Je ne ki̱ka bas ñapajiö je̱r ja̱mi ñadäläne wà, je̱r bäi she wà, je̱k jewa̱ wà, se̱ne bitaba wà, ji katable wà, jishtä sä kolole Säkeklä wa̱ wa käi, sikii, shka̱ta iwa̱ wa käi. 	 Nimxix tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Dios kyiˈja, ex ma chi jaw skˈoˈn, tuˈn kyoka te Ttanim. Tuˈnpetzintzjo, chi bˈet‑xixtzintza tojjo akˈaj kychwinqila tukˈa tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyxolxa, ex tukˈa jun bˈaˈn, ex tukˈa kymutxbˈil kyibˈa, ex tukˈa kyyola bˈunin wen, ex tuˈn tqe kykˈuˈja tiˈj tajbˈil qMan Dios toj tkyaqil.


Jera yie ijewa kúka, Roma wa ka wädular yi a̱ni ju̱akksa̱ kota̱nakwa̱ kjermita, ata säkätäba ka̱ tso̱ je kjatele wa ia̱ ije̱k tsa̱tkäklä ikjatiäk wa wäna je ikjaterke̱ yika. 	 Me xiˈtzin nqˈmaˈntza kye, qa ajjo kawil te Rom, nya naqˈle, tuˈn tkubˈ tbˈyoˈn jun xjal, qa naˈmxtaq tmeje twutz kyukˈa tajqˈoj, tuˈn tkolin tiˈjx.


Jera Judas iju̱akksa̱ te ikúka te isha: —¿Rabí, jera yis le irä? Jera ite isha ia̱: —Ba te je shaka̱. 	 Bˈeˈx jaw yolin Judas, a tuˈntaq t‑xi kˈayinte, ex xi tqˈmaˈn: Xnaqˈtzil, ¿Mej qa ayiˈn? Xi ttzaqˈwin Jesús te: Axa ma qˈmante.


Yabala rikäla, bas se̱no tsa̱na jile kekläí me̱i yika. 	 Ayiˈy, tal nkˈwala; kykaˈyinktzin kyibˈa, tuˈn mi tzˈoke qe kykˈuˈja tiˈj jun tiˈla, tuˈn tok te kydiosa.


kökö bularke̱ ska, kte ssërke̱ täkii ska. Jekäi je ssäk wa ka̱kia ka iktäklä ji̱a ijewa ra ki̱ta. 	 Ex qˈajqˈojin tzeˈnku chun, ex nyolintaq Dios antza. Ayetzin xjal, ayeˈ lipajqetaq tiˈj Moisés, axsa i kyij tene t‑xe wutz. Ex noq tuˈn kyxobˈil tiˈj tkyaqiljo lo, xi kyqˈmaˈn te Moisés, tuˈn mina yolin Dios kyukˈa.


Yie Evodia irä, Síntique irä, jewa pake je̱r bäinakni ñara Säkekewa ja̱mi. 	 Atzin jaˈlin, chin kubˈsil nwutza kyeˈ erman qya, a Evodia tukˈa Síntique, noq tuˈn tkubˈ kyxmoxin kyibˈ wen kyxolx, ex tuˈn tok kymujbˈin kyibˈ toj kynimbˈil ex toj taqˈin qAjaw, a Klolqe te jun majx.


Jakbläk ke jakbla ji̱a, ata je shka̱blö ji rä bäi wa̱k iwakei jula wà jile däkläksa̱ iia̱ iwa̱ me̱nak yi ki̱ ji sherke̱ ia̱. 	 Ex aye ileqˈ, noqit mi chi elqˈin, qalaˈ tuˈn kyaqˈnin, ex tuˈn tbˈant jun tbˈanil aqˈuntl kyuˈn, tuˈntzintla tknet chˈin kyuˈn, tuˈn kysipin kyukˈa yaj.


Jera fariseo wa te isha Jesús ia̱: —Je wà ba wakei je̱k pakäke̱, je rä ka iyina si̱ kuna. 	 Atzaj teˈ kybˈinte Parisey tyol ikyjo, xi kyqˈmaˈn te: Axa ma kujsinte tyola tiˈjxa. ¿Nyapela noq nlaˈjiˈn? Tuˈnpetziˈn, nlayx txi qbˈiˈn tyola.


Jeiräta itkenawa̱ ra, ikibir mar ta̱i isaka tkele biköle tsa̱ta, ijula je̱rke̱ ta̱i du ju̱nak ka̱sha̱ka ju yör dawa̱ ijula na kje.” 	 Tal netzˈxix kywutzjo txqantl twutz ijaj, me ajtzin tchˈiy, jun tijx n‑oke kywutzjo txqantl. Ex ma tij nchi oke tqˈobˈ, a jaˈ n‑okxi kybˈinchin pichˈ kypaqbˈil kyxol tqˈobˈ.


iwa̱ isiki tewa̱klä, pasukle yëë kte wà diklä ye, 	 Ma bˈantjo ikyjo, tuˈntzintla kyok xjan, ex tuˈn kytxjet kyanmin tuˈn Tyol Dios, ex tuˈnjo aˈ te jawsbˈil aˈ,


Je ne damiju̱ni je̱tkeleka̱ icarreta ki̱ka rä, je te jile bata shäk Isaías wa̱ äyë yöle je washe rami. 	 Otaq meltzˈaj kˈulil twutz Dios toj Jerusalén, ex otaq tzˈajtz tuˈn tkanin toj ttanim. Qˈuqletaq toj tkarwaj, ex n‑uˈjintaq jun uˈj tzˈibˈin tuˈn Isaías, a yolil Tyol Dios ojtxe.


Jera Pablo te isha: —El wa, ka yis wa̱ iju̱ñer ije rä chui wa tsa̱ku̱i ni. Ata iyöle katke rä: ‘Ke ba ku̱ sa̱ tsa̱ku̱i sha kte yakei wà.’ 	 Xitzin tqˈmaˈn Pabl: Ayiˈy werman, noq sameqiˈy, quˈn nya bˈintaq weˈ wuˈn, qa a tnejilxix paleˈ; quˈn toj Tuˈjil Dios ntqˈmaˈn kyjaluˈn: Mina qanbˈin tiˈjjo kawil toj ttanim.


“Bas wa̱ yis shka̱l da, jera yis wa̱ ji yile o̱nak je wawe̱mi bas te. 	 Ex xi tqˈmaˈnl Jesús: Qa ma chin ok kykˈuˈjliˈn, kyniminkutzinjiˈy jniˈ nnukˈbˈila.


Ñaebä yi kabla etkabä Templo wäkata ska, jera je rä ikabla etkabä je Templo irä, ale kaldu jeska wakei irä je wäkata ska. 	 Ex ankyeˈ kˈwel tqˈmaˈn tbˈi tnejil ja te naˈbˈl Dios tiˈj tyol, nya noq tiˈjjo tnejil ja te naˈbˈl Dios ma kubˈe tqˈmaˈne, qalaˈ majx tiˈj Dios, a najle toj.


Jera Judea ke̱i ska wa biköle irä, Jerusalén ska wa biköle irä, date ije wäki̱. Jekäi ijewa nui shaka̱ ra, ite ijewa wäukewa̱ tulami Jordán na. 	 Nim xjal aj Judey exsin jniˈ aj Jerusalén i bˈajetz bˈil teˈ tyol Juan. Bˈaj kubˈ kypaˈn kyil, ex i kux tqˈoˈn Juan toj jun nim aˈ, Jordán tbˈi, te jawsbˈil aˈ. Atzin teˈ kyjatz toj aˈ, kubˈ kyyekˈiˈn kynimbˈil tiˈj Dios.


Je ne ki̱ka el wa, ka sä rä je kjanaklä yabala kuna, ata ka kololewa̱ kuna kjanaklä ye ne yabala. 	 Ikytzin qe jaˈlin werman; nya albˈajqo teˈ Agar, a noq aqˈnil te jun majx, quˈn mi nqe qkˈuˈj tiˈj, tuˈn tjapin bˈaj ojtxe kawbˈil quˈn, tuˈn qklet. Qalaˈ at qchwinqil te jun majx noq tuˈn Tyol Dios bˈantnin tiˈj tuˈn. Tuˈnpetziˈn, ma qo ok albˈaj jaˈlin te Sara, a qya, a at tzaqpibˈl teˈ.


Jera ije ktäke̱ ssäk wa biköle male̱cha̱cha̱wa̱ ika̱ju̱ñe rä ta̱i te irä, ite ijewa kúkeke̱ te irä. 	 Ayetziˈn nchi bˈaj bˈintaq tiˈj, noq i bˈajel kyim, quˈn tbˈanilxtaq tumil toj twutz tuˈn ttzaqˈwin a jniˈ nbˈaj xi kyqanintaq nmaq xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil te.


Säkekewa ne wa̱ je o̱le rä, juer ta baa si̱ sä wäna rä.’ ” 	 Atzin tbˈanilxjo ma tzaj tqˈoˈn tAjaw Tkyaqil qe, ex ma qo jaw kaˈylajx tiˈj.


Sá deka̱julu Jerusalénka ra, sä el wa te sá kiawa̱ je̱r ssële a̱naa. 	 Tej qjapiˈn Jerusalén, toj tzaljbˈil o kubˈ ayoˈn kyuˈn nimil antza.


Ata ijewa a̱ni ka je̱r ko̱ne je ia̱, je kte rä blelewa̱ ijewa yika ki̱ka. Jekäi ka ijewa je̱r na idene ji sha ite räle. 	 Ayetziˈn t‑xnaqˈtzbˈin ntiˈx chˈin el kynikyˈ tiˈjjo otaq bˈaj qˈmaˈn kye, quˈn tuˈn ntiˈxtaq chˈin ojtzqiˈn kyuˈn tiˈtaqjo nyolajtz. Tuˈnpetziˈn, minataq n‑el kynikyˈ te.


Mika̱ ite ikjä bale etkä kjäyaksa̱ ra, yie kseka wa el ktä ssa te ishe: “¡Bä kute!” 	 Tej tjaw tlaqin tal Tal rit tkabˈ jupbˈilte, nbˈiy tkabˈ ajbˈil ntqˈmaˈn: Ku tzajach.


Ka irä sá ña ktei shäke̱ni etäbä kicha bas ia̱ kuna, ata je rä sá te bas ia̱ ka̱ me̱ke̱ bas ñassäklä sá wà, je rä bas wa̱ je̱k ssäk sa pajuer wà ka sa̱ je̱r ska wà kuna, jewa kúkäklä. 	 Me nya tuˈn luˈn, nqo jyon tumil tzeˈn tten tuˈn qnimsin qibˈa kywutza; qalaˈ nqo qˈoˈn tumil kyeˈy, tuˈn kykoliˈn qiˈja, kye noq nchi nimsin kyibˈ kywutzxjal; ex tukˈa kabˈe kykˈuˈj nchi bˈinchin tkyaqil.


Iwakei kja̱nei wa̱k wa Israel wa tsa̱tka ite. Je rä ije̱r ja̱naklä je̱r bäi shäk, 	 Mi ẍi el najjo aj Judiy toj tkˈuˈj. Ma chi tzaj tmojin tukˈa tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj.


Jera ijewa wa̱ dulanak wa patkami ijewa te iwäki̱, Herodes ja̱mi wa ra ñara; te isha iia̱: —Sapaktäk, sá wa̱ iju̱ñer ba ktä rä bulee, ñakäi ba te sa pakteke̱ rä bulee maikäi shke Säkeklä ja̱mi rä je ktei wà, jekäi ba ia̱ ra yi irä käi, ka je rä ji iá kuna. Ka irä jiye kuna ta, ka ba te sa̱ su̱e rä sa pa juer ebä wà kuna. 	 Tuˈnpetziˈn, xi kychqˈoˈn junjun kyukˈa, junx kyukˈa junjun xjal, ayeˈ lipcheqektaq tiˈj Herodes, exsin xi kyqˈmaˈntz te Jesús: Ay, xnaqˈtzil, noq samiˈy, bˈiˈn qe quˈn, qa nyolin te twutzxix, ex nxnaqˈtziˈn noq tiˈjjo tbˈeyil chwinqil tuˈn qxiˈ tukˈa qMan Dios. Ex nya noq lipcheka tiˈjjo nkyqˈmanxjal, ex mi nchi kubˈ tniminjiy aye nim kyoklin, quˈn toj twutza, junx kyoklinxjal kykyaqil.


Ñerä Jesús wämanewa̱té ijewa su̱ak te isha ijewa ia̱: —Alaklä wa Jerusalén wa, ke yis ji̱etsa, ata bas wakwa ne ñaji̱etsö rä, ñakäi bas yabala ne ji̱etsö rä. 	 Xi kaˈyin Jesús kyiˈj, ex xi tqˈmaˈn kye kyjaluˈn: Ayiˈy qya te Jerusalén, mina chi oqˈ kyeˈ wiˈja, qalaˈ chi oqˈx kyeˈ kyiˈjxa, exsin kyiˈj kyala.


¡Yile rä kukäta wassënak ra, issö!” 	 Alkye taj tuˈn tok tbˈiˈn in tok tbˈiˈntz, exsin in tkubˈ tbˈinchiˈntz.


Ka yis te Säkeklä je̱r bäi shä ju̱eksa̱. Ka irä jiye kuna ta, ikuna sa wabiketsarke̱ksa̱ wämo ye rä ka̱wei oloi ja̱mi ra, Cristo duawa̱ rä ka wata. 	 Tuˈntziˈn ikyjo, nlay tzˈel wikyˈiˈn t‑xtalbˈil qMan Dios. Quˈn noqit aku chin kleta noq tuˈn tjapin bˈajjo ojtxe kawbˈil wuˈn, ntiˈxitla tajbˈiˈn tkyimlin Crist.


Iyöle katke te ishe Abraham yabala rä bol: Ekla ko̱na rä kololewa̱ ikjanaklä ye ra, ekla ko̱na rä ka kololewa̱ kuna ikjanaklä ye ra. 	 Quˈn tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios, qa a Abraham, a ojtxe qxeˈchil, ul kabˈe tkˈwal, jun tiˈj Agar, a qya noq ok te jun taqˈnil te jun majx, ex juntl tiˈj Sara, a t‑xuˈjilkuxix.


jera je ma wa̱ me̱nak ju̱ota̱na jeska idäläwa̱klä säkätä ja̱mi, jekäi ba ma säkätä je̱r bäinak ni ba el da, jekjepa bä bitä ni je ma wa̱ me̱nak je däläwa̱k. 	 mi txiˈy qˈol toyaja nej; qalaˈ nej, ku txiˈy kubˈsil twutza te tukˈiy, tuˈn tkubˈ tnajsin tila. Ex ajtzin kykyija toj wen tukˈa, kuxpin txiˈtza qˈol toyaja.


Yis kja ijewa sha̱na ka̱jiska ra, jera yis te ijewa kjänana ba kie me̱le ba wa̱ yis ia̱ je oloi ja̱mi. Yis te ijewa wetsa, jekäi jewa mane a̱ni ka weikanewa̱ kuna, ata ekla bitele weikanakwa̱ je ebä ne weikanawa̱ rä. Je rä io̱nakläpa kte yöle kalme te ishe käi. 	 Quˈn atziˈn intintaqa kyukˈa tzaluˈn twutz txˈotxˈ; tzuntaq nchi ok nxqˈuqiˈn, ex nchi el nkloˈn tukˈa tipiˈn, kykyaqiljo ma chi tzaj tqˈoˈn weˈy. Ex noq junchˈin ma tzˈel naj, me noq tuˈn tjapin bˈajjo tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyola.


Ñakäi Isaías te Israel batala ktei sha täkii: “Israel yäbeila kuna rä däyë kse̱i kjekla ra, elkjebä tsa̱tkermiksa̱ rä. 	 Ex ikyxjo kye aj Israel, tqˈma Isaías kyiˈj toj Tuˈjil Tyol Dios: Exla qa ma nintzxix kybˈaj aj Israel tzeˈnku tzˈawin ttzi ttxuyil aˈ, me noqx jteˈbˈin kkletil.


Jera isi̱wa̱tiacha̱wa̱. Ka irä jiye kuna ta, ña̱la wà ijewa ktewa̱ka̱ ñara yibä rä bakleka̱ bäi si̱ rä te. 	 Me noq i bˈaj kubˈ mutxe tuˈn kytxˈixew, quˈn otaq bˈaj kubˈ kyyolintaq alkye nimxtaq toklin kyxol.


Je kjayinani shka̱ja̱ bala ta, bitele ira Galilea ska ma rä Jerusalén ska jewa ia̱. Je isu̱ak wa ne rä jira iktei pakäk sa̱ ia̱ rä. 	 Ex kyoj ilaˈ qˈij, kubˈ tyekˈin Jesús tibˈ kyxoljo otaq chi ok lipe tiˈj, tej t‑xiˈ toj tbˈe toj txˈotxˈ te Galiley, tuˈn tkanin toj Jerusalén, jaˈ kyime. Ex atzin jaˈlin, ayetzaj i ok lipe tiˈj, ayetziˈn nchi yolin tiˈj Jesús kyexjal.


Jera chui wa tsa̱ku̱i Ananías te kajali Pablo säkätä ja̱mi wa paka ikpäk ikjäbata ki̱. 	 Atzin tej tnejilxix pale, Ananías tbˈi, xi tqˈmaˈn kyeˈ, a iteˈtaq nqayin tkˈatz Pabl, tuˈn tokx kypoqˈchin toj ttzi.


Jekäi sá kalabe jolonacha̱wa̱ kipaka. Jera yie kte ssa Hebreo wa ktä wà, te ishe yis ia̱: Saulo, Saulo, ¿jiye ba te yis yuleke̱ weikanak rä na? E̱e̱na ma je̱k weikäke̱ rä, jishtä buey te iñatkäklä kà sibuu tie klä wà käi. 	 Qkyaqilxa kubˈ lankˈaj twutz txˈotxˈ, ex nbˈiˈy tqˈajqˈojil twiˈ jun aˈla, a tzaj qˈmante weˈy toj kyyol aj Judiy. Chiˈ kyjaluˈn: ¡Saulo, Saulo! ¿Tiˈn wila ma chin el tikyˈiˈn? Axa n‑ok qˈoˈnte jun mibˈin tiˈjxa, ikyx tzeˈnku jun wakx nkjoˈn, aj tok twaˈbˈiˈn jun ma juchˈ kxbˈil, ex aj qa nya tumiljo nbˈant tuˈn. Xitzin nqˈmaˈntza:


Jishtä Sa Ká se̱nak kseka te yis patkaté, jekäi yis se̱r dä ije oloi ja̱mi, je su̱ta yi te yis yaka katá ra, jera je se̱rmi yis oloi ja̱mi. 	 Quˈn ajo wipiˈn ex ajo nchwinqila tzajninqe tuˈn qMan Dios itzˈ, a saj smaˈn weˈy. Ikytzin wejiˈy, alkye teˈ kwaˈl wiˈja, at chwinqil te jun majx wuˈn.


Ata kausu̱e naka ijewa ia̱ ikjayina ka iminaklä ni Herodes wäki̱, je ki̱ka ijewa minemi ni ike̱i wà ña̱la saka wà. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, tzaj tyekˈin Dios kye toj kywutzikyˈ, tuˈn mi chi meltzˈaj jaˈ taˈtaq Herodes. Tuˈnpetziˈn, tojxi junxil bˈe i ajtz meltzˈaj, tej kyajtz.


Jera ije te ikúka: ‘Säkekewa, ba ku̱ ijöwa̱pa ji̱a jí año wà yis wa̱ iñak paksha̱klä ñakäi yis wa̱ jile ñá mia̱klä je ki̱ka. 	 Xitzin ttzaqˈwin tej ichin, a tzuntaq nxqˈuqin tiˈj awal. Chiˈ kyjaluˈn: Taa, qˈonk juntl abˈqˈela; kˈaˈ jaw waqˈnin weˈ tiˈjile, ex kˈaˈ tzˈok nqˈoˈn weˈ tzˈis t‑xe tqan.


Jesús ktei bata shäk wa jula ma̱ke̱ka̱ ditsä ki̱ka ra Wikblu Sikina rä me̱nak, je su̱a Simón te ra, ite inaklä washa ijewa ia̱, 	 Tli Simun, a yuẍtaq, tyekˈbˈil tibˈ Xewbˈaj Xjan, tej tkubˈ kyqˈoˈn tsanjil kyqˈobˈ kyibˈajxjal. Tuˈntziˈn ikyjo, xi tsuqin pwaq te chojbˈil kye tsanjil,


Ka yi saka kuna Sa̱tsa̱tkäkksa̱ ye. Ka irä jiye kuna ta, ka yi saka ia̱ kie me̱le ka̱jiska ije käi je oloi ja̱mi sa̱ tsa̱tkenakläksa̱. 	 Me nim n‑ajbˈin Jesús te qe, quˈn oˈkx te Jesús Kolil, ex mix aˈl qukˈa aku jyete kolbˈil te qe, quˈn ntiˈ toklin juntl bˈibˈaj tzaluˈn twutz txˈotxˈ, a o tzaj qˈmaˈn tuˈn Dios, a jaˈ aku qo klete, chi Pegr.


ikjeiyinaklä ije̱r bäi shä baawa̱ si̱ ki̱ka, ale ije̱r bäi sha sa̱ ia̱ iwa̱ shka̱ta wakei oloi ja̱mi ra. 	 Tuˈnpetziˈn, kukx qo nimsin tbˈi qMan Dios tuˈn tbˈanilxix t‑xtalbˈil, a ma tzaj toyin qe, noq tuˈn Tkˈwal, a kˈuˈjlinxix tuˈn.


je ki̱ ite wekte sha Säkeklä ia̱, kjepa ite ibutsa te isha: “A̱ju̱, jí ño. Jí rä yis yaka. Je rä butsa̱nak tkäwa̱ bas kju̱ei. Jikäi bas ku̱ iwo̱ bas je̱r ja̱naklä yis ska.” 	 ex xi tqˈoˈn chjonte te qMan Dios. Tbˈajlinxiˈ ikyjo, kubˈ tpiẍin, ex tqˈmaˈ: Atziˈn wabˈj lo atzin wejiˈy nxmilil kxel qˈoˈyit te kyimin noq tuˈn kyel wena. Kybˈinchinkujiˈy luˈn te naˈbˈl weˈy.


Ata ka̱jöir ke̱i ja̱mi saje wa äyëí yöle rä, mai Sa̱tsa̱tkäkksa̱ ki̱ssënak sa̱ wa̱ pjoo bitäke̱ ska, je rä Säkekewa Jesucristo. 	 Me metzinqe qtanim, a jaˈ qo tenbˈile, antza taˈya teˈ toj kyaˈj, a jaˈ ktzajila juntl majl Jesús, a Crist ex tAjaw Tkyaqil, a nqo ayoˈn tiˈj.


Säkeklä Sa Ká irä Säkekewa Jesucristo irä, je̱r bäi shöpa bas ia̱, jewa ku̱ bas je̱r ssëwo̱pa baa, 	 Axit qMan Dios junx tukˈa qAjaw Jesús, tzaj qˈoˈnte t‑xtalbˈil kyibˈaja, tuˈn kymujbˈin te kyibˈa kyxolxa.


Uzías te Jotam wätsikiwa̱, Jotam te Acaz wätsikiwa̱, Acaz te Ezequías wätsikiwa̱. 	 a ttata Jotam, a ttata Acaz, a ttata Ezequías,


“¡Jikäi issö! Sa damika̱ rä Jerusalén ka, jeska ditsä yäbei ju̱rmiksa̱ chui tsa̱ku̱i wa irä, ñayöle ka̱wei wà wa irä ia̱, jewa te iktei wabiketsemiksa̱ duäkwa̱, kjepa ijewa te je ju̱emiksa̱ ka̱ etkä wa ia̱. 	 Ikytziˈn tzeˈnku n‑ok kykaˈyiˈn, chˈix qjapin Jerusalén, a jaˈ ayiˈn, a Tkˈwal Ichin, kchin xel kˈayiˈn kyeˈ kynejil kypale Judiy exsin kyeˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil. Kyqˈmaˈbˈil qa ayiˈn at npaja, noq tuˈn nkubˈ bˈyokuy kyuˈn aj il.


Papá wämo si̱, yi ba rä je ia̱ ka̱jiska wa ka je̱r ko̱ne. Ata yi ba rä je te yis je̱r ku̱a, ñakäi jí wa je̱r ku̱a ite ba ne te yis patkaté rä. 	 Ay Tata tzˈaqlexix, mi ojtzqiˈn kyuˈnxjal tzaluˈn twutz txˈotxˈ; me metzin weˈ wojtzqiˈn te. Ex ayetziˈn wukˈiy ma tzˈel kynikyˈ te, qa ay saj chqˈoˈn weˈy.


Mika̱ alaklä wa jula wako̱r mar da, jera ije̱r iarke̱ ike̱i dewa̱ ki̱ka. Ata mika̱ iyaba su̱a ra, ka ije̱r ja̱r kuna ji̱a idua ska, je rä iyaba ko̱na te issëwa̱ni a̱naa ki̱ka. 	 Ikytziˈn tzeˈnku jun qya, aj tjapin tqˈij tuˈn titzˈje tal, tzun njaw bˈisin tuˈn tkyixkˈojil. Me titzˈjlinxi neˈẍ, bˈeˈx el najjo kyixkˈoj toj tkˈuˈj, tuˈn ttzaljbˈil tiˈjjo tal, a otaq tzˈitzˈje tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Je ki̱ka saje täki ta wa ka̱wä ta ka täki ta wa ia̱ ji ssërke̱ nui ta käi ra je katabläk, ata ka ji wa̱k kuna sa wakei ebä ssënakläpa bäi. 	 Me awotzinqe, awo at qipin toj qnimbˈil, il tiˈj tuˈn kyikyˈxjo qukˈa quˈn, a nyaxix kujqe toj kynimbˈil, ex mi kubˈ qbˈinchin a tzeˈnkuxjo qaj.


Ata shka̱bläk wa te je ikjanaklä wa kukacha̱wa̱, ekla kpa ite ta̱i, ekla ktawa̱ ite, ekla tia ite jak wà. 	 Me ayetziˈn manil txˈotxˈ i ok lipin kyiˈjjo taqˈnil tajaw txˈotxˈ. Jun teˈ noq bˈaj kylankˈin, jun teˈ bˈeˈx kyim, ex jun teˈ noqx techx kyˈixbˈe tuˈn abˈj.


Ijewa rä iwakei yaka, wäjielewa̱ kalabe ji biköle wäjiäkwa̱ kalabe wakei wa̱. 	 Atziˈn Ttanim, atzin t‑xmilil Cristjo. Ex ntzqet‑xixjo Ttanim tuˈn, quˈn ante Crist ntzqet‑xix tuˈn tkyaqil.


Yie isha yis dä Sa Ká ja̱mi, ñakäi Sa Ká rä yis ja̱mi, je kukö bas ku̱ kte si̱ ye. Ata ka bas wa̱ ikolone kte si̱ ye ra, bas ku̱ yis ktä kukö kte si̱ ye ji o̱le yis wa̱ kju̱awa je ki̱ka. 	 Kyniminkuy qa ayiˈn intin tukˈa nMaˈn, ex a nMaˈn najle wukˈiy. Exsin qa minatz, ¿Ma nlayxsiˈn txi kynimiˈn tuˈn tkyaqilxjo nbˈant wuˈn?


iwa̱ iji baawa̱ si̱ wà sa̱ je̱r ku̱aklä, ki̱ka ite je kjasha u̱ ije̱r bäi shäklä wa ia̱. Jewa tso̱ yolole kja iwa̱ oloi kanakka̱. 	 Ex ikyx nbˈantjo tuˈn qukˈa, tuˈn tyekˈinte tkyaqiljo tqoptzˈajiyil, a awo bˈantnin qiˈj tuˈn, noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj, tuˈn qnajan tukˈa te jun majx toj tqoptzˈajiyil kyaˈj.


Jekäi jukläyäkä bäi si̱ bala tsi̱kina mañayäkä. Ñakäi jukläyäkä ke̱i ta kju̱awa kju̱awa weikanacha̱wa̱. Jekäi Babilonia palei ta ta̱i ska Säkeklä je̱r ja̱na, jekäi ite taza na ikju̱atkawa̱ e̱e̱na vinoí cha̱mi iia̱. 	 Ex tzaj tnaˈn Diosjo nim tnam Babilonia, tuˈn kyxi tkawin tukˈa nimxix tyabˈ twiˈ, tzeˈnku tuˈn t‑xi tqˈoˈn jun kˈwabˈj, kˈaxix wen, a il tiˈj tuˈn t‑xi kykˈwaˈn, a nya smoˈn twutz tukˈa jun tiˈ. Ex ajo nim tnam, bˈeˈx kubˈ pax toj oxe elnin, ex tkyaqil tnam twutz txˈotxˈ bˈeˈx i tzaj yuchˈj.


Bäije mablene katabläk wa rä. Ka irä jiye kuna ta, imablena deksa̱ e̱ná bäi ra, Säkeklä kablele se̱ne kseka ma̱k ishka̱li̱bläk wa ia̱ corona ye je dämiksa̱ iia̱. 	 At tkyˈiwbˈil qMan tibˈaj jun nimil qa ma weˈxix wen, aj tul kanin nya bˈaˈn tiˈj. Ajtzin tikyˈxtz tuˈn, ok ktzajil qˈoˈn jun oyaj te tbˈanilx, a chwinqil te jun majx, a o tzaj ttziyin qMan Dios kyeˈ, a ok kchi okil kˈuˈjlinte.


Ata jí ne rä pan dawa̱ju̱ ka̱jöir ska, yi te je ñara je ka duäkläwa̱ ye rä. 	 Me metzin weˈ, ayin wejiˈy, a wabˈj xkuˈtz toj kyaˈj. Ankye qe kchi waˈl tiˈj, nlayxpin chi kyim kyeˈ.


Jera Jesús te isha: —Yis de ka̱jiska rä sä ktei wabiketsäkksa̱, sä ka wä wajuenak kuna wa wä wajuenaklä, ñakäi sä wä wajuenak wa je ianakläwa̱ ka wä wajuenak kuna. 	 Bˈeˈx xi tqˈmaˈn Jesús: Ma chin ula tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn nkawiˈn tukˈa tumil, tuˈntzintla ayejo moẍqe toj kyanmin, tuˈn tbˈant kykaˈyin; ex ayetziˈn njaw kynimsin kyibˈ, tuˈn kyok moẍ toj kyanmin.


Ka̱tuir dawa̱, ka̱wä minewa̱ju̱ kja ra, ije wäki̱ duë ta wa irä kololewa̱ be wa̱ wa irä biköle de ja. 	 Tej qok yupj, nimx txqan yabˈ ex jniˈ tzyuˈnqetaq tuˈn taqˈnil tajaw il bˈaj xi qˈin twutz Jesús, tuˈn kybˈaj kubˈ tqˈanin.


Semana díaí säkätä wà ekla ekla bikö bas to̱rke̱ ja̱mi bas ku̱ ji blö. Je rä mika̱ yis damiju̱ ra, ka jekjepa bas wa̱ itapawa̱klä kuna. 	 Toj tnejil qˈij te junjun seman, teyile junjun kyeˈ, bˈaˈn tuˈn tel tpaˈn chˈin tiˈjjo ntkanbˈin, ex tuˈn t‑xi tkˈuˈn, tuˈntzintla aj nkaniˈn, mina jaw chmet oyaj.


Je ne wà sä rä deleksa̱ bäi ñashka̱li̱ble ska. Je rä bikökje sä ktei wabiketsarke̱ksa̱ díaí ska ra, sä ssënaklä ka suale kuna. Ka irä maikäi kuna ta, jishtä ije rä käi, je su̱ta ka̱jiska saje wa rä. 	 Tuˈn ikyjo, tzˈaqleqoxix tuˈn tqˈaqˈbˈil qkˈuˈj qxolile, tuˈntzintla, aj tpon kanin qˈij tuˈn qok toj paˈbˈin twutz Dios, atitla jun qˈuqbˈil qkˈuˈj tiˈj, ex nya tuˈn qja xobˈ.


Je ne ki̱ka ke bas yaka duäkwa̱ jawa̱ patkenak ji yakei wakble wa̱, ji tkerke̱ ija̱mi je ebä wa̱k. 	 Tuˈnpetziˈn, mi txi kyqˈoˈn ambˈil te il, tuˈn tkubˈ tiˈj kyxmilila tuˈn, ex tuˈn tkubˈ kyniminjiˈy a ntqanin tachbˈil kyxmilila.


Jera ñawäsaka Jesús kta ijewa ra te isha: —¡Bas ssëno täkii! Yis ne irä, ke bas suana. 	 Me jun paqx tzaj tqˈmaˈn Jesús qeˈy: ¡Kykujsinx kykˈuˈja! ¡Ayin wejiˈy! Mi chi xobˈach.


Jera Jesús te isha: “¿Jibä su̱ta Säkeklä gobierno juer dä na? ¿Ji käi ja̱mi yie je pake na? 	 Xi tqˈmaˈnl Jesús kyjaluˈn: ¿Tzeˈnxsilaˈ Tkawbˈil qMan Dios, ex anqukˈa aku tzˈoke qmujbˈine?


Jesús te je ssa ra, ije̱k butsa ju̱ami jeska eklabä mineju̱ ko̱no ki̱ka, ka̱ wakei ebä ska. Je ju̱ñawa̱ chu̱li̱i̱ te ra, jera jukläyäkä saka saka ska wa minejulumi iitäki̱ klä wà. 	 Tej tbˈiˈnte Jesús ikyjo, bˈeˈx o okxa toj jun bark toj ewajil, tuˈn qkaniˈn toj jun najbˈil ja ntiˈyetaq xjal. Me bˈeˈx kybˈin texjal tojile junjun tnam, ex bˈeˈx bˈaj xi lipe qiˈja tuˈn kyqan, quˈn kyajtaq tuˈn kynej qwutza.


Ka irä jiye kuna ta, yi te ji sherke̱ yis Ká se̱nak ka̱jöir ki̱ o̱nak je wawá̱ ra, je ne rä yis el dä, yis kuta rä, yis a̱mi rä. 	 Ayeˈ chi kˈwel bˈinchin teˈ taj nMaˈn, a at toj kyaˈj, ayetzin wejiˈy witzˈin, ex wanebˈ ex nnaniy.


Bas kju̱atkawa̱ ra, ke ji yakei wakbla. Ji te bas kju̱atkewe̱ke̱ ke se̱newa̱k ma rä ka̱wä mawa̱ju̱ kje, 	 Ex qa ma tzaj kyqˈoja, mi chi bˈinchin ila; ex atzin qˈoj mi txi kykˈuˈn ajxi tex qˈij.


Ñerä ñayöle ka̱wei wà wa sha̱ te ibiketsa je̱r na: “Je kta rä yakei Säkeklä ukä ja̱mi.” 	 Iteˈtaq junjun xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil antza. Tej tok kybˈiˈn ikyjo, kubˈ kyximin: Tzeˈntzin tten n‑el tzaqpaj ttzi ichin ikyjo. Noq nxoˈn teˈ yol tiˈj Dios tuˈn tyol.


Jekäi ite je sha e̱ná ra, ite je taparte wa patka tulaksa̱ jeska. 	 Tbˈajlinxitziˈn ikyjo, bˈeˈx el tpaˈn tej aj tzˈibˈil tibˈ kyiˈjxjal.


Jekäi ije̱k buawa̱ te isu̱a ra ibuträklä suruu ebä kalmeta̱na. Ata ka iminenewa̱ ija̱rka. 	 Ex in kubˈ kˈweˈy kaˈyilte, ex ok nkaˈyinjiˈy bˈuˈẍ, a jaˈ bˈaltzˈinkutaq. Me mix in okxiˈy toj jul.


Jekäi yis tsa̱mi ite Säkeklä wikblu oloi ja̱mi ka̱tsä ta̱i ka̱sha̱a̱ bata ki̱ka. Jekäi ite jukläyäkä sikii Jerusalén dawa̱ju̱té ka̱jöir Säkeklä skaté kjasha yis ia̱, 	 Ex tzaj tipin Xewbˈaj Xjan wibˈaja, ex in xi tiˈn angel twiˈ jun ma tij wutz, ex tzaj tyekˈin weˈy tnam xjan, a Jerusalén, a tzaj te Dios toj kyaˈj.


Ata Judío wa ka je kte kukäk kuna wa te ka Judío kuna wa wätji̱wa̱ka̱, jewa je̱rtka ite ikju̱atkäklä sä el wa ra. 	 Me ayetzin kye Judiy, ayeˈ kykyˈeˈtaq tuˈn kynimin, bˈeˈx i ok ten kyeˈ tzpetsilte kynabˈljo nya Judiyqe, tuˈntzintla tkubˈ kyximin nya bˈaˈn kyiˈj nimil.


Ka irä jiye kuna ta, je wa̱ saje ditsei wä shka̱l, ñakäi ije te sa̱ ia̱ ñapaktäklä jui yuacha̱. 	 Tbˈanilxjo nejinel anetziˈn, ex at toklin tuˈn tkubˈ tbˈinchiˈn, quˈn tajxix tiˈj qtanim, ex o kubˈ tbˈinchin jun ja te qnabˈl Dios, chi chiˈ.


ñaebä kte yakei käi, ji she yuletene wà käi, kjäbite äina shtä käi, je rä ka bäi kuna, ata bäi si̱ rä wekte ne shäk Säkeklä ia̱. 	 Ex mi chi yoliˈn tiˈjjo yol te txˈixwejil, exqetziˈn yol, a ntiˈ kyajbˈin, ex jniˈ yaq. Quˈn tkyaqiljo lo nya wen te qe, qalaˈ qo yolin tiˈj aqˈbˈil chjonte te Dios.


Ñerä ite jeska jäiyi ekla kie Eneas ni ku̱a. Je rä karalewa̱. Je se̱naté ocho año ja̱ka̱ ki̱ ebä. 	 Antza el jyete jun ichin tuˈn, Eneas tbˈi, a otaq bˈaj wajxaq abˈqˈe tkubˈlin tzyet tuˈn jun yabˈil. Tuˈntziˈn, kuẍletaq twiˈ jun watbˈil, ex minataq njaw yekj.


Ata se̱nak jeska wa wa̱ ka Jesús kinewa̱ idami rä Jerusalén ska ki̱ka. 	 Me ayetzin kyej xjal aj Samaria, mix kytziye tuˈn tkyij Jesús antza, quˈn tuˈn otaq kybˈi qa kyjaˈtaq t‑xiˈ Jesús tzma Jerusalén, ex nimtaq qˈoj kyxol aj Samaria kyukˈa aj Jerusalén.


Je su̱ta sa̱ e̱r dawa̱ ke̱i ska ra io̱rmi rä: ángel wa bitämi te sa yakeila wa bala butsemiksa̱ sä wämo wa yika, 	 Ikytzin kbˈajiljo, aj tjapin bˈaj tkyaqil twutz txˈotxˈ. Kchi elitz t‑angel Dios paˈl kyeˈ nya wenqe kyiˈjjo a wen.


Jera plaa ite guardia wa irä guardia wa cien wäsikäk wa irä kia jaté, tunami ijewa wäki̱. Mika̱ ijewa te guardia wa irä itsa̱ku̱i irä jewa su̱a ra, ijewa te Pablo jawa̱ ka buka̱ne ji̱a. 	 I ok chmoˈn xoˈl qˈaqˈ, exqetziˈn nejinel tuˈn tnejil xqˈuqil, ex i xi rinin jaˈ iteˈtaqxjal. Tej kylonte xjaljo tnejil xqˈuqil exqetziˈn jniˈ xoˈl qˈaqˈ, bˈeˈx xi kytzaqpiˈn tuˈn kybˈujin tiˈj Pabl.


Mikle ra yis dä Jesús shäk yakei, iweikäk, ija̱ñetsäk. Ata ije je̱r bäi sha yis ia̱, ka irä jiye kuna ta, yie je wá̱ rä ka yis dä je̱r ko̱le kuna ka ji biketsäk etkabä kuna ki̱ka. 	 Nejlku nim ma chin qˈojliˈy tiˈj, ex ajinqiˈn ẍin el iˈjlin kye Ttanim, ex ma chin yasin tiˈj. Me ma tzaj qˈaqˈin tkˈuˈj wiˈja, quˈn naˈmtaq nnimiˈn tiˈj, ex mi n‑eltaq nnikyˈa teˈ nbˈanttaq wuˈn.


Jera ijewa te Pedro irä Juan irä, jaklawa̱ ijewa moska, jewa wächakewa̱ ijewa te: —¿Yibä täkili wà, yibä kie wà bas te iwá̱ jekäi rä na? 	 Ayetziˈn ichin lo i qˈmante, tuˈn kytzaj qˈiˈn Pegr ex Juan, tuˈn kykubˈ qˈoˈn kyxol, ex xi kyqanin kye: ¿Tiˈn kyeˈ kyoklin mo an tiˈj qbˈi nkubˈ kybˈinchin kyejiˈy ikyjo? chi chiˈ.


Jera chu̱li̱i̱ dami iwätsa̱k wa irä iitäki̱ datse̱ wa irä, kjoyir dami te isha; —¡Hosana, David yäbei kjeiyinopa! ¡Bäije ale daju̱ Säkekewa kie ja̱mi rä! ¡Hosana, ikjeiyinopa ka̱sha̱a̱ si̱ ska! 	 Ex ayetziˈn jniˈ xjal nejninqetaq exqetziˈn lipcheqektaq tiˈj, i ok ten ẍchˈil: Nimxit tbˈiy, ay Tyajil qtzan nmaq kawil David. Kyˈiwlinxita a ay ma tzula toj tbˈi tAjaw Tkyaqil. Nimxitjo toklin tbˈiy toj tnajbˈila.


Jekäi tene shkiri ta iräle ka tene shkiri ta iräle, ka je rä säkei ta, ata sä yönaksa̱ni spa̱na je ne rä säkei ta rä. 	 Ikytziˈn luˈn: Ex qa at qechil tok, ex qa mina, me qa at qnimbˈil tiˈj Crist, a Jesús, o qo itzˈje tkabˈ majin tuˈn qnimbˈil tiˈj.


Iwakwa rä ja̱lmalecha̱wa̱ ka täkili ta ki̱ka, ijewa ia̱ sä ka wa̱ ji ju̱ñer wa, sä shirilecha̱wa̱ wa tsa̱tkermi je̱r bäi wà. 	 Ayetziˈn kynejilxix pale, attaq tqˈaqˈbˈil kykˈuˈj kyukˈaˈ ayeˈ mix ele kynikyˈ tiˈjjo tbˈeyil bˈaˈn, ex kyukˈa i el txalpaj tiˈj kynimbˈil, quˈn ojtzqiˈntaq kyuˈn tkyaqiljo n‑ikyˈx kyiˈj, quˈn tuˈn xjalqe tzeˈnku txqantl.


Je kte rä delemi bas ska. Jekäi jishtä je wärte̱ kibirte̱ ka̱biköle ska, je su̱ta ñaebä io̱rte̱ bas sha̱na rä, bas te Säkeklä je̱r bäi shäke̱ ktei ssaté ju̱ñaté si̱ ke̱i kje raté, 	 Ex toj tkyaqil twutz txˈotxˈ, luˈ Tyol Dios nchˈiy wen, nyakuj jun wiˈ awal, nimxix twutz ma tzˈel; ikyxjo tzeˈnku ma bˈaj kyxola, ex toj kychwinqila, tej tok kybˈiˈn tqanil t‑xtalbˈil qMan Dios, ex el kynikyˈa tiˈj qa twutzxix.


Jekäi ijäiyi ki̱ ise̱naklä sherke̱ ra, ije̱k mo̱ iia̱; je su̱ta ialaklä ki̱ ise̱naklä sherke̱ däkwa̱ ija̱mi ra, ise̱naklä kiana iwa̱k. 	 Exsin nya bˈaˈntz tuˈn tkubˈ ttzyuˈn ichin tibˈ te t‑xuˈjil, ex ikyx te qya, nya wen tuˈn tkubˈ ttzyuˈn tibˈ te tchmil.


Jera jewa ka̱kia Jesús ia̱ ka iwa̱ ipatkäklämi kuna ka̱ ja̱r ka̱mii ska. 	 Ayeˈ taqˈnil tajaw il lo, i kubˈsin kywutz te Jesús, tuˈntzintla mina chi xi xoˈne toj ma tij jul, a jaˈla taˈyile t‑xela.


Jera ia̱na itsa̱ka: —¡Jesús, David yäbei, ma je̱r ja̱mi yis dälänopa! 	 Jawtzin ẍchˈiˈntz kyjaluˈn: ¡Ay Jesús, tkˈwal qtzan nmaq kawil David; qˈaqˈintzin tkˈuˈja wiˈja!


Yi te ba ia̱ ji kia ra, je ia̱ imo; yi te ba ia̱ jile peitakle ra, ke ikúka kai ni. 	 Chi oka soˈj tukˈa tkyaqil, ex mi chi oka nya soˈj tukˈa xjal, a ntiˈ at te.


Jera Zacarías ki̱ssäk tso̱ wa te ibiketsa, jite iwätkewe̱ te jaree Templo ja̱rka räí̱. 	 Me ayetziˈn jniˈ xjal nchi bˈaj naˈntaq Dios peˈn otaq chi bˈaj jaw qanlaj kyxolile, quˈn tuˈn nqˈaltex n‑etztaq Zakariy toj ja te naˈbˈl Dios.


Iwa rä ijewa shki̱rke̱ka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na ra, ka jewa rä se̱nakwa̱ kuna, ñakäi ka jewa rä me̱nak kuna se̱nakwa̱, ata jewa rä jishtä ángel wa tso̱ ka̱jöir ska käi. 	 Ajtzin kybˈaj jaw itzˈje juntl majljo kyimnin, mikyxil teˈ chwinqil tzeˈnku luˈn. Ayetzin ichin exqetziˈn qya mina chi bˈaj jaw meje juntl majl. Iky kchi bˈaj okileˈ tzeˈnqeku angel toj kyaˈj.


Jekäi tene shkiri ta, ka je wa̱ ji kuna, ñakäi ka tene shkiri ta, ka je wa̱ ji kuna. Ata bäi si̱ sa kiana rä Säkeklä wa̱ sa pakale ji wa̱k je ne wa̱k. 	 Quˈn ntiˈ toklin jaˈlin qa tok qechil mo minaj, qalaˈ ate at tokliˈn, a kˈwel qbˈinchin tzeˈnku tajbˈil Dios.


Ke bas shka̱bla ñanak weikanakwa̱ shtä ebä yuläk, ata wë bas shka̱blö rä ñanak sa̱ se̱newa̱k jekjeye ka weikanakwa̱ kuna shtä je ne yuläk. Ditsä yäbei je te bas chewe̱mi je shtä wà. Ka irä jiye kuna ta, Sa Ká Säkeklä te rä ije ne nia ioloi wà. 	 Tuˈnpetziˈn, mi tzˈok tilil kyuˈn tiˈjjo wabˈj te twutz txˈotxˈ, a kbˈajil; qalaˈ tzˈokx tilil kyuˈn tiˈjjo wabˈj te kyanmiˈn, a kolbˈil te jun majx. Quˈn a Dios saj smaˈn weˈy, a ayiˈn Tkˈwal Ichin, tuˈn nqˈoˈn chwinqil kyeˈy, tzeˈnku jun oyaj te jun majx. Quˈn noq tuˈn techil wipiˈn, nyekˈine qa ayiˈn Tkˈwal Dios.


Yi te ibiketse Jesús dä Säbäkäkksa̱ ra, jewa biköle rä wätsikile Säkeklä wa̱. Ñakäi yi wa̱ je iwätsikiwa̱k shka̱l da, jewa biköle wa̱ yi rä ije wa̱ wätsikile wa shka̱l ñaebä. 	 Kykyaqiljo ayeˈ kchi xel niminte qa a Jesús Kolil, a Crist, a skˈoˈnxix tuˈn qMan Dios, apente tkˈwal Diosjo. Ex alkye k‑okil kˈuˈjlin te jun manbˈaj, il tiˈj tuˈn kyok tkˈuˈjlin tkˈwaljo manbˈaj anetziˈn.


Ka irä jiye kuna ta, yis kaldu ba ra. Ka yi a̱ni jula tkäkwa̱ ji yakei wa̱k bä ukä ja̱mi, yis wa̱ sa̱ tso̱ ta̱i däkwa̱ yis ia̱ ye jí jukläyäkä ska ki̱ka.” 	 quˈn loqiˈn intin tukˈiy, ex mix aˈl aku bˈinchin mibˈin tiˈja. Qalaˈ qˈiˈnks tibˈa, quˈn nimx xjal at tojjo tnam lo, a knimil tiˈj nbˈiˈy.


Bas yis el wa, mika̱ bas mablerke̱ jile saka saka wa ra, je sha̱na bas ssëno a̱naawa̱ si̱, 	 Ayiˈy werman, qa ma tzaj nya bˈaˈn kyiˈja, chi tzalajxa tuˈn kkyˈelix kyiˈja,


Jera ijewa te ikia jaténi; jekäi ite ka̱wei ma̱ ijewa ia̱ ka ijewa wa̱ Jesús kie pakäklä ji̱a, wapaktäklä ji̱a itjä. 	 Tej kybˈaj chˈotj, i okx txkoˈn juntl majl Pegr, Juan exjo ichin, aj otaq qˈanit, ex xi qˈmaˈn kye, tuˈn mina chi yolin, ex mina chi xnaqˈtzin tiˈj tbˈi Jesús.


Jera ¿maikäi je deksa̱ iia̱ rä na? ¿Irä tene shkiri ta kja kjepa na, ata ka iia̱ tene shkiri o̱rba yikaba ra na? Ka ideneksa̱ iia̱ rä ije rä tene shkiri ta kja kjepa kuna, ata ka ije ia̱ tene shkiri o̱rba yikaba ideksa̱ iia̱ rä. 	 Kykaˈyinktziˈn Abraham. ¿Ma tzmaxipela s‑ok qˈoˈn Abrahamjo te tzˈaqle twutz Dios, tej tok techil, mo qa te naˈmtaq tok? Kxel nqˈmaˈn qa te naˈmtaq tok techil, ok qˈoˈn te tzˈaqle tuˈn Dios.


Jekäi bas dä ka se̱nak kuna ji̱a sa yaka ja̱mi, ata Säkeklä wikblu ja̱mi, ikuna Säkeklä wikblu se̱r dä bas ja̱rka ra. Jekäi yi wa̱ ka Cristo wikblu kuna ra, ka je rä ije cha kuna. 	 Me ayetzin kyeˈ mi nchi bˈeta tzeˈnkuˈ ntqanin kyxmilila, qalaˈ tzeˈnkuxjo taj Xewbˈaj Xjan, qa matxixix ten Xewbˈaj Xjan toj kyanmiˈn, quˈn qa ntiˈ Xewbˈaj Xjan, a T‑xew Jesucrist, toj kyanmiˈn, nya te Cristqiˈy.


Jera plaa ebä ra, je cinco talento kukäk te iwawá̱, ki̱tapawa̱ni ite cinco. 	 Me ante aqˈnil, a xi ttzyuˈn jweˈ mil pwaq, bˈeˈx kubˈ tqˈoˈn tkˈaẍjil, tuˈn tchˈiy pwaq. Ex bˈeˈx tkanbˈe jweˈtl mil.


Ka irä sá te bas patke täkili wà ji biketsäk etkabä kuna. Ata sá rä bas ki̱ma̱kña bas ssënaklä a̱naa. Ka irä jiye kuna ta, ji biketse etkabä wà bas dä tkelewa̱ bäi. 	 Qa ma chex nkawiˈn, nya noq tuˈn qnimsin qibˈa kywutza, qalaˈ tuˈn qmojiˈn kyiˈja tuˈn kytzalaja toj kynimbˈila. Quˈn noq tuˈnjo lo, kchi elile wena toj tkyaqil.


Je ne te bas ka̱ssëwe̱ke̱ a̱naa rä. Ka je ebä kuna, ata elkje balana bas shena je̱r ianak mablene saka saka wa̱ ra, jera del bas ka̱ssäke̱ a̱naa. 	 Tuˈnpetziˈn, nimx nchi tzalaja, exla qa il tiˈj tuˈn tikyˈx yajbˈil kyuˈn toj jteˈbˈin qˈij.


Ije rä iyaba, jeiräta ji shka̱l ssë wà idulana iktä ssäk. 	 Exsin tuˈnpaj kˈwalbˈaj te Crist te qMan Dios, me iltaq tiˈj tuˈn tikyˈx tuˈn, tzeˈnku n‑ikyˈx quˈn, noq tuˈn tbˈant tnimitjo Tyol tMan.


“Säli bas tso̱ jira yakle wa rä, bäli te bas ktechemiwa̱ ji̱a ki̱ka. “Säli bas ja̱ñake̱ jira wa rä, bas je̱r iarcha̱miwa̱, bas ji̱ami ji̱a ki̱ka. 	 Ex bˈisbˈajilxla kyeˈy, a ayiˈy noqx nchi loˈnkuy jaˈlin, quˈn tzul jun qˈij kyibˈaja te nim waˈyaj. Ex bˈisbˈajilxla kyeˈy, loqiˈy noqx nchi tzeˈja jaˈlin, quˈn okxla kchi oqˈila, ex kchi labˈila.


Ije je̱r bla Säkeklä ja̱mi; jera ije sherke̱ iki̱ ra, je ebä ku̱ itsa̱tköksa̱ jí kje ra. Ka irä maikäi kuna ta, ije wa̱ iyile rä, yis dä Säkeklä yaba ni. 	 Quˈn qˈuqletzila tkˈuˈjtz tiˈj Dios. In tklettz tuˈn Dios jaˈlin, qa twutzx qa taj Dios tiˈj. ¿Ma nyatzin axtz qˈmante, qa Tkˈwal Dios?


Jera ite je chu̱li̱i̱ wa paka ñajäkläkwa̱ i̱ski̱. 	 Ex xi tqˈmaˈn Jesús kye jniˈ xjal, tuˈn kybˈaj kubˈ qe twutz txˈotxˈ.


Yis se̱na bas sha̱na ra, jeska yis ki̱ ji shena ra, ka yis wa̱ yi a̱ni weikane jile wà, ata sä el wa Macedonia wa date te ji shena yis ki̱ je ma̱ yis ia̱. Ji biköle ska yis ji wá̱ tsa̱na, ka yis wa̱ bas weikäklä. Jekäi yie iwe̱mi ji̱a. 	 Ex tej intintaqa kyxola, ex ntiˈtaq at weˈy, mi xkubˈ nbˈisiniˈy tuˈn ttzaj kyqˈoˈn chˈin tiˈ weˈy; qalaˈ tej kyul erman aj Macedonia, tzaj kyiˈn tkyaqiljo lo. Quˈn nya wajtaqa tuˈn tok nqˈoˈn jun iqtz kyibˈaja, ex kukx ktenbˈileˈ wuˈn.


Bata ska ra, bas ñatäkiwo̱ Säkekewa ja̱mi, ije wakei täkili te ji we̱ ja̱mi. 	 Atzin jaˈlin, kykujsim kyibˈa tuˈnjo kymujbˈil kyibˈa tukˈa qAjaw, ex tuˈn nimxix tipin.


Je shkä dami Pablo irä sá irä itäki̱, a̱rke̱ te isheke̱: —¡Jí jäiyi wa rä Säkeklä Ji Biköle Tsa̱ta kjanaklä wa! Jewa te tsa̱tkeneksa̱ ña̱le̱i ne bata sheke̱ bas ia̱ rä. 	 Bˈeˈxsin ok lipe kuˈxin qya qiˈja, ex jaw ẍchˈin, ex tqˈma: Nchi ajbˈinxixjo ichin lo te Dios nimxix toklin, ex nchi yekˈin tumil kolbˈil kyeˈy.


¿Ka sä wämo kuna wa ia̱ Säkeklä gobierno ka däkksa̱ däli ukä ye, je ka juñer bas wa̱ na? Ke bas ñawäyuawa̱. Ka irä jiye kuna ta, ka̱wakbläk wa iräle, jile kekläí me̱i kja̱nei wa̱k wa iräle, manenak wa iräle, je̱k iawa̱k alaklä ye wa iräle, ka̱wakbläk jäiyi jäiyi wa ebä iräle, 	 ¿Ma mitzin bˈiˈn kyuˈn qa ayeˈ xjal bˈinchil ilqe, ntiˈ kyoklin toj Tkawbˈil Dios? Mitzin txi kyqˈoˈn sbˈubˈl kyibˈa, quˈn tkyaqiljo xjal lo ntiˈ kyoklin toj Tkawbˈil Dios: Jniˈ aj pajil, ex aj kˈulil kywutzjo twutzbˈiyil, ex aye n‑el kyiˈjlin mejebˈlin, ex jniˈ ichin, a n‑ok kyqˈoˈn kyibˈ te qya, noq tuˈn kykyˈaˈjin ichin tukˈa ichin;


Tsa̱na ra, yi rä ka kju̱atkäk kuna sa ra, jewa rä saje wa ra. 	 Quˈn atziˈn luˈn nya qiˈjbˈinxi taˈ, qukˈa taˈ teˈ.


Iñajolowa̱ksa̱ tipä kjä ska ra, ijewa te isu̱a yökö wäkata katke, je ki̱ka nima kuka̱na kalme pan ra ñara. 	 Atzaj teˈ qkuˈtza twiˈ txˈotxˈ, knet jun qˈaqˈ quˈn, otaq kubˈ poˈnj, tokxtaq jun kyiẍ tibˈaj tukˈa jun wabˈj.


kal kjuä ja̱ma̱a̱ käi, ñanak jalawa̱klä käi, ji dälänak ja̱ma̱a̱ käi, mirra käi, perfume käi, vino käi, aceite käi, harina käi, trigo käi, vaca käi, oveja käi, caballo käi, carreta käi, kjanaklä wa käi, ditsä käi. 	 ex jniˈ kyiqitz canela, ex tkyaqil wiq kˈokˈjsbˈil, ex pon, ex jupsbˈil, ex ilaˈ wiq qˈanbˈil, ex qˈeˈn, ex aseyt, ex tukˈax jarin cheˈn wen, ex triy; ex ikyxjo tzaj kyiˈn chej, a njax kyiqitz, ex rit, ex bˈaˈn chej, ex iqbˈil qˈinin, ex majqexpe tal xjal, tuˈn kyxi kˈayit, tuˈn kyok te aqˈnil te jun majx.


“Isu̱o, jí ne rä yis kjanaklä, yis wa̱ kolole rä, jí ne rä yis wa̱ shka̱ta, yis ssëwa̱k a̱naa rä. Yis wikblu tkämiwa̱ ije ja̱mi, jekäi ije te ka̱ biköle ska wa ia̱ ji we̱ bulee bata shemi. 	 Atzin wejiˈy waqˈnil, a skˈoˈnxix, ex kˈuˈjlinxix wuˈn, ex nchin tzalaja tiˈj. Kˈwel nqˈoˈn nXewa toj tanmin. Ex ok k‑yolil tiˈj Nkawbˈila toj tkyaqil twutz txˈotxˈ.


“Je ke̱i wà yi kaldu ju tsi̱bata yöle shpatke ki̱ ra, ke je bitawa̱ni iwa̱ jile tso̱ ju na tsa̱kksa̱. Yi kaldu shka̱bläklä ska ra, ke ibitani shäbeka. 	 Tojjo qˈij anetziˈn, a qa at jun xjal tokxtaq twiˈja, nlay bˈant tuˈn tkuˈtz tuja qˈil teˈ jniˈ at te. Exsin qa attaq juntl, a tzunxtaq n‑aqˈnin toj ttxˈotxˈ, ex nlay bˈant tuˈn tajtz meltzˈaj tja.


Ikuna je ke̱i ke wäja̱nopa ra, yi a̱ni ka tsa̱tkenakksa̱; ata sä kolole wa bata ki̱ka je ke̱i wäja̱rmiwa̱. 	 Quˈn noqit mi tzˈajtz tajsin Dios kyiˈjjo qˈij anetziˈn, mixitla aˈlx jun aku kyij anqˈin. Me ok ajitz tajsin Dios, noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj kyiˈjjo o chi jaw tskˈoˈn.


Ba wa̱ iju̱ñer kja Asia ska wa biköle te yis jawa̱ta̱na, jewa sha̱ rä Figelo irä Hermógenes irä. 	 Bˈiˈnl tuˈn, qa jniˈ erman toj txˈotxˈ te Asia ma chin kyij kytzaqpiˈn, tzeˈnku Figelo ex Hermógenes.


Jera ite ijewa kúka te isha: —Bas ne ku̱ ijewa chewo̱ rä. Jera ijewa te isha: —¿Sá ma pan tju̱ak säkei ta dosciento denario kje, jewa sá te ijewa chewe̱ na? 	 Ante Jesús xi ttzaqˈwin kye: Kyqˈoˈnxa kywa. Xitzin kytzaqˈwin t‑xnaqˈtzbˈin: ¿Tajtzin tuˈn qxiˈy laqˈol wabˈj kye, ex tuˈn tkubˈ yupit txqan qpwaq te twiˈ?


Ale ssërke̱ sä ssëwa̱k bäi ira ji rä sa yaka ja̱mi ebä wà, jewa te bas pakeke̱ tene shkiri wa̱k, je rä ka ijewa kolonakläwa̱ weikanak Cristo cruz kju̱ei, je ebä ki̱ka. 	 Ayetziˈn xnaqˈtzil nchi qˈmaˈnte, qa ilxix tiˈj tuˈn tel qitit chˈin kytzˈumila te kyechila. Nkyqˈmaˈn ikyjo, noq tuˈn kyel wen kywutzxjal, ex noq tuˈn mi chi el ikyˈine, tuˈn tpajjo xnaqˈtzbˈil lo: Qa nya tuˈn qbˈinchbˈin at kolbˈil qe te jun majx, qalaˈ noq tiˈj Crist, a kyim twutz cruz te qxel.


Ñerä ijewa te sä dulewa̱ shki̱naka̱ni ktei ssa ra, manele te ija̱ñetsa. Ata manele te isha: —Je ba te ipakeke̱ je ssëmi ji̱a sá te mai skalepa. 	 Tej kybˈinte xjaljo, qa jatz anqˈin juntl majl kyxol kyimnin, ilaˈ jaw xmayin, me iteˈxl i qˈmante kyjaluˈn: We qbˈintil teˈ luˈn toj junxil qˈij.


Jera je chu̱li̱i̱ wa te ijewa uña isi̱wa̱tiächa̱kläwa̱, ata ijewa a̱na ji̱a ki̱ta, te isha: —¡Säkekewa, David yäbei, ma je̱r ja̱mi sá dälänopa! 	 Me bˈeˈx i ok iˈlin kyuˈn jniˈ xjal, tuˈn nchi ẍchˈin. Me ayetzin kyeˈ moẍ, noqx kyja i jawe ẍchˈin kujxix: Tata, ay tyajil qtzan nmaq kawil David, qˈaqˈintz tkˈuˈja qiˈja.


Jekäi yis ka̱kiäke̱ ra, del yis ka̱kiäke̱ ssële a̱naa wà bas biköle ki̱ka, 	 Ex ikyxjo a tzeˈnku nchin aqˈiy naˈl Dios, majx nxi nqaniˈn tukˈa tzaljbˈil jun kyˈiwbˈil kyibˈaja.


Ata ka bas wa̱ sa saka janewa̱ bitaba ra, ñaebä bas Ká wa̱ ka bas janakwa̱ bitaba bas shirile ki̱ka. 	 Me qa mix kubˈ kynajsiˈn kyiljo nchi ok lipin kyiˈja, ex ikyxjo te qMan Dios, mi kubˈ tnajsin kyila.


Ata je alaklä ia̱ pju̱ ta̱i pik me̱na botkä, je rä iju̱naklämi tkäbe yika däkmi ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska, mai iia̱ ike̱i yolole ska, jeska ipasu̱rmi ka̱ etka irä, ka̱ botkä irä, ka̱ moska irä. 	 Me anteˈ qya bˈeˈx tzaj qˈoˈn kabˈe t‑xikyˈ tzeˈnku te tˈiw, tuˈntzintla tbˈant tlipin, tuˈn tkanin tojjo najbˈil, a jaˈ ntiˈ kynajbˈilxjal toj, najchaq tkˈatzjo txuk, a jaˈ tuˈn tkˈaˈchit toj oxe abˈqˈe tukˈa nikyˈjin.


Jera etäbä kicha yis kúkanani ka̱jöir ska, te ishe: ‘Ji rä siki tele Säkeklä wa̱ ke je sha ña irä ni.’ 	 Tzaj qˈmaˈn juntl majl weˈy toj kyaˈj kyjaluˈn: Mina tzˈok tqˈoˈn te nya wen, quˈn ate Dios o qˈmante qa wen.


Je ukä ki̱ka María kukana mineju̱mi mane mane ka̱ bata tso̱ Judea ke̱i sha̱na jukläyäkä etka ska. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, xi tajqelin Mariy tibˈ, tuˈn t‑xiˈ toj jun tnam attaq txol wutz te Judey.


Säkätä yis je̱k wetsa ra, yi a̱ni wa̱ ka yis tsa̱tkene kuna; ata kalabe te yis jawa̱. Ata ke je nui ja̱noka̱pa ijewa ki̱ka. 	 Tej nxi qˈiˈn tnejil maj twutz kawil tuˈn nkleta, mix aˈl jun kyxol nimil ten mojil weˈy. Kykyaqilx in kyij kytzaqpiˈn. Noqit ntiˈ kyil twutz Dios tuˈnjo ikyjo.


Bas ka je̱r ko̱ne jibä oloitseke̱ bas te rä ia̱, ata sá wa̱ iju̱ñer jibä oloitseke̱ sá te rä. Ka irä maikäi kuna ta, tsa̱tkeneksa̱ datse̱ rä Judío wa ja̱mi ki̱ka. 	 Ayetzin kyeˈ aj Samaria, mi n‑el kynikyˈa te alqe nchi kˈuliniy. Me metzin qeˈ, a awoˈy aj Judiy, ma tzˈel qe qnikyˈ te alqe nqo kˈuliniy, quˈn antza tzajnin teˈ tkolbˈil qMan noqx kyuˈn aj Judiy.


Bas ku̱ ibiketsö saje wa Säkekewaí te sa katable kate rä sa̱ tsa̱tkenakläksa̱, jishtä sa el Pablo sa̱ wa̱ shka̱ta te ñaebä iyua bas ia̱ je̱rike me̱le iia̱ ja̱mi käi. 	 Tzˈeltzin kynikyˈa te, qa ajo oybˈil te Dios tuˈn tul juntl majl, noq tuˈn tzaj tqˈoˈn ambˈil tuˈn kyklet‑xjal. Quˈn ikyxjo o kubˈ ttzˈibˈin erman Pabl, a kˈuˈjlin quˈn, tukˈa tkyaqil tnabˈl, a xi tqˈoˈn Dios te.


Jera ángel saka deju̱té je̱k duawa̱ jile däläwa̱klä wäja̱mi, ji dälänak jalanak ja̱ma̱a̱ däläwa̱klä u̱í ta yöle oro wà. Je ia̱ ji dälänak jalar ta ja̱ma̱a̱ me̱na ta̱i, je rä iwa̱ ji̱abika̱nak sä sikii wa biköle ka̱kiäke̱ ra ñara, tkenakju̱ jile däläwa̱klä yöle oro wà katke sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä wäja̱mi ki̱ka. 	 Ex attaq juntl angel tukˈa jun tkˈwel storak bˈinchin tuˈn qˈanpwaq, ex kubˈ weˈ twutz t‑altar Dios toj kyaˈj. Xi qˈoˈn ma nintz storak, tuˈn t‑xi qˈoyit tibˈaj t‑altar twutzjo qˈuqbˈil, junx kyukˈa jniˈ kynaˈj Dios nimil. Ex ikyxjo, atzin altar bˈinchin tuˈn qˈanpwaq.


Je ki̱ka Säkeklä cha wa ia̱ etka sábado je̱räkläí tso̱ ji̱a. 	 Tuˈntzin ikyjo, atx juntl wiq ajlabˈl tbˈanilx te Ttanim Dios jaˈlin.


“Ka̱jöir gobiernoí rä jishtä ekla däli klä wakei miju̱ sa̱ñireebä shka̱bläk wa yuläk shka̱bläk iia̱ iuva yäkä sha̱na käi. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús: A Tkawbˈil Dios toj kyaˈj, ikytziˈn tzeˈnku jun tajaw aqˈuntl; xiˈ qlixje wen toj plas jyol taqˈnil, tuˈn kyxiˈ aqˈnil toj tqan uv.


Ditsä tso̱ Jesús da iwa̱ Lázaro kileksa̱ ishäkä wäja̱r naka iwa̱ ishki̱leka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na ra, jewa te je ktei pakani. 	 Me ayeqetziˈn xjal iteˈtaq tukˈa Jesús, tej ttzaj tqˈolbˈin Lázaro toj jul, ex tej tjaw anqˈintl tuˈn, tzunx nchi yolintaq tiˈj kyukˈa txqantl.


Iyina si̱ je ke̱i ska yis kja̱nei wa̱k wa jäiyi wa käi, alaklä wa käi, jewa ki̱ka yis te yis wikblu tkeju̱emi. Jekäi ijewa ktämika̱ jile bata shäk wa ye. 	 Ex kxel nqˈoˈn Xewbˈaj Xjan kyojjo qˈij anetziˈn toj kyanmin waqˈnila qya ex ichin, ex kchi yolil wiˈja.


je ja̱mi yis tu̱r kate marä ibata jekje ska, yis kile minak ka̱sha̱kami Säkeklä wa̱ Cristo Jesús ja̱mi je däkläksa̱ yis ia̱ isäkei ye. 	 ex tuˈntzin nkaniˈn tojjo a lajoˈnx wuˈn, ex tuˈn tkanbˈitjo a oyaj toj kyaˈj, qˈoˈntz tuˈn qMan Dios, atxix tej xqo ttxok, tuˈn qmujbˈin te qibˈ tukˈa Crist, a Jesús.


Jewa ne rä sa bala butsäk wa rä, se̱nak sä del je ja̱mi wa rä, ka Säkeklä wikblu ta wa rä. 	 Ayetzin xjaljo luˈn, oˈkx kyajjo tuˈn kyyasin, ex tuˈn nkubˈ kypaˈn Ttanim Dios. Quˈn oˈkx nxi kyqˈoˈn ambˈil te kyajbˈil; ex tuˈn ikyjo, ntiˈ Xewbˈaj Xjan toj kyanmin.


Jera Jesús te isha iia̱: —Kte si̱ wà yie ishe ba ia̱, jir tuina ebä ka oshkoro a̱rka̱ba botäbä kicha yikaba, ba ka̱yuämiwa̱ mañatabä kicha ka ba wa̱ yis su̱le ni. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús te Pegr: Twutzxix kxel nqˈmaˈn teˈy, tojxjo qnikyˈin lo, a naˈmtaqx toqˈ tman ekyˈ, otaq chin kubˈ tewiˈn oxe maj kywutzxjal, ex kxel tqˈmaˈn kye qa nya ojtzqiˈnqiˈn tuˈnch.


Jekäi bulirishtä ra je guardia wa tsa̱ku̱i ssëna iju̱ñete ji si̱ kju̱ei Judío wa te ikjatiawa̱ rä käi. Je ki̱ka ite iwäyaksa̱, te chui tsa̱ku̱i wa irä Sanedrín wa biköle irä paka ñatapawa̱kwa̱. Jera ite Pablo tsa̱ksa̱, tsa̱mi ijewa wäki̱. 	 Tojxi junxil qˈij, tajtaq tej tnejil xqˈuqil, tuˈn tbˈinte tiˈjxixjo til Pabl toj kywutz Judiy. Tuˈntziˈn, bˈeˈx el tpjuˈn, exsin xi tqˈmaˈn, tuˈn kyok chmetjo kynejil pale, exqetziˈn tkyaqil Sanedrín, a tnejilxix chmobˈl kyxol aj Judiy. Texjo or anetziˈn, etz qˈiˈn Pabl, ex kubˈ qˈoˈn kywutz kykyaqil kawil.


Sa̱ je̱r kiwe̱ ji shi̱ana te ka je rä ja̱leka̱ kuna bas ki̱ka ka sa̱ wa̱ issële kje. Säkeklä rä ji wa̱k bulee, je wa̱ ka bas janakwa̱ je̱r kinak ji shi̱ana wà ka ikatabler ji̱a kje, ata je sha̱na ite bas tsa̱tkemi kjäkksa̱julu, bas täkili däkläka̱ iwäkukäk ji̱a. 	 Quˈn ajo xim tuˈn tbˈinchit il, ikyxjo tzeˈnku kyxim txqantl nimil toj tkyaqil twutz txˈotxˈ. Me ate Dios bˈaˈn tuˈn tqe qkˈuˈj tiˈj, quˈn nlay taqˈ te Dios, tuˈn ttzaj jun yajbˈil qiˈj, a nlayit qpa; qalaˈ qa ma tzaj jun yajbˈil toj qchwinqil, ax te Dios ktzajil qˈonte tumil tzeˈn tten tuˈn qetz tjaqˈ.


Ka irä jiye kuna ta, biköle wätsikile Säkeklä wa̱ wa rä tu̱nakka̱ ka̱jiska ji tso̱ ki̱. Jí ne wà tu̱neka̱ rä, je ne wà sä rä tu̱le̱ka̱ ka̱jiska ji tso̱ ki̱ rä: je rä saje wa te ji biketse etkabä ne wà. 	 Quˈn tkyaqiljo a o tzˈok te tkˈwal Dios, kˈwel tiˈjjo tkyaqil nya bˈaˈn tuˈn, tzeˈnku qe, noq tuˈn qnimbˈil tiˈj, o kubˈ tiˈjjo tkyaqil nya bˈaˈn quˈn.


Je kju̱ei yis dä patkeleté iwakei säkei ye mo̱lewa̱ cadena wà. Bas ka̱kiö yis ktäklä ka suale ta, jishtä yis shena ishäk käi. 	 Ma chin tzaj tchqˈoˈn Diosa, te jun yolil teˈ Tbˈanil Tqanil lo, ex noq tuˈn tpajjo luˈn, intinkuxa toj tze. Tuˈnpetziˈn, chi naˈn Diosa, tuˈn t‑xi nyolinjiˈy Tbˈanil Tqanil tukˈa tkyaqil wanmiˈn, tzeˈnkuxjo tuˈn tbˈant wuˈn.


Jekäi isaka diez te je ssa ra, ijewa kju̱atkacha̱wa̱ je ñael wa bol ra. 	 Atzaj teˈ qbˈintiy, awoˈy lajajtl t‑xnaqˈtzbˈin ikyjo, bˈeˈx tzaj qqˈoja kyiˈjjo kabˈel kyitzˈin kyibˈ.


Jera ite chui tsa̱ku̱i wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä biköle tapawa̱wa̱, je te mai Säbäkäkksa̱ ko̱rmi rä chaka ijewa ia̱. 	 Tuˈnpetziˈn, bˈeˈx i tzaj ttxkoˈn kykyaqil kynejil pale exqetziˈn xnaqˈtzil tiˈj tkawbˈil aj Judiy, ex xi tqanin kye: ¿Jaˈtzin tuˈn titzˈjetaq Crist?


Templo ska Jesús wä kaka̱ te blu wa te iji tso̱ me̱nak jie kate ofrenda jiäklä jui ja̱rka je su̱a. 	 Tzuntaq nkaˈyin Jesús kyiˈjjo xjal, a qˈininqetaq, tej nkuˈxtaq kyqˈoˈn kyoyaj tojjo tkubˈil pwaq toj tja Dios.


Iwa rä biköle yi wa̱ ji tso̱ je ia̱ iki̱me̱rmi ukä bakleka̱; ata yi wa̱ ka ji kuna, je yika ji tso̱ iwa̱ kjelabä jibä bakanamiksa̱. 	 Quˈn ankyeˈ at nim te, ex kyjaˈ kxele txqantl teˈ, tuˈn mi bˈajix. Me anteˈ, a ntiˈ at te, majxpeˈ tal chˈinl at te, k‑elil qˈiyit.


Ata ije ne rä ale ktei yöle katke jikäi rä: ‘¡Issö! Yie yis ktei bata shäk patkemi bä wätsa̱kba. Je te ma ña̱le̱i bäiwe̱miba bä yika.’ 	 Quˈn ikytzin tqˈma Diosjo tiˈj toj Tuˈjil Tyol kyjaluˈn: Kxel nchqˈoˈn weˈ nsan twutza qˈmalte tqanil tulila, tuˈn tkubˈ kybˈinchinxjal kyibˈ twutza.


Kal bäi ka wänak wä ta shi̱ana, ñaebä kal yakei ka wänak wä ta bäi. 	 Quˈn jun tze wen, nlay tzˈel twutz nya wen. Ex jun tze nya wen, nlay tzˈel twutz wen.


Bas te Andrónico irä Junias irä ia̱ ishe yie ichakami. Ijewa rä yis saka wa, ñaebä yis da wätelewa̱ña. Ijewa ne rä Jesús ktei bata shäk wa ia̱ ra palei ta bäi rä, ñakäi Jesús biketsäk yis wätsa̱kba rä. 	 Kyqˈolbˈinqexjiˈy nxjalila, a Andrónico exsin Junias, quˈn ayetzin wukˈajiˈy i ten toj tze; nimxix o tzˈel kyqanil kyxol tsanjil qAjaw, ex ayexix nej i nimin nwutza.


Jekäi mane wa se̱rke̱ jishtä sa yaka ki̱ isherke̱ käi, jewa te rä ji sherke̱ sa yaka ki̱ ne biketseke̱. Ata mane wa se̱rke̱ jishtä Säkeklä wikblu ki̱ ji sherke̱ käi, jewa te rä ji sherke̱ iwikblu ki̱ je ne biketseke̱. 	 Quˈn ayetziˈn, a nchi bˈet tzeˈnkuxjo taj ojtxe kyten, ex oˈkx nchi ximin tiˈjjo nya bˈaˈn, a ntqanin kyxmilil. Me ayetziˈn, a nchi bˈet tzeˈnkuxjo taj Xewbˈaj Xjan, n‑ok tilil kyuˈn tzeˈnku taj Xewbˈaj Xjan.


Jikäi ije wa̱ sa pakale iwa̱k rä: Je rä iyaba Jesucristo je kie biketsäk, ñakäi ñashka̱li̱bläk, jishtä ije te sa paka iwa̱k käi. 	 ¿Ex altzin kye tnukˈbˈil Dios? Atzin ma txi qnimin Tkˈwal, a Jesucrist, ex tuˈn tok qkˈuˈjlin qibˈ qxolile, ikyjo tzeˈnku o tqˈma.


Ata biköle yi te jí yie ishe datse̱ ssa, ata ka iwa̱ iwao̱ne ra, je rä jishtä ditsä ka je̱r ta te iju yua kje ksa̱ ki̱ka käi. 	 Me ayetziˈn nchi bˈin tiˈj nyola, ex mi nkubˈ kybˈinchin tzeˈnku nxi nqˈmaˈn, ikyqetziˈn tzeˈnku jun xjal ntiˈ tnabˈl, a jaw tbˈinchin tja tibˈaj tzˈawin.


Ata bas dewa̱julu rä ka̱tsä Sión ska, Säkeklä kseka jukläyäkäí ska, Jerusalén ka̱jöir ska, ángel wa tapale a̱naa miles miles jeska, 	 Ikyjo tzeˈnku kye ojtxe xjal ntzajtaq kyxobˈil tuˈn tkyij kyiˈjlin tkawbˈil Dios; ikytzin jaˈlin, iltzin tiˈj tuˈn tkubˈ qniminxix, tuˈn mi kyij qiˈjlin Tyol. Quˈn atzin jaˈlin tuˈn qnimbˈil, ma qo pon laqˈe nqayin tkˈatz qMan Dios toj kyaˈj, ex nya noq oˈkx tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tzeˈnku ojtxe. Me metzin qe jaˈlin, noq tuˈn qnimbˈil, o qo kanin toj kyaˈj, jaˈ taˈyeˈ wutz, a twutzxix Sion tbˈi, a jaˈ nyoline Dios, ex akˈaj Jerusalén, a Ttanim Dios itzˈ, ex jaˈ iteˈye jniˈ t‑angel Dios, a nchi kˈulin twutz;


Ata ije̱k manewa̱té iwa̱ dulanak wa su̱ak, te Pedro uña, te isha iia̱: —Satanás, ma je̱k tso̱ kju̱awa yis yika. Ka ba wa̱ ibiketsane Säkeklä käi, ata ditsä käi ebä. 	 Ajtz meltzˈaj Jesús kaˈyil kyiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈin, exsin ok ten yisolte Pegr: ¡Pegr! Ayetziˈn tyola ikyjo, tyol tajaw il, quˈn a taj tajaw iljo tuˈn tbˈantjo kyaj xjal, ex nya a taj Dios. ¡Ay, tajaw il, laqˈemila nkˈatza! chiˈ.


Tsa̱tkeneksa̱ kuköwa̱ tsa̱ku̱ ki̱ tkenakka̱ ye. Ñakäi Säkeklä wikblu espadaí kuköwa̱. Je ne rä Säkeklä ktä rä. 	 Kyqˈoˈnkxsinjiˈy kolbˈil tzeˈnku jun toj kywiˈy tuˈn tklet kywiˈy tuˈn. Ex kytzyuˈnktzinjiˈy Tyol Dios tzeˈnku jun machet te bˈujbˈil tuˈn tipin Xewbˈaj Xjan.


Ata je ju kjä ska ka jita ekla se̱r dä je̱k tsa̱tele bäklä pa ta wäli ebä, je kie rä Lázaro ni. 	 Ex ikyxjo, attaq juntl ichin yaj, Lázaro tbˈi, a otaqx tzˈel bˈoˈlin tiˈj tukˈa txqan txˈaˈk. Twutz txˈotxˈ nkubˈe qeyetaq, ex axixtza ttzi tja qˈinin qanil mojbˈil kye xjal.


“Jera iyaba kibi tso̱ shka̱bläk, ata mika̱ je daju̱ kjani ju ska alemana ra, ite ditsä bularte ta̱i iklä ju̱ate ta̱i ssa. 	 Ataqtzin tej itzikybˈaj, attaq teˈ toj kojbˈil. Atzaj teˈ tmeltzˈaj, exsin ul kanin nqayin tkˈatz ja, xi tbˈiˈn tqˈajqˈojil chnabˈ, ex tbˈi qa tzuntaq nchi bˈixin xjal tuja.


Säkeklä oveja tso̱ bas sha̱na kjänano bas ku̱, jewa pasu̱o ka patkele täkili wà kuna, ata je̱r wà Säkeklä ki̱ ishena käi, ka inaklä ebä bata ki̱ka kuna, ata je̱r ssële iwa̱k si̱; 	 Ayiˈy nejinel, kykaˈyinktzinjiˈy nimil tiˈj Dios, a oqxeninqe kyeˈy, tzeˈnku jun wen kyikˈlel kyiˈj trit. Kybˈinchima tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, tzeˈnkuxjo taj Dios, nya noq tuˈn at kyaqˈiˈn kyiˈj, ex nya noq tuˈn kykanbˈin pwaq, qalaˈ tukˈa tkyaqil kyajbˈila.


ñakäi iwa̱ bas je̱rikäklä wäbalaí na ka̱ oloi ñiwa̱kläka̱, bas je̱r ko̱naklä iia̱ ji ki̱ssäk bas kina rä käi, ji rä däli ukä baawa̱ si̱ je bluneí tso̱ sä sikii wa ja̱mi rä käi, 	 Ex kukx nxi nqaninjiˈy te Dios, tuˈn t‑xi tqˈoˈn tumil toj kyanmiˈn, tuˈntzin tel kynikyˈa tiˈj alkye t‑xilin tkyaqil, a nchi ayoˈn tiˈj toj kyaˈj, a ma chi txokliˈy tiˈj tuˈn Dios; ex tuˈn tel kynikyˈa tiˈj alkye t‑xilin tkyaqil at toklin Dios tiˈj, a awo Ttanimqo, a tbˈanilxix wen twutz;


Jera Jesús te ijewa kúka: —¡Ji shäk kjäbata ebä wà wa! Bulee Isaías te bas ktei bata sha rä, iyöle katke käi: ‘Jí ditsä wa te yis dälätseke̱ rä kjäbata ebä ska, ata ije̱r ska ra ijewa rä butsäle tulämi ka̱mii yis yika. 	 I xi ttzaqˈwin Jesús: Twutzx tej tqˈma yolil Tyol Dios, a Isaías ojtxe, tiˈjjo kyxmiletzˈila, teˈ tqˈma: A ayiˈy nchin nkubˈ kynaˈn, me noq tukˈa kytziˈy. Me atzin kyanmiˈn tzunx nloˈchj wen.


Je rä Cristo ka̱wä ta ji biköle ju̱ñak ma rä ite ibolki wa biköle tulacha̱wa̱ iklä niki̱ka kje ki̱ka. 	 Quˈn ate Crist il tiˈj tuˈn tkawin, me tzmaxiˈ aj ttzaj tqˈoˈn qMan tuˈn tkanbˈin Crist kyibˈaj jniˈ tajqˈoj.


Ikuna manele te ibiketse irä ka̱ju̱ñak ra, ata ka ikjä pakolone ji shäk ra, je rä iwakei je̱k wäyuä, ata ije ka̱ju̱ña rä ka wata. 	 Qa at jun xjal nkubˈ tbˈisin qa nimil, exsin qa nya jkˈuˈn ttzi, ax nkubˈ sbˈunte tibˈ tuˈnjo tbˈis, ex atzin tnimbˈil ntiˈ tajbˈin.


Je ki̱ka yis te kte si̱ sha, je ka kuke bas te. 	 Me metzin weˈ nxi nqˈmanjiˈy a twutzxix, me mi nxi kynimiˈn.


Jekäi fariseo wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä te isha yakei ñaia̱: —Ije te yakei wakbläk wa kieke̱wa̱ bäi ebä, ñakäi iyäkäke̱ ijewa ra. 	 Tuˈn ikyjo, nimx i jaw yolbˈin Parisey tiˈj Jesús junx kyukˈa xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil. Chi chiˈ kyjaluˈn: Ajo maˈ xjal lo, nchi tkˈmoˈn jniˈ xjal aj il, exsin nwaˈntz kyukˈa, chi chiˈ kyxolile.


Sä wäbala wa̱ ka ishäklei sä jula ia̱: “Ka yis ki̱ ba sher.” Ñaebä sa̱ tsa̱ku̱ wa̱ ka ishäklei sä klä ia̱: “Ka yis ki̱ ba sher.” 	 Tuˈnpetziˈn, a wutzbˈaj, nlay txi tqˈmaˈn te qˈobˈaj: Ntiˈ te tajbˈin weˈy. Ex a wiˈbˈaj, nlay txi tqˈmaˈn te qanbˈaj: Ntiˈ te tajbˈin weˈy, chitjo.


Je ki̱ka Judío wa te ikúka: —Jí ju yöle cuarenta y seis año kje, jera ¿maikäi ba ia̱ je yörmika̱ni tres día ebä ra rä na? 	 Xi kyqˈmaˈn Judiy te: Taj qaq toj ox kˈal abˈqˈe tuˈn tjapin bˈajjo ja lo. ¿Ma akutzin japinte tuˈn, toj oxe qˈij?


Ata ikuna rä sa te iyula sä wabiketsanakläksa̱ wämo ye Cristo ja̱mi ra, jeiräta sä deksa̱ rä ji yakei wakbläk wa ye ra, baishe ¿Cristo rä ji yakei wakble kja̱nei wa̱k na? ¡Ka irä jekäi kuna! 	 Quˈn ma qo klet noq tuˈn ma tzˈok qe qkˈuˈj tiˈj Crist, ex nya tuˈn tjapin ojtxe kawbˈil quˈn. Exla qa ma qo klet, ¿Ma nyatzin aj il qotz? ¿Ma apela Cristtz at tpaj tiˈjjo qil? ¡Mina!


Jekäi ra, ¿ka̱wei te Säkeklä kablele je wätkewe̱wa̱ na? ¡Kai irä jekäi kuna! Ka irä jiye kuna ta, ikuna ka̱wei rä täki ta sa̱ se̱newa̱k kseka ra, jera iyina si̱ ra sä wabiketsarmiksa̱ wämo ye rä ka̱wei wawe̱ ki̱ka. 	 ¿Ma attzin tkyˈitzjo tkawbˈil Moisés tukˈa tnejil yol, a bˈant tiˈj tuˈn Dios tukˈa Abraham? ¡Ntiˈ! Quˈn noqit at kolbˈil tuˈn tjapin bˈaj tkawbˈil Moisés quˈn, matla qo ok tzˈaqle tuˈn toj qchwinqil.


Jekäi ijewa te nima kúkle kaku ma iia̱, ñakäi bul ña ma ite iia̱. 	 Xitzin qˈoˈn chˈin kyiẍ te, a tzqˈajsin toj qˈaqˈ,


Yis ia̱ issër bas biköle me ktä kte kju̱awa wà käi, ata bäi si̱ rä bas me ji bata shä. Ka irä jiye kuna ta, yi te ji bata sheke̱, je rä yi ktäke̱ kte kju̱awa wa tsa̱ta. Ata ite iwapaka tapanak wa ia̱ ijewa ki̱wäjienaklä ra, jera je rä yi te ji bata sheke̱ ra ñaebä. 	 Wajatlaˈy tuˈn kykyaqilxa tuˈn kyyoliˈn toj noq tzeˈnchaqku yol. Me tuˈn tchˈiy Ttanim Dios wen, nimxix toklin Tyol Dios tuˈn kyyoliˈn tiˈj, tzeˈnku tuˈn kyyoliˈn toj noq tzeˈnchaqku yol, a ntiˈ pujbˈilte.


Jekäi ite ipaka je̱tkäkwa̱ iwakei jula wämo kja̱ne ioloi kanakläka̱, Sa̱tsa̱ku̱i ye, Sa̱tsa̱tkäkksa̱ ye, ije wa̱ Israel wa ssëwa̱klä ñamanewa̱ksa̱, ñakäi iwa̱ ijewa nui jäkläwa̱ bitaba. 	 O jaw tiˈn qMan Dios, ex o txi qˈoˈn toklin tuˈn tkawin junx tukˈa, ex o tzˈok qˈoˈn te Tnejil ex te Kolil, tuˈntzin tajtz tiˈj qanim, qkyaqil awo aj Israel, ex tuˈn tkubˈ tnajsin qil.


Jera ite ikúka: —Ba ku̱ Säkekewa ba Kekläí shka̱li̱blö ma je̱r ska ji tso̱ kalabe wà, ba wakei kalabe wà, bä täkili kalabe wà, bä ka̱biketsä kalabe wà; ñakäi ba saka shka̱li̱blö jishtä ba wakei je̱k shka̱l käi. 	 Atzin tej xnaqˈtzil xi ttzaqˈwin kyjaluˈn: Chixix te uˈjjo kyjaluˈn: Kˈuˈjlinkxix te tDios, a tAjaw Tkyaqil, tukˈa tkyaqil tanmiˈn, tukˈa tkyaqiljo tajbˈila, tukˈa tkyaqil tipiˈn ex tukˈa tkyaqil tnabˈla; exsin kˈuˈjlink te t‑xjalil tzeˈnkuxjo n‑ok tkˈuˈjlin te tibˈ.


Yis wa̱ ije rä su̱nak, ije rä je̱k weikäk ta̱i bas bata ki̱ka, ñakäi Laodicea wa irä Hierápolis wa irä jewa bata ki̱ka. 	 Ex o nliˈy qa n‑aqˈnin Epafras kujxix wen te kyxela, ex te kyxeljo Ttanim Dios toj Laodicey ex Hierápolis.


Ikuna yilé te sa pakteke̱ kte kju̱awa wà, ka saje wa Säkekewaí Jesucristo wa̱ ji bäi yile ssëta kuna ra, ka sä pautäle wämo ssëta kuna ra, 	 Qa at jun xjal nxnaqˈtzin jun tumil nya twutzx, qa mikyxiˈ tzeˈnku tbˈanil xnaqˈtzbˈil tuˈn qAjaw Jesucrist, ex qa mikyxiˈ tzeˈnku ntyekˈin qnimbˈil;


je rä ka̱jiska ka yörksa̱ba yika, ite sä kuka Cristo ja̱mi däkwa̱ sikii ye, ka yakei ta iwäna iwa̱ sa̱ shka̱l ki̱ka. 	 Quˈn o qo jaw tskˈoˈn Dios, a naˈmtaq tuˈn tkubˈ tchˈiˈysin twutz txˈotxˈ, tuˈn qok xjanxix, ex ntiˈ qkyˈi twutz. Ex noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qiˈj,


Je kte yöle washe rami ite, je te ishe rä: “Ije mineletse̱ rä oveja tse̱mi kota̱nakwa̱ käi. Jishtä oveja yaba kä tieke̱ ra, ka ia̱r kuna ikä tiäk wäna käi, je su̱ta ka iwa̱ ji a̱ni yine. 	 Atziˈn Tyol Dios, a ntuˈjintaq ikytaq ntqˈmaˈn kyjaluˈn: Xi qˈiˈn ikyjo tzeˈnku jun tal rit nxi bˈiybˈaj; ex noq nkubˈ tayoˈn tzeˈnku jun tal tal rit, tzeˈn n‑el mitzet tsmal. Ex xi ttziyin tiˈchaqjo tuˈn tikyˈx tiˈj.


a̱ni ka je̱k ssë wà kuna, je̱k jalewa̱ ebä, ñakatabläk je̱r baa wà, ñashka̱li̱blele, 	 Kymutxsinku kyibˈa, ex bˈunin chi yoliˈn. Kyyonkuy tajbˈil qMan kyukˈa txqantl nimil, ex kukx tzikyˈxi kyuˈn jun tukˈa juntl, tuˈn tqˈaqˈbˈil kykˈuˈja kyxolxa.


Ji ssële bas wa̱ isäkätä skaté, je banowa̱pa bas ja̱mi. Ikuna ji ssële bas wa̱ isäkätä skaté tso̱ rä balewa̱ bas ja̱mi ra, jera ñaebä bas se̱rmi rä balewa̱ iyaba ja̱mi, ñaebä iKá ja̱mi. 	 Tuˈnpetziˈn, kykˈuˈnkutziˈn toj kyanmiˈn a Tbˈanil Tqanil, a o kybˈiˈy atxix ojtxe. Quˈn tuˈn ikyjo, kchi tenbˈilxixa kujxix toj kynimbˈila tiˈj qMan Dios ex tiˈj Tkˈwal.


Jekäi säkekewa shtä wa kiana rä ji wa̱k tsa̱na käi, se̱nak dälätsalewa̱ ditsä wa̱ käi, ka̱biketsäk tsa̱na käi, chatkäkwa̱ ji biketsäk etkabä bäi käi, ñashka̱li̱bläk käi, ji katabläk käi. 	 Ex atzin xnaqˈtzbˈiljo lo: Qˈmanxa kye ichin, a ma chi tijin, tuˈn mi chi txˈujte, tuˈntzin kynimajtz kyuˈn txqantl, tuˈn tten kynabˈl, ex tuˈn kyok tzˈaqle toj kynimbˈil ex toj tqˈaqˈbˈil kykˈuˈj, ex tuˈn tikyˈx kyuˈn tkyaqil tiˈ toj kychwinqil.


Jera ite isha ijewa ia̱: “Bas te ji we̱ke̱ ditsä wäna ijuenaklä bas dä wämo ni. Ata Säkeklä wa̱ bas je̱rike ju̱ñer. Jekäi ji rä ditsä ia̱ ra bäi si̱, je rä Säkeklä ia̱ ra dokona si̱. 	 Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn Jesús kye kyjaluˈn: Kyajnaj kyeˈ tuˈn tok kyqˈoˈn kyibˈa te tbˈanil xjal kywutzjo txqantl, me ojtzqiˈn kyeˈ kyanmin tuˈn Dios; quˈn tkyaqil, a manyor wenxix kywutzxjal, bˈeˈx n‑el iˈjlin teˈ tuˈn Dios.


Ekla ia̱ irä me̱nak je wikblu oloi ja̱mi iktäklä je̱rike ta käi, ata isaka ia̱ ji ka ju̱ñer iwa̱ je rä kjayinak iwa̱ pakanak je wikblu ebä oloi ja̱mi. 	 Quˈn ate Xewbˈaj Xjan ntzaj qˈoˈnte nim nabˈl te junjun, ex te juntl axjo Xewbˈaj Xjan ntzaj tqˈoˈn, tuˈn tyolin tukˈa nim tumil ex ojtzqibˈl.


Jera se̱nak ka̱jiska wa biköle ka kie yölewa̱ kuna ka̱jiska yöleksa̱ skaté, äyë kalme ale Oveja yaba ko̱tälewa̱ wa̱ se̱nak kseka wa kie yuäklä je äyëí ki̱, jewa biköle te ije oloitsemi. 	 Tkyaqil xjal kchi kˈulil twutzjo txuk, ayeˈ a nya tzˈibˈin kybˈi toj Tuˈjil Chwinqil, a teˈ tal Tal rit, a kyim, a tzeˈnkuxtaqjo t‑xim Dios, a atxix naˈmtaq kubˈ tchˈiysin tkyaqil.


Ijewa wa̱ imawa̱tse̱ kja guardia wa jui na ra, Pablo te isha guardia wa tsa̱ku̱i ia̱: —¿Ba te ka̱ me̱mi 'stäklä ba ra na? Jera ije te isha: —¿Ba wa̱ Griego wa ktä ju̱ñer na? 	 Atzaj teˈ chˈixtaq tokx qˈoˈn Pabl toj kyja xoˈl qˈaqˈ, xi tqanin te tnejil xqˈuqil. Chiˈ kyjaluˈn toj tyol: ¿Noqit aku chin yolin chˈiˈn tukˈiy? chi Pabl. Jaw kaˈylaj tnejil xqˈuqil tuˈn tyol, exsin xi ttzaqˈwintz: ¿Bˈaˈntzin te yolin toj griego? Bˈaˈn, chi Pabljo.


Ka̱ wäkiri wädular del ike̱i kjewa̱klä sha̱na ra, sä wätelewa̱ wa sha̱ ekla wäyäkksa̱ni ditsä ia̱, mane sherke̱ ijewa ki̱ käi. 	 Me ante Pilat, a aj kawil, aj tikyˈ junjun Xjan Qˈij, kukx nxi ttzaqpiˈntaq jun xjal, a tkuˈxtaq toj tze. Me nejtaq nxi tqanin alkye kyajxjal tuˈn t‑xi tzaqpet.


Ñerä si̱wa̱ ju̱naté täkii tipä ki̱ka, je tjuäke̱ te ko̱no ki̱tierawa̱ kje, ata ije kapawa̱. 	 Me n‑okku ten txqan qˈankyaq tukˈa txqan kyqˈiqˈ toj nijabˈ; bˈeˈx bˈaj okx piqˈj txqan aˈ tzma toj bark. Exsin otaq tzikyˈ ktan Jesús.


Jekäi bulee yie ishe bas ia̱: Elías bakle ke̱i kje, ale ka̱li̱ ka ja̱ne kuna tres año y medio bala na ra, sa tuarcha̱rawa̱ bäli wa̱ je ke̱i biköle ska ra, jera je ke̱i ska alaklä wa chichö wa tso̱ ta̱i Israel wa sha̱na, 	 Quˈn toj kywutza wen xjalqiˈy, noq tuˈn tzajninqiˈy te qtzan Israel. Me twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy, kyojjo qˈij, tej tten Elías tzaluˈn toj ttxˈotxˈ Israel, nimxtaq qya otaq bˈaj kyim kychmil exla qa tzajninqetaq te Israel, ikyxjo tzeˈnku te Elías. Oxe abˈqˈe tukˈa nikyˈjin mix tzaje jbˈal. Tuˈntziˈn ikyjo, tkyaqil twutz txˈotxˈ nimx waˈyaj tzaj.


¡Bas manenak wa! ¿Ka bas wa̱ iju̱ñer sa̱ je̱k bawa̱wa̱ ji tso̱ ka̱jiska ra, jera je rä sa̱ kju̱atkä Säkeklä ra na? Yi kianakle je̱k bawa̱k ji tso̱ ka̱jiska ra, je iarmiwa̱ Säkeklä bolki ye. 	 Ayeqiˈy werman, nyakuj nya nimilqiˈy. ¿Ma nyatzin bˈiˈn kyuˈn, a tuˈn kyoka te tukˈa bˈinchil il, a tzeˈnku nbˈant tuˈn, tuˈntzin ikyjo, bˈeˈx kchi okila te tajqˈoj qMan Dios? Ikytziˈn aˈlchaqx kye juntz, tuˈn tok tukˈlin tibˈ tukˈa nya wen te twutz txˈotxˈ, bˈeˈx n‑ok te tajqˈoj Dios.


Jebä ra tso̱ kja ikpäk wa ñatsa̱tulami iyika. Ñakäi guardia wa tsa̱ku̱i je̱r ku̱a ite ra Pablo rä Roma wa, je ne mu̱awa̱ ite rä, je te isuawa̱wa̱. 	 Tuˈntziˈn toklin Pabl, bˈeˈx el kypaˈn kyej xoˈl qˈaqˈ kyibˈ tiˈj, ayej tuˈntaq kyok laqtzˈinte, ex majx tej tnejil xqˈuqil, bˈeˈx tzaj t‑xobˈil, tuˈn otaq bˈaj tkˈloˈn.


Ñerä Pablo je̱k wetsä dami ji̱a jekäi ra, Festo te isha täkii: —Pablo, ba yuletenawa̱, ba je̱k yua ta̱i, je te ba yuletewa̱wa̱. 	 Tej tbˈaj tqˈmaˈn Pabljo lo, te kolbˈilte, bˈeˈx jaw weqj Festo, ex tqˈma: ¿Qape txˈuˈj taˈya te twiˈ, Pabl? Noq tuˈn nim t‑xnaqˈtzbˈila, jaˈ ma tzˈele txˈuˈj twiˈy.


Je ki̱ka yie jikäi ishe, je sheke̱ yie täkili wà Säkekewa ja̱mi: Ke bas shka ji̱a ka Säkeklä ja̱mi kuna wa käi, jishtä ijewa shkä ji ka wata biketse ja̱mi käi. 	 Atzin kxel nqˈmanjiˈy, ex kxel woqxeniˈn toj tbˈi qAjaw, tuˈn mi chi anqˈiniˈy tzeˈnqeku xjal, a nya nimil tiˈj Dios, a nchi anqˈin tzeˈnku ntqanin kynabˈl, a ntiˈ tumil.


Bas te yis saka kie Herodión ia̱ ishe yie ichakami. Bas te Narciso ska wa manele rä Säkekewa ja̱mi wa ia̱ ishe yie ichakami. 	 Kyqˈolbˈinxjiˈy nxjalila Herodión, ex kye jniˈqe tzajnin tiˈj tbˈaj Narciso, quˈn ex nimilqe tiˈj qAjaw.


je̱k jawa̱ Säkeklä ktä ssäk iduawa̱ kje, duäkwa̱ cruz ja̱mi kje. 	 Atzaj teˈ s‑ok te xjal, xkubˈtzin tyekˈin tmutxbˈil tibˈ, ex kubˈ tnimin tMan, ex xi tqˈoˈn tibˈ tuˈn tkyim twutzjo cruz; ikytzin s‑ele kyiˈn xjaljo ttxˈixew, nyakuj tzeˈn jun aj il.


Jirje ba te isu̱a, ji biketse etkabä wawá̱ ite rä ite ji wá̱ ra ñara, ñakäi ji biketse ite etkabä parunakksa̱ bulee ite ji wá̱ wà. 	 Kaˈyinktziˈn tiˈjjo o bˈaj tiˈj Abraham; o tyekˈe tnimbˈil tuˈn tbˈinchbˈin. Ex atzin tnimbˈil bˈaˈn xjapine twutz Dios noq tuˈn tbˈinchbˈin.


Jekäi ije je̱r ianawa̱, ijewa rä ka ji biketsäk kuna etkabä ki̱ka. Jera imineju̱ sa paktäk je pája̱mi jukläyäkä tsi̱dala shtä ska. 	 Ex noq jaw kaˈylaj tuˈn, tuˈn mix xaye nimine kyuˈn jniˈ t‑xjalil. Bˈeˈxsin xiˈtz xnaqˈtzil kyojjo najbˈil nqayin tkˈatz Nazaret.


Jera chui tsa̱ku̱i wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä jewa te je ktei ssa ra, ijewa te ibiketsa maikäi ra ite iktemiwa̱. Ata isuanacha̱wa̱ iyika, je rä ditsä biköle male̱cha̱cha̱wa̱ ite sa pakteke̱ te ki̱ka. 	 Teˈ tok kybˈiˈn kynejil kypale aj Judiy ikyjo exqetziˈn jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil, bˈeˈxsin i ok ten jyol ttxolil tzeˈn tuˈn tkubˈe kybˈyoˈne, quˈn otaqx tzˈok kyxobˈil te, quˈn nimxxjal otaq tzˈok lipe tiˈjjo t‑xnaqˈtzbˈil.


Je ki̱ka sa̱ je̱k tso̱ksa̱ ji rä sa̱ se̱naklä bitaba ñara je wa̱k, ji rä sa̱ ñaki̱wäjiäkläwa̱ etka yebä je wa̱k. 	 Tuˈnpetziˈn, i tok tilil quˈn tuˈn qmujbˈin te qibˈ qxolx, ex tuˈn qchˈiy toj qnimbˈil.


Je ne ki̱ka ke bas je̱r ianakwa̱ ishäk: ¿Jibä ñemi sa te na? ¿Jibä yemi sa te na? ¿Jibä wà sa̱ ñapajiämi na? 	 Tuˈntziˈn, mi chi bˈisiˈn, ex mi kyqˈmaˈy: ¿Tiˈ kxel qwaˈn, mo qa tiˈ kxel qkˈwaˈn, mo qa tzeˈn tten qxbˈalin tuˈn tok? qa chi chijiˈy.


Bas ja̱mi ji tkerke̱, ata ka bas wa̱ ikuna. Bas te sä kteke̱wa̱, ñakäi bas je̱r ki̱ sa saka iarke̱ ijile ki̱ ebä, ata ka bas ia̱ ji däkksa̱. Bas ñakpäke̱, bas kju̱atkäke̱, ata ka bas wa̱ ikuna, je rä ka bas wa̱ ikine ki̱ka. 	 Ayetziˈn, a kyaja jun tiˈ, mi nknet kyuˈn. Tuˈnpetziˈn, nchi bˈiyiniˈy, exsin nloˈchj kyanmiˈn tiˈj jun tiˈ, me nlayx jyet kyuˈn. Tzunpen n‑ok tilil kyuˈn, ex nkubˈ kybˈinchiˈn tuˈn ttzaj qˈoj, me nlayx jyet a kyaja. Kxel nqˈmaˈn kyeˈy: Nlay knet‑xjo a kyaja, quˈn mina nxi kyqaniˈn te qMan Dios.


Ijewa te bas kju̱eitketseke̱, ata ka je rä bas tsa̱tkäklä kuna. Ijewa te bas bala butsakle sá yika, bas wa̱ ijewa biketsäkläpa. 	 Aye xjal, a kyaj tuˈn tjapin bˈaj tkawbˈil Moisés kyuˈn, nimxix nchi jyon tumil tzeˈn tten tuˈn tkubˈ kykˈuˈja kyuˈn. Me atzin kyximjo nya wen, quˈn a kyajjo tuˈn tel kypaˈn kyibˈa qiˈja, ex tuˈn kyxi lipey kyiˈj.


Jera Judas te ikúka bäi, jeska ra ite ibiketsami maikäi si̱ ra ka̱ dämiksa̱ iia̱ iwa̱ iju̱akläksa̱ ijewa ia̱, ka ju̱ñele kuna ditsä wa̱ käi. 	 Xi ttziyin te Judas ikyjo, ex jun paqx, ok ten jyol tumil tzeˈn tuˈn t‑xi qˈoˈyit Jesús toj kyqˈobˈ pale, me atlaˈ toj ewajil, tuˈn mi kylixjal.


Ba wa̱ ji biköle ju̱ñer, je te jira sá je̱r ku̱a. Ñakäi ka jiye ba ki̱ yi sher kuna ba wächakewa̱k, je te jira sá je̱r ku̱a. Ata je ba te isha wà sá te ibiketse ba dar dä Säkeklä ska. 	 ¿Mapen tzˈel qnikyˈtza te jaˈlin, qa ntiˈ jun tiˈ mi n‑el tnikyˈa te, ex nyapen il tiˈjtz tuˈn ttzaj tqˈmaˈn jun aˈla jun tumil teˈy? Atziˈn jaˈlin, ma tzˈel qnikyˈa te, qa tukˈa Dios sajiy.


Jera iwächa̱mi ka̱ su̱ak te isha: —Yis wäna ditsä juerke̱, ata ijuer kal ne shkäke̱ rä käi. 	 Bˈeˈx i jqet chˈin twutzjo moẍ, ex tqˈma: Ma bˈant chˈin we nkaˈyin, me noq chˈin, quˈn ayetziˈn ichin ncheˈx nkaˈyiˈn nyakuj tzeqe nchi bˈet.


Ñakäi ite isha ji̱a: “Säkekewa ekla, yabala bakle bol jäiyi wa, 	 Ex at juntl tyol Jesús bˈaj tqˈmaˈn. Chiˈ kyjaluˈn: At jun xjal attaq kabˈe tkˈwal.


Jekäi ijewa te iktä ssa deka̱ ite jekäi ishaka̱ ska ra, ijewa kjoyina täkii te isha: —Je ditsä weiköwa̱, je shtä ka kiar ji̱a se̱nak ka̱jiska. 	 Tzuntaq nchi bˈin xjal tiˈjjo lo. Me atzaj teˈ kybˈinte, qa il tiˈj tuˈn t‑xiˈ Pabl kyxol nya Judiy, bˈeˈxsin jaw kyẍchˈintz kyjaluˈn: Nya bˈaˈn tuˈn tanqˈin ichin lo twutz txˈotxˈ. Il tiˈj tuˈn tkyim.


Ata Sardis ska sa̱ tso̱ elkje, jewa pajiele ka pate̱neka̱ iwa̱ kuna. Jewa shkämi yis da pajiele suruu, ijewa ia̱ jekäi rä o̱nak ki̱ka. 	 Me at junjun kyxola toj Sardis, ayeˈ mi nkubˈ kybˈinchin il, ex toj nwutza, ma chi ok tzeˈnku jun xjal txjoˈn t‑xbˈalin wen. Ex kchi bˈetil wukˈiy toj kyaˈj tukˈa kyxbˈalin sjanin wen te t‑xeljo wen xbˈant kyuˈn, quˈn at kyoklin toj nwutza.


Je ka ka̱wei dälätsäk kuna dämiwa̱ rä Satanás te ji we̱ oloi ja̱mi, ji wá̱ ta täkii, ji kjashä ta ijuenaklä ye, ji ka su̱le sa̱ wa̱ wá̱ ta sä wäyuäklä, 	 Atzin ichin aj ilxix tzul noq tuˈn tipin satanás, a tajaw il. Ex kˈwel tbˈinchin nim techil tipin, a noq tuˈn kyjaw kaˈylajkuxjal tiˈj, me noq te sbˈuˈbˈl.


Je ne ki̱ka yis te iyua bas ia̱ jekäi rä. Je rä mika̱ yis demiju̱ ra, ka yis je̱r ianakläwa̱ bas ale yis je̱r ssëwa̱k a̱naa wa ki̱ka. Jekäi yis te ibiketse, yis ssëna a̱naa ra, bas biköle ssërmi a̱naa. 	 Qˈuqletaq nkˈuˈja kyiˈja, tuˈn qtzalaj junx qkyaqilx. Me tej tok nbˈiˈn qa attaq nya bˈaˈn kyxola, bˈeˈx xi ntzˈibˈiˈn wuˈja kyeˈy kuj chˈin, me ¿Nyapela tuˈn tkubˈ kybˈinchin kyibˈa, tuˈntzintla mi chin jaw bˈisiniˈy, aj nteˈn kyxola? Quˈn ayepen kyeˈ tuˈn kyqˈonte tzaljbˈil weˈy.


Je itäki̱ Jesús mineju̱, jera ite inaklä bäkäk wa ekla kie Leví ni je su̱a je̱tkelewa̱ inaklä bäkäklä ska, je ia̱ ite isha: —Sä shkä yis da. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo; bˈeˈx etzku Jesús toj ja. Tej tbˈet, ex iwle jun ichin tuˈn, peyil pwaqtaq te kˈaybˈil te Rom, ex ataqtziˈn tbˈi ichin, Leví. Ex antza qˈuqletaq tojjo najbˈil, jaˈ npeyintaq kˈaybˈil. Exsin xi tqˈmaˈn Jesústz te kyjaluˈn: Lipeka wiˈja.


Jera Jesús te ichaka iia̱: —¿Jiräni ba kie rä? Jera ite ikúka: —Yis kie rä chu̱li̱i̱ ni. Je sha ite wà rä be chu̱li̱i̱ rä baklewa̱ ija̱rka ki̱ka. 	 Xitzin tqanin Jesús tej ichin kyjaluˈn: ¿Titzin tetza tbˈi? Tzajtzin ttzaqˈwin tej ichin kyjaluˈn: Ilaˈku weˈ nbˈi. Xi tqˈmaˈn ikyjo quˈn tuˈn nimxtaq taqˈnil tajaw il otaq chi okx toj tanmin.


Jera ite ijewa kúka te isha: —Säkeklä ktä ssäk, ñakäi ikukäk wao̱nak, jewa ne rä yis a̱mi, yis el wa rä. 	 Atzin te Jesús xi ttzaqˈwin kyjaluˈn: A wejiˈy nnana ex aye wejiˈy witzˈin ayeˈ nchi bˈin, ex nkubˈ kybˈinchin a ntqˈmaˈn Tyol qMan Dios.


Je su̱a Simón Pedro te ra, ije̱tkawa̱ wakte Jesús klä kicha ja̱mi, jera ite isha iia̱: —¡Säkekewa, ma je̱k sikö yis yika, yis dä ji yakei wakbläk ki̱ka! 	 Tej tok tkaˈyin Simun Pegrjo ikyjo, bˈeˈx kubˈ meje twutz Jesús, exsin xi tqˈmaˈntz te: Tata, chin ttzaqpinkja, quˈn jun aj ilqin weˈ.


Jera Jesús wa̱ ka ijewa pakane ishäk kuna yi a̱ni ia̱. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús kye, tuˈn mina chi ok tene qˈmalte kye jniˈ xjal.


Ka̱tuir dawa̱ ra iwa̱ dulanak wa minejulumini tipä kjä ska. 	 Atzaj teˈ qok yupj, bˈeˈx o kuˈxa, a awoˈy t‑xnaqˈtzbˈin, ttzi nijabˈ,


jekäi ba rä sa saka yuäk ra, jera ¿jiye ka ba wakei je̱k yuä rä na? Ba te sa pakte, ka jakbler ni ra, ¿jiye ba jakbläke̱ na? 	 Me atzin te, a nxnaqˈtziˈn kye txqantl, ¿Tiquˈn mi nkubˈ t‑xnaqˈtziˈn tibˈa nej? Ex atzin te, a nyoliˈn qa nya wen tuˈn qelqˈin, ¿Tiquˈn akul te n‑elqˈin?


Ka iwa̱ ijewa pakane ji a̱ni tsa̱kmi kuna kianak ña̱la ki̱ käi, däli tsa̱klä iräle, ñanak iräle, inaklä tsa̱k ikipa ja̱mi iräle, ata kata ebä; 	 Me nej xi tqˈmaˈn kye: Mina txi kyiˈn jun tiˈ, tuˈn tajbˈin toj kybˈeˈy; qalaˈ noq jun tal kytzeˈy. Ex mipe txi kyiˈn kyeˈ kychˈuˈẍ, kywaˈy ex kypwaqa.


Jera ite isha: —Kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, je chichö ka jita te ijia rä biköle tsa̱ta. 	 Chitzin Jesúsjo kyjaluˈn: Twutzxix kxel nqˈmaˈn kyeˈy; ajo tal qya lo, nim chˈintljo toyaj ma kux tqˈoˈn kywutzjo txqantl.


bikökje yie ba bolki wa tulacha̱wa̱ bä klä tkäkläka̱ iki̱ka kje.’ ” 	 tzmaxiˈ aj tkubˈ kyiˈjjo tajqˈoja wuˈn, chi Dios.


Ite jekäi isha ra, ite pan kukawa̱, je ki̱ ite wekte sha Säkeklä ia̱ biköle wäna. Jekäi ite je butsaksa̱ ña ite. 	 Tej tbˈaj tqˈmaˈn Pabl ikyjo, jaw ttzyuˈn jun pan, ex kywutz kykyaqil, xi tqˈoˈn chjonte tiˈj te qMan Dios.


Je ki̱ka sá te je shtä wa pake, sá te je shtä wa ia̱ ka̱wei me̱ Säkekewa Jesucristo ja̱mi bitaba shka̱bläk iwakwa ji ñaklä. 	 Me aye xjal lo kxel qqˈmaˈn kye toj tbˈi qAjaw Jesucrist, tuˈn kyaqˈnin, tuˈntzintla tkanbˈitjo telix kyqˈij kyuˈn.


Jekäi yie ji we̱mi tkenawa̱, je rä yis mineju̱mi ukä ska ra, bas je̱r ja̱naklä ji̱a del jeska. 	 Tuˈnpetziˈn, tok tilil wuˈn, tuˈn t‑xi nqˈmaˈn kyeˈy tuˈn mi tzˈel nnaje tkyaqiljo lo toj kykˈuˈja, aj wikyˈa tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


“Jera ¿jibä we̱mi je uva yäkä wakei te na? Je bitämi te je shka̱bläk wa weikeche̱miwa̱, kjepa ite uva yäkä me̱mini isaka ia̱. 	 ¿Tiˈtzila kbˈajil te tajaw txˈotxˈ kyiˈjjo manil, toj kywutza, aj tul? ¿Nyapela bˈeˈx kchi kˈwel tbˈyoˈn, ex kxel tqˈoˈn ttxˈotxˈ te kymajin txqantl?


Jera Säkekewa te isha iia̱: —Ma je̱köka̱, ma cho̱ ña̱la kie Bulee ni wà Judas ju ska. Jeska ekla kinak Saulo ni dar Tarso ska je yulö. Iwa rä ije ka̱kiä kate, 	 Xitzin tqˈmaˈn tAjaw Tkyaqil te: Kux jaw weˈksa, ex kux txiˈy tojjo bˈe, Jikyin tbˈi, ex qanixa toj tja Judas tiˈj jun ichin, Saulo tbˈi, te aj tnam Tarso. Lu nnaˈn Dios,


Je wäsaka Säkekewa ángel í ekla te duë ja̱wa̱ka̱ ije ki̱ka, ka iwa̱ Säkeklä oloi kaneka̱ kuna ki̱ka. Jekäi ikatami chichöña te, kjepa iduawa̱. 	 Texjo or anetziˈn, jun t‑angel tAjaw Tkyaqil kubˈ tbˈinchin, tuˈn tyabˈte Herodes, quˈn tuˈn xi ttziyin tuˈn tok qˈoˈn te jun dios. Bˈeˈx kyim tukˈa nim kyixkˈoj, ikyjo tzeˈnku nchyoˈljtz jun aˈla kyuˈn ẍchuqˈ.


Ñerä Simeón te ji bäi sha o̱nak ijewa ia̱ te isha je yaba a̱mi María ia̱: —¡Jikäi issö! Jí yaba wabiketsaleksa̱ rä Israel wa chu̱li̱i̱ oloi ja̱nacha̱kläwa̱, ñakäi chu̱li̱i̱ oloi kanakläka̱. Je rä patkele ijuenaklä ye sä wäna ditsä wa̱ yinak yakei, 	 exsin i xi tkyˈiwlin Simeón kyoxelx. Xi tqˈmaˈn te tnana Jesús: Atziˈn neˈẍ luˈn ma tzaj tqˈoˈn Dios kyxol aj Judiy, tuˈn tel wen junjun ex junjun mina. A k‑ajbˈil te techiljo a taj Dios kyukˈaxjal, me nya tkyaqilx kxel niminte.


Jekäi yi je̱k jawa̱ jí yaba käi ra, je ne rä bakleka̱ bäi si̱ ka̱jöir gobierno ja̱mi wa sha̱na rä. 	 Tuˈnpetziˈn, atzin te nim tokliˈn toj Tkawbˈil Dios, a kˈwel tmutxsin tibˈ tzeˈnku tal kˈwal lo.


Ata iwa̱ dulanak wa once minejulumi Galileaka, ka̱ bata mai Jesús wa̱ iyile ijewa ia̱ rä ska. 	 Awotzin qe, a junlajaj t‑xnaqˈtzbˈin, bˈeˈx o xiˈy toj txˈotxˈ Galiley tzma twiˈ wutz, a jaˈ xi tqˈmaˈne Jesús.


Ata je wà Säkeklä te sä wäji̱atkewa̱ iwikblu oloi ja̱mi, iwikblu rä ji biköle su̱akksa̱ ki̱ka, Säkeklä je̱rike e̱e̱na su̱akksa̱ kje. 	 Me ma tzaj tyekˈin Dios qe, noq tuˈn Xewbˈaj Xjan, quˈn ate Xewbˈaj Xjan nxpichˈinte tkyaqil jniˈ t‑xilin tumil tuˈn qMan Dios.


Ka ba te säkekewa shtä uñe kuna täkili wà, ata iparuö tsa̱na, jishtä sa ká wa ia̱ ji she käi, ñaebä dulaklei wa ia̱ ji shö jishtä sä el wa ia̱ ji she käi. 	 Mi chi ok tmiyonjiy xjal ma chi tijin, qalaˈ chebˈe xmoxinqeka nyakuqexitlaj ttatiy ex tnaniy. Ex ikyqexjo kuˈxin qˈa, nyakutlaj titzˈinqiy; ex ikyqexjo txin nyakutlaj tanebˈqiy. Mi kubˈ tbˈinchin jun nya bˈaˈn kyiˈj, tuˈntzin mix aˈl jun jaw yolbˈin tiˈja.


Ka irä maikäi kuna ta, ka jäiyi wa bitele rä alaklä wa ska kuna, ata alaklä wa ne bitele jäiyi wa ska rä, 	 Quˈn te tnejil, nya te s‑el anqˈin tiˈjqya, qalaˈ a teqya tiˈj ichin.


Jera plaa ite jewa kia; jera ijewa te iká Zebedeo jawa̱ta̱na ko̱no ja̱rka itsa̱tkäk wa ra, jekäi iminejulumi ira. 	 Bˈeˈxsin i xi tqˈolbˈin Jesústz, tuˈn kyxiˈ tukˈa, ex noq teˈ kybˈin teˈ ikyjo, bˈeˈx kyij kytzaqpiˈn kytata toj bark kyukˈax taqˈnil, exsin i xiˈtz tukˈa Jesús tzma tojjo jun tnam, Capernaum tbˈi.


Je dämiwa̱ oloi ta ta̱i. Je kirmi rä Ji Biköle Tsa̱ta je yaba. Säkekewa Säkeklä te ije ia̱ ka̱ me̱mi je̱tkäkwa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye ikalí David itäri wà ni. 	 Tbˈanil ichinx ex k‑okil qˈoˈn tbˈi te Tkˈwaljo Dios nimx toklin. Ex ax Dios k‑okil qˈonte te kawil, tzeˈnku qtzan t‑xeˈchil, a David,


Sá rä weikale ji biköle ska, ata ka medele ta; je̱r iale, ata ka ji biketsale ta, 	 Exla qa nim yajbˈil n‑ikyˈx quˈn, me nyat ntiˈ qelix; exla qa ma tzaj bˈis qiˈj, me nya tuˈn qo kˈwel numje;


Ba te Prisca irä Aquila irä Onesíforo ju ska tso̱ wa irä jewa ia̱ ishe yie ichakami jela. 	 Ex qˈolbˈinxa Prisca ex Aquila, ex tkyaqiljo iteˈ toj tja Onesíforo.


Ñerä je ke̱i kjewe̱ e̱nawa̱ ra, ijewa bitejulu ni, ata je yaba Jesús a̱ta̱na Jerusalénka ka juene iká wa wäna. 	 Teˈ kybˈajjo qˈij anetziˈn, bˈeˈx i bˈaj ajtz kyja. Ante Jesús mix iwle kyuˈn ttata, teˈ tkyij Jerusalén.


Je ki̱ka sä yälilewa̱ Säkeklä wa̱ ñaja̱mi, je ke butsa ju̱ami sa̱ ku̱. 	 Tuˈnpetziˈn, nlay tzˈel tpaˈn te xjaljo, a s‑ok tmujbˈin Dios.


Jewa ñachaka e̱ná ra, jile saka saka o̱le Säkeklä wa̱ ka Judío kuna wa sha̱na ije te ikja̱nei wá̱ oloi ja̱mi je paka ite ijewa ia̱. 	 Qˈolbˈin Pabl kye, ex texjo or anetziˈn, ok ten qˈmalte, tzeˈnxix toketaqjo jotxjo jniˈ otaq bˈant tuˈn, tiˈj tbˈi Dios, kyxol aj nya Judiy.


Ijewa rä jishtä yabala käjäklä sa tapanaklä däli watju̱ak shtä ska, jewa a̱r ñawäja̱mi käi, jewa te ishe: ‘Sá bulana bas ia̱ kabe wà, ta ka bas klä ju̱a ta; sá kjoyina sä dulewa̱ ji̱etsäklä shtä wà, ta ka bas ji̱a ta.’ 	 Ikyqetziˈn tzeˈnqeku tal kˈwal nchi kubˈ qe saqchal toj kˈaybˈil. Ex nxi kyẍchˈin te kyukˈa, tuˈn kysaqchaˈn junx, ex nxi kyqˈmaˈn: Ma qo chinbˈiˈn kyukˈa xux, tuˈntzintla qsaqchan, ex tuˈn kytzalaja ex tuˈn kybˈixiˈn, me mi ẍi bˈixiˈn. Tuˈnpetziˈn, ma txi qbˈitziˈn bˈitz te bˈisbˈajil, tuˈntzintla qsaqchan, ex tuˈn kyoqˈa, me mix aˈl s‑oqˈ. ¿Tiˈxsin kyajtza? chi chiˈ.


¿Ka bas wa̱ iju̱ñer ji biköle kjäkwa̱ sä kjä na mike̱ rä sa̱ ñabäli ska, je rä kjäkksa̱ni ñá jui naka na? 	 ¿Ma mitzin n‑el kynikyˈa te, qa tkyaqiljo nbˈaj tuˈn jun xjal, toj tkˈuˈj kupine, ex majx k‑elil tiˈj?


Ije juer ka̱wä ju̱r juer käi, ipaiklä rä suruu si̱ nieve käi. 	 Me ante angel tzunxtaq nqoptzˈajx tzeˈnku xloqˈlin kyaˈj, ex tok jun t‑xbˈalin manyor sjaninx wen, tzeˈnku ttxa cheˈw.


Jera ije te ikúka: —Ñera yis bäiwa̱k ne te yis ia̱ isha: ‘Bä je̱katashuäklä köka̱, ma cho̱ ni rä.’ 	 I xi ttzaqˈwiˈn ichin: Ajo xjal, a xkubˈ qˈanin weˈy, saj qˈmante weˈy, tuˈn t‑xi wiqiˈn nkuẍila, ex tuˈn nbˈeta.


Ditsä bäi te ije̱r ska ji säkei ta bäi tso̱ ne ja̱mi ji bäi tse̱ksa̱ rä. Ata ditsä yakei te ji yakei ne ja̱mi ji yakei tse̱ksa̱ rä. Iwa rä sa̱ je̱r ska ji tso̱, je ne ja̱mi sä kjäbata ska sä ktä rä. 	 Ikytzin jun tbˈanil xjaljo, tbˈanil tanmin, a jaˈ n‑anqˈine tbˈinchbˈin wen. Me atzin xjal nya wen, ex nya wen tanmin, a jaˈ n‑anqˈineˈ tbˈinchbˈin nya wen. Tzeˈnkuxsiˈn at toj kyanmin, qa jun tbˈanil mo jun nya wenj, ikyxsin chi yoliˈn.


Jera Judío wa te isha ñaia̱: —¿Ije̱k ktäke̱wa̱ le irä? ¿Jiye ite isha: ‘Mai yis maju̱ jeska ka bas däkmi’ ni rä? 	 Ayetzin kye Judiy xi kyqˈmaˈn kyxolx: ¿Ma okpetzila kˈwel tbˈyoˈn tibˈ tuˈnx tibˈx, tuˈn tqˈmaˈn qa nlay qox, jaˈ tumil kxele?


Ka irä jiye kuna ta, iyöle katke rä: “Ko̱le ka yaba su̱ak kuna, ba ssëno a̱naa, ba ka shi̱akäk kuna je̱k kpöka̱ plaa a̱nak. Ka irä jiye kuna ta, weikalewa̱ eklabä yaba su̱ami ki̱ta se̱naklä ta tsa̱ta.” 	 Tuˈnpetziˈn, ntqˈmaˈn toj Tuˈjil Tyol Dios tiˈj Sara kyjaluˈn: Tzalajxa ay qya mina s‑aliˈn, ex mix tliˈy tchyoˈn kˈwal. Quˈn atziˈn qya, a ntiˈ tal, me noq tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj qMan Dios, ilaˈxix teˈ tal tzul, tzeˈnkul teˈ, a at tchmil, ex sul tal tzeˈnkux nchi itzˈje txqantl kˈwal.


Ata bas wa̱ iju̱ñaklä ditsä yäbei ia̱ ka̱wei tso̱ sa̱ nui jäkläwa̱ bitaba ka̱jiska—jera ite isha je karalewa̱ ia̱—: Ma je̱köka̱, ma je̱katashuäklä kuköwa̱, ma cho̱ni bä juka. 	 Me mi xi kynimiˈn qa ikyjo. Me atzin jaˈlin, kxel nyekˈiˈn kywutza qa ayiˈn weˈ, a Tkˈwal Ichin, at wokliˈn tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈn tkubˈ nnajsiˈn kyilxjal te jun majx. Tuˈnpetziˈn, xi tqˈmaˈn te yabˈ: ¡Weˈksa! ¡Qˈinxjiy tkuẍbˈila, ex kux tzˈaja tjay!


Jekäi ijewa te ikukawa̱ ju̱aksa̱ uva yäkä ektaka, jeska ite iktawa̱. 	 Bˈeˈx tzaj kytzyuˈn, ex kyiˈn tzma ttxaˈn txˈotxˈ tuˈn tkubˈ kybˈyoˈn.


Jekäi ñe ikabla irä iji sha etkabä wà irä, je ka manenakni kju̱awa, je botkä sha ite je ka yinak ije ia̱ ka̱yue ye, je botkä rä saje ñabläk ije ja̱mi wa je̱r pablenaklä ta̱i, ji tso̱ sä wätsa̱k ki̱ssënak kukäkläwa̱ sa̱ wa̱ pjoo. 	 Twutzxix ma tzaj tqˈuqbˈin qMan Dios qkˈuˈj a awo nimil, a nqo klet tuˈn. ¿Tzeˈn tten bˈiˈn quˈn qa twutzxjo ikyjo? At kabˈe tumil: Tnejil, kubˈ tkujsin Dios Tyol te qe; ex tkabˈ, noq tiˈjjo Tyol tukˈaxix tkyaqil tipin tzaj tqˈoˈn qe, ex nlay bˈant tuˈn qkubˈ tsbˈuˈn Dios, quˈn nlay jaw ttxˈixpiˈn Tyol. Tuˈn ikyjo, qˈuqlekxix qkˈuˈj tiˈjjo a at qoklin tiˈj, ex tuˈn ikyjo, nimxix qkˈuˈj tiˈj, tuˈn qweˈ toj qnimbˈil tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Jewa sha̱na itso̱ rä Himeneo irä, Alejandro irä. Jewa tulaksa̱ yie Satanás ia̱, ijewa dulanaklä ka ktäk kuna yakei Säkeklä ukä ja̱mi. 	 tzeˈnku ma bˈaj te Himeneo ex Lejantr, ayeˈ o chex nqˈoˈn tjaqˈ tkawbˈil tajaw il, a satanás, tuˈntzin tajtz tiˈj kyanmin, ex tuˈn mi chi yolbˈine tiˈj qMan Dios.


Yis te ba pake tsa̱na Säkeklä irä, Säkekewa Jesucristo irä, ángel wa kolole iwakei ia̱ wa wäkata ska, je wawa̱k ñakjee biköle ia̱, ka ji wa̱k ekla ia̱ kju̱awa iel ia̱ kju̱awa käi kuna. 	 Kxel woqxeninxixa teˈy twutz qMan Dios, ex twutz Klolqe Jesucrist ex kywutz jniˈ angel, ayeˈ skˈoˈnqexix tuˈn Dios, tuˈn junx tuˈn teleˈ nukˈbˈil lo kyiˈj kykyaqil, aˈlchaqx kyetz.


Ije rä mineleka̱ ka̱jöir ska, je katke Säkeklä jula wämo kja̱ne. Je yika ángel wa irä, ka̱wei ta wa irä, täkili ta wa irä, jewa rä ñajalecha̱wa̱. 	 a o japin toj kyaˈj kawil tukˈa qMan Dios tibˈaj tkyaqil angel, jniˈ kawil, ex tkyaqil at kyipin, tuˈntzintla tkubˈ kynimin.


Jera isha̱ ñajaklaka̱, je te ikjatia ka̱yue wà te isha: 	 At junjun bˈaj jaw kytxˈixpin teˈ tyol Jesús, ex kyqˈma:


Jera ibitejuluni ibata shäk isaka ia̱, ata ñaebä ka ijewa wa̱ iktä kolone. 	 Teˈ kykanin kyukˈa txqantl kyukˈa, bˈaj ok ten qˈmalte qa otaq kyli. Me mix xaye kynimineˈ txqantl.


Ata ka ijewa ia̱ iko̱ne, je ki̱ka iminejuluni Jerusalén ka iyuläk. 	 Teˈ mix ja jyete kyuˈn, bˈeˈx i meltzˈaj jyolte tzma Jerusalén.


Ata jirje ji we̱ mar yis te ka yis pakane ji̱a däli su̱ak ra, je de 'sje̱r na; yis kinakläwa̱ sa saka ju na.’ 	 Me ma tzul wetza jun tumil toj nnabˈl: Ok chin jyol weˈ kyiˈj txqan wukˈiy, tuˈntzintla nkubˈ wutzliˈn kyuˈn toj kyja, aj qa mataqx tzˈel qˈiˈn waqˈiˈn.


Bas to̱naksa̱ säkei ta doloiebä; je ki̱ka ke bas ñamakksa̱ ditsä ia̱ kolonakwa̱ ikjanaklä ye. 	 Quˈn ma chi laqˈeta tuˈn Dios tuˈn jun chojbˈilte wiyilxix, a tchkyˈel Jesucrist. Tuˈnpetziˈn, nya wen tuˈn t‑xi kykˈayin kyibˈa te aqˈnil te jun majx kyexjal.


Ñerä Jesús dami kja alemana Jericó ska ra, ekla ka wä wajuenak kuna katke ña̱la kjä ja̱mi inaklä kaku kiäk, 	 Atzaj teˈ chˈixtaq tkanin Jesús toj tnam Jericó, attaq jun moẍ qˈuqle ttxlaj bˈe, ex tzuntaq nqanin tmobˈitz.


te isha: —Yis te ji wakbla, ka nuita kuna ju̱akksa̱ pi kjäkju̱. Ata ijewa te ikúka: —¿Je wa̱ ji tso̱ sá ia̱ na? Ba wakei ne wa̱ je ju̱ñer dä. 	 ex xi tqˈmaˈn: Ma chin bˈinchiˈn il, tuˈn xi nkˈayiˈn jun xjal, a ntiˈ til. Me ankyexjal xi kytzaqˈwin: ¿Yajtzin qeˈ? ¿Tiˈn qeˈ qaj tiˈj teˈ? Kˈaˈ tli tejiy.


Bas te yis yulemi, ata ka bas ia̱ yis ko̱nak. Mai yis katke ska, ka bas däkmi. 	 Ok chi jyola wiˈja, me nlay chin kneta kyuˈn, quˈn nlay cheˈxa jaˈ kchin tenbˈiliy.


Ekla bakle patkele Säkeklä wa̱, je kie rä Juan. 	 At jun ichin tzaj chqˈoˈn tuˈn Dios, atzin tbˈi Juan.


Ata iyöle te ishe: “Wikblu patkele iwa̱ se̱nak sa̱ ja̱mi, je ja̱mi saje wa ssërke̱ kju̱eitketsalee”, ¿je rä ba ia̱ ra ka wata na? 	 Twutzxix teˈ Tuˈjil Tyol Dios, qa n‑ok tkˈuˈjlin Diosjo a qxew, a xkyij tqˈoˈn qojxi.


Jera ijewa jula tka̱wa̱ ija̱mi te ikukawa̱. 	 Noqxsin iteˈkl xjaltz tzyulte, tuˈn tkux kyqˈoˈn toj tze.


Säkeklä sa̱ wa̱ biketsanak, je ku̱ bas pshiwo̱pa ssëne a̱naa wà, ssëne baa wà bas te ji biketse dami etkabä ska, bas wa̱ ji däke̱ ki̱ssäklä bäi si̱ Wikblu Sikina täkili ja̱mi. 	 Ax Dios, a ntzaj qˈonte qˈuqbˈil qkˈuˈj, nojsinte kyanmiˈn tukˈa nim tzaljbˈil ex jun nukˈbˈil toj tkyaqil, tuˈntzintla kychˈiya wen tojjo kyqˈuqbˈil kykˈuˈja tiˈj, noq tuˈn tipin Xewbˈaj Xjan.


Ata ji ne bata ki̱ka Säkeklä je̱r bäi sha yis ia̱. Je rä Jesucristo wa̱ yis ie̱e̱na si̱ ja̱mi ikjashäklä bikö ite sa katableke̱ rä käi. Je rä je juenaklä yi te ije biketsemi ji̱a ise̱naklä jekjeye jewa biköle wäna. 	 Tuˈnpetziˈn, qa ma chin kleta tuˈn tqˈaqˈbˈil tkˈuˈj Jesucrist wiˈja, exsin ikyx aku klet txqantl. Quˈn ikytziˈn ma chin okejiˈy te jun yekˈbˈil kyejo a tuˈntaq kynimin tiˈj, tuˈn t‑xtalbˈil, tuˈn tten kychwinqil te jun majx.


Josías te Jeconías irä iel wa irä wätsikiwa̱, Israel wa jalemi Babilonia ska ke̱i ska ra. 	 a ttata Jeconías kyukˈa txqantl titzˈin, a teˈ kyxi jtzˈoˈn aj Israel tzmax toj txˈotxˈ te Babilonia.


Je ne ki̱ka sa kiana ji ssële sa̱ wa̱ je ssäk ki̱ta tsa̱na si̱ ka sa̱ wa̱ ijäkläwa̱ kuna. 	 Tuˈn tel qnikyˈ tiˈj jaˈlin, qa a Tkˈwal Dios nimxixtl toklin kywutz angel, il tiˈj tuˈn tok tilil quˈn, tuˈn tkubˈ qnimin Tyol, a Tbˈanil Tqanil, a o qbˈi, tuˈn mi qo el txalpaj toj qnimbˈil.


Jewa te je we̱ke̱ rä ñashka̱li̱ble ne bata ki̱ka, iwa̱ iju̱ñer yis kolole rä kte baa wetsäk ki̱ka. 	 Ayetzin kyeˈ tkabˈ chˈuq, a nchi qˈman tqanil Jesús tukˈa qˈoj, nya jikyin iteˈ toj kynimbˈil, ex nkubˈ kybˈisin tuˈn tok nimxixl bˈis wiˈja, tuˈn intinkutza toj tze. Me atzin tnejil chˈuq, nchi yolin kyeˈ tqanil Crist toj tumil, ex tukˈa tqˈaqˈbˈil kykˈuˈj tiˈj qMan Dios; ikytzin bˈin kyuˈn, qa noq tuˈn nchin kolintaqa tiˈj Tbˈanil Tqanil Jesucrist, intinkutza tzaluˈn toj tze.


Jeska alemana ka̱ balakli ta̱i wakei kie rä Publio ni. Je rä je däyë wäbala ska oloi bakleka̱ bäi si̱, je te sá kia jámi, sá käpewa̱ je̱r baa wà, tres día bala na. 	 Iteˈtaqtzin txqantl tnej txˈotxˈ nqayintaq iteˈye tkˈatzjo najbˈil antza, a etzintaq tuˈn jun ichin, Publio tbˈi, nimxixtaq toklin tojjo tkyaqil txˈotxˈ te Malta. Toj tbˈanil iwliˈy tuˈn, ex toj tbˈanil mojin qukˈiy toj oxe qˈij.


Jekäi je jukläyäkä wa biköle wätji̱naka̱. Jera jewa julunami etka ye ebä te Pablo tsa̱tkäk Gayo irä Aristarco irä sika jámi demi sa tapanaklä jui ska. Jewa rä Macedonia wa. 	 Nimx i ja naj xjal tojjo tkyaqil tnam, ex ok kytzyuˈn kabˈe tukˈa Pabl, a Gay ex Aristarco kybˈi, kabˈe ichin te aj Macedonia, ex i el jukikin kyuˈn tzmax tkˈatz ja, jaˈ nchi chmete xjal.


Ka irä jiye kuna ta, sa̱ je̱r ssërke̱ ji ma̱k je̱r baa wà ra, je rä bäi Säkeklä ia̱ bikö sa̱ wa̱ ji tso̱ ja̱mi, ata ka je rä ji ka kuna sa̱ wa̱ ja̱mi kuna. 	 Quˈn qa ma txi kyqˈoˈn jun oyaj tzeˈnkux at kyeˈy tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, ntzalaj te Dios tiˈj, a xi kyqˈoˈn tzeˈnkuxjo at kyeˈy, quˈn mi nqaninte Dios tiˈjjo a ntiˈ at kyeˈy.


Ite jekäi isha io̱naklä jishtä iwakei wa̱ iyile käi: “Ba wa̱ me̱le yis ia̱ wa mane a̱ni ka weikanewa̱ kuna yis ukä ja̱mi.” 	 O bˈajjo ikyjo, noq tuˈn tjapiˈn tyol Jesús, a akxtaq tbˈaj tqˈmaˈn kyjaluˈn: Kykyaqilxjo ma chi tzaj tqˈoˈn weˈy, ntiˈ jun ma naj.


Jera Jesús kjawa̱ju̱ Templo ska, te jile watju̱ak wa, jile tju̱ak wa tso̱ je Templo ska biköle patka tulaksa̱ je ektaka, ñakäi ite inaklä manewa̱k wa mesa irä, namala watju̱ak wa kalwá irä, je manewa̱ tulami. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, okx Jesús toj tnejil ja te naˈbˈl Dios, ex i bˈajetz tlajoˈn kykyaqiljo jniˈqe nchi bˈaj kˈayintaq exqetziˈn nchi bˈaj loqˈintaq antza. Ex i bˈaj jaw tpichˈkin jniˈ kymeẍjo jniˈqe nchi bˈaj txˈexbˈintaq kypwaqxjal, ex kykˈaybˈiljo jniˈqe nchi bˈaj kˈayintaq palom.


Ata ka saje wa rä sä minakmini je̱k itä wà weikanakcha̱wa̱ shtä wa kuna, ata saje wa rä sä ji biketsäk etkabä sa wakei se̱naklä ji̱a shtä wa. 	 Me atzin qetz, mitzin qo okqe tzeˈnqekuˈ ayeˈ n‑ajl kyiˈj kyiˈjxi, ayeˈ kchi xeˈl toj najin, qalaˈ tuˈn qokqe tzeˈnqeku ayeˈ lajoˈnx kolbˈil kyuˈn, noq tuˈn kynimbˈil.


Jekäi ka̱ tsa̱ku̱i te isha je ssa ijewa te ra, iminejulu. Ñerä ale bekwä su̱le iwa̱ ka̱wä däkläka̱ wà, je rami iwätsa̱kba, je demi wäkolonawa̱ yaba kalme tsa̱ka. 	 Tuˈntziˈn tyol Herodes, bˈeˈx i xiˈ aj nabˈl. Atzin teˈ cheˈw, a kyli toj tjawitz qˈij, nejnintaq kywutz ex tzmaxi weˈ, tej tkanin tibˈajjo ja, jaˈ taˈtaqjo tal kˈwal.


“Ata bikökje je díaí, je horaí räle, je ka ju̱ñer yi a̱ni wa̱, ángel ka̱jöir ska wa wa̱ iräle, iyaba wa̱ iräle, ata Sa Ká ebä ne wa̱ je ju̱ñer dä. 	 Me alkye qˈij ex alkye or chin ula, mix aˈl teˈ bˈilte, mixpe aye angel toj kyaˈj, mixpe ayinkuy, a Kˈwalbˈaj te Dios; qalaˈ oˈkx te nMan bˈilte.


“Yis te ishe bas yis salibä rikä wa ia̱; ke bas suana yi rä sä ktäk ukä ska ka iia̱ sa̱ meräk ji̱a jewa yika. 	 Tuˈnpetziˈn, nxi nqˈmaˈn kyeˈy, ayiˈy wukˈa, tuˈn mina chi tzaj xobˈa kyeˈ xjal, a aku chi kubˈ bˈyoˈn kyuˈn. Quˈn ntiˈl aku bˈant kyuˈn, aj tkyimjo kyxmilila.


Jekjepa ale ángel wa siete, kökö ta siete wa kukana ibulawa̱kmi. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, ayetziˈn wuq angel, a qˈiˈntaq wuq chun kyuˈn, bˈeˈx kubˈ kybˈinchin kyibˈ, tuˈn kyoqˈsin kychun.


Jewa te iwa̱ dulanak wa sha̱ su̱a ra, ijewa jula rä ñá je wà iyäkä tso̱; je rä sä te ishe ra, ka jula sukle kuna. 	 Teˈ tok kykaˈyin junjun t‑xnaqˈtzbˈin Jesús, qa mix i txˈajine, teˈ kyok ten waˈl, tzeˈnku ntenetaq kyuˈn Parisey exqetziˈn jniˈ xnaqˈtzil tiˈj ojtxe kawbˈil; tuˈntzin ikyjo, i bˈaj ok ten yolbˈilkye.


sä rä iwakei yaka wäjienaklä ki̱ka. 	 Ex ikyxjo qe, at qoklin tiˈjjo Ttanim, a t‑xmilil, a junchˈin.


“Ñekja, bas ku̱ je ji pake däli tkäk ja̱mi je ssö. 	 Kybˈintzjiˈy tiˈ t‑xilin tiˈjjo jun xjal xiˈ awal.


Jekäi Säkeklä kabla Abraham ia̱ ra, ikabla etkabä iwakei ktä wà, je rä ka isaka kuna bakleka̱ ije tsa̱ta ikabläklä je ktä wà ki̱ka. 	 Tuˈn ikyjo, qqˈuqbˈinktzin qkˈuˈjtz tiˈjjo saj tqˈmaˈn Dios qe, ikyxjo tzeˈnku te Abraham ojtxe. Quˈn kykaˈyinktzintza tzeˈnku te Abraham, tej ttzaj tqˈmaˈn Dios, qa iltaq tiˈj tuˈn ttzaj qˈoˈn toklin kyxol tkyaqil xjal. Ntiˈxtaq juntl tiˈ nimxixtl toklin tzeˈnku te Dios, tuˈntziˈn ax kujsinte qa twutzxixtaqjo Tyol. Tuˈn ikyjo, xi tqˈmaˈn te Abraham tukˈaxix tkyaqil tipin,


Jera Jesús te isha je cien wa wäsikäk ia̱: —Ma cho̱ni; ba te ibiketsa käi io̱nopa ba ia̱. Jera je horaí ebä wà ikjanaklä bäinani. 	 Ex xi tqˈmaˈn Jesús te nejinel: Kux tzˈaja tjay. Quˈn tzeˈnkuxsiˈn ma txi tnimiˈn, ikyx kbˈantiljo. Ex atzin tej qˈa, jun paqx qˈanit.


Saje wa Säkekewaí Jesucristo je̱r bäi shöpa bas ia̱. 	 Noqit kukx tten t‑xtalbˈil qAjaw Jesucrist kyukˈiy. Ikyxitjo.


Sä kuta Febe, je rä ale tapanak Cencrea ska wa tsa̱tkäk, je ktei sheke̱mi yie bäi bas ia̱, 	 Kxel woqxeniˈn erman Febe kyeˈy, a tok te mojil toj Ttanim qMan Dios toj Cencrea.


Je ne ki̱ka ijewa te isha ñaia̱: —Ke sa̱ ku̱ ikshatkawa̱; ata sa̱ ina su̱o jile wà sa̱ wa̱ isu̱aklä yi ia̱ idämiksa̱ rä ki̱ka. Je wá̱ ijewa te rä io̱naklä jishtä kte yöle kalme te ishe käi: “Jewa te yis sua bala pja̱ ñaia̱. Jewa inami jile wà isu̱aklä yi ia̱ yis paiklä dämiksa̱ rä ki̱ka.” Jera je su̱ta guardia wa te iwá̱. 	 Ayetziˈn xoˈl qˈaqˈ, i jaw yolin kyxolx: Yajtzintlaˈ mi kubˈ qlaqin. Wenitla tuˈn qsaqchan tiˈj, ankye kkanbˈilte. Ikytzin japin bˈajjo a tzˈibˈin toj Tuˈjil Tyol Dios kyjaluˈn: Bˈaj kubˈ kysipin nxbˈaliˈn kyxol, ex i bˈaj saqchan tiˈjch. Ikyxixsin bˈantjo kyuˈn xoˈl qˈaqˈ.


“Säkekewa te isha rä: Ka̱jöir dä yis je̱tkäklä sa̱ tsa̱ku̱i ye. Ka̱jiska rä yis klä tkäkläwa̱. Jibä wà bas ia̱ yis jui yörmi na? ¿Mane rä yis je̱räklä rä na? 	 A wejiˈy nqˈuqil kyaˈj, ex atzin txˈotxˈ kykubˈil nqaˈn, ex ayin weˈ Bˈinchilte tkyaqiljo lo. Tuˈnpetziˈn, ¿Tzeˈntzin tten njaˈy kˈwel kybˈinchiˈn; ex ankyeˈ nnajbˈila te ajlabˈl ktzajil kyqˈoˈn? chi tAjaw Tkyaqiljo.


Ije te ibiketse kate ji̱abä ra, Säkekewa ángel í ekla je̱k kjasha iia̱ kausu̱e naka, te isha iia̱: “José, David yäbei, ke ba suana María kukäkwa̱ ma se̱naklä ye, ije bitewa̱ yaba ki̱ rä Wikblu Sikina oloi ja̱mi ki̱ka. 	 Ex tzmataq nximin tiˈjjo lo, ok tyekˈin jun t‑angel qAjaw tibˈ te toj wutzikyˈ, ex xi tqˈmaˈn te: Jse, ay tyajil qtzan nmaq kawil David. Mi xobˈa tuˈn tjaw mejey tukˈa Mariy, quˈn atzin tal k‑itzˈjil nya tkˈwal jun ichin, qalaˈ tuˈn Xewbˈaj Xjan.


Ka bas wa̱ ibiketsane saje wa ia̱ ra bäi si̱ rä eklabä me duäwa̱ sajewa biköle säkei ye, ka saje ditsei wä kalabe tuanakläwa̱ ye. 	 ¿Ma mixsin n‑el kynikyˈa tiˈj, qa wenxitla te qe, tuˈn tkyim jun ichin te qxel, tzeˈnku tuˈn tkubˈ yuchˈj kykyaqil qtanim?


Ba ku̱ Zenas sä ktei shäk ka̱wei ta wa ia̱ irä Apolos irä tsa̱tkö pjowa̱ jile wà, ijewa shkäklä, ka ji a̱ni shenaklä ji̱a iki̱ka. 	 Ex mojinqexa Zenas, a aj kawil, ex Apolos, ex qˈonxa tkyaqiljo a n‑ajbˈin kye toj kybˈe.


Jekäi Pilato te iwabiketsaksa̱ iwa̱k maikäi ijewa te ikia iia̱ käi. 	 Xi ttziyinx te Pilatjo, a ntzaj qanin te:


Ata ije te ikúka te isha: —Iyöle katke rä: ‘Ka pan ebä oloi ja̱mi sa̱ se̱r dä kuna, ata kte biköle däkksa̱ Säkeklä kjä na je ne oloi ja̱mi sa̱ se̱r dä.’ 	 Me xi ttzaqˈwin Jesús: Kyij tzˈibˈin toj Tyol Dios, qa nya noq oˈkx tuˈn wabˈj k‑anqˈile texjal; qalaˈ ex tuˈn tkyaqiljo yol, a n‑etz toj ttzi Dios.


Bikö ije je̱k oloi kaka̱, ñakäi ji tkenak ija̱mi kjei ssa ite, je ja̱mi ipakö ji shka̱l ssäk, je̱r iane ssäk. Ka irä jiye kuna ta, ije̱r na ite ibiketse: ‘Yis dä je̱tkelewa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye, ka yis dä chichö kuna, mik a̱ni ka yis wa̱ je̱r iane ssënak.’ 	 Kyqˈonxa yajbˈil, tuˈn tikyˈx kyuˈn, tzeˈnkuxjo otaq txi kyqˈoˈn kyibˈ nej, tuˈn kynimsin kyibˈ, ex tuˈn kytzeqin tiˈj tkyaqil. Quˈn ma kubˈ kyximin toj kyanmin: Loqin we qˈuqleqiˈn tzaluˈn tzeˈnku jun qya kawil, quˈn nya o kyim we wukˈa. Ex nlayxla chin bˈisin weˈ, chiˈ.


Saulo mineju̱ deka̱ Jerusalén ska ra, ije ssëna je̱k bawa̱k kte kukäk wa ra. Jeiräta ijewa biköle su̱anacha̱wa̱ iyika, ijewa wa̱ ka ibiketsane ije rä Jesús ktei kukäk si̱ ki̱ka. 	 Atziˈn tej tkanin Saulo antza, tajtaq tuˈn tok tchmoˈn tibˈ kyukˈa nimil, me kykyaqil attaq kyxobˈil te, ex mix xi kynimin qa otaq tzˈok te nimil.


Ata mane yis dokoitsäk wa, ñakäi ka yis ktä kukäk kuna wa, jewa rä ktei wabiketsäkksa̱ ta. Ale kte yile yis wa̱; je ebä te iktei wabiketsemiksa̱ sa̱ ke̱i bata jekje ra. 	 Ex ankye k‑elil ikyˈin weˈy, ex mi xi tbˈin nyola, at jun kkawil tibˈaj; ayexjo yol, a o cheˈx nqˈmaˈn. Ex ayexsin kchi kawiljo tiˈj toj paˈbˈin twutz Dios, aj tjapin bˈaj tqˈijil tzaluˈn twutz txˈotxˈ.


Jera ka̱jöir ska Säkeklä templo kjäyena ju̱nami; ñakäi sä kablele ñaia̱ je cajón í juenawa̱ je ja̱rka. Jera ka̱wä ju̱naka̱, ka̱ bulanaka̱, tala bulanaka̱, ka̱ wäbuka̱naka̱, ñakäi ka̱li̱ wäkole ja̱nawa̱ täkii. 	 Tbˈajlinxiˈ ikyjo, bˈeˈx jqetjo tja Dios toj kyaˈj, ex tojjo tja qˈanchaˈlin teˈ kax, a yekˈbˈil tiˈjjo Kujsbˈil Tyol qa at Dios kyukˈa Ttanim. Ex bˈeˈx tzaj xloqˈlin kyaˈj, junx tukˈa jun tqˈajqˈojil njumin wen, ex qˈankyaq ex jun nim kyaqnajnabˈ ex txqan saqbˈaqin.


Ka ba ia̱ ka̱ me̱nak itjä je wa̱kläña, je rä ka ba je̱rike rä bulee kuna Säkeklä wäna ki̱ka. 	 Ntiˈ te toklin tuˈn t‑xi tkˈmoˈn toyaj Dios, quˈn nya jikyin taˈye tanmiˈn twutz qMan Dios.


Ata bikö bas weikarke̱ña Cristo weikana käi ra, je ja̱mi bas ssëno a̱naa. Je rä bas weikana je ja̱mi bas ssënaklä a̱naawa̱ si̱, ije oloi kjayirke̱ ra. 	 Qalaˈ, chi tzalajxa tuˈn n‑ikyˈx kyuˈn tzeˈnku s‑ikyˈx tuˈn Crist, tuˈntzintla kynojxa tukˈa tzaljbˈil, aj tuljo tqoptzˈajiyil tulil.


Ata ka idonak ra, jera iel tso̱ ji̱a ka̱mii ra, ite isaka wa patkemi ichakäk iia̱ jibä shermi iki̱ iwa̱ ijäkläwa̱pa rä. 	 Exsin aj tkubˈ tnabˈlin qa nlay xkye tiˈjjo tajqˈoj, bˈeˈx aku chex tchqˈoˈn jteˈbˈin tsan qˈmalte te tajqˈoj, a naˈmtaq chˈintl kyul kanin, tuˈn tel kynikyˈ tiˈ kyaj tuˈn tchewxjo qˈoj.


¿Yibä te ji ma̱ säkätä iia̱ iwa̱ ji ma̱klä sa̱ ia̱ nui ki̱ka käi rä na?” 	 Ex ¿Ma atpela jun o txi qˈoˈnte chˈin te qAjaw, tuˈntzintla tzaj tqˈoˈn t‑xel?


Ata alaklä wa ka̱kiä iräle ite ji bata sheke̱ iräle ka tsa̱ku̱ ki̱tele kuna ra, je rä ite ji äina wá̱ itsa̱ku̱ ukä ja̱mi. Je rä jishtä tsa̱ku̱ kä sikleju̱mi kalabe käi. 	 Ex ikyxjo kyeqya; qa noq tuˈn kyokku tzeˈnku jun ichin, mi jax kyktxuˈn kywiˈ toj tja Dios, aj kyaqˈe naˈl Dios, mo qa aj kyyolin Tyol Dios, n‑el kyikyˈiˈn kymujbˈil kyibˈ kyukˈa ichin, quˈn n‑ok kyqˈoˈn kyibˈ te ichin nyakuj mitzoˈn kywiˈ te jun majx.


Jera je ángel te ikúka: —Wikblu Sikina dämiwa̱ ba ja̱mi. Jekäi ale Ji Biköle Tsa̱ta täkili te ba ki̱kukemiwa̱ ioloi wà. Je ki̱ka je Sikii Si̱ ko̱nak ji̱a kirmi rä Säkeklä yaba. 	 Xi tqˈmaˈn angel te: A t‑xlekemil Xewbˈaj Xjan kˈwel tibˈaja tzeˈn t‑xlekemil muj, ex noq tuˈn tipin Dios, a nimxix toklin, k‑okil tzˈaq tala. Tuˈntziˈn ikyjo, a tala tzul itzˈje xjanxix ex k‑okil tbˈi te Tkˈwal Dios.


Säkekewa Jesucristo je̱r bäi shöpa bas ia̱ bas je̱rikä ska. 	 Noqit ax qAjaw Jesucrist tzaj qˈoˈnte t‑xtalbˈil kyibˈaja kykyaqila.


Jera ijewa sha̱ te je kte kuka iyina ye, dewa̱ Pablo irä Silas irä ra. Ñakäi Griego wa chu̱li̱i̱ Säkeklä dälätsäk wa irä, alaklä wa palei ta bakleka̱ wa irä, dewa̱ña ka elkje kuna. 	 Tuˈntzintzjo, ilaˈ Judiy, a nchi naˈntaq tbˈi Dios, me naˈmxtaq kynimin, i jaw nimin, junx kyukˈa txqan qya nim kyoklin, ex txqan xjal aj Grecia; ok kymujbˈin kyibˈ tukˈa Pabl ex Silas.


Jekäi ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska Juan säwäukewa̱k je̱kaka̱ sa paktäk, sa kiana wäoka̱nak sa̱ je̱k manewa̱kläksa̱, sa̱ nui janakläwa̱ bitaba. 	 Bˈajxsiˈn aj yol qˈumj. Ul te Juan tojjo tzqij txˈotxˈ, a jaˈ ntiˈ kynajbˈilxjal toj; nim xjal xiˈ lolte, ex bˈeˈx i bˈaj kuˈx toj aˈ, te jawsbˈil aˈ, quˈn xi tqˈmaˈn Juan kye: Ilx tiˈj tuˈn kybˈinchinte kyteˈn twutz Dios, tuˈn kykuxa toj aˈ te jawsbˈil aˈ, ex tuˈntzin tkubˈ tnajsin Dios kyila.


Jera ijewa te ibiketsa maikäi ra ite ikukemiwa̱; ata isuanacha̱wa̱ chu̱li̱i̱ yika, ijewa te ikuka jile bata shäk ye ki̱ka. 	 oktaq kytzyuˈn toj kywutz. Me bˈeˈx i tzaj xobˈ kyexjal, quˈn tuˈn otaq tzˈel kynikyˈxjal te qa a Jesús jun yolil Tyol Dios.


Je te sá paka sa paktäk, ñakäi ibata shäk Säkeklä te ije ne kuka sä kseka wa irä sä dulecha̱wa̱ wa irä jewa ktei wabiketsäkksa̱ ye rä. 	 Ex atzintz xi chqˈoˈn qeˈy qˈmalte Tyol kyexjal, qa a Dios ma tzˈok qˈoˈnte te kawil kyxol kykyaqil xjal itzˈ ex kyimninqe.


Ata Jesús dä delewa̱ chui ye ka manenakksa̱ kuna, je dami ji̱a jekjeyemi ki̱ka. 	 Me atzin te Jesús itzˈ teˈ te jun majx, ex tuˈn ikyjo, at toklin te pale te jun majx. Ex nya il tiˈj tuˈn tkyij tqˈoˈn toklin te juntl, quˈn itzˈ te jun majx.


“Yi a̱ni wa̱ paiklä nu̱l da ka wäbatsa̱nak sua kukä spa̱na wà. Ka irä jiye kuna ta, je sua kukä te je paiklä nu̱l sikemi ti̱nii, je te iki̱kshe ju̱emi e̱e̱na si̱. 	 Ex tiˈjjo lo kxel nqˈmaˈn kabˈe tumil kyeˈy: Tnejil, qa kyaja tuˈn tkubˈ kyslepiˈn jun xbˈalin ttxˈaqin, nlay kubˈ kyqˈoˈn jun slepbˈilte saq, quˈn ajtzin tkuˈx txjetjo saq, bˈeˈx k‑okil jukˈpaj, exsin bˈeˈx k‑elix laqj txqantljo ttxˈaqin.


sä sikii wa ki̱ jile shena ra, ijewa tsa̱tkäk; sa saka kiäkwa̱ je̱r baa wà. 	 Chi oniˈn kyiˈjjo nimil, ayeˈ atx taj kye. Ex kyxkˈaminqekujiˈy toj kyjaˈy aye nchi kanin qˈolbˈil kyeˈy.


Ñerä je sa̱ je̱r ki̱wa̱k je̱k sikawa̱ iwäja̱mi te isha iia̱: —Ba rä Säkeklä yaba ra, jí jak wä tso̱ pakö ianakwa̱ pan ye. 	 Tej tok tkaˈyin tajaw il ikyjo, tzaj laqˈe tkˈatz, tuˈn tok tnikyˈbˈin toklin, exsin xi tqˈmaˈn te: Qa Kˈwaˈlbˈajxixtza te Dios, qˈmanxa kye abˈj lo, tuˈn kyok te wabˈj, quˈn manyor waˈyajx tiˈja.


Je Kte manenaksa̱ yaka ye, je se̱na sa̱ sha̱na. Sá te iji wá̱ baa su̱a tsa̱na, je iji wá̱ baa je rä Sa Ká yaba eklabä je ne oloi. Ije rä je̱r bäi shäk ebä, kte si̱ shäk ebä. 	 Atziˈn Yol ok te xjal, najan qxol, ex awoqoxixa o lonte nim t‑xilin toklin; a toklin akuxixjo Tkˈwal qMan Dios, nimxix t‑xtalbˈil ex twutzxtaqjo Tyol.


Ije te je she kaldu ji̱a kjela bä ra, Judas ale doce wa sha̱ ekla je deju̱té chu̱li̱i̱ wa ra espada ta kal wälbe ta, patkele chui tsa̱ku̱i wa wa̱, ñayöle ka̱wei wà wa wa̱, sä wäkiri wa wa̱. 	 Tzmataq nyolin Jesús, teˈ tul Judas, a jun t‑xnaqˈtzbˈin. Ex lipcheqektaq txqan xjal tiˈj, qˈimile jniˈ kykxbˈil, a at kyste te bˈiˈybˈil, ex jniˈ kytze te kybˈujbˈil. Aye xjal luˈn otaq chi tzaj kychqˈoˈn kynejil pale, exqetziˈn xnaqˈtzil tiˈjjo ojtxe kawbˈil, ex kyuˈn nejinel kyxol aj Judiy.


Sha̱ jolona ishäkä bäi ki̱ka; je kibinaka̱ ra, iwäna cien cien.” Je she kate ite ra, ia̱na täkii: “Yi rä kukäta wassënak ra, ¡je ku̱ issö!” 	 Me at txqantl pon chitj tojjo tbˈanil txˈotxˈ. Tbˈanilpen chˈiˈye teˈ, ex nimxjo twutz kyij, bˈalaqa junjunchaq jweˈ kˈal twutzjo junjun ijaj. Tbˈajlinxitzin tqˈmaˈn Jesúsjo techil lo, jawtzin yolin juntl majl kujxix wen. Chiˈ kyjaluˈn: Ankye taj tuˈn tkubˈ tbˈiˈn nyola, in tkubˈ tbˈiˈntz, tuˈntzintla tkubˈ tbˈinchin.


Cristo te sa bakaksa̱ sa̱ se̱nakläni bakleksa̱ käi. Jekäi bas chatköwa̱ därërë je ja̱mi. Ke bas ñajacha̱wa̱ yugo wà mo̱nakwa̱ni kjanaklä ye. 	 Jaˈlin, o qo tzaqpaj tjaqˈ tkawbˈil ojtxe kawbˈil tuˈn Crist. Tuˈntzintzjo, qo weˈxix wen toj qchwinqil ex toj tzaqpibˈl o tzaj tqˈoˈn qe, ex nya tuˈn tokx qqˈoˈn juntl majl qibˈ tjaqˈjo ojtxe kawbˈil, jaˈ ntiˈye tzaqpibˈl, ex ntiˈ kolbˈil qe.


Ata ije ka̱yuawa̱ni te isha etkabä: —Ka yis wa̱ yi je rä su̱le. 	 Ex bˈeˈx kubˈ tewin Pegr juntl majl: Twutzx Dios kxel nqˈmaˈn, mi ojtzqiˈn wejiˈy ichin anetziˈn.


Je ne ki̱ka sa̱ ku̱ ji bäi wo̱ biköle ia̱ bikö sa̱ ia̱ io̱r käi, bäi si̱ ra sa saka ji biketsäk etkabä wa ia̱. 	 Tuˈnpetziˈn, kukx qo bˈinchiˈn bˈaˈn qkyaqil kyiˈj tkyaqil xjal, me nejxix kyiˈj nimil.


Jekäi ijewa biköle pshiwa̱cha̱wa̱ Wikblu Sikina te. Jera ekla ekla iktami kte kju̱awa kju̱awa shtä wà, jiräni Säkeklä Wikblu te iktewe̱ke̱ je ja̱mi. 	 Ex kykyaqil kux nojsin kyanmin tuˈn Xewbˈaj Xjan, ex i ok ten yolil, me toj junxil yol, tzeˈnku tqˈma Xewbˈaj Xjan.


Elí rä Matat yaba, Matat dä Leví yaba, Leví rä Melqui yaba, Melqui rä Jana yaba, Jana rä José yaba, 	 Ataqtzin teˈ Elí, kˈwalbˈajtaq teˈ te Matat, a tkˈwaltaq Leví, a tkˈwaltaq Melkí, a tkˈwaltaq Jana, a tkˈwaltaq Jse.


Ata ka̱tuir dawa̱ ra, iwa̱ dulanak wa ñasikawa̱ iwä ja̱mi te isha: —Jiska rä ka̱ wakei ebä, ñakäi ka̱wä deewa̱ kja irä. Wë je chu̱li̱i̱ wa patkö iminaklä jukläyäkä tsi̱dala shtä ska ñanak tju̱ak iwakwa ia̱. 	 Tej chˈixtaq qok yupj, awotziˈn, a t‑xnaqˈtzbˈin, o tzaj laqˈeˈy tkˈatz, ex xi qqˈmaˈn te: Ma qoqixte jaˈlin, ex mix aˈl jun najle tzaluˈn. Qˈmanxa kye jniˈ xjal tuˈn kybˈaj xiˈ toj junjun kojbˈil, tuˈn kyxiˈ jyol kywa, qape at kˈaẍjil.


Ba gobierno kjöwa̱pa. Jishtä ka̱jöir ji o̱rke̱ ba wakei ki̱ isherke̱ käi, je su̱ta ji o̱nopa ka̱jiska. 	 Noqit tkuˈtzjo Tkawbˈila tzaluˈn twutz txˈotxˈ, tuˈntzintla tbˈantjo tajbˈila tzaluˈn, tzeˈnkuxjo nbˈant toj kyaˈj.


Jekäi ka irä sá ia̱ ibala pa̱le kja̱nei o̱nak ekta wà sá kjaksa̱julu kuna, sa̱me̱ishärä ka sá denemi bas ska käi. Ñera sá ne wa̱ Cristo ktei baa delemi bas ska kje rä. 	 Aj qa nqo yoliˈn kyiˈja kywutz txqantl, mi nqo yoliˈn tiˈjjo taqˈnbˈin juntl, nyakutlaj tiˈj juntl tzajnin kynimbˈila. Quˈn awoˈy xqo pon nej kyxola yolil Tbˈanil Tqanil Crist.


Jekäi David wakei te ikia Säkekewa ni ra, ¿maikäi jera je rä iyäbei rä na? Jera chu̱li̱i̱wa̱ te iktä ssa bäi ebä. 	 Twutzx teˈ qa a David t‑xeˈchil Crist. ¿Me tzeˈntzin ttentz o yolin te David tiˈj Crist, a naˈmtaq titzˈje, ex ok tqˈoˈn te tAjaw? Tbˈanilx ele t‑xnaqˈtzbˈin toj kywutzjo jniˈ xjal.


Jera etäbä kicha ite je chu̱li̱i̱ wa kiaté ni iwäki̱, jewa ia̱ ite isha: —Bas biköle ku̱ yis ktä ssö, je ku̱ bas je̱r ku̱opa: 	 I xi ttxkoˈn Jesús jniˈ xjal tkˈatz, ex xi tqˈmaˈn kye: Chin kybˈintziˈn, ex tzˈelku kynikyˈa te:


¿Mane wa te Säkeklä ktä ssa kjepa ite iwätji̱wa̱ ni rä na? ¿Ka je rä ale mineleksa̱julu Egipto ska Moisés oloi ja̱mi kuna na? 	 Tuˈntziˈn tkyaqiljo ikyjo, at ilaˈ nxjelbˈitza kyeˈy: Tnejil, ¿Ankyeqexixjo xi kykujsin kyanmin, a otaqxi kybˈi Tyol Dios? ¿Nyapele ayeˈ i etz tiˈn Moisés toj txˈotxˈ Egipto?


Jeska Jesús biteju̱ni, dáteju̱ Galilea tipei kjä ja̱mi; mineka̱ju̱ ka̱ bata ki̱ka, jeska ije̱tkawa̱. 	 Tej tetz Jesús antza, pon tzma ttzi Nijabˈ te Galiley. Ex bˈeˈx jax twiˈ jun wutz, ex kubˈ qe antza.


jiräni isu̱ak isäkätä skaté wa delewa̱ kte wakja̱ne̱iwa̱k ye wa te ipaka sa̱ ia̱ je ja̱mi. 	 ex tzeˈnkuxjo o bˈaj yekˈin qe kyuˈn i lontexix, ex kyij oqxeninxix kye, tuˈn kyxiˈ qˈmalte tzeˈnxix toke.


jera ba ku̱ yis inaklä cho̱mipa inaklä bläk wa ia̱, yis deni ra yis wa̱ ji rä yis cha ku̱akläni ukä ta.’ 	 tuˈnpetziˈn, noqit bˈeˈx s‑okx tqˈonjiy npwaqa toj nim ja te kˈuˈbˈl pwaq, tuˈntzintla, tej ẍin ula jaˈlin, matla tzˈetz wiˈn weˈ npwaq, ex matla tkanbˈe manbˈilte.


Jera ñabuka̱nami ka̱jöir ska. Miguel irä, iángel wa irä ñakpami tsuitkäbi ra, ñakäi tsuitkäbi irä iángel wa irä ñakpami ijewa ra, 	 Attaqtzin jun nim jyoj qˈoj toj kyaˈj, a jaˈ taˈyetaq tnejil angel Miyel kyukˈaxjo tukˈa. Ex ok tilil kyuˈn tuˈn kyjyon qˈoj tukˈa ma tij txuk ex kyukˈa taqˈnil.


Ata dulaklei ekla je dami iitäki̱, je̱k pabutälewa̱ dätsi ebä wà, je kukawa̱ ijewa te. 	 Me at jun qˈa ok lipe tiˈj Jesús, noq jun iqbˈil toktaq te ttxoˈw. Ex ikyxjo, ex ajin tzyet kyuˈnxjal,


Jera Jesús te isha: —Ije jöwa̱ bitaba. Je bla ite rä wao̱nak yis itäbir mar díaí wà. 	 Xi tqˈmaˈn Jesús te: Tenkuj. Quˈn ma kubˈ tkˈuˈn luˈn tzmax jaˈlin, tuˈn tbˈant nteˈn te muqbˈil weˈy.


Ije oloi kiana kanakka̱ jöikwäta, ata yis oloi kiana ja̱nakwa̱ wakwäta. 	 Quˈn te weˈy, tbˈanilx tuˈn tchˈiy toklin Jesús, exla qa kyja tkubˈ bˈaj we woklin.


Manele te ji yakei wakbleke̱ juer dä tjabana ka iktei wabiketsarksa̱ba yika. Ata manele te iwe̱ke̱ juer dä je̱na je̱napa. 	 At junjun xjal n‑el tnikyˈtzajil liwey qa aj ilqe. Me ex at junjuntl tzmaxiˈ k‑elil tnikyˈtzajiljo, aj tok toj xjelbˈil tuˈn qAjaw.


Jera sä wämo wa te ikúkemi te ishemi: ‘Säkekewa, ¿bikökje sá te ma su̱a ba ktawa̱ bäli te je chewa̱ sá te rä na, ma je̱r banawa̱ je tia sá te rä na? 	 Ex ayetziˈn tzˈaqleqe kchi xel qaninte te: QAjaw, ¿Jtojetzin xqliˈy ay tukˈa waˈyaj, ex ma txi qqˈoˈn twaˈy? ¿Jtojetzin xqliˈy ay tukˈa kˈwaj, ex ma txi qqˈoˈn tkˈwaˈy?


¿Bikökje sá te ma su̱a ba duärawa̱, bä kate wätelewa̱, je su̱ak sá dasta̱na rä na?’ 	 ¿Ex jtojetzin xqliˈy tuˈn tyabˈtiy mo qa tkuxa toj tze, ex o xtajatlaˈy loltiˈy?


Je oloi ja̱mi bas te yis ktei shemi. 	 Me tojjo lo k‑ajbˈil te kyeˈy te jun yekˈbˈil qa ojtzqiˈnqiˈn kyuˈn.


Bas bluna tjabana tkawa̱, bas sua katá tkawa̱ iwak te. 	 Ikytziˈn, ajo kyqˈinimila ma qˈayj, ex ikyxjo, a kyxbˈaliˈn tbˈanilx ma bˈaj tuˈn pokˈ.


Kololewa̱ kjanaklä wa ye, bas ku̱ bas blui ka̱jiska wa ktä ssö sualewa̱ paju̱leka̱ wà, biketsale je̱r baa wà sa̱me̱ishärä Cristo ne ia̱ bas te iwe̱ke̱ rä käi, 	 Ex ayiˈy aqˈnil, kyniminqekujiˈy tajaw aqˈuntl tzaluˈn twutz txˈotxˈ tukˈa kymutxbˈil kyibˈa, ex tuˈn kykubˈ kynimin toj tumil, ex tukˈa tkyaqil kyanmiˈn, nyakuxtlaj te Crist nchi ajbˈiniˈy.