And be not like those who forgot Allah, so He made them forget themselves. 	 Ана ўшалар, фосиқдирлар. (Аллоҳни унутган одам бу дунёда уни олий мақом билан боғлаб турувчи алоқани йўқотади.


And Moses said, "O my people, if you have believed in Allah, then rely upon Him, if you should be Muslims." 	 Мусо: «Эй қавмим, агар Аллоҳга иймон келтирган бўлсангиз, агар мусулмон бўлсангиз, фақат Унгагина таваккал қилинг», деди.


Do you not see that Allah makes the night phase into the day and makes the day phase into the night and has subjected the sun and the moon to His will so that each of them is pursuing its course till an appointed time? (Do you not know that) Allah is well aware of all that you do? 	 Аллоҳ кечани кундузга киритишини ва кундузни кечага киритишини, қуёш ва ойни беминнат хизматкор қилиб қўйганини, уларнинг ҳар бири белгиланган муддат томон юришини ва, албатта, Аллоҳ нима амал қилаётганингиздан хабардор эканини кўрмадингми?!


Then, We gave him the glad tidings of Isaac, a Prophet, one of the righteous, 	 Яна Биз унга солиҳлардан бир Пайғамбар бўлажак Исҳоқнинг хушхабарини бердик.


In fact, anyone, who changes the way of belief for that of disbelief, has surely swerved from the Right way. 	 (Аллоҳ таоло мусулмонларни яҳудийларга ўхшаб ғаразли саволлар беришдан қайтармоқда. Пайғамбар алайҳиссаломдан Мусо алайҳиссаломдан Бани Исроил сўраган нарсаларга ўхшаш нарсаларни сўрашнинг ёмонлигини баён қиляпти ва бу ишни, иймонни куфрга алмаштириш, деб атаяпти.)


fear God, and obey me. 	 Бас, Аллоҳдан қўрқинглар ва менга итоат қилинглар.


Or, do they feel secure against the coming of Our punishment upon them in the forenoon while they are at play? 	 Қишлоқлар аҳли уларга Бизнинг бало-қазойимиз чошгоҳда, ўйнаётган ҳолларда келишидан хотиржаммилар?!


Whose season is not limited, nor (supply) forbidden, 	 Тугамайдиган ва ман қилинмайдиганлардадир.


But whosoever gets his ledger in his left hand, will say: "Would that I were never given my ledger, 	 Ва аммо кимнинг китоби чап тарафдан берилса, у, вой шўрим, кошки менга китобим берилмаса эди.


All the Messengerss whom We sent before, certainly, ate food and walked through the streets. 	 Биз сендан олдин юборган Пайғамбарларимиз ҳам, албатта, таом ер ва бозорларда юрар эдилар. Баъзиларингизни баъзиларингизга синов қилдик.


O believers, do not enter houses other than your houses until you first ask leave and, salute the people thereof; that is better for you; haply you will remember. 	 (Ушбу оятга амал қилинса, бировнинг хонадонига изн сўраб, салом бериб кирилсагина, турли ноқулай ҳолатларнинг олди олинади. Изн сўрамай кирган одам уй эгаларининг ноқулай ҳолда турганларини кўриб қолса, гуноҳ бўлади.


What is the matter with you, divided into two factions regarding the hypocrites, when God Himself has overwhelmed them on account of what they did? 	 (Имом Аҳмад ибн Xанбал қилган ривоятда Зайд ибн Собит (р. а.) қуйидагиларни айтадилар: «Расулуллоҳ (с. а. в.) Уҳуд жангига чиққанларида, у киши билан чиққанлардан баъзилари орқага қайтиб кетдилар.


while reclining on couches and reviewing (the bounties given to them). 	 Пардали, баланд сўрилар устида назар солиб турарлар.


When God said, "Jesus, son of Mary, recall My favors to you and your mother. 	 Аллоҳ: «Эй Ийсо ибн Марям, сенга ва волидангга берган неъматимни эсла. Сени муқаддас руҳ билан қўллаганимни, одамларга бешикда ҳам, катталигингда ҳам гапирганингни эсла.


Those who do not believe in the Hereafter, for them only is the evil state; and the Majesty of Allah is Supreme; and He only is the Most Honourable, the Wise. 	 Охиратга иймон келтирмайдиганларнинг мисоли ёмон мисолдир. Аъло мисол Аллоҳникидир.


Or (the Unbelievers' state) is like the depths of darkness in a vast deep ocean, overwhelmed with billow topped by billow, topped by (dark) clouds: depths of darkness, one above another: if a man stretches out his hands, he can hardly see it! for any to whom Allah giveth not light, there is no light! 	 Кимгаки Аллоҳ нур бермаса, унинг учун нур бўлмас. (Ушбу ояти каримада ҳам Аллоҳнинг нуридан маҳрум бўлган кофир ва мунофиқларнинг ҳолати ажойиб услуб ила васф қилинмоқда.


The Prophet has said, "Lord! Truly they are a people who do not believe." 	 У(Муҳаммад)нинг: «Эй Роббим, албатта, анавилар иймон келтирмайдиган қавмлардир», деган гапини ҳам (билур).


Surely those, the men and the women, who make freewill offerings and have lent to God a good loan, it shall be multiplied for them, and theirs shall be a generous wage. 	 Албатта, садақа қилувчи эркагу аёл ҳамда Аллоҳга қарзи ҳасана берувчиларга (савоб) кўпайтириб берилур. Уларга карамли ажр ҳам бор.


Then in which speech after Allah and His Ayat will they believe? 	 Улар Аллоҳни ва Унинг оятларини қўйиб, қайси гапга иймон келтирурлар?!


Call them as you may to the Right Path, they will not be ever guided aright. 	 Агар уларни ҳидоятга чақирсанг ҳам, ҳаргиз ҳидоят топмаслар.


He is the Lord of the East and West through all seasons. 	 У икки машриқ ва икки мағрибнинг Роббисидир. (Икки машриқ деганда, қуёшнинг ёздаги ва қишдаги чиқиш жойларини ҳамда икки мағриб деганда, ёздаги ва қишдаги ботиш жойларини тушуниш керак.)


(It will be said): "This is the Day of Judgement which you used to deny." 	 Бу сизлар ёлғонга чиқариб юрган ажрим кунидир.


Then they will be toppled into it, together with the seducers. 	 Бас, унга улар, иғвога учганлар.


Do not grieve for them, and do not be upset by their guile. 	 Сен улар ҳақида ғам чекма ва қилаётган макрларидан сиқилма ҳам.


None holds them [aloft] except the Most Merciful. 	 Уларни Роҳмандан бошқа ушлаб турувчи йўқ.


But they belied him. 	 Сўнгра уни ёлғончига чиқаришди.


Call them with their fathers’ names – this is more suitable in the sight of Allah; and if you do not know their fathers, then they are your brothers in the faith, (and your cousins as humans) and your friends; and there is no sin upon you for what you did unknowingly in the past – however it is a sin what you do with your heart’s intention; and Allah is Oft Forgiving, Most Merciful. 	 Агар оталарини билмасангиз, улар сизнинг дин қардошларингиз ва дўстларингиздир. Билмасдан қилган хато нарсангиз учун сизга гуноҳ йўқ.


A similitude has been coined, so listen to it (carefully): Verily! 	 Албатта, сизлар Аллоҳни қўйиб, топинаётган нарсаларингиз, агар барчалари бирлашсалар ҳам, битта пашша ярата олмаслар. Ва агар пашша улардан бирон нарсани тортиб олса, ундан ўшани қутқариб ололмаслар.


Have they not considered that We have taken over the land and reduced its borders? 	 (Кофирлар вақт ўтиши билан ердаги ҳайротлар камайиб бораётганини кўрмайдиларми? Бой-бадавлат, ҳайротларга тўла юртлар аҳолисининг кофирлиги туфайли бойлиги, давлати ва ҳайротларидан жудо бўлаётганларини кўрмайдиларми?


And assuredly We have destroyed the generations before you when they did wrong, while their apostles came unto them with the evidences, and they were not such as to believe. 	 Батаҳқиқ, сиздан олдинги асрларни зулм қилган чоғларида ва Пайғамбарлари очиқ-ойдин ҳужжатлар билан келганларида иймон келтирмайдиган бўлганларида ҳалок қилганмиз.


Ye secretly show them affection, while I am best Knower of that which ye conceal and that which ya make known! 	 (Аллоҳнинг ва мусулмонларнинг душманларига дўстлик қилувчи кишилар билиб қўйсинларки, улар мусулмонларга келган ҳаққа - Қуръон ва Исломга кофир бўлганлар. Бу ҳам етмаганидек, Пайғамбарнинг ва мўминларнинг иймонларини айб ҳисоблаб, ўз диёрларидан ҳайдаб чиқарганлар.


Then, when they sighted Our punishment, they said, ‘We believe in Allah alone, and disavow what we used to take as His partners.’ 	 Қачонки азобимизни кўрганларида: «Биз Аллоҳнинг ёлғиз Ўзига иймон келтирдик ва Унга шерик қилган нарсаларимизга куфр келтирдик», дедилар.


However, those who do not have any faith in the life to come will suffer torment for their serious error. 	 Йўқ! Охиратга иймон келтирмайдиганлар азобда ва йироқ залолатдадирлар.


It is heavy in the heavens and the earth. 	 Сен: «Унинг илми фақат Аллоҳнинг ҳузуридадир. Лекин кўп одамлар билмаслар.


The Knower of the unseen and the seen, the Mighty, the Wise. 	 У ғойиб ва ошкорни билувчи, азиз ва ҳаким зотдир.


God has numbered it, and they have forgotten it. God is witness over everything. 	 Албатта, Аллоҳ осмонлару ердаги барча нарсаларни билишини англамадингми?


O Believers, expend in Allah's Way the best portion of the wealth you have earned and of that We have produced for you from the earth, and do not pick out for charity those worthless things which you yourselves would only accept in disdain by connivance, if they were offered to you. 	 Касб қилган пок нарсаларингиздан ва Биз сизларга ердан чиқариб берган нарсаларимиздан садақа қилинглар. Нопокни қасд этиб садақа қилманг.


against the evil of the temptations of the satans, 	 Беркиниб, кўриниб турувчи васвоснинг.


But for the bounty of Allah to you, and His Mercy no one of you would ever have been purified; but Allah purifies whom He will; Allah is the Hearer, the Knower. 	 Агар сизларга Аллоҳнинг фазли ва марҳамати бўлмаганида абадул-абад ичингиздан бирор киши поклана олмас эди. Лекин Аллоҳ Ўзи хохлаган кишини поклайдир.


And to Allah are returned [all] matters. 	 Барча ишлар Аллоҳга қайтарилур.


On that Day every soul shall be recompensed for its earnings and on that Day none shall be wronged. 	 Бугунги кунда ҳар бир жон ўзи қилган касбга яраша жазо олур. Бугунги кунда зулм йўқдир.


You can see among them many allying themselves with the infidels. 	 Улардан кўпларининг куфр келтирганларни валий-дўст тутганини кўрасан. Уларга нафслари тақдим қилган нарса қандай ҳам ёмон бўлди.


The heaven will break apart therefrom; ever is His promise fulfilled. 	 Унда осмон парчаланувчидир, У зотнинг ваъдаси амалга ошадир.


And his wife, the portress of fire wood, 	 Ва унинг хотини, ўтин кўтарган аёл ҳам.


Will you then not take heed? 	 Уламоларимиз бу тўғрида турли фикрларни айтган бўлсалар ҳам, кўплари Аллоҳга ҳавола этишни маъқул биладилар.)


God best knows your faith. 	 Уларни никоҳингизга аҳлларининг изни ила олинг. Ва яхшилик билан маҳрларини беринг.


And He is Able to gather them when He will. 	 Ва У зот агар хоҳласа, уларни жамлашга қодирдир.


Then, directing His order towards the realm above, He turned it into seven heavens. 	 Ва У ҳар бир нарсани билувчи зотдир. (Аллоҳ дунёдаги жамики нарсаларни инсонга ҳадя этган экан, инсон ҳам, ўз навбатида, ўша неъматларни берган Зотга шукр қилиб яшамоғи лозим.


The Disciples said, ‘We will be Allah’s helpers!’ 	 Бас, Бани Исроилдан бир тоифа иймон келтирди ва бир тоифа кофир бўлди.


They should laugh less and weep more as a recompense for what they have gained. 	 Бас, қилган касблари туфайли оз кулиб, кўп йиғласинлар. (Улар бу дунёда қанча кўп кулсалар ҳам оз бўлади, охиратда кўп йиғлашлари турган гап.)


Who, of His grace, hath installed us in the mansion of eternity, where toil toucheth us not nor can weariness affect us. 	 У зот бизларни Ўз фазли ила бир турар жойга жойлаштирдики, у ерда бизга чарчоқ ҳам етмас, ҳорғинлик ҳам етмас», дерлар.


We make no distinction among them and to God we have submitted ourselves." 	 (Қуръони Каримда зикри келган «асботлар»дан мурод–Яъқуб алайҳиссаломнинг ўн икки нафар ўғлидан тарқалган зурриётлари. Демак, мусулмонлар уларнинг Пайғамбарликларига ҳам иймон келтиришлари лозим.)


He punishes or grants mercy to whomever He wants and to Him you will all return. 	 Кимни хоҳласа, азоблайдир, кимни хоҳласа, раҳм қиладир. Унгагина қайтарилурсизлар.


We wrote for him in the tablets advice concerning all things and an elaboration of all things, [and We said], ‘Hold on to them with power, and bid your people to hold on to the best of [what is in] them. 	 (Ушбу ояти каримада зикр қилинган «лавҳлар» ҳақида тафсир уламолари кўплаб маълумотлар келтиришган, кўплаб баҳс мунозара қилишган. Аммо кейинги даврдаги муҳаққиқ тафсирчи олимларимиз, маълумотларнинг ҳаммаси ҳам ишончли манбалардан олинмаганлиги учун улар ҳақида тортишувнинг ҳожати йўқ, деган хулосага келганлар.


Say (O Muhammad SAW): "I warn you only by the revelation (from Allah and not by the opinion of the religious scholars and others). 	 Сен: «Мен сизларни фақат ваҳий орқалигина огоҳлантирурман.


Can you see any remnant of them now? 	 Бас, сен улардан бирортасини боқий қолганини кўрасанми?


and dense-tree'd gardens, 	 Ва тиғиз боғларни ҳам.


And mention in the Scripture Abraham. 	 Китобда Иброҳимни эсла.


Surely those who oppose God and His Prophet will be among the vilest. 	 Албатта, Аллоҳга ва Унинг Расулига душманлик қилувчилар, ана ўшалар, энг хорлар ичидадир.


Further Information 	 Кўпроқ маълумот


And maintain the prayer, and give the zakat, and bow along with those who bow [in prayer]. 	 Намозни тўкис адо қилинг, закот беринг ва рукуъ қилувчилар билан рукуъ қилинг.


And perform the prayer, and pay the alms; whatever good you shall forward to your souls' account, you shall find it with God; assuredly God sees the things you do. 	 Намозни қоим қилинг, закот беринг, ўзингиз учун қилган яхшиликларни Аллоҳнинг ҳузурида топасиз. Албатта, Аллоҳ қилаётганингизни кўрувчидир.


Each one of you will face the result of his sin. 	 Мунофиқлар Ойиша онамизга нисбатан ифк уюштирдилар. Уларнинг ифкига баъзи содда мусулмонлар ҳам қўшилдилар.


And Allah is better as regards reward in comparison to your [Fir'aun's (Pharaoh)] reward, and more lasting (as regards punishment in comparison to your punishment)." 	 Аллоҳ яхши ва боқийдир», дедилар.


Do the unbelievers, then, believe that they can take any of My creatures as their guardians beside Me? 	 Ёки куфр келтирганлар Мени қўйиб бандаларимни валий-илоҳ қилиб олишни гумон қилдиларми?!


Say, "Are those who know equal to those who do not know? 	 Албатта, ақл эгаларигина эсларлар.


Fear Allah, and know that Allah is with the cautious. 	 Мусулмонларга қарши уруш очиб, ҳаром қилинган нарсани бузиб тажовузкорлик қилганлардан ўч олинади. Аммо ўч олишда маълум чегара бўлиб, мусулмонлар ундан чиқмайдилар.


Is there anyone who would understand? 	 Бас, зикр қилувчи борми?!


Surely the righteous shall drink of a cup the admixture of which is camphor 	 Албатта, яхшилар каафур аралаштирилган қадаҳдан ичарлар. (Каафур–ичимликни хушбў ва хуштаъм қилувчи модда бўлиб араблар у аралашган шаробни энг яхши шароб ҳисоблашади.)


And (remember) when your Lord said to the angels: "Verily, I am going to place (mankind) generations after generations on earth." 	 Улар: "Унда фасод қиладиган, қон тўкадиган кимсани қилмоқчимисан? Ва ҳолбуки, биз Сенга тасбиҳ, ҳамд айтиб ва Сени улуғлаб турибмиз", дедилар.


God is He who sends the winds. They stir up clouds. Then He spreads them in the sky as He wills. And He breaks them apart. Then you see rain drops issuing from their midst. Then, when He makes it fall upon whom He wills of His servants, behold, they rejoice. 	 Аллоҳ шундай зотки, шамолларни юбориб, улар ила булутни қўзғатар ва у (булут)ни осмонда Ўзи хоҳлаганича ёяр ва бўлак-бўлак қилар, бас, унинг орасидан ёмғир чиқаётганини кўрасан. Қачон у(ёмғир)ни Ўз бандаларидан хоҳлаган кимсаларга етказса, улар дарҳол шод бўлурлар.


The people of Noah, and Aad, and Thamood; and the people of Abraham, and the inhabitants of Median, and the Overturned Cities? 	 Бас, Аллоҳ уларга зулм қилмас эди. Лекин улар ўзларига зулм қилар эдилар.


They said: "Hast thou come to us to turn us away from the ways we found our fathers following,- in order that thou and thy brother may have greatness in the land? 	 Улар: «Сен бизни оталаримиз тутиб келаётганида топган нарсамиздан буриш учун ва икковингизга ер юзида катталик бўлиши учун келдингми? Биз икковингизга иймон келтирувчилардан эмасмиз», дедилар.


But if any one earns a fault or a sin and throws it on to one that is innocent, He carries (on himself) (Both) a falsehood and a flagrant sin. 	 Ким хато ёки гуноҳ қилса-ю, сўнгра уни беайбга ағдарса, шубҳасиз, бўҳтон ва очиқ гуноҳни ўз бўйнига олибди.


And how many a generation have We destroyed before them who were better in possessions and [outward] appearance? 	 Ҳолбуки, Биз улардан олдин мол ва кўриниш жиҳатидан яхшироқ бўлган қанчадан-қанча асрларни ҳалок қилганмиз.


Or do they have a god besides God? 	 Балки, уларнинг Аллоҳдан бошқа худолари бордир?!


The human being is unfair and ungrateful. 	 Албатта, инсон ўта золим ва ўта ношукрдир.


What! Will He Who has created not know? 	 Яратган зот Ўзи билмасмиди?


Verily, Allah is Subtle (in bringing out that grain), Well-Aware (of its place). 	 Албатта, Аллоҳ ўта лутфли ва ўта хабардор зотдир.


Those who have gone astray will not harm you when you have been guided. 	 Ўшанда сизга қилиб юрган ишларингизнинг хабарини берадир. (Аллоҳнинг шариатида юрмай кофир бўлаётганларга ваъз-насиҳат, амри маъруф ва наҳйи мункар қилиб, уларни тўғри йўлга солиш учун қўлингиздан келган ҳаракатни қилдингиз.


A guidance and reminder for men of wisdom. 	 Ақл эгаларига ҳидоятчи ва эслатма бўлсин учун.


Hearts that Day will be in agitation; 	 Ўша кунда қалблар хавфга тўлар.


So travel the land for four months, and know that you cannot escape God, and that God will disgrace the disbelievers. 	 Бас, ер юзида тўрт ой сайр қилиб юринглар ва билингларки, албатта, сиз Аллоҳни ожиз қолдирувчи эмассиз ва, албатта, Аллоҳ кофирларни хор қилгувчидир. (Бу иш мусулмонлар билан тузган аҳдни бузган мушрикларга тегишлидир.)


And if you see them when they will be placed above hell, they will say, “Alas, if only we might be sent back and not deny the signs of our Lord, and become Muslims!” 	 Дўзах устида тўхтатилганларида: «Қани энди (у дунёга) қайтарилсак эди, Роббимизнинг оятларини ёлғонга чиқармас эдик ва мўминлардан бўлар эдик», дейишларини кўрсанг эди.


Woe, then, betide those who disbelieved in that Day of theirs which they are being asked to hold in dread. 	 Кофирларга ваъда қилинаётган кунларида ҳалокат бўлсин.


Say, "I possess not for myself any harm or benefit except what Allah should will. 	 Бировга зарар ёки фойда етказиш фақат Аллоҳнинг иши. Агар Расулуллоҳ (с. а. в.) ўзларига на зарар, на фойда етказа олмасалар, демак, ўзгаларга ҳам етказа олмасликлари турган гап.


Why should we not believe in Allah and the truth that has come to us, eager as we are that our Lord should admit us among the righteous people?’ 	 Нима учун Аллоҳга ва бизга келган ҳаққа иймон келтирмас эканмиз ва Роббимиз бизни ҳам солиҳ қавмлар қаторига киритишини тамаъ қилмас эканмиз?!» дерлар. (Яъни, мазкур насоролар, Аллоҳга ва ундан келган ҳақ дин бўлмиш Исломга иймон келтирмасликни, тушуниб бўлмайдиган ҳол деб ҳисоблайдилар.)


For those on the right. 	 Ўнг тараф эгалари учун.


It is the same [to Him] concerning you whether one conceals [his] speech or one publicizes it and whether one is hidden by night or conspicuous [among others] by day. 	 Сиздан ким гапни сир тутса, ким уни ошкор қилса ёки ким кечаси беркинувчи бўлсаю ким кундузи ошкор юрувчи бўлса, барибир.


Do not put in our hearts any spite towards those who believe. 	 Кейин келган мусулмон авлоди, ким бўлишидан қатъий назар, ўзидан аввал ўлиб кетганларни яхшилик билан эслаб, уларнинг ҳақига хайрли дуолар қиладилар.


When they deviated (from the right path), God led their hearts astray. 	 Улар (ҳақдан) бурилган эдилар Аллоҳ уларнинг қалбини буриб қўйди.


so that those who are given knowledge may realize that this is the truth from your Lord and thus believe in it, and so that in their hearts they may humbly submit to Him. 	 Илм берилганлар у(Қуръон) Роббингдан келган ҳақ эканини билишлари, унга иймон келтиришлари ва қалблари унга боғланиб, таскин топиши учундир.


Those who are playing in pursuits. 	 (Ботилга) шўнғиб ўйнайдиганларга! («вайл» сўзи гоҳида «ҳалокат», гоҳида «дўзах» маъносида ишлатилади ва иккаласи ҳам бу оятга мосдир.)


Away, away with that you are promised! 	 Ҳайҳот! Сизга ваъда қилинган нарса нақадар узоқ!


And fight not with them at Al-Masjid-al-Haram (the sanctuary at Makkah), unless they (first) fight you there. 	 Масжидул Ҳаром олдида сизга қарши урушмагунларича, сиз урушманг.


Thus he cunningly seduced them. 	 Бас, уларни алдов ила паст(ҳолат)га туширди.


There will be no blame on you whether you eat together or separately. 	 Уйларга кирган чоғингизда ўзларингизга Аллоҳдан бўлган покиза ва муборак табрик ила салом беринглар. Аллоҳ сизларга оятларни ана шундай баён қилур.


This (city) lies on a road that still survives. 	 (Яъни, Лут (а. с.) қавми ҳалокатга учраган шаҳарнинг вайроналари ҳозиргача боқий йўл устидадир. У орқали одамлар Ҳижоз билан Шом ўртасида қатнайдилар.


Therein He has also made rivers and roads so that you will find your way. 	 Анҳорлару йўлларни ҳам. Шоядки, тўғри йўл топсангиз.


And if you are ill or on a journey or one of you comes from the place of relieving himself or you have contacted women and find no water, then seek clean earth and wipe over your faces and your hands [with it]. 	 Агар бемор ёки сафарда бўлсангиз ёки сиздан бирингиз таҳоратхонадан келса ёхуд аёлларга яқинлашган бўлсангиз-у, сув топа олмасангиз, покиза тупроқ-ла таяммум қилинг. Бас, юзингизга ва қўлларингизга масҳ тортинг.


So it is not the eyes that are blind, but it is the hearts in the bosoms, that are blind. 	 Уларни кўриб, тафаккур қилганларида қалблари таъсирланиб, ақллари кирар эди. Одамлардан ўтган золим кофир қавмлар нима учун ва қандай қилиб ҳалокатга учраганлари ҳақидаги ривоятларни эшитар, улардан ибрат олар эдилар.)


(This was) when the lote-tree was covered with that which covered it. 	 Ўшанда, дарахтни ўрайдиган нарса ўраб турибди.


And they say: "We shall not believe in you (O Muhammad SAW), until you cause a spring to gush forth from the earth for us; 	 Улар: «Токи бизга ердан чашма отилтирмагунингча зинҳор сенга иймон келтирмасмиз», дедилар.


To God belongs the kingdom of the heavens and the earth. 	 Ва осмонлару ернинг мулки Аллоҳникидир.


See how We make the revelations clear for them, and see how they are turned away! 	 Бу кишини ҳам «она Худо» деб эътиқод қилиб бўлмайди. Демак, Масиҳ ибн Марямни ҳам, унинг онаси Марям сиддиқани ҳам «худо» деб эътиқод қилиш хатодир.)


Then I took hold of those who disbelieved. 	 Сўнгра куфр келтирганларни тутдим.


Saying: "My Lord! Indeed my bones have grown feeble, and grey hair has spread on my head, And I have never been unblest in my invocation to You, O my Lord! 	 У: «Эй Роббим, менинг суякларим мўртлашди, бошга оқ туташди, эй Роббим, сенга дуо қилиш-ла бадбахт бўлмаганман.


by the sky and Him who built it, 	 Ва осмон билан ва унинг бино қилиниши билан қасам.


But on the contrary the Unbelievers reject (it). 	 Балки кофирлар ёлғонга чиқарарлар.


yet, they toy with their doubts. 	 Йўқ! Улар шак-шубҳада, ўйнамоқдалар.


It behooves me to say nothing about Allah except the truth. 	 Менга Аллоҳ ҳақида ҳақдан бошқани айтмаслик лозимдир. Батаҳқиқ, мен сизларга Роббингиздан очиқ-ойдин ҳужжат келтирдим.


They are both situated by the highway, clearly visible. 	 Албатта, уларнинг икковлари ҳам очиқ йўл устидадир.


though they had already pledged to Allah before that they would not turn their backs [to flee], and pledges given to Allah are accountable. 	 (Кетиш учун ёлғон тўқиган Авс ибн Қайзийнинг қабиласи Бани Ҳорисадир. Уҳуд урушида ҳам ортга қочмоқчи бўлган эдилар.)


Although, should they come to you as captives, you would ransom them. 	 Агар улар асир бўлсалар, қутқариб оласиз.


so bear with those who deny the truth, and let them be for a little while. 	 Муҳлат бер кофирларга, уларга озгина муҳлат бер. (Яъни, уларга азоб келмаётганидан шошилма, ҳаммасининг вақти, соати бор.)


A man guilty of adultery (or fornication) shall not marry any but the woman guilty of the same or a mushrik woman, and none shall marry a woman guilty of adultery (or fornication) but the man guilty of the same or a mushrik man: such marriages are forbidden to true believers. 	 (Зинокор Ислом жамияти жисмидан умуман олиб ташланади. Гувоҳлиги қабул қилинмайдиган бўлади, мўминлар билан никоҳда бўлишдан ман этилади ва ҳоказо.)


They have neither the power to remove your affliction nor to transfer it' 	 Бас, улар сиздан зарарни кушойиш қила олишга ёки буриб юборишга молик эмаслар», деб айт.


Allah, the Most Gracious 	 Роҳман.


And if thou be in doubt concerning that which We have sent down unto thee, then ask those who have read the Books before thee. 	 Агар сенга нозил қилган нарсамиздан шакда бўлсанг, сендан олдин китобни ўқиганлардан сўра.


(Preserved) on the guarded tablet. 	 У Лавҳул- Маҳфуздадир. (Лавҳул- Маҳфуз Аллоҳни ҳузурида бўлиб, унга ҳеч қандай ўзгариш кириши мумкин эмас.)


If you are not able to assist them, at least speak to them in a kind manner. 	 Агар улардан Роббингдан раҳмат талаб қилган ҳолда юз ўгирадиган бўлсанг, бас, уларга мулойим сўз айтгин. (Kўлингда берадиган нарсанг бўлмаса, ота-она, қариндош, мискинларга моддий ёрдам бера олмай юз ўгирадиган бўлсанг, Роббингдан келажакда сенга ҳам ризқ-рўз–раҳмат талаб қилган ҳолда уларга ширин сўз айт.


Among their descendants [some] are virtuous, and [some] who manifestly wrong themselves. 	 Уларнинг наслидан Пайғамбарлар чиқадиган қилиб қўйдик. Ким ўша Пайғамбарларга эргашса, гўзал иш қилган бўлади.


Truly, they are expelled from hearing. 	 Албатта, улар эшитишдан четлатилгандирлар.


No one can bear another's burden. 	 Ўзи юкли жон ўзга жоннинг юкини кўтара олмас. Юки оғир жон ўз юкига (бошқани) чақирса-да, ундан ҳеч бир нарса кўтарилмас.


And be modest in thy gait and lower thy voice; verily the most abominable of voices is the voice of the ass. 	 Бекорчи сохта ҳаракатлар билан куч-қувватни исроф қилиб, кибру ҳаво билан ҳам юрма, жуда лапашанг бўлиб, судралма ҳам эшак бекордан-бекорга бор овози билан ҳанграб туради. Ҳеч бир сабабсиз баланд кўтарилган овознинг эшакникига ўхшатилишининг ўзи етарли.


All food was lawful to the children of Israel except that which Israel had forbidden to himself, before the Taurat was revealed. 	 Таврот тушишидан олдин Исроил ўзига ҳаром қилгандан бошқа ҳамма таом Бани Исроилга ҳалол эди.


We have revealed the Quran in the Arabic language containing various warnings so that it may cause them to have fear (of God) or take heed. 	 (Ушбу арабий Қуръонда кўплаб қўрқинчли ваъдаларни ҳам баён этдик. Бундан мақсадимиз, шояд одамлар тақво қилсалар, куфр ва ёмонликлардан сақлансалар, қўрқинчлик ваъдалардан эслатма олсалар.)


And give good tidings to the believers. 	 Аввалги оятлардан бирида эр-хотинни бир-бирига нисбатан кийим-либос деб таъриф қилинган эди. Бу оятда эса, аёллар экинзорга ўхшатиляпти.)


And fear God, and know that you will meet Him. 	 Мўминларга башорат бер. (Эр-хотин орасидаги ҳассос ва нозик алоқа Қуръони Карим оятларида ўзига хос услуб билан тасвирланади.


Or at night. 	 Ва кечда ҳам.


and tall date palms with regularly set spathes, 	 Ва зич мевали шингиллари бор хурмоларни ҳам.


There will be no sin upon you in entering [without announcing] uninhabited houses wherein you have goods belonging to you. 	 Маскан бўлмаган, сиз учун фойда бор уйларга (изнсиз) киришингизда гуноҳ йўқдир.


Wherein are all the right ordinances. 	 Уларда ажойиб битиклар бордир.


on that Day each will be occupied with his own business, making him oblivious of all save himself. 	 У кунда улардан ҳар бир шахсни овора қилувчи ўз иши бор.


Say thou: Allah is a sufficient witness between me and you, and also he with whom is knowledge of the Book. 	 Сен: «Мен билан сизнинг орангизда Аллоҳ ва Китоб илми бор кимсалар етарли гувоҳдир», деб айт.


And thus do We make some of the iniquitous to befriend others on account of what they earned. 	 Шундай қилиб, қилган касбларига биноан золимларни бир-бирларига дўст қилурмиз.


A guidance and glad tidings for the believers. 	 Мўминлар учун ҳидоят ва хушхабардир.


O you who have believed, do not follow the footsteps of Satan. 	 Эй иймон келтирганлар! Шайтоннинг изидан эргашманг.


"Those who follow the messenger, the unlettered Prophet, whom they find mentioned in their own (scriptures),- in the law and the Gospel;- for he commands them what is just and forbids them what is evil; he allows them as lawful what is good (and pure) and prohibits them from what is bad (and impure); He releases them from their heavy burdens and from the yokes that are upon them. 	 Улар ўз ҳузурларидаги Таврот ва Инжилда ёзилган ҳолида топиладиган, уларни яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтарадиган, уларга покиза нарсаларни ҳалол қилиб, нопок нарсаларни ҳаром қиладиган, устиларидаги юкни енгиллатиб, кишанларни ечадиган уммий, Набий, Пайғамбарга эргашадилар. Бас, унга иймон келтириб, ёрдам бериб ва уни қўллаб-қувватлаган ҳамда унга нозил бўлган нурга эргашганлар–ана ўшалар нажот топгувчилардир», деди.


And Allah has knowledge of the harmdoers. 	 Ҳозир кенгликда туриб, бир-бирингизга қизиқиб, бизга подшҳ тайин қилгин, Аллоҳнинг йўлида уруш қилайлик, демоқдалар. Ҳақиқатан шу иш йўлга қўйилса, уруш фарзга айланади ва унда орқага қайтишнинг иложи қолмайди.


We destroyed aforetime populations round about you; and We have shown the Signs in various ways, that they may turn (to Us). 	 Ҳақиқатда, атрофингиздаги шаҳар-қишлоқларни ҳалокатга учратдик ва шоядки, ўзларига қайтсалар, деб ҳужжат-далилларни баён қилдик. (Аллоҳ таоло Макка мушрикларига ўзлари хабардор бўлган, уларнинг атрофида куфри ва инкори туфайли ҳалокатга учраган Од, Самуд, Сабаъ ва Лут қавмларини эслатмоқда.)


SoWe seal the hearts of the evildoers. 	 Агар шундай қиладиган бўлсангиз, ўшаларга ўхшаб қалбингизга муҳр босилиши, оқибатда ҳалокатга учрашингиз турган гап. Мана, қуйида қиссаси келадиган қавм ҳам худди шундай тақдирга дуч келган эди.)


(Such has been) the course of Allah with respect to those who have gone before; and you shall not find any change in the course of Allah. 	 (Аллоҳ таоло мўминларга озор берувчи мунофиқ, қалбида марази бор ва миш-миш тарқатувчиларга қаттиқ чора кўрган. Уларга ўхшаганларга нисбатан Аллоҳнинг қадимдан тутиб келган йўли шудир.


We assign a devil to be the companion of him who turns a blind eye to the remembrance of the All-beneficent. 	 Ким Роҳманнинг эслатмасидан шабкўр бўлиб олса, Биз унга шайтонни яқин қилиб қўюрмиз, бас, у унга доимий ҳамроҳ бўлур.


And his companion will say: this is that which with me is ready. 	 Ва унинг «яқини»: «Мана, бу мендаги тайёр нарса», деди.


He is the First and the Last, and the Outward and the Inward; and He is Knower of all things. 	 («Аввал»-У барча мавжудотлар йўқлигида бор эди. «Охир»-У ҳамма нарса йўқ бўлиб кетганда ҳам Ўзи қолади.


And had they established the Taurat and the Injil and that which hath now been sent down unto them from their Lord, they would have devoured from above them and from beneath them. 	 (Албатта, иймон ва тақво Аллоҳ таолодан нозил бўлган Таврот ва Инжилни, бошқа илоҳий китобларни, жумладан, Қуръони Каримни ҳаётга татбиқ этишни тақазо қилади. Таврот ҳам, Инжил ҳам Муҳаммадга (с. а. в.) иймон келтиришга, у кишининг динига киришга амр қилган.


Listeners are they to falsehood, devourers of the forbidden. 	 Ундай жамиятда рост ва тўғри сўзли одам ақлдан озган ва ғариб саналади. Чунки у яшаб турган жамиятда рост сўзни фақат ёлғон топа олмай қолганларидагина, ноиложликдан гапирадилар.


And you have it not in your power to do justice between wives, even though you may wish (it), but be not disinclined (from one) with total disinclination, so that you leave her as it were in suspense; and if you effect a reconciliation and guard (against evil), then surely Allah is Forgiving, Merciful. 	 Яъни, кўнглингизда муҳаббати ўрнашган баъзихотинингизга бир йўла мойил бўлиб кетиб, хотинларингизнинг баъзисини муаллақ аёлга ўхшатиб қўйманг. «Муаллақ аёл» деб хотин бўлиб хотин эмас, боши очиқ бўлиб, боши очиқ эмас, аросат бир ҳолда қолган аёлга айтилади.


Say: 'He shall quicken them, who originated them the first time; He knows all creation, 	 Сен: «Уларни илк марта йўқдан бор қилган зот тирилтирур ва у ҳар бир яратилган нарсани яхши билгувчидир», деб айт.


Allah forgiveth not (The sin of) joining other gods with Him; but He forgiveth whom He pleaseth other sins than this: one who joins other gods with Allah, Hath strayed far, far away (from the right). 	 Ундан бошқани, кимни хоҳласа, кечиради. Ким Аллоҳга ширк келтирса, шубҳасиз, қаттиқ адашган бўлади.


God is Possessor of limitless grace. 	 Аллоҳ улуғ фазл эгасидир.


There is certainly among you he who would linger behind (from fighting in Allah's Cause). 	 Албатта, ичингизда ортда қоладиганлар ҳам бор. Агар сизга мусибат етса, у: «Аллоҳ, Ўзи менга неъмат берди, яхшиямки улар билан бирга ҳозир бўлмаганим», дейди.


Allah hath told us tidings of you. 	 Батаҳқиқ, Аллоҳ бизга сизларнинг хабарларингизни берди.


Remember when Abraham said to his father, Azar, "Do you take idols as your gods? 	 Мен сени ва сенинг қавмингни, албатта, очиқ-ойдин адашувда кўрмоқдаман», деганини эсла. (Иброҳим (а. с.) соф қалби ва онги ила бу иш нотўғри эканлигини, жонсиз тош ёки жонсиз ёғоч одамлар томонидан бир оз ишлов берилгани билан худога айланиб қолмаслигини тушуниб етди.


In the two Gardens flow two springs. 	 Икковларида оқувчи икки булоқ бор.


Lo! verily Thamud disbelieved in their Lord. 	 Огоҳ бўлингким, албатта, Самуд (қавми) Роббиларига куфр келтирган эдилар.


They will suffer the heat of the blazing fire 	 Улар ўта қизиган оловга кирарлар.


Verily Allah is Immensely Strong, Overwhelmingly Mighty. 	 Албатта, Аллоҳ кучли ва ғолибдир.


Not the smallest particle in the heavens or the earth, or anything less or greater than that escapes Him; all is recorded in an open Book. 	 У зотдан осмонлару ердаги зарра вазнича, ундан кичик нарса ҳам, катта нарса ҳам ғойиб бўлмас. Илло, ҳаммаси очиқ китобдадир», деб айт.


On the day when they behold the angels, on that day there will be no good tidings for the guilty; and they will cry: A forbidding ban! 	 Ва у(фаришта)лар: «Ҳаром, ҳаром», дерлар. (Эй кофир-мушриклар, сизларга хушхабар ҳаром, жаннат ҳаром, мағфират ҳаром, меҳр-шафқат ҳаром, осойишталик ҳаром... дерлар.)


And they say: Why was not this Quran revealed to a man of importance in the two towns? 	 Ўша пайтда мушрикларнинг бу мақомга номзодлари ҳам бор эди. Маккада ал-Валид ибн Муғийра, Тоифда Урвату ибн Масъуд ас-Сақафий исмли одамлар бўлиб, мушриклар ана шулардан бири Пайғамбар бўлса арзийди, деган фикрда эдилар.)


Thou (Muhammad) canst see no fault in the Beneficent One's creation; then look again: Canst thou see any rifts? 	 Қайта назар сол! Бирор камчилик кўряпсанми?


His is whatsoever is in the heavens and whatsoever on the earth and - whatsoever is in-between. and whatsoever is underneath the earth. 	 Осмонлардаги нарсалару ердаги нарсалар, уларнинг орасидаги нарсалару ер остидаги нарсалар Уникидир.


God is our Lord and your Lord. 	 Бизнинг амалларимиз ўзимиз учун, сизнинг амалларингиз ўзингиз учун. Биз билан сизнинг орамизда жанжал(га ўрин) йўқ.


How clear of sight is He and keen of hearing! 	 У зот нақадар яхши кўргувчи ва яхши эшитгувчи зотдир.


"Verily I am thy Lord! therefore (in My presence) put off thy shoes: thou art in the sacred valley Tuwa. 	 Албатта, Мен Ўзим сенинг Роббингдирман. Кавушларингни еч.


When Our Signs are rehearsed to such a one, he turns away in arrogance, as if he heard them not, as if there were deafness in both his ears: announce to him a grievous Penalty. 	 Қачон унга Бизнинг оятларимиз тиловат қилинса, худди уларни эшитмагандек, худди қулоғида оғирлик бордек мутакаббирлик билан ортга қараб кетадир. Бас, унга аламли азобнинг башоратини бер.


These are the limits of Allah, which He makes plain for the people who have knowledge. 	 Фақат бир йўл бор, у ҳам бўлса, у аёл бошқа эрга тегса-ю у эр билан эр-хотин бўлиб ҳаёт кечириб юрганда, иккинчи эр вафот этиб қолса ёки талоқ қилса, шундан кейингина яна аввалги эри билан қайта турмуш қурса бўлади. «Агар у ҳам талоқ қилса, гар Аллоҳнинг чегараларида туришга ишонсалар, бир-бирларига қайтсалар, гуноҳ бўлмайди», дейилишининг маъноси шу.)


So blame me not, but blame yourselves. 	 Мен сизларни қутқарувчи эмасман, сизлар ҳам мени қутқарувчи эмассизлар.


And those who made excuses from the bedouins came (to you, O Prophet SAW) asking your permission to exempt them (from the battle), and those who had lied to Allah and His Messenger sat at home (without asking the permission for it); a painful torment will seize those of them who disbelieve. 	 (Араб тилида «аъробий» деб саҳрода истиқомат қилувчи арабларга айтилади. Уларнинг ичидан ҳам Табук урушига бормай қолганлари бор эди.)


and, indeed, that is a most mighty oath, if you only knew -- 	 Ўша пайтда одамлар юлдузлар ҳақида содда тушунчага эга эдилар, уларнинг ҳажми, сони, ҳаракати ҳақида деярли ҳеч нарса билмас эдилар. Фалакиёт илми ривожланиб, улар воситасида очилган жуда кўплаб куллиётлар Қуръон оятларининг улуғлигини тасдиқлади.)


But as for him whose scales are light, 	 Ва аммо кимнинг тарозуси енгил келса...


God creates whatever He wants and He has power over all things. 	 Уларнинг залолатга кетишларининг асосий масаласи шу бўлган.)


That, and whoever venerates the sacraments of Allah, that is better for him with his Lord. 	 Ана шундай. Ким Аллоҳ ҳаром қилган нарсаларга риоя қилса, бас, бу Робби ҳузурида унинг ўзи учун яхшидир.


But should a bounty from Allah come to you, he will say—as if there were no [tie of friendship and] affection between you and him—‘I wish I were with them so that I had achieved a great success!’ 	 Агар сизга Аллоҳдан фазл етса, худди сиз билан унинг орасида дўстлик бўлмагандек, «Қани эди мен ҳам улар билан бўлганимда, улуғ зафар қозонар эдим», дейди.


And when they entered in the company Yusuf, he seated his brother close to him and said, “Be assured, I really am your brother – therefore do not grieve for what they do.” 	 Юсуфнинг олдига кирганларида, у инисини ўзига яқин жойлаштирди ва: «Мен акангман, улар қилган нарсалардан хафа бўлма», деди. (Улар Юсуфнинг (а. с.) ҳузурларига кирган вақтларида, у зот меҳмонларни яна яхши кутиб олдилар.


But those who have earned evil will have a reward of like evil: ignominy will cover their (faces): No defender will they have from (the wrath of) Allah: Their faces will be covered, as it were, with pieces from the depth of the darkness of night: they are companions of the Fire: they will abide therein (for aye)! 	 Оятда бу дунёда гўзал амаллар эмас, ёмон амаллар қилганлар васф қилинаётир. Ёмонликлари туфайли улар бу дунёнинг ўзида ёмон ҳаёт кечирадилар.


who obey their Lord and establish Prayer; who conduct their affairs by consultation, and spend out of what We have bestowed upon them; 	 Роббиларига ижобат қилган, намозни тўкис адо этган, ишлари ўзаро шуро ила бўлган ва уларга ризқ қилиб берган нарсаларимиздан инфоқ қиладиганлар учундир.


And of them are some who accuse you (O Muhammad SAW) in the matter of (the distribution of) the alms. 	 Улардан садақалар ишида сенга айб қўядиганлари ҳам бор.


or urge one another to feed the destitute? 	 Бир-бирингизни мискинларга таом беришга ундамассизлар.


He said: there will not come to you any food wherewith ye are provided but I shall have declared unto the interpretation thereof ere it cometh unto you. that is of that which my Lord hath taught me; verily I have abandoned the creed of a people who believe not in Allah and who in the Hereafter are disbelievers. 	 Чунки мен Аллоҳга иймон келтирмайдиган ва охиратга кофир бўлган қавмнинг миллати-динини тарк этган одамман», деди. (Юсуф (а. с.) ўзларига умид билан қараб турган икки йигитга латофат билан жавоб бердилар.


Why should God punish you, if you render thanks to Him and believe in Him? 	 Албатта, Аллоҳ ношукр ва иймонсизларни азоблашдан ҳеч фойда топмайди ва уларни азоблашдан лаззат ҳам олмайди. Бу азобнинг асосий сабаби банданинг шукр қилмагани ва иймон келтирмаганидир.


But none remember except men of understanding. 	 Умуман, ҳикматли бўлишлик унга жуда кўп яхшилик келтиради. Бу ҳақиқатни ақл эгаларигина эслайдилар, тушуниб етадилар.)


Remove the selected item from the toolbar 	 Асбоблар панелидаги танланган элементни олиб ташлаш


Those who spent and fought before the victory are not upon a level (with the rest of you). 	 Сизлардан ҳеч ким фатҳдан илгари эҳсон қилганларга ва урушда қатнашганларга баробар бўла олмайдир.


In this way We recompense the prodigal who disbelieves the verses of his Lord. 	 Исроф қилган ва Робби оятларига иймон келтирмаганларни ана шундай жазолайрмиз.


We made the mountains and the birds celebrate the praise of Allah with David. 	 Довуд билан бирга тасбиҳ айтсин деб тоғларни ва қушларни бўйинсундириб қўйдик.


And two young men went to prison along with him; one of them said, “I dreamt that I am pressing wine”; the other said, “I dreamt that I am carrying some bread upon my head from which birds were eating”; “Tell us their interpretation; indeed we see that you are virtuous.” 	 Улардан бири: «Мен тушимда, шароб тайёрлаб юрибман», деди. Бошқаси эса: «Мен бошимда нон кўтариб юрибман, қуш ундан емоқда», деди.


O Children of Israel! Remember My favour wherewith I favoured you and how I preferred you to (all) creatures. 	 Эй Бани Исроил, сизга берган неъматларимни ва Мен сизларни оламлардан афзал қилиб қўйганимни эсланг!


Say (to the disbelievers): "If you possessed the treasure of the Mercy of my Lord (wealth, money, provision, etc.), then you would surely hold back (from spending) for fear of (being exhausted), and man is ever miserly!" 	 Сен: «Агар сизлар Роббим раҳмати хазиналарига эга бўлсангиз ҳам, уни сарфлашдан қўрқиб, мумсиклик қилган бўлар эдингиз. Инсон зоти ўзи бахил бўлур», деб айт.


[These letters are one of the miracles of the Quran and none but Allah (Alone) knows their meanings]. 	 Баъзи уламолар бу ҳарфларнинг сирини Аллоҳга ҳавола этадилар, бошқалари: "Бу Аллоҳ билан Пайғамбар алайҳиссалом ўрталаридаги сир", дейдилар. Бошқа бирлари эса, уларга ўзларича маъно йўйганлар.


The building they have built will never cease to be [a source of] disquiet in their hearts until their hearts are cut into pieces, and Allah is all-knowing, all-wise. 	 Барпо қилган бинолари қалбларида шак-шубҳа ҳолида бардавом қолади. Магар қалблари қиймаланиб кетсагина шак-шубҳа қолмас.


Until when he cometh Unto Us, he will say. 	 Токи ҳузуримизга келганда: «Қани энди мен билан сенинг оранг мағриб ила машриқчалик узоқ бўлса эди.


That ye (mankind) may believe in Allah and His messenger, and may honour Him, and may revere Him, and may glorify Him at early dawn and at the close of day. 	 Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтиришингиз, у(дин)ни қўллаб қувватлашингиз, улуғлашингиз ҳамда У зотга эрта-ю кеч тасбиҳ айтишингиз учундир.


Then I will come at them from their front and from their rear, and from their right and their left, and You will not find most of them to be grateful.’ 	 Сўнгра уларнинг олдиларидан, орқаларидан, ўнг томонларидан ва чап томонларидан келаман. Ва уларнинг кўпларини шукр қилувчи ҳолда топмссан», деди.


So do not grieve over the disbelieving people. 	 Кофир қавмлар учун ачинма.


It is He who prevails over His creatures, and He is all-wise and aware. 	 У бандалари устидан ғолибдур. У ҳикмат эгаси ва ҳар бир нарсадан хабардордир.


Or is it that you ask them a recompense? 	 Ёки сен улардан харож сўраяпсанми?!


In it are evident signs; the Station of Abraham. 	 Унда очиқ аломатлар ва мақоми Иброҳим бор. Ким унга кирса, тинч бўладир.


But those who come with an evil deed shall have their faces thrust into the Fire: 'Are you recompensed except for your deeds' 	 Ким ёмонлик қилса, бас, юзтубан дўзахга ташланурлар ва: «Сизларга фақат қилган амалларингиз жазоси берилмоқда, холос», (дейилур).


and I respite them, My stratagem is firm. 	 Уларга муҳлат бериб қўяман. Албатта, менинг «макрим» метиндир.


Then he brought forth the drinking-cup from his brother's bag. 	 Шундай қилиб, Юсуф фойдасига ҳийла қилдик. У подшоҳнинг дини бўйича инисини олиб қола олмас эди.


From the evil of him who breathes temptations into the minds of men, 	 Беркиниб, кўриниб турувчи васвоснинг.


Be grateful to Me and to your parents; to Me is the [final] destination. 	 Ва қайтиш фақат Менгадир».


Whoever does evil shall reap its consequence and will find none to be his protector and helper against Allah. 	 Ким ёмонлик қилса, унинг жазосини тортадир. Ва ўзига Аллоҳдан ўзга дўст ҳам, ёрдамчи ҳам топа олмас.


And they ask thee, how much they should expend. 	 Бунинг ичига наша, қорадори, кўкнори ва бошқалар ҳам киради.


Indeed those who differ concerning him are surely in doubt about him: they do not have any knowledge of that beyond following conjectures, and certainly, they did not kill him. 	 («Аллоҳ таоло Ийсо ибн Марямни очиқ-ойдин аломатлар ва ҳидоят ила Пайғамбар қилиб юборганида яҳудийлар у зотга берилган Пайғамбарлик ва мўъжизаларга ҳасад қилдилар. Яҳудийлар эса, у кишини ёлғончига чиқардилар, хилоф қилдилар ва имкони борича у зотга озор беришга ўтдилар.)


And dense gardens. 	 Ва дарахтлари бир-бирига киришган бўстонлар.


They are but as the cattle; nay, they are further astray from the way. 	 Балки яна ҳам йўлдан озганроқдирлар. (Ушбу ояти каримада Пайғамбарга (с. а. в.) тасалли ва ҳавои нафсларини худо қилиб олган кофирларни ерга уриш бор.)


Indeed We purified them with exclusive remembrance of the abode [of the Hereafter]. 	 Албатта, Биз уларни холис бир хислат-ла ажратдик. У (охират) диёрини эслаш эди.


Had it not been for the Decree of Judgment, the matter would have been decided between them (at once). 	 (Динсиз, иймонсиз кишилар, Аллоҳнинг амрига юрмасдан, турли гуноҳ ишларни қиладилар. Гуноҳ ишларга Аллоҳ таоло изн бермагани, уларни ман қилгани жуда ҳам равшан.


Ah, would that I had never taken such an one for friend! 	 Кошки фалончини дўст тутмасам эди.


He it is Who has sent down to thee the Book: In it are verses basic or fundamental (of established meaning); they are the foundation of the Book: others are allegorical. 	 Унда муҳкам оятлар ҳам бор ва улар китобнинг аслидир ва муташобиҳ (оят)лар ҳам бор. Қалбларида ҳидоятдан оғиш борлар фитна мақсадида ва уни таъвил қилиш мақсадида ундан муташобиҳ бўлганига эргашади.


So they hamstrung the she-camel and were insolent toward the command of their Lord and said, "O Salih, bring us what you promise us, if you should be of the messengers." 	 Бас, туяни сўйдилар, Роббилари амрида тажовузкорлик қилишди ва: «Эй Солиҳ, агар ростгўйлардан бўлсанг, бизга ваъда қилаётган нарсангни келтир!» дедилар. (Аллоҳнинг, туяни тек қўйинглар, унга ёмонлик етказманглар, деган амрига қасдма-қасд уни ўлдирдилар.


Degrees of rank from Him, and forgiveness and mercy. 	 Ўзидан бўлган даражалар ила, мағфират ва раҳмат ила (афзал қилган).


A group of the pagans walked out of a meeting with the Prophet and told the others, "Let us walk away. 	 Уларнинг аъёнлари: «Юринглар, худоларингиз тўғрисида сабр қилинглар.


Truly a strange thing hast thou done!" 	 Жуда ғалати нарса қилдинг-ку», деди.


Go on acting in your way; indeed I am going to act in my way; soon you will know whose end will be best in the Hereafter." 	 Мен ҳам амал қилувчиман. Тезда охират ҳовлиси оқибати кимнинг фойдасига бўлишини биласиз.


They do not ask from people insistently. 	 Асл ҳолни билмаган одам уларни сиртларидан кўриб бой деб ўйлайди. Нафақани худди ана ўшаларга қилиш керак.


Or do they say, "He has invented about Allah a lie"? 	 Ёки улар: «У (Муҳаммад) Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқиди», дейдиларми?!


God is the most exalted King and the Supreme Truth. 	 Бас, ҳақ подшоҳ Аллоҳ юксакдир. Ҳеч бир илоҳ йўқ.


So the Firaun’s people followed them at sunrise. 	 Бас, уларни қуёш чиқиш пайтида қувиб етдилар.


“In which you shall neither see ups nor downs.” 	 У ерда чуқур ҳам, дўнг ҳам кўрмассан.


[Moses] said, "You will find me, if Allah wills, patient, and I will not disobey you in [any] order." 	 У: «Инша Аллоҳ, менинг сабрли эканимни кўрурсан ва сенга ҳеч бир ишда осий бўлмасман», деди.


Say: Is there of your partners (whom ye ascribe unto Allah) one that produceth Creation and then reproduceth it? 	 Сен: «Сизнинг шерик келтираётганларингиз орасида махлуқотни аввал-бошда яратиб, сўнгра уни қайтарадигани борми?» деб айт.


With that is admonished he who believes in Allah and the latter day; and whoever is careful of (his duty to) Allah, He will make for him an outlet, 	 Бу ишингиздан кимнинг Аллоҳга ва қиёмат кунига иймони бўлса, ваъзланади. Ким Аллоҳга тақво қилса, У зот унинг йўлини очиб қўюр.


And make me of the inheritors of the Garden of Bliss. 	 Ва мени наъийм жаннати ворисларидан қилгин.


And thy Lord hath decreed that ye shall Worship none but Him, and unto parents shew kindness; and if either of them or both of them attain old age with thee, Say not unto them: pooh: And browbeat them not, and Speak unto them a respectful speech. 	 (Бу жумланинг «уфф» сўзига боғлиқ икки хил маъноси бор. Бир маъноси — ота-онага ёмон сўз айтиб, беҳурмат қилма, дегани бўлса, иккинчи маъноси — ота-онанг олдида «уфф» дема, улар болам оғир ҳолга тушибди, деб озорланадилар, деганидир.)


Verily, I saw (in a dream) eleven stars and the sun and the moon, I saw them prostrating themselves to me." 	 Одатда ёш болалар бунчалар аниқ ва башоратли туш кўрмайдилар. Яъқуб (а. с.) кичик ўғли Юсуфдан кўрган тушини эшитиб, шу гаплар хаёлидан ўтди.


the like of the case of Noah's people, Ad, Thamood, and those after them; and God desires not wrong for His servants.' 	 Нуҳ қавми, Од, Самуд ва улардан кейингилар ҳолига ўхшаш ҳол бўлишидан қўрқаман. Аллоҳ бандаларга зулмни ирода қилмас.


'Who is stronger than us' they would say. 	 Улар: «Биздан қувватлироқ ким бор?!» дедилар.


How do you decide? 	 Қандай ҳукм чиқармоқдасиз?


No change can there be in the Words of Allah, this is indeed the supreme success. 	 Мазкур хушхабар Аллоҳнинг сўзларидир. Ҳозирда баъзи мусулмон жамиятлар ўша улуғ ютуққа бу дунё ҳаётида эриша олмаётган бўлсалар, бу нарса Аллоҳнинг калималари ўзгарганига эмас, балки иймон ва тақвода камчилик борлигига ёки иймон ва тақвонинг умуман йўқлигига далилдир.)


The Lord replied, "You must not speak to people for three days except with gestures. 	 У зот: «Сенинг белгинг, уч кун одамларга фақат ишора билан гапиришингдир.


Nay, they deny that; the knowledge whereof they could not compass and whereof the interpretation has not yet come unto them. 	 Балки улар ўзлари илмини билмаган нарсани уларга унинг таъвили етмай туриб, ёлғонга чиқарурлар.


And the Unbelievers said to their messengers: "Be sure we shall drive you out of our land, or ye shall return to our religion." 	 Куфр келтирганлар ўз Пайғамбарларига: «Албатта, биз сизларни еримиздан чиқариб юборамиз ёки, албатта, миллатимизга қайтасизлар», дедилар.


Or do they say, "We are an assembly supporting [each other]"? 	 Ёки, Биз нусратга эришувчи жамоатмиз, дейишадими?!


Say: My Lord has only prohibited indecencies, those of them that are apparent as well as those that are concealed, and sin and rebellion without justice, and that you associate with Allah that for which He has not sent down any authority, and that you say against Allah what you do not know. 	 «Роббим фақатгина ошкора ва яширин фаҳш ишларни, гуноҳларни, ноҳақ тажовузкорликни ва Аллоҳга ҳеч қандай ҳужжат туширмаган нарсаларни шерик қилиб олишингизни ҳамда Аллоҳга нисбатан билмаган нарсани айтишни ҳаром қилган, холос», деб айт.


Whichever of the two' terms I fulfil, it shall be no Injustice to me; and God is guardian of what we say. 	 Икки муддатдан қай бирини адо қилсам ҳам, менга тажовуз қилинмас. Айтаётган нарсамизга Аллоҳ вакилдир», деди.


The sending down of this Book is from Allah the Most Honourable, the Wise. 	 Китобнинг туширилиши Ғолиб ва ҳикматли Аллоҳ тарафидандир.


And We did not send any Messenger before you (O Muhammad SAW) but We inspired him (saying): La ilaha illa Ana [none has the right to be worshipped but I (Allah)], so worship Me (Alone and none else)." 	 Сендан илгари юборган ҳар бир Пайғамбарга: «Албатта, Мендан ўзга ибодатга сазовор илоҳ йўқ. Бас, Менга ибодат қилинг», деб ваҳий қилганмиз.


Most surely this is Our sustenance; it shall never come to an end; 	 Албатта, бу Бизнинг (берадиган) ризқимиздир. Унинг ъеч тугаши йщқдир.


And then there cometh unto them that which they had been promised. 	 сўнгра уларга ваъда қилинган нарса келса.


as though they had never dwelt in them before. 	 Худди у ерда яшамаганлардек. Огоҳ бўлингким, худди Самуд йўқолгандек, Мадян ҳам йўқолди.


They will have no helpers. 	 Ва охиратда уларга нусрат бергувчилар бўлмас.


Have you not considered how We dispatch the devils against the disbelievers, exciting them with incitement? 	 Биз шайтонларни кофирларга уларни доимий қўзғаб туришга юборганимизни кўрмадингми?


And We made a covenant with those who proclaimed, “We are Christians” – they then forgot a large portion of the advices given to them; We have therefore instilled enmity and hatred between them till the Day of Resurrection; and Allah will soon inform them of what they were doing. 	 Ҳар бир черков ўзини алоҳида динда деб ҳисоблайди ва бошқасини душман билиб, ёмон кўради. Уларнинг ўзаро олиб борган диний-мазҳабий урушлари оқибатида қонлар дарё бўлиб оққани тарихда машҳур.)


One of them said: verlly I saw myself pressing wine; and the other said: verily I saw myself carrying upon my head bread whereof the birds were eating. declare unto us the interpretation thereof, verily we see thee of the well-doers. 	 Бошқаси эса: «Мен бошимда нон кўтариб юрибман, қуш ундан емоқда», деди. «Бизга бунинг таъбирини хабар қил.


Has not the news of those before them come to them; of the people of Nuh and Ad and Samood, and the people of Ibrahim and the dwellers of Madyan and the overthrown cities; their apostles came to them with clear arguments; so it was not Allah Who should do them injustice, but they were unjust to themselves. 	 (Кофир ва мунофиқлар Нуҳ қавмини тўфон босиб ҳалокатга учратганини ҳам, Од қавмини қаттиқ ўт шамол ҳалок қилганини ҳам, Самуд қавмини қаттиқ қичқириқ яксон этганини ҳам, Иброҳим алайҳиссалом ўзи қутулиб қолиб, қавмлари қандай ҳалок бўлганини ҳам, Мадян эгаларини зилзила олганларини ҳам, Лут алайҳиссаломнинг қавми қишлоқлари қандай тўнтарилиб, жинояткор аҳолисини босиб қолганини ҳам яхши билишар эди. Пайғамбарлари очиқ-ойдин ҳужжат билан келганида, уларни ёлғончига чиқариб, бошларига ўша мусибатлар тушганини ҳам яхши билишарди.


In this is a sign for people who listen. 	 ( Ер ўлик бўлса, ер юзидаги нарсалар ҳам жонсиз бўлади. Ер тирилиши билан унинг устидаги ҳамма нарсаларга жон киради.


My people, this is the she-camel of God, a miracle (to support the truth which has been brought) to you. 	 Эй қавмим, Аллоҳнинг мана бу туяси сизга оят-мўъжизадир.


Thus, you will all be brought back to life again. 	 Бу нарса ерда ҳам, кўкда ҳам, сувда ҳам бўлиб туради. Сон-саноғига етиб бўлмайдиган ушбу жараёнларнинг ҳар бирини Аллоҳ таоло амалга оширади.)


And a burdened soul cannot bear the burden of another and if one weighed down by burden should cry for (another to carry) its burden, not aught of it shall be carried, even though he be near of kin. 	 Гарчи (чақирилган) қариндош бўлса ҳам. Сен фақат ғайбдаги Роббиларидан қўрқадиган ва намозни тўкис адо этганларни огоҳлантирурсан.


But it is clear revelations in the hearts of those who have been given knowledge, and none deny Our revelations save wrong-doers. 	 У(Қуръон) илм берилганлар кўксидаги очиқ-ойдин оятлардир. Бизнинг оятларимизни фақат золимларгина инкор қилур.


Say: "You believe not but you only say, 'We have surrendered (in Islam),' for Faith has not yet entered your hearts. 	 Сен: «Иймон келтирганингиз йўқ, лекин бўйинсундик денглар, ҳали иймон қалбларингизга киргани йўқ ва агар Аллоҳга ва Унинг Расулига итоат қилсангиз, амалларингиздан ҳеч нарса камимас. Албатта, Аллоҳ кечирувчи ва раҳмли зотдир», деб айт.


(The young men said to one another): "And when you withdraw from them, and that which they worship, except Allah, then seek refuge in the Cave, your Lord will open a way for you from His Mercy and will make easy for you your affair (i.e. will give you what you will need of provision, dwelling, etc.)." 	 Роббингиз сизга Ўз раҳматини таратур ва сизга ишингизда осонлик яратур», дедилар. (Роббиларига иймон келтирган, Роббилари ҳидоятларини зиёда қилиб, қалбларини мустаҳкамлаган йигитлар кофирлар билан баҳслашиш бефойдалиги, улар ёмонлигидан фақат қочибгина қутулиш мумкинлигини англаб етгач, иймонлари муҳофазаси учун каҳф-ғорга кириб бекинишни ўзаро маслаҳат қилдилар.)


As though they were eggs hidden. 	 Улар худди асраб қўйилган тухумга ўхшарлар.


Prophet, We have made lawful for you your wives whom you have given their dowry, slave girls whom God has given to you as gifts, the daughters of your uncles and aunts, both paternal and maternal, who have migrated with you. 	 Эй Набий, Биз сенга маҳрларини берган жуфтларингни, Аллоҳ сенга ўлжа қилиб берган қўл остингдаги (чўри)ларни, амакингнинг қизлари, аммаларингнинг қизлари, тоғангнинг қизлари, холаларингнинг қизларидан сен билан ҳижрат қилганларини ҳалол қилдик.


It behoves not a Prophet to take captives until he has sufficiently suppressed the enemies in the land. 	 Набий учун ер юзида забардаст бўлмагунича асирлари бўлиши яхши эмас эди. Сизлар дунёнинг ўткинчи матоҳини истарсизлар.


Allah does not fail in His promise, but most of the people do not know. 	 (Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кишисига нусрат бериши ҳақидаги гап Аллоҳнинг ваъдасидир. У зот Ўз иродаси билан ваъда қилади ва Ўз иродаси билан ваъдасини амалга оширади.


O human! 	 Эй Инсон!


Fill up the measure, do not be among the cheats, 	 Бас, ўлчовни тўлиқ ўлчанглар ва камайтиргувчилардан бўлманглар.


On the day they hear the Cry in truth, that is the day of coming forth. 	 Ана ўша чиқиш кунидир. («Чиқиш куни»— қабрлардан чиқиш куни, яъни, қиёмат кунидир.)


Surely in that are signs for every man enduring, thankful. 	 Албатта, бунда ҳар бир ўта сабрли ва ўта шукрли учун оят-белгилар бордир.


Then ye shall surely beholdwith the surety of vision. 	 Ва яна, албатта, уни ишонч кўзи билан кўрасизлар.


That surely is the greatest degradation. 	 Ана шу катта ор эканлигини билмайдиларми?!


Thou Shalt never stand therein. 	 Сен у (масжид)да ҳеч қачон турма!


And they said, "Why was this Qur'an not sent down upon a great man from [one of] the two cities?" 	 Ўша пайтда мушрикларнинг бу мақомга номзодлари ҳам бор эди. Маккада ал-Валид ибн Муғийра, Тоифда Урвату ибн Масъуд ас-Сақафий исмли одамлар бўлиб, мушриклар ана шулардан бири Пайғамбар бўлса арзийди, деган фикрда эдилар.)


and peace be upon the Messengers, 	 Ва Пайғамбарларга салом бўлсин!


Tell them: "My Lord has forbidden repugnant acts, whether open or disguised, sin and unjust oppression, associating others with God, of which He has sent down no authority, and saying things of God of which you have no knowledge." 	 «Роббим фақатгина ошкора ва яширин фаҳш ишларни, гуноҳларни, ноҳақ тажовузкорликни ва Аллоҳга ҳеч қандай ҳужжат туширмаган нарсаларни шерик қилиб олишингизни ҳамда Аллоҳга нисбатан билмаган нарсани айтишни ҳаром қилган, холос», деб айт.


On that Day man will be informed of what he sent forward (of his evil or good deeds), and what he left behind (of his good or evil traditions). 	 У кунда инсонга аввалу охир қилганининг хабари берилар.


They pay no attention when they are reminded 	 Қачонки эслатилсалар, эсламаслар.


But if he was of the deniers [who were] astray, 	 Ва агар ёлғонга чиқарувчилардан, гумроҳлардан бўлса.


They (Messengers) said: "Your evil omens be with you! 	 Улар: «Бадгумонлигингиз ўзингиз билан.


Verily, your Lord is the doer of what He wills. 	 Магар Аллоҳ хоҳласа, баъзиларини озод этиши мумкин. Чунки Аллоҳ хоҳлаганини қилгувчи зотдир.)


And We had assigned them the (faculties of) hearing (ears), seeing (eyes), and hearts, but their hearing (ears), seeing (eyes), and their hearts availed them nothing since they used to deny the Ayat (Allah's Prophets and their Prophethood, proofs, evidences, verses, signs, revelations, etc.) of Allah, and they were completely encircled by that which they used to mock at! 	 Бас, на қулоқлари, на кўзлари ва на қалблари уларга ҳеч бир фойда бермади. Чунки улар Аллоҳнинг оятларини инкор қилган эдилар.


and, on returning to their people, boast about what they had done. 	 Агар у(кофир)лар ўз аҳллари ҳузурига қайтиб борсалар, ҳузурланиб қайтиб борар эдилар.


Some of the People of the Book wish to make you go astray, but they lead none astray except themselves, though they do not sense it. 	 Аҳли китоблардан бир тоифалари сизни адаштиришни хоҳлайдилар. Ўзларидан бошқани адаштирмайдилар ва лекин сезмаслар.


And Allah is Knowing, Wise. 	 Аллоҳ билувчи ва ҳикматли зотдир.


And say thou: work on! 	 Сен: «Амал қилинглар! Бас, албатта, Аллоҳ, Унинг Расули ва мўминлар амалингизни кўрарлар.


We turned them over, to the right and the left, while their dog lay at the cave's entrance with legs outstretched. 	 Гар уларни кўрсайдинг, ортга ўгирилиб қочар ва улардан қўрқинчга тўлар эдинг. (Ўзлари уйғоққа ўхшайдилар, аммо ухлаб ётибдилар.


But if you do not do this, and you can never do this, then fear the Fire which has been prepared for the disbelievers and which shall have men and stones for fuel. 	 Бас, агар қила олмасанглар, ҳеч қачон қила олмайсизлар ҳам, ёқилғиси одамлар ва тош бўлган, кофирлар учун тайёрланган ўтдан қўрқинглар. (Аллоҳ субҳонаҳу ва таолонинг, "ҳеч қачон қила олмайсизлар ҳам", дейиши улкан мўъжизадир.


Aye! the affair belongeth to Allah entirely. 	 Иймон келтирганлар, агар Аллоҳ хоҳласа, одамларнинг ҳаммасини ҳидоят қила олишини билмадиларми? Куфр келтирганларга то Аллоҳнинг ваъдаси келгунча ўз ишлари сабабли мудом ларзага солувчи мусибатлар етар ёки уларнинг диёрлари яқинига тушиб турар.


Our Lord! Oh, give them double torment and curse them with a mighty curse. 	 Эй Роббимиз, сен уларга азобдан икки ҳисса бергин ва уларни катта лаънатлаш ила лаънатла!» дедилар.


And to Him you shall be brought back; 	 Унгагина қайтарилурсизлар.


Verily those who believe not in the Hereafter - fairseeming unto them We have made their works, so that they wander perplexed. 	 Албатта, охиратга иймон келтирмайдиганларга Биз амалларини зийнатлаб кўрсатдик. Бас, улар адашиб-улоқиб юраверарлар.


Or have We sent down authority to them, which points out to them the things to which they pay part-worship? 	 Ёки Биз уларга осмондан ҳужжат туширганмизу у(ҳужжат) У зотга ширк келтирган нарса (жоизлиги) ҳақида сўзлайдими?!


So I swear by the twilight glow 	 Шафақ билан қасамки.


It is He who sent down composure into the hearts of the faithful that they might enhance in their faith. 	 У иймонларига иймон зиёда бўлиши учун мўминлар қалбига сокинликни нозил этган зотдир.


And verily Our word went forth of old unto Our bondmen sent (to warn) 	 Батаҳқиқ, Пайғамбар этиб юборилган бандаларимизга сўзимиз ўтгандир.


Only God has the knowledge of the Hour. 	 Албатта, соат (қиёмат) илми ёлғиз Аллоҳнинг ҳузуридадир. Ёмғирни У ёғдирур.


Who, to Whom belongs the dominion of the heavens and the earth! And Allah is Witness over everything. 	 У шундай зотки, осмонлару ернинг мулки Унга хосдир ва Аллоҳ ҳар бир нарсага Ўзи гувоҳдир.


“Move towards what you used to deny!” 	 Юрингиз! Ўзингиз ёлғонга чиқарган нарсага қараб.


(They will be mocked at.) 	 Сен азобни кўрганингдан сўнг ноилож қолиб, дўппинг тор келганидан айтмоқдасан бу гапларни. Агар сенинг ниятинг тўғри бўлса, у дунёда яхши ишларни қилишинг мумкин эди.


We will call the guards of hell. 	 Биз ҳам забонияларни чақирамиз. (Яъни, дўзахийларни азобловчи фаришталарни.)


Golden platters and goblets will be passed around, and everything the heart desires and pleases the eye will be there, where you will abide for ever. 	 Уларга тиллодан бўлган товоқлар ва қадаҳлар айлантирилур. У ерда кўнгил иштаҳа қиладиган ва кўзлар лаззатланадиган нарсалар бордир.


So hold thou fast with firmness, and bid thy people follow the best thereof anonl will shew you the dwelling of the ungodly people. 	 Аммо кейинги даврдаги муҳаққиқ тафсирчи олимларимиз, маълумотларнинг ҳаммаси ҳам ишончли манбалардан олинмаганлиги учун улар ҳақида тортишувнинг ҳожати йўқ, деган хулосага келганлар. Биз учун «лавҳлар» нимадан иборатлиги, қайси моддадан бўлгани, шакли ёки ҳажми аҳамиятсиз, балки уларга ёзилган маънолар аҳамиятлидир, дейди муфассирлар.)


And do not turn your eyes away from them, desiring the glitter of this world. 	 Улар бу гаплари билан Билол, Ҳаббоб, Суҳайб ва бошқаларни кўзда тутган эдилар. Қурайшликлар яна: «Улар билан бир жойда бўлсак, кўнглимиз айнийди.


Except to a Messenger (from mankind) whom He has chosen (He informs him of unseen as much as He likes), and then He makes a band of watching guards (angels) to march before him and behind him. 	 Магар Ўзи рози бўлган Пайғамбарлар. Албатта Аллоҳ унинг олдидан ҳам, ортидан ҳам кузатиб юрувчи қўйиб қўядир.


And will provide him sustenance from a place he had never expected; and whoever relies on Allah – then Allah is Sufficient for him; indeed Allah will accomplish His command; indeed Allah has set a proper measure for all things. 	 (Учинчи поклик охирлаб қолганда эр хотингаражъат қилиб қайтариб олса, оилавий ҳаётлари давом этаверади. Идда тугашига яқин қолганда ҳам ажралиш фикридан қайтмаган бўлса, яхшилик билан ажралиш керак.)


In that case there is no blame on either of them if they re-unite, provided they feel that they can keep the limits ordained by Allah. 	 (Яъни, агар аввалги иккита устига яна бир бор талоқ қилса, жами учта бўлади. Уч талоқ бўлгандан кейин аёл талоқ қилган эркакка ҳалол бўлмайди.


Then you stayed for several years among the people of Midian, and now you have come at the right moment as ordained. 	 Сўнгра Мадян аҳли ила йилларга қолдинг ва тақдирга биноан келдинг, эй Мусо!


Then when he brought Unto them evidences, they said: this is magic manifest. 	 (Аҳмад) уларга ҳақ билан келган вақтда эса, бу очиқ-ойдин сеҳрдир, дедилар.


They are not [all] the same; among the People of the Scripture is a community standing [in obedience], reciting the verses of Allah during periods of the night and prostrating [in prayer]. 	 Улар баробар эмаслар. Аҳли китоблардан Аллоҳнинг оятларини сажда қилган ҳолларида кечасида тиловат қиладиган яхши тоифалари ҳам бор.


That is because those who disbelieve follow falsehoods, while those who believe follow the truth from their Lord. 	 Ундоқ бўлишига, албатта, куфр келтирганларнинг ботилга эргашганлари ва иймон келтирганларнинг Роббиларидан бўлган ҳаққа эргашганликлари сабабдир.


If Thou shouldst leave them, they will mislead Thy slaves and will beget none save lewd ingrates. 	 Албатта сен уларни тек қўйсанг, бандаларингни адаштирурлар ва фожиру кофирдан бошқа туғмаслар.


We do not ask you for provisions, rather, it is We who provide for you. 	 Биз сендан ризқ сўрамасмиз. Биз сенга ризқ берурмиз.


Surely! Batil is ever bound to vanish." 	 Зотан, ботил доимо йўқ бўлгувчидир», дегин.


Forbidden to you are your mothers and your daughters and your sisters and your paternal aunts and your maternal aunts and brothers' daughters and sisters' daughters and your mothers that have suckled you and your foster-sisters and mothers of your wives and your step-daughters who are in your guardianship, (born) of your wives to whom you have gone in, but if you have not gone in to them, there is no blame on you (in marrying them), and the wives of your sons who are of your own loins and that you should have two sisters together, except what has already passed; surely Allah is Forgiving, Merciful. 	 Сизларга оналарингиз, қизларингиз, опа-сингилларингиз, аммаларингиз, холаларингиз, ака-укаларингизнинг қизлари, опа-сингилларингизнинг қизлари, эмизган оналарингиз, эмикдош опа-сингилларингиз, хотинларингизнинг оналари, ўзингиз қовушган хотинларингизнинг қарамоғингиздаги қизлари ҳаром қилинди. Агар у(хотин)лар билан қовушмаган бўлсангиз, (қизларига уйланишингизда) гуноҳ йўқ.


‘And it is Allah Who made the earth a bed for you.’ 	 Ва Аллоҳ сизларга ерни гиламдек тўшаб қўйди.


Those who keep from evil and are patient, indeed, Allah does not let the wage of the good doers go to waste' 	 Ҳақиқатда ким тақво ва сабр қилса, Аллоҳ, албатта, гўзал иш қилувчиларнинг ажрини зое қилмагай», деди.


And if it were*, We would then have made you taste a double life and a double death – you would then not find any supporter against Us. (* Which is impossible.) 	 Шундай бўлган тақдирда биз сенга ҳаёт (азобини) ҳам икки ҳисса, мамот (азобини) ҳам икки ҳисса тоттирган бўлардик. Сўнгра Ўзинг учун бизга қарши ёрдамчи топа олмас эдинг.


And if ye Call them towards guidance they will not hear and thou wilt behold them looking at thee, but they see not. 	 Агар уларни ҳидоятга даъват қилсангиз, эшитмаслар. Уларни сенга назар солиб тургандек кўрасан.


They have made their oaths a screen (for their hypocrisy). Thus they hinder (men) from the Path of Allah. 	 Улар қасамларини қалқон қилиб олдилар ва (одамларни) Аллоҳнинг йўлидан бурдилар.


O you who believe! spend (benevolently) of the good things that you earn and or what We have brought forth for you out of the earth, and do not aim at what is bad that you may spend (in alms) of it, while you would not take it yourselves unless you have its price lowered, and know that Allah is Self-sufficient, Praiseworthy. 	 Касб қилган пок нарсаларингиздан ва Биз сизларга ердан чиқариб берган нарсаларимиздан садақа қилинглар. Нопокни қасд этиб садақа қилманг.


God knows the hidden reality of the heavens and the earth. 	 Албатта, Аллоҳ осмонлару ернинг ғайбини билгувчидир. Албатта, У диллардаги сирларни ҳам ўта билгувчидир.


So he escaped from thence, fearing, vigilant. He said: My Lord! Deliver me from the wrongdoing folk. 	 Бас, хавфсираб, аланглаган ҳолда у ердан: «Эй Роббим, менга золим қавмлардан нажот бергин», деб чиқди.


Follow what thou art taught by inspiration from thy Lord: there is no god but He: and turn aside from those who join gods with Allah. 	 Сенга Роббингдан ваҳий қилинган нарсага эргаш. Ундан бошқа ибодатга сазовор зот йўқ.


(We also sent) Lut (as a messenger): behold, He said to his people, "Do ye do what is shameful though ye see (its iniquity)? 	 Ва Лутни ҳам (Пайғамбар қилиб юбордик). Ўшанда у ўз қавмига: «Сиз кўриб-билиб туриб, фоҳиша иш қиласизми?!


We have bestowed raiment upon you to cover your shame, as well as to be an adornment to you. 	 Ана ўшалар Аллоҳнинг оят-белгиларидандир. Шоядки эсласалар.


And on the day when We will raise up in every people a witness against them from among themselves, and bring you as a witness against these-- and We have revealed the Book to you explaining clearly everything, and a guidance and mercy and good news for those who submit. 	 Сенга китобни ҳар бир нарсани баён қилувчи этиб, мусулмонларга ҳидоят, раҳмат ва хушхабар қилиб нозил этдик. (Яъни, қиёмат куни ҳар бир умматга Пайғамбарини гувоҳ этганимиздек, сени ҳам умматингга гувоҳ қилиб келтирамиз.


And whoever opposes Allah and His Messenger - indeed, Allah is severe in penalty. 	 Ким Аллоҳга ва Унинг Расулига қарши турса, бас, албатта, Аллоҳнинг иқоби шиддатлидир.


Do ye create it or are We the Creator? 	 Уни сизлар яратасизми ёки Биз яратувчимизми?!


They will say, “Before this, we were fearful for our families. 	 Албатта, биз илгари ўз аҳлимиз даврасида У зотдан қўрқувчилардан эдик.


What will Allah do with your torment, if ye return thanks and believe? 	 Албатта, Аллоҳ ношукр ва иймонсизларни азоблашдан ҳеч фойда топмайди ва уларни азоблашдан лаззат ҳам олмайди. Бу азобнинг асосий сабаби банданинг шукр қилмагани ва иймон келтирмаганидир.


Say, ‘Who is the Lord of the seven heavens and the Lord of the Great Throne?’ 	 Сен: «Етти осмоннинг Робби ким? Улуғ аршнинг Робби ким?» деб айт.


This is indeed in the former scriptures, 	 Албатта, бу аввалги саҳифаларда бордир.


And who doth greater wrong than he who is admonished with the signs of His Lord yet turneth away from them and forgetteth that which his hands have sent forth? 	 Роббиси оятлари ила эслатилганда, улардан юз ўгириб, ўзи қилган (гуноҳ)ларни унутган кимсадан ҳам золимроқ одам борми?!


And [We destroyed] 'Aad and Thamud and the companions of the well and many generations between them. 	 (Биз «қудуқ» деб таржима қилган сўз ояти каримада «расс» ибораси ила ифодаланган бўлиб, ичи маҳкамланмаган, нураб турган қудуққа айтилади. Ривоятларда келишича, ўша жиноятчи қавм қудуқ атрофида ўтирганларида, у қулаб, ҳаммалари ичига тушиб ҳалок бўлган эканлар.


And what is the matter with you that you should not spend in Allah’s cause, whereas Allah is the Inheritor of all that is in the heavens and in the earth? 	 Сизлардан ҳеч ким фатҳдан илгари эҳсон қилганларга ва урушда қатнашганларга баробар бўла олмайдир. Уларнинг даражалари фатҳдан сўнг эҳсон қилганлардан ва урушда қатнашганлардан кўра улуғдир.


Surely in that is a sign for people who are mindful. 	 Ранглари хилма-хил бўлган бу неъматларнинг ҳаммаси инсон учун беминнат хизмат қилади. Ўша неъматларни ер остидан топиб олган баъзи инсонларгина бир-бирларига миннат қиладилар, холос.)


Are you confident that He will not cause a track of land to cave in beneath you, or unleash a tornado against you, and then you find no protector? 	 Сизни қуруқликнинг бир томонига ютқазиб юборишидан ёки устингиздан тошли шамол юборишидан, сўнгра ўзингизга қутқарувчи топа олмай қолишингиздан хотиржаммисиз?!


And protect them from the evil consequences [of their deeds]. And he whom You protect from evil consequences that Day - You will have given him mercy. 	 Ва уларни ёмонликлардан сақла, ўша куни кимни ёмонликлардан сақласанг, батаҳқиқ, унга раҳм қилибсан.


They would say, ‘We indeed disbelieve in what you are sent with.’ 	 Улар: «Биз сиз ила юборилган нарсага кофирдирмиз», дедилар.


As for the unbelievers, their works are like a mirage in the wilderness. 	 Куфр келтирганларнинг амаллари саҳродаги саробга ўхшайдир. Чанқоқ одам уни сув деб ҳисоблайдир.


When you see people engaged in finding fault with Our revelations, withdraw from them until they turn to some other topic. 	 Оятлармизни (истеҳзо қилишга) шунғиётганларни кўрган чоғингда, то ундан бошқа гапга шунғигунларича улардан юз ўгир. Агар шайтон эсингдан чиқарган бўлса, эслаганингдан сўнг, золим қавмлар билан ўтирма!


We will indeed make smooth for him the path to Bliss. 	 Бас, Биз уни осонга муяссар қиламиз.


Say: 'People of the Book, go not beyond the bounds in your religion, other than the truth, and follow not the caprices of a people who went astray before, and led astray many, and now again have gone astray from the right way.' 	 Ва олдин ўзлари адашиб ва кўпчиликни адаштириб, тўғри йўлдан умуман чиққанларнинг ҳавои нафсларига эргашманг», деб айт. (Динда ҳаддан ошишлик арабчада «ғулув» дейилади.


Enthroned above the waters, it was He who created the heavens and the earth in six Days [periods], in order to test which of you is best in conduct. 	 Ушбу оятда эса, осмонлару ерни яратишдан мақсад одамлардан қайсилари яхшироқ амаллар қилишини синаб кўриш эканлиги таъкидланмоқда. Шунингдек, Аллоҳнинг арши ва унинг турган жойи ҳақида ҳам маълумот келмоқда: Демак, Аллоҳ таоло осмонлару ерни яратган вақтда унинг арши сув устида бўлган экан.


Then He showed him what is wrong for him and what is right for him; 	 Бас, у(нафс)га фужурини ва тақвосини билдирди.


exulting in what Allah has given them out of His grace, and rejoicing for those who have not yet joined them from [those left] behind them, that they will have no fear, nor will they grieve. 	 Улар Аллоҳ Ўз фазлидан берган нарсалардан хурсандлар ва ҳали ортларидан ўзларига қўшилмаган биродарларига, уларга хавф йўқлигини ҳамда хафа ҳам бўлмасликларининг хушхабарини бермоқдалар.


So he drew water for them; then he turned away to the shade, and he said, 'O my Lord, surely I have need of whatever good Thou shalt have sent down upon me. 	 Яна муҳожирлик ғурбатини ҳис этдилар. Ёлғизнинг ёри худо, деб яна Роббул Оламийнга илтижо қилиб: «Эй Роббим, албатта, менга туширажагинг ҳар бир яхшиликка муҳтожман», дедилар.)


And they swore by God with their solemn oaths, that if a warner came to them, they would be more guided than any other people. 	 Улар жон-жаҳдлари билан, агар ўзларига огоҳлантирувчи келса, ҳар қандай умматдан кўра ҳидоятли бўлишлари ҳақида Аллоҳ номи ила қасам ичар эдилар. Қачонки огоҳлантирувчи келганида, уларда нафратдан бошқани зиёда қилмади.


And verily thy Lord! He is the Mighty, the Merciful. 	 Албатта, Роббинг Ўзи азизу меҳрибондир.


Those! vain shall be their works, and in the Fire they shall be abiders. 	 Ана ўшалар амаллари ҳабата бўлганлардир ва улар дўзахда абадий қолувчилардир.


I fear for you the punishment of a dreadful Day," 	 (Аввал-бошда Одамнинг (а. с.) қиссалари баён этилган эди. Энди у зотнинг зурриётлари пушти камаридан яралган Нуҳнинг (а. с.) қиссалари келтирилмоқда.)


Unto them shall befell the evil turn of fortune, and Allah shall be wroth with them and shall curse them, and He hath gotten ready for them Hell: an ill destination! 	 Уларга Аллоҳ ғазаб қилди, уларни лаънатлади ва уларга жаҳаннамни тайёрлаб қўйди. Ва нақадар ёмон жой у!


Even more evil is the parable of the people who gave the lie to the Signs of Allah. 	 Аллоҳ золим қавмларни ҳидоят қилмас. («Устларига Таврот юклатилган»лар - яҳудийлар.


And she in whose house he was, solicited him against himself; and she fastened the doors, and said: come on, O thou! 	 Кейин у яхшиликни унутадиган одам ҳам эмас. Шунинг учун ҳам, ахир у, яъни, уй эгаси–хотиннинг эри, жойимни яхшилаб берган хўжам-ку, деди.


We sent Noah to his People (with the Command): "Do thou warn thy People before there comes to them a grievous Penalty." 	 Биз Нуҳни ўз қавмига, қавмингни уларга аламли азоб келишидан аввал огоҳлантиргин деб, Пайғамбар қилиб юбордик.


Whatever you have been given are the wares of the life of this world, but what is with Allah is better and more lasting for those who have faith and who put their trust in their Lord 	 Аллоҳнинг ҳузуридаги яхши ва боқий нарсалар эса, иймон келтирган ва Роббиларига таваккал қилганлар учундир. (Ушбу берилган нарсалар хоҳ молу дунё бўлсин, нима бўлса бўлсин—ҳаммаси бу дунёнинг матоҳи, ўткинчи ҳой-ҳавас, холос.


Is one whose heart Allah has opened to Islam, so that he has received Enlightenment from Allah, (no better than one hard-hearted)? 	 Аллоҳ кўксини Исломга кенг қилиб очиб қўйган шахс ўз Роббидан бўлган нурда эмасми?!


So indeed they, that Day, will be sharing in the punishment. 	 Бас, улар у кунда азобда шерик бўлгувчилардир.


And what aileth you that ye spend not in the way of Allah when unto Allah belongeth the inheritance of the heavens and the earth? 	 Сизларга нима бўлдики, Аллоҳнинг йўлида эҳсон қилмайсизлар?! Ҳолбуки, осмонлару ернинг мероси Аллоҳникидир.


Bring our fathers back [to life], if you are truthful.’ 	 Агар ростгўй бўлсангиз, ота-боболаримизни келтиринглар».


There is no good in much of their secret conferences save (in) him who enjoineth almsgiving and kindness and peace-making among the people. 	 Уларнинг кўпгина махфий суҳбатларида яхшилик йўқ, магар ким садақага, яхшиликка ва одамлар орасида ислоҳга амр қилсагина, яхшилик бор.


By no means! anon they shall deny their worship, and become unto them an adversary. *Chapter: 19 	 (Қиёмат куни сохта худолар мушрикларнинг уларга қилган ибодатини, бандалигини инкор этадилар. Биз уларга, бизга ибодат қилинг деганимиз йўқ, деб Аллоҳ ҳузурида ўзларини оқлайдилар.)


when the mountains shall be set moving, 	 Ва, вақтики, тоғлар сайр қилдирилса.


Then He will return you into it and extract you [another] extraction. 	 Сўнгра сизларни унга қайтариб, яна чиқарадир.


But those who disbelieve invent falsehood about Allah, and most of them do not reason. 	 «Ҳомм» эса, луғатда «ҳимоя қилувчи» маъносини англатиб, урғочи ҳайвонларга қочириш учун қўйиладиган эркак ҳайвонга айтилади. Жоҳилий араблар бир эркак ҳайвон ўнта урғочини қочирса, уни «ҳомм» деб атар эдилар ва унга ҳам алоҳида муносабат кўрсатилар, минилмас, юк юклатилмас эди.)


Allah has promised to those who believe and do good deeds (that) they shall have forgiveness and a mighty reward. 	 Аллоҳ иймон келтириб яхши амалларни қилганларга ваъда қилди: Уларга мағфират ва улкан ажр бўлур.


And all abomination shun! 	 Ва азоб(сабабчиси)дан четлан!


Truly my people took this Qur'an for just foolish nonsense." 	 Аллоҳ таоло уларнинг қилмишларини жуда яхши билади. Аммо Пайғамбар (с. а. в.) ўзларининг дардларини тўкиб солиш учун, Аллоҳнинг амрини тўла бажарганликларини билдириш учун айтмоқдалар.)


And indeed, it will be [a cause of] regret upon the disbelievers. 	 Ва албатта у кофирлар учун ҳасратдир.


The foremost ones (in faith and virtue) - the foremost ones in receiving their reward. 	 Ва пешқадамлар, пешқадамлар.


Say: O followers of the Book! you follow no good till you keep up the Taurat and the Injeel and that which is revealed to you from your Lord; and surely that which has been revealed to you from your Lord shall make many of them increase in inordinacy and unbelief; grieve not therefore for the unbelieving people. 	 Таврот, Инжил ва сизга Роббингиздан нозил қилинган нарсага амал қилмагунларингизгача ҳеч нарсага арзимайсизлар», деб айт. Сенга Роббингдан нозил қилинган нарса улардан кўпларининг туғён ва куфрларини зиёда қилади.


That which ye have wasteth away, and that which Allah hath remaineth. 	 Сизнинг ҳузурингиздаги нарса тугайдир. Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса эса, боқийдир.


That is an admonition for whoso of you believes in God and the Last Day; that is cleaner and purer for you; God knows, and you know not. 	 Сўнгра Аллоҳ таоло эрнинг хотинга, хотиннинг эрга ҳожатини билиб, «Хотинларни талоқ қилганингизда, муддатлари етганда...» деб бошланиб, «... сиз эса билмайсиз», деб туговчи оятни нозил қилди. Маъқал ибн Ясар розийаллоҳу анҳу ояти каримани эшитишлари билан: «Парвардигорнинг сўзини эшитдик ва итоат қиламиз, –дедилар-да, куёвни чақириб: «Синглимни сенга никоҳлаб бераман ва сени ҳурмат қиламан», дедилар.)


And we are most surely they who declare the glory (of Allah). 	 Ва, албатта, бизлар тасбиҳ айтгувчилармиз.


Say (O Muhammad SAW): "I am only a human being like you. 	 Сен: «Мен ҳам сизга ўхшар башарман, холос.


Verily, they will never be able to save themselves (from Allah's Punishment). 	 Улар ҳеч қочиб қутула олмайдилар.


Our messengers came to Abraham with good news. 	 Батаҳқиқ, элчиларимиз Иброҳимга хушхабар келтирдилар. Улар: «Салом», дедилар.


will be brought together for an appointment on an appointed day. 	 Маълум кунга белгиланган вақтда албатта тўпланувчилар».


O Children of Israel! We delivered you from your enemy, and we made a covenant with you on the holy mountain's side, and sent down on you the manna and the quails, 	 Эй Бани Исроил, батаҳқиқ, Биз сизни душманингиздан қутқардик ва сиз билан Турнинг ўнг томонини ваъдалашдик ҳамда сизларга манн ва бедана туширдик. (Аллоҳ таоло ушбу ояти каримада Бани Исроилга уч турлик неъматини эслатмоқда.)


“O my Lord! you have given me a kingdom* and have taught me how to interpret some events; O Creator of the heavens and the earth – you are my Supporter in the world and in the Hereafter; cause me to die as a Muslim, and unite me with those who deserve Your proximity.” (* Prophethood and the rule over Egypt. 	 Эй Роббим, ҳақиқатда менга мулк бердинг ва менга тушларнинг таъбирини ўргатдинг. Эй осмонлару ерни яратган зот!


'If you do good, it is your own souls you do good to, and if you do evil it is to them likewise.' 	 Бас, кейинги (бузғунчиликнинг) ваъда вақти келганда, юзингизни қора қилишлари учун, масжидга аввал кирганларидек киришлари учун ва эгаллаган нарсаларини тамоман парчалашлари учун (бандаларимизни юборамиз). (Сиз ўзингизнинг қилмишингиз ила ўша ваъданинг юзага чиқишига сабаб бўлганингизда...


We can not bring you authority without the permission of God. 	 Биз ўзимизча сизга бирор ҳужжат келтира олмаймиз, илло Аллоҳнинг изни ила. Мўминлар фақат Аллоҳгагина таваккал қилсинлар.


He intends to drive you out of your land with his magic, so what do you recommend?” 	 (Худонинг динига қарши чиққан, Аллоҳнинг йўлидаги даъватчиларни ўзига душман билган туғёнкорларнинг доимий гапларидан бири. Атрофидаги гумашталарига ва содда халққа даъватчини хавфли қилиб кўрсатади ва уларни қўрқитади.)


and I do not believe that the Hour will ever come. 	 Агар Роббимга қайтарилсам ҳам, албатта, бундан яхши оқибатни топаман», деди. (Кофирлар наздида, ҳамма нарсани мол-дунё, бойлик, мансаб ҳал қилади.


on which the heaven will split apart, and His promise is done. 	 Унда осмон парчаланувчидир, У зотнинг ваъдаси амалга ошадир.


They argued among themselves over their affair, then (the unbelievers) said: 'Build a building over them (their remains). 	 Ишларига ғолиб келганлар эса: «Уларнинг устларига, албатта, масжид қуриб олурмиз», дедилар. (Бу ердаги «Аллоҳнинг ваъдаси»–охир-оқибат иймон аҳли ғолиб келиши ва ўлгандан кейин қайта тирилиш ҳақлиги ҳақидаги ваъдадир.


and he whose scales are light -- they have lost their soul for wronging Our signs. 	 Ва кимнинг тортилган (амаллари) енгил келса, бас, ана ўшалар Бизнинг оятларимизга зулм қилиб, ўзларига зиён этганлардир.


But whoever brings vice—they shall be cast on their faces into the Fire [and told:] ‘Shall you not be requited for what you used to do?’ 	 Ким ёмонлик қилса, бас, юзтубан дўзахга ташланурлар ва: «Сизларга фақат қилган амалларингиз жазоси берилмоқда, холос», (дейилур).


“I would rather you bear my sin and your sin, and you become among the inmates of the Fire. 	 Мен, албатта, менинг ҳам гуноҳимни, ўзингнинг ҳам гуноҳингни олиб кетишингни, шу сабабдан дўзах аҳлидан бўлишингни хоҳлайман.


This is enjoined on every one of you who believes in God and the Last Day; it is more wholesome and purer for you. 	 (Маъқал ибн Ясар розийаллоҳу анҳу Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг даврларида синглисини мусулмонлардан бир кишига эрга берибди. Эру хотин бир муддат бирга яшашибди.


What! can you then make the deaf to hear or guide the blind and him who is in clear error? 	 Сен карларга эшиттира олармидинг ёки кўрларни ва очиқ-ойдин залолатда бўлган кимсаларни ҳидоятга сола олармидинг?!


[Zakariya (Zachariah)] said: "My Lord! Appoint for me a sign." 	 У: «Роббим, менга бир белги ато қил», деди.


But to your Lord is the return. 	 Албатта, қайтиб бориш Роббингадир.


How then were My chastisement and My warnings? 	 Бас, Менинг азобим ва огоҳлантиришим қандоқ бўлди?!


So announce to him a painful torment. 	 Бас, унга аламли азобнинг башоратини бер.


Then will they wag their heads towards thee, and say, "When will that be?" Say, "May be it will be quite soon! 	 Улар сенга бошларини қимирлатурлар ва: «У қачон бўлур?» дерлар, Сен: «Шояд яқинда бўлса», дегин.


And set your faces upright (toward Him) at every place of worship and call upon Him, making religion pure for Him (only). 	 Ҳар бир ибодатда юзингизни тўғри тутинг. Унинг динига ихлос этган ҳолда дуо қилинг.


God knows what is in your hearts; God is All-knowing, All-clement. 	 Ёки завжаларингдан бирортасига навбатида кирмай қўйган бўлсанг, истаган пайтингда кираверасан, маъноси чиқади. Чунки бу ишларни Аллоҳнинг амри билан қилаётганингни билганларидан кейин, аёлларингнинг кўзлари қувончга тўлади, хафа бўлмайдилар ва рози бўладилар.)


When Our communications are recited to him, he says: Stories of those of yore. 	 Бизнинг оятларимиз Унгаўқилган пайтда, аввалгиларнинг афсоналари, деганга.


We have ordained a law and a Path for each of you. 	 Бас, ўшанда ихтилоф қилган нарсаларингиз ҳақида хабар берадир. ( Қуръон, ундан келиб чиқадиган Ислом шариати Аллоҳ томонидан тушган.


We have tied the fate of every man about his neck; and We shall produce a book for him on Resurrection Day that he will find spread open. 	 Биз ҳар бир инсоннинг амалини бўйнига боғлаб қўйганмиз ва қиёмат куни унга китоб чиқарамизки, унга очилган ҳолда рўбарў бўлур.


Joseph said to his father: 'This is the meaning of my vision of long ago, my Lord has verified it. 	 Мени қамоқдан чиқарди. Шайтон мен билан акаларимнинг орасини бузгандан сўнг, сизларни биёбондан олиб келди.


Those who spread lies were a clique among you. 	 Албатта, ифкни келтирганлар ўзингиздан бўлган бир тўдадир. Уни ўзингизга ёмонлик деб ҳисобламанг.


So do not let their saying grieve thee; assuredly We know what they keep secret and what they publish. 	 Уларнинг гапи сени хафа қилмасин. Албатта, Биз нимани сир тутсалар ва нимани ошкор қилсалар, билурмиз.


The unbelievers are misguided by this, for they take the same month to be sacred one year and sacrilegious the next, thus making the number of months sanctified by God accord with theirs in order to make what God has forbidden, lawful. 	 Аммо бордию урушни хоҳлаб қолсалар, аслида ҳаром бўлган ойнинг ҳаромлигини орқага суриб қўйиб, уруш қилаверар эдилар. Мисол учун, Муҳаррам ҳаром ой, аммо шу ойда уруш қилгилари келиб қолса, бу йил унинг ҳаромлигини Сафар ойига сурдик, ўша ойда уруш қилмаймиз, деб Муҳаррамда уруш қилишар эдилар.


Indeed, We created men from sticky clay. 	 Албатта, Биз уларни ёпишқоқ лойдан яратдик.


It is He who stretched out the earth and set therein firm mountains and rivers, and of every fruit He placed there two kinds, covering the day with the night. 	 У ерни чўзиб, унда баланд тоғлар ва анҳорлар қилган, ҳар хил мевалардан жуфт-жуфт қилган зотдир. У кечани кундузга ўратур.


And the Hereafter with your Lord would have been for those who keep from evil. 	 Охират эса, Роббинг наздида тақводорлар учундир.


Rather, the stain has covered their hearts of that which they were earning. 	 Уларнинг қилган касблари қалбларига моғор бўлиб ўрнашиб қолган, холос.


But assist me with strength, and I will build between you and them a dam.” 	 Бас, сиз менга куч ила ёрдам беринг. Сиз билан уларнинг орасида бир девор қилажакман.


Verily those who believed and worked righteons works, theirs shall be Gardens whereunder the rivers flow; that is the supreme achievement. 	 Албатта, иймон келтирган ва солиҳ амал қилганларга, уларга, остидан анҳорлар оқиб турган жаннат бор. Бу эса ниҳоятда улкан ютуқдир.


And if He touches you with good—He is Capable of everything. 	 Мазкур зарардан кушойиш берувчи ҳам фақат Аллоҳнинг ўзидир. Аксинча, Аллоҳ таоло бирор бандага яхшилик етказмоқчи бўлса, дунё бирлашиб ҳаракат қилганда ҳам, ўша бандадан яхшиликни тўса олмайди.


Many a man have they led astray, O Lord. 	 Эй Роббим, албатта, у(санам)лар одамлардан кўпини адаштирдилар. Бас, ким менга эргашса, у мендандир.


And the heaven! We have built it with might, and verily We are powerful. 	 Осмонни Ўз қудратимиз ила бино қилдик. Албатта, Биз кенг қилувчимиз.


For those who do good in this world good, and God's earth is wide. 	 Аллоҳнинг ери кенгдир. Албатта, сабр қилгувчиларга ажрлари ҳисобсиз, тўлиқ берилур», деб айт.


And they will scream therein, “Our Lord, let us out, and we will act righteously, differently from the way we used to act.” 	 Бизларни чиқар! Қилиб юрган амалларимиздан бошқа, солиҳ амаллар қилурмиз!» деб доду фарёд солурлар.


Then it is you who began slaying each other and you drive out a group of your people from their homeland – providing support against them (to their opponents) through sin and injustice; and if they come to you as captives you redeem them, whereas their expulsion itself is forbidden to you; so do you believe in some of Allah’s commands and disbelieve in some? 	 Сўнгра сиз ўзингизни ўзингиз ўлдирасиз ва бир гуруҳингизни диёридан чиқарасиз ҳамда уларга қарши гуноҳ ва душманлик йўлида ёрдам берасиз. Агар улар асир бўлсалар, қутқариб оласиз.


The good ending is that for righteousness. 	 Оқибат тақвоникидир.


Surely! Allah wrongs not even of the weight of an atom (or a small ant), but if there is any good (done), He doubles it, and gives from Him a great reward. 	 Албатта, Аллоҳ заррача ҳам зулм қилмас. Агар яхшилик бўлса, бир неча бор кўпайтирур ва Ўз ҳузуридан улуғ ажр берур.


Say: "Nothing will happen to us except what Allah has decreed for us: He is our protector": and on Allah let the Believers put their trust. 	 (Яъни, бизга нима етса ҳам, Аллоҳдан етади. Аллоҳ таоло бизга нимани битган бўлса, ўшани кўрамиз.)


He hath prescribed mercy for Himself. 	 У Ўзига Ўзи раҳматни ёзиб қўйган.


Surely, those who say: “Our Lord is God,” and then go straight, the angels will descend upon them: “Do not fear, and do not grieve, but rejoice in the news of the Garden which you were promised. 	 Албатта, «Роббимиз Аллоҳ» деган, сўнгра мустақийм бўлганларнинг устиларидан фаришталар: «Қўрқманглар, маҳзун ҳам бўлманглар, ўзингизга ваъда қилинган жаннат хушхабарини қабул қилинглар.


This will be best for you, if you but knew. 	 Мухлис мусулмонлар бу олий маънони тўлиқ тушунган пайтларида «енгил бўлса ҳам, оғир бўлса ҳам», қўзғолганлар. Аллоҳнинг йўлида молларини ва жонларини фидо қилганлар, ваъда қилинган яхшиликка эришганлар.


They say (now): "What! shall we indeed be returned to (our) former state? 	 Улар: «Биз ортга қайтариламизми?


(To them shall happen) the like of what happened to the people of Pharaoh, and those before them. 	 Фиръавн аҳлининг ва улардан олдингиларнинг ҳолига ўхшаб оятларимизни ёлғонга чиқардилар.


Say: 'What do you see yourselves then, if the punishment of Allah overtook you suddenly or openly, would any perish but the harmdoing nation' 	 Уларга: «Аайтинг-чи, агар сизга Аллоҳнинг азоби бирданига ёки очиқчасига келса, золим қавмларгина ҳалок қилинадилар-ку!» деб айт.


Eat, drink, and rejoice. 	 Е, ич ва кўзинг қувонсин.


And when there came to them a Book from Allah, confirming that which is with them—and earlier they would pray for victory over the pagans—so when there came to them what they recognized, they denied it. 	 Уларга Аллоҳнинг ҳузуридан ўзларидаги нарсани тасдиқловчи китоб келганда, ва ҳолбуки, кофирларга қарши (ундан) ёрдам кутардилар, ўзлари билган нарса келганда, унга куфр келтирдилар. Кофирларга Аллоҳнинг лаънати бўлсин.


And it is not possible for the Muslims that all of them go out; so it should be that a party from each group goes forth in order to gain knowledge in religion, and upon returning they warn their people in the hope that they may avoid. 	 (Ушбу ояти каримадаги мўминларнинг ҳаммалари бирдан жиҳодга чиқишлари лозим эмаслиги ҳақидаги маъно, бошқа оятлардаги ҳамма чиқиши лозимлиги ҳақидаги маъноларга қарама-қарши келмайди. Ҳар бир оятга мақомга қараб амал қилинади.


So they slaughtered her, but they could hardly do it. 	 Бас, уни сўйдилар. Сал бўлмаса, қилмасдилар.


And when the indignation of Musa was appeased, he took up the tablets, and in the inscription thereon were guidance and mercy unto these who dread their Lord. 	 Уларнинг нусхасида Роббиларидан ҳақиқатда қўрқадиганлар учун ҳидоят ва раҳмат бор эди. (Ҳоруннинг гапидан кейин бир оз ўзига келиб, Аллоҳдан мағфират сўраб, унинг раҳматидан умидворликларини билдирганларидан сўнг, Мусонинг (а. с.) ғазаблари босилди.


Say, ‘Allah knows best how long they remained. 	 Сен: «Уларнинг қанча қолганларини Аллоҳ яхши билгувчидир.


Soon He showed you what you had intensely desired - for some among you sought this world and some of you sought the Next. 	 Орангизда дунёни хоҳлайдиган кимсалар бор ва орангизда охиратни хоҳлайдиган кимсалар бор. Сўнгра сизларни имтиҳон қилиш учун улардан бурди.


We have revealed a Book to you which is admonition for you. 	 Батаҳқиқ, Биз сизга китоб нозил қилдик. Унда сизнинг зикрингиз бор.


And they shall have one-fourth of that which ye may leaves if ye have no child; but if ye have a child then they will have one-eighth of that which ye may leave, after paying a bequest ye may have bequeathed or a debt. 	 Агар иккита, учта ёки тўртта бўлсалар, ўша чорак ёки саккиздан бирда шерик бўладилар. Ояти каримадаги: «Агар бир эркак ёки аёл калола ҳолида мерос қолдирса», жумласини, хусусан, «калола» сўзини бир оз шарҳлашга тўғри келади.


Escape Him you cannot either in the earth or in the sky; and you have no friend or helper apart from God. 	 Сизга Аллоҳдан ўзга дўст ҳам, ёрдамчи ҳам бўлмас», деб айт. (Cиз ер юзида ҳам, кўкда ҳам Аллоҳни ожиз қолдириб, қочиб қутула олмайсиз.


And when the souls are paired 	 Ва вақтики, нафслар жуфтлаштирилса. (Яъни, руҳ танага қайтарилиб, икковлари бирлашсалар.)


What aileth them then, that they believe not, 	 Нима бўлган уларга, иймон келтирмаслар?!


Verily, Allah loves Al-Muhsinun (good-doers - see V. 2:112). 	 Аллоҳга яхши қарз бериш тугул, бандага ҳам яхши қарз бермадилар. Қарз беришда рибохўрликни бутун дунё бўйича йўлга қўйдилар.)


And when they hear what has been revealed to the apostle you will see their eyes overflowing with tears on account of the truth that they recognize; they say: Our Lord! we believe, so write us down with the witnesses (of truth). 	 Уларни Пайғамбарга нозил қилинган нарсани тинглаганларида, ҳақни билганликларидан, кўзлари ёш тўкканини кўрасан. Улар: «Эй Роббимиз, биз иймон келтирдик, бас, бизни шоҳидлар қаторига ёзгин.


So when the two hosts saw each other, the companions of Musa cried out: Most surely we are being overtaken. 	 Икки жамоат бир-бирларини кўрган чоғида, Мусонинг одамлари: «Энди қўлга тушдик», дедилар.


save Iblis; he refused to be among those bowing. 	 Магар Иблис сажда қилувчилар билан бирга бўлишдан бош тортди.


Who know that they have to meet their Lord, and that it is to Him they are to return. 	 Улар, албатта, Роббиларига рўбарў бўлишлари ва, албатта, Унга қайтиб боришларига ишонган зотлардир.


Say, "It is great news 	 «Бу улуғ бир хабардир.


He is all-mighty and all-wise. 	 У зот азиз ва ҳикматли Зотдир.


(After rebuking his people) Moses turned to Aaron and said: "Aaron! What prevented you, when you saw them going astray, 	 У: «Эй Ҳорун, уларнинг залолатга кетганларини кўрганингда сени нима ман қилди?!


And glorify Him during the night, and at the end of devotions. 	 (Тасбеҳ айтишнинг маъноси Аллоҳни поклаб ёд этишдир. Кўпроқ «Субҳоналлоҳи» калимасини айтиш билан бўлади.)


Dreadful is the rain of those who have been warned. 	 Ҳаммалари ҳалок бўлдилар. Огоҳлантиришларга қарамай, жиноятда бардавом бўлганларнинг оқибати шундай бўлади.)


In your provisions Allah has preferred some of you above others. 	 Аллоҳ ризқда баъзингизни баъзингиздан афзал қилди.


Have no doubt about it. 	 Бас, сиз у (соат) ҳақида ҳеч шубҳа қилманг ва Менга эргашинг. Мана шу тўғри йўлдир.


As for those who accuse their wives [of adultery], but have no witnesses except themselves, the testimony of such a man shall be a fourfold testimony [sworn] by Allah that he is indeed stating the truth, 	 Ўз жуфтларига (бўҳтон) тоши отиб, фақат ўзларидан бошқа гувоҳлари бўлмаганлар эса, бас, улардан ҳар бирининг гувоҳлиги Аллоҳнинг номи ила тўрт марта, албатта, у ростгўйлардан эканлиги ҳақида шоҳидлик беришдир.


The faithless say, ‘Why has not the Quran been sent down to him all at once?’ 	 Куфр келтирганлар: «Унга Қуръон бир йўла нозил қилинса эди», дедилар. Биз сенинг қалбингни у билан собит қилиш учун шундай қилдик ва уни дона-дона қилиб ўқидик.


Allah has made the Kaa’bah, the respected house, a cause for peoples survival, and the Sacred Month, and the sacrifices in the holy land, and the garlanded animals; this is so that you may be convinced that Allah knows all whatever is in the heavens and all whatever is in the earth, and that Allah is the All Knowing. 	 Аллоҳ Каъбани–Байтул Ҳаромни, ҳаром ойни, ҳадийни ва осиладиган белгиларни одамлар учун асос қилиб қўйди. Бу эса, Аллоҳ албатта осмонлару ердаги нарсаларни билишини ва албатта Аллоҳ ҳар бир нарсани билувчи зот эканини билишингиз учундир.


["Do you ascribe to God] one who is brought up among ornaments and who cannot produce a cogent argument?" 	 Зебу зийнат ичида ўстириладиган ва хусумат пайтида очиқ-ойдин бўла олмайдиган кимсаними?! (Бу оятларда мушрикларнинг, фаришталар Аллоҳнинг қизи, деган эътиқодларига рад келмоқда.)