈ juntl aj il te tukˈa kyjaluˈn: ¿Ma ntiˈxsin chˈin tchewil Dios ntzaj tiˈja? ¿Ma minatzin nkubˈ tnabˈlin, qa ikyx kawbˈiljo ma kubˈ qˈoˈn tey, tzeˈnkuˈ te xjal lo?


Je ne ki̱ka ji shka̱l ssäk Säkeklä ki̱ isherke̱ käi, jewa je̱k ju̱oksa̱ ale ji biköle yuäkksa̱, ji wa̱k bulee, je wakei ia̱ ji wa̱k bäi. 	 Tuˈnpetziˈn, aye n‑ikyˈx kyuˈn, tzeˈnkuxjo tajbˈil qMan Dios, bˈaˈn tuˈn tok tilil kyuˈn, tuˈn tkubˈ kybˈinchin wen, ex tuˈn t‑xi kyoqxenin kyanmin toj tqˈobˈ Dios, a Chˈiysilkye, quˈn kukx njapin bˈaj Tyoljo.


Jewa te ichaka iia̱: —¿Yibä ka̱wei wà ba te jekäi iwe̱ke̱ rä na? ¿Yi te ba ia̱ ka̱wei ma ba wa̱ jekäi iwa̱klä rä na? 	 ex xi kyqanin te: ¿Tiˈn tokiy tuˈn tbˈinchintejiy jniˈ lo, a nkubˈ tbˈinchiˈn? ¿Ex ankye saj qˈoˈnte tokliˈn?


Ka ijewa minakka̱ jöiwäta. Je rä ijewa yule tenacha̱wa̱ su̱emi biköle te ki̱ka, jishtä ale bakle wa käi. 	 Me nlay chˈiyjo kyxnaqˈtzbˈil, quˈn tkyaqilxjal k‑elil tnikyˈ te qa ntiˈ tajbˈin kyxnaqˈtzbˈil, tzeˈnkuj bˈaj kyej kabˈe, ayej i el ikyˈinte Moisés.


Jekäi yis Kekläí wa̱ blune tso̱ baawa̱ si̱ Cristo Jesús ja̱mi, je wà ite ji sherke̱ bas ki̱ biköle me̱mi bas ia̱. 	 Tuˈnpetziˈn, ate qMan Dios, a jaˈ nchin ajbˈiniˈy, ktzajil qˈoˈnte tkyaqiljo atx taj kyeˈy, a tzeˈnkuxjo tbˈanilxix tqˈinimil toj kyaˈj, noq tuˈn Crist, a Jesús.


ñashka̱li̱blele ekla ekla ñaje̱keta wa käi; ñadälätsalewa̱, sa saka biketsale sa wakwa tsa̱ta; 	 Qˈaqˈinx kykˈuˈja kyxolxa nyakuj kyitzˈin kyibˈa, ex kyqˈonxa ambˈil te juntl, tuˈn tkubˈ kynimin kyibˈa kyxolxa.


Je kju̱ei yie ishe bas ia̱: Säkeklä gobiernoí bakanamiksa̱ bas yika, je me̱rmi ni ditsä saka je gobierno wawänewa̱k wa ia̱. 	 Tuˈnpetziˈn kxel nqˈmaˈn kyeˈy, k‑elil qˈiˈn Tkawbˈil Dios kyeˈy, ex kxel tqˈoˈn kyexjal, ayeˈ kˈwel kyyekˈiˈn tiˈj Tkawbˈil Dios toj kychwinqil.


Je itäki̱ imineju̱mi Tarso ska Saulo yuläk. Je ku̱a ite, jekäi ite ikia tsa̱mi Antioquía ska. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xtaˈj Bernabé tzma Tarso jyolte Saulo.


Jera Jesús biketsäk wa biköle se̱na ñara rä etka yebä. Ijewa te idäli bena se̱newa̱ rä etka yebä. 	 Ayeˈ otaq chi nimin chmoˈnxixtaq kyibˈ junx, ex kubˈ kypaˈn jniˈ at kye kyxolilex.


Jera Pablo ssëna ikiäkmiña ira. Jekäi ite tene shkiri wá̱ iia̱, Judío wa tso̱ je naka wa te ishemika̱ ki̱ka, biköle wa̱ iju̱ñer Timoteo ká rä Griego wa ki̱ka. 	 Tajtaq Pabl tuˈn tok lipe Timotey tiˈj, me nejtaq tuˈn tok tqitin techil tiˈj ttzˈumil, tuˈntzintla mina ja kyikyˈin aj Judiy a najleqetaq antza, exsintla tuˈn tkubˈ nimitjo a otaq tzˈibˈit toj Tuˈjil Tyol Dios. Kubˈ bˈinchin ikyjo tukˈa Timotey, quˈn kykyaqil bˈiltetaq qa antza jawe chˈiye tjaqˈ tkawbˈil Moisés, quˈn a tnana jun aj Judiy, me naˈmtaq tok techil, quˈn nya Judiytaqjo ttata.


Jekäi Jesús damiju̱ Galilea ke̱i kalabe sha̱na. Ite sa pakte rami ijewa ñapaktäklä jui na, ite gobierno ktei baa wapakte rami, ite sä kteke̱ duë te biköle bäiwe̱ rami, ji duëi biköle dami sa̱ sha̱na käi. 	 Nbˈettaq Jesús toj tkyaqil txˈotxˈ te Galiley, ex nxnaqˈtzintaq kyojile junjun tnam antza kyojjo muˈẍ ja te kynaˈbˈl aj Judiy Dios. Nyolintaq Tbˈanil Tqanil tiˈj Tkawbˈil Dios, ex nqˈanintaq tkyaqil wiq yabˈil, a otaq tzˈok lemtzˈaj kyiˈjxjal.


Ata ji biketse etkabä dewa̱ e̱ná, je ki̱ka ka sä rä kololewa̱ ji̱a kuna je sä kjänanak wa̱. 	 Me atziˈn jaˈlin, tej xqo nimin, nya il tiˈj tuˈn qxi qˈiˈn tuˈn ojtxe kawbˈil, quˈn o japin bˈaj t‑xilin tajbˈil kawbˈil, a tuˈn qok tzˈaqle tuˈn qnimbˈil.


Jekäi yi ja̱naka̱ je jak ki̱ka ra, je pa̱rtkämiwa̱; ñaebä yi ki̱ka je jak ja̱naka̱ ra, je te iwëtkemiwa̱. 	 Ex atzin abˈj jun techil wiˈja. Ankye teˈ kˈwel t‑xoˈn tibˈ tibˈajjo abˈj, tuˈn tyuchˈj tuˈn; axte kˈwel tyuchˈin tibˈ tibˈaj. Ex qa a abˈj xkubˈ tzˈaq tibˈaj jun aˈla te kawbˈil kujxix, bˈeˈx kˈwel quqix te jun majx.


Bas se̱no bäi, je wà biköle wa̱ ijuñaklä bas dami rä bäi. Säkekewa kaldu rä alemana. 	 tuˈntzin kylonte kykyaqilxjal, qa nimilqiˈy, noq tuˈn kychwinqila tbˈanilx wen. Quˈn ikytzin nqatzx tuˈn tul qAjaw Jesús.


Jekäi je ia̱ kte me̱na iktäkläka̱ je̱k ssë wà, Säkeklä shäklä yakei wà. Ñakäi iia̱ ka̱wei me̱na iwa̱ ji wa̱klä cuarenta y dos mes bala na. 	 Ex xi qˈoˈn ambˈil tuˈn tnimsin tibˈ, ex tuˈn tyasin tiˈj Dios, ex tuˈn tkawin tibˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ toj kabˈe toj ox kˈal xjaw.


Ije te ijewa wä riä biköle pasike̱mini. Jekäi duewa̱ ka kuna ji̱a, ñakäi je̱r iane irä, ji̱e irä, ji dälässë irä ka kuna ji̱a. Ka irä jiye kuna ta, ji säkätä kjaju̱ e̱ná.” 	 Ex k‑elil tsuˈn taˈl kywutz, a jaˈ ntiˈl kyimin ex oqˈil ex labˈil ex kyixkˈoj, quˈn tkyaqilxjo attaq nej ma tzikyˈ.


Tsa̱na ra saje wa te ibiketse sä rä tsa̱tkeleksa̱ Säkekewa Jesús je̱r bäi sha sa̱ ia̱ ki̱ka, je ne su̱ta ijewa rä. 	 Awotzinqe nxi qnimin qa kloˈnqo toj il nya tukˈa juntl tiˈ, chi Pegr, qalaˈ noq tuˈn t‑xtalbˈil qAjaw Jesús, ikyxjo tzeˈnku kye nimil nya Judiy.


Iwa rä ije ne rä sa̱ je̱r bäi wa̱k ñara rä. Ije te je boyäkä wa wäjiawa̱ etka yebä. Ñasu̱e sälwii kju̱ei ijewa rä sa̱me̱ishärä bala tkeleksa̱, je mia̱tkawa̱ ite ije yaka wà. 	 Quˈn ate Crist ma tzˈok te qmujbˈil qibˈ, quˈn ma qo ok tmujbˈin te junchˈin Ttanim, exla qa Judiy, tzeˈnku weˈ, exla qa nya Judiy, tzeˈnku kyeˈ. Quˈn ma kubˈ tyuchˈin qˈoj, a attaq tzeˈnku jun nim maqbˈil qxol.


ji wa̱k tsa̱na, se̱nak sikii, ñakäi jile wa̱k ju ska, ji wa̱k bäi, ñajäkcha̱wa̱ ise̱nakläí wa yika. Je rä ka Säkeklä ktä yinaklä kuna. 	 ex tuˈn tten kynabˈl, ex tuˈn kyok tzˈaqle toj tkyaqil, ex tuˈn tok tilil kyuˈn toj kyaqˈin toj kyja, ex tuˈn kyoyin jun tiˈ te juntl, ex bˈaˈn tuˈn kyniminte kychmil toj tkyaqil, tuˈntzin mi tzˈel kyiˈjlinxjal Tyol Dios.


Jera iwä kaka̱ jöikje, ú̱na te isha iia̱: “¡Epata!” (Je kte wà rä: “¡Bä kjäyenoju̱mi!”) 	 ex jaw kaˈyin twutz kyaˈj, ex jaw t‑xew. Xi tqˈmaˈn te ichin: Efata. Atziˈn n‑ele, ku kyxi jaqliych.


Je ne ki̱ka yis, ale wätelewa̱ Säkekewa kju̱ei, je te bas pake shkäk tsa̱na, jiye bas kile bas kina ra rä je ja̱mi, 	 Tuˈnpetziˈn, exla qa intinkuxa toj tze tuˈn tpaj qAjaw, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy tuˈn kyanqˈiˈn, tzeˈnkuxjo tuˈn tbˈant, a ayiˈy o chi txokliˈy tuˈn Dios tuˈn kyoka te te.


‘Ka yi a̱ni wa̱ isaka wa pauta̱nak ji̱a, ñakäi ka yi a̱ni wa̱ iyinak iel ia̱: “Ba ku̱ Säkekewa biketsöpa.” Ka irä jiye kuna ta, biköle te yis biketsemi, sa̱ emana wa marä sä bakleka̱ waje. 	 Tuˈntzintzjo, kyojjo qˈij anetziˈn, chi Diosjo, nya il tiˈj tuˈn tten jun xjal xnaqˈtzil kyeˈ txqantl, qa il tiˈj tuˈn tel kynikyˈ tiˈj tAjaw Tkyaqil, quˈn tkyaqil xjal k‑elil kynikyˈ weˈy; jniˈqe ma tij xjal ex jniˈqe tal netzˈ kˈwal.


Yi tunaka̱, yi te ji yis wa̱ o̱nak wawá̱ ma rä ibata jekje ra, je ia̱ yie ka̱wei me̱mi iwa̱ sä ditsei wä saka saka patkäklä. 	 Ktzajil tqˈoˈn Dios weˈy tuˈn nkawiˈn tibˈaj tkyaqil. Ex ankye qe, kchi weˈbˈil twutz tkyaqiljo lo, tuˈn kukx kybˈinchin tzeˈnku waja, kxel nqˈoˈn kyoklin tuˈn kykawin wukˈiy tibˈaj tkyaqil tnam te twutz txˈotxˈ. Ikyxjo tzeˈnku ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Kchi kawil tibˈaj tkyaqil tnam te jun majx tukˈa nimxix kyipin, nyakuj tukˈa jun var kxbˈil, tuˈn tyuchˈj jun txˈotxˈ kˈwil tuˈn.


Jekjepa ite Canaán ke̱i ska ditsei wä ta kju̱awa kju̱awa wa däka̱ siete tuawa̱cha̱wa̱, jewa ke̱i ma̱ksa̱ ite ijewa ia̱ däli ukä ye. 	 Ex ma kubˈ tyuchˈin wuq ma tij chˈuq xjal toj txˈotxˈ te Canaán, tuˈntzin t‑xi qˈoˈn txˈotxˈ anetziˈn kye ojtxe qxeˈchil.


Ñakäi jeska alaklä wa sha̱ te isu̱e kajali ka̱miika. Jewa sha̱na itso̱ rä María Magdala wa, Salomé, ñakäi María Jacobo ale dulaklei ji̱a irä, José irä jewa a̱mi. 	 Najchaq nchi bˈaj kaˈyintztaq junjun qya; kyxol atetaq Mariy, aj Xleˈn, ex Salomé, exsin Mariy, tnana jun Santyaw kyitzˈin kyibˈ tukˈa Jse.


El wa, ibata ska ra, bas ssëno a̱naa, bas döwa̱pa bulee, bas je̱r pableno, bas je̱rikö etka yebä, bas se̱no bitaba ñara. Säkeklä sa̱ shka̱li̱bläk, sä ssëwa̱k baa, je kälduämi bas da. 	 Atzin jaˈlin erman, oˈkx nyoljiˈy. Noqit chi tzalajxa. Tzˈokx tilil kyuˈn, tuˈn kyoka tzˈaqle toj kynimbˈila. Kyqˈuqbˈink kykˈuˈja kyxola, ex junxit kynabˈla tukˈa nukˈbˈil. Ex Dios, a Tajaw tkyaqil kˈuˈjbˈil ex nukˈbˈil ktenbˈil kyukˈiy.


ji kianak ña̱la ki̱ tsa̱klä iräle, paiklä etkä iräle, sandalia iräle, kata iräle. Ka irä jiye kuna ta, shka̱bläk wa kiana rä denak. 	 Ex mi txi kyiˈn jun tal kychuˈẍa; ex mi txi kyiˈn kyxbˈaliˈn te txˈixpil kyiˈja; nixpe juntl muj kyxjabˈa, ex nipe jun kytzeˈy. Nya tiquˈnil, quˈn jun aqˈnil il tiˈj tuˈn ttzaj qˈoˈn twa.


Jeiräta yis ia̱ ka̱ tso̱ je̱k yaka biketsäk. Ikuna yilé ia̱ je̱k yaka biketsar da ra, je tsa̱ta yis ia̱ ka̱ tso̱ cha biketsäk, je rä jikäi: 	 Noqpetzin iky tetz, ayintla weˈ tnejil tuˈn tok qe nkˈuˈja tiˈj nbˈinchbˈiˈn.


Jera Pedro pshiwa̱wa̱ Wikblu Sikina te, jera ite isha ijewa ia̱: —Bas sa̱ tsa̱ku̱i wa irä, bas sä wäkiri wa irä, 	 Nojnin tanmin Pegr tukˈa Xewbˈaj Xjan, ex i xi ttzaqˈwin: Noq sameqiˈy, tnejil kawil toj tnam, exqetziˈn nim kyokliˈn;


Ata ba je̱köka̱ cho̱ je jukläyäkä na. Jeska ba ia̱ iyirmi ji wa̱k ba kiana rä käi. 	 Tuˈn ikyjo, bˈeˈx jaw luˈlin Saulo, ex tukˈa txqan t‑xobˈil, xi tqanin kyjaluˈn: Tata, ¿Titzin te taj tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn? Ex tzaj ttzaqˈwin Jesús te: Kux jaw weˈksa, ex kux txiˈy toj Damasco. Antza ktzajil qˈmaˈne tey, tiˈ tuˈn tkubˈ tbˈinchiˈn.


Jera Jesús te isha iia̱: —Ba te ikúka rä bäi. Ba te iwa̱ jekäi ra, ba se̱rmi ji̱a. 	 Xitzin tqˈmaˈnl Jesús kyjaluˈn: Ikyxixpetzin toka, chi Jesúsjo. Qatzin ma bˈanttz tuˈn ikyjo, okpetzin ktenbˈil tchwinqiltza te jun majx, chiˈ.


Je bewak su̱a ba te, je rä bakleju̱, jira ka je kuna ji̱a, ata yewa̱ idaka̱ju̱ kja ka̱ ja̱r ka̱mii ska, minakju̱ weikanakwa̱ rä. Jekäi se̱nak ishäkä ki̱ka wa, ka kie yöle kuna se̱nak kseka wa äyëí ki̱ka ka̱jiska yöleksa̱ skaté, jewa male̱te̱rcha̱miwa̱ ite je bewak bakleju̱ irä, jira ka kuna ji̱a irä, je däke̱ka̱ju̱ ji̱a su̱awa̱ ra. 	 Atzin ma tij txuk, a ma tliˈy, atziˈn a attaq ojtxe, a ntiˈ jaˈlin, me il tiˈj tuˈn tjatz juntl maj tojjo jul te kawbˈil, a nimxix t‑xe, a naˈmtaqx txiˈ toj najin te jun majx. Ex ayetziˈn iteˈ twutz txˈotxˈ, bˈeˈx kchi jawil kaˈylaj, aj tok kykaˈyin ma tij txuk, a attaq ojtxe, a ntiˈ jaˈlin, me il tiˈj tuˈn tul juntl majl. Aye xjal lo, nya tzˈibˈin kybˈi tojjo Tuˈjil Chwinqil, a atxix teˈ ttzaj tchˈiysin Dios twutz txˈotxˈ.


Ke bas male̱te̱na je ktei yika. Ka irä jiye kuna ta, ike̱i dämiwa̱ jeska ra sa̱ tso̱ sä itäbiäklä ska biköle te ije ktä ssëmi. 	 Mi chi jaw kaˈylaja tiˈj tkyaqiljo lo, quˈn pon kanin jun qˈij nimxixtl tzeˈnku lo, aj kybˈinte tkyaqil kyimnin muquˈnqekux toj txˈotxˈ, tqˈajqˈojil nwiˈy,


Ata ije̱r bäi shä ki̱ta sa̱ ia̱, ki̱ ite ishe: “Säkeklä kju̱atkäke̱ je̱k ssäk wa ra, ata je̱k jäkwa̱ wa ia̱ ije̱r bäi shäke̱.” 	 Me luˈ te Dios kmojil, te qˈol tumil, tzeˈnku ntqˈmaˈn Tyol. Chiˈ kyjaluˈn: Njaw tikyˈin te Dios kyukˈa a njaw kynimsin kyibˈ, me metzin kyukˈa a mutxsin kyibˈ, nchi tzaj tmojin.


Jekäi ekla ekla ku̱ imo̱, bikö sa wakei te ibiketsa käi, ka je̱r iale kuna, ka täkili wà kuna. Ka irä jiye kuna ta, ji ma̱k je̱r baa wà je shka̱l Säkeklä wa̱. 	 Tuˈnpetziˈn, ax junjun bˈaˈn tuˈn t‑xi tqˈoˈn tzeˈnkuxjo ma kubˈ tbˈisin toj tanmin; nya tukˈa kabˈe tkˈuˈj, ex nya noq jun aˈla aku labˈte kyiˈja, quˈn ate Dios nkˈuˈjlin teˈ, a nxi tqˈoˈn tukˈa tzaljbˈil.


Ka̱wei me̱leta̱na ki̱ iyöle katke rä: “Kte kju̱awa kju̱awa wà ñakäi kju̱awa wa kjäbata wà, yis ktämi jí ditsä wa ra, jeiräta a̱ni ka ijewa wa̱ yis ktä ssënak, jekäi Säkekewa te ishe.” 	 Quˈn ikytzin ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Kchin yolila kyukˈa nmaq tnam lo toj junxil yol; junxilqel kchi okil nqˈoˈn te yolil wiˈja. Me mixla tuˈnxj nlayxla chin kubˈ kynimiˈn, chi tAjaw Tkyaqil.


Jera ijewa suanacha̱wa̱ wäbuacha̱wa̱ i̱ski̱. Jera je jäiyi wa te isha ijewa ia̱: —¿Jiye bas te yi rä kseka yuleke̱ dulecha̱wa̱ wa sha̱na rä na? 	 Bˈeˈx tzaj txqan kyxobˈil, ex i kubˈ mukˈe tzmax twiˈ txˈotxˈ. Me ayetzin kyej ichin, a waˈlqetaq antza, iky tzaj kyqˈmaˈn kyjaluˈn: ¿Titzin quˈn nchi jyoˈn kyxol kyimnin tiˈjjo a itzˈ?


Ñerä yie issa jile däläwa̱klä te ishe: “Säkekewa Säkeklä Ji Biköle Tsa̱ta, jekäi irä, ba te sä kpe rä ji yina si̱ ki̱ka, ñakäi bulee.” 	 Ex xi nbˈiˈn tqˈajqˈojil t‑altar Dios, a tqˈma: Ikytziˈn Tata Dios, a nimxix tipiˈn. Ma kawiˈn tukˈa tumil twutzxix ex tzˈaqlexix.


Jira bak rä tkelewa̱ e̱ná kal ñak ja̱mi. Jekäi mane kal wänak wä ta ka bäi kuna, je biköle rä tenak tulämi tulunakka̱ yökö ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, chˈix tul tkawbˈil Dios kujxix kyibˈaj kykyaqiljo ayeˈ kykyˈeˈ tuˈn tajtz tiˈj kyanmin, ikyxjo tzeˈnku tajaw jun wiˈ tze kjawil ttxˈemin, qa ntiˈ twutz n‑el. Ex a tze, a ntiˈ tajbˈin, k‑okix toj qˈaqˈ; ikyxtzin kchi tenbˈilajiˈy, qa mi s‑ajtz tiˈj kyanmiˈn.


ba wa̱ iju̱ñer je shtä rä yakei telewa̱, je te rä ji yakei wakbleke̱ ki̱ka. Je wakei rä je̱k ktei wabiketsaleksa̱ buka̱nak. 	 quˈn jun xjal ikyjo, ma txalpaj toj tchwinqil, ex nbˈet toj til, ex noq tuˈn ikyjo, tzul tkawbˈil Dios tibˈaj kujxix wen, tzeˈnkuxjo ntqanin tbˈinchbˈin.


Ñakäi ite ji paka ijewa ia̱ jile she ja̱mi jikäi: —Yi a̱ni wa̱ paiklä spa̱na ka kukä tenakksa̱ paiklä nu̱l da wäbätsäklä. Ata ikuna jekäi ra, jera je paiklä spa̱na klasha̱naju̱mi, ñakäi je spa̱na kukä ka juenak bäi inu̱l ja̱mi. 	 Ex kubˈ tqˈmaˈnl Jesús oxe techil kyjaluˈn: Tnejil, mix aˈlx aku tzˈel ttajkˈin chˈin bˈuˈẍ tiˈj jun saq xbˈalin, tuˈn tok te slepbˈilte junl xbˈalin noql ttxˈaqin. Qa ma kubˈ tbˈinchin ikyjo, nkubˈ tyajiˈn saq bˈuˈẍ, exsin nya wen kkaˈyile tukˈaljo ttxˈaqin xbˈalin.


Jikäi bas je̱riköpa jishtä Cristo Jesús je̱rika käi: 	 Junxit tel kyximbˈitza kykyaqila, ikyxjo tzeˈnku te Crist, a Jesús;


Ata je rä jishtä yis te isha bas ia̱ käi, bas wa̱ yis su̱le, ata ka bas wa̱ yis biketsane kuna. 	 Me ma txi nqˈmaˈn kyeˈy, me mi nchinx kynimiˈn, exla qa ma chin kyliˈy.


Jesús kjawa̱ju̱ ju ja̱rka ra, iwa̱ dulanak wa te ichaka iia̱ iwakwa ebä: —¿Jiye ka sá ia̱ je kjäierksa̱ rä na? 	 Tetziˈn tokx Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin toj jun ja kyjunalx, xi kyqanin t‑xnaqˈtzbˈin te: ¿Tzeˈntzin tten mi xbˈant qe qlajon teˈ taqˈnil tajaw il toj tanminjo qˈa? chi chiˈ.


Ka irä maikäi kuna ta, sá weikarke̱ kje berbena, je te sá ia̱ ji baa jekjeye ka pakanak kje, je ki̱talawe̱ke̱ kala ta e̱e̱na ki̱ta ki̱tami. 	 Quˈn tkyaqilxjo nya bˈaˈn n‑ikyˈx quˈn jaˈlin, nya nimxix, ex liwey kbˈajil teˈ. Me te t‑xeljo ikyjo, ktzajil qˈoˈn jun chojbˈil qe nimxix wen, a nlayx bˈaj toj kyaˈj.


¿Jiye ba te ka̱ pjoi su̱e bä el wäbala na, ata ba wakei wäbala na kal kuklei kate je ka su̱e ba te rä na? 	 Nya wen tuˈn tyolbˈiˈn tiˈj juntl, quˈn ikytziˈn tzeˈnku jun xjal tokx jun ma tij tze toj twutz, exsin tajtz tuˈn tetz tiˈn jun tal netzˈ tzˈis toj twutz juntl tukˈa. ¿Tzeˈntzin tten tuˈn t‑xi tqˈmaˈn te termana: Yoˈnkutzin nej, tuˈn tetz wiˈn tzˈis toj twutza, ex mi naˈnl te tuˈn, qa at jun ma tij tze tokx toj twutza?


Jera Jesús te iuña, te isha: —¡Ma si̱wa̱tiö, ma je̱k tso̱ksa̱ ije ska! Jera je be te je jäiyi ja̱wa̱mi i̱ski̱ ditsä biköle wäna. Jekäi ite ijawa̱ta̱na ka medele kuna. 	 Oktzin tyisoˈn Jesúsjo taqˈnil tajaw il kyjaluˈn: Mi chˈotjiy. Kux tzˈetza toj tanminjo xjal lo, ex tzaqpinkja. Atzin tej ichin bˈeˈx kubˈ tlankˈin taqˈnil tajaw il twutz txˈotxˈ ex twutz kykyaqilxjal, tej tkyij ttzaqpiˈn; ex ntiˈx chˈin kyij kyˈixbˈe te.


“Ata sa ká wa ka je̱r ssëne ije ktä ssäk. Jewa te iktä ju̱aksa̱. Ata ijewa je̱r ssëna rä minakni Egipto ska. 	 Me mix kubˈ kynimin kye ojtxe qxjalil, qalaˈ bˈeˈx el kyiˈjlin, ex kyajtaq tuˈn kyaj meltzˈaj toj Egipto.


Sá te ba biketsa, ñakäi sá wa̱ iju̱ñer ba ne rä ale sikii patkele Säkeklä wa̱ rä. 	 Ex ma txi qnimiˈn, ex ma tzˈel qnikyˈa te, qa a tejiy Crist, a xjanxix, a Tkˈwal Dios itzˈ.


Jera ka je̱r ta wa te isha je̱r ta wa ia̱: ‘Bas tsi̱ni diä kaku mo sá ia̱, sá tsi̱ni wäita̱nacha̱rawa̱ irä ki̱ka.’ 	 Me ayetzin kyeˈ jweˈtl ntiˈ kynabˈl xi kyqˈmaˈn kye ẍtij: Kyqˈontz chˈin qeˈ qaseyt tiˈjjo kyeˈ, quˈn chˈix tkubˈ yupj qtzaja, chi chiˈ.


Ata yis ia̱ ra ka yis dä ja̱lewa̱ ji a̱ni ska je Jesús ktei bata shäk bäi si̱ ye wa katäbäka kuna. 	 Kybˈinkutzinjiˈy nyola, quˈn tzuntzin nchi kubˈ kybˈinjiˈy aye tbˈanilxix tsanjil Jesús toj kywutza. Me mikyxi kyokliˈn tzeˈnku weˈ woklin; me kukx nxi kybˈinjiˈy kyyol; ¿Yajtzila wetza?


Je ne ki̱ka del sa te ibiketse, ñakäi sa̱ wa̱ iju̱ñer, sa̱ se̱rke̱ ji̱a sa yaka ja̱mi ra, ka sa kajali kuna Säkekewa ra. 	 Tuˈnpetziˈn, at tqˈuqbˈil qkˈuˈj tiˈj. Atziˈn jaˈlin, bˈiˈn quˈn, qa otoˈx tojjo qxmilil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ex najchaqx otoˈ tiˈjjo kyaˈj, jaˈ taˈ qAjaw.


Jekäi ipi wà jira sä rä wabiketsaleksa̱ wämo ye ra, je tsa̱ta ije oloi ja̱mi sa̱ tsa̱tkermiksa̱ Säkeklä kju̱atkäke̱ sa ra yika. 	 Atzin jaˈlin, ma qo ok tzˈaqle twutz qMan Dios, noq tuˈn tchkyˈel Jesús, a el chitj twutz cruz, tej tkyim. Tuˈnpetziˈn, ok qo tzaqpetil tjaqˈjo tqˈoj Dios, a tzul kanin.


Ata jí ku̱ bas je̱r ku̱opa, ju wakei wa̱ ijuñelewa̱pa ka̱wä bikö käi jakbläk däju̱ rä ra, jera iwäñinene wa̱ ka ka̱ me̱ne ikjäkläwa̱ iju na. 	 Tzˈeltzin kynikyˈa te: Noqit bˈiˈn tuˈn jun tajaw ja, jniˈ or tuˈn tkanin ileqˈ qnikyˈin, matla kubˈ tutzˈlin tibˈ, tuˈn mi tzˈokxi ileqˈ elqˈil toj tja.


Jera ijewa ssëna a̱naa, jekäi ijewa ñaje̱rku̱a iia̱ inaklä ma̱k. 	 Nimx i jaw tzalajjo xjal anetziˈn, ex xi kytziyin, tuˈn t‑xi kyqˈoˈn pwaq te Judas.


iklä rä bronce pasikle su̱ta, jishtä je báwe̱ka̱ tabeli yaka diawa̱klä jui na juer käi; iktä rä jishtä diklä chu̱li̱i̱ bular käi. 	 Ayetzin tqan nchi tilkˈaj tzeˈnku jun kxbˈil ntzˈiltzˈin wen, aj tetz toj qˈaqˈ. Ex atzin tqˈajqˈojil twiˈ kujxix tzeˈnku tqˈajqˈojil jun nim aˈ njulinxix wen.


“El wa, 'ská wa, jir yis je̱k wetsäke̱ bas ia̱ ssö.” 	 Noq same ayiˈy tata exqetziˈn nxjalil, chi Pabl, kybˈintzinjiˈy a kxeˈl nqˈmaˈn kyeˈy te kolbˈil weˈy.


Je ne ki̱ka bas kukano bas je̱rike ska. Bas se̱no je̱r ki̱i̱. Je̱r bäi yirmi bas ia̱ Jesucristo kjayina ra je ebä ne ki̱ssö rä. 	 Tuˈnpetziˈn, kyximinkuxixsiˈn wen alkye kˈwel kybˈinchiˈn. Kytzyumtzin kyibˈa, ex kyinxsin jun kychwinqila tzˈaqle. Qexsin kykˈuˈja tiˈjjo a ktzajil tqˈoˈn Dios tuˈn t‑xtalbˈil, aj tul Jesucrist juntl maj.


je te ishe bas ia̱ yis demiju̱ katke bas da ra, ke yis paka ji shäk därërë manele te ibiketse sá dami rä sa yaka ki̱ isherke̱ käi ni wa ia̱, jishtä yis wa̱ itso̱ biketsale kja ijewa u̱ña̱k ka suale kuna käi. 	 Me atzin jaˈlin, chin kubˈsil nwutza kyeˈy, tuˈn tkubˈ kybˈinchin kyteˈn, tuˈntzintla aj nxiˈy lol kyeˈy, nyatla ilxix tiˈj tuˈn tjaw nnimsin wibˈa, ex tuˈn nyoliˈn tiˈj junjun kyeˈ, a nkyqˈmaˈn, qa nqo aqˈniˈn tzeˈnku tachbˈil qxmilila, a tzeˈnku jun aˈla te twutz txˈotxˈ. Quˈn qa mi xkubˈ kybˈinchin kyibˈa, ok kchin yolila kuj kyiˈja.


Bas irä, Säkeklä irä, jewa rä sá su̱ak, jishtä sá se̱na bas ji biketsäk etkabä wa sha̱na bulee, wämo, ka palei ta yakei käi. 	 Aye kyeˈ kaˈyilte, ex a Dios ojtzqilte, tzeˈn xqo bˈetiˈy kyxola. Ma qo bˈeta tzˈaqle ex jikyin toj qnimbˈila.


Jera ideju̱ ra, ije̱k sikawa̱ plaa iwäja̱mi te isha: —¡Rabí! Jera ite iwä jalassawa̱. 	 Teˈ tkanin Judas tkˈatz Jesús, ex xi tqˈmaˈn te: ¡Xnaqˈtzil! Ex el tmaˈtzin.


Ñerä Jesús te jekäi iwá̱ kju̱awa ijuenaklä ye je su̱a ditsä te ra, ijewa te isha: —Iyina si̱ ije ne rä ale jile bata shäk däke̱ ka̱jiska rä. 	 Tej tok kykaˈyin tkyaqil xjal techil tipin Jesús, xi kyqˈmaˈn: Twutzxpentetz qa a ichin lo, a yolil Tyol Dios, a iltaq tiˈj tuˈn tul klolqe.


Jekäi ka ba rä kololewa̱ ji̱a kjanaklä ye kuna, ata ba rä iyaba. Jekäi ba rä iyaba ra, jera ba rä däli ukä kukäkña Säkeklä oloi ja̱mi. 	 Tuˈnpetziˈn jaˈlin, nya noq jun aqˈnilqo, qalaˈ kˈwalbˈajqo te qMan Dios. Ex tuˈntzin kˈwalbˈajqo, at qoklin tiˈj tkyaqiljo at te, noq tuˈn Crist.


Bulirishtä ra je chu̱li̱i̱wa̱ dele Jerusalén ska ike̱i kjewa̱k jewa te iju̱ña Jesús daju̱. 	 Nimkutaq xjal otaq txiˈ ikyˈsil Xjan Qˈij toj Jerusalén. Toj junxil qˈij, ok kybˈin qa tuˈntaq tkanin Jesús antza.


Yis te ma ia̱ ji she, ba ku̱ yis ia̱ oro si̱ diale yökö wà tju̱o ba je̱k bluwa̱klä, ñakäi paiklä suruu tju̱o ba je̱k pajiäklä, ba rä ju̱li̱shye ka juenaklä kuna äina, ñakäi wäbala käpei tju̱o bä wäbala pacha̱klä, ma ia̱ iwajuenaklä. 	 Kxel nqˈmaˈn kyeˈy qa tkyaqiljo kyqˈinimila lo twutz txˈotxˈ ntiˈx tajbˈin. Tuˈnpetziˈn, ku kymeltzˈaja wukˈiy, ex kxel nqˈoˈn kyqˈinimila twutzxix toj kyanmiˈn, a nimxix tajbˈin tzeˈnku qˈanpwaq, a tzˈiltzˈin wen tuˈn qˈaqˈ. Quˈn atzin kyqˈinimila wenxix jun kyanmiˈn tzˈaqle tzeˈnku kyxbˈaliˈn sjanin, tuˈn tok kyiˈja; ex tuˈn tktxetjo kytxˈixewa ẍbˈiq taˈ; ex ikyxjo atzin kyqˈinimila tzeˈnku jun ojtzqibˈl te Dios tzeˈnku jun qˈanbˈil kywutza, tuˈntzin tbˈant tkaˈyiˈn, ex tuˈn tel kynikyˈ te wen.


Jekäi kal bäi biköle wär dä wä ta bäi, ata kal yakei wär dä wä ta shi̱ana. 	 Ikytziˈn tzeˈn jun tze, qa tbˈanilx tze, ex tbˈanilqe twutz chi elil te lobˈj. Ex qa mina, nlay chi el twutz tbˈanil.


Jira yis weikarte bas kju̱ei te yis ssëwe̱ke̱ a̱naa. Ñakäi Cristo weikarke̱ ki̱sher ji̱a, je wäjieke̱ksa̱ yis te yis yaka ska ije yaka kju̱ei. Je iyaka rä tapanak wa. 	 Atziˈn jaˈlin, tzun nchin tzalaja tiˈjjo n‑ikyˈx wuˈn, quˈn bˈiˈn wuˈn, qa n‑ajbˈin luˈn tuˈn kychˈiya, ikyx tzeˈnku a ma tzikyˈx tuˈn Jesús n‑ajbˈin te kolbˈilqe. Ayintzin weˈ loqiˈn nchin ikyˈsin tiˈjjo a atx taj noq tuˈn tel wenjo Ttanim Dios, a t‑xmilil Crist.


Jera yie kseka wa cuatro sha̱na kte käi ssa te ishe: “Trigo un kilo wäköka̱ denario etka, cebada wä tres kilo wäköka̱ denario etka, ata ke vino irä aceite irä mewa̱k.” 	 Ex kyxoljo kyaje ajbˈil tiˈjile qˈuqbˈil, nbˈiy jun tqˈajqˈojil yol ntqˈmaˈn: Manyor wiˈyil tkyaqil kywaˈy jaˈlin. Quˈn jun tal malbˈil triy, mo oxe tal malbˈil nmaq triy, te twiˈ kykˈuˈja te jun qˈij. Ex mi kubˈ kyyajinjiˈy aseyt exsin vin.


Iwa rä: “Sä biköle rä jishtä ka̱ shche̱i käi, sä ji baa biköle rä jishtä ka̱ shche̱i wärukjei käi. Ka̱ shche̱i ssi̱rke̱wa̱ ra, iwärukjei ja̱rke̱ksa̱. 	 Quˈn ikytzin ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Tkyaqilxjal ikyxjo tzeˈnku tal kˈul. Ex ajo kybˈinchbˈin ikyxjo tzeˈnku t‑xmakil kˈul. Quˈn atzin te kˈul ktzqijil, ex atzin t‑xmakil k‑elil tzˈaq.


Yis yugo jiöka̱mi je̱k ki̱ka, bas ñadulawo̱ yis ja̱mi; yis dä jurbä, ñakäi yis je̱r ska yis dä je̱k jalewa̱ ki̱ka. Jera bas te je̱räklä ku̱emi bas wakwa ia̱. 	 Kykˈmonxjiˈy nnukˈbˈila kxel nqˈoˈn kyeˈy; ex kykaˈyimila wiˈja, quˈn manyor wenqinxa ex manyor cheˈwxjo wanmiˈn. Ex ktenbˈil ajlabˈl toj kychwinqila te jun majx wukˈiy.


Je itä ki̱ ijewa te isha je alaklä ia̱: —Jira sá te ije biketsa, ka irä ba te isha ebä ki̱ka kuna, ata sá wakwa te ije ktä ssa ki̱ka. Je wà sá wa̱ iju̱ñer iyina si̱ ije ne rä ka̱jiska wa tsa̱tkäkksa̱ rä. 	 Tuˈnpetziˈn, xi kyqˈmaˈn te qya: Atzin jaˈlin mapen txi qniminx qe nya noq tuˈn saj tqˈmaˈn qeˈy; qalaˈ awokuxix qe ma qo ok bˈinte te, ex ma tzˈel qnikyˈa te, qa twutzxix ate Cristjo, a Kolil te tkyaqilxjal twutz txˈotxˈ.


“Ata je kjanaklä mineju̱mi, te kjanaklä isaka ekla ku̱a nuita iia̱ cien denario. Je kukawa̱ ite, kuli ñatuawa̱ ite, te isha: ‘¡Ma nui tju̱o ju̱omi!’ 	 Me aˈkxtaq tetzjo aqˈnil, tej tel knet jun tukˈa tuˈn, a kˈasbˈinintaq twutz noq jun tal jteˈbˈin pwaq. Me tzaj ttzyuˈn tukˈa tqul, ex ok tẍpoˈn, ex xi tqˈmaˈn te: Chjomjiy tkˈasa weˈy.


ke ma je̱k ssaka̱ ijula saka tsa̱ta. Ikuna ba je̱k ssäke̱ ra, ma je̱r ja̱nopa, ka ba oloi ja̱mi kal ña̱k se̱r dä kuna, ata je ñak ne oloi ja̱mi ba se̱r dä. 	 Me mi jaw kynimsin kyibˈa kyibˈajjo aj Judiy, quˈn akula kyqˈmay: Ma chi el txˈemit kye aj Judiy, ex ma qo oka te kyxel toj Tkawbˈil Dios, qa chi chijiˈy. Nya bˈaˈn kyxima ikyjo, quˈn nyaqe kyeˈ nchi kaˈchin te tlokˈ tze; qalaˈ a tlokˈ tze nkˈaˈchin kyiˈja.


Je ne ki̱ka ka bas ki̱ Säkeklä te ji me̱ mane shtä a̱ni sher kuna ji̱a, bas te Säkekewa Jesucristo kjayirke̱ ki̱ssëke̱ pjoo dälei ja̱mi. 	 Tuˈnpetziˈn, ntiˈl atx taj kyeˈy, tuˈn Xewbˈaj Xjan, a ayiˈy nchi ayoˈn tulil qAjaw Jesucrist.


¿Bas ia̱ ra bas ne ska Säkeklä ktä bitele rä na? ¿Je kte rä delewa̱ bas ebä ska na? 	 Toj tkyaqiljo tumil wuˈja lo, il tiˈj tuˈn tel kynikyˈa te, qa nya kyukˈiy saj xkye Tyol Dios, ex nya noq oˈkqexa ma chi kˈmoˈnte. Quˈn toj tkyaqil twutz txˈotxˈ nchˈiy Ttanim Dios wen tuˈn xnaqˈtzbˈil lo, ¿Yajtzin kyeˈ?


jeska ka ijewa wa̱ inu̱l ko̱ne ji̱a, jekäi idejuluni te isha ángel wa kjayina su̱a ite; jewa te ishe ije katke rä kseka ni. 	 Ex bˈeˈx ẍi ajtz meltzˈaj, quˈn tuˈn ntiˈ t‑xmilil xknet kyuˈn. Me atzin jaˈlin, tzun nchi yolin tiˈj, qa ma chi iwle kabˈe t‑angel Dios kyuˈn, ex ma tzaj qˈmaˈn kye, qa itzˈ te Jesús.


Je ke̱i ska Jesús kta ji̱a te isha: “Papá, ka̱jöir ka̱jiska wakei, yis te ba kjeishe kte bäi wà. Ka irä jiye kuna ta, ba te jí ktei blawa̱ ka̱biketsä ta wa yika, je̱r ta wa yika, ata ba te yabala wäji̱atkewa̱ je wà. 	 Kyojjo qˈij anetziˈn, xi tqˈmaˈn Jesús kyjaluˈn: Taa, Ay tAjaw kyaˈj ex Ay tAjaw txˈotxˈ; loqiˈn nchin nimsin Tbˈiy jaˈlin, quˈn tuˈn ma kubˈ tewin tejiy t‑xilin tumil kolbˈil kyeˈ xjal, a ẍtijqe ex nim kynabˈl toj kywutz, exsin ma kubˈ tchikyˈbˈintza kywutzjo xjal, a qˈoˈnk kyoklin te ntiˈ bˈaˈn kyuˈn.


ma rämi sä biköle dewa̱ ji biketsäk etkabä etka yebä je̱r ko̱nak Säkeklä yaba ia̱, sä kënakläwa̱ ma̱tsi̱li̱ ta Cristo ma̱tsi̱li̱ kalabe kje. 	 tzmaxi aj qpon qkyaqilx toj jun twutzxix qmujbˈil qibˈ toj qnimbˈil, ex tuˈn tel qnikyˈ tiˈj jniˈ t‑xilin Tkˈwal Dios. Ikytziˈn, qo okil te xjal tzˈaqle, tzeˈnkuxjo jniˈ t‑xilin Crist,


Ata ka ijewa wa̱ yis ko̱ne Templo ska iräle, ñapaktäklä jui ska iräle, jukläyäkä sha̱na iräle, yis ñau̱ña kate yilé ra käi, yis te sä wätji̱we̱ kate käi kuna. 	 Ex mix jun maj in jyete, qa tzun nchin chˈotje tukˈa jun aˈla, ex mix jaˈ jaw tiljxjal wuˈn toj tnejil ja te kynaˈbˈl Dios Judiy, mo kyoj txqantl ja te naˈbˈl Dios, iˈchaqpetla ttxanila tnam.


Je ekla ne wà yis je̱k ssämi rä. Ka yis wakei je̱k kjeishä kuna, ata yis je̱k kjeishä rä yis dä ja̱lma̱lewa̱ ne wà. 	 Bˈaˈntla tuˈn tjaw nnimsin wibˈa tiˈjjo ichin ikyjo, me nya tuˈnx wibˈxa, qatzila qa maˈy, me noq tuˈn tyekˈitku qa ntiˈx wipiˈn.


Jekäi ijewa mar dä buka̱nak jekjeye, ata sä wämo wa mar dä se̱nak jekjeye.” 	 Ayetziˈn xjal luˈn kchi xeˈl toj najin te jun majx. Me ayetziˈn tzˈaqleqe, kchi xeˈl toj tkabˈ kychwinqil, a nlayx bˈaj.


Ata alaklä wa tsa̱tkermiksa̱ yabala su̱e oloi ja̱mi, ikuna ichatkawa̱ ji biketse etkabä ja̱mi, ñashka̱li̱ble ja̱mi, ji wämo ja̱mi, ka̱biketse bäi ja̱mi ra. 	 Me kkletil te qya te tkyaqil tiˈ, qa ma kubˈ ten toj tja, ex qa ma tzˈok tqˈoˈnxix tilil tuˈn tjapin bˈaj tuˈn, tzeˈnkux jun tbˈanil txubˈaj kyxol tal, ex tukˈa tnimbˈil, ex tukˈa tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, tuˈntzin tten saqxix wen.


Ñakäi mai iyile ijewa ia̱: “Ka bas dä yis cha wa kuna ni, jeska ijewa kirmi ‘Säkeklä kseka yabala ni.’ ” 	 Ex axsa jaˈ qˈumje: Nya Ntanimqiˈy; ex axsa k‑okile qˈoˈn kybˈi te tkˈwal Dios itzˈ.


Iwa rä sa̱ shki̱rke̱ka̱ni ska ra, ka jewa rä se̱nakwa̱ kuna, ñakäi ka jewa rä me̱nak kuna se̱nakwa̱, ata jewa rä jishtä ángel wa tso̱ ka̱jöir ska käi. 	 Ajtzin kybˈaj jaw itzˈje juntl majljo kyimnin, mikyxil teˈ chwinqil tzeˈnku luˈn. Ayetziˈn ichin exqetziˈn qya mina chi bˈaj jaw meje juntl majl. Iky kchi bˈaj okileˈ tzeˈnqekuˈ angel toj kyaˈj.


“Sä blui, ba kablele yis ia̱ je wao̱na, je ki̱ka jira yis ba kja̱nei wa̱k ia̱ ba te ka̱ me̱ iminakläju̱ bitaba. 	 WAjaw, a tzaj tqˈmay ma bˈajx jaˈlin. Bˈaˈn tuˈn nkyim weˈ jaˈlin tukˈa tzaljbˈil, chiˈ.


Jera Jesús te ichaka iká ia̱: —¿Bikökje jí o̱naté iukä ja̱mi rä na? Jera ite ikúka: —Iji̱a tsi̱ne raté. 	 Xitzin tqanin Jesús teˈ ttata: ¿Jteˈxitzin qˈij ttzyetlin tuˈn ikyjo? chiˈ. Xi ttzaqˈwiˈn ttata: Atxixjo te muchˈxtaq.


Ata chu̱li̱i̱ delewa̱ isäkätä ye kolormiwa̱ ibatala ye, ata delewa̱ ibatala ye dämiwa̱ni rä isäkätä wa ye. 	 Me nimx jaˈlin iteˈk te tnejil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, me chi kyjel te tchˈibˈil, qa ntiˈ kynimbˈil. Ex nimx ntiˈ kyoklin tzaluˈn twutz txˈotxˈ jaˈlin, me kchi okil te tnejil noq tuˈn kynimbˈil.


Ije ne rä ji biköle yikaba rä. Ije oloi ja̱mi ji biköle tso̱ rä. 	 Ex kukx o teˈn Tkˈwal te tnejil, atxixj tej naˈmtaq tbˈant tkyaqil, ex toj ttxolilxix tzyuˈmila tibˈjo tkyaqil tuˈn.


je su̱ta sa̱ñir da ra bas te ishe: ‘Jir ka̱ iarmiwa̱, ka̱jöir manaka̱ bätsëë, mo̱ janawa̱ tuii ki̱ka.’ Bas wädular ji juerke̱ ka̱jöir ja̱mi su̱akksa̱, ata jishtä sa̱ ke̱i dami rä je juenaklä ka juer bas wäna. 	 Ex qa qlixje, nya wen k‑elixe qˈij jaˈlin, chi chijiˈy, quˈn manyor chikyˈx twutz kyaˈj, ex manyor qˈaq mujilx. Qa n‑el kynikyˈa tiˈjjo techil te twutz kyaˈj, ¿Tzeˈntzin tten mi n‑el kynikyˈtza tiˈjjo tzeˈntzin t‑xilin techiljo tqˈijil jaˈlin?


Ka irä jiye kuna ta, ije rä shtao̱leña saje wa ra, jí ikja̱nei we̱ je wa̱kña. 	 Ante Judas qukˈataq, ex attaq toklin tojjo qaqˈin, chi Pegr.


Jera ite yaba kiaté, duacha̱ ite ijewa sha̱na. 	 Tzaj ttxkoˈn Jesús jun tal kˈwal, ex kubˈ twaˈbˈin qxola,


Ñerä Perge ska ijewa minejulumi däkmi Antioquía, je rä Pisidia ke̱i. Jera sábado wà ijewa kjawa̱julu ñapaktäklä jui na, ñajaklacha̱wa̱. 	 I ex Perge, tuˈn kykanin tzma tojjo juntl Antyokiy, jun tnam toj txˈotxˈ te Pisidia. Tojjo qˈij te ajlabˈl, tojjo tnam anetziˈn, i okx toj ja te naˈbˈl Dios, ex i kubˈ qe.


Jekäi bas bakle rä ka̱tuil ye, ata jira bas dä ka̱ oloi ye Säkekewa ja̱mi. Je ki̱ka bas shkö ka̱ oloi ye wa käi. 	 Quˈn atzin ojtxe, nchi bˈettaqa toj qxopin; me atzin jaˈlin, noq tuˈn kymujbˈil kyibˈa tukˈa qAjaw, nchi bˈeta tqan qˈijil. Chi bˈet‑xsintza toj kychwinqila, tzeˈnqeku nchi bˈet tqan qˈijil.


Jekäi yie Säkeklä kuke yis su̱ak ye, ka yis deneni Corinto ska, je rä ka yis wa̱ bas je̱r ianewa̱kläwa̱ kuna ki̱ka. 	 Kubˈ nximiˈn nej, tuˈn nxiˈy kyukˈiy, me bˈaˈntla qa ma chex nkawiˈn kujxix, tuˈn kybˈinchbˈiˈn nya bˈaˈn. Me ojtzqiˈnqinxa tuˈn Dios, qa nkyˈeˈytaqa ikyjo. Tuˈnpetziˈn, mix in ikyˈiˈy kyukˈiy liwey toj Corint.


Itiäk wa to̱rte̱ kja. Jekäi ijewa te iwä se̱nak jekjeye shtä tapawe̱ kate. Je rä itkäk irä itiäk irä jewa ssënaklä a̱naa ñara. 	 Mi nchin yolin weˈ tiˈjjo awal te twutz txˈotxˈ, qalaˈ kyiˈjjo xjal tuˈn kynimin, ex tuˈn tten kychwinqil te jun majx. Ayetzin kye, a nchi aqˈniˈn tiˈjjo aqˈuntl lo, ktzajil kytzyuˈn kye twiˈ kykˈuˈj, junx kyukˈa a ẍi ex xikyˈbˈinte aqˈuntl.


Ñerä mo̱ ja̱nawa̱ te ijewa ki̱kukawa̱. Jera kte ssëna mo̱ ja̱rka je te ishe: “Jí ne rä yis yaba shka̱ta rä. Je ne ktä ssö rä.” 	 Texjo paq, tej tkubˈ juktzˈaj jun muj kyibˈaj. Ex tojjo muj etz yolin jun tqˈajqˈojil, ex tqˈma: Axixpen wejiˈy Nkˈwal lo kˈuˈjlinxix wuˈn. ¡Kybˈinkujiˈy Tyol!


“Jekäi, ¿maikäi yile kjäwa̱ ditsä täkii ju naka idäli jakibläk, iwakei ka mo̱ne iwa̱ säkätä ra na? Jekäi ebä ne ra ite iju wajemiksa̱ rä. 	 Ex at juntl tumil: Qa at jun ileqˈ taj tuˈn telqˈin toj tja jun xjal nim tipin, ¿Ma akutzin bˈant telqˈin, qa nya nej, xkubˈ tkˈloˈn tajaw ja? Ikytzin te tajaw iljo tzeˈnku tajaw ja, quˈn a nim tipin. Me ma chin kanbˈin tiˈj, quˈn ma chi etz nlajoˈn taqˈnil toj kyanminxjal.


te isha ijewa ia̱: —Iyöle katke rä: ‘Yis ju rä ka̱kiäklä jui’, ata bas te je iawa̱wa̱ jakbläk wa ñabläklä jui ye. 	 Chiˈ kyjaluˈn: Tzˈibˈinl teˈ toj Tuˈjil Tyol Dios: Atzin njaˈy k‑okil te ja te naˈbˈl Dios, me ayetzin kyeˈ ma tzˈok kyqˈoˈn te kyja ileqˈch.


Jera Jesús te isha iia̱: —Kte si̱ wà yie ishe ba ia̱, jir tuina ka oshkoro a̱rka̱ba yikaba, ba ka̱yuämiwa̱ mañatäbä kicha ka ba wa̱ yis su̱le ni. 	 Me xi tqˈmaˈn Jesús te: Twutzxix kxel nqˈmaˈn teˈy, tojxjo qnikyˈin lo, a naˈmtaqx toqˈ tman ekyˈ, otaq chin kubˈ tewiˈn oxe maj kywutzxjal, ex kxel tqˈmaˈn kye qa nya ojtzqiˈnqiˈn tuˈnch.


Je ne shtä kju̱ei Säkeklä kju̱atkawa̱ ke̱i däke̱wa̱ ka iktä ssäk kuna ki̱ka rä. 	 Tuˈnpetziˈn jniˈ luˈn, ktzajil tkawbˈil Dios kujxix kyibˈaj kykyaqiljo a nchi bˈinchin ikyjo, ex mi nkubˈ kynimin Dios.


Semana día säkätä sa̱ñireebä ra, ijewa minejulu sa̱ nu̱l bläklä ska, jewa wa̱ ji jalanak ja̱ma̱a̱ shtä yolole iwa̱ saka saka je shkä. 	 Toj tnejil qˈij te seman, qlixjexix wen, i ul kanin kyej qya ttzi jul. Tzaj kyiˈn jniˈ qˈanbˈil te kˈokˈjsbˈil, a otaq bˈaj kybˈinchin.


Je ne ki̱ka ikuna rä Demetrio irä ji me̱i yuäk ije ra wa irä, jewa ssëna yilé ra kju̱atkäk ra, je ne ye sä ktei wabiketsäkläksa̱ tso̱ rä, ka̱ wäkiri wa tso̱ rä; jeska ijewa ñakjatiö. 	 Qa at te Demetrio tqˈoj tiˈj jun aˈla, exqetziˈn nchi aqˈnin tukˈa, kˈaˈ cheˈx qˈmalte kywutz kawil. Teyile te junjuntz kˈaˈ klonte tibˈ.


Ñerä mika̱ ike̱i dewa̱ chui wa kolole Zacarías da jewa wa̱ ikja̱nei wa̱klä, jera ije te ikja̱nei we̱ kate chui ye Säkeklä wäna. 	 Pon jun qˈij kye chˈuq pale a tzajninqe tiˈjjo qtzan Abías tuˈn kyokx naˈl Dios, ex patil pon tojjo nim ja te naˈbˈl Dios.


Tsa̱na bas se̱no ka io̱naklä bas ukä ja̱mi jishtä jile bata shäk wa wa̱ iyileta̱na te ishe käi: 	 Kykaˈyink kyibˈa, tuˈn mi kubˈe tzˈaqe kyibˈaja a kyij kytzˈibˈin yolil Tyol Dios kyjaluˈn:


Jera Pilato male̱cha̱wa̱ iduawa̱ kja te. Jekäi ite guardia wa cien wäsikäk kia te je ia̱ ite ichaka iduawa̱ si̱ irä í̱ ki̱ka. 	 Teˈ tbˈinte Pilat qa otaq kyim Jesús, bˈeˈx jaw kaˈylaj, exsin xi ttxkoˈn kynejiljo kawil xqˈuqil, tuˈn t‑xi tqanin te qa otaq kyim.


Ka irä maikäi kuna ta, Juan te sä wäukewa̱ rä diklä wà, ata kukjunabä ra bas dä wäoka̱nak tulämi Wikblu Sikina wà.” 	 Twutzxix qa i kux tqˈoˈn Juan xjal toj aˈ te jawsbˈil aˈ; me ayetzin kyeˈ, toj jteˈbˈin qˈij, mina chi kuˈx kyeˈ toj aˈ, qalaˈ kˈwelix te Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn te jun majx, chi Jesús.


Etaba kicha sá damijuluni ka̱kiäkläka ra, sá wäki̱ kjanaklä busi ekla deju̱, je rä wikblu ji ju̱ñakksa̱ shtä ta. Je ite ji ju̱ñeke̱ksa̱ wà inaklä däke̱ksa̱ ta̱i iblui wa ia̱. 	 Bˈaj jun maj, kyjaˈtaq qxiˈy tzma ttzi aˈ, jaˈ nkubˈ naˈyetaq Dios, ok qkˈulbˈiˈn jun kuˈxin qya, a nkanintaq tnabˈl tiˈjjo naˈmxtaq tul kanin, quˈn tzyuˈntaq tanmin tuˈn taqˈnil tajaw il. Jun aqˈniltaqjo kuˈxin qya luˈn, ex nimtaq kypwaqjo tajaw nkykanbˈin noq tuˈn nbˈanttaq tuˈn.


Jera ñawäsaka iwa̱ dulanak wa dejuluni. Jera iktäte alaklä ra te ijewa male̱cha̱cha̱wa̱. Ata yi a̱ni wa̱ ka ichakane: “¿Ji sherke̱ ba ki̱ rä?” “¿Jiye ba ka̱pakäke̱ ije ra rä?” 	 Tzmataq nyolin, tej qmeltzˈaja. Bˈeˈx o jaw kaˈylaja tuˈn nyolin Jesús tukˈa jun qya. Me mix aˈl jun qeˈ ten tipin tuˈn t‑xi qaninte te, tiˈ taj, mo tiquˈn nyolin tukˈa.


Mika̱ ite iku̱ani ra, ite ikpemika̱ kuli kicha ki̱ka je̱r ssëlewa̱ a̱naa. 	 Ex ajtzin tjyettz tuˈn, nimx kjawil tzalaj, ex kjawix tqˈoˈn tiˈj tqul.


Bas dikäla, ka yie ka̱wei spa̱na yue kuna bas ia̱, ata ka̱wei mikle tso̱ kja bas wa̱ säkätä skaté; je ka̱wei mikle ne rä kte ssële bas wa̱ rä. 	 Ayiˈy werman, atzin kawbˈil, a nxi ntzˈibˈiˈn kyeˈy, nya jun akˈaj kawbˈil, qalaˈ axjo kawbˈil, a at kyukˈiy, ex bˈiˈn kyuˈn atxix ojtxe.


“Yi te ije biketsa ra ka je rä ktei wabitsaleksa̱ buka̱nak kuna, ata yi wa̱ ka ije biketsane ra, je rä ktei wabiketsaleksa̱ e̱ná buka̱nak. Ka irä jiye kuna ta, ka iwa̱ Säkeklä yaba eklabä kie biketsane kuna ki̱ka. 	 Quˈn ankye teˈ knimil wiˈja, nlay naj teˈ. Me ankye teˈ tkyˈeˈ tuˈn tnimin, at tkawbˈil Dios tibˈaj, a kujxix wen, noq tuˈn ma chin el tiˈjliˈn, ex tuˈn mi xi lipe wiˈja, a ayiˈn Tkˈwal Dios, a oˈkxjo junchˈin.


Ka irä jiye kuna ta, Cristo te ji shka̱l ssa etaba kicha yebä, ji yakei wakblele nui ki̱ka; sä wämo te ji shka̱l ssa, ka sä wämo kuna wa bata ki̱ka, je rä sä däkläwa̱ Säkeklä ia̱ ye. Iyina si̱ ra iyaka ska ikota̱nawa̱, ata iwikblu ska se̱ne kseka me̱na iia̱, 	 Quˈn aku te Crist tzˈaqlexix, ex ikyˈx kyimin tuˈn, noq jun maj tuˈn tpajjo qil, awo nya bˈaˈnqo, ex tuˈn qpon tiˈn tkˈatz Dios. Twutzxix teˈ qa ma kyim t‑xmilil, me atzin jaˈlin, itzˈ noq tuˈn Xewbˈaj Xjan.


Jekäi ikabla iia̱ etkabä: —Ji kia ba te yis ia̱ käi me̱mi yis te ba ia̱, yis dä sa̱ tsa̱ku̱i ye je ke̱i mowämo kje. 	 Ex kubˈ tqˈmaˈn tbˈi Dios tiˈj tyol kabˈe maj, tej t‑xi tqˈmaˈn te txin: Kxel nqˈmaˈn tey, qa aku txi nqˈoˈn noq tiˈx taja, exla qa nikyˈjin txˈotxˈ, a tokx tjaqˈ nkawbˈila, chiˈ.


Ijewa rä sä shäk sälwi wà, Säkeklä dokoitsäk, kulitkäk, je̱k biketsäk bäi si̱, je̱k ssäk, ji yakei biketsäkksa̱ o̱nak, ka iká ia̱mi ktä ssäk kuna, 	 Nchi yolin nya bˈaˈn tiˈj juntl, ex n‑el kyikyˈin Dios, ex mibˈin chi bˈin, ex laˈjilqe, ex nja kynimsin kyibˈ, ex nkubˈ kyximiˈn tkyaqil nya wen, ex mibˈin chi nimin te kytata.


Jera Jesús ktei bata shäk wa irä, tapanak wäkiri wa irä, tapanak wa biköle irä ia̱ issëna bäi isha̱ manele kukäk patkenak Antioquía ska Pablo irä Bernabé irä ra. Jera Judas kinak Barsabás ni irä, Silas irä kuka ijewa te. Jewa rä palei ta bakleka̱ sä el wa sha̱na. 	 Jaw kyskˈoˈn kye tsanjil exqe nejinel toj Ttanim Dios, jun jteˈ ichin kyxol nimil, ex tuˈn kyxi chqˈet tzma toj tnam te Antyokiy. I xitzin chqˈoˈn kabˈe nejinel kyxol, a Silas ex Judas, a Barsabásjo juntl tbˈi, tuˈn kyxiˈ junx tukˈa Pabl ex Bernabé.


Jekäi Pedro irä Juan irä te isu̱a jaree, jera ite isha iia̱: —Sá su̱o. 	 Tej tiwle kox tuˈn Pegr, xi tqˈmaˈn te: Qo tkaˈyitza.


Ata fariseo wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä, jewa te Säkeklä wa̱ ibiketsale o̱nak ijewa wa̱, je ju̱aksa̱, ijewa ka ñame̱ne iia̱ wäoka̱nak ki̱ka. 	 Me ayeqetzin kyej Parisey exqetziˈn jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, mix kytziye kyeˈ tuˈn kykuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ tuˈn Juan. Tuˈn ikyjo bˈeˈxsin el kyikyˈin a tajtaq Dios kyukˈa.


Iwa rä chu̱li̱i̱ dämi ji̱a yis kie ja̱mi ishäk: “Yis ne rä Säbäkäkksa̱ rä” ni, jewa te chu̱li̱i̱ wäyueche̱miwa̱. 	 Quˈn ma nintz te tzul tiˈj nbˈiˈy, ex ok kyqˈmaˈbˈil: Ayiˈn weˈ Crist, chichkulaˈ. Ex ma nintzxjal kˈwel kysbˈuˈn, tuˈn kyxi lipe kyiˈj.


Ata sa dami rä ka̱ oloi ka, jishtä ije se̱r dä ka̱ oloi ka käi ra, jera sä rä delewa̱ etka yebä ñara, ñakäi iyaba Jesús pi te sa yakei biköle paskueke̱. 	 Me qatzin nqo bˈet toj spikyˈin, tuˈn qbˈinchin wen, tzeˈnkuxjo te Dios, a spikyˈin, attzin qmujbˈil qibˈtz qxolx qkyaqilx, quˈn oˈkx tchkyˈel Jesús n‑el ttxjoˈn tkyaqiljo il.


Je itä ki̱ka tres hora kjena ise̱naklä deju̱, je wa̱ ji o̱na rä ka ju̱ñer. 	 Otaqla bˈaj oxe or ikyjo, tej tokxjo t‑xuˈjil Ananías jaˈ iteˈtaq tsanjil. Me ntiˈtaq bˈiˈn tuˈn, tiˈ otaq bˈaj.


Yis wa̱ iju̱ñer ije wa̱ ka̱wei me̱le je oloi ja̱mi sa̱ se̱rmi jekjeye, jekäi ji sheke̱ yis te je rä jiräni Sa Ká wa̱ yis ia̱ ji yile je ja̱mi bulee.” 	 Bˈiˈn weˈ wuˈn qa ayejo Tyol Dios ma chi tzaj tqˈmaˈn, ayetzin ttxuyil chwinqiljo te jun majx. Tuˈnpetziˈn, oˈkx nxi nqˈmaˈnjiˈy tzeˈnkuxjo ma tzaj nikˈuˈn weˈy tuˈn nMaˈn.


Je rä bas kiana je̱k wätkewa̱k ji me̱leka̱ jile kekläí me̱i wäja̱mi irä, jile pi irä, jile kuli sikleka̱ irä, ka̱wakblewe̱ irä je yika. Bas je̱k wätkewa̱ je shtä yika ra, bas te ji wá̱ rä bäi. Bas kjöpa bäi.” 	 Tuˈn mina t‑xi kychyoˈn kychibˈjiljo aluˈmj, a nchi kubˈ bˈyet te chojbˈil il kywutzjo txqantl kydiosxjal; ex tuˈn mina t‑xi kychyoˈn kychibˈjiljo aluˈmj, a njaw kyjtzˈoˈn kyibˈ; ex tuˈn mina chi tzqˈajsiˈn tiˈjjo chikyˈ te kychiˈy; ex nya wen tuˈn kykubˈ kẍeˈy kyukˈa junxil qya, qa nya kyxuˈjila. Qa ma kubˈ kytzyuˈn kyibˈa te tkyaqiljo lo, tbˈanilxsin kybˈinchbˈintza ikyjo. Kykaˈyinktzin kyibˈtza.


Ka ba däba säkenawa̱ bäi käi ki̱, ke yi a̱ni ku̱ ba kuköwa̱pa diekjela, ata ma se̱no Jesús biketsäk wa wa̱ mablenak; kte ska käi, ji we̱ ska käi, ñashka̱li̱ble ska käi, ji biketse etkabä ska käi, ji wämo ska käi. 	 Ex mi kubˈ tbˈinchiˈn tzeˈn kye txqantl kuˈxin, tuˈntzin mi tzˈele ikyˈiniˈy kyuˈnxjal. Qalaˈ tzˈokxa jun yekˈbˈil kywutz tkyaqil: Tuˈn tbˈeta toj tumil tukˈa tyola, tukˈa tqˈaqˈbˈil tkˈuˈja, tukˈa tnimbˈila, ex tukˈa tchwinqila saqxix.


Jera Pablo te sá kúka: —¿Ji te bas jiewe̱ke̱ rä je wà bas te yis je̱r iawe̱ke̱wa̱ na? Yis kaldu kja rä ka mo̱nakwa̱ ebä kuna, ata duäkwa̱ Jerusalén ska Säkekewa Jesús kie bata ki̱ka. 	 Me tzaj ttzaqˈwin Pabl kyjaluˈn: ¿Tiquˈn nchi oqˈa, ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx nchin jaw bˈisiˈn? Qˈoˈnx we wibˈ, nya noq oˈkxjo tuˈn nkubˈ kˈloˈn, qalaˈ ex qa majx tuˈn nkyima toj Jerusalén, noq tuˈn tpajjo nnimbˈila tiˈj Jesús, a tAjaw Tkyaqil, chi Pabl.


El wa, yis te bas pakeke̱ saje wa Säkekewa í Jesucristo kie oloi ja̱mi, ji pakäk ñassëta, ka ñabalabutsäk kuna, ata se̱nak ñara etka yebä je̱rikä ta ñaebä, jile biketsä ta ñaebä. 	 Ayiˈy werman, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy noq toj tbˈi qAjaw Jesucrist, tuˈn tkubˈ kyxmoxin kyibˈa, tuˈn mi bˈaj kypaˈne kyibˈa; qalaˈ noqpe kyja tuˈn tok kymujbˈinxix kyibˈa wen, tuˈntzintla tten kynabˈla junx, ex jun elnin kyyola.


Je su̱ta jäiyi wa bas se̱no bas alaklä wa ra je̱r ko̱le, ijewa rä jishtä jile jui ko̱nak tjabana käi, ijewa dälätsö jishtä se̱ne kseka me̱rke̱ däli ukä ye kukäkña wa käi, je rä ji kieke̱ bas te ka̱kie wà ka wätkenaklä kuna. 	 Ex ikyxjo kyeˈ chmilbˈaj, tenxit kynabˈla kyukˈa kyxuˈjila, ex kyqˈonktziˈn kyoklin, quˈn ntiˈxix kyipin tzeˈnku kye ichin, ex at kyoklin junx kyukˈiy twutz qMan, tiˈjjo akˈaj chwinqil, noq tuˈn t‑xtalbˈil Dios. Kybˈinchinkujiˈy lo, tuˈn ntiˈ jun tiˈ aku tzˈok miyoˈnte kynaˈj Diosa.


Bas ki̱ ji ja̱rke̱ kirii ra, je wà bas ñatsa̱tkö. Jekäi ra bas te Cristo ka̱wei wawe̱mi. 	 Bˈaˈnqexa; kyonim kyibˈa tuˈn tikyˈx yajbˈil kyuˈn, quˈn atzin tumiljo tuˈn tjapin bˈajjo Tkawbˈil Crist kyuˈn.


Ñerä ijewa te jak sa̱ nu̱l bläklä kjäshtäklä ku̱a buleleju̱mi kju̱awa, 	 Atzaj teˈ kyul kanin, txulinx kywutz tiˈj, qa otaq txi yekˈj tej abˈj, a kyij qˈoˈn te jupbˈilte ttzi jul.


Jeska ije̱k tsa̱ksa̱ minakju̱ ra, ekla daju̱ tu̱lee, je̱tkawa̱ köchöwä ki̱ iwäja̱mi, te ichaka iia̱: —Sapaktäk se̱nak wämo, ¿ji we̱ yie, yis ia̱ se̱ne jekjeye däkläksa̱ däli ukä ye rä na? 	 Teˈ t‑xiˈ Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin, pon rinin jun ichin tkˈatz, exsin kubˈ meje twutz, ex xi tqanin te: Ay, xnaqˈtzil wenxix, ¿Tiˈn kˈwel nbˈinchiˈn, tuˈn nkanbˈintejiˈy chwinqil te jun majx?


Jera je te ichakani: —¿Mane käi? Jera Jesús te ikúka: —‘Ke sa ktawa̱. Ke ma manena. Ke ba jakbla. Ke ji shaka̱ ka̱yue wà ñakjatiäklä shtä ska. 	 Ex xi ttzaqˈwin qˈinin: ¿Me ankyeqe kawbˈil? Xi tqˈmaˈn Jesús te: Mi bˈiyin. Mi kyˈaˈjin. Mi tzˈelqˈin. Mi jaw bˈant yol tiˈj jun aˈla noq kukxjo.


Jekäi je ángel te isha iia̱: —María, ke ba suana. Ka irä jiye kuna ta, Säkeklä je̱r ssëna bäi ba ra ki̱ka. 	 Xi tqˈmaˈn angel te: Mina ja xobˈa Mariy. Ntzalaj Dios tiˈja,


Ka irä maikäi kuna ta, sä siki tewa̱k irä sä siki tele wa irä, biköle bitele rä eklabä ska. Je ki̱ka ka ije äinak jewa kiäk iel wa ni. 	 Noq tuˈn tkyimlin Jesús, a Tkˈwal Dios, ma qo el tpaˈn tuˈn qok saqxix, ex ma qo ok kˈwalbˈaj te Dios. Tuˈntzintzjo jaˈlin, noq tuˈn qnimbˈil tiˈj, junx qtata tukˈa Jesús. Ex atziˈn jaˈlin, ntiˈ ntxˈixwe Jesús tuˈn tok tqˈoˈn qbˈi te titzˈin, quˈn junchˈin qtata tukˈa.


Jera ka̱ñir dawa̱ kja ra, Jesús je̱k duawa̱ tipä kse̱i ki̱ka. Ata iwa̱ dulanak wa wäna ka ijuene Jesús ne irä. 	 Me atzaj teˈ chˈixtaq qel sqix, kubˈ tyekˈin Jesús tibˈ ttzi nijabˈ, me mix ele qnikyˈa te qa ataq Jesús.


Jekäi je säkekewa tso̱ wa ekla te ichaka yis ia̱, te ishe: “Je ñapajiele paiklä suruu wà, ¿jewa rä yi, mai jewa datse̱ rä na?” 	 Ex tzaj tqanin jun nejinel weˈy: ¿Ankyeqe luˈn, a tok kyxbˈalin sjanin, ex jaˈtzin ẍi tzaje?


Jesús te je ssa ra, je te issëwa̱ baa. Jera ite isha iwakei ra dami wa ia̱: —Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, yis wa̱ ka yi a̱ni ko̱ne Israel wa sha̱na ji biketsäk etkabä je kjekla. 	 Tej tbˈinte Jesúsjo ikyjo, bˈeˈx jaw kaˈylaj, ex xi tqˈmaˈn kye lipajqe tiˈj kyjaluˈn: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy; bˈajxi nbˈintiˈy jun xjal kyxol kykyaqil aj Israel iky tnimbˈiljo tzeˈnku tnimbˈiljo ichin lo.


Jí ne wà sa̱ wa̱ iju̱ñer, saje wa je̱r ku̱a yi ije rä te rä: je rä sa te ije wa̱ sa pakale ji wa̱k je wawá̱ ra. 	 Qa ma kubˈ qnimin tnukˈbˈil qMan Dios, aku txi qqˈmaˈn qa o tzˈel qnikyˈ te.


Ka irä maikäi kuna ta, ka bas ia̱ wikblu sä kukäkwa̱ patkenakni etäbä kicha suane wa̱ je rä deleksa̱ kuna, ata wikblu sä kukäk iyabala ye je ne deksa̱ bas ia̱ rä, je ne oloi ja̱mi sa a̱rke̱: “¡Abba, Papá” ni rä! 	 Quˈn a Xewbˈaj Xjan ma txi qkˈmoˈn, nya noq tuˈn qok te aqˈnil te jun majx, ex tuˈn qbˈinchin tzeˈnku ntqanin qxmilil. Quˈn qa ikyjo, at qxobˈil teˈ kawbˈil kujxix te Dios. Qalaˈ, a Xewbˈaj Xjan tzaj tqˈoˈn qoklin te tkˈwal Dios. Tuˈntzintzjo, nxi qqˈmaˈn te Dios: Ay ntatiˈy, qo chiˈ.


“Yis ne rä ikicha rä, bas dä ijula. Yi se̱r balewa̱ yis ja̱mi ra, ñakäi yis dä balewa̱ ije ja̱mi ra, jera je wärmi ta̱i. Ata bala butsäle yis yika ra, ji a̱ni ka o̱nak bas ia̱. 	 Ayin weˈ tqan uv; ayetzin kye tqˈobˈ. Ankye te mujlek wiˈja, ex mujleqinka tukˈa, nimxpen teˈ twutz n‑el. Quˈn ntiˈx kye aku bˈant kyuˈn kyjunalxa.


Ite iwakei kjanaklä David yäbei ekla kuka täki ta sajewa tsa̱tkäkksa̱. 	 Ma tzaj tqˈoˈn jun Klolqe, a nimx toklin, tzajnin tiˈj tyajiljo qtzan nmaq kawil David, a kubˈ niminte.


Jeska ijewa se̱na ta̱i kte kukäk wa sha̱na. 	 Atzin te Pabl ex Bernabé, ilaˈ qˈij i kyij ten kyeˈ kyukˈaˈ nimil antza.


ijewa wa̱ se̱ne jekjeye ki̱ssäklä. Säkeklä ka ka̱yuäk kuna, kabla je ma̱k sa̱ ke̱i bakle biköle yikaba. 	 Tkyaqiljo lo tzajnin tiˈjjo jun qˈuqbˈil qkˈuˈj tiˈjjo chwinqil te jun majx, ikyxjo tzeˈnku tqˈma Dios, atxix tej naˈmtaq tuˈn tkubˈ xkye tkyaqil. Ex atzin anetziˈn o tzaj tqˈmaˈn Dios, ex nlay qo kubˈ tsbˈuˈn.


—¿Bas te je su̱a na? Ike̱i dämiwa̱ ji̱a jak etka a̱ni ka a̱ta̱naklä isaka bata ki̱ka, ka miletkäwa̱ kuna käi. 	 Tzul jun te qˈij, ex tojjo qˈij anetziˈn, jotxjo lo, a n‑ok kykaˈyiˈn, tkyaqilx bˈeˈx kˈwel yuchˈin, ex ntiˈx jun te abˈj kyjel tibˈaj juntl, aj tjapin tqˈijil.


Jekäi ijewa te je ssa ra, issëna a̱naa, jera ijewa kabla iia̱ inaklä ma̱k. Jeska ra ije te ibiketsami maikäi si̱ ra ka̱ dämiksa̱ iia̱ iwa̱ iju̱akläksa̱ ijewa ia̱ käi. 	 Teˈ kybˈinte kynejil pale ikyjo, ox chi tzalajx wen, exsin bˈeˈx xi kysuqin pwaq te Judas. Bˈeˈxsin okku tentz jyol ttxolil, tzeˈn tten tuˈn tel jyet Jesús tuˈn, tuˈntzin t‑xi tqˈoˈn kye pale.


Jekäi el wa, ka̱ tso̱ sä kjäkläwa̱ ka suale ta ija̱r Dälätsalewa̱ E̱e̱na Si̱ ja̱rka Jesucristo pi oloi ja̱mi. 	 Tuˈntzintzjo werman, qˈuqle qkˈuˈj, quˈn tuˈn at jun tumil tuˈn qokx tojjo Najbˈil Xjanxix, a at toj kyaˈj, jaˈ taˈ Dios, a ewintaq tuˈn jun maqsbˈilte, a bˈeˈx kubˈ yuchˈj, tej tkyim Jesús twutz cruz, ex el chitj tchkyˈel. Ex ikyxjo tzeˈnku kubˈ yuchˈj maqsbˈilte, ex ikyx ok yuchˈj t‑xmilil Jesúsjo twutz cruz, noq tuˈn tjqet jun tumil ex jun qbˈe, tuˈn qkanin junx tukˈa Dios. Ax Jesúsjo qbˈe saqxix ex itzˈxix.


Ata el wa, yis ki̱ bas shena iju̱ñak, kte baa bata yinak yis wa̱, ka je datse̱ rä ditsä ja̱mi kuna. 	 Erman, waja tuˈn kybˈintiˈy jaˈ ntzaje Tbˈanil Tqanil kolbˈil, a nyoliˈn: Nya noq toj kynabˈlxjal,


Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, je biköle nui ja̱rmika̱ jira sa̱ tso̱ wa ki̱ka. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, noq tuˈn tpaj tkyaqiljo lo, kˈwel tzˈaq tkawbˈil Dios kujxix wen kyibˈajjo xjal jaˈlin.


Jera ite ñajäklelewa̱ tso̱ ipája̱mi shkiritkeksa̱ wa su̱a, jekäi ite isha: —¡Isu̱o! Jí wa ne rä yis a̱mi, yis el wa rä. 	 I xi tkaˈyin jniˈ xjal qˈuqejqetaq tiˈjile, exsin xi tqˈmaˈn kye: Ayetzin wejiˈy nnana ex witzˈin lo, a aye nchi kubˈ bˈinchin teˈ a taj Dios,


te isha iia̱: —¡Issö! Ka bä te je she kuna yi ia̱ jini a̱ni, ata ma cho̱ chui ia̱ je̱k kjashäk. Jeska bä siki tenaklä je mo̱ Säkeklä wäna, jiräni Moisés wa̱ sa pakale iwa̱k käi, ijewa wa̱ iju̱ñaklä. 	 Bˈiˈnkuy. Mi txi tqˈmaˈn te aˈla. Qalaˈ ku txiˈy, ex yekˈinx tibˈa te kypale aj Judiy, ex qˈonxa jun oyaj te aqˈbˈil chjonte, tuˈn ma tzul Dios tey, a tzeˈnkuxjo kubˈ ttzˈibˈin Moisés ojtxe, tuˈntzin kybˈin texjal qa ma qˈanita.


¿Ka je ne rä ale ju yuäk rä, María yaba rä na? ¿Ka je ne rä Jacobo irä, José irä, Judas irä, Simón irä, jewa el dä kuna na? ¿Ka ikuta wa tso̱ rä jí sajewa sha̱na kuna na? Je te ijewa ktewa̱ tulaka̱ e̱e̱na. 	 ¿Ma nyapetzilaˈ a jsol tzˈlan, aj tal Mariy ex kytziky Santyaw, Jse, Judas ex Simun? ¿Ma nyaqetzin tanebˈjo najleqe qxol? chi chiˈ. Tuˈn kyojtzqiˈntaq, mix xaye kynimine.


Jera Säkekewa te sha iia̱: —Marta, Marta, ba je̱r shewe̱ke̱ ba je̱r iawe̱ke̱ jile saka saka ta̱i te, 	 Me atzin te Jesús xi ttzaqˈwin kyjaluˈn: Ay, Mart, ¿Man jaw bˈisin te, ex man jaw bˈajxte tkˈuˈj tuˈn ma nintzx taqˈin?


Jera ñawäsaka je ka̱ tsa̱ku̱i te guardia ekla patkami Juan tsa̱ku̱ tsa̱kté, jekäi je mineju̱ te itsa̱ku̱ tiaksa̱ sä wätiäklä ska. 	 Bˈeˈx xi tchqˈoˈnkux jun xqˈuqil tnam, tuˈn tel ttxˈemin twiˈ Juan, ex tuˈn ttzaj tiˈn. Teˈ tkanin toj tze, bˈeˈx el ttxˈemin twiˈ Juan,


Je ki̱ka ke bas ku̱ ji wa̱ña ijewa ra. 	 Tuˈnpetziˈn, mi tzˈok kymujbˈin kyibˈa kyukˈa.


Jekäi yis kolole rä je waje̱rku̱ak ye, je bata shäk ye, je wapaktäk ye. 	 Ma chin jaw tskˈoˈn Dios te yolil teˈ Tbˈanil Tqanil kolbˈil anetziˈn, ex te tsanjil, ex te xnaqˈtzil.


Jekäi ji bäi sherke̱ yis ki̱ o̱nak, je ka we̱ yie, ata ji yakei ka sher kuna yis ki̱ o̱nak, je ebä we̱ke̱ yie. 	 Quˈn mi nbˈantjo a bˈaˈn wuˈn, a waja tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn, qalaˈ oˈkxjo nya wen, a nkyˈeˈy tuˈn tbˈant.


¿Ka ijewa mane a̱ni bitene Säkeklä kjeishäk kte bäi wà na? ¿Ata jí ka̱ kju̱awa wa ebä na? 	 Mix aˈl juntl te xmeltzˈaj nimsil tbˈi Dios, qalaˈ oˈkxl teˈ bˈetin xjal lo.


Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, yi wa̱ ka Säkeklä gobierno kinewa̱ jishtä yaba käi ra, a̱ni ka idäkwa̱ je ja̱mi. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy; qa ntiˈ tqˈuqbˈil kykˈuˈja wiˈja tzeˈnku jun kˈwal, nlay bˈant tkawin Dios toj kychwinqila.


Jekäi ije oloi ja̱mi sä yaka kalabe rä wäjielewa̱ balewa̱ ñaja̱mi sa̱ ja̱me̱i etkä etkä biköle wa̱, iwäjienaklä etkä etkä te ikja̱nei we̱ke̱ ja̱mi, je wà sä yaka kibirke̱ iki̱wäjienaklä ñashka̱li̱ble wà. 	 Ex noq tuˈn Crist, tkyaqiljo t‑xmilil tmujbˈin tibˈ tiˈj, tuˈn taqˈin teyile tnej, tuˈntzintla tchˈiy, ex tuˈn kyonin te kyibˈ toj kyqˈaqˈbˈil kykˈuˈj, tzeˈnku taj.


Ata jewa manele te ji yakei wakbleke̱ ra, ijewa uño biköle wäna, je wà isaka wäsuanaklä. 	 Me ayetzin nejinel tzunx nchi bˈinchin il, bˈaˈn tuˈn kyxi kawit kywutz txqantl, tuˈntzin kyxobˈjo txqantl.


¿Bikökje sá te ma su̱a ka̱ etkä wa käi je kiawa̱ sá te rä na, ju̱li̱shye je pajiewa̱ sá te rä na? 	 ¿Jtojetzin xqliˈy ay ma tzˈoka te bˈetin xjal, ex matla txi qqˈoˈn twatbˈila; ex jaˈtzin xqlaˈyiˈy ay ntiˈt t‑xbˈaliˈn tok, ex matla txi qqˈoˈn?


Jera Pedro se̱na ji̱a ta̱i Jope ska Simón bewak kjuä su̱iwa̱k ju ska. 	 Atzin te Pegr, ilaˈ qˈijl kyij teˈ toj tnam toj tja jun bˈinchil tzˈuˈn, Simun tbˈi.


Ata ka iwa̱ itju̱aklä ta ki̱ka iblui te je sha wato̱nakju̱mi ise̱naklä ra, iyabala ra, ji biköle tso̱ iwa̱ käi, inui to̱nakläju̱mi. 	 Me ntiˈtaqx tumil tzeˈn tten tuˈn tchjet tuˈn. Atziˈn kubˈ tbˈisin tajaw kˈas, tuˈn t‑xi kˈayit te aqˈnil te jun majx kyexjal, me tukˈax t‑xuˈjil ex kyukˈax tkˈwal ex tkyaqiljo jniˈ attaq te, tuˈntzintla tchjetjo tkˈas.


Je te ji e̱e̱na si̱ we̱ke̱ ijuenaklä ye, ite ka̱jöir ska yökö ja̱we̱ke̱té ka̱jiska ditsä wäkata ska kje. 	 Ex kubˈ tbˈinchin nim techil tukˈa tipin, expe bˈant tuˈn, tuˈn ttzaj qˈaqˈ toj kyaˈj tuˈn tkˈuˈl twutz txˈotxˈ kywutzxjal.


Judas irä Silas irä jewa rä ñaebä jile bata shäk wa. Jekäi ijewa te ji sha ta̱i wà, ite sä el wa je̱r pabla, iki̱täkiwa̱. 	 Ayetzin kye Judas ex Silas, a qˈoˈntztaq kyoklin tuˈn qMan Dios te qˈmal teˈ Tyol, i nimsin kykˈuˈjjo nimil tuˈn kyyol, ex xi kyqˈmaˈn, tzeˈn tuˈn tjaw kyin kyibˈ tojjo kynimbˈil.


Ata delewa̱ jaki sä wäyuäk sä el wa käi, jewa ñapatkawa̱ sa̱ sha̱na sa̱ su̱ak wäsi̱wa jishtä saje wa bakleksa̱ Cristo Jesús wa̱ wa te ji we̱ rä käi, je wà iwa̱ sä kukäkläwa̱ ka̱wei wa̱ kjanaklä wa ye. 	 Quˈn junjun nyakuj nimil okx qxola toj ewajil, ex otaq tzˈok kykaˈyin qa ntiˈtaq techil Tito tok. Ex noq tuˈn ikyjo, ox chi labˈtex, tuˈn tkubˈ qniminjiˈy ojtxe kawbˈil, a tuˈn tel qitit ttzˈumil Tito, tuˈn tkyij toj wen twutz Dios. Me quˈn at jun qtzaqpibˈl tjaqˈ ojtxe kawbˈil jaˈlin, tuˈn qel wen twutz Dios noq tuˈn qmujbˈil qibˈ tukˈa Crist, a Jesús,


Ka̱wä mawa̱ju̱ kja ra, ale doce wa ñasikawa̱ Jesús wäja̱mi te isha iia̱: —Jí chu̱li̱i̱ wa patkö ijewa minaklä sa pája̱mi jukläyäkä tsi̱dala shtä ska, ju tso̱ elkje shtä ska, käpäklä yuläk, ñanak yuläk, jiska sa̱ tso̱ rä ka yi kuna shtä ska ki̱ka. 	 Atzaj teˈ kyjaˈtaq qok yupj, bˈeˈxsin i xi laqˈe kabˈlajaj t‑xnaqˈtzbˈin tkˈatz Jesús, exsin xi kyqˈmaˈn te kyjaluˈn: Chqˈonqexjiy xjal lo kyojileˈ jniˈ kojbˈil a nqayin iteˈ, tuˈntzintla kyjyon kywa, ex tuˈn kyjyon teˈ jaˈ tuˈn kyktane, quˈn tuˈn ntiˈx chˈin te at tzaluˈn.


Ata bas wa̱ isu̱le, bas wa̱ issële, ka jí Éfeso ska ebä kuna, ata ñaebä elkje ra Asia ke̱i kalabe ska, jí Pablo wa̱ chu̱li̱i̱ wa je̱rtkele, wäyöle, je te ishe ji yöle jula wà je rä ka säkekläí wa si̱ kuna. 	 Me ikytzin tzeˈnku n‑ok kykaˈyiˈn, ex n‑ok kybˈiˈn, lu jun maˈ xjal, Pabl tbˈi; lu nyolin qa nya diosqe dios, a kybˈinchbˈin xjal. Ex nimx xjal, ma kubˈ kykˈuˈj tuˈn, nya oˈkxjo tzaluˈn toj Éfeso, qalaˈ toj tkyaqil txˈotxˈ te Asia.


bas wa̱ iju̱ñer, bas mablerke̱ bikö bas te ji biketse etkabä rä í̱ ki̱ka, te sä dulawe̱ jile katabläk. 	 quˈn tuˈn bˈiˈn kyuˈn, qa ma nikyˈbˈajtz kynimbˈila tuˈn Dios. Ikytzin kchi bˈantilejiˈy tuˈn tten nim kykˈuˈja tuˈn kyayoˈn tiˈj tkyaqil tajbˈil qMan.


Jesús kta e̱ná ra, fariseo wa ekla te ikiami yäkäk ira, jekäi Jesús dewa̱ju̱ iju ja̱rka je̱k baklawa̱ yäkäk. 	 Atzaj teˈ tkubˈ qen Jesús tuˈn tyolin, bˈeˈx xi txkoˈn waˈl tuˈn jun Parisey. Atzaj teˈ tkanin tzma tja Parisey, okxsintz tuja, exsin ok qetz waˈl tiˈj meẍ.


Je te Pedro irä Juan irä mawa̱julu kja Templo ja̱rka su̱a ra, jera ite ijewa ia̱ inaklä kaku kia. 	 Tej tlontej kox, teˈ kykanin Pegr ex Juan antza, xi tqanin jun tmobˈitz kye.


Jera ijewa te ikúka: —Säkekewa ne ki̱ isherke̱ rä. 	 Xitzin kytzaqˈwintz kyjaluˈn: Quˈn tuˈn at k‑okile te qAjaw, chi chiˈ.


Jera Herodes te isha: —Ñera Juan rä tsa̱ku̱ teleksa̱ yis wa̱, jera ¿yibä Jesús dä je palei ssa rewa̱ yie saka saka rä na? Je ki̱ka ite biketse kate maikäi ra ite isu̱emiwa̱ käi. 	 Me atzin te Herodes iky teˈ tqˈma kyjaluˈn: Nyatel te Juan, a Jawsil Aˈ, quˈn ayinku weˈ in xi qˈmante, tuˈn tel txˈemit teˈ twiˈ. ¿Me altzila kyeˈ xjaltz, a nimku nqˈumlajtz tiˈj? Tuˈn ikyjo, ok tqˈoˈn Herodes tilil, tuˈntzintla tiwle Jesús.


Jewa te ishe iwa̱ Säkeklä ju̱ñer ni, ata ijewa te ji we̱ke̱ wà ka ijuer ta iyina irä. Ijewa rä dokona, ka kte ssäk kuna, ka deleksa̱ kuna bäi ji biköle bäi we̱ ska. 	 Ex nkyqˈmaˈn xjal luˈn qa ojtzqiˈn Dios kyuˈn, me tukˈa kybˈinchbˈin n‑ele qnikyˈ tiˈj, qa nya twutzxjo kyyol. Quˈn aye xjal luˈn manyor ikyˈilqe, ex mibˈin chi nimin, ex ntiˈ kyaj tuˈn kybˈinchinte jun tiˈ, a wen.


Jera ije tu̱namiba mineka̱ju̱ sicómoro julaka isu̱ak, je wà Jesús kjäke̱ju̱ rä ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx el rinin, tuˈntzintla tnej chˈintl, ex bˈeˈx jax toj twiˈ jun wiq tze, sicómoro tbˈi, tuˈntzintla tiwle Jesús tuˈn, quˈn antza tuˈn tikyˈetaq.


Ata Säkeklä ktä kibinami wanami. 	 Me metzin teˈ Tyol Dios tzunxtaq nchˈiy teˈ tyolajtz toj tkyaqil twutz txˈotxˈ.


Ka̱raa yis shkele ka̱mii, diklä ta̱i na, jakbläk wa däläna sha̱na, yis ditsei wä däläna sha̱na, ka Judío kuna wa däläna sha̱na, jukläyäkä ska däläna sha̱na, ka̱ wakei ebä ska däläna sha̱na, däyë ki̱ däläna sha̱na, säwäyuäk sä el wa ye däläna sha̱na, 	 Ilaˈku maj in bˈeta najchaq, ex n‑elje wiˈja tuˈn nxiˈy tuˈn aˈ, ex n‑elje wiˈja kyuˈn ileqˈ, kyuˈn nxjalila aj Judiy, ex kyuˈn nya Judiyqe. N‑elje wiˈja kyoj tnam ex toj kˈul, ex toj ttxuyil aˈ, ex kyxoljo nimil xmiletzˈqe.


Jekäi ijewa ssëna bäi ikiäkwa̱ ko̱no ja̱rka. Jera ñawäsaka idemi mai imike̱ rä ska. 	 Ex bˈeˈx tzaj qkˈmoˈn Jesús tukˈa tzaljbˈil tuˈn tokx toj bark, ex jun paqx o poˈn tjlajxi aˈ, jaˈ iltaq tiˈj tuˈn qpon kaniˈn.


Jera Jesús te ikúka: —Felipe, ta̱i yis se̱na bas sha̱na, ¿ata ka ba je̱r ko̱r yi yis dä ia̱ na? Yi wa̱ yis su̱le ra, je wa̱ Sa Ká su̱le; jera ¿maikäi ba te ishe: ‘Sa Ká kjashö sá ia̱ ni?’ 	 Xi ttzaqˈwin Jesús: Ay Lip, ¿Jtojetziˈn nkubˈlin ten kyukˈiy, ex naˈmx tel tnikyˈa weˈy? Quˈn alkye ma tzˈok kaˈyin weˈy, ma tzˈok tkaˈyin nMaˈn. Tuˈnpetziˈn, ¿Tiquˈn tzaj tqaniˈn weˈy, tuˈn t‑xi nyekˈiˈn Manbˈaj teˈy?


Ikta yakei Säkeklä ukä ja̱mi, je ssa bas te. Jekäi ra, ¿jishtä bas ia̱ ra irä na? Jera ijewa biköle te isha nui ta irä, je kiana rä duäkwa̱. 	 Ma kybˈintejiˈy xoˈj yol tuˈn tiˈj Dios. ¿Tzeˈn kyeˈ toj kywutz? Kykyaqilx bˈaj qˈmante qa axtaq at tpaj, ex qa toj tiltaq tuˈn tkubˈ bˈyet.


‘Jí ditsä wa te yis dälätse̱ke̱ rä kjäbata ebä ska, ata ije̱r ska ra ijewa rä butsäle tulämi ka̱mii yis yika. 	 Ayetziˈn xjal tzaluˈn, nchin kubˈ kynimiˈn, me noq tukˈa kytzi. Me atzin kyanmin najchaq taˈ wiˈja.


“Bas wa̱ issële iyileta̱na: ‘Ba te ba saka shka̱li̱ble, ata bä bolki dokoitse ba te.’ 	 Ex ikyxjo, bˈiˈn kyuˈn tzeˈn qˈumle kyuˈnxjal ojtxe: Kykˈuˈjlinqekjiˈy kyukˈiy, ex kyiˈjlinqemiljiˈy ayeˈ nchi jaw, tuˈn kyqˈoj kyiˈja.


Jera ángel idäkläka̱ mañal te kökö bulawa̱. Jera ka̱jöir ska bekwä ta̱i ja̱naté wäkaleka̱ jishtä kal bata wäkaleka̱ käi, je ja̱na diklä kataka irä, diklä tsikinaklä irä, kuna bala pa̱leksa̱ mañayäkä ra je eyaka ki̱ka. 	 Atzin toxin angel xi toqˈsin tchun, ex jun ma tij cheˈw njulin wen tukˈa qˈaqˈ, bˈeˈx tzaj tzˈaq tzmax toj kyaˈj tibˈaj toxin tnej aˈ ajqelin, ex kyibˈaj xlokˈ aˈ.


Ñerä Moisés te je ssa ra, je ra itunami icha̱k. Jekäi ise̱na rä ka̱ etkä wa ye Madián ke̱i ska. Jeska iyabala ko̱na bol jäiyi wa. 	 Tej tbˈinte Moisésjo ikyjo, bˈeˈx tzaj xobˈ, quˈn kyjaˈtaq tel tqanil, ex bˈeˈx oq, ex xiˈ toj txˈotxˈ te Madián. Antza, najan tzeˈnku jun bˈetin xjal, ex ok meje tukˈa jun qya, ex itzˈje kabˈe tkˈwal.


Jera Jesús wa̱ dulanak wa je̱r ja̱na iyöle katke etka ska, je te ishe rä: “Yis te bä ju kju̱eitketse itjä ka yis täkili ta ji̱a kje.” 	 Bˈeˈxsin tzaj kynaˈntz t‑xnaqˈtzbˈin, aj tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios: Ay, Dios, Nimxix nchin xkyˈaqiˈn tiˈj Tjaych.


Ata ka je rä ji sa̱ ma̱le̱cha̱kwa̱ käi kuna. Ka irä maikäi kuna ta, ñera Satanás wakei rä je̱k iawa̱k ka̱ oloi ángel í ye. 	 Me mi chi jaw kaˈylaja tuˈn ikyjo. Quˈn aku te tajaw il ok tqˈoˈn tibˈ te jun t‑angel Dios nqoptzˈaj wen, me noq tuˈn kykubˈku tsbˈuˈn xjal.


“¿Bas te ibiketse yis de rä sa̱ se̱naklä je̱r bäi wà ñara ka̱jiska ni na? Yie ishe bas ia̱, ka irä jekäi kuna. Ata yis de rä sa̱ ñabalabutsä tuläklämi ñayika. 	 ¿Tzeˈntzintz toj kywutza? ¿Ma man chin kˈuˈl wetza noq tuˈn kytzalajxjal tzaluˈn twutz txˈotxˈ? Me twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa ¡Mina! Qalaˈ ma chin kˈuˈl weˈ noq tuˈn tpaˈyit kynabˈlxjal.


Jekäi yis te ishe bas ia̱ je su̱ta ji yakei wakbläk wa ekla je̱k manewa̱ksa̱ ra, jera Säkeklä ángel wa wäja̱mi tso̱ wa ssërke̱ a̱naa ije ki̱ka.” 	 Oktzin kxel nqˈmaˈntza kyeˈy, chi Jesúsjo, qa ikyx teˈ toj kyaˈj; nimx te tzaljbˈil nten kyxol t‑angel Dios, tiˈj jun aj il qa ma nimin.


Jera je chu̱li̱i̱ wa sha̱ ekla te isha iia̱: —Sapaktäk, ishö yis el ia̱, sá ká däli ukä bala pje̱ ite yis ia̱ ni. 	 At junte xjal kyxoljo xjal, xi qˈmante te Jesús kyjaluˈn: Xnaqˈtzil, qˈmanxa te ntzikya tuˈn ttzaj tyekˈin alkye weˈ wetzbˈil, a at wokliˈn tiˈj, tiˈjjo tqˈinimil qtzan ntatiy.


Ipaiklä shönak je̱k ki̱ rä nileka̱ pi wà; ikie rä Säkeklä Ktä ni. 	 Ex toktaq jun t‑xbˈalin ukˈtzin t‑xe tqan tukˈa kychkyˈeljo tajqˈoj. Ex atzin tbˈi chejil lo, atzin Tyol Dios.


Ka je kuna ji̱a jiska; je shki̱naka̱ni, jiräni iwa̱ iyile käi. Bas kutewa̱ isu̱ak, jí ne ska ijewa te ima̱ka̱ rä. 	 Me ntiˈ tetz tzaluˈn jaˈlin. Qalaˈ ma jaw anqˈintl, tzeˈnkuxjo tqˈma. Ku kytzaja lolte jaˈ kubˈe qˈoˈne.


Ji biketse etkabä ki̱ka, ite sä ktäkwa̱ bakleju̱ ke̱i irä, pi tule irä ke̱i kjewa̱, je rä yabala säkätä wa ktäkcha̱wa̱ wa̱ ka jewa mewa̱klä kuna. 	 Noq tuˈn tnimbˈil Moisés, xi tqˈmaˈn tuˈn tikyˈsit tnejil Xjan Qˈij kyukˈa t‑xjalil. Tuˈn ikyjo, xi tqˈmaˈn tuˈn tok chititjo tchkyˈel tal tal rit kyiˈj kyjpel ja te techil, tuˈntzintla mina chi kubˈ bˈyoˈneˈ tkyaqiljo tnejil kˈwal qˈa kyxol aj Israel, tuˈn t‑angel kyimin.


Jera Agripa te isha Pablo ia̱: —Yie ka̱ me̱ ba ia̱ ba je̱k tsa̱tkäklä. Jera Pablo jula tkacha̱, je̱k wetsami jikäi: 	 Xitzin tqˈmaˈn Agripa te Pabl kyjaluˈn: Aku yolin jaˈlin, tuˈn tkolin tiˈjxa. Jawtzin tiˈn Pabl tqˈobˈ, exsin ok tentz yolil. Chiˈ kyjaluˈn:


Jera Jesús palei ju̱ñenamika̱ je ke̱i pája̱mi biköle. 	 Ajo toklin ex Tyol Jesús, nimx ikyˈeˈ tqanil kyxolileˈ tkyaqil tnam tiˈjile Capernaum.


Ata wekte Säkeklä ra. Ka irä jiye kuna ta, bas bakle rä kololewa̱ ji yakei we̱ wa̱ ikjanaklä ye. Jeiräta jira mane shtä pauta̱ne ia̱ bas tulunata̱na je ne kuka bas te je̱r baa wà rä. 	 Quˈn ojtxe, taqˈnil ilqetaqa. Me atzin jaˈlin, chjonte Dios, ma txi kynimiˈn tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, a tumil xnaqˈtzbˈil, a saj qˈoˈn kyeˈy.


jera alaklä ekla je̱k sikawa̱ iwäja̱mi, je wa̱ perfume säkei ta doloiebä shkä, jui yöle alabastro wà, je tkaka̱ ite itsa̱ku̱ ki̱, ije̱k bäklelewa̱ yäkäk ska. 	 Antza, tzaj laqˈe jun qya qˈiˈntaq jun tal ẍunk tuˈn, bˈinchin tuˈn jun wiq abˈj tbˈanilx wen, ex nojnin tukˈa jun wiq jupsbˈil manyor wiˈyil wen, nardo tbˈi. Tzmataq qˈuqle Jesús tiˈj meẍ, tej tok tsuˈn qya jupsbˈil tiˈj twiˈ Jesús.


jera Egipto tsa̱ku̱i saka dewa̱ni. Ata ka je wa̱ José pake ju̱ñer. 	 Ex kyojjo qˈij anetziˈn, xi xkye tkawbˈil jun kawil toj Egipto, me nyataq bˈiˈn jun tqanil tuˈn tiˈj Jse.


Ikuna sa te ijawa̱ ra, jera maitjä ije chatkämiwa̱ ji̱a. Ka irä jiye kuna ta, iwa̱ ji biketsaleksa̱ je ka manenaksa̱ni iwakei ia̱. 	 Ex qa at jun xkyij ttzaqpiˈn tnimbˈil, me mete Crist kukx te tten te jun majx, ex nlay bˈant tuˈn tkyij ttzaqpiˈn Tyol, a tuˈn tqˈon jun chojbˈil teˈyila junjun tzeˈnkux tbˈinchbˈin, exla qa te tkyˈiwbˈil qibˈaj mo minaj, quˈn nlay ja ttxˈixpin Tyol, a o tqˈma.


Mika̱ yie je su̱a ra, yis ja̱nawa̱ iklä säkätä ja̱mi dulewa̱ käi. Jera ijula wämo maka̱ yis ki̱ka te yis ia̱ ishe: “Ke ba suanak; yis ne rä isäkätä rä, ibata rä, 	 Atzaj teˈ nlontiˈy, bˈeˈx in kubˈ tzˈaqa t‑xe tqan, nyakuj jun kyimnin. Me bˈeˈx kubˈ tqˈoˈn tman qˈobˈ wibˈaja, ex tzaj tqˈmaˈn weˈy kyjaluˈn: Mi tzaj xobˈa. Ayin wejiˈy intiˈn te tnejil, ex kbˈajil tkyaqil wuˈn.


Ñerä ijewa kjoyinaka̱ ta̱i. Jera fariseo wa sha̱ ka̱wei wà ñayöle wa ñajaka̱ ñau̱ña saduceo wa ra, te isha: —Ka sá wa̱ ji a̱ni ko̱ne jí kaldu shäklä nui ta irä ni; bäräle wikblu manele iräle, ángel manele iräle kta ira rä. 	 Kykyaqilx nchi jaw ẍchˈintaq, ex iteˈ junjun te jun chˈuq xnaqˈtzbˈil te kawbˈil, a iteˈkxtaq kyxol Parisey, jaw weˈks ex kyqˈma: A ichin lo, ntiˈ tkyˈi ma bˈant tuˈn. Bˈalaqa ma yolin tukˈa jun t‑anjel Dios mo tukˈa jun xewbˈaj.


Jira bas wa̱ jile tso̱ bäi, je wà sa saka ki̱ ji sherke̱ tsa̱tkermi, je rä bas ki̱ ji shena ra, bas tsa̱tkenaklä ijewa ji tso̱ wà, biköle ia̱ idäkläksa̱ ñakjee, 	 Quˈn qa at chˈin kyeˈy jaˈlin, tuˈn kymojiˈn kyiˈjjo txqantl; ex bˈalaqa toj juntl majl ayetl kchi mojil kyiˈja, aj tel bˈajjo kye. Ikytzin tumiljo, tuˈn qel junx,


Jekäi sä rä ije shka̱ble, yöleksa̱ Cristo Jesús ja̱mi. Je rä sa̱ wa̱ Säkeklä wa̱ ji bäi biketsale kja sa̱ wa̱ o̱nak je wa̱klä. 	 Qalaˈ ate Dios saj qˈonte akˈaj qchwinqil. Ex ma qo anqˈin tuˈn Crist, a Jesús, tuˈn tkubˈ qbˈinchin bˈaˈn, a tzeˈnkuxjo xkubˈ t‑ximin Dios te tnejil.


Jera ekla deju̱té ibata shäk ijewa ia̱ jikäi: —¡Issö! Ale jäiyi wa wätiacha̱wa̱ bas te jewa demi jäkläni Templo ska, jewa te sa pakte tso̱. 	 Tzuntaqtzin nchi yolin, tej tkanin jun xjal, ex xi tqˈmaˈn kye: ¡Ayetzaj ẍi kux kyqˈoˈn toj tze, loqe kyeˈ nchi xnaqˈtzin kye xjal toj tnejil ja te naˈbˈl Dios!


Sa pakö je wa̱k, sa paktö je wà. 	 Atziˈn luˈn atzin qˈmanxjiy, ex xnaqˈtzinxa kye kykyaqil.


Ata ¿ka bas wa̱ iju̱ñer sä sikii wa ne te ka̱jiska wa ktei wabiketsemiksa̱ rä na? Jekäi bas te ka̱jiska wa ktei wabiketsemiksa̱ ra, jera ¿maikäi ka bas kiar jile ktei tsi̱ne wabiketsäkksa̱ na? 	 ¿Ma mitzin bˈiˈn kyuˈn, qa aye nimil kchi kawil kyiˈjjo xjal nya nimilqe tkyaqil twutz txˈotxˈ? Exsin qa ikytzjo, ¿Ma ntiˈtzin kyetza kynabˈl, tuˈn kynikˈetjo junjun tiˈ, a noq chˈin t‑xilin?


Jekäi David te ikia Säkekewa ni ra, ¿maikäi jera je rä iyäbei rä na? 	 Twutzx teˈ qa a Crist tyajil David. ¿Me tzeˈntzin ttentz o yolin te David tiˈj Crist, a naˈmtaq titzˈje, ex ok tqˈoˈn te tAjaw?


Ekla paiale lepra wa̱ deju̱ iwäki̱ ka̱kiäk iia̱, je je̱tkawa̱ köchöwä ki̱, te isha: —Ba ki̱ ishena ra, ba ia̱ yis bäirmini yëë. 	 Tzaj laqˈe jun ichin tkˈatz Jesús yabˈtaq tuˈn jun txˈaˈk, a noqx n‑el lemimin. Kubˈ meje xjal twutz, ex xi tqˈmaˈn te: Qa taja, bˈaˈn tuˈn nkubˈ tqˈaniˈn tukˈa nyabˈila.


Creta wa wakwa ka̱pakäk ekla wa̱ iyile: “Creta wa rä del ka̱yuelbi wa ebä, bewak yakei wa ebä, yäkelbi ka̱nilbi wa ebä.” 	 Ex jaw weˈ jun nmaq yolil kyxol xjal aj Creta, ex chiˈ kyjaluˈn kyiˈjx t‑xjalil: Aye aj Creta noqx ikyˈil yolqe, ex ntiˈ kynabˈl; noqx nchi bˈinchin tzeˈnku ntqanin kyxmilil; manyor loˈlqex ex manyor kyˈajqexch.


Ka irä jiye kuna ta, sa̱ je̱r ja̱mi ka yi daläne ra, je wabiketsarmiksa̱ ka däläle ta. Jekäi je̱r ja̱mi sä dälänak, je tu̱rmika̱ ktei wabiketsaneksa̱ ki̱ka. 	 Quˈn ayetzin kyeˈ, a mi ntzaj qˈaqˈin kykˈuˈj tiˈj juntl, nlay tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj Dios kyiˈj, aj kyok toj paˈbˈin. Me ayetzin kyeˈ, a ntzaj qˈaqˈin kykˈuˈj tiˈj juntl, ayetzin kye kchi kletiljo, aj kyok toj paˈbˈin twutz Kawil.


Bulirishtä las doce käi ijewa damijulu tkenawa̱ kja alemana je jukläyäkä ska ra, je wäsaka Pedro mineka̱ju̱ ju tsi̱bata yöle shpatke ki̱ ka̱kiäk. 	 Toj junxil qˈij, bˈalaqa otaq tzˈok kabˈlaj, tzuntaq nchi bˈetjo aye xjal, ex teˈ chˈixtaq kykanin tzma Jope, jax te Pegr naˈl Dios tzma twiˈ ja.


Ka̱jöir irä ka̱jiska irä je e̱rmiwa̱, ata yis ktä ka e̱nakwa̱ mik a̱ni. 	 A kyaˈj ex txˈotxˈ ok kchi bˈajil, me mex weˈ Nyol nlayx chi kyijx kyeˈ, tuˈn mi chi japin bˈaje.


¡Ka irä jekäi kuna! ¿Ata maikäi jera Säkeklä te ka̱jiska wa ktei wabiketsemiksa̱ na? 	 Me mina, quˈn tkyaqiljo lo noq jun kyximxjal, ex ntiˈ tumil. Quˈn noqpetzin nya tzˈaqlexix te Diostz, ¿Tzeˈntzintla ttentz, tuˈn tkawin kyibˈaj kykyaqil?


Yabala rikä wa, yis se̱rmi ji̱a berbena bas da. Bas te yis yulemi, ata yie ishe bas ia̱ jishtä yis wa̱ iyile Judío wa ia̱ käi: ‘Mai yis ma rä jeska ka bas däkmi.’ 	 Nimxix tqˈaqˈbˈil nkˈuˈja kyiˈja. Nya nim tqan chin tenbˈiltla kyukˈiy jaˈlin. Ok chi jyola wiˈja, me ikytziˈn tzeˈnku xi nqˈmaˈn kye aj Judiy, ex kxel nqˈmaˈn kyeˈy jaˈlin, nlayx cheˈxa jaˈ kchin xeliy.


Ite je paka jile she ja̱mi, je ssa chui tsa̱ku̱i wa irä fariseo wa irä te ra, je te ijewa je̱r ku̱a, ijewa ne sheke̱ ite rä. 	 Me atzaj teˈ kybˈinte kynejil pale exqetziˈn Parisey, jniˈ techil bˈaj kubˈ tqˈoˈn Jesús, ex qa kyiˈjxtaq nyoline,


Jera Jesús ktei bata shäk wa kajali Jerusalén ska te issá Samaria wa te Säkeklä ktä kukawa̱ ni ra, jera ijewa te Pedro irä Juan irä patkami ijewa su̱ak. 	 Tej kybˈinte tsanjil, a iteˈtaq toj Jerusalén, qa otaq chi nimin aj Samaria Tyol Dios, bˈeˈxsin xi smaˈn Pegr ex Juan antza.


bas ji ñaklä, bas ji yäklä yis mesa ska, mai yis dä sa̱ tsa̱ku̱i ska, ñakäi bas ñajäkläkläwa̱ sa̱ tsa̱ku̱i wa je̱tkäklä ki̱ka, Israel wa ditsei wä doce ktei wabiketsäkksa̱.” 	 Ex kxel nqˈoˈn kyokliˈn tuˈn kywaˈn ex tuˈn kykˈwaˈn wukˈiy tojjo Kawbˈil anetziˈn. Ex kchi kˈwel qeˈy toj qˈuqbˈil tuˈntzin kykawiˈn wukˈiy kyibˈajjo kabˈlajaj chˈuq xjal, a tzajnin tiˈj te qtzan qxeˈchil Israel.


Jera jewa kjoyina täkii te ishe: “Sä blui, sikii, iyina si̱, ¿bikö isher ji̱a ba wa̱ se̱nak ishäkä ki̱ka wa ktei wabiketsäkläksa̱, ikpäklä sá pi ki̱ka rä na?” 	 Ex nkyqˈmaˈntaq tukˈa tqˈajqˈojil kywiˈ kujxix wen: Ay qAjaw, a xjanxix ex twutzxix, ¿Jtojtzin kawiˈn kyibˈajjo najleqe twutz txˈotxˈ, tuˈn t‑xeliˈn qkyimliˈn?


Sa̱tsa̱ku̱i Agripa, ¿jile bata shäk wa wa̱ iyile, je kuka ba te na? Yis wa̱ iju̱ñer ba te je kuka. 	 Ay, Agripa, chi Pabl, ¿Tzuntzin nxi tnimin tejiy a kyyol yolil Tyol Dios? ¡Bˈiˈn we wuˈn, qa nxi tnimiˈn!


Je ke̱i ska ra Herodes ka̱ bala pa̱le cuatro je eyaka tsa̱ku̱i te Jesús palei ssa. 	 Kyojjo qˈij anetziˈn, bˈijte tqanil Jesús tuˈn Herodes, a tnejil kawil toj txˈotxˈ te Galiley.


“Ba ku̱ tapanak Éfeso ska wa ángel í ia̱ iyuö: ‘Ale bekwä kololewa̱ ijula wämo naka siete, shkäk tsi̱ni duäkläka̱ yöle oro wà siete je sha̱na, je te ishe jikäi: 	 Tzˈibˈinkujiy lo te nejinel toj Ttanim Dios toj tnam Éfeso: Ikytzin ntqˈmaˈn Jesús, a tzyul teˈ wuq cheˈw toj tman qˈobˈ, ex nbˈet kyxoljo wuq xtankoˈl:


“Bäije sa̱ je̱r bäi shäk wa rä, jewa ia̱ je̱r bäi yirmi ki̱ka. 	 Kyˈiwlinqexixjo ayeˈ nqˈaqˈin kykˈuˈj kyiˈjjo txqantl, quˈn axte Dios ktzajil qˈaqˈin tkˈuˈj kyiˈj.


“Bas ñayöle ka̱wei wà wa, bas fariseo wa, bas dä ji shäk kjäbata ebä wà, ¡säli bas dä! Ka irä maikäi kuna ta, bas te jile bata shäk wa nu̱l blele jui yueke̱, ñakäi bas te ji yöleka̱ sa̱ je̱r ja̱naklä sä wämo wa ska je ki̱tke baa. 	 Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn Parisey xmiletzˈ. Quˈn chebˈe njaw kybˈinchiˈn kyja qtzan yolil Tyol Dios, ayeˈ i kˈmonte Tyol ojtxe, ex nbˈaj kubˈ kytxoliˈn t‑xmakil kˈul tiˈjile kyjulil qtzan wen xjal.


Jeiräta yie ji yua maile därërë ka suale ta je rä bas je̱r ja̱nakläni jeska. Ka irä jiye kuna ta, Säkeklä te yis ia̱ ji ma̱, 	 Tojjo wuˈja lo, ma txi ntzˈibˈiˈn junjun tumil kuj chˈin, tuˈntzin mi tzˈele najeˈ t‑xtalbˈil Dios toj kykˈuˈja, a ma tzaj toqxenin weˈy,


Bas ku̱ ji biketsö Israel wa te iwe̱ ja̱mi. Yi te jile me̱leka̱ käte ra, ¿ka jewa rä wäjielewa̱ña ikja̱nei o̱rke̱ jile däläwa̱klä ska ra na? 	 Quˈn kykaˈyinktziˈn kyiˈj aj Israel. Ayeˈ nxi kyqˈoˈn aluˈmj te oyaj twutz Dios, at kyoklin tiˈj tchibˈjil, ex nchi kˈulin te Dios, aj t‑xi kychyoˈnjo oyaj lo.


Jekjepa Zaqueo je̱k duaka̱ te isha Säkekewa ia̱: —Säkekewa, ¡jikäi issö! Yis ma yis ji tso̱ je moska ma̱kksa̱ ka jita wa ia̱; maile yis wa̱ sa saka wañalewa̱ ra, yis te je säkei me̱mini iwakwa ia̱ tkitkä däka̱. 	 Me ante Zakey, tej nchi waˈntaq, bˈeˈx jaw weˈks teˈ, exsin xi tqˈmaˈn te tAjaw Tkyaqil kyjaluˈn: Kaˈyintziˈn, wAjaw, nikyˈjiˈn nqˈinimila ok kxel nqˈoˈn kye yaj, exsin qa at jun wetza tiˈ o tzˈel welqˈin te jun aˈla, kyaje maj ok k‑ajil nmeltzˈinlta t‑xel.


Je ki̱ka ijewa te kju̱awa wa patju̱a ishäk ka̱yue wà: “Sá te issa ikta yakei Moisés irä Säkeklä irä ukä ja̱mi.” 	 Tuˈn mix xkyeye kyyolin, i chjet jun jteˈbˈin xjal kyuˈn, ayeˈ nya wenqetaq, tuˈn tkubˈ kysbˈuˈn, ex tuˈn t‑xi kyqˈmaˈn qa otaq kybˈi paˈj yol tuˈn Esteban tiˈj Moisés ex tiˈj Dios.


Bä el kolole Säkeklä wa̱ je yabala te ba chakami. 	 Aye jun chˈuq nimil tzaluˈn, aye ma chi skˈet tuˈn qMan Dios, ex nxi kyqˈoˈn jun qˈolbˈil kyeˈy.


Je palei ju̱ñaksa̱ se̱nak Jerusalén ska wa biköle te. Je ki̱ka je ke̱i kinawa̱ iwakwa ktä wà Acéldama ni. Je wà rä sä Pi Ke̱i. 	 Tej kybˈinte aj Jerusalén ikyjo, ok kyqˈoˈn tbˈij txˈotxˈ anetziˈn: Acéldama, atzin tzˈelpineˈ toj qyol, Ttxˈotxˈil Chikyˈ.


Mane jukläyäkä ska bas kjawa̱julu, ata ka bas kinewa̱ ra, bas ma je na ña̱la wà ishäk: 	 Ex qatzin qa mi ẍi kubˈ tziyin kyuˈn, ex qa mi xkubˈ kybˈiˈn kyyola, ku kyetza tojjo bˈe, ex kyqˈmanxa:


Ka irä jiye kuna ta, ishe: Iktäke̱ äyë ki̱ka ra, je ssër dä täkii därërë; ata ikaldu ra, ijuer dä ja̱lma̱lewa̱, ñakäi ka iia̱ uta̱ner bäi. 	 Quˈn at junjun nqˈmante qa ayeˈ wuˈja nim kyxilin ex kujxix wen, me metzilaˈ aj nteˈn kyxola, ntiˈxsila wipiˈn, ex ayetzin nyola ntiˈxsila kyajbˈin, chi chiˈ.


Ka iwa̱ se̱ne bitaba ña̱le̱i ju̱ñer. 	 Ex ntiˈx chˈin kymujbˈil kyibˈ kyukˈa kyukˈa.


Jera ijewa male̱cha̱cha̱wa̱ ite sa pakteke̱ te. Ka irä maikäi kuna ta, ite ijewa pakteke̱ rä ssër ta oloi ta irä käi, ka je rä ñayöle ka̱wei wà wa käi kuna. 	 Atziˈn t‑xnaqˈtzbˈil ok, tkyaqil xjal bˈeˈx jaw kaˈylaj tuˈn, quˈn bˈajxitaq kybˈiˈye jun xnaqˈtzbˈil ikyjo, quˈn nya noq tiˈchaqku tyol bˈaj tqˈmaˈn, tzeˈnkutaqjo nbˈaj kubˈ kyxnaqˈtzin xnaqˈtzilkye. Quˈn ntiˈtaq kawbˈil tuˈn; qalatziˈn te Jesús noq tiˈj tkawbˈil Dios yoline.


Jewa ia̱ ite isha: —Bas cho̱ a̱mi bas wäsaka jukläyäkä tsi̱ne juerke̱ ska. Bas kjawa̱julu jeska ra, ñawäsaka bas te burro yaba ku̱emi mo̱lewa̱, yi a̱ni ka je̱tkerba iki̱ käi; bas te je yeksa̱ tse̱té. 	 Xi tqˈmaˈn kye: Ku kyxiˈy tojjo tal kojbˈil jlajxi. Ajtzin kyokxa ttxaˈn tnam, ok knetil jun tal bur kyuˈn, kˈloˈn, me mix jun xjal o chejinxi tibˈaj. ¡Kypjumila, exsin kyintza tzaluˈn!


jewa kjoyina te isha: —¡Jesús, Säkekewa, ma je̱r ja̱mi sá dälänopa! 	 exsin i jaw ẍchˈintz kyjaluˈn: ¡Jesús! Ay Xnaqˈtzil, qˈaqˈintzin teˈ tkˈuˈj qiˈja.


Ijewa demijulu Capernaúmka ra, jera dracma botkä bäkäk wa ñasikawa̱ Pedro wä ja̱mi te isha: —¿Ka bas paktäk te dracma botkä me̱ kuna na? 	 Atzaj teˈ qkaniˈn junx tukˈa Jesús toj tnam Capernaum, ayetziˈn peyil pwaq te ja te naˈbˈl Dios i tzaj laqˈe tkˈatz Pegr, ex xi kyqanin te: ¿Ma mitzin nchojiˈn t‑xnaqˈtzila pwaq te mojbˈil toj qja te naˈbˈl Dios?