“Yi te jí tsi̱dala yis biketsäk wa manele shiriwa̱wa̱ ra, bäi si̱ ije ia̱ ra rä je wakei kuli kicha ja̱mi jak waunak burro wà shtä mo̱noka̱pa, jekäi iwakei ju̱nomipa däyë naka. 	 Alkye jun xjal tjoy ttxolil tzeˈn tten, tuˈn tkubˈ tzˈaq jun muchˈ kˈwal tiˈj tnimbˈil wiˈja, wenpetla te te, tuˈn tok tkˈloˈn jun abˈj te chebˈl triy tiˈj tqul, exsintla xi t‑xoˈn tibˈ toj aˈ, tuˈn tkyim.


Ata ije mineju̱ te ji o̱na ktei sha, je pakani ite ta̱i. Je kju̱ei Jesús ka däkleiwa̱ ji̱a jukläyäkä na juenakwa̱ käi, ata ise̱na je ektaka ka yi kuna shtä ska. Ata ka̱ biköle ska wa däke̱ ije wäki̱. 	 Me mix tpakux teˈ ichin tkˈuˈj ikyjo, qalaˈ bˈeˈx ok ten qˈmalte kye jniˈ xjal. Tuˈntzin tpajjo ikyjo, mix okxi Jesús kyoj tnam, quˈn noqit okx, bˈeˈxitla ok tzaqpaj txqan xjal tiˈj. Bˈeˈx tjoy Jesús ttxolil tbˈe kytxanile tnam, me mix tuˈnxj jyet‑x kyuˈnxjal, ex i bˈaj ok lipe tiˈj.


Ata Säkekewa te yis wapeblaña. Jekäi ite yis ia̱ täkili ma̱ je wà yis wa̱ je ktei wapaktäklä kalabe, biköle ka Judío kuna wa wa̱ issäklä. Jekäi yis bakanaksa̱ yis na̱me̱i kà ja̱r yika. 	 Me ate qAjaw ten wukˈiy, ex tzaj tqˈoˈn wipiˈn tuˈn nyoliˈn tiˈjjo Tbˈanil Tqanil kolbˈil kywutz nim xjal nya Judiyqe. Ex ax qAjaw mojin weˈy, tuˈn mi chin bˈajiˈy kyuˈn.


Jesús wäoka̱naju̱mi ra, plaa ideksa̱ju̱ diklä na. Jera ije wäna ka̱jöir kjä buka̱naju̱mi. Jeska ite Säkeklä wikblu su̱a idawa̱ju̱té namala käi, dewa̱ iwakei ki̱. 	 Atzaj teˈ tjatz Jesús toj aˈ, bˈeˈx xi jaqpaj kyaˈj, ex xi tkaˈyin T‑xew Dios, a Xewbˈaj Xjan, kyjaˈtaq tkuˈtz tzeˈnku jun palom, ex kubˈ ten tibˈaj.


Yis se̱na bas sha̱na ja̱lma̱lewa̱, sualewa̱, paju̱leka̱. 	 Ex tej nteˈn kyxola, ntiˈtaq nim wipiˈn ex nimtaq nxobˈila, ex noq nchin luˈlintaqa wen, tuˈn jun wokliˈn o tzaj tqˈoˈn Dios kyxola.


¡Jikäi issö! Ba te ibiketsa yis te isha ba ia̱ je ka o̱nak ni. Ata mika̱ ike̱i dewa̱ ra, je o̱rmi. Je ki̱ka, bä ktä wätermiwa̱. Jekäi ba se̱rmi si̱wa̱rbe ma rä io̱na jekäi ke̱i kje. 	 Me tuˈn mina xi tniminjiy a xi nqˈmaˈn tey, mina bˈantl tyoliˈn jaˈlin, tzmaxi ajxi tjapin tqˈijjo, a ma txi nqˈmaˈn tey.


Jekäi ijewa minejulumi te sa pakta, sa kiana je̱k manewa̱kksa̱ ktei wà. 	 I xitziˈn t‑xnaqˈtzbˈin yolil teˈ Tyol Dios kyxol xjal, tuˈn tjaw kytxˈixpin kyibˈ, tuˈn tkubˈ kynimin Tyol Dios, ex tuˈn t‑xi kyqˈoˈn kyanmin te.


Jera je ángel te ikúka: —Yis dä Gabriel, je kaldu rä Säkeklä wäkata ska. Je te yis patkaté ktäk ba ra, ñakäi je kte baa bata shäk ba ia̱. 	 Xi ttzaqˈwin angel te: ¡Ayiˈn Gabriel! Nchin ajbˈiˈn te Dios. Ma chin tzaj tchqˈoˈn yolil tukˈiy, ex qˈmalte tqaniljo luˈn tey.


jera ka bas te ka̱ me̱ kuna ji̱a iia̱ jile wa̱klä iká irä ia̱mi irä ia̱. 	 Ex nkyqˈmaˈn: Aˈltziˈn kqˈmalte ikyjo, ntiˈl il tiˈj tuˈn tmojin tiˈj ttata mo tiˈj tnana.


Jera ije te isha iia̱: —‘Ba ku̱ Säkekewa ba Kekläí shka̱li̱blö ma je̱r ska ji tso̱ kalabe wà, ba wakei kalabe wà, bä ka̱biketsä kalabe wà.’ 	 Xi ttzaqˈwin Jesús: An tnejiljo luˈn: Kˈuˈjlinkxixa Dios tukˈa tkyaqil tanmiˈn, ex tukˈa tkyaqil tkˈuˈja, ex tukˈa tkyaqil tnabˈla.


Jera Jesús te ikúka, te isha iia̱: —Simón, Jonás yaba, bäije ba rä, ka yi yakata pita wa̱ je kjayine ba ia̱, ata yis Ká se̱nak ka̱jöir je ne te ma ia̱ je kjasha rä. 	 Xi ttzaqˈwin Jesús: Kyˈiwlinxix te, ay Simun, a tkˈwal Jonás; quˈn mix aˈl jun xjal saj qˈmante tey, qalaˈ a nMaˈn, a at toj kyaˈj.


Judá te Tamar da Fares irä Zara irä wätsikiwa̱. Fares te Esrom wätsikiwa̱, Esrom te Aram wätsikiwa̱. 	 Ante Judá tukˈa Tamar, ayeˈ kytata Fares tukˈa Zara. Ante Fares ttata Esrom, a ttata Aram,


Jekäi sä wäyuäk jile bata shäk ye wa ñajämika̱ ta̱i, te chu̱li̱i̱ wa wäyueche̱miwa̱. 	 Ex kchi ul xjal sbˈul, a kbˈaj okil kyqˈoˈn kyibˈ qa chqˈonqe tuˈn Dios. Ex nimxxjal kˈwel kysbˈuˈn.


buka̱ne wà, wätenewa̱ wà, wätji̱neka̱ sá ki̱ka wà, shka̱ble wà, wäñine wà, ka ji ñale kuna wà, 	 atku maj nqo bˈaj laqtziˈn, ex o qo kux jpuˈn toj tze, ex ikyˈx quˈn, tej tjaw tiljxjal qiˈja. Ex atku maj nqo aqˈniˈn kujxix wen, ex mixpe o ktaniˈy, ex o tzikyˈx waˈyaj quˈn.


Je o̱na itäki̱ Atenas ska Pablo mineju̱ demiju̱ Corinto ska. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, bˈeˈx ex Pabl toj Atenas, exsin xiˈtz tzmax toj tnam Corint.


Jera je ke̱i ska ka̱ tsa̱ku̱i Herodes te tapanak wa manele kukawa̱ weikanak. 	 Kyojjo qˈij anetziˈn, xi xkye joybˈil qˈoj tuˈn Herodes, a kawil, kyiˈj nimil.


Jera idemiju̱ Betsaidaka. Jera ekla ka wä wajuenak kuna detse̱ isaka wa̱ iwäki̱. Jekäi ijewa ka̱kia iia̱, ijula tkäkläwa̱ ija̱mi. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, i kanin tojjo jun najbˈil, Betsaida. Teˈ kykanin, pon qˈiˈn jun moẍ tkˈatz Jesús. I kubˈsin kywutzjo qˈilte te, tuˈn tkubˈ tqˈoˈn tqˈobˈ tibˈaj, tuˈn tkubˈ tqˈanin,


Jekäi yis ka̱kia mañatäbä kicha Säkekewa ia̱ iwa̱ je tsa̱ju̱aklämi yis ki̱ka. 	 Oxe maj o txi nqaniˈn te qAjaw tuˈn tel tiˈn kyixkˈoj wiˈja,


Je su̱ta je dos talento kukäk te iki̱tapawa̱ni dos talento. 	 Ex ikyx tene tuˈn, a xi ttzyuˈn kabˈe mil; ex tkanbˈe jun kabˈetl tibˈaj.


te isha: —¿Jibä ma̱k bas ssëna yis ia̱ yis wa̱ ije ju̱akläksa̱ bas ia̱ na? Jekäi ijewa te inaklä wäka mablaksa̱ iia̱ treinta. 	 ex xi tqanin kye: ¿Jteˈ aku tzaj kyqˈoˈn weˈy, tuˈn t‑xi nqˈoˈn Jesús toj kyqˈobˈa? Kˈaˈ txi qqˈoˈn lajaj toj kaˈwnaq saqpwaq, chi chiˈ.


Jera ite isha täkii: —Ma je̱köka̱ je̱k duäkka̱ klä ki̱. Jera ije̱k kpaka̱ plaa shkami. 	 Xitzin tqˈmaˈn Pabl qˈajqˈoj wen kyjaluˈn: ¡Weˈksa, ex weˈkuxixa jikyin wen! Jaw tˈikypajjo ichin, ex ok ten bˈetil.


Jera ijewa te ikúka: —Säkekewa Jesucristo biketsö, jera ba irä bä ju ska tso̱ wa irä tsa̱tkermiksa̱. 	 Xitzin ttzaqˈwin Pabl ex Silas: Niminxa Jesucrist, a tAjaw Tkyaqil; ikytzin kkletilejiy kyukˈa kykyaqil t‑xjalila.


Ji täkili tso̱ ma wa̱, me̱le ma ia̱ sä wäkiri wa te ji bata sha oloi ja̱mi, jula me̱leka̱ wà, ke je weikawa̱ ba ku̱. 	 Mi kubˈ tyajinjiy tokliˈn ma txi tqˈoˈn qMan Dios, tej xkubˈ kyqˈoˈn nejinel toj Ttanim Dios kyqˈobˈ tibˈaja, tuˈn toka te kyikˈlel, quˈn ikykuxtaq taj Diosjo.


Yis wa̱ ba weikarke̱, ñakäi ba rä ka ji a̱ni ta je ju̱ñer; ata ba rä blu. Ñakäi yis wa̱ iju̱ñer ñashäk Judío wa ye, ata ka irä jekäi kuna, jewa te ba sheke̱ yakei, ata tsa̱na ra ijewa rä Satanás ñapaktäklä jui. 	 Wojtzqiˈnjiˈy tkyaqilx ma tzikyˈx kyuˈn, chi Jesús, ex jniˈ yajil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, me qˈininqiˈy toj kynimbˈila. Ex wojtzqiˈnqejiˈy a nchi yolbˈin nya wen kyiˈja, aye nkyqˈmaˈn qa aj Judiyqe, me nya twutzxix Judiyqe, qalaˈ te tajaw ilqe.


Ba te ibiketse Säkeklä rä eklabä. Ba te iwá̱ rä bäi. Ata be te je biketse ñaebä, ñakäi ipaju̱rke̱ iyika. 	 Nimin te tuˈn, qa at junchˈin Dios. Tbˈanilx ikyjo, quˈn ikypen kye taqˈnil tajaw iljo bˈiˈn kye kyuˈn, expe nchi tzaj luˈlin tuˈn kyxobˈil te.


sä wetsäkksa̱ sä bolki wa yika, sa̱ wa̱ iwakei kja̱nei wa̱klä ka suale kuna ji yika, 	 tuˈn qel tkloˈn kye qajqˈoj, ex tuˈn qajbˈin te tukˈa tkyaqil qanmin;


Ñakäi ikuna ka̱jiska ji biköle deksa̱ sa̱ ia̱, ata sa wakei weikanawa̱ ra, ¿jiye je kiar sa̱ ki̱ na? Jera ¿jibä me̱mi sa te sa wakei je̱k tsa̱tju̱a ju̱aklämi na? 	 Quˈn ¿tiˈxsila tajbˈin tuˈn tkanbˈit tkyaqiljo ajbˈil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, exsin tuˈn tnaj tanmin? ¿Ma akutzin tzˈok tkyaqil tqˈinimil te klol tanmin?


Je hora ska Jesús a̱na täkii te isha: “Eloi, Eloi, ¿lama sabactani?” (Je wà rä: “Yis Kekläí, yis Kekläí, ¿jiye ba te yis jawa̱ta̱na rä na?”) 	 Ax orjo jaw ẍchˈin Jesús kujxix wen, ex tqˈma: Eloi, Eloi, lama sabactani. Atzin tzˈelpine ikyjo: ¡NMan Dios! ¡NMan Dios! ¿Tiˈxsin quˈn ma chin kyij ttzaqpiˈn?


Iwa rä je pan me̱ke̱ Säkeklä te, je ne rä ale ka̱jöir ska dawa̱ju̱ se̱ne kseka ma̱k ka̱jiska wa ia̱ rä. 	 Quˈn atziˈn wabˈj, a maná, xi tqˈoˈn chwinqil kye xjal aj Judiy ojtxe, noq te jteˈbˈin qˈij; me anteˈ saj smaˈn tuˈn Dios, apente wabˈjjo, a ayiˈn, a ktzajil tqˈoˈn chwinqil te jun majx.


“Yis Ká wa̱ ji biköle rä ju̱leksa̱ yis ia̱. Yi a̱ni ka je̱r ko̱r yi rä iyaba rä ia̱, ata iKá ebä je̱r ku̱a ite rä. Ñakäi yi a̱ni ka je̱r ko̱r yi rä iKá rä ia̱, ata iyaba ebä je̱r ku̱a ite rä, ñakäi yi wäji̱atkewa̱kle iyaba te, jewa ebä je̱r ku̱eke̱ ite rä.” 	 Quˈn ma tzaj tqˈoˈn nMaˈn weˈy tkyaqil. Ex mix aˈl jun ojtzqil weˈy, qalaˈ oˈkx nMaˈn, quˈn ayiˈn Tkˈwal. Ex mix aˈl jun ojtzqil te nMaˈn, qalaˈ oˈkqinxa. Ex alkye jun xjal waja tuˈn t‑xi nyekˈiˈn nMaˈn te, kxel nyekˈiˈn.


Apolos katke ji̱a Corinto ska ra, je bala na Pablo shka ka̱ bata ka̱mii wà deju̱té Éfeso ska. Jeska ite kte kukäk wa ku̱a elkje. 	 Axtaqtza taˈye Apolos toj Corint, majx tqanx ikyˈx Pabl toj kˈul, tuˈn tkanin toj tnam te Éfeso. Antza, el jyete txqan xjal tuˈn, a nimilqetaq toj kywutz.


Ata yis te ishe bas ia̱, ka bas se̱ne wämo fariseo wa tsa̱ta, ñayöle ka̱wei wà wa tsa̱ta ra, jera a̱ni ka bas däkwa̱ ka̱jöir gobierno ja̱mi. 	 Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn kyeˈy, mi chi oka tzeˈnku kye Parisey exqetziˈn xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, a oˈkx kyajjo tuˈn tjapin kyuˈn kywutzxjal, me noq tukˈa tkaˈmin kykˈuˈj nkubˈ kybˈinchine. Quˈn qa mix japin kyuˈn tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, mi chi okxa toj Tkawbˈil Dios toj kyaˈj.


Jera ije te yis ia̱ ishe: ‘Sa ká wa Kekläí wa̱ ba rä kolole ña̱la wätsa̱kba ije ki̱ ji sherke̱ o̱nak je wà je̱r ko̱nak, ba wa̱ ale wämo su̱aklä, ji sheke̱ ite ssäklä. 	 Tzajtzin tqˈmaˈnl kabˈe tyoltz weˈy: A kyDios qxeˈchil, ma jaw skˈontiy, tuˈntzin tel tnikyˈa tiˈjjo tajbˈil, ex tuˈntzin tok tkaˈyin Jesús, a jikyinxix, ex tuˈn tbˈintejiy tyol, a aku yolinte.


Jekäi ite ji su̱le iwa̱ ktei paka ji̱a ki̱ta ijewa ia̱, ite ijewa pakta ji̱a jikäi: —Jira sa̱ tso̱ wa rä shirilewa̱, jewa yika bas je̱k tsa̱tköksa̱. 	 Yolintzin Pegr kyukˈa yol luˈn ex txqantl, ex xi tqˈmaˈn jun tumil kyjaluˈn: Kypaˈmil kyibˈa kyiˈjjo xjal aj il, tuˈntzintla kykleta.


Bata ska ra, jishtä yaba ko̱r ike̱i kjäju̱ kjepa käi, ije̱k kjasha yis ia̱ ñaebä. 	 Tbˈajlinxi jniˈ ikyjo, ok tyekˈin tibˈ weˈy, a otaqxi tzˈaj toj kyaˈj.


kte bulee kukäkwa̱ därërë, jishtä sa pautäle käi, je wà iwa̱ sa̱ je̱rike täkiwa̱klä kte bäi ka duëi ta wapakte wà, ñakäi iwa̱ kte wätkewa̱k wa kukäklä. 	 Ex il tiˈj tuˈn tok lipe tiˈj Tbˈanil Tqanil, a ma tzaj yekˈin, tuˈntzin tbˈant tnimsin kykˈuˈj txqantl tukˈa jun xnaqˈtzbˈil bˈunin, ex tuˈn t‑xmoxin kyiˈjjo a nchi yolbˈin tiˈj.


Wekte Säkeklä ra, saje wa Säkekewaí Jesucristo oloi ja̱mi. Jekäi yis je̱rike wà yie Säkeklä ka̱wei wakja̱neiwe̱, ata yis yaka wà yie ji yakei wakble ka̱wei kja̱nei we̱. 	 Me chjontex te qMan Dios; noq tuˈn qAjaw Jesucrist, quˈn a o tzaqpiˈn weˈy tjaqˈ tkyaqiljo luˈn. At kabˈe tumil te wey: Jun, a wanmiˈn il tiˈj tuˈn tajbˈiˈn te Dios; tkabˈ, quˈn tuˈn xjalqiˈn, intinka toj joybˈil tuˈn il, tuˈn nkubˈ nbˈinchiˈn tzeˈnku ntqanin tachbˈil nxmilila, a ojtxe nteˈn.


Ata ¿ba rä sá ká Jacob tsa̱ta na? Ije te jí diklä talanaklä biata̱na sá ia̱. Je ya ije te, iyabala te, ibewak te. 	 ¿Ankyenaj te? ¿Ma nimxixnajtzinl te toklin tzeˈnku qtzan qxjalil Jacob, a xkyij qˈon teˈ xoch lo, jaˈ xkˈwaˈne kyukˈa jniˈ tkˈwal majqexjo talin?


Ije je̱k weika ta̱i sä bäiwa̱k wa chu̱li̱i̱ wà, je wà ite ji tso̱ iwa̱ biköle e̱wa̱wa̱, ka wao̱nepa a̱ni, ata je te iwätji̱wa̱mi ki̱ta ebä. 	 Otaqx bˈaj tyajiˈn tibˈ kyukˈa qˈanil, ex otaq bˈaj tyupin jniˈ attaq te te twiˈ tqˈanbˈil, me minataq n‑el weˈ; noq kyjaˈ nxayetaq toj il.


“Ka yi a̱ni ia̱ blu wa bol kja̱nei o̱nak. Ka irä jiye kuna ta, ite ekla dokoitsemi, ata ite iel shka̱li̱blemi; ite ekla bawe̱mi, ata iel iarmi ije̱r ki̱. Jekäi ka bas ia̱ Säkeklä irä blune irä kja̱nei o̱nak ñara. 	 Mix aˈl jun aku tzˈajbˈin te kabˈe tajaw aqˈuntl. Quˈn k‑elil tiˈjliˈn tnejil, ex k‑okil tkˈuˈjliˈn tkabˈ; mo k‑okilj tzˈaqle tukˈa tnejil, me bˈeˈx aku tzˈel tiˈjlinljo tkabˈ. Nlayx bˈant tuˈn tokin te Dios ex te pwaq.


Jera ite ikúka te isha ijewa ia̱: —¡Bas tso̱ jira wa ka ji biketsäk etkabä kuna! ¿Bikö räka̱ yis kiana ji̱a se̱nak bas da rä na? ¿Bikö räka̱ yis kiana ji̱a bas katabläk rä na? Itso̱té 'sia̱. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús kye t‑xnaqˈtzbˈin: Ntiˈxsin kynimbˈila tiˈj Dios. ¿Jteˈxsin qˈij nkubˈlin ten kyxola, ex naˈmxsin tok qeˈ kykˈuˈja wiˈja? ¿Jteˈxsila qˈij kkyˈelixjo ikyjo wuˈn? Qˈintzinjiy qˈa, chiˈ.


Iwa rä sa̱ je̱r ska ji däke̱ksa̱ rä: ka̱biketse yakei käi, sä ktewa̱ käi, manene käi, ka̱wakblewe̱ käi, jakble käi, ka̱yue sa saka ukä ja̱mi käi, sa saka sheka̱ yakei käi. 	 quˈn toj tanminxjal ntzaje jniˈ t‑xim nya bˈaˈn, jniˈ bˈiˈyin, jniˈ kyˈaˈjin, ex jniˈ aj pajil, jniˈ elqˈin, jniˈ sbˈubˈl, exsin tkyaqil yasin,


Ijewa kju̱atkewe̱ke̱ ji biköle te, ñakäi ijewa te biköle dälänetseke̱. Idami ji yakei tkerke̱ iwakwa ki̱ ebä wa̱k. Ikjäbata wà iktäke̱ je̱k ssë wà, ite sä kjeisheke̱ sä däkläwa̱pa ijewa ja̱mi jile däkläksa̱ iwakwa ia̱. 	 Ikytziˈn, kchi okile xjaljo, a nchi ikyˈin, ex nchi yolbˈin, ex nchex kypoqin kyukˈa, quˈn noq nchi bˈinchin tzeˈn kyaj. Njaw kynimin kyibˈ, ex tbˈanilx n‑etz toj kytzi, tuˈn kyxmoxin xjal, noq tuˈn kykanbˈin jun tiˈ, tzeˈn kyaj.


Jekäi Sa Ká yis patkäkté, je wakei te yis ktei sha. Ka bas wa̱ ije rä ktä ssële kuna; ñakäi ka bas wa̱ iwakei rä su̱le kuna. 	 Ex ikyx te qMan Diosjo, a tzaj chqˈon weˈy, ntzaj tqˈoˈn kujsil weˈy qa twutzxix nyola, me naˈmx kybˈintiˈy nipela jun maj tqˈajqˈojil twiˈ, ex naˈm kylontiy tzeˈn iky kaˈyin.


Jera je chu̱li̱i̱ wa te ichakeke̱ iia̱: —¿Jera ji we̱ sá te na? 	 Ayetzin kyej xjaltz antza xi kyqanin te kyjaluˈn: ¿Tiˈtzin aku kubˈ qbˈinchintza?


Jekäi ijewa te Jesús kúka te isha: —Ka sá wa̱ iju̱ñer. Jera ije te isha ijewa ia̱: —Ñaebä ka yis wa̱ iyinak bas ia̱, yibä ka̱wei wà yis te jekäi iwe̱ke̱ rä ni. 	 Tuˈnpetziˈn, xi kyqˈmaˈn: Mi bˈiˈn qe quˈn, chi chiˈ. I xi ttzaqˈwin Jesús: Exsin ikyx wejiˈy, nlay txi nqˈmaˈn weˈ, alkye saj qˈoˈnte wokliˈn tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn tkyaqiljo lo.


Jera yie ichaka ije ia̱: “Säkekewa, ¿yi ba rä na?” Jera Säkekewa te yis kúka: “Yis dä Jesús je ne yuleke̱ ba te weikanak rä. 	 Noq samexixa, wAjawa. ¿Ankye te? Tzajtzin ttzaqˈwin weˈy: Ayin wejiˈy Jesús, ex ayinxjiˈy a ma chin el tikyˈiˈn.


mai ijewa chichöñaí rä ka duäk kuna, ñakäi yökö rä ka wäita̱nak kuna ska. 	 quˈn toj qˈaqˈ, aye ẍchuqˈ mina nchi kyim, ex mina nyupjjo qˈaqˈ.


Jesús te jile saka wá̱ ta̱i ijuenaklä ye iwa̱ dulanak wa wäna, ata jewa ka yöne jí äyë ki̱ka. 	 Ex kubˈ tbˈinchin Jesús nimku techil tipin qwutza, tuˈn qkaˈylaja kyiˈj, a ntiˈ kubˈ tzˈibˈit tojjo uˈj lo.


Jera Simón Pedro te ikúka, te isha: —Ba ne rä Säbäkäkksa̱, ale Säkeklä kseka yaba rä. 	 Xi ttzaqˈwin Pegr: Atejiy Crist, a Tkˈwaljo Dios itzˈ te jun majx, a skˈoˈnxix tuˈn, tuˈn tul tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Ka irä jiye kuna ta, jí rä yis pi, sa kabläklä ñaia̱ spa̱na je pií; je rä tkenakju̱mi sä chu̱li̱i̱ wa nui janakläwa̱ bitaba. 	 quˈn atziˈn nchkyˈeljiˈy, jun akˈaj tumil, a bˈantnin tiˈj tuˈn Dios, tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa. Quˈn a nchkyˈela k‑elil chitj te chojbˈil kyilxjal.


Jekäi ite ijewa nui paruami ra, ekla detse̱ iwäki̱ nuita diez mil talento. 	 Atzaj teˈ tok ten bˈinchilte lo, attaq jun, ma ninxtaq txqan tkˈas.


Säkeklä Sa Ká irä, Säkekewa Jesucristo irä, je̱r bäi shöpa bas ia̱, jewa ku̱ bas je̱r ssëwo̱pa baa. 	 Noqit ax qMan Dios junx tukˈa Jesucrist, a tAjaw Tkyaqil, tzaj qˈonte t‑xtalbˈil kyibˈaja junx tukˈa tnukˈbˈil toj tkyaqil.


ñakäi yis dämiwa̱ bas ia̱ bas Ká ye, jera bas dämiwa̱ yis yabala jäiyi wa irä alaklä wa irä ye. Jekäi Säkekewa ji biköle tsa̱ta te ishe rä.” 	 Ex ayiˈn kchin okil te kyTatiˈy, ex ayetzin kyeˈ kchi okil te nkˈwala, chitziˈn tAjaw Tkyaqil.


Yis ia̱ issër biköle kunapa rä je̱rikäk yis käi. Ata sä biköle ia̱ Säkeklä wa̱ ime̱le rä, ekla ia̱ kju̱awa iel ia̱ kju̱awa, sa̱ se̱nakläwa̱ iräle kai iräle. 	 Wajatla weˈ tuˈn kyoka tzeˈnku weˈ. Me ate Dios ma tzaj qˈoˈnte toklin junjun, tzeˈnku taj, qa te mejebˈlin mo minaj.


Je ne käi Sara te Abraham dälätsa rä, je kia ite rä säkekewa ni. Jekäi bas dämiwa̱ ije yabala ye, ikuna bas te ji wá̱ bäi ra, ñakäi ikuna ka bas suar kuna sa pawi̱rke̱ mane a̱ni yika ra. 	 ikytziˈn tzeˈnku te Sara, kubˈ tnimin Abraham, ex xi tqˈoˈn toklin te tnejil. Atzin jaˈlin, ayetzin kyeˈ, ma chi oka te tal Sara, qa ma kubˈ kybˈinchinjiˈy wen, ex qa mi xi kyqˈon kyibˈa toj xobˈajil twutz txˈotxˈ.


Jera je kjänanak wa julunami te je ktei sha jukläyäkä na irä ipája̱mi na irä. Jekäi ijewa biterté ji o̱na rä su̱ak. 	 Atzaj teˈ tiwle lo kyuˈnxjal, a nchi kyikˈlentaq kyiˈj kuch, bˈeˈxsin i kubˈtz toj bˈe yolilte kyeˈ xjal, a iteˈtaq toj tnam ex kyoj jniˈ kojbˈil. Bˈeˈxsin i bˈajetz kyej xjal lolte, qa twutzxtaqjo a otaq kybˈi.


Je bewak su̱a yis te, pa juer dä nama kitäle su̱ta, iklä ijula rä urí käi, ikjä ja̱r dä nama kjä ja̱r käi. Je ia̱ tsuitkäbi te itäkili irä, ije̱tkäklä ka̱ tsa̱ku̱i ye irä ma̱, ñakäi ite ka̱wei iwa̱ sa patkäklä ma̱ iia̱ ta̱i. 	 Me atziˈn txuk, a xi nkaˈyiˈn, ikytzin kaˈyiˈn tzeˈnku jun ma tij wech, me kyukˈa tqan tzeˈnku te oso, ex ttzi tzeˈnku te bˈalun. Me atzin ma tij txuk, a attaq nej, xi qˈoˈnte tipiˈn juntl, tukˈa nim toklin, ex tkyaqil tkawbˈil.


Sá ju̱r dami däyë wäbala tsi̱ne kie Clauda ekta ja̱mi ra, je dälei ja̱mi sá te ko̱no tsi̱ne shkä iwa̱ iitä wa sikaka̱, je sikla rä därërë. 	 O ikyˈxa tiˈjxi jun tal muchˈ txˈotxˈ tkuˈx toj ttxuyil aˈ, Clauda tbˈi, jaˈ nyale njumintaq kyqˈiqˈjo. Ex tukˈa nim aqˈuntl, jaˈtza qiˈnjiˈy jun tal muchˈ bark te kolbˈil kyexjal, a kˈloˈntaq tiˈjxi bark jaˈ o tokxitaqa.


Ñakäi alaklä wa bol jak wawä tso̱, jera ekla rä minaktse̱, iel dä ju̱nakta̱na. 	 Ex kabˈe qya nchi cheˈn junx tiˈj kyka. Ex ikyxjo, jun teˈ kxel qˈiˈn, ex jun teˈ kyjel.


Jeska Jesús mineju̱ ji̱a ra, ite ekla kie Mateo ni su̱a je̱tkelewa̱ inaklä bäkäklä ska, je ia̱ ite isha: —Sä shkä yis da. Jera je je̱kaka̱ mineju̱ ira. 	 Tej tikyˈ Jesús antza, in xi tkaˈyiˈn ayiˈn, Matey, qˈuqleqintaqa toj jun tal ja te peybˈil pwaq tuˈn tajbˈin kye aj Rom, a nchi kawintaq kyibˈaj aj Israel. Tzaj tqˈmaˈn Jesús weˈy: Lipeka wiˈjach. Ex bˈeˈx in ikyˈ lipeˈy tiˈj Jesús.


Je rä jira tapanak wa ja̱mi, Säkeklä ka̱biketse ta̱i kju̱awa kju̱awa kjayinaklä jile tsa̱ku̱i wa käi, ka̱wei ta wa käi tso̱ ka̱jöir ke̱i saka saka ska jewa ia̱. 	 Quˈn ajo tajbˈil Dios, qa noq tuˈn Ttanim k‑elile kynikyˈ tkyaqil angel ex jniˈ at tipin toj kyaˈj ex twutz txˈotxˈ, tiˈjjo jniˈ t‑xilin tnabˈl Dios.


Je ra yis ji̱a ta̱i, ka yi a̱ni ko̱ne kianak je äyë kjäyä ja̱wa̱k iräle, isu̱akbä jibä iräle ki̱ka. 	 Tuˈn ikyjo, bˈeˈx in jaw oqˈa nimxix, quˈn tuˈn mix aˈl jun knet, a at toklin tuˈn tjaw jqet, ex tuˈn tkubˈ uˈjitjo uˈj, iˈchaqxpetla noq tuˈn tok kaˈyit.


Je te Pablo irä Bernabé irä kju̱atkewa̱cha̱wa̱ ta̱i ijewa ra, je ki̱ iña uña ka elkje kuna. Je ne ki̱ka Pablo irä Bernabé irä ijewa sha̱ manele irä kolona patkenak däkka̱ Jerusalénka je ktei chakäk Jesús ktei bata shäk wa ia̱ irä tapanak wa wäkiri wa ia̱ irä. 	 Me atzin te Pabl ex Bernabé nimku i jaw chˈotj kyukˈaxjal. Me atzaj teˈ tjapin bˈajjo yol, bˈeˈx i xi chqˈoˈn Pabl ex Bernabé, junx kyukˈa junjun nimil, tuˈn kyxiˈ tzma Jerusalén tuˈn kyyolin kyukˈa tsanjil exqe nejinel toj Ttanim Dios, tiˈj tkyaqiljo a otaq kyij ttzˈibˈin Moisés.


Jeska iñajiaka̱ ko̱no ja̱rka minemi tipä a̱mi kata däkmi Capernaúm ska. Jera ka̱tuinawa̱ kja yee, ata ka Jesús dajuena. 	 ex antza o okxa qeˈy toj jun bark, tuˈn qpon kaniˈn jlajxi tzma toj tnam Capernaum. Ex otaq qo ok qxopexix wen, ex naˈmtaq tmeltzˈaj Jesús.


Ata sa kiana äyë yuäkmi ijewa ia̱ ijewa ñabutsä tuläklämi ji yakei telewa̱ jile kekläí me̱i wa̱ yika, ñakäi ka̱wakblewe̱ irä, jile kuli sikleka̱ irä, jile pi irä, je yika. 	 Me tuˈntzin ntiˈ qˈoj kyxoljo nimil Judiy ex nya Judiy, noq tuˈn qbˈinchbˈin qxolx, iltzin tiˈj tuˈn t‑xi tzˈibˈit jun uˈj kyeˈ nya Judiy, tuˈn mina t‑xi kychyoˈn kychibˈjiljo aluˈmj, a nchi kubˈ bˈyet te chojbˈil il kywutzjo txqantl kydiosxjal; ex tuˈn mina txi kychyoˈn kychibˈjiljo aluˈmj, a nchi jaw kyim, mo nchi jaw kyjtzˈoˈn kyibˈ; ex tuˈn mina tkubˈ kytzqˈajsiˈn chikyˈ te kychiˈ; ex nya wen tuˈn kykubˈ kẍe kyukˈa junxil qya, qa nya kyxuˈjil. Tzuntzin nxi nqˈmaˈntza ikyjo, quˈn tkyaqiljo lo, manyor tzˈilx toj qwutz awo Judiyqo. Me nya taj qMan Dios, tuˈn tkux ikyˈbˈil qxol awo nimilqo, noq tuˈn nya junxjo qbˈinchbˈin qxolx.


“Issö, bas ji ja̱ñetsäk wa, bas male̱te̱nopa, bas weikanowa̱pa. Ka irä jiye kuna ta, yis te ji we̱ mar bas tso̱ ji̱a kseka ke̱i sha̱na. Yilé kuna je ji o̱rmi pakäkba bas ia̱, jera ka bas wa̱ ikolonak iyina ye.” 	 Kybˈinkuy, ayiˈy bˈaˈn chi ikyˈin. Kux chi jaw kaˈylaja, ex kux chi oqˈa, quˈn kyojjo qˈij lo, nimx kawbˈil kˈwel nbˈinchiˈn, a nlayla txi kynimin, qa junxil xi qˈmaˈnte kyeˈy, chi Pabl kye xjal antza.


Ñerä saduceo wa demijulu iwäki̱. Jewa te ishe rä ka sä rä shki̱nakka̱ni kuna; jewa te ichaka iia̱ te isha: 	 Attaq jun chˈuq Sadusey nbˈaj xnaqˈtzintaq, qa aj tkyim jun xjal, minataq njaw itzˈje juntl majl. I tzaj tkˈatz Jesús, ex xi kyqˈmaˈn te:


Je ne ki̱ka ijewa te isha Aarón ia̱: ‘Je Moisés sä jäkksa̱ Egipto ke̱i ska, me je da räle, ka sa̱ wa̱ iju̱ñer. Je ki̱ka ba ku̱ jile kekläí wa me̱i yuö sá ia̱ sä wäsikewa̱k wa ye.’ 	 Ex tej tkyij ten Moisés twiˈ wutz Sinaí yolil tukˈa Dios, bˈeˈx xi kyqˈmaˈn te Aarón: Bˈinchinkuy txqan qdiosa, tuˈn tmojin qukˈiy, quˈn nya bˈiˈn quˈn, tiˈ ma bˈajte Moisés, a s‑etz qˈinqeˈy toj Egipto.


Jekäi ale demi las cinco wa dejulu to̱nami denario wà etka etka. 	 I bˈaj tzaj laqˈe aye, a oˈkx jun or i aqˈnin, ex teyile junjun xi ttzyuˈn jun pwaq te twiˈ kykˈuˈj, nyakutlaj otaq tzˈex kyqˈij tuˈn kyaqˈnin.


Ata Sa̱tsa̱tkäk, ale Wikblu Sikina patkenak ji̱a Sa Ká wa̱ yis kie ja̱mi, je te bas je̱r ku̱emi ji biköle wà, ñaebä ite bas je̱r ja̱we̱mini ji biköle yile yis wa̱ bas ia̱ jeska.” 	 Me atzin Xewbˈaj Xjan, a ktzajil tchqˈoˈn nMaˈn toj tumil nbˈiˈy te Onil kyeˈy ex te Qˈuqbˈil kykˈuˈja, ok ktzajil t‑xnaqˈtzin tkyaqil, ex ktzajil tnaˈn kyeˈy tkyaqiljo o bˈaj nqˈmaˈn kyeˈy.


Jera Pablo te ikúka: —Säkekewa bäiwa̱ si̱ Festo, ka yis dä yuletelewa̱ kuna. Ata yis te kte wata si̱ ne sheke̱ rä. 	 Me atzin te Pabl xi ttzaqˈwin: Nya txˈuˈjqin weˈ, ay Festo, a nimxix toklina, qalaˈ mikyxi teˈ, quˈn tumilxix ex twutzxixjo, a xi nqˈmaˈn.


Ñakäi bä wäbala te bä shiriwa̱wa̱ ra, je yöksa̱ ju̱omi. Bäi si̱ ba ia̱ ra rä bä kjäwa̱ sa̱ se̱naklä kseka ska wäbala ta etkabä, ata ka ju̱nakmi kuna wäbala bötkäwe sä tuläklämi yökö í wäkaleka̱ ja̱rka. 	 Ex qa noq tuˈn tpaj tbˈaqˈ twutza aku kubˈ tzˈaqiy toj il, qˈimitza, ex qˈimila toj tkˈuˈja te jun majx. Quˈn bˈantla tuˈn tokxa toj kyaˈj noq tukˈa jun twutza, tzeˈnkul teˈ, tuˈn txiˈy kyukˈa kykabˈil toj qˈaqˈ, a mixla k‑yupjilx.


“Ka yis ktä ji̱a jaree bas da, ka̱jiska tsa̱ku̱i daju̱ kja ki̱ka. Ka je tu̱nakka̱ yis ki̱ka. 	 Nya nimtl tqan tuˈn nyoliˈn kyukˈiy, quˈn chˈix tul kanin tajaw il, a kawil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, bˈinchil tajbˈil wiˈja, exla qa ntiˈ toklin tuˈn tkubˈ wiˈja tuˈn.


Ka irä jiye kuna ta, yis yaka rä kata̱nak si̱, yis pi rä yanak si̱. 	 Quˈn ajo nchibˈjila, ante wabˈjjo, a twutzxix, ex ajo nchkyˈela, ex ikyxjo, ante kˈwabˈjjo, a twutzxix.


Ata wekte Säkeklä ra. ¡Je ne te sa̱ tsa̱tke tu̱nakka̱ saje wa Säkekewaí Jesucristo oloi ja̱mi rä! 	 Me chjontexla Dios. Ma tzaj tqˈoˈn tumil tuˈn tkubˈ tiˈj il quˈn, noq tuˈn qAjaw Jesucrist.


Ata säkätäba kte baa ne kiana wapauta̱nakksa̱ ka̱ biköle ska rä. 	 Me tuˈn tbˈajjo tkyaqil twutz txˈotxˈ, il tiˈj nej tuˈn tbˈaj yolitjo nyola te kolbˈil kyexjal toj kykyaqil twutz txˈotxˈ.


Jera ite isha je ekla jula ssi̱lewa̱ ia̱: —Ma je̱k duöka̱ klä ki̱, biköle sha̱na. 	 Xitzin tqˈmaˈn Jesús te ichin: ¡Weˈksa, ex weˈkuy kywutzxjal!


“Zabulón wa ke̱i irä Neftalí wa ke̱i irä, ña̱la tipä kjä ja̱mi Jordán a̱mikata, Galilea ke̱i ale ka Judío kuna wa tso̱ ska. 	 Ay, ttxˈotxˈ Zabulón, ex te Neftalí, a tkˈatz Nim Aˈ Jordán, ex jniˈqe iteˈk ttziyile ttxuyil aˈ tojx txˈotxˈ te Galiley, jaˈ najleqe xjal nya Judiyqe.


Jekäi bas se̱no jishtä Cristo ktei baa ja̱mi sa kiana se̱nak rä käi ebä. Je rä yis demi bas su̱ak iräle ka yis katke kuna iräle ra, yis wa̱ bas ktei ssäklä bas dami rä je̱r ssële etka yebä, ji biketse etkabä kte baa ja̱mi wetsäk ñara etka yebä, 	 Oˈkx jun tumiljo nxi nqˈoˈn kyeˈy: Kyqˈoˈnka tilil, tuˈn tten kychwinqila, ikyxixjo tzeˈnku ntzaj tyekˈin Tbˈanil Tqanil Crist. Exla qa intiˈn kyukˈiy exla qa mina, quˈn tuˈn najchaq intiniˈy kykˈatza; me atla wajiˈy, noq tuˈn tul jun kyqanila, qa tbˈanilx iteˈyiˈy, ex qa jikyin iteˈyiˈy toj kychwinqila, ex qa at kymujbˈil kyibˈa kyxolilixa kykyaqila, ex qa nchi aqˈniˈn wen toj kynimbˈila, a tzaj qˈoˈn kyeˈy, tej kynimiˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil,


Je dewa̱ bakleka̱ju̱ ángel wa tsa̱ta, je su̱ta ije ia̱ kie me̱na rä bäi si̱ ijewa ia̱ kie me̱na tsa̱ta. 	 Tuˈntzin tkyaqiljo luˈn, ate Jesús o tzˈok nimxixtl toklin tzeˈnku tkyaqil angel, quˈn tuˈn kˈwalbˈaj te qMan Dios. Qalaqetziˈn kye angel, at kyoklin, me noq te taqˈnil.


—¡Jikäi issö! Däli tkäk ekla mineju̱ ituläk. 	 Kybˈinkutzinjiˈy kxel nqˈmaˈn kyeˈy: Jun maj, xiˈ jun xjal awal triy.


Jekäi je diezmo kukäk wa rä ditsä duäkcha̱wa̱ ebä, ata ñe jí ije ktei yile rä idami ji̱a kseka ni. 	 Ex majqexjo pale jaˈlin kyxol Judiy, ayeˈ nchi peyin tlajajin kykanebˈ kyxjalil, noq xjalxiqe. Ex tuˈn xjalxiqe, te kyiminqe. Me metziˈn te Melquisedec, mina; qalaˈ nyakuj itzˈ teˈ te jun majx, ikyxjo tzeˈnkuˈ ntqˈmaˈn Tuˈjil Tyol Dios. Tuˈn ikyjo, nimxixtl toklin Melquisedec kyibˈaj pale tzajninqe tiˈj Leví.


Jekäi je chu̱li̱i̱ wa wäbäli wa te iwa̱ shönak je̱k ki̱ je shuami ña̱la ki̱, ata isaka te kal kä tia, shuami ite ña̱la ki̱. 	 Ex bˈaj kubˈ kylikyˈin xjal kytxoˈw toj tbˈe, ex txqantl tzaj toqinte t‑xaq tze, a palma tbˈi, ex bˈaj kubˈ kylikyˈin toj tbˈe tuˈn kytzaljbˈil.


Ata ka je pakanaklä ji̱a jöiwäta sa̱ sha̱na ra, sa̱ ku̱ ijewa wäsuawo̱ je kie ka pakäklä ji̱a kuna ijewa wa̱ yi a̱ni ia̱. 	 Me tuˈn mina tzˈele tqaniljo lo kyxolxjal, kchi okil qxobˈtzin, tuˈntzin mina chi yolinil tiˈj tbˈi Jesús.


Jera ijewa te ikúka jiräni Jesús te ishami ijewa ia̱ käi, jera ite ijewa jawa̱. 	 Xi kyqˈmaˈntz tzeˈnkuxjo otaq txi tqˈmaˈn Jesús kye. Bˈeˈxsin tzaj kytzaqpiˈntz. Exsin tzaj kyiˈntzjo tal bur.


Jesús mineju̱mi iwa̱ dulanak wa ra Cesarea Filipo ke̱i sha̱na jukläyäkä tsi̱dala shtä ska. Ñerä ña̱la wà ite ichaka iwa̱ dulanak wa ia̱, te isha: —¿Jiräni ditsä te ishe yi yis dä na? 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, bˈeˈx i xiˈ Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin kyojjo muchˈ najbˈil toj tnam te Cesarea Filipo. Nchi bˈaj bˈettaq, teˈ t‑xi tqanin Jesús kye: ¿Ankyeqiˈn toj kywutzjo jniˈ xjal? chiˈ.


Je ne ki̱ka ke bas yuletenak, ata ji sherke̱ Säkekewa ki̱ je ku̱ bas je̱r ku̱opa. 	 Tuˈnpetziˈn, mi kubˈ kybˈinchinjiˈy a ntiˈ tajbˈin. Tzˈelxit kynikyˈa tiˈj alkye tajbˈil qAjaw.


Ijewa te Esteban tie kate jak wà ra, jera ika̱kia te isha: “Säkekewa Jesús, yis wikblu kuköwa̱ ba ku̱.” 	 Tzmataq n‑ok xoˈn Esteban tuˈn abˈj, me bˈeˈx jaw naˈn Dios kyjaluˈn: Tzyuˈnxa wanmiˈn Ay, wAjaw Jesús.


Je̱r bäi yinopa bas ia̱, bas je̱r ssënopa baa, bas ssënopa ñashka̱li̱bläk ki̱ta ki̱ta. 	 Ax qMan Dios ktzajil qˈoˈnte nim tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj kyeˈy, ex tkyaqil tnukˈbˈil, ex tuˈn tok kykˈuˈjlin kyibˈa kyxola.


“¡Ji ba wäbätsewa̱k, je tse̱naju̱mi ba yika, ji biköle babaa käi, juer ta bäi tsa̱a̱ käi, weikanawa̱ ba yika, mik a̱ni ka je ko̱nakni itjä!” 	 Ex kxel kyqˈmaˈn te tnam luˈn: Atzin jaˈlin, ntiˈ tkyaqiljo lobˈj, a tbˈanilx wen, a npontaq tkˈuˈja tiˈj. Ex tkyaqiljo tqˈinimila, ex jniˈ tzeqbˈil, a attaq, ma naj te jun majx.


Je ke̱i wà bas ssëno a̱naa, bas ka̱ssö jaboo, bas ia̱ ji säkei ta tso̱ däkksa̱ ta̱i ka̱jöir ska ki̱ka. Ata je su̱ta ijewa kalí wa te jile bata shäk wa ukä ja̱mi iwá̱ rä. 	 Qa ma tzikyˈx kyuˈn, chi tzeˈjixa, ex chi tzalajxa, quˈn ktzajil tqˈoˈn Dios nim t‑xel kyeˈy toj kyaˈj, tzeˈnku xi tqˈoˈn kye yolil Tyol Dios ojtxe, tuˈn nim sikyˈx kyuˈn, tzeˈnkuxjo kye jaˈlin.


Ñakäi alaklä wa bol käjäklämi jile wäk ñara, jera ekla rä minaktse̱, iel dä ju̱nakta̱na.” 	 Exla qa kabˈe qya junx nchi cheˈn, junchˈin teˈ kxel qˈiˈn; atzin teˈ juntl, axsa kyjele qˈoˈne teˈ.


Ka irä jiye kuna ta, sa wakei ebä je̱k kjeishä ka je wà sä däkksa̱ bäi, ata ale yi kjeishe Säkeklä te ebä. 	 Quˈn nya te nim tokliˈn a kjawil tnimsin tibˈ til tibˈx, qalaˈ a teˈ a kjawil tnimsin Dios tbˈi.


Jekäi yie isu̱a, ñakäi yis te iktei she ije ne rä Säkeklä yaba rä. 	 Ma nliˈy, ex ayinkuxixa ẍin lonte qa a Jesúsjo Tkˈwal Dios.


Je ukä ska yie ángel wa su̱a cuatro klä ki̱, ka̱ ñak cuatro ska. Jewa te si̱wa̱ ju̱nak cuatro ishäkä ki̱ jöi wà dia wà a̱mi wà jí wà wäkuke tso̱, ka si̱wa̱ ju̱naklä kuna itjä ishäkä ki̱, däyë ki̱, kal ki̱ a̱ni. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi nkaˈyiˈn kyaje angel waˈlqetaq toj kyaje tumil txˈotxˈ, a tzyuˈntaq kyaje kyqˈiqˈ kyuˈn, tuˈntzintla mi xupin kyqˈiqˈ tibˈaj txˈotxˈ, ex tibˈaj ttxuyil aˈ, mixpe tibˈaj jun tze.


Ijewa te bas tulemiksa̱ ñapaktäklä jui ska, ñakäi ike̱i dämiwa̱ ji̱a mika̱ yilé te bas ktawa̱ ra, ijewa te ibiketsemi rä ite Säkeklä ne kja̱nei we̱ke̱ rä. 	 Quˈn kchi elitz lajoˈn kyojjo ja te naˈbˈl Dios. Expe tzul kanin jun qˈij, tuˈn kykubˈ bˈyoˈn kyuˈn, quˈn toj kywutz nyakuj nchi ajbˈin te Dios tuˈn ikyjo.


Ata yi te ka yis sheka̱ ditsä wäkata ska ra, jera je wakei ka yinakka̱ Säkeklä ángel wa wäkata ska. 	 Me anteˈ kˈwel ewinte kywutzxjal qa ojtzqiˈnqiˈn tuˈn, ex ikyx wejiˈy, kˈwel wewiˈn twutz t‑angel nMaˈn, a at toj kyaˈj.


Je ebä ra Jesús da kajali wa sha̱ ekla jula tkawa̱ te iespada sikaksa̱, je wà ite chui wa tsa̱ku̱i kjanaklä bika, kukä tia ju̱ami. 	 Me attaq jun tukˈa Jesús jatz tiˈn tkxbˈil toj tja, ex el tjaspin tẍkyin jun taqˈnil tnejilxix pale.


Yis wa̱ iju̱ñer mai ba se̱r dä, je rä mai Satanás je̱tkäkläwa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye katke ska. Antipas, ale chatkelewa̱ yis ktei shäkka̱, je ko̱tälewa̱ bas sha̱na mai Satanás se̱r ska, je ke̱i wà ra ba te yis kie kukawa̱ därërë, yis biketse ka janewa̱ ba wa̱. 	 Wojtzqiˈn jaˈ najleqiˈy, a jaˈ nkawin tajaw il toj kyaminxjal. Me metzin kye, ma chi weˈxixa toj kynimbˈila wiˈja. Mixpe a tej tkubˈ bˈyon Antipas, ajo tbˈanil nimilxix wiˈja, mi xkyij kytzaqpiˈn kynimbˈila. Ax kubˈ bˈyoˈn toj kytanima, a jaˈ i kˈulinexjal twutz tajaw il.


Ka ikju̱atkäk, ka ia̱nak; ka yi a̱ni wa̱ ia̱r ssënak ña̱la ki̱. 	 Mi qˈojle, ex mi jaw ẍchˈin, tuˈntzintla mix aˈl kxel bˈinte tqˈajqˈojil twiˈ kyoj tbˈeyil tnam.


Ñerä dulaklei wa ñajaka̱ te inu̱l pabutrawa̱, te itsa̱mi itäbiawa̱. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, i tzaj ilaˈ kuˈxin qˈa kubˈ kyptzoˈn kyimnin, ex xi kyiˈn, tuˈn tkux muqet.


Wekte Säkeklä ra, je te Tito je̱r ssëwa̱ bas tsa̱tkäk tsa̱na, jishtä yis wakei je̱r ssëna bas tsa̱tkäk käi. 	 Chjonte qMan Dios, tuˈn xkux tqˈoˈn toj tanmin Tito nim tkˈuˈj kyiˈja tzeˈnkuxjo weˈ.


Jera iká je̱r ku̱a ite je hora ne ska Jesús te isha iia̱: “Ba yaba se̱rmi ji̱a” ni rä. Je ne ki̱ka ije te Jesús biketsa, ñakäi iju ska tso̱ kalabe te. 	 Bˈeˈxsin pon kanin toj tnabˈljo ttataˈ kˈwal, qa ax orjo ttzaj tqˈmaˈn Jesús te, qa ma tzul Dios te tkˈwal. Tuˈn ikyjo, bˈeˈx xi tnimin tej ichin kyukˈa kykyaqil najleqe toj tja.


Iwa rä yis ia̱ ra sa̱ se̱r kseka rä Cristo ia̱, ata duewa̱ rä ji bäi däkläksa̱. 	 Quˈn toj nchwinqila tzaluˈn, ntiˈ juntl tbˈanilx tzeˈn Crist; ex aj nkyima, nimxla tzaljbˈil, quˈn kchin tenbˈila tukˈa te jun majx.


Jera ite diklä tia u̱ yaka yöle naka, je wà ite iwa̱ dulanak wa klä paskuami, je pasikani ite paño mo̱lewa̱ ikipa ja̱mi wà. 	 ex kux tqoˈn aˈ toj jun txˈajbˈil, ex ok ten txjol qqaˈn, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin, ex i el ttzqijsin tuˈn bˈuˈẍ, a otaq tzˈok tbˈaltzˈin tiˈj tkˈuˈj.


Jekäi yis te issa ra ijewa te ikjatieke̱ rä iwakwa ka̱wei bata ki̱ka. Ata ka iwa̱ ji a̱ni nui kuna, iktäkläwa̱ iräle iwätiäkläwa̱ iräle. 	 Ex antza nbˈiyiˈy, qa nya nim til, qa noq tuˈn kynimbˈil tiˈj kykawbˈil Judiy. Tuˈn ikyjo, bˈin wuˈn, qa nya il tiˈj tuˈn tkubˈ bˈyet, nipela noq tuˈn tkuˈx toj tze.


Ka irä maikäi kuna ta, bas wa̱ ji yile, jewa bas dä wetsanakksa̱ iräle; bas wa̱ ji yile, jewa bas ki̱ nui rä ja̱nakka̱ iräle.” 	 Quˈn noq tiˈjjo bˈaˈn kyyola, kchi tzaqpajiliˈy tjaqˈ tkawbˈil Dios kujxix wen; me qatzin qa mina, ok kychjaˈbˈilxa tuˈn.


Bas ká wabä, bas el wabä, bas saka wabä, bas salibä wabä te bas tulemiksa̱. Jekäi ijewa te bas manele ktemiwa̱. 	 Toj tkyaqiljo lo, atkula maj ayex kytatiy, ex kyitzˈiˈn, mo ayex kyxjalila mo jniˈ kyukˈiy kchi okil meltzˈaj kyiˈja, tuˈn kyxi kˈayita. Iteˈla junjun kyeˈ ok kchi kˈwel bˈyoˈn kyuˈn,


Ata mika̱ ji rä bäi si̱ deju̱ ra, je elkjebä rä e̱nakwa̱. 	 Me ajtzin tul teˈ a tzˈaqlexix, tkyaqiljo tnejin kbˈajil.


Ata bas kju̱atkewe̱ke̱ rä kje kte ebä te, kje sä kie ebä te, bas wakwa ka̱wei ebä te ra, jera bas wakwa ku̱ ije ktei paruö. Ka yie je shtä ktei parue. 	 Me quˈn tuˈn noq jun yoljo lo kyiˈj bˈibˈaj ex tiˈj kykawbˈila, nlay tzˈokx nlimoˈn weˈ wibˈ; kynikˈunku kyeˈ kyibˈ kyil kyibˈxa, chi Galión, aj kawil.


Ijewa te isu̱emi iwäktä ki̱. Ije kie yör tkämi ijewa wätsa̱ ja̱mi. 	 Ex k‑okil kykaˈyin twutz, ex k‑okil tqˈoˈn tbˈi tiˈj kyplaj.


Ka irä jiye kuna ta, yie isu̱a ra ma je̱rike rä kjei ta bächii si̱, ba rä mo̱lewa̱ ji yakei wa̱. 	 quˈn n‑ok nkaˈyiˈn qa nchyoˈnxix tkˈuˈja qiˈja, ex a il tzyultiy, chi Pegr.


Jishtä zanate te ji we̱ rä je biketsö. Ka jewa rä däli tkäk kuna, iwä kukäk kuna; ñaebä ka jewa wa̱ cuarto iräle ju iräle kuna ibläklä. Ata Säkeklä ne te jewa chewe̱ rä. Ata bas säkei rä ta̱i si̱ du tsa̱ta. 	 Kykaˈyinktzin kyejiˈy kychwinqil joj: Mina nchi awan, ex mina nchi chmon twutz kyawal. Ntiˈ jun kykˈubˈl te tkubˈil kywa, ex ntiˈ jun kytxˈutxˈ. Me ate Dios nxi qˈonte kywa. ¿Yajtziljo kyetza? ¿Ma nyapela nimxtl kyeˈ kyoklin kywutzjo jniˈ joj?


Jekäi bas wa̱ blune ka wämo kuna ka wao̱ne bulee ra, ¿yi te blune si̱ me̱mi bas ia̱ bas wa̱ wao̱nak na? 	 Tuˈnpetziˈn, qa nya bˈaˈnjo xkubˈ kybˈinchiˈn tukˈa qˈinimil, a at tzaluˈn twutzjo txˈotxˈ, ¿Me altzin kye jun aku tzˈok qe tkˈuˈjtz kyiˈja, tuˈn ttzaj qˈoˈn qˈinimil kyeˈy, a nlayx bˈaj?


Je su̱ta mika̱ bas te jekäi ji o̱rke̱ su̱a ra, jera je ku̱ bas je̱r ku̱opa ike̱i tkenawa̱ kja alemana ju kjä ska irä. 	 Ikyxsintzjo, aj tok kykaˈyiˈn tkyaqiljo luˈn, tzˈelku kynikyˈa te, qa chˈix tpon tqˈijil tuˈn wula juntl majl.


Je rä ka yi a̱ni wa̱ jile tju̱aklä iräle iwatju̱aklä iräle, ata yi rä nile je bewak kie wà iräle, ikie númeroí wà iräle ra, jewa ebä ia̱ ka̱ tso̱. 	 Ex mix aˈltaq aku loqˈin, ex tuˈn tkˈayin qa ntiˈtaq kyechil tok, a bˈibˈaj te txuk, mo tajlal tbˈi.


Jekjepa ite ijewa ia̱ ji paka jile she ja̱mi: “¿Baishe ka wä wajuenak kuna ia̱ isaka ka wä wajuenak kuna wajiermi na? ¿Ka je bolwë jolormi ishäkä wä ja̱r naka na? 	 Kubˈtzin tyolin Jesús jun techil kywutz kyjaluˈn, tuˈn mi cheˈxe lipe kyiˈjjo xnaqˈtzbˈil nya wen: ¿Ma akutzin bˈant tuˈn tkubˈ nej jun moẍ, yekˈil teˈ tbˈe juntl moẍ? ¿Ma nyapetzila kykabˈilx aku chi kux lankˈaj toj xaq?


Yi tu̱naka̱ jekäi je pajiermi paiklä suruu wà. Je kie a̱ni ka wäte̱nakju̱ yis wa̱ se̱nak kseka wa äyëí ska, ata je kie shemika̱ yie yis Ká wäkata ska, ñakäi iángel wa wäkata ska. 	 Ankye qe, kchi weˈbˈil twutz tkyaqiljo lo, ex ikyxjo kxel nqˈoˈn kyxbˈalin sjanin wen. Ex nlayx jatz nyupiˈn kybˈi tojjo uˈj te chwinqil; qalaˈ kchin yolila kyiˈj twutz Nman ex kywutz t‑angel.


Jekäi ale ktäk yis da je wa̱ kata ji mabläklä yöle oro wà kala, je rä iwa̱ jukläyäkä irä, ikjäshtäklä irä, ikjätkele irä mabläklä. 	 Atzin a nyolintaq wukˈiy, qˈiˈntaq jun ajlaj tuˈn te malbˈil, bˈinchin tuˈn qˈanpwaq, tuˈn tkubˈ echitjo tnam, exqetziˈn tjpel, exsin tiˈjile bˈinchink.


Jí wa ne rä Jesús ktei bata shäk wa doce kie rä: Isäkätä rä Simón kinak Pedro ni irä, iel Andrés irä; ñakäi Zebedeo yaba Jacobo irä, iel Juan irä; 	 Ex atzin qbˈiˈy kabˈlajaj t‑xnaqˈtzbˈin: Tnejil Simun, a Pegr tbˈi; ex Andrés, a titzˈin; Santyaw ex Juan, kyitzˈin kyibˈ, ayeˈ tkˈwal Zebedey;


Jera iwa̱ dulanak wa ñasikawa̱ iwä ja̱mi te ichaka iia̱: —¿Jiye ba ktäke̱ ijewa ra jile she ja̱mi rä na? 	 O ul laqˈeˈy awoˈy, a t‑xnaqˈtzbˈin, tkˈatz, ex xi qqaniˈn te: ¿Tiquˈn nyoliˈn kyukˈaxjal noq kyukˈa techil?


je rä biköle ji rä iyina ka kukäk kuna kte si̱ ye, ata wäbätsäk ji yakei wà wa buka̱naklä. 	 tuˈntzin kynaj te jun majx, quˈn kykyˈeˈ tuˈn t‑xi kynimin Tbˈanil Tqanil, quˈn noq oˈkx nchi tzalaj tuˈn kybˈinchin il.


Jera Jesús te ikúka: —Sa̱nu̱le nu̱lewa, ¿jiye ba te yis ia̱ je she na? Ka yis ke̱i däwa̱ba. 	 Me xi ttzaqˈwin Jesús: Ay qya, ¿Tiˈ qaj tiˈjjo lo? Quˈn naˈmx tpoˈn ambˈil tuˈn t‑xi xkye waqˈiˈn.


Jera chu̱li̱i̱ tapar tso̱ iki̱ su̱ak wa biköle te ji o̱na su̱a ra, iminejuluni je̱r bata pakpä rami jela. 	 Jotxjo jniˈ xjal iteˈtaq antza, a kyli jniˈ otaq bˈaj, ox tzˈok kyqˈajtzin ttzi kykˈuˈj te bˈisbˈajil, tej kyajtz.


jera ite isu̱a ka̱jöir kjä buka̱na ju̱nami jeska jile sua iá ta̱i mo̱lecha̱wa̱ ibata däka̱ cuatro ska, je dewa̱ju̱té ka̱jiska. 	 Xi tkaˈyin, tej t‑xi jaqle kyaˈj, ex kutz likyˈikyˈin twutz txˈotxˈ ikyjo tzeˈnku jun iqbˈil, xmoˈnqetaq kyibˈjo ttxaˈn.


“Etäbä kicha yie isheni bas ia̱, bas bol ñaje̱rku̱a ka̱jiska jile kiäk ji kieke̱ ite käi, jera yis Ká ale se̱nak ka̱jöir te je we̱mi ijewa ia̱. 	 Ex ikyxjo kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa at kabˈe kye tzaluˈn twutz txˈotxˈ, xbˈant tiˈj tuˈn, tuˈn t‑xi kyqanin te nTatiˈy toj naˈj Dios jun tiˈ, aˈlchaqx kye kyajtza, ex ktzajil qˈoˈn kyeˈy tuˈn.


Yie isu̱a ra, ka̱jöir kjä buka̱na ju̱nami. Ñerä caballo suruu kate, je ki̱ je̱tkeleka̱ kie rä Chatkelewa̱ Ji Wa̱k Ka Wäyilewa̱ Ta ni, Ji Rä Iyina Si̱ ni. Ije te ji wämo ja̱mi sä ktei wabiketseksa̱ rä, je ja̱mi ikju̱atkäke̱ rä. 	 Ex nliˈy kyaˈj jqoˈntaq, ex etz anqˈin jun chej sjanin tiˈj. Ex atzin nchejin tibˈaj toktaq tbˈi Tzˈaqle ex Twutzxix, quˈn tukˈa tumilxix nkawine ex njyone qˈoj.


Mikle bas bakle ñabutsäle tulämi ibolki ye bas je̱rike ska, bas te ji yakei wakbleke̱ ki̱ka, 	 Najchaqtaq otoˈye ojtxe tkˈatz Dios, ex ajqˈojqotaq tiˈj toj qanmin, noq tuˈn tpaj qbˈinchbˈin nya bˈaˈn.


“Jerusalén, Jerusalén! ¡Ba te jile bata shäk wa kteche̱ke̱wa̱, mane patkele ba ia̱ wa tieke̱ ba te jak wà! ¡Bikö yis je̱r ssëna ba yabala me taparwa̱pa yis ja̱mi jishtä oshkoro a̱miyake wa te iyabala ble ipik niki̱ka käi, jeiräta ka ba ki̱ jekäi ishene kuna! 	 Ex chi Jesúsjo kyjaluˈn kyeˈ xjal te Jerusalén: ¡Ay! Jerusalén, Jerusalén, ay bˈiyil kyiˈj yolil Tyol Dios, ex nchi ok kyxoˈnjiˈy tsan qMan tukˈa abˈj; jteˈlixla majxla ẍin bˈaj labˈtiˈy kyiˈja, tuˈn kytzaj laqˈeˈy nkˈatza, tzeˈnku jun ttxu ekyˈ nchi kubˈ tpaqin tal tal tjaqˈ t‑xikyˈ, me mi xkytziyiy ikyjo.


Ata yi te ije wa̱ ktei yinak kuka kte si̱ ye ra, je wà ijuena ite ibiketse Säkeklä ktä rä iyina si̱. 	 Me qa at jun xi tnimin, a ntkujsin qa twutzxixjo Tyol Dios.


je te ikshe̱mika̱ te ka̱ me̱mi iia̱ rä mai ji shäk kjäbata ebä wà wa tso̱ shtä ska, jeska rä sa̱ ji̱ami, sä kà wätiämi. 	 Ex kˈwel kawin kujxix wen, majx kxel smaˈn toj qˈaqˈ te jun majx, junx kyukˈa xmiletzˈ, jaˈ k‑oqˈile, ex kchi juˈchˈile tste tuˈn kyixkˈoj.


Jera ñawäsaka Jesús je̱r na ide jekäi ijewa te ibiketse tso̱ je̱r na rä, je ki̱ka ite isha ijewa ia̱: —¿Jiye bas te ibiketse bas je̱r na jekäi rä na? 	 Me ante Jesús, bˈeˈx el tnikyˈ te tiˈtaqjo nkybˈisin xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil. Bˈeˈx xi tqanin kye: ¿Tinquˈn nkubˈ kybˈisinjiˈy ikyjo?


Jera ite kjanaklä wa saka patkaténi ukä ta ale isäkätä wa tsa̱ta, ata jewa ukä ja̱mi ijewa te iwá̱ je su̱ta. 	 Tuˈn ikyjo, bˈeˈx i xi tchqˈoˈn txqantl taqˈnil tzeˈnku te tnejil. Me ikyx bˈajjo kyiˈj, tzeˈnkuˈ bˈaj kyiˈjjo tnejil kyuˈn manil txˈotxˈ.


Jera isaka tso̱ ira ñatululewa̱ yäkäk wa te ishami ñaia̱: —¿Yi ije rä, je te ñakäi sa nui je wa̱ rä na? 	 Ayetzin kyej txqantl xjal, a otaq chi pon txkoˈntl waˈl junx tukˈa Jesús, i ok ten kyeˈ qanilte kyxolx kyjaluˈn: ¿Ankye teˈ xjal lo, a nimsil tibˈ? ¿Majqexjo kyilxjal nchi kubˈ tnajsin?


Je biköle o̱na rä, io̱naklä jishtä iyile jile bata shäk ja̱mi te ishe käi: 	 Bˈajjo ikyjo, quˈn iltaq tiˈj tuˈn tjapin yol kyij ttzˈibˈin yolil Tyol Dios ojtxe, tej tqˈma:


Jekäi bä jula te bä shiriwa̱wa̱ ra, je tiö ju̱omi. Bäi si̱ ba ia̱ ra rä bä kjäwa̱ sa̱ se̱naklä kseka ska jula medelewa̱, ata ka minakju̱ kuna jula botkäwe sä tuläklämi ska, yökö ka wäita̱nak kuna ja̱rka, 	 Qa noq tuˈn tpaj jun tqˈobˈa mo jun tqan, aku kubˈ tzˈaqiy toj il, bˈantla tuˈn tel ttxˈemin, exsin tuˈn tokxa toj kyaˈj tukˈa junchˈin tqˈobˈa, tzeˈnkuljo tuˈn t‑xiˈy toj qˈaqˈ tukˈa kykabˈil.


Jekjepa ite isha jeska tapar tso̱ wa ia̱: ‘Je mina bököksa̱ iyika, cho̱mini mane wa̱ diez mina kate ra je ia̱.’ 	 Xitzin tqˈmaˈnltz kyeˈ xjal, a iteˈtaq antza kyjaluˈn: Kyimiljiˈy pwaq te, exsin kyqˈonxsa te aqˈnil, a lajaj maj s‑aliˈn npwaqa tuˈn.


Je su̱a Pedro te ra, ite isha ijewa ia̱: “Bas Israel wa, ¿jiye je te bas male̱cha̱cha̱wa̱ rä na? ¿Jiye bas te sá su̱e jaree sa̱me̱ishärä sá te jí jäiyi shkewa̱mi rä sá wakwa täkili wà, sá wakwa te ji we̱ wämo oloi ja̱mi käi rä na? 	 Tej tlonte Pegr ikyjo, xi tqˈmaˈn kye: ¿Tiquˈn nchi jaw kaˈylaj kyeˈ, ayiˈy nxjalil, aj Israel? ¿Tiquˈn nqo tzaj kykaˈyiˈn? ¿Ma awotzin qeˈ quˈnx qibˈa, ma qo kubˈ qˈanin teˈ ichin lo? ¿Ma tuˈntzin qipiˈn mo tuˈn qwenila twutz Dios, ma bˈant tbˈetjo ichin lo?


¿Jiye yis ia̱ jikäi io̱na, ba yis Säkekewaí a̱mi bitäklä yis wäki̱ rä na? 	 Ex atzin we noq jun tal qyaqinxiˈy, ¿Exsin tuˈn wul qˈolbˈaja tuˈn tnana Klol weˈy?


Jera yi kjäke̱mi iwä ja̱mi jewa te isheke̱ wäsi̱wa, tsa̱ku̱ wäbuträke̱, 	 Ex jniˈqe xjal nchi bˈaj ikyˈxtaq antza, noqx nchi bˈaj yasintaq tiˈj, ex noqx nja kyyekin tiˈj kywiˈ te kyxmaybˈil tiˈj,


Ata Herodes ki̱ año deka̱ni, je ke̱i kjewa̱ ite ra, Herodías yaba busi klä ju̱a ijewa sha̱na; je wà Herodes wäbatsawa̱. 	 Tej tel tabˈqˈe Herodes, kubˈ ikyˈsit jun nintz qˈij, ex atzin tal Herodías etz bˈixil kywutz kykyaqiljo txokenj.


Ijewa wa̱ täkili tso̱, iwa̱ ka̱jöir kjäshtäkläwa̱ ka ka̱li̱ ja̱naklä kuna, ijewa te ji bata sheke̱ ke̱i bala na. Ñakäi ijewa wa̱ täkili tso̱, iwa̱ diklä iawa̱kläwa̱ pi ye, ñakäi iwa̱ ishäkä shka̱wa̱klä weikane biköle wà, bitäbä kicha iki̱ ishena käi. 	 Me ayetzin kujsil yol luˈn at kyoklin tuˈn mi tzaja jbˈal kyojjo kyqˈijil, aj kyok ten yolil tiˈj Dios. Ex at kyipin tuˈn txˈixpit aˈ tuˈn tok te chikyˈ, ex tuˈn kyqanin tkyaqil wiq yajbˈil tibˈaj txˈotxˈ, tzeˈnku kyaj.


“Ekla ktä ssëna Ramá ska, iji̱á ta̱i ia̱r ta̱i. Raquel te iyabala ji̱etse kate, ka issëne je̱r pablenak ijewa ka kuna ji̱a ki̱ka.” 	 Bˈijte jun tqˈajqˈojil wibˈaj toj Ramá, tzeˈnku jun oqˈil tukˈa nimx bˈisbˈajil. Nyakuj kyoqˈil kykyaqil txubˈaj aj Israel junx kyukˈa kyimnin ex kyukˈa itzˈqe, nchi oqˈ kyiˈj kyal, ayeˈ i kubˈ bˈyoˈn, ex mix aˈl nchewsin teˈ kykˈuˈj.


Ata sä te ikúkemi ditsä ska ni ra, je rä däläna.” Je rä ijewa suanacha̱wa̱ chu̱li̱i̱ yika, biköle ia̱ ra iyina si̱ Juan rä jile bata shäk ki̱ka. 	 Ex qa ma txi qqˈmaˈn qa xjal, at qxobˈil. ¿Ma nyatzin kykyaqil xjaltz qˈmante qa a Juan jun yolil Tyol Dios?


Ñakäi ije ja̱mi bas ia̱ tene shkiri o̱na, tene shkiri ka o̱le kuna jula wà, ata tene shkiri o̱le Cristo wakei wa̱, sa yaka ska sa patkäk ji wa̱k ju̱leksa̱. 	 Ex noq tuˈn kymujbˈil kyibˈa tukˈa Crist, ma chi oka nyakuj at kyechila. Me nyateljo tzeˈnku kyij ttzˈibˈin Moisés, tuˈn tok qitittaq tiˈj kytzˈumil xjal ojtxe, ex tuˈn tel paˈyit chˈin kytzˈumil kyiˈj, ex tuˈn ikyjo, tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa Dios; quˈn at juntl wiql paˈbˈl te qe jaˈlin: Noq tuˈn ma tzˈel qpaˈn qibˈ tiˈj ojtxe qten, ajo tkyaqil il, ex tiˈjjo jniˈ nya wen tokxtaq toj qanmin, aku bˈant tuˈn qkyij toj wen tukˈa Dios. Atziˈn tkabˈ paˈbˈl lo, axixsinte akˈaj techiljo toj qanmin, a tzajnin tiˈj Crist.


Iwa rä ka ji a̱ni kuna blelewa̱ käi, ata je rä kjayinakwa̱ ebä; ñakäi ka ji a̱ni kuna jaki käi, ata je rä tse̱nakksa̱ atjä ebä. 	 Ntiˈx jun te tiˈ mina tzˈel tqanil, qalaˈ ikytzin ilx tiˈj tuˈn tkubˈ chikyˈbˈit. Ikytzin te Diosjo Tyol; te tnejil, mina n‑eltaq kynikyˈa te. Me atzin jaˈlin, loqiˈn nchin xnaqˈtzin kyiˈja, tuˈn tel txˈole toj kynabˈla tzeˈnku tqan tzaj. Tuˈntzin ikyjo, ntiˈx jun tiˈ aku bˈant tuˈn tewit.


Ata ite ishe yis ia̱: “Ke je wa̱k. Yis dä ikja̱nei wa̱kña ba ra, ñakäi ba el wa ji bata shäk wa irä, kte yöle jí äyë ki̱ka wawa̱k wa irä, jewa ra. Ata Säkeklä ne oloitsö rä.” 	 Me ante angel tzaj tqˈmaˈn weˈy: Mi kubˈ tbˈinchinjiy ikyjo. Quˈn aqˈnilqin weˈ te Dios tzeˈnku te, ex tzeˈnqeku termana, a yolil Tyol Dios, ex kykyaqiljo nkubˈ kynimin a tzˈibˈin tojjo uˈj lo. Qalaˈ, kˈuliˈn twutz Dios.


Ite jekäi isha ra, ite ijula irä ipare irä kjasha ijewa ia̱. Jekäi iwa̱ dulanak wa te Säkekewa su̱ani ra, ijewa ssëna a̱naa. 	 Tej tbˈaj tqˈmaˈn ikyjo, i tzaj tyekˈin tqˈobˈ qeˈy exsiˈn t‑xukˈ. Ex bˈeˈx o jaw tzalajxa, teˈ tok qkaˈyiˈn qAjaw.


Jera Jesús te iuña, te isha: —¡Ma si̱wa̱tiö, ma je̱k tso̱ksa̱ ije ska! 	 Oktzin tyisoˈn Jesúsjo taqˈnil tajaw il kyjaluˈn: Mi chˈotjiˈy. Kux tzˈetza toj tanminjo xjal lo, ex tzaqpinkja.


Jekäi ijewa te isha Jesús ia̱: —Sapaktäk, jí alaklä ko̱nawa̱ ika̱wakblewa̱ke̱ ska. 	 exsin xi kyqˈmaˈn te Jesús: Ay Aj xnaqˈtzil, anteˈ qya lo tzmataq n‑ok tilil kyˈaˈjin tuˈn, tej s‑el qkˈulbˈiˈn.


Ñakäi yi te iju iräle, iel wa iräle, ikuta wa iräle, iká iräle, ia̱mi iräle, ise̱naklä iräle, iyabala iräle, ika̱ iräle, je jawa̱ta̱na yis kie kju̱ei ra, je ia̱ isäkei me̱rmini cien cien, ñakäi je ia̱ se̱ne jekjeye dämiksa̱ däli ukä ye. 	 Ex kykyaqilxjo jniˈ ma kyij kytzaqpiˈn kyja, kyitzˈin, kyanebˈ, kytata, kynana, kyxuˈjil, mo kykˈwal, mo qa kytxˈotxˈj, noq tuˈn npaja, okpin kykanbˈil kyeˈ jweˈ kˈal maj kyxel tibˈaj tkyaqiljo anetziˈn, ex jun chwinqil te jun majx toj kyaˈj.


Jekäi ra ka irä yis wakei si̱ te je we̱ kuna, ata ji yakei tso̱ yis ja̱rka je ne te je we̱ke̱ rä. 	 Ex ante nya bˈaˈn nkubˈ bˈinchit, tzajnin tuˈn il, a at toj wanmiˈn.


Ata ijewa sha̱ te isha: “Be tsa̱ku̱i Beelzebú ne oloi ja̱mi ite be kjäieke̱ksa̱ rä.” 	 Me iteˈ junjun xjal i qˈmante kyjaluˈn: Nchi etz teˈ xjal taqˈnil tajaw il tuˈn, quˈn tuˈn a te Beelzebú, a tajaw il, o txi qˈonte tipin, chi chi xjaljo tiˈj Jesús.


Jera ite ikúka: —Bäi si̱ ra bäije Säkeklä ktä ssäk wa je wawa̱k wa ne rä. 	 Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: Ikypen teˈ, me nimxixtl teˈ tkyˈiwbˈil qMan kyibˈajjo a nkubˈ kybˈiˈn Tyol Dios, exsin nkubˈ kynimin, chiˈ.


“Ditsä ma̱ ba te yis ia̱ ka̱jiska wa sha̱na, jewa ia̱ yie ba kie paka. Ijewa rä ba cha; jewa ma̱ ba te yis ia̱, jekäi ijewa te ba ktä wawá̱. 	 Ex ayetziˈn ẍi etz tiˈn kyxolxjal tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn kytzaj tqˈoˈn weˈy, ma kubˈ nchikyˈbˈiˈn kywutz, ankye te. Ex teqetaqa, me ma chi tzaj tqˈoˈn weˈy, ex ma kubˈ kynimiˈn Tyola.


Jeiräta jí kju̱ei yie ba u̱ñeke̱: je rä je alaklä Jezabel je̱k shäk ji bata shäk ni, yis kjanaklä wa paktäk, iwäyuäk ka̱wakblewe̱ wà, ñakäi ji me̱leka̱ jile kekläí me̱i wäna je käte wà, je ka she ba te. 	 Me at jun kykyˈiˈy nwutza, quˈn nkubˈ kywutzlinjiˈy qya, a Jezabel, a ok tqˈon tibˈ te jun yolil wiˈja. Me nchi kubˈ tsbˈuˈn tukˈa t‑xnaqˈtzbˈil aye nchi ajbˈin weˈy, noq tuˈn kykubˈ tzˈaq toj kyˈaˈjin, ex tuˈn t‑xi kychyoˈn chibˈj, a xi oyit kywutzjo kywutzbˈiyil kydiosxjal.


Ka irä jiye kuna ta, ángel wa te ji yakei wakbla ra ka Säkeklä wa̱ jewa janewa̱ ka bukle kuna, ata je tulami ite sä weikanakläwa̱ ska, tulaksa̱ wätenakcha̱wa̱ ka̱ tuii na, blele ktei wabiketsanakksa̱ ji̱a. 	 Quˈn mipe xkubˈ tnajsin Dios kyil angel xkubˈ kybˈinchin, aye o chex lipe tiˈj tajaw il; qalaˈ ma chex t‑xoˈn toj najin, ex ma chi kyij ttzaqpiˈn toj qxopin, kˈlonqe tuˈn kxbˈil, tzmaxi aj tpon tqˈijil paˈbˈin.


Ata ite Pedro irä, Jacobo irä, Juan irä jewa kia jámiña ira. Jeska ra ije̱r ianawa̱, issënawa̱ shi̱ana si̱. 	 Me i xi tkˈleˈn oxe tukˈa; a Pegr, Santyaw exsin Juan. Tzajx txqan bˈis toj tanmin,


Jera ñawäsaka ije wä wajuena, jekäi imineju̱ ira te Säkeklä kjeishe rami. Jekäi bena tso̱ te je su̱a ra, ijewa te Säkeklä kjeisha kte bäi wà. 	 Texjo paq anetziˈn, bˈeˈx i jqet tej moẍ twutz, ex bˈeˈxsin ok lipe tiˈj Jesús, ex jaw tnimsin tbˈi qMan Dios. Ex jotqexjo xjal, a i lon teˈ lo; majqex kyeˈ i jaw nimsinte tbˈi qMan Dios.


“¡Issö! Yis däju̱ rä plaa. Yis wa̱ ji säkei shkä me̱nak biköle ia̱ ekla ekla, ji wá̱ ite ja̱mi. 	 Quˈn loqiˈn chin ul liwey, chi Jesús. Ex ktzajil wiˈn chojbˈil, a tuˈn t‑xi nqˈoˈn teyile junjun, a tzeˈnkuxjo ntqanin kybˈinchbˈin, qa wen ex qa nya wen.


Jera se̱nak ishäkä ki̱ka wa ssërmi a̱naa ijewa duacha̱wa̱ ki̱ka, ijewa ssërmi baa te jile patkemi ñaia̱. Je rä je ji bata shäk wa bol te se̱nak ishäkä ki̱ka wa paka ji shka̱l ssäk e̱e̱na si̱ ki̱ka. 	 Ex ayetziˈn itzˈqex twutz txˈotxˈ kchi tzalaje tiˈjjo kyimin, ex kxel kysmaˈn oyaj kyxolx, quˈn aye xjal lo kubˈ kybˈinchin mibˈin kyiˈj kykyaqil xjal twutz txˈotxˈ.


ite ishe: ‘Yis maju̱ni yis ju mai yis bitele ska.’ Ñerä ideni ra, ite iku̱a ja̱r ebä, sikle yëë, bäileni baa. 	 Kchin meltzˈajil weˈ juntl majl tojjo njaˈy, jaˈ ẍin etziˈych. Ex ajtzin tkanin juntl majl tkˈatzjo xjal, knetiljo xjal tuˈn, tzeˈnku jun ja, mix aˈl najalte, ex chebˈe misoˈn ex nikˈuˈn wen.


Kjanaklä wa, bas ñajöcho̱wa̱ bas blui wa yika, ji biköle ska idälätsäk, ka irä manele rä bäi, je̱r baa ebä ki̱ka kuna, ata manele sälwii wa ñaebä. 	 Ayiˈy aqˈnil, kyniminkutzinjiˈy tajaw aqˈuntl, nya noq oˈkxjo kye wenqe kyeˈy, ex tbˈanilqex toj kywutza, qalaˈ ikyxjo kye, a kujqe.


Je rä ite ibiketsa je̱r na: “Yis te iwa̱ shönak je̱k ki̱ ebä passawa̱ ra, yis bäirmini,” ki̱ka. 	 quˈn kubˈ tbˈisin, qa noq tuˈn tok tmikoˈn ttxaˈn t‑xbˈalin, bˈeˈx k‑elil weˈ.


ñakäi Zebedeo yaba Jacobo irä, iel Juan irä, jewa kia ite Boanerges ni (je kte wà rä “Tala käi wa”); 	 Ayetzin kabˈel, Santyaw ex Juan, kyitzˈin kyibˈ, kˈwalbˈajqe te Zebedey, ok tqˈoˈn juntl kybˈi te Kˈwalbˈaj te Qˈankyaq.


Ikuna saje wa yakei ne ja̱mi Säkeklä rä wämo je juerke̱ ra, ¿jini sa te ishe na? Säkeklä kju̱atkäke̱ sa ra ¿je rä yakei ni na? Yie isha jekäi rä ditsä te ji she ja̱mi. 	 Me bˈalaqa at jun kyxola aku bˈant tuˈn t‑xi tqˈmaˈn jun t‑xim kyjaluˈn te kolbˈil tibˈ twutz til: Qa noq tuˈnjo qil, chilaˈ, nyekˈine qa ate qMan Dios wenxix, tuˈn otaq kubˈ tnajsin qil. Qatzin qa ikyjo, at tajbˈin qil te Dios tuˈn tnimsit tbˈi, noq tuˈn otaq kubˈ najsit. Qatzin qa ikyjo, ¿Tiquˈntz nkawin Diostz qiˈj, qa at tajbˈin qil te?


Ñerä Simón te ikúka, te isha: —Bas ka̱ kiöpa Säkekewa ia̱ yis ki̱ka, je bas te isha mane a̱ni ka o̱naklä yis ukä ja̱mi. 	 Xitzin ttzaqˈwin Simun kyjaluˈn: Kux chi naˈn Diosa wiˈja, tuˈntzintla mi tzikyˈe wiˈja tkyaqiljo ma bˈaj kyqˈmaˈn weˈy.


Jera ka ji yakei wa̱ bas patkenak ji̱a. Ka irä jiye kuna ta, ka sa̱ kuna kololewa̱ ka̱wei wa̱, ata je̱r bäi she ne wa̱. 	 Ex atzin jaˈlin, ntiˈl tipin il kyibˈaja, quˈn ntiˈ kyokliˈn tiˈjjo a ntqanin ojtxe kawbˈil kyiˈja, a kyimin; qalaˈ noq tiˈjjo t‑xtalbˈil qMan Dios.


Ata ka jekäi kuna ra, ite iñak wäkukäklä tkawa̱, kjepa ka itäki ta ie̱newa̱kwa̱ kalabe ra, tsi je su̱ak wa biköle te ija̱ñetsemi, 	 Me me qa oˈkxjo tqˈuqil ja xbˈant, exsin mina xjapin bˈantjo jniˈ txqantl, jotxjo jniˈ xjal, a nchi kaˈyink tiˈjjo aqˈuntl anetziˈn, noqx kchi jawil xmayinx tiˈjjo xjal luˈn, tuˈn mina xjapin bˈaj taqˈin.


Jekäi sa te ije jawa̱ bitaba ra, jera biköle te ije biketse mar. Jekjepa ra Roma wa dämijulu sa̱ ka̱kiäklä jui irä, sä ditsei wä irä, weikäkcha̱wa̱. 	 Qa ma kyij qqˈoˈn kukxjo, tkyaqilxlaxjal knimil tiˈj. Ex ayetziˈn aj kawil toj Rom, kchi tzajil qibˈaj qˈil qoklin toj tja Dios, ex tuˈn tkubˈ kyyuchˈin qtanim.


Pentecostés ke̱i kjewa̱klä díaí dewa̱ ra, jera ijewa kalabe tapar tso̱ etka yebä. 	 Tej tjapin kanin nintz qˈij Pentecostés, kykyaqil qe nimil chˈuqleqetaq junx.


Jekäi yie ipatke marni ba ia̱, ata yis wa̱ ishka̱l dä e̱e̱na. 	 Nimxix nkˈuˈja tiˈj, me kxel nsmaˈn juntl majl tukˈiy.


Iká wa te iku̱ani ra, ijewa male̱te̱nacha̱wa̱. Jera ia̱mi te isha iia̱: —Yaba rikä, ¿jiye ba te jekäi iwa̱ sá ukä ja̱mi rä na? ¡Issö! Ba ká irä yis irä te ba yula ta̱i je̱r ialecha̱wa̱ bäi si̱wa̱. 	 Teˈ tiwle tuˈn Jse ex Mariy, noq i jaw kaˈylaj tiˈj, ex xi tqˈmaˈn tnana te: ¡Wal! ¿Tiquˈn tuˈn qiˈja ikyjo? Loqoˈy tzunx nqo bˈisin wen tiˈja tuˈn tjyete.


Ñakäi las cinco käi imineju̱ ni te isaka ku̱a kje ikajali, jewa ia̱ ite isha: ‘¿Jiye jiska bas kajali día kalabe kjermita rä na?’ 	 Atzaj teˈ tok jweˈ or te qale, xiˈ juntl majl toj plas. I knet junjuntl tuˈn antza, ntiˈ kyaqˈin, ex xi tqˈmaˈn kye: ¿Tiquˈn iteˈy tzaluˈn, a ma tzˈex qˈij, ex ntiˈ chˈin ma chi aqˈniˈn?


¡Yi rä kukäta ra, je ku̱ issö ji sheke̱ Säkeklä wikblu te tapanak eyaka eyaka wa ia̱ rä käi.’ ” 	 Aˈlchaqx kyetz k‑okil bˈinte a ntqˈmaˈn Xewbˈaj Xjan kye wuq chˈuq Ttanim Dios, bˈaˈn tuˈn tkubˈ kybˈinchin.


Jekäi ebä däka̱ jira kje, ka̱wei me̱le Moisés wa̱ wayirke̱ ra, ijewa je̱rike rä ki̱kololewa̱ sua wa̱. 	 Kyojjo tqˈijil jaˈlin, aj tjaw kyuˈjin tkawbˈil Moisés, jpuˈnkjo kynabˈl nyakuj tuˈn jun kutxbˈil, tuˈn nya tzaqpiˈnqe tuˈn tel kynikyˈ te kolbˈil.


Jekäi ra, ¿jishtä bas ia̱ ra irä na? Jera ijewa te ikúka te isha: —Je kiana rä duäkwa̱. 	 ¿Mo tzeˈn chˈin kyeˈ toj kywutz? Ex atzin kyexjal xi kytzaqˈwin: Axte at tpaj tiˈjx, ex toj tilx tuˈn tkyim, chi chiˈ.


Ñakäi ka̱ju̱ñe epicúreo wa irä, estoico wa irä, jewa sha̱ ñaktewa̱ka̱ Pablo ra. Je rä ite ijewa ia̱ Jesús irä sa̱ shki̱rke̱ka̱ni irä ktei baa bata sheke̱ ki̱ka. Jekäi ijewa sha̱ te isha: —¿Je ktäk ka wata te jibä pakeke̱ rä na? Isaka te isha: —Issër ije te rä ka̱ etkä wa wa̱ jile kekläí wa tso̱ je ne ktei sheke̱ rä. 	 Ex iteˈtaq jun jteˈbˈin xnaqˈtzil nabˈl, Epicúreos ex Estoicos kybˈi, i ok ten chˈotjil tukˈa Pabl. Iteˈ junjun kyqˈma kyjaluˈn: ¿Me anqiˈj nyolineˈ maˈ xkrat tzi lo? Ex txqantl qˈmante kyjaluˈn: Nyakuj a teˈ suqil dios te junxil tnam. Ikytzin kyqˈmaˈ, quˈn tuˈn tzuntaq nyolin Pabl tiˈjjo Tbˈanil Tqanil Jesús, exsin tiˈjjo teˈ tjatz anqˈin juntl majl.


Ata chui tsa̱ku̱i wa te iwabiketsaksa̱ ñaebä Lázaro ktäkwa̱. 	 Ayetziˈn kynejinel pale bˈeˈx i kyij toj wen tuˈn tkubˈ bˈyet Jesús majx Lázaro tukˈa,


Je ukä ska ijewa kju̱atkaka̱ ñara yi rä bäi si̱ rä ki̱. 	 Nim chˈin chˈotjin tzaj kyxoljo t‑xnaqˈtzbˈin Jesús, quˈn kyajtaq tuˈn kybˈinte alkyexix nim toklin kyxol.


Iwa rä ditsä yäbei de rä ji shelewa̱ ne tsa̱tkäkksa̱. 	 Ex ayiˈn, a Tkˈwal Ichin, skˈoˈnxix tuˈn Dios, ma chin ula kolil kyiˈjjo tal kˈwal, ex kyiˈjjo a otaq chi naj toj il.


Jekäi bas dä Cristo cha ra, bas dä Abraham batala, däli ukä kukäkwa̱ ikablele ja̱mi. 	 Quˈn qa ma chi oktza te te Crist, ma chi oktza te twutzxix tyajil Abraham, ex at kyokliˈn tiˈjjo jniˈ bˈaj tyolin Dios te.


Je ne ki̱ka yis te ibiketsa bäi si̱ ra sa el wa pakäk minakba bas ska, bas kabla inaklä ma̱k je tapawa̱kba, ijuenaklä bas te ji ma̱ rä je̱r baa wà ka baklé kuna täkili wà. 	 Tuˈnpetziˈn, kubˈ nbˈisiˈn tuˈn kyxi nchqˈonjiˈy erman lo, tuˈn kyxi nej kyukˈiy, tuˈntzintla kymojin tuˈn ttzqetjo oyaj, a xi kytziyiˈn, ex noqitla tkubˈ te jun yekˈbˈil tiˈjjo kysoˈjila, ex nya tiˈjjo tkujil kyanmiˈn.


Irä kjätkäklä ta ta̱i, ka̱sha̱a̱, kjäshtäklä ta doce. Je ikjäshtäklä doce ska ángel wa tso̱ ekla ekla, je kjäshtäklä ja̱mi sä kie yöle tso̱. Je rä Israel yabala doce ja̱mi iditsei wä kile, jewa kie 	 Ajo tnam attaq jun tiˈjile bˈinchink ma tij tweˈ, ex attaq kabˈlajaj tjpel, ex tiˈjjo tjpel, attaq kabˈlajaj angel, ex tzˈibˈinktaqjo kybˈi, a kybˈi kabˈlajaj tyajil Israel.


Jera je ditsä wa male̱te̱nacha̱wa̱, jekäi ite ichaka ñaia̱: —¿Mane shtä wa ije rä, je ktä ssë si̱wa̱ te tipä te rä na? 	 Bˈeˈx o jaw kaˈylajxa tiˈj, ex o bˈaj jaw yoliˈn qxolxa: ¿Alxsila kyeˈ xjal ikyjo; a ajin kyqˈiqˈ ex aˈ ma chi kubˈ niminte?


Jera ñe wätelewa̱ sä wäsikle iwa̱ kju̱atkäk ki̱ka, ñakäi irä sä ktäk ki̱ka, ale kieke̱ksa̱ ijewa te, je wäyaksa̱ ite. Ata ite Jesús ju̱aksa̱ ijewa ia̱ me ite iwe̱ käi. 	 Jatztzin ttzaqpiˈn Pilatjo Barrabás, a ichin tkuˈxtaq toj tze noq tuˈn tpaj tbˈujbˈin ex tbˈiˈybˈin, ikyxjo tzeˈnku nkyqanintaqxjal, exsin kubˈ tbˈinchin tukˈa Jesús tzeˈnkuxjo nkyqanintaq.


Bas te Apeles ia̱ ishe yie ichakami. Ije rä mablele su̱le bäi Cristo ja̱mi. Ñakäi bas te ishe Aristóbulo wa ia̱ yie ichakami. 	 Kyqˈolbˈinxa Apeles, quˈn nimxix yekˈbˈil o kubˈ tqˈoˈn tojjo tnimbˈil tiˈj Crist, ex ikyxjo kye tbˈaj Aristóbulo.


Jera ñajäklelewa̱ Sanedrín ska wa biköle te Esteban su̱a jaree, ñerä ijewa te isu̱a ra iwäktä juer sa̱me̱ishärä ángel ne wäktä irä käi. 	 Ayetzaj kawil exqetziˈn kykyaqiljo qˈuqleqetaq antza toj Sanedrín, tej tok kykaˈyin twutz Esteban tukˈa jun tzaljbˈil, ex el kynikyˈ qa ikytaq twutzjo tzeˈnku jun angel.


Jera yie je tsa̱ku̱ etka su̱a shka̱le iduärawa̱ käi, ata je ishka̱le iduäkläwa̱ käi je bäinani. Jera ka̱jiska wa kalabe male̱te̱nacha̱wa̱, minemi je bewak ja̱mi. 	 Me atziˈn jun twiˈjo tkabˈ txuk attaq jun kyˈixbˈine tiˈj, nyakuj otaq kyim, me atziˈn kyˈixbˈine bˈeˈx qˈanj. Tuˈnpetziˈn, i jaw kaˈylaj tkyaqil xjal twutz txˈotxˈ, ex bˈeˈx i ok lipe tiˈj.


Je su̱ta mika̱ bas te jekäi ji o̱rke̱ su̱a ra, jera je ku̱ bas je̱r ku̱opa Säkeklä gobiernoí kjäkläwa̱ tkenawa̱ kja alemana irä. 	 Ikyxsin tteˈn lo, aj tok kykaˈyiˈn aj tjapin bˈajjo jniˈ techil, tzˈelkutzin kynikyˈtza te, qa chˈixtaq tul laqˈeˈ Tkawbˈil qMan Dios kykˈatza.


Jera ijewa te ichaka iia̱: —¿Yibä ba rä na? Sá ki̱ ishena ju̱ñenak sá patkäkté wa ia̱ yinak. Jera ¿jiräni ba je̱k pakämi rä na? 	 Xitzin kyqaniltz te: ¿Me ankye tetza? Qˈmantza qeˈy, tuˈntzin t‑xi qiˈn tqanil kyeˈ a saj chqˈoˈn qeˈy. ¿Ankye tetza toj twutza?


Jera fariseo wa dejulu, ñajaka̱ Jesús wächakewa̱k. Ijewa te wäsi̱wa ipaka jile wa̱k ka̱jöir ska ijuenaklä ye. 	 I pon chmet Parisey tkˈatz Jesús, ex i ok ten yolil tukˈa. Ex noq tuˈn tkubˈ tzˈaq kyuˈn toj til, xi kyqanin te, tuˈn tkubˈ tbˈinchin jun tbˈanil techil tipin twutz kyaˈj, tuˈn tyekˈin qa te Dios tzajnin.


¿Mane yila tjabana rä na: ‘Ma nui rä jalewa̱ bitaba’ ni iräle, ta ‘ma je̱köka̱ shkäk’ ni iräle? 	 ¿Ankye junx tzˈele tuˈn t‑xi qˈmet, tuˈn tkubˈ najsit til jun xjal, a tzeˈnkuljo tuˈn t‑xi qˈmet: Weˈksa, ex kux bˈeta? ¿Ma nyapela a te kujxixjo a tuˈn tnajsit til jun xjal?


Ata ka ije ki̱ jekäi ishene, je te itsa̱mi jiawa̱ sä wätiäklä ska, ma rä inui tju̱a ju̱ami ite kje. 	 Me mix ttziye ikyjo. Bˈeˈx xiku tiˈn, tuˈn tkux jpet toj tze, tzmaxi tuˈn tjatzjo, ajxi tchjet tuˈn tkyaqil.


Ata el wa, yis ki̱ bas shena je̱r ko̱nak Säkeklä wikblu wa̱ itso̱ me̱nak sa̱ ia̱ je wà. 	 Atzin jaˈlin, waja tuˈn kybˈinte chˈin tiˈj Xewbˈaj Xjan:


Jekäi ji rä wikblu iá rä ka isäkätä kuna, ata ji rä ditsä iá, je ne kjepa ji rä wikblu iá rä. 	 Quˈn ikytzin n‑el qnikyˈ te, qa a qxmilil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, nej xten; ex atziˈn tzul yajxi atziˈn te qxmililjo te Xewbˈaj Xjan.


Ata yi te ibiketse etkabä ka se̱nakwa̱ kuna busi ale ira kablele ra, ka je ia̱ ji ssër ta, ata je ia̱ ji ssërke̱ je wätker iia̱ ki̱ka iwa̱ iwabiketsaleksa̱ ka se̱nakwa̱ ra, je te iwá̱ rä bäi. 	 Ex qa at juntl nkubˈ t‑ximin qa nya wen tuˈn tmeje, ex qa ax t‑ximjo twutz Dios, ex nya noq nxi lipe tiˈj tyol juntl, qalaˈ tukˈa tkyaqil tkˈuˈj, ex bˈaˈn tuˈn mi mejeye.


Jekäi iyina si̱ ka̱wei rä sikii, ñakäi sa pakale ji wa̱k, je rä sikii, je rä wämo, je rä baa. 	 Quˈn ikytzin bˈiˈn quˈn, qa a kawbˈil xjanxix, ex qa a nukˈbˈil xjanxix, tzˈaqlexix ex wenxix.


Jekäi ra ka sä rä yabala ji̱a kuna, wäbuka̱nak däyë tjuäke̱ wa̱, minaktse̱ sa pauta̱nake̱ saka saka biköle je si̱we̱i wa̱, wäyölewa̱ ditsä wa̱ wäsi̱wa, je̱r me̱lewa̱ kte shirilewa̱ wà. 	 tuˈntzintla mi qo okil tzeˈnku kyekˈwal, a jun paqx ntxˈixpit kynabˈl, ex jun paqx nchex lipe tiˈj alkyechaqku xnaqˈtzbˈil, a nya toj tumil; ex nxi kyqˈoˈn kyibˈ tuˈn kykubˈ sbˈuˈn kyuˈnxjal, a ẍtijqe, a nchi chuˈchin kyiˈj, tuˈn kyxiˈ toj jun bˈe te najin.


Ata ije te ikúka te isha: —Ji tkele biköle, ka tkele kuna yis Ká se̱nak ka̱jöir wa̱, je rä yenak tuläkmi. 	 Me ante Jesús tzaj ttzaqˈwin qeˈy: Tkyaqil kyxnaqˈtzbˈil Parisey ikyjo tzeˈnku jun wiˈ kˈul, a qa nya nTatiˈy tokx toj kyaˈj, xkux awante. Okla kjawitz xbˈoqit te jun majx tukˈa tkyaqil tlokˈ.


Jera Pedro te ikia tsa̱mi iwakei ebä, jeska ite iuñami, te isha: —Säkekewa, ma je̱r ja̱mi je̱k dälänopa. ¡A̱ni ka je o̱nak bä ukä ja̱mi! 	 Me bˈeˈx ex telsin Pegr tjunalx, ex ok tentz qˈol tumil te Jesús: WAjaw, nlay taqˈ te Diosjo ikyjo. Nlay bˈajte ikyjo tiˈjach.


Ije̱k ki̱ shönak ja̱mi, ipja̱ ja̱mi ikie katke yöle: SA̱ TSA̱KU̱I WA TSA̱KU̱I SÄ SÄKEKEWAI WA SÄKEKEWAI 	 Ex tzˈibˈinktaq tiˈj t‑xbˈalin ex tiˈj tkux a bˈibˈaj lo: A Kawil tibˈaj tkyaqil kawil, ex a tAjaw Tkyaqil tibˈaj tkyaqil tajaw.


Je María ne rä ale Säkekewa klä ki̱ka perfume tkäkju̱mi rä, ñakäi iklä pasikäk itsa̱ku̱ kä wà rä. Lázaro, ale duärawa̱, je rä ijewa jäke. 	 Anteˈ Mariy luˈn, a kubˈ qˈoˈnte jupsbˈil kyibˈaj tqan qAjaw, ex ok ttzqijsin tukˈa tsmal twiˈ.


Sa Ká yis patkäkté, je wa̱ ka sä ssëne däkwa̱ yis ja̱mi ra, jera yi a̱ni ka däkwa̱ yis ja̱mi. Jekäi sa̱ ke̱i bata jekje ra, yis te yi dewa̱ yis ja̱mi wa shki̱we̱mika̱ni. 	 Mix aˈl jun aku tzaj lipe wiˈja, qa nya nMaˈn saj qˈmante. Ex qa ma qe kykˈuˈj wiˈja, kchi jawil anqˈin wuˈn, aj tjapin bˈaj tqˈijil tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Je ne bata ki̱ka jikäi yie ji dälässë kate rä, ata ka je ia̱ yis äinak. Ka irä maikäi kuna ta, yis wa̱ iju̱ñer yi biketsa yis te rä käi. Ñaebä yie ibiketse iyina si̱ ije rä täkili ta ji ju̱leta̱na yis ia̱ je kjänanak je díaí dewa̱ kje. 	 Ex noq tuˈn tpajjo lo, n‑ikyˈx jniˈ nya bˈaˈn wuˈn. Me ex nlay chin tzaj txˈixwiˈy te luˈn, quˈn ma tzˈel nnikyˈa teˈ Jesús, a ma txi nnimiˈn, ex qˈuqlek nkˈuˈja tiˈj, qa at tipin tuˈn tnaˈyit, ex tuˈn tkˈuyitjo tkyaqiljo ma txi woqxeniˈn te, ajxi tjapin tqˈijil.


Sä kjä ja̱r ebä ska, sä she bäi irä, sä she yakei irä däke̱ksa̱. Yis el wa, ka jekäi ikiar o̱nak. 	 Toj qtzi, junx n‑etze wen ex nya wen. Ayiˈy werman, ku chichkujiˈy, ¡Nya tumiljo ikyjo!


Jekäi je tapanak wa wa̱ patkele wa kjajulu Fenicia wa, Samaria wa, jewa te ipaka maikäi ka Judío kuna wa dewa̱ Jesús biketsäk wa ye. Je te sä el wa biköle ssëwa̱ baawa̱ si̱. 	 Otaqtzin chex chqˈoˈn ikyjo tuˈn Ttanim Dios toj Antyokiy; atzaj teˈ kyikyˈ toj txˈotxˈ te Fenicia ex Samaria, xi kyqˈmaˈn kye nimil anetziˈn, qa otaq kyij kytzaqpiˈn aye nya Judiy a nbˈanttaq kyuˈn, tuˈn kyok lipe tiˈj qMan Dios. Tuˈnjo tqanil ikyjo, bˈeˈx i ja tzalaj tkyaqil nimil.


Jekäi chui wa tsa̱ku̱i si̱ irä sä wäkiri wa biköle irä jewa rä je su̱ak wa. Ñakäi jewa ne te yis ia̱ äyë ma̱ te̱nakmi sa el wa ia̱. Jekäi yis mineju̱ Damasco ska yis wa̱ jeska tso̱ wa kukä jäkläté buka̱nak jí Jerusalénka. 	 Jotxjo luˈn bˈin ex ojtzqiˈn tuˈn tnejil pale, exqetziˈn nim kyoklin kyxola, ayiˈy Judiyqiˈy. Iteˈ uˈj tzaj kyqˈoˈn weˈy, chi Pabl, tuˈn kykanin kye qxjalil Judiy te Damasco; in xtaˈja antza jyolkye nimil, tuˈn kytzaj wiˈn tzaluˈn toj Jerusalén, ex tuˈn kykubˈ kawit.


te isha: —¿Ji shena ba ki̱ yis wa̱ o̱nak ba ia̱ rä na? Jera ite ikúka: —Säkekewa, yis me wä wajuerpa. 	 ¿Titzin taja tuˈn tok nbˈinchiˈn tiˈja? chi Jesús. Xi ttzaqˈwin moẍ kyjaluˈn: Ay Tata, waj weˈ tuˈn kykaˈyiˈn nwutzach.


je rä sá wa̱ iju̱ñer Säkekewa Jesús shki̱wa̱kka̱ni je wakei te ñaebä sá shki̱we̱mika̱ni Jesús da, ñakäi ite sá jäklemiwa̱ bas da ñara. 	 Quˈn bˈiˈn quˈn, qa ax Diosjo, a jatz anqˈin qAjaw Jesús tuˈn, kyxol kyimnin; ex ikyxjo qe ok qo jawil anqˈin tuˈn, tuˈn qja tiˈn junx kyukˈiy toj kyaˈj, jaˈ taˈye qAjaw.


Ata ka̱biketse dar ka̱sha̱ ki̱, je rä sa̱ se̱r wämo, jeska ra je rä ji we̱ tsa̱na, je̱r baa wà, ji dälässë, je̱r bäi she ebä, ji we̱ bäi ebä, ka ji wa̱k kuna sa̱ ia̱ kju̱awa kju̱awa, ka ji wa̱k kuna su̱nak ebä. 	 Qalatziˈn kyeˈ, ma tzaj qˈoˈn kye kyẍtijil tuˈn qMan Dios: Tnejil, saq kyanmin, ex ntiˈ ikyˈbˈil kyukˈiy; ex wen xjalqey; ntiˈ nkyqˈmaˈn a nya wen, ex bˈaˈn tzaj qˈaqˈin kykˈuˈja; ex tukˈa tkyaqilx kywenila; ex at junchˈin tumil kyuˈn, ex nchi bˈinchin wen.


Jera Jesús te isha iia̱: —Ka yis te ishe ba ia̱ siete vece ebä, ata setenta vece däka̱ siete. 	 Me xi ttzaqˈwin Jesús te: Nya noq oˈkxjo wuq maj, qalaˈ wuq majjo lajaj toj jun mutxˈ.


Jekäi ñaebä saje wa rä chu̱li̱i̱, jewa dewa̱ rä ekla yaka yebä Cristo ja̱mi, wäjielewa̱ ñara. 	 Ikytzin qteˈn, ma nintz qbˈaj, me ma tzaj qˈoˈn qoklin tuˈn qok te junxchˈin qxmilil, a t‑xmilil Crist.


Ñerä ka̱ñinawa̱ ra guardia wa kjoyinaka̱ ka elkje kuna me sí̱wa̱ Pedro de í̱ ki̱ka. 	 Atzaj teˈ qsqix, nim labˈil jaw kyxol xoˈl qˈaqˈ, quˈn mix ele kynikyˈ tiˈjjo otaq tzikyˈx tiˈj Pegr.


Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, yi te ishe jí ka̱tsä ia̱: “Bä tse̱no ju̱nomi däyë naka” ni ra, ka biketsale kuna ije̱r ska kaile ni ra, ata ite ibiketsa ji sha ite je o̱rmi si̱ ra, jera je o̱rmi iia̱. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa at jun xjal at‑xix tnimbˈil, ex nya njawje, qa ma txi tqˈmaˈn te wutz luˈn, Ku tela tzaluˈn, ex ku txiˈy toj ttxuyil aˈ, qa at‑xix tqˈuqbˈil tkˈuˈj, ok kbˈantil.


Ata yis te ishe bas ia̱: Bas ku̱ bas bolki wa shka̱li̱blö, bas ka̱kiö bas kukäk weikanak wa ki̱ka. 	 Me metzin weˈ kxel nqˈmaˈn: Tenx tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyiˈjjo nchi qˈojin kyiˈja; ex chi naˈn Dios kyiˈjjo nchi yasin kyiˈja.


ka̱kia iia̱ pjoo te isha: —Yëwa̱ yis yaba alaklä duärawa̱. Bä kute jula ma̱kka̱ iki̱ka, itsa̱tkenakläksa̱, ise̱naklä ji̱a. 	 Kubˈ meje twutz, ex ja kubˈsin twutz te: Ajo nkˈwala txin luˈ nkyim. Ku tzaja qˈol tqˈobˈa tibˈaj, tuˈn mina kyime, chiˈ.


Jera je chu̱li̱i̱ wa ekla te ikúka: —Sapaktäk, yis wa̱ yis yaba dulaklei detse̱ ba wäki̱. Je rä kololewa̱ wikblu sä ktä wäblewa̱kwa̱ shtä wa̱. 	 Tzajtzin ttzaqˈwin jun ichin kyxoljo txqan xjal: Xnaqˈtzil, ma tzaj wiˈn nkˈwala twutza, tuˈn tkubˈ tqˈaniˈn, quˈn mina nbˈant tyolin, tuˈn tzyuˈn tuˈn jun taqˈnil tajaw il.


Jewa te ji biketsemiksa̱ etkabä, jekäi ijewa te itäkili irä, ika̱wei sa patkäklä irä tulemiksa̱ je bewak ia̱. 	 Ayetziˈn lajaj nmaq kawil kchi kyjel toj wen, ex kxel kyqˈoˈn kyoklin ex kykawbˈil teyile junjun tejo ma tijxix txuk.


Jera yie ángel dawa̱ju̱té ka̱jöir su̱a, ka̱ ja̱r ka̱mii llaveí ta, cadena ta̱i ta ijula na. 	 Ex nliy jun angel tzaj toj kyaˈj, a qˈiˈntaq tal ja tuˈn, a taljo jul te tkawbˈil Dios kyibˈaj tkyaqil aj il, a nimxix t‑xe. Ex qˈiˈn jun ma tij kaden tuˈn, toj tqˈobˈ.


El wa, sá kiana Säkeklä ia̱ wekte shäk maitjä bas ki̱ka jishtä ishena o̱nak käi. Je rä bas te ji biketse damika̱ etkabä jöikwä ta ki̱ka, ñakäi bas biköle ñashka̱li̱blä dami ki̱ta ki̱ka. 	 Erman, kukx nxi qqˈonjiˈy chjonte te qMan Dios kyiˈja. Ex il tiˈjjo lo tuˈn tkubˈ qbˈinchiˈn, quˈn a kynimbˈila nchˈiyxix wen, junx tukˈa kykˈuˈjbˈila teyile junjun.


Jekäi je te iktewa̱ tulaka̱ te isha: —Je rä ka sa̱ wa̱ pan shkä ne ki̱ ite isheke̱ rä. 	 I ok ten t‑xnaqˈtzbˈin yolil kyxolx tiˈj kywa.


Je ne wà sa̱ mikle wa yina bäi rä. 	 Quˈn noq tuˈn kynimbˈil ojtxe qxjalil, i ele bˈaˈn twutz Dios.


Jishtä yis dami rä je biköle pakemi bas ia̱ sá el shka̱ta sa̱ tsa̱tkäk bäi, Säkekewa kjanakläña yis da Tíquico te. 	 Ate qerman Tíquico, a kˈuˈjlinxix quˈn, at tzaluˈn wukˈiy, ex nimxix nmojin wukˈiy toj taqˈin qAjaw. Atzin kxel qˈinte nqaniljiˈy, tzeˈn intiniˈy.


Jekäi ikjaksa̱julu demijulu Genesaret ke̱i ska. 	 Me atzaj teˈ qjlajinxa tjlajxi nijabˈ, o pon toj txˈotxˈ te Genesaret.


¡Issö! Bas ju a̱ta̱nami bas ia̱ rä ja̱r ebä. 	 Kykaˈyinktzinjiˈy kynajbˈila kyjel naj te jun majx.


Jekäi bas ia̱ ra ¿yi rä bäi si̱ rä na, je̱k bäkläkwa̱ yäkäk na, ata sä chewa̱k na? ¿Ka irä je̱k bäkläkwa̱ yäkäk na? Jeiräta yis kaldu bas sha̱na sä chewa̱k käi. 	 ¿Me altzila kyeˈ nim chˈintl toklintz? ¿Apetzilaˈ a k‑okil qe waˈl tiˈj meẍ, mo a nsipin wabˈj? ¿Ma nyapetzila a te nim chˈin toklin toj kywutza, a k‑okil qe waˈl tiˈj meẍ? Me metzin weˈ, a te nim tokliˈn a n‑ajbˈin kye txqantl tzeˈnku weˈ.


ka wä wajuenak kuna wa wä wajuerke̱ni, klä ialewa̱ wa shkäke̱ni, paiale lepra wa̱ wa bäirke̱ni yëë, kukä balewa̱ wa kukä wassërke̱ni, dulecha̱wa̱ wa shki̱r tuläke̱ka̱ni, ñakäi ka jita wa ia̱ kte baa bata yirte. 	 Aye moẍtaq ma chi kˈant kywutz, aye koxtaq ma chi bˈet, exqetziˈn yabˈqetaq tuˈn nim txˈaˈk, ma chi qˈanit; exqetziˈn ẍoˈrqetaq, ma chi bˈin; exqetziˈn otaq chi kyim, ma chi jaw anqˈin juntl majl. Ex jniˈ kye yaj ma pon Tbˈanil Tqanil kolbˈil kye.


Sa̱ tsa̱tkäk wa kiana rä alaklä ta eklabä, iyabala irä iju ska tso̱ wa irä jewa wäsikewa̱k bäi. 	 Ex ikyqexjo, aye ichin mojilqe, junxchˈin kyxuˈjil tuˈn tten, ex il tiˈj tuˈn tten jun bˈaˈn kawbˈil toj kyja kyxol kykˈwal.


Jera ite isha: —Ditsä yäbei kiana weikanak ta̱i, ju̱nakksa̱ sä wäkiri wa wa̱, chui tsa̱ku̱i wa wa̱, ñayöle ka̱wei wà wa wa̱, ñakäi kota̱nakwa̱, ñakäi tres día ra shki̱nakka̱ni. 	 Xi tqˈmaˈn kye t‑xnaqˈtzbˈin kyjaluˈn: Ayiˈn, a Tkˈwal Ichin, ilxix tiˈj tuˈn tikyˈx nim yajbˈil wuˈn, ex ok kchin elil iˈjliˈn kyuˈn kynejilxjal ex kyuˈn kynejil pale junx kyukˈa tkyaqil xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil. Ok kchin kˈwel bˈyoˈn kyuˈn, me toj toxin qˈij ok kchin jawitz anqˈintla juntl majl.


Ka irä jiye kuna ta, yis wakei rä patkenak, ata ñaebä yis wa̱ guardia wa tso̱ patkenak. Jekäi yie ishe ekla ia̱: “Ma cho̱”, jera je maju̱; isaka ia̱: “Bä kute”, jera je bitäju̱; yie ishe yis kjanaklä ia̱: “Jikäi iwo̱”, jera je te je we̱. 	 Quˈn ikyqinx wejiˈy at weˈ kawilwe, me ex iteˈ xoˈl qˈaqˈ iteˈkx tjaqˈ nkawbˈila. Qatzin ma txi nqˈmaˈn te jun kyjaluˈn: Kux txiˈy, ex bˈeˈxsin kxeltz; ex qa: Kux tzaja, qa nchijiˈy te juntl, ex bˈeˈx ktzajil. Ex qa: Bˈinchinkujiy luˈn, qa nchijiˈy te waqˈnila, ex bˈeˈx kˈwel tbˈinchin. Ikytziˈn, n‑el nikyˈjiˈy tiˈja, qa aku qˈanj noq tuˈn Tyola.


Jekäi alaklä wa bitele Jesús da Galilea ska wa minemiña José ra te sa̱ nu̱l bläklä su̱a, ñakäi maikäi inu̱l me̱naka̱ rä käi je su̱a. 	 Ayetzin kyej qya, a otaq chi tzaj lipe tiˈj Jesús tzmax Galiley, i pon kanin tzmax ttzi jul, ex ok kykaˈyin tzeˈn oke t‑xmilil Jesús, tej tkyij muquˈn.


ñakäi bas ñapajiäkläni sä del spa̱na wà, ji wämo irä ji sikii irä tso̱ ji rä iyina si̱ ja̱mi, je ja̱mi yöleksa̱ Säkeklä wakei käi. 	 Ex kyqˈoˈnksinjiˈy kyteˈn, a saqxix, a bˈantnin tzeˈnkuxjo taj Dios, tuˈntzintla tyekˈin jun kychwinqila twutzxix, a tzˈaqle, ex xjanxix kywutz kykyaqil.


je te ishe: “Ji su̱e mar ba te je yuö äyë ki̱ka, je patkö tapanak eyaka eyaka siete wa ia̱: Éfeso ska, Esmirna ska, Pérgamo ska, Tiatira ska, Sardis ska, Filadelfia ska, Laodicea ska.” 	 Chiˈ kyjaluˈn: Tzˈibˈinkujiy luˈn twutz jun uˈj, a ktlaˈbˈila, exsin smaˈnxa kye wuq Ttanim Dios tzmax toj tnam Éfeso, Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia ex Laodicey.


Je ra säkekewa tso̱ wa ekla te ishe yis ia̱: “Ke ma ji̱a. Isu̱o, ale nama Judá wa ditsei wä, David ñak kicha, je rä tu̱leka̱, je ia̱ je kjäyer ja̱rmi, je ikjä bale siete klasha̱na tulämi.” 	 Me jun kyxol nejinel tzaj tqˈmaˈn weˈy: Mi tzˈoqˈila, quˈn at toklin Jesucrist tuˈn tjqet uˈj tuˈn, quˈn tuˈn ma kubˈ tiˈj tkyaqil tuˈn. Ikytziˈn, kyij tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios tiˈj nimxix tipin Crist, nyakuj jun bˈalun tzajnin kyuˈn chˈuq xjal a tzajnin tiˈj qtzan Judá, ex at toklin te nmaq kawil, quˈn tyajil nmaq kawil David.


Je katke rä je ke̱i wäkiri patkele Roma wa wa̱ kie Sergio Paulo ra. Je rä je̱rikäk tsa̱na. Jekäi je te Bernabé irä Saulo irä, kia jaté iwäki̱, ije̱r kia Säkeklä ktä ssëte ki̱ka. 	 Antza taˈyetaqjo yuẍ anetziˈn tukˈa nmaq kawil Sergio Pabl tbˈi, jun ichin manyor ẍtijxtaq. Xi tchqˈoˈn nmaq kawil qˈolbˈilte Bernabé ex Saulo, quˈn tajtaq tuˈn tbˈinte Tyol Dios.


Jera Jesús te Pedro kúka: —Ikuna yis ki̱ ije shena se̱nak ji̱a yis däni ke̱i kje ra, ¿je wa̱ ji tso̱ ba ia̱ na? Ata ba shkä yis da. 	 Xi ttzaqˈwin Jesús: Qa waja tuˈn tteˈn, aj xi nmeltzˈaja, ¿Tiˈn te taj tiˈj? Qalaˈ lipek te wiˈja.


Jeska ije kjawa̱ju̱ Zacarías ju naka. Jera ite Elisabet chaka. 	 Teˈ tkanin, okx toj tja Zakariy, ex qˈolbˈin te Lisabet.


jera mai imawa̱ju̱ ska ra, ju wakei ia̱ ishö: ‘Sapaktäk te ishaté: ¿Mai yis ia̱ ju ja̱r tso̱ yis wa̱ Säktäkwa̱ Bakleju̱ ke̱i kjewa̱klä ñaklä yis wa̱ dulanak wa ra rä na?’ 	 axsa kˈaˈ chi okxiy, exsin kˈaˈ txi kyqaniˈn te tajaw ja, ¿Ankye ja, jaˈ kchin waliy kyukˈa nxnaqˈtzbˈiˈn? chitzin xnaqˈtziljo.


Jekäi ite tsi̱ni kia. Jera imine tu̱lee ju ja̱rka je̱tkawa̱ wakte paju̱leka̱ Pablo irä Silas irä wäja̱mi. 	 Xitzin tqanin tej xqˈuqil tze jun tzaj. Ex okx ajqelin wen, ex tukˈa txqan t‑xobˈil, kubˈ meje twutz Pabl ex Silas, tuˈn t‑xi chjonte kye.


Jera iwa̱ dulanak wa je̱r shenacha̱wa̱ pan tsa̱k, ata etababä shkä iwa̱ ko̱no na. 	 Mi naˈn kywa t‑xnaqˈtzbˈin tuˈn t‑xi kyiqin; oˈkx junchˈintaq kywa tokx toj bark.


Je wà rä: Ka Judío kuna wa rä däli ukä kukäkña, delewa̱ña yaka eklabä ye, ñakäi Säkeklä kablele je kukäkña Cristo ja̱mi kte baa oloi ja̱mi. 	 Atzin t‑ximjo, a ewintaq lo: Qa noq tuˈn Tbˈanil Tqanil kolbˈil, aye nimil nya Judiy at kyoklin tiˈjjo etzbˈil, a tzajnin te Dios, junx kyukˈa nimil Judiy. Atzin jaˈlin ma chi oka te junchˈin Ttanim, ex at kyokliˈn junx tiˈjjo tkyaqil, a ma tzaj ttziyin Dios, noq tuˈn Crist, a Jesús.


Jera Pedro te isha iia̱: —Bena te bä jawa̱ ra, yis je wa̱ ka ba janakwa̱. 	 Me ante Pegr xi ttzaqˈwin: Ex qa kykyaqilx s‑el kyiˈn tqˈuqbˈil kykˈuˈj tiˈja, me mina weˈ, chi Pegrjo.


“¿Jiye je kta jekäi rä na? Je wà ikta rä yakei Säkeklä ukä ja̱mi. ¿Yi ia̱ sa̱ nui jarmiwa̱ bitaba na? Ata Säkeklä ebä ne ia̱ sa̱ nui jarwa̱ bitaba rä.” 	 ¿Tzeˈntzin tten n‑el tzaqpajjo ttzi ikyjo? ¿Nyaˈpela noq nxoˈn yol tiˈj Dios? Quˈn oˈkx te Dios aku kubˈ najsinte kyilxjal.


ka irä ideju̱ ebä wà kuna, ata ije̱r pabla bas te je wà ite sá je̱r pabla ñaebä. Je rä ite sá ia̱ ipaka jishtä bas je̱r ja̱mi yis dälärke̱ käi, bas ji̱ake̱ käi, bas te yis biketse raa käi. Je te yis ssëwa̱ a̱naa ki̱ta. 	 Ex nya noq tuˈn tponlin Tito, qalaˈ noq tuˈn otaq chewx tanmin Tito kyuˈn. Quˈn ma tqˈma Tito qeˈy, qa nimxix kykˈuˈja wiˈja, qa ma chi labˈiˈn, ex qa ma chi bˈisiˈn wiˈja. Me tuˈnjo lo, nimxix nchin tzalaja.


Ji biketse etkabä wà, ijewa te ke̱i ta kju̱awa kju̱awa tsa̱ku̱i wa ke̱i baka tulaksa̱, ijewa te ji wämo wá̱, Säkeklä kablele je kukawa̱ ijewa te, na̱ma̱ kà wäyitewa̱cha̱wa̱ ijewa te, 	 Oˈkx tuˈn qyolin kyiˈj, qa noq tuˈn kynimbˈil, iteˈ ilaˈku nmaq tnam kubˈ kyiˈj kyuˈn. Ex iteˈ junjuntl i kawin toj tumilxix; ex iteˈ junjuntl o tzaj kykˈmoˈn ajo tzaj tqˈmaˈn Dios kye; ex iteˈ junjuntl qa noq tuˈn kynimbˈil, bˈeˈx jpetjo kytzi nmaq bˈalun kyuˈn, tuˈn mina cheˈxe chyoˈne kyuˈn.


ke bas ñajawa̱ ji biketsanak bas wa̱ jäkwa̱ tjabana, ke bas male̱te̱nakwa̱ jile wikblu wa̱ iräle, kte wa̱ iräle, äyë juer ta sá wa̱ yöle käi ssërta Säkekewa díaí dewa̱ kja irä käi wa̱ iräle. 	 tuˈn mi jaw kytxˈixpinjiˈy kynabˈla, ex mi chi jaw xobˈa, qa at juntl xnaqˈtzbˈil, nyakutlaj tuˈn Xewbˈaj Xjan, mo tuˈn jun yol, aj tok kybˈiˈn, mo tuˈn jun uˈj, nyakutlaj awoˈy xqox smaˈnte, ex qa ntqˈmaˈn qa lu tqˈijil qAjaw ma tzul, qa chiˈ.


Ka ba wa̱ aceite tkene yis tsa̱ku̱ ki̱, ata ije te yis klä ki̱ perfume tka. 	 Ex ntiˈ te aseyt ma jax tqˈoˈn toj nwiˈy, a tzeˈnkuxjo nbˈinchajtz, me metzin teˈ qya lo, at teˈ aˈ, a kˈokˈjxix wen ma tzˈok tqoˈn kyiˈj nqaˈn.


Jera ite isha: —Ijöté 'sia̱ jika. 	 Me tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: Kyiˈnqetza tzaluˈn.


Ikuna manele te ji sha sá te yöle jí äyë ki̱ka ka ssë ra, je wakei kjashöwa̱, je yika bas ñabutsö tulöksa̱, iäinakläwa̱ ye. 	 Ex qa at jun kyxola mi nkubˈ tbˈiˈn a nxi qqˈmaˈn kyeˈy tojjo uˈj lo, noq kykaˈyinka, exsin kypamil kyibˈa tiˈj, tuˈntzin ttzaj txˈixwe.


Dulaklei jula kolonak busi ra, je ne ia̱ je busi rä däkksa̱ rä. Jekäi je dulaklei tsa̱tkäk kaldu te iktä ssa ra, jera issërke̱ a̱naa, iktä ssërke̱ ki̱ka. Jekäi jira yis ssëna a̱naawa̱. 	 Te weˈy, ikyxjo lo tzeˈnku jun mojil tukˈa chmilbˈaj toj jun mejebˈlin: Tkyaqil xjal ma chi ok tzeˈnku jun xuˈjbˈaj. Nchin tzalaja, aj t‑xi lipexjal tiˈj Jesús, tzeˈnkujo mojil ntzalaj aj t‑xi lipe xuˈjlbˈaj tiˈj tchmil. Tuˈnpetziˈn, tzunx nchin tzalaja tuˈn nxi nbˈiˈn tqanil, qa tkyaqilxjal ma txi lipe tiˈj Jesús.


Jekäi biköle yi ja̱naka̱ je jak ki̱ka ra, je pa̱rtkämiwa̱; ñaebä yi ki̱ka je jak ja̱naka̱ ra, je te iwëtkemiwa̱. 	 Ex atzin abˈj jun techil wiˈja. Ankye teˈ kˈwel t‑xoˈn tibˈ tibˈajjo abˈj, tuˈn tyuchˈj tuˈn; axte kˈwel tyuchˈin tibˈ tibˈaj. Ex qa a abˈj xkubˈ tzˈaq tibˈaj jun aˈla te kawbˈil kujxix, bˈeˈx kˈwel quqix te jun majx.


Jera ijewa te isha iia̱: —Ka̱ mo̱ sá ia̱, ba oloi kanaka̱ ra sá ñajäkläkläwa̱, ekla bä jula wämo kja̱ne, ekla bä jula shule kja̱ne. 	 Xi kyqˈmaˈn: Qˈontza qokliˈn, tuˈn qkubˈ qeˈy toj Tkawbˈila toj tman qˈobˈa ex juntl toj tẍnayaja kawil tukˈiy.


Jekäi bas ia̱ ime̱na Cristo bata ki̱ka, je rä ka ibiketsäk ebä kuna, ata ñakäi je rä ji shka̱l ssäk ije bata ki̱ka. 	 Ikytziˈn, noq tuˈn ma chi kleta tuˈn Crist, at kyokliˈn jaˈlin, nya noq oˈkxjo tuˈn kynimiˈn tiˈj, qalaˈ ikyxjo, tuˈn tikyˈx kyuˈn noq tuˈn tpaj tbˈi.


Ata je ji tso̱ me̱nak mane rä bäi si̱, je shtä ne tkeno bas ja̱mi rä. Ata yie bas ia̱ ji rä ji we̱ bäi si̱ rä ne pake mar dä. 	 Me kyqˈonktzintza tilil ex kyjyomjiˈy tbˈanil kyokliˈn. Ex atzin jaˈlin kxel nqˈmaˈn jun tumil tbˈanilxix wen tzeˈnqeku luˈn:


Jekäi sá ki̱ ishena rä bas me ekla ekla iwa̱k ji̱a jekäi marä ibataje, bas wa̱ ki̱ssënak je däkläksa̱ bas ia̱ kalabe, 	 Me qajatlaˈy tuˈn kukx kybˈinchinjiˈy luˈn, nya noq oˈkx jaˈlin, qalaˈ toj tkyaqil kychwinqila, tuˈntzin tjapin bˈaj tkyaqiljo wen nkybˈinchiˈn, ex tuˈn ikyjo ok ktzajil kytzyuˈn, a nchi ayoˈn tiˈj toj kyaˈj.


Jekäi yis te ishe bas ia̱, bas yäköpa, bas täkinaklä je̱k tsa̱tkäk. Ka irä jiye kuna ta, bas tsa̱ku̱ kä etaba a̱ni ka weikanakwa̱ kuna. 	 Tuˈnpetziˈn, nchin kubˈsin nwutza kyeˈy, tuˈn t‑xi kywaˈn jun tal kywaˈy. Il tiˈjjo lo, qa kyaja tuˈn kyanqˈiˈn, quˈn mix aˈlx junte knajil, ex mixpela jun tsmal kywiˈy knajil toj aˈ.


Ata kju̱awa wa ktei wabiketsemiksa̱ rä Säkeklä te. Je ki̱ka je yakei wakbläk ju̱oksa̱ bas sha̱na. 	 Tuˈnpetziˈn, kyimitzjiˈy aj il kyxola.


Jera ikjanaklä wa ñasikawa̱ je ka̱ wakei wäja̱mi te ichaka iia̱: ‘Säkekewa, ¿ka irä ba te däli wä bäi ne tula ma shka̱bläklä ska rä na? Jera ¿maka cizaña tsöna rä na?’ 	 Ayetziˈn taqˈniljo tajaw awal bˈeˈx i xiˈ qˈmalte, ex xi kyqˈmaˈn: Tata, ¿Mixsin ja tskˈoˈn toj tijaja, tej tok tawaˈn? Quˈn ¿Jaˈtzin saje jun wiq kˈul toj ikyjo tzeˈnku triy?


Ji biköle we̱ke̱ ite rä ditsä wa̱ su̱nak ebä. Ijewa te kte yöle tso̱ mo̱nak wätsa̱ ja̱mi, jula ja̱mi, je kicha mu̱eke̱ matsi̱i̱, ñakäi iwa̱ shönak je̱k ki̱ kjä yöle tsolo tsolo je ki̱yueke̱ ite matsi̱i̱ matsi̱i̱. 	 Tkyaqilxjo jniˈ nbˈant kyuˈn, noq tuˈn kyjawku iqin kyuˈnxjal. Ex kyajxix tzˈok kyqˈoˈn tiˈj kyplaj mo tiˈj kyqˈobˈ junjun tnej Tyol Dios tzˈibˈink twutz tzˈuˈn ma nmaq twutz, me noq tuˈn kynimsin kyibˈ kywutzxjal. Ex nbˈaj ok kyqˈoˈn kyxbˈalin manyor xqerx wen, noq tuˈn kyokku kaˈyin kyuˈnxjal.


Yi wa̱ iel shka̱l da, je dami rä ka̱ oloi ka, ñakäi ka ije ja̱mi ji kuna ishirinewa̱k käi. 	 Me atziˈn xjal, a nkˈuˈjlin kyiˈj txqantl, apente atjo toj spikyˈin, ex nlay kubˈ tzˈaq toj il noq tuˈn tpaj jun tiˈ.


Ata Säkeklä je̱k butsa ju̱ami ijewa yika, jera ite ijewa tulaksa̱ ka̱jöir ska ji tso̱ je kja̱nei wa̱k. Je rä jishtä jile bata shäk wa wa̱ äyë yöle te ishe rä käi: “Bas Israel wa, bas te bewak kta ma̱ tulaka̱ ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska cuarenta año bala na ra, ¿jera bas te je wá̱ rä yis ia̱ na? 	 Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx el tlaqˈbˈin te Dios tibˈ kyiˈj, ex xi tqˈoˈn ambˈil kye, tuˈn kykˈulin kywutz qe cheˈw te twutz kyaˈj, quˈn ikytziˈn tzˈibˈin tojjo uˈj kye yolil Tyol Dios: Ayiˈy aj Israel, twutzxix qa kubˈ kybˈyoˈn aluˈmj te chojbˈil kyila, ex tuˈn t‑xi kyqˈoˈn oyaj toj kaˈwnaq abˈqˈe, tej kybˈeta toj tzqij txˈotxˈ. Me ntiˈ tajbˈin, quˈn nya te weˈy tzaje kyqˈoˈniˈy tkyaqiljo luˈn,


je wà ijewa kjäkläksa̱julupa ikololecha̱wa̱ be tsa̱ku̱i wa̱, jielecha̱wa̱ ji wa̱k jishtä iwakei ki̱ ishena käi je yika. 	 tuˈntzintla kytzaqpaj toj tqˈobˈ tajaw il, a tzyulkye ex tuˈn kybˈinchinte tzeˈnkuxjo taj.


Mika̱ ángel wa tsa̱ku̱i Miguel ñauña be tsa̱ku̱i ra Moisés nu̱l ki̱ka ra, ka iwa̱ ji yine yakei iukä ja̱mi, ata ite isha: “Säkekewa ku̱ ba uñopa.” 	 Mikyxipe teˈ tnejil angel, Miyel, tqˈma, tej kyjaw chˈotj tukˈa tajaw il tiˈjjo t‑xmilil Moisés, a otaq kyim, ex mix kubˈe tqˈoˈne tkawbˈil tzeˈnku tajbˈil tiˈj tajaw il. Noq oˈkx xi tqˈmaˈn kyjaluˈn: Ala te qAjaw kxel kawin tey, chiˈ.


Ñerä je día ebä wà ijewa sha̱ bol dami jukläyäkä tsi̱ne kinak Emaús nika, je rä Jerusalén ska ra once kilómetro käi. 	 Tojxjo qˈij anetziˈn, iteˈtaq kabˈe nimil tiˈj Jesús kyjaˈtaq kyxiˈ toj jun tnam, Emaús tbˈi, bˈalaqa chˈime oxe ajlabˈtaq taˈye tkˈatz tnam te Jerusalén.


Je ne ki̱ka ba ku̱ iwo̱ jí sá te isheke̱ ma ia̱ käi. Jiska sá sha̱na ditsä tso̱ cuatro kablele Säkeklä ia̱ ji wa̱k. 	 Qalaˈ il tiˈj tuˈn tkubˈ tbˈinchinjiy, a kˈwel qqˈmaˈn: At kyaje ichin nimil tzaluˈn qxol, a il tiˈj tuˈn tkubˈ kynimiˈn jun kyyol bˈantnin tiˈj tukˈa Dios, ikyxjo tzeˈnku kyij ttzˈibˈin Moisés toj Tuˈjil Tyol Dios ojtxe.


Ata ijewa manele je̱r doloi tenacha̱wa̱, ka je̱rki̱ne je kte kukäkwa̱. Jekäi ijewa te Jesús ña̱le̱i sha yakei je chu̱li̱i̱ wa wäna. Je kju̱ei Pablo je̱k butsa ju̱ami ijewa yika, te kte kukäk wa kia jámi kju̱awaka. Jekäi Tirano wa̱ sä yuäklä jui ska, ite ji paka buliri buliri. 	 Me iteˈ junjun, a noq xi kychˈuẍsin kyanmin, tuˈn mina t‑xi kynimin, ex noq i ja yolbˈin kywutzxjal tiˈjjo nimbˈil tiˈj Jesús. Tuˈn ikyjo, bˈeˈx etz Pabl toj ja te kynaˈbˈl Dios Judiy, junx kyukˈa nimil, exsin i xi tkˈleˈntz toj jun ja te xnaqˈtzbˈil, a tetaqjo jun ichin, Tirano tbˈi.


—Yis ka̱kiäte Jope jukläyäkäí ska ra, yis je̱r na ka̱ shena itjä, jera yis ia̱ ji kjayina su̱a yis te. Jile sua iá ta̱i bitewa̱ ka̱jöir ska mo̱lecha̱wa̱ ibata däka̱ cuatro ska, je dewa̱ju̱ yis katke ska. 	 Loqintaq weˈ intin toj tnam te Jope, chi Pegrjo, ex tzuntaq nchin naˈn weˈ Dios, tej tok jun nwutzikyˈa. Nliˈy ikyxixtaqjo tzeˈnku jun iqbˈil xmoˈnqetaqjo kyaje ttxaˈn, ex tzaj likyˈikyˈin twutz kyaˈj, ex tuˈntaq tkˈuˈl jaˈ intintaqa.


Je biköle ukä ska, je alaklä duawa̱ ñaebä. 	 Ex bˈeˈx kyimljo qya.


Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —Ke bas ku̱ yis sha yakei ñaia̱. 	 Bˈeˈxsin i xi ttzaqˈwiˈn Jesús: Kytzaqpinxa tuˈn kyyolbˈiˈn.


Mika̱ ite iku̱ani ra, ite isalibä wa irä alaklä wa saka se̱nak ipája̱mi wa irä jewa tapewe̱mi jewa ia̱ ite ishemi: ‘Bas ssënoña a̱naa yis da, yis te yis inaklä shelewa̱ ku̱ani ki̱ka.’ 	 Exsin aj tjyettz tuˈn, ok chi tzajil ttxkoˈn jniˈ tukˈa exqetziˈn jniˈ t‑xjalil tiˈjile, ex ikyla aku txi tqˈmaˈn kye kyjaluˈn: Chi tzalaja junx wukˈiy, quˈn tuˈn ma jyet tej npwaqa, a otaq txi naj.


Jera ije̱k butsa ju̱ami ijewa yika sä te jak ju̱e dämi kjena. Jeska ije̱tkawa̱ köchöwä ki̱ ka̱kiäk, 	 Bˈeˈx el tlaqwin te Jesús tibˈ kyiˈj t‑xnaqˈtzbˈin, bˈalaqa jun mo kabˈe echj xi laqˈeye. Kubˈ meje, exsin ok tentz naˈl Dios.


Je su̱ta yi te ji säkei ta ble je̱k ia̱, ata ka ite blune me̱ Säkeklä ia̱ kuna ra, je wakei ia̱ io̱rmi rä.” 	 Ikytzin tchwinqil jun qˈinin, a noqx n‑ok ten chmol txqan tqˈinimil noqx te teku; me toj tanmin twutz Dios, manyor tal yajx.


Je ki̱ka ñaebä sá te bas ktei ssa ke̱i skaté sá ka̱kiäte bas ki̱ka ka jalewa̱ ta. Jekäi sá ka̱kiäte bas je̱r ko̱naklä bäi si̱ ji sherke̱ iwakei ki̱ je ia̱, ka̱biketse biköle ska je̱rike ji rä wikblu iá ja̱mi biköle ska. 	 Tuˈnpetziˈn, atxix tej qbˈintiˈy, kukx nqo naˈn Diosa kyiˈja, ex nqo qaniˈn te, tuˈn tqˈoˈnte tumil kyeˈy, tuˈn tel kynikyˈa tiˈj tajbˈil, ex tuˈn ttzaj tqˈoˈn nim kynabˈla, ex tuˈn tel kynikyˈa toj kyanmin tiˈjjo a taj Dios kyukˈiy.


Ñerä jeska ikajali bala na ra, María ke̱i dewa̱ iyaba su̱aklä. 	 Iteˈxtaq Belén, teˈ tjapin kaniˈn qˈij, jaˈ tuˈn tkubˈ tzˈaqe Mariy,


Ñakäi ikuna ijula manele klashäleksa̱ jewa itäri ska ba rä Olivo ka̱niki̱ka tkenawa̱, banawa̱ña je ñak kicha ja̱mi, idiä baa ja̱mi ra, 	 Quˈn ayetzin kye aj Judiy tzeˈnqekuˈ tqˈobˈ jun wiq tqan lobˈj tbˈanilxix wen, ex ayetzin kye aj nya Judiyqiˈy tzeˈnqeku tqˈobˈ jun tqan lobˈj toj kˈuˈl. Ikyqetziˈn aj Judiy, ayeˈ mi xkubˈ kynimin, bˈeˈx ẍi ok xikybˈita te kyxel. Atzin jaˈlin, nchi anqˈin tiˈjjo tlokˈ tnejil tqan lobˈj, ex tuˈnxjo anetziˈn ate kychwinqila.


Ñerä kseka wa cuatro sha̱ ekla te je ángel wa siete ia̱ taza yöle oro wà cha̱ tulami siete, pshile tuläka̱ Säkeklä se̱nak sa̱ ke̱i etkä etkä jekjeyemi kju̱atkawa̱ wà. 	 Ex atzin jun kyxoljo kyaje ajbˈil twutz tqˈuqbˈil Dios, xi tqˈoˈn teyile junjun wuq angel jun laq bˈinchin tuˈn qˈanpwaq, nojnin tuˈn tyabˈ twiˈ Dios, a itzˈx te jun majx.


Je ne ki̱ka ije rä sa kablele ñaia̱ Säkeklä ra spa̱na ktei shäk a̱miki̱ jiki̱. Je rä sä kile wa wa̱ Säkeklä kablele däli ukä jekjeye ma̱k je kukäkläwa̱. Cristo duawa̱ wà ijewa bakanaksa̱ sa kablele ñaia̱ säkätä je ja̱mi ijewa dami ji̱a ra ishirile, je nui yika. 	 Tuˈnpetziˈn tkyaqiljo lo, ate Jesús ok tqˈoˈn tibˈ te jun akˈaj tumil, tuˈn qmujbˈit, ex tuˈn qkyij toj wen tukˈa Dios. Tuˈn ikyjo, atzin tkyimlin Jesús at tipin tuˈn tnajsit qil, ex tuˈn tsaqsit qanmin, ex tuˈn ttzaj tqˈoˈn jun etzbˈil tbˈanilxix wen toj kyaˈj, a o tzaj tqˈoˈn Dios te qe, awo o qo txokle tuˈn. Me tojjo ojtxe kawbˈil, ntiˈ tumil tuˈn tjapin bˈaj tkyaqiljo lo, a tzeˈn nbˈant tuˈn Jesús jaˈlin.


Ñerä je wäsaka ra ije deju̱ Templo ska. Jekäi ite Säkeklä kjeisha kte bäi wà. Jekäi Jerusalén ska sa bakanamiksa̱ ki̱ssäk tso̱ wa biköle ia̱ ite je yaba ktei paka. 	 Ikyxjo teˈ t‑xtaˈj aqˈbˈajjo tal neˈẍ Jesús toj nim ja te naˈbˈl Dios, ex bˈeˈx xtaˈj qˈol chjonte te Dios, ex yolil tiˈjjo neˈẍ kye jniˈ xjal aj Jerusalén, ayeˈ nchi bˈaj yontaq tiˈjjo Kolil.


Ñakäi Asia ke̱i wäkiri wa sha̱ Pablo salibä wa te ishaté iia̱: “Dunasi̱ ka ma miwa̱ kuna ijewa tapanaklä jui ska.” 	 Ex kyxoljo kawil te Asia, iteˈtaq junjun tukˈa Pabl, xi kychqˈoˈn qˈmalte, tuˈn mina tzˈokx antza.


Yis te jí sha je rä bas ki̱ kianak; ka je rä bas wätkewa̱klä kuna, ata je rä bas se̱naklä tsa̱na, ñakäi bas wa̱ Säkekewa kja̱nei wa̱klä ka wätkelewa̱ ta. 	 Nxi nqˈmanjiˈy luˈn, nya tuˈn mi chi mejeyiˈy, qalaˈ tuˈn kyanqˈiˈn tzeˈnku taj Dios, ex tuˈn tok tilil kyuˈn tiˈj taqˈin qAjaw tukˈa tkyaqil kykˈuˈja.


Säkeklä wäkata ska irä Cristo Jesús ale sä kseka wa irä sä dulecha̱wa̱ wa irä ktei wabiketsäkksa̱ wäkata ska irä, ijuermi ki̱ka, idämiwa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye ki̱ka, yie ba pake 	 Kxel woqxeninxixa teˈy twutz qMan Dios ex twutz Crist, a Jesús, a Nmaq Kawil tibˈaj tkyaqil, ex chˈix tul kawil kyiˈjjo tkyaqil xjal, a itzˈqex ex kyimninqe:


Ata jiräni Säkeklä te ije kuka rä na?: “Yis wa̱ itso̱ ji̱a kolole siete mil ka ñajäklenewa̱ kuna köchöwä ki̱ka Baal wäja̱mi.” 	 Me xi ttzaqˈwin Dios: O tzˈel npaˈnjiˈy wuq mil ichin, aye bˈajxi chi kˈuline twutz juntl dios, a Baal tbˈi.


Ka irä jiye kuna ta, ka ji yine jile bata shäk wa wa̱ iwakwa ki̱ ishena käi mik a̱ni, ata ditsä kta rä wäsikle Wikblu sikina wa̱ Säkeklä säkei ye. 	 Quˈn ayetzin yolil Tyol Dios ojtxe, mi ẍi yolin a tzeˈnkuxtaqjo kyaj tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Qalaˈ ayetzin ichin luˈn i yolin, ex kubˈ kytzˈibˈin tzeˈnkuxtaqjo taj Dios, quˈn qˈiˈnqetaq tuˈn Xewbˈaj Xjan.


Ka irä jiye kuna ta, Säkeklä wa̱ jile bäi si̱ tso̱ saje wa ia̱, je rä ka ijewabä däkläwa̱ parule bulee, ata saje wa däkläwa̱ ijewa raña. 	 ¿Ex tiquˈn? Quˈn tuˈn at jun qnajbˈil nimxixtl wen toj kyaˈj, jaˈ tuˈn qmujbˈin te qibˈ qkyaqilx tojjo qˈij tzul kanin, tuˈn qok tzˈaqlexix twutz Dios. Kbˈantiljo luˈn tuˈn Dios toj kyaˈj tzmaxi aj qmujbˈit qkyaqilx tuˈn, a awo nimilqo tkyaqil twutz txˈotxˈ, a awo itzˈqo jaˈlin, ayeˈ o chi kyim exqetziˈn naˈmx kyitzˈje ex qeˈ kchi nimil.


Jera ijewa te ikúka: —Sá dormi. Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —Copa wayanak yis wa̱ je wayemi bas te, ñakäi ji wà yis dä wäoka̱nak je wà bas wäoka̱nami. 	 Xi kytzaqˈwintz: Ok kkyˈelix qe quˈn. Xi ttzaqˈwinl Jesús kye: Twutzx teˈ, akula tzikyˈx kye kyuˈn tzeˈnku weˈ kkyˈelix wuˈn,


Jekäi el wa, bas ja̱mi ji bata she ne tkeno rä, ñakäi sä ktäka̱ kte kju̱awa wà, ke je wätkewa̱k bas ku̱. 	 Tuˈnpetziˈn werman, kyqˈonka tilil tuˈn kyyoliˈn Tyol Dios, ex mi tzˈok kymiyoˈn tuˈn tyolatzjo noq tzeˈnchaqku yol.


Jera ite iwa̱ dulanak wa doce kiaté, jewa ia̱ ite ka̱wei ma̱ wikblu ñá shtä kjäiäkläksa̱ iwa̱, ñakäi sä kteke̱ duë te biköle bäiwa̱klä iwa̱, ji duëi biköle käi. 	 O tzaj ttxkoˈn Jesús, a awoˈy kabˈlajaj t‑xnaqˈtzbˈin, ex tzaj tqˈoˈn qokliˈn tuˈn kyetz qlajoˈn taqˈnil tajaw il toj kyanminxjal, ex tuˈn tkubˈ qqˈaniˈn tkyaqil wiq yabˈil ex kyixkˈoj.


Jera Jesús te ikúka te isha iia̱: —Jí kje ra 'sia̱ ka̱ mopa. Ka irä jiye kuna ta, sa̱ ka̱wä ta ji rä wämo biköle wawa̱k. Jera ite ka̱ ma̱ iia̱. 	 Me ante Jesús xi tqˈmaˈn te: Qbˈinchinku jaˈlin, quˈn ilxix tiˈj tuˈn tbˈant quˈn, tzeˈnkuxjo tkyaqiljo taj qMan. Ex bˈeˈx xi ttziyin Juan.


Je ne ki̱ka sä chichano sä kjäkläwa̱ je je̱räklä ska, ka yi a̱ni ianacha̱kläwa̱ kuna jishtä ijewa käi ka iktä ssäk kuna. 	 Tuˈnpetziˈn, qqˈonktzintz tilil, tuˈn qokx tojjo ajlabˈl, ex tuˈntzin mina qo ok tzeˈnku kye aj Israel ojtxe, a mix kubˈe kynimin Tyol Dios, ex tuˈn ikyjo, mix i okxe tojjo ajlabˈl qˈoˈn tuˈn Dios.


Mika̱ sä el wa te je ju̱ña ra, ijewa te itsa̱mi Cesareaka. Jeska ite ipatkami Tarso ska. 	 Atziˈn tej tel kynikyˈ nimil tiˈjjo tuˈntaq tikyˈx tiˈj Saulo, bˈeˈxsin xi kyintz toj tnam Cesarea, ex antzintza, xi smaˈn, tuˈn tkanin tzma toj tnam Tarso.


Jekäi bas te yis ia̱ kte chakaté äyë ki̱ka je kúke yis te. Bäi si̱ jäiyi wa ia̱ ra rä ka se̱nakwa̱ kuna alaklä wa ra. 	 Atzin jaˈlin, kxel ntzaqˈwinjiˈy kyxjelbˈitza, a saj kytzˈibˈiˈn weˈy: Tnejil, nkyqˈmaˈn qa bˈantla tuˈn mi jyone ichin t‑xuˈjil.


“Je kju̱ei ki̱ka Säkeklä ka̱biketsäk ta̱i te isha: ‘Yis te jile bata shäk wa irä, yis ktei bata shäk wa irä patkemi ijewa wäki̱. Ata ijewa te jewa sha̱ ktechemiwa̱, isaka yulemi ite weikanak.’ 	 Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx tqˈma te Dios, a nimx t‑xilin tnabˈl. Chiˈ kyjaluˈn: Ok kchi xel nchqˈoˈn weˈ nyolila exqetziˈn nxnaqˈtzbˈiˈn. Me iteˈ junjun kye kchi kˈwel bˈyoˈn, ex iteˈ junjuntl ok ktzyetil kylajche.


Jekäi ikuna yie ipatkamini ijuka bäli ebä ra, iö iwätuir jolormi ña̱la wà, ijewa manele dar dä ka̱mii ki̱ka. 	 Qa ma chi aj nchqˈoˈn kyja kukxjo, aku chi bˈaj kubˈ numj toj bˈe tuˈn waˈyaj, quˈn at junjun najchaq saje.


“Sä wäbala rä tsi̱ni käi sa wakei ia̱. Je ne ki̱ka bä wäbala rä bäi ra, jera ba wakei kalabe rä wäñinakka̱. 	 Ajo kywutza tzeˈnku jun tzaj te kyxmilila ex te kyanmiˈn. Qa wen kywutza, at spikyˈin toj kyanmiˈn tuˈn tel kynikyˈa tiˈj tkyaqiljo wen.


Ite jekäi iwe̱mi ka iwa̱ Sa Ká ju̱ñer ki̱ka, ñakäi ka iwa̱ yis ju̱ñer ki̱ka. 	 Ok kˈwel kybˈinchiˈn ikyjo, quˈn mi ojtzqiˈnqiˈn kyuˈn, ex mi ojtzqiˈn nMaˈn kyuˈn.


“Ka biköle ishäk yis ia̱: ‘Säkekewa, Säkekewa’ ni wa, kjäkwa̱ ka̱jöir gobiernoí ska. Ata ji sherke̱ yis Ká se̱nak ka̱jöir ki̱ je wa̱k wa ebä. 	 Quˈn nya kykyaqiljo nkyqˈmaˈn weˈy: WAjaw, wAjaw, kchi okix toj Tkawbˈil Dios toj kyaˈj. Qalaˈ okqexjo, ayeˈ nkubˈ kybˈinchin a tajbˈil nMaˈn, a at toj kyaˈj.


Jera je te ije̱k ki̱ shönak ju̱amita̱na, ije̱k kpa plaa deju̱té Jesús wäki̱. 	 Bˈeˈxsin kyij t‑xoˈnkuxjo t‑xbˈalin, jun paqx tjaw tˈikypaj, ex xi tiˈn tibˈ, tuˈn tkanin tkˈatz Jesús.


“Jekäi yi rä ka yis ja̱mi kuna, je rä kju̱atkäk yis da; ñakäi yi rä ka ji tapawa̱k yis daña, je rä ituläk ju̱ami ebä. 	 Ankyeˈ nya wukˈiy taˈ, noq njaw, tuˈn tqˈoj wiˈja. Ex ankyeˈ tkyˈeˈ mojin wukˈiy tuˈn tjaw chmet twutz awal, kyja n‑ok tene chtolte.


Jera je ia̱ ite isha ñaebä: ‘Ba ku̱ jukläyäkä cinco kuköwa̱ ba wa̱ ju̱ñenak.’ 	 Ex ikyx teˈ xi qˈmaˈnte: Ok k‑okil te te kawil kyibˈaj jweˈ tnam, chiˈ.


Jera chui wa tsa̱ku̱i Anás irä, Caifás irä, Juan irä, Alejandro irä, ñakäi chui tsa̱ku̱i saka wa biköle irä, jewa tapanawa̱ña ijewa ra. 	 exsiˈn tnejilxix pale, Anás tbˈi; junx tukˈa Caifás, Juan, Lejantr ex ilaˈ ichin t‑xjalil Anás.


Ba ssënopa baa. Sa salibä wa te ba chakami, ñakäi ba te sa salibä wa chake ekla ekla iwakwa kie ja̱mi. 	 Noqit a tnukˈbˈil qMan Dios toj tchwinqila. Ex ayetzin wukˈiy nxi kysmaˈn jun qˈolbˈil tey. Noq nchin kubˈsin nwutza teˈy, tuˈn t‑xi tqˈoˈn jun qˈolbˈil kye jniˈ qukˈa.


Je rä ka̱jiska kekläí te ka ji biketsäk etkabä kuna wa je̱rike wätuiwa̱wa̱, ka ijewa wäna Cristo rä baa je ktei oloi ñinaklä kuna. Ije ne rä Säkeklä me̱i rä. 	 Quˈn a tajaw il, a nkawin te twutz txˈotxˈ, ma tzˈok jpunte kynabˈl tuˈn kyok tzeˈn jun moẍ toj kyanmin, ex tuˈn mi tzˈele kynikyˈ tiˈjjo tspikyˈimil Tbˈanil Tqanil tiˈj tqoptzˈajiyil Crist, a qˈanchaˈl tiˈjxjo Dios, a nya qˈanchaˈl.


Ata sá te rä Cristo wäteleka̱ cruz ja̱mi ne ktei wapakteke̱ rä. Judío wa ia̱ ra je rä dokona, ka Judío kuna wa ia̱ ra, je rä ka wata. 	 Me metzin qeˈ, nqo yoliˈn tiˈj tkyimlin Crist twutz cruz. Me atzin toj kywutz Judiy nya wen n‑ele, ex toj kywutzjo aj uˈjil ntiˈ tajbˈin.


Je idula irä bewak irä diez su̱a ba te, jewa te je alaklä pato̱nak dokoitsemiwa̱. Jewa te iweikemiwa̱ itjä, paye ju̱emi ju̱li̱shye, yaka kätemiwa̱, däläwe̱miwa̱. 	 Ex ayetziˈn lajaj tkach i tliˈy tiˈjjo ma tij txuk, ayexjo lajaj nmaq kawil, ex ajo ma tij txuk, ok k‑elil kyikyˈinjo qya, a kyˈaˈjil. Ex kyjel kytzaqpiˈn ẍbˈiq, ex kxel kychyoˈn tchibˈjil, ex kˈwel kypatin tuˈn qˈaqˈ.


Iwa rä sa bakle mik ke̱i kjeté jukläyäkä etkä etkä ska Moisés wa̱ ji yöle wapaktäk wa tso̱, jekäi sábado sábado wà je wayirke̱ ñapaktäklä jui ska. 	 Me toj nwutza nya tuˈn tel ikyˈit tkawbˈil Moisés, quˈn toj tkyaqil tnam, nimku Judiy at, a o tzˈel kynikyˈ te tkyaqil tkawbˈil Moisés, ex kyajxix tuˈn tkubˈ nimit tkyaqil; quˈn atxix ojtxe nchi qˈumlaj tiˈj tkawbˈil Moisés kyojileˈ tkyaqil ja te nabˈl Dios, tzeˈnku nkubˈ ikyˈsitjo qˈij te ajlabˈl.


Je ktei sha Juan te täkii: “Jí ne rä ale ktei yile yis wa̱ ekla däkju̱ yis itä ki̱ka, je ne kjaka̱ni yis tsa̱ta, ije rä yis yikaba ki̱ka ni rä.” 	 Kubˈ tyolin Juan, a Jawsil Aˈ, tiˈj Jesús kywutz xjal, ex iky tqˈmaˈ kyjaluˈn: Ayetziˈn, a tzuntaq chi bˈiˈn wiˈja, tej tbˈaj nqˈmaˈn kyeˈy: Aj lipchetz wiˈja, nimx teˈ toklin nwutza, quˈn noql at teˈ, tej naˈmtaq wul itzˈjiˈy, nchijiˈy kyeˈy.


Ñerä Jesús te Natanael daju̱ iwäki̱ su̱a ra, ite isha: —Isu̱o, a̱mi daju̱ rä Israel wa si̱, ka irä sä wäyuäk kuna. 	 Tej t‑xi tkaˈyin Jesús chˈixtaq tpon Natanael tkˈatz, ex ok tqˈmaˈn tiˈj: Lu jun xjal lo, jun aj Israel tukˈa tkyaqil tanmin, mina njawje tkˈuˈj.


“Jirä berbena ra ka bas wa̱ yis su̱nak ji̱a, ata je itä ska berbena ra bas te yis su̱emini.” 	 Ex xi tqˈmaˈnl Jesús qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: Noq te jun paqkutl, mi chin ok kykaˈyintla, quˈn ma chin aj we jaˈ taˈ nMaˈn; me yajxi chˈintl, ok chin okil kykaˈyintla.


Bulirishtä ra Juan kalduni jeska iwa̱ dulanak wa bol da, 	 Toj junxil qˈij, attaq Juan kyukˈa kabˈe t‑xnaqˈtzbˈin.


—Sä shkä ekla su̱ak. Ji biköle wakblele yis wa̱ je sha tulaka̱ni ite yis ia̱. Je rä le Säbäkäkksa̱ rä. 	 Tej tkanin, xi tqˈmaˈn kye: Ku kytzaja lolte jun xjal, a ma bˈaj tqˈmaˈn tkyaqiljo nya wen o bˈant wuˈn ojtxe. ¿Nyapela Cristjo, a at tulil?


Jera ka̱wä wätuinawa̱, ñakäi sua Templo bala tkäkläksa̱ klasha̱naju̱mi moki̱. 	 Mix qopinil te qˈij, ex bˈeˈx kubˈ laqjjo ma tij xbˈalin toj nikyˈjin, a tokxtaq te paˈbˈl toj tnejil ja te naˈbˈl Dios.


Ata ikjatiäk wa ñajaklaka̱ ikjatiäk ra, ka ijewa wa̱ iyine jishtä yie ibiketsa käi kuna. 	 Me ayetzin kyej i ul qˈmal teˈ jniˈ til Pabl, ex ntiˈx i jaw chˈotj tiˈj tiˈchaqjo il, a otaq chi bˈaj nbˈisiˈn.


Ata Jesús te ijewa kia jaté, te isha: —Bas wa̱ ijuñer ka̱jiska wa tsa̱ku̱i wa te ijewa patkeke̱, ñakäi yi rä oloi ta wa te ka̱wei me̱ke̱ därërë ijewa ia̱. 	 Me o xi ttxkoˈn Jesús, ex tzaj tqˈmaˈn qeˈy: Ojtzqiˈnl kyeˈ kyuˈn tzeˈn kytenxjal nya nimil; quˈn ayetziˈn tnejil kawil, qa tiˈx jun tiˈ, manyor txˈuˈjqex tukˈa kykawbˈil, quˈn nyakuj etzinqe kyuˈn.


Bol käjäklämi jile tkäklä ska, ekla rä minaktse̱, iel dä ju̱nakta̱na. 	 Exla qa kabˈe ichin junx nchi aqˈnin toj kyaqˈnin; junchˈin teˈ kxel qˈiˈn; atzin teˈ juntl, axsa kyjele qˈoˈne teˈ.


Ñakäi ke ba kabla etkabä ma tsa̱ku̱ wäkata ska, je kä ka manenakksa̱ ba ia̱ etababä jibä suruu iräle yee iräle ki̱ka. 	 Ex mi kubˈ kyqˈmaˈn jun kyyola, tiˈj tsaqil kywiˈy, quˈn nlay saqix mo qˈaqix jun tsmal kywiˈy kyuˈnxa.


Jekäi bas taparke̱ ji ke̱i kjewa̱k ñashka̱li̱ble wà ra, ijewa rä ji däläna ka juer ta käi, yäkäkña ka ji dälätsale ta, je̱k pasu̱ak oveja pasu̱e ye iwakwa skabä. Ijewa rä mo̱ ka ka̱li̱ ta ju̱e si̱wa̱ te käi. Ijewa rä kal wänaklä ke̱i ska ra ka iwä ta käi, dulewa̱ botäbä kicha, yeleka̱ käi. 	 Ayeqetziˈn xjal luˈn, nchi okx kyxola te elsil kytxˈixewa, tzeˈnku n‑ok tchmoˈn Ttanim Dios tibˈ, ex qa at jun nim waˈn nbˈaj. Aye xjal n‑ok kyqˈoˈn kyibˈ te nimil, me nya nimilqe. Noq nchi tzeˈn ex nchi xmayin kyiˈja. Noq nchi bˈet waˈl, ex mina n‑el kynikyˈ te, tzeˈn t‑xilin kychwinqil twutz qMan Dios. Oˈkx n‑ok tilil kyuˈn te kyex, ex ntiˈ nchi bˈisin tiˈj juntl. Ntiˈ tajbˈin, ikyxjo tzeˈnku muj ntiˈ jbˈal toj, ex bˈeˈx nxi tiqin kyqˈiqˈ. Ex aye xjal luˈn ikyqexjo tzeˈnqe tze nchi jatz xbˈoqit; nyakuj kabˈe maj nchi kyim: Tnejil, tuˈn ntiˈl kywutz n‑el, ex tkabˈ, ntzqij kylokˈ. Tuˈn ikyjo, kxel toj qˈaqˈ te jun majx. Ex ikyxjo ok chi xeˈljo xjal luˈn toj qˈaqˈ.


Jekäi ka ije rä dulecha̱wa̱ wa Kekläí kuna, ata ije rä sä kseka wa ne Kekläí, ije ia̱ ra sa̱ tso̱ kalabe wa rä kseka ki̱ka. 	 Ikytziˈn, ate Dios nya kyDios kyimnin, qalaˈ kyDios itzˈ, exla qa o chi kyim tzaluˈn twutz txˈotxˈ, quˈn toj twutz Dios, itzˈqe kykyaqilx.


Ka je ebä kuna, ata buliri buliri yis te tapanak eyaka eyaka wa biköle biketseke̱. 	 Toj tkyaqiljo lo, tkyaqil qˈij, nchin bˈisiˈn kyiˈjjo Ttanim Dios toj junjunl tnam.


Jekjepa yie isu̱a ra, pju̱ ju̱r kalmo ka̱sha̱ ki̱ka. Je a̱r ssa yie, je te ishe täkii: “¡Wekte, wekte, wekte se̱nak ishäkä ki̱ka wa rä, kökö bulawe̱ sher ji̱a, jewa bulawe̱ mar kja ángel wa mañal te kju̱ei.” 	 Ex tzmataq nchin kaˈyiˈn tiˈjjo luˈn, xi nkaˈyiˈn jun tˈiw nlipintaq toj nikyˈjin kyaˈj. Ex ntqˈmaˈn tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ kujxix wen: Bˈisbˈajil, bˈisbˈajil, bˈisbˈajil kye iteˈ twutz txˈotxˈ, quˈn chˈix kyoqˈjo oxel chun kyuˈn oxel angel.


Jera yis te Säkekewa su̱a, je te ishe yis ia̱: ‘Ma cho̱ksa̱ jí Jerusalén ska mane mane, ba te yis ktei she kate je ka kinakwa̱ ijewa wa̱ ki̱ka.’ 	 Nliˈy tAjaw Tkyaqil, ex tzaj tqˈmaˈn weˈy: Qˈinx tibˈa, ex ajqelin wen tuˈn texa toj Jerusalén, quˈn nlayx kubˈ kybˈiˈn t‑xjalila, ex nlayx tzˈel kynikyˈ tiˈjjo o tqˈmay wiˈja.


Jewa ia̱ ite isha: ‘Bas cho̱ña yis uva yäkä sha̱na, jera yie bas tju̱emi sa̱ to̱r käi bulee.’ Jera ijewa minejulu. 	 Xi tqˈmaˈn kye: Ikyqex kyejiˈy, ku kyxiˈy aqˈnil toj tqan wawala, ex kxel nchjoˈn twiˈ kykˈuˈja toj tumil tzˈaqle.


Jewa minejulumi chui tsa̱ku̱i wa irä, sä wäkiri wa irä wäki̱ka te isha ijewa ia̱: —Sá rä kablele etkabä ka ji ñak kuna, ka sá wa̱ Pablo kota̱nawa̱ba yika. Ata ka je o̱ne ra sá weikanowa̱pa. 	 I xiˈtzintz jaˈ iteˈtaqjo kynejil pale exqetziˈn nim kyoklin kyxol Judiy, ex xi kyqˈmaˈn: Ma kubˈ qkˈluˈn qeˈ qyol twutz Dios, qa ntiˈ chˈin kxel qwaˈn, aj qa naˈmxtaq tkyim Pabl quˈn.


Etaba kicha sábado wà Jesús minewa̱ yäkäk fariseo wa tsa̱ku̱i ekla ju naka, jera ijewa te isu̱e kate wäsi̱wa. 	 Toj jun qˈij te ajlabˈl, okx Jesús waˈl toj tja jun xjal nejinel kyxol Parisey. Me iteˈtaql txqantl Parisey nchi kaˈyin tiˈj, tiˈtaqjo tuˈn tkubˈ tbˈinchin toj tqˈijil ajlabˈl.


¡Ka irä jekäi kuna! Sä biköle rä ka̱yuäk ebä ra, del Säkeklä ktä rä iyina si̱, jishtä iyöle katke käi: “Je rä bä ktä däkläksa̱ iyina ye, ñakäi ma tu̱nakläka̱ bä ktei wabiketsarke̱ksa̱ ska.” 	 ¡Mina! Quˈn iˈchaqx tkyaqilx te xjaltz nikyˈil yol, me mete Dios kukx njapin bˈajx teˈ tuˈn, tkyaqiljo nkubˈ tqˈmaˈn, tzeˈnkuxjo ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Ok k‑okila tzˈaqlexix noq tuˈn Tyola, ex kˈwel kyiˈj xjal tuˈn, aj qa ma tzˈoka toj xjelbˈil kyuˈnch.


“Bas ku̱ ji kiö, jera je me̱rmi bas ia̱; bas ku̱ ji yulö, jera je ko̱rmi bas ia̱; bas ku̱ ju kjä bulawo̱, jera je kjä yermi bas ia̱. 	 Qa ma txi kyqaniˈn, ktzajil tqˈoˈn Dios; qa ma chi jyoˈn tiˈjjo t‑xilin tajbˈil qMan, ex knetil kyuˈn; ex qa ma txi kyqˈolbˈiˈn toj kynaˈj Diosa, ex ktzajil ttzaqˈwin kyeˈy.


Ñerä Jesús te je su̱a ra, je te ije kju̱atkewa̱wa̱ te isha ijewa ia̱: —Yabala jöwa̱ ibitäklä yis wäki̱ka, ke iwätkewa̱. Ka jiye kuna ta, ijewa käi wa ne dämiwa̱ Säkeklä gobierno ja̱mi rä. 	 Tej kyok tkaˈyin Jesús ikyjo, bˈeˈx tzaj tqˈoj kyiˈj t‑xnaqˈtzbˈin, ex xi tqˈmaˈn kye: Kytzaqpinqetzjiˈy tal kˈwal, tuˈn kybˈaj tzaj laqˈe nkˈatza. Mi chi kubˈ kymeqoˈn, quˈn kykyaqiljo kˈwel kymutxsin kyibˈ tzeˈnqeˈ tal kˈwal lo, ayepen kye kchi okixjo toj Tkawbˈil Dios.


Cainán rä Enós yaba, Enós dä Set yaba, Set dä Adán yaba, Adán rä Säkeklä yaba. 	 Ataqtzin te Cainán kˈwalbˈajtaqtzin teˈ te Enós, a tkˈwaltaq Set, a tkˈwaltaq Adán. Ataqtzin te Adán tzajnin te Dios.


Jekäi Jesús biketsäk wa chu̱li̱i̱ dejulu te ji wakbleke̱ ite käi sheke̱ka̱ pake̱ka̱. 	 Ex nimku xjal, a otaq chi nimin, i kanin paˈl kyibˈ kywutzxjal tiˈjjo tkyaqil nya bˈaˈn, a otaq bˈant kyuˈn.


Iyina si̱ je rä ba te Säkeklä kjeisheke̱ bäi, jeiräta ka je wà ba ia̱ sa saka ki̱wäjienak. 	 Bˈalaqa toj tumil nchi qˈoniˈy chjonte te Dios, me ante, a mi n‑el tnikyˈ te, nlay chˈiy toj tnimbˈil.


Yis ssëwa̱ a̱naa Estéfanas irä Fortunato irä Acaico irä jewa dejulu te. Ka irä jiye kuna ta, ijewa te ji wá̱ yis ia̱ sa̱me̱ishärä bas ne kajali yis da rä käi. 	 Me nim ma chin tzalaja, tuˈn ma chi ul Estéfanas, Fortunato ex Acaico, quˈn ma kubˈ kybˈinchiˈn a naˈmxtaq tbˈant kyuˈn, quˈn ntiˈqetaqa.


Yi kaldu shka̱bläklä ska ra, ke je bitani shäbeka iwa̱ shönak je̱k ki̱ tsa̱k. 	 Ex ikyxljo, a tzmataq n‑aqˈnin toj ttxˈotxˈ, mi taqˈ ambˈil tuˈn tul qˈilkye t‑xbˈalin tja.


Yie ishe bas ia̱, sa̱ ko̱le alaklä wa wa̱, jewa sha̱na yi ka kuna Juan tsa̱ta, jeiräta Säkeklä gobierno ja̱mi wa sha̱na yi rä ja̱lewa̱ biköle katäbäka je rä ije tsa̱ta.” 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn, qa kyxol tkyaqilxjal twutz txˈotxˈ, mix aˈl jun nimxixtl toklin tzeˈnku te Juan, a Jawsil Aˈ. Me ajo a noq tal chˈin toklin toj Tkawbˈil Dios toj kyaˈj, nimxixtl toklin tzeˈnku te Juan.


Sä kiäk rä oloi kaleka̱ ñakäi baawa̱ si̱ ki̱ka sa kia ite. Je ju̱ña sa te ki̱ka, itäkili datse̱ Säkeklä ja̱mi, je wà ji biköle sherke̱ sa̱ ki̱ sa̱ se̱naklä, ñakäi ji wa̱klä wämo me̱na sa̱ ia̱. 	 Noq tuˈn tipin Dios, ma tzaj tqˈoˈn tkyaqil, a at tajbˈin qe, tuˈn qbˈet tojxix tumil tzaluˈn twutz txˈotxˈ ex toj qanmin, noq tuˈn ma tzaj tyekˈin Dios tuˈn tel qnikyˈ tiˈj Jesús, a tzaj txkonqe tuˈn nimxix toklin ex tkyaqil twenil.