He brings out the living from the dead, and brings out the dead from the living. 	 У ўликдан тирикни чиқарур ва тирикдан ўликни чиқарур ва ерни ўлимидан кейин тирилтирур. Шунга ўхшаш сиз ҳам чиқарилурсиз.


—who show off 	 Ана ўшалар риё қиладиганлардир.


And (O Muhammad SAW), follow the inspiration sent unto you, and be patient till Allah gives judgement. 	 Ва сенга ваҳий қилинган нарсага эргаш ва Аллоҳ ҳукм қилгунча сабр қил.


Whosoever turns away from it, upon the Day of Resurrection He shall bear a fardel, 	 Ким ундан юз ўгирса, албатта, у қиёмат куни (гуноҳ) юкини кўтарур.


He said: "O my people, think. 	 У: «Эй қавмим, хабар беринглар-чи, агар мен Роббимдан аниқ ҳужжатга эга бўлсам-чи ва мени Ўзи тарафидан яхши ризқ ила ризқлантирган бўлса-чи?! Мен сизларни ўзим қайтараётган нарсада ўзим хилоф қилмоқчи эмасман.


They were married to Our two pious devotees, but they were unfaithful to them, and even (the apostles) could not avail them in the least against God; and it was said to them: "Enter Hell with those (who are condemned) to enter it." 	 Бас, уларга хиёнат қилдилар ва (эрлари) улардан Аллоҳнинг азобини қайтара олмадилар ва уларга, дўзахга кирувчилар билан киринглар, дейилди. (Нуҳ алайҳиссаломнинг хотинлари иймонда хиёнат қилган.


on the day when these shall be heated in hellfire and therewith branded on their foreheads, their sides, and their backs [and told]: ‘This is what you treasured up for yourselves! So taste what you have treasured!’ 	 Бир куни ўша(олтин-кумуш)ларни жаҳаннам ўтида қизитилади ва пешоналари, ёнбошлари ҳамда орқаларига босилиб: «Мана бу ўзингиз учун тўплаган нарсангиз, бас, энди тўплаб юрган нарсангизни татиб кўринг!» дейилур.


And they ask thy decree concerning women. 	 Сендан аёллар ҳақида фатво сўрарлар.


You did not know what the Book was, nor belief, but We made it a light whereby We guide those of Our worshipers whom We will. 	 Лекин, Биз уни бир нур қилдикки, у билан бандаларимиздан кимни хоҳласак ҳидоят қилурмиз. Албатта, сен тўғри йўлга ҳидоят қилурсан.


We do not differentiate between any of them. 	 Яъни, саҳифа ва ваҳийларга иймон келтирдик.


Thus, they became subject to Our torment. 	 (Бу ояти каримада кофирлар фақат Муҳаммад алайҳиссаломнигина ёлғончига чиқаришмагани, балки бу қадимий одати эканлиги эслатилмоқда.)


So he followed a way. 	 Бас, сабабга эргашди. (Яъни, ўзига осон қилинган йўлдан юрди.)


So who is more unjust than one who fabricates a lie against Allah, and denies the truth when it comes to him? 	 Аллоҳга нисбатан ёлғон гапирган ва ўзига содиқ (сўз) келганида уни ёлғонга чиқаргандан ҳам золимроқ кимса борми?!


New Conversation 	 Янги суҳбат


Then one cried unto her from underneath her, that grieve not, thy Lord hath placed underneath thou a rivulet. 	 Унинг остидан: «Маҳзун бўлма, батаҳқиқ, Роббинг остингдан оқар ариқ қилди.


The wandering Arabs are more hard in disbelief and hypocrisy, and more likely to be ignorant of the limits which Allah hath revealed unto His messenger. 	 Аъробийлар куфр ва нифоқда ашаддийроқ ва Аллоҳ Ўз Пайғамбарига нозил қилган нарсанинг чегараларини билмасликка лойиқроқдирлар. Аллоҳ билгувчи ва ҳикматли зотдир.


Then is it that when it has [actually] occurred you will believe in it? 	 У воқеъ бўлганидан сўнг унга ишондингизми? Энди-я?!


These are the signs of the Quran and a manifest Book, 	 Ушбулар Қуръон-очиқ китоб оятларидир.


And it is He who sends down the rain after they had despaired and spreads His mercy. 	 У зот (одамлар) ноумид бўлганларидан кейин ёмғирни нозил қилур ва Ўз раҳматини таратур.


And verify Ours is both the Hereafter and the life present. 	 Албатта, ҳам охират ва ҳам бу дунё Бизникидир.


God has set a measure to all things. 	 Идда тугашига яқин қолганда ҳам ажралиш фикридан қайтмаган бўлса, яхшилик билан ажралиш керак.)


By your Lord, We will surely gather them with the devils; then We will surely bring them up around hell [scrambling] on their knees. 	 Роббингга қасамки, Биз уларни ва шайтонларни, албатта, маҳшарга тўплаймиз, сўнгра уларни жаҳаннам атрофига тиз чўккан ҳолларида ҳозир қиламиз.


So turn your face towards the Sacred Mosque (built by Abraham); wherever you are, turn your faces to it' Those to whom the Book was given know this to be the truth from their Lord. 	 Қаерда бўлсангиз ҳам, юзингизни у томон бурингиз. Албатта, китоб берилганлар уни Роббиларидан бўлган ҳақ эканини биладилар.


And already were messengers ridiculed before you, but those who mocked them were enveloped by that which they used to ridicule. 	 Сендан олдинги Пайғамбарлар ҳам истеҳзо қилинганлар. Уларни масхара қилганларни қилган истеҳзолари ўз домига тортган.


Ponder they not in their minds: Allah hath not created the heavens and the earth and whatsoever is in-between the twain save with a purpose and for a term appointed? 	 Ахир, улар Аллоҳ осмонлару ерни ва улар орасидаги нарсаларни фақат ҳақ билан ва маълум муддатга яратганини тафаккур қилиб кўрмайдиларми?! Ҳақиқатда, одамлардан кўплари Роббиларига рўбарў бўлишни инкор қилгувчилардир.


You are not over them a controller. 	 Сен улар устидан ҳукмингни ўтказувчи эмассан.


Therein shall be a spring running! 	 Унда оқиб турган булоқлар бор.


How can there be a treaty with the polytheists on the part of God and His Messenger, except for those with whom you entered into a treaty at the Sacred Mosque? 	 Қандай қилиб мушрикларга Аллоҳнинг ҳузурида ва Унинг Расулининг ҳузурида аҳд бўлсин?! Магар сиз билан Масжидул Ҳаром олдида аҳдлашганлар, сизга нисбатан мудом мустақим турсалар, сиз ҳам мустақим туринг.


So We caught hold of him and his hosts, then We cast them into the sea, and see how was the end of the unjust. 	 Бас, Биз уни ва унинг аскарларини тутдик ва денгизга отдик. Энди золимларнинг оқибати қандоқ бўлганига назар сол.


God does not guide the liars and the disbelievers. 	 Фаришталарга турли ҳайкаллар ясаб ўшаларга сиғинишарди. Биз малоикаларга ибодат қилиш зарурлигидан эмас, улар бизни шафоат этиб, Аллоҳга жуда ҳам яқинлаштиришлари учун сиғинамиз, дейишарди.


You have your way, and I have my way.” 	 (Бу сурада Ислом эълон қилган ақида эркинлиги ўз аксини топган. 1400 йил аввал эълон қилинган бу ҳуррият оёқ ости қилинганда, инсоният улкан зарарлар тортди.)


These will be given their reward twice over, because they are steadfast and repel evil with good, and spend of that wherewith We have provided them, 	 Ана ўшаларга сабр қилганлари учун ажрлари икки марта берилган. Улар яхшилик ила ёмонликни даф қилурлар ва уларга ризқ қилиб берган нарсаларимиздан нафақа қилурлар.


He causes the night to enter the day, and He causes the day to enter the night and has subjected the sun and the moon - each running [its course] for a specified term. 	 У зот кечани кундузга, кундузни кечага киритур, қуёш ва ойни беминнат хизматкор қилиб қўйгандир. Ҳар бири белгиланган муддатгача юрадир.


So are you surprised at this fact? 	 Бу сўздан сизлар ажабланасизларми?


Now ask them their opinion: Is it that thy Lord has (only) daughters, and they have sons?- 	 Бас, у(мушрик)лардан сўра-чи, Роббингга қизлар-у, уларга ўғиллар эканми?!


"Who feared (Allah) Most Gracious Unseen, and brought a heart turned in devotion (to Him): 	 Роҳмандан ғоибдан қўрққан ва саломат қалб ила келган кимсасага.


Surely you cannot cleave the earth, nor reach the heights of the mountains in stature. 	 Албатта, сен зинҳор ерни тешиб юбора олмайсан ва зинҳор бўйда тоғларга ета олмассан!


Peace be upOn you for ye patiently persevered. 	 Бу оқибат диёри қандай ҳам яхши!!!» (дерлар). (Мазкур жаннатга ҳузур-ҳаловатлари янада тўлиқ бўлсин учун ота-оналари, эр ёки хотинлари ва ўғил-қизлари ҳам қўшилиб кирадилар.


The magicians then prostrated themselves. They said, "We believe in the Lord of Aaron and Moses." 	 Бас, сеҳргарлар: «Ҳорун ва Мусонинг Роббига иймон келтирдик», деб саждага ташландилар.


"So no friend hath he here this Day. 	 Бас, бугунги кунда унга бу ерда бирон чин дўст йўқ.


And remember Zun-nun, when he departed in wrath: He imagined that We had no power over him! 	 Юнус алайҳиссалом қавмларининг қилмишларидан ғазабланиб, юртларини ташлаб чиқиб кетдилар. Уламоларимиз айтишларича, аслида у киши бошқа Пайғамбарларга ўхшаб сабр қилишлари, Аллоҳнинг амрини кутишлари керак эди.


Verily the first House set apart unto mankind was that at Bakka, blest, and a guidance unto the worlds. 	 Одамларга муборак, оламларга ҳидоят қилиб қўйилган биринчи уй Баккадаги уйдир.


The pious will triumph in the end. 	 Лекин ана шу одамларга ваҳий йўли билан номаълум нарсаларнинг хабари–Нуҳ (а. с.) ва у зотнинг қавмлари хабари келди.)


Now those who are more favoured will by no means hand over their provision to those (slaves) whom their right hands possess, so that they may be equal with them in respect thereof. 	 Бас, афзал қилинганлар ўз ризқларини қўлларида мулк бўлганларга, ҳамма тенг бўлсин, деб берувчи эмаслар-ку.


Do not let those who race in disbelief sadden you. 	 Куфрга ошиқаётганлар сени хафа қилмасин.


By the Book that makes things clear,- 	 қ-ойдин китоб ила қасам.


Believers, when you contract a debt for a stated term, put it down in writing; have a scribe write it down with fairness between you. 	 Бас, ёзсин ва ҳақ зиммасига тушган киши айтиб турсин, Роббига тақво қилсин ва ундан ҳеч нарсани камайтирмасин. Агар ҳақ зиммасига тушган киши эси паст, заиф ёки айтиб тура олмайдиган бўлса, унинг валийси адолат билан айтиб турсин.


“You do not worship anything besides Him, but which are merely names coined by you and your forefathers – Allah has not sent down any proof regarding them; there is no command but that of Allah; He has commanded that you do not worship anyone except Him; this is the proper religion, but most people do not know.” 	 Сизлар Ундан ўзга, ўзингиз ва ота-боболарингиз номлаб олган исмларга, Аллоҳ уларга бирон ҳужжат нозил қилмаган нарсаларга ибодат қилмоқдасизлар. Ҳукм қилиш фақат Аллоҳнинг Ўзига хосдир, У фақат Ўзигагина ибодат қилишингизни амр этди.


Have they not seen that Allah Who created the heavens and the earth is Able to create the like of them, and hath appointed for them an end whereof there is no doubt? 	 Улар осмонлару ерни яратган Аллоҳ уларга ўхшашини яратишга қодир эканини ва улар учун шак-шубҳасиз ажал белгилаганини билмадиларми?!


and flowing water, 	 Оқар сувлардадир.


O Ye who believe! follow not the footsteps of the Satan. 	 Эй иймон келтирганлар! Шайтоннинг изидан эргашманг.


No fault it is in you if ye seek grace from your Lord. 	 Одамлар ўртасида ҳажга борган киши тижорат билан ёки бошқа бирор касб билан шуғулланса бўлмайди, деган тушунча бор эди. Имом Насафий ривоят қилишларича, бир қавм: «Ҳаммоллик ва тожирлик қилган одамнинг ҳажи ҳаж бўлмайди», деган гапни тарқатганида, шу оят нозил бўлган экан.


those who spend their property out of a desire to show off and not because of their belief in God and the Day of Judgment, and (lastly) those who choose Satan for a friend; what an evil friend! 	 Ҳамда Аллоҳга ва қиёмат кунига иймон келтирмайдилар. Кимнинг яқини шайтон бўлса, у қандай ҳам ёмон яқин!


And there is none like unto Him. 	 Ва Унга ҳеч ким тенг бўлмаган. (Аллоҳ таолога бирор зот на зотида, на сифатида ва на амалида тенг бўлган эмас, бўлолмайди ҳам.)


We saved him and all his family, except his wife, who was made to remain, 	 (Пайғамбарга фақат унинг оила аъзоларигина иймон келтирдилар. Аммо уларнинг орасидан ҳам энг яқин кишиси–хотини иймон келтирмади.


So O listener (followers of this Prophet), do not fall into doubt by what these disbelievers worship; they only worship just as their forefathers worshipped before; and indeed we shall pay them their due in full, undiminished. 	 Улар олдин оталари ибодат қилганга ўхшаш ибодат қилурлар, холос. Ва, албатта, Биз уларга насибаларини камситмай, тўлиқ қилиб берамиз.


[Those of] Pharaoh and Thamud? 	 Фиръавн ва Самуднинг.


They said: We have lost the king's cup, and he who bringeth it shall have a camel-load, and I (said Joseph) am answerable for it. 	 (Яъни, хизматкорлардан бири ҳамманинг номидан юқоридаги гапларни айтди. Лекин карвондагилар ўзларининг айбсиз эканликларига ишончлари комил эди.)


(Allah) said: "The Truth is, and the Truth I say, 	 У зот: «Ҳақ шулки, Мен фақат ҳақни айтурман.


saying, "We believe in the Lord of the Universe 	 Улар: «Роббул Оламийнга иймон келтирдик.


So by the Lord of heaven and earth, it is as true as your speech. 	 Осмону ернинг Роббиси ила қасамки, албатта, у(гап) мисоли сиз нутқ қилаётганингиздек ҳақиқатдир.


It is a revelation from the Lord of the Worlds. 	 Оламлар Роббисидан туширилгандир.


Believers, be the helpers of God just as when Jesus, the son of Mary, asked the disciples, "Who will be my helpers for the cause of God?" and the disciples replied, "We are the helpers of God." 	 Худди Ийсо ибн Марям ҳаворийларга: «Ким Аллоҳ учун менинг ёрдамчим» деганида, ҳаворийлар: «Биз Аллоҳнинг ёрдамчиларимиз», деганларидек. Бас, Бани Исроилдан бир тоифа иймон келтирди ва бир тоифа кофир бўлди.


Thus is exhorted he who believeth in Allah and the Last Day. 	 Бу ишингиздан кимнинг Аллоҳга ва қиёмат кунига иймони бўлса, ваъзланади.


Thus Allah makes clear the Ayat (the Verses of this Quran, showing proofs for the legal aspects of permission for visits, etc.) to you. 	 Қуръон нозил бўлган иссиқ ўлкаларда пешин вақтида ечиниб, салқинлаб, дам олмасликнинг ҳеч иложи йўқ. «... хуфтон намозидан сўнг». Бу вақтда ҳам кишилар ечиниб, дам олаётган бўлади.


and the sky, how it has been raised? 	 Ва осмонни қандоқ кўтарилганига?


Then why do you not, if you are not to be recompensed, 	 Агар сиз ҳисоб бермас бўлсангиз.


None reject Our verses except the unbelievers. 	 Мусулмонлар Қуръондан узоқлашганда ана шундай мусибатлар келиб чиқади. Ислом келди, бошқа барча динлар ботил бўлди.


And had there not been Allah's grace upon you and His mercy, and that Allah was Tender and Merciful, ye had Perished. 	 Агар сизларга Аллоҳнинг фазли, марҳамати бўлмаганида... Ва, албатта, Аллоҳ ўта шафқатли ва раҳмли бўлмаганида...


who seeks to expel you from your land with his magic. 	 У ўз сеҳри билан сизларни ерингиздан чиқармоқчи, нима дейсизлар?», деди. (Худонинг динига қарши чиққан, Аллоҳнинг йўлидаги даъватчиларни ўзига душман билган туғёнкорларнинг доимий гапларидан бири.


If you could but see when they will be held over the (Hell) Fire! They will say: "Would that we were but sent back (to the world)! Then we would not deny the Ayat (proofs, evidences, verses, lessons, revelations, etc.) of our Lord, and we would be of the believers!" 	 Дўзах устида тўхтатилганларида: «Қани энди (у дунёга) қайтарилсак эди, Роббимизнинг оятларини ёлғонга чиқармас эдик ва мўминлардан бўлар эдик», дейишларини кўрсанг эди.


They said: By Allah, thou wilt never cease remembering Joseph till thy health is ruined or thou art of those who perish! 	 Улар: «Аллоҳга қасамки, токи мадордан кетгунингча ёки ҳалок бўлувчилардан бўлгунингча, Юсуфни зикр қилаверасан», дедилар. (Яъни, йўқ бўлиб кетган Юсуфни эслайвериб, ҳолдан тоясан ёки бир йўла ҳалок бўласан, дейишди.)


Say: "Then why do you not bethink yourselves?" 	 Сен: «Наҳотки эслатма олмасангиз?!» дегин.


God shall decide justly, and those they call on, apart from Him, shall not decide by any means. surely God is the All-hearing, the All-seeing. 	 Ундан ўзга илтижо қилаётганлари эса, ҳеч нарса билан ҳукм қилмаслар. Албатта, Аллоҳнинг Ўзи ўта эшитгувчи ва ўта кўргувчи зотдир.


for the unbelievers, which none may avert, 	 Кофирлар устига. У(азоб)ни даф қилувчи йўқдир.


they give food, despite their love for it, to the poor and orphans and captives, 	 (Аброрларнинг хислати нима экан! Улар ҳаттоки ўзларига таом керак бўлиб, ҳожатлари тушиб турса ҳам, мискин, етим, асирларни ўзларидан устун қўйиб, таомни уларга берадилар.)


and [the people of] Thamud, who hollowed out the rocks in the valley, 	 Ва водийда харсанг тошларни кесган Самудга. ( Роббинг нима қилганини билмадингми?)


Only God has knowledge of the unseen in the heavens and on the earth. 	 Осмонлару ернинг ғайби Унга хосдир.


That is in recompense for what you have done.' 	 Бундоқ бўлишлиги, сизнинг ўз қўлингиз ила қилганингиз туфайлидир.


And We delivered them and their people from (their) Great Calamity; 	 Икковларига ва қавмларига катта ғамдан нажот бердик.


In this there is evidence (of the existence of God) for the people who hear. 	 Албатта, бунда эшитадиган қавмлар учун оят-аломатлар бордир.


And the earth throws up her burdens (from within), 	 Ва ер ўз юкларини отиб чиқарса.


And verily it is a revelation of the Lord of the worlds. 	 Албатта, у (Қуръон) Роббул Оламийннинг туширганидир.


And affliction is combined with affliction; 	 Ва болдирлар бир-бирига алмашганда.


And [banana] trees layered [with fruit] 	 Сермева бананзорлардадир.


Surely the day of separation is their appointed term, of all of them 	 Шунинг учун ҳам « ажратиш куни « деб номланган. Ана ўша кун ҳамманинг қайта тирилиши ва тўпланиши учун белгиланган вақтдир.)


(They shall be answered): 'That is because you disbelieved when Allah alone was supplicated to, but when others were associated with Him you believed.' 	 Бундай бўлишингиз Аллоҳнинг ёлғиз Ўзига даъват қилинганида, куфр келтирганингиз, Унга ширк келтирилса, иймон келтирганингиз учундир.


His name is the Messiah, Jesus, son of Mary, well-esteemed in this world and the next, and one of the nearest. 	 Ийсо алайҳиссаломнинг бир номлари «Калиматуллоҳ»дир. Чунки у кишининг дунёга келишиги Аллоҳнинг «Бўл» деган сўзи, калимаси сабаб бўлган.)


In order that you may not transgress (due) balance. 	 Тортишда ҳаддан ошмаслигингиз учун. (Агар ушбу тарозуни Ислом дини, Қуръон китоби, Муҳаммад алайҳиссалом Пайғамбари орқали ўрнатмаганида, адолат мезони бузиларди, ҳақдан ботил устун келарди.


to bring you every expert magician.’ 	 Бошқа сура ва оятлардан биламизки, Мусо алайҳиссалом билан сеҳргарларнинг мусобақалашадиган жойи, вақти ва бошқа шартлари келишиб олинади. Фиъравн шаҳарларга одамларини юбориб, сеҳргарларни тўплатиб келади.)


Yet little do you care to remember. 	 Жуда оз эслайсизлар.


Allah knows that you are indeed His Messenger and Allah bears witness that the hypocrites are liars indeed. 	 Ҳолбуки, Аллоҳ албатта сен Унинг Расули эканингни биладир. Ва Аллоҳ гувоҳли берурки, албатта, мунофиқлар ёлғончидирлар.


And that it may warn those who say: "God has begotten a son." 	 Ва, Аллоҳ Ўзига бола тутди, деганларни огоҳлантириш учун.


Recall what time his people said unto him: exult not; verily God loveth not the exultant. 	 Молу мулки шу даражада кўп эдики, хазиналарининг калитларини кўтариш бир тўда кучли одамларга ҳам оғирлик қилар эди. Ўша вақтда шунчалик молга эгалик уни ҳовлиқтириб юборади.


Belike we may follow the magicians if they are the winners? 	 (Турли муносабатлар ила одамларни тўплаш, билан уларни чалғитиш ва ўзига маҳлиё этиш ҳам туғёнкор ҳокимларнинг одати. Сеҳргарлар билан Мусо алайҳиссалом тортишувини ғанимат билиб роса одам йиғдилар.)


They follow the guidance of their Lord and they will have everlasting happiness. 	 Ана ўшалар, Роббиларидан бўлган ҳидоятдадирлар. Ана ўшалар, ўзлари нажот топгувчилардир.


None shall eat it but the sinners. 	 У(таом)ни хатокорлардан бошқа ҳеч ким емас.


But he cannot harm them in the least, except as Allah permits, and in Allah let the believers put their trust. 	 Бунинг устига, шайтон: «Сенинг зарарингга маслаҳат қилишяпти, бўлмаса ошкора гапиришарди», деб васваса қилади. Шундай қилиб, қарабсизки, жамият аъзолари ичида бир-бирига ишончсизлик юзага келади.)


Their refuge shall be the Fire, and it is surely an evil destination. 	 Уларнинг жойи дўзахдир. У нақадар ёмон борар жойдир!


He who denies God, His angels, His Scriptures, His messengers and the Last Day has surely gone far astray. 	 Ким Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобларига, Пайғамбарларига ва охират кунига куфр келтирса, батаҳқиқ, қаттиқ адашган бўладир.


Is it not He Who creates and governs all things? 	 (Ислом ақидасига кўра, Аллоҳ таоло ўхшаши йўқ Зотдир. Ким уни бирор нарсага қиёслашга уринса, кофир бўлади.


It is not your fancies, nor the fancies of the People of the Book. 	 Сизларнинг хом хаёлингизчга ҳам эмас, аҳли китобларнинг хом хаёличга ҳам эмас.


Indeed the disbelievers carry out their evil schemes. 	 Албатта улар ҳийла-найранг қиларлар.


Say: O people! if you are in doubt as to my religion, then (know that) I do not serve those whom you serve besides Allah but I do serve Allah, Who will cause you to die, and I am commanded that I should be of the believers. 	 Сен: «Эй одамлар, агар менинг динимда шак-шубҳангиз бўлса, бас, (билингки) мен сизлар ибодат қилаётган–Аллоҳдан ўзга нарсаларга ибодат қилмайман. Лекин сизни вафот эттирадиган Аллоҳга ибодат қиламан ва мўминлардан бўлмоғимга амр қилинганман», деб айт.


And do not obey the command of the extravagant. 	 Ва ер юзида исрофчилик қиладиганларнинг ишига итоат қилманглар.


Obey God and obey the Messenger, and be ever on your guard [against evil]. 	 Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига итоат қилинг ва ҳазир бўлинг!


It is not for any Prophet to have prisoners in order to slaughter many in the land. 	 Набий учун ер юзида забардаст бўлмагунича асирлари бўлиши яхши эмас эди. Сизлар дунёнинг ўткинчи матоҳини истарсизлар.


They will say: 'God has forbidden them to the unbelievers 	 Улар: «Албатта, Аллоҳ буларни кофирларга ҳаром қилган.


And you will not be asked of what they used to do. 	 Уларнинг қилган амалларидан сизлар сўралмайсизлар.


Who would be seen (at worship) 	 Ана ўшалар риё қиладиганлардир.


Whatever We relate to you of the accounts of the apostles are those by which We strengthen your heart, and there has come to you in this [surah] the truth and an advice and admonition for the faithful. 	 Биз қалбингни саботли қилиш учун сенга Пайғамбарлар хабарининг ҳаммасини қисса қилиб айтмоқдамиз. Бу (сура)да сенга ҳақ ва мўминларга мавъиза ҳамда эслатма келди.


The issue ultimate is to the godfearing.' 	 Ва оқибат тақводорларникидир», деди.


In the sight of Allah it is very great. 	 Ҳолбуки, у Аллоҳнинг наздида буюкдир.


He said, ‘God forbid that we should detain anyone except him with whom we found our wares, for then we would indeed be wrongdoers.’ 	 (Бошқа ўринларда бўлгани каби, бу сафар ҳам Юсуф (а. с.) нозик ибораларни ишлатиб, ҳеч кимнинг ҳаққига ножўя гап айтмадилар. «Ўғринингг» ё «айбдорнинг ўрнига» демасдан, «нарсамизни ҳузуридан топган одамдан бошқани олиб қолишимиздан Аллоҳ сақласин», дея марҳамат қилдилар.)


The people of the Fire and the people of Paradise are not equal. 	 Дўзах эгалари ва жаннат эгалари тенг бўлмаслар.


And Allah is of great bounty. 	 Аллоҳ улуғ фазл эгасидир.


They harmed Us not but they used to harm themselves. 	 Улар қаерга бормасинлар, бошлари узра булут соя солиб турар эди. Таом сифатида осмондан манн (асалли ҳалво) ва бедана гўштини ҳозир қилиб қўйди)


Or He Who created the heavens and the earth, and sent down water from the sky for you; so We grew delightful gardens with it; you had no strength to grow its trees; is there a God along with Allah?! 	 Ёки осмонлару ерни яратган, сизларга осмондан сув туширган зотми? Бас, Биз у(сув) билан гўзал боғлар ўстирдик.


Indeed Allah does not guide the faithless lot. 	 Аллоҳ сени одамлардан сақлайдир. Албатта, Аллоҳ кофир қавмларни ҳидоят қилмас.


Surely We know well that they say about you: "It is only a human being who teaches him," (notwithstanding) that he whom they maliciously hint at is of foreign tongue, while this (Qur'an) is plain Arabic speech. 	 (Қадимги Қурайш кофирлари, Муҳаммадга Қуръонни Жабр, Балзот ёки Яъийш ўргатди, деб ажам қулларнинг исмларини айтганлар. Улардан бир минг тўрт юз йил сўнги кофирлар, Муҳаммад катта олимларни тўплаб Қуръонни ёздирди, сўнгра уларнинг ҳаммасини ўлдириб юбориб, китобни бедапояга ташлаб қўйди-да, одамларни чақириб келиб, мана менга осмондан китоб тушди, деб даъво қилди, дейишди.


Created they the heavens and the earth! 	 Балки, улар осмонлару ерни яратгандирлар?!


Those! they are the infidels, the ungodly. 	 Улар, ана ўшалар, кофирлар ва фожирлардир.


And he showed him the tremendous token. 	 Ва унга улкан аломатни кўрсатди.


Verily, Allah is All-Hearer, All-Knower. 	 Кўзига ва оғзи-бурнига тупроқ кирмаган бирорта ҳам мушрик қолмади. Шундан кейин ортларига қараб қоча бошладилар».)


And indeed We gave Dawud the utmost excellence from Us; “O the hills and birds, repent towards Allah along with him”; and We made iron soft for him. 	 (Аллоҳ таоло Довуд алайҳиссаломга темирни хамирдек юмшоқ қилиб берган эди. У киши темирни оловга солиб тобламасдан ҳам, болға билан урмасдан ҳам, нимани хоҳласалар, қўллари билан шуни ясай олар эдилар.)


God loves the righteous. 	 Албатта, Аллоҳ тақводорларни севадир.


Go up one level 	 Бир даража юқорига ўтиш


Except Thy servants from among them, the devoted ones. 	 Магар, улардан танланган бандаларингни (адаштира олмайман)», деди.


They will perish indeed who called the meeting with Allah to be a lie, and they are not followers of the right direction. 	 Батаҳқиқ, Аллоҳнинг мулоқотини ёлғонга чиқарганлар ва ҳидоят топганлардан бўлмаганлар зиён қилурлар.


To Pharaoh, Haman and Qarun; but they said, "[He is] a magician and a liar." 	 Фиръавнга, Ҳомонга ва Қорунга. Бас, улар: «(Бу) сеҳргар ва каззоб», дедилар.


How evil is that exchange for the evildoers! 	 Ҳолбуки, у сизларга душман-ку! У золимлар учун нақадар ёмон бадалдир.


And with them will be women limiting [their] glances, with large, [beautiful] eyes, 	 Олдиларида кўзларини (бегоналардан) тийгувчи шаҳло кўзлилар бордир.


Return Unto thine Lord well pleased and well-pleasing. 	 Роббингга сен Ундан, У сендан рози бўлган ҳолингда қайт!


Be sure I will cut off your hands and your feet on opposite sides, and I will cause you all to die on the cross!" 	 Энди тезда биласиз, мен, албатта, қўл-оёғингизни қарама-қарши томонидан кесажакман ва барчангизни осажакман», деди.


And unless You forgive me and have mercy upon me, I will be among the losers." 	 Агар мени мағфират қилмасанг ва менга раҳм кўрсатмасанг, зиён кўргувчилардан бўламан», деди.


Those, they are the companions of the Fire, in it they shall live for ever. 	 Ёмонликлари туфайли улар бу дунёнинг ўзида ёмон ҳаёт кечирадилар. Охиратда эса, уларга: «»ёмонликларига яраша ёмон жазо бўлур».)


that you shall have in it whatever you choose? 	 Унда сизларга нимани ихтиёр қилсангиз, албатта, (бўлаверади) дейилганми?!


Have you not considered the free movements of the birds high in the sky above? 	 Осмон бўшлиғидаги беминнат, бўйсундирилган қушларга қарамайдиларми?


The people of Noah who lived before them were also evil doing people. 	 Ва бундан аввал Нуҳ қавмини ҳам (ҳалок этганмиз). Албатта, улар фосиқ қавм эдилар.


And verily Allah is the Guide of those who believe unto a path straight. 	 Албатта, Аллоҳ иймон келтирганларни тўғри йўлга ҳидоят қилгувчидир.


Such are the true believers. 	 Ана ўшалар ҳақиқий мўминлардир.


Do they not contemplate within themselves? Allah has not created the heavens and the earth and what is between them except in truth and for a specified term. 	 Ахир, улар Аллоҳ осмонлару ерни ва улар орасидаги нарсаларни фақат ҳақ билан ва маълум муддатга яратганини тафаккур қилиб кўрмайдиларми?! Ҳақиқатда, одамлардан кўплари Роббиларига рўбарў бўлишни инкор қилгувчилардир.


Lo! He is the Benign, the Merciful. 	 Албатта, Унинг Ўзи яхшилик қилувчи ва раҳмлидур.


Do not the Unbelievers see that the heavens and the earth were joined together (as one unit of creation), before we clove them asunder? 	 Биринчиси, Ибн Умар ва Ибн Аббослардан (р. а.) ривоят қилинган бўлиб, осмон ёпиқ эди, Биз уни очдик ва ёмғир-қор ёғдирдик, оқибатда ўша сув ила ҳамма тирик нарсалар пайдо бўлди, деган маъно чиқади. Иккинчиси, унга кўра осмонлару ер йўқ эди, уларни Биз яратдик, сўнгра сувдан тирик нарсаларни пайдо қилдик, маъноси бўлади.


He called out to his Lord, (saying): 'satan has afflicted me with harm and pain' 	 Ўшанда у Роббига нидо қилиб: «Албатта, мени шайтон машаққат ва азоб ила тутди», деди.


For whom the ordained place is surely Hell, 	 Албатта, жаҳаннам уларнинг барчасининг ваъда қилинган жойидир.


the fire abounding in fuel, 	 У (Ухдуд) ёқилғиси кўп, қаттиқ исиган оловдир.


and weigh with the straight scale, 	 Ва тўғри тарози ила тортинглар.


Do you have any authority for this? 	 (Одатда инсон қай ҳолларда фарзанд тутади? Фарзандсизлигим билинмасин; менга ёрдам бўлсин; кўнглимни кўтариб турсинн ва ҳоказо ҳожатларни кўзлаб фарзанд тутади.


and were witnessing what they did to the believers. 	 Ва улар мўминларга қилаётган нарсаларига ўзлари ҳозирдирлар.


or [lest] you should say, ‘If the Book had been sent down to us, surely we would have been better-guided than them.’ There has already come to you a manifest proof from your Lord and a guidance and mercy. 	 Ёки «Агар бизга китоб туширилганда, улардан кўра ҳидоятлироқ бўлар эдик», демасликларингиз учун, батаҳқиқки, сизга Роббингиздан очиқ ҳужжат, ҳидоят ва раҳмат келди.


Say: 'It is a mighty tiding 	 «Бу улуғ бир хабардир.


And We made some of you tempters for one another—will you be patient? 	 Роббинг кўргувчи бўлган зотдир. (Оддий башардан Пайғамбар юбориб одамларни синовга учратдик, баъзилари синовдан ўта олмай, оддий башар ҳам Пайғамбар бўладими, деб йўлдан адашди.


There is indeed in this a proclamation for a devout people. 	 Албатта, бу(Қуръон)да ибодат қилгувчи қавм учун етарли ўгит бордир.


And your Lord suffices as trustee. 	 Роббингнинг Ўзи вакилликка кифоядир», деди.


They distorted the meaning of the revealed words, taking them out of their context, and forgot much of what they were enjoined. 	 Аллоҳнинг барча Пайғамбарларига бирдай иймон келтиришмади, аксинча, уларнинг кўпчилигини ҳақорат қилдилар. Ҳатто Закариё, Яҳё алайҳиссаломларга ўхшашларини ўлдиришгача бориб етдилар.


What is it that they are questioning each other about?! 	 Нима ҳақида сўрашади?


And We appointed for Moses thirty nights, to which We added ten, whereby the term of forty nights set by his Lord was fulfilled. 	 Ва Мусо билан ўттиз кечага ваъдалашдик. Кейин эса, уни ўн (кеча) билан тугал қилдик.


The devil promises them and arouses desires in them; and the devil does not give them promises except of deceit. 	 У уларга ваъда берадир ва хом хаёлларга соладир. Шайтон уларга ғурурдан бошқа нарсани ваъда қилмайдир.


They fear their Lord above them and do what they are commanded. 	 Улар устиларидаги Роббиларидан қўрқурлар ва ўзларига амр қилинган нарсаларни қилурлар.


and from the evil of the witches, who blow on knots, 	 Ва тугунларга дам солувчилар ёмонлигидан. (Сеҳргарлар бировни сеҳрлаб зарар етказмоқчи бўлса, ип олиб, ўқийдиган нарсасини ўқиб, дам солиб, ипни бир тугиб, яна бир дам солиб, яна тугиб, охирига етказар экан.)


Now there hath succeeded them a later generation whom have ruined worship and have followed lusts. 	 (Роҳманнинг ояти тиловат қилинганда йиғлаб, саждага отиладиган ҳассос зотлар ортидан, нобакор, фосиқ ва бетавфиқ ўринбосарлар келди. Бу бетавфиқ кимсалар намозни зое қилдилар, шаҳватга эргашадилар.


Did We not destroy the ancients, 	 Аввалгиларни ҳалок қилмадикми?


None argue concerning the revelations of Allah save those who disbelieve, so let not their turn of fortune in the land deceive thee (O Muhammad). 	 Бас, уларнинг юртларда айланиб юришлари сени алдаб қўймасин. (Кофирлар ҳукм ва султонга, бошқа нарсаларга эга бўлишлари мумкин, бу ҳоллар мўмин кишини алдаб қўймаслиги керак.)


Allah has cursed him; and he said: Most certainly I will take of Thy servants an appointed portion: 	 Аллоҳ уни лаънатлади. У эса: «Қасамки, бандаларингдан маълум насибани оламан.


Fear your Lord Who created you from a single being and out of it created its mate; and out of the two spread many men and women. 	 Сизларни бир жондан яратган ва ундан унинг жуфтини яратиб, икковларидан кўплаб эркагу аёллар таратган Роббингиздан қўрқинглар!


My only (means of protection) is to convey the message of God. 	 Менинг вазифам, фақат, Аллоҳнинг топшириқларини етказишдир.


For you We have made the sacrificial camel one of the reminders of God. 	 Ва туяларни сиз учун Аллоҳнинг нишонларидан қилдик.


Celtic 	 Кельтча


Say: "Verily my Lord doth cast the (mantle of) Truth (over His servants),- He that has full knowledge of (all) that is hidden." 	 У зот ғайбларни ўта билгувчидир», деб айт. (Қуръон Роббим отган энг кучли ҳақдир.


fashioning out of him the two sexes, the male and the female? 	 Бас ундан жуфтни–эркак ва аёлни яратди.


Verily! In this is indeed a sign (or a proof), yet most of them are not believers. 	 Албатта, бунда оят-белги бор. Лекин кўплари мўмин бўлмадилар.


He said: 'I will let you marry one of these two daughters of mine on condition that you hire yourself to me for eight years. 	 У: «Менга саккиз йил ишлаб беришинг шарти билан, шу икки қизимдан бирини сенга никоҳлаб бермоқчиман, агар ўн йилни тамомласанг, бу сенинг ишинг.


Said Allah, “O Moosa! I have chosen you from mankind by (bestowing) My messages and by My speech; so accept what I have bestowed upon you and be among the thankful.” 	 У зот: «Эй Мусо, Мен сени одамлар ичидан Пайғамбарлигим ва гаплашишим ила танлаб олдим. Бас, сенга берган нарсамни ол ва шукр қилувчилардан бўл!» деди.


And We divided them into twelve tribes, forming them into communities. 	 Уларни ўн икки уруғ–жамоага бўлиб юбордик. Ва қавми ундан сув талаб қилган пайтда Мусога: «Асонг ила тошни ур!» деб ваҳий юбордик.


Thus, the transgressing people were destroyed. 	 Бас, зулм қилган қавмларнинг кети кесилди.


On the day that one of thy Lord's signs comes it shall not profit a soul to believe that never believed before, or earned some good in his belief. 	 («Роббингнинг баъзи оятлари»дан мурод–лол қолдирувчи мўъжизалар. Шундай талаблар қилингани ушбу суранинг аввалги оятларида ҳам бир неча марта зикр қилинган эди.


Your duty is only to deliver the message. 	 Албатта, Биз инсонга Ўзимиздан раҳмат тоттирган чоғимизда у ундан қувонур ва агар уларга ўз қўллари тақдим этган нарса туфайли ёмонлик етса, бас, албатта, инсон куфрони неъмат қилур.


Have they not travelled in the land to see the fate of those who went before them? 	 Ер юзида юриб, ўзларидан олдингиларнинг оқибати қандай бўлганига назар солмайдиларми?!


And recite to them the news of Abraham. 	 Ва уларга Иброҳимнинг хабарини тиловат қилиб бер.


Lo! Thou, only Thou, art the Mighty, the Wise. 	 Албатта, Сенинг Ўзинг азизу ўта ҳикматли зотсан.


Indeed in their tidings is enlightenment for the men of understanding; this (the Qur’an) is not some made up story but a confirmation of the Books before it, and a detailed explanation of all things, and a guidance and a mercy for the Muslims. 	 Бу (Қуръон) тўқима гап эмас, лекин ўзидан олдин келганни тасдиқлаш ва ҳар бир нарсани батафсил қилиш, ҳидоят ҳамда иймон келтирганлар учун раҳматдир. (Ҳа, ўтган умматларнинг, жумладан Юсуф (а. с.) ва замондошларининг қиссаларида ҳам ақл ишлатган ҳар бир киши учун ибрат бор.)


And by those who float in space, 	 Сузиб юрувчи (фаришта)лар билан қасам.


Allah, He is my Lord and your Lord. 	 Мана шу тўғри йўлдир», деди. (Ийсо алайҳиссалом қавмларига: «Аллоҳ менинг Роббим», деганлар.


So leave them in their confusion for a time. 	 Бас, сен уларни ғафлатларида бир муддат қўйиб қўй.


So We annihilated those people utterly. 	 Сўнг уларни ер билан яксон қилдик.


Moses prayed: "O my Lord! forgive me and my brother! admit us to Thy mercy! for Thou art the Most Merciful of those who show mercy!" 	 У: «Мени ва акамни мағфират қилгин ва бизларни Ўз раҳматингга киритгин. Сенинг Ўзинг раҳм қилгувчиларнинг раҳмлироғисан», деди.


and We made the sky a secure canopy; and yet they turn away from these Signs. 	 Ва осмонни сақлаган шифт қилиб қўйдик. Улар эса, Унинг аломатларидан юз ўгиргувчи бўлмоқдалар.


Recompense from thy Lord, a gift, (amply) sufficient, 	 Роббингдан мукофот, совға ҳисобидандир.


But when (man) disbelieves in Allah, Shaitan (Satan) says: "I am free of you, I fear Allah, the Lord of the 'Alamin (mankind, jinns and all that exists)!" 	 У (инсон) куфр келтирганда эса, сен билан менинг ишим йўқ, мен оламлар Оббиси-Аллоҳдан қўрқаман, деди.


And when the apostles are gathered at their appointed time 	 Ва вақтики, Пайғамбарларга вақт белгиланса.


What, did they not see that God, who created them, was stronger than they in might? 	 Уларни яратган Аллоҳ ўзларидан қувватли эканини билмасмидилар?!


when We opened on them a gate of severe punishment, they utterly despaired. 	 Токи қачон уларга шиддатли азоб эшигини очганимизда, тўсатдан ноумид бўлгувчилардир.


And also adornments of gold. 	 Ва зебу зийнату безакларни ҳам.


Or have they devised a matter! 	 Ёки улар бирон ишга қарор қилдиларми?


Add 	 Қўшиш


Those whom they invoke besides Him have no power of intercession, except those who are witness to the truth and who know [for whom to intercede]. 	 Аллоҳдан ўзга илтижо қилаётган нарсалари шафоатга эга бўлмаслар. Магар билган ҳолларида ҳақ шаҳодат берганларгина (эга бўлурлар).


And you killed a man and We delivered you from sorrow. We tested you with various trials. 	 Ва бир жонни ўлдирдинг. Бас, Биз сени ғамдан қутқардик ва турли синовлар ила синадик.


Verily, those who accuse chaste women, who never even think of anything touching their chastity and are good believers, are cursed in this life and in the Hereafter, and for them will be a great torment, 	 Албатта, покиза, ғофила ва мўмина аёлларга (бўҳтон) тоши отганлар, бу дунёю охиратда лаънатланурлар. Уларга катта азоб бордур.


[Prophet], do not move your tongue too fast in your attempt to learn this revelation: 	 Сен шошилиб, у(Қуръон) билан, тилингни қимирлатма.


They say: 'These cattle, and these crops are forbidden. 	 Улар ўзларича: «Мана бу чорва ва экинлар ҳаром, уларни фақат биз хоҳлаган кишиларгина ейрлар ва мана бу миниши ҳаром қилинган чорвалар», дедилар. Улар маълум чорваларга Аллоҳнинг номини зикр қилмаслар.


Glorified be Allah, the Lord of the Throne, from all that they ascribe (unto Him). 	 Оқибатда борлиқда номутаносиблик келиб чиқар, жипслик йўқолар ва низом бузилар эди. Модомики борлиқ бир низомда турибдими, мутаносибми, демак, уни яратган ва тадбирини қилиб турган зот битта.)


But as they have not brought witnesses they are liars before Allah. 	 Бас, гувоҳларни келтира олмаган чоғда ана ўшалар ўзлари Аллоҳнинг ҳузурида ёлғончидирлар.


[Allah] said, "So indeed, you are of those reprieved 	 У зот: «Албатта, сен қўйиб қўйилганлардансан.


Do not befriend a people at whom Allah is wrathful: they have despaired of the Hereafter, just as the faithless have despaired of the occupants of the graves. 	 Аллоҳнинг ғазабига учраган қавмни дўст тутманглар. Кофирлар қабр эгаларидан умид узганларидек, улар ҳам охиратдан умид узганлар.


Eat of what is lawful and pure in the earth, and do not follow in Satan’s steps. 	 (Ояти карима ҳалол-пок ризқларни ейишга зид қилиб шайтоннинг изидан эргашиш қўйилмоқда. Яъни, шайтоннинг йўлида юрганларгина ҳалол-пок емайдилар, деганидир бу.


saying, "This is plain sorcery!" 	 Улар: «Бу (Қуръон) очиқ-ойдин сеҳрдан бошқа нарса эмас.


Like unto Rubies and coral. 	 У(ҳур)лар худди ёқут ва маржонга ўхшарлар.


He said (within himself): Ye are in worse case, and Allah knoweth best (the truth of) that which ye allege. 	 Энди Юсуфнинг (а. с.) ўзларига у киши ва укалари ҳақида ёлғон тўқимоқдалар. Улар, кичик ўгай ука ўғрилик қилган бўлса, бу ажабланарли эмас, унинг туғишган акаси ҳам олдин ўғрилик қилган эди, бу иш уларниг табиатида бор ўзи, дейишмоқчи.)


Allah knows well the one who means harm and also the one who means good. 	 Ҳатто етимдан бирор овқат ортиб қолса, ўзи емаса, бузилиб кетса ҳам, биров емайдиган бўлибди.


They said, 'Dost thou take us in mockery?' 	 Улар: «Бизни масхара қиляпсанми?» дедилар.


"But those ye call upon besides Him, are unable to help you, and indeed to help themselves." 	 Ундан ўзга сиз ибодат қилаётганлар сизга ёрдам беришга қодир эмаслар ва ўзларига ҳам ёрдам бера олмаслар.


And birds gathered together; they were all obedient to him. 	 (Аллоҳ таоло Довудга алайҳиссалом қушларни ҳам тўп-тўп қилиб, бўйсундириб қўйган эди. Улар ҳам у кишига қўшилиб, Аллоҳ таолога эртаю кеч тасбиҳ айтар эдилар.)


Say, "The [decision concerning] bounties is for Allah and the Messenger." 	 Бас, Аллоҳга тақво қилинглар ва ўз ораларингизни ислоҳ этинглар.


Did you not see how did your Lord deal with (the tribe of) Aad? 	 Сен Роббинг Одга қандай (муомала) қилганинни билмадингми?


And why should I not worship He who created me and to whom you will be returned? 	 Менга нима бўлибдики, ўзимни яратган зотга ибодат қилмайин?! Унгагина қайтарилурсизлар.


Allah has cursed them and for them is a lasting punishment. 	 Ҳамда Аллоҳ уларни лаънатлади. Уларга доимий азоб бордир.


And whosoever may turn away, lo! still Allah, He is the Absolute, the Owner of Praise. 	 Лекин ким юз ўгирса, Аллоҳ беҳожат, мақталган зотдир.


And there escapeth not thy Lord the weight of an ant in the earth or the heavens, nor less than that nor greater, but it is in a Book luminous. 	 Шундай бўлгандан кейин, дунёда энг катта гуноҳни қилганларнинг–Аллоҳ таологагина хос бўлган ҳаққа тажовуз этиб, унинг шаънига ёлғон тўқиб, берган ризқининг баъзисини ҳаром, баъзисини ҳалол деганларнинг гуноҳи махфий бўлиб қолармиди? Аллоҳ гувоҳ бўлиб турибди, очиқ-ойдин китобга ёзилиб турибди, деган эътиқод билан яшаб, Аллоҳга ихлос ила эътиқод ва бандалик қилганларнинг бирор амали зое бўлармиди?


When Allah hath created you and what ye make? 	 Ҳолбуки, сизни ҳам, қолган нарсаларингизни ҳам Аллоҳ яратган-ку?!» деди.


He knows well what you are engaged in. 	 У зотнинг Ўзи ҳақида сиз шўнғиётган нарсаларни яхши билувчидир.


So rely upon Allah; indeed, you are upon the clear truth. 	 Бас, сен Аллоҳга таваккал қил. Албатта, сен очиқ-ойдин ҳақдадирсан.


And We made not the vision which we showed you (O Muhammad as an actual eye-witness and not as a dream on the night of Al-Isra') but a trial for mankind, and likewise the accursed tree (Zaqqum, mentioned) in the Quran. 	 Исро ва Меърожда кўрган нарсалари одамлар учун синов бўлганидек, Қуръонда лаънатланган дарахт ҳам синов бўлди. Қуръонда лаънатланган дарахтдан мақсад Заққум дарахтидир.


and relieve you of the burden 	 Ва сенинг юкингни енгиллатмадикми?


By this luminous Book. 	 қ-ойдин китоб ила қасам.


or add to it a little; and recite the Qur'an slowly and distinctly. 	 Ёки у(ярим)га яна қўш ва Қуръонни тартил билан тиловат қил. (Қуръонни тартил билан ўқиш деб уни дона-дона қилиб, ҳар бир ҳарфини ўз ўрнидан чиқариб, оятларини алоҳида-алоҳида қилиб, тажвид қоидалари асосида ўқишга айтилади.)


The Prophet is more caring of the believers than they are of themselves, and his wives are mothers to them. 	 Аллоҳнинг Китобида қариндошлар бир-бирларига бошқа мўминлардан ва муҳожирлардан ҳақлидирлар. Фақат дўстларингизга яхшилик қилмоғингиз мустаснодир.


Obey Allah, and obey the Messenger. 	 Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига итоат қилинг ва ҳазир бўлинг!


Soon He will requite them for their allegations. 	 Тезда уларга васфлари учун Ўзи жазо беражак.


As for those who do evil, and later repent and have faith, such shall find their Lord All-Forgiving, All-Compassionate after (they repent and believe) 	 Гуноҳ ишларни қилганлар, ундан кейин тавба қилсалар ва иймон келтирсалар, албатта, Роббинг ундан сўнг мағфират қилгувчи ва меҳрибон зотдир.


Certainly We sent Moses with Our signs and a manifest authority 	 Батаҳқиқ, Биз Мусони Ўз оятларимиз ва очиқ ҳужжат ила юбордик.


He said: "Their male children will we slay; (only) their females will we save alive; and we have over them (power) irresistible." 	 У: «Ўғилларини ўлдирамиз ва аёлларини тирик қолдирамиз ва, албатта, биз улар устидан қаҳр ўтказувчимиз», деди.


So she said, ‘Shall I show you a household that will take care of him for you and they will be his well-wishers?’ 	 Бас, (опаси): «Мен сизларга уни сиз учун кафилликка оладиган ва унга насиҳатгўй бўлгувчи аҳли байтни айтиб берайми?» деди.


White, delicious to the drinkers, 	 Оппоқ, ичгувчига лаззатбахшдир.


But if they leave (of their own accord), you will not be blamed for what they do with themselves in their own rights. 	 Агар улар чиқсалар, ўз хусусларида яхшилик билан қилган ишларида сизга гуноҳ йўқ.


Every matter, small and great, is on record. 	 (Макка мушриклари, қандай қилиб инсоннинг ишларини сатрларга ёзиб, ҳужжат тўплаб бориш мумкин, деб ўша вақтда ажабланган бўлишлари мумкин. Аммо биз ҳозирги ҳисоб-китобларни, ёзиш асбобларини кўриб-билиб туриб, қандоқ қилиб бу ҳақиқатни инкор эта оламиз?)


How terrible is their Judgment! 	 Аллоҳ таоло ҳеч қачон ёмон ишлар қилган кимсаларни иймон келтириб, солиҳ амаллар қилганларга ўхшатиб қўймайди. Уларнинг икковиларини бу ҳаётда ҳам, охиратда ҳам баробар қилиб қўймайди.


Truly [your husband] is my master and has treated me honourably. 	 Кейин у яхшиликни унутадиган одам ҳам эмас. Шунинг учун ҳам, ахир у, яъни, уй эгаси–хотиннинг эри, жойимни яхшилаб берган хўжам-ку, деди.


That then is God, your Lord, so blessed be God, the Lord of all Being. 	 Ана ўша Аллоҳ Роббингиздир. Бас, оламларнинг Робби Аллоҳ юксак-баракотли бўлди.


He said, ‘Do you argue with me concerning Allah, while He has guided me for certain? 	 У: «Мен билан Аллоҳ ҳақида тортишасизларми, ҳолбуки, У мени ҳидоят этди.


We used to take up positions to listen in; but whoever listens now finds a projectile in wait for him. 	 Ва, алабатта, биз у(осмон)да тинглашга қулай жойларга жойлашиб олар эдик. Энди эса, ким қулоқ солса, ўзини пойлаб турган учқунга дучор бўладир.


The expiation for breaking an oath is to feed ten needy people with food, typical of that which you feed to your own people, to clothe them or to set a slave free. 	 (Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, исломий таълимотларда умуман қасам ичишга тарғиб қилинмайди. Аввало, қасамни фақат Аллоҳнинг номи билан ичилади.


Verily for the Righteous there will be a fulfilment of (the heart's) desires; 	 Албатта, тақводорларга ютуқ бордир:


Unto Allah (belongeth) whatsoever is in the heavens and whatsoever is in the earth; and whether ye make known what is in your minds or hide it, Allah will bring you to account for it. 	 Агар ичингиздаги нарсаларни ошкор қилсангиз ҳам, махфий қилсангиз ҳам, сизларни Аллоҳ ҳисоб-китоб қилади. Ва кимни хоҳласа, мағфират қилар, кимни хоҳласа, азоблар.


But for those who fear displeasing their Lord there are lofty mansions built above mansions, with rivers rippling past below them: A promise of God; (and) God does not go back on His promise. 	 Лекин Роббиларига тақво қилганлар учун болохоналар устидан болохоналар бино қилингандир. Остларидан анҳорлар оқиб турур.


When we have become hollow bones?” 	 Чириган суяк бўлганимиздан кейин ҳам-а?


And raise up in their midst a messenger from among them who shall recite unto them Thy revelations, and shall instruct them in the Scripture and in wisdom and shall make them grow. 	 (Юқоридаги оятлар Байтуллоҳнинг қурилиш жараёнини жонлантириб кўз олдимизга олиб келади. Иброҳим ва Исмоил алайҳиссаломлар Байтуллоҳни қурар эканлар, фурсатни қулай билиб, кўнгилларидаги дуоларни ҳам қилиб олдилар.


Therein are fruit and palm-trees sheathed. 	 У(ер)да мевалар ва гулкосали хурмолар бор.


He alone has knowledge of the Hour, and to Him you will be returned. 	 (Қиёмат) соати илми Унинг ҳузуридадир. Унгагина қайтарилурсизлар.


The day He will say: "Call those you had called My compeers," they will call them, but will get no response, and We shall place a gulf between them. 	 У зот: «Сизлар Менинг шерикларим, деб ўйлаганларингизни чақиринг», деган кунида уларни чақирдилар. Бас, улар жавоб бермадилар ва уларнинг орасига ҳалокатгоҳ қилмишмиз.


"Excepting the adherents of Lut: them we are certainly (charged) to save (from harm),- All - 	 Магар Лут аҳлига эмас. Албатта, Биз уларнинг ҳаммасини қутқаргувчилармиз.


So help me with strength (of men), I will erect between you and them a barrier. 	 Сиз билан уларнинг орасида бир девор қилажакман.


O Ye who believe! enter into Islam wholly, and follow not the foot steps of the Satan, verily he is unto you an enemy manifest. 	 Ва шайтоннинг изидан эргашманг. Албатта, у сизга очиқ душмандир.


Allah is the Creator of all things, and He is the Guardian and Disposer of all affairs. 	 Аллоҳ ҳар бир нарсанинг яратгувчисидир. Ва У ҳар бир нарсага вакилдир.


and when Our scourge fell upon them, their only cry was, "We were indeed wrongdoers!" 	 Бас, Бизнинг азобимиз келган чоғида уларнинг даъволари: «Албатта, биз золимлардан бўлган эдик», дейишларидан бошқа нарса бўлмади.


The wrongdoers are allies of one another, while God is the Protector of the righteous. 	 Ва, албатта, золимлар бир-бирларига дўстдирлар. Аллоҳ тақводорларнинг дўстидир.


He said, “Did you kill a pure soul, who killed no one? 	 Жуда мункар нарса қилдинг-ку?!» деди. (Бу иши кемани тешгандан ҳам баттар туюлди.


I am giving them a respite. Great is My scheme! 	 Ва уларга муҳлат бераман, албатта, Менинг ҳийлам метиндир.


So be upright, as you are commanded, along with those who repented with you, and do not transgress. 	 Чунки У нима қилаётганингизни кўриб тургувчидир. (Яъни, Пайғамбар (с. а. в.) ва мўминлар тўғри йўлда–Аллоҳнинг динида собит турмоқликлари, бардавом бўлмоқлари лозим.


We bestowed the same favour upon David and Solomon. 	 Довуд алайҳиссалом икки томоннинг гапини эшитиб бўлиб, қўйларни экинзор эгасига берилишига ҳукм чиқардилар. Пайҳон бўлиб йўқолган экинзор ўрнига уни пайҳон қилган қўйларни олиб бериш айни адолат эди.


Now send one of you to the city with this coin of yours and let him see who has the best food, and let him buy some provisions from there. Let him be cautious and not inform anyone of our whereabouts. 	 «Қанча қолганингизни Роббингиз яхши билгувчидир, шаҳарга бирингизни ушбу пулингиз ила юборинг, назар солиб, яхши таомни танлаб, ундан ризқ келтирсин ва диққатли бўлсин, сизни бировга сездириб қўймасин.


We took from them a solemn covenant; 	 Биз улардан салмоқли аҳду паймон олдик.


“I will indeed punish him severely or slay him, or he must bring to me some clear evidence.” 	 Албатта, уни шиддатли азобла азобларман ёки сўйиб юборурман ёхуд менга, албатта, очиқ-ойдин ҳужжат келтиражак», деди.


And remember Thee oft. 	 Ва Сени кўп зикр қилишимиз учун.


Believers, when you hold a secret counsel, let it not be for a sinful, hostile purpose or to disobey the Messenger, but let your counsel take place for virtuous and pious reasons. 	 (Мусулмонлар ўзаро суҳбатларида доимо бир-бирларини яхшиликка ва тақвога чорлашлари лозим. Афсуски, ҳозир бу қуръоний таълимотлар бизнинг орамиздан йўқолган.


They will not fight you all except within fortified cities or from behind walls. 	 Сизларга қарши уюшиб очиқ уруш қила олмаслар, балки қўрғон билан ўралган қишлоқларда ёки деворлар ортига бекиниб олиб уруш қилурлар.


As such We recompense the gooddoers. 	 Ҳазрати Ибн Аббос (р. а.): «Вояга етиш ўн саккиздан ўттиз ёшгача, мукаммал бўлиш ўттиздан қирққача», деган эканлар.)


He said, 'As for the evildoer, him we shall chastise, then he shall be returned to his Lord and He shall chastise him with a horrible chastisement. 	 У: «Ким зулм қилган бўлса, тезда уни азоблаймиз, сўнгра Роббига қайтарилар, бас, У зот ҳам уни мункар азоб ила азоблайдир.


So be wary of Allah and obey me.’ 	 Бас, Аллоҳдан қўрқинглар ва менга итоат қилинглар».


Verily God will admit those who believe and do the right into gardens with streams of water running by. 	 Албатта, Аллоҳ иймон келтирганлар ва яхши амал қилганларни тагидан анҳорлар оқиб турган жаннатларга киритур. Куфр келтирганлар ҳузур қилурлар ва худди чорва ҳайвонлари егандек ерлар ва дўзах уларнинг жойидир.


He enjoins you to commit vice and indecency and induces you to attribute to Allah's name things you do not know to be from Him. 	 Албатта, у сизларни ёмон ва фаҳш ишларга ҳамда Аллоҳга қарши билмаган нарсангизни гапиришингизга буюради.


Say thou: are the blind and the seer equal? Or, the darknesses and light equal? 	 «Кўзи кўр билан кўрувчи баробар бўлурми ёки зулматлар билан нур баробар бўлурми?» дегин.


Whomever We grant old age, We reverse his development. 	 (Иймонга келиб, ибодат билан ўтган мўминлар қариганлари сари роҳатлари кўпайиб боради. Ҳаётда қолишни савоб ишлаш учун фурсат деб хурсанд бўладилар.


Circulated among them will be plates and vessels of gold. 	 Уларга тиллодан бўлган товоқлар ва қадаҳлар айлантирилур.


Were they to see a piece of the sky falling (on them), they would (only) say: "Clouds gathered in heaps!" 	 Агар улар бошларига тушаётган парчани кўрсалар ҳам, тўпланган булут, дерлар.


Surely, your Lord to those who commit evil through ignorance and afterwards repent, and mend their ways your Lord thereafter is surely Forgiving, Merciful. 	 Сўнгра, Роббинг билмасдан ёмон амал қилган, ундан кейин эса тавба қилиб яхши амалларни қилганларга, албатта, Роббинг ўшандан сўнг мағфиратли ва раҳмлидир.


Verily He knoweth them and numbereth them with (right) numbering. 	 Батаҳқиқ, У зот уларни иҳота қилган ва санаб қўйгандир.


We sent to the people of Midian their brother Shu'ayb who also told his people to worship God their only Lord. 	 Ва Мадянга ўз биродарлари Шуайбни (юбордик). У: «Эй қавмим, Аллоҳга ибодат қилинг.


The day when the faithless are exposed to the Fire, [they will be told,] ‘You have exhausted your good things in the life of the world and enjoyed them. 	 Куфр келтирганлар дўзахга кўндаланг қилинган кунда (уларга): «Ҳаёти дунёдаёқ ҳузур ҳаловатингизни кетказиб, мазасини татиб бўлгансиз.


All were of the best. 	 (Бу уч Пайғамбар ҳаётида эслашга лойиқ ибратли ҳодисалар бўлиб ўтган. Улар ҳам Аллоҳнинг ҳузурида энг яхши бандалардан.)


Yet if there comes any help from your Lord, they will say, ‘We were indeed with you.’ 	 Аллоҳ оламларнинг кўксиларидаги нарсаларни ўта билгувчи зот эмасми?! (Бундай одамлар, иймон калимасини айтсак бўлди, ҳамма нарса ўз-ўзидан бўлаверади, ҳеч қандай ёмонлик етмайди, деб тасаввур қиладилар.


If you divorce them before the marriage is consummated, but after their dower money has been settled, give them the half of their dower money, unless they [the women] agree to forego it, or the man [the husband] in whose hand lies the marriage knot foregoes it. 	 Агар уларга қўл тегизмай талоқ қилсангиз ва маҳрни аниқлаб қўйган бўлсангиз, аниқланганнинг ярмини берасиз, магар аёл ёки никоҳ тугуни қўлида бўлган киши афв қилса, бермайсиз.


The likeness of the two parties is as one who is blind and deaf, and one that sees and hears, are they equally alike, will you not remember? 	 Мўмин эса, кўзи, қулоғи бутун, ҳам кўриб, ҳам эшитадиган одам кабидир. Куфри туфайли қалб кўзи кўр, ибрат қулоғи кар бўлиб қолган кофир бу дунёнинг ҳақиқатини кўролмайди, эшитолмайди.


dead, not alive; and are not aware when they shall be raised. 	 Ўликлардир, тирик эмаслар ва қачон қайта тирилтирилишларини билмаслар.


We made an appointment of thirty nights with Moses (On Mount Sinai) to which We added ten more; so the term set by the Lord was completed in forty nights. 	 Ва Мусо билан ўттиз кечага ваъдалашдик. Кейин эса, уни ўн (кеча) билан тугал қилдик.


Even if We did send unto them angels, and the dead did speak unto them, and We gathered together all things before their very eyes, they are not the ones to believe, unless it is in Allah's plan. 	 (Аллоҳ таоло турли оят-мўъжизани, кишини лол қолдирувчи нарсаларни жилва қилдириб, одамларни танг қолдириб, кейин иймонга келишларини хоҳламаган. Аллоҳ таоло иймон йўлини инкишоф этиб, кишилар ўша йўл билан ақлларини ишлатиб, ўз ихтиёрлари асосида иймонга келишларини хоҳлайди.


The fair promise of thy Lord was fulfilled for the Children of Israel, because they had patience and constancy, and We levelled to the ground the great works and fine buildings which Pharaoh and his people erected (with such pride). 	 Фиръавн ва унинг аҳли Бани Исроил ўғлонларини ўлдириб, қизларини чўри, ўзларини хизматкор қилиб, мудом хўрлашар эдилар. Аллоҳ таоло Фиръавн ва унинг қавмини улкан жиноятлари боисидан ғарқ этиб, ҳалок қилганидан сўнг, «хўрланиб юрган қавм»ни Ўзи баракали қилиб қўйган ернинг машриқ ва мағрибига меросхўр қилганини эслатмоқда.


Say (unto the disbelievers): Travel in the land, and see the nature of the consequence for the rejecters! 	 Сен: «Ер юзида сайр қилингиз, сўнгра (Пайғамбарларни) ёлғончи қилувчиларнинг оқибати қандай бўлганига назар солингиз», деб айт.


when he will be helpless, with no supporter. 	 Бас, (ўшанда) у(инсон)да қувват ҳам, нусрат берувчи ҳам бўлмайдир.


Have you seen the one who denies the Recompense? 	 Жазо кунини ёлғонга чиқарувчини кўрдингми?


And whenever there comes down a Surah (chapter from the Quran), some of them (hypocrites) say: "Which of you has had his Faith increased by it?" 	 Улар сиртдан ўзларини мусулмон қилиб кўрсатиш учун уринадилар, аммо иймон ва Ислом тақазосидаги ишлар ўртага чиққанда ўзларини ким эканликларини фош қилиб қўйишади. Улар нозил бўлган сура бировнинг иймонини зиёда ҳам қиладими, деган истеҳзони бошқача қилиб айтадилар.


God is All-knowing and Forbearing. 	 Албатта, Аллоҳ ўта билгувчи ва ҳалим зотдир.


the shading branches of trees will come down low over them, and their clusters of fruit, will hang down where they are the easiest to reach. 	 Ва устиларига у(жаннат)нинг соялари яқиндир ҳамда унинг мевалари жуда ҳам осон қилингандир.


We never heard of it in the former faith. 	 Биз бу ҳақда охирги миллатдан эшитганимиз йўқ.


And We shall cause those of later times to follow them. 	 Сўнгра кейингиларини уларга эргаштирмадикми?


And whosoever judgeth not by that which Allah hath sent down - those then! they are the wrong-doers. 	 Кўзга–кўз, яъни, бировнинг кўзини кўр қилгандан унинг ҳам кўзини кўр қилиш ила қасос олинади. Бурун, қулоқ, тиш ва бошқа аъзолар, шунингдек, етган жароҳатларга ҳам шунга ўхшатиб қасос олинади.


Then Pharaoh made a proclamation to his people: 'My people, is the kingdom of Egypt not mine and these rivers which flow beneath me? 	 Фиръавн ўз қавмига: «Эй қавмим! Миср мулки ва мана бу остимдан оқиб турган анҳорлар меники эмасми?!


Allah knows all, is well aware of everything. 	 Албатта, Аллоҳ билувчи ва хабардор зотдир.


Allah leaves in error whom He will, and guides to the Straight Path whom He pleases. 	 Аллоҳ кимни хоҳласа, адаштирар ва кимни хоҳласа, тўғри йўлда барқарор қилиб қўядир.


And obey Allah and obey His Noble Messenger; then if you turn away, know that the duty upon Our Noble Messenger is only to plainly convey. 	 Аллоҳга итоат қилинг ва ҳамда Расулга итоат қилинг. Агар юз ўгириб кетсангиз, бас, Бизнинг Расулимизга очиқ-ойдин етказиш, холос.


So tread thou the straight path as thou art commanded, and those who turn (unto Allah) with thee, and transgress not. 	 Чунки У нима қилаётганингизни кўриб тургувчидир. (Яъни, Пайғамбар (с. а. в.) ва мўминлар тўғри йўлда–Аллоҳнинг динида собит турмоқликлари, бардавом бўлмоқлари лозим.


except those on whom your Lord shows mercy. 	 Уларни шунинг учун яратгандир. Роббингнинг: «Жаҳаннамни, албатта, жинлар ва одамлар билан тамомила тўлдирурман», деган сўзи батамом бўлди.


The people's day of reckoning is drawing closer, yet they are heedlessly neglectful. 	 Одамларга ҳисоблари яқинлашиб қолди. Улар эса, ғафлатда, юз ўгирувчи бўлган ҳолларида.


They disobeyed the apostle of their Lord, so He seized them with a terrible seizing. 	 Бас, улар Роббиларининг Расулига осий бўлдилар. Дарҳақиқат, У зот уларни қаттиқ тутишлик билан тутди.


and We shall take all that they did and turn it into scattered dust. 	 (Кофирларнинг бу дунёда қилган баъзи бир яхши амаларидан умидлари бўлиши мумкин. Аммо иймон бўлмаганидан кейин у ишлар ҳеч фойда бера олмайди.


And tall (and stately) palm-trees, with shoots of fruit-stalks, piled one over another;- 	 Ва зич мевали шингиллари бор хурмоларни ҳам.


and Paradise shall be brought forward to the cautious. 	 Ва жаннат тақводорларга яқинлаштирилди.


And when the Writs shall be lain open, 	 Ва, вақтики, саҳифалар нашр қилинса.


Nor any food save filthy corruption. 	 Ва ғислийндан ўзга таом ҳам йўқ.


In fact they strayed away from them. 	 Улар ғойиб бўлдилар ва бу уларнинг уйдирма ҳамда тўқиган бўҳтонларидир.


And whom We made an example for the people (of the day) and those after them, and warning for those who fear God. 	 Буйруқ ва қайтариқларга юзаки амал қилган бўлиб, аслида, хилоф иш тутиш. Имом Аҳмад ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар алайҳиссалом: «Яҳудийлар қилган ишни сизлар қилманглар, Аллоҳ харом қилган нарсаларни ҳар хил ҳийлалар билан ҳалол ҳисобламанглар», дейдилар.)


They worship only as their ancestors worshiped before. 	 Улар олдин оталари ибодат қилганга ўхшаш ибодат қилурлар, холос.


He has subjected whatever is in heaven and on the earth to you; it is all from Him. 	 Ва сизга осмонлардаги нарсаларни ва ердаги нарсаларни—ҳаммасини Ўз томонидан бўйсундириб қўйди.


Such is their sum of knowledge. 	 Уларнинг эришган илмлари мана шу.


And who turns away from the religion of Abraham but such as debase their souls with folly? 	 Ўзини эси паст санаганларгина Иброҳимнинг миллатидан юз ўгиради.


Thus have We caused it to enter into the hearts of the guilty. 	 Биз у(Қуръон)ни жиноятчилар қалбларига ана шундай йўлладик. (Улар уни эшитадилар, маъноларини тушунадилар, аммо иймон келтирмайдилар.)


whereas those who give the lie to Our signs, chastisement will visit them for their transgression. 	 Оятларимизни ёлғонга чиқарганларни фосиқлик қилганлари учун азоб тутадир.


And that was their lie, that which they had been fabricating. 	 (Аввалги оятларни ўрганиш жараёнида тушунганимиздек, мушриклар буту санамларга, булар бизни катта худога яқирлаштирадилар, шафоат қиладилар, деб эътиқод қилар эдилар.)


A group of them sought the Prophet’s permission [to leave the scene of battle], saying, ‘Our homes lie exposed [to the enemy],’ although they were not exposed. 	 Улардан бир гуруҳлари Набийдан изн сўраб: «Уйларимиз очиқ-сочиқ қолган», дейдилар. Ҳолбуки, улар очиқ-сочиқ эмас.


Now if they turn away, We have not sent you [O Prophet] as their keeper: your responsibility is only to convey the message. 	 Сенинг зиммангда фақат етказиш бор, холос. Албатта, Биз инсонга Ўзимиздан раҳмат тоттирган чоғимизда у ундан қувонур ва агар уларга ўз қўллари тақдим этган нарса туфайли ёмонлик етса, бас, албатта, инсон куфрони неъмат қилур.


They replied: 'In truth we have given you glad tidings, do not be one of those who despair' 	 Улар: «Биз сенга ҳақ ила башорат бердик. Бас, сен ноумид бўлувчилардан бўлма», дедилар.


The freewill offerings are for the poor and needy, those who work to collect them, those whose hearts are brought together, the ransoming of slaves, debtors, in God's way, and the traveller; so God ordains; God is All-knowing, All-wise. 	 Яъни, баъзи кишиларнинг кўнгилларини Исломга моил қилиш учун ҳам закотдан тушган молдан берилади. «қарздорларга»–турли сабабларга кўра қарз бўлиб қолган одамга уни узиш учун ёрдам тариқасида закотдан берилади. «Аллоҳнинг йўли»–энг аввало, Аллоҳнинг йўлида жиҳод қилаётганларни, қолаверса, дину диёнат, мусулмонлар оммаси фойдаси учун бўладиган ишларни ичига олади. «йўл ўғли»–яъни, сафарда, ватанидан узоқда оғир ижтимоий ҳолга тушиб қолган шахс.)


They have no definite knowledge of it, but merely follow conjecture; and they surely slew him not, 	 («Аллоҳ таоло Ийсо ибн Марямни очиқ-ойдин аломатлар ва ҳидоят ила Пайғамбар қилиб юборганида яҳудийлар у зотга берилган Пайғамбарлик ва мўъжизаларга ҳасад қилдилар. Яҳудийлар эса, у кишини ёлғончига чиқардилар, хилоф қилдилар ва имкони борича у зотга озор беришга ўтдилар.)


To your Lord, that Day, is the [place of] permanence. 	 У кунда истиқрор фақат Роббинг ҳузурида бўлар.


They have gone so far astray that they cannot charge any thing against you. 	 Бас, улар йўлдан оздилар. Энди йўл топишга қодир эмаслар.


which then blow tempestuously 	 Қаттиқ эсувчи шамоллар билан қасам.


But conjecture does not help against the truth. 	 (Аллоҳнинг йўлида юрмаганларнинг кўплари, балки ҳаммалари гумон ва тахминга эргашадилар. Улардан, нима учун бу ишни қилмоқдасан, нима учун бу йўлга юрмоқдасан, деб сўралса, берадиган жавоблари фақат гумондан иборат бўлади.


These are the people who are indeed the losers. 	 Жумладан, юқоридаги икки сифат ҳам ер юзини фасодга тўлдирадиган сифатлардан ҳисобланади. Аммо энг катта фасод-борлиқни яратувчи зот бўлмиш Аллоҳ таоло кўрсатган йўлини тарк этиб, бошқача яшашга ҳаракат қилишидир.


So remember Me, and I will remember you; and be thankful to Me; and be you not ungrateful towards Me. 	 Бас, Мени эслангиз, сизни эслайман. Ва Менга шукр қилингиз, куфр қилмангиз.


Or did the people of the cities feel secure from Our punishment coming to them in the morning while they were at play? 	 Қишлоқлар аҳли уларга Бизнинг бало-қазойимиз чошгоҳда, ўйнаётган ҳолларда келишидан хотиржаммилар?!


And I am commanded this, in order I may be the first Of those who submit. 	 Ва мен мусулмонларнинг аввалгиси бўлишимга амр этилганман», деб айт. (Аввал айтилганидек, «дин» итоат, ибодат, жазо, мукофот ҳамда шариат маъноларини англатади.


"But speak to him mildly; perchance he may take warning or fear (Allah)." 	 Юмшоқ сўз кофирни ва туғёнга кетган шахсни ҳам мулойим қилиб қўйиши мумкин. Шояд Фиръавн ҳам ўзига келиб, инсоф қилса.)


Allah pardoneth this, for Allah is Forgiving, Clement. 	 Айниқса, Қуръон нозил этилиб турган пайтда. Чунки шариатнинг янгидан-янги ҳукмлари жорий этилиб турган пайтда ҳар хил саволлар берилаверса, қўшимча ҳукмлар тушиб, кўпчиликка жабр бўлиб қолиш эҳтимоли бордир.)


"Ah! Woe to me! 	 «Эй воҳ!!!


And those to whom We [previously] gave the Scripture know that it is sent down from your Lord in truth, so never be among the doubters. 	 Биз уларга китоб берганлар уни Роббингдан ҳақ ила нозил қилинганини биладилар. Бас шак келтирувчилардан бўлма.


By a Decree inscribed 	 Сатрланган китоб билан қасам.


Verily, it is not the eyes that grow blind, but it is the hearts which are in the breasts that grow blind. 	 Уларни кўриб, тафаккур қилганларида қалблари таъсирланиб, ақллари кирар эди. Одамлардан ўтган золим кофир қавмлар нима учун ва қандай қилиб ҳалокатга учраганлари ҳақидаги ривоятларни эшитар, улардан ибрат олар эдилар.)


This is but Your test—with it You misguide whomever You will, and guide whomever You will. 	 Сенинг Ўзинг мағфират қилувчиларнинг энг яхшисисан. (Бани Исроил тилладан ясалган бузоқ ҳайкалига ибодат қилиб, улкан гуноҳ содир этганлари, кейин афсус билан тавба қилганлари учун Аллоҳ таоло Мусога (а. с.) улардан етмиш кишини Ўз мийқотига олиб келишни амр қилган эди.


They said: Thou art but one of the bewitched; 	 Улар: «Албатта, сен сеҳрланганлардансан.


Whoso desires the reward of this world, We will give him of this; and whoso desires the reward of the other world, We will give him of that; and We will recompense the thankful. 	 Ким бу дунёнинг савобини хоҳласа, унга ўшандан берамиз. Ким охиратнинг савобини хоҳласа, унга ўшандан берамиз.


And Allah clearly explains the verses for you; and Allah is All Knowing, Wise. 	 Аллоҳ сизга оятларни баён қилур. Ва Аллоҳ ўта билгувчи, ўта ҳикматли зотдир.


At the very moment when they cover themselves with their clothing, Allah knoweth that which they keep hidden and that which they proclaim. 	 Огоҳ бўлингким, кийимларига ўралган чоғларида ҳам, У зот нимани сир тутаётганларинию нимани ошкор қилаётганларини биладир. Албатта, У қалблардаги бор нарсаларни билгувчи зотдир.


And the jinn, some served him by the permission of his Lord. 	 Улардан ким амримиздан чиқса, унга қаттиқ олов азобини тотдирамиз.


They are like those who tasted the evil consequences of their deeds a short while before. 	 Бу худди яқинда ўз қилмишларининг оқибатини татиб кўрганларга ўхшашдир. Ва уларга (охиратда) аламли азоблар бор.


Their Lord accepted their prayer, saying, "I will deny no man or woman among you the reward of their labours. 	 Роббилари уларнинг (дуоларини) истижобат қилиб: «Мен сизлардан эркагу аёл амал қилувчининг амалини зое қилмайман. Баъзингиз баъзингиздансиз.


(O Prophet), We have surely bestowed upon you good in abundance. 	 Албатта, Биз сенга Кавсарни бердик.


He measured out its means of sustenance all in four Days; this is for those who ask for it. 	 (Ернинг ризқи, яъни ер, аҳлининг ризқи ўлчовли, белгили қилиб қўйилган. Ҳаммаси ўлчовли, ҳаммаси тақдир қилинган.)


When that covered the lote-tree which did cover it! 	 Ўшанда, дарахтни ўрайдиган нарса ўраб турибди.


When a calamity befalls you on the sea, all those you invoke fail you except Him. 	 Қачон сизни денгизда фалокат тутса, Ундан ўзга илтижо қиладиганларингиз ғойиб бўлур.


They will say: "It was you who used to come to us from the right side [i.e. from the right side of one of us and beautify for us every evil, order us for polytheism, and stop us from the truth i.e. Islamic Monotheism and from every good deed]." 	 Улар: «Албатта, сизлар бизга ўнг томондан келар эдингиз», дерлар.


No nation who lived before was left without a warner. 	 (Эй Пайғамбар, албатта, Биз сени ҳақ дин ва ҳақ китоб ила мўминларга хушхабарчи, кофирларга огоҳлантирувчи–қўрқитувчи қилиб юбордик. Сенинг Пайғамбар бўлишинг ажабланарли иш эмас, янгилик ҳам эмас.)


'Son of my mother,' Aaron said, 'take me not by the beard, or the head! 	 У: «Эй онамнинг ўғли, соч-соқолимдан тутма.


But what their hearts conceal is far worse. 	 Дилларида махфий тургани яна ҳам каттароқ.


But belike Allah may bring a victory or some affair from Himself; then they shall find themselves, for which they hide in their souls, remorseful. 	 Мусулмонлар устун келиб турганда, улардан қўрқиб, тили билан мусулмонлигини изҳор қилган, баъзи ибодатларга ва диний кўрсатмаларга ҳам амал қилиб турган. Мусулмонларга қарши бўлган кофирлар билан ҳам дўстлашиб, ҳамкорлик қилиб, мабодо замон айланиб улар мусулмонлардан устун келиб қолса, менга зарар беришмасин, деб туради.


Glorified be Allah and Exalted above all that they associate (with Him)! 	 Улар ширк келтираётган нарсалардан Аллоҳ пок ва юксакдир.


The Fire; they are exposed to it morning and evening; and on the day when the Hour upriseth (it is said): Cause Pharaoh's folk to enter the most awful doom. 	 (Қиёмат) соати қоим бўлганида эса: «Фиръавн аҳлини энг ашаддий азобга киритинглар», дейилур. (Демак, ўша Фиръавн аҳлини ўраб олган ёмон азоб бир оловдир.


Has it not, then, become plain to those who have inherited the earth in the wake of the former generations that, had We so willed, We could have afflicted them for their sins, (they, however, are heedless to basic facts and so) We seal their hearts so that they hear nothing. 	 Ерга унинг аҳлидан кейин меросхўр бўлганларга, агар хоҳласак, гуноҳлари туфайли уларга мусибат етказишимиз ва қалбларига муҳр босиб, эшитмайдиган қилиб қўйишимиз аён бўлмадими?!


They enjoyed their lot for a while as you have enjoyed your lot, and you also engaged in idle talk as they did. 	 Бас, ўз насибалари ила маза қилдилар, ўзингиздан олдингилар насибалари ила маза қилганларидек, сиз ҳам ўз насибангиз ила маза қилдингиз. Улар шунғигандек, сиз ҳам шунғидингиз.


And for them similar to what is due from them with kindness. 	 Ва яхшилик ила уларнинг бурчлари муқобилида ҳақлари ҳам бордир.


And there came Pharaoh and those before him and the overturned cities with sin. 	 Фиръавн, ундан аввалгилар ва тўнтарилганлар хато қилдилар.


We wanted their Lord to replace him with someone purer than him and more compassionate. 	 Бас, Роббилари уларга унинг бадалига ундан кўра яхшироғини, аҳли солиҳроқ ва меҳрибонроғини беришни ирода қилди.


What other punishment do such people from among you deserve except an ignominious life in this world and the most grievous doom on the Day of Resurrection? 	 Сизлардан ўшани қилганларнинг жазоси бу дунёда фақат расво бўлишликдир, қиёмат кунида эса, энг шиддатли азобга қайтарилурлар.


He is Best Aware of you (from the time) when He created you from the earth, and when ye were hidden in the bellies of your mothers. 	 У сизларни тупроқдан пайдо қилганда ҳам, оналарингиз қоринларида ҳомилалик чоғингизни ҳам яхши билувчидир. Шундоқ экан, ўзингизни оқламанг, У ким тақводорлигини яхши биладир.


And indeed there are rocks which fall down for the fear of Allah. 	 Шунча мўъжиза кўрган инсон, ким бўлишидан қатъий назар, қалби эриб, Аллоҳга бўлган эътиқоди зиёда бўлиши керак эди. Аммо Бани Исроилнинг қалблари қаттиқ бўлди.


Indeed they consider it odd that a warner from among themselves should have come to them. 	 Балки уларга ўзларидан огоҳлантирувчи келганидан ажабландилар ва кофирлар: «Бу ажиб нарса-ку?!


And those who performed misdeeds and then repented and accepted faith – so after that, your Lord is Oft Forgiving, Most Merciful. 	 Гуноҳ ишларни қилганлар, ундан кейин тавба қилсалар ва иймон келтирсалар, албатта, Роббинг ундан сўнг мағфират қилгувчи ва меҳрибон зотдир.


Those who spend their wealth (in Allah's Cause) by night and day, in secret and in public, they shall have their reward with their Lord. 	 Уларга хавф йўқ ва улар хафа ҳам бўлмаслар. («Кечасию кундузи» дейишдан мурод ҳамма вақт назарда тутилмоқда; «молларини» деган сўз замирида эса, ҳамма тур моллар ва ҳамма тур эҳсон қилувчиларга ишора бор.


so We said, 'Smite him with part of it'; even so God brings to life the dead, and He shows you His signs, that haply you may have understanding. 	 «Бас, уни у(сигир)нинг баъзи жойи билан уринг», дедик. Аллоҳ худди шундай қилиб ўликларни тирилтиради ва оят-аломатларини сизга кўрсатади.


Surely He is All-Wise, All-Knowing. 	 Албатта, У ҳикматли ва илмли Зотдир.


They were under two of our righteous servants, yet they betrayed them. 	 (Нуҳ алайҳиссаломнинг хотинлари иймонда хиёнат қилган. У кишини масхара қилганларга қўшилиб, у аёл ҳам ўз эри Нуҳ алайҳиссаломни масхара қилар экан.


They will be (the) dwellers of the Fire, to dwell therein forever. 	 Ундай кишилар дўзах аҳлидурлар. Улар унда абадий қолурлар.


And say (O Muhammad SAW): My Lord! Let my entry (to the city of Al-Madinah) be good, and likewise my exit (from the city of Makkah) be good. And grant me from You an authority to help me (or a firm sign or a proof). 	 Ва сен: «Эй Роббим, мени кирадиган жойимга содиқлик ила киритиб, чиқадиган жойимга содиқлик билан чиқаргин ва менга Ўз ҳузурингдан ёрдам берувчи қувват ато эт», дегин.


And indeed many people deny the meeting with their Lord. 	 (Инсоннинг ақл ишлатиладиган нарсалар ҳақида ўйлаши «тафаккур» дейилади. Оятда одамларнинг тафаккур юритмасликларидан ажабланиш бор.)


And Allah is Most Appreciative, All Knowing. 	 Ношукр ва иймонсиз бу дунёда азобланса, қилган хатоси эвазига, тўғри йўлга қайтсин, деб қилинади. Уни охиратда азоблаш эса, ношукрлиги ва кофирлигининг жазосидир.


Indeed, you are upon straight guidance. 	 Албатта, сен мустақийм ҳидоятдасан.


Nor were you by the side of the Mount when We proclaimed. 	 Биз нидо қилган чоғимизда Турнинг ёнида йўқ эдинг. Лекин Роббингдан раҳмат сифатида сендан олдин огоҳлантиргувчи келмаган қавмни огоҳлантириш учун (қиссаларни сенга билдирдик).


By the scattering [winds] that scatter [the clouds]; 	 Чанг тўзитувчи(шамол) лар билан қасам.


When they returned to him, they said (to Joseph): "O Minister, calamity has befallen us and our people. 	 Унинг ҳузурига кирганларида: «Эй Азиз, бизни ва аҳлимизни зарар тутди ва арзимаган сармоя келтирдик. Бас, бизга ўлчовни тўлиқ қилиб бер ва садақа ҳам бер.


They ask thee (O Muhammad) of the spoils of war. 	 Сендан ўлжалар ҳақида сўрарлар. Сен: «Ўлжалар Аллоҳ ва Пайғамбарникидир.


Surely my Lord is the hearer of prayer. 	 (Маълумки, Иброҳим (а. с.) узоқ вақт фарзанд кўрмаганлар. Тўқсон ёшларида Исмоил (а. с.), сўнгра Исҳоқ (а. с.) дунёга келган.


And naught was their prayer at the House but whistling and hand-clapping. 	 (Мушриклар Байтуллоҳнинг валий-мутасаддилари бўлса, ибодатлари хуштак ва чапак чалишдан иборат бўлармиди? Бу ишда на Байтуллоҳга ҳурмат-эҳтиром бор ва на Аллоҳга ибодат.


They said: "Should a wolf eat him, despite the presence of our strong group, we would indeed be a worthless lot!" 	 Улар: «Агар биз кўпчилик бўлиб туриб, уни бўри еб кетса, унда биз зиёнкорлардан эканмиз-да?!» дедилар.


Those who do not rule according to what God revealed are the unbelievers. 	 Ким Аллоҳ нозил қилган нарса ила ҳукм юритмаса, ўшалар кофирлардир.


Nay, but the evildoers follow their own caprices, without knowledge; so who shall guide those whom God has led astray? 	 Зулм қилганлар илмсиз равишда ҳавойи нафсларига эргашдилар, холос. Аллоҳ залолатга солган кимсани ким ҳидоятга сола оларди?!


Blessed be Allah, the Cherisher and Sustainer of the worlds! 	 Бу ҳақда сўраб-суриштирмаймиз ҳам. Ўтган салафи солиҳларимиз бундай масалаларни қўзиганларни бидъатчи, бузғунчи, фитнакаш, деб атаганлар ва баъзиларини жазолашга ҳукм қилганлар.)


Had We wanted to play games, We could have certainly done so with things at hand. 	 Агар Биз кўнгилхуши тутишни ирода қилсак, уни қилувчи бўлганимизда ҳам, Ўз томонимиздан тутар эдик.


On the Day when their faces will be turned over in the Fire, they will say: "Oh, would that we had obeyed Allah and obeyed the Messenger (Muhammad SAW)." 	 Юзлари олов ичида айлантирилаётган кунда улар: «Вой шўримиз қурсин, кошки Аллоҳга итоат қилсак эди, Расулига итоат қилсак эди», дерлар.


No one besides Him is your guardian or intercessor. 	 Ахир, эсламайсизларми?! (Осмонлару ернинг олти кунда яратилишининг ҳикмати ва сирлари ёлғиз Аллоҳнинг Ўзигагина маълум.


There is no sin upon you to enter houses not made especially for someone’s habitation, and you have permission for its use; and Allah knows what you disclose and what you hide. 	 Маскан бўлмаган, сиз учун фойда бор уйларга (изнсиз) киришингизда гуноҳ йўқдир. Аллоҳ нимани ошкор қилаётганингизни ва нимани яширин қилаётганингизни билади.


Say (Prophet Muhammad): 'Had Allah willed, I would not have recited it to you, nor would He have made it known to you. 	 Сен: «Агар Аллоҳ хоҳлаганида, уни сизларга тиловат қилмас эдим ва У зот ҳам уни сизларга ўргатмас эди.


Iblis proved true his opinion of them, and they followed him, except a party of the believers. 	 Батаҳқиқ, иблис улар ҳақидаги гумонини рўёбга чиқарди. Бас, фақат бир гуруҳ мўминлардан бошқалари унга эргашдилар.


Allah is He Who sends the winds, so they raise clouds, and spread them along the sky as He wills, and then break them into fragments, until you see rain drops come forth from their midst! 	 Аллоҳ шундай зотки, шамолларни юбориб, улар ила булутни қўзғатар ва у (булут)ни осмонда Ўзи хоҳлаганича ёяр ва бўлак-бўлак қилар, бас, унинг орасидан ёмғир чиқаётганини кўрасан.


Verily! As for those whom the angels take (in death) while they are wronging themselves (as they stayed among the disbelievers even though emigration was obligatory for them), they (angels) say (to them): "In what (condition) were you?" 	 Ўзига зулм қилувчи ҳолида жони олинаётганларга фаришталар: «Нима қилаётган эдинглар?» дерлар. Улар: «Ер юзида бечора эдик», дерлар.


And the heart of the mother of Moses became void, and she would have betrayed him if We had not fortified her heart, that she might be of the believers. 	 Мусонинг онасининг қалби бўшаб қолди. Мўминлардан бўлиши учун қалбини мустаҳкам боғламаганимизда, уни билдириб қўйишига сал қолди.


But no sooner was the punishment withdrawn for a time to enable them to make good their promise than they broke it. 	 Қачонки устиларидаги азобни ўзлари етиб борадиган муддатга кўтарсак, қарабсанки, қасамларини бузиб турибдилар.


Allah knows well what they conceal. 	 Аллоҳ беркитаётган нарсаларини яхши билувчи зотдир.


And if every one that hath wronged had all that is in the earth, surely he would ransom himself therewith. 	 Агар ҳар бир зулм қилган жонга ер юзидаги ҳамма нарса берилсаю уни фидо қилса ҳам. Азобни кўрганларида ичларида надомат чексалар ҳам.


When His Lord called out to him in the sacred valley of Tuwa. 	 Қачонки Роббиси унга муқаддас Тува водийсида нидо қилди:


And Lut: Recall what time he said unto his people: verily ye commit an indecency wherein none hath preceded you in the Worlds. 	 Ва Лутни (ҳам юбордик). Ўшанда у ўз қавмига: «Албатта, сиз ўзингиздан олдин ўтган оламлардан ҳеч ким қилмаган фоҳиша ишни қилмоқдасиз.


Those who were abased will say to those who were arrogant, ‘No, [it was your] night and day plotting, when you prompted us to forswear Allah and to set up equals to Him.’ 	 Заиф саналганлар мутакаббирлик қилганларга: «Йўқ! Кечаю кундузнинг макр-ҳийласи (тўсди).


Failing is he who corrupts it. 	 Ва батаҳқиқ, ким у(нафс)ни кирласа, ноумид бўлади.


We sent you, (Muhammad), a revelation that you should follow the tradition of Abraham, the upright one, who was not a pagan. 	 Сўнгра сенга: «Иброҳимнинг ҳаққа мойил миллатига эргаш. У мушриклардан бўлмаган эди», деб ваҳий қилдик.


Is he who is a believer like unto him who is an evil-liver? 	 Ахир, мўмин бўлган одам фосиқ бўлган одамдек бўладими?!


O My people! this life of the world Is but a possi enjoyment, and verily the Hereafter! that is the Abode of rest. 	 Эй қавмим, бу дунё ҳаёти вақтинчалик бир, матоҳ, холос. Албатта, охират- ўшанинг ўзи барқарорлик диёридир.


When they are asked to have fear of God, sinful pride prevents them from paying heed to such advice. 	 Агар унга, Аллоҳдан қўрқгин, дейилса, уни кибру ҳавоси гуноҳга етаклайди.


When you have divorced your wives and they have completed the fixed term (of waiting), do not stop them from marrying other men if it is agreed between them honourably. 	 Хотинларни талоқ қилганингизда, муддатлари охирига етганда, яхшилик билан ўзаро рози бўлишиб, эрларига қайта никоҳланишларини ман қилиб, қийинлаштирманг. Ушбу ила сизлардан Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирганлар ваъзланади.


by those who reprove severely, 	 Зажр (қилинадиганларни) зажр қилгувчилар ила қасам.


Surely it is a Reminder to the godfearing; 	 Ва, албатта, у(Қуръон) тақводорлар учун эслатмадир.


He said: those! they are close on my footstep, and hastened to Thee, O my Lord; that Thou mightest be wellpleased. 	 У: «Улар, ана, изимдалар. Рози бўлишинг учун Мен сенга шошдим, эй Роббим», деди.


Allah bears witness that they are certainly liars. 	 Бу масжиднинг куфр учун қурилди дейилишига сабаб мунофиқлар уни ўзларига марказ қилиб, куфр ишларини ривож топтириш мақсадида эдилар. Ояти карима маълум шахслар, маълум масжид сабабли тушган бўлса ҳам, унинг маъноси умумийдир.


When their brother Lut said to them: Will you not guard (against evil)? 	 Ўшанда уларга биродарлари Лут деди: «Қўрқмайсизларми?!


Believers, when believing women come to you as emigrants, test them. 	 Агар сизларга мўминалар ҳижрат қилиб келсалар, уларни имтиҳон қилиб кўринглар. Аллоҳ уларнинг иймонини билгувчидир.


And this worldly life is not but diversion and amusement. 	 Бу дунё ҳаёти фақат ўйин-кулгидан иборатдир.


And they do not have supporters. 	 Ва охиратда уларга нусрат бергувчилар бўлмас.


Abraham asked not pardon for his father except because of a promise he had made to him; and when it became clear to him that he was an enemy of God, he declared himself quit of him; Abraham was compassionate, clement. 	 (Яъни, отаси Иброҳим (а. с.) билан тортишиб, уни сўкиб, тошбўрон қилмоқчи бўлганда ҳалийм сифатли Иброҳим (а. с.): «Сенинг учун Аллоҳга истиғфор айтаман», деб ваъда берган эди. Ана шу ваъдага вафо қилиш учун отасига истиғфор айтди, холос.


'There is no harm' they replied, 'for surely to our Lord we are turning. 	 Улар: «Зарари йўқ. Албатта, биз Роббимизга қайтгувчимиз.


Those who disbelieved among the People of the Scripture and the polytheists were not to be parted [from misbelief] until there came to them clear evidence - 	 Аҳли китоб ва мушриклардан бўлган куфр келтирганларга «баййина» келмагунча ажралмасдилар.


Say: "My Lord knows their number best. 	 Ва: «Еттитадирлар, итлари саккизинчиларидир ҳам», дерлар. Сен: «Роббим уларнинг саноғини яхши билгувчидир.


Those who denied the Book and what We sent with Our Noble Messengers; so they will soon come to know. – 	 Китобни ва Биз Пайғамбарларимиз ила юборган нарсани ёлғонга чиқарганлар тезда билурлар.


And He knows where it lives and where it rests. 	 У уларнинг турар жойларини ҳам, борар жойларини ҳам билур.


Lo! the devil is a rebel unto the Beneficent. 	 Албатта, шайтон Роҳманга осий бўлгандир.


and We made the earth burst forth with springs, and the waters met for a preordained purpose. 	 Ва ердан отилтириб, булоқлар чиқардик. Бас, сувлар тақдир қилинган иш учун бирлашдилар.


And thus the evil of his deed was made fairseeming to Firon, and he was turned away from the way; and the struggle of Firon was not (to end) in aught but destruction. 	 Мен Мусонинг Аллоҳ томонидан юборилган Пайғамбар эканига ишонмайман, ўзим осмонга чиқиб, унинг ёлғончи эканини исботламоқчиман, деди. Фиръавннинг бу гаплари қайси томондан олиб қаралганда ҳам қавмни алдаш, ўзини олий мақом қилиб кўрсатиш ва Аллоҳнинг динини инкор этишдан иборат экани билинади.


He (Allah) said: 'This is the truth, and I speak the truth: 	 У зот: «Ҳақ шулки, Мен фақат ҳақни айтурман.


Recite to them, as a case in point, the story of the people of the town when the Messengers came to them. 	 Сен уларга Пайғамбарлар шаҳар аҳолисига келган пайтни мисол қилиб келтир. (Бу шаҳар қайси шаҳар экани, қайси Пайғамбарлар келгани ҳақида Қуръони Каримда ва саҳиҳ ҳадисларда очиқ-ойдин маълумотлар йўқ.


Indeed, those who disbelieve - never will their wealth or their children avail them against Allah at all. 	 Албатта, куфр келтирганларнинг моллари ҳам, болалари ҳам улардан Аллоҳ(азоби)дан бирор нарса қайтара олмас.


Yet no sooner did We take away the affliction from them than they broke their pledge. 	 Бас, қачонки улардан азобни аритсанг, тўсатдан улар (аҳдни) бузарлар.


They speak not until He has spoken, and they act on His Command. 	 Улар ундан олдин сўз айтмаслар. Улар Унинг амри ила амал қилурлар.


And to the three who were left behind (at the Battle of Tabuk), until the earth became narrow with all its vastness, and their souls became narrow for them, they knew there was no shelter from Allah except in Him. 	 Ва ортда қолган уч кишига ҳам. Уларга кенг ер тор бўлиб, юраклари сиқилиб, Аллоҳдан қочиб, ўзгага бориб бўлмаслигига ишонганларидан сўнг тавба қилишлари учун тавба эшиги очилди.


That is because they hate that which Allah has sent down (this Quran and Islamic laws, etc.), so He has made their deeds fruitless. 	 Бу уларнинг Аллоҳ нозил қилган нарсани хуш кўрмаганлари сабабидандир. Бас, У зот амалларини ботил қилди.


He said, “What was the matter with you, women, when you tried to seduce Joseph?” 	 У: «Юсуфнинг нафсини хоҳлаган вақтингиздаги ишингиз нима эди?» деди.


And there is no sin on you if you make a mistake therein, except in regard to what your hearts deliberately intend. And Allah is Ever OftForgiving, Most Merciful. 	 Билмасдан қилган хато нарсангиз учун сизга гуноҳ йўқ. Аммо дилдан қасд қилган бўлсангиз, Аллоҳ ўта мағфиратли ва ўта раҳмли зотдир.


There came a man from the city outskirts, hurrying. He said, ‘Moses! 	 Ва шаҳарнинг нариги четидан бир киши шошиб келиб: «Эй Мусо, аниқки, аъёнлар сени ўлдириш учун тил бириктирмоқдалар.


The Unbelievers say, "Never to us will come the Hour": Say, "Nay! but most surely, by my Lord, it will come upon you;- by Him Who knows the unseen,- from Whom is not hidden the least little atom in the heavens or on earth: Nor is there anything less than that, or greater, but is in the Record Perspicuous: 	 Ғойибни билгувчи Роббим ила қасамки, у сизларга албатта келур. У зотдан осмонлару ердаги зарра вазнича, ундан кичик нарса ҳам, катта нарса ҳам ғойиб бўлмас.


We know those of you who press forward, and We know the laggards, 	 Батаҳқиқ, сиздан олдин келганларни билдик. Батаҳқиқ, кейин келганларни ҳам билдик.


But God may well bring about victory or make a decision which is favourable to you. 	 (Яъни, мазкур кофирлар замон айланиб мусулмонлар енгилиб қолса, ғолибларнинг зарбаси остида қолмайин, деб қўрқади. Демак, Исломга у ихлос билан кирган эмас.


Indeed my Lord is forgiving and kind." -- 	 Албатта, Роббим мағфиратли ва билгувчидир», деди..


If I do, I shall be lost and not be one of those who follow the right path." 	 Зеро, адашган бўламан ва ҳидоят топганлардан бўлмай қоламан», деб айт.


My Lord neither errs nor forgets." 	 Қанча асрлар ўтиб, қанча одамлар яшаб, нима ишлар қилган бўлсалар, ҳамма-ҳаммаси Роббим ҳузурида турибди, китобда ёзилган. Шунга қараб жазолайди ёки мукофотлайди.)


Then We produced after them another generation 	 Сўнгра улардан кейин бошқа авлодларни пайдо қилдик. (Яъни, Нуҳ ва унинг қавмидан кейин бошқа халқларни пайдо қилдик.)


Grant me a kinsman 	 Бас, менга Ўз даргоҳингдан бир валий–ортдан қолгувчи ато эт.


And when they saw it as a cloud approaching their valleys, they said, "This is a cloud bringing us rain!" 	 У(азоб)нинг водийлари томон кўндаланг бўлиб юрганини кўришганда, бу кўндаланг бўлувчи, бизга ёмғир ёғдирур, дедилар.


Do they not reflect in their own minds? 	 Ахир, улар Аллоҳ осмонлару ерни ва улар орасидаги нарсаларни фақат ҳақ билан ва маълум муддатга яратганини тафаккур қилиб кўрмайдиларми?! Ҳақиқатда, одамлардан кўплари Роббиларига рўбарў бўлишни инкор қилгувчилардир.


Indeed, they do not understand but a little. 	 Ортда қолганларнинг эса, нафслари бузуқ, ўзларининг ёмонлиги туфайли ўлжа томон мўминларга эргашишдан ман қилинишларини ҳасаддан, деб тушунадилар.)


The Sovereignty on that day will be the True (Sovereignty) belonging to the Beneficent One, and it will be a hard day for disbelievers. 	 У кунда ҳукмронлик Роҳманга ҳақ бўлур. У кун кофирлар учун кўп қийин кун бўлур.


And (remember) when Shaitan (Satan) made their (evil) deeds seem fair to them and said, "No one of mankind can overcome you this Day (of the battle of Badr) and verily, I am your neighbour (for each and every help)." 	 Ўшанда шайтон уларга амалларини зийнатлаб кўрсатди ва: «Бу кунда одамлардан сизга ғолиб кела оладиган ҳеч ким йўқ. Мен сизнинг ҳомийингизман», деди.


So ascribe not purity to yourselves. 	 «Кичик гуноҳ» ибораси энг муносиб маънодир. «Фаҳш ишлар» ибораси қабиҳлиги катта иш ва сўзларга нисбатан ишлатилади.


Or do they have gods to defend them other than Us? 	 Ёки уларнинг Биздан ўзга ҳимоя қиладиган «худо»лари борми? Улар ўзларига ҳам ёрдам беришга қодир бўла олмаслар ва Биздан дўстлик топмаслар.


He said: O my Lord! judge Thou with truth; and our Lord is the Beneficent Allah, Whose help is sought against what you ascribe (to Him). 	 Роббимиз Роҳмандир ва сизлар қилган васфлардан мадад сўраладиган зотдир», деди. (Яъни, Пайғамбар алайҳиссаломэй Роббим, мен омонатингни адо этдим.


It was not Allah Who wronged them, but it is they who wronged themselves. 	 Шунингдек, ердан турли маъданларни чиқариш ва бошқа имроний-ободончилик ишларини тараққий эттирганлар. Ушбу оятлар нозил бўлаётган давр кофирларидан кўра кўпроқ обод қилганлар.)


That is why We have sent it down as an eloquent Qur'an, and explained in different ways the intimidations through it that they may haply take heed, or perhaps it may lead them to contemplate. 	 (Ушбу арабий Қуръонда кўплаб қўрқинчли ваъдаларни ҳам баён этдик. Бундан мақсадимиз, шояд одамлар тақво қилсалар, куфр ва ёмонликлардан сақлансалар, қўрқинчлик ваъдалардан эслатма олсалар.)


Say: Are the blind man and the seer equal? 	 Пайғамбар (с. а. в.) меросхўрлари бўлмиш уламолар динга даъват қилсалар, даъватга қўшиб, молу дунё беришларини ҳам сўрайдилар. Шунингдек, ғайб хабарларидан «фол очиш»ни, бошқалар айни шундай қилишаётганини айтишади.


We have been sent to the people of Lot.’ 	 Тезда пиширилган бузоқ гўштини олиб келиб, меҳмонлар олдига қўйганларида фаришталар таом емасликлари сабабидан унга қўл узатмай ўтиравердилар. Бу ҳол Иброҳимга (а. с.) ғалати кўринди ва улардан хавфсирай бошладилар.)


For them there will be no food except from a poisonous, thorny plant 	 Уларга тикандан бошқа таом йўқ.


But if they leave [of their own accord], then there is no blame upon you for what they do with themselves in an acceptable way. 	 Агар улар чиқсалар, ўз хусусларида яхшилик билан қилган ишларида сизга гуноҳ йўқ.


So fear God and listen to me. 	 Бас, Аллоҳдан қўрқинглар ва менга итоат қилинглар.


Either punish or show them kindness. 	 Лекин ўша қавм бўйича қарор қабул қилишни–хоҳласа, азоблаб, хоҳласа, яхшилик этишни ихтиёрига қўйди.)


shall live in a life which is pleasing, 	 Бас, у розилик ҳаётидадир.


Believers, if you have left (your homes and) have come forth to struggle in My Way and to seek My good pleasure, do not make friends with My enemies and your enemies. 	 Агар Менинг йўлимда жиҳод қилиб ва розилигимни сўраб чиққан бўлсангиз, Менинг душманларимни ва ўзингизнинг душманларингизни дўст тутманглар. Сизлар уларга дўстлик қиласизлар, улар бўлса сизларга келган ҳаққа куфр келтирарлар.


Have you not considered those who were forbidden from private conversation, then they return to that which they were forbidden and converse among themselves about sin and aggression and disobedience to the Messenger? 	 Сирли сўзлашувдан қайтарилганларни кўрмадингми?! Ман этилган ишга яна қайтурлар, гуноҳ ва душманлик-ла ва Пайғамбарга осий бўлиб, сирли сўзлашурлар.


If they accuse you of falsehood, (remember that) the people of Noah, 'Ad and Thamud had accused (their apostles) before, 	 Агар сени ёлғончи қилаётган бўлсалар, бас, булардан олдин Нуҳ қавми, Од ва Самуд ҳам ёлғончи қилган эдилар.


What! has He taken daughters to Himself of what He Himself creates and chosen you to have sons? 	 Ёки У зот Ўзи яратадиган нарсадан қизлар тутиб, сизларни ўғиллар ила сийладими?


Allah is Seer of what ye do. 	 Барча мўмин-мусулмонлар унинг валийсига айланади. Қариндошлари мўмин бўлмаса, валий эмаслар; жамияти мўмин бўлмаса, валий эмас.)


Do not transgress; Allah does not love the transgressors. 	 Ҳаддингиздан ошманг. Албатта, Аллоҳ ҳаддидан ошувчиларни севмас.


(Their greeting will be): "Enter ye here in peace and security." 	 «У(жаннатлар)га тинчлик, омонлик ила киринглар» (дейилур).


Verily, in this is indeed a sign, yet most of them are not believers. 	 Албатта, бунда оят-белги бор. Лекин кўплари мўмин бўлмадилар.


So see what was the end of the Mufsidun (disbelievers, disobedient to Allah, evil-doers, liars.). 	 Аммо билиб туриб, зулм юзасидан, иймонни менсимасдан, кибр қилган ҳолларида инкор этдилар. Бу инкорнинг оқибати нима билан тугаши маълум ва машҳурдир.)


Nor is that for Allah any great matter. 	 Бу эса, Аллоҳ учун қийин эмас.


But for a stated term the chastisement would have come upon them; but it shall come upon them suddenly, when they are not aware. 	 Агар белгиланган ажал бўлмаганида, уларга, албатта, азоб келган бўлур эди. Албатта, уларга у тўсатдан, улар сезмаган ҳолда келур.


[Allah] said, "Your supplication has been answered." 	 У: «Батаҳқиқ, икковингизнинг дуоингиз қабул бўлди.


Why do you not bring us the angels, if you are truthful?” 	 «Агар ростгўйлардан бўлсанг, бизга фаришталарни келтирсанг-чи», дерлар. (Бу гап ҳам, аввал айтиб ўтилгандек, ўзларига ўхшаган одамни Пайғамбар бўлишини ақлига сиғдира олмасликдан келиб чиқади.)


And We guided them on the straight path. 	 Ва икковларини сиротул мустақиймга ҳидоят қилдик.


Nay, but this is but a trial, but most of them understand not! 	 Аллоҳ таоло ундан зарарни олиб, унга яна тинчлик-омонлик ва офиятни берса, у эски ҳолатига қайтади. Аллоҳ берган неъматни, тинчлик-омонлик, офият ва яхшиликларни ўз илмим, хатти-ҳаракатим билан топдим, деб даъво қила бошлайди.)


For my Lord is, be sure, Oft-Forgiving, Most Merciful!" 	 Албатта, Роббим мағфиратли ва раҳмлидир», деди.


So the angels made obeisance, all of them together, 	 Бас, фаришталар барчалари сажда қилдилар.


To God belongs the sovereignty of the heavens and the earth and what lies in them, and He has power over everything. 	 Осмонлару ер ва улардаги нарсалар Аллоҳнинг мулкидир. Ва У зот ҳар бир нарсага қодирдир.


Do not all of you enter [the city] by one gate; enter by separate gates. 	 Мен сизлардан Аллоҳнинг ҳеч нарсасини қайтара олмасман. Ҳукм қилиш фақат Аллоҳнинг Ўзига хосдир.


Shall I take others besides Him as gods? 	 Мен уни қўйиб, бошқа илоҳлар тутайми?!


Then We hold it in hand for a brief grasp. 	 Сўнгра Биз уни Ўзимизга аста-секин тортиб олдик.


(Muhammad), say, "Lord, forgive me and grant me mercy; You are the best of the Merciful Ones. 	 Сен: «Эй Роббим, мағфират қил, раҳм қил. Ўзинг раҳм қилгувчиларнинг яхшисисан», деб айт.


Then blessed be Allah, the Lord of the Worlds! 	 Бас, оламларнинг Робби Аллоҳ юксак-баракотли бўлди.


and refuse to help the needy. 	 Ва маоъунни ман қиладиганлардир.


Hath not the fame of those before them reached them - the folk of Noah, A'ad, Thamud, the folk of Abraham, the dwellers of Midian and the disasters (which befell them)? 	 Уларга ўзларидан олдин ўтганларнинг, Нуҳ, Од, Самуд қавмининг ва Иброҳим қавмининг, Мадян эгаларининг ва тўнтарилган(қишлоқ)ларнинг хабари келмадими? Уларга Пайғамбарлари очиқ-ойдин ҳужжатлар билан келдилар.


The people of Lut belied the sent ones. 	 Лут қавми Пайғамбарларни ёлғончи қилди.


His are the most beautiful names. 	 Гўзал исмлар Уникидир.


Lo! as for these, their way will be destroyed and all that they are doing is in vain. 	 (Аслида, уларни Фиръавн ва унинг аҳлининг узоқ муддатли эзишидан, хўрлашидан халос этган Аллоҳга шукр айлаб, ёлғиз Унгагина ибодат қилишлари керак эди. Аслида, уларни даҳшатли азоб-уқубатлардан Аллоҳнинг амри ва ёрдами ила фидокорлик қилиб қутқазиб олиб чиққан Пайғамбарлари Мусонинг (а. с.) маслаҳатисиз ҳеч бир иш қилмасликлари лозим эди.


Have you not regarded how your Lord dealt with the army of the elephants? 	 Роббинг фил соҳибларини қандоқ қилганини билмадингми?


Lot warned them of Our punishment, but they disputed the warnings -- 	 Дарҳақиқат, у(Лут) уларни Бизнинг (азобга) тутишимиздан огоҳлантирган эди. Бас, улар огоҳлантиришларга ишонмадилар.


Fulfil the Pilgrimage and the Visitation unto God; but if you are prevented, then such offering as may be feasible. 	 Аллоҳ учун ҳаж ва умрани тугал адо этинг. Агар ушланиб қолсангиз, муяссар бўлганича қурбонлик қилинг.


And assuredly Harun had said unto them afore: O my people! ye are only being tempted thereby; and verily your Lord is the Compassionate; so follow me and obey my command. 	 Батаҳқиқ, илгари Ҳорун уларга: «Эй қавмим, бу билан фитнага дучор қилиндингиз, холос. Шубҳасиз, Роббингиз Роҳмандир.


God is Independent and Praiseworthy. 	 Аллоҳ беҳожат ва мақталгандир.


Lo, He is the Most Mighty, the Most Forgiving. 	 Аллоҳ таолонинг ваҳдониятининг далиллари эслатилмоқда.)


God is too Glorious to be considered equal to idols." 	 Аллоҳ улар келтираётган ширкдан пок ва юксак зотдир.


So, when the caravan set forth, their father said, 'Surely I perceive Joseph's scent, unless you think me doting.' 	 Карвон йўлга чиққан вақтда оталари: «Мени ақлдан озган деманглар-у, албатта, мен Юсуфнинг ҳидини сезмоқдаман», деди. (Яъни, Юсуфнинг кўйлагини олган карвон йўлга чиқиб, Мисрдан жўнаб кетган вақтда Яъқуб (а. с.) ҳузуридагиларга юқоридаги гапларни айтдилар.


Indeed Allah decrees the commands of justice and kindness, and of giving to relatives, and forbids from the shameful and evil and rebellion; He advises you so that you may pay heed. 	 (Абдуллоҳ ибн Масъуддан (р. а.) қилинган ривоятда у киши: «Қуръондаги энг жамловчи оят шу оятдир. Эргашиладиган яхшиликни ҳам, четланиши лозим бўлган ёмонликни ҳам жамлаб зикр қилган», дейдилар.


Then Allah sent a raven scratching in the earth to show him in what wise he might cover the corpse of his brother. 	 (Ояти кариманинг сиёқидан кўриниб турибдики, қотил биродарини ўлдириб қўйгандан кейин нима қиларини билмай қолган. Ўликни кўмиш кераклиги хаёлига келмаган.


Indeed, they were a transgressing lot. 	 Албатта, улар фосиқ қавм эдилар.