Say: "None in the heavens and the earth knows the Ghaib (unseen) except Allah, nor can they perceive when they shall be resurrected." 	 (Ғайбни билиш фақат Аллоҳ таолонинг Ўзига хосдир. Аллоҳдан бошқа ҳеч ким — на инсон, на фаришталар, на жинлар ғайбни билмайди.)


O ye who believe! fight the unbelievers who gird you about, and let them find firmness in you: and know that Allah is with those who fear Him. 	 (Пайғамбаримиз (с. а. в.) ва хулофаи рошидинлар даврида ушбу ояти каримага тўлиқ амал этилган. Ислом ерларига яқин турган куфр жамиятларига қарши жиҳод қилинган.


O Prophet! be careful of (your duty to) Allah and do not comply with (the wishes of) the unbelievers and the hypocrites; surely Allah is Knowing, Wise; 	 Аллоҳга тақво қил ва кофиру мунофиқларга итоат этма! Албатта, Аллоҳ ўта олим ва ўта ҳикматли зотдир.


Then We pardoned you after that so that you might give thanks. 	 Ўшандан кейин сизни афв этдик. Шоядки шукр қилсангиз.


Allah will raise in rank those of you who have faith and those who have been given knowledge, and Allah is well aware of what you do. 	 Шунинг учун ҳам ҳамма катта қизиқиш билан, иложи борича, у зотга яқинроқ ўтиришни хоҳларди. Ушбу оят нозил бўлгач, илм олиш мажлисини ҳаммага кенг тарғиб қилиш зарурлиги эслатилиб, мажлис аҳлининг барчасига жой беришни йўлга қўйишга даъват этилди.)


Except the weak from among the men and the children who have not in their power the means nor can they find a way (to escape); 	 Фақат эркаклар, аёллар ва болалардан иборат, ҳийлага қодир бўлмаган, йўлни топа олмаган бечораларгина бундан мустасно.


We recite them to you in truth. 	 Биз уларни сенга ҳақ ила тиловат қилурмиз.


And if they turn away, know that God is your Protector. 	 Агар юз ўгирсалар, бас, билгинки, албатта, Аллоҳ хожангиздир.


(They are those) who are certain that they are going to meet their Lord, and that unto Him they are going to return. 	 Улар, албатта, Роббиларига рўбарў бўлишлари ва, албатта, Унга қайтиб боришларига ишонган зотлардир.


Verily Satan is an enemy to you: so treat him as an enemy. 	 У ўз гуруҳини фақат ўта қизиган дўзахга эга бўлишларига чақиради. (Шайтоннинг инсонга душманлик қилишига ажабланмаса ҳам бўлади.


Indeed in that is a reminder for those of understanding. 	 Сўнгра уни қуруқ чўпга айлантирур. Албаттта, бунда ақл эгалари учун эслатма бордир.


So announce to them a painful punishment~ 	 Уларга аламли азобнинг «башоратини» бер.


Keep perfect our Light for us [and do not put it off till we cross over the Sirat (a slippery bridge over the Hell) safely] and grant us forgiveness. 	 Уларнинг нурлари олдиларида ва ўнг тарафларида юриб борадир. Улар эса, Роббимиз, бизга нуримизни батамом қилиб бер, гуноҳларимизни кечир, албатта, Сен барча нарсага қодирсан, дерлар.


We have expounded most distinctly everything. 	 Ва ҳар бир нарсани батафсил баён қилганмиз.


"But stop them, for they must be asked: 	 Ва уларни тўхтатинглар! Албатта, улар сўралгувчидирлар.


The other said, "I dreamed I was carrying bread on my head from which the birds were eating. 	 Бошқаси эса: «Мен бошимда нон кўтариб юрибман, қуш ундан емоқда», деди. «Бизга бунинг таъбирини хабар қил.


O believers, if you follow what some of the people of the Book say, it will turn you into unbelievers even after you have come to belief. 	 Агар китоб берилганлар тоифасига итоат қилсангиз, иймонингиздан кейин сизни кофирликка қайтаради. (Аллоҳ таоло бу умматни ботил, бузилган динлар ва тузумларнинг зулмидан Исломнинг адолатига чақириш учун, дунёнинг торлигидан охиратнинг кенглигига чақириш учун юборди.


He bequeathed you their land, their houses and their possessions, and a territory you had not trodden, and Allah has power over all things. 	 Ва сизларга уларнинг ерини, ҳовли-жойларини, молу мулкларини ва қадамингиз етмаган ерни мерос қилиб берди. Аллоҳ ҳар бир нарсага қодир зотдир.


And the firmly- grounded in knowledge Say: we believe therein, the whole is from our Lord. 	 Ва фақат ақл эгаларигина эслайдилар. («Муҳкам» сўзи маҳкам, очиқ-ойдин, бошқа ёққа буриб бўлмайдиган, деган маънони англатади.


He will admit to His Mercy whom He will; But the wrong-doers,- for them has He prepared a grievous Penalty. 	 У кимни хоҳласа Ўз раҳматига киритадир ва золимлар учун аламли азоблар тайёрлаб қўйгандир.


"And O my people! 	 (Эй қавмим, менинг сиз учун куюнаётганимни ўзингизча ҳар хил тушунманг. Мен сизларнинг иймонли бўлиб, саодатга эришишингизни истайман, холос.


Surely I am a clear warner to you from Him; 	 Бу оятда тилга олинган хавф-хатар - динсизлик, ғафлат ва осийликдир, ундан қочиш гуноҳ ва ҳаром ишларни тарк этиб, Аллоҳга илтижо этиш билан бўлади. Аллоҳга қочишда инсон учун улуғ саодат ва мартаба бордир.)


I see thee and thy folk in error manifest. 	 Бу тушунчани уларнинг юзига очиқчасига айтди.)


They are destined to roast in the Fire.” 	 Улар, албатта, жаҳаннамга киргувчилардир», (дейюлур).


Say: 'I have asked no wage of you; that shall be yours. 	 Сен: «Мен сизлардан ҳеч бир ажр-ҳақ сўрамадим. Бас, у сизга бўлсин.


Is it they who allocate the mercy of your Lord? 	 Ёки улар Роббингнинг раҳматини тақсимлайдиларми?


An enemy of Ours, and his, will retrieve it.' 	 (Мусонинг онаси Аллоҳ берган илҳом билан уни сандиққа солиб, сувга оқизиб юборади. Мусонинг Ўз кўзи остида вояга етиши учун душман Фиръавннинг уйига уни жойлаштирган, қалбига унинг муҳаббатини солган Зот онанинг фарзанд фироқида қийналишига ҳам барҳам берди.


Yet the reward of the hereafter is best for those who believe and are mindful of God. 	 Иймон келтирган ва тақво қилганлар учун, албатта, охиратдаги ажр яхшироқ бўлур.


Do they not know that they are tried every year once or twice? 	 Шунда ҳам на тавба қилмаслар ва на эсламаслар. (Ҳар йили уларнинг ҳаётида бир ёки икки марта синовли ишлар, касалликми, бошқа мусибатми бўлиб ўтади.


except the believers who do good works, for theirs shall be an unfailing recompense. 	 Магар иймон келтирганлар ва яхши амаллар қилганларга миннатсиз ва узлуксиз ажрлар бордир.


If He decreeth a thing, He saith unto it only: Be! and it is. 	 Бир ишни ирода қилса, «Бўл!» дейиши кифоя, бўлаверадир», деди.


Said Firaun, “So who is the Lord of you both, O Moosa?” 	 У: «Эй Мусо, икковингизнинг Роббингиз ким?» деди.


He saith: 'I have wasted riches plenteous. 	 (Мол-дунё билан ғурурга кетганларга яхшилик йўлида эҳсон қил, деб айтилса, юқоридаги гапни айтишади. Ваҳоланки, яхшилик йўлида ҳеч нарса сарфламаган бўлади.)


Certainly We gave the Children of Israel the Book, judgement and prophethood and We provided them with all the good things. 	 Батаҳқиқ, биз Бани Исроилга китобни, ҳукмни ва Пайғамбарликни бердик, уларга пок нарсаларни ризқ қилиб бердик ва уларни оламлар ичида афзал қилдик. (Ўз замонасида, албатта, Бани Исроил ўзгалардан афзал бўлган.


They said: O our people! 	 «Эй, қавмимиз!


Those who denied Shu'eyb became as though they had not dwelt there. 	 Шуайбни ёлғончига чиқарганлар худди у ерда яшамагандек бўлдилар. Шуайбни ёлғончига чиқарганлар, ўшалар зиён кўрувчилар бўлдилар.


And those who brought this truth and those who testify for it – these are the pious. 	 (Яъни, Аллоҳнинг содиқ сўзини бандаларга етказган ва ўша содиқ сўзни тасдиқлаганлар тақводорлардир. Қуръони Каримни келтирган Муҳаммад (с. а. в.) ҳамда бошқа барча Пайғамбарлар алайҳиссалом ва барча мўмин бандалар шу сирага кирадилар.


In the name of Allah, the Entirely Merciful, the Especially Merciful. 	 (Аллоҳ таоло ўз китобини "бисмиллаҳ" билан бошлагани мусулмонларга ҳам ўрнак, улар ҳам доим ўз сўзларини ва ишларини "бисмиллаҳ" билан бошламоқлари лозим. Пайғамбар алайҳиссалом ҳадисларидан бирида: "Эътиборли ҳар бир иш "бисмиллаҳ" билан бошланмас экан, унинг охири кесикдир", деганлар.


Is there a god with Allah? 	 (Одамлар доимо қуруқлик ва денгизда сафар қилиб келади. Кўзланган манзилларга етиш учун турли йўллардан юришади.


When your Lord took from the Children of Adam, from their loins, their descendants and made them bear witness over themselves, [He said to them,] ‘Am I not your Lord?’ 	 Роббинг Бани Одамнинг умуртқа поғанасидан, қиёмат куни, бундан ғофил эдик, демасликларингиз учун, зурриётларини олиб, ўзларига ўзларини гувоҳ қилиб: «Роббингиз эмасманми?» деганида; «Худди шундай!


By oath of this clear Book. 	 Очиқ-ойдин Китобга қасам.


Only those who ask your permission do not believe in Allah and the Last Day and whose hearts are filled with doubt. 	 Албатта фақат Аллоҳга ва охират кунига ишонмайдиганлар ва қалблари шубҳага тўлганларгина сендан изн сўрарлар.


And say: 'O Lord, disembark me in a welcome place; You are the best of deliverers.' 	 Ва: «Эй Роббим, мени муборак манзилга туширгин, Сен, Ўзинг манзилга туширгувчиларнинг энг яхшисисан», дегин», дедик.


Truly, man is indeed hasty. 	 Шунингдек, яхшилик тилаб дуо қилганидек, ёмонлик тилаб ҳам дуо қилаверади. У аввал ёмонликни англаб етмайди, англаган чоғида ҳам ундан ўзини тўхтата олмайди.)


Those who are faithless and bar from the way of Allah—We shall add punishment to their punishment because of the corruption they used to cause. 	 Куфр келтирган ва Аллоҳнинг йўлидан тўсганларга фасод қилганлари учун азоб устига азоб зиёда қилдик. (Кофирлик ёмон фасоддир.


His Lord answered him and He turned their guile away from him. 	 Бас, Робби унинг (дуосини) ижобат қилиб, уларнинг макрини ундан нари қилди.


And if only they upheld [the law of] the Torah, the Gospel, and what has been revealed to them from their Lord, they would have consumed [provision] from above them and from beneath their feet. 	 (Албатта, иймон ва тақво Аллоҳ таолодан нозил бўлган Таврот ва Инжилни, бошқа илоҳий китобларни, жумладан, Қуръони Каримни ҳаётга татбиқ этишни тақазо қилади. Таврот ҳам, Инжил ҳам Муҳаммадга (с. а. в.) иймон келтиришга, у кишининг динига киришга амр қилган.


‘Tomorrow they will know who is a self-conceited liar. 	 Эртага ким ёлғончи ва кеккайган эканини билурлар.


And they bid thee hasten on the evil rather than the good, when exemplary punishments have indeed occurred before them. 	 (Уларга ўхшаган кофир қавмлар кўп ўтган. Улар ҳам буларга ўхшаб Пайғамбарларга қарши чиққан ва турли талаблар қўйган эдилар.


One who has received advice from his Lord and has stopped committing sins will be rewarded for his previous good deeds. 	 Кимки Роббидан мавъиза келганда тўхтаса, аввал ўтгани ўзига ва унинг иши Аллоҳнинг Ўзига ҳавола.


But if they strive with you to make you associate with Me that of which you have no knowledge, do not obey them. 	 Агар икковлари сени ўзинг билмаган нарсани Менга ширк келтиришга зўрласалар, бас, уларга итоат этма!


He is the Mighty, the Wise. 	 У азиз ва ҳаким зотдир.


It is Allah Who made out of the things He created, some things to give you shade; of the hills He made some for your shelter; He made you garments to protect you from heat, and coats of mail to protect you from your (mutual) violence. 	 Аллоҳ сизга Ўзи яратган нарсалардан соялар қилиб қўйди ва сизга тоғлардан бошпаналар, сизларни иссиқдан сақлайдиган кийимлар ва зарбадан сақлайдиган кийимлар қилиб қўйди. Шундай қилиб, У сизларга Ўз неъматини батамом қилиб берди.


Indeed, it is He who is the Knowing, the Wise. 	 Бошқалари, берилган бу неъмат учун Аллоҳга шукр саждаси қилдилар, дейдилар. Яна бирлари, ўша вақтда катталарнинг оёғига йиқилиб сажда қилиш бор эди, лекин Ислом шариатида бекор қилинган, деган фикрни айтганлар.)


In fact I gave them and their forefathers the usage of this world until the truth and the Noble Messenger who conveyed the message clearly, came to them. 	 Мен эса, анавиларни ва уларнинг ота-боболарини, то уларга ҳақ ҳамда очиқ-ойдин Пайғамбар келгунча фойдалантирдим.


Hunt when you have laid aside the robe of the pilgrim. 	 Эҳромдан чиқиб ҳалол бўлсангиз, ов қилсангиз, майли.


You may see the sun, when it rises, slanting toward the right of their cave, and, when it sets, cut across them towards the left, and they are in a cavern within it. 	 Қуёш чиққанида уларнинг каҳфининг ўнг томонидан мойил бўлганини, ботганда эса, чап томонидан қийиб ўтганини кўрасан. Улар эса у(ғор)нинг кенг жойидадирлар.


Give money for the cause of God but do not push yourselves into perdition. 	 (Бу ояти каримада Аллоҳ таоло мусулмонларни ўзининг йўлида пул-мол нафақа қилишга амр қилмоқда. Бунга жиҳод учун ҳам, бошқа хайрли ишлар учун ҳам нафақа қилиш киради.


They wish you would disbelieve as they disbelieved so you would be alike. 	 Улар сиз ҳам худди ўзларидек кофир бўлиб, уларга тенглашишингизни хоҳларлар.


And none rejects Our signs except everyone treacherous and ungrateful. 	 Аллоҳнинг неъмати ила ўлимдан топган нажотларига ношукрлик қиладилар. Кемага минган ва довулда қолган пайтда кўрган оят-белгиларини инкор этадилар.)


We decorated the lowest heaven with lamps and preserve them. 	 (Шундай қилиб, осмонлару ер олти кунда барпо қилинди. У кунлар қандай кунлар эканини Аллоҳнинг Ўзигина билади.


Indeed those who have faith and do righteous deeds—the All-beneficent will endear them [to His creation]. 	 Албатта, иймон келтирган ва яхши амалларни қилганларга Роҳман муҳаббат пайдо қилур.


But be careful not to make any secret engagement. 	 Лекин улар билан хуфёна ваъдалашманг.


But those who observe piety (commit no sin) by sitting with the (unbelievers) in order to preach (the Truth) so that they, too, may become pious. 	 Тақво қиладиганлар зиммасида у «мушрик»ларнинг ҳисобидан ҳеч нарса йўқ. Лекин эслатма бор.


Did the people of the towns feel secure against the coming of Our wrath by night while they were asleep? 	 Қишлоқлар аҳли уларга Бизнинг бало-қазойимиз тунда, ухлаётган ҳолларида келишидан хотиржаммилар?!


so We let loose upon them a raging wind over several inauspicious days, so that We might make them taste the torment of humiliation in the life of this world, and surely the torment of the Hereafter will be more humiliating. 	 Албатта, охират азоби хор қилгувчироқдир ва уларга нусрат берилмас. («Шумлик кунлари» яъни, ёмонлик кунлари деб оятда Од қавми устига бало шамоли келган кунлар айтилмоқда.


And hath made the moon a light therein, and made the sun a lamp? 	 Ва улар ичида ойни нур ва қуёшни чироқ қилиб қўйганини кўрмадингизми?


but if his shirt is torn from behind, she is lying and he is speaking the truth." 	 Агар кўйлак орт томондан йиртилган бўлса, хотин ҳамла қилган бўлади ва қочаётган Юсуфни тутиш учун ортидан ташланиб, кўйлакни йиртган бўлади. У ҳолда хотин ёлғон гапирган, Юсуф эса, ростгўй бўлади.


Say (to them O Muhammad SAW): "Sufficient is Allah for a witness between me and you. 	 «Мен билан сизнинг орамизда гувоҳликка Аллоҳнинг Ўзи кифоядир.


Verily the hypocrites would beguile Allah, whereas it is He who beguileth them,; and when they stand up to prayer, they stand up languidly, making a show to the people, and they remember not Allah but little. 	 Ҳолбуки, Аллоҳ уларни «алдовчи»дир. Агар намозга турсалар, дангасалик билан, хўжакўрсинга турарлар ва Аллоҳни камдан кам зикр қиларлар.


But if you are ill or on a journey or one of you comes from the place of relieving himself or you have contacted women and do not find water, then seek clean earth and wipe over your faces and hands with it. 	 (Ушбу оятлар синчиклаб ўқиб-ўрганилса, Исломнинг поклик дини, поклик бўлганда ҳам, мукаммал поклик дини эканлиги яққол намоён бўлади. Аввалги беш оятда пок нарсаларнинг ҳалол қилингани, мусулмонларга пок таомлар, покиза аёллар ҳалол қилингани ҳақида сўз борган бўлса, бу оятда бадан поклиги ҳамда, энг муҳими, қалб поклиги ҳақида сўз кетмоқда.


And be not like those who say, “We hear,” when they do not hear. 	 Ва ўзлари эшитмасалар ҳам, «эшитдик» деганлар каби бўлмангиз.


And to that which they did to the believers were witnesses. 	 Ва улар мўминларга қилаётган нарсаларига ўзлари ҳозирдирлар.


When the earth is crushed into small pieces 	 Йўқ! Вақтики, ер зилзилага тушиб парча-парча бўлиб кетса.


O ye who believe! follow not Satan's footsteps: if any will follow the footsteps of Satan, he will (but) command what is shameful and wrong: and were it not for the grace and mercy of Allah on you, not one of you would ever have been pure: but Allah doth purify whom He pleases: and Allah is One Who hears and knows (all things). 	 Ким шайтоннинг изидан эргашса, бас, албатта, у фоҳиша ва мункарга буюради. Агар сизларга Аллоҳнинг фазли ва марҳамати бўлмаганида абадул-абад ичингиздан бирор киши поклана олмас эди.


And indeed We gave Musa (Moses) the Scripture [the Taurat (Torah)]. 	 Ва Биз уни Бани Исроилга ҳидоят қилиб бердик. (Ушбу жумла маъноси ҳақида тафсирчи уламоларимиз турли фикрларни айтганлар.


Be devoted to the upright religion before the coming of the inevitable day when no one can escape from God and people will either be sent to Paradise or hell." 	 Бас, Аллоҳ томонидан рад қилинмайдиган кун келмасдан аввал тўғри динга юз тут. Ўша кунда (одамлар) бўлак-бзлак бўлурлар.


And if Shaitan (Satan) causes you to forget, then after the remembrance sit not you in the company of those people who are the Zalimun (polytheists and wrong-doers, etc.). 	 Уларнинг бу истеҳзоларини тинглаб ўтириш ҳеч тўғри келмайди. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло Ўз Пайғамбари Муҳаммадга (с. а. в.) «золим қавмлар»–мушрикларнинг ўшандай мажлисларида ўтиришларини ман қилмоқда.)


Whosoever is guided, is only guided to his own gain, and whosoever goes astray, it is only to his own loss; no soul laden bears the load of another. 	 Ким ҳидоятга юрса, фақат ўзи учунгина ҳидоят топадир. Ким залолатга кетса, фақат ўзи учунгина залолатга кетадир.


They will say: came there not your apostles Unto you with evidences? 	 Улар: «Сизга Пайғамбарларингиз очиқ-ойдин ҳужжатлар билан келмаган эдиларми?!» дедилар. Булар: «Ҳа», дейишди.


Indeed, Allah is swift in account. 	 Албатта, Аллоҳ ҳисобни тез қилгувчи зотдир.


Surely in this are signs for people who believe. 	 Албатта, бунда иймон келтирадиган қавм учун оят-белгилар бордир.


It is He Who has created you from a single person (Adam), and has given you a place of residing (on the earth or in your mother's wombs) and a place of storage [in the earth (in your graves) or in your father's loins]. 	 (Эркак бўлсин, аёл бўлсин, даставвал ҳаммаси ота сулбида сақланиб туради. Сўнгра она раҳмига–бачадонга ўтади, у ердан жой топади ва шундан кейин дунёга келади.


Respond to your Lord before there comes from God a Day that cannot be turned back. 	 Аллоҳ томонидан, қайтариб бўлмайдиган кун келмай туриб, Роббингизга ижобат қилинг!


And that his effort will soon be scrutinised? 	 Ва, албатта, унинг қилмиши тезда кўринар.


How many generations have We destroyed before them, who were far greater in riches and more boastful! 	 Ҳолбуки, Биз улардан олдин мол ва кўриниш жиҳатидан яхшироқ бўлган қанчадан-қанча асрларни ҳалок қилганмиз.


And thou wilt see the Wrong-doers, when in sight of the Penalty, Say: "Is there any way (to effect) a return?" 	 Золимларни кўрурсанки, азобни кўрган чоқларида: «(Ортга) қайтишга ҳеч бир йўл бормикан?» дерлар.


"Yes, now" (was the answer), "though before this you were disobedient and rebellious. 	 Эндими! Олдин исён қилган ва бузғунчилардан бўлган эдинг-ку?!


And who does greater wrong than he who conceals a testimony he has from God? 	 Ҳузуридаги Аллоҳдан бўлган гувоҳликни беркитган кимсадан ҳам золимроқ одам борми?!


Do not set up another god besides Allah, or you will sit blameworthy, forsaken. 	 Аллоҳ билан бирга ўзга илоҳни (шерик) қилма! Яна мазамматга учраб, чорасиз ўтириб қолмагин.


He said, "I only complain of my suffering and my grief to Allah, and I know from Allah that which you do not know. 	 У: «Албатта, мен дарду ҳасратимдан фақат Аллоҳнинг Ўзига шикоят қилмоқдаман ва Аллоҳдан сиз билмаган нарсани биламан.


That of it ye may traverse the ways open. 	 Унда сиз кенг йўллардан юришингиз учун», деб айтдим.


for everyone of you who wishes to follow the Straight Way; 	 Сизлардан мустақим бўлишни хоҳловчилар учун.


Then Allah sent a crow who scratched the ground to show him to hide the dead body of his brother. 	 Аллоҳ ер юзида кезиб юрган қарғани унга биродарининг ўлигини қандай кўмишини кўрсатиш учун юборди. У: «Шўрим қурсин!


They are not its true patrons. 	 Ҳолбуки, унинг валийлари эмаслар.


And unto Allah prostrateth himself whosoever is in the heavens and the earth, willingly or of constraint, and also thir shadows in the moring and the evenings. 	 Уларнинг ҳаммаси, хоҳласалар ҳам, хоҳламасалар ҳам, Аллоҳ таолога сажда қиладилар, Унга таслимдирлар, У жорий этган қонунларга бўйинсуниб яшайдилар. Нафақат уларнинг жасадлари, балки соялари ҳам Аллоҳнинг амрига эртаю кеч бўйинсунадилар–сажда қиладилар.


Then, as for him whose scales are heavy (with good works), 	 Кимнинг торозуси оғир келса...


How could there be a treaty between idolaters and God and His Apostle, except those you covenanted by the Sacred Mosque? 	 Қандай қилиб мушрикларга Аллоҳнинг ҳузурида ва Унинг Расулининг ҳузурида аҳд бўлсин?! Магар сиз билан Масжидул Ҳаром олдида аҳдлашганлар, сизга нисбатан мудом мустақим турсалар, сиз ҳам мустақим туринг.


'Your tryst shall be upon the Feast Day.' said Moses. 	 У: «Ваъда вақтингиз зийнат куни. Одамларнинг чошгоҳда тўпланиши», деди.


And We gave him Isaac and Jacob and guided them, as We had guided Noah before them, and of his descendants, David and Solomon and Job and Joseph and Moses and Aaron. 	 Бундан олдин Нуҳни ҳам ҳидоят қилган эдик. Ва унинг зурриётидан Довуд, Сулаймон, Айюб, Юсуф, Мусо, Ҳорунни (ҳам ҳидоят қилдик).


And whatever good you [believers] spend is for yourselves, and you do not spend except seeking the countenance of Allah. 	 Нафақа қилган яхшиликларингиз ўз фойдангизга. Қилган нафақангиз, фақат Аллоҳнинг юзини исташ учундир.


Generally it is recommended that you install the version from the software channel, since it is usually better supported. 	 Умуман олганда, дастурлар манбасидаги версияни ўрнатишингиз тавсия этилади, зеро у яхшироқ қўллаб қувватланади.


Upon the day when their faces are turned about in the Fire they shall say, 'Ah, would we had obeyed God and the Messenger! 	 Юзлари олов ичида айлантирилаётган кунда улар: «Вой шўримиз қурсин, кошки Аллоҳга итоат қилсак эди, Расулига итоат қилсак эди», дерлар.


Who set up along with Allah anot her god; presently they shall know. 	 Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳ (шерик) қилурлар. Бас, тезда билурлар.


Say, "Never will you follow us. 	 Йўқ, улар озгина нарсадан бошқа нарсани англамаслар.


Who obey the commands of their Lord and fulfil their devotional obligations, whose affairs are settled by mutual consultation, who spend of what We have given them, 	 Роббиларига ижобат қилган, намозни тўкис адо этган, ишлари ўзаро шуро ила бўлган ва уларга ризқ қилиб берган нарсаларимиздан инфоқ қиладиганлар учундир.


Your promise was surely true. You are the most just of all judges." 	 (Яъни, бу билан Нуҳ (а. с.), эй Роббим, сен менга аҳлингни қутқараман, деб ваъда берган эдинг, ўғлим аҳлимдан-ку, ўша боламни менга бергин, ўзинг ҳикмат ила ҳукм чиқаргувчи зотсан, демоқчилар.)


Surely when We pound the earth to powder grounded, pounded to dust, 	 Йўқ! Вақтики, ер зилзилага тушиб парча-парча бўлиб кетса.


Each man among them bears [the onus for] his share in the sin, and as for him who assumed its major burden from among them, there is a great punishment for him. 	 Гапни бошқа ёққа буриб, ҳақиқатдан четга чиқиш, ёлғондан уйдирма тўқиш, бўҳтон ва иғво қилиш араб тилида »ифк« дейилади. Мунофиқлар Ойиша онамизга нисбатан ифк уюштирдилар.


That is a lightening granted you by your Lord, and a mercy; and for him who commits aggression after that -- for him there awaits a painful chastisement. 	 Лекин ояти каримага биноан, одам ўлдирган шахсни қасос учун, албатта, ўлдириш шарт эмас, балки ўликнинг эгалари кечиб юборса, ўлдирмай қўйиб юборса, ўрнига хун пули олса ҳам бўлади. Бунда ўлик эгаси ҳақини яхшилик билан сўраши лозим, айбдор тараф ҳам уларнинг ҳақини яхшилик билан адо этиши зарур.)


"And touch her not with harm, lest the torment of a Great Day seize you." 	 Ва унга ёмонлик етказманглар, унда сизни улуғ куннинг азоби тутадир», деди. (Бошқа оятларда баён этилганидек, туянинг тошдан чиқарилишининг ўзи мўъжиза бўлган эди.


Say: You do not believe but say, We submit; and faith has not yet entered into your hearts; and if you obey Allah and His Apostle, He will not diminish aught of your deeds; surely Allah is Forgiving, Merciful. 	 (Бир кун саҳро араблари Пайғамбар алайҳиссалом ҳузурларига келиб, иймон келтирдик, деб миннат қилишган. Аслида эса, улар янги мусулмонлар бўлиб, ҳали ҳақиқий иймон қалбларидан жой олган эмас эди.


He turned away from them saying, "My people, I preached the Message of my Lord to you and gave you good advice, but you do not love advisors." 	 Кейин, У улардан юз ўгирди ва: «Эй қавмим, батаҳқиқ, мен сизга Роббимнинг юборганини етказдим ва насиҳат қилдим. Лекин сиз насиҳат қилувчиларни севмас экансиз», деди.


Surely Ar-Rahman will show love for those who believe and do the right. 	 Албатта, иймон келтирган ва яхши амалларни қилганларга Роҳман муҳаббат пайдо қилур.


Indeed, this is the mighty victory, 	 Албатта, бу айни улуғ ютуқдир.


Thus do We requite him who transgresses and does not believe in the signs of your Lord (during the life of the world); and surely the punishment of the Hereafter is even more terrible and more enduring. 	 Исроф қилган ва Робби оятларига иймон келтирмаганларни ана шундай жазолайрмиз. Охират азоби, албатта, ашаддийроқ ва боқийроқдир.


Surely those who deny the truth spend their wealth to hinder people from the way of Allah, and will continue to so spend until their efforts become a source of intense regret for them, and then they will be vanquished, and then these deniers of the truth will be driven to Hell, 	 (Ушбу сураи карима тафсири муқаддимасида келтирилган Бадр уруши ҳақидаги ривоятларда Макка мушрикларининг бойлари мусулмонларга, Пайғамбарга (с. а. в.) қарши қанчалик молу мулк сарифлаганликларини кўриб ўтдик. Кофирлар одамларини Аллоҳнинг йўлидан қайтариш учун ундан кейин ҳам, ҳозир ҳам ҳисобсиз маблағларини сарфламоқдалар.


Remember Him as it is He who guided you though before that you were amongst the astray. 	 Сўнг Жиброил «Сизга ўз Роббингиздан фазл исташингизда гуноҳ йўқдир», деган оятни олиб тушди, дедилар. Илгари мусулмонлар Исломдан олдинги ҳаётлари билан мусулмон бўлганларидан кейинги ҳаётларини солиштириб кўриб, бу улуғ неъматларни тушуниб етар эдилар ва уни берган Аллоҳга шукр қилар эдилар.)


Is it not sufficient in regard to your Lord that He is a Witness over all things? 	 Ершунос, осмоншунос, табиатшунос, ҳайвоншунос ва бошқа турли соҳа олимлари Аллоҳнинг уфқларидаги оят-белгиларини ўрганиб, Аллоҳ таолога иймон келтирмоқдалар. Шунингдек, инсоннинг ўзини ўрганган олимлар ҳам Қуръонни тан олмоқдалар.)


Equal it is Unto them: whether thou askest forgiveness for them or askest not forgiveness for them, Allah shall forgive them not. 	 Уларга истиғфор айтасанми ёки айтмайсанми-улар учун бари бир. Аллоҳ уларни ҳеч мағфират қилмас.


And when the mountains are carried away by wind. 	 Ва вақтики, тоғлар кўчирилса.


God is Compassionate to His servants. 	 Агар банданинг бу дунёдаги амаллари яхши бўлса, хурсандчиликка, бахтга, саодатга эришади. Ёмон бўлса, қани энди ушбу ёмон амаллар олис-олисларда бўлса эди, менга яқин бўлмаса эди, деб орзу қилади.)


Have you not seen the people who call themselves pure? 	 Ўзларини пок қилиб кўрсатаётганларни кўрмайсанми?! Йўқ!


God is all knowing and wise. 	 Оятда эрли аёллардан «қўлингизга мулк бўлиб тушганлар» истисно қилинмоқда. Яъни, урушда душман томондан мусулмонлар қўлига тушган аёллар, эрлари бўлса ҳам, ҳайз кўрганларидан кейин уларга молик бўлган мусулмонларга ҳалол бўлаверади.)


Abraham was neither a Jew nor a Christian, but he was one inclining toward truth, a Muslim [submitting to Allah]. 	 Иброҳим яҳудий ҳам, насроний ҳам бўлмаган эди. Лекин у ҳақ йўлдан тоймаган мусулмон эди.


This is some of the news of the unseen which We reveal to you, (Muhammad). 	 Бу ғайб хабарлардан бўлиб, уни сенга ваҳий қилмоқдамиз.


Our Word had already preceded Our worshipers, the Messengers, 	 Батаҳқиқ, Пайғамбар этиб юборилган бандаларимизга сўзимиз ўтгандир.


Had they believed and were cautious, far better for them would be the reward from Allah, if they but knew. 	 Агар улар иймон келтириб, тақво қилганларида, гар билсалар, Аллоҳнинг ҳузуридаги савоб яхши эди.


Their Lord gives them good news of mercy from Himself and (His) good pleasure and gardens, wherein lasting blessings shall be theirs; 	 Роббилари уларга Ўз тарафидан бўлган раҳмат, розилик ва ичида уларга аталган доимий неъматлар бор жаннатларнинг башоратини беради. (Яъни, иймон келтириб, ҳижрат қилиб, моллари ва жонлари билан жиҳодга чиққан бандалар, ана шундай ютуқларга эришадилар.)


They are only liars. 	 Албатта, улар ёлғончилардир.


and we shall not be punished." 	 (Яъни, бизга қанча гапирсанг ҳам, барибир сен айтган йўлдан юрмаймиз. Бу қилмишимиз учун, сен айтаётганингдек, азобланмаймиз ҳам, дедилар.)


Are We then wearied with the first creation? 	 Аввалги яратишга ожиз бўлдикми? Йўқ!


So if you, [O Muhammad], gain dominance over them in war, disperse by [means of] them those behind them that perhaps they will be reminded. 	 Агар урушда улардан зафар қозонсанг, бас, уларни ҳалок қилиш билан ортларидагиларни сарсон қилиб қўй, шоядки эсласалар.


And He gave you much of what you seek; and if you enumerate the favours of Allah, you will never be able to count them; indeed man is very unjust, most ungrateful. 	 Ва У сизга барча сўраган нарсаларингиздан берди. Агар Аллоҳнинг неъматларини санасангиз, саноғига ета олмассизлар.


On the Day you shall return to Him, He will let you know what you have. done: He has full knowledge of everything. 	 Унинг Ўзига қайтариладиган кунда эса, қилган амаллари ҳақида уларга хабар берур. Аллоҳ ҳар бир нарсани ўта билгувчи зотдир.


They plotted to harm him, but We made them the biggest losers. 	 Улар у(Иброҳим)га ёмонлик ирода қилган эдилар. Биз уларни энг зиёнкорлар қилиб қўйдик.


by your Lord, We shall question them all 	 Бас, Роббинг ила қасамки, уларнинг ҳаммасидан, албатта, сўрармиз.


If you are defiled, purify yourselves; but if you are sick or on a journey, or if any of you comes from the privy, or you have touched women, and you can find no water, then have recourse to wholesome dust and wipe your faces and your hands with it. 	 (Ушбу оятлар синчиклаб ўқиб-ўрганилса, Исломнинг поклик дини, поклик бўлганда ҳам, мукаммал поклик дини эканлиги яққол намоён бўлади. Аввалги беш оятда пок нарсаларнинг ҳалол қилингани, мусулмонларга пок таомлар, покиза аёллар ҳалол қилингани ҳақида сўз борган бўлса, бу оятда бадан поклиги ҳамда, энг муҳими, қалб поклиги ҳақида сўз кетмоқда.


God is verily with those who are pious and devout, and those who are doers of good. 	 Албатта, Аллоҳ тақво қилганлар ва гўзал ишлар қилганлар биландир.


Will they then renounce God’s blessings? 	 Аллоҳнинг неъматини инкор қиладиларми?!


Certainly, to God belongs everyone in the heavens and everyone on earth. 	 Огоҳ бўлингким, осмонларда ким бўлса ва ер юзида ким бўлса, албатта, Аллоҳникидир. Аллоҳдан ўзга шерикларга илтижо қилаётганлар нимага эргашадилар?


And, O my people! 	 Эй қавмим, нечун мен сизни нажотга чақирсам, сиз мени дўзахга чақирурсиз?!


They will question thee concerning the monthly course. 	 Сендан ҳайз ҳақида сўрарлар. Сен: «У кўнгилсиз нарсадир.


You cannot compel any one except your own self; but urge the believers to fight. 	 Ўзингдан бошқадан масъул қилинмайсан. Мўминларни қизиқтир.


And he said to the one he thought would be released, “Mention me to your master.” 	 Ва у ўзи икковларидан нажот топгувчи деб билган шахсга: «Хўжанг ҳузурида мени эсга ол», деди. Шайтон унга хўжасига эслатишни унуттирди.


These are the heirs 	 Ана ўшалар ворис бўлгувчилардир.


And a declaration from Allah and His Messenger to mankind on the greatest day (the 10th of Dhul-Hijjah - the 12th month of Islamic calendar) that Allah is free from (all) obligations to the Mushrikun (see V. 2:105) and so is His Messenger. 	 (Бу) Аллоҳ ва Унинг Расулидан одамларга «ҳажжул акбар» куниги билдиришдир. Албатта, Аллоҳ ва Унинг Расулининг мушриклар билан оралари очиқдир.


And when Zaid was through with her, We gave her to you in marriage, so that it may not remain a sin for the faithful (to marry) the wives of their adopted sons when they are through with them. 	 У зот одамлар, ўзининг асранди ўғли талоқ қилган хотинга уйланибди, деб айтишларидан қўрқар эдилар. Расули Акрам ушбу мулоҳазалар билан Аллоҳ кўнгилларига солган ишни–Зайд талоқ қилганидан кейин Зайнабга уйланиш ниятини махфий тутар эдилар.


Nay, Him you call upon, so He clears away that for which you pray if He pleases and you forget what you set up (with Him). 	 У эса, хоҳласа, сиз дуо қилган нарсага кушойиш берадир. Сиз эса ширк келтираётган нарсангизни унутарсиз», деб айт.


With Allah rests guidance to the straight path, and some of the paths are devious, and had He wished He would have guided you all. 	 (Бу дунёда ҳиссий йўлларга ўхшаб, маънавий йўллар ҳам кўпдир. Ўша маънавий йўллар ичида яхшиси ҳам, ёмони ҳам бор: Энг тўғри йўл, яъни, мақсадга эриштирадиган, икки дунё саодатига олиб борадиган йўл–Аллоҳ йўлидир.)


Neither are you accountable for them in any way, nor are they accountable for you in any way, so that you may drive them away and thus become one of the wrongdoers. 	 («Эртаю кеч Роббиларига Унинг юзини ирода қилиб дуо этаётганлар» ижтимоий ҳолатлари қандай бўлишидан қатъи назар, ҳатто дунёдаги энг фақир-камбағал одам бўлсалар ҳам, олиймақом инсон ҳисобланадилар. Шунинг учун ҳам Пайғамбар (с. а. в.) бойларнинг гапига кириб, уларни ўз ҳузурларидан ҳайдашга ҳақлари йўқ.


He wants to drive you out of your land by his magic, so what do you advise?" 	 (Худонинг динига қарши чиққан, Аллоҳнинг йўлидаги даъватчиларни ўзига душман билган туғёнкорларнинг доимий гапларидан бири. Атрофидаги гумашталарига ва содда халққа даъватчини хавфли қилиб кўрсатади ва уларни қўрқитади.)


Have not come to them the tidings of those before them: the people of Nuh and 'Ad and Thamud and the people of Ibrahim and the dwellers of Madyan and of the overturned cities! 	 Уларга ўзларидан олдин ўтганларнинг, Нуҳ, Од, Самуд қавмининг ва Иброҳим қавмининг, Мадян эгаларининг ва тўнтарилган(қишлоқ)ларнинг хабари келмадими? Уларга Пайғамбарлари очиқ-ойдин ҳужжатлар билан келдилар.


For them is forgiveness and a noble provision. 	 (Шу билан ифк ҳодисаси — мусулмонлар жамоасини катта мусибатга солган ҳодиса ҳақидаги оятлар ниҳоясига етди. Бу ҳодиса Пайғамбар (с. а. в.) оиласининг поклигини ва бу оилани Аллоҳнинг Ўзи сақлашини исбот этди.)


from God, the Lord of the Stairways. 	 У маъорижлар эгаси Аллоҳдандир.


And We afflicted the people of Pharaoh with barren years, and with shortage of crops, that they may take heed. 	 Биз Фиръавн аҳлини, шояд эсласалар, деб (қаҳатчилик) йиллар ва мевалар танқислиги ила тутдик.


And of everything We are the All-Knower. 	 Барча нарсани билгувчи бўлдик.


He it is Who created you of dust, and thereafter of a drop, and thereafter of a clot, and thereafter He bringeth you forth as an infant, and thereafter He ordaineth that ye attain your full strength and thereafter that ye become old men-though some of you die before-and that ye attain the appointed term, and that haply ye may reflect. 	 (Бу оятда кибрга кетиб, ўзини унутган, Аллоҳни–холиқини тан олмай қўйган инсонга асли, ожизлиги эслатилмоқда. Яъни, эй одамлар, сизнинг айримларингиз камолга ёки қариликка етишдан олдин вафот этиб кетади.


Haman, light for me a fire over clay, and build me a tower so that I may take a look at Moses’ god, and indeed I consider him to be a liar!’ 	 Осмон сенга ўхшаш бандалар учун Аллоҳ таоло томонидан яратилган бир нарса-ку, нима учун Аллоҳни осмон билан чегаралаб қўймоқчисан?! Ушбу саволлар ҳам ўзини худо санаётган Фиръавнинг нақадар эси паст эканини тушунишга ёрдам беради.


The seven heavens glorify Him, and the earth [too], and whoever is in them. 	 Унга етти осмону ер ва улардаги кимсалар тасбеҳ айтур. Унинг ҳамди ила тасбеҳ айтмаган ҳеч бир нарса йўқ.


But Allah records their nightly (plots): So keep clear of them, and put thy trust in Allah, and enough is Allah as a disposer of affairs. 	 «Итоат»дан бошқа ният йўқ, деб кўрсатмоқчи бўлишади. Аслида эса, мақсадлари бошқа, шунинг учун ҳам, Пайғамбар алайҳиссаломнинг ҳузурларидан чиқишганидан сўнг «итоат»ни унутиб, бошқача иш тутишади.)


[Musa (Moses)] said: "The knowledge thereof is with my Lord, in a Record. 	 Роббим адашмас ва унутмас. (Яъни, ўтган асрлар ҳақидаги барча илм Роббим ҳузуридаги китобда ёзилгандир.


But those who reject Our Ayat (proofs, evidences, verses, lessons, signs, revelations, etc.) and treat them with arrogance, they are the dwellers of the (Hell) Fire, they will abide therein forever. 	 Оятларимизни ёлғонга чиқарганлар ва улардан кибр қилганлар, ана ўшалар дўзах эгаларидир. Улар унда абадий қолурлар.


A messenger from among them had come to them, but they denounced him, so the punishment seized them in the midst of their wrongdoing. 	 Кейин золим бўлганлари учун уларни азоб тутди. (Аҳли Макка бу Пайғамбарга иймон келтириш, у билан фахрланиш ўрнига, уни ёлғончига чиқарди, унга турли бўҳтонлар қилди ва озорлар берди.)


Indeed those who conceal what We have sent down of manifest proofs and guidance, after We have clarified it in the Book for mankind—they shall be cursed by Allah and cursed by the cursers, 	 Албатта, Биз нозил қилган равшан оятларни ва ҳидоятни одамларга китобда баён қилиб берганимиздан кейин беркитганларни–ўшаларни Аллоҳ лаънатлайди. Ва лаънатловчилар лаънатлайди.


How far astray they have been led! 	 Қаён бурилмоқдалар?!


They shall say: Aye! by our Lord! 	 Улар, Роббимизга қасамки, худди шундоқ, дерлар.


He was good to me when He brought me forth from the prison, and again when He brought you out of the desert, after that Satan set at variance me and my brethren. 	 Албатта, Унинг Ўзи билгувчи ва ҳикматли зотдир. (Бу ояти каримада узоқ айрилиқдан сўнг дийдор топишиб, сўрашиб бўлганларидан кейинги ҳолатларнинг тасвири келтирилмоқда.


Implore not to-day; verily ye from Us are not to be succoured. 	 Энди, бугун фарёд солманг! Албатта, Биз томонимиздан сизга нусрат қилинмас.


So turn away from them, (O Prophet). 	 Бас, улардан юз ўгир!


These hasten to good things and they are foremost in (attaining) them. 	 Ана ўшалар яхшиликларга шошилурлар ва улар ўша(яхшилик)лар учун мусобақа қилурлар.


And the angels say, “Each one of us has an appointed known position.” 	 Биздан ҳар биримизнинг маълум мақоми бордир.


We have sent it down with the truth, and with the truth it has come down. 	 Уни ҳақ ила нозил қилдик ва ҳақ ила нозил бўлди.


(This is) a Grace from Allah and His Favour. 	 Бу Аллоҳ томонидан фазл ва неъматдир.


Have they any authority over God? 	 Ёки улар бошқарувчиларми?


We had no authority over you, but you were an insolent nation. 	 Бизнинг устингиздан ҳукмронлигимиз бўлмаган эди. Йўқ!


Then, [O Muhammad], would you compel the people in order that they become believers? 	 Ёки сен одамларни мўмин бўлишга мажбурлайсанми?


Enlarge the document 	 Ҳужжатни кенгайтириш


But Allah raised him ['Iesa (Jesus)] up (with his body and soul) unto Himself (and he is in the heavens). 	 Балки уни Аллоҳ Ўзига кўтарди.


(Muhammad), have you seen those who think that they have faith in what is revealed to you and to others before you, yet choose to take their affairs to Satan for judgment even though they are commanded to deny him. 	 Сенга нозил бўлган нарсага ва сендан олдин нозил бўлган нарсага иймон келтирганларини даъво қилаётганларни кўрмайсанми?! Тоғутдан ҳукм сўраб беришни истайдилар.


then went arrogantly to his household. 	 Сўнг ўз аҳлига керилиб борди.


Therefore, the curse of Allah be upon the unbelievers! 	 Аввалги гапларини ўзлари инкор қилдилар. Шунда Муоз ибн Жабал, Башир ибн ал-Барраа ибн Маъруф ва Довуд ибн Саламалар уларга қарата: «Эй яҳудийлар жамоаси, Аллоҳдан қўрқинглар!


(On the Day of Reckoning) We shall question the people to whom We had sent Our apostles, (if they followed their teachings), and will question the apostles. 	 Бас, Биз, албатта, Пайғамбар юборилганлардан ҳам ва, албатта, Пайғамбарлардан ҳам сўрармиз. (Яъни, охиратда Пайғамбар келган ҳар бир қавмдан, шахсдан: «Сизларга Пайғамбар келдими?


But those who disbelieve invent lies against Allah, and most of them have no understanding. 	 «Ҳомм» эса, луғатда «ҳимоя қилувчи» маъносини англатиб, урғочи ҳайвонларга қочириш учун қўйиладиган эркак ҳайвонга айтилади. Жоҳилий араблар бир эркак ҳайвон ўнта урғочини қочирса, уни «ҳомм» деб атар эдилар ва унга ҳам алоҳида муносабат кўрсатилар, минилмас, юк юклатилмас эди.)


So all praise belongs to Allah, the Lord of the heavens and the Lord of the earth, the Lord of all the worlds. 	 Бас, барча ҳамд осмонларнинг Роббига, ернинг Роббига ва оламларнинг Роббигадир.


And We inspired Musa (Moses) and his brother (saying): "Take dwellings for your people in Egypt, and make your dwellings as places for your worship, and perform As-Salat (Iqamat-as-Salat), and give glad tidings to the believers." 	 Биз Мусога ва унинг биродарига: «Икковингиз қавмингиз учун Мисрда уйлар тайёрланг, уйларингизни қибла қилиб, намозни тўкис адо этинглар ва мўминларга хушхабар бер», деб ваҳий юбордик.


The semblance of those who take protectors besides God is that of the spider. 	 Аллоҳни қўйиб, ўзга дўстлар тутганларнинг мисоли ўзига уй тутган ўргимчакка ўхшайди. Ҳолбуки, энг заиф уй ўргимчакнинг уясидир.


Is not the kingdom of Egypt for me, and these rivers that flow beneath me? 	 Миср мулки ва мана бу остимдан оқиб турган анҳорлар меники эмасми?!


Say: "Can you expect for us (any fate) other than one of two glorious things- (Martyrdom or victory)? 	 Сен: «Сиз биз учун фақат икки яхшиликдан бирини кутмоқдасиз, холос. Биз эса, Аллоҳ сизни Ўз ҳузурида бўладиган ёки бизнинг қўлимиздан етадиган азобга дучор қилишини кутмоқдамиз.


I preach unto you the messages of my Lord and I councel you good, and I know from Allah which ye know not. 	 Сизларга Роббимнинг юборганларини етказаман, насиҳат қиламан ва Аллоҳ томонидан сиз билмаган нарсани биламан.


We know best whatever they allege. 	 Биз нима васф қилаётганларини яхши билгувчимиз.


We shall now show them Our signs in all the directions and within their own selves until it becomes clear to them that it is certainly the truth; is not your Lord sufficient as a Witness over all things? 	 (Дарҳақиқат, ўтган давр ичида Аллоҳ таоло одамларга уфқларда, атроф-жонибида кўплаб ажойиботларни англатиб қўйдики, ўша белгиларни ўрганган одамлар Қуръоннинг ҳақ илоҳий китоб эканини тан олиб, мусулмон бўлмоқдалар. Ершунос, осмоншунос, табиатшунос, ҳайвоншунос ва бошқа турли соҳа олимлари Аллоҳнинг уфқларидаги оят-белгиларини ўрганиб, Аллоҳ таолога иймон келтирмоқдалар.


Know that it is Allah Who revives the earth after its death; We have indeed illustrated the signs for you, for you to understand. 	 Билингларки, албатта Аллоҳ ўлик ерни тирилтирур. Дарҳақиқат, сизларга оятларни баён қилдик, шоядки ақл юритсангизлар.


And the trumpet will be blown: this is the Day of the Threatening. 	 Ва сур ҳам чалинди. Бу қўрқитилган кундир.


So do not waste away your self with grief for them. 	 (Шайтоннинг малайига айланган одамга ўзининг ҳар бир ёмон иши зийнатли кўринади.


When they despaired of him, they went in private to confer together. 	 Ундан умидни узган чоғларида, четга чиқиб, хуфёна маслаҳат қилдилар.


And it is surely a source of grief for the unbelievers. 	 Ва албатта у кофирлар учун ҳасратдир.


Surely, in that there is a sign for a nation who understands. 	 Масалан, кеча билан кундузнинг қанчалик улуғ неъматлар эканини англаб етиш учун икковидан бири йўқ бўлишини тасаввур қилишнинг ўзи кифоя.)


God is All-hearing and All-knowing. 	 Албатта, сенинг дуоинг улар учун сокинликдир. Аллоҳ эшитгуви ва билгувчи зотдир.


Say, ‘Our Lord will bring us together, then He will judge between us with justice, and He is the All-knowing Judge.’ 	 Сен: «Роббимиз бизларни жамлар, сўнгра ҳақ ила орамизни очиқ қилур. У ўта очгувчи ва ўта билгувчидир», деб айт.


What about someone whose heart God has opened to Islam, so that he follows a light from His Lord? 	 Аллоҳ кўксини Исломга кенг қилиб очиб қўйган шахс ўз Роббидан бўлган нурда эмасми?!


We recite them unto thee in truth. 	 Уларни сенга ҳақ ила тиловат қилмоқдамиз.


Nay, you prefer the life of this world; 	 Лекин, сизлар дунё ҳаётини устун қўясизлар.


And We have assigned Unto them some companions who made fairseeming Unto them that which was before them and that which was behind them justified upon them was the Word Pronounced on the communities of the jinn and mankind who passed away before them; verily they were the losers. 	 Унинг атрофидаги дўстлари ҳам буни тасдиқлаб туради. Агар яқин дўстлар унга аввалги гуноҳларини ҳам, бўлажак гуноҳларини ҳам зийнатлаб кўрсатаверсалар, улар уни жаҳаннам томон мақтаб-мақтаб олиб кетаётган бўладилар.


Our Lord, and accept my supplication. 	 Эй Роббимиз, дуони қабул этгин.


Fear your Lord Who created you from a single soul and from it created its spouse and from them both has spread the multitude of men and women; fear Allah in Whose name you claim (your rights from one another) and be mindful of your blood relations; indeed Allah is always seeing you. 	 Сизларни бир жондан яратган ва ундан унинг жуфтини яратиб, икковларидан кўплаб эркагу аёллар таратган Роббингиздан қўрқинглар! Номини ишлатиб бир-бирингиздан сўровда бўладиганингиз Аллоҳдан ва қариндошлик (алоқалари) дан қўрқинг.


There is none in the heavens and earth except he comes to the Merciful as a worshiper. 	 Осмонлару ердаги барча кимсалар Роҳманга банда бўлган ҳолларида келурлар.


Say thou: verily the guidance of Allah, that is the Guidance, and we are commanded to submit ourselves to the Lord of the worlds. 	 (Булар эътиқодда, ибодатда, ихлосда, таслимда, розилик тилашда ва амрни адо этишда турли нарса ва шахсларни Аллоҳга шерик қиладиганларга айтиладиган гаплардир. Бу хитоб уларнинг виждон ва ақлларига очиқчасига мурожаатдир.)


God: There is no god but He. 	 Аллоҳдан ўзга ибодатга сазовор зот йўқ.


He said: O chiefs! which of you will bring unto me her throne, ere they come unto me submitting themselves? 	 У (Сулаймон): «Эй аъёнлар! Улар менга таслим бўлиб келишларидан олдин қайсингиз ҳузуримга у(малика)нинг тахтини келтира оладир?» деди.


Verily the Truth from thy Lord hath come unto thee. 	 Батаҳқиқ, сенга Роббингдан ҳақ келди.


People of the Book, now there has come to you Our Messenger, making things clear to you, upon an interval between the Messengers lest you should say, 'There has not come to us any bearer of good tidings, neither any warner. 	 (Биз «бўш давр» деб таржима қилган сўз Қуръони Карим матнида «фатратин» дейилган. Бу сўз луғатда, сукунат, бўшлик, кесилиш ва заифлик маъноларини англатади.


by the raiders at dawn, 	 Тонг чоғида ғорат қилувчи отлар билан қасам.


They will answer: "God has verily forbidden these to those who denied the truth. 	 Улар: «Албатта, Аллоҳ буларни кофирларга ҳаром қилган.


Say, “I have been ordered to be the first to submit myself (to Him), and O people, do not be of the polytheists.” 	 У таом беради ва таомланмайди», деб айт. Сен: «Мен аввалги таслим бўлувчи бўлмоққа амр қилиндим ва менга ҳеч мушриклардан бўлмагин, деб айтилди», деб айт.


Among the people are those who say, ‘We have faith in Allah and the Last Day,’ but they have no faith. 	 Ва Одамлардан, Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирдик, дейдиганлари бор. Ҳолбуки, улар мўмин эмаслар.


They ask you what has been made lawful to them. 	 Сендан уларга нима ҳалол қилинганини сўрарлар.


Also (prohibited are) women already married, except those whom your right hands possess: Thus hath Allah ordained (Prohibitions) against you: Except for these, all others are lawful, provided ye seek (them in marriage) with gifts from your property,- desiring chastity, not lust, seeing that ye derive benefit from them, give them their dowers (at least) as prescribed; but if, after a dower is prescribed, agree Mutually (to vary it), there is no blame on you, and Allah is All-knowing, All-wise. 	 Оятда эрли аёллардан «қўлингизга мулк бўлиб тушганлар» истисно қилинмоқда. Яъни, урушда душман томондан мусулмонлар қўлига тушган аёллар, эрлари бўлса ҳам, ҳайз кўрганларидан кейин уларга молик бўлган мусулмонларга ҳалол бўлаверади.)


We created the human being from clay, from molded mud. 	 Батаҳқиқ, Биз инсонни қуруқ лойдан, ўзгартирилган қора балчиқдан яратдик.


"In gardens and springs. 	 Боғ-роғларда, булоқларда?!


Praise be to Allah, Who created (out of nothing) the heavens and the earth, Who made the angels, messengers with wings,- two, or three, or four (pairs): He adds to Creation as He pleases: for Allah has power over all things. 	 Ҳамду сано осмонлару ерни йўқдан бор қилган, фаришталарни икки, уч, тўрт қанотли элчилар қилган Аллоҳга бўлсин. У зот махлуқотларда нимани хоҳласа, зиёда қиладир.


The people of Pharaoh. 	 Фиръавн қавмига.


He hath made for you pairs of yourselves, and of the cattle also pairs, whereby He multiplieth you. 	 Чорва ҳайвонларини ҳам жуфт қилиб яратди. У зот сизни ўша (жуфтлик) асосида кўпайтирур.


Does not man see that We created him from a drop. 	 Инсон Биз уни нутфадан яратганимизни билмасми?!


Verily, He is Al-Barr (the Most Subtle, Kind, Courteous, and Generous), the Most Merciful." 	 Албатта, Унинг Ўзи яхшилик қилувчи ва раҳмлидур.


Allah averted their attack from the believers. 	 Мўминлар учун урушда Аллоҳнинг Ўзи кифоя қилди.


And who believe in that which hath been sent down unto thee and that which hath been sent down before thee and of the Hereafter they are convinced. 	 Ва улар сенга ва сендан олдин нозил қилинган нарсага иймон келтирурлар ва охиратга аниқ ишонурлар. (Демак, тақводорларга оид навбатдаги тўртинчи сифат-Муҳаммад алайҳиссаломга нозил қилинган Қуръони Каримга ва у кишидан олдин туширилган самовий китобларга иймон келтириш.


who said of their brothers (and they themselves held back), 'Had they obeyed us, they would not have been slain.' 	 Улар ўз биродарларига ва (урушга чиқмай) ўтирганларга: «Агар бизга итоат қилганларида қатл қилинмас эдилар», дейишди. Сен: «Агар гапингиз рост бўлса, ўзингиздан ўлимни қайтариб кўринг-чи», деб айт.


They will not fight against you together except in fortified townships or from behind walls. 	 Сизларга қарши уюшиб очиқ уруш қила олмаслар, балки қўрғон билан ўралган қишлоқларда ёки деворлар ортига бекиниб олиб уруш қилурлар.


But if they turn their backs [on you], say, ‘Allah is sufficient for me. 	 Бас, юз ўгириб кетсалар, сен: «Менга Аллоҳнинг Ўзи етарли.


The semblance of those who expend their wealth in the way of God is that of a grain of corn from which grow seven ears, each ear containing a hundred grains. 	 Молларини Аллоҳнинг йўлида сарфлайдиганларнинг мисоли, худди бир дона донга ўхшайди. Ундан етти бошоқ ўсиб чиқади, ҳар бошоқда юзтадан дон бор.


But why should they make you a judge when the Torah is with them which contains the Law of God? Even then they turn away. 	 Ўзларида Таврот бўла туриб, унда Аллоҳнинг ҳукми бўла туриб, қандай қилиб сени ҳакам қиладилару сўнгра яна юз ўгириб кетарлар?


[Moses] said, "Then go. 	 У: «Бас, жўна! Кет!


In both of them will be two flowing springs. 	 Икковларида оқувчи икки булоқ бор.


He knows whatever is in the heavens and the earth. 	 У осмонлару ердаги нарсаларни биладир.


God is mighty and capable of retribution. 	 (Демак, Муҳаммад алайҳиссаломга тушган китобни ҳам Аллоҳнинг Ўзи туширган, китобларнинг тушиши башарият учун янгилик эмас, Қуръон ҳам аввалги тушган илоҳий китобларнинг давоми. )


And recall when your Lord said to the angels, “I will create man from sounding clay made out of black smelly mud.” 	 Сен Роббингнинг фаришталарга: «Албатта, мен қуруқ лойдан, ўзгартирилган қора балчиқдан башар яратгувчидирман.


On that Day, you shall see the sinners coupled together in fetters; 	 Ва у кунда жиноятчиларни кишанлар ила тўпланган ҳолларида кўрасан.


Say: "Have you thought of what God has sent you for food, of which you have labelled some as lawful and some forbidden?" 	 Сен: «Аллоҳ сизга нозил қилган ризқдан хабар беринг-чи! Уни ҳаром ва ҳалол қилиб олдингиз!» деб айт.


These are accounts of the Unseen, which We reveal to you. 	 Ана шу ғайб хабарларини сенга ваҳий қилмоқдамиз. Бундан олдин уларни сен ҳам билмас эдинг ва сенинг қавминг ҳам.


Did not Allah check one set of people by means of another, there would surely have been pulled down monasteries, churches, synagogues, and mosques, in which the name of Allah is commemorated in abundant measure. 	 Агар Аллоҳ одамларнинг баъзиларини баъзилари билан даф қилиб турмаса, узлатгоҳлар, канисалар, ҳавралар ва Аллоҳнинг номи кўплаб зикр қилинадиган масжидлар вайрон қилинган бўлур эди.


The day on which the earth shall cleave asunder under them, they will make haste; that is a gathering together easy to Us. 	 У кунда устларидаги ер ёрилиб, шошиб чиқурлар. Ана ўша Биз учун осон тўплашдир.


But approval from God is even greater. 	 (Кофир ва мунофиқларни жаҳаннам кутиб турган бўлса, мўмин ва мўминаларни ажойиб жаннатлар кутиб турибди. Кофирлар ва мунофиқлар дўзахда абадий азоб чексалар, мўмин ва мўминалар жаннатда абадий маза қиладилар.


And why should we not put our trust in Allah when it is indeed He Who has guided us to the ways of our life? 	 Нима учун биз Аллоҳга таваккал қилмас эканмиз?! Ҳолбуки, У бизни йўлимизга ҳидоят қилди.


But were they to be sent back they would revert to what they were forbidden, and they are indeed liars. 	 Агар улар ( дунёга) қайтарилсалар ҳам, ўзлари ман қилинган нарсага қайтарлар ва, албатта, улар ёлғончилардир.


The Unbelievers say: "Why is not a sign sent down to him from his Lord?" 	 Ва куфр келтирганлар: «Унга Роббидан бир оят-мўъжиза тушса эди», дерлар.


Saw they not that Allah who created them,-He was Mightier than they in strength? 	 Уларни яратган Аллоҳ ўзларидан қувватли эканини билмасмидилар?!


Likewise did those before deny until they tasted Our punishment. 	 Сизлар фақат гумонга эргашмоқдасиз ва сизлар фақат ёлғон гапирмоқдасиз» - деб айт. (Яъни, Аллоҳ сизларнинг ширк келтиришингизни, баъзи нарсаларни ҳаром деб эълон қилишингизни хоҳлаганини исбот қиладиган ҳужжатингиз борми?


He who transgresses God's bounds wrongs his own soul. 	 Ёки ҳомиладорлиги аниқлангандан сўнг меҳри кучайиб, талоқни унутиши ҳам мумкин. Бидъий талоқ - юқорида саналган шартлар вужудга келмаган пайтдаги талоқдир.


And they wronged Us not - but they were [only] wronging themselves. 	 (Ибн Касирнинг айтишларича, «Манн» ўзини еса, таом ва ширинлик, сувга қўшиб ичса, ичимлик бўладиган нарсадир. Уни бошқа нарсаларга қўшса ҳам бўлаверади.)


who would say, "Are you a confirmer? 	 У: «Сен ҳам тасдиқловчиларданмисан?!


We have created night and day as two signs, then We efface the sign of the night, and make the sign of the day resplendent that you may seek the bounty of your Lord, and know the computation of years and numbers. 	 Кеча аломатини маҳв этдик. Кундуз аломатини кўрсатувчи қилдикки, токи Роббингиздан фазл талаб қилсангиз ва йиллар ададини ҳамда ҳисобини билсангиз.


Surely Allah is All-Forgiving, All-Compassionate. 	 Албатта, Аллоҳ мағфиратли ва раҳмли зотдир.


(As for) those who spend their property by night and by day, secretly and openly, they shall have their reward from their Lord and they shall have no fear, nor shall they grieve. 	 («Кечасию кундузи» дейишдан мурод ҳамма вақт назарда тутилмоқда; «молларини» деган сўз замирида эса, ҳамма тур моллар ва ҳамма тур эҳсон қилувчиларга ишора бор. Уларнинг ажрлари энг олиймақом жойда–Роббилари ҳузурида эканлиги таъкидланмоқда.)


When the earth is shaken with its violent shaking, 	 Вақтики, ер ўзига хос зилзилага тушса.


And when Adam had named them, He said: 'Did I not tell you that I know the unseen of the heavens and earth, and all that you reveal and all that you hide' 	 У ҳам бўлса, илм-маърифат. Инсон ер юзида фасод қилиши, қон тўкиши ҳам мумкин, неъмати илоҳий бўлмиш илмни ўз ўрнида ишлатиб, фаришталардан устун бўлиши ҳам мумкин.)


Eat and drink with relish for that which ye have been working. 	 Енглар, ичинглар, ош бўлсин. (Булар)қилган амалларингиз учундир.


Believers, do not forbid the wholesome good things, which God made lawful to you. 	 Эй иймон келтирганлар! Аллоҳ сизга ҳалол қилган пок нарсаларни ҳаром қилмангиз.


We placed other prominent towns between them, the towns that We had blessed and had set well-measured stages between them. 	 Биз улар билан Ўзимиз баракали қилган шаҳарлар орасида кетма-кет қишлоқлар қилиб, улар орасидаги юришни ўлчовли этиб қўйган ва «Уларда кечалар ҳам, кундузлар ҳам омонлик-ла юраверинг» (деган эдик). (Аллоҳ таоло сабаъликлар билан ўзи баракотли қилган Макка, Мадина, Қуддус каби шаҳар-қишлоқлар орасидаги йўлларда қишлоқлар бино қилиб қўйган эди.


Who are more unjust than those who ascribe falsehood to God? 	 Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқиган кимсадан ҳам золимроқ одам борми?


And whenever a surah is revealed, they glance at each other as though saying: "Is anyone watching?" Then they slip away. 	 Бирон сура нозил бўлган вақтда сизни биров кўрмадими, деб бир-бирларига назар соладилар-да, сўнгра бурилиб кетадилар.


His task in preserving His creation is continuous. 	 Нимани сўрашлари оятда тайин қилинмаган. Ҳар ким нимага муҳтож бўлса, ўшани сўрайди.)


Your destiny is Hell, and you will have no saviors.” 	 Ва жойингиз дўзахдир. Ҳамда сизга нусрат бергувчилар бўлмас.


But My punishment is surely a painful one. 	 Ва, албатта, азобим аламли азобдир.


And then, when He averts the misfortune from you, a group among you starts ascribing partners to their Lord! 	 Сўнгра У сиздан ёмонликни кушойиш қилган чоғда, кўрибсизки, сиздан бир гуруҳ ўз Роббларига ширк келтирурлар. (Ёмонлик етган пайтида фақат Аллоҳга ёлбориб турган одамлардан баъзилари Аллоҳ таоло уларга етган ёмонликни кетказгандан сўнг яна Аллоҳга ширк келтиришга ўтадилар.)


Say (O Muhammad SAW to mankind): "If you (really) love Allah then follow me (i.e. accept Islamic Monotheism, follow the Quran and the Sunnah), Allah will love you and forgive you of your sins. And Allah is Oft-Forgiving, Most Merciful." 	 Сен: «Агар Аллоҳга муҳаббат қилсангиз, бас, менга эргашинг. Аллоҳ сизга муҳаббат қилади ва сизларни гуноҳларингизни мағфират қилади», деб айт.


He replied, "I shall seek refuge on a mountain, which will save me from the water." 	 У (ўғил): «Тоққа жойлашиб олсам, мени сувдан сақлайдир», деди. У эса: «Бугун Аллоҳнинг амридан сақловчи йўқдир.


We made the son of Mary and his mother a sign, and gave them a refuge on a hillside where there was a hollow and a spring. 	 Ибн Марямни ва унинг онасини оят-аломат қилдик ва икковларини оқар сувли қароргоҳ тепаликка жойладик. (Ийсо ибн Марям алайҳиссаломни ва у кишининг оналари Биби Марямни Аллоҳ Ўз қудратига далолат қилувчи мўъжиза-аломат ўлароқ юборди ва Байтул Мақдис еридан оқар суви бор, бир тепаликка жойлади.)


and asked for forgiveness in the early morning. 	 Ва улар саҳарларда истиғфор айтар эдилар.


Until when they come to it, their ears and their sights and their skins will bear witness against them of that which they had been working. 	 Ниҳоят унга етиб келишгач, қулоқлари, кўзлари ва терилари қилиб ўтган нарсалари ҳақида уларга қарши гувоҳлик берадилар. (Аллоҳнинг душманлари бўлган кофирлар жаҳаннам томон ҳайдалганларидан кейин, жаҳаннамга етиб келишгач, гуноҳлари ҳақида қулоқлари, кўзлари ва терилари уларга қарши гувоҳлик берур.)


Such was Our way with those whom We sent before you. 	 Бу сендан олдин юборган Пайғамбарларимизнинг суннатидир.


God thus clarifies the revelations for you. 	 Бу вақтда ҳам кишилар ечиниб, дам олаётган бўлади. «(Ушбу) уч вақт сиз учун авратдир».


Hast thou not turned thy vision to thy Lord?- How He doth prolong the shadow! 	 Роббингнинг сояни қандай ёйиб қўйганини кўрмадингми? Агар хоҳласа, уни жилмас қиларди.


Their messengers said to them, “We are only humans like you, but God favors whomever He wills from among His servants. 	 Пайғамбарлари уларга: «Биз сизга ўхшаш башардан ўзга ҳеч нарса эмасмиз. Лекин Аллоҳ Ўз бандаларидан кимни хоҳласа, ўшанга (Пайғамбарлик) инъом қилур.


They do not believe in it even though the practice of the ancients has already gone. 	 Унга (Қуръонга) иймон келтирмаслар. Батаҳқиқ, аввалгиларнинг суннати-одати шундоқ ўтгандир.


A half thereof, or abate a little thereof, 	 Ярмини ёки ундан бир оз қисқароғини.


Shall We turn away the Remembrance from you, for that you are a prodigal people? 	 Наҳотки сиз исрофчи қавм бўлганингиз учун сиздан юз ўгириб, зикр-эслатмани буриб юборсак?! (Яъни, Қуръонни булар қабул қилмас экан, майли, юраверсинлар, деб уни бошқаларга томон буриб юборсак бўладими?!


If you make amends, and act righteously—God is Forgiving and Merciful. 	 Бундай муаллақлик азоб, шунинг учун ояти карима эрни бу масалада адолатли бўлишга чорламоқда. Кўп хотинли эр яхши кўрган хотини билан доимо бирга бўлиб, бошқасини тарк этса, шариатга ҳеч тўғри келмайди.)


Say to them (O Muhammad SAW) "Travel in the land and see how has been the end of the criminals (those who denied Allah's Messengers and disobeyed Allah)." 	 Сен: «Ер юзида сайр қилинглар ва жиноятчиларнинг оқибати қандай бўлганига назар солинглар», деб айт.


Indeed Allah's is the Kingdom of the heavens and the earth. 	 Албатта, осмонлару ернинг мулки Аллоҳникидир.


Did the unbelievers (who do not accept the teaching of the Prophet) not realize that the heavens and the earth were one solid mass, then We tore them apart, and We made every living being out of water? 	 Биринчиси, Ибн Умар ва Ибн Аббослардан (р. а.) ривоят қилинган бўлиб, осмон ёпиқ эди, Биз уни очдик ва ёмғир-қор ёғдирдик, оқибатда ўша сув ила ҳамма тирик нарсалар пайдо бўлди, деган маъно чиқади. Иккинчиси, унга кўра осмонлару ер йўқ эди, уларни Биз яратдик, сўнгра сувдан тирик нарсаларни пайдо қилдик, маъноси бўлади.


And they used to hew out dwellings from the mountains (feeling themselves) secure. 	 Улар тоғдан ўйиб уй ясаб, омонликда юрар эдилар.


So give the near relative, the needy, and the wayfarer their due -- that is best for those who seek God's pleasure: such men are the ones who will surely prosper. 	 Ва ана ўшалар нажот топгувчилардир. (Ризқ бериш Аллоҳ таолонинг қўлида бўлгач, ризқнинг камайиб қолишидан қўрқмай, қариндош-уруғларга, мискинлар ва сафари туфайли муҳтожликка тушиб, йўлда қолганларга ҳақларини бер.


Indeed he was a penitent [soul]. 	 (Яъни, ҳар бир нарсада Аллоҳга қайтувчидир-тавба қилувчидир. Тавбанинг луғавий маъноси ҳам қайтишдир.)


And indeed We sent Moosa along with Our signs that, “Bring your people from the realms of darkness into light – and remind them of the days of Allah*; indeed in them are signs for every greatly enduring, grateful person.” (* When various favours were bestowed – in order to give thanks and be patient.) 	 Батаҳқиқ, Биз Мусони оятларимиз ила: «Қавмингни зулматлардан нурга чиқар ва уларга Аллоҳнинг кунларини эслат! Албатта, бунда ҳар бир сабрли ва шукрли учун ибратлар бордир», деб юбордик.


And bid thy family to pray, and be thou patient in it; We ask of thee no provision, but it is We who provide thee and the issue ultimate is to godfearing. 	 Аҳлингни намозга амр эт ва ўзинг унга сабр қил. Биз сендан ризқ сўрамасмиз.


And do not grieve at their speech (O dear Prophet Mohammed – peace and blessings be upon him); indeed all honour is for Allah and He is the All Hearing, the All Knowing. 	 Уларнинг гапи сени хафа қилмасин. Азизликнинг барчаси Аллоҳникидир.


Yet the tribute of thy Lord is better, and He is the best of providers. 	 Бас, Роббингнинг харожи яхшироқдир. У зот энг яхши ризқ бергувчидир.


No calamity befalls on the earth or in yourselves but is inscribed in the Book of Decrees (Al-Lauh Al-Mahfuz), before We bring it into existence. 	 Бирор мусибатни пайдо қилмасамиздан олдин у Китобда битилган бўлур, акс ҳолда ер юзида ва ўз шахсларингизда сизга бирор мусибат етмас.


and the night and what it envelops 	 Кечаси ва у ўраб олган нарсалар билан қасамки.


(Muhammad), if they turn away from you, say, "God is Sufficient (support) for me. 	 Бас, юз ўгириб кетсалар, сен: «Менга Аллоҳнинг Ўзи етарли.


And indeed Yusuf (Joseph) did come to you, in times gone by, with clear signs, but you ceased not to doubt in that which he did bring to you, till when he died you said: "No Messenger will Allah send after him." 	 (Эй қавмим, сиз Юсуф алайҳиссаломнинг Пайғамбарлигига шубҳа қилиб, иймон келтирмай туриб олдингиз. Хуллас, Юсуф алайҳиссалом вафот этганида, ундан қутулдик, Аллоҳ томонидан Пайғамбар бўлиб келдим, дейдиган одам энди бўлмайди, дедингиз.


And We made them leaders calling to the Fire, and on the Day of Resurrection they shall not be succoured. 	 Қиёмат куни эса, уларга ёрдам берилмас. (Ахир, бу дунёдан ноҳақ такаббурлик қилиб, дўзахга даъват бўйича пешволик билан ўтган бўлсалар, уларга қандай қилиб ёрдам берилиши мумкин?)


These are the verses of Allah which We recite to you with the truth; so forsaking Allah and His signs, what will they believe in? 	 Биз уларни сенга ҳақ ила тиловат қилурмиз. Улар Аллоҳни ва Унинг оятларини қўйиб, қайси гапга иймон келтирурлар?!


Therefor hath he no lover here this day, 	 Бас, бугунги кунда унга бу ерда бирон чин дўст йўқ.


And had We willed We could have raised him because of the revelations, but he clung to the earth and followed his own desires; his condition therefore is like that of a dog; if you attack him he hangs out his tongue and if you leave him he hangs out his tongue; this is the state of the people who denied Our signs; therefore preach, so that they may give thought. 	 Бас, унинг мисоли худди бир итга ўхшайди, уни ҳайдасанг ҳам, тилини осилтириб тураверади, тек қўйсанг ҳам, тилини осилтириб тураверади. Бу бизнинг оятларимизни ёлғонга чиқарган қавмларнинг мисолидир.


But if they turn away - then We have not sent you, [O Muhammad], over them as a guardian; upon you is only [the duty of] notification. 	 Сенинг зиммангда фақат етказиш бор, холос. Албатта, Биз инсонга Ўзимиздан раҳмат тоттирган чоғимизда у ундан қувонур ва агар уларга ўз қўллари тақдим этган нарса туфайли ёмонлик етса, бас, албатта, инсон куфрони неъмат қилур.


God presents another example of two men, one dumb and unable to do a thing and is a burden on his master. 	 Аллоҳ икки кишини зарбул масал келтирди. Бири соқов, ҳеч нарсага қодир бўлмайдир.


But their faith was of no benefit to them when they sighted Our punishment—Allah’s precedent, which has passed among His servants, and it is thence that the faithless will be losers. 	 (Аллоҳ таолонинг жорий этган суннати– қоидаси бўйича, азобни кўрганидан кейин қилинган тавба, келтирилган иймон қабул этилмас. Фурсатнинг борида иймон келтириб, амал қилиб қолиш керак.)


by those who publish [the Divine messages] far and wide, 	 Ва (шариатни) таратувчилар билан қасам.


Our Messenger (Muhammad) has come to clarify to you much of what you have hidden of the Book, and to forgive you much. 	 (Яҳудий ва насороларга бу оятда таъкидлаб айтилаётган нарса–Аллоҳнинг охирги Пайғамбарининг (с. а. в.) нафақат араб мушрикларига, балки дунёдаги бошқа барча халқларга, шу жумладан, аҳли китобларга ҳам Аллоҳ томонидан келганликларидир. Муҳаммад алайҳиссаломнинг яҳудийларга ҳам Пайғамбар бўлиб келишлари хабари Тавротда бор бўлиб, улардан аҳд олинганда, у зотга иймон келтириш аҳди ҳам олинган эди.


And when they entered unto Yusuf, he betook his full brother unto himself, and said: verily I am thine own brother Yusuf, so sorrow not over that which they have been working. 	 Юсуфнинг олдига кирганларида, у инисини ўзига яқин жойлаштирди ва: «Мен акангман, улар қилган нарсалардан хафа бўлма», деди. (Улар Юсуфнинг (а. с.) ҳузурларига кирган вақтларида, у зот меҳмонларни яна яхши кутиб олдилар.


They replied, "We believe in the message which has been sent through him." 	 Улар: «Албатта, биз у ила юборилган нарсага иймон келтирувчилармиз» дедилар.


Say: 'Die in your rage; God knows the thoughts in the breasts.' 	 (Мусулмонлар соддаликлари учун ўзларидан бошқалар уларга чиройлироқ муомала қилиб, бир оз мақтаб қўйса, бўлди, муҳаббат қўяверадилар, уларни ўзларига сирдош қилиб олаверадилар. Бу хато ишдир, чунки қарши тараф ҳеч қачон мусулмонларни яхши кўрмайди.


Tell them (O Muhammad). 	 Иймони бор халққа шу етарли бўлиши керак эди. Аммо Бани Исроил нима қилди?!


Play sound for events 	 Ҳодисалар учун товуш янграш


So he turned away from them and said: O my people! certainly I delivered to you the messages of my Lord and I gave you good advice; how shall I then be sorry for an unbelieving people? 	 Кейин У улардан юз ўгирди ва: «Эй қавмим, батаҳқиқ, сизга Роббимнинг юборганларини етказган эдим ҳамда сизга насиҳат қилган эдим. Қандай қилиб кофир қавмларга қайғурай», деди.


But when We have promulgated it, follow thou its recital (as promulgated): 	 Бас, Биз уни ўқисак, қироатига зеҳн солиб тур.


To Allah belongs whatever is in the heavens and whatever is on the earth. 	 Ишлар Аллоҳга қайтарилажак. (Модомики осмонлару ердаги жамики нарсалар Аллоҳники экан, уларни қандай хоҳласа, шундай тасарруф қилади.


Say: Travel in the land, then see how was the end of those before; most of them were polytheists. 	 Олдин ўтганларнинг оқибати қандай бўлганига назар солинглар. Уларнинг кўплари мушрик бўлган эдилар», деб айт.


And He united their hearts. 	 Албатта, У ғолиб ва ҳикматли зотдир. (Инсоният тарихида турли халқлар, қабила-уруғлар ва миллатларни Исломчалик бирлаштирган тузум ёки мафкура йўқ.


It is He Who sends down rain, and He Who knows what is in the wombs. 	 Бачадонлардаги нарсани ҳам У билур. Ҳеч бир жон эртага нима касб қилишини билмас.


Those who are favored would not give their properties to their servants, to the extent of making them partners in it. 	 Бас, афзал қилинганлар ўз ризқларини қўлларида мулк бўлганларга, ҳамма тенг бўлсин, деб берувчи эмаслар-ку.


Go to next page 	 Кейинги саҳифага ўтиш


And those who disbelieve say: wherefore is not a sign sent down unto him from his Lord! 	 Куфр келтирганлар: «Унга Роббидан бир оят нозил қилинса эди», дерлар. Сен фақат огоҳлантирувчисан, холос.


Those who believe, and suffer exile and strive with might and main, in Allah's cause, with their goods and their persons, have the highest rank in the sight of Allah: they are the people who will achieve (salvation). 	 Иймон келтириб, ҳижрат қилганлар ва Аллоҳнинг йўлида моллари ва жонлари билан жиҳод қилганларнинг даражалари Аллоҳнинг ҳузурида жуда улуғдир. Ана ўшалар ютуққа эришувчилардир.


Can We ignore sending you the Quran just because you are a transgressing people? 	 Наҳотки сиз исрофчи қавм бўлганингиз учун сиздан юз ўгириб, зикр-эслатмани буриб юборсак?! (Яъни, Қуръонни булар қабул қилмас экан, майли, юраверсинлар, деб уни бошқаларга томон буриб юборсак бўладими?!


God's command comes; so seek not to hasten it. Glory be to Him! 	 Аллоҳнинг амри келди. Бас, унинг тезроқ келишини талаб қилмай қўя қолинг.


And how can you have patience about something you do not comprehend?’ 	 Ўзинг хабарини иҳота қилмаган нарсага қандай сабр қиласан», деди. (Бўлаётган ҳодисани иҳота эта олмаган одам унга сабр қилиб, индамай қараб тура олиши қийин эканини эслатди.)


So he looked down and saw him in the midst of the Fire. 	 Бас, ўзи қараб, уни дўзахнинг ўртасида кўрди.


And those who keep a guard on their prayers; 	 Улар намозларини муҳофаза қилувчилардир.


[You disbelievers are] like those before you; they were stronger than you in power and more abundant in wealth and children. 	 Ўзингиздан аввалгиларга ўхшайсиз. Улар сизлардан кўра қувватлироқ, молу дунё ва бола-чақалари кўпроқ эдилар.


And His (Alone) is the Majesty in the heavens and the earth, and He is the All-Mighty, the All-Wise. 	 Осмонлару ердаги улуғлик Уникидир. У зот азизу ҳакимдир.


and by the night when it darkens, 	 Сукунатга чўмган тун билан қасам.


Wherefore ask ye not forgiveness of Allah, that haply ye may be shewn mercy. 	 (Ўзингизга азоб сўраш ўрнига, Аллоҳдан гуноҳларингизни кечиришини тиласангиз бўлмайдими? Ана ўшанда шояд гуноҳингиз кечирилиб, Аллоҳнинг раҳматига эришсангиз, дедилар.)


So We took revenge from them – therefore see what sort of fate befell those who denied! 	 Энди назар сол. (Пайғамбарларни) ёлғончи қилгувчиларнинг оқибати қандай бўлди?!


And have not created the Jinn and mankind but that they should worship Me. 	 Жин ва инсонни фақат Менга ибодат қилиш учунгина яратдим.


“When I have formed him, and breathed into him of My spirit, fall down prostrating before him.” 	 Бас, қачонки уни тўғрилаб бўлганимда ва ичига Ўз руҳимдан пуфлаганимда, унга сажда қилган ҳолингизда йиқилинг», деганини эсла.


The tradition of Allah, ongoing since before; and you will not find the tradition of Allah changing. 	 (Аллоҳ таоло мўминларнинг ғалабасини ва кофирларнинг мағлубиятини Ўз суннатига боғлаб қўймоқда. Ҳақиқатда ҳам, иймон куфрдан, мўминлар кофирлардан доимо устун келадилар.


Thus they Were not able to mount it, nor Were they able to burrow through it. 	 Бас, улар унинг устига чиқа олмадилар, уни тешиб ҳам ўта олмадилар.


Allah knoweth him who spoileth from him who improveth. 	 Ҳатто етимдан бирор овқат ортиб қолса, ўзи емаса, бузилиб кетса ҳам, биров емайдиган бўлибди.


It is He who disposed the sea [for your benefit] that you may eat from it fresh meat, and obtain from it ornaments which you wear, and you see the ships plowing through it, that you may seek His bounty and that you may give thanks. 	 У денгизни сиз ундан тоза гўшт ейишингиз, ундан тақадиган тақинчоқлар чиқариб олишингиз учун, унда (сувни) ёриб кетаётган кемаларни кўрасан, ҳамда унинг фазлини талаб қилишингиз учун хизматкор қилди. Шоядки, шукр келтирсангиз.


Or do you think that most of them hear or understand? 	 Ёки сен уларнинг кўплари тинглай оладилар ё англай оладилар, деб ҳисоблайсанми? Аслида, уларнинг ҳайвонлардан фарқи йўқ.


These are likely to be guided aright. 	 Ажаб эмаски, ана ўшалар ҳидоят топгувчилардан бўлсалар.


And they believed; so We permitted them to enjoy (their life) for a while. 	 Бас, иймон келтирдилар. Кейин Биз уларни маълум муддат баҳраманд қилдик.


The infidelsjb are but in delusion. 	 Кофирлар ғурурдан бошқа ҳеч нарсада эмаслар!


Each of them is floating in its orbit. 	 Ҳаммаси фалакда сузмоқдалар.


There is no other award for them who so act but disgrace in the world, and on the Day of Judgement the severest of punishment; for God is not heedless of all that you do. 	 Сизлардан ўшани қилганларнинг жазоси бу дунёда фақат расво бўлишликдир, қиёмат кунида эса, энг шиддатли азобга қайтарилурлар. Аллоҳ қилаётганингиздан ғофил эмас.


To-day are allowed unto you all clean foods, and the meat of those vouchsafed the Book is allowable for you, and your meat is allowable for them as also are the wedded believing women and the wedded women of those vouchsafed the Book before you, when ye have given them their dowers, taking them in wedlock, neither fornicating, nor taking them is secret paramours. 	 Афийфа мўминалар ва сиздан олдин китоб берилганлардан бўлган афийфалар ҳам, агар иффатли бўлган ҳолингизда, зинокор бўлмай ва ўйнаш тутмай маҳрларини берсангиз, сизга ҳалолдир. Ким иймонни инкор қилса, унинг амали бехуда кетадир ва охиратда у зиён кўрувчилардан бўладир.


Yet the Everlasting Life is greater in rank and greater in preferment. 	 Чунки бу даража ва афзалликлар абадий қолажакдир. Ўзини билган одамлар ана ўша афзаллик ва ана ўша даражага эришиш учун ҳаракат қиладилар.)


But when the two hosts sighted each other, he took to his heels, saying, ‘Indeed I am quit of you. 	 Икки жамоа бир-бирини кўрганида эса, орқасига қайтди ва: «Албатта, мен сиз кўрмаётган нарсани кўрмоқдаман. Мен Аллоҳдан қўрқаман.


And We did not destroy any town but it had (its) warners, 	 Биз бирон шаҳар-қишлоқни ҳалок қилган бўлсак, албатта, унинг огоҳлантиргувчилари бўлган.


As for those who repent before you (the legal authorities) have control over them (by proving their guilts). 	 (Қўлга тушмасдан олдин тавба қилиш ҳақиқий афсус-надоматнинг, яхшиликка қайтишга қилинган қатъий қарорнинг аломатидир. Улар ўз жиноятларини давом эттираверсалар ҳам бўларди, аммо инсофга кириб, ишларининг нотўғри эканини англаб етибдилар, Ислом дини бу рағбатни тақдирлайди.


God is Gracious towards the believers. 	 Ҳолбуки, Бадр ғазотида мусулмонлар сонлари, қуроллари оз бўлса ҳам, ғолиб келган эдилар. Бу эса, ўз навбатида, Аллоҳнинг мўминларга нусрат беришига ваъдаси мўминларнинг Аллоҳнинг амрига тўлиқ амал қилишларига боғлиқ эканлигини кўрсатади.)


They say: "(Tell us) when will the threat of punishment come to pass if you are truthful?" 	 Улар: «Агар содиқ бўлсангиз, бу ваъда қачон бўладир», дерлар.


an order from Us. 	 Биз томонимиздан бўлган амрга биноан.


Indeed, Allah loves those who act justly. 	 Уларнинг жамиятида ҳалол йўл билан ризқ топиш анқонинг уруғига айланади. Ўзлари шундай ҳолда бўла туриб, яна мунофиқлик ила фатво сўраб келишади.)


Certainly you have known the first genesis, then why do you not take admonition? 	 Ва дарҳақиқат, аввалги яратилишини билдингиз-ку, эсласаларингиз-чи!


Indeed in the creation of the heavens and the earth, and the alternation of night and day, and the ships that sail at sea with profit to men, and the water that Allah sends down from the sky—with which He revives the earth after its death, and scatters therein every kind of animal—and the changing of the winds, and the clouds disposed between the sky and the earth, there are surely signs for a people who exercise their reason. 	 Албатта, осмонлару ернинг яратилишида, кечаю кундузнинг алмашиб туришида, одамларга манфаатли нарсалари ила денгизда юриб турган кемада, Аллоҳнинг осмондан сув тушириб, у билан ўлган ерни тирилтириши ва унда турли жондорларни таратишида, шамолларни йўналтиришида, осмону ер орасидаги итоатгўй булутда ақл юритувчи қавмлар учун белгилар бор. (Ушбу оятларда зикр қилинган ҳолатларни доим кўриб, уларнинг ичида яшаб юрамиз.


He relates the truth, and He is the Best of deciders.' 	 Чунки улар Роббиларини ёлғонга чиқариб қўйганлар. Мушриклар шошилтираётган нарса эса–талаб қилинган мўъжиза келгандан сўнг азобни тушириш.


Say (O Muhammad): Lo! the bounty is in Allah's hand. 	 Сен: «Албатта, ҳақиқий ҳидоят Аллоҳнинг ҳидоятидир», деб айт.


"I have chosen thee: listen, then, to the inspiration (sent to thee). 	 Мен сени ихтиёр қилиб олдим. Ваҳий қилинадиган нарсага қулоқ ос.


Surely Allah is well aware of what you do. 	 Шунингдек, кези келганда ўзига қарши, ҳатто ота-онаси, бола-чақасига қарши адолатли гувоҳ бўлишга ҳам тўғри келади. Бундай мўъжизасифат ишлар фақат иймоннинг таъмини тотган, Исломнинг ҳақиқатини англаган кишилардангина содир бўлади. )


Would one of you like to eat the flesh of his dead brother? 	 Аллоҳдан қўрқинглар! Албатта, Аллоҳ тавбани кўп қабул қилувчи ва раҳмлидир.


If We pleased, We would have made it salty; why do you not then give thanks? 	 Агар хоҳласак, Биз уни шўр қилиб қўямиз. Шукр қилсангиз-чи!


They ask thy instruction concerning the women say: Allah doth instruct you about them: And (remember) what hath been rehearsed unto you in the Book, concerning the orphans of women to whom ye give not the portions prescribed, and yet whom ye desire to marry, as also concerning the children who are weak and oppressed: that ye stand firm for justice to orphans. 	 Сендан аёллар ҳақида фатво сўрарлар. Сен: «Аллоҳ сизга улар ҳақида ва китобда тиловат қилинадиган, сиз уларга тайин қилинган нарсани бермай никоҳига рағбат қилганингиз аёллар ҳақида, заифҳол болалар ҳақида ва етимларга адолат қилмоғингиз ҳақида фатво беради», деб айт.


We made the son of Mary and his mother a sign and gave them shelter on a peaceful hillside watered by a fresh spring. 	 Ибн Марямни ва унинг онасини оят-аломат қилдик ва икковларини оқар сувли қароргоҳ тепаликка жойладик. (Ийсо ибн Марям алайҳиссаломни ва у кишининг оналари Биби Марямни Аллоҳ Ўз қудратига далолат қилувчи мўъжиза-аломат ўлароқ юборди ва Байтул Мақдис еридан оқар суви бор, бир тепаликка жойлади.)


(Muhammad), tell My servants that I am All-forgiving and All-merciful 	 Бандаларимга хабар бергил: «Албатта, Менинг Ўзим ғофуру роҳиймдирман».


Then the magicians were cast down prostrate; they said: we believe in the Lord of Musa and Harun. 	 Бас, сеҳргарлар: «Ҳорун ва Мусонинг Роббига иймон келтирдик», деб саждага ташландилар.


And Lot, when he said to his people, ‘What! 	 Ва Лутни (юбордик).


They say: 'We hear and obey. 	 (Ушбу ояти карима ва кейинги оят иккалови суранинг хулосасини мужассам қилгандир.


The Satan maketh them promises and filleth them with vain desires. and Satan promiseth them not but delusion. 	 У уларга ваъда берадир ва хом хаёлларга соладир. Шайтон уларга ғурурдан бошқа нарсани ваъда қилмайдир.


So do not invoke with Allah another deity and [thus] be among the punished. 	 Аммо бу оятда ширкнинг нақадар улкан гуноҳ эканлигини англатиш учун фаразан шу маъно келтирилган. Пайғамбардек (с. а. в.) зот ширк келтириб, азобдан қутула билмаса, бошқаларнинг ҳоли нима бўлишини билиб олиш қийин эмас.)


By the Mount [Sinai], 	 Тур билан қасам.


(And with all those Allah's Grace and Protections for their taming, We cause) the (Quraish) caravans to set forth safe in winter (to the south), and in summer (to the north without any fear), 	 Уларнинг қиш ва ёз сафарларини ўзларига лозим тутишлари қандай яхши!


Our Lord verily we heard a caller calling to belief: believe in your Lord, wherefore we have come to believe. 	 Роббимиз биз нидо қилувчининг, Роббингизга иймон келтиринг, деб нидо қилаётганини эшитдик ва иймон келтирдик.


Would they hasten on Our doom? 	 Ҳали улар Бизнинг азобимизни шошилтирмоқдамилар?!


Surely, your Lord is the Almighty, the Most Merciful. 	 Албатта, Роббинг Ўзи азизу меҳрибондир.


In-between the twain is a barrier which they pass not. 	 Ўрталаридаги тўсиқдан ошиб ўтолмаслар. (Шўр денгиз билан чучук сувли дарё ўртасида бир тўсиқ бўлиб, улар бир-бирларига аралашиб кетмайди деган маънони англатади.)


Therefore when they revoltingly persisted in what they had been forbidden, We said to them: Be (as) apes, despised and hated. 	 Бас, улар ўзлари қайтарилган нарсадан қайтмай, такаббурлик қилганларида, уларга: «Хўрланган маймунларга айланинг!» дедик. (Солиҳ қавмлар ваъз қилиб қайтарсалар ҳам, улар қайтмадилар.


And they ask you about the mountains, so say, "My Lord will blow them away with a blast. 	 Сендан тоғлар ҳақида сўрарлар. Бас: «Роббим уларни мутлақо совуриб юборажак.


and serried acacias, 	 Сермева бананзорлардадир.


Then doth He make His path smooth for him; 	 Сўнгра чиқиш йўлини осон қилди.


There is not a moving (living) creature on earth, nor a bird that flies with its two wings, but are communities like you. 	 (Ояти каримада ердаги ва осмондаги жонзотлар ҳам, инсонлар каби, умматлар экани таъкидланмоқда. Яъни, уларнинг ҳаётларида ҳам тирикчилик, оила, туғиш, кўпайиш сингари инсонларга хос ишларда ўхшаш жиҳатлар бор.


O Ye shall detain the twain after the prayer, if ye be in doubt, and they shall swear by Allah affirming: we shall not barter it for a price, even though he be a kinsman, and we shall not hide the testimony of Allah, for then verily we shall be of the sinners. 	 Агар шубҳа қилсангиз, гувоҳларни намоздан кейин тутасиз ва улар: «Гарчи қариндошимиз учун бўлса ҳам, қасамни озгина қийматга сотмаймиз ва Аллоҳ учун гувоҳлигимизни яширмаймиз. Зотан, у ҳолда, албатта, гуноҳкорлардан бўлиб қоламиз», деб Аллоҳ номи ила қасам ичадилар.


The Hour has drawn near, and the moon has split. 	 Соат (қиёмат) яқинлашди ва ой бўлинди.


We have been promised this, we and our forefathers, before; this is not but legends of the former peoples." 	 Батаҳқиқ, бизга ҳам, бундан олдин ота-боболаримизга ҳам бу ваъда қилинган эди. Бу аввалгиларнинг афсонасидан бошқа нарса эмас», дедилар.


In them are fruits, and date-palms, and pomegranates. 	 Икковларида мевалар, хурмо ва анорлар бор.


That is a Day for which humanity will be gathered together—that is a Day to be witnessed. 	 Бу кун одамлар жамланадиган бир кундир. Бу кун шоҳид бўлинадиган кундир.


Indeed, He is the All-hearing, the All-seeing. 	 Албатта, У эшитгувчи ва кўргувчи зотдир.


That is because God makes the night to enter into the day and makes the day to enter into the night; and that God is All-hearing, All-seeing. 	 (Доимий сувратда кеча кундузга, кундуз кечага кириб туради. Буни Аллоҳга куфр келтириб, гердайиб юрган одамлар ҳам, бошқалари ҳам қила олмайди.


Abraham said, "We are afraid of you". 	 У: «Албатта, биз сизлардан қўрқмоқдамиз», деди.


And he drew out his hand, and behold! it was white (with radiance) for the beholders. 	 (Аслида, Мусо (а. с.) буғдойранг тусда эдилар. Фиръавн мўъжиза кўрсатишни талаб қилганда қўлларини қўлтиқларидан чиқарган заҳоти оппоқ тусда намоён бўлди.)


Who has taught (the writing) by the pen [the first person to write was Prophet Idrees (Enoch)]. 	 У қалам билан илм ўргатгандир.


And those who look not for a meeting with Us say: Why are angels not sent down unto us and (Why) do we not see our Lord! 	 Бизга учрашдан умидсиз бўлганлар, бизга фаришталар туширилса ёки, Роббимизни кўрсак эди, дерлар.


Allah will deliver those who were Godwary with their salvation. 	 Аллоҳ тақво қилганларга ютуқлари туфайли нажот берур.


Were they not aware that God knows all that they hide or whisper and that He has absolute knowledge of the unseen? 	 Улар Аллоҳ уларнинг сирларини ҳам, яширин гапларини ҳам албатта билишини ва Аллоҳ, албатта, ғайбларни билгувчи зот эканини билмасмидилар?


And declared to them in public and in private, 	 Сўнгра, албатта мен уларга эълон ва сиррий (даъват) қилдим.


They took their [false] oaths as a cover, so they averted [people] from the way of Allah, and for them is a humiliating punishment. 	 Қасамларини ўзлари учун тўсиқ қилиб олдилар. Бас, Аллоҳнинг йўлидан тўсдилар.


And of His signs is, that he created you of dust, then lo! ye are humankind spreading yourselves. 	 Сизни тупроқдан яратгани ва сўнгра сизлар башарга айланиб тарқалишингиз Унинг оят-белгиларидандир.


"Does he promise you that when you have died and have become dust and bones, you shall come out alive (resurrected)? 	 У сизга, ўлсангиз, тупроқ ва суяк бўлсангиз ҳам, албатта, чиқарилгувчи бўлишингизни ваъда қилмоқдами?!


And has the news of the litigants reached you? 	 Сенга даъволашганларнинг хабари келдими?


Have they not journeyed through the land to see the end of those who went before them? 	 Ер юзида юриб, ўзларидан аввалгиларнинг оқибати қандоқ бўлганлигига назар солмасларми?


At length We made them as a tale (that is told), and We dispersed them all in scattered fragments. 	 Бас, Биз уларни ҳикояларга айлантирдик ва бутунлай парча-парча қилиб ташладик.


The sending down of the Book is from Allah, the Most Honourable, the Wise. 	 Бу китобнинг нозил қилиниши азиз ва ўта ҳикматли Аллоҳдандир.


Then their return will be to the Blaze. 	 Сўнгра, албатта, уларнинг қайтар жойи жаҳаннамга бўлур.


and drive the evildoers into Gehenna herding, 	 Жиноятчиларни жаҳаннамга чанқоқ ҳолларида ҳайдаймиз.


How excellent (a) slave! 	 (Эй Аййуб, неча марта уришни айтган бўлсанг, ўшанча новдани бир даста қилиб ол-да, у билан хотинингни ур.


Hast thou not turned Thy vision to those who were told to hold back their hands (from fight) but establish regular prayers and spend in regular charity? 	 Қўлингизни тийинг, намоз ўқиб, закот беринг, деб айтилган кимсаларни кўрмайсанми?!


He was rebuffed, 	 Ҳамда унга тўсиқлар қўйишди.


The truth is that God does not waste the reward of those who do good, who are righteous and steadfast." 	 Ҳақиқатда ким тақво ва сабр қилса, Аллоҳ, албатта, гўзал иш қилувчиларнинг ажрини зое қилмагай», деди.


When she arrived, it was said, “Is your throne like this?” 	 Қачонки у(малика) келганида: «Сенинг тахтинг шундайми?» дейилди.


Towards Him only you all are to return; the promise of Allah; indeed He creates for the first time and then after its extinction creates it again, in order to give those who believe and do good deeds, the reward of justice; and for the disbelievers, boiling water to drink and a painful punishment – the recompense of their disbelief. 	 Сўнгра иймон келтирган ва яхши амал қилганларни адолат-ла мукофотлаш учун уларни қайтарур. Кофир бўлганлар эса, куфр келтирганлари учун уларга қайноқ сувдан шароб ва аламли азоб бордир.


We carried him, (Noah), on a vessel built with boards fixed together with nails, 	 Ва у(Нуҳ)ни тахталари ва михлари бор нарса устига кўтардик.


“Indeed we fear from our Lord a day which is extremely bitter, most severe.” 	 Албатта, биз қўрқинчли, шиддатли, узун кунда ўз Роббимиздан қўрқамиз», (дерлар).


So he left the city in fear, waiting to see what happens; he said, “My Lord! Rescue me from the unjust people.” 	 Бас, хавфсираб, аланглаган ҳолда у ердан: «Эй Роббим, менга золим қавмлардан нажот бергин», деб чиқди.


And if We had destroyed them with a punishment before him, they would have said, "Our Lord, why did You not send to us a messenger so we could have followed Your verses before we were humiliated and disgraced?" 	 Агар Биз уларни у(келиши)дан олдин азоб-ла ҳалок қилганимизда эди, албатта: «Эй Роббимиз, бизга Пайғамбар юборганингда эди, хору зор ва шарманда бўлишимиздан олдин оятларингга эргашган бўлар эдик», дердилар.


And they say, "We hear and we obey. 	 (Ушбу ояти карима ва кейинги оят иккалови суранинг хулосасини мужассам қилгандир.


You cannot make the dead to listen, or the deaf to hear the call, when they have turned their backs, 	 Албатта, сен ўликларга эшиттира олмассан, ортга қараб қочаётган карларга ҳам чақириқни эшиттира олмайссан.


Assuredly the word hath been justified against most of them, wherefore they shall not believe. 	 Батаҳқиқ, уларнинг кўпларига (азоб) сўз ҳақ бўлди. Бас, улар иймон келтирмаслар.


O believers, eat what is good of the food We have given you, and be grateful to God, if indeed you are obedient to Him. 	 Эй иймон келтирганлар! Сизларга ризқ қилиб берганимиз пок нарсалардан енглар ва Аллоҳга шукр қилинглар, агар Унга ибодат қиладиган бўлсаларингиз.


Is not Allah Mighty, and Lord of Retribution? 	 Аллоҳ азизу интиқом эгаси эмасми?!


Swiftly they follow one another. 	 (Ислом ақидасига кўра, Аллоҳ таоло ўхшаши йўқ Зотдир. Ким уни бирор нарсага қиёслашга уринса, кофир бўлади.


it is God who is the great Sustainer, the Mighty One, the Invincible. 	 (Демак, Аллоҳ таоло инсу жиндан ризқ сўрамайди, балки уларга ризқ беради. Аллоҳнинг бирдан-бир ирода қилгани ибодатдир, инсу жинни яратишдан мақсад ҳам шудир.


But Allah chooses whom He will for His Mercy. 	 Ва ҳолбуки, Аллоҳ Ўз раҳматини кимга хоҳласа, ўшанга хос қилади.


These are the heedless. 	 Ана ўшалар ғофилдирлар.


That was because there came to them their messengers with Clear (Signs), but they rejected them: So Allah called them to account: for He is Full of Strength, Strict in Punishment. 	 Бундай бўлишининг сабаби шуки, уларга Пайғамбарлари келар эдилар, улар эса, куфр келтирдилар. Бас, Аллоҳ уларни тутди.


And leave alone the Hereafter. 	 Ва охиратни тарк этасизлар.


And most surely it is a reminder for those who guard (against evil). 	 Ва, албатта, у(Қуръон) тақводорлар учун эслатмадир.


He will take away all anger from their hearts: Allah turns to whomsoever He will. 	 (Яъни, муҳими сизлар жанг қилаверинглар, бу ёғини Аллоҳнинг Ўзи билади. Аллоҳ сизларни қудратига парда қила туриб, қўлларингиз билан мушрикларни азоблайди, хорлайди.


So they twain journeyed on till, when they came unto the folk of a certain township, they asked its folk for food, but they refused to make them guests. 	 Бас, юриб кетдилар. То бир шаҳар аҳолисига келганларида, унинг аҳлидан таом сўрадилар.


Then you will be returned to the Knower of the sensible and the Unseen, and He will inform you about what you used to do.’ 	 Сўнгра махфий ва ошкор нарсаларни Билувчининг ҳузурига қайтарилурсизлар. Бас, У сизга нима қилиб юрганингизнинг хабарини берадир.


Allah effaces usury and nurtures charity. 	 (Судхўрнинг пули ҳисоб жиҳатидан кўп бўлса ҳам Аллоҳ унинг баракасини кўтариб, егани ўзига юқмайдиган қилиб қўяди. Судхўрни турли касалликларга дучор қилади, тинчлигини, хотиржамлигини олади.


And if you are in doubt as to that which We have revealed to Our servant, then produce a chapter like it and call on your witnesses besides Allah if you are truthful. 	 Ва агар бандамизга туширилган нарсамизга шакингиз бўлса, унга ўхшаш бир сура келтиринг ва рост сўзловчилардан бўлсангиз, Аллоҳдан ўзга гувоҳларингизни чақиринг.


What then shall cry thee lies as to the Doom? 	 Бас, сени нима охиратни ёлғонга чиқаришга олиб келади (эй кофир)?


He said, "Indeed, I call Allah to witness, and witness [yourselves] that I am free from whatever you associate with Allah 	 У: «Албатта, мен Аллоҳни гувоҳ қиламан ва сиз ҳам гувоҳ бўлингки, мен шерик келтираётганингиздан покман.


Those are the signs of God that We recite to thee in truth; in what manner of discourse then, after God and His signs, will they believe? 	 Биз уларни сенга ҳақ ила тиловат қилурмиз. Улар Аллоҳни ва Унинг оятларини қўйиб, қайси гапга иймон келтирурлар?!


What, have you no reason? 	 Ақл юритмайсизларми?!


(People), consume the pure and lawful sustenance which God has given to you and thank God for his bounty if you are His true worshippers. 	 Бас, Аллоҳ сизга ризқ қилиб берган нарсалардан ҳалол-пок ҳолида енг. Ва агар Унга ибодат қиладиган бўлсангиз, Аллоҳнинг неъматига шукр қилинг.


Lo! those who hide aught of the Scripture which Allah hath revealed and purchase a small gain therewith, they eat into their bellies nothing else than fire. 	 Албатта, Аллоҳ китобда туширган нарсани беркитганлар ва уни озгина баҳога сотганлар, ана ўшалар қоринларига оловдан бошқа нарсани емаслар, уларга Аллоҳ қиёмат куни гапирмас ва уларни покламас. Уларга аламли азоблар бор.


And be grateful to Me and do not deny Me. 	 Ва Менга шукр қилингиз, куфр қилмангиз.


That is a Day whereon mankind shall be gathered together, and that is a Day to be witnessed. 	 Бу кун одамлар жамланадиган бир кундир. Бу кун шоҳид бўлинадиган кундир.


Then Pharaoh and those who were before him, and the towns that were overturned, brought about iniquity. 	 Фиръавн, ундан аввалгилар ва тўнтарилганлар хато қилдилар.


And a barrier is set between them and what they desire*, as was done for their earlier groups; indeed they are in a doubt that deceives. 	 Ва улар билан ўзлари иштаҳа қилган нарсанинг ораси тўсилди. Худди олдин ўтган маслакдошлари каби.


Indeed, Allah confers blessing upon the Prophet, and His angels [ask Him to do so]. 	 Сиз ҳам унга саловот айтинг ва салом юборинг. (Араб тилида «саловот» сўзи «салот»нинг жами бўлиб, дуо маъносини англатади.


Therefore to thy Lord turn in Prayer and Sacrifice. 	 Бас, Роббингга намоз ўқи ва жонлик сўй.


And Hell-fire shall be made apparent in full view for (every) one who sees, 	 Ва жаҳаннам кўрадиганларга зоҳир қилинадир.


Then He will cause you to die. 	 Ана шу зотга шукр қилиб, Унга иймон келтириб, Унинг ибодатини қилса, бўлмасмиди?! Бу дунёда яшаб юрган инсонни ўлдирадиган ким?!


And thus have We revealed the Book to you. 	 (Қуръон оятларини ким инкор этса, ким уларга иймон келтирмаса, ўша кофирдир. Хоҳ у аҳли китобдан бўлсин, хоҳ мушриклардан бўлсин, хоҳ бошқа тоифадан бўлсин.


But for every matter is a [time of] settlement. 	 Ҳолбуки, ҳар бир иш ўз ўрнини топувчидир.


God is All-forgiving and All-merciful. 	 Аллоҳ таоло уларга ҳақиқий иймон ҳақида таълим беришни ирода қилиб, ушбу оятни туширди.)


So We brought out whoever was in the cities of the believers. 	 Ва Биз у жойдан мўминларни чиқардик.


There can be no new Prophet after him). 	 Аллоҳ ҳар бир нарсани ўта билгувчидир.


Wherefore when We reciteit, follow thou the reciting thereof. 	 Бас, Биз уни ўқисак, қироатига зеҳн солиб тур.


By the white forenoon 	 Чошгоҳ билан қасам.


A guide: and glad tidings for the believers,- 	 Мўминлар учун ҳидоят ва хушхабардир.


What they are engaged in is indeed bound to perish, and what they have been doing shall come to naught.’ 	 (Аслида, уларни Фиръавн ва унинг аҳлининг узоқ муддатли эзишидан, хўрлашидан халос этган Аллоҳга шукр айлаб, ёлғиз Унгагина ибодат қилишлари керак эди. Аслида, уларни даҳшатли азоб-уқубатлардан Аллоҳнинг амри ва ёрдами ила фидокорлик қилиб қутқазиб олиб чиққан Пайғамбарлари Мусонинг (а. с.) маслаҳатисиз ҳеч бир иш қилмасликлари лозим эди.


Has the story of the armies reached you, 	 Сенга аскарларнинг хабари келдими?


Would ye not then reflect? 	 Ақл ишлатиб кўрмайсизларми?» деб айт.


And they became so that nothing was seen [of them] except their dwellings. 	 Жиноятчи қавмларни шундоқ жазолайрмиз. (Од қавмига юборилган шамол алоҳида азоб шамоли эди.


He is Aware of the things you do. 	 (Қиёмат куни шундай даҳшатлики, кўзимизга энг салобатли, виқорли, мустаҳкам бўлиб кўринадиган улуғвор тоғлар ҳам жойидан кўчиб, титилиб, булутдай сузиб юради. Уларни кўрган одам, жойида турибди, деб ўйлайди, аслида эса, улар булутдек сузиб кетаётган бўлади.)


Say (O Muhammad SAW): "I am commanded only to worship Allah (Alone) and not to join partners with Him. 	 Сен: «Албатта, мен Аллоҳга ибодат қилишга, Унга ширк келтирмасликка амр қилиндим.


And do not spy or backbite each other. 	 Сизлардан бирорталарингиз ўзининг ўлган биродарининг гўштини ейишни яхши кўрадими? Ҳа, ёмон кўрасизлар.


This is a concession from your Lord, and a mercy. 	 Лекин ояти каримага биноан, одам ўлдирган шахсни қасос учун, албатта, ўлдириш шарт эмас, балки ўликнинг эгалари кечиб юборса, ўлдирмай қўйиб юборса, ўрнига хун пули олса ҳам бўлади.


But if they repent, and perform the prayer, and pay the alms, then let them go their way; God is All-forgiving, All-compassionate. 	 (Оятдаги амр йигирма икки йиллик сабр-чидам натижасидир, тушунтириш, турли йўлларни ахтариш ва аҳднома тузишлар наф бермаганидан сўнг, шунингдек, чор атрофни хавф-хатар ўраб олгандан кейин Ислом марказини ички душмандан тозалаш ниятида қилинган буйруқдир. Бу амрдан мақсад қириб ташлаш эмас, балки ҳақиқатни яхшилик билан тушунмаганларга бир оз таъсир ўтказиш эканлиги оятнинг иккинчи ярмидан ҳам билиниб турибди.)


But they rejected him: Then the mighty Blast seized them, and they lay prostrate in their homes by the morning. 	 (Мадян аҳлининг қай тарзда ҳалокатга учрагани ҳақидаги хабар тафсилоти бошқа сураларда ўтди. Аввал уларга қаттиқ ва даҳшатли овоз келиб, қалбларини ёриб юборди.


Their eyes humbled, they will emerge from the graves as if they were locusts spreading, 	 Улар қабрлардан, кўзлари қўрқинчга тўлган ҳолда, худди ёйилган чигирткага ўхшаб чиқиб келурлар.


Their worldly earnings shall not avail them, nor those whom they took as protectors instead of Allah. 	 Уларга касб қилган нарсалари ҳам, Аллоҳни қўйиб тутган «дўстлари» ҳам ҳеч бир нарсада асқотмас.


Nay, thou marvellest; and they scoff 	 Балки сен ажабландинг, улар эса масхара қилурлар.


READ IN THE name of your Lord who created, 	 Яратган Роббинг номи билан ўқи.


Then Lot believed in him, and said, “I am emigrating to my Lord. 	 Тафсирчи уламоларимиз оятдаги «Албатта, мен Роббимга ҳижрат қилгувчиман» жумласини ким айтгани тўғрисида икки хил фикр билдирганлар. Баъзилари, бу гапни Лут алайҳиссалом айтган, десалар, кўплари, Иброҳим алайҳиссалом айтган, дейдилар.


Ad treated (the truth) as a lie, so how (great) was My punishment and My warning! 	 Од (Ҳудни) ёлғончига чиқарди. Бас, Менинг азобим ва огоҳлантиришим қандоқ бўлди?


The 'Ad had also disavowed. 	 Од (Ҳудни) ёлғончига чиқарди.


Were We exhausted by the act of the first creation? 	 Аввалги яратишга ожиз бўлдикми? Йўқ!


There are indeed signs in that for a people who have faith. 	 Албатта, бунда иймон келтирадиган қавмлар учун ибратлар бордир.