That is more proper for you. God knows well what you do. 	 Аллоҳ нима амал қилаётганингизни ўта билгувчидир.


Verily, those who disbelieved after their Belief and then went on increasing in their disbelief (i.e. disbelief in the Quran and in Prophet Muhammad SAW) - never will their repentance be accepted [because they repent only by their tongues and not from their hearts]. 	 Албатта, иймонларидан кейин куфр келтириб, сўнгра куфри зиёда бўлганларнинг тавбаси ҳеч-ҳеч қабул қилинмас.


And (it was a warning) when we told thee: Lo! thy Lord encompasseth mankind, and We appointed the sight which We showed thee as an ordeal for mankind, and (likewise) the Accursed Tree in the Qur'an. 	 Биз сенга: «Албатта, Роббинг одамларни иҳота қилиб ўраб олгандир», деганимизни эсла. Биз сенга кўрсатган нарсаларни ва Қуръонда лаънатланган дарахтни фақат одамлар учун синов қилдик, холос.


They are the People of Paradise, abiding in it forever; the reward of their deeds. 	 Ана ўшалар жаннат эгаларидир, унда қилган амаллари мукофотига абадий қолурлар.


Nay, but those who do wrong follow their own lusts without knowledge, Then who will guide him whom Allah has sent astray? 	 Зулм қилганлар илмсиз равишда ҳавойи нафсларига эргашдилар, холос. Аллоҳ залолатга солган кимсани ким ҳидоятга сола оларди?!


God certainly knows the inner-most (secrets) of the hearts. 	 Оятда уларнинг қилмишлари, Аллоҳдан яширинишга уриниш, деб таърифланмоқда.)


God made it but a message of hope for you, and to reassure your hearts thereby. 	 Аллоҳ буни фақат сизга суюнчилик ва қалбингиз таскин топиши учунгина қилди.


We saved him and his people from the great distress, 	 Ва Биз унга ва унинг аҳлига улуғ ғамдан нажот бердик.


Say, ‘Who can avail anything against Allah should He wish to destroy the Messiah, son of Mary, and his mother, and everyone upon the earth?’ 	 Уларга: «Агар Аллоҳ Масиҳ ибн Марямни, унинг онасини ва ер юзидаги барча кимсаларни ҳалок этишни ирода қилса, ким уни бирон нарсадан манъ қила олади? Ҳолбуки, осмонлару ер ва уларнинг орасидаги нарсалар Аллоҳникидир.


[It is] so He will make clear to them [the truth of] that wherein they differ and so those who have disbelieved may know that they were liars. 	 Уларга ихтилоф қилиб юрган нарсаларини баён қилиб бериш учун, куфр келтирганлар ўзларининг шубҳасиз ёлғончи эканларини билишлари учун (қайта тирилтиради).


But those who have been given knowledge and faith shall say, 'You have tarried in God's Book till the Day of the Upraising, This is the Day of the Upraising, but you did not know.' 	 Илм ва иймон берилганлар: «Батаҳқиқ, Аллоҳнинг китоби бўйича қайта тирилиш кунигача турдингиз. Бас, бугун қайта тирилиш кунидир.


Allah is swift at reckoning. 	 Албатта, Аллоҳ ҳисобни тез қилгувчи зотдир.


(Their plight will be) no better than that of the people of Pharaoh, and their predecessors: They denied our Signs, and Allah called them to account for their sins. 	 Фиръавн аҳлининг ва улардан олдингиларнинг ҳолига ўхшаб оятларимизни ёлғонга чиқардилар. Бас, гуноҳлари туфайли Аллоҳ уларни тутди.


As for the likeness of those who disbelieve in their Lord, their works are like ashes which a strong wind scatters on a stormy day; they are powerless over that they have earned; that is the far error. 	 Кофирлик ҳар қандай яхши амални худди кулга ўхшатиб кераксиз қилиб қўяди. Чўғи йўқ кул бефойда нарсага айланиб, уни шамол тўзитиб учириб кетганидек, кофирларнинг амаллари ҳам бехуда кетади.


We restored his family to him with others similar to them, as a blessing from Us and a reminder for men of wisdom. -- 	 Бу Биздан раҳмат ўлароқ ва ақл эгаларига эслатма учун бўлди. (Аййубга алайҳиссалом мазкур сувда чўмилиб, ундан ичиб, шифо топганидан кейин Аллоҳ таоло у кишига аҳлини қайтарди.


The Day of Judgment is drawing nearer. 	 Яқинлашувчи яқинлашди.


Surely those who disbelieve in Allah and His apostles and (those who) desire to make a distinction between Allah and His apostles and say: We believe in some and disbelieve in others, and desire to take a course between (this and) that. 	 Албатта, Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарларига куфр келтирадиганлар ва Аллоҳ ила Пайғамбарлари орасида айримчиликни ирода қиладиганлар ҳамда баъзиларига иймон ва баъзиларига куфр келтирамиз, деб ана ўшандай ора йўлни тутишни хоҳлайдиганлар.


He is the Most Mighty, the Most Forgiving; 	 (Ўлимни эслаган одам унга тайёргарлик кўради ва ўлгандан сўнг шарманда бўлмаслик учун ўзини яхши ишларга сафарбар қилади.)


Indeed, those who do not believe in the Hereafter languish in punishment and extreme error. 	 Йўқ! Охиратга иймон келтирмайдиганлар азобда ва йироқ залолатдадирлар.


They will say all the same: "Our eyes were dazed (and clouded over). We were a people ensorcelled." 	 Улар: «Албатта, кўзларимиз боғланди, балки биз сеҳрланган қавмдирмиз», дерлар. (Аллоҳнинг ҳақлиги ҳақидаги мўъжиза кўрсатилиб, қўлига ушлатиб қўйилса ҳам, эҳтимол удир, эҳтимол будир, балки табиат қонунини мен тушунмаётгандирман, деб тураверадилар.)


Are they then like he who shall live in the Fire for ever and given boiling water to drink that tears his bowels apart! 	 Ўшалар оташда мангу қолувчи ва ўта қайноқ сув ила суғорилиб, ичаклари титилиб кетган кимсага ўхшайдиларми?


Why then do they turn away from the admonition 	 Уларга не бўлдики, эслатмадан юз ўрирурлар?!


He draws for you an example from yourselves: Do you have among your slaves any partners [who may share] in what We have provided you, so that you are equal in its respect, and you revere them as you revere one another? 	 Сизларнинг қўлингиздаги (қулларингиз)дан Биз сизга ризқ қилиб берган нарсада шерикларингиз бор-у, сизлар у(ризқ)да тенг бўлиб, улар ҳақида ҳам ўзингиздан ҳаққингизда қўрққанингиздек қўрқасизми?! Ақл юритадиган қавмлар учун оятларни ана шундай муфассал қилиб борурмиз.


They are in varying gardens in the sight of Allah, and Allah sees well all that they do. 	 Уларнинг Аллоҳнинг ҳузуридаги даражалари турлича. Аллоҳ қилаётган амалларини кўриб турувчи зотдир.


[These shares are] an obligation [imposed] by Allah. 	 Ахир, у от миниб, душманга қарши урушмайди-ку! Қўлидан ҳеч нарса келмайдиган гўдакка ҳам мерос бериладими?» дейишди.


And lean not on the evildoers, so that the Fire touches you -- you have no protectors apart from God -- and then you will not be helped. 	 Яна сизни дўзах олови тутмасин. Сиз учун Аллоҳдан ўзга дўстлар йўқ.


Send our brother with us and we shall receive our measure. We will indeed look after him' 	 Биз билан инимизни юбор, ўлчаб оламиз ва, албатта, биз уни муҳофаза қилувчилармиз», дедилар.


Then those who believed and acted righteously shall be in Gardens of Bliss. 	 Бас, иймон келтирганлар ва яхши амал қилганлар нозу неъмат жаннатларидадирлар.


O you who believe! 	 Эй иймон келтирганлар! Ўзингизни билинг.


The vigil of night is more effective, and better suited for recitation. 	 Албатта, кечасиги ибодат кўпроқ мувофиқ келадир ва қироати тўғрироқ бўладир.


There no sense of fatigue shall touch them, nor shall they (ever) be asked to leave. 	 Уларни у жойда чарчоқ тутмас ва улар ундан чиқарилувчи ҳам эмаслар.


That they may understand my speech. 	 Сўзимни англасинлар.


(O Muhammad), howsoever eager you may be to show them the Right Way, Allah does not bestow His guidance on those whom He lets go astray; and in fact none will be able to help them. 	 Агар сен уларнинг ҳидоятига ўта қизиқсанг ҳам, Аллоҳ залолатга кетказган кимсаларни ҳидоят қилмас. Уларга нусрат бергувчилардан бўлмас.


Each running (on a fixed course) for an appointed term. 	 (Оятда Аллоҳ таолонинг ҳеч бир шерикка, фарзандга мутлақо ҳожати йўқлиги баён қилинмоқда.


And the Book written 	 Сатрланган китоб билан қасам.


Verily if ye be slain in the way of Allah or die, forgiveness from Allah and mercy are surely better than that which they amass. 	 Гарчи Аллоҳ йўлида қатл қилинсангиз ҳам ёки ўлсангиз ҳам, Аллоҳдан бўладиган мағфират ва раҳмат улар жамлайдиган нарсадан яхшидир.


And wage jihad for the sake of Allah, a jihad which is worthy of Him. 	 Ва сизга бу динда ҳеч танглик қилмади. Бу отангиз Иброҳимнинг миллати.


Then We destroyed men mightier than these in prowess; and the example of the men of old hath gone (before them). 	 Бас, Биз улардан кўра кучлироқларни ҳалок қилганмиз. Аввалгиларнинг мисоли (зикр бўлиб) ўтди.


God has promised the believers, both men and women, Gardens through which rivers flow, wherein they will abide, and fine dwelling places in Gardens of eternity. 	 Аллоҳ мўмин эр ва мўмина аёлларга остидан анҳорлар оқиб турган жаннатларни, уларда абадий қолишни ва барқарорлик жаннатидан покиза масканларни ваъда қилди. Аллоҳдан бўладиган розилик эса, энг улуғидир.


Will you show patience? for your Lord sees everything. 	 (Оддий башардан Пайғамбар юбориб одамларни синовга учратдик, баъзилари синовдан ўта олмай, оддий башар ҳам Пайғамбар бўладими, деб йўлдан адашди. Уларнинг бу тасарруфлари эса, иймонлилар учун синов бўлди.)


Owner of the Day of Recompense 	 Яхшига мукофот, ёмонга жазо берилади. Бу оятни ўқиганда қиёматни эслаб, ўша даҳшатли кунда фақат Аллоҳнинг ўзи ҳукм чиқаришини, ўша ерда уялиб қолмасликни эслаб, унга тайёргарлик кўришга аҳд қилинади.)


Say thou: is it that Allah hath given you leave, or fabricate ye a lie against Allah? 	 Сен: «Аллоҳ сизга изн бердими ёки Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқияпсизми?» деб айт.


O you who believe! do not enter the houses of the Prophet unless permission is given to you for a meal, not waiting for its cooking being finished-- but when you are invited, enter, and when you have taken the food, then disperse-- not seeking to listen to talk; surely this gives the Prophet trouble, but he forbears from you, and Allah does not forbear from the truth And when you ask of them any goods, ask of them from behind a curtain; this is purer for your hearts and (for) their hearts; and it does not behove you that you should give trouble to the Apostle of Allah, nor that you should marry his wives after him ever; surely this is grievous in the sight of Allah. 	 (Яъни, таом учун сизга изн берилганида, киришингиз билан таомни еб қайтиб чиқиб кетинг. Пайғамбарнинг (с. а. в.) аёлларидан бирор нарсани сўрасангиз, олдиларига кириб эмас, парда ортида туриб сўранг.


So We said: "Strike the (body) with a piece of the (heifer)." 	 «Бас, уни у(сигир)нинг баъзи жойи билан уринг», дедик.


Yet they neither repent nor take heed. 	 Аслида ўша ҳодисалар уларнинг кўзини очиши керак. Лекин улар бу нарсаларга ибрат кўзи билан қарамайдилар.)


These who believe fight in the way of Allah and those who disbelieve fight in the way of the devil. 	 Иймон келтирганлар Аллоҳнинг йўлида жанг қилурлар. Куфр келтирганлар тоғутнинг йўлида жанг қилурлар.


The heir has a like duty. 	 Меросхўрга ҳам худди шундоқ.


Moses told his people, "If you have submitted yourselves to God and have faith in Him, put your trust in Him". 	 Мусо: «Эй қавмим, агар Аллоҳга иймон келтирган бўлсангиз, агар мусулмон бўлсангиз, фақат Унгагина таваккал қилинг», деди.


How can you disbelieve when you are the ones to whom the signs of Allah are recited and amidst you is His Messenger? 	 Аллоҳнинг оятлари сизга тиловат қилиниб турган бўлса-ю, Унинг Расули ичингизда бўлса-ю, қандай қилиб куфр келтирасиз?!


He it is Who hath made the earth Unto you subservient, so go forth in the regions thereof, and eat of His provision. 	 Бас, унинг турли жойларида юринг ва Унинг ризқидан енг ва қабрдан чиқиб бориш ҳам Унинг ҳузурига бўладир. (Уламоларимиз қадимдан ушбу ояти кариманинг тафсирини Исломда меҳнатга чорлаш, ризқни териб ейиш, ер юзинининг турли жойларида ҳаракат қилиш зарурлигига далил қилиб келтирадилар.


And reward them, because they were patient, with garden and silk, 	 Ва сабр қилганликлари учун уларни боғу роғ ва ипаклар билан мукофотлади.


Even though satan is inviting them to the punishment of the Fire! 	 Агар шайтон уларни дўзах азобига чақираётган бўлса ҳам-а?!


“Proceed to what you used to deny.” 	 Юрингиз! Ўзингиз ёлғонга чиқарган нарсага қараб.


It is only a false conjecture. 	 Улар фақат алжирамоқдалар, холос.


Verily! Joining others in worship with Allah is a great Zulm (wrong) indeed. 	 Албатта, ширк катта зулмдир».


Say: Glory be to my Lord; am I aught but a mortal apostle? 	 Мен фақат башар Пайғамбардан бошқа нарса эмасман», дегин.


There will be no sin upon those who have faith and do righteous deeds in regard to what they have eaten [in the past] so long as they are Godwary and faithful and do righteous deeds, and are further Godwary and faithful, and are further Godwary and virtuous. 	 Иймон келтирганлар учун, агар тақво қилиб, иймон келтириб, яхши амалларни қилган бўлсалар, сўнгра тақво қилиб, иймон келтирсалар, кейин тақво қилиб эҳсон қилсалар, еб-ичганларида гуноҳ йўқдир.


Lo! thy Lord is owner of forgiveness, and owner (also) of dire punishment. 	 Албатта, Роббинг мағфират эгасидир ва аламли азоб эгасидир.


Allah guideth whom He will unto a straight path. 	 Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кимсани тўғри йўлга ҳидоят қиладир.


He brought you into being out of the earth, and has made you dwell in it. 	 У сизларни ердан пайдо қилди ва унга сизни ободлиги учун қўйди.


—those who spend in ease and adversity, and suppress their anger, and excuse [the faults of] the people, and Allah loves the virtuous; 	 Улар енгилликда ҳам, оғирликда ҳам нафақа қиладиганлар, ғазабини ютадиганлар ва одамларни авф қиладиганлардир. Аллоҳ яхшилик қилувчиларни ёқтиради.


High be He Exalted above all they associate as partners with Him. 	 У улар ширк келтираётган нарсалардан олий бўлди.


We have constantly conveyed them the word (of admonition) that they may take heed. 	 Батаҳқиқ, Биз уларга гапни етказиб қўйдик. Шоядки эсласалар.


God is indeed with the steadfast." 	 Аллоҳниг Ўзидан сабр тилаб, қўрқмай, кўп сонли ва қувватли душманнинг кўзига тик боқиб бораверадилар.)


Indeed, it is a noble Qur'an 	 Албатта, у Қуръони каримдир.


It is naught but a Reminder unto all beings, 	 У (Қуръон) оламларга эслатмадан бошқа нарса эмас.


“Enter them with peace, in safety.” 	 «У(жаннатлар)га тинчлик, омонлик ила киринглар» (дейилур).


do you not restore his soul, if you are truthful? 	 У(жон)ни ўрнига қайтаринг-чи! Агар ростгўй бўлсангиз!


Indeed, they denied the truth when it came to them; so they are now in a perplexed state of affairs. 	 (Улар ҳақни инкор қилганлар. Буни олдида бошқа нарсаларни инкор қилиш ҳач гап эмас.)


They possess not an atom's weight in the heavens or the earth, and they possess no share of either, and He has no backers from among them.” 	 Уларга бу(икки)ларида шериклик ҳам йўқ. Ва У зотга улардан бирорта ёрдамчи ҳам йўқ«, деб айт.


And We rained upon them a rain. 	 Ва уларнинг устларига бир ёмғир ёғдирдикки, бас, огоҳлантирилганларнинг азоби қандай ҳам ёмон бўлди. (Ва жиноятчи Лут қавмининг устидан тош ёғдирдик.


by those that direct an affair! 	 Амрнинг тадбирини қилувчи (фаришта)лар билан қасам.


[Even] if you should strive for their guidance, [O Muhammad], indeed, Allah does not guide those He sends astray, and they will have no helpers. 	 Агар сен уларнинг ҳидоятига ўта қизиқсанг ҳам, Аллоҳ залолатга кетказган кимсаларни ҳидоят қилмас. Уларга нусрат бергувчилардан бўлмас.


upon the day when man shall remember what he has striven, 	 У куни инсон қилган ишларини эслайдир.


The commandment is sent down among them so that you may know that God has power over everything, and everything is held within the knowledge of God. 	 Уларнинг орасидан У зотнинг амри тушадир. Аллоҳ ҳар бир нарсага қодир эканини ва, албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсани Ўз илми ила ўраб олганини билишингиз учун.


We gave them the explicit Book, 	 Ва Биз икковларига равшану комил баёнли китобни бердик.


Satan made their deeds look alluring to them, and said: "None will prevail over you this day, for I shall be near at hand." 	 Ўшанда шайтон уларга амалларини зийнатлаб кўрсатди ва: «Бу кунда одамлардан сизга ғолиб кела оладиган ҳеч ким йўқ. Мен сизнинг ҳомийингизман», деди.


God has prepared a severe torment for them. 	 Аллоҳ улар учун шиддатли азобни тайёрлаган.


We provide you with drink from what is in their bellies, and you have many other benefits from them; some of them you eat, 	 Биз сизни уларнинг қоринларидаги нарса ила суғорурмиз ва сиз учун уларда кўпгина манфаатлар бор ва улардан ерсизлар.


And similarly We have made some as a trial for others – that the wealthy disbelievers upon seeing the needy Muslims say, “Are these whom Allah has favoured among us?” 	 «Орамиздан Аллоҳ неъмат берганлар шуларми?» дейишлари учун шундай қилиб, баъзиларини баъзилари ила синадик. Аллоҳнинг Ўзи шукр қилувчиларни яхши билгувчи эмасми?


But if they are more than two, they share a third, after any bequest which was made or debt, as long as there is no detriment [caused]. 	 Шунингдек, араб тилида ҳам бу сўзнинг муродифи йўқ. Ҳазрати Абу Бакр Сиддиқ розийаллоҳу анҳудан одамлар «калола» ҳақида сўрашганида: «У тўғрисида ўз фикримни айтаман, тўғри бўлса, Аллоҳдан, хато бўлса, мендан ва шайтондан, яъни, Аллоҳнинг ва Унинг Расулининг бунга алоқалари йўқ.


They asked (others), " what is your opinion in the matter? 	 Бас, нимага амр қиласизлар?» дедилар.


Eight pairs: Of the sheep twain, and of the goats twain. 	 Саккиз жуфт (пайдо қилди): қўйдан иккини (эркак-урғочи) ва эчкидан иккини. Сен: «Иккала эркагини ҳаром қилдими ёки иккала урғочисиними ёхуд иккала урғочининг бачадонларида шомил бўлган нарсаними?!


He will relieve them of their burdens and of the shackles that weigh upon them. 	 Муҳаммаднинг (с. а. в.) сифатлари ҳақиқий Таврот ва ҳақиқий Инжилда ёзилган. Шундай бўлишини Аллоҳ таоло қадимда Мусо (а. с.) билан бирга мийқотга келган Бани Исроилнинг етмишта вакилига ҳам айтган.


But none save a few youths declared their faith in Moses, [while others held back] for fear that Pharaoh and his nobles would persecute them. 	 Мусога ўз қавмидан баъзи зурриётларгина Фиръавн ва амалдор-зодагонларининг фитна қилмоқларидан қўрққан ҳолларида иймон келтирдилар, холос.


And they say: When will this threat come to pass, if you are truthful? 	 Улар: «Агар ростгўй бўлсангиз, бу ваъда қачон бўлур?» дерлар.


And among His signs is that you see the earth humble; then when He sends down rain upon it, it quivers and swells. 	 Яна Унинг оят-белгиларидан, ерни қақраган ҳолда кўришингдир. Бас, Биз унинг устидан сув тушурсак, у қимирлар ва ўсадир.


The mountains will be driven away and become like mirages. 	 Тоғлар ўрнидан кўчирилиб, саробга айланур.


Obey Allah and obey the Messenger (Muhammad SAW), and those of you (Muslims) who are in authority. 	 Аллоҳга итоат қилинг, Пайғамбарга ва ўзингиздан бўлган ишбошиларга итоат қилинг.


Surely thy Lord knows very well those who have gone astray from His way, and He knows very well those who are guided. 	 Албатта, Роббинг Ўзи, ким Унинг йўлидан адашганини билувчидур ва У ҳидоятда юрувчиларни ҳам билувчидур.


We have indeed turned it about amongst them, so that they may remember; yet most men refuse all but unbelief. 	 Аллоҳ осмондан туширган пок суви ила ўлик диёрларни тирилтиради, чанқоқ ҳайвон ва одамларни суғоради. Аллоҳ осмондан туширган пок сўзи билан маънавий ўлик халқларни тирилтиради, руҳий чанқоқларни, ташналарни руҳий-маънавий таълимотлар ила суғоради.


So have they taken the Messiah, son of Mary, although they were commanded to worship only the One God. 	 Расулуллоҳ (с. а. в.) ҳузурларига боришга ундабди. У Мадинага борганида, бўйнига кумушдан ясалган хоч таққан ҳолида Расулуллоҳнинг (с. а. в.) ҳузурлариига киради.


And lo! they (then became two parties quarrelling. 	 Бас, баногоҳ улар икки гуруҳ бўлиб тортиша бошладилар.


Devote yourself single-mindedly to the Religion. 	 Бас, сен ҳаққа мойил бўлиб, динга юз тут. Бу Аллоҳ одамларни яратган асил табиатдир.


Why do you confound the truth with the falsehood and hide the truth while you know? 	 Узоқ муддат мобайнида Аллоҳ таолонинг Ўзи сақлагани учун Қуръонга ўз ботилларини қўша олмадилар, лекин бошқа ҳамма нарсага қўшдилар ва қўшмоқдалар. Улар бу ғараз ила Ислом тарихи, ҳадис, Қуръон тафсири, кишилар сийрати каби илмларга ҳийла-найранг орқали турли ботилларни қўшиб келдилар.


And assuredly We have left thereof manifest sign for a people who reflect. 	 Батаҳқиқ, Биз ундан ақл юритгувчи қавмлар учун очиқ-ойдин оят-белгилар қолдирганмиз. (Лут қавмидан, улар яшаб ўтган диёрдан уларнинг жиноятлари оқибати нима билан тугаганини эслатиб турувчи нишоналар қолдирилгандир.


Let those who find not the wherewithal for marriage keep themselves chaste, until Allah gives them means out of His grace. 	 Никоҳ (имкони)ни топа олмаганлар, то Аллоҳ уларни Ўз фазлидан бой қилгунича иффатларини сақласинлар.


that he may warn whosoever is living, and that the Word may be realized against the unbelievers. 	 Тирик бўлган шахсларни огоҳлантириш ва кофирларга (азоб) сўзини ҳақ қилиши учундир.


they will have no allies to help them against God; there is no way [forward] for those whom God lets go astray. 	 Ва уларга Аллоҳдан ўзга ёрдам берадиган ҳеч қандай валийлар бўлмади. Аллоҳ кимни залолатга кетказса, бас, унга ҳеч бир (тўғри) йўл йўқдир.


Or do they say [about Prophet Muhammad], "He invented it"? 	 Ёки: «Уни тўқиб олди», дейдиларми?


And if they deny thee, say: Unto me my work, and unto you your work. 	 Агар улар сени ёлғончи қилсалар, сен: «Менга ўз ишим, сизларга ўз ишингиз, сизлар мен қиладиган ишдан поксизлар, мен сизлар қиладиган ишдан покман», деб айт.


Are darkness and light equal? Or, have they ascribed to Allah associates who create as He creates so that all creation is alike to them?" 	 Ёки улар Аллоҳга У яратган махлуқотларга ўхшаш махуқотларни яратганларни шерик қилиб олдилару уларга яратилган махлуқотларга ўхшаш кўринмоқдами?


Say, ‘He is my Lord; there is no god except Him; in Him I have put my trust, and to Him will be my return.’ 	 Унинг Ўзигагина таваккал қилдим. Тавбам ҳам Унинг Ўзигадир», деб айт.


Were We to have made him (Our Messenger) an angel, We would have made him resemble a human being and they would have again complained that the matter was as confusing to them as it is to them now. 	 Шу билан бирга, улар фаришталар ҳақидаги тасаввурни ҳам, фаришталар–аёл, улар Аллоҳнинг қизларидир, деган ақида билан мушкуллаштирган эдилар. Шунинг учун ҳам уларнинг Пайғамбарликни тасдиқ этиш учун фаришта тушириш иддиолари қондирилса, улар учун мушкулот яна ҳам оғирлашган бўлар эди.


Those are worse in position and further astray from the sound way." 	 (Ўзлари шундай улкан «савоб»га–Аллоҳнинг лаънатига учраб туриб, яна мусулмонларни Аллоҳга ва У нозил қилган нарсага иймон келтирганлари учунгина айблашни уларга ким қўйибди?!)


Put not yourselves forward before Allah and His Messenger; but fear Allah: for Allah is He Who hears and knows all things. 	 Албатта Аллоҳ эшитувчи ва билувчи зотдир. (Мўмин-мусулмонлар ҳеч бир ишда ҳовлиқмасликлари, ҳар бир нарсани Аллоҳнинг амрига ва Пайғамбар алайҳиссаломнинг суннатларига эргашган ҳолда қилишлари лозим.)


For now there indeed has come to you a bearer of glad tidings and a warner, Allah is All-Power-ful. 	 Шариатда бир Пайғамбар билан иккинчисининг орасидаги Пайғамбарсиз ўтган вақтга «фатиратун»–бўш давр дейилади. Маълумки, Ийсо алайҳиссаломнинг Пайғамбарликларидан сўнг Муҳаммад (с. а. в.) келгунларига қадар орадан олти юз йил ўтган.)


If even then they turn away, tell them: "I forewarn you of a terrible punishment like the thunderbolt that fell upon the 'Ad and Thamud." 	 Бас, агар юз ўгирсалар, сен: «Мен сизларни Од ва Самудга келган чақмоққа ўхшаш чақмоқ-ла огоҳлантирдим», деб айт.


‘Today no soul will be wronged in the least, nor will you be requited except for what you used to do.’ 	 Бугунги кунда бирор жонга ҳеч бир зулм қилинмас. Қилиб ўтган амалларингиздан бошқасига жазо ҳам олмассиз.


But We shall save those who guarded against evil, and We shall leave the wrong-doers therein, (humbled) to their knees. 	 Сўнгра тақво қилганларга нажот берамиз ва золимларни унда тиз чўккан ҳолларида қолдирамиз.


And Lot -- to him We gave judgment and knowledge; and we delivered him from the city that had been doing deeds of corruption; they were an evil people, truly ungodly; 	 Ва Лутга ҳукм ва илм бердик ва унга ифлосликлар қилаётган қишлоқдан нажот бердик. Албатта, улар ёмон, бузғунчи қавм эдилар.


Your Lord is the Beneficent God. 	 Шубҳасиз, Роббингиз Роҳмандир. Бас, менга эргашинг.


Is this better or the tree of Zaqqum 	 Манзил ўлароқ ана ўша яхшими ёки заққум дарахтими?


And if they were sent back they would return unto that which they are forbidden. Lo! they are liars. 	 Агар улар ( дунёга) қайтарилсалар ҳам, ўзлари ман қилинган нарсага қайтарлар ва, албатта, улар ёлғончилардир.


The earth altogether shall be His handful on the Day of Resurrection, and the heavens shall be rolled up in His right hand. 	 (Бу дунёда Аллоҳга ширк келтирганлар Аллоҳ таолонинг қандай зот эканини тўғри тақдир қилмадилар. Улар Аллоҳ таолонинг ёлғиз Ўзига ибодат қилмаётганлари, Унга ширк келтираётганлари шунга далолатдир.


It has been made lawful for you to go to your wives during the nights of the fast days. 	 Сизларга рўза кечасида хотинларингизга яқинлик қилиш ҳалол қилинди. Улар сизга либосдир, сиз уларга либосдирсиз.


Say: It does not beseem me that I should change it of myself; I follow naught but what is revealed to me; surely I fear, if I disobey my Lord, the punishment of a mighty day. 	 Яъни, Қуръоннинг ўрнига бошқа нарса келтириб ёки уни алмаштириб, Роббимга осийлик қилсам, улуғ қиёмат кунининг азобига дучор бўлишдан қўрқаман. Пайғамбар бўлатуриб у зот (с. а. в.) шунчалик қўрқсалар, Қуръон ўрнига бошқа дастур келтираётган ва унинг оятлари ёки ҳукмларини алмаштираётган оддий одамларни нима деса бўлар экан?!)


O Mankind! now there hath come unto you an exhortation from your Lord and a healing for that which is in Your breasts, and a guidance and a mercy for the believers. 	 У қалбингиздаги руҳий, маънавий дардларингизнинг барчасига шифо бўлиб келди. Ким Қуръонга иймон келтириб, мусулмон бўлса, у ўша одамни ҳидоятга бошлайди, Аллоҳнинг раҳматига эриштиради.)


Nay, He is Allah, the Exalted in Power, the Wise." 	 Фақат азиз ва ҳаким бўлган Аллоҳгина бордир», деб айт.


and taught to him 	 Унга шиддатли қувват эгаси ўргатди.


How was My reprobation then! 	 Баъзиларини ер ютди, зилзила ва бошқа азобларга дучор бўлдилар.)


[This is] so that the People of the Scripture may know that they are not able [to obtain] anything from the bounty of Allah and that [all] bounty is in the hand of Allah; He gives it to whom He wills. 	 Токи китоб аҳллари Аллоҳнинг фазлидан ҳеч нарсага қодир эмасликларини, фазл Аллоҳнинг қўлида бўлиб, хоҳлаган кишисига беришини билсинлар. Аллоҳ улуғ фазл эгасидир.


Made fair-seeming unto them is the vileness of their works; and Allah guideth not an infidel people. 	 Улар бир йилда тўрт ой урушмасак бўлди-да, қайси ойда бўлишининг нима фарқи бор, дегандек иш қилишар эди. Оятда уларнинг бу тасарруфларига баҳо ва шарҳ берилмоқда.)


Give full measure, when you measure, and weigh with accurate scales. 	 Ўлчаган чоғингизда тўлиқ ўлчанг ва тўғри тарози ила тортинг.


and they rebelled against the Messenger of their Lord, and He seized them with a surpassing grip. 	 Бас, улар Роббиларининг Расулига осий бўлдилар. Дарҳақиқат, У зот уларни қаттиқ тутишлик билан тутди.


Whoever commits a misdeed shall not be requited except with its like, but whoever acts righteously, whether male or female, should he be faithful—such shall enter paradise, and they will be provided therein without any reckoning. 	 Ким бирор ёмонлик қилса, фақат ўшанга яраша жазо оладир, холос. Эркакдир, аёлдир, ҳар ким мўмин бўлган ҳолида солиҳ амал қилса, бас, ана ўшалар жаннатга кирурлар, у ерда ҳисобсиз ризқланурлар.


And when the unbelievers established in their hearts fierce bigotry, the fierce bigotry of ignorance, Allah sent down His tranquility on His Messenger and the believers and firmly fastened to them the Word of 'taqwa' (there is no god except Allah, and Muhammad is His Messenger, as it is the cause of righteousness) to which they have better right and are worthy of it. 	 Куфр келтирганлар қалбларида қизиққонликни жоҳилият қизиққонлигини жойлаганларида, Аллоҳ Ўз сокинлигини Пайғамбарига ва мўминларга туширди ва уларга тақво калимасини лозим кўрди, улар ушбуга ҳақли ва аҳл эдилар. Ва Аллоҳ ҳар бир нарсани билувчидир.


Verily, Allah is All-Aware of what they do. 	 Албатта, Аллоҳ нима ҳунар қилаётганларидан хабардордир.


You show kindness to them, but they reject the true way that has come to you. 	 Сизлар уларга дўстлик қиласизлар, улар бўлса сизларга келган ҳаққа куфр келтирарлар. Роббингиз бўлмиш Аллоҳга иймон келтирганингиз учун Пайғамбарни ва сизни ҳайдаб чиқарарлар.


Do you not see that Allah has disposed for you whatever there is in the heavens and whatever there is in the earth and He has showered upon you His blessings, the outward, and the inward? 	 Аллоҳ сизларга осмонлардаги нарсаларни ва ердаги нарсаларни беминнат хизматкор қилиб қўйганини ва сизга зоҳирий ва ботиний неъматларни мукаммал қилиб берганини билмадингизми?! Одамлардан илмсиз, ҳидоятсиз ва ёритувчи китобсиз Аллоҳ ҳақида тортишадиганлари ҳам бор.


If you have any doubt, O men, about being raised to life again, (remember) that We created you from dust, then a drop of semen, then an embryo, then a chewed up lump of flesh shaped and shapeless, that We may reveal (the various steps) to you. 	 Агар қайта тирилиш ҳақида шубҳа қиладиган бўлсангиз, бас, Биз сизга баён қилишимиз учун сизларни тупроқдан, сўнгра нутфадан, сўнгра алақадан, сўнгра битган-битмаган бир чайнам гўштдан яратдик. Ва бачадонларда хоҳлаган нарсамизни маълум муддатгача қарор топдирамиз.


He showed his gratitude for the favours of Allah, who chose him, and guided him to a Straight Way. 	 Унинг неъматларига шукр қилгувчи эди. У зот уни танлаб олди ва сиротул мустақиймга ҳидоят қилди.


In Allah let believers put their trust. 	 Бунинг устига, шайтон: «Сенинг зарарингга маслаҳат қилишяпти, бўлмаса ошкора гапиришарди», деб васваса қилади. Шундай қилиб, қарабсизки, жамият аъзолари ичида бир-бирига ишончсизлик юзага келади.)


And what ye see not, 	 Ва сизлар кўрмайдиган нарсалар билан ҳам.


We have certainly been promised this, we and our fathers before; these are naught but stories of the ancients 	 Батаҳқиқ, бу бизга-да, ота-боболармизга-да олдин ҳам ваъда қилинган эди. Бу аввалгиларнинг афсонасидан бошқа ҳеч нарса эмас», дедилар.


God is a sufficient witness between us and you; assuredly we were heedless of your service.' 	 Биз билан сизнинг орангизда шоҳидликка Аллоҳ кифоядир. Биз, албатта, сизнинг ибодатингиздан ғофил эдик», дерлар.


And Allah, with what you do, is [fully] Acquainted. 	 Садақанинг энг ҳақдори камбағал-фақир кишилардир. Исломда садақанинг жорий қилиниши ҳам ўша тоифанинг ҳимояси ва ёрдами учун бўлган.)


He created you from a single soul, then from it He created its spouse. 	 Сўнгра ундан жуфтини қилди ва сизларга чорва ҳайвонларидан саккиз жуфтни туширди. У сизни оналарингиз қорнида уч зулмат ичида, бир яратишдан кейин яна бошқа яратишга ўтказиб, аста яратадир.


Glad with their endeavour (for their good deeds which they did in this world, along with the true Faith of Islamic Monotheism). 	 Улар ўз ишларидан розидир.


So We subjected to him the wind blowing by his command, gently, wherever he directed, 	 Бас, Биз унга шамолни бўйинсундирдик, у ирода қилган томонга майин эсаверади.


So the magicians were assembled at a stated time and place on an appointed day. 	 Бас, сеҳргарлар маълум куни келишилган вақтда жамландилар.


Allah knows the fraud of the eyes, and all that the breasts conceal. 	 (Яъни, бировга билдирмасдан, ўғиринча кўз қири ташлаганини ҳам билади, ҳисобга олиб қўяди. Ҳеч кимга билдирмасдан, дилда тугиб қўйилган нарсаларни ҳам жуда яхши билади.


And on the Day when We shall gather them all together, We shall ask those who associated others with -Allah in His divinity: 'Where, now, are your partners whom you imagined (to have a share in the divinity of Allah)?' 	 Ҳаммаларини жамлайдиган, сўнгра ширк келтирганларга: «Сиз худо деб гумон қилган шерикларингиз қани?» деб айтадиганимиз кунни эсла.


But those who believed (in the Oneness of Allah - Islamic Monotheism), and worked righteousness - We tax not any person beyond his scope, such are the dwellers of Paradise. 	 Иймон келтириб, яхши амалларни қилганлар–Биз ҳеч бир жонни тоқатидан ташқари нарсага таклиф қилмаймиз–ана ўшалар жаннат эгаларидир. Улар унда абадий қолурлар.


And if We willed, We could have obliterated their eyes, and they would race to [find] the path, and how could they see? 	 Агар хоҳласак, кўзларини теп-текис қилиб қўюрмиз. Бас, улар йўлга шошилурлар.


We are the one who give life and death, and to Us will be the destination. 	 Албатта, Биз тирилтирамиз, ўлдирурмиз. Ва қайтиш ҳам Бизгадир.


Certainly he saw it yet another time, 	 Ва дарҳақиқат, уни бошқа сафар кўрди.


He said, “Stop it – peace be upon you; I shall seek forgiveness for you from my Lord; indeed He is very kind to me.” 	 Энди Роббимдан сени мағфират қилишини сўрайман. Албатта, у менга жуда ҳам лутфи марҳаматлидир.


Nor any food except filth from the washing of wounds, 	 Ва ғислийндан ўзга таом ҳам йўқ.


Nay; this is an Exhortation. 	 Йўқ! Албатта у(Қуръон) эслатмадир.


(It will be said): 'Eat and drink with a good appetite because of that which you did' 	 Енглар, ичинглар, ош бўлсин. (Булар)қилган амалларингиз учундир.


They said, "O exalted one, he has a very aged father, take one of us in his place. 	 Улар: «Эй Азиз, бунинг катта ёшли чол отаси бор. Бас, биримизни унинг ўрнига ол.


Had it not been that favour from his Lord had reached him he surely had been cast into the wilderness while he was reprobate. 	 Агар уни Роббисининг неъмати топмаганда, очиқ саҳро жойга, мазамматга қолган ҳолда ташланган бўларди.


As for those who have submitted—it is they who pursue rectitude. 	 Кимлар Исломга кирса, бас, улар ҳақ йўлни танлабдилар.


and the rain-spreading winds, 	 Ва (шариатни) таратувчилар билан қасам.


Until the Day of the Time Appointed.” 	 Маълум вақтли кунгача», деди.


They will suffer a humiliating torment. 	 Улар хорловчи азоб бор!


And indeed We sent to Thamud their brother Salih (Saleh), saying: "Worship Allah (Alone and none else). Then look! 	 Батаҳқиқ, Самуд қавмига, Аллоҳга ибодат қилинг, деб биродарлари Солиҳни юбордик.


Abiding eternally therein. 	 Унда абадий қолурлар.


Have they not travelled on the earth and seen how the others before them had met their end? 	 Ер юзида юриб, ўзларидан олдингиларнинг оқибати қандай бўлганига назар солмайдиларми?! Уларнинг булардан қувватлари кўпроқ эди ва ерга ишлов бериб, уни булар обод қилгандан кўра кўпроқ обод қилган эдилар.


We gave them clear directions in matters pertaining to religion. 	 Ва Биз уларга (дин) иши ҳақида очиқ-ойдин баёнотлар бердик.


Thus was the disbeliever abashed. 	 Ва Аллоҳ золим қавмларни ҳидоятга солмас.


And he swore to them both, that he was their sincere adviser. 	 Уларга: «Албатта, мен сизларга насиҳат қилувчиларданман», деб қасам ичди.


I shall tell you what you ate and what you store in your houses. 	 Сизларга нимани емоқдасизу, нимани уйингизда сақлаяпсиз–хабарини бераман.


That, then, is an unjust division. 	 Ундоқ бўлса, бу нотўғри тақсим-ку!


Then two of the men who feared (God), and to whom God was gracious, said to them: "Charge and rush the gate. 	 (Мусо алайҳиссалом муқаддас ердаги аҳволни билиш мақсадида олдин ўн иккита нақиб–вакил юборган эдилар. Ушбу оятда зикри келган, Аллоҳдан қўрқувчи ва унинг неъматига сазовор бўлган икки киши ўша нақиблардан эди.


(Allah gave the knowledge of the hidden to the Holy Prophet – peace and blessings be upon him.) 	 Мазкур ҳодисада ноқулайликдан сақлаб қолгани ўзига хос фазлу карамдир. Лекин асосий фазли ва ҳақиқий марҳамати: «Аллоҳ сенга китобни (Қуръонни) ва ҳикматни (суннатни) туширди ҳамда билмаган нарсангни билдирди.


There will follow it the subsequent [one]. 	 Унга эргашувчи эргашар.


For them is shame in this world and a great punishment in the Everlasting Life; 	 Бу (нарса) уларга бу дунёда ор бўлур. Охиратда эса, уларга улкан азоб бор.


Until the Day of the time appointed. 	 Маълум вақтли кунгача», деди.


And what will his wealth benefit him when he goes down (in destruction). 	 У қулаган вақтда унга мол-мулки фойда бермас.


Whatever you have is bound to pass away and whatever is with Allah will last. 	 Сизнинг ҳузурингиздаги нарса тугайдир. Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса эса, боқийдир.


And Our command is but one, as the twinkling of an eye. 	 Бизнинг фармонимиз бир сўздан ўзга эмас. Кўз юмгунча бўлур.


Is He who created the heavens and the earth, and sends down for you water from the sky, whereby We grow delightful gardens, whose trees you could never cause to grow...? 	 Ёки осмонлару ерни яратган, сизларга осмондан сув туширган зотми? Бас, Биз у(сув) билан гўзал боғлар ўстирдик.


And let there be of you a community calling others to good and commanding that which is reputable and prohibiting that which is disreputable. 	 Ана ўшалар, ўзлари нажот топгувчилардир. (Яъни, умматингиз Аллоҳга ҳақиқий иймон келтирган ва унинг йўлида ҳақиқий биродар бўлган жамоа яхшиликка чақирадиган, амри маъруф-наҳйи мункар қиладиган умматга айлансин.


When Our command comes, and waters gush up out of the earth, take on board pairs of every species and members of your household, except for any of them on whom sentence has already been passed -- do not plead with Me for those who have done wrong: they shall be drowned. 	 Бас, Бизнинг амримиз келиб, таннур фаввора бўлганда, у(кема)га ҳар бир турдан бир жуфтдан ва аҳлингни чиқар, магар кимнинг зиддига олдин сўзимиз ўтган бўлса (чиқарма). Зулм қилганлар ҳақида Менга хитоб қилма.


This is the great preferment. 	 Иймон келтириб, солиҳ амалларни қилувчилар эса, жаннат боғларидадир. Улар учун Роббилари ҳузурида хоҳлаган нарсалари бордир.


And whosoever cannot find (such gifts), then a fast of three days while on the pilgrimage, and of seven when ye have returned; that is, ten in all. 	 Ким топмаса, уч кун ҳажда, етти кун қайтганингизда–ҳаммаси ўн кун тўлиқ рўза тутсин.


We wanted to bestow favour on those who were oppressed in the land. We wanted to make them leaders and heirs 	 Биз эса, ер юзида эзилганларга беминнат неъмат беришни, уларни пешво қилишни ва уларни ворислар қилишни.


And certainly the abode of the hereafter is best for those who guard (against evil); do you not then understand? 	 (Ушбу оятда Аллоҳ таоло Пайғамбаримиз Муҳаммадга (с. а. в.) тасалли бериб, кофир ва мушрикларнинг у кишини инкор этишларига эътибор қилмасликка, аввалги Пайғамбарлар ҳам у зотга ўхшаган инсонлар бўлганига ишора этмоқда.)


And certainly We destroyed the towns which are around you, and We repeat the communications that they might turn. 	 Ҳақиқатда, атрофингиздаги шаҳар-қишлоқларни ҳалокатга учратдик ва шоядки, ўзларига қайтсалар, деб ҳужжат-далилларни баён қилдик. (Аллоҳ таоло Макка мушрикларига ўзлари хабардор бўлган, уларнинг атрофида куфри ва инкори туфайли ҳалокатга учраган Од, Самуд, Сабаъ ва Лут қавмларини эслатмоқда.)


He who does not answer the caller to God will not escape on earth, and has no protectors besides Him. 	 Кимки, Аллоҳнинг даъватчисини қабул қилмаса, бас у ер юзида қочиб қутила олувчи эмасдир ва унга У зотдан ўзга валийлар ҳам йўқдир.


This is because God is the supreme Truth and whatever they worship besides Him is falsehood. God is the Most High and the Most Great. 	 Бу, албатта, Аллоҳнинг Ўзи ҳақ, албатта, Ундан ўзга илтижо қилаётганлари ботил ва, албатта, Аллоҳнинг Ўзи энг юксак ва энг буюк зот эканидандир.


Enter then My garden." 	 Ва жаннатимга киргин!


Indeed, those upon whom the word of your Lord has come into effect will not believe, 	 Албатта, Роббингнинг калималари зиммасига вожиб бўлганлар иймонга келмаслар.


From those who deny and die disbelieving will never be accepted an earthful of gold if proferred by them as ransom. 	 Ва уларга ёрдамчилар йўқ. (Имоми Бухорий, Муслим ва Аҳмадлар Пайғамбар алайҳиссаломдан қуйидаги ҳадиси шарифларни ривоят қилганлар: «Қиёмат куни дўзах аҳлларидан бирига: «Агарчи ер юзи тўла нарсанг бўлганда, ўзингни қутқазишга фидо қилармидинг?» дейилади.


Who created death and life that He might try you as to which of you is better in deed. 	 У ўлим ва ҳаётини сизларнинг қайсиларингиз амалда яхшироқ эканлигингизни синаш учун яратгандир. У азиз ва ўта мағфиратлидир.


And angels shall enter unto them from every portal, saying: 	 Сўнгра уларнинг ҳузурларига ҳар эшикдан фаришталар кириб:


those who pay the zakat; 	 Улар закотни адо қилгувчилардир.


Then after it, indeed for them is the drink of boiling hot water. 	 Сўнгра, бунинг устига, улар учун ўта қайноқ сувдан аралаштирма ҳам бор.


We gave to those of them who believed their wage, but many of them are impious. 	 Қуръони карим бундай роҳибликни Аллоҳ Ийсо алайҳиссаломга эргашувчиларга буюрмаганини, балки улар ўзлари бидъат сифатида кейинчалик ўйлаб топиб одат қилишганини эслатмоқда.)


except for those who believe and do good deeds. Theirs shall be an unending reward. 	 Магар иймон келтирганларга ва яхши амаллар қилганларга, уларга миннатсиз, узлуксиз ажрлар бордир.


A voice cried out, "Earth, swallow up your waters. O sky, cease your rain." 	 «Эй ер, сувингни ютгин, эй осмон, ўзингни тутгин», дейилди.


And Allah only gave it as a good news and that your hearts might be at ease thereby; and victory is only from Allah; surely Allah is Mighty, Wise. 	 Аллоҳ у(мадад)ни башорат ва қалбларингиз у билан хотиржам бўлиши учунгина қилди. Ғалаба эса, фақат Аллоҳнинг ҳузуридадир.


Say, (O Prophet): “I have been forbidden to worship those beside Allah whom you call upon. (How can I worship any beside Allah) when clear Signs have come to me from my Lord and I have been commanded to surrender to Allah, the Lord of the Universe?” 	 Сен: «Албатта, мен ўзимга Роббимдан очиқ-ойдин ҳужжатлар келган пайтда сиз илтижо этаётган нарсаларга ибодат қилишдан қайтарилганман ва оламларнинг Роббига таслим бўлишга амр этилдим», деб айт.


There is no deity but Allah, the One, the Supreme, 	 Ҳеч бир ибодатга сазовор зот йўқдир, магар ягона ва ўта қаҳрли Аллоҳгина бор.


And when Allah alone is mentioned, the hearts of those who believe not in the Hereafter are repelled, and when those (whom they worship) beside Him are mentioned, behold! they are glad. 	 Қачонки Аллоҳнинг ёлғиз Ўзи зикр қилинса, охиратга иймон келтирмайдиганларнинг қалблари сиқилиб кетар. Қачонки ундан ўзгалар зикр қилинсалар, бирдан шодланиб кетарлар.


And who brings forth the living from the dead, the dead from the living? 	 Улар, албатта: «Аллоҳ», дерлар. Бас, сен: «Тақво қилмайсизларми?» деб айт.


And [mention] when your Lord took from the children of Adam - from their loins - their descendants and made them testify of themselves, [saying to them], "Am I not your Lord?" 	 Роббинг Бани Одамнинг умуртқа поғанасидан, қиёмат куни, бундан ғофил эдик, демасликларингиз учун, зурриётларини олиб, ўзларига ўзларини гувоҳ қилиб: «Роббингиз эмасманми?» деганида; «Худди шундай! Гувоҳ бўлдик!» деганларини эсла.


Its morning's journey took one month, and the evening's one month. 	 У(шамол)нинг эрталаб кетиши бир ойлик, кечқурун қайтиши бир ойлик йўл эди.


This is of God's grace upon us and upon mankind; even though most men are not grateful. 	 (Юсуф (а. с.) бу сўзлари билан куфрни тарк этибгина қолмай, ҳидоят, иймон йўлига юриш зарурлигини ҳам қамоқдаги шерикларига англатмоқдалар. Уларни куфр миллатини ташлаб, иймон миллатига эргашишга даъват қилмоқдалар.)


[The angels say], "Every single one of us has his place assigned: 	 Биздан ҳар биримизнинг маълум мақоми бордир.


and we glorify God". 	 Ва, албатта, бизлар тасбиҳ айтгувчилармиз.


He said: "O my people! 	 У: «Эй қавмим, анаву қизларим сизлар учун покроқ-ку.


God asked, "What prevented you from prostrating yourself when I commanded you to?" 	 У зот: «Сенга амр этганимда сажда қилишингдан нима тўсди?» деди. У: «Мен ундан яхшиман, мени ўтдан яратдинг ва уни лойдан яратдинг», деди.


All your life you are (cursed) to say: 'Do not touch me; and a threat hangs over you which you will not be able to escape. 	 Ўзинг ибодатида бардавом бўлган илоҳингга назар солиб қўй. Биз уни, албатта, куйдирурмиз, сўнгра денгизга сочиб юборурмиз.


Call ye it an ill- luck because ye are admonished! 	 Сизга эслатма берилганигами?! Йўқ!


Even if thou (O Muhammad) desirest their right guidance, still Allah assuredly will not guide him who misleadeth. 	 Агар сен уларнинг ҳидоятига ўта қизиқсанг ҳам, Аллоҳ залолатга кетказган кимсаларни ҳидоят қилмас.


Woe to you, [O man!], yes, woe to you. 	 Ҳолингга вой бўлсин сенинг, вой бўлсин!


God received the covenant of the prophets, “Inasmuch as I have given you of scripture and wisdom; should a messenger come to you verifying what you have, you shall believe in him, and support him.” 	 Аллоҳ Набийлардан: «Сизларга китоб ва ҳикмат берганим учун, кетингиздан сизлардаги нарсани тасдиқловчи Пайғамбар келганда, албатта унга иймон келтирасиз ва ёрдам берасиз, –деб аҳду паймонларини олиб туриб: –Иқрор бўлдингизми? Бу ҳақда ишончли аҳду паймонимни қабул қилдингизми?» деганини эсла.


Then lo! thy Lord - for those who do evil in ignorance and afterward repent and amend - lo! (for them) thy Lord is afterward indeed Forgiving, Merciful. 	 Сўнгра, Роббинг билмасдан ёмон амал қилган, ундан кейин эса тавба қилиб яхши амалларни қилганларга, албатта, Роббинг ўшандан сўнг мағфиратли ва раҳмлидир.


in which they will recline, and call for abundant fruit and drink therein. 	 У ерда ёнбошлаган ҳолларида ундаги кўплаб мевалар ва шароблардан чақирарлар.


They said, “Purity is to our Lord – we have indeed been unjust.” 	 Роббимиз айблардан пок бўлди, албатта биз золимлардан эдик, дедилар.


In a lofty garden, 	 Олий жаннатдадир.


Allah does not forbid you from those who do not fight you because of religion and do not expel you from your homes - from being righteous toward them and acting justly toward them. 	 Аллоҳ сизларни диний уруш қилмаган ва диёрларингиздан чиқармаганларга яхшилик ва адолатли муомала қилишдан сизларни қайтармас.


Or do they say: 'We are a gathering that will be victorious' 	 Ёки, Биз нусратга эришувчи жамоатмиз, дейишадими?!


But if ye deny Him, lo! unto Allah belong all things in the heavens and on earth, and Allah is free of all wants, worthy of all praise. 	 Агар куфр келтирсангиз, албатта, осмонлару ердаги нарсалар Аллоҳникидир. Ва Аллоҳ беҳожат ва мақталган зотдир.


And whoever purifies himself does so for the benefit of his own soul; and the destination (of all) is to Allah. 	 Ана ўшанда Аллоҳ таоло ўзи билиб ҳисоб-китоб қилади. Кофир ва осий жазосини, мўмин-мусулмон мукофотини олади.)


On the Day when the unbelievers will be brought within sight of the Fire, they will be asked: “Is this not the Truth?” and they will answer “Yes, by Our Lord (this is the Truth).” 	 Куфр келтирганлар дўзахга кўндаланг қилинган кунда: «Бу ҳақиқат эмасми?!» (дейилур). Улар, Роббимизга қасамки, худди шундоқ, дерлар.


That is the supreme triumph. 	 Ана ўша улкан ютуқдир.


What We are sending down in the course of revealing the Qur'an is a healing and a grace for those who have faith; but it adds only to the ruin of the wrong-doers. 	 (Дарҳақиқат, Қуръони Карим шифодир, Қуръони Карим раҳматдир. Қуръони Карим куфр, ширк ва мунофиқлик каби энг зарарли ақидавий хасталикларни даволайди.)


And a soul will not die but with the permission of Allah the term is fixed; and whoever desires the reward of this world, I shall give him of it, and whoever desires the reward of the hereafter I shall give him of it, and I will reward the grateful. 	 Ким бу дунёнинг савобини хоҳласа, унга ўшандан берамиз. Ким охиратнинг савобини хоҳласа, унга ўшандан берамиз.


When they listen to you, We know very well how they listen. When they conspire, when the evildoers declare: 'You are only following a man who is bewitched' 	 Биз улар нима сабабдан тинглаётганларини, улар сени тинглаётганларида ўзаро пичирлашаётганларини, золимларнинг: «Сизлар сеҳрланган кишига эргашяпсиз, холос», деганларини ҳам яхши билурмиз. (Улар Қуръондан манфаат олиш, ҳидоят топиш учун эмас, масхара қилиш, айб топиш учун эшитадилар.)


Do the people of the towns feel secure that Our might will not come upon them by day, while they play? 	 Қишлоқлар аҳли уларга Бизнинг бало-қазойимиз чошгоҳда, ўйнаётган ҳолларда келишидан хотиржаммилар?!


What do they follow who worship as His "partners" other than Allah? 	 Аллоҳдан ўзга шерикларга илтижо қилаётганлар нимага эргашадилар?


That is how We repay the evil-doers, 	 Бу баҳайбат туя ушбу кичкина тешикдан ўтса, бош устига, «анавилар» ҳам жаннатга кираверсинлар. Бу илоҳий таъбир оддийгина қилиб, абадул абад жаннатга кирмайди, дейишдан кўра юз чандон таъсирчандир.


And thus do We make distinct the communications and so that the way of the guilty may become clear. 	 Шундай қилиб, жиноятчиларнинг йўли ошкор бўлиши учун оятларни муфассал баён қиламиз.


The Maker of the heavens and the earth; He has created pairs for you from yourselves and pairs from the animals; He spreads your generation; nothing is like Him; and He only is the All Hearing, the All Seeing. 	 У осмонлару ерни йўқдан бор қилгувчи зотдир. У сизларга ўз жинсингиздан жуфтлар яратди.


(My course is) comely patience! 	 Шоядки Аллоҳ уларнинг ҳаммасини ҳузуримга жамлаб келтирса.


It is He who sent His Messenger with guidance and the true faith in order to make it superior to other systems of belief, even though the idolaters may not like it. 	 У гарчи мушриклар ёқтимаса ҳам, Ўз Расулини ҳидоят ва ҳақ дин билан ҳамма диндан устун қилиш учун юборган зотдир. (Аллоҳ таоло Пайғамбари Муҳаммадни (с. а. в.) ҳидоят ва ҳақ дин билан юборган.


Would that on your hearing this report, the believing men and woman among you had a favorable attitude towards it, and had said, "This report is clearly false". 	 У(ифк)ни эшитган вақтингизда мўминлар ва мўминалар ўзлари ҳақида яхши гумонга бориб: «Бу очиқ-ойдин ифк-ку!» десалар бўлмасмиди?!


Verily there is a sign in this for those who reflect. 	 Албатта, бунда тафаккур қилувчилар учун оят-белги бордир.


God, the Absolute. 	 Аллоҳ сомаддир. (Ҳожатларни ва рағбатларни қондирувчидир.)


Then, We gave the turn back to you to prevail over them, and We helped you with wealth and children, and made you the greater host. 	 Сўнгра сизга улар устидан ғалабани қайтардик ва сизга молу дунё ва фарзандлар ила мадад бердик. Ва сизларнинг нафарингизни кўп қилиб қўйдик.


He will forgive you some of your sins and guard you from a painful doom. 	 Шунингдек, Муҳаммад алайҳиссаломни Аллоҳнинг даъватчиси эканликларини, у зотнинг чақириқларига жавоб бериш лозимлиги, Аллоҳга иймон келтириш вожиблигини ҳам англаб етганлар. Энг муҳими, охиратни, қиёмат кунини билганлар, унда аламли азоблар борлигини, Аллоҳга иймонгина у азобдан сақлаб қолиши мумкинлигини фаҳмлаганлар.


Such are those who reject Our signs. 	 Бу бизнинг оятларимизни ёлғонга чиқарган қавмларнинг мисолидир.


He said, "They are close upon my tracks, and I hastened to You, my Lord, that You be pleased." 	 У: «Улар, ана, изимдалар. Рози бўлишинг учун Мен сенга шошдим, эй Роббим», деди.


You had stood on the edge of a pit of fire and He saved you from it, thus revealing to you His clear signs that you may find the right way perchance. 	 Мусулмон уммати нажот топиши учун барча бир бўлиб Аллоҳнинг каломи Қуръони Каримни маҳкам тутишлари лозимдир. Бу оятнинг ушбу жумлалари мусулмон оламини бирлаштириш шиоридир.


And Allah has made for you the earth an expanse 	 Ва Аллоҳ сизларга ерни гиламдек тўшаб қўйди.


till, when he comes to Us, he says, 'Would there had been between me and thee the distance of the two Easts!' 	 Токи ҳузуримизга келганда: «Қани энди мен билан сенинг оранг мағриб ила машриқчалик узоқ бўлса эди. Бас, сен нақадар ёмон ҳамроҳсан», дер.


Hallowed be He: Aye unto Him belongeth whatsoever is in the heavens and the earth: ', all are unto Him devout 	 Балки осмонлару ердаги барча нарсалар Уникидир. Ҳамма Унга бўйсунувчидир.


Samood gave the lie (to the truth) in their inordinacy, 	 Самуд қавми ўз туғёни ила ( Пай ғамбарини) ёлғонга чиқарди.


And certainly she made for him, and he would have made for her, were it not that he had seen the manifest evidence of his Lord; thus (it was) that We might turn away from him evil and indecency, surely he was one of Our sincere servants. 	 У ҳам, агар Роббининг бурҳон-ҳужжатини кўрмаганида, (хотинга) интилар эди. Ундан ёмонлик ва фаҳш ишларни узоқлаштириш учун шундай қилдик.


He in whose bag (the cup) is found, he is the penalty for it. 	 Бас, унинг жазоси ўшадир. Золимни шундай жазолаймиз», дедилар.


God knows well whatever they do. 	 У ўзидан ўзи ажабланиб, қилган иши ўзига зўр кўринган сари ҳаддан ошиб бораверади.)


Forgive me, and my parents, and the believers who are in my house, and all other Muslim men and Muslim women; and do not increase anything for the unjust except ruin.” 	 Аллоҳ таоло кофирларни битта ҳам қўймай ҳалок қилди. Чунки улар инсоният баданига тушган қорасон касалидек эдилар.


closed around them 	 Албатта, у уларни устидан қоплангандир.


and answers the prayers of those who believe and do good deeds and bestows upon them even more out of His Bounty. 	 У зот иймон келтириб, солиҳ амаллар қилганларнинг (дуосини) ижобат қилур ва уларга Ўз фазлидан зиёда қилур.


Have you not seen how Allah has subjected to you all that is in the earth, and the vessels that sail in the sea by His command, and it is He Who holds back the sky that it may not fall on earth except by His leave? 	 Аллоҳ ердаги нарсаларни, денгизда Ўз изни ила юрадиган кемани сизларга бўйсундириб қўйганини ҳамда осмонни изнисиз ерга тушишдан тутиб туришини кўрмадингизми?! Албатта, Аллоҳ одамларга шафқатли ва меҳрибондир.


O believers, do not hold Jews and Christians as your allies. 	 Яҳудий ва насороларни ўзингизга дўст тутманг. Улар бир-бирлари билан дўстдирлар.


He encompasses all things! 	 Албатта, У зот ҳар бир нарсани ихота қилгувчидир. (Унга рўбарў бўлишдан қочиб қаерга борадилар?)


Surely Man is ungrateful to his Lord, 	 Албатта, инсон ўз Роббисига ношукрдир.


and it will be said to them: 'This is that which you belied' 	 Сўнгра, мана бу, сизлар ёлғонга чиқариб юрган нарса, дейилар.


We give them respite so that they may grow in wickedness. 	 Биз уларни фақат гуноҳлари кўпайиши учунгина тек қўямиз.


I Am your Lord. 	 Албатта, Мен Ўзим сенинг Роббингдирман.


Only those believe in Our signs who, when they are reminded of them, fall down in prostration and celebrate the praise of their Lord, and they are not arrogant. 	 Албатта, Бизнинг оятларимизга уларла эслатма берилганда саждага йиқиладиган, Роббиларига ҳамд ила тасбиҳ айтадиган ва мутакаббирлик қилмайдиганларгина иймон келтирарлар. (Яъни, Аллоҳнинг оятлари тиловат қилинган чоғда таъсирланиб, қалблари эриб, ихлослари ортиб, Аллоҳни улуғлаб саждага йиқиладиган одамларгина оятларга иймон келтирар эканлар.)


But when he disbelieves, he says, "Indeed, I am disassociated from you. Indeed, I fear Allah, Lord of the worlds." 	 У (инсон) куфр келтирганда эса, сен билан менинг ишим йўқ, мен оламлар Оббиси-Аллоҳдан қўрқаман, деди.


Indeed, He does not love the ungrateful. 	 Унга бу мақомни Аллоҳ таоло Ўз фазли-марҳамати ила ато қилади. Чунки у мўмин бўлиб яхши амаллар этган бандаларни севади.)


When the time appointed by God arrives, it cannot be postponed, if you only knew." 	 (Бу оятда зикр қилинган, гуноҳларниг кечирилиши ва белгиланган муддатгача яшаб қолиш, аввалги оятда шарт қилинган Аллоҳга ибодат қилиш, унга тақво қилиш ва Пайғамбарга итоат қилиш ишалри бўлсагина вужудга келади.)


Yet he had no authority over them except that We would know who believed in the Everlasting Life, from he who doubted. 	 Ҳолбуки, унинг улар устидан ҳеч бир ҳукумронлиги бўлмас эди. Магар, Биз охиратга иймон келтирадиганни, унда (охиратда) шаки бордан айришимиз учун бўлди.


O my people! This she-camel of Allah is a sign for you. 	 Эй қавмим, Аллоҳнинг мана бу туяси сизга оят-мўъжизадир.


As for myself, Allah alone is my Lord, and I associate none with my Lord in His Divinity. 	 Лекин мен: «У Аллоҳ менинг Роббимдир ва Унга ҳеч кимни шерик қилмайман.


And among those around you of the bedouins are hypocrites, and [also] from the people of Madinah. 	 Атрофингиздаги аъробийлардан мунофиқлар бор. Мадина аҳлидан ҳам.


And if the fly should steal away from them a [tiny] thing, they could not recover it from him. 	 Пашша жуда заиф, ҳақир жон. Аммо, у сабаб бўлиб баъзи бир касалликларни ташиб келтирса, ҳаммаси тўпланиб, ҳаракат қилса ҳам, ўша касалликдан зарар кўраётганни ёки ўлаётганни қутқариб қололмайдилар.


And We have built above you seven strong ones, 	 Тепаларнгизга етти мустаҳкам (осмон)ни бино қилдик.


Verily, for the Muttaqun (pious and righteous persons - see V. 2:2) are Gardens of delight (Paradise) with their Lord. 	 Албатта, тақводорлар учун Роббилари ҳузурида наъийм жаннатлари бордур.


That is because their messengers used to come to them with clear proofs, but they disbelieved, so God seized them. 	 Бундай бўлишининг сабаби шуки, уларга Пайғамбарлари келар эдилар, улар эса, куфр келтирдилар. Бас, Аллоҳ уларни тутди.


Thy Lord is self-sufficient, full of Mercy: if it were His will, He could destroy you, and in your place appoint whom He will as your successors, even as He raised you up from the posterity of other people. 	 Демак, Аллоҳ бандаларга эмас, бандалар Аллоҳга ҳожатманддирлар. Улар ўзларининг дунёга келишларида Аллоҳга ҳожатманд бўлганлари каби, бу дунёда яшашларида ҳам, ҳар лаҳзада, ҳар нарсада ҳожатманддирлар.


except the righteously striving believers who will have a never ending reward. 	 Магар иймон келтирганлар ва яхши амаллар қилганларга миннатсиз ва узлуксиз ажрлар бордир.


And let not the hatred of people who barred you from the Sacred Mosque incite you to aggression. 	 Масжидул Ҳаромдан тўсгани учун бир қавмни ёмон кўришингиз уларга тажовузкор бўлишингизга олиб бормасин.


Then taste the torment (in Hell) for rejecting Faith." 	 Куфр келтирган бўлганингиз учун азобни татиб кўринг», дейилур.


They have no definite knowledge about it, but only follow mere conjecture. 	 («Аллоҳ таоло Ийсо ибн Марямни очиқ-ойдин аломатлар ва ҳидоят ила Пайғамбар қилиб юборганида яҳудийлар у зотга берилган Пайғамбарлик ва мўъжизаларга ҳасад қилдилар.


Then he approached and descended 	 Сўнгра яқинлашди ва жуда ҳам яқин бўлди.


The prayers of the unbelievers are only in vain. 	 Ҳолбуки, унга етмас. Кофирларнинг дуоси залолатдан ўзга ҳеч нарса эмасдир.


And who can be better in religion than one who submits his face (himself) to Allah (i.e. follows Allah's Religion of Islamic Monotheism); and he is a Muhsin (a good-doer - see V. 2:112). 	 Яхшилик қилувчи бўлган ҳолида юзини Аллоҳга таслим қилган ва Иброҳимнинг тўғри динига эргашган кимсанинг динидан ҳам яхшироқ дин борми? Ва Аллоҳ Иброҳимни дўст тутган эди.


Until, when he comes to Us [at Judgement], he says [to his companion], "Oh, I wish there was between me and you the distance between the east and west - how wretched a companion." 	 Бас, сен нақадар ёмон ҳамроҳсан», дер. (Аллоҳнинг зикридан шабкўр бўлиб олган ғафлатда юра-юра, бир куни қиёмат қоим қўпиб: «ҳузуримизга келганда», ҳақиқатни англайди ҳамма бало шайтон билан яқинлиги натижаси эканлигини тушуниб етади.)


So Allah seized them for their sins, and Allah is severe in retribution. 	 Бас, гуноҳлари туфайли Аллоҳ уларни тутди. Ва Аллоҳ иқоби шиддатли зотдир.


Verily those who affected the believing men and the believing women, and then repented not, theirs shall be the torment of Hell, and theirs shall be the torment of burning. 	 Албатта, мўмин ва мўминаларни фитна қилиб, сўнгра тавба қилмаганларга, ана ўшаларга, жаҳаннам азоби ва куйдирувчи азоб бор.


Those who fulfil the pact of Allah, and do not renege on the covenant. 	 Улар Аллоҳнинг аҳдига вафо қиладиган ва мийсоқни бузмайдиганлардир. (Бу ояти каримадаги аҳд барча аҳдларни ўз ичига олади, бу аҳдларнинг аввалида иймон аҳди туради.


By the permission of Allah, they routed them. 	 Сўнгра Аллоҳ унга подшоҳлик ва ҳикматни берди ва хоҳлаган нарсасини ўргатди. Агар Аллоҳнинг баъзи (одам)ларни баъзиларига дафъ қилиш бўлмаса эди, ер юзи бузиларди.


Certainly, We gave knowledge to David and Solomon, and they said, ‘All praise belongs to Allah, who granted us an advantage over many of His faithful servants.’ 	 Батаҳқиқ, Биз Довуд ва Сулаймонга илм бердик. Икковлари: «Бизни кўпгина мўмин бандаларидан афзал қилган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин», дедилар.


And away from them shall go what they called upon before, and they shall know for certain that there is no escape for them. 	 Ва улардан илгари илтижо қилиб юрган нарсалари ғойиб бўлди. Улар ўзларига қочар жой йўқлигига тўла ишондилар.


And the mountains will move away with an awful movement. 	 Ва тоғлар сайр этиб юрур.


Verily He is ever Relenting. 	 Албатта, У тавбаларни кўплаб қабул этувчидир.


She said, “As if this is it.” 	 У: «Худди ўшанинг ўзи», деди.


They said: Are you indeed Yusuf? 	 Улар: «Э-э, ҳали сенн сенн Юсуфмисан?!» дедилар. У: «Мен Юсуфман, мана бу иним.


Their invocation will be: "All glory to you, O God," and "Peace" will be their salutation, and the end of their prayer (will be): "All praise be to God, the Lord of all the worlds." 	 У ерда саломлашишлари «ас-Салом»дир. Охирги дуолари эса: «Оламларнинг Робби Аллоҳга ҳамд бўлсин»дир.


Verily they are the liars. 	 Албатта, улар ёлғончилардир.


And Allah is full of Kindness to (His) slaves. 	 Унинг ягона мақсади–Аллоҳнинг розилигини топиш. Бу йўлда у ҳамма нарсани сарфлашга, ҳатто жонини беришга ҳам тайёр.


Consider how they forge falsehood against God; and that suffices for a manifest sin; 	 Уларнинг Аллоҳга ёлғон тўқишини кўрмайсанми?! Шунинг ўзи ҳам очиқ-ойдин гуноҳликка етарли.


And when it is said to them: "What is it that your Lord has sent down (unto Muhammad SAW)?" They say: "Tales of the men of old!" 	 Қачонки, уларга: «Роббингиз нимани нозил қилди?» дейилса, улар: «Аввалгиларнинг афсоналарини», дерлар.


Bow down and prostrate yourselves, and worship your Lord, and do good, that haply ye may prosper. 	 Рукуъ, сажда қилинглар ва Роббингизга ибодат қилинглар ҳамда яхшилик қилинглар, шоядки нажот топсангиз.


Therefore evil was the end of those who did evil, for they denied the signs of God and made fun of them. 	 Сўнгра ёмонлик қилганларнинг оқибати Аллоҳнинг оятларини ёлғонга чиқарганлари ва уларни истеҳзо қилганлари учун ёмон бўлди.


He said: My Lord! surely my bones are weakened and my head flares with hoariness, and, my Lord! I have never been unsuccessful in my prayer to Thee: 	 У: «Эй Роббим, менинг суякларим мўртлашди, бошга оқ туташди, эй Роббим, сенга дуо қилиш-ла бадбахт бўлмаганман.


He said, “What do I know what their deeds are?” 	 У деди: «Менинг улар нима қилаётганлари ҳақида илмим йўқ.


And We did not give Prophet Muhammad, knowledge of poetry, nor is it befitting for him. 	 Биз унга шеърни таълим берганимиз йўқ. Ва бу унинг учун тўғри ҳам келмайди.


Have you not seen how Allah dealt with the companions of the Elephant? 	 Роббинг фил соҳибларини қандоқ қилганини билмадингми?


Do not, then, be among the doubters. 	 Бас шак келтирувчилардан бўлма.


And the Book is placed, and thou seest the guilty fearful of that which is therein, and they say: What kind of a Book is this that leaveth not a small thing nor a great thing but hath counted it! 	 Бас, жиноятчиларни ундаги нарсадан қўрққан ҳолларида кўрасан. Улар: «Вой, шўримиз қурисин.


Verily, Paradise will be his abode. 	 Бас, албатта, жаннат ўрин бўладир.


Whosoever associates a compeer with God, will have Paradise denied to him by God, and his abode shall be Hell; and the sinners will have none to help them. 	 Ким Аллоҳга ширк келтирса, албатта, Аллоҳ унга жаннатни ҳаром қиладир ва унинг турар жойи дўзах бўладир. Ва золимларга нусрат берувчилар йўқдир», деди.


An enjoyment in this world; then to Us shall be their return, then We shall make them taste the severe punishment because of what they used to defy. 	 Бу дунёда (бир оз) фойдаланиш, кейин Бизга қайтишлари бор. Сўнгра Биз уларга, куфр келтириб ўтганлари учун, шиддатли азобни тоттирамиз.


May Allah assail them, where do they stray?! 	 Аллоҳ уларни лаънатласин. Қаён бурилмоқдалар?!


Whichever of the two terms I complete - there is no injustice to me, and Allah, over what we say, is Witness." 	 Икки муддатдан қай бирини адо қилсам ҳам, менга тажовуз қилинмас. Айтаётган нарсамизга Аллоҳ вакилдир», деди.


"Who make mischief in the land, and mend not (their ways)." 	 Бузғунчилик қиладиган, ислоҳчилик этмайдиганларнинг».


Save those who repent ere ye have them in your power; for know that Allah is Forgiving, Merciful. 	 (Қўлга тушмасдан олдин тавба қилиш ҳақиқий афсус-надоматнинг, яхшиликка қайтишга қилинган қатъий қарорнинг аломатидир. Улар ўз жиноятларини давом эттираверсалар ҳам бўларди, аммо инсофга кириб, ишларининг нотўғри эканини англаб етибдилар, Ислом дини бу рағбатни тақдирлайди.


And do not turn your face away from people in contempt, nor go about in the land exulting overmuch; surely Allah does not love any self-conceited boaster; 	 Одамлардан такаббурла юз ўгирма ва ер юзида кибр-ҳаво ила юрма. Албатта, Аллоҳ ҳеч бир мутакаббир ва мақтанчоқни севмас.


We recite to you some of the story of Moses and the Pharaoh for a genuine purpose, and for the benefit of the believing people. 	 Иймон келтирадиган қавм учун сенга Мусо ва Фиръавннинг хабаридан ҳақ ила тиловат қилиб берамиз.


Neither cool nor agreeable. 	 Салқин ҳамэмас, фойдаии ҳам.


The day they see the angels there will be no happy tidings for the sinners; and they will say: "There is an insurmountable barrier!" 	 Ва у(фаришта)лар: «Ҳаром, ҳаром», дерлар. (Эй кофир-мушриклар, сизларга хушхабар ҳаром, жаннат ҳаром, мағфират ҳаром, меҳр-шафқат ҳаром, осойишталик ҳаром... дерлар.)


Carrying her child, she brought him to her people. 	 Бас, уни кўтариб қавмига олиб келди.


Deaf, dumb, and blind—they do not understand. 	 Улар ақл ишлатмаслар. (Аллоҳ таоло бу ояти каримада кофирларни чўпонни овозини эшитиб, маъносини тушинмайдиган чорва ҳайвонларига, Пайғамбарларни уларни ҳайдаб юрувчи чўпонга ўхшатмоқда.)


The season of Pilgrimage is the months known; wherefore whosoever ordaineth unto himself the pilgrimage therein, there is no lewdness nor wickedness nor wrangling during the pilgrimage, and whatsoever of good ye do, Allah shall know it. 	 (Ўзига ҳажни фарз қилиш–ҳажни ният қилиб, иҳромга кириш деганидир. Демак, ундай одамга шаҳвоний ишлар, яъни, жинсий яқинлик ва унинг ҳақидаги гап-сўзларни сўзлаш мумкин бўлмайди.


So turn to God. 	 Албатта, мен сизларга Ундан (келган) очиқ-ойдин огоҳлантирувчиман. (Одатда инсон хавфу хатардан, бало-офатдан қочади.


He it is Who sendeth down water from the sky, and therewith We bring forth buds of every kind; We bring forth the green blade from which We bring forth the thick-clustered grain; and from the date-palm, from the pollen thereof, spring pendant bunches; and (We bring forth) gardens of grapes, and the olive and the pomegranate, alike and unlike. 	 Бас, у(сув ) ила турли набототлар чиқардик: Ундан яшил гиёҳларни чиқардик. Ундан ғужум-ғужум бошоқлар чиқарамиз.


And such fruits as they fancy, 	 Ва улар хоҳлаган мевалар билан.


And if We had made it a non-Arabic Qur'an, they would have said, "Why are its verses not explained in detail [in our language]? 	 Агар Биз уни ажамийча Қуръон қилганимизда, албатта: «Унинг оятлари муфассал баён қилинганида эди. Арабийга ажамчами?!» дер эдилар.


If the enemy were to enter the town from various directions, and they were summoned to act treacherously, they would have succumbed to it and would have shown little reluctance in doing so. 	 Магар озгинагина. (Яъни, ўша мунофиқ ва иймони заифларнинг устига душман Мадинанинг ҳар томонидан бостириб кириб, фитнани –диндан қайтиш ва мусулмонларга қарши урушишни талаб этса, дарҳол ўша ишни қилар эдилар.)


Like the behavior of Pharaoh’s people and those before them. 	 Фиръавн аҳлининг ва улардан олдингиларнинг ҳолига ўхшаб оятларимизни ёлғонга чиқардилар.


Those who try to challenge Our miracles will be the dwellers of hell." 	 Бизнинг оятларимизни ожиз қолдирмоқчи бўлиб, саъйи-ҳаракат қилганлар, ана ўшалар жаҳийм эгаларидир.


Then We sent forth Moses and Aaron with Our signs to Pharaoh and his nobles, but they behaved arrogantly, for they were wicked people. 	 Сўнгра улардан кейин Мусо ва Ҳорунни Фиръавн ва унинг қавмига Ўз оят-мўъжизаларимиз ила юбордик. Бас, улар кибру ҳаво қилдилар ва жиноятчи қавм бўлдилар.


The command that We have been sending 	 Биз томонимиздан бўлган амрга биноан. Албатта, Биз Пайғамбар юборгувчи бўлдик.


They are liars. 	 Ана ўшалар ўзлари ёлғончилардир.


Nor did we used to feed the poor. 	 Ва мискинларга таом бермаган эдик.


These are the signs of the Manifest Book. 	 Булар очиқ китобнинг оятларидир.


and We shall surely make all that is on it barren dust. 	 Албатта, Биз унинг юзидаги нарсаларни қуп-қуруқ тупроққа айлантиргувчимиз.


Did he not know that Allah had already destroyed before him some of the generations who were more powerful than him and greater in amassing [wealth]? 	 У, албатта, Аллоҳ ундан олдинги асрларда ундан кўра қувватлироқ, ундан кўра кўпроқ (мол) тўплаганларни ҳалок этганини билмасмиди?!


Indeed He will gather you together on the Day of Resurrection, about which there is no doubt. 	 Сизларни бўлишида шубҳа йўқ қиёмат куни албатта жамлайдир.


Do not be deluded by the life of this world, and do not let the deceiver draw you away from God. 	 Қиёмат кунидан қўрққан одамгина барча ёмонликлардан қайтади. Аксинча, қиёмат кунидан қўрқмайдиган одам ҳеч қандай ёмонликдан қайтмайди.)


Had God pleased, He would have united you in one community; but He lets go astray whoever He will, and guides whoever He will, and you will surely be called upon to account for all your actions. 	 Лекин хоҳлаган кимсани залолатга кетказади ва хоҳлаган кимсани ҳидоят қилади. Ва, албатта, қилиб юрган амалларингиздан сўралурсизлар.


And We sent down water from the sky in proper measure, then stored it in the earth; and indeed We are Able to take it away! 	 Аллоҳ таоло сувни кетказишига далил сифатида баъзан маълум жойларни сувдан бебаҳра қилиб қўяди. Ўша ерда қурғоқчилик бўлиб, ҳамма нарса ҳалокатга юз тутади.


Seest thou not that Allah sends down rain from the sky? 	 Аллоҳнинг осмондан сув туширганини кўрмадингми?


Certainly, they have gone astray and are not guided. 	 Ёки Аллоҳ таоло уларга ҳалол ризқ қилиб берган нарсаларни ҳеч қандай сабаб ёки далилсиз ўзларига ҳаром қилиб олармидилар?! Ана шундай аҳмоқона ишларни қилганлар: «... зиёнкор бўлдилар».)


(On that Day) He will separate you. 	 Қиёмат куни У зот ораларингизни бўлур.


Then lo! it shall be in a state of commotion. 	 У макон ва замондан устун зотдир. Аҳли сунна ва жамоа эътиқодига биноан, Аллоҳнинг ерда ёки осмонда дейилишидан мақсад, Унинг хоҳиши ва ҳукми еру осмонга баробар ўтиши ва Унинг султони ғолиб эканлигидир.)


And Sufficient are We as Reckoners. 	 Ҳисобчиликда Ўзимиз кифоя қилурмиз.


Wait and I too shall be waiting with you. 	 Интизор бўлиб туринг, мен ҳам сиз ила интизор бўлувчиларданман», деб айт», демоқда.)


Say: Give them a name; nay, do you mean to inform Him of what He does not know in the earth, or (do you affirm this) by an outward saying? 	 Йўқ, куфр келтирганларга макрлари зийнатлаб кўрсатилди ва улар йўлдан тўсилдилар. Аллоҳ кимни залолатга кетказса, унга ҳеч бир ҳидоятчи бўлмас.


He raised its vault and fashioned it, 	 Унинг шифтини юқори кўтарди ва бекаму кўст, мустаҳкам қилиб қўйди.


Help me to be grateful for Your favours which You have bestowed upon me, and upon both my parents, and to do good deeds that will please You. 	 Ва менинг зурриётларимни ҳам солиҳлардан қилгин. Албатта, мен тавба қилдим ва албатта, мен мусулмонларданман, деди.


Then, when he had equipped them with their equipment, he put his drinking-cup into the saddlebag of his brother. 	 Уларнинг жиҳозларини ҳозирлаган пайтда, инисининг юкига бир сув идишни солиб қўйди. Сўнгра жарчи: «Эй карвондагилар, сизлар ўғридирсизлар», деб жар солди.


All those who are in the heavens and the earth will come to the Most Gracious as His bondmen. 	 Осмонлару ердаги барча кимсалар Роҳманга банда бўлган ҳолларида келурлар.


As for one who denies God after he has believed, with the exception of one who is forced to do it, while his heart rests securely in faith, but one who opens his heart to a denial of truth shall incur the wrath of God; such as these will have a terrible punishment. 	 Бу икки улуғ инсон–эру хотин Ислом йўлида, иймон учун биринчи шаҳидлар бўлиш шарафига эришдилар. Амморнинг кўз ўнгида ҳам онасини, ҳам отасини ўлдирган мушриклар уни ҳам ўлдиришга қасд қилганларида унинг оғзидан кофирларни рози этадиган гап чиқди.


Indeed the Godwary will be in a safe place, 	 Албатта, тақводорлар омонлик жойида.


O you who have believed, when you rise to [perform] prayer, wash your faces and your forearms to the elbows and wipe over your heads and wash your feet to the ankles. 	 Агар жунуб бўлсаларингиз, покланинглар. Агар бемор ёки сафарда бўлсаларингиз ёхуд бирорталарингиз таҳоратхонадан келса ёки аёлларга яқинлик қилса-ю, сув топа олмасаларингиз, бас, покиза тупроқ ила таяммум қилинглар.


And they learn that which harms them and profits them not. 	 Шундай қилиб, мўъжиза нимаю сеҳр нима–кишиларга амалда кўрсатилган экан. Ушбу ояти карима мазкур масалани муолажа қиларкан, Сулаймон сеҳргар бўлган, деган даъвога «Сулаймон кофир бўлмаган» деган жавоб келмоқда.


He answered: Allah forbid that I should be among the foolish! 	 У: «Жоҳиллардан бўлишимдан Аллоҳдан паноҳ сўрайман», деди.


Verily, Allah likes not the Mufsidun (those who commit great crimes and sins, oppressors, tyrants, mischief-makers, corrupts). 	 Мусулмон одам, аввало, Аллоҳ берган молу дунё билан охиратни излашга интилади. Яъни, молу мулкини шариатда кўрсатилган, охиратда фойда берадиган жойларга сарфлайди.


And had Allah willed, He would have assembled them unto the guidance; wherefore be not thou of the ignorant. 	 Улар нафсларининг бузуқлиги, ҳасад ва саркашликлари оқибатида куфр йўлини ихтиёр қиляптилар. Аллоҳ таоло одамларни ҳар хил табиатли ва айри истеъдод соҳиби қилиб яратгандир.


and those who recite Our revelations, 	 Зикрни тиловат қилгувчилар ила қасам. (Уч тоифа фаришталар билан қасам ичиб бўлиб, энди, қасам ичилган нарса зикр қилинади.)


Does man think that no one will ever have power over him? 	 У инсон унга ҳеч кимнинг кучи етмайди, деб ҳисоблайдими?


With cups, and jugs, and a glass from the flowing wine, 	 Оқар чашма (майи тўлатилган) қадаҳлар, кўзалар ва косалар билан.


It will come upon them unawares, and they will not comprehend it. 	 Бас, уларга у(азоб) тўсатдан келур. Улар сезмай қолурлар.


Have you considered the sperm that you emit? 	 Ўзингиз чиқарадиган манийни ўйлаб кўринг-а!


Glorified be the Lord of the heavens and the earth, the Lord of the Throne, beyond what they describe. 	 Осмонлару ернинг Робби, Аршнинг Робби улар қилаётган васфдан покдир.


Ha'. Mim. 	 Ҳа мийм.


It was so, for We were fully informed about him. 	 Зулқарнайн мағрибда ҳукмронлик қилганидек, машриқда ҳам ҳукмронлик қилди. Биз, шубҳасиз, Зулқарнайннинг ҳузуридаги ҳамма нарсанинг хабарини тўлиқ биламиз.)


And We drape veils over their hearts, preventing them from understanding it, and heaviness in their ears. 	 Ва қалбларига уни англамасликлари учун ғилоф қилдик ва қулоқларини кар қилдик.


Their necks outstretched, their heads upraised, their gaze unblinking, their hearts void. 	 Ўзларига қайтмайди. Қўрқув туфайли бўм-бўш бўлиб қолган кўнгилларига бирон нарса сиғмайди.)


Then they shall know that the Truth is with Allah alone, and the lies which they had invented will forsake them. 	 (Қиёмат кунида Аллоҳ таоло ҳар умматнинг Пайғамбарини гувоҳ сифатида чиқариб олиб, умматларга, менинг шеригим борлиги ҳақида қилган даъволарингизга ҳужжатларингизни келтиринг, дейди. Уларнинг ўзлари ўйлаб топган сохта худолари ғойиб бўлиб қолади.


And then by those that instil Remembrance into the hearts. 	 Ваҳийни ташувчилар билан қасам.


They said, "The Beneficent God has given birth to a son. 	 Улар: «Роҳман фарзанд тутди», дедилар. У покдир.


Surely this Koran relates to the Children of Israel most of that concerning which they are at variance; 	 Албатта, ушбу Қуръон Бани Исроилга улар ихтилофлар қилаётган нарсаларнинг кўпини айтиб берадир.


its spathes are as the heads of Satans, 	 Унинг (мева) тугар жойи, худди шайтонларнинг бошларига ўхшайдир.


And in the alternation of Night and Day, and the fact that Allah sends down Sustenance from the sky, and revives therewith the earth after its death, and in the change of the winds,- are Signs for those that are wise. 	 Кечаю кундузнинг алмашиб туришида, Аллоҳ осмондан ризқ нозил қилиб, унинг ила ерни ўлимидан кейин тирилтиришида ва шамолларни не йўналишида ақл юритадиган қавм учун оят-белгилар бор.


And whoever does an evil deed equal to the weight of the minutest particle, will see it. 	 Ҳаммасининг ҳисоб-китоби бўлади, қиёматда жавоб бериш керак. Ҳар доим яхшиликни қилиб, агар у кўзга кўринмас зарра миқдорида бўлса ҳам ёмонликдан қочиш керак.)


As a provision for men, and enlivened a region that was dead. 	 Бандаларга ризқ қилиб. Ва у (ёмғир) билан ўлган шаҳарни тирилтирдик.


And whoever does this aggressively and unjustly, We will soon cast him into fire; and this is easy to Allah. 	 Демак, ким мазкур ишни тажовузкорлик (яъни, ҳаромлигини билиб туриб) ва зулм ила (яъни, қилишдан тап тортмай) қилса, охиратда дўзахга киритилади. Яъни, ботил йўл билан мол еганларни дўзахга киритиш Аллоҳ учун осондир, xеч ким қочиб, ҳийла қилиб қутула олмайди.)


You are those who disputed about things of which you had some knowledge. 	 (Пайғамбар алайҳиссалом билан Ийсо ҳақида, шунингдек, Таврот ва Инжилда келган баъзи масалалар ҳақида тортишишган эди. Бу масалаларда уларнинг озми-кўпми илмлари бор эди.


(For him is the salutation), "Peace be unto thee", from the Companions of the Right Hand. 	 Бас, «Сенга ўнг тараф эгаларидан Салом»дир.


Those who remain steadfast to their prayer; 	 Улар намозларида доим бўладиганлардир.


If ye obey a party of those who have received the Scripture they will make you disbelievers after your belief. 	 (Аллоҳ таоло бу умматни ботил, бузилган динлар ва тузумларнинг зулмидан Исломнинг адолатига чақириш учун, дунёнинг торлигидан охиратнинг кенглигига чақириш учун юборди. Шундай сифатларга эга бўлган уммат қандай қилиб йўлдан адашган аҳли китобларга эргашиши мумкин?!


Incoming voice call 	 Кирувчи овозли қўнғироқ


Then, when the panic is over, they scald you with [their] sharp tongues in their greed for the spoils. 	 Бас, хавф кетганда эса, яхшиликка очкўзлик қилиб, сизларга ўткир тиллар ила озор берурлар.


Ah the misery of the bondmen! there cometh not: Unto them an apostle but him they have been mocking. 	 Бандаларга ҳасратлар бўлсин! Ҳар қачон уларга Пайғамбар келса, уни фақат истеҳзо қилар эдилар.


And We wrote for him upon the Tablets an admonition and details of all things, then [bade him], "Hold fast to them; and command your people to follow them in their best sense. 	 (Ушбу ояти каримада зикр қилинган «лавҳлар» ҳақида тафсир уламолари кўплаб маълумотлар келтиришган, кўплаб баҳс мунозара қилишган. Аммо кейинги даврдаги муҳаққиқ тафсирчи олимларимиз, маълумотларнинг ҳаммаси ҳам ишончли манбалардан олинмаганлиги учун улар ҳақида тортишувнинг ҳожати йўқ, деган хулосага келганлар.


Then will you not be reminded? 	 Ўйлаб кўрмайсизларми?»


Pay heed! 	 Огоҳ бўлинглар.


So oft as they shall be provided with a fruit therefrom they will say: this is that wherewith we were provided afore; and they shall be vouchsafed that which is consimilar; and for them shall be therein spouses purified, and therein they shall be abiders. 	 (Ушбу ояти каримада Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло Пайғамбари Муҳаммад алайҳиссаломга хитоб қилиб, иймон келтирган ва солиҳ амал қилганларга башорат-суюнчилик хабар беришни буюрмоқда. Демак, дарахтлари остидан анҳорлар оқиб турувчи жаннатга кириш учун иймон келтириш, яъни, Аллоҳга, Пайғамбарга, Қуръонга ва иймон лозим бўлган бошқа нарсаларга иймон келтириш ҳамда амали солиҳларни, яъни, Қуръон ва суннатда яхши деб таърифланган ишларни қилиш зарурдир.)


Nor diviner's speech - little is it that ye remember! 	 Ва фолбиннинг ҳам сўзи эмас. Сизлар жуда оз эсларсизлар.


It may be that your Lord will raise you to Maqaman Mahmuda (a station of praise and glory, i.e. the highest degree in Paradise!). 	 Шоядки Роббинг сени мақтовли мақомда тирилтирса.


Have We not made the earth a repository 	 Ерни ўзига тортувчи қилмадикми?


And he was arrogant, he and his soldiers, in the land, without right, and they thought that they would not be returned to Us. 	 У ва унинг аскарлари ер юзида ноҳақдан такаббурлик қилдилар ҳамда ўзларини Бизга қайтарилмайдилар деб гумон қилдилар.


And it is not [conceivable or lawful] for you to harm the Messenger of Allah or to marry his wives after him, ever. 	 (Яъни, таом учун сизга изн берилганида, киришингиз билан таомни еб қайтиб чиқиб кетинг. Пайғамбарнинг (с. а. в.) аёлларидан бирор нарсани сўрасангиз, олдиларига кириб эмас, парда ортида туриб сўранг.


A clear message. 	 Бу буюк Пайғамбарларнинг ҳар бирларининг бошларига иймон йўлида, дину диёнат йўлида қанчадан-қанча кулфатлар ёғилган.


Or have they a share in the Kingdom? If that is so, they do not give the people a single date-spot. 	 Ёки улар мулкдан насибадорлар-у, шундай тақдирда ундан одамларга зиғирча ҳам бермайдиларми?!


If I had knowledge of the unseen, I would have availed myself of an abundance of good, and no harm would have touched me. 	 Магар Аллоҳнинг хоҳлагани бўлади. Агар ғайбни билганимда яхшиликни кўпайтириб олган бўлар эдим ва менга ёмонлик етмасди.


Who know what you do. 	 Улар нима қилаётганингизни биладир.


And those who say, ‘‘Our Lord, avert from us the suffering of Hell, for its suffering is continuous. 	 Улар: «Эй Роббимиз, Ўзинг биздан жаҳаннам азобини бургин, албатта, жаҳаннам азоби доимийдир.


That is the bounty of Allah, which He gives to whom He wills, and Allah is the possessor of great bounty. 	 Бу Аллоҳнинг фазлидир (ва уни) хоҳлаган кишисига берадир. Аллоҳ улуғ фазл эгасидир.


Say: O followers of the Book! come to an equitable proposition between us and you that we shall not serve any but Allah and (that) we shall not associate aught with Him, and (that) some of us shall not take others for lords besides Allah; but if they turn back, then say: Bear witness that we are Muslims. 	 Бизга ҳам, сизга ҳам баробар сўзга келинг: Аллоҳдан ўзгага ибодат қилмайлик, Унга ҳеч нарсани шерик қилмайлик ва Аллоҳни қўйиб, баъзимиз баъзимизни Робб қилиб олмайлик», дегин. Бас, агар юз ўгирсалар: «Гувоҳ бўлинглар, биз, албатта, мусулмонлармиз», деб айтинглар.


Fear Me alone. 	 Ва Мендангина қўрқинг.


Are you too proud, or too high and mighty?" 	 Ёки олий даражалилардан бўлдингми?!» деди.


Had We prescribed for them, [commanding]: ‘Slay [the guilty among] your folks or leave your habitations,’ they would not have done it except a few of them. 	 Агар Биз уларга, ўзларингизни ўлдирнг ёки ўзингизни диёрларингиздан чиқаринг, деб фарз қилганимизда, озгиналаридан бошқаси буни қилмас эдилар.


They will say: (This is) Allah's. 	 Сен: «Қандоқ ҳам сеҳрланмоқдасиз-а?!» деб айт. (Агар ўша нарсалар Аллоҳники эканини билсангиз, нима учун Аллоҳга иймон келтирмаяпсиз?!


Then, when the sacred months have passed, kill the polytheists wherever you find them, capture them and besiege them, and lie in wait for them at every ambush. 	 Бас, ҳаром ойлар чиққанда, мушрикларни қаерда топсангиз, ўлдиринглар, тутинглар, қамал қилинглар ва уларни ҳар жойда пойланглар.


Were ye witnesses when death appeared before Jacob? Behold, he said to his sons: "What will ye worship after me?" They said: "We shall worship Thy god and the god of thy fathers, of Abraham, Isma'il and Isaac,- the one (True) Allah: To Him we bow (in Islam)." 	 Ёки Яъқубга ўлим ҳозир бўлиб, у ўз болаларига: «Мендан кейин нимага ибодат қиласизлар?» деганида, улар: «Сенинг илоҳингга ва оталаринг Иброҳим, Исмоил ва Исҳоқларнинг илоҳига, ёлғиз илоҳга ибодат қиламиз ҳамда биз Унга мусулмон бўлувчимиз», деганларида гувоҳ бўлганмисиз?!


Why did they not bring four witnesses against it? 	 У(ифкчи)лар ўша(ифк)га тўртта гувоҳ келтирсалар бўлмасмиди?!


They say: Allah has taken a son (to Himself)! 	 Бу ҳақда сизнинг ҳеч қандай далилингиз йўқ-ку! Аллоҳга нисбатан билмаган нарсангизни айтаверасизми?


O People who Believe! 	 Аллоҳнинг сизга берган неъматини эсланг. Бир қавм сизга қўл узатмоқчи бўлганида, У уларнинг қўлларини сиздан қайтарган эди.


in the nearer part of the land; and, after their vanquishing, they shall be the victors 	 Яқин ерда. Ва улар мағлубиятларидан кейин тезда ғолиб бўлажаклар.


And leave those who have taken their religion for a play and an idle sport, and whom this world's life has deceived, and remind (them) thereby lest a soul should be given up to destruction for what it has earned; it shall not have besides Allah any guardian nor an intercessor, and if it should seek to give every compensation, it shall not be accepted from it; these are they who shall be given up to destruction for what they earned; they shall have a drink of boiling water and a painful chastisement because they disbelieved. 	 Ўз динларини ўйин-кулгу қилиб олган ва ҳаёти дунёга алданиб кетганларни тарк эт. У (Қуръон) ила эслатгин, ҳеч бир жон қилган касби туфайли ҳалокатга дучор бўлиб, Аллоҳдан ўзга бирор дўст ва шафоатчисиз ҳолга ва барча фидо қиладиган нарсани фидо қилса ҳам, ундан қабул қилинмайдиган ҳолга тушиб қолмасин.


Have fear of God so that you may give Him thanks. 	 Бас, Аллоҳга тақво қилинг, шоядки шукр қилсангиз.


He was arrogant and was of the Musrifun (those who transgress beyond bound in spending and other things and commit great sins). 	 (Фиръавн ва қавмини ҳалок қилиш билан биз Бани Исроилни азобдан озод этдик. Улар унинг қавми қўл остида азоб чекар эдилар.)


And (remember) Lot when he said to his people: "You indulge in lecherous acts which none of the creatures had done before you. 	 Ва Лутни (ҳам юбордик). Ўшанда у ўз қавмига: «Албатта, сиз ўзингиздан олдин ўтган оламлардан ҳеч ким қилмаган фоҳиша ишни қилмоқдасиз.


It is for the Prophet to convey the message: God knows what you reveal and what you hide. 	 Пайғамбар зиммасида фақат етказиш бор, холос. Аллоҳ ошкор қилганингизни ҳам, яширганингизни ҳам биладир.


God will instruct him in the Book and in wisdom and in the Torah and in the Gospel. 	 Ва унга китобни, ҳикматни, Таврот ва Инжилни ўргатадир. (Аллоҳ Марямнинг бўлажак Масиҳ Ийсо ибн Марям деб номланган ўғлига ҳикмат, Таврот ва инжилни ҳам ўргатиши хабар қилинмоқда.)


Have not such men fallen into temptation? 	 У бўлса: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга изн бер, мени фитнага солма.


So (O Muhammad SAW) withdraw from them. 	 Бас, улардан юз ўгир!


Allah has promised to the believers -men and women, - Gardens under which rivers flow to dwell therein forever, and beautiful mansions in Gardens of 'Adn (Eden Paradise). 	 Аллоҳ мўмин эр ва мўмина аёлларга остидан анҳорлар оқиб турган жаннатларни, уларда абадий қолишни ва барқарорлик жаннатидан покиза масканларни ваъда қилди. Аллоҳдан бўладиган розилик эса, энг улуғидир.


In the end We fulfilled to them Our Promise, and We saved them and those whom We pleased, but We destroyed those who transgressed beyond bounds. 	 Бас, уларга ҳамда ўзимиз хоҳлаганларга нажот бердик ва исрофчиларни ҳалок қилдик. (Кейин Пайғамбарларга берган ваъдамиз устидан чиқдик, уларга эргашган мўминларга нажот ва фатҳу нусрат бердик.


wavering in between: neither with these, nor with those. 	 Улар орада сарсондирлар. На анавиларга қўшила оларлар ва на манавиларга қўшила оларлар.


Then when Talut (Saul) set out with the army, he said: "Verily! 	 Толут аскар билан чиққанда: «Албатта, Аллоҳ сизни дарё билан синовчидир, ким ундан ичса, у мендан эмас.


Indeed it is Allah who is the All-provider, Powerful and All-strong. 	 (Демак, Аллоҳ таоло инсу жиндан ризқ сўрамайди, балки уларга ризқ беради. Аллоҳнинг бирдан-бир ирода қилгани ибодатдир, инсу жинни яратишдан мақсад ҳам шудир.


Then there will not Profit them intercision of the interceders, 	 Бас, уларга шафоатчиларнинг шафоати манфаат бермас.


when Our revelations are recited to him, he says, "These are just ancient fables." 	 Бизнинг оятларимиз Унгаўқилган пайтда, аввалгиларнинг афсоналари, деганга.


Our Lord’s apostles had certainly brought the truth.’ 	 Роббимизнинг элчилари ҳақни келтирдилар», дедилар.


They have misled many others and have themselves stayed far away from the right path. 	 (Динда ҳаддан ошишлик арабчада «ғулув» дейилади. Ғулув–аслида, динда бўлмаган нарсаларни ўзини яна ҳам диндорроқ, тақводорроқ кўрсатиш мақсадида динга киритишдир.)


They have no power to help others. nor can they help themselves. 	 Ва уларга ёрдам беришга қодир эмаслар ҳамда ўзларига ҳам ёрдам бера олмаслар. (Яъни, Аллоҳга ширк қилиб келтирилаётган ўша нарсалари бировга ёрдам бериш у ёқда турсин, ҳатто ўзига ҳам ёрдам беришга қодир эмас.)


It was by that Mercy of Allah that you (Prophet Muhammad) dealt so leniently with them. 	 Аллоҳнинг раҳмати ила уларга мулойим бўлдинг. Агар қўпол, қалби қаттиқ бўлганингда, атрофингдан тарқаб кетар эдилар.


They ask you (O Muhammad SAW) concerning alcoholic drink and gambling. 	 Сен: «Иккисида катта гуноҳ ва кишилар учун манфаат бор ва гуноҳлари нафларидан каттадир», деб айт. Ва сендан нимани нафақа қилишни сўрарлар.


Did We not make the earth a spreading, 	 Ерни тўшаб қўймадикми?


Peace it is until the emergence of dawn. 	 У то тонг отгунча салом бўлиб турадир.


Thus We have made pleasing to every community their deeds. 	 Бас, у қилиб юрган ишларининг хабарини берур. (Мушриклар Аллоҳни қўйиб, санам ва бутларга ибодат қиладилар.


We realised that we could not weaken the power of God on earth, nor outpace Him by running away. 	 Ва, албатта, биз Аллоҳни ер юзида ожиз қолдира олмаслигимизга ва ундан қочиб қутила олмаслигимизга ишондик.


And We did not create the heavens and the earth and what is between them two but in truth; and the hour is most surely coming, so turn away with kindly forgiveness. 	 Биз осмонлару ерни ва улардаги нарсаларни ҳақ ила яратдик. Албатта, қиёмат келгувчидир.


Whosoever intercedes with a good intercession shall receive a share of it, and whosoever intercedes with a bad intercession shall receive a portion of it. 	 (Араб тилида «шафоат» сўзи бизда танилган маънодан кўра кенгроқ маънода ишлатилади. Бировни бошқалар олдида оқлаш учун қилинган саъй-ҳаракат ва гап-сўз ҳам шафоат ҳисобланади.


Thus does God guide you so that you may become pious. 	 Нотўғри йўлга юрганлар Аллоҳнинг йўлидан адашган бўлади. Аллоҳ таолонинг ушбу нарсаларни бажаришга ҳукм қилиши ҳам бандалар тақво қилиб, тўғри йўлни топишлари учундир.)


O you who believe! when you marry the believing women, then divorce them before you touch them, you have in their case no term which you should reckon; so make some provision for them and send them forth a goodly sending forth. 	 Қачонки мўминаларни никоҳлаб олсангиз, сўнгра уларни қўл теккизмай туриб, талоқ қилсангиз, улар зиммасида сиз учун идда ўтириш бўлмас. Бас, сиз уларни баҳраманд қилинг ва гўзал бўшатиш ила бўшатиб юборинг.


“Seize him and drag him to the middle of the Blazing Fire, 	 Уни тутиб, жаҳиймнинг ўртасига судраб олиб боринглар!


No change should there be in the creation of Allah. 	 Лекин одамларнинг кўпи билмаслар. (Мушрик, кофир ва бошқалар ҳавойи нафсга эргашиб, ўзлариникини маъқуллайверади, уларнинг барини эътиборсиз қолдириб, ҳақ динга юзлан.


These [too] do not await but a single Cry, which will not grant [them] any respite. 	 Ана ўшалар бир лаҳзага кечикмай келадиган биргина қичқириқдан бошқа нарсага интизор бўлаётганлари йўқ


Indeed, Allah does not guide the wrongdoing people. 	 (Қуръони каримда бузуқ ақидаларни тузатиш, тўғри йўлга бошлаш учун турли услублар қўлланган. бу оятда мушрикларнинг ақидасига шубҳа солиш йўли билан, уларнинг хатода эканликлари баён қилинмоқда.)


thirst, or exposure to the hot Sun." 	 Албатта, сен у ерда ташна ҳам бўлмассан, иссиқда ҳам қолмассан», дедик.


If they do come to thee, either judge between them, or decline to interfere. 	 Мазкур кишиларнинг яна бир сифати–«ҳаромни кўп еювчилар»дир. Оғзи билан иймон келтириб, қалби иймон келтирмаганлар жамиятида ва яҳудий бўлганлар жамиятида ҳаром емоқ одат тусига киради.


Many years among the people of Midian thou didst sojourn, then camest hither, Moses, according to a decree. 	 Сўнгра Мадян аҳли ила йилларга қолдинг ва тақдирга биноан келдинг, эй Мусо!


And Allah knows whatever you reveal and whatever you conceal. 	 Аллоҳ ошкор қилганингизни ҳам, яширганингизни ҳам биладир.


It is a brief usage; their home is hell; and what an evil resting-place! 	 Бу ҳолат мўминларни хафа қилиб, нимага бундай бўлади, деган саволни кўнглига солиб, адаштириб, алдаб қўйиши мумкин. Ушбу оят ана шунақа алдовга берилиб қолмасликни мўминларга Пайғамбар (с. а. в.) орқали тайинламоқда.)


and We shall not postpone it, save to a term reckoned; 	 Уни Биз фақат саноқли муддатга кечиктирамиз.


Allah will forgive your sins and will protect you from a grievous chastisement.” 	 Шунингдек, Муҳаммад алайҳиссаломни Аллоҳнинг даъватчиси эканликларини, у зотнинг чақириқларига жавоб бериш лозимлиги, Аллоҳга иймон келтириш вожиблигини ҳам англаб етганлар. Энг муҳими, охиратни, қиёмат кунини билганлар, унда аламли азоблар борлигини, Аллоҳга иймонгина у азобдан сақлаб қолиши мумкинлигини фаҳмлаганлар.


God is not unaware of what you do." 	 Аллоҳ қилаётган ишларингиздан ғофил эмасдир.


No one can withhold whatever mercy God grants to the human being, nor can one release whatever He withholds. 	 Аллоҳ одамларга не раҳматни очса, бас, уни тутиб қолгувчи бўлмас. У зот тутиб қолган нарсани Ундан кейин қўйиб юборгувчи бўлмас.


Those who wait [and watch] you. 	 Улар сизларни кузатиб турарлар. Сизларга Аллоҳ томонидан фатҳ бўлса: «Сизлар билан бирга эмасмидик?!» дерлар.


And whoso disbelieves (let him know that) Allah is All-Sufficient, Immensely Praiseworthy. 	 Чунки Пайғамбарларнинг зикри келган Қуръон оятларида бу кишининг исмлари келмаган. Шунингдек, у кишининг Пайғамбар бўлганлари ҳақида Пайғамбаримиз Муҳаммад (с. а. в.) ҳам ҳеч бир хабар бермаганлар.)


And, likewise, the beings supposed to have a share in Allah's divinity have made the slaying of their offspring seem lawful to many of those who associate others with Allah in His divinity so that they may ruin them and confound them regarding their faith. 	 Шунингдек, мушриклардан кўпларига шериклари уларни ҳалок этиш ва динларини чалкаштириш учун болаларини ўлдиришни зийнатлаб кўрсатди.


They speak a lie concerning Allah knowingly. 	 Улар билиб туриб Аллоҳ ҳақида ёлғон сўзлайдилар.


And Paradise will be brought near, not far from those who took heed for themselves and feared God. 	 Ва жаннат тақводорларга узоқ бўлмаган жойга яқинлаштирилди.


Strive for the cause of God as it behoves you to strive for it. 	 Ва Аллоҳ (йўлида) ҳақ жиҳод қилингиз. У сизларни танлаб олди.


Those who trade on the promises of God, and who purchase a little gain from their oaths, will have no share in the life to come. God will not address or even regard them on the Day of Resurrection, nor perfect them, and their suffering will be painful. 	 Аллоҳнинг аҳдини ва ўз қасамларини арзон баҳога сотадиганлар, албатта, ана ўшаларга охиратда насиба йўқдир, қиёмат куни Аллоҳ уларга гапирмас, назар солмас ва покламас. Уларга аламли азоблар бор.


Say: "By my Lord, it is the truth. You cannot invalidate it." 	 Сен: «Ҳа, Парвардигорим ҳаққи, албатта, у ҳақдир ва сизлар қочиб қутулувчи эмассизлар», деб айт.


Whom We made subservient to them so that some of them they ride and some they eat? 	 Биз уларга ўша(ҳайвон)ларни бўйинсундириб қўйдик. Бас, улардан маркаблари бор ва улардан ерлар.


She answered, “It is from Allah; indeed Allah gives to whomever He wills, without limit account.” 	 Албатта, Аллоҳ хоҳлаган кишисига беҳисоб ризқ беради», деди. (Шундай қилиб, Марям алоҳида эътибор остида муборак бўлиб ўса борди.


“Therefore rush towards Allah; indeed I am from Him, a clear Herald of Warning towards you.” 	 Бу оятда тилга олинган хавф-хатар - динсизлик, ғафлат ва осийликдир, ундан қочиш гуноҳ ва ҳаром ишларни тарк этиб, Аллоҳга илтижо этиш билан бўлади. Аллоҳга қочишда инсон учун улуғ саодат ва мартаба бордир.)


Are quickly giving them goodness? 	 Уларга яхшиликларни тезлатишимиз, деб ҳисоблайдиларми?


If you have to do anything, do it in an honourable way. 	 Магар яхши гап гапирсангиз, майли.


And in them is your elegance, when you bring them home at evening, and when you leave them to graze. 	 Ва сиз учун уларда кечки пайт (ўтлоқдан) қайтаётганларида ва эрталаб (ўтлоққа) кетаётганида чиройли-жамол бор.


He relented towards you. He is the Forgiving One, the Merciful. 	 (Бузоқни худо деб тутиш инсон учун, унинг ақли учун нақадар улкан ор бўлишига қарамай, Бани Исроил табиатидаги бузуқликдан келиб чиқиб, шу ишни ўзига эп кўрди ва бу билан ўзига ўзи зулм қилди.)


And when the bearer of good tidings arrived, he cast it over his face, and he returned [once again] seeing. 	 Хушхабарчи келган чоғида у(кўйлак) ни унинг юзига ташлаганида, яна кўрадиган бўлди.


The best among them said, “Did I not tell you, ‘Why do you not proclaim His purity?’” 	 Уларнинг энг яхши ва адолатлиси, «Сизларга тасбиҳ айтсаларингиз-чи, демабмидим?!», деди.


For each nation We have made the rules of worship for them to follow – so never should they quarrel with you in this matter – and call them towards your Lord; indeed you are upon the Straight Path. 	 Улар ўшанга амал қилгувчилардир. Бас, бу ишда ҳаргиз сен ила низо қилмасинлар.


They were indeed an evil people and so We drowned them all. 	 (Нуҳ алайҳиссаломнинг қиссалари бошқа сураларда батафсил келган. Бу сурада сиёққа қараб икки оятда қисқача баён қилинмоқда.)


Say: 'My Lord outspreads and withholds His provision to whomsoever He will of His worshipers. 	 Айт: «Албатта, Роббим ризқни Ўз бандаларидан кимни хоҳласа ўшанга кенг қилур ва тор қилур. Ҳар бир инфоқ қилган нарсангизнинг ўрнини У тўлдирур.


By the wise Qur'an, 	 Қуръони Ҳаким ила қасам.


I think not that the Hour will ever come, and if indeed I am brought back unto my Lord I surely shall find better than this as a resort. 	 Агар Роббимга қайтарилсам ҳам, албатта, бундан яхши оқибатни топаман», деди. (Кофирлар наздида, ҳамма нарсани мол-дунё, бойлик, мансаб ҳал қилади.


The Parable of His Light is as if there were a Niche and within it a Lamp: the Lamp enclosed in Glass: the glass as it were a brilliant star: Lit from a blessed Tree, an Olive, neither of the east nor of the west, whose oil is well-nigh luminous, though fire scarce touched it: Light upon Light! 	 Яна бошқалари, Аллоҳ таоло осмонлар ва ерни, яъни, борлиқни Ўз нуридан яратгандир, деган маънода тафсир қилганлар. Бу тушунчаларнинг ҳаммаси араб тилида «нур» сўзи ифода этадиган маънолардан олингандир.


We said: Fear not, surely you shall be the uppermost, 	 Биз: «Қўрқма, албатта, сен устунсан.


But God has endeared the faith to you and has made it attractive to your hearts. He has made disbelief, evil deeds and disobedience hateful to you. 	 Лекин, Аллоҳ сизларга иймонни маҳбуб қилди ва уни қалбларингизда зийнатлади ва сизларга куфрни, фисқни ва исённи ёмон кўрсатди.