Then after them succeeded an (evil) generation, which inherited the Book, but they chose (for themselves) the goods of this low life (evil pleasures of this world) saying (as an excuse): "(Everything) will be forgiven to us." 	 Бас, улардан сўнг, ортларидан китобни меросга олган бир ўринбосарлар келдики, улар мана бу тубаннинг ўткинчи (матоҳи)ни оларлар ва «бизни кечирилади», дерлар. Агар ўшанга ўхшаш ўткинчи нарса келса, яна олаверадилар.


But as for those who disbelieve and reject Our signs—these are the inmates of the Fire—wherein they will remain forever.” 	 Ва куфр келтирган ҳамда оятларимизни ёлғонга чиқарганлар эса, улар дўзах эгаларидир, улар унда абадий қолурлар. (Аллоҳнинг ҳидоятига эргашмаганларни Аллоҳ таоло лўнда қилиб, куфр келтирганлар деб қўя қолган.


Say thou: and verily ye; shall then be despicable. 	 Сен: «Ҳа! Хор бўлган ҳолларингизда!» дегин.


But he who is a greedy miser and thinks himself self-sufficient, 	 Аммо кимки бахиллик ва истиғно қилса.


Do not suppose those who brag about what they have done, and love to be praised for what they have not done—do not suppose them saved from punishment and there is a painful punishment for them. 	 Қилганларига хурсанд бўлиб, қилмаганларига мақталишни суядиганларни азобдан нажотда деб ҳисоблама. Уларга аламли азоб бор!


Nay! but they are in doubt about My Reminder (this Quran)! 	 Йўқ! Улар Менинг зикрим ҳақида шак-шубҳададирлар.


Neither has He made your fostered sons as your own sons. 	 Булар: ақлли ва зийрак кишиларнинг қалби иккита бўлади, деган тасаввур; ким хотинидан зиҳор қилса, хотини онаси бўлиб қолади, деган ақида; ким бирор болани асраб олса, ўз сулбидан бўлган боланинг ўрнида ўтади, деган ҳукм. Бу уч ҳукмга кофир ва мунофиқлар тўла ишонишар ва амал қилишар эди.


Surely in that are signs for a people who consider. 	 Албатта, бунда тафаккур қиладиган қавмлар учун оят-белгилар бордир.


So believe in God and His messengers, and do not say, “Three.” 	 Маълумки, насроний дини янгилиги вақтида ақида тўғри бўлган. Лекин замон ўтиши билан бу ақида аста-секин бузила борган.


How excellent a slave! 	 У қандай ҳам яхши бандадир.


And do not keep your hand tied to your neck nor open it completely, lest you remain seated – reproached, weary. 	 (Бахил одам кутилмаганда ҳамёнимга қўл солиб, бировга пул бериб юбормай, деб қўлини бўйнига боғлаб олган кишига ўхшатилмоқда. ҳар бир нарса тавозин ила меъёрида қилиш тавсия этилади. Бир нарсани жуда ошириб ҳам юборилмайди ёки, аксинча, жуда йўқ даражага ҳам тушуриб қўйилмайди.


Look! When they draw their cloaks over their heads, He knows whatever they keep secret and whatever they disclose. 	 Албатта, У қалблардаги бор нарсаларни билгувчи зотдир. (Ушбу оятда жоҳилият аҳлининг кулгили ҳолатларидан бири ҳақида сўз кетмоқда.


If they turn away, know that what God wants is to punish them for some of their sins. 	 Табиийки, бу ҳам қабул бўлмайди. Шунда Аллоҳ инсоф берганлари ўзига келиб, ҳақиқатга таслим бўлади.


So today you are being repaid with the torment of shame, because of your unjust arrogance on earth, and because you used to sin.” 	 Бугунги кунда ер юзида ноҳақ кибру ҳаво ва фисқу фасод қилганингиз учун хорлик азоби ила жазоланасиз», дейилур.


To Allah belongs the kingdom of the heavens and the earth, and whatever is between them. 	 У нимани хоҳласа, халқ қилади. Ва Аллоҳ ҳар бир нарсага қодирдир», деб айт!


We have no intercessors now, 	 Мана энди биз учун шафоатчилар ҳам йўқ.


and to preserve against every rebel Satan; 	 Ва ҳар бир итоатсиз шайтондан сақлаш учун.


when it is said to them, "Come to what God has sent down and to the Messenger." They reply, "The faith we have inherited from our fathers is sufficient for us." 	 Уларга: «Аллоҳ нозил қилган нарсага, Пайғамбарга келинглар», дейилса, «Бизга ота-боболаримизни нимани устида топган бўлсак, ўша етарли», дерлар.


Indeed We have created man from mixed semen; in order to test him – We therefore made him hearing, knowing. 	 Албатта, Биз инсонни аралаш нутфадан яратдик. Синаш учун, бас, уни эшитадиган, кўрадиган қилдик.


The Pharaoh sent word to all the cities saying, 	 «Шубҳасиз, анавилар озгина тоифадирлар.


The people of Lot denied the warning. 	 Лут қавми огоҳлантирувчиларни ёлғончига чиқарди.


Which then of the bounties of your Lord will you deny? 	 Бас, Роббингизнинг қайси неъматларини ёлғон дея олурсиз?!


'Call not out today for one destruction, but call for many!' 	 Бугунги кунда бир ҳалокатни эмас, кўп ҳалокатни тиланглар! (Бир марта ҳалок бўлиб қутулиб кета олмайсизлар.


They will say, "We bear witness against ourselves." 	 Улар: «Ўзимизга қарши гувоҳлик бердик», дерлар.


If one party rebels against the other, fight against the rebellious one until he surrenders to the command of God. When he does so, restore peace among them with justice and equality; God loves those who maintain justice. 	 Агар улардан бири иккинчисига тажовуз қилса, сиз тажовуз қилганига қарши, то у Аллоҳнинг амрига қайтгунича урушинг, агар қайтса, бас, ўрталарини адолат билан ислоҳ қилинг. Одил бўлинг, албатта, Аллоҳ адолат қилгувчиларни суядир.


[These are] the wares of the life of this world; then to Us will be your return, whereat We will inform you concerning what you used to do. 	 Сўнгра Бизга қайтишингиз бор. Бас, Биз нима амал қилганингизнинг хабарини берурмиз.


Seest thou not that the ships sail through the ocean by the Grace of Allah?- that He may show you of His Signs? 	 Кемалар Аллоҳнинг неъмати ила сизга Унинг оят-белгиларини кўрсатиш учун денгизда юрганини кўрмадингми?!


Allah will torment them at your hands, and humiliate them and give you victory over them and heal the breasts of the believing people. 	 Аллоҳ уларни сизнинг қўлингиз билан азоблайдир, хорлайдир ва уларга қарши сизга ёрдам берадир. Ва мўмин қавмларнинг кўнгилларига шифо берадир.


Who does greater wrong than someone who fabricates lies against God, or denies His revelations? 	 Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқиган ёки Унинг оятларини ёлғонга чиқарганлардан ҳам кўра золимроқ кимса борми?


God is High and Supreme. 	 Қўрққанидан, мажбурлашдан ёки бошқа бирор босқидан эмас. Бу итоат ўзини тушунган, ҳаётдаги ўрнини, вазифаси ва масъулиятини ҳис этган гўзал инсоннинг итоатидир.)


Nor will ye worship that which I worship. 	 Ва сизлар ҳам мен ибодат қиладиганга ибодат қилувчимассиз.


Then they cried out Unto each other in the morning, 	 Улар, тонг-саҳарда бир-бирларини чақирдилар:


And do not walk upon the earth exultantly. 	 Ер юзида кибру ҳаво ила юрма!


Guide us on the straight path, 	 Бизни тўғри йўлга бошлагин. ("Ҳидоятга бошлаш" луғатда бирор нарсага лутф билан йўллаб қўйишга айтилади.)


Wherefore Allah vouchsafed unto them the reward of the World, and the excellent reward of the Hereafter. 	 Бас, Аллоҳ уларга бу дунё савобини ва охиратнинг гўзал савобини берди.


They say, ‘When will this promise be fulfilled, if you are truthful?’ 	 Улар: «Агар ростгўй бўлсангиз, бу ваъда қачон бўлур?» дерлар. (Кофирлар, эй Пайғамбар, эй мўминлар, агар сизлар бизни қўрқитиб, албатта қиёмат бўлади, деб бераётган ваъдангизда ростгўй бўлсангиз, айтинг-чи, бу ваъда қачон рўёбга чиқади, дейдилар.)


Who establish prayer and who expend of that wherewith We have provided them. 	 Улар намозни тўкис адо этадиганлар ва Биз ризқ қилиб берган нарсалардан инфоқ қиладиганлардир.


He is the benevolent, ever-merciful. 	 У меҳрибон ва раҳмлидир.


Those who disbelieve, and bar from God's way and the Holy Mosque that We have appointed equal unto men, alike him who cleaves to it and the tent-dweller, and whosoever purposes to violate it wrongly, We shall let him taste a painful chastisement. 	 Куфр келтирганлар ва Аллоҳнинг йўлидан ҳамда ерли ва четдан келган одамлар учун баробар қилиб қўйганимиз Масжидул Ҳаромдан тўсганларга ва у ерда ким зулм ила янглиш йўлга бурилишни ирода қилса, унга аламли азобни тоттирамиз.


And let the other party come up which hath not yet prayed - and let them pray with thee, Taking all precaution, and bearing arms: the Unbelievers wish, if ye were negligent of your arms and your baggage, to assault you in a single rush. 	 (Ушбу ояти карима билан танишганда, намозга нақадар катта эътибор борлиги дарҳол англаб етилади. Ўйлаб кўринг-а: уруш бўлиб турса, ҳар бир инсоннинг ҳаёти қил устида турса-да, яна намоз ўқишга амр бўлса!


Thus, the promises of your Lord to the children of Israel all came true because of the patience which they exercised. 	 (Оятдаги «хўрланиб юрган қавм»дан мурод Бани Исроилдир. Фиръавн ва унинг аҳли Бани Исроил ўғлонларини ўлдириб, қизларини чўри, ўзларини хизматкор қилиб, мудом хўрлашар эдилар.


—those who maintain the prayer and pay the zakat, and who are certain of the Hereafter. 	 Улар намозни тўкис адо этадиган, закотни берадиган ва охиратга қаттиқ ишонадиганлардир.


And We taught him the art of making garments (of mail) to protect you in your daring. 	 Биз унга сизлар учун сизни ёмонликдан сақлайдиган кийим қилиш санъатини ўргатдик.


The sovereignty on that Day will be that of Allah (the one Who has no partners). 	 Ўша кунда ҳукмронлик (ёлғиз) Аллоҳгагина хосдир.


You will see those whose minds are diseased hastening towards them, saying, "We fear lest a misfortune befall us." 	 Қалбларида касаллик борларнинг, замон айланиб бизга мусибат етишидан қўрқамиз, деб улар томон шошилганини кўрасан. Шоядки, Аллоҳ фатҳу нусрат берса ёки Ўз томонидан бирон иш ато қилсаю ўзларича сирлашган нарсаларига надомат қилсалар.


God is too Glorious and High to be considered equal to their idols. 	 Аллоҳнинг ваҳдониятини ҳам, Аллоҳнинг улуғлигини ҳам идрок қилмадилар. Улар Аллоҳнинг ҳар бир нарсага қодирлигини англамадилар.


And those who disbelieve say: hearken not Unto this Qur'an and babble therein, haply ye may overcome. 	 Куфр келтирганлар: «Бу Қуръонга қулоқ солманглар, унга халақит беринг, шоядки ғолиб бўлсангиз», дедилар.


Let those who want, seek guidance from their Lord. 	 Бас, ким хоҳласа ўз Роббисига йўл оладир.


O you who have believed, remember the favor of Allah upon you when armies came to [attack] you and We sent upon them a wind and armies [of angels] you did not see. 	 Аллоҳ нима қилаётганингизни яхши кўриб тургувчи эди. (Ўша пайтда устингизга аҳзоб–Қурайш ўзининг одамлари ва малайлари билан ҳамда Ғатафоннинг турли қабилалари бирлашиб, бостириб келишган эди.


And indeed We showed him all Our signs – so he denied them and did not accept. 	 Батаҳқиқ, Биз унга оят-мўъжизаларимизнинг ҳаммасини кўрсатдик. Бас, у ёлғонга чиқарди ва бош тортди.


Choose a contact to invite into the conversation: 	 Суҳбатга таклиф қилиш учун алоқани танланг:


Or, did they create the heavens and the earth? 	 Балки, улар осмонлару ерни яратгандирлар?!


He must be a wrongdoer." 	 Албатта, у золимлардандир!» дедилар.


And most surely he is tenacious in the love of wealth. 	 Албатта, у мол-дунёга ҳаддан ташқари ўчдир.


As for one of you, he (as a servant) will pour out wine for his lord (king or master) to drink; and as for the other, he will be crucified and birds will eat from his head. 	 (Юсуф (а. с.) туш таъбирини айтишда жуда риоя билан, одоб билан иш тутдилар. Албатта, шунинг ўзи ҳам очиқ-ойдин кўрсатиб турибдики, тушида шароб сиқаётган йигит яна бориб, хўжаси–подшоҳ саройида соқий бўлиб хизмат қилар экан.


Have patience, then, as had the steadfast Messengers before you; and be in no haste about them. 	 Бас, азму-матонат соҳиби бўлган Пайғамбарлар сабр қилгандек, сабр қил, уларга (азоб етишига) шошилма! Улар ваъда қилинган нарсани кўрганларида худди (бу дунёда) кундуздан бир лаҳзагина турганга ўхшарлар.


Say, "The Gracious One grants respite for a time to those who are in error until, when they are confronted with what they are promised, either in punishment [in the world] or in [the approach of] the Hour, they will realize who is worse in respect of position and who is weaker in resources." 	 Сен: «Ким залолатда бўлса, Роҳман унга муҳлат бериб қўйсин. Токи ўзларига ваъда қилинган нарсани — азобни ёки қиёматни кўрганларида, албатта, кимнинг мартабаси ёмонроқ ва аскари кучсизроқ эканини билурлар», дегин.


That is a remembrance for those whoremember. 	 Намоз ўша яхшиликларнинг гултожидир. Ушбу оятда оғир ва аҳамиятли ишларни қилишда, Аллоҳнинг амрига бўйсунишда, кўрсатган йўли ва йўллаган динида мустақийм туришдек масъулиятли ишда намоз ва яхшилик қилиш ила олдинга йўл очишга ундаш бор.)


Yet if you do good and fear God, God is cognisant of all that you do. 	 Эрнинг нафратига ёки юз ўгиришига сабаб бўлган ишларни бартараф этиш билан уни рози қилиб, ажралмай қолишга тиришади. Жумладан, хотинидан нафратланиб, уни талоқ қилмоқчи бўлган ёки юз ўгириб, тек ташлаб қўймоқчи бўлган эркак ўша хотиннинг ажрашиш истаги йўқлигини билгач, унга яхшилик қилиб, тақво юзасидан ўзи билан олиб қолса, яхши бўлади.


and publicly proclaim Pilgrimage for all mankind so that they come to you on foot and mounted on lean camels from every distant point 	 Одамларни ҳажга чақир, улар сен томон пиёда, узоқ-узоқ йўллардан юриб, озиган уловлар устида келсинлар.


Say thou: ye will not be questioned about that which we have committed, nor shall we be questioned about that which ye work. 	 Сен: «Сизлар биз қилган жиноятдан сўралмассиз, биз эса сиз қилган амалдан сўралмасмиз», деб айт.


Verily thy Lord is Wise, Knowing. 	 Шайтон уларнинг ушбу заиф жойларидан тутиб, иғвосига учирган ва ўзига малай қилиб олиб, ҳар кўйга солган, бу дунёда мақсадларига эришиш йўлида улардан фойдаланиб ҳузур қилган.)


People of understanding have fear of Me. 	 Шу боис олий даражадаги одоб билан одобланиши зарур. Ҳамма ёмон нарсаларни тарк этиб, яхши ишларни кўпроқ қилиши лозим.)


When you read the Quran, seek God's protection from Satan, the rejected one. 	 Бутун вужуди ва шуурини Аллоҳ томон буради. Ушбу ояти каримадан уламоларимиз Қуръон ўқишни бошламоқчи бўлган ҳар бир инсонга «Аъузу биллаҳи»ни айтиш вожиблиги ҳукмини чиқарганлар.


And We redeemed him with a great sacrifice. 	 Аммо Аллоҳнинг мақсади Исмоилнинг қонини оқизиш бўлмагани учун пичоқ ўтмади. Шунда Аллоҳ таоло Иброҳимга алайҳиссалом юқоридаги нидони қилди ва Исмоилнинг алайҳиссалом ўрнига сўйиш учун жаннатдан катта бир қўчқорни ато этди.


Gardens of Eden, underneath which rivers flow, therein dwelling forever; that is the recompense of the self-purified. 	 Остидан анҳорлар оқиб турган адн жаннатлар бордир. Унда абадий қолурлар.


He is successful who groweth, 	 Батаҳқиқ, ким пок бўлса, ютуқ топадир.


And obey not the command of the prodigal, 	 Ва ер юзида исрофчилик қиладиганларнинг ишига итоат қилманглар.


Announce to the believers the good tidings that Allah has kept bounteous blessings in store for them. 	 Мўминларга, албатта, уларга Аллоҳдан улуғ фазлу марҳамат бўлиши ҳақида хушхабар бер.


and who I am eager shall forgive me my offence on the Day of Doom. 	 Ва менинг хатоимни қиёмат куни мағфират қилишидан умидвор бўлганим ҳам Унинг Ўзи.


Those who reject faith and die in the state of rejection will not be saved, even if they offer as ransom enough gold to fill the entire earth. 	 Ва уларга ёрдамчилар йўқ. (Имоми Бухорий, Муслим ва Аҳмадлар Пайғамбар алайҳиссаломдан қуйидаги ҳадиси шарифларни ривоят қилганлар: «Қиёмат куни дўзах аҳлларидан бирига: «Агарчи ер юзи тўла нарсанг бўлганда, ўзингни қутқазишга фидо қилармидинг?» дейилади.


Shall I show you the tree of immortality, and an imperishable kingdom?’ 	 ( Роббинг манави дарахт мевасидан ейишингни ман қилган бўлса, сенинг абадий яшашингни, мулкинг бардавом бўлишини хоҳламаганидандир, бу дарахтнинг мевасидан есанг, ҳеч ўлмайсан, мулкинг йўқолмайди, деди.)


Such was their punishment. But the punishment of the Everlasting Life is much greater, if they but knew. 	 Азоб шундоқ бўлур ва агар билсалар, албатта охират азоби бундан катта бўладир.


The parable of His Light is a niche wherein is a lamp—the lamp is in a glass, the glass as it were a glittering star—lit from a blessed olive tree, neither eastern nor western, whose oil almost lights up, though fire should not touch it. 	 Лекин бу нур сиз билан бизнинг тушунчамиздаги моддий, кўзга таъсир ўтказадиган ёруғлик нури эмас. Аллоҳ таолонинг ҳеч бир сифати сиз билан бизнинг тасаввуримизга тўғри келмайди.


and from among their fathers, their descendants and brethren—We chose them and guided them to a straight path. 	 Ва уларнинг оталаридан, зурриётларидан ва биродарларидан ҳам ҳидоят қилдик. Уларни танлаб олдик ва сиротул мустақиймга ҳидоят қилдик.


Surely, Hell shall engulf those who deny the truth. 	 Мен Бани Асфар (сариқлар)нинг хотинларини кўрсам, чидай олмайман, деб қўрқаман», деди. Шунда Расулуллоҳ (с. а. в.) ундан юз ўгирдилар ва: «Сенга изн бердим», дедилар.)


Calamity has struck us and our household, and we have brought goods of little value, so give us the full measure and be generous to us; undoubtedly Allah rewards the generous.” 	 (Гапларидан кўриниб турибдики, уларнинг аҳволи оғир. Аввалгидек бор нарсаларини озиқ-овқатга алмаштиришга имконлари ҳам қолмаган.


The [luminous] oil is as if ready to burn without even touching it. 	 Бу жумлани баъзи уламоларимиз, «Аллоҳ осмонлар ва ерни мунаввар қилгувчидир», деб тушунтирганлар. Бошқа бирлари эса, «Аллоҳ осмонлару ерни вужудга келтиргувчидир», деганлар.


And because they denied and spoke dreadful calumnies of Mary; 	 Ва куфрлари, Марямга қарши улкан бўҳтон айтганлари учун


By the sky (having rain clouds) which gives rain, again and again. 	 Қайтувчи (ёмғир) соҳиби бўлган осмон билан қасам.


Say, ‘O my people! Act according to your ability. 	 Сен: «Эй қавмим, ўз ҳолингизча амал қилаверинг.


Or make the sky fall on us in pieces, as you claim, or bring God and the angels before us. 	 Ёки ўзинг даъво қилганингдек, устимиздан осмонни парча-парча қилиб туширмагунингча ёхуд Аллоҳни ва фаришталарни олдимизга келтирмагунингча (сенга иймон келтирмаймиз, дерлар). (Бу таклифда очиқ тажовузкорлик, Аллоҳнинг қудратидан қўрқмаслик кўриниб турибди.)


It is We who have apportioned among them their livelihood in the life of this world and have raised some of them above others in degrees [of rank] that they may make use of one another for service. 	 Биз ҳаёти дунёда уларнинг ораларида маишатларини тақсимладик ва баъзилари баъзиларини хизматкор қилиб олишлари учун айримларининг даражаларини айримларидан устун қилиб қўйганмиз.


(That day) when you were at one end of the valley, (the unbelievers) at the other, and the caravan below you (on the lowland by the coast), you would surely have declined to fight if (the Makkans) had offered you battle. 	 Ўшанда сизлар (водийнинг Мадинага) яқин тарафида, улар узоқ тарафида, отлиқлар эса, сиздан пастда эди. Агар ваъдалашиб олганингизда ҳам, келишилган жой ва вақтда хилоф қилардингиз.


You only want to become a tyrant in the land; you do not want to set things right." 	 Сен ер юзида фақат жаббор бўлишни истайсан ва ислоҳ қилгувчилардан бўлишни истамайсан», деди.


They say, "Our hearts are impenetrably wrapped [against whatever you say]," but God has rejected them for their denial; they have but little faith. 	 (Яҳудийлар Исломга даъват қилинганларида: «Бизнинг қалбимиз ғилофланган, янги даъват кирмайди, янги даъватчини қабул қилмайди», деб айтишар эдилар. Аллоҳ таоло ушбу оятда уларнинг бу гаплари ёлғон эканини фош этиб, ҳақиқатни баён қилмоқда.


Tell those who hoard gold and silver instead of giving in God's cause that they will have a painful punishment: 	 Бир вақтлар ҳибр ва роҳиблар тўплаган дунёлари подшоҳ ва императорларникидан ҳам кўплиги ошкор бўлган. Ояти каримада баён қилинишича, ҳибр ва роҳиблар фақат одамларнинг молларини ботил йўл орқали ейиш билан кифояланиб қолишмайди.


He will say. 'would that I had sent before for this life of mine! 	 У, афсуски, (охират) ҳаётимга ҳам бирор нарса тақдим қилсам бўлар экан, дейдир.


This is because your Lord would not destroy the (populations of) towns for their wrong-doing (i.e. associating others in worship along with Allah) while their people were unaware (so the Messengers were sent). 	 Бундай қилишнинг боиси, Роббинг ғофил турган шаҳар-қишлоқ аҳолисини ҳалок қилмаслигидандир.


He is Allah in the heavens and in the earth. 	 У осмонларда ҳам, ерда ҳам Аллоҳдир.


And it is all the same for them whether you warn them or do not warn them - they will not believe. 	 Уларни огоҳлантирсанг ҳам, огоҳлантирмасанг ҳам, улар учун барибир, иймонга келмаслар.


Which of you is the afflicted [by a devil]. 	 Сизлардан кимда жунунлик борлигини.


Thot they may bring to thee every magician knowing. 	 Бошқа сура ва оятлардан биламизки, Мусо алайҳиссалом билан сеҳргарларнинг мусобақалашадиган жойи, вақти ва бошқа шартлари келишиб олинади. Фиъравн шаҳарларга одамларини юбориб, сеҳргарларни тўплатиб келади.)


Then they belied him, so verily they are to be brought up. 	 Бас, уни ёлғончи қилдилар. Энди, албатта, улар (азобга) ҳозир қилингувчилардир.


Say, "I seek refuge in the Lord of daybreak 	 Тонг Роббисидан паноҳ сўрайман.


Allah has promised, to those among you who believe and work righteous deeds, that He will, of a surety, grant them in the land, inheritance (of power), as He granted it to those before them; that He will establish in authority their religion - the one which He has chosen for them; and that He will change (their state), after the fear in which they (lived), to one of security and peace: 'They will worship Me (alone) and not associate aught with Me. 	 Шундан кейин ҳам ким куфр келтирса, бас, ана ўшалар, ўзлари фосиқлардир. (Олдинги ўтган умматлардан қайси бири Аллоҳ таолога иймон келтирган ва бу иймони ҳақиқий бўлиб, бутун вужудини қамраб олган ҳамда ўша ҳақиқий иймонлари тақозоси ила солиҳ амаллар қилиб ҳаёт кечирган бўлса, Аллоҳ таоло уларни ер юзига Ўзининг халифаси этиб тайинлаб қўйган эди.


Verily those for whom the good has preceded from Us, they will be removed far therefrom (Hell) [e.g. 	 Албатта, Биздан уларга яхшилик раво кўрилганлар, ана ўшалар, ундан узоқлаштирилгандирлар.


Beware! Accursed are the people of Thamud. 	 Огоҳ бўлингким, Самуд йўқолсин-е!


Behold! he approached his Lord with a sound heart. 	 Ўшанда у ўз Роббига соғлом қалб ила келмишди.


Nor known whatever was my reckoning! 	 Ва ҳисоб-китоб қандоқлигини билмасам эди.


So God seized them: He is powerful, severe in punishment. 	 Бас, Аллоҳ уларни тутди. Албатта, у кучли ва иқоби шиддатли зотдир.


Is --and persist not in that which they have done, while they know. 	 (Демак, бир марта, билмасдан ёки заифлик тутиб, гуноҳ қилиб қўйган одам дарров тавба қилса ва гуноҳдан тўхтаса, шундагина тавбаси қабул экан. Бу қоида ва мағфират бобидаги бир оят ва ҳадисларга тегишлидир.


saying: 'We believe in the Lord of the universe, 	 «Оламларнинг Роббига.


We will indeed take vengeance on them, whether We take you away 	 Агар сени кетказсак ҳам, албатта, Биз улардан интиқом олурмиз.


The day when man remembers all that he had done, 	 У куни инсон қилган ишларини эслайдир.


this is nothing but a habit of the ancients: 	 Бу эскиларнинг одати, холос.


how the mountains are set firm, 	 Ва тоғларнинг қандоқ ўрнаштирилганига?


I am an angel. 	 Сен: «Кўр билан кўзи ўткир тенг бўла оладими?


That is Jesus, the son of Mary - the word of truth about which they are in dispute. 	 (Баъзилар уни «худо» дедилар, баъзилар оналари Биби Марямни зинокорликда айбладилар. Бу қуруқ ва асоссиз сўзларга эмас, Аллоҳнинг ҳақ каломига ишониш керак.)


And do not lie in wait in every path, threatening and turning away from Allah's way him who believes in Him and seeking to make it crooked; and remember when you were few then He multiplied you, and consider what was the end of the mischief-makers. 	 Аллоҳнинг йўлидан Унга иймон келтирганларни тўсманг ва у(йўл)ни эгри бўлишини истаманг. Оз бўлган чоғингизда сизни кўпайтириб қўйганини эсланг.


Find strength in fortitude and prayer, which is heavy and exacting but for those who are humble and meek, 	 Сабр ҳам, кўпчилик хаёл қилганидай салбий маънода, яъни, нима бўлса ҳам сабр қиляпман, деб жим-ҳаракатсиз туриш эмас, балки Аллоҳнинг айтганини бажариш жараёнида дуч келадиган машаққатларни енгишдаги сабрдир. Энг бош сабр ҳавою нафсни, роҳат-фароғатни, мансабни тарк қилиб, Аллоҳнинг айтганига юришга чидамдир.)


The Companions of the Left Hand,- what will be the Companions of the Left Hand? 	 Ва чап тараф эгалари. Чап тараф эгалари не(бадбахтлар)дир?!


and if they see any Sign, they laugh it away 	 Қачонки бирор оят-белгини кўрсалар, қаттиқроқ масхара қилурлар.


They will always seek war against you till they turn you away from your faith, if they can. 	 Улар агар қодир бўлсалар, сизларни динингиздан қайтаргунларича сизга қарши уруш қилаверадилар.


Spend of what We have given you before death comes to one of you, when he will say: "O Lord, why did you not defer my term for a while that I could give alms and be among the doers of good?" 	 Ва бирингизга ўлим келиб: «Эй Роббим, агар менинг ўлимимни яқин муддатга орқага сурсанг, бас, садақа қилиб солиҳлардан бўлсам», демасдан аввал Биз сизларга ризқ қилиб берган нарсалардан нафақа қилинг. (Ризқнинг асосий манбаи Аллоҳнинг Ўзидир ва У одамларга Ўзи хоҳлаганича бериб қўйган ва унинг нафақа, хайр-эҳсон қилиб туришга буюрган.


Say (O Muhammad SAW): "Who is the Lord of the heavens and the earth?" 	 Сен: «Осмонлару ернинг Робби ким?» деб айт.


(It is the same) whether or not you beg forgiveness for them. 	 Улар учун истиғфор айтсанг ҳам ёки истиғфор айтмасанг ҳам (барибир). Агар улар учун етмиш марта истиғфор айтсанг ҳам, Аллоҳ уларни зинҳор мағфират қилмас.


which none shall enter except the most wretched [of persons] 	 У(ўт)га бадбахтдан бошқа ҳеч ким кирмас.


And when Our verses are recited to him he haughtily turns away as if he did not hear them – as if there is deafness in his ears; so give him the glad tidings of a painful punishment. 	 Қачон унга Бизнинг оятларимиз тиловат қилинса, худди уларни эшитмагандек, худди қулоғида оғирлик бордек мутакаббирлик билан ортга қараб кетадир. Бас, унга аламли азобнинг башоратини бер.


And indeed, for you in grazing livestock is a lesson. 	 Чорва ҳайвонларида ҳам сиз учун, албатта, ибрат бордир.


Why do you solicit false gods instead of God? 	 Аллоҳдан ўзга уйдирма илоҳларни хоҳлайсизларми?!


In fact, they worshipped the devils. 	 Кўплари ўшаларга иймон келтиргувчидирлар», дерлар. (Араблар ичида жинларга ибодат қиладиганлар кўп эди.


Say, "Tell me, if God were to extend perpetual day over you till the Day of Judgement -- is there any deity other than God that could bring you night, in which to rest? 	 Сен уларга: «Айтинг-чи, агар Аллоҳ кундузни қиёмат кунигача доимий қилиб қўйса, Аллоҳдан ўзга қайси илоҳ сизларга ором оладиганингиз кечани келтира олади?!


When they are told to believe n God's revelations, they reply, "We believe only in what God has revealed to us," but they disbelieve His other true revelations, even though these revelations confirms their own (original) Scripture. 	 Агар уларга: «Аллоҳ туширган нарсага иймон келтиринг», дейилса, «Бизга туширилган нарсага иймон келтирамиз», дейишади. Ва ундан кейинги нарсага куфр келтиришади.


We have brought to them the truth, and most surely they are liars. 	 Биз уларга ҳақни келтирдик. Улар эса ёлғончилардир.


There ye will have (all) that your souls desire, and there ye will have (all) for which ye pray. 	 Сизга у(жаннат)да кўнглингиз иштаҳа қилган нарса бордир ва сизга унда орзу қилинган нарсангиз бордир.


It was not in idle sport that We created the heavens and the earth and all that is between them. 	 Осмонлару ерни ва уларнинг орасидаги нарсаларни ўйнаб яратганимиз йўқ!


And taken off from you your burden, 	 Ва сенинг юкингни енгиллатмадикми?


So whosoever receives an admonition from his Lord and stops eating Riba (usury) shall not be punished for the past; his case is for Allah (to judge); but whoever returns [to Riba (usury)], such are the dwellers of the Fire - they will abide therein. 	 Кимки яна (рибога) қайтса, ана ўшалар дўзах эгаларидир. Улар унда абадий қолурлар.


'Eat and enjoy yourselves a little, for you are sinners' 	 Енглар ва мазза қилинглар, озгинагина. Албатта, сизлар гуноҳкорсизлар.


So fight you against the friends of Shaitan (Satan); Ever feeble indeed is the plot of Shaitan (Satan). 	 Бас, шайтоннинг дўстларига қарши жанг қилинг. Албатта, шайтоннинг ҳийласи заифдир.


they and their spouses, reclining upon couches in the shade; 	 Улар ва уларнинг жуфтлари сояларда сўриларда ёнбошлаб ётурлар.


Such is the Resurrection. 	 Тирилиш ҳам шунга ўхшашдир.


O you who believe! whoever from among you turns back from his religion, then Allah will bring a people, He shall love them and they shall love Him, lowly before the believers, mighty against the unbelievers, they shall strive hard in Allah's way and shall not fear the censure of any censurer; this is Allah's Face, He gives it to whom He pleases, and Allah is Ample-giving, Knowing. 	 Сизлардан ким динидан қайтса, Аллоҳ албатта Ўзи севадиган ва улар ҳам Аллоҳни севадиган қавмни келтиради. Улар мўминларга хокисор, кофирларга қаттиққўл, Аллоҳнинг йўлида жиҳод қиларлар ва маломатчининг маломатидан қўрқмаслар.


By no means shall they reach thee! now travel with thy family while yet a part of the night remains, and let not any of you look back: but thy wife (will remain behind): To her will happen what happens to the people. 	 Бас, кечанинг бир бўлагида аҳлинг ила юргин ва сизлардан хотинингдан бошқа ҳеч ким ўгирилмасин. Чунки уларга етадиган мусибат у (аёл)га-да етгувчидир.


We have given thee seven of the oft-repeated, and the mighty Koran. 	 (Оятдаги «етти такрорланувчи»дан мурод Фотиҳа сурасидир. Чунки бу сураи карима етти оятдан иборат бўлиб, жуда кўп такрорланади.


So away with the inmates of the Blaze. 	 Йўқолсин дўзахийлар!


He said: 'Worship Allah, my nation, for you have no god except He. 	 У: «Эй қавмим, Аллоҳга ибодат қилинг. Сизга Ундан ўзга илоҳ йўқ.


Allah is Aware of all that you do. 	 Аллоҳ нима қилаётганингиздан хабардордир.


And when the boys among you reach adulthood, then they too must seek permission like those before them had sought; this is how Allah explains His verses for you; and Allah is All Knowing, Wise. 	 Қачон сизнинг ёш болаларингиз балоғатга етсалар, улардан олдингилар изн сўраганидек, изн сўрасинлар. Аллоҳ Ўз оятларини сизга ана шундай баён қилур.


when the blind man approached him. 	 Кўзи кўр киши ҳузурига келганда.


Are you afraid that you will have to offer charity when you hold private conversation with the Prophet? 	 Сизларга сирли суҳбатингиздан аввал садақа бериш оғир келдими. Агар бажармасангиз, (майли) Аллоҳ авф қилди.


And those who believe and work righteous works--them We shall surely settle in lofty dwellins of the; they shall be of the Garden whereunder the rivers flow; they shall be abiders therein. 	 Иймон келтириб, яхши амалларни қилганларни жаннатдан остидан анҳорлар оқиб турган олимақом жойларга жойлаштирурмиз. У ерда абадий қолурлар.


They followed what the Shayatin (devils) gave out (falsely of the magic) in the lifetime of Sulaiman (Solomon). 	 Ва Бобилда Ҳорут ва Морут номли икки фариштага тушган нарсага эргашдилар. Икковлари ҳатто: «Биз фитна-синов учунмиз, кофир бўлмагин», демасдан олдин ҳеч кимга ўргатмасдилар.


On the day when God will rise them all together and ask the angels, "Had these people been worshipping you?" 	 Уларнинг барчаларини жамлайдиган, сўнгра У зот фаришталарга: «Анавилар сизларга ибодат қилган эдиларми?» дейдиган кунда.


In them are fruits of every kind, in pairs. 	 Икковларида ҳам мевадан жуфт навлар бор.


Glory be to Him, and exalted be He above what they associate (with Him). 	 У зот улар ширк келтираётган нарсалардан пок ва олий бўлди.


There is no god but He. 	 Адий (р. а.) айтадиларки: «Мен: «Уларга ҳеч ибодат қилишгани йўқ», дедим.


So that God may make it a cause of regret in their hearts. 	 Буни Аллоҳ қалбларида ҳасрат қилиши учун айтадилар.


We created them, and We strengthened their joints; and, when We will, We shall exchange their likes. 	 Биз уларни яратдик ва яратилишларини мстаҳкам қилдик. Ва агар хоҳласак уларнинг ўринларига ўхшашларини келтирурмиз.


Whatever is in the heavens and the earth belongs to God. 	 Осмонлару ердаги нарсалар Аллоҳникидир.


But gracious is God to the people of the world. 	 Аллоҳ таоло унга подшоҳликка қўшиб ҳикматни, яъни, Пайғамбарликни ҳам берди. Шу билан бирга, унга уруш асбобларини ясашни ҳам ўргатди.)


God said, "Indeed not; go both of you with Our signs, We shall be with you, listening [to your call]. 	 Бас, иккингиз Бизнинг оят-мўъжизаларимиз ила боринглар. Албатта, Биз иккингиз билан эшитгувчилармиз.


And whosoever does not judge by what Allah has revealed (then) such (people) are the Fasiqun (the rebellious i.e. disobedient (of a lesser degree) to Allah. 	 Таврот аҳли ундаги ҳукмлар остида, Инжил аҳли ҳам ундаги ҳукмлар остида яшамоқлари матлуб бўлган. Қуръон тушиб бўлганидан кейин эса, ҳамма бараварига Қуръоннинг аҳкомлари остида яшаши вожибга айланган.)


Like those before them shortly; they tasted the evil result of their affair, and they shall have a painful punishment. 	 Ва уларга (охиратда) аламли азоблар бор. (Бу оятда, Бани Назийр аҳли ҳам хиёнат, исён туфайли худди улардан аввалги Бани Қайниқоъ аҳли тушган ҳолга тушганлари эслатилмоқда.)


Certainly your Lord provides with open hands whosoever He will, but according to capacity, for He knows and watches His creatures. 	 Албатта, Роббинг ризқни кимга хоҳласа, кенг қилур ёки тор қилур. Албатта, у бандаларидан хабардор ва (уларни) кўргувчи зотдир.


When you said to him whom God had blessed, and you had favored, “Keep your wife to yourself, and fear God.” 	 Эсла, сен Аллоҳ неъмат берган ва сен ҳам неъмат берган шахсга: «Жуфтингни ўзинг ила тутиб тур ва Аллоҳга тақво қил», дер эдинг. Ва ичингда Аллоҳ ошкор қилгувчи бўлган нарсани махфий тутардинг ва одамлардан қўрқардинг, ҳолбуки, Аллоҳдан қўрқмоғинг ҳақлироқ эди.


[They will be] as if their faces were covered with dark patches of the night. 	 Олдинги манзаранинг тамоман акси. Оятда бу дунёда гўзал амаллар эмас, ёмон амаллар қилганлар васф қилинаётир.


And when he turneth away (from thee) his effort in the land is to make mischief therein and to destroy the crops and the cattle; and Allah loveth not mischief. 	 Ва бурилиб кетганда, ер юзида фасод учун ҳамда экин ва насилни ҳалок қилиш учун ҳаракат этади. Ва ҳолбуки, Аллоҳ фасодни хуш кўрмас.


It is God who has sealed their hearts, on account of their denial of the truth. Except for a few of them, they have no faith. 	 Йўқ! Балки куфрлари сабабли Аллоҳ қалбларига муҳр босган, озгиналаридан бошқаси иймон келтирмаслар.


When it is not meet for (the Majesty of) the Beneficent that He should choose a son. 	 Роҳманга бола тутиш лойиқ эмасдир. (Унинг бола тутишга ҳожати йўқ.


Those who swore fealty to you, (O Prophet), in fact swore fealty to Allah. 	 Албатта, сенга байъат қилаётганлар фақат Аллоҳнинг Ўзига байъат қилмоқдалар. Аллоҳнинг қўли уларнинг қўллари устидадир.


For those who do good in this world there is a good (reward) and the home of the Hereafter will be better. 	 (Мушрикларга «Роббингиз нимани нозил қилди?» дейилганида, «Аввалгиларнинг афсоналарини», дейишган эди. Чунки улар динга, Қуръонга ўтган авлодларнинг афсонаси, эскилик сарқити, деб қарадилар.


Those who love (to see) scandal published broadcast among the Believers, will have a grievous Penalty in this life and in the Hereafter: Allah knows, and ye know not. 	 Албатта, иймон келтирганлар ичида фоҳиша тарқалишини яхши кўрадиганларга бу дунёю охиратда аламли азоб бордир. Аллоҳ биладир, сизлар билмассизлар.


Thus have We sent it (this Quran) down (to Muhammad SAW) as clear signs, evidences and proofs, and surely, Allah guides whom He wills. 	 Мана шундай қилиб, Биз у(Қуръон)ни очиқ-ойдин оятлар ҳолида нозил қилдик. Албатта, Аллоҳ хоҳлаган кишиларни ҳидоят қиладир.


When you are greeted with a salute, greet with a better one than it, or return it; indeed Allah takes account of all things. 	 Қачонки сизга бир саломлашиш ила салом берилса, сиз ундан кўра яхшироқ алик олинг ёки худди ўзидек жавоб беринг. Албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсанинг ҳисобини олувчи зотдир.


Even so, We pardoned you that you may be grateful. 	 Ўшандан кейин сизни афв этдик. Шоядки шукр қилсангиз.


Lost indeed are they who treat it as a falsehood that they must meet Allah,- until on a sudden the hour is on them, and they say: "Ah! woe unto us that we took no thought of it"; for they bear their burdens on their backs, and evil indeed are the burdens that they bear? 	 Аллоҳга рўбарў бўлишни ёлғон деганлар, шубҳасиз, зиёнга учрадилар. То тўсатдан қиёмат келиб қолганда, устларига гуноҳларини орқалаб олган ҳолларида: «У (дунё)да қилган камчиликларимизга ҳасрат-надоматлар бўлсин», дейдилар.


These are they whom we led astray; we led them astray the way we ourselves went astray; we are unconcerned with them and we incline towards You – they never worshipped us!” 	 Сенга ўзимизни оқладик. Улар бизга ибодат қилган эмаслар», дерлар.


But if you persevere, it is better for you. 	 Турмуш жараёнида турли ҳолатларни бошдан ўтказишлари мумкин. Шулар эътиборидан уларга нисбатан тошбўрон жазоси бекор қилинган ва дарра уриш юзтадан элликтага туширилган.


Peace be Unto Elyasin. 	 Илиёсийнга салом бўлсин.


That the hearts of those who believe not in the Hereafter may incline thereto, and that they may take pleasure therein, and that they may earn what they are earning. 	 Унга (гапнинг гўзалига) охиратга иймон келтирмайдиганларнинг қалби мойил бўлиши, ундан рози бўлиб, қиладиган гуноҳларини бажаришлари учундир.


Allah does not like that the evil should be uttered in public except by him who has been wronged. 	 (Қалбида тақвоси, виждонида ҳассослик бўлмаган одам ҳар қандай ёмон сўзни осонгина ошкора қилади, атрофга ёяди. Ёмон гапни ошкор қилиш икки одамнинг бир-бирини сўкишидан, ёмонлашидан ва ғийбат-бўҳтон қилишидан бошланади.


The case of those who took others than Allah as their protectors is that of a spider who builds a house; but the frailest of all houses is the spider's house; if they only knew. 	 (Аллоҳдан ўзганинг йўлини тутганлар, унинг уйидан ўзга уйда яшашни ихтиёр қилганлар ўзларининг ўргимчак уясида яшашни ихтиёр қилаётганларини кошки билсалар эди. Уларнинг тузган тузумлари худди ўргимчак уясига ўхшаб, ўта нимжон эканини билсалар эди.


Indeed the wrongdoers are steeped in extreme defiance. 	 Албатта, золимлар (ҳақдан) узоқ тортишувдадирлар.


So the fate of them both is that they are both in the fire, to remain in it forever; and this is the proper punishment for the unjust. 	 Албатта, икковлари ҳам дўзахда бўлурлар, у ерда абадий қолурлар. Ва бу золимларнинг жазосидир.


Thereupon We accepted his prayer, and rescued him from grief. 	 Бас, Биз унинг (дуосини) ижобат қилдик. Унга ғамдан нажот бердик.


And those who believe are strongest in love of Allah. 	 Иймон келтирганларнинг Аллоҳга муҳаббатлари қаттиқдир.


Why do you disallow [yourself] what Allah has made lawful for you, seeking to please your wives? 	 Нима учун хотинларинг розилигини тилаб, Аллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани ҳаром қиласан! Аллоҳ кечирувчи ва раҳмдилдир.


(It will be said): 'Eat and drink with a good appetite because of what you did in days long passed' 	 Ўтган кунларда қилган нарсаларингиз туфайли енглар ва ичинглар, ош бўлсин.


Lo! ye are those who are called to spend in the way of Allah, yet among you there are some who hoard. 	 Аллоҳнинг йўлида нафақа қилишга чақирилсангиз, бас, баъзиларингиз бахиллик қилурсизлар. Ва ким бахиллик қилса, албатта, ўзига бахиллик қиладир.


And for every nation there is a messenger. 	 Ҳар умматнинг ўз Пайғамбари бордир.


and make the day for livelihood? 	 Ва кундузни тириклик қилдик.


Then on the Day of Resurrection He will disgrace them and proclaim, “Where are My partners, concerning whom you disputed”; the people of knowledge will say, “All disgrace and evil is upon the disbelievers this day.” 	 Сўнгра қиёмат кунида У зот уларни хор қиладир ва: «Сизлар улар ҳақида тортишиб юрган Менинг «шерикларим» қани?» дер. Илм берилганлар: «Бугунги кунда хорлик ва ёмонлик кофирларгадир», дерлар.


And you will see every nation kneeling [from fear]. 	 Ҳар бир умматни тиз чўккан ҳолида кўрурсан. Ҳар бир уммат ўз номаи амалига чақирилур: «Бугунги кунда қилиб юрган амалларингиз бўйича жазо (ёки мукофот) олурсиз», (дейилур).


They will recline therein on couches and they will find neither excessive heat nor cold. 	 У ерда сўриларда суянган ҳолдалар. У ерда қуёшни ҳам, совуқни ҳам кўрмаслар.


It is not [possible] for any human that Allah should speak to him except through revelation or from behind a veil, or send a messenger who reveals by His permission whatever He wishes. 	 Аллоҳ башар билан гаплашмоғи бўлмаган, магар ваҳий орқали, ёки парда ортидан ёхуд элчи юборадию, У зотнинг изни ила хоҳлаган нарсасини ваҳий қилур. Албатта, У зот ўта олий ва ўта ҳикматлидир.


Verily, there came to you My Ayat (proofs, evidences, verses, lessons, signs, revelations, etc.) and you denied them, and were proud and were among the disbelievers. 	 Сен азобни кўрганингдан сўнг ноилож қолиб, дўппинг тор келганидан айтмоқдасан бу гапларни. Агар сенинг ниятинг тўғри бўлса, у дунёда яхши ишларни қилишинг мумкин эди.


O people, it is you who stand in need of Allah; as for Allah, He is Self-Sufficient, Immensely Praiseworthy. 	 Сизлар Аллоҳга муҳтождирсиз. Аллоҳ эса, Ўзи беҳожат ва мақталган зотдир.


And the good you do shall be known to God. 	 Фисқ–катта-кичик гуноҳ ишларни қилиш. Жанжал–одамлар билан талашиб-тортишиш ва сўкишиб, аччиқ чиқариш.


We have come to you for a genuine purpose and We are true in what we say. 	 Сенга ҳақ ила келдик ва албатта, бизлар ростгўйлардурмиз.


He said: "Even though we hate it! 	 У: «Гарчи ёмон кўрувчи бўлсак ҳам-а?!


Those who listen will surely answer. 	 Албатта, тинглай оладиганларгина қабул қилурлар.


Alike of you is he who conceals his -- saying, and he who proclaims it, he who hides himself in the night, and he who sallies by day; 	 Сиздан ким гапни сир тутса, ким уни ошкор қилса ёки ким кечаси беркинувчи бўлсаю ким кундузи ошкор юрувчи бўлса, барибир.


The Book which We have revealed to you is the truth confirming previous scriptures. 	 Биз сенга ваҳий қилган китоб айни ҳақдир, ўзидан олдинги нарсани тасдиқловчи бўлгандир.


Account connected 	 Ҳисоб уланди


And instead (of thanking Allah) for the provision He gives you, on the contrary, you deny Him (by disbelief)! 	 Ва ёлғонга чиқаришни ризқ қилиб оласизларми?! (Яъни, иймон келтириш лозим бўлган нарсаларга ишонмасликни ўз насибангиз қилиб оласизларми?)


Thus We brought you back to your mother so that her heart might be gladdened and she might not grieve. 	 Бас, Биз сени кўзи қувониши ва хафа бўлмаслиги учун онангга қайтардик.


They said, “Glory to our Lord—We were indeed in the wrong.” 	 Роббимиз айблардан пок бўлди, албатта биз золимлардан эдик, дедилар.


Originator of the heavens and the earth, Knower of the unseen and the seen! 	 Осмонлару ерни яратган зот! Ғойиб ва ошкорни билгувчи зот!


Nay, the hour is their promised time, and the hour shall be most grievous and bitter. 	 Уларга ваъда қилинган вақт, соат(қиёмат)дир. Ва соат (азоби) улканроқ ва аччиқроқдир.


And We will set up a just balance on the day of resurrection, so no soul shall be dealt with unjustly in the least; and though there be the weight of a grain of mustard seed, (yet) will We bring it, and sufficient are We to take account. 	 Бирор жонга ҳеч қандай зулм қилинмас. Агар (амал) ачитқи донаси оғирлигича бўлса ҳам, келтирурмиз.


It is lawful for you to hunt from the sea and to eat seafood. This is for your benefit and for the benefit of travellers. 	 Денгиз ови ва унинг таоми сизга ва сайр қилувчиларга ҳалол қилинди.


The righteously striving believers are the best of all creatures. 	 Албатта, иймон келтирганлар ва солиҳ амалларни қилганлар, ана ўшалар, халойиқнинг энг яхшиларидир.


"Eat and drink with good cheer as a reward for your good deeds," 	 Енглар, ичинглар, ош бўлсин. (Булар)қилган амалларингиз учундир.


And let not pity for the twain withhold you from obedience to Allah, if ye believe in Allah and the Last Day. 	 Агар сиз Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирадиган бўлсангиз, сизларни уларга нисбатан Аллоҳнинг динида шафқат тутмасин. Ва уларнинг азобига бир тоифа мўминлар гувоҳ бўлсинлар.


Therefore We sent upon them widespread death, and the locusts and the lice and the frog and the blood, clear signs; but they behaved haughtily and they were a guilty people. 	 Бас, улар мутакаббирлик қилдилар ва жиноятчи қавм бўлдилар. (Аллоҳ таоло Фиръавн ва унинг аҳли ваъз-насиҳатга қулоқ тутсин, инсофу иймонга келсин, қилаётган жиноятларидан қайтсин, деб уларга муфассал қилиб, алоҳида-алоҳида тарзда оят-белгиларни юборди.


The promise of God; and God never breaks a promise. 	 Аллоҳнинг ваъдаси шу! Аллоҳ ваъдага хилоф қилмас.


It is He Who has made you the successors of your predecessors in the earth; so whoever disbelieves – (the harm of) his disbelief falls only on him; and for the disbelievers, their disbelief increases nothing in their Lord’s sight except disgust; and for the disbelievers, their disbelief increases nothing for them except ruin. 	 Кофирлар учун куфрлари зиёндан бошқани зиёда қилмас. (Дунё пайдо бўлганидан буён ҳозирга қадар ҳеч кимга куфр фойда бермаган, аксинча, доимо зарар келтирган ва келтирмоқда.)


“Enter it this day – the recompense of your disbelief.” 	 Куфр келтириб ўтганингиз туфайли бугунги кунда унга киринг!


They impress on thee as a favour that they have embraced Islam. 	 Сенга мусулмон бўлганларини миннат қилурлар.


What thinkest thou? If We give them enjoyment of days for many years, 	 Айтгин-чи, агар Биз уларни йилларча ҳузурлантирсак-да.


No one can intercede with Him for others except by His permission. 	 Унинг илмидан ҳеч нарсани иҳота қила олмаслар, магар Ўзи хоҳлаганини, халос. Унинг курсиси осмонлару ерни қамраган.


They will say: 'A refuge which is forbidden' 	 (Эй кофир-мушриклар, сизларга хушхабар ҳаром, жаннат ҳаром, мағфират ҳаром, меҳр-шафқат ҳаром, осойишталик ҳаром... дерлар.)


There does not come to them any new reminder from their Lord but they listen to it as they play around, 	 Қачон Роббиларидан янги эслатма келса, фақат уни ўйнаётган ҳолларида тингларлар.


Truly, the same God will resurrect the dead; for He has power over all things. 	 Албатта, У зот ўликларни ҳам тирилтиргувчидир ва У ҳар бир нарсага қодирдир.


For each period is a Book (revealed). 	 Биз доимо оддий одамларни Пайғамбар қилиб келганмиз, фаришталарни эмас. Ўша сендан олдин ўтган Пайғамбарларнинг ҳам сенга ўхшаб оиласи, бола-чақалари бўлган.)


It is He who has created death and life to put you to the test and see which of you is most virtuous in your deeds. 	 У ўлим ва ҳаётини сизларнинг қайсиларингиз амалда яхшироқ эканлигингизни синаш учун яратгандир. У азиз ва ўта мағфиратлидир.


Those concerning whom the Word will have come true will say: Our Lord! These are they whom we led astray. 	 Устиларига сўз(ланган азоб) тушиши ҳақ бўлганлар: «Эй Роббимиз, анави йўлдан оздирганларимизни ўзимиз йўлдан озганимиздек оздирганмиз.


Some faces, that Day, will beam (in brightness and beauty);- 	 У кунда бор чиройли юзлар.


and sharing their possessions with the beggars and the deprived. 	 Ва молу мулкларида, сўровчи ва бечораларнинг ҳақи бордир.


But We threw him onto the open shore while he was ill. 	 Бас, Биз уни бемор ҳолида майдонга отдик.


They were among the righteous. 	 Албатта, улар солиҳлардандир.


And to guard against every rebellious devil. 	 Ва ҳар бир итоатсиз шайтондан сақлаш учун.


Your Lord certainly knows whatever their hearts conceal or reveal. 	 Ва, албатта, Роббинг уларнинг диллари беркитган нарсани ҳам, ошкор қилган нарсани ҳам билур.


Such men might never enter them, save in fear; for them is degradation in the present world, and in the world to come a mighty chastisement. 	 Ана ўшалар у жойларга фақат қўрққан ҳолларидагина киришлари керак эди-ку! Уларга бу дунёда хорлик бордир ва уларга охиратда улуғ азоб бордир.


And We shall soon requite those who turn away from Our signs with a severe chastisement for having turned away. 	 Тезда оятларимиздан юз ўгирганларни юз ўгирганлари туфайли ёмон азоб ила жазолармиз.


He is the Perfect (Unwanting, free of needs); to Him only belongs all whatever is in the heavens and all whatever is in the earth; “You do not have any proof of this; do you say a thing concerning Allah which you do not know?” 	 Фарзандсизлигим билинмасин; менга ёрдам бўлсин; кўнглимни кўтариб турсинн ва ҳоказо ҳожатларни кўзлаб фарзанд тутади. Ажабо, Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло шу каби ишларга муҳтожми?


[That is] so He may make what Satan throws in a trial for those within whose hearts is disease and those hard of heart. 	 Шайтон ташлайдиган нарсанинг қалбларида касали борларга ва қалблари тошларга фитна бўлиши учундир.


On the Day of Judgment We shall gather, them together, prone on their faces, blind, dumb, and deaf: their abode will be Hell: every time it shows abatement, We shall increase from them the fierceness of the Fire. 	 Ана ўша одам ҳақиқий ҳидоят топган одам бўлади. Ҳавои нафсининг гапига кириб, залолат йўлини ихтиёр этганларни эса, залолатга кетказади.)


and a fifth time, that the wrath of God shall be upon her, if he should be of the truthful. 	 Бешинчисида эса, агар у(эр) ростгўйлардан бўлса, ўзи(аёл)га Аллоҳнинг ғазаби бўлишини (айтишликдир).


Not equal are the blind and the seeing man, 	 Кўр билан кўзи очиқ тенг бўлмас.


How is it with this people? They scarcely understand any tiding. 	 Анави қавмларга нима бўлдики, гапни тушунай демайдилар?!


And woe to the disbelievers from a severe punishment 	 Кофирлар ҳолига шиддатли азобдан вой бўлсин.


When they reach it and its gates are opened, its keepers will say to them, ‘Peace be to you! 	 Токи унга етиб келган чоғларида унинг эшиклари очилди ва унинг қўриқчилари уларга: «Сизга саломлар бўлсин!


They have no knowledge of that. 	 Уларда бу ҳақда ҳеч бир илм йўқ.


(That will be) another token. 	 Жуда чиройли бўлиб кўринади. Бундай бўлиши сенинг Пайғамбар эканлигингни тасдиқловчи асодан кейинги яна бир мўъжизадир.)


Then We gave you a chance against them, and strengthened you with wealth and children, and increased your numbers (and said): 	 Сўнгра сизга улар устидан ғалабани қайтардик ва сизга молу дунё ва фарзандлар ила мадад бердик. Ва сизларнинг нафарингизни кўп қилиб қўйдик.


They wish that you should disbelieve just as they disbelieved so that you may all be alike. 	 Улар сиз ҳам худди ўзларидек кофир бўлиб, уларга тенглашишингизни хоҳларлар.


There shall be none to help them. 	 Уларга нусрат бергувчилардан бўлмас.


[Moses] said, "The knowledge thereof is with my Lord in a record. 	 Роббим адашмас ва унутмас. (Яъни, ўтган асрлар ҳақидаги барча илм Роббим ҳузуридаги китобда ёзилгандир.


So the king said: "Bring him unto me; I will take him specially to serve about my own person." 	 Подшоҳ: «Уни менга келтиринглар, уни ўзимга хос кишилардан қилиб оламан», деди.


And say: Lo! I, even I, am a plain warner, 	 Ва: «Албатта, мен очиқ-ойдин огоҳлантиргувчиман», деб айт.


He was of the jinn, and he defied the command of his Lord. 	 У жиндан бўлган эди. У ўз Роббининг амридан чиқди.


He will say: "Doubled for all": but this ye do not understand. 	 Шундай қилиб, бир-бирларини лаънатлаб, бирин-кетин дўзахда топишадилар: «Ҳаммалари унда топишганда эса, кейингилари аввалгиларини (маломат қилиб): «Эй Роббимиз, бизни анавилар адаштирган эдилар. Уларга дўзах азобини икки баробар қилиб бер», дерлар».)


hinderer of all good, sinful transgressor, 	 яхшиликни ман қилувчи, тажавузкор, сергуноҳга.


Do they not see that God expands the provision for whomever He wills, or restricts it? 	 Улар Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кишисига ризқни кенг ёки тор қилишини билмайдиларми?


And beside them will be chaste females (virgins) restraining their glances only for their husbands, (and) of equal ages. 	 Уларнинг ҳузурида кўзларини (номаҳрамдан) тийган тенгдош (ҳур)лар бордир.


This is certainly true—the feuding of the people of the Fire. 	 Албатта, мана шу ҳақдир–дўзах аҳлининг ўзаро тортишувидир. (Ушбу оятларда зикр қилинганлар ҳақдир.


They cried out: “Glory be to our Lord! Certainly we were sinners.” 	 Роббимиз айблардан пок бўлди, албатта биз золимлардан эдик, дедилар.


Allah, He verily is the Absolute, the Owner of Praise. 	 Шундай ҳам мақталган, ҳамду сано эгаси бўлган зотдир. Ўзидан бошқа ёрдамчига Унинг ҳожати бўлмаганидек, бировнинг мақтовига ҳам ҳожати йўқдир.)


And when Abraham said, 'My Lord, make this a land secure, and provide its people with fruits, such of them as believe in God and the Last Day.' 	 Иброҳимнинг: «Роббим, буни омонлик юрти қилгин ва аҳлидан Аллоҳга ва қиёмат кунига иймон келтирганларини мевалар ила ризқлантиргин», деганини эсла. У зот: «Ким куфр келтирса, озгина ҳузур бахш этаман, сўнгра дўзах азобига мажбур қиламан ва у қандай ҳам ёмон жой!» деди.


And those who are recipients of the Book surely know that this is the truth from their Lord; and God is not negligent of all that you do. 	 Албатта, китоб берилганлар уни Роббиларидан бўлган ҳақ эканини биладилар. Ва Аллоҳ уларнинг қилаётган амалларидан ғофил эмасдир.


Their punishment shall not be lightened, nor shall they be given respite. 	 Улардан азоб енгиллатилмас ва уларга назар ҳам солинмас.


and then manage the affairs of the Universe (according to their Lord's commands). 	 Амрнинг тадбирини қилувчи (фаришта)лар билан қасам.


Whether We let thee see something of that which We have promised them, or make thee die (before its happening), thine is but conveyance (of the message). Ours the reckoning. 	 Уларга ваъда қилганимизнинг баъзисини сенга кўрсатармиз ёки сени (ундан олдин) вафот этдираримз. Албатта, етказиш сенинг зиммангда, ҳисоб қилиш Бизнинг зиммамиздадир.


Then High above all be Allah, the True King. 	 Ҳақ Подшоҳ–Аллоҳ олий бўлди. Сенга ваҳийи битгунча Қуръон (тиловати)га ошиқма ва: «Роббим, илмимни зиёда қилгин», дегин.


—[who behaves in such a manner only] because he has wealth and children. 	 Моли ва ўғиллари кўп бўлганидан.


Your Lord will assuredly settle their differences on the Day of Resurrection. 	 Албатта, Роббинг қиёмат куни улар орасида ихтилоф қилган нарсалари ҳақида Ўзи ҳукм чиқарадир.


And do not be like her who untwists her yarn having spun it into durable thread. Do not use your oaths deceitfully because one party has ascendency over you. 	 Тўқигани кучли бўлгандан сўнг уни сўкиб юборган хотинга ўхшаб, бир уммат бошқа умматдан зиёдроқ бўлгани учун қасамларингизни орангизга алдов воситаси қилиб олманг. Албатта, бу билан сизни Аллоҳ синамоқда, холос.


We did not reveal the Qur'an to you to cause you distress; 	 Сенга Қуръонни бадбахт бўлишинг учун нозил қилганимиз йўқ.


Lo! upon Us (resteth) the putting together thereof and the reading thereof. 	 Албатта, уни жамлаш ва ўқиб бериш Бизнинг зиммамиздадир.


But the deeds of lasting righteousness are the best in the sight of your Lord in reward, and far better a source of hope. 	 Исломда зийнатга ҳам ҳалол-пок бўлиш шарти ила изн берилган. Аммо зийнатлар ҳаёт қадрини ўлчовчи қийматга айлантирилмаган.


Then as for him who waxed exorbitant, 	 Аммо кимики туғёнга кетиб, ҳаддидан ошган бўлса


'Ain. 	 Айн.


He said: I am better than he: me Thou hast created of fire, and him Thou hast created of clay. 	 Мени оловдан яратгансан. Уни лойдан яратгансан», деди.


What, even if their fathers neither exercised their reason nor were guided?! 	 Оталари ҳеч нарсага ақли етмаган ва ҳидоят топмаган бўлсалар ҳам-а?!


"And I have prepared thee for Myself (for service)".. 	 (Яъни, Пайғамбар қилиб олдим. Кейин эса, Пайғамбарлик вазифасига оид топшириқлар берилди:)


Except the companions of the right, 	 Магар ўнг тараф соҳиблари мустаснодир.


so leave them to indulge in vain idle talk and amuse themselves, until they face the Day which they have been promised, 	 Уларни тек қўй. То ваъда қилинган кунга йўлиққунларича хоҳлаганларига шўнғийверсинлар ва ўйнайверсинлар.


Accept this from me. 	 Бас, мендан қабул эт.


Allah chooses Messengers from among angels and from among human beings (to convey His command). 	 Аллоҳ фаришталардан ва одамлардан Пайғамбарлар танлар.


Say: "Those who fabricate lies about God will never succeed." 	 Сен: «Албатта Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқиганлар нажот топмаслар», деб айт.


This indeed was true. 	 Ана шундай, батаҳқиқ, Биз унинг олдидаги нарсанинг хабарини иҳота қилдик. (Яъни, мағрибдаги ҳақ сўзлар ва ишлар машриқда ҳам жорий қилинди.


Judge [between us and the polytheists] with justice.’ 	 Роббимиз Роҳмандир ва сизлар қилган васфлардан мадад сўраладиган зотдир», деди. (Яъни, Пайғамбар алайҳиссаломэй Роббим, мен омонатингни адо этдим.


Nay, but Allah hath cursed them for their unbelief. 	 (Яҳудийлар Исломга даъват қилинганларида: «Бизнинг қалбимиз ғилофланган, янги даъват кирмайди, янги даъватчини қабул қилмайди», деб айтишар эдилар. Аллоҳ таоло ушбу оятда уларнинг бу гаплари ёлғон эканини фош этиб, ҳақиқатни баён қилмоқда.


Such is the promise He has made incumbent upon Himself in the Torah, and the Gospel, and the Qur'an. 	 Ким Аллоҳга берган аҳдига вафо қилса, бас, қилган савдоларингиздан шод бўлаверинг. Ана шунинг ўзи улкан ютуқдир.


Indeed, it is a Reminder to those who fear Allah, 	 Ва, албатта, у(Қуръон) тақводорлар учун эслатмадир.


So give good tidings to My servants 	 Бас, бир бандаларимга хушхабар бер.


It was said to her: 'Enter the pavilion' And when she saw it, she thought it was a pool of water, and bared her legs. 	 У(Сулаймон): «Албатта, бу биллурдан силлиқ қилиб ясалган саройдир», деди. У (малика): «Эй Роббим, албатта, мен ўзимга зулм қилиб юрган эканман, Сулаймон ила оламларнинг Робби– Аллоҳга мусулмон бўлдим!» деди.


Have they arrived at a common understanding concerning this? 	 Келишиб олганмилар?!


And We made them leaders who invite people to the Fire. 	 Ва уларни дўзахга чақирадиган пешволар қилдик. Қиёмат куни эса, уларга ёрдам берилмас.


And if thy Lord willed, all who are in the earth would have believed together. 	 Агар Роббинг хоҳласа, ер юзидаги кишиларнинг ҳаммаси иймонга келар эдилар.


He extends provision for whom He wills and restricts [it]. 	 У хоҳлаган одамига ризқни кенг ёки тор қилур.


They will say, "Indeed, you used to come at us from the right." 	 Улар: «Албатта, сизлар бизга ўнг томондан келар эдингиз», дерлар.


Allah chooseth for Himself whom He will, and guideth unto Himself him who turneth (toward Him). 	 (Эй одамлар, динни Аллоҳ таолодан қандай келган бўлса, шундай барпо қилингиз, унга ана шундай ҳолида амал қилингиз. Дин ҳақида турли тафриқага тушиб, ихтилоф қилмангиз.)


Say, "My Lord increases and determines the sustenance of whomever He wants, but most people do not know." 	 Сен: «Албатта, Роббим хоҳлаган кишисига ризқни кенг қилур ва тор қилур. Лекин одамларнинг кўплари билмаслар», деб айт.


and only those attain true success who obey Allah and His Messenger and fear Allah and refrain from His disobedience. 	 Ким Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига итоат этса ҳамда Аллоҳдан қўрқиб, Унга тақво қилса, бас, ана ўшаларгина ютуққа эришгувчилардир.


Believe in what We have sent down confirming the Book which you possess, before We transform some faces so turning them towards their backs, or curse them like We had cursed the people of Sabth; and (know that) the Allah’s command is always carried out! 	 Юзларни бузиб, орқаларига бурмасимиздан ёхуд уларни шанба одамларини лаънатлаганимиздек лаънатламасимиздан олдин сизлардаги нарсани тасдиқловчи бўлиб келган нарсага иймон келтиринг. Аллоҳнинг иши амалга ошгусидир.


and tight-fisted when good fortune visits him, 	 Ва агар яхшилик етса, кўп ман қилувчидир.


when man asks, "What is happening to her?"; 	 Ва инсон, унга нима бўлди?!, деса.


Then seest thou any of them left surviving? 	 Бас, сен улардан бирортасини боқий қолганини кўрасанми?


The people of Lot rejected the warnings. 	 Лут қавми огоҳлантирувчиларни ёлғончига чиқарди.


And spread your wing of mercy for the believers following you. 	 Ва сенга эргашган мўминларга қанотингни пастлат.


No, rather, we have been prevented' 	 Балки биз маҳрум бўлгандиримиз, дедилар.


And We made between them and the towns which We had blessed (other) towns to be easily seen, and We apportioned the journey therein: Travel through them nights and days, secure. 	 Биз улар билан Ўзимиз баракали қилган шаҳарлар орасида кетма-кет қишлоқлар қилиб, улар орасидаги юришни ўлчовли этиб қўйган ва «Уларда кечалар ҳам, кундузлар ҳам омонлик-ла юраверинг» (деган эдик). (Аллоҳ таоло сабаъликлар билан ўзи баракотли қилган Макка, Мадина, Қуддус каби шаҳар-қишлоқлар орасидаги йўлларда қишлоқлар бино қилиб қўйган эди.


So recite as much of the Qur'an as you can easily. 	 Бошқалар ер юзида юриб, Аллоҳнинг фазлини ахтаришини, яна бошқалар эса, Аллоҳнинг йўлида жиҳод қилишларини (ҳам билди).


And the water was diminished (made to subside) and the Decree (of Allah) was fulfilled (i.e. the destruction of the people of Nuh (Noah). 	 Фармон бажарилди ва (кема) Жудий (тоғи)га жойлашди.


We destroyed the generations before you when they did wrong; and their messengers (from Allah) came unto them with clear proofs (of His Sovereignty) but they would not believe. 	 Батаҳқиқ, сиздан олдинги асрларни зулм қилган чоғларида ва Пайғамбарлари очиқ-ойдин ҳужжатлар билан келганларида иймон келтирмайдиган бўлганларида ҳалок қилганмиз.


For Allah has power (over all things); And Allah is Oft-Forgiving, Most Merciful. 	 Мушриклар тўп-тўп бўлиб Аллоҳнинг динига кирдилар ва мусулмонлар билан дўст-биродар бўлдилар. Қалбларидаги душманлик туйғулари ҳам кўтарилди.)


Which will neither nourish nor satisfy hunger. 	 У на семиртирмас ва на очликни кетказмас.


And do not be grieved by those who rush into disbelief. 	 Куфрга ошиқаётганлар сени хафа қилмасин. Албатта, улар ҳаргиз Аллоҳга бирор зарар етказа олмаслар.


We will punish them twice [in this world]; then they will be returned to a great punishment. 	 Шу даражада сийқаси чиққанки, усталигидан, ҳатто Пайғамбаримиз (с. а. в.) ҳам уларнинг мунофиқ эканликларини билмайдилар. Мунофиқлигини фақат Аллоҳ таолонинг ўзигина билади.)


Except the one who will go into the blazing fire. 	 Ўзи (аслида) жаҳаннамга киргувчи кимсадан бошқани.


He (Pharaoh) said: 'Moses, who is the Lord of you both' 	 У: «Эй Мусо, икковингизнинг Роббингиз ким?» деди.


To those who deny the signs of God, and slay the apostles unjustly, and slay the upholders of justice, give news of painful punishment. 	 Албатта, Аллоҳнинг оятларига куфр келтирадиганлар, Пайғамбарларни ноҳақдан ўлдирадиганлар ва одамлардан адолатга буюрадиганларни ўлдирадиганларга аламли азобнинг башоратини бер.


Or did they not recognise their apostle, and rejected him? 	 Ёки ўз Пайғамбарларини танимасдан улар унга инкор қилгувчи бўлмоқдаларми?


When they entered his court, he recognized them. 	 Улар эса, уни танимадилар. ( Юсуфнинг (а. с.) ҳусни тадбирлари ва Аллоҳ берган имконларни ишга солишлари Миср аҳли қаҳатчиликдан катта зарар кўрмади.


It is more just in the eyes of God. 	 Ана шу Аллоҳнинг наздида тўғридир.


Do the unbelievers think that they can take My worshipers as guides other than Me? 	 Ёки куфр келтирганлар Мени қўйиб бандаларимни валий-илоҳ қилиб олишни гумон қилдиларми?!


Say, "God alone has knowledge of that; and I am only a plain warner." 	 Мен: «Албатта, илм, фақат Аллоҳнинг ҳузуридадир. Ва албатта, мен яққол огоҳлантирувчиман, холос», деб айт.


except Iblis who refused to join with the others in prostration. 	 Магар Иблис сажда қилувчилар билан бирга бўлишдан бош тортди.


And know that your properties and your children are but a trial and that Allah has with Him a great reward. 	 Ва билингки, молларингиз ва фарзандларингиз фитнадан ўзга нарса эмас ва, албатта, Аллоҳнинг ҳузурида улуғ ажр бордир. (Молу дунё ва фарзандлар омонатга хиёнат қилишга сабаб бўлиши учун эмас, синов учун берилади.


Say (O Muhammad, unto mankind): I warn you only by the Inspiration. 	 Сен: «Мен сизларни фақат ваҳий орқалигина огоҳлантирурман.


Assuredly We have created man in goodliest mould, 	 Батаҳқиқ, Биз инсонни энг яхши суратда яратдик.


Surely God is bountiful to men, but most men are not thankful. 	 Албатта, Аллоҳ одамларга нисбатан фазлу карам соҳибидир. Лекин одамларнинг кўплари билмаслар.


And even if I am returned to my Lord, I will find something better than this in return.” 	 Ҳатто охират иши ҳам шунга қараб ҳал этилиши керак. Ушбу қиссадаги уларнинг тамсилчиси, икки боғнинг эгаси бўлган кофир ҳам шуни даъво қилмоқда.)


And between them is a veil, and on the ramparts there shall stand men who will know each by their marks. 	 Тамаъ қилган ҳолларида кирмай турган жаннат эгаларига: «Сизга салом бўлсин», деб нидо қиларлар. (Жаннат билан дўзах орасида тўсиқ бўлиб турган баланд ва кенг девор–аъроф устида одамлар бор.


So when it set, he said: I do not love the setting ones. 	 У ботиб кетганида эса: «Ботувчиларни ёқтирмасман», деди.


As for the dead, raised they will be by God, then to Him they will be returned. 	 Ўликларни эса Аллоҳ тирилтирур ва сўнгра Унинг Ўзига қайтарилурлар.


Thus We explain the revelations in various ways for people who are thankful. 	 Уларнинг меваси Аллоҳ рози бўладиган амаллардангина иборат бўлади. Нопок ва нобоп ердан бир ҳосилнинг униб чиқиши машаққат бўлганидек, нопок қалбдан ҳам яхшилик чиқиши қийин.


And We rained down on them a rain (of stones). 	 Ва уларнинг устларига бир ёмғир ёғдирдикки, бас, огоҳлантирилганларнинг азоби қандай ҳам ёмон бўлди. (Ва жиноятчи Лут қавмининг устидан тош ёғдирдик.


Take your adornment at every time of Prayer; and eat and drink without going to excesses. 	 Чунки У зот исроф қилувчиларни севмас. (Ўтган ояти каримада келганидек, кийимсиз ҳолда ибодат-тавоф қилиш ёхуд жанда, ямоқ-ясқоқ кийим билан бажариш ибодат фазли ва савобини зиёда этмайди.


They said: 'O Shu'ayb! We do not understand much of what you say. 	 Улар: «Эй Шуайб, айтганларингнинг кўпини яхши тушунмадик ва биз сени ичимизда заифҳол кўряпмиз, агар одамларинг бўлмаганида, сени тошбўрон қилар эдик.


We have been sending word to them that they may take a warning. 	 Батаҳқиқ, Биз уларга гапни етказиб қўйдик. Шоядки эсласалар.


Abraham humbly asked, "Does this promise apply to my descendants also?" 	 У: «Зурриётимдан ҳамми?» деди.


And if you, O listener, have any doubt in what We have sent down towards you, then question those who have read the Book before you; undoubtedly, towards you has come the truth from your Lord, therefore do not be of those who doubt. 	 Агар сенга нозил қилган нарсамиздан шакда бўлсанг, сендан олдин китобни ўқиганлардан сўра. Батаҳқиқ, сенга Роббингдан ҳақ келди.


And no fruits burst forth from their sheaths, and no female carrieth or bringeth forth but with His knowledge. 	 Барча меваларнинг гулкосаларидан чиқиши ҳам, ҳар бир урғочининг нимага ҳомиладор бўлиши ҳам, нимани туғиши ҳам фақат Унинг илми ила бўлур.


This is indeed a Reminder, so that he who will, takes a path to his Lord. 	 Албатта, бу(сура)эслатмадир. Бас, ким хоҳласа ўз Роббисига йўл оладир.


Or, are the treasures of your Lord in their keeping? 	 Балки уларнинг ҳузурида Роббингнинг хазиналари бордир?!


Upon the world and the Hereafter. 	 Бу дунё ва охират ҳақида. Сендан етимлар ҳақида сўрарлар.


We gave Moses the Book and made it a guide for the Children of Israel. 'Take no guardian other than Me. 	 Ва Биз Мусога китобни бердик ва у(китоб)ни Бани Исроилга ҳидоят қилиб: «Мендан ўзгани вакил тутманглар!» дедик.


He said: woe unto me was incapable of being like unto this raven so that I might cover the corpse of my brother! 	 Бу ер юзидаги биринчи ўлик эди. Ривоятларда келишича, шу пайтда Аллоҳ унга ўликни кўмишни ўргатиш учун икки қарғани юборган.


The life of this word is nothing but play and pastime. But if you have faith and lead a righteous life, He will grant you your rewards, and He will not ask you for your possessions. 	 Албатта, бу дунё ҳаёти ўйин ва кўнгил хушидир ва гар иймон келтирсангиз ва тақво қилсангиз, У зот ажрларингизни берур ва молу дунёларингизни сўрамас.


Is not the [final] abode of the faithless in hell? 	 Кофирларга жаҳаннамда турар жой йўқмиди?!


Urge the believers on, in order that Allah may restrain the might of those who disbelieve. 	 Мўминларни қизиқтир. Шоядки Аллоҳ куфр келтирганларнинг шиддатини даф қилса.


When the mountains are set in motion. 	 Ва, вақтики, тоғлар сайр қилдирилса.


Has there not come to them the account of those who were before them—the people of Noah, ‘Ad, and Tham£d, and the people of Abraham, the inhabitants of Midian, and the towns that were overturned? 	 Уларга ўзларидан олдин ўтганларнинг, Нуҳ, Од, Самуд қавмининг ва Иброҳим қавмининг, Мадян эгаларининг ва тўнтарилган(қишлоқ)ларнинг хабари келмадими? Уларга Пайғамбарлари очиқ-ойдин ҳужжатлар билан келдилар.


When you disperse from Arafat, remember God at the Sacred Landmark. 	 Шунга ўхшаш маънолар бошқа ривоятларда ҳам келган. Имом Аҳмад қилган ривоятда, Абу Умома айтадиларки: «Абдуллоҳ ибн Умардан, биз кирага ишлаймиз, ҳаж қилсак бўларми?» деб сўрасам, «Байтуллоҳни тавоф қилиб, Арофатда вуқуф қилиб, тош отиб, сочингизни олдирасизми?» деди.


And [recall] when Moses said to his people, ‘O my people! 	 Мусонинг ўз қавмига: «Эй қавмим, албатта, сиз бузоқни (худо) тутишингиз ила ўзингизга ўзингиз зулм қилдингиз.


This is because Allah is the Truth, and that which they call upon besides Him is the falsehood, and that Allah is the High, the Great. 	 Бу, албатта, Аллоҳнинг Ўзи ҳақ, албатта, Ундан ўзга илтижо қилаётганлари ботил ва, албатта, Аллоҳнинг Ўзи энг юксак ва энг буюк зот эканидандир.


And he called to his Lord, saying, 'These are a sinful people.' 	 Бас, у(Мусо) Роббига: «Албатта, анавилар жиноятчи қавмдир», деб дуо қилди.


Have We not made the earth an expanse, 	 Ерни тўшаб қўймадикми?


To each--these and those--We extend of the bestowment of thy Lord; and the bestowment of thy Lord is never restrained. 	 Роббингнинг атою неъматлари ман бўлган эмас. (Барча бандаларга, яъни, охиратни истаган, иймонга келиб, ибодат қилиб, керакли саъй-ҳаракатларни қилганларга ҳам, дунёни истаб, иймонга келмай, исён қилиб, гуноҳкор бўлиб юрганларга ҳам Робингнинг атою неъматларидан берамиз.)


They said: Who hath done this to our gods? 	 Улар: «Бизнинг худоларимизга ким бундай қилди?!


Dressed in brocade and shot silk, facing one another. 	 Улар шойи ипак киюрлар, бир-бирларига юзма-юз ҳолда (ўлтирурлар).


Allah - there is no deity except Him. 	 Аллоҳ, Ундан ўзга ибодатга сазовор зот йўқ.


Thamood cried lies to the warnings 	 Самуд огоҳлантирувчиларни ёлғонга чиқарди.


All that is in the heavens and the earth extols the glory of Allah. 	 Осмонлардаги ва ердаги нарсалар Аллоҳга тасбиҳ айтди.


Very nervous when touched by misfortune. 	 Агар унга ёмонлик етса, чидамсиздир.


He will multiply it for him and he shall receive a generous wage. 	 Бунда эҳсон, инфоқ қилишга катта тарғиб бордир. Чунки қарзни муҳтожлар олади, Аллоҳ эса ҳеч нарсага муҳтожлиги йўқ, балки барчанинг Унга муҳтожлиги бор зотдир. )


Our Lord! Bring us out of this! Then, if we revert [to our previous conduct], we will indeed be wrongdoers.’ 	 Эй Роббимиз, бизни бу (дўзах)дан чиқаргин, агар яна (эски ҳолимизга) қайтсак, бас, албатта, золимлардан бўлурмиз«, дерлар.


Neither it behooves the sun to overtake the moon, nor may the night outrun the day, and each swims in an orbit. 	 (Ҳеч қачон қуёш ойга етиб олиб, бемаҳалда бош кўтариб қолиши мумкин эмас. Улардан ҳар бири Аллоҳ белгилаган вақтдагина чиқади.


Truly it is the Party of Allah that will achieve Felicity. 	 (Аллоҳннинг ризолигини топиш... Кимки яратган Роббиси ризолигини топмас экан, мабодо унинг иймони сақлаб қолмаса, бу ёлғончи дунёда умри алданиш билан, охиратда эса фақат азобга дучор бўлиш билан интиҳо топади.)


Verily those whom ye call upon besides Allah are servants like unto you: Call upon them, and let them listen to your prayer, if ye are (indeed) truthful! 	 Албатта, сиз Аллоҳдан ўзга ибодат қилаётганлар ўзингизга ўхшаш бандалардир. Агар ростгўй бўлсангиз, уларни чақириб кўринг, бас, сизга жавоб берсинлар-чи!


Indeed Allah does not guide the wrongdoing lot. 	 Билмайсиз. Чунки гумон ва тахмин билан гапириб юргансиз.)


So they set out. 	 Бас, юриб кетдилар.


Say: 'What, even though they have no power at all, nor understanding' 	 Сен: «Ахир улар бирор нарсага эга бўлмасалар ва бирор нарсани англамасалар ҳам-а?!» деб айт.


Or, like (those who, under) a cloudburst from the sky with darkness, thunder and lightning, they thrust their fingers in their ears at the sound of every thunderclap for fear of death, and Allah encompasses the unbelievers. 	 Ёки худди осмондан ёмғир ёғиб, қоронғу босиб, момақалдироқ ва чақмоқ чаққанда, яшиндан қочиб, панжаларини қулоқларига тиқиб, ўлимдан эҳтиёт бўлаётган одамга ўхшарлар. Ва Аллоҳ кофирларни ўраб олувчидир.


Respond to your Lord before a Day comes from Allah of which there is no repelling. 	 Аллоҳ томонидан, қайтариб бўлмайдиган кун келмай туриб, Роббингизга ижобат қилинг!


He hath aided you With Cattle and sons. 	 У сизларга чорва ҳайвонлари ва фарзандлар ила мадад берди.


Obey God and obey the Messenger, and be cautious. 	 Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига итоат қилинг ва ҳазир бўлинг!


Have fear of God; He is stern in His retribution. 	 Аллоҳга тақво қилинг. Албатта, Аллоҳ иқоби шиддатли зотдир.


This is the greatest triumph". 	 Бу эса, айнан улкан ютуқдир, (дейиладир).


He travelled on a certain road; 	 Бас, сабабга эргашди. (Яъни, ўзига осон қилинган йўлдан юрди.)


No, they are in doubt about it. 	 Йўқ, улар ундан кўрдирлар. Кофирлар охират илмидан хабардормикин?


Surely yes, why not? We can properly make all his phalanxes. 	 Ҳа, Биз унинг бармоқ учларини ҳам асл ҳолига келтиришга қодирмиз.


Or do they have any partnership (with Allah) in the heavens? 	 Ёки уларнинг осмонлар (ишида) шерикликлари борми?!


And We helped him against the people who denied Our signs. 	 Унга оятларимизни ёлғонга чиқарган қавмга қарши нусрат бердик. Албатта, улар ёмон қавм эдилар.


And We sent down iron, wherein is great military might and benefits for the people, and so that Allah may make evident those who support Him and His messengers unseen. 	 (Ояти каримада Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло Ўз Пайғамбарларига юбордим деяётган равшан, очиқ-ойдин нарсалар - мўъжизалар, шариат аҳкомлари, оятлар бўлиши мумкин. Ушбу оят тушган вақтидаёқ мусулмонларни темирга эътибор беришга, ундан самарали фойдаланишга даъват қилган эди.


Ask the People of the Book, "Why do you argue about Abraham? 	 Эй аҳли китоблар, нимага Иброҳим ҳақида талашасизлар.


And He is Allah; there is no deity except Him. 	 У Аллоҳ, Ундан бошқа ибодатга сазовор илоҳ йўқ зотдир.


And He will add Unto you riches and children and will appoint Unto you gardens and will appoint Unto you rivers. 	 Ва сизга молу мулк ва бола-чақа ила мадад берадир ва сизларга боғу роғлар ҳамда анқорларни берадир.


And We did not oppress them at all, but it is they who wronged themselves – therefore their deities, whom they worshipped other than Allah, did not in the least benefit them when your Lord’s command came; and due to them, they increased nothing but ruin. 	 Роббингнинг амри келган пайтда Аллоҳни қўйиб илтижо қилган «худо»лари ҳеч бир нарсада уларнинг ҳожатларини чиқара олмади. Уларга зиёндан бошқани зиёда қилмадилар.


[They will be told:] ‘Enjoy your food and drink, [a reward] for what you used to do. 	 Енглар ва ичинглар, ош бўлсин. Қилган амалларингиз сабабидандир.


Verily the pious shall be in Delight. 	 Албатта, яхшилар жаннатдадир.


For that is the one who drives away the orphan 	 Ана ўша, етимни қўполлик билан ҳайдайдир.


We, will call the Zabania (the harsh angels of Hell). 	 Биз ҳам забонияларни чақирамиз. (Яъни, дўзахийларни азобловчи фаришталарни.)


And I grant them respite; surely My scheme is effective. 	 Уларга муҳлат бериб қўяман. Албатта, менинг «макрим» метиндир.


Do you, then, give thanks? 	 Энди шукр қиларсизлар?!


That Day, the dominion as of right and truth, shall be (wholly) for (Allah) Most Merciful: it will be a Day of dire difficulty for the misbelievers. 	 У кунда ҳукмронлик Роҳманга ҳақ бўлур. У кун кофирлар учун кўп қийин кун бўлур.


Reserve something good for your souls (for the life hereafter). 	 Мўминларга башорат бер. (Эр-хотин орасидаги ҳассос ва нозик алоқа Қуръони Карим оятларида ўзига хос услуб билан тасвирланади.


He said, "I was only given it because of knowledge I have." 	 У: «Менга у фақат ўзимдаги илм туфайлигина берилгандир», деди.


by the ones who recite the reminder: 	 Зикрни тиловат қилгувчилар ила қасам. (Уч тоифа фаришталар билан қасам ичиб бўлиб, энди, қасам ичилган нарса зикр қилинади.)


He would not believe in Allah, the Most Great; 	 Чунки у улуғ Аллоҳга иймон келтирмаган эди.


Tell them: "Make no excuses; we do not believe you. 	 Сен: «Узр айтманглар, биз сизларга ҳеч қачон ишонмаймиз.


And he lost his sight because of the sorrow that he was suppressing. 	 Бас, у дардини ютувчидир.


And We inspired Moses and his brother, (saying): Appoint houses for your people in Egypt and make your houses oratories, and establish worship. And give good news to the believers. 	 Биз Мусога ва унинг биродарига: «Икковингиз қавмингиз учун Мисрда уйлар тайёрланг, уйларингизни қибла қилиб, намозни тўкис адо этинглар ва мўминларга хушхабар бер», деб ваҳий юбордик.


Then We directed Moses: 'Now you throw your rod.' 	 (Уста сеҳргарларнинг кўзбўямачилиги тўпланганларни даҳшатга солиб қўйган эди. Мусо (а. с.) ҳам кўпчилик билан бирга содир бўлаётган воқеани кузатиб турар эдилар.


It is indecent and an evil act. 	 Мўмин-мусулмон одам зино қилиш тугул, унинг яқинига ҳам йўламаслиги керак. Зинога олиб борувчи нарсалардан ҳам узоқда бўлиши лозим.)


Let your legal slaves and slave-girls, and those among you who have not come to the age of puberty ask your permission (before they come to your presence) on three occasions; before Fajr (morning) prayer, and while you put off your clothes for the noonday (rest), and after the 'Isha' (late-night) prayer. 	 Қўлингизда мулк бўлганлар ва ўзингиздан балоғатга етмаганлар сиздан уч вақтда изн сўрасинлар: бомдод намозидан олдин, пешинда кийимларингизни ечадиган пайтингизда ва хуфтон намозидан сўнг. (Ушбу) уч вақт, сиз учун авратдир.


‘O my people! I do not ask you any reward for it. 	 Эй қавмим, мен сизлардан бу (даъватим) учун ажр сўрамайман.


Proceed to a shadow [of smoke] having three columns 	 Юрингиз! Учта шўъбаси бор «соя»га қараб.


Indeed You are the All-mighty, the All-wise.’ 	 «Маносик» сўзи аслида ибодат маъносини англатса ҳам, урфда ҳаж ибодатлари маъносида ишлатилади. Шунинг учун бу дуода, мана, сенинг уйингни қуряпмиз, энди уни ҳаж қилишни ҳам ўзинг ўргат, маъноси бўлади.)


They are not equal in the sight of Allah. 	 ( Макка мушриклари Масжидул Ҳаромнинг ва ҳажнинг хизматларини тақсимлаб олишган эди, айниқса, ҳожиларга сув бериш алоҳида мартаба ҳисобланарди. Бу ишлардан мушриклар доимо фахрланиб юришар эди.


The best among them said: Said I not unto you: Why glorify ye not (Allah)? 	 Уларнинг энг яхши ва адолатлиси, «Сизларга тасбиҳ айтсаларингиз-чи, демабмидим?!», деди.


(O Muhammad), whenever We raised any Messengers before you, they were no other than human beings; (except that) to them We sent revelation. 	 Биз сендан олдин ҳам фақат эр кишиларни юбориб, уларга ваҳий қилганмиз.


Come towards a word which is common between us and you, that we shall worship no one except Allah, and that we shall not ascribe any partner to Him, and that none of us shall take one another as lords besides Allah”; then if they do not accept say, “Be witness that (only) we are Muslims.” 	 Бизга ҳам, сизга ҳам баробар сўзга келинг: Аллоҳдан ўзгага ибодат қилмайлик, Унга ҳеч нарсани шерик қилмайлик ва Аллоҳни қўйиб, баъзимиз баъзимизни Робб қилиб олмайлик», дегин. Бас, агар юз ўгирсалар: «Гувоҳ бўлинглар, биз, албатта, мусулмонлармиз», деб айтинглар.


Lo! We have created you male and female, and have made you nations and tribes that ye may know one another. 	 Биз сизларни бир эркак ва аёлдан яратдик ва сизларни ўзаро танишишингиз учун халқлар ва қабилалар қилиб қўйдик. Албатта, Аллоҳнинг ҳузурида энг ҳурматлигингиз энг тақводорингиздир.


What! has He taken daughters out of what He himself creates, and granted to you sons for choice? 	 Ёки У зот Ўзи яратадиган нарсадан қизлар тутиб, сизларни ўғиллар ила сийладими?


He is only granting them respite until the day when the eyes will be glazed. 	 Фақатгина уларни кўзлар қотиб қоладиган кунгача қўйиб қўяди, холос.


If ye do it not, Take notice of war from Allah and His Messenger: But if ye turn back, ye shall have your capital sums: Deal not unjustly, and ye shall not be dealt with unjustly. 	 Агар ундоқ қилмасангиз, Аллоҳ ва Унинг Расули томонидан бўладиган урушга ишонаверинг. Агар тавба қилсангиз, сармоянгиз ўзингизга, зулм қилмассиз ва сизга ҳам зулм қилинмас.


The recompense of the enemies of God for their rejection of Our revelations will be fire as their eternal dwelling. 	 Уларга унда абадийлик диёри бор. Оятларимизни инкор қилганларининг жазоси шудир.


And [also prohibited are] the wives of your sons who are from your [own] loins, and that you take [in marriage] two sisters simultaneously, except for what has already occurred. 	 Бунинг учун эса, уйланмоқчи бўлган инсон ўзига мос жуфт танламоғи зарур. Танлаш жараёнида эътибор бериш фарз бўлган шарт–хотинликка танланаётган аёлнинг никоҳи танловчи эркакка ҳалол бўлиши керак.


Allah cites an example of the faithful: the wife of Pharaoh, when she said, ‘My Lord! 	 Менга Фиръавндан ва унинг ишидан нажот бергин ва золим қавмлардан нажот бергин, деб айтди. (Фиръавннинг хотини ўша пайтдаги энг катта подшоҳнинг аёли эди.


Say: Call upon those whom you assert besides Allah; they do not control the weight of an atom in the heavens or in the earth nor have they any partnership in either, nor has He among them any one to back (Him) up. 	 Сен: «Аллоҳдан ўзга гумон қилган (илоҳларингизга) дуо қилаверинглар-чи?! Улар осмонлару ерда зарра вазнича нарсага молик эмаслар.


When affliction visits a man, he calls Us on his side, or sitting, or standing; but when We have removed his affliction from him, he passes on, as if he never called Us to an affliction that visited him. 	 Ана шундай қилиб, исрофчиларга қилаётган амаллари зийнатланиб кўрсатилди. (Инсон иши юришиб турганида, ўзи соғ-саломат, тинч-омон ва роҳат-фароғатда бўлганида ҳеч нарса билан иши йўқ, бу дунё ҳаётига мағрур бўлиб юраверади.


Leave them to their vain discoursing and horse-play till they come to meet their promised day (of reckoning). 	 Бас, уларни қўйиб бер, ўзларига ваъда қилинаётган кунга рўбарў бўлгунларича (ёмонликка) шўнғийверсинлар, ўйнайверсинлар.


My design is incontrovertible. 	 Албатта, менинг «макрим» метиндир.


Then lift your gaze again, your gaze will return towards you, unsuccessful and weak. 	 Сўнг такрор-такрор назар сол, назар сенга истаганини топа олмай, ҳорғин- чарчаган ҳолда қайтади.


They will say, “Goodness.” 	 Чиройли амаллар қилганлар учун бу дунёда чиройли (мукофот) бордир. Албатта, охират диёри яхшироқдир.


Then your Lord declared He would send against them he who would oppress them cruelly till the Day of Resurrection. 	 Роббинг, албатта, уларнинг устларига қиёмат кунигача уларга ёмон азобни тоттирадиганларни юборишни эълон қилганини эсла!


And the herbs and the trees do prostrate (to Him). 	 Ўт-ўлан ҳам, дарахтлар ҳам сажда қилурлар. (Дунёдаги жонлию жонсиз барча нарса Аллоҳнинг иродасидан ташқари чиқа олмаслигига, ҳаммаси олам Парвардигорига боғлиқ эканига далолат қилмоқда.)


He said to his family, ‘Wait! 	 Балки у ердан сизга бирор хабар ёки исинишингиз учун бир тутам чўғ олиб келарман», деди.


Those are the defiantly disobedient. 	 Уни бошқа жонзотлардан ажратиб турадиган олий мақсаддан маҳрум бўлади. Ва ниҳоят, ўзининг инсонлигини унутади.)


Ye seek the gear of the world, while Allah seeketh the Hereafter; and Allah is Mighty, Wise. 	 Ва Аллоҳ ғолиб ва ҳикматли зотдир. (Ушбу ва кейинги ояти карималар Бадр урушида асирга тушган мушриклар масаласида нозил бўлгандир.)


And from the evil of the darkness as it gathers. 	 Ва кириб келган қоронғулик ёмонлигидан.


O people, assuredly Allah's promise is true. 	 Сизларни ўта ғурурга кетказгувчи Аллоҳ ҳақида алдаб қўймасин. (Шайтон одамларни ўта ғурурга кетказади ва алдайди.


Maybe Allah will excuse them, for Allah is all-excusing, all-forgiving. 	 Ана ўшалар, шоядки, Аллоҳ уларни афв этса. Зотан, Аллоҳ афв этувчи ва мағфират қилувчи зотдир.


And ask them (O Muhammad SAW) about the town that was by the sea, when they transgressed in the matter of the Sabbath (i.e. Saturday): when their fish came to them openly on the Sabbath day, and did not come to them on the day they had no Sabbath. 	 Улардан денгиз соҳилида бўлган қишлоқ ҳақида, шанба кунида ҳаддан ошганлари, шанбалик кунларида балиқлари очиқ келиб, шанбалик қилмаган кунлари келмагани ҳақида сўра. Қилган фосиқликлари туфайли уларни шундай синаймиз.


No doubt for them is the Fire, and they will be the first to be hastened on into it, and left there neglected. 	 Уларнинг тиллари эса, ёлғондан ўзларига гўзал (оқибат) бўлишини васф қиладир.


Whoever of you does this will have gone astray from the right path. 	 Шунинг учун у мушрикларни дўст тутмаслик керак. Биров билмайди деб уларга сир айтманг, Аллоҳ таоло сиру ошкор барча амалларингизни билиб турувчи зотдир.)


And near above them are its shades, and its [fruit] to be picked will be lowered in compliance. 	 Ва устиларига у(жаннат)нинг соялари яқиндир ҳамда унинг мевалари жуда ҳам осон қилингандир.


Nor did the People of the Book(s) get divided until after the clear proof came to them. 	 Китоб берилганлар уларга «баййина» келганидан сўнггина бўлиниб кетишди.


Certainly Our Apostle has come to you, clarifying [the Divine teachings] for you after a gap in [the appearance of] the apostles, lest you should say, ‘There did not come to us any bearer of good news nor any warner.’ 	 Бизга башорат бергувчи ҳам, огоҳлантиргувчи ҳам келмаган, демаслигингиз учун. Бас, батаҳқиқ, сизларга башорат бергувчи ҳам, огоҳлантиргувчи ҳам келди.


The postponing (of a Sacred Month) is indeed an addition to disbelief: thereby the disbelievers are led astray, for they make it lawful one year and forbid it another year in order to adjust the number of months forbidden by Allah, and make such forbidden ones lawful. 	 Аммо бордию урушни хоҳлаб қолсалар, аслида ҳаром бўлган ойнинг ҳаромлигини орқага суриб қўйиб, уруш қилаверар эдилар. Мисол учун, Муҳаррам ҳаром ой, аммо шу ойда уруш қилгилари келиб қолса, бу йил унинг ҳаромлигини Сафар ойига сурдик, ўша ойда уруш қилмаймиз, деб Муҳаррамда уруш қилишар эдилар.


Going round between it and balling water fierce. 	 Улар жаҳаннам билан ўта қайноқ сув ўртасида айланур.


So when he withdrew from them and what they worshipped besides Allah, We gave to him Ishaq and Yaqoub, and each one of them We made a prophet. 	 Бас, улардан ва улар Аллоҳдан ўзга ибодат қилаётган нарсадан четланганида, Биз унга Исҳоқ ва Яъқубни ҳадя этдик ва барчаларини Пайғамбар қилдик. (Иброҳим алайҳиссалом Аллоҳни, Унинг динини деб ўз ватанлари, қавм-қариндошларини тарк этиб, ҳижрат қилган эдилар.


Say: 'If what you say is true, bring down from Allah a Book that is a better guidance than both, I will follow it' 	 Сен: «Агар ростгўйлардан бўлсангиз, Аллоҳнинг ҳузуридаги у иккисидан кўра тўғрироқ бир китоб келтиринг, мен унга эргашаман», дегин.


And the mountains are removed and will be [but] a mirage. 	 Тоғлар ўрнидан кўчирилиб, саробга айланур.


that nothing belongs to man except what he strives for, 	 Ҳар бир инсонга ўз қилганидан бошқа нарса йўқ.


But Pharaoh disobeyed the messenger, so We seized him with a ruinous seizure. 	 Бас, Фиръавн Расулга осий бўлди ва Биз уни шиддатли азоб билан тутдик.


Arise and warn. 	 Тур ва огоҳлантир!


He said, "I am one of those who abhors your ways. 	 У: «Албатта, мен бу ишингизни ўта ёмон кўргувчиларданман.


God is not unaware of all you do. 	 Ва Аллоҳ қилаётган ишларингиздан ғофил эмасдир.


Yet all that would have been but a provision of the life of the world. 	 Буларнинг ҳаммаси ҳаёти дунёнинг матоҳидан бошқа нарса эмас.


Verily He is Able to restore him, 	 Албатта У зот уни қайта тирилтиришга қодирдир.


He guides whomsoever He will; and whomsoever God leads astray, no guide has he. 	 Улар Қуръон тиловатидан, ундаги маънолардан жуда қаттиқ таъсирланадилар. Огоҳлантирувчи, таҳдид қилувчи оятлар келганида хавфдан, қўрқинчдан баданлари титрайди, яхши ваъда ва раҳмат оятлари келганида умидворликдан баданлари ва қалблари юмшайди, Аллоҳнинг зикрига яна ҳам кўпроқ бериладилар.


Say, "Have you considered the provision God has sent down for you, and have you made some of it unlawful and some lawful?" 	 Сен: «Аллоҳ сизга нозил қилган ризқдан хабар беринг-чи! Уни ҳаром ва ҳалол қилиб олдингиз!» деб айт.


Then are men returned unto Allah, their protector, the (only) reality: Is not His the command? and He is the swiftest in taking account. 	 Сўнгра ҳақиқий хўжалари–Аллоҳга қайтарилурлар. Огоҳ бўлингизким, ҳукм қилиш Унинг Ўзигагина хосдир.


Then look how was the end of those who were warned - 	 Бас, огоҳлантирилганларнинг оқибати қандоқ бўлганига назар сол.


Then as to him who shall be given his book in his right hand - 	 Аммо кимнинг китоби ўнг тарафдан берилса.


We bestow of our Mercy on whom We please, and We suffer not, to be lost, the reward of those who do good. 	 Ўз раҳматимизни, кимни хоҳласак, ўшанга муяссар этурмиз ва гўзал амал қилувчиларнинг ажрини зое қилмасмиз.


Then you shall most certainly see it with the eye of certainty; 	 Ва яна, албатта, уни ишонч кўзи билан кўрасизлар.


He who follows guidance does so for the good of his soul. 	 Ким залолатга кетса, ўзига зарар. Сен уларга вакил-қўриқчи эмассан.


So try to excel in good deeds. 	 Яъни, Қуръони Карим ўзидан олдинги китобларда келган илоҳий таълимотларни тасдиқлайди. У охирги ва боқий китоб, шунинг учун ҳам олдинги китобларга ҳақиқий баҳони у беради.


And We wrote for him, upon the tablets, the lesson to be drawn from all things and the explanation of all things, then (bade him): Hold it fast; and command thy people (saying): Take the better (course made clear) therein. 	 (Ушбу ояти каримада зикр қилинган «лавҳлар» ҳақида тафсир уламолари кўплаб маълумотлар келтиришган, кўплаб баҳс мунозара қилишган. Аммо кейинги даврдаги муҳаққиқ тафсирчи олимларимиз, маълумотларнинг ҳаммаси ҳам ишончли манбалардан олинмаганлиги учун улар ҳақида тортишувнинг ҳожати йўқ, деган хулосага келганлар.


And Allah is Knower of your enemies. 	 Аллоҳ сизнинг душманларингизни билувчи зотдир.


By time, 	 Аср билан қасам.


Praise be to Allah! 	 Икковларининг мисоли баробарми?!


Say: 'My Lord hurls the truth the Knower of the Unseen' 	 У зот ғайбларни ўта билгувчидир», деб айт. (Қуръон Роббим отган энг кучли ҳақдир.


to whom belongs the kingdom of the heavens and the earth. God is witness over all things. 	 У шундай зотки, осмонлару ернинг мулки Унга хосдир ва Аллоҳ ҳар бир нарсага Ўзи гувоҳдир.


And those who guard their Salat (prayers) well. 	 Улар намозларини муҳофаза қиладиганлардир.


Those who are stingy, and exhort people to stinginess, and conceal what God has given them from His bounty. 	 Улар бахиллик қиладиган, одамларни бахилликка буюрадиган ва Аллоҳ уларга Ўз фазлидан берган нарсаларни беркитадиганлардир.


And when I am sick, then He restores me to health 	 Бемор бўлганимда менга шифо берадиган ҳам Унинг Ўзи.


Ye have no other Allah save Him. 	 Батаҳқиқ, сизга Роббингиздан ҳужжат келди.


Verily in that are signs; verily We have ever been provers. 	 Албатта, бунда оят-ибратлар бордир. Албатта, Биз синовчи бўлган эдик.


They ask: “When will the Day of Judgement be?” 	 Улар ҳисоб-китоб куни қачон, деб сўрарлар.


And the secrets of the breasts are made known, 	 Ва кўкракларидаги ошкор бўлганда.


See they not what is before them and what is behind them, of the heaven and the earth? 	 Ахир, улар осмону ердаги, олдиларидаги нарсаларни, ортларидаги нарсаларни кўрмайдиларми?! Агар хоҳласак, уларни ерга ютдириб юборурмиз ёки устларига осмондан парчалар туширурмиз.


Had they desired to go forth, they would have surely made some preparations for it; but Allah was averse to arouse them, so He held them back, and it was said [to them], ‘Be seated with those who sit back.’ 	 (Ўша иймонсиз мунофиқларда, аслида, жиҳодга чиқиш нияти бўлса, аввалдан тайёргарлик кўриб қўйган бўлар эдилар. Сафарбарлик эълон этилгандан сўнг турли баҳоналар қилиб, жиҳоддан қолишга изн сўраб келишлари, уларнинг жиҳодга чиқиш ниятлари йўқлигидандир.)


How could they not have seen it? 	 Маълумки, бу шаҳарни Аллоҳ таоло тош ёғдириб ҳалок қилгандир. Оятдаги «Улар»дан мурод эса, Макка кофирлари.


What is the matter with them that they turn away from this Reminder, 	 Уларга не бўлдики, эслатмадан юз ўрирурлар?!


What a Record this is! 	 Улар: «Вой, шўримиз қурисин.


and ever-flowing water 	 Оқар сувлардадир.


THE STARTLING CALAMITY. 	 Ал-Қориъату.


Behold! they each presented a sacrifice (to Allah): It was accepted from one, but not from the other. 	 Икковлари қурбонлик қилганларида, бирларидан қабул қилинди, бошқасидан қабул қилинмади.


Say - For Allah's is the final argument - Had He willed He could indeed have guided all of you. 	 Лекин одамларни хоҳласа ҳам, хоҳламаса ҳам, ҳидоятга юрадиган қилиб яратишдан нима фойда бор? Аллоҳ таоло одамларга ҳидоят ва залолат йўлини кўрсатиб қўйди, ақл-идрок берди ва хоҳлаган йўлини танлаш ихтиёрини берди.


Do not say ambiguous words, but say words of respect, and listen. 	 Ва кофирларга аламли азоб бўлур. (Cаҳобаи киромлар ўрганиши лозим бўлган нарсаларни сабоқ олсалар, Пайғамбаримиз алайҳиссалату вассаламга, «Роъина», яъни, кузатиб туринг, тушуниб, ўзлаштириб олайлик, дейишар экан.


But he who forgives and makes amends, his reward lies with Allah. 	 Ким афв этиб ислоҳ қилса, унинг ажри Аллоҳнинг зиммасидадир.


"For me, I have set my face, firmly and truly, towards Him Who created the heavens and the earth, and never shall I give partners to Allah." 	 Албатта, мен юзимни осмонлару ерни яратган Зотга, тўғри йўлга мойил бўлган ҳолимда юзлантирдим ва мен мушриклардан эмасман. (Бу иқрор Иброҳимнинг (а. с.) мушрик қавмдан ажралиб, ёлғиз Аллоҳ таолога, осмонлару ерни яратган Зотга, мушриклар унга ширк келтираётган бут ва санамлар, ой-у юлдузлар ва қуёшни яратган Зотнинг ўзигагина юзланганини эълон қилишларидир.


This (shall be so); so let them taste it, boiling and intensely cold (drink). 	 Мана буни татиб турсинлар, қайноқ сув ва йирингни!


Then We raised up other generations after them, 	 Сўнгра улардан кейин бошқа аср авлодларини пайдо қилдик. (Яъни, қиссаси келтирилган ўша қавмдан кейин бошқа турли қавмларни дунёга келтирдик.)


And the witness and the witnessed, 	 Гувоҳлик берувчи ва гувоҳлик берилган билан қасам.


I do call to witness the Resurrection Day; 	 Қиёмат куни билан қасам.


(On the contrary) only those who have deserved the Garden, will have a good abode on that Day and a cool place for midday rest. 	 Ўша кунда жаннат эгаларининг қароргоҳлари ва оромгоҳлар ғоят яхшидир.


God is not unjust to His servants." 	 Албатта, Аллоҳ бандаларга зулм қилгувчи эмасдир.


And if you know them to be believers, then do not return them to the disbelievers; they are not lawful [wives] for them, nor are they lawful [husbands] for them. 	 Бу (аёл)лар уларга ҳалол эмас ва улар ҳам буларга ҳалол бўлмаслар. Ва у(кофир)ларга нафақа қилган нарсаларини (қайтариб) беринглар.


Say: O people! 	 Сен: «Эй одамлар!


But the Zalimun (polytheists and wrong-doers, etc.) refuse (the truth the Message of Islamic Monotheism, and accept nothing) but disbelief. 	 Бас, золимлар куфрдан бошқа нарсадан бош тортдилар.


To every community is a direction towards which it turns. 	 Ҳар кимнинг юзланадиган тарафи бор. У ўшанга боқади.


Then did We grant you the Return as against them: We gave you increase in resources and sons, and made you the more numerous in man-power. 	 Сўнгра сизга улар устидан ғалабани қайтардик ва сизга молу дунё ва фарзандлар ила мадад бердик. Ва сизларнинг нафарингизни кўп қилиб қўйдик.


He turned away from them and cried: "Alas for Joseph!" 	 Ва улардан юз ўгирди ҳамда: «Оҳ, Юсуф!!!» деб кўзларига оқ тушди.


But if Allah had willed, He would have united them upon guidance. 	 Улар нафсларининг бузуқлиги, ҳасад ва саркашликлари оқибатида куфр йўлини ихтиёр қиляптилар. Аллоҳ таоло одамларни ҳар хил табиатли ва айри истеъдод соҳиби қилиб яратгандир.


Then he reduced them to fragments, all save the chief of them, that haply they might have recourse to it. 	 (Мушрик қавм йиллик байрамларида шаҳардан ташқарига чиқар эди. Улар навбатдаги йиллик байрамни нишонлаш учун кетганларида Иброҳим алайҳиссалом ҳамма бутларни парча-парча қилиб ташладилар ва энг катта бутга тегмасдан қолдириб қўйдилар.)


As for those who believe and lead a righteous life—these are the best of creatures. 	 Албатта, иймон келтирганлар ва солиҳ амалларни қилганлар, ана ўшалар, халойиқнинг энг яхшиларидир.


If you are true to your claim that there is no Day of Judgment, 	 Агар сиз ҳисоб бермас бўлсангиз.


Say: "Certainly (all) signs are in the power of Allah: but what will make you (Muslims) realise that (even) if (special) signs came, they will not believe."? 	 Сизга нима билдирди? Эҳтимол оят келса ҳам, улар иймон келтирмаслар.


(He has further commanded:) 'This is My straight path, so walk along it, and do not follow other ways, lest you should turn away from the right one.' 	 (Дунёдаги ягона тўғри йўл–Аллоҳнинг йўли. Инсон эргашмоғи лозим бўлган бирдан-бир йўл–шу йўл.


"My Lord! Grant me (offspring) from the righteous." 	 Роббим, менга солиҳлардан ато эт», деди.


That We may bring to life thereby a dead land and give it as drink to those We created of numerous livestock and men. 	 У ила ўлик юртни тирилтиришимиз ва ўзимиз яратган кўплаб чорва ҳайвонлари ҳамда инсонларни суғоришимиз учун.


But for him who feared the standing of his Lord are two gardens. 	 (Қиёмат куни олам Парвардигорининг ҳузурида саволларга жавоб беришдан, ҳисоб-китоб мақомидан қўрқиб, тириклигидаёқ тайёргарлик кўриб, яхшилик билан кун кечирганларга икки жаннат бор экан. «Иккин жаннат»нинг бир неча шарҳлари бор, жумладан, инсга алоҳида жаннат, жинга алоҳида жаннат ёки икковларидан ҳар бирларига иккитадан жаннат, гуноҳкорлар жаҳаннам билан ўта қайноқ сув ўртасида айлансалар, тақводорлар биринчи жаннатлари, яъни, боғлари билан иккинчи жаннатлари - боғлари орасида сайр қиладилар.)


For the unbelievers there is a humiliating punishment. 	 Кофирларга хор қилувчи азоб бордир.


If after marriage they commit adultery, they should receive half of the punishment of a free woman who has committed the same crime. 	 Ушбу оятда, ҳур аёлларга бериладиган азобнинг ярми ҳақида сўз кетмоқда. Очиқ кўриниб турибдики, бу ерда назарда тутилган азоб дарра уришдир.


They (angels) will say: "Glorified be You! 	 Улар: «Сен поксан! Сен бизнинг валиймизсан!


They are those for whom there is nothing in the Hereafter but the Fire: vain are the designs they frame therein, and of no effect and the deeds that they do! 	 Ана ўшаларга охиратда дўзах оловидан бошқа ҳеч вақо йўқдир. Бу дунёда қилган ишлари ҳабата бўлди ва қилган амаллари ботил бўлди.


Could they not see that it did not speak to them or guide them in any way? 	 Бу тақинчоқлар Миср аҳолиси–қибтийларнинг тақинчоқлари эди. Қавм ичидан Самурий исмли одам ўша тақинчоқлардан бузоқ шаклини ясаб, устакорлик билан ундан хўкизнинг бўкиришига монанд овоз чиқадиган ҳолга келтирди.