But if the debtor is of poor understanding, or weak, or is unable himself to dictate, then let his guardian dictate in justice. 	 Магар ораларингизда юриб турган нақд савдо бўлса, ёзмасангиз ҳам, сизга гуноҳ бўлмас. Олди-сотди қилганингизда, гувоҳ келтиринг ва ёзувчи ҳам, гувоҳ ҳам зарар тортмасин.


He gives life, and makes to die. 	 Улар инсоният тарихининг маълум бир даври учун масъул бўлганлар. Аммо Ислом Пайғамбари Муҳаммад (с. а. в.) бутун олам халқларига ва қиёматга қадар кечадиган замонларга Пайғамбар бўлиб келдилар.


Your Lord who causes the ships to sail on the sea so that you may seek His bounty is certainly All-merciful to you. 	 Роббингиз, Унинг фазлидан талаб қилишингиз учун денгизда кемани юргизиб қўйган зотдир. Албатта, У сизга раҳмлидир.


This is indeed a strange thing' 	 (Иброҳимнинг (а. с.) ҳам аёлларининг ҳам ёши ўтиб қолган эди.)


When their brother Lut said unto them: fear ye not? 	 Ўшанда уларга биродарлари Лут деди: «Қўрқмайсизларми?!


Allah has made the Ka'bah, the Sacred House, an asylum of security and Hajj and 'Umrah (pilgrimage) for mankind, and also the Sacred Month and the animals of offerings and the garlanded (people or animals, etc. marked with the garlands on their necks made from the outer part of the stem of the Makkah trees for their security), that you may know that Allah has knowledge of all that is in the heavens and all that is in the earth, and that Allah is the All-Knower of each and everything. 	 Аллоҳ Каъбани–Байтул Ҳаромни, ҳаром ойни, ҳадийни ва осиладиган белгиларни одамлар учун асос қилиб қўйди. Бу эса, Аллоҳ албатта осмонлару ердаги нарсаларни билишини ва албатта Аллоҳ ҳар бир нарсани билувчи зот эканини билишингиз учундир.


We also gave them Our Signs, yet they turned away from them. 	 Ва уларга оятларимизни бердик. Бас, юз ўгирувчи бўлдилар.


He Who created all the pairs, and appointed for you ships and cattle whereupon ye ride. 	 У зот барча жуфтларни яратган ва сизга кемалар ҳамда чорва ҳайвонларидан минадиган нарсаларингизни қилди.


And Allah is most knowing of your enemies; and sufficient is Allah as an ally, and sufficient is Allah as a helper. 	 Валийликка Аллоҳнинг Ўзи кифоя қилур. Нусрат берувчиликка Аллоҳнинг Ўзи кифоя қилур.


The Compassionate on the Throne is established. 	 (Роҳман сифатининг соҳиби Аллоҳ Аршни эгаллади. Аршни эгаллашининг эса, ўхшаши йўқ, мисли йўқ, шакли ҳам йўқ.


Is there not a dwelling in Hell for disbelievers (in the Oneness of Allah and in His Messenger Muhammad SAW)? 	 Кофирларга жаҳаннамда турар жой йўқмиди?!


Allah keeps the believers firm upon the truth in the life of this world and in the Hereafter; and Allah sends the unjust astray; and Allah may do whatever He wills. 	 Аллоҳ иймон келтирганларни бу дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам собит сўз ила собитқадам қилур. Аллоҳ золимларни залолатга кетказур.


And unto those who are Jews We have forbidden that which We have already related unto thee. 	 Яҳудий бўлганларга эса, сенга бундан олдин айтиб берган нарсаларимизни ҳаром қилдик. Биз уларга зулм қилмадик.


He wraps the night over the day and wraps the day over the night and has subjected the sun and the moon, each running [its course] for a specified term. 	 Огоҳ бўлингким, У азизу ўта мағфиратли зотдир. (Оятда Аллоҳ таолонинг ҳеч бир шерикка, фарзандга мутлақо ҳожати йўқлиги баён қилинмоқда.


Saying: "We believe in the Lord of the 'Alamin (mankind, jinns and all that exists). 	 Улар: «Роббул Оламийнга иймон келтирдик.


Allah is He who sends the winds that stir up the clouds. 	 Аллоҳ шамолларни юборган зотдир. Бас, улар булутни қўзғатур.


Then there are among them some un-lettered people who have no knowledge of the Book but depend upon empty hopes and are guided by mere conjecture and guess-work. 	 (Яъни, яҳудийлар ичида Тавротдан бехабар, унда нима гап борлигини билмайдиган саводсиз омийлар ҳам бор. Ўша омийларнинг билгани фақат хомхаёл, холос.


So the punishment seized them while they were doing wrong. 	 Кейин золим бўлганлари учун уларни азоб тутди. (Аҳли Макка бу Пайғамбарга иймон келтириш, у билан фахрланиш ўрнига, уни ёлғончига чиқарди, унга турли бўҳтонлар қилди ва озорлар берди.)


But as to blood relations, they are nearer one to another in the Book of God. 	 Албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсани билгувчи зотдир. ( ҳижратнинг аввалида мерос маълум муддат мусулмон биродарлиги асосида тақсимланган.


Fair ones, confined in tents. 	 Чодирларни лозим тутган ҳурлар бор.


Most surely what you are threatened with must come to pass. 	 Албатта, сизга ваъда қилинаётган нарса воқеъ бўлувчидир.


Let them alone to plunge and play, until they encounter that Day of theirs which they are promised. 	 Бас, уларни қўйиб бер, ўзларига ваъда қилинаётган кунга рўбарў бўлгунларича (ёмонликка) шўнғийверсинлар, ўйнайверсинлар.


Said the brothers: "If he has stolen (no wonder), his brother had stolen before." 	 Улар: «Агар бу ўғирлаган бўлса, бундан олдин унинг акаси ҳам ўғирлаган эди», дедилар. Юсуф буни кўнглига тугиб қўйди, уларга ошкор қилмади.


In that is mercy and a reminder for people who believe. 	 Албатта, бунда иймон келтирадиган қавмлар учун раҳмат ва эслатма бордир.


Each will enjoy what (good) he earns, as indeed each will suffer from (the wrong) he does. 	 Эй Роббимиз, агар унутсак ёки хато қилсак, (иқобга) тутмагин. Эй Роббимиз, биздан олдингиларга юклаганга ўхшаш оғирликни бизга юкламагин.


And when it is said unto them: prostrate yourselves unto the Compassionate, they say: and what is the Compassionate? 	 Қачонки уларга: «Роҳманга сажда қилинглар!» дейилса, улар: «Роҳман нима?


Then Paradise is the shelter. 	 Бас, албатта, жаннат ўрин бўладир.


Fellows of the Garden shall be on that Day in a goodly abode and a gocdly re pose. 	 Ўша кунда жаннат эгаларининг қароргоҳлари ва оромгоҳлар ғоят яхшидир.


And the Apostle will say: my lord! verily my people too k this Qur'an as a thing to be shunned. 	 Аллоҳ таоло уларнинг қилмишларини жуда яхши билади. Аммо Пайғамбар (с. а. в.) ўзларининг дардларини тўкиб солиш учун, Аллоҳнинг амрини тўла бажарганликларини билдириш учун айтмоқдалар.)


of what avail to them will be that which they were given to enjoy? 	 Ўша ҳузурланиб юрган нарсалари нимага асқотур?!


Hud said, "God is my witness and so are you that I have no association 	 У: «Албатта, мен Аллоҳни гувоҳ қиламан ва сиз ҳам гувоҳ бўлингки, мен шерик келтираётганингиздан покман.


Allah is Subtle towards His worshipers, and provides for whosoever He will. 	 Аллоҳ бандаларига лутфлидир. У хоҳлаган кишига ризқ берур.


Moses said: O Pharaoh! Lo! I am a messenger from the Lord of the Worlds, 	 Мусо: «Эй Фиръавн, албатта, мен оламларнинг Роббидан Пайғамбарман.


We never send Our Signs except to cause people to fear. 	 Иккинчи томони эса, талабга биноан мўъжиза келтирилгандан кейин ҳам иймонга келмаган қавмни Аллоҳ таоло таг-томири билан йўқ қилиб юбориши керак. Муҳаммаднинг (с. а. в.) умматлари охирги уммат бўлганлари учун уларни бутунлай ҳалок этишни Аллоҳ ирода қилмаган.


Whoever comes up with a good deed will have ten times its like; and whoever comes up with an evil deed will be repaid only with its equivalent—they will not be wronged. 	 Ким бир яхшилик қилса, унга ўн баробар қайтарилур. Ким бир ёмонлик қилса, унга фақат қилганига яраша жазо бўладур.


In this there is evidence for the believing people. 	 Албатта, бунда иймон келтирадиган қавмлар учун ибратлар бордир.


That is a sufficient recompense for them. 	 Ўша улар учун етарлидир.


Say: Warfare therein is a great (transgression), but to turn (men) from the way of Allah, and to disbelieve in Him and in the Inviolable Place of Worship, and to expel His people thence, is a greater with Allah; for persecution is worse than killing. 	 Аллоҳнинг йўлидан тўсиш, унга куфр келтириш, Масжидул Ҳаромдан тўсиш, унинг аҳлини ундан чиқариш Аллоҳнинг ҳузурида энг катта гуноҳдир. Фитна ўлдиришдан каттароқдир», деб айт.


Scourged be the people who do not believe! 	 Бас, даф бўлсин иймон келтирмайдиган қавмлар!


Allah does not charge a soul except [according to] what He has given it. 	 Яъни, эр бошқа бегона аёл билан шартнома тузиб, унга ҳақ бериб боласини эмиздиради. Ислом дини аёлларни қанчалик эъзозлаганини ушбу ҳукмдан ҳам билиб олса бўлади.


None can change His words. 	 Унинг калималарини алмаштиргувчи йўқ.


Have you not seen that God makes the night pass into the day, and makes the day pass into the night, and that He has pressed the sun and the moon into His service, each pursuing its course for an appointed term, and that God is well aware of what you do? 	 Аллоҳ кечани кундузга киритишини ва кундузни кечага киритишини, қуёш ва ойни беминнат хизматкор қилиб қўйганини, уларнинг ҳар бири белгиланган муддат томон юришини ва, албатта, Аллоҳ нима амал қилаётганингиздан хабардор эканини кўрмадингми?!


indeed, We created man in trouble. 	 Батаҳқиқ, Биз инсонни машаққатда яратдик.


And with Joseph two other slaves entered the prison. 	 У билан қамоққа иккита йигит ҳам кирди.


So as to be ungrateful for what We have given them; but enjoy yourselves (for a while), for you shall soon come to know. 	 Биз уларга берган нарсага куфр келтираверсинлар! Бас, ҳузурланаверинг!


Does not man remember that We created him before, while he was nothing? 	 Ўша инсон Биз уни бундан олдин ҳеч нарса бўлмай турганида яратганимизни эсламайдими?!


They presented him with a shirt stained with false blood. 	 Сизга ҳавои нафсингиз бирор ишни зийнатлаб кўрсатибди. Энди чиройли сабр (дан бошқа чорам йўқ).


To the Pharaoh and his nobles, but they followed the bidding of Pharaoh, though the bidding of Pharaoh was unrightful. 	 Бас, улар Фиръавн ишига эргашдилар. Фиръавннинг иши эса тўғри эмасди!


The Beneficent God is too Exalted to have a son. 	 Роҳманга бола тутиш лойиқ эмасдир. (Унинг бола тутишга ҳожати йўқ.


A revelation from Him Who created the earth and the heavens on high. 	 У ерни ва юксак осмонларни яратган зотдан нозил бўлгандир.


Then indeed, to explain its details to you is upon Us. 	 Сўнгра уни баён қилиб бериш ҳам Бизнинг зиммамиздадир.


And he who was of his party, called him for help against him who was of his enemies. 	 Иссиқ юртларда, жумладан, Мисрда ҳам туш пайти шаҳар ва қишлоқ аҳолиси кундузги уйқуда бўладилар. Мусо алайҳиссалом бири ўз қавми–Бани Исроилдан, иккинчиси душман–Фиръавн қавмидан бўлган икки кишининг уришаётганини кўрдилар.


At length, when he reaches the age of full maturity and attains forty years, he says, "O my Lord! 	 Ва унинг ҳомиласи ва кўкракдан ажратиши ўттиз ойдир. Токи у камолга етиб, қирқ ёшга кирганида: «Роббим Ўзинг менга ва ота-онамга берган неъматларингга шукр қилишимга ва сен рози бўлган солиҳ ишларни қилишимга илҳом бергин.


He is the All-dominant over His servants, and He sends guards to [protect] you. 	 У бандалари устидан ғолибдир. У устингизга ҳафазаларини юборур.


He knows whatever there is in the heavens and the earth, and He knows whatever you hide and whatever you disclose, and Allah knows best what is in your breasts. 	 Сизлар сир тутаётган нарсани ҳам ва эълон қилаётган нарсани ҳам биладир. Аллоҳ кўкракдаги нарсаларни ҳам билувчидир.


Mankind’s reckoning has drawn near to them, yet they are disregardful in [their] obliviousness. 	 Одамларга ҳисоблари яқинлашиб қолди. Улар эса, ғафлатда, юз ўгирувчи бўлган ҳолларида.


and believe other things to be equal to God. 	 Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳ (шерик) қилурлар.


Among the People of the Book are some who, if entrusted with a hoard of gold, will (readily) pay it back; others, who, if entrusted with a single silver coin, will not repay it unless thou constantly stoodest demanding, because, they say, "there is no call on us (to keep faith) with these ignorant (Pagans)." but they tell a lie against Allah, and (well) they know it. 	 Аҳли китоблардан, агар ҳисобсиз молни омонат қўйсангиз, уни сенга адо қиладиганлари бор ва бир динорни омонат қўйсанг, устида туриб олмагунингча, сенга адо қилмайдиганлари ҳам бор. Бу уларнинг, омийлар учун бизнинг устимизга йўл йўқ, дейишларидандир.


As for those whose scale is heavy, they are the successful. 	 Бас, кимнинг тортилган (амаллари) оғир келса, ана ўшалар нажот топгувчилардир.


The Imminent [Hour] is near at hand. 	 Яқинлашувчи яқинлашди.


Those who went before them did the same. 	 Улардан олдингилар ҳам шундай қилган эдилар.


_Previous 	 _Олдинги


And on the Day when the Hour will be established, the Mujrimun (disbelievers, sinners, criminals, polytheists, etc.) will be plunged into destruction with deep regrets, sorrows, and despair. 	 Қиёмат қоим бўлган кунда жиноятчилар ноумид бўлурлар.


And they have studied whatever is in it. 	 Ақл ишлатмайсизларми?! (Аслида, Аллоҳ гуноҳни билмай қилиб қўйиб, тавба-надомат чеккан, қайта унга яқинлашмаганларнигина кечиради.


So be in no doubt concerning it and follow Me. 	 Мана шу тўғри йўлдир. (Вақти келиб Ийсо қиёмат кунининг белгиси бўлади.


And [recall] when you slew a man and disputed over it, but Allah was to bring out that which you were concealing. 	 Бир жонни ўлдириб қўйиб, у ҳақида ихтилофга тушганингизни эсланг. Аллоҳ сиз беркитган нарсани чиқаргувчидир.


That is the Lord of the Universe.” 	 Ахир У зот оламларнинг Робби-ку!


I seek the protection of my Lord and your Lord, lest you should stone me. 	 Ва, албатта, мен ўзимнинг Роббим ва сизнинг Роббингиздан мени тошбўрон қилишингиздан паноҳ сўрадим.


Its night He covers with darkness, and its forenoon He brings out (with light). 	 Кечасини қоронғу ва кундузини ёруғ қилди.


And We made covenant with Adam before, but he forgot, and We found in him no constancy. 	 (Биз қадимда Одам билан буйруққа бўйсуниш–дарахтдан емаслик ҳақида аҳдлашган эдик. Аммо Одам аҳдни унутди ва дарахтдан еб қўйди.


But when the two armies faced each other, he turned on his heels, and said: 'Surely I am quit of you for I behold that which you do not. 	 Аллоҳ иқоби шиддатли зотдир», деди. (Яъни, мусулмонлар бир томондан, мушриклар бошқа бир томондан жанг майдонига қараб юриб, бир-бирларига яқин келганда эса, шайтон орқасига қараб қочди.


When Our signs are recited to him, he says, ‘Myths of the ancients!’ 	 Қачон унга оятларимиз тиловат қилинса, «авалгиларнинг афсоналари», дер.


"He is only a man in whom is madness, so wait for him a while." 	 У фақат бир жинни одам, холос. Бас, уни бир оз муддат пойлаб туринг», дедилар.


If You do not forgive us and have mercy upon us, we will surely be among the losers.’ 	 Агар Сен бизни мағфират қилмасанг ва бизга раҳм қилмасанг, албатта, зиён кўрганлардан бўламиз», дедилар.


Then he made them fragments, all except the big one of them, that haply unto it they may return. 	 (Мушрик қавм йиллик байрамларида шаҳардан ташқарига чиқар эди. Улар навбатдаги йиллик байрамни нишонлаш учун кетганларида Иброҳим алайҳиссалом ҳамма бутларни парча-парча қилиб ташладилар ва энг катта бутга тегмасдан қолдириб қўйдилар.)


And such of your slaves as seek a writing (of emancipation), give them such writing, if you know that they are good and trustworthy. 	 Қўлларингизда мулк бўлганлардан (озодлик) васиқасини истайдиганлари бўлса, бас, уларда яхшилик борлигини билсангиз, улар ила васиқа ёзинг ва Аллоҳнинг сизга берган молидан уларга беринг.


Those who reject Allah and hinder (men) from the Path of Allah - for them will We add Penalty to Penalty; for that they used to spread mischief. 	 Куфр келтирган ва Аллоҳнинг йўлидан тўсганларга фасод қилганлари учун азоб устига азоб зиёда қилдик. (Кофирлик ёмон фасоддир.


But not the servants of Allah, the purified ones. 	 Магар Аллоҳнинг мухлис бандаларигина (мустаснодир).


There is no god except Him. 	 Улар инсоният тарихининг маълум бир даври учун масъул бўлганлар.


No one has appointed them to watch over the believers. 	 Ҳолбуки, улар а(мўмин)лар устидан кузатувчи қилиб юборилган эмаслар!


Be upright bearers of witness for Allah, and do not let the enmity of any people move you to deviate from justice. 	 Аллоҳ учун ҳақда туринг, адолатли гувоҳ бўлинг. Бир қавмни ёмон кўришингиз сизни уларга нисбатан адолат қилмасликка олиб бормасин.


Now you have seen it before your own eyes. 	 (Бу хитоб Уҳуд уруши чоғидаги ва ундан олдинги ҳолатни мусулмонларнинг ёдига солиш учундир. Маълумки, Бадр урушида кўпчилик қатнаша олмай қолган эди.


Do not mix truth with falsehood, or hide the truth when you know it. 	 Ҳақни ботилга аралаштирманг ва ўзингиз билиб туриб ҳақни беркитманг.


[It is] an Arabic Qur'an, without any deviance that they might become righteous. 	 Арабча Қуръонни эгриликсиз қилиб (туширдикки), шоядки тақво қилсалар.


violent that He compelled against them seven nights and eight days, uninterruptedly, and thou mightest see the people laid prostrate in it as if they were the stumps of fallen down palm-trees. 	 У зот уларнинг устидан бу шамолни етти кечаю саккиз кундуз бетўхтов эстириб қўйди. Бас, қавмни у ерда ҳалок бўлиб, ағдарилиб ётганини кўрасан.


Indeed those who were later made the heirs of the Book are in disquieting doubt about it. 	 Аммо, Аллоҳ таолонинг олдиндан ажални белгилаб қўйганигина бу ишни тўсиб турибди. Илоҳий китоб келганда ўзаро ҳасад ва адоват ила тафриқага тушганларнинг китобига ворис қилинган яҳудий ва насоролар Қуръон тушган пайтда ҳам ўз китоблари ҳақида шак-шубҳададирлар.)


Take charity from their possessions to cleanse them and purify them thereby, and bless them. 	 Уларнинг молларидан садақа ол. Бу билан уларни поклайсан, тозалайсан ва уларнинг ҳаққига дуо қил.


And if Allah were to seize mankind for their wrong-doing, He would not leave on it (the earth) a single moving (living) creature, but He postpones them for an appointed term and when their term comes, neither can they delay nor can they advance it an hour (or a moment). 	 Агар Аллоҳ одамларни қилган зулмларига биноан тутганида, ер юзида битта ҳам жонзотни қўймас эди. Лекин уларни белгиланган ажалига қўйиб қўюр.


Lo! Allah is aware of what they do. 	 Албатта, Аллоҳ нима ҳунар қилаётганларидан хабардордир.


And know that Allah is all-sufficient, all-laudable. 	 Ҳолбуки, уни ўзингиз ҳам олувчимассиз, магар кўз юмсангизгина оласиз. Ва билингки, албатта, Аллоҳ бой ва мақталган зотдир.


He said: "My Lord! For that with which You have favoured me, I will never more be a helper for the Mujrimun (criminals, disobedient to Allah, polytheists, sinners, etc.)!" 	 У: «Эй Роббим, менга берган неъматнинг ҳаққи-ҳурмати ҳаргиз жиноятчиларга ёрдамчи бўлмасман», деди.


And whoso disobeyeth me - Still Thou art Forgiving, Merciful. 	 (Иброҳим (а. с.) ўз даврларида ва ундан олдинги замонларда бут-санамлар кўплаб кишиларнинг залолатга кетишига сабаб бўлганини яхши билар эдилар. Шунинг учун ҳам ушбу маънодаги дуони қилдилар.)


He it is Who did create you from a single soul, and therefrom did make his mate that he might take rest in her. 	 У сизларни бир жондан яратган ва ором олсин учун ундан жуфтини яратган Зотдир. Вақтики у (жуфтини) ўраганида енгил ҳомиладор бўлди.


No one feels secure against God's devising except for those doomed to ruin. 	 (Ғафлатга солиб, гуноҳ қилса ҳам, дахлсиз тек қўйиб, кейин туйқусдан сездирмай олиш Аллоҳнинг ишидир, яъни, макридир.)


And to Allah belongs the dominion of the heavens and the earth, and to Allah is the destination. 	 Осмонлар ва ернинг мулки Аллоҳникидир ва қайтиш ҳам фақат Аллоҳгадир.


Illustrious scribes 	 Улар ҳурматли, ёзиб тургувчилардир.


And a few from the later generations. 	 Ва охиргилардан оздирлар.


Say: 'Everyone is waiting; so wait, and assuredly you shall know who are the travellers on the even path, and who is guided.' 	 Албатта, кимлар тўғри йўл соҳиблари ва кимлар ҳидоят топганини билурсизлар», деб айт. (Пайғамбаримизга (с. а. в.) қилинган бу хитоб доимо янгиланиб туради.)


It is He that created the heavens and the earth in six days then seated Himself upon the Throne. 	 У осмонлару ерни олти кунда яратиб, сўнгра аршни эгаллаган зотдир. Ерга нима кирганини ҳам, ундан нима чиққанини ҳам, осмондан нима тушганини ҳам унга нима чиққанини ҳам биладир.


Do you then believe in a part of the Book and disbelieve another! 	 Ёки китобнинг баъзисига иймон келтириб, баъзисига куфр келтирасизми?!


My Word is not changed; and never do I inflict the least wrong upon My servants.” 	 Менинг ҳузуримда гап ўзгармас ва Мен бандаларга зулм қилгувчи эмасман», деди.


It is He who has appointed you viceroys in the earth, and has raised some of you in rank above others, that He may try you in what He has given you. 	 У сизларни ер юзида халифалар қилган ва Ўзи берган нарсаларда сизни синаш учун баъзингизнинг даражасини баъзингиздан устун қилган зотдир.


“This is what the Merciful One had promised, and what (His) Messengers had said was true.” 	 Бу Роҳман ваъда қилган ва юборилган Пайғамбарлар тасдиқлаган нарса-ку?!» дерлар.


Yes indeed; do not listen to him – and prostrate, and become close to Us. 	 Сен унга итоат қилма! Сажда қил ва қурбат ҳосил қил.


Lest any soul should say: Alas, my grief that I was unmindful of Allah, and I was indeed among the scoffers! 	 Жон: «Аллоҳ ҳақида йўл қўйган камчиликларим учун надомат бўлсин. Тўғриси, мен масхара қилгувчилардан бўлган эдим», демасидан олдин...


How evil is the case of those who deny Our signs. 	 Оятларимизни ёлғонга чиқарган қавмларнинг мисоли қандай ҳам ёмон бўлди!


Will you not then perceive? 	 Ёки кўрмаяпсизларми?!


And he began to stroke their shanks and necks. 	 (Бир муддат зеҳнимни Аллоҳнинг зикридан чалғитгани учун бу отларни Аллоҳ йўлида қурбонлик қилай, деб бўйинлари ва оёқларини кеса бошлади.)


To God do all matters return. 	 Бўлмаса, ҳамма нарса аниқ бўлган бўлса ҳам, нима учун Исломга кирмай турибдилар? Нима уларнинг йўлини тўсяпти?


God told him, "Take four birds, induce them to come to you, cut and scatter their bodies leaving parts on every mountain top, then call them and they will swiftly come to you." Know that God is Majestic and Wise. 	 Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло «Ишонмадингми?» деб сўраганида: «Оре (ишондим), лекин қалбим хотиржам бўлиши учун», дедилар. Дилда ишонган нарсани, кўз билан кўриб, Аллоҳ таолонинг қудратига қоил қолиб, мўмин банда ўз Роббининг мўъжизаларини кўриб маза қилгандек маза қилиб, кўнгли хотиржам бўлиши учун сўраганлар.)


but only the watchword, ‘Peace!’ 	 Фақат «Салом, Салом» дейилганини (эшитарлар). (Бир-бирларига салом берадилар, уларга фаришталар ҳам салом берадилар.


Even as We have sent among you an Apostle from among you who recites to you Our communications and purifies you and teaches you the Book and the wisdom and teaches you that which you did not know. 	 Шунингдек, ичингизга ўзингиздан, сизларга оятларимизни тиловат қиладиган, сизларни поклайдиган, сизларга китобни, ҳикматни ва билмайдиган нарсаларингизни ўргатадиган Пайғамбар юбордик.'


We answered his prayer and saved him from his grief. 	 Бас, Биз унинг (дуосини) ижобат қилдик. Унга ғамдан нажот бердик.


My Lord inspireth in me that your Allah is only One Allah. 	 Менга, шубҳасиз, илоҳингиз битта «илоҳ» экани ваҳий қилинди.


A nation before you asked about such matters and then disbelieved in them. 	 Сиздан олдин ҳар бир қавм уларни сўраган, сўнгра эса, уларга кофир бўлган эди.


No one but He has knowledge; He knows what is on the land and in the sea. 	 Битта япроқ узилиб тушмайдики, магар уни ҳам биладир. Ер тубидаги бир дона дон борми, ҳўлу қуруқ борми, барчаси очиқ китобда бордир.


He said, "My Lord, then reprieve me until the Day they are resurrected." 	 У: «Эй Роббим, менга улар қайта тирилтирилажак кунгача муҳлат бергин!» деди.


It was only those to whom it [the scripture] was given who disagreed about it after clear signs had come to them, because of rivalry between them. 	 Иймон келтирганларни ҳақ тўғрисида ихтилоф қилган нарсаларида Аллоҳ Ўз изни ила ҳидоятга солади. Аллоҳ кимни хоҳласа, тўғри йўлга бошлайди.


These are the verses of Allah. 	 Булар Аллоҳнинг оятларидир.


The Day when a person will flee from his brother. 	 У кунда киши қочадир; ўз ака-укасидан.


and the mountains shall violently fly about. 	 Ва тоғлар сайр этиб юрур.


The heart did not lie [about] what it saw. 	 Қалб (кўз) кўрганини ёлғонга чиқармади.


And from the mischief of the envious one as he practises envy. 	 Ва ҳасад қилган ҳасадчининг ёмонлигидан, деб айт.


Verily, Allah sends astray whom He wills, and guides whom He wills. 	 Бас, уларга жонинг ҳасрат-ла ачинмасин. Албатта, Аллоҳ нима қилаётганларини яхши билгувчидир.


He raised high its height, then put it into a right good state. 	 Унинг шифтини юқори кўтарди ва бекаму кўст, мустаҳкам қилиб қўйди.


Do they not realize that God, who has created the heavens and the earth, has the power to create their like? He has given them life for an appointed time of which there is no doubt. 	 Улар осмонлару ерни яратган Аллоҳ уларга ўхшашини яратишга қодир эканини ва улар учун шак-шубҳасиз ажал белгилаганини билмадиларми?!


Be good [to others] just as Allah has been good to you, and do not try to cause corruption in the land. 	 Мусулмон одам, аввало, Аллоҳ берган молу дунё билан охиратни излашга интилади. Яъни, молу мулкини шариатда кўрсатилган, охиратда фойда берадиган жойларга сарфлайди.


When you hand over to them their wealth, take witness over them; it is sufficient that Allah is the Reckoner. 	 Уларга ўз молларини топшираётганингизда гувоҳлар келтиринг. Ҳисобчиликка Аллоҳнинг ўзи кифоя қилур.


he said, "You are strangers [to me]." 	 У: «Албатта, сиз нотаниш қавмсиз», деди.


He certainly does not love those who are steeped in arrogance. 	 Албатта, У мутакаббирларни хуш кўрмас.


Herein are really signs for those who discern. 	 Албатта, бунда фаросатли кишилар учун оят-белгилар бордир.


“O assembly of jinn and humans, did there not come to you messengers from among you, relating to you My revelations, and warning you of the meeting of this Day of yours?” 	 Эй жин ва инс жамоалари, сизларга ўзингиздан бўлган Пайғамбарлар келиб, оятларимни сизга айтиб бермадиларми, сизларни ушбу кунингизга дучор бўлишингиз ҳақида огоҳлантирмадиларми?» дер.


Wheresoever ye may be, Allah will bring you together. 	 Яхшиликларга шошилинг. Қаерда бўлсангиз ҳам, Аллоҳ сизларни жамлайди.


Say: 'If your fathers, your sons, your brothers, your wives, your tribes, the property you have acquired, the merchandise you fear will not be sold, and the homes you love, are dearer to you than Allah, His Messenger and the struggling for His Way, then wait until Allah shall bring His command. 	 (Ояти каримада инсон учун бу дунёда энг қадрли саккиз нарса эслатилиб, улардан ҳам маҳбуброқ нарса Аллоҳ, Унинг Расули ва Унинг йўлида жиҳод қилиш бўлмоғи лозимлиги уқтирилмоқда. Мазкур саккиз нарсанинг ҳаммаси ёки бирортаси инсонга Аллоҳдан, Унинг Расулидан ва Унинг йўлида жиҳод қилишдан маҳбуб бўлса, унда у инсоннинг иймони нуқсонга учрайди.


Those who, when they spend, are not extravagant and not niggardly, but hold a just (balance) between those (extremes); 	 Улар инфоқ қилганларида исроф ҳам ва хасислик ҳам қилмаслар. У иккиси ўртасида мўътадил бўлурлар.


And reckon not those who are killed in Allah's way as dead; nay, they are alive (and) are provided sustenance from their Lord; 	 Аллоҳнинг йўлида қатл бўлганларни ўликлар деб ҳисобламанглар. Балки улар тирик, Роббилари ҳузурида ризқланмоқдалар.


(Muhammad), say, "Had the earth been inhabited by angels who would walk serenely therein, only then would We have sent to them angelic Messengers". 	 (Ер юзида яшаб юрганлар одамлар бўлгани учун уларга одамларни Пайғамбар қилди. Агар ер юзида хотиржам яшаб юрганлар фаришталар бўлганида, уларга осмондан фаришта Пайғамбар туширган бўлар эди.)


save those who afterwards repent and make amends, for truly God is forgiving and merciful. 	 Магар бундан кейин тавба қилиб, ўзини ислоҳ қилганлар (мустасно). Зеро, Аллоҳ ўта мағфиратли ва ўта раҳмлидир.


We shall be responsible for its explanation. 	 Сўнгра уни баён қилиб бериш ҳам Бизнинг зиммамиздадир.


If We should will, We could cause the earth to swallow them or [could] let fall upon them fragments from the sky. 	 Албатта, бунда (Аллоҳга) қайтгувчи ҳар бир банда учун оят-белги бордир. (Охиратдаги қайта тирилишни инкор этаётган кофирлар, осмону ердаги, олдиларию ортларидаги нарсаларни кўрмайдиларми?


Thereafter We sent upon them the flood, and the locusts, and the lice, and the frogs, and the blood: signs detailed; yet they remained stiff-necked and they, were a people sinful. 	 Бас, улар мутакаббирлик қилдилар ва жиноятчи қавм бўлдилар. (Аллоҳ таоло Фиръавн ва унинг аҳли ваъз-насиҳатга қулоқ тутсин, инсофу иймонга келсин, қилаётган жиноятларидан қайтсин, деб уларга муфассал қилиб, алоҳида-алоҳида тарзда оят-белгиларни юборди.


who spend their property for the cause of God in prosperity as well as in adversity and who also harness their anger and forgive the people. 	 Улар енгилликда ҳам, оғирликда ҳам нафақа қиладиганлар, ғазабини ютадиганлар ва одамларни авф қиладиганлардир.


It is not you (alone) who has been accused of lying. The unjust have always rejected God's revelations. 	 Улар сени ёлғончига чиқараётганлари йўқ, балки золимлар Аллоҳнинг оятларини инкор қилмоқдалар.


By the Sky with (its) numerous Paths, 	 Гўзал, мустаҳкам осмон билан қасам.


But surely the omen was with God, yet most of them did not understand. 	 Огоҳ бўлсинларким, уларнинг шумликлари Аллоҳнинг ҳузуридан бошқа жойда эмас. Лекин кўплари билмайдилар.


There is no god except Him; so how could you turn away? 	 Аллоҳнинг айтганини қилмай, қаён қараб кетмоқдасизлар?! Аллоҳнинг оятларига амал қилмай, қаёққа кетмоқдасизлар?!)


If one of them or both of them attain old age in your life, say not to them a word of disrespect, nor shout at them but address them in terms of honour. 	 (Бу жумланинг «уфф» сўзига боғлиқ икки хил маъноси бор. Бир маъноси — ота-онага ёмон сўз айтиб, беҳурмат қилма, дегани бўлса, иккинчи маъноси — ота-онанг олдида «уфф» дема, улар болам оғир ҳолга тушибди, деб озорланадилар, деганидир.)


Surely man was created fretful, 	 Албатта, инсон «ҳалуъ» қилиб яратилгандир. («Ҳалуъ» сўзи ҳирс, зажр, чидамсизлик ва сабрсизлик маъноларини мужассамлаштиради.)


And mention the brother of Aad, as he warned his people at the dunes. 	 Ва ҳолбуки, ундан аввал ҳам, кейин ҳам огоҳлантирувчилар ўтган. «У зотдан ўзгага ибодат қилманглар, албатта, мен улуғ кунда бошингизга тушадиган азобдан қўрқурман», (деб).


But the only answer of his people was that they said, ‘Expel Lot’s family from your town! 	 Унинг қавмининг жавоби: «Лут аҳлини юртингиздан қувиб чиқаринг, чунки улар покиза бўлишни хоҳлаган кишилардир», дейишдан бошқа нарса бўлмади.


He is just a man possessed by madness. 	 У фақат бир жинни одам, холос.


People, have fear of your Lord; the quake (of the physical realm) at the Hour of Doom will be terribly violent. 	 Роббингиздан қўрқинг! Албатта, (қиёмат) соати зилзиласи улкан нарсадир.


You will never find any change in the tradition of God nor will you find any alteration in it. 	 Ўшаларга ўхшаб Аллоҳнинг ғазабига учраб ҳалокатга йўлиқишни кутмоқдалар, холос. Чунки илгари ўтганлардан қолган суннат–қонун шудир.)


And Solomon succeeded David and said: "O people, we have been taught the speech of birds and we have been endowed with all kinds of things. 	 Аммо илм маъносидаги меросга фақат Сулаймон алайҳиссалом ворис бўлдилар. Шунинг учун ҳам «Ва Сулаймон Довудга ворис бўлди» жумласидан кейин Сулаймоннинг алайҳиссалом «Эй одамлар, бизга қуш тили ўргатилди», деган сўзлари келмоқда.


The same did Abraham enjoin upon his sons, and also Jacob, (saying): O my sons! 	 Иброҳим ўша (миллат)ни болаларига васият қилди.


The unbelievers' unbelief adds nothing but Allah's wrath against them. 	 Кофирлар учун куфрлари Роббилари ҳузурида ғазабдан бошқани зиёда қилмас. Кофирлар учун куфрлари зиёндан бошқани зиёда қилмас.


“Kill Joseph, or throw him somewhere in the land, and your father‘s attention will be yours. 	 «Юсуфни ўлдиринглар ёки узоқ ерга олиб бориб ташланглар, шунда отангизнинг юзи сизга холи қолади. Бундан кейин солиҳ қавмдан бўлиб оласизлар», дедилар.


Evil is that for which they have sold their souls, if they but knew! 	 Бу маънони «Лекин шайтонлар одамларга сеҳрни ўргатиб кофир бўлдилар», деган жумла янада таъкидламоқда. Кофирликни бўйнига олиб сеҳрни ўрганганлар нимага ишлатишади сеҳрларини?


The reward that God will bestow on His servants is the greatest. 	 Улар унда абадий қолувчилардир. Албатта, Аллоҳ, ҳузурида улуғ ажр бор зотдир.


'Enter Paradise; no fear upon you, nor shall you sorrow. 	 Сизга хавф йўқ ва сиз хафа ҳам бўлмайсиз, дейилди-ку!» дерлар.


It is He who created you, then why do you not affirm the truth? 	 Биз сизларни яратганимиз, ишонсаларинг-чи!


so put your trust in God. 	 Бас, сен Аллоҳга таваккал қил.


People, remember the bounty of God that He has granted to you. 	 Эй одамлар! Аллоҳнинг сизга берган неъматларини эсланг!


And will say, “O our misfortune!” 	 Ва улар: «Воҳ, шўримиз қурисин!


And whenever a Surah is sent down they look on at each other as though saying: observeth you anyone? 	 Бирон сура нозил бўлган вақтда сизни биров кўрмадими, деб бир-бирларига назар соладилар-да, сўнгра бурилиб кетадилар.


Is not Allah an all-mighty avenger? 	 Аллоҳ азизу интиқом эгаси эмасми?!


He said: 'If you scoff at us, we too scoff at you in like manner. 	 У: «Агар бизни масхара қилсангиз, биз ҳам худди сиз бизни масхара қилганингиздек сизларни масхара қиламиз.


A Guide and a Message to men of Understanding. 	 Ақл эгаларига ҳидоятчи ва эслатма бўлсин учун.


and so that He might cut off a portion of those who are bent on denying the truth or abase them so that they might be turned back frustrated. 	 Куфр келтирганларнинг бир тарафини кесиш учун ёки хорлаш учун, токи ноумид бўлиб қайтсинлар. (Бадр ғазотида мушрикларнинг бошлиқларидан етмиштаси ҳалок бўлди.


But you love the immediate 	 Балки сизлар шошар дунёни яхши кўрасизлар.


Who hath, through His grace, lodged us in the abode of permanence, wherein there will not touch us tall, and wherein there will not touch us weariness. 	 У зот бизларни Ўз фазли ила бир турар жойга жойлаштирдики, у ерда бизга чарчоқ ҳам етмас, ҳорғинлик ҳам етмас», дерлар.


Satan tempted them to reveal that which was kept private from them and said, "Your Lord has not prohibited you (to eat the fruits of this tree) unless you want to be angels or immortal." 	 Бас, шайтон икковларининг беркитилган авратларини очиш учун уларни васваса қилди ва: «Роббингиз сизни ушбу дарахтдан фақат икковингиз фаришта бўлмаслигингиз ёки абадий қолмаслигингиз учунгина ман қилди», деди.


And by oath of the night when it turns back. 	 Қоронғулиги билан кириб келган кеча билан қасам.


In it are clear signs, the standing place of Ibrahim, and whoever enters it shall be secure, and pilgrimage to the House is incumbent upon men for the sake of Allah, (upon) every one who is able to undertake the journey to it; and whoever disbelieves, then surely Allah is Self-sufficient, above any need of the worlds. 	 (Ушбу икки оятда Аллоҳ таоло Байтуллоҳнинг фазлини, қибла бўлишга энг ҳақли жой шу ер эканини баён қиляпти. Намоз вақтида у томонга юзланишдан ташқари, имкон топганлар уни ҳаж қилиши ҳам фарз бўлганини эълон этяпти.


except for him on whom Allah has mercy. 	 Магар кимга Аллоҳ раҳм қилсагина (ёрдам берилур). Албатта, У азиз ва ўта раҳмли зотдир.


And Allah is Oft-Forgiving, Most Merciful. 	 Аллоҳга қасамки, албатта, Аллоҳ мени мағфират қилишини хуш кўраман», дедилар ва Мистоҳга бериб юрган нафақаларини қайтадан жорий қилдилар. Сўнгра: «Аллоҳга қасамки, бу нафақани ундан ҳеч узмайман», дедилар».)


And unto 'Ad We sent their brothers Hud. 	 Ва Одга ўз биродари Ҳудни (юбордик). У: «Эй қавмим, Аллоҳга ибодат қилинглар.


And whoever goes astray, then say, “I am one of the warners.” 	 Ким залолатга кетса, унга: «Мен огоҳлантиргувчиларданман, холос», дегин.


But if you ask about them while the Qur'an is being revealed, they will be shown to you. 	 Ислом воқеълик дини бўлганидан, маърифат учун бериладган саволлар ҳам воқеъликдан келиб келиб чиқиши, кишиларга манфаат жалб этиши лозим. Инсоннинг илмини оширмайдиган, маърифатига хизмат қилмайдиган, воқеъликда бўлмайдиган икир-чикирларни сўрайверишдан нима ва кимга фойда бор?


How impatient you were to hasten it! 	 Қачон бўлса ҳам, барибир тушади. Ана ўша вақтда мушрик ва кофирларга юқоридаги сўзлар айтилади.)


Surely God knows who among you obstruct, and those who say to their brethren: "Come to us," and go to battle but seldom, 	 Батаҳқиқ, Аллоҳ ичингиздаги (жиҳодга) тўсиқлик қилгувчиларни ҳам ва ўз биродарларига: «Биз томон келинг», деювчиларни ҳам билур. Улар жангга келмаслар, илло, озгина келурлар.


Said Moosa, “My Lord! I have no control except over myself and my brother, so keep us separated from the disobedient nation.” 	 У: «Эй Роббим, албатта, мен ўзим ва биродаримдан бошқага эга эмасман.


But to all Allah has promised the best [reward]. And Allah, with what you do, is Acquainted. 	 (Оятдаги «Фатҳ» сўзи Маккаи мукаррамани Пайғмбар алайҳиссалом бошлиқ мусулмонлар Мадинаи мунавварадан келиб мушриклардан озод қилиш маъносида айтилган.)


Say (O Muhammad SAW to mankind): "Each one does according to Shakilatihi (i.e. his way or his religion or his intentions, etc.), and your Lord knows best of him whose path (religion, etc.) is right." 	 Сен: «Ҳар ким ўз ҳолича амал қилур. Бас, Роббингиз ким тўғри йўлдалигини яхши билгувчидир», деб айт.


When We give the human a taste of Our Mercy, he rejoices because of it; but when, because of what he has earned, evil befalls him, the human is ungrateful. 	 (Яхшилик етганда ҳаддан ошганидек, ёмонлик етганда ҳам ўзини тўғри тута ололмайди, куфрони неъмат қилади. Аслида эса, яхшилик етса, инсон шукр қилиб, ёмонлик етса, сабр этиши лозим.


In the midst of these will be maidens, good and comely. 	 Уларда яхши, гўзаллар бор.


This is Allah’s munificence; and Allah is Sufficient, the All Knowing. 	 Бу–Аллоҳдан бўлган фазлдир ва билгувчиликда Аллоҳнинг Ўзи кифоя қилур.


And if ye turn away He will exchange you for some other folk, and they will not be the likes of you. 	 Шу билан бирга, баъзи бахиллар ҳам бўлган, бу ҳам воқеаликдир. Қуръони карим ушбу оятда шу бахилликни муолажа қилмоқда.)


Then We roused them to find out which of the party had the correct account of the duration of their sleep in the cave. 	 Сўнгра икки гуруҳдан қайси бири уларнинг турган муддатини ҳисобловчироқ эканини билиш учун уларни уйғотдик.


so that I may do good works in the world I have left behind." 	 Шоядки тарк қилган нарсамда солиҳ амал қилсам», дер.


The Jews say that the Christians have nothing (of the Truth) and the Christians say that the Jews have nothing of it, though both read the Scripture. 	 Яҳудийлар: «Насронийлар арзимас нарсададирлар», дедилар. Насронийлар: «Яҳудийлар арзимас нарсададирлар», дедилар.


He asks, "When is the Day of Resurrection?" 	 У: «Қиёмат куни қачон?» деб сўрайдир.


I am not except a warner and a bringer of good tidings to a people who believe." 	 Мен фақат иймон келтирадиган қавмлар учун огоҳлантирувчи ва башорат берувчиман, холос», деб айт.


Who, then, does greater wrong than he who invents lies and attributes them to God?” 	 Аллоҳга ёлғон уйдиргандан ҳам золимроқ ким бор.


They will enter Gardens of Eternity, where rivers will flow at their feet. There they will have all that they wish for. 	 У адн жаннатидир. Унга кирганларида остидан анҳорлар оқиб турар, улар учун у ерда истаган нарсалари бор.


We granted Solomon to David, a blessed servant of Ours and certainly the most repentant person. 	 Ва Биз Довудга Сулаймонни ҳадя қилдик. У қандай ҳам яхши бандадир.


If I did, I would go astray, and I would not be one of the rightly guided." 	 Зеро, адашган бўламан ва ҳидоят топганлардан бўлмай қоламан», деб айт.


Have you not seen those who changed the Word of God through disbelief and led their people to destruction? 	 (Ўйлаб кўргин, бу нарса таажжубланарли эмасми? Аллоҳ бир қавмга ўзларидан Пайғамбар юбориб, уларни иймонга, Исломга даъват қилса, охирги илоҳий китоби Қуръонни индириб, ҳеч кимга бермаган улуғ неъматини ато этса-ю, гумроҳ қавм бу неъмат ўрнига куфрни ихтиёр қилса!


But they shall reject their worship and turn against them. 	 (Қиёмат куни сохта худолар мушрикларнинг уларга қилган ибодатини, бандалигини инкор этадилар. Биз уларга, бизга ибодат қилинг деганимиз йўқ, деб Аллоҳ ҳузурида ўзларини оқлайдилар.)


Judge rightly between us and our people, for You are the best of those who judge.' 	 Сизнинг таҳдид ва зўрлигингиз, сохта худоларингиздан заррача ҳайиқмаймиз, уларга эътибор бермаймиз ҳам. Шу йўл билан ишни ўзининг ҳақиқий эгаси ҳукмига ҳавола қилиб, иймон ва куфр ўртасида ҳукм чиқарувчи ҳокими мутлаққа мурожаат этдилар.)


So show Me that which those (whom you worship), besides Him have created. 	 Қани менга кўрсатинг-чи, Ундан бошқалар нимани яратдилар.


(Allah) said: "O Moses! I have chosen thee above (other) men, by the mission I (have given thee) and the words I (have spoken to thee): take then the (revelation) which I give thee, and be of those who give thanks." 	 У зот: «Эй Мусо, Мен сени одамлар ичидан Пайғамбарлигим ва гаплашишим ила танлаб олдим. Бас, сенга берган нарсамни ол ва шукр қилувчилардан бўл!» деди.


We made it a punishment for the former times and for the latter, an exhortation to the cautious. 	 Буйруқ ва қайтариқларга юзаки амал қилган бўлиб, аслида, хилоф иш тутиш. Имом Аҳмад ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар алайҳиссалом: «Яҳудийлар қилган ишни сизлар қилманглар, Аллоҳ харом қилган нарсаларни ҳар хил ҳийлалар билан ҳалол ҳисобламанглар», дейдилар.)


saying: “Are we to follow a single mortal, one from among ourselves? 	 Улар: «Биз ўзимиздан бўлган бир одамга эргашамизми?


Yet he had no authority over them, but that We might know him who believed in the Hereafter from him who was in doubt thereof Thy Lord is Guardian over everything. 	 Аллоҳ таоло фақат охиратга иймони борларни иймони йўқлардан айириш ҳамда охиратга шак-шубҳа билан қарайдиганларни алоҳида кўрсатиш учун шу йўлни ишга солди, холос. Бўлмаса, Аллоҳ таоло кимнинг қандайлигини азалдан яхши билар эди.)


Perhaps they will seek guidance. 	 Шояд улар ҳидоят топсалар.


And [even] if they should aid them, they will surely turn their backs; then [thereafter] they will not be aided. 	 Бордию ёрдам берганларида ҳам, ортларига қараб қочарлар ва алар ёрдамсиз қоларлар.


Say, ‘Were there [other] gods besides Him, as they say, they would surely have encroached on the Lord of the Throne. 	 (Бу оят мушрикларнинг Аллоҳдан бошқа ибодатга сазовор турли илоҳлар бор, деган даъволарига раддиядир. Фаразан, мушриклар айтаётганидек, Аллоҳ таоло билан бирга бошқа илоҳлар бўлса эди, ўша илоҳлар Арш эгаси бўлмиш Аллоҳ томон, унга яқинлашаман деб ёки унинг мулкига соҳиб бўламан, деб йўл излаган бўлар эдилар.)


How many living things there are on the earth that do not Store their food; God provides them as well as you. 	 Ва У ўта эшитгувчи ва ўта билгувчи зотдир. Дарҳақиқат, ўйлаб кўрадиган бўлсак, кўпгина жонзотлар ризқга муҳтож бўлганида, уни тановвул қилишдан бошқа нарсани билмайди.


and the fifth time, that God's curse may be upon him if he is telling a lie. 	 Бешинчисида эса, агар ёлғончилардан бўлса, унга Аллоҳнинг лаънати бўлишини (айтишликдир).


And verily, the reward of the Hereafter is better for those who believe and used to fear Allah and keep their duty to Him (by abstaining from all kinds of sins and evil deeds and by performing all kinds of righteous good deeds). 	 Иймон келтирган ва тақво қилганлар учун, албатта, охиратдаги ажр яхшироқ бўлур.


That is the mighty degradation. 	 Ана шу катта ор эканлигини билмайдиларми?!


'O Malik' (the angel of Hell) they will call out, 'let your Lord put an end to us' But he will answer: 'Here you shall stay' 	 У: «Албатта, сиз туриб қолгувчисиз», деди. (Яъни, дўзахилар ўзларига берилаётган азоблар оғриғи, алами ва шиддатига чидай олмай, дўзах ишларига қараб турувчи Молик исмли фариштага қараб: «Эй Молик!


But he who has done good things and believes, will have no fear of either being wronged or deprived. 	 Ким мўмин ҳолида яхши амаллардан қилган бўлса, зулмдан ҳам, нуқсондан ҳам қўрқмас», деб айт.


(Behold! 	 (Уларга): Жаннатга киринглар!


Ismael, Idris and Dhul Kifl all were people of great patience. 	 Ва Исмоил, Идрис ва Зул-кифлни эсла. Уларнинг ҳар бири сабр қилгувчилардандир.


Allah only forbids you from those who fight you because of religion and expel you from your homes and aid in your expulsion - [forbids] that you make allies of them. 	 Албатта Аллоҳ сизларни диний уруш қилганлар, диёрингиздан чиқарганлар ва чиқарилишингизга ёрдам берганларга дўстлик қилишдан қайтарур. Уларни дўст тутганлар, ана ўшалар, золимлардир.


besides Him. 	 Ундан ўзгани.


So his fruits were encircled (with ruin). 	 Ва унинг меваси (ҳалокат-ла) ўралди.


Verily Allah provideth for whomsoever He will without reckoning. 	 Закариё алайҳиссалом Марямнинг кафили сифатида, табиийки, унинг озиқ-овқати, ризқидан доимо хабардор бўлиб туриши лозим. Лекин ибодатхона меҳробида ибодат билан машғул бўлиб турган Марямнинг олдига қачон кирса, унинг ҳузурида ризқ турар эди.)


Those who believe and perform good deeds will not be held guilty for what they have eaten (in the past) if they fear God and believe, and do good things and are conscious (of God) and believe, and still fear and do good, for God loves those who do good. 	 Иймон келтирганлар учун, агар тақво қилиб, иймон келтириб, яхши амалларни қилган бўлсалар, сўнгра тақво қилиб, иймон келтирсалар, кейин тақво қилиб эҳсон қилсалар, еб-ичганларида гуноҳ йўқдир. Зотан, Аллоҳ эҳсон қилувчиларни севадир.


And if it were not that the people would become one community [of disbelievers], We would have made for those who disbelieve in the Most Merciful - for their houses - ceilings and stairways of silver upon which to mount 	 Агар одамлар бир миллат бўлиб қолишлари (хавфи) бўлмаганда, албатта, Биз Роҳманга куфр келтирадиганларнинг уйлари шифтини ва унга чиқадиган нарвонларини кумушдан қилиб қўяр эдик.


Sad. 	 Сод.


And when you are invited, go in. 	 Албатта, бундай қилишингиз Набийга озор берадир. У эса, сизлардан ҳаё қилардир.


(Charity is) for the poor who are restrained in the way of Allah, and are unable to journey in the land. 	 (Садақа ва хайру-эҳсонлар) Аллоҳнинг йўлида тутилган, ер юзида касб қилишга қодир бўлмаган, иффатлари туфайли билмаган киши уларни бой деб ўйлайдиган фақирларгадир. Уларни сиймоларидан танийсан, одамлардан хиралик қилиб сўрамаслар.


And We gave Jesus, the son of Mary, clear proofs and supported him with the Pure Spirit. 	 Ва Ийсо ибн Марямга равшан (мўъжизалар)ни бердик ва уни руҳул қудс билан қўлладик.


"And throw that which is in your right hand! 	 Қўлингдаги нарсани ташлагин, уларнинг қилган ҳунарини ютиб юбораур. Уларнинг қилган ҳунари сеҳргарнинг ҳийласи, холос.


[They will be told], "Eat and drink in satisfaction for what you put forth in the days past." 	 Ўтган кунларда қилган нарсаларингиз туфайли енглар ва ичинглар, ош бўлсин.


If affliction befalls you, it is what your own hands have earned, but He pardons a lot. 	 Лекин ўта меҳрибон бўлган Аллоҳ бандасини ҳар бир гуноҳи учун мусибатга дучор қилавермайди, фақат баъзиси учунгина мусибатга дучор қилади, кўпини кечириб юборади. Агар Аллоҳ таоло инсонни ҳар бир айби учун мусибатга учратадиган бўлса, инсон дарҳол ҳалокатга юз тутар эди.)


Behold, how We make clear the signs to them; then behold, how they perverted are! 	 Бу кишини ҳам «она Худо» деб эътиқод қилиб бўлмайди. Демак, Масиҳ ибн Марямни ҳам, унинг онаси Марям сиддиқани ҳам «худо» деб эътиқод қилиш хатодир.)


Gardens Everlasting! these they Shall enter, wearing therein bracelets of gold and pearls, and their raiment therein shall be of silk. 	 Улар адн жаннатларига кирурлар. Унда тилло билакузуклар ва инжулар ила безатилажаклар.


Other evidence of His existence are the creation of the heavens and the earth and the differences of languages and colors. 	 Ва Унинг оят-белгиларидан осмонлару ернинг яратилиши ва тилларингиз ва рангларингизнинг турлича бўлишидир. Албатта, бунда олимлар учун оят-белгилар бордир.


(Liken they then to Allah) that which is bred up in outward show, and in dispute cannot make itself plain? 	 Зебу зийнат ичида ўстириладиган ва хусумат пайтида очиқ-ойдин бўла олмайдиган кимсаними?! (Бу оятларда мушрикларнинг, фаришталар Аллоҳнинг қизи, деган эътиқодларига рад келмоқда.)


And from among their fathers and their descendants and their brethren, and We chose them and guided them into the right way. 	 Ва уларнинг оталаридан, зурриётларидан ва биродарларидан ҳам ҳидоят қилдик. Уларни танлаб олдик ва сиротул мустақиймга ҳидоят қилдик.


Let them not therefore wrangle with thee upon the matter, and do thou summon unto thy Lord; surely thou art upon a straight guidance. 	 Бас, бу ишда ҳаргиз сен ила низо қилмасинлар. Роббингга даъват қил.


Say, ‘Nothing will befall us except what Allah has ordained for us. 	 Сен: «Бизга Аллоҳ ёзиб қўйган нарсадан ўзгаси зинҳор етмайди. У бизнинг хожамиздир.


So when she arrived, she was asked, "Is this thy throne?" 	 Қачонки у(малика) келганида: «Сенинг тахтинг шундайми?» дейилди.


all of them except the chosen servants of Allah. 	 Фақат Аллоҳнинг ихлосли бандаларигина (мустаснодир).


Fretful when evil touches him; 	 Агар унга ёмонлик етса, чидамсиздир.


And whose speech is better than one who calls towards his Lord and does righteous deeds, and says, “I am a Muslim.”? 	 Аммо ўша сўзнинг ҳақиқатда гўзал бўлиши ва ўша сўзловчининг ўзи энг гўзал сўзловчи бўлиши учун қуруқ даъватнинг ўзи етмайди. Балки даъват билан бирга, солиҳ амал бўлиши ҳамда: «Албатта, мен мусулмонларданман», дейиши керак.


Except as a mercy from Us and provision for a time. 	 (Фақат Аллоҳнинг Ўзи раҳмат назарини солиб, қутқариб қолиши мумкин. Ёки маълум муддатгача дунёнинг матоҳидан баҳраманд қилиш учун омон қолдириши мумкин.


Bear then patiently what they say, and glorify your Lord by the praising of Him before the rising of the sun and before its setting, and during hours of the night do also glorify (Him) and during parts of the day, that you may be well pleased 	 Қуёш чиқишидан олдин ҳам, қуёш ботишидан олдин ҳам Роббингга тасбиҳ ва ҳамд айт. Кечанинг бир қисмида ҳам Роббингга тасбиҳ айт, кундузнинг атрофида ҳам.


Save in regard to their spouses or those whom their right hands own; so verily they are not blameworthy - 	 Магарам ўз хотинлари ёки ўз мулки бўлганлар мустаснодир. Албатта улар бунга маломат қилинмайдир.


To God all affairs will be returned. 	 Барча ишлар Аллоҳга қайтарилур.


And tenderness from Us and purity, and he was one who guarded (against evil), 	 Ва Ўз томонимиздан меҳрибонлик ва поклик (бердик). Ҳамда у тақводор эди.


Will ye not then remember? 	 Ўйлаб кўрмайсизларми?


Or he who says: 'I will send down the like of what Allah has sent down' Would that you could see the harmdoers when death overwhelms them! 	 Бугунги кунда Аллоҳга нисбатан ноҳақ гап айтганларингиз учун ва Унинг оятларидан мутакаббирлик қилиб юрганингиз учун хорлик азоби ила жазоланурсиз», дегандаги ҳолларини кўрсанг эди. (Кофир мушриклар Пайғамбарни (а. с.) инкор қилиб, у зотга қўяётган айблар ғоят катта айблардир.


No soul gets except what it is due, and no soul bears the burdens of another. 	 Ҳар бир жон ёмон касб қилса, фақат ўзига зиён қиладир. Ҳеч бир жон бошқанинг оғирлигини кўтармас.


who avoid impious talks, 	 Улар беҳуда нарсалардан юз ўгиргувчилардир.


Can one who prays in the watches of the night, bowing in homage or standing attentive, fearful of the life to come, and hoping for the mercy of his Lord, (be like one who does not)? 	 Йўқса, у кечалари ибодат қилиб, сажда этган, бедор ҳолида охиратдан қўрқиб, Робби раҳматидан умидвор бўлган одамга тенгми?! Сен: «Биладиганлар билан билмайдиганлар тенг бўлармиди?!» деб айт.


If ye find no one in the house, enter not until permission is given to you: if ye are asked to go back, go back: that makes for greater purity for yourselves: and Allah knows well all that ye do. 	 Бас, агар у(уй)ларда бирортани топмасангиз, то сизга изн берилмагунча уларга кирманг. Агар сизга, қайтинг, дейилса, бас, қайтинг, ўша сиз учун покдир.


Exaltations to Him in whose Hand is the Kingdom of all things, and to Him you will be returned. 	 (Гап шундай экан, демак дунёдаги барча нарсаларнинг тўла эгалиги ва тасарруфи қўлида бўлган Аллоҳ таоло покдир. Барча айб ва нуқсонлардан, жумладан, кофир ва мушриклар, ўлганларни қайта тирилтира олмайди, деб тақаётган нуқсондан ҳам покдир.)


Whoever thinks that Allah will not help him in this world and the Hereafter, let him stretch a rope to the ceiling and hang himself, and see if his artifice would remove his rage. 	 Кимки унга бу дунёю охиратда Аллоҳ нусрат беришига шубҳа қилса, бир восита топиб, осмонга осилсин, сўнгра уни кессин. Бас, назар солсин-чи, унинг бу ҳийласи ғам-ғуссани кеткизармикан?!


And thou didst kill a man and We delivered thee from great distress, and tried thee with a heavy trial. 	 Бас, Биз сени кўзи қувониши ва хафа бўлмаслиги учун онангга қайтардик. Ва бир жонни ўлдирдинг.


Now it is all the same whether we cry or suffer patiently, we have no escape." 	 Биз учун қочар жой йўқ», дедилар. (Заифлар–бу дунёда заифҳол бўлиб ўзидан кучли, ақлли, юқори мансабдорларга эргашиб гуноҳ этганлар қиёмат кунида Аллоҳнинг ҳузурида ишининг чатоқ эканлигини англаб етиб, ўз хўжайинларига юазкур мурожаатни қиладилар.)


Thy people have cried it lies; yet it is the truth. 	 Қавминг уни ёлғонга чиқарди. Ҳолбуки у ҳақдир.


Let the people of the Injeel (Gospel) judge by what Allah has revealed therein. 	 Ким Аллоҳ нозил қилган нарса ила ҳукм юритмаса, ана ўшалар фосиқлардир. (Демак, Инжилга эътиқод қилган насоролар ҳам унда Аллоҳ нозил қилган ҳукмлар остида, ўша ҳукмларни жорий қилган ҳолда яшамоқлари керак бўлган.


And when the believers saw the companies, they said, "This is what Allah and His Messenger had promised us, and Allah and His Messenger spoke the truth." 	 Бу уларга иймон ва таслимдан бошқа нарсани зиёда этмади. (Яъни, кофирларнинг аҳзоб бўлиб, сонсиз-саноқсиз ададда устларига бостириб келишлари мўминларга иймондан ва Аллоҳ таолога бутунлай ўзларини топширишдан бошқани зиёда қилмади.


These—He has inscribed faith in their hearts, and has supported them with a spirit from Him. 	 Аллоҳ ундоқ кишиларнинг қалбларида иймонни собит қилган, уларни Ўз ҳузуридан бир руҳ билан қўллагандир.


The righteous will be amidst gardens and rivers. 	 Албатта, тақводорлар жаннату анҳорларда.


and We made the day for a livelihood. 	 Ва кундузни тириклик қилдик.


And when Allah made a covenant with those who were given the Book: You shall certainly make it known to men and you shall not hide it; but they cast it behind their backs and took a small price for it; so evil is that which they buy. 	 Аслида, Аллоҳ уларга китоб бераётган пайтда, бу китобни албатта, одамларга баён қиласиз ва беркитмайсиз, деб аҳд олган эди. Жумладан, улар келишининг хабари ўз китобларида берилган Муҳаммад алайҳиссаломнинг васфлари ва у киши ҳақидаги маълумотларни беркитмасдан одамларга баён қилишлари керак эди.


What they say is monstrous: they are merely uttering falsehoods! 	 Аллоҳ ҳақида билмай туриб гапириш жуда оғир. Айниқса, илмсизларча, жоҳиллик билан, Аллоҳ Ўзига бола тутди, дейиш яна ҳам оғир.)


And rely on the Mighty, the Merciful, 	 Ва азиз ва меҳрибон зотга таваккал қил;


God has prepared a severe punishment for them. 	 Аллоҳ уларга қаттиқ азобни тайёрлаб қўйди.


Except from their wives or those their right hands possess, for indeed, they are not to be blamed - 	 Магарам ўз хотинлари ёки ўз мулки бўлганлар мустаснодир. Албатта улар бунга маломат қилинмайдир.


Moses said, “My Lord is well aware of him who brings guidance from Him, and him who will have the sequel of the abode. 	 Ва Мусо: «Роббим Ўз ҳузуридан ким ҳидоят келтирганини ҳам, охират диёри оқибати кимга бўлишини ҳам яхши билгувчи зотдир. Албатта, золимлар нажот топмаслар», деди.


(Noah) said, "I have no knowledge of their deeds. 	 У деди: «Менинг улар нима қилаётганлари ҳақида илмим йўқ.


Such is the favor of Allah to us, and to mankind. 	 (Юсуф (а. с.) бу сўзлари билан куфрни тарк этибгина қолмай, ҳидоят, иймон йўлига юриш зарурлигини ҳам қамоқдаги шерикларига англатмоқдалар.


Some of the Bedouins who sought to be excused came, so that they may be granted leave [to stay back]; while those who lied to Allah and His Apostle sat back. 	 Аъробийлардан узр айтувчилар уларга изн берилишини сўраб келдилар. Аллоҳга ва Расулига ёлғон гапирганлар эса, ўтириб қолдилар.


Do they not consider the kingdom of the heavens and the earth and whatever things Allah has created, and that may be their doom shall have drawn nigh; what announcement would they then believe in after this? 	 Осмонлару ернинг мулкларига, Аллоҳ яратган нарсаларга ва, ажаб эмаски, ажаллари яқинлашиб қолган бўлишига назар солмайдиларми? Бундан кейин, яна қайси гапга ишонарлар?!


That home of the Hereafter (i.e. Paradise), We shall assign to those who rebel not against the truth with pride and oppression in the land nor do mischief by committing crimes. 	 Ўша охират диёрини Биз ер юзида такаббурлик ва бузғунчиликни истамайдиганлар учун қилурмиз. Оқибат тақводорларникидир.


a day when mankind will stand before the Lord of all the worlds? 	 У кунда, одамлар оламлар Роббиси ҳузурида тик турарлар.


There was a token for you in two hosts which met: one army fighting in the way of Allah, and another disbelieving, whom they saw as twice their number, clearly, with their very eyes. 	 Улар ўз кўзлари билан (душман) ўзларига икки баробарлигини кўриб турардилар. Ва Аллоҳ кимни хоҳласа, ўшани Ўз нусрати ила қўллар.


“So do you not ponder?” 	 Ахир эсламайсизларми?!


So He completed them as seven universes in two days, and He assigned to each universe its laws. 	 Уламоларимиз, агар Аллоҳ таоло хоҳласа, буларни кўз очиб юмгунча яратар эди, лекин бандаларига пухталикни ўргатиш учун шошилгани йўқ, дейдилар. Ахир ҳажмини, ичларидаги нарсаларни тасаввур ҳам қилиб бўлмайдиган даражада кўп ва катта бўлган етти осмоннинг ҳар бирида Аллоҳнинг ваҳийси асосида иш кўрилса-да инсон Аллоҳга куфр келтириб ўтирса, шу тўғри бўладими?!


And every soul will be repaid for its deeds in full, and He knows very well what they used to do. 	 Ва ҳар бир жонга қилган амали (жазо ёки мукофоти) тўлиқ берилди. У зот улар қилаётган ишларни ўта яхши билгувчидир.


He replied, "Lord, I am afraid that they will call me a liar. 	 У: «Эй Роббим, улар мени ёлғончи қилишларидан қўрқаман.


Upon a day He will call them and ask: "Where are they you imagined were My compeers?" 	 У кунда, У зот уларга нидо қилиб: «Сизлар даъво қилган «шерик»ларим қани?» дейдир.


You think the mountains are solid. 	 Тоғларни кўриб, қимирламай турибди деб ҳисоблайсан. Ҳолбуки, улар булутнинг ўтишидек ўтурлар.


And those who avoid the devils lest they should worship them and turn Unto Allah in penitence, for them are glad tidings. 	 Тоғутдан, унга ибодат қилишдан четда бўлганларга ва Аллоҳга қайтганларга хушхабар бор.


and say, ‘This is nothing but plain magic!’ 	 Улар: «Бу (Қуръон) очиқ-ойдин сеҳрдан бошқа нарса эмас.


And fear the Day when ye shall be brought back to Allah. 	 Аллоҳга қайтариладиган кунингиздан қўрқинг.


And there will be no blame on you in regard to aught on which ye mutually agree after the stipulation; verily Allah is Knowing, Wise. 	 Оятда эрли аёллардан «қўлингизга мулк бўлиб тушганлар» истисно қилинмоқда. Яъни, урушда душман томондан мусулмонлар қўлига тушган аёллар, эрлари бўлса ҳам, ҳайз кўрганларидан кейин уларга молик бўлган мусулмонларга ҳалол бўлаверади.)


What is the Inevitable Reality? 	 Ал-Ҳааққаҳ нима ўзи?!


They do not esteem God with the right estimation. 	 Улар Аллоҳнинг қадрини жойига қўймадилар. Албатта, Аллоҳ кучли ва азиздир.


They said: "Will You place therein those who will make mischief therein and shed blood, - while we glorify You with praises and thanks (Exalted be You above all that they associate with You as partners) and sanctify You." 	 (Ушбу оятдан маълум бўляптики, Аллоҳ таоло Одамни Ўзининг ер юзидаги ўринбосари-халифаси бўлишини ирода этган экан. Демак, инсонга улкан ишонч билдирилган, улуғ Аллоҳнинг халифаси бўлишдек олий мақомга лойиқ кўрилган.


They, too, will suffer a painful torment. 	 (Бу оятда, Бани Назийр аҳли ҳам хиёнат, исён туфайли худди улардан аввалги Бани Қайниқоъ аҳли тушган ҳолга тушганлари эслатилмоқда.)


So oft as they desire to get thereout, they shall be sent back thereto; and it will be said unto them: taste the torment of the Fire which ye were wont to belie. 	 (Фосиқлар дўзах азобидан қийналиб, ундан қочиб чиқишга ҳаракат қиладилар. Аммо улар дўзахдан энди чиқай деб қолганларида, яна унга қайтариладилар.


Do not fight them by the Holy Mosque unless they fight you there. 	 Масжидул Ҳаром олдида сизга қарши урушмагунларича, сиз урушманг.


They say: "Our Lord! Hasten on for us our fate before the Day of Reckoning." 	 Улар: «Эй Роббимиз, бизга ҳисоб кунидан илгари насибамизни тезроқ бер!» дедилар.


Believers, on Friday when the call for prayer is made, try to attend prayer (remembering God) and leave off all business. 	 Эй иймон келтирганлар! Жума куни намозга нидо қилинганда, Аллоҳнинг зикрига шошилинг ва савдони қўйинг.


Do people think that they will be let go merely by saying: “We believe,” and that they will not be tested, 	 Ҳар ким ҳам, иймон келтирдим, деб айтавериши мумкин. Аммо тил билан айтилган калима дилдан чиққанми ёки йўқми, буни аниқлаш учун банда синов-имтиҳондан ўтиши керак.)


And We have appointed thereon for you livelihoods and also for those of whom ye are not the providers. 	 Ва унда сизлар учун маош воситаларини ва сиз ризқини бера олмайдиган кимсаларни қилиб қўйдик.


Satan had embellished their deeds for them and had turned them away from the Right Path although they were a people of clear perception. 	 Шайтон уларга амалларини зийнатлаб кўрсатиб, уларни йўлдан тўсди. Ҳолбуки, улар кўриб-билиб тургувчи эдилар.


and drive the guilty as a thirsty herd towards hell, 	 Жиноятчиларни жаҳаннамга чанқоқ ҳолларида ҳайдаймиз.


But the ones who deny Our verses and are arrogant toward them - those are the companions of the Fire; they will abide therein eternally. 	 Оятларимизни ёлғонга чиқарганлар ва улардан кибр қилганлар, ана ўшалар дўзах эгаларидир. Улар унда абадий қолурлар.


O children of Israel, remember the favours I bestowed on you, and made you exalted among the nations of the world. 	 Эй Бани Исроил, сизга берган неъматларимни ва Мен сизларни оламлардан афзал қилиб қўйганимни эсланг!


But if they do not answer you, know that it has been sent down with the knowledge of Allah, and that there is no god except He. 	 Агар жавоб бера олмасалар, бас, билингки, у фақатгина Аллоҳнинг илми ила нозил қилингандир. Ундан ўзга бирон илоҳ йўқдир.


And marry not women whom your fathers married, except what has already passed; indeed it was shameful and most hateful, and an evil way. 	 Чунки аксар пайтда боланинг катта бўлиб вояга етишини, сўнгра отасининг хотинига–ўгай онасига уйланишини кутишга тўғри келар эди. Агар ўғли отаси ўлган пайтда вояга етган бўлса, ўгай онаси унга мерос тариқасида хотин бўлиб қолар эди.


They flatter you with their tongues, but their hearts are averse to you, for most of them are iniquitous. 	 Сизни оғизлари билан рози қиладилар-у, қалблари кўнмайдир. Уларнинг кўплари фосиқлардир.


And when they mount upon the ships they pray to Allah, making their faith pure for Him only, but when He bringeth them safe to land, behold! they ascribe partners (unto Him), 	 Улар қачон кемага минсалар, Аллоҳга, Унинг динига ихлос қилган ҳолларида дуо қилурлар. Нажот бериб, уларни қуруқликка чиқарса, баногоҳ ширк келтирурлар.


God is Aware of the wrongdoers. 	 Аллоҳ золимларни билгувчи зотдир.


And when he had provided them their provision, he put the drinking-cup in his brother’s bag, and then an announcer cried, “O people of the caravan! 	 Сўнгра жарчи: «Эй карвондагилар, сизлар ўғридирсизлар», деб жар солди. (Яъни, Юсуф (а. с.) оға-иниларининг жиҳозларини ҳозирлаётган ходимларига айтиб, кичик укасининг юкига бир сув идиш қўштириб қўйдилар.


Say: 'To God belongs intercession altogether. 	 Сен: «Барча шафоат ёлғиз Аллоҳникидир.


And of His signs is [that] He shows you the lightning [causing] fear and aspiration, and He sends down rain from the sky by which He brings to life the earth after its lifelessness. 	 Ва Унинг оятларидан сизга қўрқув ва умид учун чақмоқни кўрсатади ва осмондан сувни нозил қилади-да, у билан ерни ўлгандан кейин тирилтиради. Албатта, бунда ақл юратадиган қавм учун оят-белгилар бордир.


Do they possess the treasures of the mercy of your, (Muhammad's), Lord, the Majestic and Munificent God? 	 Ёки уларнинг ҳузурида азизу ўта саҳоватли Роббингнинг раҳмат хазинаси борми?


They have taken other gods instead of Allah that they may be a source of strength for them. 	 Улар ўзларига куч-қудрат, иззат бўлиши учун Аллоҳдан ўзгаларни худо қилиб оладилар.


And whoever turns his back to them on such a day - unless it be a stratagem of war, or to retreat to a troop (of his own), - he indeed has drawn upon himself wrath from Allah. 	 Кимки ўша кунда жанг ҳунари кўрсатиб ёки бошқа гуруҳга қўшилмоқчи бўлган ҳолатдан ташқари уларга орқа ўгириб қочса, бас, батаҳқиқ, Аллоҳдан бўлган ғазаб ила қайтибди.


His is the kingdom in the heavens and the earth. 	 Бас, Аллоҳга ҳамда Унинг Аллоҳ ва Унинг калималарига иймон келтирадиган уммий элчисига–Пайғамбарига иймон келтиринг. Ва унга эргашинг, шоядки ҳидоят топсангиз», деб айт.


Is He [not best] who responds to the desperate one when he calls upon Him and removes evil and makes you inheritors of the earth? 	 Ёки музтар-ночор одам дуо қилганда ижобат этиб, унинг мушкулини осон қилган ҳамда сизни ер юзида халифа қилган зот яхшими?!


Whoso doeth that through aggression and injustice, we shall cast him into Fire, and that is ever easy for Allah. 	 Демак, ким мазкур ишни тажовузкорлик (яъни, ҳаромлигини билиб туриб) ва зулм ила (яъни, қилишдан тап тортмай) қилса, охиратда дўзахга киритилади. Яъни, ботил йўл билан мол еганларни дўзахга киритиш Аллоҳ учун осондир, xеч ким қочиб, ҳийла қилиб қутула олмайди.)


He said, "It will be so! 	 У: «Ана шундай! Роббинг айтдики, бу мен учун осон.


He smiled, and laughed at its words, and said: 'My Lord, inspire me that I should be thankful for Your blessing with which You have blessed me and my parents, and that I may do good works that will please You. 	 Бас, у унинг сўзидан табассум қилди ва: «Роббим, мени Ўзинг менга ва ота-онамга берган неъматларингга шукр этишимга ва сен рози бўладиган солиҳ амаллар қилишимга муяссар этгин. Ўз раҳматинг ила мени солиҳ бандаларингга қўшгин», деди.


And if you wish to have your children nursed by a substitute, there is no blame upon you as long as you give payment according to what is acceptable. 	 Агар фарзандларингизга эмизувчи талаб қилишни ирода қилсангиз, берадиганингизни яхшилик билан аввалдан топширсангиз, гуноҳ бўлмайди.


Joseph said, "Put me in charge of the treasuries of the land. 	 У: «Мени ернинг хазиналари устига қўй. Албатта, мен муҳофаза қилувчи ва билувчиман», деди.


And when Allah will say: O Isa son of Marium! did you say to men, Take me and my mother for two gods besides Allah he will say: Glory be to Thee, it did not befit me that I should say what I had no right to (say); if I had said it, Thou wouldst indeed have known it; Thou knowest what is in my mind, and I do not know what is in Thy mind, surely Thou art the great Knower of the unseen things. 	 Аллоҳ: «Эй Ийсо ибн Марям, сен одамларга, Аллоҳни қўйиб, мени ва онамни илоҳ қилиб олинглар, дедингми?» деганини, у эса: «Эй пок Зот, ҳаққим йўқ нарсани мен айта олмайман-ку. Агар айтган бўлганимда, батаҳқиқ, Сен уни билар эдинг.


There has come to you clear evidence from your Lord. 	 (Бошқа сураларда баён қилинишича, Самуд қавми Солиҳдан (а. с.) Аллоҳнинг қудратига далолат қилувчи оят-белги келтиришни талаб қилганларида, Аллоҳ таоло катта харсанг тошдан бир туяни чиқарган.


(And it is said unto them): Eat and drink in health (as a reward) for what ye used to do, 	 Енглар, ичинглар, ош бўлсин. (Булар)қилган амалларингиз учундир.


And Allah is of everything Knower. 	 Пайғамбаримиз ҳадисларидан бирида: «... Ва билгинки, сенга етган мусибат адашиб бошқага ўтиши мумкин эмас, агар бошқага бўлса, сенга етмасди...», деганлар.)


It is a Decisive Word. 	 Албатта у(Қуръон) ажратувчи сўздир.


So you will see and they will see 	 Бас, тезда кўрурсан ва улар ҳам кўрурлар.


How many towns have We destroyed (for their sins)? 	 Қанчадан-қанча шаҳар-қишлоқларни ҳалок қилдик. Бас, азобимиз уларга тун уйқусида ёки кун уйқусида келди.


And when they are called to [the words of] Allah and His Messenger to judge between them, at once a party of them turns aside [in refusal]. 	 Уларни қачонки Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига ораларида ҳукм чиқариш учун чорланса, баногоҳ улардан бир гуруҳи юз ўгиргувчилардир.


For them is suffering for they lie. 	 Ва уларга ёлғон гапирганлари учун аламли азоб бор.


We had placed between them and the towns which We had blessed hamlets prominent [from the main route], and We had ordained the course through them: ‘Travel through them in safety, night and day.’ 	 Биз улар билан Ўзимиз баракали қилган шаҳарлар орасида кетма-кет қишлоқлар қилиб, улар орасидаги юришни ўлчовли этиб қўйган ва «Уларда кечалар ҳам, кундузлар ҳам омонлик-ла юраверинг» (деган эдик). (Аллоҳ таоло сабаъликлар билан ўзи баракотли қилган Макка, Мадина, Қуддус каби шаҳар-қишлоқлар орасидаги йўлларда қишлоқлар бино қилиб қўйган эди.


The People of the Book adopted many different ways rather than follow the true way of Islam even after the knowledge of truth had reached them, and this merely to commit excesses against one another. 	 Яҳудий, насроний, буддий ёки яна бошқа ҳар хил динлар Аллоҳнинг ҳузурида эътиборини йўқотган динлардир. Уларга эътиқод ва амал қилганлар бехуда юрибдилар ҳисоб.


Truly there are signs in this for people who reflect. 	 Албатта, бунда тафаккур қиладиган қавмлар учун оят-белгилар бордир.


Woe on that Day to the rejecters. 	 Ўшал кунда ёлғонга чиқарувчиларга вайл бўлсин!


Because your Lord has commanded it. 	 Сенинг Роббинг унга ваҳий юборганини.


Surely there are signs in these for those who are wise. 	 Албатта, бунда ақл эгалари учун ибратлар бордир.


Say: Allah is Witness between me and you. 	 У мен билан сизларнинг ўртангизда гувоҳдир. Менга ушбу Қуръонни, унинг ила сизларни ва у етиб борганларни огоҳлантиришим учун ваҳий қилинди.


Indeed We have made the communications clear for a people who are sure. 	 Батаҳқиқ, Биз яхши билувчи қавмларга мўъжизаларни баён қилганмиз.


The Forgiver of sin, and the Most Acceptor of Repentance, the Severe in Punishing, the Greatly Rewarding; there is no God except Him; towards Him only is the return. 	 У гуноҳни мағфират қилгувчи, тавбани қабул этгувчи, иқоби шиддатли ва фазлу карам соҳиби бўлган зотдир. Ундан ўзга ибодатга сазовор зот йўқ.


And afterward there will come unto you a messenger, confirming that which ye possess. 	 Улар: «Иқрор бўлдик», дейишди. У: «Бас, гувоҳ бўлинглар, мен ҳам гувоҳ бўлувчиларданман», деди.


but whose hearts are not in their prayer. 	 Улар ўз намозларини унитувчилардир.


the dwellers of the Thicket and the nation of Tubba', all belied their Messengers, therefore My threat was realized. 	 Бас, (азоб) ваъдам ҳақ бўлди. (Бу ояти каримада кофирлар фақат Муҳаммад алайҳиссаломнигина ёлғончига чиқаришмагани, балки бу қадимий одати эканлиги эслатилмоқда.)


Behold, those who wrongfully devour the properties of orphans only fill their bellies with fire. 	 Албатта, етимларнинг молини зулм ила еганлар, қоринларида оловни еган бўладилар.


The Day when He will gather them, (it will be) as though they had lingered but an hour of the Day and they will recognize one another. 	 Уларни тўплайдиган кунда худди наҳордан бир соатгина турганга ўхшаб бир-бирлари билан танишурлар.


The way (to blame) is only against those who ask permission of you though they are rich; they have chosen to be with those who remained behind, and Allah has set a seal upon their hearts so they do not know. 	 Бой-бадавлат бўлиб туриб сендан изн сўрайдиганларни айблашга йўл бор. Улар хотин-халажлар билан бирга бўлишга рози бўлдилар.


the Lord of Moses and Aaron." 	 (Не боисдан сеҳргарлар биринчи бўлиб иймон келтирдилар? Чунки улар Мусо (а. с.) келтирган нарса сеҳр эмас, ҳақиқий илоҳий мўъжиза эканини ҳаммадан бурун англаб етдилар.


But if you do not bring him to me, no measure will there be [hereafter] for you from me, nor will you approach me." 	 ( Юсуф (а. с.) уларга сўраган нарсаларини–озиқ-овқатни ҳам бердилар. Жўнаб кетишларидан олдин молларини юклаш, йўлга тайёргарлик кўриш пайтида, янаги сафар ота бир иниларини ҳам олиб келишни тайинладилар.)


And at the earth, how it is spread out? 	 Ва ерни қандоқ текислаб қўйилганига?


Or He Who made the earth for habitation, and placed rivers within it, and created mountains as anchors for it, and kept a barrier between the two seas? 	 Ёки ерни қароргоҳ этган, унинг узра анҳорлар қилган, унга тоғлар қилган ва икки денгиз ўртасида тўсиқ қилган зотми?! Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳ борми?!


I have vowed a fast unto the Most Beneficent (Allah) so I shall not speak to any human being this day.  	 Бугун инсон зотига зинҳор гапирмасман», дегин.


(Before) the Fire they shall be exposed morning and evening, and on the Day when the Hour comes, (it will be said): 'Admit the family of Pharaoh into the most terrible punishment' 	 (Қиёмат) соати қоим бўлганида эса: «Фиръавн аҳлини энг ашаддий азобга киритинглар», дейилур. (Демак, ўша Фиръавн аҳлини ўраб олган ёмон азоб бир оловдир.


There is not a moving (living) creature but He has grasp of its forelock. 	 Ундан ўзга таваккал қиладиган зот йўқ. Ана шунинг учун ҳам мен сиздан эмас, ўша қудратли, ғолиб ва қаҳрли Аллоҳдан қўрқаман ва Унгагина суянаман.


When thou saidst to him whom God had blessed and thou hadst favoured, 'Keep thy wife to thyself, and fear God,' and thou wast concealing within thyself what God should reveal, fearing other men; and God has better right for thee to fear Him. 	 Эсла, сен Аллоҳ неъмат берган ва сен ҳам неъмат берган шахсга: «Жуфтингни ўзинг ила тутиб тур ва Аллоҳга тақво қил», дер эдинг. Ва ичингда Аллоҳ ошкор қилгувчи бўлган нарсани махфий тутардинг ва одамлардан қўрқардинг, ҳолбуки, Аллоҳдан қўрқмоғинг ҳақлироқ эди.


whom the angels take while they are goodly, saying: 'Peace be on you. 	 Фаришталар уларнинг жонларини пок ҳолларида ола туриб: «Сизларга салом бўлсин. Қилиб юрган ишларингиз туфайли жаннатга киринг», дерлар.


They impress upon you that they have submitted. 	 Сенга мусулмон бўлганларини миннат қилурлар.


For us our deeds and for you your deeds. 	 Бизнинг амалларимиз ўзимиз учун, сизнинг амалларингиз ўзингиз учун. Биз билан сизнинг орамизда жанжал(га ўрин) йўқ.


Everyone of them wishes that he could be given a life of a thousand years. 	 Мушриклардан бирлари минг йил умр кўришни суяди.


Those - Allah will have mercy upon them. 	 Албатта, Аллоҳ ғолиб ва ҳикматли зотдир. (Бу васфлар мунофиқлар ҳақида келган васфга тамоман зид эканлиги очиқ-ойдин кўриниб турибди.


Except he who is to [enter and] burn in the Hellfire. 	 Ўзи (аслида) жаҳаннамга киргувчи кимсадан бошқани.


And accept my invocation. 	 Эй Роббимиз, дуони қабул этгин.


Or that He will not seize them during their activities? 	 Ёхуд уларни ҳаракатлари асносида олишидан, улар У зотни ожиз қолдирувчи бўла олмасликларидан хотиржаммилар?! (Агар Аллоҳ хоҳласа, уларни ҳаракатда бўлиб, шаҳарма-шаҳар кезиб, сайру саёҳат ёки бошқа ишлар билан машғул бўлиб юрганларида ҳам олаверади.


Nor do I say concerning those upon whom you look with contempt, that God will not bestow any good upon them -- God knows best what is in their hearts. 	 «Кўзингизга ҳақир кўринаётганларга Аллоҳ ҳаргиз яхшилик бермайди», демайман. Уларнинг дилларида нима борлигини Аллоҳ яхши биладир.


His wife came forward, crying and beating her face, saying, "I am an old barren woman!" 	 Хотини қичқириб келди ва ўз юзига шапалоқ тушириб: «Туғмас кампир-а?!» деди.


And when they have to give by measure or weight to men, give less than due. 	 Ва агар одамларга ўлчаб ёки тортиб берсалар, камайтирарлар.


This is how We have made (the habit of) denying embedded in the hearts of the guilty. 	 Биз у(Қуръон)ни жиноятчилар қалбларига ана шундай йўлладик. (Улар уни эшитадилар, маъноларини тушунадилар, аммо иймон келтирмайдилар.)


People, you are one nation and I am your Lord. 	 Албатта, сизнинг ушбу умматингиз бир умматдир ва Мен сизнинг Роббингизман.


We shall make a note of their words, and the murders of the prophets they committed unjustly, and say to them: "Now taste the agony of burning." 	 (Яҳудийлар доимо Аллоҳ таоло тўғрисида ёмон тасаввурда, ноҳақ ақидада бўлганлар. Улар мўътабар ҳисоблайдиган китобларида ҳам бу нарса ўз аксини топган.


why, then, if you are not subject to Our command, 	 Агар сиз ҳисоб бермас бўлсангиз.


And assuredly We have preferred some prophets over some others: and We vouchsafed unto Daud a Scripture. 	 (Мисол учун, баъзиларига китоб нозил қилдик, баъзиларига нозил қилмадик. Айримларига кўп ва катта мўъжизалар, айримларига оз ва кичик мўъжизалар бердик ва ҳоказо.


He said to his father and to his nation: 'What do you worship' 	 Ўшанда у отаси ва қавмига: «Нимага ибодат қилмоқдасизлар?» деган эди.


So it is; and Our knowledge encompasses all that he possessed. 	 Зулқарнайн мағрибда ҳукмронлик қилганидек, машриқда ҳам ҳукмронлик қилди. Биз, шубҳасиз, Зулқарнайннинг ҳузуридаги ҳамма нарсанинг хабарини тўлиқ биламиз.)


That We might make it a memorial for you, and that remembering ears (that heard the story) might remember. 	 Уни сизларга эслатма қилиш учун ва англовчи қулоқлар англаб олиши учун. (Бўлиб ўтган қисса ва ҳодисалар ҳамма учун ўрнак, эслатма, ваъз-насиҳат бўлиши керак.)


Indeed the Godwary will be amid gardens and streams, 	 Албатта, тақводорлар жаннату анҳорларда.


except for an old woman who was among those that stayed behind. 	 Магар бир кампиргина (азобда) қолгувчилардан бўлди.


They alone believe in Our revelations who, when they are reminded thereof, fall down prostrate and hallow the praise of their Lord, and they are not stiff-necked. 	 Албатта, Бизнинг оятларимизга уларла эслатма берилганда саждага йиқиладиган, Роббиларига ҳамд ила тасбиҳ айтадиган ва мутакаббирлик қилмайдиганларгина иймон келтирарлар. (Яъни, Аллоҳнинг оятлари тиловат қилинган чоғда таъсирланиб, қалблари эриб, ихлослари ортиб, Аллоҳни улуғлаб саждага йиқиладиган одамларгина оятларга иймон келтирар эканлар.)


What prevents people from having faith when guidance comes to them or from asking for forgiveness from their Lord before they face the kind of torment that the ancient people experienced or a new form of torment. 	 Одамларни уларга ҳидоят келганида иймон келтиришларидан ва Роббиларига истиғфор айтишларидан фақатгина аввалгиларнинг суннати келишини ёки очиқ азоб келишини кутишлари тўсди, холос.


On the day when the trumpet shall be blown, and We will gather the guilty, blue-eyed, on that day 	 (Kиёматнинг келганини билдириб, сур чалинади. Ўша қиёмат кунида кофирлар-жиноятчиларни Аллоҳ таоло қўрқувдан юзлари қорайиб, кўзлари кўкариб кетган кетган ҳолларида маҳшарга жамлайди.)


And if they wait patiently until you come out to them, it would certainly be better for them, and Allah is Forgiving, Merciful. 	 Агар уларнинг ҳузурига чиққунингча сабр қилсалар, ўзлари учун яхши бўларди. Аллоҳ мағфират қилувчи ва раҳимлидир.


And when the son of Mary was cited as an example, your people opposed. 	 Анбиё сурасидаги «Албатта, сизлар ва Аллоҳдан ўзга ибодат қилган нарсаларингиз жаҳаннам ўтин-тошидирсиз. Сизлар унга киргувчидирсиз» оятини тиловат қилганларида, Абдуллоҳ ибн аз-Забъарий ат-Тамимий исмли мушрик: «Бу биз ва бизнинг олиҳаларимиз учунми ёки ҳамма умматлар учунми?» деб сўраган.


And We made them a precedent and an example for the later peoples. 	 Бас, уларни ўтмишга айлантирдик ва кейингиларга мисол қилиб қўйдик.


If they try to force you to associate with Me that of which you have no knowledge, do not obey them. 	 Агар икковлари сени ўзинг билмаган нарсани Менга ширк келтиришга зўрласалар, бас, уларга итоат этма!


And especially for the Jews We forbade which We related to you earlier; and We did not oppress them, but it is they who wronged themselves. 	 Лекин улар ўзларига зулм қилган эдилар. (Ушбу оятда ишора этилаётган, — Аллоҳ яҳудийларга ҳаром қилган нарсалар Анъом сурасида келган.)


the wont of God, as in the past before, and thou shalt never find any changing the wont of God. 	 (Аллоҳ таоло мўминларнинг ғалабасини ва кофирларнинг мағлубиятини Ўз суннатига боғлаб қўймоқда. Ҳақиқатда ҳам, иймон куфрдан, мўминлар кофирлардан доимо устун келадилар.


My Lord encompasses all things in knowledge; then will you not remember? 	 Роббим барча нарсани ўз илми ила қамраб олган. Эсласангиз бўлмасми?


Those who belied Shu'aib, they were the losers. 	 (Яъни, мазкур шиддатли зилзиладан кейин Шуайбга (а. с.) мухолиф бўлган кофирлар ҳалок бўлиб, батамом гумдон бўлиб кетдилар.)


With the help of Our Signs the two of you and your followers will prevail." 	 (Демак, Мусо ва Ҳорун алайҳиссалом ҳамда уларга эргашганлар ғолиб бўлишлари турган гап. Ғалабага эришиш учун Аллоҳнинг оятлари билан ҳаракат қилинса, бас.


And do not consume it excessively and quickly, [anticipating] that they will grow up. 	 У молларни исроф ила ва эгаларининг катта бўлиб қолишидан қўрқиб шошилиб еманг.


O ye who believe! fulfil the compacts. 	 Сизга, кейин тиловат қилинадиганларидан бошқа, чорва ҳайвонлари ҳалол қилинди, эҳромдалик вақтингизда овни ҳалол санамаган ҳолингизда. Албатта, Аллоҳ нимани ирода этса, шуни ҳукм қиладир.


They desire to deceive Allah and those who believe, and they deceive only themselves and they do not perceive. 	 Улар Аллоҳни ва иймон келтирганларни алдамоқчи бўладилар. Ва ҳолбуки, сезмасдан ўзларини алдайдилар.


save him who repents, and believes, and does righteous work -- those, God will change their evil deeds into good deeds, for God is ever All-forgiving, All-compassionate; 	 Магар ким тавба қилса, иймон келтириб, солиҳ амал қилса, бас, Аллоҳ ана ўшаларнинг ёмонликларини яхшиликларга алмаштирур. Аллоҳ мағфиратли ва раҳмли бўлган зотдир.


enveloped by darkness. 	 Устини зулмат қоплаган.


The selected file is not a regular file 	 Белгиланган файл одатдаги файл эмас


They are the ones who perish because of what they have earned; they shall have boiling water for drink and a painful punishment because of what they used to defy. 	 (Ўз динларини ўйин қилиб олганлар, динга эҳтиром билан қарамайдиган, динни ўз хоҳишларича тўғрилашга ҳаракат қиладиганлардир. Улар мушриклардан, аҳли китоблардан ёки мусулмонман деб юрганлардан ҳам бўлиши мумкин.


And those who dispute in respect of Our revelations may know that for them there is a place of shelter. 	 Токи Бизнинг оятларимиз ҳақида тортишадиганлар билсинларки, улар учун ҳеч бир қочар жой йўқдир.


And who could be a greater wrongdoer than the one who forbids the mention of Allah's name in places of worship and strives for their ruin? 	 Аллоҳнинг масжидларида Унинг исми зикр қилинишини ман этган ва уларни бузишга ҳаракат қилгандан ҳам золимроқ одам борми?


Unto Thee is the journeying. 	 Уларда ақида, иймон хусусиятлари, банданинг ўз Робби билан бўладиган ҳоли, фарз қилинган амалларга муносабат ва бошқалар келган.)


By the glorious Quran. 	 Улуғ Қуръон ила қасам.


Woe to every sinful liar! 	 Ҳар бир ёлғончи гуноҳкорга ҳалокат бўлсин!


Those are the ones for whom there will be the worst of punishment, and in the Hereafter they are the greatest losers. 	 Ана ўшаларга ёмон азоб бордир ва улар охиратда энг кўп зиён кўргувчилардир. (Бу дунёда охиратдан умиди йўқлиги учун молу дунё, айшу ишрат, шаҳвату лаззат кетидан тушиб, ўзини ўтга-чўққа уриб, расво бўлади.


The people (of Abraham) had no answer except: "Kill him or burn him;" but God saved him from the fire. 	 Унинг қавмининг жавоби: «Уни ўлдиринглар ёки ўтда ёқинглар!» дейишларидан бошқа нарса бўлмади. Бас, Аллоҳ уни ўтдан қутқарди.


Yet they rush around to spread corruption in the land; but God does not love those who are corrupt. 	 Фақат уларгина бундай даъво қилишга журъат этишлари мумкин. Аслида, бахиллик яҳудийларнинг ўзларига хос.)


" Then We will separate them, and their "partners" will say, "You did not used to worship us, 	 Бас, ораларини ажратамиз ва шерик қилинмишлар: «Бизга ибодат этмаган эдингиз.


Creator of the heavens and the earth! 	 Осмонлару ерни яратган зот!


And he said to his servants: Put their money into their bags that they may recognize it when they go back to their family, so that they may come back. 	 У ўз йигитларига: «Уларнинг сармояларини юклари ичига солиб қўйинглар. Шояд улар аҳлларига борганларида буларни таниб, қайтиб келсалар», деди.


Man is indeed an ingrate. 	 «Албатта, инсон ўта ношукрдир». Шунинг учун ҳам Аллоҳга куфр келтиради.


So what discourse will they believe after this?! 	 Бундан кейин, яна қайси гапга ишонарлар?!


The Godwary [person] will be spared of that 	 Ва албатта, ундан тақводор банда четда қолади.


There is no sin for you or for them if they come without permission at other times than these, for you have to visit: ne another over and over again. 	 Чунки бу вақтда одам ҳали ўрнида ётган бўлади. «... пешинда кийимларингизни ечадиган пайтингизда...» Қуръон нозил бўлган иссиқ ўлкаларда пешин вақтида ечиниб, салқинлаб, дам олмасликнинг ҳеч иложи йўқ. «... хуфтон намозидан сўнг».


And We gave him his reward in this world, and indeed, he is in the Hereafter among the righteous. 	 Унга бу дунёда ажрини бердик. Албатта, у охиратда солиҳлардан бўлгай.


"Are our gods any better than Jesus (for according to Muhammad), if our gods go to hell so too will Jesus. What they say is only a false argument. 	 Улар: «Бизнинг олиҳаларимиз яхшими ёки уми?» дедилар. Улар уни сенга фақат талашиб-тортишиш учунгина мисол келтирдилар.


amidst gardens and fountains, 	 Боғу роғлар ва булоқларда бўлурлар.


And the earth—We spread it out—How well We prepared it! 	 Ва ерни тўшаб қўйдик. Биз қандоқ ҳам яхши тайёрловчимиз!


Indeed, were you to know with certain knowledge, 	 Йўқ! Агар сизлар аниқ илм ила билганингизда эди.


The chiefs among the people who were arrogant towards the weaker ones among them who believed, asked: "Do you really know that Saleh has been sent by his Lord?" 	 Унинг қавмидан мутакаббир бўлган зодагонлар, заифҳол бўлганлардан иймон келтирганларига: «Солиҳни Роббидан Пайғамбар қилиб юборилган, деб билмоқдамисиз?!» дедилар.


Those are they who disbelieve in the revelations of their Lord and in the meeting with Him. 	 (Яъни, қиёмат куни кофирларнинг ҳеч қандай қадр-қиймати бўлмайди. Уларнинг бу дунёда қилган амалларининг вазни ҳам бўлмайди.


They will say, "The truth." 	 Бировга шафоатчилик борасида оғиз оча олмайдилар.


and so they departed. 	 Бас, улар юриб кетдилар. То бир болани учратганида, уни ўлдирди.


What! Do the (unbelievers) expect that the angels should descend, or the sentence of your Lord come to pass? 	 Улар ўзларига (ўлим) фаришталарини ёки Роббингнинг (азоб) амри келишига интизор бўлиб турибдиларми? Улардан олдингилар ҳам шундай қилган эдилар.


Indeed, they deny they will ever meet their Lord. 	 Улар Роббиларига рўбарў бўлишни инкор қилгувчилардир.


He is fully capable of exacting penalties. 	 Жумладан, молу мулк сарфлашга тайёрми-йўқми экани, жисмоний қийинчиликларга дош бера оладими, ўзини шаҳватдан, турли фаҳш гап-сўзлардан тийишга қурби етадими-йўқми–булар синалади.)


He said, "Your Lord may well destroy your enemy and make you successors to the land. 	 Сен келмасингдан бурун ҳам озор тортар эдик, ўшанда ҳам ўғилларимизни ўлдириб, аёлларимизни тирик қолдирар эдилар, сен келганингдан кейин ҳам бари бир озор топмоқдамиз. Уларнинг фикрича, Пайғамбар келиши ҳамоно ҳамма нарса уларнинг фойдасига ҳал бўлиб қолиши керак экан.


Say to those who have disbelieved, if they cease (from disbelief) their past will be forgiven. But if they return (thereto), then the examples of those (punished) before them have already preceded (as a warning). 	 Куфр келтирганларга айт, агар тўхтасалар, ўтган нарсалар мағфират қилинур ва агар қайтадиган бўлсалар, бас, батаҳқиқ, аввалгиларнинг суннати ўтган.


Then Allah sent forth Prophets to give them glad tidings and to warn them; and with them He sent down the Book with the truth, that He might rule between the people in that which they differ. 	 Бас, Аллоҳ хушхабар ва огоҳлантириш берувчи Набийларни юборди ва уларга одамлар ўртасида, улар ихтилоф қилган нарсаларда ҳукм қилиш учун ҳақ китоб туширди. У тўғрисида ихтилофни очиқ ҳужжатлар келгандан сўнг, кимга берилган бўлса, ўшаларгина ҳаддан ошиб қилдилар.


They caused utter loss to themselves, and all that they had invented failed them. 	 Ана ўшалар ўзларига зиён қилганлардир ва тўқиган нарсалари улардан ғойиб бўлди.


Whomever Allah desires to guide, He opens his breast to Islam, and whomever He desires to lead astray, He makes his breast narrow and straitened as if he were climbing to a height. 	 Кимни Аллоҳ ҳидоят қилмоқчи бўлса, унинг кўксини Исломга очиб қўядир. Кимни залолатга кетказишни ирода қилса, унинг кўксини худди осмонга кўтарилаётгандек, тор ва танг қилиб қўядир.


Taught the Qur'an, 	 Қуръони ўргатди.


And lo! Jonah verily was of those sent (to warn) 	 Албатта, Юнус ҳам Пайғамбарлардандир.


And when the prayer is finished disperse through the land and seek Allah’s grace, and remember Allah much so that you may be felicitous. 	 Бас, намоз тугагандан сўнг ер юзи бўйлаб тарқалинг ва Аллоҳнинг фазлидан талаб қилинг ва Аллоҳни кўп эсланг, шоядки ютуққа эришсангиз.


For those We have prepared a painful punishment. 	 Ана ўшаларга аламли азобларни тайёрлаб қўйганмиз.


Then lo! he is an open disputant. 	 Энди эса, у очиқ-ойдин хусуматчи бўлиб турибди?!


And in it they will have all kinds of fruit, and will receive forgiveness from their Lord. 	 Улар учун у ерда барча мевалар ва ўз Роббиларидан мағфират бор.


But they had not been sent as guardians over them. 	 Ҳолбуки, улар а(мўмин)лар устидан кузатувчи қилиб юборилган эмаслар!


And what imagine those who fabricate a lie against Allah of the Day of Resurrection? 	 Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқиётганларнинг қиёмат куни ҳақида нима гумонлари бор?


(Remember) Zachariah when he called to his Lord: "Do not leave me alone (and childless), for you are the best of givers." 	 Ва Закариёни эсла. Ўшанда у Роббига нидо қилиб: «Эй Роббим, мени ёлғиз ташлаб қўйма, Сен, Ўзинг ворисларнинг энг яхшисисан», деган эди.


The Day when their excuses will be of no profit to Zalimun (polytheists, wrong-doers and disbelievers in the Oneness of Allah). 	 Иймон томонида турган баъзи кишиларнинг эътиқод йўлида шаҳид бўлишлари улкан нусрат бўлиши мумкин. Ҳозиргача бутун дунё қанчадан-қанча шаҳидларни мадҳ этиб, эҳтиром ила эслаб келмоқда, уларни шаҳид этган қотиллар эса, лаънатланмоқда.


Those whom they (Al-Mushrikun) invoke besides Allah have not created anything, but are themselves created. 	 Уларнинг Аллоҳдан ўзга ибодат қилаётганлари ҳеч нарсани ярата олмаслар. Ҳолбуки, ўзлари яратиладилар.


That [inheritance] is what is the great bounty. 	 Барча ҳаром, шубҳали ва макруҳ амаллардан узоқда бўладилар. Бунинг устига номига яхшилик бўлса, ҳаммадан ўзиб етиб борадилар.)


Allah has made the Kaaba, the sacred house, a maintenance for the people, and the sacred month and the offerings and the sacrificial animals with garlands; this is that you may know that Allah knows whatever is in the heavens and whatever is in the earth, and that Allah is the Knower of all things. 	 Аллоҳ Каъбани–Байтул Ҳаромни, ҳаром ойни, ҳадийни ва осиладиган белгиларни одамлар учун асос қилиб қўйди. Бу эса, Аллоҳ албатта осмонлару ердаги нарсаларни билишини ва албатта Аллоҳ ҳар бир нарсани билувчи зот эканини билишингиз учундир.


So scheme against me, all of you together, and then grant me no respite. 	 Ундан ўзгани. Бас, ҳаммангиз менга қарши ҳийла қилаверинглар, менга муҳлат берманглар.


"There is therein (enough provision) for thee not to go hungry nor to go naked, 	 Албатта, сен у ерда оч-яланғоч қолмассан. (Яъни, жаннатда доимо сенинг қорнинг тўқ, устинг бут бўлади.)


The day [will come] when every soul will come pleading for itself and every soul will be recompensed fully for what it has done, and they will not be wronged. 	 У кунда ҳар жон ўзи ҳақида тортишиш учун келур ва ҳар бир жонга амалига яраша вафо қилинур ҳамда уларга зулм этилмас. (Яъни, қиёмат кунида ҳар ким ўзини ўйлаб, ўзини азобдан қутқазиш пайидан бўлиб қолади.


and that man shall have nothing but what he has striven for, 	 Ҳар бир инсонга ўз қилганидан бошқа нарса йўқ.


you are not, because of the favor of your Lord, mad. 	 Сен Роббинг неъмати ила мажнун эмассан.


By the sun and its radiance. 	 Қуёш билан ва унинг зиёси билан қасам.


And He it is that feedeth but is not fed." 	 У таом беради ва таомланмайди», деб айт.


Whence are they then turned away? 	 Бас, унда қаёққа бурилмоқдалар?!


This is an enlightenment for mankind, and a guidance and mercy for the people of faith. 	 Бу (Қуръон) одамлар учун қалб кўзлари, аниқ ишонадиган қавм учун ҳидоят ва раҳматдир.


Do not follow what you do not know. 	 Ўзинг билмаган нарсага эргашма!


Allah is not one to leave the believers in the state wherein ye are until He hath discriminated the impure from the pure. 	 Аллоҳ мўминларни сиз турган ҳолда, покидан нопокини ажратмасдан қўйиб қўймас. Аллоҳ сизларни ғайбдан хабардор қилиб қўймас.


Say, “It is God who delivers you from it, and from every disaster. 	 Сен: «Сизни улардан ва барча ғамлардан Аллоҳ қутқарар.


You will come to know who suffers the punishment that would put him to shame, and who is the liar. 	 Тезда кимга шарманда қиладиган азоб келишини ва ким ёлғончи эканини биласизлар.


O Apostle! preach thou all that hath been sent down unto thee from thy Lord; and if thou do it not, thou wilt not have preached His message. 	 Сенга Роббингдан нозил қилинган нарсани етказ. Агар шундай қилмасанг, Унинг элчилигини етказмаган бўласан.


On entering each batch will condemn the other; and when all of them shall have entered one after the other, the last to come will say of those who had come before them: "O our Lord, they are the ones who led us astray; so give them double chastisement in the Fire." 	 (Осий зот айнан ўз шеригига эргашиб, оқибат ушбу балойи азимга гирифтор бўлди. Шундай қилиб, бир-бирларини лаънатлаб, бирин-кетин дўзахда топишадилар: «Ҳаммалари унда топишганда эса, кейингилари аввалгиларини (маломат қилиб): «Эй Роббимиз, бизни анавилар адаштирган эдилар.


Such will be their entertainment on the Day of Requital! 	 Уларнинг қиёмат кунидаги зиёфатлари мана шу!


"(The reply will be:) 'Nay, but there came to thee my Signs, and thou didst reject them: thou wast Haughty, and became one of those who reject faith!'" 	 Сен азобни кўрганингдан сўнг ноилож қолиб, дўппинг тор келганидан айтмоқдасан бу гапларни. Агар сенинг ниятинг тўғри бўлса, у дунёда яхши ишларни қилишинг мумкин эди.


Orchards thick with trees, 	 Ва тиғиз боғларни ҳам.


And indeed, there is among them a party who alter the Scripture with their tongues so you may think it is from the Scripture, but it is not from the Scripture. 	 Улардан бир гуруҳлари борки, сизлар китобдан бўлмаган нарсани китобдан деб ўйлашингиз учун, китобни тилларини буриб ўқирлар. Ва: «У Аллоҳнинг ҳузуридандир», дерлар.


There is nought but our life of the world; we die and we live, and we are not going to be raised Up. 	 Шу дунёдаги ҳаётимиздан бошқа ҳаёт йўқдир. Ўламиз, тириламиз ва биз қайта тирилгувчи эмасмиз.


He knows what is before them and what is behind them: and to Allah go back all questions (for decision). 	 У зот уларнинг олдиларидаги ва ортларидаги нарсани билур. Барча ишлар ёлғиз Аллоҳгагина қайтарилур.


Many faces will be contrite on that day, 	 Ўшал кунда бир чеҳралар қўрқувчидир.


Had Allah wished, He would have imposed them upon you, and then they would have surely fought you. 	 Аллоҳ хоҳлаганида, уларни сиздан устун қилиб қўярди ва улар сизларга қарши уруш қилардилар.


The wrongdoers were thus annihilated. 	 Бас, зулм қилган қавмларнинг кети кесилди.


I disbelieved in your associating me with God aforetime.' 	 Энди, мен, албатта, илгари мени шерик қилганингизни инкор қиламан. Албатта, золимларга, ҳа, уларга аламли азоб бор», деди.


Then I appealed to them publicly, and I spoke to them privately. 	 Сўнгра, албатта мен уларга эълон ва сиррий (даъват) қилдим.


These are from the accounts of the townships, which We recount to you. 	 Мана булар–шаҳарларнинг хабарларидан бўлиб, уларни сенга қисса қилаётирмиз.


If he dies or is slain, will you turn back on your heels? 	 (Кимки Исломнинг улуғ неъмат эканини тушуниб етса, шукр қилса, яъни, Исломни ўзига ҳаёт йўли қилиб олиб, Аллоҳга бу неъмат учун ҳамду сано айтса, Аллоҳ таоло унга мукофот беради. Уҳуд ғазотида бўлиб ўтган бу ҳодиса ва унинг баёни бўлиб тушган ушбу оят орқали Аллоҳ таоло мусулмонларни Пайгамбар алайҳиссаломнинг шахсларига ортиқча ёпишишдан қайтариб, асосий манбаъга қарашга одатлантиришни хоҳлаган.


Had they been separate, We would have surely punished the faithless among them with a painful punishment. 	 Агар урушга рухсат берилганда, мусулмонлар билмасдан ўша дин қардошларини ҳам ўлдириб юборишлари мумкин. Айни чоқда, кофирларнинг ичида ҳам кейинчалик Исломга келиб, ҳидоят йўлига кириши мумкин бўлган кишилар кўпчилик эдилар.)


The harmdoers shall never prosper. 	 Албатта, золимлар нажот топмаслар.


Had God's Grace and His Mercy not existed in your favor, you would certainly have been lost. 	 Сизга Аллоҳнинг фазли бўлмаганида, албатта ютқазганлардан бўлардингиз.


Deemest he that none will overpower him? 	 У инсон унга ҳеч кимнинг кучи етмайди, деб ҳисоблайдими?


He used to live joyfully among his people, 	 Ғофил бўлиб, ўз аҳли ила беш кунлик дунёнинг матоҳига эришиш учун ҳаракат қилган эди. Шунинг учун энди қизиб турган дўзахда азобланмоқда.)


They knew indeed whoever bought this had no place in the world to come, and that surely they had sold themselves for something that was vile. 	 Бу маънони «Лекин шайтонлар одамларга сеҳрни ўргатиб кофир бўлдилар», деган жумла янада таъкидламоқда. Кофирликни бўйнига олиб сеҳрни ўрганганлар нимага ишлатишади сеҳрларини?


They return to that which they are forbidden and talk secretly together in sin andhatred, and in disobedience to the Messenger. 	 Ва ҳузурингга келсалар, сен билан Аллоҳ ўргатмаган тарзда сўрашурлар. Ва ичларида, шу гапимиз учун Аллоҳ бизни азобламаса эди, дерлар.


And [mention] when We made the House a place of return for the people and [a place of] security. 	 «Уй»ни одамлар учун масаба ва омонлик жойи қилганимизни эсланг.


Surely your Lord is Most Compassionate, Most Merciful. 	 Албатта, Роббингиз меҳрибон ва раҳмлидир.


Eat of what you have taken from the spoils; such is lawful and good, and fear Allah. 	 Бас, ўлжага олган нарсаларингиздан ҳалол-пок ҳолда енглар. Аллоҳга тақво қилинглар.


And who doth more wrong than one who is reminded of the Signs of his Lord, but turns away from them, forgetting the (deeds) which his hands have sent forth? 	 Роббиси оятлари ила эслатилганда, улардан юз ўгириб, ўзи қилган (гуноҳ)ларни унутган кимсадан ҳам золимроқ одам борми?!


The angels said, "O Lot, indeed we are messengers of your Lord; [therefore], they will never reach you. 	 Улар: «Эй Лут, биз Роббингнинг элчиларимиз, булар сенга ҳаргиз тега олмаслар.


Have fear of God so that you will have everlasting happiness. 	 Ҳар йили шундай бўлавергандан кейин рибо бир неча баробарга кўпайиб кетаркан. Ушбу ояти каримада ўша ҳолат муолажа қилинмоқда.)