Je ne ki̱ka yis te ishe ba ia̱, ji yakei wakblele iwa̱ ta̱i, je rä jalewa̱ bitaba, iwa̱ yis shka̱l ta̱i ki̱ka; ata yi janawa̱ bitaba inui elkje ebä ki̱ka ra, je wakei wa̱ sa̱ shka̱l dä elkjebä. 	 Tuˈnpetziˈn, kxel nqˈmaˈn tey, qa noq tuˈn nim tkˈuˈjjo qya wiˈja, ma chi kubˈ najsit nimku til. Me atzin teˈ xjal, a nya nim til toj twutz, ex nya nim tkˈuˈj wiˈja.


Bas weikarte jishtä yis weikale su̱le bas wa̱ käi, ñakäi jira bas te issa yis ukä ja̱mi je o̱rte ji̱a. 	 Ikytziˈn, ayiˈy ex ayiˈn junx n‑ikyˈx quˈn, ex tok tilil taqˈin qMan Dios quˈn. Ma tzˈok kykaˈyiˈn ojtxe qa ma tzikyˈx wuˈn, teˈ s‑ok tilil aqˈuntl wuˈn. Ex n‑ok kybˈiˈn jaˈlin, qa tzunx n‑ikyˈx wuˈn, tuˈn tzunx nchin aqˈninxa toj taqˈin qMan, ex luˈn tok tilil wuˈn.


¿Je biköle te bas je̱r ku̱a na? Jera ijewa te ikúka: —Taa. 	 Tzaj tqanin Jesús qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: ¿Tzuntzin n‑el kynikyˈa tiˈj tkyaqiljo lo? chiˈ. Exsin xi qtzaqˈwiˈn: Tzun, qAjaw, qo chijiˈy.


Ñerä ángel dar ka̱jöir ekla juena iwäna, je te itäkili jiewa̱. 	 Tzmataq nyolin, jun paqx tzaj jun angel toj kyaˈj qˈolte tipin.


Jekäi je biköle o̱na rä idäkläksa̱ jishtä kte yöle te ishe käi: “Ichichei mane a̱ni rä ka pa̱nakwa̱ kuna.” 	 Tkyaqiljo lo o bˈaj, noqx tuˈn tjapin bˈaj tkyaqiljo ntqˈmaˈn Tuˈjil Tyol Dios kyjaluˈn: Ntiˈx jun tbˈaqil tuˈn tok waqˈit.


Ata ija̱r etkä ska chui tsa̱ku̱i ebä ne kjäke̱wa̱ año wà etaba kichabä rä, ata ka iwa̱ ji pi minene tulunak iwakei nui ki̱ ra, ñakäi ji yakei wakblele ditsä wa̱ ka ju̱ñele kuna iwa̱ käi je biköle nui ki̱ ra, ka imiwa̱ kuna. 	 Me tojjo tkabˈ tnej ja, a Najbˈil Xjanxix, noq oˈkxtaqjo tnejilxix pale n‑okxtaq jun maj tojile junjun abˈqˈe. Ex ajtzin tokx, iltaq tiˈj nxi tiˈn tchkyˈel aluˈmj te najsbˈil tilx, ex teˈ il, a mitaq n‑el kynikyˈxjal te.


Je su̱ta chui tsa̱ku̱i wa te ija̱ñetseke̱ ka̱wei wà ñayöle wa ra, te ishe̱ke̱ ñaia̱: —Kju̱awa je tsa̱tkaksa̱ ite, ata iwakei ia̱ ka je̱k tsa̱tkerksa̱. 	 Ikyx nbˈaj kyqˈmaˈntaqjo jniˈ kynejil pale exqetziˈn jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil. Nbˈaj kubˈ kyqˈmaˈntaq kyxolile: ¿Tzeˈn tten nbˈaj klettaq junjuntl xjal tuˈn, me antetz, mi nbˈant tklonte tibˈ? chi chiˈ.


Yie issa ra jikäi ika̱wei tso̱, je rä yis ssëna ji wämo wa̱k, ata del ji yakei ne dami yis ja̱mi rä. 	 Tuˈn ikyjo, bˈiˈn wuˈn qa at jun tumil toj nwutza, tzeˈn tten tuˈn tbˈantjo bˈaˈn, me axixl il nkubˈ nej wuˈn, a nya wen.


Je ne ki̱ka yis te ishe bas ia̱, sä ktei wabiketsanakläksa̱ ke̱i ska ra, bas buka̱nami rä e̱e̱na si̱, Tiro wa irä Sidón wa irä buka̱nami tsa̱ta. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, toj tqˈijil paˈbˈin twutz Dios, kujxixtl kye tkawbˈil Dios tzul kyibˈaj, tzeˈnkuj kye aj Tiro ex Sidón.


Ñakäi bä jula wämo te bä shiriwa̱wa̱ ra, je tiökksa̱ ju̱omi. Ka irä jiye kuna ta, bäi si̱ ba ia̱ ra rä bä wäjienaklä etka weikarwa̱ ka ba yaka kalabe däklämi kuna sä tuläklämi ska. 	 Ex qa noq tuˈn kyman qˈobˈa, aku chi kubˈ tzˈaqiy toj il, kytxˈemimila, ex kyxomixa najchaq. Quˈn wenitla tuˈn tnaj jun tnej kyxmilila, tzeˈnku tuˈn kyxiˈ kyxmilila tkyaqil toj qˈaqˈ te jun majx.


Bas ku̱ ji mo̱, je ne ra bas ia̱ ji me̱rmi rä; je säkei me̱rmi bas ia̱ rä mablele bäi, wätelewa̱ därërë, ñak tele, wäukä mileksa̱ kje. Ka irä jiye kuna ta, ji wà bas te ji mabla sa saka ia̱, je ebä wà ji mablermini bas ia̱.” 	 Ku kyoka soˈj kyukˈa kykyaqil, ex axte Dios k‑okil soˈj kyukˈiy. Ex ktzajil tqˈoˈn Dios t‑xel kyeˈy tzˈaqlexix, ex nojninxix, ex chˈuqin wen. Quˈn axla malbˈiljo k‑okil tqˈoˈn Dios kyiˈja, tzeˈnkuxjo s‑ok kyqˈoˈn kyiˈj txqantl.


Ata mika̱ ba ka̱kiäke̱ ra, ma cho̱ ju ja̱r etkä na, je̱k kjäshtöwa̱; jeska ma ka̱kiö ba Ká ka juenak kuna ia̱. Jera ba Ká, ji blelewa̱ su̱ak, te ba ia̱ ji me̱mi isäkei. 	 Qalaˈ, aj kynaˈn Dios, ku kyokxa tuja, ex kyjpumitz kyjaˈy. Exsin kux chi naˈntza Dios kyjunala toj ewajil, quˈn ate Dios nkaˈyin kyiˈja toj ewajil, ex ax ktzajil qˈoˈnte chojbˈil kyeˈy tiˈj.


Iwa rä sa̱ wa̱ ji ju̱ñer, je rä elkjebä. Ñakäi Säkeklä wa̱ ji tso̱ yinak bata she sa te, je rä elkjebä. 	 Ex noq kyinchaqjo Tyol Dios n‑el qnikyˈ te jaˈlin.


Ka irä jiye kuna ta, jikäi Säkeklä ki̱ ishena rä: Ji we̱ bäi, je wà bas wa̱ ka je̱r ta wa wa̱ ka ji ju̱ñer, jewa siwa̱ tiewa̱kläwa̱. 	 Quˈn ate Dios taj tuˈn tkubˈ kybˈinchinjiˈy wen, tuˈntzintla mi chi kybˈinxjal kyyoljo, a nchi yolbˈin kyiˈja, ayeˈ ntiˈ kynabˈl, ex ntiˈ tumil kyyol.


Jera ñawäsaka iwäbala na jile jolonaksa̱ nima kjuä käi, jekäi iwä wajuenani kjepa ije̱kaka̱ wäoka̱na ju̱nami. 	 Texjo or anetziˈn, bˈeˈx el jolpaj muj tiˈj twutz Saulo, ikyjo tzeˈnku tmuˈpil ixiˈn. Tuˈntzin ikyjo, bˈeˈx bˈantl tkaˈyin, bˈeˈx jaw weˈks, ex kuˈx toj jun aˈ, te jawsbˈil aˈ.


Je ki̱ka yie ishe bas ia̱, ke ijewa mewa̱k, ijöcho̱wa̱ bitaba. Ka irä jiye kuna ta, ikuna jí ijewa wa̱ ji biketsaleksa̱ iräle, jí ijewa te ji we̱ke̱ iräle, je rä ditsä ebä oloi ja̱mi ra, je wäshämiwa̱. 	 Tuˈnpetziˈn, chi Gamaliel, kxel nqˈoˈn jun tumil kyeˈy, tuˈn kyxi kytzaqpinjiˈy xjal lo, ex mina tzˈokx kylimoˈn kyibˈa kyxol, quˈn noqx kˈwel najjo nbˈant kyuˈn, qa noq tnabˈl ichin.


Ñakäi ite isu̱a ra, itsa̱ku̱ pabuträklä kalme ka ibuträklä ra kuna, ata pa̱lema kju̱awaka. 	 Ex majx tliˈ a bˈuˈẍ toktaq te potzbˈil twiˈ Jesús, nya junx iteˈkutaq kyukˈaˈ bˈuˈẍ aye ajbˈin te bˈaltzˈbˈilte; qalaˈ tjunalxtaq tkubˈ, chebˈex paqtzin wen.


Simón Pedro irä Jesús wa̱ dulanak el irä, jewa minejulu iitä ki̱. Je iel dä su̱le chui tsa̱ku̱i wa̱. Je ki̱ka je kjawa̱ju̱ Jesús da chui wa tsa̱ku̱i juitä ki̱. 	 Tej tikyˈ qˈiˈn Jesús, xi lipe Pegr tiˈj junx wukˈiy, a juntl t‑xnaqˈtzbˈin Jesús. Ex ojtzqiˈnqintaqa tuˈn tnejil pale; bˈeˈx in okx tzaqpiˈn tukˈa Jesús tzma tuja.


Jera Jesús te isha iia̱: —¿Ji ni ka̱wei ska iyöle katke rä na? ¿Jiräni ba te isu̱a rä na? 	 Xitzin ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: ¿Titziˈn o kubˈ tzˈibˈit toj kawbˈil? ¿Titzin tetza nkux tuˈjin?


El wa, ke bas shtirinak ji bäi wa̱k. 	 Ayiˈy erman, mi chi sikytiˈy tuˈn kybˈinchintejiˈy wen.


Jeiräta je kte ia̱ ka ijewa je̱r ko̱ne, ijewa yika irä blelewa̱ ki̱ka, je rä ka ijewa je̱r ko̱naklä ye; ñakäi ijewa suanacha̱wa̱ je chakäk iia̱ jiräni iwa rä käi. 	 Me mix ele kynikyˈjo t‑xnaqˈtzbˈin teˈ a otaq bˈaj tqˈmaˈn Jesús kye, quˈn tuˈn axtaq te Dios otaq tzˈok jpunte kynabˈl, tuˈn minataq tzˈele kynikyˈ te. Ex nimx kyxobˈil tzaj tuˈn t‑xi kyqanin juntl majl, tzeˈn chi elpineˈ yol anetziˈn.


Ata ite Pedro irä Zebedeo yabala bol irä jewa kia jámi. Jeska ra ije̱r ianawa̱, issënawa̱ shi̱ana si̱. 	 Oˈkqex Pegr i xi tkˈleˈn exqetziˈn tkˈwal Zebedey, a Juan ex Santyaw, ex tzaj txqan bˈis toj tanmin ex txqan tzqij tzibˈaj,


ka ijuenaklä ditsä wäna bä bätsäke̱ irä; ata je wo̱ ba Ká ka juenak kuna je wäna. Jera ba Ká, ji blelewa̱ su̱ak, te ba ia̱ ji me̱mi isäkei . 	 tuˈntzin mi tzˈele kynikyˈxjal kyeˈy, qa nchi paˈn waˈyaj; qalaˈ oˈkx kyMaˈn, ex ax ktzajil qˈonte chojbˈil kyeˈy.


ka je rä Moisés käi kuna. Moisés wä ki̱tiawa̱ sua wà, ka Israel batala wa̱ ioloi sher dami su̱aklä ye. 	 mikyxi tzeˈn te Moisés, n‑ok tktxuˈntaq twutz, tuˈn mi tzˈiwle tqoptzˈajiyil Dios tiˈj, kyuˈn aj Israel, tzmaxi k‑elil tjqoˈn twutzjo, ajxi tkubˈ yupjjo tqoptzˈajiyil.


Jewa te iwächakewa̱ni jikäi: —Jera ka ba rä Säbäkäkksa̱ kuna, Elías kuna, ale jile bata shäk kuna ra, jera ¿jiye ba te sä wäukewe̱ke̱ rä na? 	 Qa nya tejiy Crist mo Elías mo jun yolil Tyol Dios, ¿Ankye saj qˈonte tokliˈn tuˈn kykux tqˈoˈnxjal toj aˈ, te jawsbˈil aˈ?


Iwa rä jira sä wäna ji juer espejo na ji su̱e käi, ka atjä kuna. Ata je ke̱i ska ra, sä te ji su̱emi a̱mikje si̱. Jira yis wa̱ ji ju̱ñer dä elkjebä. Ata je ke̱i ska ra, yie iju̱ñemi kalabe jishtä Säkeklä wa̱ yis ju̱ñer käi. 	 Quˈn ikytziˈn qnimbˈil tiˈj qAjaw tzeˈnku qwutz nkux qkaˈyin toj jun kaˈybˈil wutzbˈaj. Qˈanchaˈl, me nyakuj najchaq taˈye, quˈn nlay tzyet quˈn. Me aj tul qAjaw, k‑okil qkaˈyin qwutz tukˈa. Quˈn atzin jaˈlin, noq kyinchaqjo n‑el qnikyˈ te. Me toj tqˈijil qAjaw, okpin k‑elil qnikyˈtz te tkyaqil, ikytziˈn tzeˈnku te qAjaw ojtzqiˈnqo tuˈn qkyaqilx.


Jekäi Pablo te ji wämo käi, je̱k wätkewe̱ ji yika käi, sä ktei wabiketsanakläksa̱ ke̱i däke̱wa̱ käi, je ktei paka ra, Félix suanawa̱ te isha iia̱: —Bäi rä, ma cho̱ni. Ata bikökje yis wä katke ra yie bä kieni. 	 Bˈeˈx jaw xobˈ Félix, tej tok ten Pabl yolil tiˈjjo, qa il tiˈj jun chwinqil jikyin, ex tuˈn tkubˈ qtzyuˈn qibˈ, ex tiˈjjo jun kawbˈil tuˈn Dios, a naˈmx tul kanin. Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, xi tqˈmaˈn te Pabl: Kux txiy jaˈlin. Ktzajil nqˈolbˈin juntl majla, aj tten ambˈil wiˈja.


Jera Jesús deju̱ te pan kukawa̱, je wà ite ijewa chewa̱, jekäi ñaebä ite ichewa̱ nima wà. 	 Ex jun paqx tzaj laqˈe Jesús qkˈatza, ex jaw ttzyuˈn wabˈj toj tqˈobˈ, exsin tzaj tqˈoˈntz qeˈy, ex ikyx oke kyiẍjo tuˈn.


Jekäi ditsä kjuäya ka̱ balii e̱e̱na te, jera ijewa te Säkeklä ka̱wei ta je sa tuawa̱kläwa̱ ja̱wa̱kka̱ je kie sha yakei, ka iñamaneneksa̱ ikjeishäk. 	 Ex kykyaqilxjal i bˈaj tzˈeˈy kujxix wen, me ntiˈ ajtz tiˈj kyanmin, ex mix i nimsin tbˈi Dios, a at toklin kyibˈaj kykyaqil kyˈixsbˈajil lo, qalaˈ i yolbˈin tiˈj.


Ata ike̱i deka̱ e̱ná ra, Säkeklä te iyaba patkaté. Je ku̱a alaklä te, ñakäi iko̱na kololewa̱ ka̱wei wa̱, 	 Me atzaj teˈ tkanin tqˈijil, a qˈoˈnkjtaq tuˈn qMan Dios, tzaj tsmaˈn Tkˈwal twutz txˈotxˈ, tuˈn titzˈje tiˈj jun qya tzeˈnku tkyaqil xjal aj Judiy. Ex tuˈn ikyjo, nbˈettaq toj tchwinqil tzeˈnku ntqˈmaˈn toj tkawbˈil Moisés,


je wà ñakäi idasta̱na sä wikblu tso̱ wätelecha̱wa̱ wa paktäk. 	 Ex tuˈnjo Xewbˈaj Xjan, bˈeˈx xiˈ yolil Tbˈanil Tqanil kyejo kyimnin jpuˈnqekx tojjo kynajbˈil kyimnin,


ka yi a̱ni je̱k ssäklä iwäna. 	 quˈn tuˈntzin mix aˈl jun jaw tnimsin tibˈ twutz Dios.


Ñakäi Jesús te isha chu̱li̱i̱ wa ia̱: “Mika̱ mo̱ su̱e bas te itker doloo ka̱wä minakläwa̱ wà ra, bas te ishe rä, ‘ka̱li̱ ja̱rmiwa̱’ ni. Jera jekäi io̱rke̱. 	 Ex xi tqˈmaˈnl Jesús kyexjal kyjaluˈn: Luˈ jbˈal tzul, chi chijiˈy, tzeˈnku nxi kykaˈyiˈn, aj qa ma tzaj qxope twutz kyaˈj tuˈn muj tumiljo jaˈ n‑exe qˈij. Ex ikyx nbˈajjo; bˈeˈx ntzaj jbˈal.


Ata bä wäbala rä ka bäi kuna ra, jera ba wakei kalabe rä wätuinakwa̱. Jekäi ka̱ oloi tso̱ ma ja̱mi rä wätuilewa̱ ra, jera je rä wätuilewa̱ e̱e̱na si̱. 	 Me qatzin ma txi kyqˈoˈn ambˈil te kywutza noq tuˈn kykaˈyiˈn tiˈjjo nya wen, ex ikyxjo ok k‑okil kyanmiˈn te nya wen, ex toj qxopin. Mi qe kykˈuˈja tiˈj jun kyanmiˈn nya wen, quˈn kchi kˈwel sbˈuˈn tuˈn, tuˈn kyxi qˈiˈn toj manyor qxopin.


Jera Jesús te ishami ijewa ia̱: —Bas se̱no tsa̱na ka yi a̱ni wa̱ bas wäyuäkläwa̱. 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: Kykaˈyink kyibˈa tuˈn mix aˈl kubˈ sbˈun kyeˈy,


Del yis ka̱ kiäke̱, maikäi si̱ ra yis däklämi ba ska Säkeklä ki̱ ishena ra. 	 Ex nchin kubˈsin nwutza te, qa iky tajbˈiljo, noq tuˈn ttzaj tqˈoˈn tumil tzeˈn tten, tuˈn nxiˈy bˈetsil kyeˈy.


Jera Jesús te isha: —¡María! Jera María je̱k manewa̱ni te isha iia̱ Hebreo ktä wà: —¡Raboni! (Je wà rä Sapaktäk.) 	 Me ante Jesús xi tqˈmaˈn te: ¡Mariy! Atzin teˈ qya xi meltzˈaj, ex xi tqˈmaˈn toj kyyol aj Judiy: ¡Raboni! Atzin tzˈelpine, Xnaqˈtzil toj qyol.


Ata je fariseo te isu̱a ra ka ijula suka̱ne iyäkä mar yika, je te ima̱le̱cha̱wa̱. 	 Me atzin tej Parisey noqx jaw kaˈylaj teˈ, quˈn tuˈn mix i ele ttxjoˈn te Jesús tqˈobˈ, tzeˈnku nbˈanttaq kyuˈn, teˈ tok ten waˈl.


Äilewa̱ wà yie ishe, ka sá täkili deneka̱ jekäi iwa̱k. Yis ktäke̱ yuletelewa̱ käi, ata yie ishe manele ka suane je̱k kjeishäk ra, ka yis suanak je̱k kjeishäk ñaebä. 	 ¡Me manyor ẍtijqexa tuˈn n‑ikyˈx kyuˈn ikyjo! Me qeˈ, nlayxla tzikyˈx qe quˈn ikyjo. Qalatzin kyeˈ n‑ikyˈx kye kyuˈn a nya wen tuˈn tikyˈx kyuˈn. Me qa ma jaw kynimsin kyeˈ txqantl kyibˈ, exsin ikyx wejiˈy, ex kjawil nnimsin chˈin we wibˈ, iˈchaqxsin ikytzjo tzeˈnku jun xjal o tzˈokx toj twiˈ.


Je su̱ta sä kjäktä rä sä wäjienaklä tsi̱ne, ata ta̱i je je̱k ssä rä. ¡Ibiketsö, jishtä yökö wäkata tsi̱ne te kal yäkä ta̱i däläwe̱ rä! 	 Ikytzin nbˈajjo tuˈn qaqˈ; tal netzˈpetzin toj qxmilil, me at tipin tuˈn tbˈant nimku tiˈ tuˈn. Ikyjo tzeˈnku chˈin tal t‑xkˈitil qˈaqˈ nkubˈ bˈaj jun tij wutz tuˈn.


Jera iblui te isha iia̱: ‘Kjanaklä bäi chatkelewa̱, baa ba te iwá̱ rä. Ba te ji elkje wawá̱ rä bäi, je ki̱ka yie ba ia̱ ji me̱mi ta̱i ma wa̱ ju̱ñenak. Ba ssënoña a̱naa bä blui ra.’ 	 Me antej tajaw pwaq xi tqˈmaˈn: Chjontiy. Jun aqˈnil, a tbˈanilx wen ex tzˈaqlexix. Atzin jaˈlin, quˈn tuˈn nimx xbˈant tuˈn tukˈa tal chˈin, nimxixtl kxel nqˈoˈn tey. Ku toktza ex ku ttzalaja wukˈiy.


Jekäi yi je̱k wetsakleksa̱ duewa̱ yika ra, je wà iweikarmiwa̱. Ata yi je̱k ju̱aksa̱ weikanakwa̱ ra, je wà ije̱k tsa̱tkämiksa̱. 	 Quˈn ankye te taj noq tuˈn ttzalaj toj tchwinqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, ok knajil teˈ te jun majx. Ex ankye te mi s‑ok tilil tuˈn tiˈjjo tkyaqil te twutz txˈotxˈ noq tuˈn npaja, ok knetil teˈ tchwinqil te jun majx.


Ñerä bulirishtä ra ite denario tsa̱ksa̱ botkä cha̱mita̱na ite käpäklä jui wakei ia̱ te isha iia̱: “Ikjänano 'sia̱. Ata ite bä ji e̱newa̱ ki̱ta ra, yis deni ra yie ma ia̱ itju̱e.” 	 Tojtzin juntl qˈijltz, jatz tiˈn tej ichin aj Samaria kabˈe pwaq, exsin xi tqˈoˈntz teˈ tajawjo ja, jaˈ kuẍletaqjo yabˈ, exsin xi tqˈmaˈntz kyjaluˈn: Bˈaˈnx te kaˈyin tiˈjjo ichin lo, qatzin atl tetza pwaq xbˈaj tuˈn te kaˈybˈinte, we txi nchjoˈn weˈ, aj nmeltzˈaja.


Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, je ia̱ ite iji biköle tso̱ ju̱emiksa̱ iwa̱ ju̱ñenak. 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, chi Jesúsjo, kxel tqˈoˈn tajaw ja toklin te nejinel tibˈaj tkyaqiljo at te.


Iwa rä jí ditsä wa je̱r doloi tenacha̱wa̱, ijewa kukä wassëla rä därërë, ijewa wätiacha̱wa̱, ka iwa̱ isu̱aklä kuna wäbala wa, ka iwa̱ issäklä kuna kukä wa, ka ije̱r na idäkläwa̱ kuna, ka iñamanewa̱kläksa̱ kuna, ka yis wa̱ ijewa bäinewa̱klä ye.’ ” 	 Quˈn ajo tnaˈbˈljo tnam lo, ma tzˈel najx. Jpunqek kyẍkyin, ex maqsiˈnqek kywutz, tuˈntzin mi kylonte, ex tuˈntzin mi kybˈiye, ex tuˈn mina tzˈel kynikyˈ, ex tuˈn mina chi tzaj meltzˈaj wukˈiy. Tuˈn ikyjo, nlay chi kubˈ nqˈaniˈn.


Jekäi bas ñadulawa̱wa̱ sá irä Säkekewa irä mabläk. Bas te kte kuka weikane ta̱i sha̱na ssële a̱naa Wikblu Sikina oloi ja̱mi. 	 Tzeˈn kyeˈ ma chi ok lipeˈy tiˈjjo yekˈbˈil quˈn, ex tiˈjjo yekˈbˈil tuˈn qAjaw Jesucrist. Ma txi kyniminjiˈy Tbˈanil Tqanil kolbˈil tukˈa tzaljbˈil, a tzajnin tuˈn Xewbˈaj Xjan, iˈchaqx nimx s‑ikyˈx kyuˈn.


Je te ñaebä bas wa̱ sa̱ shka̱l Säkeklä wikblu ja̱mi paka sá ia̱. 	 Ex tej tul tzaluˈn, a ul qˈinte tqanil kyiˈja, qa nimxix tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja qiˈja, a tzajnin tiˈj Xewbˈaj Xjan.


Alaklä wa ia̱ iyështä wa dulecha̱wa̱ wa shki̱na tulaka̱ni. Isaka weikana sälwii, ka jewa ssëne bakanakksa̱, iwa̱ sa̱ shki̱rke̱ka̱ni bäi si̱ kukäkläwa̱. 	 Ex iteˈ junjun qya, a noq tuˈn kynimbˈil, i jaw anqˈin juntl majljo kyal, ayeˈ otaq chi kyim. Me iteˈ junjuntl, bˈeˈx i kubˈ kyˈixsbˈin tuˈn kykyim, quˈn tuˈn mix kubˈe kyxkˈaˈyin kynimbˈil. Quˈn kubˈ kyximinjo nimil luˈn, qa iltaq tiˈj tuˈn t‑xi kyqˈoˈn kychwinqil tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈntzintla tkanbˈit te jun majx a juntl kychwinqil toj kyaˈj, aj kyjaw anqˈin juntl majl kyxol kyimnin.


Yis dasta̱na itäki̱ yis dasta̱nani ra, yie ji sha kja. Jekäi jira ka yis katke kuna ra, yie ji sheke̱ni ji yakei wakbläk mikle wa ia̱ irä isaka biköle ia̱ irä, ikuna yis damiju̱ni etäbä kicha ra, ka yis wa̱ yi janakwa̱ kuna. 	 Tej ntenkuxixa kyukˈiy te tkabˈ majin, xi nqˈmaˈn kye nchi bˈaj bˈinchintaq il ex kye kykyaqilx; me quˈn tuˈn najchaq intiniˈy jaˈlin, noq kxel nnaˈn kyeˈy, qa aj nkaniˈn jun majla kyukˈiy, ma chinka tuˈn nkawiˈn kujxix wen, ex ntiˈ tumil tuˈn kytzaqpaja.


Jekäi ije je̱kaka̱ mineju̱mi. Ñerä ite Etiopía wa ekla eunuco su̱a, je rä alaklä kie Candace Etiopía wa tsa̱ku̱i je tsa̱tkäk bäi si̱, iji säkei ta kalabe bläk wäkirií. Je tso̱ rä Jerusalénka Säkeklä kja̱nei wa̱k. 	 Bˈajtzin tbˈinchin Liptz tibˈ, ex bˈeˈx xiˈ, ex ok tkˈulbˈin tibˈ toj bˈe tukˈa jun ichin te Etiopía, jun aj kawiljo ichin anetziˈn, kˈuˈl pwaq te jun qya, a nmaq kawil te Etiopía.


Je ka bas te issë ji̱a, je ka datse̱ rä bas kiäk ska kuna. 	 Nya te qMan Dios at tpaj tiˈjjo luˈn, quˈn apente Dios tzaj txkon kyeˈy, tuˈn kyoka te Tkˈwal noq tuˈn kynimbˈila.


Jera Jesús te ikúka: —Yis te isha rä yakei ra, ishö yis ia̱, ¿ji sha yis te yakei rä na? Ata yis te isha rä bäi ra, ¿jiye ba te yis kpa na? 	 Xi ttzaqˈwin Jesús: Qa at jun yol xi nqˈmaˈn nya wen, qˈmantza ankye nya wen. Mej qa twutzxjo nxi nqˈmaˈn ¿Tiquˈn chin ok tbˈyoˈn?


Ata ka ije wa̱ ikúkane a̱ni. Jera iwa̱ dulanak wa ñasikawa̱ iwä ja̱mi, je ka̱kia iia̱ te isha: —Ipatkömi ni, ia̱rke̱ sä itäki̱ka kju̱ei. 	 Me mix xi ttzaqˈwin Jesús jun tyol. Tuˈnpetziˈn, o tzaj laqˈeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin tkˈatz, ex o kubˈsin qwutza te: Qalaˈ, qˈmanxa te qya tuˈn taj tja, quˈn luˈ tzunx nẍchˈinx wen, ex luˈtz lipchek qiˈj.


Jera ¿ba te ishemi ba kjanaklä ia̱: ‘Wekte ba ra’ ni, ite iwá̱ jishtä ipakana iwa̱k käi ki̱ka na? 	 Ex nixpe chˈin chjonte aku txi tqˈoˈn teˈ aqˈnil anetziˈn, tuˈn otaq kubˈ tbˈinchin jotxjo jniˈ otaq txi tqˈmaˈn te.


Jera ije ra shkäkña wa rä Pirro yaba Sópater, je rä Berea wa; Aristarco irä Segundo irä, jewa rä Tesalónica wa; Gayo irä Timoteo irä, jewa rä Derbe wa; Tíquico irä Trófimo irä, jewa rä Asia wa. 	 Tiˈj Pabl xi lipeye Sópater, te tnam Berea, kˈwalbˈaj te Pirro; junx tukˈa Aristarco ex Segundo te tnam Tesalónica, Gay te tnam Derbe, ex Timotey; exsin Tíquico tukˈa Trófimo, a te txˈotxˈ te Asiaqe.


Jekäi je ju ska wa rä bäi ra, jera je bas te ji bäi sha, je o̱nopa ijewa ia̱, ata ka ijewa rä bäi kuna ra, jera je bas te ji bäi sha, je döksa̱pani bas wakwa ia̱. 	 Qa ikytaqku kyaj xjaljo, bˈaˈntzintz; me qa mina, ex qa bˈeˈxtaqku xja kyikyˈin, me atzin a kyajtaqa kyukˈa, noq ma tzˈel naj.


Ata je ssa Herodes te ra, ite isha: —¡Juan ale tsa̱ku̱ teleksa̱ yis wa̱ ne shki̱naka̱ rä! 	 Atzin teˈ tok tbˈiˈn Herodes ikyjo, tqˈma: Antej Juan, aj el wiˈn twiˈ, ex ma jaw anqˈin juntl majl.


Ke diklä ebä ya. Ata ba te vino ye elkje bä ña dälärke̱ ki̱ka, ñakäi ba duäke̱ ka̱raa ki̱ka. 	 Tuˈn noqx nstzˈuyin tkˈuˈja ex teˈ yabˈil ma tzˈok lemtzˈaj tiˈja, mi txi tkˈwaˈn junxte aˈ, qalaˈ kˈwanxa chˈin vin te qˈanbˈilte.


Mika̱ yilé te gobierno ktei ssa, ata ka ije̱r ko̱r iia̱ ra, jera ale yakei si̱ däke̱ju̱, te ji tkelewa̱ ije̱r ska tse̱ju̱eke̱mi; je ne rä ale iwä jolona ña̱la ki̱ka käi rä. 	 Quˈn ayetziˈn nxi kybˈiˈn Tbˈanil Tqanil tiˈj Tkawbˈil Dios, me mi n‑el kynikyˈ te, ikyqetziˈn tzeˈnku ijaj i kubˈ tzˈaq toj bˈe. Jun paqx tzul tajaw il, tzeˈnku jun pichˈ, ex k‑elil tiˈn Tbˈanil Tqanil, a kux awet toj kyanmin.


Ka irä jiye kuna ta, bäli te yis ktawa̱ ra, ka bas wa̱ yis dené; yis je̱r banawa̱ ra, ka bas wa̱ yis tene; 	 Quˈn tej tqˈaqˈin nkˈuˈja, mix tzaje kyqˈoˈn nwaˈy. Ex tej ttzaj kˈwaj wiˈja, mix tzaje kyqˈoˈn nkˈwaˈy.


Jekäi ka̱tuinawa̱ ra ijewa yäkä kajali. Jera Judas, Simón Iscariote wa yaba, je̱r ssëwa̱ kja be tsa̱ku̱i te Jesús ju̱akksa̱ ikukäkwa̱ wa ia̱. 	 Ex kyjaˈtaq qxiˈy waˈl, otaq kuˈx tajaw il toj tanmin Judas, tkˈwal jun xjal, Simun tbˈi, tuˈn t‑xiˈ kˈayilte Jesús toj kyqˈobˈ tajqˈoj.


Ata Jesús te ikukawa̱ ijulaka, je kaka̱ ite. Jekäi ije̱k duaka̱ni. 	 Me ante Jesús jaw t‑xkoˈn ex kubˈ twaˈbˈin.


Jera iwa̱ dulanak wa saka te isha iia̱: —Säkekewa, säkätä ka̱ mo yis ia̱ yis minaklä yis ká itäbiäkwa̱ta̱na. 	 Attaq juntl otaq tzˈok lipe, me bˈeˈx xi tqˈmaˈn te Jesús: Taa, qˈontza ambˈil weˈy quˈn atzin ntatiy ma tijin. ¿Nlaypela chin kubˈ tayoˈn chˈin tzmaxi tuˈn tkyim, ex tuˈn tkux nmuquˈn? Exsintla ẍinx lipetza tiˈja.


“Ñakäi ka̱jöir gobiernoí rä jishtä kla ja̱we̱mi tipä naka, je ja̱rka nima biköle kolor kju̱awa kju̱awa käi; 	 Ex ikyxjo, a Tkawbˈil Dios, a at toj kyaˈj, tzeˈnku jun pa te tzuybˈil kyiẍ. Aj t‑xi xoˈyit toj aˈ, tkyaqil wiq kyiẍ ntzyet tuˈn.


Je ki̱ka iyina sä el wa sha̱na, je iwa̱ dulanak rä ka duäkwa̱ kuna. Jeiräta ka Jesús wa̱ iyine ka iduäkwa̱ kuna, ata ite isha rä: “Ikuna yis ki̱ ije shena se̱nak ji̱a yis däni ke̱i kje ra, ¿je wa̱ ji tso̱ ba ia̱ na?” 	 Tuˈnpetziˈn, jun paqx el tqanil kyxoljo nimil, qa ayiˈn nyataq tuˈn nkyima. Me atzin te Jesús, mix tqˈmaye ikyjo, qa mitaq tuˈn nkyima. Qalaˈ o tqˈma qa tiˈtaq te Pegr taj tiˈj, qa intinxtaqa, aj tul Jesús mo minaj.


Ñerä Jesús wäkaka̱ ra, ite isu̱a chu̱li̱i̱wa̱ dar iwä ki̱. Jera ite ichaka Felipe ia̱: —¿Mai sa̱ ma pan tju̱ak jí ditsä wa̱ ñanak na? 	 Atzaj teˈ t‑xi tkaˈyin Jesús, nimxtaqxjal o tzˈok lipe tiˈj, xi tqˈmaˈn te Lip: ¿Jaˈtzin ktzajile qlaqˈon kywa txqan xjal lo?


ji biketsale etkabä bäi si̱, ka ji o̱le ta sä ssëwa̱k nui ta käi. Ata moska te je ju̱aksa̱. Jekäi iwäitäbinacha̱wa̱ ji biketse etkabä ska. 	 Quˈn ilaˈ ma chi kubˈ tzˈaq toj kynimbˈil, tuˈn mi ẍi ok lipe kyiˈjjo lo,


Ka̱wei meleta̱na etka te ishe rä: “Ba ku̱ ba ká irä ba a̱mi irä dälätsö, je rä bä kjäklä bäi, ñakäi ma se̱naklä shka̱ja̱ ka̱jiska.” Ka̱wei saka yina kja, ata je ne rä ka̱wei me̱na ska säkätä ikabla ji wa̱k sa̱ ia̱ rä. 	 ex ante tnejil nukˈbˈiljo, a at t‑xel tuˈn Dios, quˈn ikyx ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: Kyniminqekujiˈy kytatiy ex kynaniy,


Ji me̱nak bäi biköle, ji me̱le bulee biköle datse̱ rä ka̱sha̱ ki̱ka, patkele ji wäñinak tsikinewa̱k wakei wa̱. Ije rä ka manenakksa̱ kuna, ka oloi iar ta kju̱awa kju̱awa kuna. 	 Quˈn tkyaqil oyaj bˈaˈn ex tkyaqiljo tbˈanilxix, kyja ntzaje teˈ toj kyaˈj, a ntzaj tqˈoˈn qMan Dios, ajo Bˈinchil teˈ twutz kyaˈj jniˈjo nbˈaj qoptzˈaje. A Dios ntiˈ jun tiˈ nkubˈ ttxˈixpintl; nya ikyjo tzeˈnku jun t‑xlekemil tiˈ, a nxi yekj.


Mikle ra bas dä ka Säkeklä ktä ssäk kuna; ata jira bas ia̱ ije̱r bäi sha, je rä ijewa wa̱ ka iktä ssëne kuna ki̱ka. 	 Quˈn ikytzin tzeˈnku kyeˈ ojtxe. Ma tzˈel kyiˈjliˈn Dios. Me tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj Dios kyiˈja, noq tuˈn mix kubˈe kynimin aj Israel.


Je día rä jile wa̱klä sábado yika, jera sábado dawa̱ju̱ kja irä. 	 Tkyaqiljo lo kubˈ tbˈinchin Jse liwey, quˈn ntiˈtaql ambˈil, quˈn chˈixtaq tok qaq or te qale. Quˈn tojjo or anetziˈn, iltaq tiˈj tuˈn t‑xi tzaqpet aqˈuntl, tuˈn t‑xi xkyejo qˈij te ajlabˈl.


Mika̱ ite jekäi isha ra, je te fariseo wa irä, saduceo wa irä kju̱atkewa̱ tulaka̱ ñara. Jera je tapalewa̱ wa ñabalabutsa. 	 Atzaj teˈ tbˈaj tqˈmaˈn Pabl ikyjo, bˈeˈxsin i ok ten Parisey ex Sadusey chˈotjil kyxolx. Tuˈntzintzjo, el kypaˈn kyibˈ


Bas dikäla, jí äyë rä yie etkä yuamini bas ia̱. Je äyë botkä wà, yis te bas je̱r ja̱we̱ni, je wà yis wa̱ bas je̱rikä tsa̱na wäshki̱wa̱kläka̱. 	 Ayiˈy werman kˈuˈjlinqiˈy wuˈn, atzin luˈn tkabˈ wuˈja kxel ntzˈibˈiˈn kyeˈy. Kyojjo kabˈe uˈj wajtaqa tuˈn kyxiˈ nkˈasiˈn toj kyanmiˈn tuˈn kyximiˈn tukˈa tumil.


Ata yi te iktä ssa jewa chu̱li̱i̱ te je biketsa iyina ye. Jera jäiyi wa ebä deka̱ rä cinco mil kjena. 	 Me nimku kyxoljo aye i bˈinte Tbˈanil Tqanil kolbˈil, bˈeˈx i nimin; quˈn atziˈn kybˈaj oˈkqexjo ichin, bˈalaqa jweˈ mil.


Ata ijewa te je kukawa̱ kpa ta̱i, patkamini ite jula wäyaka. 	 Me ayetzin manil, teˈ tkanin taqˈnil, bˈaj kylankˈin, ex kukxjo aj kychqˈoˈne.


Jekäi Jesús te je ktei biköle sha e̱ná ikukei ssäk wa ia̱ ra, imineju̱ Capernaúmka. 	 Tbˈajlinxi tyolin Jesúsjo jniˈ tyol kyexjal, a nchi bˈintaq tiˈj, bˈeˈxsin xiˈtz toj tnam te Capernaum.


Jera ka iwa̱ ijewa pakane ishäk kuna yi a̱ni ia̱, ata ite ijewa uñeke̱ ja̱mi ki̱ta si̱ ijewa te ipakeke̱. 	 Teˈ kyul kykˈatzjo xjal, xixix toqxenin Jesús kye, tuˈn mix aˈl qe, tuˈn t‑xi kyqˈmaˈn a otaq bˈant tiˈjjo ẍonẍ ex xtiq. Me teˈ t‑xi tqˈmaˈn ikyjo kyexjal, noqx kyjaˈ i ok tenil qˈmalte tqanil.


Je sha̱na ka yis wa̱ templo a̱ni su̱ne. Ka irä jiye kuna ta, Säkekewa Säkeklä Ji Biköle Tsa̱ta irä, Oveja Yaba irä je ne rä je temploí rä. 	 Ex mix nlay toj tnam jun ja te naˈbˈl Dios, quˈn ate qAjaw, a Dios nimxix tipin, exsiˈn tal Tal rit, ayetzin otaq chi okjo te ja te kˈulbˈil.


“Ata säli bas blu wa rä, bas dä je̱r pablele e̱ná jile wà ki̱ka. 	 Me bˈisbˈajilxla kyeˈy, a ayiˈy qˈininqiˈy; ntiˈx kyeˈ tzaljbˈil tuˈn tkubˈ kyyoˈn, quˈn loqe kyeˈ noqx nchi tzalaj jaˈlin.


Jera yie ángel ekla su̱a klä tkeleka̱ ka̱wä ki̱ka, je a̱naa täkii te du biköle junak ka̱sha̱ ki̱ wa ia̱ ishe: “Bas kute tapanakwa̱, Säkeklä te jile yula ta̱i kätäk. 	 Ex jun paqx nliˈy jun angel waˈltaq twutz qˈij. Ex jaw ẍchˈin kujxix wen kye tkyaqiljo pichˈ, aye kˈutzqe, a nchi lipin twutz kyaˈj. Chiˈ kyjaluˈn: Ku kytzaja, ex kychmom kyibˈa, tuˈn kyula toj nmaq waˈn te tkawbˈil Dios,


Je ne ki̱ka ji sha bas te ka̱ yee na, je ssërmi ka̱ oloika, ñakäi ji sha bas te ja̱lmana kjätelewa̱ ju na, je yirmika̱ni ju tsi̱bata yöle shpatke ki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, jotxjo kyeˈ, a o bˈaj kyqˈmaˈn toj ewajil, ok kbˈijtajil teˈ toj tqan qˈijil. Ex jotxjo, a o bˈaj kyjaskˈiˈn tuja, exsin ewinnaj taˈye kyuˈn, ok ktzajil ẍchˈiˈn teˈ tzmax toj twiˈ ja, tuˈn tbˈijte kyuˈnxjal.


Jera ka Jesús dämiba je ju tso̱ elkje ska, ata ikaldu ji̱a mai Marta te iku̱a ska. 	 quˈn naˈmxtaq tokx Jesús toj tnam. Axtaqtza taˈye ttxaˈn tnam, jaˈ oke tkˈulbˈin Mart.


Je ne käi ra bas ia̱ ka̱ me̱rmi je̱r bäi wà bas kjäkläwa̱ saje wa Säkekewaí, Sa̱tsa̱tkäkksa̱ Jesucristo gobiernoí jekjeye ska rä. 	 Ex nya noq oˈkxjo, qalaˈ ktzajil tqˈoˈn jun qˈolbˈil kyeˈy tuˈn kyokxa toj kyaˈj te jun majx, jaˈ nkawin Jesucrist, a qAjaw ex Klolqe.


Ite jekäi je yaba ktei sha, je te iká ia̱mi male̱cha̱cha̱wa̱. 	 Teˈ kybˈinte Jse ex Mariy a tqˈma Simeón, noq i el kyim,


Ata ñaebä Estéfanas ju ska wa, jewa wäokle rä yis wa̱. Jeska ki̱ta yie isaka wäukewa̱ iräle ka ju̱ñer yis wa̱. 	 Ex ma tzul julkˈaj toj nkˈuˈja, qa tkyaqil tbˈaj Estéfanas i kux nqˈoˈn toj aˈ te jawsbˈil aˈ. Me mi naˈn wuˈn qa atx juntl.


Ata Lot je̱k tsa̱ksa̱ Sodoma ska ra, je día ebä wà ka̱jöir ska yökö wäkata jolonaté azufre ra ñara ka̱li̱ käi, je te bena tuawa̱cha̱wa̱. 	 Me atzaj teˈ tetz Lot toj tnam te Sodoma, bˈeˈx tzaj chitj qˈaqˈ toj kyaˈj tukˈa nimx tkˈokˈjil tzˈeˈnaq, ex bˈeˈx i bˈaj kyim kykyaqilx.


te isha: —Bas dikäla, yie isu̱a ra, sa̱ ju̱na ji̱a ra sä weikarmi e̱e̱na, jile weikarmi ta̱i, ka däli irä, ko̱no irä ebä kuna, ata sa wakwa duächa̱miwa̱ ñaebä. 	 Ayiˈy tata, nkubˈ nnabˈliˈn qa nya bˈaˈn tuˈn t‑xi qiˈn qbˈe, quˈn aku txi mulqˈajjo bark exsin tkyaqil tiqitz. Ex majqox, aku qo kyim.


Bas je̱r ko̱nopa ji ni: ‘Yis ki̱ je̱r bäi she ne kiana rä, ka yis ki̱ ji me̱ka̱ kiar kuna’ jewa rä ia̱ ra, jera ka bas wa̱ nui ja̱neka̱ kuna ka nuita wa ki̱ka. 	 Noq naˈm tel kynikyˈa te, a tiˈ ntqˈmaˈn Tuˈjil Tyol Dios: Atzin wajiˈy, tuˈn tten kyqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyxolxa, ex nya noq tuˈn kyok teˈn patil kychibˈjil aluˈmj te chojbˈil kyila. Quˈn noqit ma tzˈel kynikyˈa te, mitla nchi bˈaj yolbˈiˈn kyiˈj nxnaqˈtzbˈiˈn, ayeˈ mi nchi bˈinchin il.


Jera ijewa biköle te Sóstenes ñapaktäklä jui tsa̱ku̱i kukawa̱, kpa ijewa te ta̱i sä ktei wabiketsäkläksa̱ wäsaka, ata Galión ia̱ je rä ka jishtä kuna. 	 Me nej, i ok meltzˈaj tiˈj Sóstenes, a kawil tojjo ja te kynabˈl Dios Judiy, noq tuˈn mix i oke nimin tuˈn Galión. Ex axsa, ok bˈyoˈne twutz kawil. Me ante Galión, aj kawil, ntiˈx pone tbˈis tiˈjjo nbˈajtaq.


Jera ñawäsaka ijewa sha̱ ekla tu̱nami, te esponja kukawa̱, nu̱wa̱ ite uva diä jäi wa, tkaka̱ ite kal bata ki̱ka, ma̱ ite iia̱ iwa̱ kuyanak. 	 Ex jun paqx el rinin jun jyolte chˈin bˈuˈẍ. Kux tmulin toj vin txˈam, ex ok tkˈloˈn tiˈj twiˈ jun ptzˈan, tuˈn t‑xi tkˈwaˈn Jesús.


¡Säli yis wakei rä! ¿Yi te yis wetsemiksa̱ jí sa yaka duäkwa̱ yika na? 	 ¿Tzeˈnxsila chin okiliˈy? ¿Altzila kye ktzaqpil weˈy tojjo ojtxe nteˈn, a nya bˈaˈn ntqanin tachbˈil nxmilila, a nxi qˈiˈn weˈy toj najin?


Jesús te jile saka wá̱ rä ta̱i. Ata yie ibiketse je ktei biköle kuna yöleksa̱ etka etka ra, je äyë kjuä kalabe ka kjäkwa̱ ka̱jiska. 	 Nimku txqantl tiˈ o bˈant tuˈn Jesús tibˈaj tkyaqiljo, a ma kyij ntzˈibˈiˈn tojjo uˈj lo. Noqit kubˈ tzˈibˈit junjun tbˈinchbˈin Jesús kyojjo nimku uˈj, minatla xbˈant tkˈuˈyitjo uˈj toj tkyaqil twutz txˈotxˈ.


Yis kuna ktäk ditsä kju̱awa wa ktä wà, ñakäi ángel wa ktä wà, ata ka yis wa̱ sa̱ shka̱l da, yis dä bronce yaka bular ssër shi̱ana käi, címbalo bulawe̱ kjermita ssër käi. 	 Qa ma qo yolin yol tbˈanilx tzeˈnku kye xjal, mo qa toj noq tzeˈnchaqkul yol tzeˈnku kye angel, ex qa ntiˈ tqˈaqˈbˈil qkˈuˈj kyiˈj qukˈa, ntiˈxla qajbˈin; ikyqoxjo tzeˈnku tqˈajqˈojil jun tiˈ ntinin wen, mo tzeˈnku jun kxbˈil, a noq oˈkx ntzlinin.


Je ra yie jile bulanaté ka̱jöir ska ssa, jishtä diklä ta̱i bular ssër käi, jishtä tala bular täkii ssër käi; je bulana ssa yie rä jishtä arpa bulawa̱k wa bular iarpa wà käi. 	 Ex jun paqx xi nbˈiˈn tqˈajqˈojil tzaj toj kyaˈj, ikytziˈn tzeˈnku tqˈajqˈojil txqan nim aˈ, mo tzeˈnku ntinin jun qˈankyaq kujxix; quˈn atzin tqˈajqˈojiljo chnabˈ, arpa tbˈi, a nchinbˈajtztaq kyuˈn nim xjal.


Je su̱ta bas se̱no kukale kja, je rä ditsä yäbei je däju̱ni rä mane hora ka biketsale kuna bas wa̱ ska ki̱ka.” 	 Ikytziˈn kyetza jaˈlin, kyxqˈuqinkutzin kyetza kyibˈ, quˈn noqx kynabˈinkuxa aj wula ayiˈn, a Tkˈwal Ichin.


Je rä io̱naklä jishtä iyile jile bata shäk ja̱mi te ishe käi: “Yis ktämika̱ jile she ja̱mi. Jile blelewa̱ ka̱jiska yöleksa̱ skaté, shemika̱ yis te.” 	 Bˈajjo ikyjo, tuˈntzin tjapiˈn a qˈumj tuˈn yolil Tyol Dios ojtxe, tej tkubˈ ttzˈibˈin: Kchin yolila noq kyukˈa techil. Ex kxel nqˈmaˈn nimku tiˈ, a ewintaq, atxix teˈ tkubˈku tbˈinchin Dios twutz txˈotxˈ.


“Jekäi jile bata shäk wa biköle Samuel skaté jöiwäta bena yi kta käi, jewa te ji o̱na jira bata sha ñaebä. 	 Ex kykyaqiljo yolil Tyol Dios, chi Pegr, tzaj xkye tukˈa Samuel, ex jniˈ txqantl, i yolin kyiˈjjo qˈij te jaˈlin.


Ñerä je chu̱li̱i̱ wa sha̱ ekla a̱na itsa̱ka: —Sapaktäk, dunasi̱ yis yaba dulaklei su̱opa ba ku̱, je ebä ne rä yis yaba rä ki̱ka. 	 Kyxoljo xjal anetziˈn, attaq jun te ichin jaw yolin kujxix wen. Chiˈ kyjaluˈn: Ay Xnaqˈtzil, bˈinchim t‑xtalbˈila, qˈaninkujiy tal nkˈwala lo, noq tuˈn oˈkx wejiˈy tal nkˈwal junchˈin:


Jera Ananías te ikúka: —Säkekewa, ñera je pake ssële yis wa̱ e̱e̱na, bikö iwa̱ jile o̱le yakei ba wa̱ sikii wa tso̱ Jerusalén ska jewa ukä ja̱mi käi. 	 Tej tbˈinte Ananías ikyjo, tqˈma: WAjaw, ilaˈ o yolin tiˈjjo ichin anetziˈn, ex tiˈjjo tkyaqil nya bˈaˈn o bˈant tuˈn toj Jerusalén, a xjan Ttanima.


Iwakei el wabä jibä wa̱ ka ije biketsane kuna, je ki̱ka ite isha jekäi iia̱. 	 Xitzin kyqˈmaˈn titzˈin te ikyjo, quˈn naˈmxtaq txi kynimiˈn t‑xilin t‑xnaqˈtzbˈil.


Jí kte rä bulee, yi ssërke̱ däkwa̱ sä wäsikewa̱k ye ra, jera je je̱r ssëna rä ji bäi kja̱nei we̱ ne te. 	 Twutzxix te luˈn: Qa at jun nimil taj tuˈn tok te nejinel kyxol nimil, tbˈanilxjo t‑xim ikyjo.


Judas Iscariote wa, ale Jesús ju̱akksa̱ irä. Jekäi ijewa dejuluni ju ska. 	 exsin Judas Iscariot, a ok meltzˈaj tiˈj Jesús.


Ke Säkeklä shka̱ble weikawa̱ sä yäkäke̱ ebä bata ki̱ka. Iyina si̱ ra, ji biköle rä sikina; ata yi te ji katá je wà ite manele wäbutrawa̱ ra, je ne rä yakei rä. 	 Mi kubˈ tnajsiˈn taqˈnbˈin qMan Dios toj tanmin juntl, noq tuˈn tpajjo tnikyˈbˈila. Quˈn twutzx qa tkyaqilx te tiˈ ntiˈ tkyˈi tuˈn t‑xi qnikyˈbˈin. Me nya wen tuˈn tbˈinchiˈn, tuˈn tjaw takpaj juntl toj tnimbˈil, noq tuˈn tzaqpiˈn tiˈj tkyaqil nikyˈbˈil, a taja.


Ñaebä ikuna manele te jí ji bata yileba äyëí ki̱ kte sha̱ tsa̱ ju̱ami ra, Säkeklä te ka̱ tso̱ iia̱ sa̱ se̱naklä kseka kalí wä kätäklä irä, ise̱naklä jukläyäkä sikii ska irä, ktei yöle jí äyë ki̱ka, je tse̱ ju̱emi iyika. 	 Ex qa at jun s‑el qˈinte jun tiˈ tojjo Tyol Dios tojjo uˈj lo, k‑elil tiˈn Diosjo toklin tiˈjjo Tze te Chwinqil, ex tiˈjjo xjan Tnam, a o kubˈ tzˈibˈit tojjo uˈj lo.


Ata je inaklä bäkäk kaldu je̱k butsäle elkje, ka ije̱r ssëne wä käkka̱bä jibä ka̱jöir wà, ata ije̱r bata pakpa ebä te isha: ‘Säkeklä, yis ji wakbläk yakei nui tso̱ ju̱omi.’ 	 Me atzin tej peyil pwaq najchaq chˈintl tzaje weˈye teˈ, ex mixpe jaw kaˈyin chˈin twutz kyaˈj, qalaˈ noq ok ten qˈajtzil ttzi tkˈuˈj te bˈisbˈajil, exsin iky tqˈmaˈ kyjaluˈn: Ay Taa, qˈaqˈintzin teˈ tkˈuˈj wiˈja, a ayiˈn aj ilqiˈn, chiˈ.


Je su̱ta dulaklei wa, bas ñajöcho̱wa̱ sä wäkiri wa yika; ñakäi bas biköle ñapajiöcha̱wa̱ ñajewa̱ bitaba ñayika wà. Ka irä jiye kuna ta, “Säkeklä kju̱atkäke̱ je̱k ssäk wa ra, ata je̱k jäkwa̱ wa ia̱ ije̱r bäi shäke̱.” 	 Ex ikyx kyejiˈy, ayiˈy kuˈxinqe, kyniminqekujiˈy at kyoklin kyibˈaja. Ex kykyaqilxa, tuˈn tkubˈ kymutxsin kyibˈa jun tukˈa juntl, quˈn ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios: At tqˈoj Dios kyiˈjjo aye njaw kynimsin kyibˈ, me kxel tqˈoˈn t‑xtalbˈil kyibˈajjo mutxin kyten.


Je itä ki̱ka Jesús shka Galilea sha̱na. Ka issëne shkäk Judea sha̱na, je rä jeska Judío wa ki̱ ishena kota̱nakwa̱ ki̱ka. 	 Tbˈajlinxiˈ tkyaqiljo ikyjo, nbˈettaq Jesús toj ttxˈotxˈ Galiley; quˈn tkyˈeˈtaq tuˈn tkyij ten toj ttxˈotxˈ Judey, quˈn at junjun kyxol aj Judiy kyajtaq tuˈn tkubˈ kybˈyoˈn.


“Ekla bakle blu ta̱i, je je̱k pajiä rä sua siöö yëna ebä wà, lino shtä yöle bäitsa̱a̱ ebä wà. Je te jile baa baa ebä tapawe̱ke̱ iwa̱ ñanak buliri buliri. 	 Attaq jun xjal qˈinin, tbˈanilqextaqjo t‑xbˈalin nchi ok, exsin twiˈ wiˈyilqetaq. Tkyaqil qˈij tzuntaq n‑ikyˈsin nintz qˈij, ex tbˈanilxtaq waˈn nbˈaj toj tja.


Sha̱ jolona jak yäkä na, ishäkä ka ta bäi shtä ska, tsikinaka̱ mane mane, je rä ka irä ishäkäí ta bäi ki̱ka. 	 Ex at pon chitj kyxol abˈj, me quˈn tuˈn ntiˈxix twutz txˈotxˈ antza, liwey ul twiˈ.


Jekäi Cristo rä deleju̱ e̱ná. Je rä ji bäi rä däkwa̱ ji̱a je chui tsa̱ku̱i. Je kjawa̱ju ju wäjienak bakleka̱ deleksa̱ bäi ebä ja̱rka, je rä ka yöle kuna jula wà, je rä ka jí ji yöleksa̱ shtä kuna, 	 Me atzin jaˈlin, ma tzul Crist tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Ax Jesús tnejilxix qpale jaˈlin, ex noq tuˈn ikyjo, tzaj tqˈoˈn jun tumil nimxixtl wen tzeˈnku ojtxe. Quˈn atzin ja te naˈbˈl Dios, ja taˈye Jesús jaˈlin, nya tzaluˈn twutz txˈotxˈ, qalaˈ toj kyaˈj. Tuˈn ikyjo, a ja anetziˈn at‑xix nim toklin, quˈn tuˈn tbˈinchbˈin Dios, ex tzˈaqlexixtl wen twutzjo ojtxe ja, a xbˈalin tten, te naˈbˈl Dios, a bˈinchin kyuˈnxjal.


Ka irä jiye kuna ta, ka sa̱ wa̱ ji a̱ni dene kuna ka̱jiska. Jekäi ka sa̱ ia̱ ji a̱ni minak tse̱mi kuna. 	 Quˈn ntiˈx chˈinqe qˈiˈn quˈn, teˈ xqo ul itzˈje twutz txˈotxˈ, ex ntiˈx chˈin k‑ajil qiˈn, aj qkyim.


Ata Cristo rä ije ju ju̱ñak bäi sa yaba käi. Je ju rä saje wa, ikuna ji biketsanak sa̱ wa̱, ji ki̱ssënak sa̱ wa̱ sa̱ je̱k ssäklä je kukawa̱ ji̱a sä te ra. 	 Qalatziˈn te Crist, nya jun aqˈnil, qalaˈ Kˈwalbˈaj, ex jikyinxixjo tkawbˈil qibˈaj, a awo, tja Diosqo, qa ma japin quˈn, ex qa ma qe qkˈuˈj te jun majx tiˈjjo a nqo ayoˈn tiˈj toj kyaˈj, ex nqo yolin tiˈj tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Je biköle datse̱ rä Säkeklä skaté. Je te sa̱ je̱r bäiwa̱ni iwakei ra Cristo oloi ja̱mi. Jekäi je te sá ia̱ je̱r bäine iwakei ra je kja̱nei we̱ ma̱. 	 Tkyaqiljo luˈn ma bˈant tuˈn Dios, noq tuˈn qmujbˈin te qibˈ tukˈa, noq tuˈn Crist. Ex ma tzaj toqxenin qoklin tuˈn t‑xi qqˈmaˈn kyexjal, tuˈn tok kymujbˈin kyibˈ tukˈa.


Jera ñayöle ka̱wei wà wa sha̱ kajali ñajäklelewa̱ jeska, jewa te ibiketsa je̱r na: 	 Qˈuqejqetaqjo xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, tej tok kybˈiˈn ikyjo, kubˈ kyximin:


isaka te je kjanaklä wa kukacha̱wa̱, weika diekjela, ktacha̱wa̱ ite. 	 Ayetziˈn txqantl i bˈaj ok ten bˈyol kye taqˈnil nmaq kawil, ex majxpe i kubˈ kybˈyoˈn.


Ka̱ñinawa̱ ra, ite iwakei wa̱ dulanak wa kia jaté iwä ki̱, jewa sha̱ kuka ite däka̱ doce, jewa kia ite iktei bata shäk wa ni. 	 Atzaj teˈ qsqix, kykyaqiljo lipcheqetaq tiˈj i tzaj ttxkoˈn, exsin i jaw tjyoˈntz kabˈlajaj ichin kyxolx, tuˈn kyok te t‑xnaqˈtzbˈin.


Je damiju̱ ña̱la moska jukläyäkä na. Je diklä kjä a̱mi wà, jí wà, sa̱ se̱naklä kseka kalí kate. Je wär dä kju̱awa kju̱awa doce, mes ja̱mi, mes ja̱mi. Je kal kä rä ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wa ñabäiwa̱klä. 	 Ex toj nikyˈjin bˈe, a at toj nikyˈjin tnam, n‑ajqelin aˈ toj, ex toj junjun plaj ttzi aˈ nchˈiy jun Tze te Chwinqil, a ntqˈoˈn twutz junjun xjaw, mo kabˈlajaj maj toj abˈqˈe. Ex ayetzin t‑xaqjo tze, nchi ajbˈin te qˈanbˈil kye xjal toj tkyaqil twutz txˈotxˈ.


Jewa rä Israel wa. Jewa ne kolole Säkeklä wa̱ iyabala ye rä. Jewa ne ia̱ ioloi baa kjayile rä. Jewa ne ra ikablele ñaia̱ rä. Jewa ne ia̱ ika̱wei me̱le rä. Jewa ne rä ji rä kja̱nei o̱nak wawa̱k wa rä. Jewa ne ia̱ Säkeklä kablele ji wa̱k rä. 	 Quˈn tyajil qtzan Israelqe, ex xi tkˈmoˈn Dios te Ttanim, ex najan Dios kyxol tukˈa tkyaqil tqoptzˈajiyil. Xi tqˈoˈn Dios tumil toj tkawbˈil Moisés tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa, ex xi kykˈmoˈn kˈulbˈil toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, ex jniˈxjo otaq tzaj ttziyin Dios, tuˈn t‑xi tqˈoˈn kye.


Jera je alaklä te ikúka: —Säkekewa, ka yi kuna ji̱a. Jera Jesús te isha iia̱: —Ñaebä ka yis wa̱ nui ja̱nakka̱ ba ki̱ka. Ma cho̱ni, ka bä te ji yakei wakble kuna ji̱a. 	 Xi ttzaqˈwin tej qya: Mina, Tata; mix aˈl jun. Tuˈntziˈn, xi tqˈmaˈn Jesús te: Ex ikyqinx wejiˈy. Nlay txi nqˈmaˈn tuˈn tkyima. Qalaˈ, kux txiˈy. Mi kubˈ tbˈinchin jun majljiy il lo.


Jera jeska köchi ka̱biä tso̱ chu̱li̱i̱ ka̱tsä ja̱mi. Jekäi ijewa ka̱kia iia̱ iwa̱ ka̱ ma̱klä iñapatkäkläwa̱ jewa ja̱rka. Jekäi ijewa ia̱ ite ka̱ ma̱. 	 Me quˈn tuˈn iteˈtaq txqan kuch nchi waˈntaq twiˈ wutz, xitzin kyqaniˈn taqˈnil tajaw il te Jesús, tuˈntzintla t‑xi tqˈoˈn ambˈil kye, tuˈn kyokx kyojjo kye kuch. Xitzin tqˈoˈn Jesús ambˈil kye.


¿Baishe ka bas je̱r ku̱e ite sä bitele ja̱mi ra, jäiyi wa tsa̱ku̱ kä je̱newa̱ matsi̱i̱ je wà ijuer dä äina na? 	 Quˈn ¿Ma nyatzin twutzx, qa ttxˈixew te ichiˈn tuˈn tkubˈ tchˈiysin twiˈ tzeˈnku twiˈ jun qya?


Ata jiräni ijewa je̱rika rä te Jesús je̱r ku̱a. Jera ite isha: —¿Jiye bas te ji biketse yakei bas je̱r na rä na? 	 Me ante Jesús bˈeˈx el tnikyˈ tiˈjjo nkubˈ kyximintaq, ex xi tqˈmaˈn kye: ¿Tzeˈn tten n‑okxjo nya bˈaˈn toj kynabˈla?


¡Jikäi issö! Ba saka Elisabet dewa̱ sa̱nu̱le̱e̱i, ata ñakäi je bitewa̱ yaba ki̱. Je kile rä ka yaba su̱ak kuna ni, ata je wa̱ ka̱ tso̱ kja jira seis mes. 	 Ex ikyxjo t‑xjalila Lisabet, ntiˈtaql bˈisin tuˈn, tuˈn tul jun tal, quˈn noq tijl. Me atzin jaˈlin, tzul itzˈje jun tal, quˈn o bˈant qaq xjaw toklin tzˈaq,


Ka irä jiye kuna ta, ka sa̱ wa̱ chui tsa̱ku̱i kuna ka iia̱ sä rä ja̱lmalecha̱wa̱ ssër kuna käi. Ata ije rä je̱r kile su̱le ji biköle wà saje wa käi ñaebä, ata ka ije wa̱ ji yakei wakblene kuna. 	 Ex atzin tnejilxix qpale at tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qiˈj, quˈn ojtzqiˈn tuˈn tkyaqiljo n‑ikyˈx qiˈj, quˈn ok te xjal tzeˈnku qe. Tuˈntziˈn, ikyˈx tkyaqil tuˈn, tzeˈnku qe, ex ok yekin tuˈn tajaw il tuˈn tkubˈtaq tzˈaq toj il, me mix kubˈe tiˈj.


Ka irä maikäi kuna ta, Juan deju̱ wa̱ ka ji ñane, ji yane, ata je yirke̱ rä: ‘Ije rä kololewa̱ be wa̱’ ni. 	 Ikytzin kyejiˈy, chi Jesús. Quˈn tej tul Juan, a mix waˈn ex mix kˈwane kyukˈa txqantl, tuˈn ikyjo kyqˈmaˈy tiˈj, qa attaq taqˈnil tajaw il toj tanmin.


Yi te jí tsi̱dala yis biketsäk wa manele shiriwa̱wa̱ ra, bäi si̱ ije ia̱ ra rä je wakei kuli kicha ja̱mi jak waunak burro wa shtä mo̱noka̱pa, jekäi iwakei wäitäbinowa̱pa däyë ja̱r ka̱mii ska. 	 Noq alkye jun xjal ntjyoˈn tumil tzeˈn tten, tuˈn tel tpaˈn jun tal kˈwal tibˈ tiˈj tnimbˈil wiˈja, junxpetla tzˈele te te, tuˈn tok kˈlet jun ma tij abˈj te chebˈl triy tiˈj tqul, ex tuˈn t‑xi t‑xoˈn tibˈ toj aˈ, tuˈn tkyim te jun majx, tzeˈnkuljo tuˈn tokx toj paˈbˈin twutz Dios tukˈaˈ til ikyjo.


Jera Saulo te ñapatkelewa̱ Säkekewa ja̱mi wa pau̱ñe rami ji̱a weikanak irä kota̱nakcha̱wa̱ irä. Jekäi imineju̱ chui wa tsa̱ku̱i ia̱, 	 Ikytaqtzin nbˈajjo, me atzinte Saulo tzunxtaq njyon teˈ tumil, tzeˈn tuˈn kykyime nimil tiˈj tAjaw Tkyaqil. Tuˈnpetziˈn, xtaˈj tukˈa tnejilxix pale,


Judío wa chu̱li̱i̱wa̱ te iju̱ña Jesús katke Betania ska ra, jera iminejulumi jeka, ka Jesús ebä su̱ak kuna, ata iwa̱ Lázaro shki̱leka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na iwa̱ je su̱ak ñaebä. 	 Nimx Judiy i bˈinte qa antza taˈye Jesús toj tnam Betania, ex bˈeˈx i bˈaj xiˈ antza lolte Jesús tukˈax Lázaro, a otaq jaw anqˈintl tuˈn Jesús kyxol kyimnin.


Je bala na chu̱li̱i̱ tapana miles miles sä klä ja̱rke̱ ñaki̱ka kje, jera Jesús te ishami säkätä iwa̱ dulanak wa ia̱: “Fariseo wa levadura rä jile we̱ke̱ ite su̱nak ebä, je yika bas se̱no je̱r ki̱i̱. 	 Kyojjo qˈij anetziˈn, jaw kychmoˈn jun jteˈ milxla xjalla, noqx jaw kylimoˈn kyibˈ, junjun tukˈa juntl. Ex ok ten Jesús yolil kyeˈ t‑xnaqˈtzbˈin. Chiˈ kyjaluˈn: Kyklom kyeˈ kyibˈ teˈ kytxˈamil xjal Parisey, a kyxmiletzˈil, a chebˈe n‑el lemimin kyiˈja.


Jewa te isha bas ia̱ rä: “Sa̱ ke̱i bata jekje ska ra, ji ja̱ñetsäk wäsi̱wa wa dämiwa̱, jewa dami rä ji tkerke̱ iwakwa ja̱mi ka bäi kuna je ebä wa̱k.” 	 Chi chiˈ kyjaluˈn: Kyojjo qˈij, aj chˈixtaq tul qAjaw Jesús, kchi ul xjal xmayil tiˈj tkyaqiljo bˈaˈn, quˈn oˈkx nchi bˈinchin tiˈj alkye nya bˈaˈn, tzeˈnkux kyaj.


Ata iwakwa kapacha̱wa̱ dälei ja̱mi, ibolki deju̱, te cizaña wä tula je trigo sha̱na, jekäi iwakei mineju̱mi. 	 Tej tok bˈaj, bˈeˈx ajtz. Me tej qok yupj, ul jun ajqˈoj, ex xi tchtoˈntl jun wiq kˈul toj triy, ex bˈeˈx oq.


Suane irä, ji kjämi ji̱a ka̱ biköle ska biketse irä, je te sa̱ ja̱lmawe̱che̱miwa̱. Ka irä jiye kuna ta, ka̱jöir ji tso̱ oloi ta wa wäbuka̱namika̱. 	 Bˈeˈx kchi tzajil numtzˈaj xjal tuˈn kyxobˈil, aj kyok ten bˈisil, tiˈ kkyˈelix tibˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ. Quˈn majqexpe kye kykyaqil nchi qoptzˈaj toj kyaˈj exsin jniˈ iteˈ antza okx kchi luˈlilx.


Ite je chu̱li̱i̱ wa su̱a ra, ije̱r ja̱mi ijewa dälänacha̱wa̱, ijewa tso̱ rä shtirilecha̱wa̱ irä weikalecha̱wa̱ irä ki̱ka, jishtä oveja ka kjänanak ta käi. 	 Tzaj qˈaqˈinx tkˈuˈj Jesús tiˈj kyten xjal, quˈn ikyqe tzeˈn jun chˈuq rit, mix aˈl kyikˈlelkye, ex ntiˈ tumil kybˈe, tzeˈn tuˈn kyxaˈye.


Jekjepa iwa̱ dulanak wa te ichaka iia̱, te isha: —¿Jiye ñayöle ka̱wei wà wa te ishe Elías ne rä däkju̱ säkätäba ni rä na? 	 Me xi kyqanin t‑xnaqˈtzbˈin te Jesús: ¿Tzeˈntzin ttentz nkyqˈmaˈn xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, qa ataq Elías tuˈn tul nej twutza? ¿Nyapela tiˈjjo lo nchi yolinetaq, a ma qliˈy?


Ata jira Jesús te ikja̱nei we̱ bäi si̱ kukawa̱. Jekäi ije rä sä kablele ñaia̱ bäi si̱ je ktei shäk a̱miki̱ jiki̱, je o̱na rä Säkeklä kabla ji wa̱k bäi si̱ ki̱ka. 	 Me atzin jaˈlin, a tnejilxix qpale toj kyaˈj, Jesús tbˈi, nimxixtl teˈ toklin tibˈaj kyaqˈin ojtxe pale toj jun taqˈin tuˈn kykyijxjal toj wen tukˈa Dios. Quˈn atzin taqˈin Jesús tzajnin tiˈjjo yol, a kujsit wen tuˈn Dios. Me mix yoline Dios ikyjo kyukˈa txqantl pale, aye tzajninqe tiˈj Leví.


Yis wa̱ ji yile o̱nak wawá̱ bas te ra, bas se̱rmi balewa̱ yis wa̱ bas shka̱l ja̱mi, jishtä yis Ká wa̱ ka̱wei me̱le yis ia̱ je wawá̱ yie, je ki̱ka yis se̱r dä balewa̱ ije wa̱ yis shka̱l ja̱mi käi. 	 Qa ma kubˈ kyniminjiˈy jniˈ nnukˈbˈila, okpin kchi okil lipetza tiˈjjo tqˈaqˈbˈil nkˈuˈja, a at kyiˈja, ikytziˈn tzeˈnku weˈ nkubˈ nniminjiˈy tnukˈbˈil nMaˈn, ex loqin lipcheqink tiˈjjo tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, a at wiˈja.


Ka irä jiye kuna ta, iyöle katke rä: ‘Ba bata ki̱ka ite iángel wa patkemi bä wetsäk, 	 Quˈn ikytzin ntqˈmaˈn Tyol Dios kyjaluˈn: Kchi tzajil tsmaˈn Dios t‑angel te kloltiy.


¡Ba rä ka je̱r ta je̱! Ji tkeke̱ ba te ka dunewa̱ ra, je ka se̱nakni. 	 Qa ikyjo, me ntiˈ tumiljo nabˈl ikyjo. Quˈn ¿Ma mitzin ojtzqiˈn kyuˈn, tzeˈn aj tkuˈx awet jun twutz ijaj, il tiˈj tuˈn tjatz twiˈ, exsin tuˈn tqˈayjtz?


Ditsä te isu̱e tso̱ klä ki̱ka, jera ñakäi sa̱ tsa̱ku̱i wa te ije ja̱ñetseke̱, te isheke̱: —Kju̱awa je tsa̱tkaksa̱ ite; ikuna ije rä Säbäkäkksa̱ kolole Säkeklä wa̱ ra, iwakei je̱k tsa̱tköksa̱. 	 Tzuntaq nchi kaˈyin kyexjal tiˈtaqjo nbˈaj; ayetzin kyej kawilqetaq, noq nchi jaw xmayintaq kyeˈ tiˈj Jesús. Chi chiˈ kyjaluˈn: Qa ilaˈ xjal o klet tuˈn; klomtzin tibˈtza tilx tibˈa jaˈlin, a qa twutzx, qa Kolila, a Crist, a skˈoˈnxix tuˈn Dios.


Ata jir ji o̱na ki̱ däläna si̱ iö sa kjaterwa̱, ta̱i sa̱ kju̱atkaka̱. Ikuna rä jekäi ra, ¿jini sä te ikúkemi na? Ñera sä wätjí̱naka̱ rä ka wata.” 	 Tuˈn a ma bˈaj jaˈlin, aku qo ok qˈoˈn te meltzˈil kynaˈbˈlxjal tuˈn tbˈantjo nya bˈaˈn. Me ntiˈxix jun tumil quˈn te tzaqˈwilte, qa ma tzaj qanin qe, tiquˈn ma jaw tiljxjal.


Jera Jesús te ichaka iia̱: —¿Ji shena ba ki̱ yis wa̱ o̱nak ba ia̱ rä na? Jera je ka wä wajuenak kuna te isha iia̱: —Rabí, yis me wä wajuerpa. 	 Xi tqanin Jesús te: ¿Tiˈ taja tuˈn tkubˈ nbˈinchiˈn tiˈja? Xi ttzaqˈwin: Xnaqˈtzil, waja tuˈn kykaˈyin nwutza.


E̱e̱na si̱ Säkeklä wa̱ ji baa si̱ irä, ka̱biketse irä, ji ju̱ñe irä tso̱ rä. Ji biketsaleksa̱ iwa̱, je ia̱ ka yi a̱ni je̱r ko̱nak. Ji we̱ ite käi, ka je däk sa̱ je̱r na. 	 Ntiˈ juntl tzeˈnku te qMan Dios. Quˈn nimxla taˈye t‑xilin tnabˈl ex jniˈ tojtzqibˈl. Nlayxla tzˈel qnikyˈ te jniˈ t‑ximbˈitz; nlayxla tzˈel pjetjo jniˈ tkawbˈil; ex nlayxla bˈant xpichˈit tkyaqil tumil quˈn.


Ata Marta jile wa̱te ta̱i je te ije̱r iawa̱wa̱. Je ki̱ ije̱k sikawa̱ Jesús ja̱mi te isha iia̱: —Säkekewa, ba ia̱ ra yis tsi̱se̱k te yis jawa̱ta̱na eklabä ji bena wa̱k ¿je rä bäi na? Ata ipakö yis tsa̱tkäk. 	 Atzin te Mart nim jaw labˈte teˈ, quˈn tuˈn nimxtaq taqˈin at. Tuˈntziˈn, xi laqˈe tkˈatz Jesús, exsin xi tqˈmaˈntz kyjaluˈn: Taa, ¿Ntiˈxsin chˈin npon tbˈisa, tuˈn njunalxa ma chin kyij tqˈoˈn ntzikya tiˈjjo txqan aqˈuntl lo? ¡Qˈmanx chˈin te, tuˈn tmojin wukˈiy!


Jera ite isha Jesús ia̱: —Säkekewa, yie ba biketsa si̱. Jera ije̱tkawa̱ wakte iwäja̱mi. 	 Bˈeˈxsin kubˈ meje ichin twutz Jesús, ex xi tqˈmaˈn te: Ma txi nnimiˈn, wAjaw.


Jekäi yi te ka bas kiewa̱ ra, ñakäi ka bas ktä ssë ra, jera bas maksa̱julu je ju ska iräle, je jukläkläyä ska iräle, jera bas klä pjoi pakpöta̱na. 	 Exsin qa bˈeˈx ẍi jaw lipin kyiˈja, ex qa mi xkubˈ kybˈiˈn kyyola, ku kyetza tojjo ja mo tojjo tnam anetziˈn. Kychtomila quq tiˈj kyqaˈn te jun yekˈbˈil kye, qa kykyˈeˈx tiˈj Tyol Dios.


Ka irä jiye kuna ta, jewa rä Jesús ktei bata shäk wa me̱i ebä, sä wäyuäk shka̱bläk wa ye, je̱k iawa̱k Cristo ktei shäk wa ye. 	 Quˈn ayetziˈn ichin lo noqx ttenku kyuˈn, ex sbˈulqe; n‑ok kyqˈon kyibˈ tzeˈnku tsanjil Crist.


Je ki̱ka el wa sikii wa kileña ka̱jöir ska, bas ku̱ Jesús, ale kte baa bata shäk, ji yinak sa̱ wa̱ je chuií, jishtä ije rä je biketsö. 	 Atzin jaˈlin, ayiˈy werman, saqxix taˈye kyanmiˈn twutz Dios, ex o chi txokliˈy tuˈn qMan Dios, tuˈn kyoka te Ttanim ex te tja. Chi ximintzintza tiˈj Crist, a Jesús, a smaˈn tuˈn Dios te onilqe, ex tok te tnejilxix pale te qe twutz Dios.


Ata ijewa te isha iia̱: —¡Ba wäiarke̱ irä! Ata ije te isha ji̱a: —Iyina si̱ ije irä. Jera ijewa te isha iia̱: —Iwikblu irä. 	 Xitzin kyqˈmaˈn te: ¿Nya ma tzaj toj twiˈy? Me atzin tetxin xi tqˈmaˈn juntl majl qa twutzxix. Ayetzin kyetz xi kyqˈmaˈn: Nya te Pegrjo; a teˈ t‑angel.


Juan te iwäukewa̱ ke̱i skaté bite rä imineka̱tse̱ sa̱ sha̱na ke̱i kje, je sha̱ ekla kiana kolonak däkwa̱ saje wa ra ije shki̱leka̱ni je ktei pakäkña.” 	 tzaj xkye atxix tej tkuˈx Jesús toj aˈ, te jawsbˈil aˈ tuˈn Juan, ex pon bˈaj, tej tjaw qˈiˈn twutz kyaˈj. Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn tjaw skˈet juntl qxol tuˈn tok te t‑xel Judas, tuˈn tten junx qukˈa, tuˈntzin tyolin tiˈj Jesús, qa ma jaw anqˈin juntl majl, chi Pegr.


Ata ditsei ta kju̱awa kju̱awa jewa biköle mane te Säkeklä dälätseke̱ irä, jile we̱ke̱ wämo irä ra, je wà ije wäbätsä. 	 Tuˈnpetziˈn, n‑ok qˈoˈn te nimil toj aˈlchaqx wiq xjaltz, ex nya noq oˈkx kyxol aj Judiy, qalaˈ alkyeˈ njaw nimsinte Dios, ex qa wenjo tbˈinchbˈin.


Lamec rä Matusalén yaba, Matusalén rä Enoc yaba, Enoc rä Jared yaba, Jared dä Mahalaleel yaba, Mahalaleel dä Cainán yaba, 	 a tkˈwaltaq Matusalén, a tkˈwaltaq Enoc, a tkˈwaltaq Jared, a tkˈwaltaq Mahalaleel, a tkˈwaltaq Cainán.


Jera ijewa te ichaka Jesús ia̱: —¿Yi ba rä na? Jera Jesús te ikúka: —Je rä jishtä säkätä yis wa̱ bas ia̱ iyileté je rami ji̱a käi. 	 Bˈeˈxsin xi kyqanin te: ¿Ankyenaj tetza? Xi ttzaqˈwin Jesús: ¿Ma nyatzin o txi nqˈmaˈn kyeˈy te tnejil?


Jera ite isha ijewa ia̱: —Bas wa̱ jí detse̱ yis wä ki̱ sa̱ je̱r tkäk käi; ata yis te iwächakewa̱ bas wäkata ska. Ñera ka yis wäna ijuer ta irä nui ta etka a̱ni bas te ikjatia käi. 	 exsin xi tqˈmaˈn kye kyjaluˈn: Ayiˈy ma chi ul qˈinte ichin lo nwutza, exsin nkyqˈmaˈn, qa ma jaw naj kyxjalila tuˈn. Me kywutza, ma bˈaj nqaniˈn te tiˈjjo ma bˈaj kyqˈmaˈn tiˈj, me ntiˈ jun wetza til ma tzˈel jyet wuˈn,


Je ki̱ka ka sá wätkenewa̱ ji juenak ska kuna, ata sá wätkawa̱ rä ji ka juenak ne ska. Ka irä jiye kuna ta, ji juenak sä wäna je rä kje berbena, ata ji ka juenak kuna sä wäna je rä jekjeye. 	 Tuˈnpetziˈn, mi tzˈok qqˈoˈn qwutz tiˈjjo at twutz txˈotxˈ, a qˈanchaˈl. Qalaˈ qqˈonk qwutz tiˈjjo a nya qˈanchaˈl. Quˈn tkyaqiljo qˈanchaˈl, te twutz txˈotxˈ, ex kbˈajil teˈ. Me anteˈ, a nya qˈanchaˈl, mi bˈajx teˈ te jun majx.


¡Bas ñajöka̱, sä shkä! ¡Isu̱o! Yis ju̱akksa̱ daju̱té e̱ná. 	 ¡Kux chi jaw weˈksa! ¡Qoqe! ¡Quˈn luˈ tzul a kxel kˈayin weˈy!


Je ukä ki̱ ije̱k kjasha sä el wa quinientos tsa̱ta ia̱ etkayebä, jewa chu̱li̱i̱ tso̱ ji̱a, ata moska kapacha̱wa̱ kja. 	 Atximaytaq chˈintl, ok tyekˈin tibˈ kye jweˈ syent nimil junx, a nimku itzˈx, ex iteˈ junjun o chi kyim.


Jera Jesús te ijewa kúka: —Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, sa̱ manerke̱ksa̱ni spa̱na ke̱i ska, mika̱ ditsä yäbei je̱tkärawa̱ ije̱tkäklä sa̱ tsa̱ku̱i ye baa si̱ ki̱ka ra, bas minele yis ja̱mi wa ñajäklämiwa̱ña sa̱ tsa̱ku̱i wa je̱tkäklä doce ki̱ka, Israel wa ditsei wä doce ktei wabiketsäkksa̱. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, toj tqˈijil, a jaˈ ktxˈixpitile tkyaqil, aj nkubˈ qey ayiˈn, a Tkˈwal Ichin, tibˈaj nqˈuqbˈila, tukˈa tkyaqil nqoptzˈajiyila, ex ayetzin kyeˈ, tuˈn ma chi ok lipeˈy wiˈja, ex kchi kˈwel qey kyibˈaj kabˈlajaj qˈuqbˈil, tuˈn kykawiˈn kyibˈaj kabˈlajaj chˈuq xjal te tyajil Israel.


Tsa̱na ra bas shena ñabalabutsäkksa̱, bas sha̱na yi rä deleksa̱ bäi juenakläwa̱ ki̱ka. 	 Quˈn bˈalaqa toj kywutza, il tiˈj tuˈn kypaˈn kyibˈa kyukˈa txqantl, tuˈntzintla kynimsin kyibˈa, ex tuˈn tyekˈinte nyakuj wenqiˈy twutz Dios kywutz txqantl.


Jekäi el wa, jí ku̱ bas je̱r ku̱opa, ije oloi ja̱mi sä rä nui janakwa̱ bitaba, je ne ktei sheke̱ sá te bas ia̱ rä, 	 Ikypetziˈn nxjalil, il tiˈj tuˈn kybˈintiˈy, qa noq tuˈn Jesús, a itzˈl, at najsbˈil il.


Issö, jira yis damiju̱ Jerusalén, ssëlewa̱ mo̱lewa̱ käi. Ka yis wäna ijuene me 'sdämi jeska räle. 	 Atzin jaˈlin, chi Pabl, ma chinka tzma Jerusalén, ex chqˈoˈnqiˈn tuˈn Xewbˈaj Xjan, me ntiˈ bˈiˈn wuˈn tiˈ kykyˈelix wiˈja.


Jesús te je ssa ra, ite isha iia̱: —Etka ska bä sher ji̱a, bä ji tso̱ biköle watju̱o tulömi, je säkei mo̱ ka jita wa ia̱, jekäi ra ba ia̱ ji säkei ta dämiksa̱ ka̱jöir ska. Je ukä ska bä kute minak yis da. 	 Tej tbˈinte Jesúsjo yol lo, xitzin ttzaqˈwin kyjaluˈn: Me atx juntl tiˈ, a naˈmx tbˈant tuˈn: Kˈayinxjiy jotxjo jniˈ at tey, exsin oyinxjiy tpwaqtza kye jniˈ yaj. Qa ma bˈantjo luˈn tuˈn, okpetzin ktenbˈil tqˈinimiltza toj kyaˈj. Exsin ku tzajtza lipeka wiˈja.


Jekäi bas je̱r ja̱no, mikle ra bas yaka ska ra bas dä ka Judío kuna wa, kinak “ka tene shkiri ta wa” ni ale kile “tene shkiri ta wa” wa̱, ata je rä tele jula wà iyaka ska. 	 Ex mi tzˈel naj toj kykˈuˈja, a ojtxe, toj kywutz aj Judiy, ntiˈtaq kyajbˈiˈn, quˈn nyataq tok kyechila tzeˈnku kye. Me te weˈy, ajo kyechil noq jun tiˈ tiˈj tchibˈjil kyxmilil, bˈinchin kyuˈnxjal, ex ntiˈ tajbˈin twutz qMan.


Je ne bakle ijewa tapalecha̱ sha̱na ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska rä, je ne bakle ángel ale ktäk ira ka̱tsä Sinaí ska ra rä, je ne bakle sa ká wa ra rä. Ije ia̱ kte kseka me̱na iwa̱ yinakni sa̱ ia̱. 	 Ex axte Moisésjo ten kyukˈa aj Israel, aye ojtxe qxjalil, tojjo tzqij txˈotxˈ jaˈ ntiˈ najbˈil; ex tukˈa angel, a yolin tukˈa twiˈ wutz Sinaí; ex ax tzaj kˈmonte te Dios, ayeˈ yol te chwinqil, tuˈntziˈn tzaj tqˈmaˈn qe. Tuˈntziˈn ikyjo, ax Moisésjo nim toklin.


Jeska iju̱rmiksa̱ ka̱ etkä wa ia̱. Jekäi ije ja̱ñetsarmi, iweikarmi diekjela, kjali tjurmi iki̱ka. 	 Antza ok kchin xela qˈoniˈy toj kyqˈobˈ nya Judiy; ok kchi jawil xmayin wiˈja, ok kchin okil yisoˈn kyuˈn, exsin ok k‑okix tzubˈin toj nwutza kyuˈn.


Jekäi el wa, ikuna yis demi bas ska, jera yis ktaka̱ kte kju̱awa wa ra, ¿jiye je kiar bas ia̱ na? Ata yis te ji kjayile iräle, ji ju̱ñe iräle, ji bata she iräle, sa pakte iräle, je paka bas ia̱ ra, jera je rä kianak bas ia̱. 	 Atziˈn jaˈlin werman, qa ma chin kaniˈn yolil kyxola toj noq tzeˈnchaqku yol, ¿Tiˈn k‑ajbˈile kyeˈy, qa mi ẍin yoliˈn jun xim, jun nabˈl, jun yol, mo jun xnaqˈtzbˈil, a tiˈj Tyol Dios?


Je ki̱ka Pilato te isha iia̱: —¿Ka bä ktä yis da na? ¿Ka ba wa̱ iju̱ñer yis ia̱ ka̱wä tso̱ bä yäkläksa̱ iräle, bä wätiäkläka̱ cruz ja̱mi iräle na? 	 Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn Pilat te: ¿Tiquˈn mi nchin tzaj ttzaqˈwiˈn? ¿Ma mitzin bˈiˈn tuˈn, qa at wokliˈn tibˈaja, tuˈn tjaw pejkˈita twutz cruz, mo tuˈn t‑xi ntzaqpiˈn?


Ata yilé ktawa̱ bäli te ra, je yäkö ijuka, ka bas ñatapawa̱klä nui kukäk ebä. Jekäi jile ktei saka tso̱ paruemi yis te mika̱ yis demiju̱ ra. 	 Ex qa at jun kyxola, a at chˈin tqˈinimil, bˈaˈn tuˈn ttzaj waˈn tja, qa at waˈyaj tiˈj, tuˈntzin mi chi tzaj kawiˈn tuˈn Dios tuˈn tpajjo chmobˈl ikyjo. Ex atzin txqantl tiˈ, kˈwel nnikˈuˈn, aj npoˈn kyukˈiy.


Ata ijewa kju̱atkäke̱ ira rä iwakwa ka̱ju̱ñe ebä ki̱ka, ekla dulewa̱ kie Jesús sheke̱ Pablo te ikatkeni kseka ki̱ka. 	 Noq oˈkx bˈaj kyqˈmaˈn tiˈj, a jniˈchaqjo nbˈaj toj tnimbˈil, ex tiˈjjo jun bˈyal Jesús, a o kyim, me itzˈ, chi Pabljo.


Je wà Wikblu Sikina te sa̱ je̱r ku̱a je ju wäjienak säkätä tso̱ ji̱a ra, maikäi sä kjäwa̱ ija̱r Dälätsalewa̱ E̱e̱na Si̱ na rä ka kjayirba. 	 Toj tkyaqiljo luˈn, ntzaj tqˈoˈn Xewbˈaj Xjan yekˈbˈil, qa naˈmxtaq tkubˈ yuchˈjjo a paˈbˈl kyeˈ kabˈe elnin toj ja te naˈbˈl Dios. Ex tuˈnpetziˈn, ntiˈxix kyoklinxjal tuˈn kyokx tojjo Najbˈil Xjanxix, a jaˈ taˈyetaq qMan Dios.


Jekäi pañuelo käi, paiklä jienak ietkä ki̱ka käi, yitäle Pablo yaka ja̱mi je mike̱ duë ta wa ia̱, jera ijewa jeke̱wa̱ta̱na duë te, ñakäi wikblu yakeila mike̱ksa̱julu ijewa yika. 	 Majqexpeˈ suˈtj exqetziˈn xbˈalin, a jaˈ ok aqˈle t‑xmilil Pabl, xi qˈiˈn kye yabˈ, ex noq tuˈn ikyjo, bˈeˈxtaq nchi qˈanit, ex ayetzin kye taqˈnil tajaw il, a iteˈkxtaq toj kyanmin, bˈeˈx nchi etztaq kyeˈ.


“Jekjepa ite ishemi ñakäi jula shule kja̱ne tso̱ wa ia̱: ‘Bas yakeila wa ñatso̱ tulömi yis yika minakmi yökö jekjeye yolole e̱ná be tsa̱ku̱i ia̱ irä, iángel wa ia̱ irä, je ja̱rka. 	 Ex ikyxjo kxel nqˈmaˈn kye iteˈ toj nẍnayaja: Ku kyela nkˈatza, quˈn ma chi kyija tjaqˈ tqanbˈil nMaˈn. Ku kyxiˈy toj qˈaqˈ, a mixla k‑yupjilx, bˈinchinl te kawbˈil kujxix te tajaw il exqetziˈn jniˈ taqˈnil.


jera je kjanaklä blui dämiju̱ni ka ite ike̱i ki̱ssë kate kuna ska, ka hora ju̱ñele kuna iwa̱ ska, je te ikshe̱mika̱ te ka̱ me̱mi iia̱ rä mai ka ji biketsäk etkabä kuna wa tso̱ shtä ska. 	 Exsin noqx tnabˈinkuxtz, aj tul kaniˈn tajaw aqˈuntl, quˈn tuˈn ntiˈtaqx chˈin bˈiˈn tuˈn, tiˈ qˈijil ex jniˈtaq or tuˈn tul. Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx kˈwel kawin kujxix, ex bˈeˈx kxel xoˈn te jun majx junx kyukˈa xjal aj il, a mibˈin chi nimin.


Ikjawa̱ju̱ Säkeklä ju na, Abiatar dä chui wa tsa̱ku̱i ra. Je te pan tso̱ me̱leka̱ ñawa̱, je ma̱ ite ira shkäk wa ia̱. Ata ka ka̱ kuna je ñaklä, ata je ñe rä chui wa ebä te. 	 Xi kywaˈn kypan pale aj Judiy, exsin nyataq tuˈn tkubˈ kybˈinchiˈn anetziˈn. Me kubˈ kybˈinchin, tej ataq Abyatar toktaq te kynejilxix kypale aj Judiy. Okx David toj ojtxe tja Dios, etz tiˈn a pan xjan, a n‑ajbˈin te kywa pale, ex xi twaˈn David, ex xi tqˈoˈn kye tukˈa, tuˈn t‑xi kywaˈn. Qa ikytzjo tukˈa David ojtxe, ¿Tiˈn tkyˈitz tuˈn kyxbˈoqin nxnaqˈtzbˈiˈn triy?


Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —Je kte ssënaté rä wata ye bas ne ia̱; ka je rä yis ia̱ kuna. 	 Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn Jesús kye: Nya noq te qˈuqbˈil nkˈuˈja saje yolin teˈ tqˈajqˈojil wiˈbˈaj; qalaˈ te qˈuqbˈil kykˈuˈja wiˈja.


Jera ite ijewa kúka: —Je rä doce wa sha̱ ekla. Mane te pan nu̱we̱ke̱ yis daña taza na ne irä. 	 I xi ttzaqˈwin: Jun kyeˈ, a luˈ nwaˈn junx wukˈiy.


Jekäi duewa̱ wao̱rte sá ska, ata se̱ne kseka wao̱rte bas ska. 	 Ikytziˈn tzeˈnku nqo anqˈiˈn tjaqˈ xobˈajil te kyimin kyuˈnxjal, tuˈntzintla t‑xi qqˈmaˈn kyeˈy Tbˈanil Tqanil kolbˈil, ex tuˈn tten kychwinqila tuˈn te jun majx.


Je ki̱ka bas dikäla, jile kekläí me̱i kja̱nei we̱ cho̱ bas ku̱. 	 Tuˈnpetziˈn ayiˈy werman, nimxix nkˈuˈja kyiˈja; ku kyel oqa teˈ kˈulbˈil kywutzjo kywutzbˈiyil dios.


Ka yis ka̱kiä kuna ba wa̱ ijäkläksa̱ ka̱jiska, ata ba wa̱ ikjänanaklä ale yakei si̱ wakei yika. 	 Mi nxi nqaniˈn teˈy, tuˈn kyel tiˈn kyxoljo xjal bˈinchil il tzaluˈn twutz txˈotxˈ; qalaˈ noq tuˈn kyel tkloˈn te tajaw il.


Ata ka yis wa̱ ji kuna yönak ishäklä tsa̱na si̱ käi yis tsa̱ku̱i ia̱. Je ki̱ka yis wa̱ idetse̱ bas wäki̱, bäi si̱ ra ba sa̱ tsa̱ku̱i Agripa wäki̱, je rä iwabiketsanaksa̱ ra, je ja̱mi yis wa̱ iyuäklä. 	 Me tuˈn ntiˈxix tumil te weˈy, chi Festo, tzeˈn tyol jun uˈj, tuˈn t‑xi tzˈibˈit te César, a wajawiˈy, a tnejilxix kawil, a tiˈchaq tbˈinchbˈin xjal lo; matzin tzaj wintza kywutza, me twutzxixa ay, nmaq kawil Agripa, tuˈntzintla, aj tbˈaj tqaninjiy jniˈxjo til, matzintla kubˈ ntzˈibˈintza twutz uˈj.


Ka yis te je she sa patkäk täkili wà käi, ata je rä bas mablä su̱aklä kju̱awa te ji we̱ ja̱mi, bas wa̱ sa̱ shka̱l si̱ í̱. 	 Mi xi nqˈmanjiˈy luˈn kyeˈy tzeˈnku jun kawbˈil, qalaˈ noq waja tuˈn tel nnikyˈa te, qa tukˈa tkyaqil kyanmiˈn kxel kyqˈonjiy onbˈil lo, ikyxjo tzeˈnku kye erman toj Macedonia.


Yis te je wá̱ rä bas wa̱ mablenak, bas wa̱ iwa̱klä jishtä yis te iwá̱ bas ia̱ käi. 	 Ma kubˈ nqˈoˈn jun yekˈbˈil, tuˈntzin tkubˈ kybˈinchiˈn tzeˈnkuxjo ma kubˈ nbˈinchiˈn kywutza.


Je sha ijewa te je rä io̱naklä jishtä Jesús wa̱ iyile käi. Je sha ite rä iju̱ñenaklä jishtä iduämiwa̱ rä käi. 	 Ikytziˈn, o japin bˈajjo a otaq bˈaj tqˈmaˈn Jesús, qa iltaq tiˈj tuˈn tkyim twutz cruz, quˈn ikytaqtzin tumiljo tuˈn tkyim jun aj il toj kykawil aj Rom.


Jekäi bas se̱no bulee si̱, jishtä bas Ká se̱nak ka̱jöir je se̱r dä bulee si̱ käi. 	 Tuˈnpetziˈn, chi okxa tzˈaqle, tzeˈnkuˈ te kyTatiˈy toj kyaˈj tzˈaqlexix teˈ.


Jekäi Cristo cha wa wa̱ iyaka rä wäteleka̱ cruz ja̱mi, ji ssër iia̱ o̱nak pjooje jije, ñakäi ji tkenak ija̱mije kaje. 	 Ayetzin o chi nimin tiˈj Crist o jaw kyqˈoˈn twutz cruz a nbˈanttaq kyuˈn ojtxe, tzeˈnku tkyaqil achbˈil ex jniˈ tzeqbˈajil nya bˈaˈn.


Jera chui wa tsa̱ku̱i te isha Esteban ia̱: —¿Je ba kjaterke̱ rä iyina si̱ na? 	 Atzin teˈ tnejilxix pale xi tqanin te Esteban, qa twutzxixtaqjo otaq qˈumle tiˈj.


Je ke̱i wà Pedro je̱k duaka̱ sä el wa tapanawa̱ sha̱na, je tapalewa̱ wa däka̱ rä ciento veinte kjena. Jewa ia̱ ite isha: 	 Ok kychmoˈn kyibˈ nimil kyojjo qˈij anetziˈn, bˈala qaq kˈal kybˈaj. Ja weˈks Pegr, ex xi tqˈmaˈn:


Ata je Sa̱tsa̱ku̱i te ikúkemi te ishemi: ‘Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, bas te ji wá̱ jí yis saka wa manele emana si̱ ia̱ ra, jera je rä yis ne ia̱ bas te je wá̱.’ 	 Twutzxix kxel nqˈmaˈn ayiˈn, a nmaq kawil, kyeˈy: Ex okxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, tkyaqilxjo xkubˈ kybˈinchiˈn tiˈj jun tal yaj mo tiˈj jun aˈla, a kˈuˈjlinkxix wuˈn, toj twutz Dios, wiˈja s‑oke kybˈinchiniˈy.


Jera ijewa te ko̱no sikaté ka̱ ssi̱lka. Jeska ijile biköle jawa̱ta̱na ite, jekäi iminejulumi Jesús da. 	 Ex bˈeˈx xi kyiˈn bark ttzi txˈotxˈ. Ex antza kyije kytzaqpiˈn tkyaqiljo qˈiˈntaq kyuˈn, exsin i bˈaj xi lipetz tiˈj Jesús.


Jera ijewa te ikúka: —Moska te ishe Juan säwäukewa̱k ni; isaka te ishe Elías ni; ata isaka te ishe Jeremías le irä, jile bata shäk wa bakle sha̱ ekla le irä ni. 	 Xi qtzaqˈwiˈn: At junjun nqˈmante qa ajiy qtzan Juan, a Jawsil Aˈ, ma jaw anqˈintl, ex junjuntl nqˈmante qa ajiy Elías, moj qa ajiy Jeremías, mo juntl yolil Tyol Dios.


Ata chu̱li̱i̱ tapanawa̱ kju̱ei maikäi a̱ni ka ijewa däkleiwa̱. Je ne ki̱ka imineka̱ju̱lu ju tsi̱bata ki̱ka te ikjä kpaja̱wa̱. Jeska je karalewa̱ ja̱wa̱té ijewa te ije̱k katashuäklä ja̱rka ditsä chu̱li̱i̱ sha̱na däkwa̱ Jesús wäja̱mi. 	 Tuˈntzin mix jyete tumil kyuˈn tzeˈn tuˈn tokxi kyinetaq, tuˈn tpajjo nimxtaq xjal at; tuˈntziˈn ikyjo, bˈeˈx i bˈaj jax tibˈajxi ja, ex jaw kypoˈqˈin xkˈoˈn antza, ex kux tuninin yabˈ kyuˈn tukˈax tkuẍbˈil, ex kupin kyiˈntz twutz Jesús ex kywutz txqan xjal.


Iö Macedonia wa manele miña yis da te bas ku̱ewa̱ ka inaklä yolole kuna käi. Je te sá äiwe̱miwa̱, bas wakwa ñaebä, je ale sá te bas biketse ki̱ka. 	 Yajtzilaˈ qa ẍeˈx junjun aj Macedonia wukˈiˈy, exsin qa mikyxikutaq kytenjiˈy, ¿Nyapela kqo txˈixwela? ¿Yajxsila kyeˈ?


Jekäi David te ikja̱nei wá̱ je ke̱i ska tso̱ wa ia̱, jishtä Säkeklä ki̱ ishena käi. Je ukä ska ikapawa̱, demiña ikalí wa tso̱ ska. Jekäi ije tjabanawa̱. 	 Me atzin yol lo, nya tiˈjx David nyolajtza, chi Pabl. Twutzx tetz, ma tzˈajbˈin te David kye t‑xjalil, tzeˈnxjo tzaj tqˈmaˈn Dios te. Ex qa otaqxi kyim, jax tanmin toj kyaˈj, junx kyukˈa ojtxe t‑xjalil. Me atzin t‑xmilil bˈeˈx el puqˈj.


Jekäi bas ñawätkewo̱ därërë, kipa mo̱lecha̱wa̱ ji rä iyina si̱ wà kipa mu̱aklä ye, pajielecha̱wa̱ ji wämo wà je̱r bata ki̱tiäklä ye, 	 Kukx chi weˈkujiˈy kujxix. Kypasim kykˈuˈja tukˈa twutzxix, nyakuj jun kˈalbˈil kykˈuˈja. Ex kykˈlonkxixa wen tukˈa jun chwinqil tzˈaqle, tzeˈnku jun kxbˈil tok tiˈj kykˈuˈj xoˈl qˈaqˈ te kolbˈilkye.


Etäbä kicha Jesús te sa paktamini tipä kjä ja̱mi. Jera chu̱li̱i̱wa̱ tapanawa̱ iwäja̱mi e̱e̱na, je ki̱ka ije̱k jiaka̱ ko̱no kate tipä ki̱ ja̱rka, jeska ije̱tkawa̱. Jera je chu̱li̱i̱ wa biköle tapanawa̱ tipä kjä ja̱mi. 	 Juntl majl, ok ten Jesús xnaqˈtzil ttzi Nijabˈ te Galiley. Pon chmet txqan xjal tuˈn kybˈin tiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈil. Me bˈeˈx jax Jesús toj jun bark tuˈn t‑xi laqˈe chˈintl tojjo nijabˈ, quˈn nimxxjal pon chmet. Tej tokx laqˈe Jesús axsi, i kyije tene txqantl xjal ttzi nijabˈ.


Yis wa̱ jile tso̱ ji̱a ta̱i yönak bas ia̱. Ata ka yis ssëne je yuäk äyë ki̱ ji ki̱, tinta wà ji wà. Ata yis kiana däkmi bas wäki̱ ji pakäk a̱mi kje, je rä saje wa ssënaklä a̱naawa̱ si̱. 	 Nimx weˈ tuˈn t‑xi nqˈmaˈn kyeˈy. Me nkyˈeˈy tuˈn t‑xi ntzˈibˈiˈn toj uˈj. Quˈn wajkuxixa tuˈn nkaniˈn lol kyeˈy, ex tuˈn qyolin kyukˈiy tuˈntzintla nimxix tzaljbˈil.


Jera ije te jile shami je̱k ukä ja̱mi o̱nak shi̱ana, te isha etkabä: —Ka yis wa̱ yi je rä su̱le. Jera je wäsaka oshkoro a̱naka̱. 	 Me oktzin ten Pegr qˈol qanbˈil tibˈajx, ex xi tqˈmaˈn: Twutz Dios, mi ojtzqiˈnx wejiˈy ichin wuˈn anetziˈn. Ex njawku oqˈ ekyˈ.


Je ia̱ Jesús wa̱ dulanak wa saka te isha: —Sá te Säkekewa su̱ani. Ata Tomás te ijewa ia̱ isha: —Ka yis wa̱ ijula ki̱ clavo itäri su̱ne ra, ka yis julasku patkenewa̱ clavo itäri na ra, ka yis julasku patkenewa̱ ipare na ra, mik a̱ni ka yis wa̱ ikolonak kte si̱ ye. 	 Atzaj teˈ t‑xi qqˈmaˈn te qa otaq qliˈy qAjaw, tzaj tqˈmaˈn qeˈy: Qa mix nliˈy tkyˈixlbˈin tqˈobˈ, ex qa mi s‑okx nlimoˈn twiˈ nqˈobˈa kyojjo jaˈ okxi kxbˈil; ex qa mi s‑okx nqˈoˈn nqˈobˈa toj tẍutil t‑xukˈ, nlayx txi nnimiˈn.


Je sha̱na bas kjami rä, bas dami ji̱a ji tso̱ ka̱jiska ja̱mi ra, ñakäi ji ka̱wei ta ka̱sha̱ka tsa̱ku̱i ja̱mi ra, ale jira ka kte ssäk kuna wa ssëwa̱k ji wa̱k je wikbluí ja̱mi ra. 	 a lipcheqoxtaq tiˈj tzeˈnkuxjo kyexjal tzaluˈn twutz txˈotxˈ, a nkubˈ kybˈinchin tzeˈnku tajbˈil tajaw il, a kawil tibˈaj tkyaqil taqˈnil tzaluˈn twutz txˈotxˈ. Ex ayetziˈn taqˈnil lo nchi aqˈnin toj kyanminxjal, a mi nkubˈ kybˈinchin tajbˈil qMan Dios.


Bas oro, bas inaklä, kukaka̱ kolña te. Ikolñaí te bas kjatiemika̱, je te bas yaka e̱newe̱miwa̱ yökö käi. Ata bas te ji säkei ta tapawa̱ sa̱ ke̱i bata jekje ska. 	 Ajo qˈanpwaq ex saqpwaq kˈuˈn kyuˈn, ma chˈiy xul kyiˈj, ex axsin qˈolte kyqaniljiˈy te yuchˈil kyeˈy, ex k‑okil meltzˈaj kyiˈja tzeˈnku jun qˈaqˈ te kawbˈil kujxix kyibˈaja. Ikytziˈn, ma chi ok ten chmolte kyqˈinimila; tzunx ok kyuˈn tzma tzaluˈn. ¿Me mitzin bˈiˈn kyuˈn, qa chˈix tikyˈ twutz txˈotxˈ?


Jekäi kte baa bata ki̱ka ijewa ianacha̱wa̱ Säkeklä bolki wa ye bas däkläwa̱ kju̱ei, jeiräta sä rä kolonak ki̱ka ijewa rä shka̱ta ikalí wa kju̱ei. 	 Aye xjal aj Judiy i ok ajqˈoj tiˈjjo Tbˈanil Tqanil kolbˈil, noq tuˈn xi qˈoˈn tumil kolbˈil kyeˈy, ayiˈy nya Judiyqiˈy. Me kˈuˈjlinqe tuˈn qMan Dios, quˈn ax jaw skˈoˈnkye atxix ojtxe kyukˈa tnejil kyxeˈchil.


Je ne ki̱ka ke bä äina saje wa Säkekewaí ktei shäk, ñakäi yis ije kju̱ei wätenak je ki̱ka. Ata bäi si̱ ra weikane katablöña yis da Säkeklä täkili oloi ja̱mi kte baa bata ki̱ka. 	 Tuˈntzintzjo, Timotey, mi tzaj txˈixwiˈy tuˈn tyolin tbˈi qAjaw, ex mi tzaj txˈixwiˈy tuˈn ma chin kux jpuˈn toj tze noq tuˈn tpaj. Ex ikyxjo te, kˈaˈ tzikyˈx tuˈn, jniˈ yajbˈil tzul toj tchwinqila, noq tuˈn tpajjo Tbˈanil Tqanil qMan Dios, quˈn ex ax ktzajil qˈonte tipin toj tkyaqil.


Ata ite iwakei oloi jawa̱ta̱na, je̱k kukawa̱ kjanaklä käi, je̱k iawa̱wa̱ ditsä ye, kolonawa̱ ditsä käi, 	 qalatziˈn, bˈeˈx xkyij ttzaqpiˈn toklin toj kyaˈj, exsin s‑ok tqˈoˈn tibˈtz tzeˈnkuj jun kyaqˈnilxjal.


Ata moska minemi fariseo wa wäki̱, jewa te ji wá̱ Jesús te pakani. 	 Me attaq junjuntl kyxol bˈeˈx i xiˈ qˈmalte kye Parisey tiˈ otaq kubˈ tbˈinchin Jesús tukˈa Lázaro.


Je rä Säkeklä te Cristo oloi ja̱mi ka̱jiska wa je̱r bäiwe̱te iwakei ra, sä shirile ka nui biketsane iwa̱ kuna, ñakäi ite sá paka je̱r bäine iwakei ra je ktei bata shäk. 	 Quˈn a t‑xim Diosjo, tuˈn kymujbˈin te kyibˈ tkyaqilxjal twutz txˈotxˈ tukˈa, noq tuˈn Crist, a kyim te chojbˈil kyil, tuˈntzintla kyel wen twutz. Ex atzin jaˈlin, ma tzaj tqˈoˈn qoklin tuˈn t‑xi qqˈmaˈn kye kykyaqil, tuˈn kymujbˈin te kyibˈ tukˈa.


El wa, jishtä jile bata shäk wa ktäk Säkekewa kie oloi ja̱mi, jewa wa̱ ji sälwii katablele, ji wäkolole je mablö bas ku̱. 	 Ayiˈy werman, kynaˈnqetzinjiˈy aye yolil Tyol Dios ojtxe, tuˈn kyok te jun yekˈbˈil qe jaˈlin. Jniˈxsin sikyˈx kyiˈj, me ma ten kykˈuˈj toj tkyaqil.


Ke yi a̱ni ku̱ ji we̱ bäi je̱k ia̱ biketsa, ata je ku̱ ji rä bäi isaka ia̱ ne biketsö rä. 	 Quˈn mix aˈlx jun nimil njyoˈn tuˈn tel wen tuˈnx tibˈx, qalaˈ noq tuˈn tel wenjo txqantl.


ju̱ami ite ka̱ ja̱r ka̱mii na, kjäshtawa̱ ite, kjä ki̱bawa̱wa̱ ite, je rä ka iwa̱ ke̱i ta kju̱awa kju̱awa wäyuäklä ji̱a, ma rä mil año deka̱ kje. Je ukä ska ra irä wäyenaksa̱ni berbena bala na. 	 Ex xi t‑xoˈn tojjo jul te kawbˈil, a jaˈ kuxe tjpuˈne, ex kubˈ tqˈon jun kujsbˈil teˈ jupbˈilte, tuˈntzin mi sbˈuˈnetl tibˈaj tkyaqil xjal twutz txˈotxˈ, tzmaxiˈ aj tjapin mil abˈqˈe. Tbˈajlinxiˈ mil abˈqˈe, kjawitz tzaqpet jun jteˈbˈin qˈij.


Je ne ki̱ka ite ji paka jile she ja̱mi ijewa ia̱: 	 Tuˈnpetziˈn, kubˈ tyolin Jesúsjo jun techil lo kyexjal. Chiˈ kyjaluˈn:


Éfeso ska se̱nak wa biköle te je ju̱ñawa̱, Judío wa käi, Griego wa käi, jera su̱ane ja̱naka̱ ijewa biköle ki̱. Ñakäi Säkekewa Jesús kie oloi kanaka̱. 	 Kykyaqilxjo Judiy ex nya Judiy i bˈinte, a najleqetaq toj tnam te Éfeso. Tuˈntziˈn, bˈeˈx tzaj txqan kyxobˈil, ex tuˈnjo ikyjo, jaw nimsite tbˈi Jesús, a tAjaw Tkyaqil.


Ñerä tsuitkäbi te isu̱a iju̱naté ishäkä ki̱ka ra, ite alaklä ale yaba ko̱le jäiyi je male̱yuami. 	 Tej tok tkaˈyiˈn ma tij txuk qa otaq tzaj xoˈn twutz txˈotxˈ, bˈeˈx ok lipe tiˈjjo qya, a otaq tzul itzˈje tal.


Ata ijewa te isu̱a idaju̱té tipä bata ki̱ klä wà ra, ijewa te ibiketsa wikblu irä ni, jera ikjoyina ta̱i. 	 Teˈ tiwle kyuˈn t‑xnaqˈtzbˈin, bˈeˈx i xobˈx kykyaqilx, ex ox chi ẍchˈinx wen, quˈn kubˈ kybˈisin qa jun klelin. Me bˈeˈx xi tqˈmaˈn Jesús kye: ¡Kykujsinx kykˈuˈja! ¡Ayin wejiˈy! ¡Mi chi xobˈa! chiˈ.


Je rä bas dä je̱rikä ta ta̱i ki̱ka, bas te yuletenak wa katableke̱ je̱r baa wà. 	 Quˈn tzeˈnku kyeˈ, at kynabˈla; me qa ikyjo, ¿Tzeˈntzin tten n‑ikyˈx kyuˈn kyukˈa a ntiˈ kynabˈl?


ke bas je̱r doloi tiawa̱ jishtä ijewa käi, ale ijewa te yis wätji̱wa̱, ijewa te yis mabla su̱a ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska ra käi. 	 mi kubˈ kykujsin kyanmiˈn tuˈn kynimiˈn, tzeˈnqekuˈ kyxeˈchila ojtxe, ayeˈ el kyiˈjlin tajbˈil Dios toj tzqij txˈotxˈ.


Jeshtä wa ne te sa iawe̱ ñá ye rä, ata jula ka sukle kuna waña sa te, je ia̱ ka sa ianakwa̱ ñá ye. 	 tuˈn kxel toj najin te jun majx. Me teˈ, tuˈn kywaˈnxjal, a noq tuˈn mi tzˈele txjet tqˈobˈ jun xjal tzeˈnku kye, aj txi waˈl, ntiˈ te najin noq tuˈn tpajjo ikyjo, quˈn noq xnaqˈtzbˈil kye qtzan qtaˈẍ.


Jekjepa je ka jita duawa̱. Jera ángel wa te itsa̱mi yitawa̱ Abraham ja̱mi. Jera je blu duawa̱ ñaebä, jekäi iitäbinawa̱. 	 Ul kanin jun te qˈij, ex bˈeˈx kyim te Lázaro. Xitzin qˈiˈntz kyuˈn t‑angel Dios tzmax toj kyaˈj, jaˈ taˈyetaq Abraham. Ex ikyxjo bˈeˈx kyim te qˈinin me noq kux muquˈn teˈ toj txˈotxˈ.


Jera Jesús te ijewa je̱r ku̱a tsa̱na si̱, ka ishäk kuna yi a̱ni ia̱. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi oqxeninxix kye tuˈn Jesús, tuˈn mix alqeye tuˈn t‑xi kyqˈmaˈne qa ate Jesúsjo Crist.


Ata ijewa te ji sheke̱ rä kjäbata ebä wà te ije̱r ku̱a, jekäi ite isha ijewa ia̱: —¿Jiye bas te yis mable su̱eke̱ wäsi̱wa rä na? Denario cho̱té 'sia̱ yis wa̱ su̱nak. 	 Me tojtzqiˈntaq te Jesúsjo kyxmiletzˈil tiˈjjo xi kyqanin, ex xi tqˈmaˈn kye: N‑el we nikyˈ te tiˈjjo kyaja. Kyaja tuˈn nkubˈ tzˈaqa tiˈjjo nxnaqˈtzbˈila. Kyyekˈintziˈn jun pwaq weˈy, tuˈn tok nkaˈyiˈn.


Ka irä jiye kuna ta, yis ktawa̱ bäli te ra, bas te yis chewa̱; yis je̱r banawa̱ ra, bas te yis tia; yis kjaju̱ ka̱ etkä wa käi ra, bas te yis kiawa̱; 	 Quˈn tej ttzaj qˈaqˈin nkˈuˈja, tzaj kyqˈoˈn nwaˈy. Ex tej ttzaj kˈwaj wiˈja, tzaj kyqˈoˈn nkˈwaˈy. Tej woka bˈetin xjal, tzaj kyqˈoˈn nwatbˈila.


Ata saje ka̱piana ja̱mi wa se̱no je̱r ta, pajielewa̱ ji biketse etkabä wà, ñashka̱li̱ble wà je̱r bata ki̱tiäklä ye, pajielewa̱ sa̱ tsa̱tkerke̱ksa̱ ki̱ssë wà casco ye. 	 Me metzin qeˈ, a awo nimil, te qˈijlqo. Tuˈnpetziˈn, qtzyuˈmtzin qibˈ, ex qklomtzin qibˈ noq tuˈn qnimbˈil tiˈj qMan Dios, ex tuˈn qkˈuˈjbˈil qibˈ qxol, ikyx tzeˈnku jun xoˈl qˈaqˈ ntkloˈn tibˈ tukˈa jun kxbˈil te kolbˈil tkˈuˈj. Ex qˈuqlek qkˈuˈj tiˈjjo kolbˈilqe, ikyxjo tzeˈnku kolbˈil twiˈ jun xoˈl qˈaqˈ.


Pilato te je ssa ra, isuanawa̱ ki̱ta. 	 Noq teˈ tok tbˈiˈn Pilat ikyjo, bˈeˈx tzaj txqantl t‑xobˈil.


Je berbena ebä ra, jeska kajali wa ñasikawa̱ Pedro wäja̱mi te isha iia̱: —Iyina si̱ ra ba rä ijewa sha̱, bä ktä rä ijewa ktä ssëta ki̱ka. 	 Me matxitaq chˈintl, jniˈ iteˈtaq antza i xi laqˈe tkˈatz Pegr, ex xi kyqˈmaˈn te: Ex ikyx tejiy ajin te kyukˈa, quˈn noq tiˈjjo yoliˈn n‑ele qnikyˈa tiˈj.


Ka irä jiye kuna ta, ditsä yäbei je rä däkju̱ oloi kaleka̱ iKá oloi wà, iángel wa ra. Jekjepa ite ji säkei me̱mi sa̱ ia̱ ekla ekla ji wá̱ sä te ja̱mi. 	 Quˈn tzul kanin jun qˈij tuˈn wula, ayiˈn Tkˈwal Ichin, tukˈa tkyaqil tqoptzˈajiyil nMaˈn ex kyukˈa jniˈ angel. Ex kxel nqˈoˈn chojbˈil teyile junjun, tzeˈnkuxjo ntqanin kybˈinchbˈin.


jewa biketsö bäi si̱ shka̱li̱blele, ijewa te ji kja̱nei we̱ke̱ ki̱ka. Jekäi bas se̱no ñara bitaba. 	 Chebˈe chi kykaˈyinqeka, ex chi kykˈuˈjlinqeka, quˈn tuˈn aqˈuntl nbˈant kyuˈn kyxola, ex tenxit kymujbˈil kyibˈa kyxolilixa, tuˈntzin kyteˈn toj tbˈanil.


Jekäi je te ijewa ktewa̱ tulaka̱ te isha: —¡Je rä ka sa̱ wa̱ pan shkä ne ki̱ ite isheke̱ rä! 	 Me bˈeˈx o bˈaj jaw yolin awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin qxolxa, ex qqˈmaˈy: Ma tzaj tqˈmaˈn qe, tuˈn tok qkaˈyin qibˈ, bˈalaqa tuˈn mi saj qiˈn qwa; yaj qa saj kyqˈoˈnku Parisey qwa, exsin qa tiˈku xi kyqˈoˈn toj.


“Ñaebä ka̱jöir gobiernoí rä jishtä däli watju̱ak te perla babaa yule käi; 	 Ex ikyxjo, a Tkawbˈil Dios, a at toj kyaˈj, tzeˈnku jun kˈayil njyoˈn tiˈj jun tal abˈj tbˈanilxix.


Jekäi Jesús kjawa̱ju̱ Jericó ska, jera je sha̱na idamiju̱. 	 Tej tokx Jesús toj tnam Jericó, bˈeˈxkux ok ten bˈetejil toj tnam.


Damasco ska kte kukäk ekla kie Ananías ni je ia̱ ji kjayile na Säkekewa te isha: —¡Ananías! Jera ite ikúka: —¿Ji irä Säkekewa? 	 Tojx Damasco, najletaq jun nimil, Ananías tbˈi, a otaq tzˈok jun twutzikyˈ tuˈn tAjaw Tkyaqil, a qˈmante te: ¡Ananías! Tzajtzin ttzaqˈwin Ananías: Loqiˈn lo, wAjaw.


Jesús wa̱ Marta irä iel irä, Lázaro irä jewa shka̱l dä ta̱i. 	 Exla qa kˈuˈjlinxix Mart kyukˈax ttziky,


Ka irä jiye kuna ta, ji biköle datse̱ rä ije ne ska, ije ne oloi ja̱mi, ije ne ia̱. ¡Ije ne ia̱ oloi kaneka̱ döksa̱pa jekjeyemi rä! ¡Amén! 	 Quˈn tkyaqilx antza ntzaje te qMan Dios, ex ax kubˈ bˈinchinte tkyaqil, ex ax tAjaw Tkyaqil. Nimxit tbˈi qMan Dios te jun majx. Ikyxitjo.


Jekäi iyaba säkätä su̱a ite jäiyi, je pabutrawa̱ ite sua wà, jiacha̱ ite vaca chewa̱klä ja̱rka, ka sä kjäwa̱ ji̱a käpäklä jui na ki̱ka. 	 ex antza itzˈje tnejil tal. Teˈ tulku itzˈje, bˈaj tptzoˈn toj tan, exsin kubˈ tkuẍbˈin toj twabˈl chej, quˈn ntiˈtaq jun ja, jaˈ tuˈn tkubˈe tkuẍbˈine.


Jera, ¿jiye ka̱wei me̱na rä na? Je me̱na rä sä rä shirinak ki̱ka, marä je iyäbei bata ia̱ ikablele deju̱ kje. Jekäi ka̱wei me̱le rä ángel wa oloi ja̱mi, sä ktei shäk a̱miki̱ jiki̱ julaí wà. 	 Me qa ikytzjo, ¿Tiˈtzin tajbˈintzjo tkawbˈil Moiséstz? Tzaj qˈoˈn tkawbˈil Moisés noq tuˈn tyekˈinkuˈ kyilxjal, a naˈmxtaq tul kanin Kolil Jesús tnejil maj tzaluˈn twutz txˈotxˈ, a tyajil Abraham, axjo tzaj tqˈmaˈn Dios te. Atzin tkawbˈil Moisés qˈumj noq kyuˈn t‑angel Dios, ex atzin Moisés ajbˈin te jun yolil Tyol Dios kyxol xjal.


Ata ka iwa̱ iko̱ne kju̱ei ijewa te Jasón irä sä el wa sha̱ irä sika jámi jukläyäkä wäkiri wa wäki̱. Jewa kjoyina täkii: —Jí sä wätji̱wa̱k ka̱ biköle ska, jewa dejulu jíka sä wätji̱wa̱k ñaebä. 	 Me quˈn tuˈn mix i jyete antza, ex tuˈntzin kyqˈojtz, etz jukikin Jasón kyuˈn, junx kyukˈa ilaˈ nimil, ex xi qˈiˈn kywutz kawil te tnam. Bˈeˈx jaw ẍchˈin, ex kyqˈma: Aye maˈ xjal lo, a o chi sbˈun tiˈj tkyaqil tnam twutz txˈotxˈ, ma chi ul tzaluˈn jaˈlin,


Yis wa̱ kte tso̱ ji̱a yinak ta̱i bas ia̱, ñakäi yis kiana bas wabiketsäkksa̱ ji̱a. Ata yis patkäkté ktä rä iyina si̱. Jekäi ije wa̱ ji yile ssële yis wa̱ je ebä sheke̱ yie ka̱jiska wa ia̱. 	 At nimku tuˈn nkawiˈn tiˈj. Ex twutzxix nyola, quˈn oˈkx nyolinjiˈy tzeˈnku tzaj tqˈmaˈn nMaˈn, a tzaj chqˈoˈn weˈy, tuˈn t‑xi nqˈmaˈn Tyol te tkyaqil xjal twutz txˈotxˈ, quˈn tekuxix s‑ok nbˈiniˈy.


Yis te ishe bas ia̱, ka irä jekäi kuna; ata ka bas wakwa ñamaneneksa̱ ra, bas bena weikarcha̱miwa̱ je su̱ta.” 	 Twutzx kxel nqˈmaˈn kyeˈy, qa mina, chi Jesúsjo. Quˈn ikyqex kyejiˈy, ex ok chi kyimil kyeˈ, qa mina s‑ajtz tiˈj kyanmiˈn tukˈa Dios.


Pablo irä, Silvano irä, Timoteo irä, jewa te jí yue mar Tesalónica ska tapanak Säkeklä Sa Ká ja̱mi Säkekewa Jesucristo ja̱mi jewa ia̱. Je̱r bäi yinopa bas ia̱, bas je̱r ssënopa baa. 	 Ayiˈn Pabl nxi ntzˈibˈinjiˈy uˈj luˈn, junx tukˈa Silvano ex Timotey. Nxi ntzˈibˈiˈn kyeˈy, ayiˈy Ttanim Dios toj tnam Tesalónica, a ayiˈy ma tzˈok kymujbˈin kyibˈa tukˈa qMan Dios ex tukˈa qAjaw Jesucrist. Noqit aku ten t‑xtalbˈil ex tnukˈbˈil qMan Dios kyibˈaja.


Jera yis ja̱nawa̱ i̱ski̱, te kte ssa, te ishe yis ia̱: “Saulo, Saulo, ¿jiye ba te yis yuleke̱ weikanak rä na?” 	 Ex tuˈn ikyjo, bˈeˈx nkubˈ tzˈaqa twutz txˈotxˈ, ex xi nbˈiˈn tqˈajqˈojil jun tqˈajqˈojil yol. Chiˈ kyjaluˈn: Saulo, Saulo, ¿Tiquˈn nchin lajchiˈy tuˈn?


Jera je alaklä te isha: —Säkekewa, je diklä mo̱ 'sia̱ ka yis je̱r bánaklä ji̱a, ñakäi ka yis däklä ji̱a jiska diklä wayäkäk. 	 Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈntljo qya te: Ay Tata, qˈoˈntzinjiy cheˈwe weˈy, tuˈntzintla mina tzajitl kˈwaj wiˈja, ex tuˈntzintla mi chin tzajitla qˈaˈyil tzmax tzaluˈn.


Jekäi ji bata shäk wa ssërke̱ ji shäk je wätkermi iia̱. 	 Tuˈnpetziˈn, il tiˈj tuˈn kytzyuˈn kyibˈa tuˈn kyqˈoˈn ambˈil kye txqantl tuˈn kyyolin.


Jera Jesús te isha iia̱: —Bä wä wajueno. Ba te ji biketsa etkabä wà ba tsa̱tkenaksa̱. 	 Xi ttzaqˈwin Jesús kyjaluˈn: ¡Ma chi jqet te twutz jaˈlin! Axjo tnimbˈila ma kubˈ qˈanintiy.


Sa̱ wa̱ iju̱ñer Säkeklä rä je shtä wa̱k wa ktei wabiketsäkksa̱ rä ji rä iyina si̱ ja̱mi. 	 Quˈn bˈin quˈn, qa a Dios kkawil kyibˈajjo jniˈ bˈinchil il.


Jera tsi je ju wakei te ikúkemi ju na rä: ‘Ke yis weika. Yis ju kjäshtawa̱ e̱ná, yis yabala ñatulawa̱ kja yis da ja̱ka̱ ki̱ka; ka yis je̱käkleika̱ ji ma̱k ba ia̱.’ 	 Bˈalaqa a xjal, a tokx tuja, ktzajil tqˈmaˈn: Mitzin chin tyajiy nej. Ma jpet weˈ nja, ex loqo qeˈ ma qo kux kẍe kyukˈa qalaˈ. Me bˈaˈpetziˈn, nlay chin jaw weˈks weˈ qˈolte chˈin tiˈ tey.


Ka irä jiye kuna ta, ji we̱ke̱ ijewa te jakika, je pakeka̱bä jibä rä äina. 	 quˈn manyor txˈixwejilx tuˈn qyolin tiˈj a nkubˈ kybˈinchin toj ewajil.


Jera Pedro te ijewa ia̱ isha: —Bas ñamanewo̱ksa̱, bas ñawäukewo̱ tulömi ekla ekla, Jesucristo kie ja̱mi, bas nui janakläwa̱ bitaba. Jekäi ra Wikblu Sikina me̱nak däksa̱mi bas ia̱. 	 Xi ttzaqˈwin Pegr: Kux chi meltzˈaja, ex kytxˈixpinks kynabˈla, tuˈn kybˈeta toj tumil twutz Dios, ex kux chi kuˈxa toj aˈ, te jawsbˈil aˈ teyile junjun tiˈj tbˈi Jesucrist, tuˈntzin tkubˈ najsin kyila tuˈn qMan, ex tuˈn ttzaj qˈoˈn Xewbˈaj Xjan kyeˈy.


Jera ite ijewa patka tulaksa̱ sä ktei wabiketsäklä ska. 	 Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, bˈeˈx i etz lajoˈn kyexjal twutz kawil.


Weikane irä je̱r iane irä, ja̱rmika̱ ji yakei wa̱k wa biköle ki̱, säkätä Judío wa ki̱ka, ñaebä Griego wa ki̱ka. 	 Ktzajil tqˈoˈn Dios nimx yajbˈil ex bˈis kyibˈajjo a nchi bˈinchin il; tnejilxix kye Judiy, ex ikyxjo kye nya Judiyqe.


Sala rä Cainán yaba, Cainán rä Arfaxad yaba, Arfaxad dä Sem yaba, Sem rä Noé yaba, Noé rä Lamec yaba, 	 Ataqtzin te Sala kˈwalbˈajtaqtzin teˈ te Cainán, a tkˈwaltaq Arfaxad, a tkˈwaltaq Sem, a tkˈwaltaq Noé, a tkˈwaltaq Lamec,


Elías rä ditsä saje wa käi ñaebä, ata ika̱kia e̱e̱na si̱ ka ka̱li̱ ja̱naklä kuna. Jekäi ka ka̱li̱ ja̱ne ka̱ biköle ska däka̱ tres año y seis mes bala na kje. 	 Kaˈntzin tejiy yolil Tyol Dios ojtxe, a Elías: Xjalx tzeˈnku qe xjalqo. Me atziˈn teˈ t‑xi tqanin toj tnaˈj Dios, tuˈn mi tzˈetza jbˈal tibˈaj txˈotxˈ, ex mix etze jbˈal toj oxe abˈqˈe tukˈa nikyˈjin.


Jekäi Säkeklä saje wa Ká irä Säkekewa Jesucristo irä je̱r bäi shöpa bas ia̱, jewa ku̱ bas je̱r ssëwo̱pa baa. 	 Noqit ax qMan Dios ex qAjaw Jesucrist tzaj qˈonte t‑xtalbˈil ex tnukˈbˈil kyibˈaja.


Je ne ki̱ka bas wa̱ ji yakei wakblele shöka̱ ñaia̱, bas ka̱kiö ñaki̱ka, bas bäinakläni. Sä wämo ka̱kiäke̱ je rä täki ta jile o̱naklä bäi si̱. 	 Tuˈnpetziˈn, kypaˈnktz kyila jun tukˈa juntl, ex chi naˈn Diosa jun tiˈj juntl, tuˈntzin tul Dios kyeˈy. Quˈn a tnaˈj Diosjo, a bˈaˈn nbˈete toj tumil, kbˈantil nimku tuˈn.


¡Yi rä kukä ta ra, je ku̱ issö ji sheke̱ Säkeklä wikblu te tapanak eyaka eyaka wa ia̱ rä käi!’ 	 Aˈlchaqx kyetz k‑okil bˈinte a ntqˈmaˈn Xewbˈaj Xjan kye wuq chˈuq Ttanim Dios, bˈaˈn tuˈn tkubˈ kybˈinchin.


¡Jikäi issö! Yis chakaka̱ ba te je ssa yis te ra, je wäsaka yis yaba dälinaka̱ täkii, yis sha̱ wà issëna a̱naa ki̱ka. 	 Quˈn noqx teˈ xqˈolbˈin weˈy, bˈeˈx xjaw yekjo wala tuˈn tzaljbˈil toj nkˈuˈja.


Jera ijewa te jak tsa̱ju̱ami. Jera Jesús wäkaka̱ jöikje te isha: —Wekte ba ra Papá, ba te yis ktä ssa ki̱ka. 	 Eltzin qˈiˈn abˈj, ex ante Jesús jax tkaˈyiˈn tzmax toj kyaˈj, ex tqˈma: Tata, nxi nqˈoˈn chjonte teˈy, tuˈn ma chin tzaj tbˈiˈn.


Je rä jishtä Isaías te ji sha ña̱la wätsa̱kba käi: “Guardia wa tsa̱ku̱i ku̱ ke sa batala ju̱ota̱napa elkje ra, sa ianacha̱wa̱ rä jishtä Sodoma wa käi, sä weikanacha̱wa̱ rä Gomorra wa käi.” 	 Ex tzeˈnku tqˈma Isaías ojtxe: Noqit mi xkyij tqˈoˈne Dios, a tAjaw Tkyaqil, jteˈbˈin qyajil, ikyqotlaˈ tzeˈnku tnam Sodoma ex Gomorra, aye i kubˈ yuchˈj tuˈn te jun majx.


Ata ijolona ishäkä bäi ki̱ka, jewa ne rä manele kte ssäk je̱r bäi wà, je̱rike bulee wà wa rä, te je kukeke̱wa̱, jekäi ichatkäke̱wa̱ wà iwärke̱ bäi. 	 Me atzin teˈ ijaj, a xpon chitj toj tbˈanil txˈotxˈ, antza nyoline teˈ kyiˈjjo xjal, a tbˈanilxjo kyanmin ex at‑xixjo kyajbˈil tuˈn kybˈin ex tuˈn tkubˈ kybˈinchiˈn a ntqˈmaˈn Tyol qMan Dios. Tuˈntziˈn, jikyinxix iteˈye toj kynimbˈil, ex tbˈanilxjo kywutz n‑el toj kychwinqil, chi Jesúsjo kye.


Ji tso̱ Sa Ká wa̱ je biköle rä yis cha. Je ne ki̱ka yie isha rä je iwikblu te ji tso̱ yis wa̱ je kukemi yinakni bas ia̱. 	 Quˈn tkyaqiljo at te nMaˈn, ex we wejiˈy. Tuˈnpetziˈn xi nqˈmaˈn, qa a Xewbˈaj Xjan kxel tkˈmoˈn a at weˈy, tuˈn t‑xi tchikyˈbˈin kyeˈy.


Ñera kte yöle te ishe rä Säbäkäkksa̱ däke̱ rä David batala ekla, ñakäi je bitämi rä ju tso̱ elkje kie Belén ska, mai David datse̱ ska. 	 Quˈn ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios, qa t‑xeˈchil David te Crist, ex qa iltaq tiˈj tuˈn titzˈje tojxjo tnam Belén, a ttanim David.


Je ki̱ka el wa, bas sha̱na jäiyi wa su̱le bas wa̱ palei ta bäi kukö siete, Wikblu Sikina ta bäi si̱wa̱ käi, ka̱biketsä ta bäi si̱wa̱ käi. Jewa kuke sá te je wakja̱neiwa̱k ye. 	 Tuˈnpetziˈn, ayiˈy werman, kyskˈoˈnksa kyxolxa wuq ichin bˈaˈn kychwinqil, tzˈaqle kynabˈl, ex nojnin kyanmin tukˈa Xewbˈaj Xjan, tuˈntzin t‑xi qqˈoˈn kyoklin, tuˈn kyaqˈnin tiˈjjo aqˈuntl lo.


Ite sa pakteke̱ Säkeklä gobierno ktei wà. Ñakäi ite sa̱ je̱r ku̱eke̱ Säkekewa Jesucristo ktei wà, ka suale ta, ka wätkele ta yi wa̱. 	 Tukˈa tkyaqil tzaqpibˈl, nqˈumlajtaq tiˈjjo tkawbˈil qMan Dios, ex nxnaqˈtzintaq tiˈjjo qAjaw Jesucrist, ex mix aˈlxtaq jun nxi miyonte.


Jekäi María se̱na Elisabet ska tres mes kjena. Je ukä ska ideju̱ni iwakei ju ska. 	 Kyij Mariy oxe xjaw tja Lisabet. Teˈ kybˈajjo oxe xjaw, bˈeˈx aj tja.


Bas ia̱ ra ¿ka sá kiar denak, ka sá kiar tenak na? 	 Quˈn tuˈn tsanjil Jesúsqiˈn, il tiˈj tuˈn ttzaj kyqˈoˈn nwaˈy ex nkˈwaˈy.


Je ju̱ñawa̱ Jesús te ra, jeska ije̱k tsa̱ksa̱. Jera chu̱li̱i̱wa̱ minemi ira, jekäi ite ijewa biköle bäiwa̱ni. 	 Tej tbˈinte Jesús ikyjo, bˈeˈx ikyˈ antza, ex i xi lipe txqan xjal tiˈj. Ex nqˈaninxi kyiˈj yabˈ toj bˈe.


Säkeklä je̱r bäi shäke̱ iwakei dälätsäk wa ia̱, ñakäi ijewa batala jewa batala ia̱ maitjä. 	 Atx te Dios tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj kyiˈjjo nchi kubˈ niminte.


Jekäi bas dä ijula bäile kja, kte yile yis wa̱ bas ia̱ oloi ja̱mi. 	 Me atzin kye ma chi saqixa tuˈn nxnaqˈtzbˈila ẍi ex nqˈoˈn, ikyxjo tzeˈnku jun tqˈobˈ lobˈj ma tzˈel bˈaj tzqijlin.


Bas ñasiköwa̱ Säkeklä ja̱mi, jera ije je̱k sikämiwa̱ bas ja̱mi. Bas ji yakei wakbläk wa, bas jula skuö tulömi; bas ji biketsäk botkä wa, bas je̱rike siki tewo̱. 	 Qalatziˈn, chi laqˈexsin kyeˈ tkˈatz qMan Dios, ex ikytzin ktzajila laqˈe Diosjo kyukˈiy. Ayiˈy ncheˈxa bˈinchil il, mina cheˈxa bˈinchilte; ikytzin ktxjetila kyanminjiˈy; ex ayiˈy, a kyaja tuˈn tok kykˈuˈjliˈn qMan ex jniˈ at twutz txˈotxˈ, kysaqsim kyibˈa, tuˈn tok kyanmiˈn bˈaˈn twutz Dios.


Ije rä yabala busi wa ta cuatro, ka se̱le kuna. Jewa rä ji shäk jile bata shäk wa ye. 	 Kyajetaq te Lip tkˈwal kuˈxin txin, a naˈmxtaq kymeje, exsin nchi qˈumlajtaq tiˈjjo otaq tqˈma Dios kye.


Jera ijewa je̱r ianacha̱wa̱ te ichakami iia̱ ekla ekla: —¿Yis le irä? 	 Tej kybˈin teˈ ikyjo, bˈeˈx i jaw bˈisin kykyaqilx, exsin junjunku ok ten qanilte te: ¿Me qa ayiˈn? chi chiˈ junjun.


Yi tu̱naka̱ je ia̱ je biköle rä däkksa̱ däli ukä ye. Jekäi yis dämiwa̱ ije Kekläí ye, ñakäi ije dämiwa̱ yis yaba ye. 	 Ankye ma kubˈ tiˈj il tuˈn, at toklin tiˈj tkyaqiljo at weˈy, ex kchin okila te tDios, ex k‑okil te nkˈwala.


Jekäi ka̱wei kja rä sä kjänanak ye Cristo dewa̱ kje, Cristo oloi ja̱mi sa wabiketsäkläksa̱ wämo ye sa te ji biketse etkabä ki̱ka. 	 Ikytziˈn, a tkawbˈil Moisés tzeˈnku jun ojtxe aqˈnil nchex tiˈntaq tal kˈwal tojjo ja te xnaqˈtzbˈil. Ex ikyxsin tkawbˈil Moisés, nqox tiˈn tojjo qnimbˈil tiˈj Crist, tuˈntzin qok tzˈaqle twutz qMan Dios.


Ñerä alaklä ekla kololewa̱ wikblu sä weikäk duë wà shtä wa̱ dieciocho año bala na kaldu. Je rä ja̱ku̱lewa̱, ka maikäi a̱ni je ia̱ je̱k parunerka̱ bulee. 	 Ex antza, taˈtaq jun qya, a otaqxi bˈaj wajxaqlajaj abˈqˈe tyabˈtlin. Otaq tzaj kˈolpaj tiˈj tuˈn jun taqˈnil tajaw il, ex ntiˈxtaq tumil tuˈn tjikyimix tzkyel tiˈj.


¿Mane sa̱ tsa̱ku̱i wa irä fariseo wa irä te Jesús biketsa rä na? 	 ¿Ma attzin jun qnejil mo jun Parisey o nimin tiˈj?


Je te jí yue mar ba Timoteo yis yaba shka̱ta je ia̱. Säkeklä Sa Ká irä, saje wa Säkekewaí Cristo Jesús irä je̱r ssënopa bäi ba ra, jewa je̱r bäi shöpa ba ia̱, jewa ku̱ ma je̱r ssëwo̱pa baa. 	 Nxi ntzˈibˈinjiˈy uˈj lo tey, a ay Timotey, nyakuj nkˈwala, kˈuˈjlinxixa wuˈn. Noqit ax qMan Dios ex qAjaw Jesucrist tzaj qˈoˈnte t‑xtalbˈil, ex qˈaqˈbˈil tkˈuˈj, ex jun nukˈbˈil toj tkyaqil tibˈaja.


“Bas ñayöle ka̱wei wà wa, bas fariseo wa, bas dä ji shäk kjäbata ebä wà, ¡säli bas dä! Ka irä maikäi kuna ta, bas te menta käi, eneldo käi, comino käi, je diezmoí me̱ke̱. Ata bas te ka̱wei wao̱nak bäi si̱ jawa̱, ji wabiketse wämo käi, je̱r bäi she käi, ji biketse etkabä käi; jera je ne kiana o̱nak rä, ñaebä je isaka ka jäkwa kuna. 	 Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn Parisey xmiletzˈ. Quˈn nxi kyqˈoˈn twutz tlajajin tnej menta, anís, ex kominis, tzeˈnkuˈ ntqˈmaˈn toj ojtxe kawbˈil. Me mi n‑ok kybˈinjiˈy xnaqˈtzbˈil, a nimxixtl toklin toj kawbˈil: A tuˈn kynajaˈn tzˈaqle, ex tuˈn tten tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyiˈj txqantl, ex tuˈn tten kynimbˈila tiˈj Dios. Atzin tuˈn tkubˈ kybˈinchinjiˈy, ex tuˈn mi kyij kytzaqpinjiˈy txqantl.


Elisabet ke̱i dewa̱ iyaba ko̱naklä ra, je ku̱a ite jäiyi. 	 Teˈ tjapin qˈij tuˈn tkubˈ tzˈaq Lisabet, ul jun kyal qˈa.


Je ssa biköle te ra, ñakäi inaklä bäkäk wa te ra, ijewa te isha Säkeklä te ji we̱ rä wämo, ijewa rä wäokle Juan te sä wäukewe̱ ja̱mi je ki̱ka. 	 Jotqexjo xjal, a otaq kybˈi tyol Juan ex majqexpe kyej xjal, a peyil pwaqqe te Rom, xi kytziyin te Juan tuˈn kykuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ, ex xi kyqˈoˈn chjonte te Dios, quˈn el kynikyˈ te qa tzˈaqlexix te Dios.


Jekäi Säkeklä ssëna ikablele kukäk wa ia̱ ikjashäk tsa̱na si̱, iwa̱ ji biketsale rä ka manenakksa̱ kuna ni. Je ki̱ka ikabla kable etkabä wà. 	 Ex ikyxjo, taj Dios tuˈn tyekˈin qa twutzxix tiˈjjo qoklin, a ma tzaj tqˈmaˈn tuˈn ttzaj tqˈoˈn qe, awo nimilqo. Tuˈn ikyjo, tukˈaxix tkyaqil tipin, kubˈ tqˈmaˈn Dios tiˈjjo a at qoklin tiˈj toj kyaˈj te jun majx, ex nlay jaw meltzˈajl tiˈjjo kyij tyolin.


Jera ia̱mi te isha jeska kjanaklä wa ia̱: —Ji sheke̱ ije te bas ia̱ käi, iwo̱ bas ku̱. 	 Me bˈeˈx xi tqˈmaˈn tnana kyeˈ nchi sipintaq: Kybˈinchinkuy tkyaqil a tzeˈnkuxjo ktzajil tqˈmaˈn kyeˈy.


¿Ba ssëna yis ktäkwa̱, jishtä ba te je Egipto wa ktawa̱ yiki käi na?’ 	 ¿Ma taja tuˈn nkubˈ tbˈyoˈn tzeˈnkuj tkubˈ tbˈyoˈnjiy jun aj Egipto ewe?


Jekäi ji su̱a ba te käi, ji o̱r kate jira käi, ji o̱rmi ji̱a jí ukä ska käi, je yuö ba ku̱. 	 Tuˈnpetziˈn, tzˈibˈinkujiy a jniˈ ma tliy, a n‑ok tkaˈyiˈn, ex a ktlabˈila yajxi.


Jera Jesús te isha Pedro ia̱: —Ba espada patköwa̱ni ikjuä na. Sa Ká ne te yis ia̱ copa cha̱te ra, ¿ka irä yis ka̱wä ta je yäkwa̱ na? 	 Me ante Jesús xi tqˈmaˈn te Pegr: Qˈonkuxjiy tmacheta toj tja. ¿Ma miˈtzin nxi tnimiˈn, qa il tiˈj tuˈn tikyˈx kyixkˈoj wuˈn, a ma bˈant tiˈj tuˈn nMaˈn?


Jekäi sa̱ je̱r ku̱a ite, sä rä wabiketsaleksa̱ wämo ye, sa te ji biketsa etkabä wà. Ka je rä sa te ka̱wei wawá̱ wà kuna. 	 Tuˈntziˈn ikyjo, bˈiˈn quˈn jaˈlin, qa ma qo ok tzˈaqle twutz qMan Dios noq tuˈn qnimbˈil, ex nya tuˈn qbˈinchbˈin bˈaˈn.


Jera Jesús te isha je Judío wa ibiketsäk wa ia̱: —Bas chatkawa̱ yis te kte sha ja̱mi ra, bas dämiwa̱ yis wa̱ dulanak wa si̱ ye, 	 Xi tqˈmaˈn Jesús kyeˈ Judiy, aye otaq chi ok lipe tiˈj: Qa ma chi weˈxixa toj tkyaqiljo o txi nqˈmaˈn kyeˈy, okpin kchi okil kye twutzxix te nxnaqˈtzbˈiˈn.


Je ukä ska ijewa te fariseo wa irä, Herodes ja̱mi wa irä sha̱ patkami iwäki̱ iwächakewa̱k wäsi̱wa, jiräni iwa̱ ishä ta í̱ ki̱ka. 	 Ayetzin kynejil Judiy i xi kychqˈoˈn junjun Parisey ex junjuntljo aye lipcheqetaq tiˈj Herodes, tuˈn kyxiˈ qanil jun kyxjelbˈitz te Jesús, noq tuˈn tkubˈ tzˈaq kyuˈn tiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈil.


“Bas ñayöle ka̱wei wà wa, bas fariseo wa, bas dä ji shäk kjäbata ebä wà, ¡säli bas dä! Ka irä jiye kuna ta, bas dä jishtä sa̱ nu̱l bläklä pate̱le suruu käi; iyina si̱ ra je juer dä baa ipa ki̱ka, ata ija̱rka ra irä dulewa̱ wa chichei ebä, ñá saka saka ebä ne tso̱ rä. 	 Bˈisbˈajilxla kyeˈy, ayiˈy xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn Parisey xmiletzˈ. Quˈn ikyqejiˈy tzeˈnku jun tja kyimnin tbˈanilx tkaˈyajtzjo tiˈjxi, me atziˈn tojxi nojnin tukˈa tbˈaqil kyimnin ex manyor tzuˈjx.


Jesús kukäkwa̱ wa wa̱ iminetse̱ chui wa tsa̱ku̱i Caifás wäki̱, mai ñayöle ka̱wei wà wa irä sä wäkiri wa irä tapar tso̱ ska. 	 Me ayetziˈn i xi tzyuˈnte Jesús twutz Caifás, a kynejilxix pale, a jaˈ otaq tzˈoke kychmoˈne kyibˈjo jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil exqetziˈn nejinel kyxol aj Judiy.


Ka̱jöir irä ka̱jiska irä je e̱rmiwa̱, ata yis ktä ka e̱nakwa̱ mik a̱ni. 	 A kyaˈj ex txˈotxˈ ok kchi bˈajil, me mex weˈ nyol nlayx chi kyij xkyeˈ, tuˈn mi chi japin bˈaje.


Yi te iwa̱ sa pakale ji wa̱k je wawá̱ ra, je rä balewa̱ ije ja̱mi, ñakäi ije rä balewa̱ ije wakei ja̱mi. Ji ne wà sa̱ wa̱ iju̱ñer ije rä balewa̱ saje wa ja̱mi rä: je rä wikblu me̱le iwa̱ sa̱ ia̱ oloi ja̱mi. 	 Ayetziˈn nchi kubˈ nimin teˈ nukˈbˈil lo, najleqe tukˈa qMan Dios ex Dios najle kyukˈa. Ex ma tzˈel qnikyˈ te qa najle Dios qukˈa, noq tuˈn Xewbˈaj Xjan, a o tzaj tqˈoˈn toj qanmin.


Jerusalén ska wa, Idumea ska wa, Jordán a̱mikata wa, ñakäi Tiro irä Sidón irä pája̱mi wa, chu̱li̱i̱wa̱ date iwäki̱, ji e̱e̱na we̱ke̱ ite ssa ijewa te ki̱ka. 	 Tej tbˈijte kyuˈn jniˈ xjal tiˈjjo jniˈ nbˈaj bˈanttaq tuˈn, nimx bˈaj ul lolte tzeˈnqekuˈ aj Judey, aj Jerusalén, aj Idumey, jniˈ qeˈ najleqetaq tjlajxiˈ Nim Aˈ Jordán, exqe aj Tiro ex aj Sidón.


Ata ale jäiyi ska be mineleksa̱julu je wakei te ka̱kia pjoo Jesús ia̱ iminakläña ira. Ata ite ipatkamini te isha iia̱: 	 Me naˈmtaq tikyˈ, atzin te ichin, a otaq chi etz taqˈnil tajaw il toj tanmin, kubˈsin teˈ twutz, tuˈn t‑xi lipe tiˈj Jesús, me mix ttziye te Jesús. Tzajtzin qˈmaˈntz te kyjaluˈn:


Etaba kicha Jesús ka̱ kiäte kju̱awaka. Je e̱ná ra, iwa̱ dulanak wa sha̱ ekla te isha iia̱: —Säkekewa, sá yuö ka̱kie wà jishtä Juan te ije wa̱ dulanak wa yua käi. 	 Jun maj, nnaˈntaq Jesús Dios. Atzaj teˈ tbˈaj naˈn Dios, at jun t‑xnaqˈtzbˈin xi qˈmante te kyjaluˈn: Taa, qo t‑xnaqˈtzintza tuˈn tbˈant qnaˈn Diosa, ikyjo tzeˈnku oke tuˈn Juan, tej kyxi t‑xnaqˈtzin jniˈ t‑xnaqˈtzbˈin.


—Sapaktäk, ¿mane rä ka̱wei ska ra sa pakale ji wa̱k bäi si̱ rä na? 	 Xnaqˈtzil, ¿Ankyeˈ tkawbˈil Dios nimxixtl toklin txoljo txqantl?


Jera ijewa te je bakle ka wä wajuenak kuna je tsa̱mi fariseo wa wäki̱ka. 	 Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx xi kyiˈn kywutzjo Parisey ajo ichin, a moẍtaq,


Je itä ki̱ka una hora käi, isaka te isha ji̱a: —Iyina si̱ ra ije kalduña Jesús da, ije rä Galilea wa ki̱ka. 	 Bˈalaqa otaq tzikyˈ jun or ikyjo, tej tjaw tiˈn tibˈ juntl xjal, a chiˈ kyjaluˈn: Twutzxpen teˈ, ajin teˈ xjal lo attaq tukˈa Jesús, quˈn ex aj Galiley te luˈn.


Je ukä ki̱ka Säkekewa Jesús te iwa̱ dulanak wa saka kuka setenta y dos. Jekäi jewa patka ite bol bol iwätsa̱kba jukläyäkä saka saka bena ska irä ike̱i saka saka bena ska mai iwakei mike̱ dämi käi. 	 Tbˈajlinxitzin tkyaqiljo lo, jaw tskˈoˈn Jesús, a tAjaw Tkyaqil, kabˈlajaj toj jun mutxˈ xjal. I xi tsmaˈn kakabˈile kybˈaj, tuˈn kyxiˈ nej twutz toj kykyaqil tnam ex toj kykyaqil najbˈil, jaˈ tuˈntaq tpone Jesús.


Jeska Säkekewa jula täkili te ijewa tsa̱tka ki̱ka chu̱li̱i̱ te je ktei kuka iyina ye, jewa ñamanewa̱ksa̱ Säkekewa ia̱. 	 Attaq tipin tAjaw Tkyaqil kyukˈa. Tuˈnpetziˈn, txqan xjal kyij kytzaqpiˈn ojtxe kynimbˈil, ex i nimin tiˈjjo Jesús.


Jera ite isha iwa̱ dulanak wa ia̱: —Iyina si̱ ra däli wäna rä ta̱i, ata shka̱bläk wa rä elkjebä. 	 Tuˈnpetziˈn, tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy, awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: Kxel nqˈmaˈn qa atziˈn kytenxjal lo twutz Dios, ikytziˈn tzeˈn tqan awal, ex nya ilaˈ aqˈnil tiˈj.


Je ukä ki̱ ite isha iwa̱ dulanak wa ia̱: —Sä shkäni etäbä kicha Judea ke̱i ska. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, tzaj tqˈmaˈn qeˈy, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin: Qo meltzˈaj majl toj ttxˈotxˈ Judey.


Jera ije̱tkawa̱, te je doce wa kia jaté, je ia̱ ite isha: —Yi ssëna däkwa̱ isäkätä ye ra, je kiana rä bena bata ye, ñakäi bena kjanaklä ye. 	 Kubˈ qe Jesús, ex i xi ttxkoˈn t‑xnaqˈtzbˈin tkˈatz, exsin xi tqˈmaˈn kye: Alkye taj tuˈn tok te tnejil kyxol xjal, ilx tiˈj tuˈn tok te tchˈibˈil, ex tuˈn tajbˈin kye txqantl.


Säkeklä te ishki̱wa̱ka̱ni kseka dulecha̱wa̱ wa sha̱na ka tjabanakwa̱ ji̱a kuna. Je sha ite jikäi: ‘Yis kablele David ia̱ ji wa̱k bäi ka jalewa̱ ta, je su̱ta yie iwe̱mi bas ia̱.’ 	 Otaq tqˈma Dios, qa tuˈn tjatz anqˈintl juntl majl, tuˈntzintla mina tzˈel puqˈjjo t‑xmilil, ikytziˈn tzeˈnku tqˈma toj Tuˈjil Tyol Dios: Ok chi japin bˈajjo xjan yol, a twutzxix, a nqˈmay te David.


Ke bas ku̱ ji wabiketsaksa̱ kje ji juerke̱ ja̱mi kuna, ata bas ku̱ ji wabiketsöksa̱ bulee si̱. 	 Mi chi kawiˈn wibˈaja noq tuˈn n‑ok kykaˈyiˈn; qalaˈ chi kawiˈn tukˈa jun tumil tzˈaqlexix.


Jekäi ijewa deksa̱julu julunaté sa̱ nu̱l bläklä ska, ijewa paju̱na tulaka̱ imale̱te̱nacha̱wa̱ ki̱ka; ka iwa̱ iyine yi a̱ni ia̱ isu̱anacha̱wa̱ ki̱ka. 	 Ayetzintzjo qya, bˈeˈx i etz toj jul, me nchi bˈaj luˈlintaq wen tuˈn kyxobˈil, ex bˈeˈx i aj, me mix alqe xi kyqˈmaˈn tuˈn kyxobˈil.


Ñerä je ángel dewa̱ju̱ ije katke ska ra, ite isha iia̱: —Bä ssënopa a̱naa. Säkeklä je̱r bäi sha ba ia̱ ta̱i. Säkekewa kaldu ba ra. 	 Teˈ tkanin Gabriel, xi tqˈmaˈn teˈ txin: Ma chin tzaja qˈolbˈil tey, Mariy. Ax Dios tukˈiy ex kyˈiwlinxixa tuˈn.


Jera iwa̱ dulanak wa ñasikawa̱ ishki̱wa̱k te isha: —¡Säkekewa, sá tsa̱tköksa̱pa, sa tuar dawa̱ irä! 	 Me awotzin qe, a t‑xnaqˈtzbˈin, bˈeˈx o xiˈy kˈasilte tuˈn qxobˈila, ex xi qqˈmaˈn te: ¡QAjaw, qo tkloma! Chˈix qxi mulqˈaj toj aˈ.


Ata Festo te isha: —Ñera Pablo tso̱ rä wätelewa̱ Cesareaka. Ata yis mike̱ni jeka rä plaa yena. 	 Me xi ttzaqˈwin Festo kyjaluˈn: Lu te Pabl tkuˈx toj tze tzma Cesarea, ex ayinxa, ma chin kubˈ bˈisinte tuˈn nxiˈy antza tojjo jteˈbˈin qˈijl, chiˈ.


Fariseo wa te je ssa ra, ite ija̱ñetsa, ijewa rä inaklä ebä biketsäk ki̱ka. 	 Noqx i jaw xmayin kyej Parisey tiˈj Jesús, tej tok kybˈiˈn yol lo, quˈn tuˈn oˈkxtaqtza qˈuqle kykˈuˈj tiˈj kypwaq.


Iwa rä kal biköle juer dä iwä ne wà. Ñera ka higuera wä shte rä dika yäkä kicha ja̱mi kuna, ñakäi ka uva kicha tie rä ka̱kshe̱i ja̱mi kuna. 	 Ikyxjo tzeˈnku jun tze, n‑el tnikyˈtzajil noq tuˈnjo twutz. Quˈn nlay tzˈel twutz iw tiˈj txˈiˈx; ex nlay tzˈel twutz uv tiˈj saqtxˈiˈx.


Jekäi iwa̱ dulanak wa Jacobo irä Juan irä te je ssa ra, ijewa te isha iia̱: —Säkekewa, ¿ba ki̱ ishena sá te yökö ja̱we̱té ka̱jöir ijewa tuawa̱cha̱kläwa̱ na? 	 Atzaj teˈ kybˈin teˈ kabˈe t‑xnaqˈtzbˈin Jesús, a Santyaw ex Juan, tiˈtaq kybˈis aj Samaria, xitzin kyqˈmaˈn te Jesús: ¿Taa, me qa aku ttziya te, tuˈn t‑xi qqˈmaˈn tuˈn tkuˈtz qˈaqˈ toj kyaˈj, tuˈntzintla kykyimjo maˈ xjal kykyaqil?


Jera ka̱tuinawa̱ ra, ko̱no dami tipä mo̱sha̱, ata Jesús kalduta̱na ka̱ pjota ki̱ iwakei ebä. 	 Teˈ qok sjumeˈ, ayetziˈn t‑xnaqˈtzbˈin chˈixtaq kykanin nikyˈjin nijabˈ. Me ante Jesús kyij tjunalx ttzi aˈ.


Ka irä maikäi kuna ta, ¿yibä wa̱ ji tso̱ sa̱ je̱r ska ju̱ñer na? Ata sä wikblu katke sa wakei ja̱mi ebä wa̱ je ju̱ñer dä. Je su̱ta yi a̱ni wa̱ ka Säkeklä wa̱ ji biketsale ju̱ñer, ata Säkeklä wikblu ebä wa̱ je ju̱ñer dä. 	 Quˈn mix aˈl junxjal, aku tzˈel tnikyˈ te t‑xim juntl, qalaˈ oˈkxjo tanminxjal ojtzqilte alkye t‑xilin t‑xim. Ikytzin te Diosjo: Mix aˈlx juntl ojtzqilte t‑xim, qalaˈ noq oˈkxjo tanmin Dios, axjo Xewbˈaj Xjan.


Ata sá te rä Säkeklä ka̱biketse blelewa̱ ne pake rä. Je rä ki̱kolewa̱, biketsale Säkeklä wa̱ sa̱ ke̱i etkä etkä bakle yikaba, je rä saje wa oloi kanakläka̱. 	 Qalaˈ, atzin tnabˈl Dios, a ewintaq tuˈn, atxix naˈmxtaq tbˈant twutz txˈotxˈ tuˈn. Atzin tnabˈljo lo, ximintaq tuˈn atxix ojtxe, tuˈn ttzaj tqˈoˈn qe jaˈlin te jun tzaljbˈil.


Bas ssëno a̱naa ssënak a̱naa wa ra, ñakäi bas ji̱o ji̱ak wa ra, 	 Chi tzalajxa kyukˈa nchi tzalaj; ex chi oqˈa kyukˈa nchi oqˈ.


Ka je rä jile me̱lepa yis ia̱ biketseke̱ yie kuna, ata isäkei ki̱tapanaklä bas ia̱ je ne biketseke̱ yie rä. 	 Ex jaˈlin, nya noq tuˈn njyoˈn tiˈj jniˈ onbˈil te weˈy, qalaˈ wajatlaˈy tuˈn kyel wena twutz qMan Dios toj qˈij te paˈbˈin.


Ñakäi alaklä wa manele bäileni duë yika, wikblu yakeila yika, jewa damiña ira. Ekla rä María, kinak Magdala wa, je ki̱ka be siete rä kjäieleksa̱; 	 Ex iteˈtaq jun jteˈbˈin qya lipcheqektaq tiˈj, ayej a otaq chi qˈanit tuˈn Jesús kyeˈ taqˈnil tajaw il ex teˈ ilaˈkul yabˈil. Kyxoljo qya anetziˈn tokxtaq Mariy, aj Xleˈn tbˈi nqˈolbˈajtztaq, exsin otaq chi etzjo wuq taqˈnil tajaw il toj tanmin.


Bas dikäla, jekäi Säkeklä te sa̱ shka̱li̱bla ra, saje wa kiana ñashka̱li̱bläk ñaebä. 	 Ayiˈy werman, nimxix nkˈuˈja kyiˈja. Noq tuˈn ma tzaj tyekˈin Dios tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qukˈa, ikyxsin qetz, ex il tiˈj tuˈn tten tkˈuˈjbˈil qkˈuˈj qxolile.


Ata ikuna bas je̱r ska, je̱r ki̱ ñaiane sälwii irä, je̱k ssë tu̱leka̱ irä tso̱ ra, ke bas je̱k ssa, ñakäi ji yina si̱ ukä ja̱mi ke bas ka̱yua. 	 Me qa tzunx nloˈchj kyanmiˈn tukˈa ikyˈbˈil, ex qa nkubˈ kybˈinchiˈn tkyaqil tukˈa nimsbˈil kyibˈa; tuˈntzin ikyjo, mi tzˈok kyqˈoˈn kyibˈtza te ẍtij, qalaˈ ma chi txalpaja tojjo tumil, a twutzxix.


Jera Jesús te ijewa je̱r ku̱a jile she ja̱mi sa kiana ka̱kiäk maitjä ka shtirile ta, 	 Kubˈ tyolin Jesús jun techil lo kywutz t‑xnaqˈtzbˈin, tuˈntzintla tel kynikyˈ teˈ, qa il tiˈj tuˈn kukx tuˈn kynaˈn Diosjo junjun qˈij, ex nya tuˈn kykubˈ numj.


Je ne kjepa je ka ka̱wei dälätsäk kuna dämiwa̱ rä. Ata Säkekewa Jesús te ije ktemiwa̱ iwakei si̱we̱i wà wäkju̱le, weikemiwa̱ ite idaju̱ juerke̱ wà. 	 Bˈeˈxsin kˈwel tyekˈiˈn ichin tibˈ, a aj ilxix, me bˈeˈx kˈwel bˈyoˈn tuˈn qAjaw, noq tukˈa T‑xew. Ex noq tuˈn tqoptzˈajiyil tten, bˈeˈx kˈwel yuchˈj te jun majx.


Yis wa̱ bas ia̱ iyile: ‘Kjanaklä rä ka iblui tsa̱ta kuna’, jeska bas je̱r ja̱no. Ijewa te yis kukawa̱ weikanak ra, jera ite bas kukemiwa̱ weikanak je su̱ta. Jekäi jewa te yis ktä wawá̱ ra, jera ite bas ktä kukemi wao̱nak. 	 Mi tzˈel najx toj kykˈuˈja, a xi nqˈmaˈn kyeˈy: Mix aˈl jun te aqˈnil nimx toklin tzeˈnku te tajaw aqˈuntl. Quˈn qa ma chi ok lipinxjal wiˈja, ex ikyx kyejiˈy, kchi okil lipin kyiˈja. Me qa ma kubˈ kynimiˈn nxnaqˈtzbˈila, ex ikyxjo kye, ok kˈwel kybˈiˈn kyxnaqˈtzbˈila.


Ata Judío wa te ijewa wätkewa̱wa̱. Je ki̱ka yis ka̱kia yis patkenakläté César wäki̱. Ata ka je rä yis wa̱ yis ditsei wä wa kjatiäklä ji ki̱ käi kuna. 	 Me mina xkytziye Judiy. Tuˈnpetziˈn, xi nqanintza, tuˈn woka toj paˈbˈin twutzjo tnejilxix nmaq kawil tzaluˈn toj Rom. Me ntiˈ chˈin weˈ aku chin ja yolbˈin, ex ntiˈ nyola te patil kye xjal te ntanima.


Jera ekla fariseo wa kie Gamaliel ni, ije rä säyuäk ka̱wei wà, ije rä dälätsalewa̱ ta̱i biköle wa̱, je je̱k duaka̱ je Sanedrín wa tapar tso̱ sha̱na, je te Jesús ktei bata shäk wa sha janakksa̱ kju̱awaka berbena. 	 Me kyxoljo kawil, attaq jun Parisey, Gamaliel tbˈi, a toktaq te xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, ex nimtaq toklin kyuˈnxjal. Jaw weˈks, ex xi tqˈmaˈn, tuˈn kyex qˈiˈn jun paqjo tsanjil.


Jesús je̱r ku̱a ite ra, iwa̱ dulanak wa ktewe̱ kate je te, jera ite isha ijewa ia̱: —¿Je ne te bas ktewe̱ kate rä na? 	 Ex liwey el tnikyˈ Jesús, qa ayex o chi ok ten chˈotjil tiˈj, ex xi tqanin kye: ¿Nyapela wenjo nxnaqˈtzbˈila toj kywutza?


Jera Jesús deksa̱ju̱ ko̱no na ebä ra, ekla kololewa̱ wikblu ñá shtä wa̱ daksa̱ju̱ sa̱ nu̱l bläklä ska deju̱té iwäki̱. 	 kuˈtz Jesús kyukˈa t‑xnaqˈtzbˈin toj bark. Noqx teˈ kykuˈtz, tzaj laqˈe jun ichin kykˈatz, tzajnin toj muqbˈil kyimnin, tokxtaq nimku taqˈnil tajaw il toj tanmin.


Jekäi iel idäkläka̱ mañal te itaza watka ju̱ami diklä kataka irä, diklä tsiki̱naklä irä ki̱ka, jera ianacha̱wa̱ pi ye. 	 Ex atzin toxin angel, xi tqonjo tlaq kyibˈaj nim aˈ ex jniˈ xlokˈ aˈ, ex bˈeˈx chikyˈix kywutz.


Jera Jesús te isha täkii: “Yi te yis biketsa ra, ka je wa̱ yis ebä biketsane kuna, ata yis patkäkté ne biketsa ite rä. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús tukˈa tqˈajqˈojil twiˈ: Ankye te knimil wiˈja, nya oˈkqinxa kchin xel tnimin; qalaˈ aku nMaˈn, a tzaj chqˈon weˈy.


Jera yis mineju̱ ángel wäki̱, ishäk iia̱ iwa̱ äyë tsi̱ne cha̱kläté yis ia̱. Jekäi ite ishe yis ia̱: “Ikuköwa̱, kätöwa̱. Ma ñá na issërmi bächii, ata bä kjä na ra issërmi bloo bul ña diä käi.” 	 Bˈeˈx in xiˈy tkˈatz angel, ex xi nqaniˈn tuˈn ttzaj tqˈoˈn tal uˈj. Ex tzaj ttzaqˈwin: Qˈiˈnxa, ex waˈnxa. Ex manyor chiˈxla toj ttziy tzeˈnku taˈl onin, me toj tkˈuˈja, bˈeˈxla kkˈayixil wen.


Jera ale iel weikäk je te Moisés tia ju̱a. Jekäi ite isha iia̱: ‘¿Yi te ba kuka sa̱ tsa̱ku̱i ye sä ktei wabiketsäkksa̱ ye rä na? 	 Me atzin tej nbˈujintaq tiˈj tukˈa, bˈeˈx etz limoˈn Moisés tuˈn, ex tqˈma: ¿Ankyenaj te s‑ok qˈonte te nim toklin ex te kawil qxola?


te ishemi: “¡Wekte, wekte jukläyäkä bäi si̱, je̱k pajiele dätsi bäi tsa̱a̱ wà, siöö yëna wà, bätsëë wà, je̱k ki̱tkele oro wà, jak säkei ta därërë wà, perla wà rä! 	 ex okla kyqˈmaˈ: Ay, bˈisbˈajil tejo nim tnam Babilonia. Ikytaqtziˈn tzeˈnku jun qya, toktaq t‑xbˈalin, tzˈumin ex wiˈyilxix, a kyaq kaˈyin, ntilkˈaj wen tuˈn qˈanpwaq ex tkyaqil wiq abˈj ntzˈiltzˈin wen.


Jeska jewa se̱na ta̱i. Jera Festo te Pablo ktei paka ka̱ tsa̱ku̱i Agripa ia̱ te isha: —Jiska Félix te ditsä ekla ju̱ata̱na wätelewa̱. 	 Quˈn tuˈn ilaˈ qˈij i ten antza, bˈeˈx ok ten te Festo qˈmalte te Agripa, a tiˈjjo otaq tzikyˈx tiˈj Pabl. Chiˈ kyjaluˈn: At jun ichin tzaluˈn, a kyij qˈoˈn toj tze tuˈn Félix ojtxe.


Yëë idamiju̱ kja Betfagé irä Betania irä ska, ka̱ kichei kie Olivo Yäkä je ñak ska ra, ite iwa̱ dulanak wa patkami bol, 	 Atzaj teˈ kykanin nqayin kykˈatz tnam te Betfagé ex Betania, nqayin t‑xe wutz, a Olivos tbˈi; i xitzin tchqˈoˈntz kabˈe t‑xnaqˈtzbˈin.


Ata ¿ka bas wa̱ iju̱ñer yi je̱k yitawa̱ alaklä pato̱nak shtä wa ja̱mi ra, je dewa̱ etka yebä ije yaka ra na? Je rä iyöle käi: “Je bol dämiwa̱ eklabä yaka ye.” 	 ¿Ma nyapela bˈiˈn kyuˈn, qa ma tzˈok meje jun ichin tukˈa jun qya aj kyˈaˈjil, kykabˈil kchi okil junx kyxmilil? Quˈn ikytziˈn ntqˈmaˈn Tuˈjil Tyol Dios kyjaluˈn: Toj nwutza, chi Diosjo, aye kabˈe nchi ok meje, junxchˈin kyxmililch.


je rä bas wa̱ iju̱ñer jini sá te bas ia̱ ishata̱na Säkekewa Jesús ja̱mi käi ki̱ka. 	 Quˈn ojtzqiˈn kyuˈn a xnaqˈtzbˈil xi qqˈoˈn, axjo tzaj tqˈoˈn qAjaw Jesús:


Ñakäi inaklä bäkäk wa sha̱ demi wäoka̱nak, jewa te ichaka ije ia̱: —Sapaktäk, ¿jibä we̱ sá te na? 	 Ex i tzaj laqˈe junjun kyej xjal, tuˈn kykuˈx toj aˈ te jawsbˈil aˈ. Ayetzin xjal anetziˈn, a peyil pwaqqetaq toj tkawbˈil Rom. Me nej xi kyqanin te Juan kyjaluˈn: Ay xnaqˈtzil, ¿Yajtzin qeˈ? ¿Tiˈn qeˈ kˈwel qbˈinchin?