We only destroyed the inhabitants of certain towns when they had committed injustice and did not repent before Our deadline. 	 Ана у шаҳарларни ҳам зулм қилганларида ҳалок этганмиз ва уларнинг ҳалокатларига вақт белгилаганмиз.


Indeed, they deny the Hour, and We have prepared a Blaze for those who deny the Hour. 	 Улар соат(қиёмат)ни ҳам ёлғонга чиқардилар. Ва Биз соат(қиёмат)ни ёлғонга чиқарганларга дўзахни тайёрлаб қўйдик.


There is life for you in retribution, O you who possess intellects! 	 (Бу ояти карима қасоснинг шариатга киритилишининг ҳикматини баён қилмоқда. Демак, қасос олишда кишилар учун ҳаёт бор экан.


How then are ye perverted? 	 Сиз қаёққа бурилиб кетяпсиз?!


(But the fact is, they lack certainty) and frolic about in doubt. 	 Йўқ! Улар шак-шубҳада, ўйнамоқдалар.


Do not let their wealth and their children dazzle you. 	 Уларнинг мол-дунёлари ва бола-чақалари сени ажаблантирмасин.


Surely, His is the Creation and Commandment. 	 (Ислом ақидасига кўра, Аллоҳ таоло ўхшаши йўқ Зотдир. Ким уни бирор нарсага қиёслашга уринса, кофир бўлади.


That is Jesus son of Mary—the Word of truth about which they doubt. 	 (Баъзилар уни «худо» дедилар, баъзилар оналари Биби Марямни зинокорликда айбладилар. Бу қуруқ ва асоссиз сўзларга эмас, Аллоҳнинг ҳақ каломига ишониш керак.)


For you are merely a warner, whereas Allah has control over everything. 	 Аммо бу оят у кишига ва у киши орқали барча мўмин-мусулмонларга тасалли, панд-насиҳат бўлиб келмоқда. Яъни, мушриклар қанчалар ёмонлик қилсалар ҳам, сизлар сабр қилинглар, сиқилманглар, демоқда.)


The hypocrites seek to outwit God -- but it is He who outwits them. 	 Албатта, мунофиқлар Аллоҳни алдамоқчи бўларлар. Ҳолбуки, Аллоҳ уларни «алдовчи»дир.


and gardens and vineyards, 	 Боғ-роғлар, узумзорлар бордир.


And say to him: "Would you purify yourself (from the sin of disbelief by becoming a believer)", 	 Бас унга айт: «Сенда покланишга (рағбат) борми?


Some faces on that day shall shine 	 У кунда порлоқ чеҳралар бор.


Never does God fail to fulfil His promise -- but most people do not know this; 	 (Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кишисига нусрат бериши ҳақидаги гап Аллоҳнинг ваъдасидир. У зот Ўз иродаси билан ваъда қилади ва Ўз иродаси билан ваъдасини амалга оширади.


We thus explain the revelations for people who know. 	 Биладиган қавмлар учун оят-белгиларни батафсил қилиб қўйганмиз.


by the dawn as it breathes: 	 Нафас олиб, кириб келган тонг билан қасам.


Or he commandeth piety? 	 Ёки тақвога амр қилса.


But if he is of the rejecters, the erring, 	 Ва агар ёлғонга чиқарувчилардан, гумроҳлардан бўлса.


Thus that which (they assign) unto His partners in them reacheth not Allah and that which (they assign) unto Allah goeth to their (so-called) partners. 	 Шу билан бирга, бутларига ҳам ўша экинлардан ва чорва ҳайвонларидан насиба ажратар эдилар. Агар Аллоҳга ажратган нарсалари бутларига ажратган нарсаларига қўшилиб кетса, майли, деб қўяр эдилар.


His companion said to him while disputing with him: Do you disbelieve in Him Who created you from dust, then from a small seed, then He made you a perfect man? 	 Унга шериги гаплаша туриб: «Сени тупроқдан, сўнгра нутфадан яратган ва инсон этиб ростлаган зотга куфр келтирдингми?!. (Яъни, молу дунёга берилган ўша кофир кишининг беодобона гапларини эшитган мўмин киши, сени йўқдан бор қилган, аслингни тупроқдан, сўнгра сенга ўхшаган зурриётларини бир томчи нутфадан яратган зотга, бекаму кўст инсон қилиб ростлаган зотга куфр келтирдингми, деди.)


If their aversion still weighs upon you, seek out a tunnel (going deep) into the earth, or a ladder reaching out to the skies, and bring them a sign: (Even then they will not believe). 	 (Ояти каримада Пайғамбаримизга, агар қодир бўлсалар, мушрикларни ишонтириш, иймонга келтиришга ярайдиган оят-мўъжизани ерни кавлаб кириб бўлса ҳам, осмонга шоти қўйиб чиқиб бўлса ҳам, келтириш таклиф этиляпти. Аммо кофирлар оят-мўъжизалар йўқлигидан иймондан юз ўгираётгани йўқ.


And Pharaoh said: Suffer me to kill Moses, and let him cry unto his Lord. 	 (Мантиқ билан муваффақиятга эриша олмаган, Пайғамбарни сеҳргар, каззоб, деб ҳам бирор наф топмаган золим подшоҳ энди куч ишлатишга ўтди. Туғёнга кетган ҳукмдор ўз тахтидан ажраб қолишдан қўрқиб, ҳар қандай пасткашликка тайёр эканини кўрсатди.


Surely to Us is their return; 	 Албатта уларнинг қайтиши Бизгадир.


On the day when the disbelievers will be exposed to the fire, they will be told, "You have spent your happy days during your worldly life and enjoyed them. 	 Куфр келтирганлар дўзахга кўндаланг қилинган кунда (уларга): «Ҳаёти дунёдаёқ ҳузур ҳаловатингизни кетказиб, мазасини татиб бўлгансиз.


For you half of what your wives leave if they have no child. 	 Сизларга хотинларингиз қолдирган нарсанинг–агар уларнинг боласи бўлмаса–ярми тегади. Агар уларнинг боласи бўлса, сизга улар қолдирган нарсанинг чораги тегади.


[They declare,] ‘We make no distinction between any of His apostles.’ 	 (Ушбу ояти карима ва кейинги оят иккалови суранинг хулосасини мужассам қилгандир.


Therefore Allah rewarded them on account of what they said, with gardens in which rivers flow to abide in them; and this is the reward of those who do good (to others). 	 Айтганларига яраша Аллоҳ уларга остидан анҳорлар оқиб турган жаннатларда боқий қолишни мукофот қилиб берди. Яхшилик қилувчиларнинг мукофоти шулдир.


That is better for you, if ye did but know. 	 Шундоқ қилмоқларингиз, агар билсангизлар, ўзларингиз учун яхшидир.


They [think to] deceive Allah and those who believe, but they deceive not except themselves and perceive [it] not. 	 Улар Аллоҳни ва иймон келтирганларни алдамоқчи бўладилар. Ва ҳолбуки, сезмасдан ўзларини алдайдилар.


And fear a day wherein you shall be returned to God, and every soul shall be paid in full what it has earned; and they shall not be wronged. 	 Аллоҳга қайтариладиган кунингиздан қўрқинг. Сўнгра ҳар бир жон қилганига яраша тўлиқ оладир.


There shall be none to help them. 	 Ва охиратда уларга нусрат бергувчилар бўлмас.


It will be said, “Seize him, and shackle him.” 	 Тутинглар уни ва кишанланглар уни!!!


He said, 'Indeed thou knowest that none sent these down, except the Lord of the heavens and earth, as clear proofs; and, Pharaoh, I think thou art accursed.' 	 Албатта, мен сени, эй Фиръавн, ҳалок бўлгувчисан деб ўйлайман», деди. (Анови тўққиз очиқ-ойдин мўъжизаларни ғафлат уйқусида қолганлар учун кўзини очувчи қилиб осмонлару ернинг Робби туширганини, ундан ўзга ҳеч ким тушира олмаслигини яхши биласан.


If any do good, good will (accrue) to them therefrom; and they will be secure from terror that Day. 	 Ким яхшилик қилса, унга ундан кўра яхшироқ (мукофот) бўлур. Ҳамда улар ўша куннинг даҳшатидан омондадирлар.


those in truth are the believers; they have degrees with their Lord, and forgiveness, and generous provision. 	 Ана ўшалар ҳақиқий мўминлардир. Уларга Роббилари ҳузурида даражалар, мағфират ва карамли ризқ бор.


All this has He commanded. 	 Ундан бошқа йўлларнинг ҳаммаси нотўғри йўллар. Ким уларга ёки улардан бирортасига юрса, адашади.


And for those who are pregnant, their term is until they give birth. 	 Ҳомиладорларнинг иддаси ҳомилаларини қўймоқликдир.


And the waves came between them, and he was among the drowned. 	 (Кофир бўлгандан кейин қийин экан. Улуғ Пайғамбар бўлмиш отанинг гапини эшитиб туриб ҳам, бостириб келаётган даҳшатли тўфонни кўриб туриб ҳам: «Тоққа жойлашиб олсам, мени сувдан сақлайди», деди.)


"Peace!" - a word (of salutation) from a Lord Most Merciful! 	 Раҳим бўлган Роббдан «Салом» сўзи бордир. (Шунча нозу неъмат, роҳат-фароғат, шавқу завқнинг устига ўзлари учун ниҳоятда раҳмли бўлган зот Роббилари Аллоҳ таоло томонидан «Салом» ҳам келади.)


They said, ‘We will never prefer you to the clear proofs which have come to us, and to Him who originated us. 	 Улар: «Биз сени зинҳор ўзимизга келган очиқ-ойдин (мўъжиза)лардан ва бизни яратган зотдан устун қўймаймиз.


And he fails that corrupts it! 	 Ва батаҳқиқ, ким у(нафс)ни кирласа, ноумид бўлади.


Such is the punishment; and indeed the punishment of the Hereafter is the greatest, if only they knew! 	 Азоб шундоқ бўлур ва агар билсалар, албатта охират азоби бундан катта бўладир.


So when he saw his shirt,- that it was torn at the back,- (her husband) said: "Behold! 	 Эр унинг кўйлагини орт томонидан йиртилганини кўрган пайтда: «Албатта, бу (иш) сиз хотинларнинг макрингиздир.


And of His signs is that He created you of dust; then lo, you are mortals, all scattered abroad. 	 Сизни тупроқдан яратгани ва сўнгра сизлар башарга айланиб тарқалишингиз Унинг оят-белгиларидандир.


And indeed We saved the Children of Israel from the humiliating torment, 	 Батаҳқиқ, Бани Исроилга хорловчи азобдан.


God is almighty and all wise. 	 Аллоҳ азиз ва ҳакимдир. (Ушбу ояти каримадаги ҳукм эри билан бирга яшаган, ҳайз кўрадиган ва талоқ қилинган аёлларга оиддир.)


This shall be a token for you if you really believe." 	 Маълумки, Уламоларимиз ушбу ҳодисани Пайғамбарлардан қолган нарсаларни табаррук тутишга далилдир, деганлар. Пайғамбарлари, тобутни фаришталар кўтариб келиши Толутнинг подшоҳлигига белгидир, деди.)


Many of the rabbis and monks wrongfully devour mankind's possessions and hinder people from the Way of Allah. 	 Олтин ва кумушни хазинага босадиган, Аллоҳнинг йўлида сарфламайдиганларга аламли азобнинг башоратини беравер. (Аҳли китобларнинг ҳибр ва роҳиблари мол-дунёга ўчлиги тарихда маълум ва машҳурдир.


In fact, they will never believe. 	 Йўқ, улар иймон келтирмаслар.


Your God is One God; there is no God except Him – the Most Gracious, the Most Merciful. 	 Ва илоҳингиз бир илоҳдир. Роҳман ва Раҳийм бўлмиш Ундан ўзга ибодатга сазовор зот йўқдир.


And Allah increases in guidance those who walk aright [true believers in the Oneness of Allah who fear Allah much (abstain from all kinds of sins and evil deeds which He has forbidden), and love Allah much (perform all kinds of good deeds which He has ordained)]. And the righteous good deeds that last, are better with your Lord, for reward and better for resort. 	 Ва Аллоҳ ҳидоятга юрганларнинг ҳидоятини зиёда қиладир. Боқий қолувчи, солиҳ амаллар, Роббинг наздида, савоб жиҳатидан яхшироқдир ва оқибат жиҳатидан яхшироқдир.


And God rewards them for what they say with gardens underneath which rivers flow, therein dwelling forever; that is the recompense of the good-doers. 	 Айтганларига яраша Аллоҳ уларга остидан анҳорлар оқиб турган жаннатларда боқий қолишни мукофот қилиб берди. Яхшилик қилувчиларнинг мукофоти шулдир.


If Allah punished people for their sins, He would not leave one creature that crawls on the earth. 	 Агар Аллоҳ одамларни қилган зулмларига биноан тутганида, ер юзида битта ҳам жонзотни қўймас эди.


They will face a painful torment. 	 (Ҳа, бу дунёда фақат кофиргина Аллоҳнинг раҳматидан ноумид бўлади. Чунки у ўзининг кофирлиги туфайли Аллоҳ билан бўлган алоқасини узади. )


As for him who is not in want of any thing, 	 Аммо истиғно қилганга бўлса...


Surely God is to you All-gentle, All-compassionate. 	 Ва, албатта, Аллоҳ сизларга шафқатли ва раҳмлидир.


Backbiter, spreader of slander. 	 Кишиларни айбловчи, чақимчилик қилиб юрувчига.


Delighting in what God has given them out of His grace, and happy for those who have not yet joined them; that they have nothing to fear, nor will they grieve. 	 Улар Аллоҳ Ўз фазлидан берган нарсалардан хурсандлар ва ҳали ортларидан ўзларига қўшилмаган биродарларига, уларга хавф йўқлигини ҳамда хафа ҳам бўлмасликларининг хушхабарини бермоқдалар.


(Moses) said: What! 	 У (Мусо): «Бировни ўлдирмаган бегуноҳ жонни ўлдирасанми?!


"They were only confused dreams," they said; "we do not know how to interpret them." 	 Улар: «Бу алғов-далғов тушдир. Биз бундай тушларнинг таъбирини билувчи эмасмиз», дедилар


Do not consider yourselves very great. 	 «Кичик гуноҳ» ибораси энг муносиб маънодир. «Фаҳш ишлар» ибораси қабиҳлиги катта иш ва сўзларга нисбатан ишлатилади.


They said: be not afraid; verily we bear thou the glad tidings of a boy knowing. 	 Улар: «Қўрқма, биз сенга ўта билимдон ўғилнинг хушхабарини берурмиз», дедилар.


My Lord is Rich (Free of all wants), Bountiful." 	 У Тавротни, Исмул Аъзамни биладиган, Лавҳул Маҳфуздан хабардор эди, деган гапларни айтишган. Лекин Қуръони Карим ёки Пайғамбаримиз (с. а. в.) айтмаганларидан кейин, ишончли илмий далил бўлмагач, Қуръон ибораси билан кифояланиб, Аллоҳ ўша шахсни «китобдан илми бор», деб айтибди, у ёғини ўзи билади, дейишимиз тўғридир.)


Whoever allies himself with God, and His Messenger, and those who believe—surely the Party of God is the victorious. 	 Ким Аллоҳни, Унинг Пайғамбарини ва иймон келтирганларни валий қилиб олса, бас, албатта, Аллоҳнинг ҳизби–ана ўшалар ғолиблардир.


He raised the heavens and set up the measure, 	 Осмонни баланд кўтарди ва тарозуни ўрнатди.


And thou (Muhammad), be not loud-voiced in thy worship nor yet silent therein, but follow a way between. 	 Намозингни жуда баланд овоз ила ўқима, уни жуда махфий ҳам ўқима, бунинг орасида бир йўл тут.


If they are poor, God will enrich them of His grace, for God is bounteous and all-knowing. 	 Агар фақир бўлсалар, Аллоҳ уларни Ўз фазлидан бой қилур. Аллоҳ (фазли) кенг, ўта билгувчи зотдир.


but I too plan against them. 	 Ва Мен ҳам ҳийла қилурман. (Яъни, ҳийласига яраша жазо берурман.)


Samood rejected the warning. 	 Самуд огоҳлантирувчиларни ёлғонга чиқарди.


Rather, we have been prevented' 	 Балки маҳрум бўлганлармиз», (дейсиз).


But of that they have no knowledge: they merely conjecture: 	 (Булар даҳрийлардир, бизни фақат даҳр(замон) ўлдиради, деганлари учун шу номни олганлар. Улар ўлгандан кейин қайта тирилишни инкор этадилар.)


And We have tried them with good things and evil things that haply they might return. 	 Шоядки қайтсалар, деб уларни яхшиликлар ва ёмонликлар ила синадик.


Lord, fill the hearts of the people with love for them and produce fruits for their sustenance so that they may give thanks. 	 У ердагилар Аллоҳга ибодатни тўғри қилиб, намозни тўкис адо этганларида, омонликка қўшиб тўқчиликни ҳам берди. Мусулмон бўлган одамлар қалбини ўша томонга талпиниб турадиган этиб қўйди.


To Solomon We inspired the (right) understanding of the matter: to each (of them) We gave Judgment and Knowledge; it was Our power that made the hills and the birds celebrate Our praises, with David: it was We Who did (all these things). 	 Уларнинг ҳар бирига ҳукмни ва илмни берган эдик. Довуд билан бирга тасбиҳ айтсин деб тоғларни ва қушларни бўйинсундириб қўйдик.


And to 'Ad We sent their brother Hud. 	 Ва Одга ўз биродарлари Ҳудни (юбордик).


We do indeed know how thy heart is distressed at what they say. 	 Албатта, Биз уларнинг айтаётганларидан сенинг дилинг сиқилишини яхши биламиз.


it will be such a day when a person will run away from his brother, 	 У кунда киши қочадир; ўз ака-укасидан.


And the punishment seized them. 	 Бас, уларни азоб тутди.


This is the punishment for the wicked. 	 Ва бу золимларнинг жазосидир. (Бани Назийр қабиласи ушбу жонли мисол билан хотима топади.)


And he was not among those who associated others with Allah." 	 У мушриклардан бўлмаган эди», деб айт!


The Beneficent Allah is firm in power. 	 (Роҳман сифатининг соҳиби Аллоҳ Аршни эгаллади. Аршни эгаллашининг эса, ўхшаши йўқ, мисли йўқ, шакли ҳам йўқ.


Say, ‘Should all humans and jinn rally to bring the like of this Quran, they will not bring its like, even if they assisted one another.’ 	 Агар инсу жинлар тўпланиб, ушбу Қуръонга ўхшаш нарса келтирмоқчи бўлсалар, бунда баъзилари баъзиларга ёрдамчи бўлсалар ҳам, унга ўхшашини келтира олмаслар.


O Ye who believe! whenever ye those who disbelieve matching meet slowly turn to them not your backs. 	 Эй иймон келтирганлар, куфр келтирганларга яқинлашиб, юзма-юз келганингизда уларга орқа ўгирмангиз.


[Mention] when Moses said to his family, "Indeed, I have perceived a fire. 	 Мусо ўз аҳлига: «Аниқки, мен бир олов кўрдим.


And that you should serve Me; this is the right way. 	 Ва Менга ибодат қилинг, мана шу тўғри йўлдир», деб амр қилмаган эдимми?!


God is Well Aware of whatever you do. 	 Аллоҳ қилаётган ишларингиздан хабардордир.


When a sign came to them they said: 'We will not believe in it unless we are given that which the Messengers of Allah have been given' But Allah knows best where to place His Message. 	 Агар уларга оят келса, Аллоҳнинг Пайғамбарларига берилган нарсага ўхшаш нарса бизга ҳам берилмагунча зинҳор иймон келтирмасмиз, дерлар. Ўз Пайғамбарлигини қаерга қўйишни Аллоҳнинг Ўзи яхши биладир.


The day when the sky will be like molten copper, 	 У кунда осмон худди қора мой қолдиқларига ўхшаб қоладир.


But there comes not to them a newly-revealed Message from (Allah) Most Gracious, but they turn away therefrom. 	 Уларга Роҳмандан янги эслатма келибдики, албатта, ундан юз ўгиргувчи бўлганлар.


Follow the best of what has been sent down to you from your Lord, before the punishment overtakes you suddenly while you are unaware.’ 	 Сизга ўзингиз сезмаган ҳолда тўсатдан азоб келиб қолишидан олдин Роббингиздан сизга туширилган энг гўзал нарсага эргашинг.


And whoever obeys Allah and His Noble Messenger, will be with those upon whom Allah has bestowed grace – that is, the Prophets and the truthful and the martyrs and the virtuous; and what excellent companions they are! 	 Ким Аллоҳга ва Расулга итоат қилса, бас, ана ўшалар Аллоҳ неъмат берган набийлар, сиддиқлар, шаҳидлар ва солиҳлар билан биргадирлар. Ва уларнинг рафиқлари қандай ҳам яхши!


But then, when He confers on him a grace of His, he forgets what he was praying for before, and he attributes rivals to God, in order to lead astray from His way. 	 Сўнгра унга Ўз фазлидан неъмат берса, олдин дуо қилиб турган нарсасини унутадир ва Аллоҳга Унинг йўлидан адаштирмоқ учун тенгдошлар қилади.


And when We let mankind taste of mercy after some adversity has afflicted them, behold! 	 Албатта, элчиларимиз қилаётган макрларингизни ёзиб борурлар», деб айт. (Одам боласининг иши қизиқ: бошига мусибат тушса, Аллоҳни эслайди, Унга ёлборади, халос қилишини сўрайди.


Surely those who guard (against evil) are in a secure place, 	 Албатта, тақводорлар омонлик жойида.


(He will be told), "You were completely heedless of this day. 	 Албатта, сен бундан ғафлатда эдинг.


But when He tries him by restraining his means, he says: "My Lord despises me." 	 Бас, қачон Роббиси синаш учун ризқини тор қилиб қўйса: «Роббим мени хорлади», дейдир.


The righteous will receive good reward for their deeds and more. 	 Гўзал амал қилганлар учун гўзал савоб ва зиёдалик бордир. Уларнинг юзларини қаролик ҳам, хорлик ҳам қопламас.


"Until there came to us (the death) that is certain." 	 Токи бизга ўлим келгунича», дерлар.


To Him belong all things in the heavens and on earth. 	 Шунингдек, Биби Марямни ҳам илоҳлик даражасига кўтардилар. Худонинг табиати ҳақида битмас-туганмас ихтилофларга тушдилар.


No wonder the ungrateful never prosper.” 	 Қорунни ва унинг ҳовли-жойини ер ютганидан кейингина унга ҳавас қилаётган ҳаёти дунё ихлосмандларининг кўзи очилди.)


And when We said to the angels, 'Bow yourselves to Adam'; so they bowed themselves, save Iblis; he was one of the jinn, and committed ungodliness against his Lord's command. 	 Фаришталарга: «Одамга сажда қилинглар», деганимизни эсла. Бас, ўшанда улар сажда қилдилар.


So she conceived him, and she went away with him to a far place. 	 Сўнгра у билан узоқ маконга четланди. (Яъни, Жаброил алайҳиссалом Марямнинг ёқасидан пуфлаганидан кейин Ийсога алайҳиссалом ҳомиладор бўлди.)


They have no protectors to help them, apart from God, and whomsoever God leads astray, no way has he.' 	 Ва уларга Аллоҳдан ўзга ёрдам берадиган ҳеч қандай валийлар бўлмади. Аллоҳ кимни залолатга кетказса, бас, унга ҳеч бир (тўғри) йўл йўқдир.


Make this city a place of security and bestow upon its people various fruits as providence – for those among them who believe in Allah and the Last Day (of Resurrection)”; He answered, “And whoever disbelieves, I shall provide him also some subsistence and then compel him towards the punishment of fire (hell); and that is a wretched place to return.” 	 Аммо, одобли, сермулаҳаза Пайғамбар Иброҳим алайҳиссалом аввалги дарсдан сабоқ олиб, Аллоҳнинг мукофотини бу гал ҳаммага эмас, балки мўминларгагина сўрамоқдалар. Асосий қоида эса ўзгармасдир: «Ким куфр келтирса, озгина ҳузур бахш этаман, сўнгра дўзах азобига мажбур қиламан ва у қандай ҳам ёмон жой!»


And the earth throws out its burdens. 	 Ва ер ўз юкларини отиб чиқарса.


And his mother and his father 	 Ва онаси ва отасидан.


Do sons belong to you and daughters to God? 	 Сизларга эркаг-у, У зотга аёлми?


Or do you feel secure against His sending you back to sea once again, and raising a fierce gale against you and causing you to drown in requital for your ingratitude? You will find no helper against Us there. 	 Ёки сизни у(денгиз)га яна бир марта қайтариб, устингиздан шиддатли шамол юбориб, куфр қилган нарсангиз сабабли ғарқ қилиб юборишидан ва сиз ўзингизга Биздан ўч олувчи топа олмай қолишингиздан хотиржаммисиз?!


Those your right hands own who seek emancipation, contract with them accordingly, if you know some good in them; and give them of the wealth of God that He has given you. 	 Қўлларингизда мулк бўлганлардан (озодлик) васиқасини истайдиганлари бўлса, бас, уларда яхшилик борлигини билсангиз, улар ила васиқа ёзинг ва Аллоҳнинг сизга берган молидан уларга беринг. Ҳаёти дунёнинг ўткинчи матоҳини истаб, покликни ирода қилган чўриларингизни фоҳишаликка мажбур қилманг.


Anyone who ascribes partners to God has strayed into far error. 	 Ким Аллоҳга ширк келтирса, шубҳасиз, қаттиқ адашган бўлади.


Not [as you think, that you (mankind) will not be resurrected and recompensed for your deeds], but (you men) love the present life of this world, 	 Йўқ! Балки сизлар шошар дунёни яхши кўрасизлар.


We gave Moses guidance, and made the Children of Israel inherit the Scripture. 	 Батаҳқиқ, Биз Мусога ҳидоятни бердик ва Бани Исроилни Китобга ворис қилдик.


We created you. Then why do you not acknowledge it? 	 Биз сизларни яратганимиз, ишонсаларинг-чи!


Say: Swear not; reasonable obedience (is desired); surely Allah is aware of what you do. 	 (Бу жиҳод) маълум тоатдир! Албатта, Аллоҳ нима амал қилаётганларингиздан хабардордир», деб айт.


These! theirs is the security and they are the guided. 	 Ана ўшаларга хотиржамлик, омонлик бор. Улар ҳидоят топганлардир.


And within the land are neighboring plots and gardens of grapevines and crops and palm trees, [growing] several from a root or otherwise, watered with one water; but We make some of them exceed others in [quality of] fruit. 	 Шунингдек, узумлар, боғлар, экинзорлар, шохлаган ва шохламаган хурмолар бўлиб, бир хил сув ила суғориларлар ва уларнинг баъзиларининг мевасини баъзилариникидан афзал қиламиз. Бунда, албатта, ақл ишлатувчи қавмлар учун оят-белгилар бордир.


He said, “You will cultivate for seven years continuously; so leave all that you harvest in the ear, except a little which you eat.” 	 Магар озгина ейдиганингизни (қолдирманг). (Яъни, подшоҳ тушида кўрган еттита семиз сигир ва яшил бошоқнинг таъбири шулки, етти йил жуда серҳосил келади.


My Lord is with me; He will direct me." 	 Албатта, Роббим мен билан, У менга тўғри йўлни кўрсатур«, деди.


Theirs shall be the evil turn! 	 Аллоҳ эшитгувчи ва билгувчи зотдир. (Оятда васфи келган мунофиқлар аъробийлардир.


They will say, "All this belongs to God." 	 Сен: «Қандоқ ҳам сеҳрланмоқдасиз-а?!» деб айт. (Агар ўша нарсалар Аллоҳники эканини билсангиз, нима учун Аллоҳга иймон келтирмаяпсиз?!


However, you pay very little attention (to Our words) 	 Жуда оз эслайсизлар.


So turn aside from them (O Muhammad SAW) and await, verily they (too) are awaiting. 	 Шунинг учун ҳам Пайғамбаримиз (с. а. в.) бу сураи каримани намозда ва ҳар куни ётишларидан олдин ўқир эдилар. Имоми Бухорий ривоят қилган ҳадисда Ҳазрати Абу Ҳурайра (р. а.): «Расулуллоҳ (с. а. в.) жума куни бомдод намозида Сажда сураси билан «Ҳал ата алал-инсани» сурасини ўқир эдилар», деганлар.)


On the Day when every soul will be confronted with all the good that it has done; and all the evil that it has done – it will wish that perhaps there would have been a great distance between itself and the punishment; and Allah warns you of His punishment; and Allah is Most Compassionate towards His bondmen. 	 Агар банданинг бу дунёдаги амаллари яхши бўлса, хурсандчиликка, бахтга, саодатга эришади. Ёмон бўлса, қани энди ушбу ёмон амаллар олис-олисларда бўлса эди, менга яқин бўлмаса эди, деб орзу қилади.)


Lo! ye were ever froward folk. 	 Сизлар, шубҳасиз, фосиқ қавм бўлдингиз», деб айт.


And when he attained his full strength and was [mentally] mature, We bestowed upon him judgement and knowledge. 	 Биз яхши амал қилгувчиларни шундай мукофотлармиз. (Биз «вояга етиб» деб таржима қилган «балаға ашудда» иборасини араблар жисмоний жиҳатдан вояга етиш, «мукаммал бўлганида» деб ўгирган «итаво» сўзини ақлий жиҳатдан камолга етиш, деб тушунадилар.


What! They dare say that, “He has fabricated it”? 	 Ёки, унинг ўзи тўқиб олган, дейдиларми?! Йўқ!


Lo! Thou, only Thou, art the Bestower. 	 Албатта Сенинг Ўзинг кўплаб ато қилувчисан.


(Ye have) enjoyment of the life of the world; then unto Us is your return and We shall proclaim unto you what ye used to do. 	 Сўнгра Бизга қайтишингиз бор. Бас, Биз нима амал қилганингизнинг хабарини берурмиз.


This is a warner of the warners of old. 	 Бу аввалги огоҳлантирувчилар каби бир огоҳлантирувчидир. (Огоҳ бўлинглар: аввалги огоҳлантирувчиларга душман бўлганларнинг куни сизларнинг бошингизга тушиб қолмасин!)


See ye the seed that ye sow in the ground? 	 Ўзингиз экаётган нарсани ўйлаб кўринг-а!


If a blast of the torment of your Lord strikes them, they will say, "Woe to us! 	 Қасамки, агар уларга Роббинг азобидан салгина етса, албатта: «Ҳолимизга вой!


The People of the Book ask you to bring down for them a book from heaven. 	 Аҳли китоблар сендан уларга осмондан китоб тушириб беришингни сўрарлар.


He gives life to the earth after its death, and you shall be raised to life in the same way. 	 Бу нарса ерда ҳам, кўкда ҳам, сувда ҳам бўлиб туради. Сон-саноғига етиб бўлмайдиган ушбу жараёнларнинг ҳар бирини Аллоҳ таоло амалга оширади.)


Do they not see that Allah enlarges and straitens the sustenance of those whom He pleases? 	 Улар Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кишисига ризқни кенг ёки тор қилишини билмайдиларми?


[All] praise is [due] to Allah, Lord of the worlds - 	 Барча мақтов, шукрлар оламларнинг тарбиячиси Аллоҳга бўлсин. (Оламларни яратгани учун ҳам, уларнинг тарбиячиси бўлгани учун ҳам, улардаги барча жонзотларга ҳаёт, ризқи рўз бергани учун ҳам Аллоҳ барча ҳамду саноларга сазовордир.)


And it may happen that Allah will either bring you a decisive victory or bring about something else from Himself? and then they will feel remorseful at their hypocrisy which they have kept concealed in their breasts - 	 Мусулмонлар устун келиб турганда, улардан қўрқиб, тили билан мусулмонлигини изҳор қилган, баъзи ибодатларга ва диний кўрсатмаларга ҳам амал қилиб турган. Мусулмонларга қарши бўлган кофирлар билан ҳам дўстлашиб, ҳамкорлик қилиб, мабодо замон айланиб улар мусулмонлардан устун келиб қолса, менга зарар беришмасин, деб туради.


When the blind man approached him. 	 Кўзи кўр киши ҳузурига келганда.


And when you mention your Lord alone in the Quran, they turn their backs in aversion. 	 Қачон сен Қуръонда Роббингнинг ёлғиз ўзини зикр қилсанг, улар ортларига ўгирилиб қочурлар.


When he came to it, a voice called out: "Moses! 	 Бас, у(олов)га келганида, нидо қилинди: «Эй Мусо.


Lo! the promise of Allah is true. 	 Сизларни ўта ғурурга кетказгувчи Аллоҳ ҳақида алдаб қўймасин. (Шайтон одамларни ўта ғурурга кетказади ва алдайди.


Let not the vicissitude (of the success) of those who disbelieve, in the land, deceive thee (O Muhammad). 	 Куфр келтирганларнинг юрт кезишлари сени алдаб қўймасин.


(To which God) said: "This way is right by Me. 	 У зот: «Ушбу зиммамдаги тўғри йўлдир:


So is one who [stands] upon a clear evidence from his Lord [like the aforementioned]? 	 Ўз Роббидан аниқ ҳужжатга эга бўлган, унга ўша (Робб)нинг Ўзидан гувоҳ эргашган ва у(гувоҳ)дан олдин Мусонинг китоби имом ва раҳмат ҳолида унга (шоҳид) бўлган кишига (куфр келтирилади)ми? Ана ўшалар у(шоҳид)га иймон келтирарлар.


And they knew that the buyers of (magic) would have no share in the happiness of the Hereafter. 	 Ушбу ояти карима мазкур масалани муолажа қиларкан, Сулаймон сеҳргар бўлган, деган даъвога «Сулаймон кофир бўлмаган» деган жавоб келмоқда. Шундан англашиладики, сеҳр куфрга тенглаштирилмоқда.


On the Day when the earth with all its mountains quake and the mountains become heaps of shifting sand. 	 Бир кундаки, унда еру тоғлар ларзага келадир ва тоғлар оқувчи қумтепаларга айланадир.


"Or the water thereof (of the gardens) becomes deep-sunken (underground) so that you will never be able to seek it." 	 Ёки суви ерга сингиб кетиб, сен уни талаб қилишга қодир бўлмай қолсанг», деди.


But if fortune favours the infidels, they say: "Did we not overpower you, and yet protected you against the believers?" 	 Агар кофирларга насиба бўлса: «Сизларга устун келиб, мўминлардан ҳимоя қилмадикми?» дерлар. Аллоҳ қиёмат куни улар орасида ҳукм қилур.


Tell My servants I am the All-forgiving, the All-compassionate, 	 Бандаларимга хабар бергил: «Албатта, Менинг Ўзим ғофуру роҳиймдирман».


Have you not considered your Lord - how He extends the shadow, and if He willed, He could have made it stationary? 	 Сўнгра қуёшни Биз унга далил қилдик. (Ҳа, агар Аллоҳ хоҳласа, сояни жилмас қилиб, бир хилда, яъни, узаймай ҳам, қисқармай ҳам турадиган қилиб қўяр эди.


And why is it that you do not spend in the cause of God, when to God belongs the inheritance of the heavens and the earth? 	 Сизларга нима бўлдики, Аллоҳнинг йўлида эҳсон қилмайсизлар?! Ҳолбуки, осмонлару ернинг мероси Аллоҳникидир.


And the frequented House. 	 Ва обод уй билан қасам.


Indeed, the disbelievers will not succeed. 	 Суранинг охирида эса, кофирларнинг нажот топмасликлари таъкидланмоқда. Ва ниҳоят, охирги оятда Аллоҳ таолодан раҳмат ва мағфират сўраш тавсия қилинмоқда.)


Thus does Allah make clear to you His verses that you might use reason. 	 Аллоҳ шундай қилиб сизларга Ўз оятларини баён этади. Шоядки ақл ишлатсангиз.


And when [other] relatives and orphans and the needy are present at the [time of] division, then provide for them [something] out of the estate and speak to them words of appropriate kindness. 	 Xақдорлар меросдан насибаларини олишса-ю, қолганларга ҳеч нарса тегмай қолса, ўксишлари, кўнгиллари синиши эҳтимоли бор. Шундай ноқулай ҳолатни ўртадан кўтариш учун, оятнинг ҳукмига кўра, меросхўрлар бирор нарсани ажратиб, ҳалиги кишиларга бериб, уларни ҳам севинтиришлари лозим.)


Had God not been gracious to us He could have (opened up) the earth and made it swallow us. 	 Воажаб, кофирлар нажот топмайдиганга ўхшайди-ку!» дейишга ўтдилар. (Ҳаёти дунёга берилган ғофилларнинг кўзи шунга ўхшаш фалокатлар вақтида очилиши мумкин.


And if you (O Muhammad SAW) ask them: "Who has created the heavens and the earth," they will certainly say: "Allah." 	 Агар улардан: «Осмонлару ерни ким яратган?» деб сўрасанг, албатта, — «Аллоҳ», дерлар.


And if they incline to peace, incline thou also to it, and trust in Allah. Lo! 	 Агар улар тинчликка мойил бўлсалар, сен ҳам мойил бўл. Ва Аллоҳга таваккул қил.


And for their saying: verily We have slain the Messiah 'Isa son of Maryam, an apostle of Allah, whereas they slew him not, nor they crucified him but it was made dubious unto them. 	 «Биз Аллоҳнинг Расули Масиҳ Ийсо ибн Марямни ўлдирдик», деганлари учун (уларни лаънатладик). Ҳолбуки уни ўлдирмадилар ҳам, осмадилар ҳам, лекин уларга шундай туюлди.


Allah does not want to give them a share in the Everlasting Life. 	 Аллоҳ уларга охиратда насиба қилмасликни хоҳлайдир.


It is not fit for a prophet that he should take captives unless he has fought and triumphed in the land; you desire the frail goods of this world, while Allah desires (for you) the hereafter; and Allah is Mighty, Wise. 	 Ва Аллоҳ ғолиб ва ҳикматли зотдир. (Ушбу ва кейинги ояти карималар Бадр урушида асирга тушган мушриклар масаласида нозил бўлгандир.)


From the mischief of Darkness as it overspreads; 	 Ва кириб келган қоронғулик ёмонлигидан.


Seek they other than the religion of Allah, when unto Him submitteth whosoever is in the heavens and the earth, willingly or unwillingly, and unto Him they will be returned. 	 Ҳамма Пайғамбарлар шу дин билан келганлар. Бир-бирларини тасдиқлаб, бир-бирларига ёрдам бериб, Аллоҳнинг динига ўз даврларида хизмат қилиб келганлар.)


And when thou art on board the ship, thou and whoso is with thee, then say: Praise be to Allah Who hath saved us from the wrongdoing folk! 	 Бас, сен ўзинг билан бирга бўлганлар ила кемага жойлашиб олгач: «Бизни золим қавмлардан қутқарган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин», дегин.


That is better and the best interpretation. 	 Ана шундай қилиш хайрли ва оқибати яхшидир.


He makes crops of different colors grow with this water and flourish, which then turn yellow and wither away. 	 Кейин у қурийдир. Бас, уни сарғайган ҳолида кўрарсан.


Nay, but that day they shall submit (to Judgment); 	 Йўқ! Улар бугунги кунда таслим бўлгувчилардир.


They said, ‘We bring you good news in truth; so do not be despondent.’ 	 Улар: «Биз сенга ҳақ ила башорат бердик. Бас, сен ноумид бўлувчилардан бўлма», дедилар.


Nay, verily it is a furnace 	 Йўқ! Албатта у(жаҳаннам) кучли алангадир.


The guilty are not questioned of their sins. 	 Гуноҳкорлардан гуноҳлари ҳақида сўраб ўтирилмас.


She said, 'Kings, when they enter a city, disorder it and make the mighty ones of its inhabitants abased. 	 У: «Албатта, подшоҳлар бирор шаҳар-қишлоққа кирсалар, уни вайрон қилурлар ва унинг азиз аҳлларини хор қилурлар.


And He is the Mighty, the Wise. 	 У зот ғолиб ва ҳикмат эгасидир.


Allah's is the heritage of the heavens and the earth, and Allah is Informed of what ye do. 	 Аммо бахиллик қилиб, молни сарфламай тўпласа, ўзининг кўзига яхши бўлиб кўрингани билан, аслида яхшилик бўлмайди. Ким бахиллик билан тўплаган молини яхшилик деб ҳисобласа, нотўғри ўйлаган бўлади.)


Therefore do not ascribe equals to Allah; indeed Allah knows whereas you do not know. 	 Аллоҳга зарбул масал келтирманглар! Албатта, Аллоҳ биладир.


Then which of the favors of your Lord do you doubt? 	 Шундай экан, Роббингнинг қайси неъматларига шак келтирасан?


Those to whom We gave the Book before, believe in it. 	 У(Қуръон)дан олдин китоб берилганлар унга иймон келтирурлар. (Бу ояти карима тушган пайтда яҳудийлардан ҳам, масиҳийлардан ҳам иймон келтириб, мўмин-мусулмон бўлган кишилар бор эди.


Except those who believe and do the right, and remember God a great deal, who retaliate only when they have been wronged. 	 Магар иймон келтириб, солиҳ амаллар қилганлар, Аллоҳни кўп зикр этганлар ва мазлум бўлганларидан кейин нусрат қозонганлар (ундай эмаслар). Зулм қилганлар эса, тезда қайси ағдарилиш жойига ағдарилишларини билурлар.


No, we are deprived!’ 	 Балки маҳрум бўлганлармиз», (дейсиз).


And We also produced the tree which springs forth from Mount Sinai, containing oil and sauce for those that eat. 	 Ва Тури Сийнодан чиқадиган бир дарахтни (пайдо қилдикки), у ёғ ва егувчиларга нонхуриш ила ўсур. (Яъни, ҳам ёғ, ҳам нонхуриш сифатида ишлатиладиган, кўпроқ Тури Сийнода ўсадиган зайтун ҳам ибратга сазовор дарахт саналади.)


They came to them with clear proofs. 	 Бас, улар (қавмларига) очиқ-ойдин ҳужжатлар келтирганлар.


If you avoid the major sins which you are forbidden, We will remove from you your lesser sins and admit you to a noble entrance [into Paradise]. 	 Агар қайтарилган нарсаларнинг катталаридан четда бўлсангиз, гуноҳларингизни кечирамиз ва сизни яхши жойга киритамиз. (Бу ояти кариманинг маъноси, катта гуноҳлардан четда бўлсангиз, кичик гуноҳларингизни кечириб, охиратда сизни жаннатга киритамиз, деганидир.)


What happened in the past is now past: It was lewd and abhorrent, and only the way of evil. 	 Чунки аксар пайтда боланинг катта бўлиб вояга етишини, сўнгра отасининг хотинига–ўгай онасига уйланишини кутишга тўғри келар эди. Агар ўғли отаси ўлган пайтда вояга етган бўлса, ўгай онаси унга мерос тариқасида хотин бўлиб қолар эди.


O people! 	 Эй одамлар!


Indeed, to the faithless, their scheming is presented as decorous, and they have been barred from the [right] way; and whomever Allah leads astray, has no guide. 	 Кофирларнинг дину диёнатга қарши қилаётган макр-ҳийлалари уларга зийнатлаб кўрсатилибди. Улар, бу қилаётган ишимиз тўғри ва гўзалдир, деб ўйладилар.


And the fifth time, that God’s wrath be upon her, if he is truthful. 	 Бешинчисида эса, агар у(эр) ростгўйлардан бўлса, ўзи(аёл)га Аллоҳнинг ғазаби бўлишини (айтишликдир).


Whenever a chapter is sent down to you, some ask: 'Which of you has it increased in belief' It will surely increase the belief of the believers and they are joyful. 	 Улар сиртдан ўзларини мусулмон қилиб кўрсатиш учун уринадилар, аммо иймон ва Ислом тақазосидаги ишлар ўртага чиққанда ўзларини ким эканликларини фош қилиб қўйишади. Улар нозил бўлган сура бировнинг иймонини зиёда ҳам қиладими, деган истеҳзони бошқача қилиб айтадилар.


who turned people away from the path of God and sought to make it appear crooked, and who denied the Hereafter." 	 Чунки дўзах эгалари ўзлари билан ўзлари овора. Бу дунёда кофирлар Аллоҳнинг охирати, жаннати ва дўзахига, уларда азоб-уқубат, роҳат-фароғат бўлишига иймон келтирган мўминлар устидан кулган эдилар.


Rather, they are not certain. 	 Йўқ, улар ишонмаслар.


And they have set up compeers unto Allah, that they may lead men astray from His way. 	 Бас, албатта, борадиган жойингиз дўзахдир», деб айт! (Одамларни Аллоҳнинг йўлидан адаштириб, ўзингиз айтган йўлга юргизиб, гапингизни қилдириб, ўзингизча ҳузурланяпсизми?


Such are rightful owners of the Garden; they will abide therein. 	 (Аллоҳга иймон келтириб, Унинг чақириғига лаббай деб жавоб бериб, яхши амалларни қилиб яшаган бандалар бу дунёда гўзал ҳаёт кечирадилар. Охиратда эса, бу дунёда қилган гўзал амаллари учун савоб оладилар, жаннатга дохил бўладилар.


Say, "Bring forward your proofs, if you are telling the truth." 	 Бут-санамларми, жин ва фаришталарми, мушриклар худо деб юрган бошқа махлуқларми? Инсонни охиратда қайтадан яратадиган ҳам фақат Аллоҳ таолонинг Ўзи.)


Said he, 'And what is your business, envoys?' 	 У: «Эй элчилар! Сизнинг ишингиз надир», деди.


And indeed whosoever takes revenge after he has suffered wrong, for such there is no way (of blame) against them. 	 Албатта, ким ўзига бўлган зулмдан кейин нусрат қозонса, бас, ундайларни (айблашга) ҳеч йўл йўқ.


This was not known to you and to your people. 	 Бас, сабр қил, албатта, оқибат тақводорларникидир. (Нуҳ (а. с.) ва у кишининг қавмлари аллақачон ўтиб кетган.


The sun is not to overtake the moon, nor is the night to outpace the day. 	 (Ҳеч қачон қуёш ойга етиб олиб, бемаҳалда бош кўтариб қолиши мумкин эмас. Улардан ҳар бири Аллоҳ белгилаган вақтдагина чиқади.


And assuredly afore them We proved Fir'awn's people, and there came Unto them an apostle honoured. 	 Батаҳқиқ, улардан олдин Фиръавн қавмини синадик. Уларга карамли Пайғамбар келди.


On that day no intercession will matter other than his whom Ar-Rahman grants permission and accepts. 	 У кунда Роҳман унга изн берган ва сўзидан рози бўлганлардан бошқанинг шафоати фойда бермас.


We must have been fabricating a lie against Allah if we returned to your faith after Allah hath delivered us therefrom. 	 Агар сизнинг миллатингизга Аллоҳ бизга ундан нажот бергандан сўнг қайтсак, батаҳқиқ, Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқиган бўламиз. Биз учун унга қайтиш мутлақо мумкин эмас, магар Роббимиз–Аллоҳ хоҳласагина (мумкин).


Holy is He and far above all that they say. 	 У зот улар айтаётган нарсадан пок ва ниҳоятда олийдир.


The people of Noah gave the lie to the Messengers. 	 Нуҳ қавми Пайғамбарларни ёлғончи қилди.


When two groups among you were about to lose courage—though Allah is their guardian, and in Allah let all the faithful put their trust. 	 (Бу ояти карима Ҳазраж қабиласига мансуб Бани Салама уруғи ва Авс қабиласига мансуб Бани Ҳориса уруғи ҳақида тушган. Улар мунофиқларнинг бошлиғи Абдуллоҳ ибн Убай ибн Салул хафа бўлиб: «Менинг айтганимни қилмай, ёш болаларнинг айтганини қилди», деб жангчиларнинг учдан бирини олиб Уҳуд йўлидан қайтганида, унинг фитнасига учишларига сал қолган эди.


He said, “What if I bring you something convincing?” 	 У(Мусо): «Агар мен сенга очиқ-ойдин нарса келтирсам ҳам-а?!» деди.


Say: 'What think you? If God should make the day unceasing over you, until the Day of Resurrection, what god other than God shall bring you night to repose in? 	 Сен уларга: «Айтинг-чи, агар Аллоҳ кундузни қиёмат кунигача доимий қилиб қўйса, Аллоҳдан ўзга қайси илоҳ сизларга ором оладиганингиз кечани келтира олади?!


It was said to her, ‘Enter the palace.’ 	 У(малика)га: «Саройга кир», дейилди.


Then We will save our messengers and those who have believed. 	 Сўнгра Пайғамбарларимизга ва иймон келтирганларга нажот берамиз. Шундай қилиб, мўминларга нажот бермоғимиз зиммамиздаги бурчдир.


You may defer the turn of any of your wives you like, and may take any other you desire. 	 Шундай бўлиши уларнинг кўзлари қувончга тўлиши, хафа бўлмасликлари ва ҳаммаларининг сен уларга берган нарсадан рози бўлишларига яқинроқдир. Аллоҳ қалбларингиздаги нарсани биладир ва Аллоҳ ўта билгувчи ва ўта ҳалим зотдир.


And remember the favor of Allah on you and His covenant with which He bound you firmly, when you said: We have heard and we obey, and be careful of (your duty to) Allah, surely Allah knows what is in the breasts. 	 (Инсонга Аллоҳ берган неъматларнинг саноғига етиб бўлмаслигини, бу неъматларнинг шукрини ҳам адо эта олмаслигимизни яхши биламиз. Аммо Аллоҳнинг бизга берган неъматлари ичида энг улуғи иймон–Ислом неъмати эканини тушуниб етмоғимиз лозим.


And they swear by God the most solemn of oaths that God would not raise him who dieth. 	 Улар жон-жаҳдлари билан: «Аллоҳ ўлганларни қайта тирилтирмас», деб Аллоҳ номи ила қасам ичдилар. Йўқ!


Surely We will try them as We tried the owners of the garden, when they swore that they would certainly cut off the produce in the morning, 	 Албатта, Биз уларини боғ эгаларини синаганимиздек синаб кўрдик. Вақтики, эрта тонгада териб оламиз, деб қасам ичдилар.


O my people, I ask no recompense of you for it: My reward is with Him who created me. 	 Эй қавмим, мен сизлардан бу (даъватим) учун ажр сўрамайман. Менинг ажрим фақат мени яратган зотнинг зиммасидадир.


we cannot tell if this bodes evil to those who dwell on earth or whether their Lord intends to guide them. 	 Ва, албатта, биз ер юзидагиларга ёмонлик ирода қилиндими ёки Роббилари уларга рушдни ирода қилдими-билмасмиз.


His are the Most Beautiful Names. 	 Бариъу-йўқдан бор қилувчи. Мусаввир-махлуқотларнинг сувратини шакллантирувчи зот.


He calls you to Him in order that He forgives you your sins and defers you till a stated term' They said: 'You are only mortals like us. 	 Улар эса: «Сиз бизга ўхшаш башардан ўзга ҳеч нарса эмассиз. Бизни оталаримиз ибодат қилиб юрган нарсадан тўсмоқчисиз.


it is He who begins and repeats [His creation], 	 Албатта, У Ўзи бошлар ва қайтарар. (Йўқдан бор қилар ва ўлганни ҳаётга қайтарар)


The news of the nations of Noah, Aad and Thamood, of Abraham's nation, and the people of Midian and the ruined cities? 	 Бас, Аллоҳ уларга зулм қилмас эди. Лекин улар ўзларига зулм қилар эдилар.


As for the (tribe of) Thamud, We tried to guide them, but they preferred blindness to guidance; then they were seized by the torment of a humiliating punishment as requital for their misdeeds; 	 Улар эса, ҳидоятдан кўра кўрликни афзал кўрдилар. Бас, касб қилган нарсалари туфайли уларни хорлик азоби чақмоғи урди.


So we disbelieve in the Message with which you were sent' 	 Албатта, биз сиз билан юборилган нарсага кофирдирмиз», дедилар.


they shall recline, facing each other, 	 Бир-бирларига рўбарў бўлиб, ёнбошлаган ҳолларидалар. (Яъни, пешқадамлар жаннат дуру-ёқутларни аралаш қилиб тўқилган сўриларда бир-бирларига қараб, ёнбошлаб-ястаниб роҳатланишар экан.)


"Verily the Hour is coming - My design is to keep it hidden - for every soul to receive its reward by the measure of its Endeavour. 	 Албатта, (қиёмат) соати келгувчидир. Ҳар бир жон саъйи-ҳаракатига яраша жазо олиши учун уни махфий тутурман.


Abasement and destitution were stamped upon them, and they incurred the wrath of God, for having rejected His signs, and they killed His prophets unjustly, because they were rebels and transgressors. 	 Бу Аллоҳнинг оятларига куфр келтирганлари, Пайғамбарларни ноҳақ қатл этганлари учундир. Бу исёнга кетганлари ва ҳаддан ошганлари учундир.


So turn thou from them; thou wilt not be reproached. 	 У зот бу ишни ўз ўрнида адо этдилар. Мушриклар гапга кирмадилар, Пайғамбар алайҳиссалом улардан юз ўгирсалар, у зотга маломат йўқ.)


They will say, "Our Lord, whoever brought this upon us - increase for him double punishment in the Fire." 	 Улар: «Эй Роббимиз, бизга бу(жаҳаннам)ни ким тақдим этган бўлса, унга дўзахда икки баробар азобни зиёда қил!» дерлар. (Охиратдаги бу тортишув кофир пешволар ва уларнинг атбоълари орасида бўлади.


you, and your elderly fathers? 	 Сиз ва қадимги оталарингиз?!


Mobilize, light or heavy, and strive with your possessions and your lives in the cause of God. 	 Енгил бўлса ҳам, оғир бўлса ҳам, қўзғолингиз ва Аллоҳнинг йўлида молларингиз ва жонларингиз ила жиҳод қилингиз. Агар билсангиз, шу ишингиз ўзингиз учун яхшидир.


And magnifies the name of his Lord and prays. 	 Ва Роббиси исмини зикр қилса ва намоз ўқиса ҳамдир.


Allah knoweth that which every female beareth and that which the wombs absorb and that which they grow. 	 Аллоҳ ҳар бир урғочининг ҳомиласини ҳамда бачадонлар нуқсон ёки зиёда қиладиган нарсаларни биладир.


And a tongue and a pair of lips? 	 Ва тилни ва икки лабни (бермадикми?)


We exalt in degrees whomsoever We will, and above every knowing one is a Knower. 	 (Миср подшоҳининг қонуни ўғрига бошқа жазо берарди, уни олиб қолиш мумкин эмас эди. Шунинг учун оға-иниларнинг эътироф қилдириб, Яъқуб (а. с.) дини ҳукми бўйича амал қилишга–ўғрини олиб қолишга йўл очилди.)


And he of the two who was released, and (now) at length remembered, said: I am going to announce unto you the interpretation, therefore send me forth. 	 Мени юборинг», деди. (Яъни, Юсуф (а. с.) билан қамоқда бўлган йигит бир неча йиллар ўтгандан сўнг Юсуфни ва унинг туш таъбири билимдони эканини хотирлаб, мени Юсуфнинг ҳузурига юборинг, деди.)


It was He who created them and I testify to this fact". 	 У зот уларни яратгандир. Мен бунга гувоҳлик бергувчиларданман.


He does neither slumber nor sleep. 	 Уни мудроқ ҳам, уйқу ҳам олмас. Осмонлару ердаги нарсалар Уникидир.


And verily, they (Satans / devils) hinder them from the Path (of Allah), but they think that they are guided aright! 	 Албатта, у(шайтон)лар йўлдан тўсурлар ва улар ўзларини шак-шубҳасиз ҳидоят топгувчилардек ҳисобларлар.


who remained steadfast and put their trust in their Lord! 	 Улар сабр қилган ва Роббиларигагина таваккул қиладиган зотлардир.


Supplicate to your Lord with humility and in secret. 	 Роббингизга тазарруъ ила ва махфий дуо қилинг.


Should you see a person going by, tell him that on this day you have promised the Beneficent God to fast and never talk to any human being." 	 Бас, бирор одамни кўрар бўлсанг: «Мен Роҳманга рўза назр қилдим. Бугун инсон зотига зинҳор гапирмасман», дегин.


Said he, 'My people, there is no folly in me; but I am a Messenger from the Lord of all Being.' 	 У: «Эй қавмим, менда эси пастлик йўқ. Лекин мен оламларнинг Роббидан Пайғамбарман.


We created not the heavens and the earth and all between them but for just ends, and for a Term Appointed: But those who reject Faith turn away from that whereof they are warned. 	 Кофирлар бўлса, ўзлари огоҳлантирилган нарсадан юз ўгурувчилардир. (Қуръонни ҳикмат ила нозил қилган ғолиб ва қудратли Аллоҳ осмонлару ерни ҳамда уларнинг орасидаги нарсаларни ҳам ҳақ ила, ҳикмат ила яратган.)


He has revealed this Quran to me to warn you and the coming generations (against disobeying God). 	 «Албатта, У битта илоҳдир ва мен сиз келтираётган ширкдан покдирман», деб айт. (Аллоҳни қўйиб ўзларига ўзга валий тутганларга бошқа нарсалар ҳам гувоҳлик бера олмайди.


Whatever is in the heavens and the earth, the cattle and the angels prostrate themselves before God without pride. 	 Осмонлару ердаги барча жонзотлар ва фаришталар фақат Аллоҳга сажда қилурлар. Улар мутакаббирлик қилмаслар.


So think of the favours of God, and do not act with corruption in the land." 	 Ҳозиргача ўша масканларнинг баъзилари сақланиб қолган. Солиҳ (а. с.) уларга бу нарсаларнинг ҳаммаси Аллоҳнинг неъмати эканини эслатиб, уларни шукр қилишга ундадилар.)


And the dwellers in the wood, and the people of Tubba. 	 Ва дарахтзор эгалари ва Туббаъ қавми — барчалари Пайғамбарларни ёлғонга чиқарганлар. Бас, (азоб) ваъдам ҳақ бўлди.


Blended with the water of Tasnim, (heights ultimate of evolution), 	 У(шароб)нинг аралашмаси «тасним»дандир.


Then if they turn away, proclaim, “I have proclaimed a war against you on equal terms; and what do I know whether the promise which is given to you, is close or far?” 	 (Яъни, иймон масаласида ҳамма баробар бўлиши учун, менга тушган ваҳийни эълон қилдим. Кейин бехабар эдик, деган даъво бўлмаслиги учун эшиттирдим.)


Say thou: look ye now, were Allah's torment to come upon you, or the Hour come upon you, would ye then cry unto other than Allah, if ye are truthful? 	 Сен: «Агар ростгўй бўлсаларингиз, айтинг-чи, сизга Аллоҳнинг азоби ёки қиёмат соати келганда Аллоҳдан бошқага дуо қиласизларми?


and the outstrippers (angels), outstripping, 	 Ўзишда мусобақа қилувчи (фаришта)лар билан қасам.


God knows what is in your hearts. 	 Ёки завжаларингдан бирортасига навбатида кирмай қўйган бўлсанг, истаган пайтингда кираверасан, маъноси чиқади.


They will be rewarded the highest position in heaven, the recompense of their patience, and they will be welcomed with honour and greetings of peace. 	 Тафсирчи уламоларимиздан баъзилари ушбу оятдаги «ғурфа» сўзига, «олий даража», «жаннат», «жаннатдаги алоҳида хона» маъноларини беришган. Аслида, ҳаммасини қўшиб, жаннатдаги олий мақом хос хона, десак мақсадга мувофиқ бўлса керак.)


They shall not taste death except the death in this world. 	 Улар у ерда биринчи ўлимдан бошқа ўлимни тотмаслар. У зот уларни жаҳийм азобидан сақлар.


Then have patience (O Muhammad). 	 Бас, сабр қил. Албатта, Аллоҳнинг ваъдаси ҳақдир.


(Those who dispute concerning the signs of God, without any authority come to them, very hateful is that in the sight of God and the believers; 'so God sets a seal on every heart proud', arrogant.) 	 Аллоҳнинг оятлари ҳақида ўзларига келган ҳужжат-далилсиз талашиб-тортишадиганлар Аллоҳ томонидан ҳам, иймон келтирганлар томонидан ҳам қаттиқ ғазабга қолурлар. Аллоҳ шундай қилиб, ҳар бир мутакаббир ва зўровон қалбни муҳрлар», деди.


So they went (their way) until when they embarked in the boat he made a hole in it. 	 Бас, юриб кетдилар. Кемага минганларида, уни тешиб қўйди.


You and your ancient forefathers? 	 Сиз ва қадимги оталарингиз?!


This is the narrative of truth: there is no god but God. 	 Албатта, Аллоҳ, Унинг Ўзи азиз ва ҳаким зотдир. (Яъни, Ийсо ҳақида сенга келган қиссалар ҳақдир.


On the Day when the trumpet is blown, whoever is in the heavens and whoever is on the earth will be struck with terror, except for those whom God wishes to spare. All shall come to Him in utter humility. 	 Сур чалиниб, Аллоҳ хоҳлаганидан бошқа осмонлардаги кимсалар ва ердаги кимсалар даҳшатга тушган кунда ҳамма У зотга бўйин эгиб келурлар.


Those who conceal any part of the Scriptures which God has revealed in order to gain some paltry end, simply fill their bellies with Fire. 	 Албатта, Аллоҳ китобда туширган нарсани беркитганлар ва уни озгина баҳога сотганлар, ана ўшалар қоринларига оловдан бошқа нарсани емаслар, уларга Аллоҳ қиёмат куни гапирмас ва уларни покламас. Уларга аламли азоблар бор.


You will never be able to maintain justice among your wives and love them all equally, no matter how hard you try. 	 Агар роса ҳаракат қилсангиз ҳам, хотинлар ўртасида адолатли бўла олмайсизлар. Бир йўла мойил бўлиб кетиб, (баъзисини) муаллақга ўхшатиб қўйманг.


And when they tasted of the tree their shame was manifest to them and they began to hide (by heaping) on themselves some of the leaves of the Garden. 	 Икковлари дарахтдан татиб кўришганда, авратлари ўзларига кўриниб қолди ва ўзларига жаннат баргларидан тўсиқ тўқий бошладилар.


But when it set, he said, “O my people, I am innocent of your idolatry. 	 У ҳам ботиб кетганида: «Эй қавмим, мен сиз ширк келтираётган нарсадан воз кечдим», деди.


The unbelievers say: "We do not believe in this Qur'an, nor in what was (sent) before it." 	 Куфр келтирганлар: «Ушбу Қуръонга ҳам, ундан олдинги нарсага ҳам ҳеч иймон келтирмаймиз», дедилар. Агар сен ўша золимларни Роббилари ҳузурида турғазиб қўйилганларида бир-бирларига гап қайтараётганларини кўрсанг эди.


O People of the Book! 	 Эй аҳли китоблар! Динингизда ҳаддан ошманг ва Аллоҳ ҳақида ҳақдан бошқани айтманг.


But the Shaitan made an evil suggestion to them that he might make manifest to them what had been hidden from them of their evil inclinations, and he said: Your Lord has not forbidden you this tree except that you may not both become two angels or that you may (not) become of the immortals. 	 Бас, шайтон икковларининг беркитилган авратларини очиш учун уларни васваса қилди ва: «Роббингиз сизни ушбу дарахтдан фақат икковингиз фаришта бўлмаслигингиз ёки абадий қолмаслигингиз учунгина ман қилди», деди.


This too is a blessed Scripture that We revealed; so follow it, and be righteous, that you may receive mercy. 	 Бу ҳақиқатни Қуръони Каримга алоқаси бўлган ҳар бир мусулмон яхши билади. Агар дунёда яшашдан мақсад икки дунёнинг баракасига эришмоқ бўлса: «Бас, унга эргашинг».


Verily Allah has cursed the Unbelievers and prepared for them a Blazing Fire,- 	 Албатта, Аллоҳ кофирларни лаънатлади ва уларга дўзахни тайёрлаб қўйди.


Whoever seeks the harvest of the Hereafter, We shall increase for him his harvest, and whoever seeks the harvest of this world, We shall give him thereof; but he will have no share in the Hereafter. 	 Охират ҳосилини истаган одам эса, бу дунё ҳосилидан ҳам бошқалардан кўра яхшироқ баҳраманд бўлади. Аллоҳга иймон келтириб, Унинг шариатига амал қилганлар яхши оқибатга эришишлари турган гап.)


Indeed, the Commandment of your Lord has gone forth. 	 Чунки Роббингнинг амри келиб бўлган.


If you obey those who disbelieve, they will send you back on your heels, and you will turn back (from Faith) as losers. 	 Бу иш Мадинаи Мунавварада улар билан бирга яшаб турган кофир ва мунофиқларга иғво учун катта баҳона бўлди. Бадр ғазотидаги ғалабадан сўнг ҳамма мусулмонларга ҳавас билан қараб, улар билан ҳисоб-китоб қиладиган бўлиб қолган эди.


Said he, 'You are surely a people who are ignorant. 	 У: «Албатта, сиз жоҳил қавм бўлаётибсиз.


Recall, when your sister went along, saying: 'Shall I direct you to one who will take charge of him?' 	 Ўшанда опанг юриб бориб: «У (Мусо)ни кафилликка оладиганларга далолат қилайми? « деган эди.


Why did You prescribe fighting for us? Why did You not respite us for a short time?!’ 	 Ва: «Эй Роббимиз, бизга урушни нега фарз қилдинг, бир оз ортга суриб турсанг бўлмасмиди?!» демоқдалар.


As for the wall, it belonged to two orphan boys in the city, and under it there was a treasure that belonged to them. 	 Деворга келсак, у шаҳардаги икки етим боланики бўлиб, унинг остида икковларининг хазинаси бор эди. Уларнинг оталари солиҳ одам эди.


See they not that We gradually reduce the land (in their control) from its outlying borders? 	 Ал-Афвий Ибн Аббосдан (р. а.) қилган ривоятда эса, баракасининг қисқариши, дейилган. Аш-Шаъбий, агар ер қисқарадиган бўлса, унга сиғмай қолар эдинг, лекин жонлар ва мева-чева, ҳосиллар қисқаради, деган.


As to the Righteous, they will be in Gardens, and in Happiness,- 	 Албатта, тақводорлар жаннатлар ва нозу неъматлар ичидадирлар.


God and His angels give blessings to the Prophet. 	 Сиз ҳам унга саловот айтинг ва салом юборинг. (Араб тилида «саловот» сўзи «салот»нинг жами бўлиб, дуо маъносини англатади.


Aye! their hearts are in bewilderment in respect thereof, and they have works beside that, of which they are workers. 	 Уларнинг қалблари бундан ғафлатдадир. Уларнинг бундан бошқа амаллари бордир.


Then they found therein a wall, about to fall down, and he set it upright. 	 Улар икковларини зиёфат қилишдан бош тортдилар. Икковлари у ерда йиқилиб кетай деб турган бир деворни кўришди.


Indeed, Allah knows what you do. 	 Батаҳқиқ, Аллоҳни ўзингизга кафил қилгансиз-а! Албатта, Аллоҳ нима қилаётганингизни билур.


God gives authority to His Messenger over whomever He wants. God has power over all things. 	 Аллоҳ ҳар бир нарсага қодирдир. (Бу оятда Аллоҳ таоло қўлга тушган мол-мулк учун мусулмонлар туя миниб, от чоптириб қийналмаганларини, бу нарсаларни Пайғамбарига Аллоҳнинг Ўзи, Ўз қудрати билан берганини эслатмоқда.)


A light from God has come to you, and a clear Book. 	 Шунингдек, у зоти бобаракотни (с. а. в.) насороларга ҳам Пайғамбар бўлиб келишлари хабари Инжилда зикр қилинган бўлиб, Аллоҳ таоло насоролардан аҳд олган пайтида, у зот келган вақтларида иймон келтириш аҳди ҳам олинган эди. Бу оятда уларга ўша аҳдномада айтилган Пайғамбар дарҳақиқат келганлигининг хабарини бериб туриб, у зотнинг аҳли китобларга қиладиган баъзи ишлари ҳам айтилмоқда.)


so that we may follow the magicians, if they be the winners." 	 (Турли муносабатлар ила одамларни тўплаш, билан уларни чалғитиш ва ўзига маҳлиё этиш ҳам туғёнкор ҳокимларнинг одати. Сеҳргарлар билан Мусо алайҳиссалом тортишувини ғанимат билиб роса одам йиғдилар.)


So believe in God and His Messenger, and the Light which We sent down. 	 Бас, Аллоҳга, Унинг Расулига ва Биз туширган нурга иймон келтиринглар.


God is Forgiving and Merciful. 	 Сиздан олдин ўтганларнинг ҳалок бўлишига сабаб ҳам оддий одамга ҳадни жорий этиб, обрўлига жорий этмаслик эди», дедилар. («Ҳад» деганда шаръий жазо тушунилади.))


Inform us of its interpretation; surely we see you to be of the doers of good. 	 «Бизга бунинг таъбирини хабар қил. Биз сени, шубҳасиз, яхши амал қилгувчилардан, деб билмоқдамиз».


Lo! those who disbelieve and turn from the way of Allah and then die disbelievers, Allah surely will not pardon them. 	 Албатта куфр келтирганлар ва Аллоҳнинг йўлидан тўсган, сўнгра кофир ҳолларида ўлганларни Аллоҳ ҳеч-ҳеч мағфират қилмас.


With God is a great reward. 	 Албатта, Аллоҳ, ҳузурида улуғ ажр бор зотдир.


None will eat except the Khati'un (sinners, disbelievers, polytheists, etc.). 	 У(таом)ни хатокорлардан бошқа ҳеч ким емас.


You are the superior ones, if you are believers. 	 Ҳеч бўшашманглар, заифлашманглар, сизга етган мусибатларга, бошингизга тушган оғирликларга хафа бўлманглар. Сизлар дунёда ҳаммани ҳидоятга даъват қилувчиларсиз.


And when it is said, Come up higher! go up higher; Allah will exalt those who believe among you, and those who have knowledge, to high ranks. 	 (Мусулмонлар Пайғамбар алайҳиссалом мажлисларида иймон ва илм олардилар. Шунинг учун ҳам ҳамма катта қизиқиш билан, иложи борича, у зотга яқинроқ ўтиришни хоҳларди.


Pharaoh’s wife said, “An eye's delight for me and for you. 	 Фиръавннинг хотини: «(Бу бола) мен учун ҳам, сен учун ҳам кўз қувончидир.


So let not the life of the world beguile you, and with respect to Allah let not beguile you the great be guiler. 	 Яъни, ҳеч нарсага парво қилма, Аллоҳнинг Ўзи кечиргувчи, деб одамларни гуноҳ ишларга чорлайди. Аллоҳ таолонинг авф этиши ва мағфират қилишини суистеъмол этиб, Аллоҳ Ўзи кечирар, деб ҳар хил гуноҳларга қўл уравериш нақадар ёмон шайтоний иш эканини эсдан чиқармаслик зарур.)


Of all this related before, the evil among it is disliked by your Lord. 	 Буларнинг барча ёмони Роббининг ҳузурида хуш кўрилмагандир. (Яъни, юқоридаги оятларда зикр қилинган нарсаларнинг ёмонлари Аллоҳ севмаган ишлардир.)


and proclaim thy Lord's praise in the night, and at the ends of the prostrations. 	 (Тасбеҳ айтишнинг маъноси Аллоҳни поклаб ёд этишдир. Кўпроқ «Субҳоналлоҳи» калимасини айтиш билан бўлади.)


And warn people of the day when the chastisement shall come to them, then those who were unjust will say: O our Lord! respite us to a near term, (so) we shall respond to Thy call and follow the apostles. 	 Сен одамларни уларга азоб келадиган Кундан огоҳлантир. Ўшанда зулм қилганлар: «Эй Роббимиз, бизни озгина вақт қўйиб тургин, Сенинг даъватингни қабул қиламиз ва Пайғамбарларга эргашамиз», дерлар.


We destroyed them; they were indeed criminals. 	 (« Туббаъ» Яман подшоҳларининг лақабидир. Араблар ичида уларнинг довруғи кенг тарқалган эди.)


When Moses came to their father and gave him an account of himself, he said: "Don't be afraid! 	 (Қизлар отасига ҳайвонларини суғориб берган ғариб йигит ҳақида, унинг мардлиги, шижоатлиги, яна ўзи ёлғиз сояда ўтириб қолганлиги ҳақида сўзлаб беришган. Ўшанда оталари қизлардан бирини ўша ғариб йигитни чақириб келиш учун юборади.


Three men conspire not secretly together, but He is the fourth of them, neither five men, but He is the sixth of them, neither fewer than that, neither more, but He is with them, wherever they may be; then He shall tell them what they have done, on the Day of Resurrection. 	 Бешта бўлсалар, У зот олтинчидир, бундан оз бўлса ҳам, кўп бўлса ҳам ва қаерда бўлсалар ҳам, албатта, Аллоҳ улар биландир. Сўнг қиёмат кунида уларга қилган ишларидан хабар берадир.


The rich (guardian) should not take any of his ward's property. 	 У молларни исроф ила ва эгаларининг катта бўлиб қолишидан қўрқиб шошилиб еманг.


And knew not what my reckoning! 	 Ва ҳисоб-китоб қандоқлигини билмасам эди.


Yet Allah is all-forgiving, all-merciful. 	 Зотан, Аллоҳ мағфиратли ва раҳмли зотдир.


What! For you the son, and for Him the daughter? 	 Сизларга эркаг-у, У зотга аёлми?


(He did this) to admit the believers, both men and women, to Gardens beneath which rivers flow, wherein they shall abide, and to efface their evil deeds from them. 	 Мўминлар ва мўминаларни тагларидан анҳорлар оқиб турган жаннатларга мангу киритиш учун ва уларнинг гуноҳлари ювиш учун.


The appointed time for all of them will be the Day of Judgment 	 Шунинг учун ҳам « ажратиш куни « деб номланган. Ана ўша кун ҳамманинг қайта тирилиши ва тўпланиши учун белгиланган вақтдир.)


And whenever they commit an indecency they say, 'We found our fathers practising it, and God has commanded us to do it.' 	 Улар қачон фоҳиша иш қилсалар: «Ота-боболаримиз ушбуни қилаётганини кўрдик. Буни бизга Аллоҳ буюрган», дерлар. сен: «Аллоҳ, албатта, фаҳш ишларга буюрмас.


And We sent down iron wherein is great violence and also advantages Unto mankind, and that Allah may know him who succoureth Him, unseen, and His apostles. 	 (Ояти каримада Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло Ўз Пайғамбарларига юбордим деяётган равшан, очиқ-ойдин нарсалар - мўъжизалар, шариат аҳкомлари, оятлар бўлиши мумкин. Ушбу оят тушган вақтидаёқ мусулмонларни темирга эътибор беришга, ундан самарали фойдаланишга даъват қилган эди.


When He created you from the earth and when you were embryos in your mother's wombs. 	 (Оятдаги «Ламам» сўзини биз «кичик гуноҳлар» деб таржима қилдик. Аслида, «ламам» сўзи «оз», «кичик» маъноларини англатади.


In fact, he came with the truth, and he confirmed the messengers. 	 Йўқ! У ҳақни келтирди ва Пайғамбарларни тасдиқ қилди.


Did you see him who turned away, 	 Юз ўгириб кетганни кўрмадингми?!


_Match case 	 _Рўйхатдан ўтган ҳисоб билан


Say, "Are there of your 'partners' any who begins creation and then repeats it?" 	 Сен: «Сизнинг шерик келтираётганларингиз орасида махлуқотни аввал-бошда яратиб, сўнгра уни қайтарадигани борми?» деб айт.


And he said, "Indeed, I gave preference to the love of good [things] over the remembrance of my Lord until the sun disappeared into the curtain [of darkness]." 	 У: «Албатта, мен Роббимнинг зикридан кўра дунё ишқига берилиб кетиб, ҳатто(қуёш) парда ила беркинибди-ку!


(But hath made it) straight, to give warning of stern punishment from Him, and to bring unto the believers who do good works the news that theirs will be a fair reward, 	 Уни тўғри қилган; Ўз ҳузуридан бўладиган шиддатли азобдан огоҳлантирадиган; яхши амалларни қиладиган мўминларга, уларга гўзал ажр бўлиши башоратини берадиган қилган Зотга.


He said, "Then do you see what you have been worshipping, 	 У: «Нимага ибодат қилаётганингизни билдингизми?!


And weeping they kneel down, and this increases their humility. 	 Ва юзлари ила йиқилиб йиғларлар ва у хокисорликларни зиёда қилур.


Endowed with power, eminent with the Lord of the Throne. 	 У қувватлидир. Арш эгаси ҳузурида мартабаси олийдир.


Whosoever is guided is only guided for his own self, and whosoever goes astray it is only against it. 	 Ким ҳидоятга юрса, фақат ўзи учунгина ҳидоят топадир. Ким залолатга кетса, фақат ўзи учунгина залолатга кетадир.


The promise that was made to you is bound to be fulfilled. 	 Сизлар эса У зотни ожиз қолдирувчи эмассиз. (Яъни, албатта, сизга ваъда қилинган қиёмат куни, ҳисоб-китоб, жазо ва мукофот келгусидир.


But those who believe not in the Hereafter turn away from the straight path. 	 Албатта, охиратга иймон келтирмайдиганлар бу йўлдан озгувчидирлар.


They wish that you reject Faith, as they have rejected (Faith), and thus that you all become equal (like one another). 	 Улар сиз ҳам худди ўзларидек кофир бўлиб, уларга тенглашишингизни хоҳларлар.


And wherever you may be, turn your faces towards it. 	 Қаерда бўлсангиз ҳам, юзингизни у томон бурингиз.


Verily Allah commandeth justice and well-doing and giving to kindred; and He prohibiteth lewdness and wickedness and oppression; He exhorteth you that haply ye may beadmonished. 	 (Абдуллоҳ ибн Масъуддан (р. а.) қилинган ривоятда у киши: «Қуръондаги энг жамловчи оят шу оятдир. Эргашиладиган яхшиликни ҳам, четланиши лозим бўлган ёмонликни ҳам жамлаб зикр қилган», дейдилар.


Our Lord is the Beneficent One whose help I ask against the blasphemies you say about Him". 	 (Яъни, Пайғамбар алайҳиссаломэй Роббим, мен омонатингни адо этдим. Кишиларга таълимотларингни етказдим.


Who believe in the Unknown and fulfil their devotional obligations, and spend in charity of what We have given them; 	 (Ушбу оятда Қуръон ҳидоятидан баҳраманд бўла оладиган тақводорларнинг сифатларидан учтаси саналган: Биринчиси-"ғайбга иймон келтирурлар". Абул Олия ғайбга иймон келтиришнинг тафсирида: "Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобларига, Пайғамбарларига, қиёмат кунига, жаннатига, дўзахига, мулоқотига, ўлимдан кейинги ҳаётга ва қайта тирилишга ишонишдир", деган эканлар.


If He will, He can put you away and bring a new creation; 	 Агар истаса, сизларни кетказиб, янги халқ келтиради.


Say, "If all human beings and jinn were to come together to bring the equivalent of this Quran, they could not do so, even if they all were to help each other. 	 Агар инсу жинлар тўпланиб, ушбу Қуръонга ўхшаш нарса келтирмоқчи бўлсалар, бунда баъзилари баъзиларга ёрдамчи бўлсалар ҳам, унга ўхшашини келтира олмаслар.


Have you not regarded that Allah is glorified by everyone in the heavens and the earth, and the birds spreading their wings. 	 Аллоҳга осмонлар ва ердаги бор жонзот ва саф тортган ҳолидаги қушлар тасбиҳ айтишини ҳам кўрмайсанми?!


Then if they testify, testify not you (O Muhammad SAW) with them. 	 Бас, агар гувоҳлик берсалар, сен улар ила гувоҳлик берма.


Have not the faithful yet realised that had Allah wished He would have guided mankind all together? 	 Куфр келтирганларга то Аллоҳнинг ваъдаси келгунча ўз ишлари сабабли мудом ларзага солувчи мусибатлар етар ёки уларнинг диёрлари яқинига тушиб турар. Албатта, Аллоҳ ваъдага хилоф қилмас.


And they brought upon his shirt false blood. 	 Сизга ҳавои нафсингиз бирор ишни зийнатлаб кўрсатибди. Энди чиройли сабр (дан бошқа чорам йўқ).


And We left for him (a goodly remembrance) among generations (to come) in later times. 	 Ва кейингилар ичида унинг учун (олқишлар) қолдирдик.


Say, “Did God give you permission, or do you fabricate lies and attribute them to God?” 	 Сен: «Аллоҳ сизга изн бердими ёки Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқияпсизми?» деб айт.


Neither will their torment be lightened, nor will it be delayed or postponed (for a while). 	 Улардан азоб енгиллатилмас ва уларга назар ҳам солинмас.


Lo! herein indeed are portents for folk who heed. 	 Одам боласининг уйқуга эҳтиёжи жуда каттадир. Буни билиш, англаб етиш учун бирор кун уйқусиз юришнинг ўзи етади.)


Such is the Knower of the Invisible and the Visible, the Mighty, the Merciful, 	 Ана шу Зот ғойибнию ҳозирни билгувчи, азизу раҳиймдир.


We did not wrong them, rather, they wronged themselves. 	 Биз уларга зулм қилмадик. Лекин ўзларига зулм қилдилар.


Seek your sustenance from the bounties of God. 	 Ризқни Аллоҳнинг ҳузуридан истанглар.


But none had believed with him, except a few. 	 Ҳа, Нуҳ (а. с.) узоқ вақт–эллик санаси кам минг йил даъват қилишларига қарамай, саркаш қавмнинг озгинасидан бошқаси иймонга келмади. Шу сабаб ила бу тузалмас дардисарларни дунё танасидан бутунлай кесиб ташлаш учун Аллоҳ ҳаммасини ғарқ этишни ирода қилди.)


Until, when he reached [a pass] between two mountains, he found beside them a people who could hardly understand [his] speech. 	 То икки тоғ орасига етганида, уларнинг ортида бирон гапни англамайдиган қавмни кўрди.


Do they then who plan evil (deeds) feel secure (of this) that Allah will not cause the earth to swallow them or that punishment may not overtake them from whence they do not perceive? 	 Макр ила ёмонликлар қилганлар, Аллоҳ уларни ерга ютқазиб юборишидан ёки уларга кутмаган томонларидан азоб келиб қолишидан хотиржам бўлдиларми?!


Unto Fir'awn and Haman and Qur'an, but they said: a magician, a liar. 	 Фиръавнга, Ҳомонга ва Қорунга. Бас, улар: «(Бу) сеҳргар ва каззоб», дедилар.


by Him who created the male and the female: 	 Эркак ва урғочининг яратилиши билан қасам.


And on the Day when We shall gather them all together, We shall say to those who joined partners in worship (with Us): "Where are your partners (false deities) whom you used to assert (as partners in worship with Allah)?" 	 Ҳаммаларини жамлайдиган, сўнгра ширк келтирганларга: «Сиз худо деб гумон қилган шерикларингиз қани?» деб айтадиганимиз кунни эсла.


Say, “The first and the last. 	 Айтгил: «Албатта, аввалгилар ва охиргилар.


When satan provokes you seek refuge in Allah; He is the Hearing, the Knowing. 	 Мабодо ўшандай муомала чоғида бирор кўнгилсизлик содир бўлиб, шайтон васваса қиладиган бўлса, қизишмасдан, дарҳол Аллоҳдан паноҳ сўра. У энг яхши эшитгувчи Зот, сўровингга дарҳол жавоб беради.)


Our Lord! surely whomsoever Thou makest enter the fire, him Thou hast indeed brought to disgrace, and there shall be no helpers for the unjust: 	 Роббимиз, албатта, сен кимни дўзахга киритсанг, батаҳқиқ, уни шарманда қилибсан. Ва золимларга ёрдам берувчилар йўқ.


Do you think most of them can hear or understand? 	 Ёки сен уларнинг кўплари тинглай оладилар ё англай оладилар, деб ҳисоблайсанми? Аслида, уларнинг ҳайвонлардан фарқи йўқ.


“There is nothing except our life of this world, we die and we live, and we are not to be raised.” 	 Шу дунёдаги ҳаётимиздан бошқа ҳаёт йўқдир. Ўламиз, тириламиз ва биз қайта тирилгувчи эмасмиз.


And when they are cast within a narrow space of it chained together, they would plead for death. 	 Унинг тор жойига кишанланган ҳолларида ташлаганларида эса, ўша жойда (ўзларига) ҳалокат тиларлар.


Indeed, We sent forth among every nation a Messenger,; saying: 'Serve you God, and eschew idols.' 	 Батаҳқиқ, Биз ҳар бир умматга: «Аллоҳга ибодат қилинг ва тоғутдан четланинг», деб Пайғамбар юборганмиз. Бас, улардан баъзиларини Аллоҳ ҳидоят қилди.


And if a slander from the devil wound thee, then seek refuge in Allah. 	 Агар сенга шайтон томонидан санчиш санчилса, Аллоҳдан паноҳ сўра. Албатта, У яхши эшитувчи ва яхши кўрувчи Зотдир.


And Allah has made you grow out of the earth as a growth: 	 Ва Аллоҳ сизларни ердан ўстириб чиқарадир.


When We sent to them two but they denied them, so We strengthened them with a third, and they said, "Indeed, we are messengers to you." 	 Ўшанда Биз уларга иккитани юборган эдик, улар икковларини ёлғончига чиқардилар. Бас, Биз учинчи билан қувватладик.


And pray: "My Lord! Cause me to enter wherever it be, with Truth, and cause me to exit, wherever it be, with Truth, and support me with authority from Yourself." 	 Ва сен: «Эй Роббим, мени кирадиган жойимга содиқлик ила киритиб, чиқадиган жойимга содиқлик билан чиқаргин ва менга Ўз ҳузурингдан ёрдам берувчи қувват ато эт», дегин.


And indeed We bestowed upon Luqman Al-Hikmah (wisdom and religious understanding, etc.) saying: "Give thanks to Allah," and whoever gives thanks, he gives thanks for (the good of) his ownself. 	 Баъзи кишилар бу ҳикмат соҳиби бўлган зотни Пайғамбар деб ҳам айтишган. Аммо аксар уламоларимиз, жумладан, кўпгина тафсирчиларимиз, Ҳазрати Луқмон Пайғамбар эмас, ҳаким бўлган, дейдилар.


Say, "Lord, sovereign of all sovereignty. 	 Сен: «Эй барча мулкнинг эгаси Роббим!


And let not those who disbelieve suppose that they can outstrip (Allah's Purpose). 	 Куфр келтирганлар ўздик деб ўйламасинлар.


Look! 	 Назар сол!


Verily those who disbelieve in the Admonition when it cometh Unto them are themselves to blame. 	 Албатта, ўзларига Зикр келганда унга куфр келтирганлар...


And they will say, “Praise be to God, who has fulfilled His promise to us, and made us inherit the land, enjoying Paradise as we please.” 	 Улар: «Бизларга берган ваъдасини рост қилган ва бизга бу ерни мерос қилиб берган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Энди ундан хоҳлаган жойимизни оламиз», дедилар.


O mankind! your insolence is against your own souls,- an enjoyment of the life of the present: in the end, to Us is your return, and We shall show you the truth of all that ye did. 	 Сўнгра Бизга қайтишингиз бор. Бас, Биз нима амал қилганингизнинг хабарини берурмиз.


As such Allah, the Almighty, the Wise reveals to you (Prophet Muhammad) and to those before you. 	 Азизу ўта ҳикматли бўлмиш Аллоҳ сенга ва сендан аввалгиларга мана шундай ваҳий қилур.


And for them are rods of iron. 	 Улар учун темир гурзилар бор.


Follow the best of what has been sent down from your Lord before the punishment overtakes you suddenly, while you are unaware' 	 Сизга ўзингиз сезмаган ҳолда тўсатдан азоб келиб қолишидан олдин Роббингиздан сизга туширилган энг гўзал нарсага эргашинг.


Wherein they abide eternally. They will not desire from it any transfer. 	 Унда абадий қолурлар ва ундан кўчишни истамаслар.


So do not dispute on behalf of the dishonest, 	 Сен хоинларнинг ёнини олувчи бўлма!


And in the creation of yourselves and what He disperses of moving creatures are signs for people who are certain [in faith]. 	 Ва сизларнинг яратилишингизда ва таратиб қўйган жониворларда аниқ ишонадиган қавм учун оят-белгилар бор. (Инсоннинг яратилишида Аллоҳ таолонинг биру борлигига, куч-қудратига, тадбиру санъатига сонсиз-саноқсиз оят-белгилар бор.)


That was because they [repeatedly] disbelieved in the signs of Allah and killed the prophets without right. 	 Бу Аллоҳнинг оятларига куфр келтирганлари, Пайғамбарларни ноҳақ қатл этганлари учундир.


Were Allah to create a son* for Himself, He would have chosen any one from His creation! 	 Агар Аллоҳ бола тутишни истаса, албатта, Ўзи яратган нарсалардан хоҳлаганини танлаб олар эди.


These! their abode shall be the Fire, for that which they have been earning. 	 Ана ўшаларнинг жойлари, қилган касблари туфайли, жаҳаннамдир.


(Remember) when the wife of 'Imran said: 'Lord, I have vowed to You in dedication that which is hidden inside me. 	 Имроннинг хотини: «Эй Роббим! Албатта, мен қорнимдагини холис Ўзингга назр қилдим.


Man has no other guardian besides Him. 	 Уларга Ундан ўзга дўст йўқдир.


And if you call them to guidance, they hear not and you will see them looking at you, yet they see not. 	 Агар уларни ҳидоятга даъват қилсангиз, эшитмаслар. Уларни сенга назар солиб тургандек кўрасан.


A revelation from the Most Gracious, the Most Merciful. 	 (Бу) Роҳман ва Раҳийм томонидан нозил қилинган.


They have wrought only a magician's stratagem. 	 (Фиръавнлар ва уларнинг гумашталари-сеҳргарлари доимо ҳийла-найранглар ила халқнинг кўзини бўяб келганлар. Уларнинг ботили ҳақ кўринмаган пайтда ўтади, холос.


Yet the Hereafter shall be greater in degrees of rank and greater in excellence. 	 Чунки бу даража ва афзалликлар абадий қолажакдир. Ўзини билган одамлар ана ўша афзаллик ва ана ўша даражага эришиш учун ҳаракат қиладилар.)


And We restored his family for him, and their like with them; as a mercy from Us, and a lesson for those who possess insight. 	 Бу Биздан раҳмат ўлароқ ва ақл эгаларига эслатма учун бўлди. (Аййубга алайҳиссалом мазкур сувда чўмилиб, ундан ичиб, шифо топганидан кейин Аллоҳ таоло у кишига аҳлини қайтарди.


Those to whom they pray instead of God will answer none of their prayers. 	 Ундан ўзгага дуо қилаётганларга эса, ҳеч бир нарсада ижобат этмаслар.


And those who in the signs of their Lord do believe. 	 Ва Роббилари оятларига иймон келтирадиганлар.


Whoever is guided—is guided to his own advantage. 	 Ким ҳидоят топса, фақат ўзи учун ҳидоят топадир.


When Our clear revelations are recited to them, their only argument is to say: "Bring our ancestors back, if what you say is true." 	 Уларга очиқ-ойдин оятларимиз тиловат қилинган чоғда: «Агар ростгўй бўлсангиз, ота-боболаримизни келтиринг-чи?!» дейишдан бошқа ҳужжатлари бўлмас.


Let him beware! 	 Йўқ!


And they had demanded from him his guests, but We obliterated their eyes, [saying], "Taste My punishment and warning." 	 Бас, кўзларини кўр қилдик. Менинг азобим ва огоҳлантиришларимни тотиб кўрсинлар.


And those who do not give false evidence, and if they come across unbecoming talk ignore it and pass by in a sedate way; 	 Улар ёлғон гувоҳлик бермайдиганлардир ва беҳуда нарсалар олдидан ўтсалар, ҳурматларини сақлаган ҳолда ўтарлар.


And in their property was a portion due to him who begs and to him who is denied (good). 	 Ва молу мулкларида, сўровчи ва бечораларнинг ҳақи бордир.


He will show you mercy in double measure and will provide a light for you to walk in. God will grant you forgiveness. 	 У зот Ўз раҳматидан сизларга икки ҳисса берадир ва сизларнинг юришингизга нур берадир ҳамда сизларни мағфират қиладир.


(Musa) said: If you had pleased, you might certainly have taken a recompense for it. 	 Бас, уни турғизиб қўйди. У (Мусо): «Агар хоҳласанг, бунинг учун ҳақ олар эдинг», деди.


Whoever, out of pride, disdains the worship of God should know that everyone will be brought before Him. 	 Ким унинг ибодатидан бош тортса ва мутакаббирлик қилса, уларнинг ҳаммасини Ўзига тўплайди.


He has prepared for them hell, a terrible place to live. 	 Ва нақадар ёмон жой у!


Even as We sent a messenger from among you to convey Our messages to you and cleanse you, and teach you the Book and the wisdom, and what you did not know; 	 Шунингдек, ичингизга ўзингиздан, сизларга оятларимизни тиловат қиладиган, сизларни поклайдиган, сизларга китобни, ҳикматни ва билмайдиган нарсаларингизни ўргатадиган Пайғамбар юбордик.'


And now, We have set you on the jurisprudence of the Command, therefore follow it and do not follow the desires of those who do not know. 	 Бас, унга эргаш, билмайдиганларнинг ҳавои нафсларига эргашма. (Бани Исроилнинг иши, юқорида айтилгандек, муваффақиятсиз тамом бўлганидан сўнг биз сени Ислом шариатига йўлладик.)


A guidance and glad tidings unto the believers. 	 Мўминлар учун ҳидоят ва хушхабардир.


Allah is Aware of the things they do. 	 Албатта, Аллоҳ нима ҳунар қилаётганларидан хабардордир.


And if they fight against you, they will turn their backs. 	 Агар сизларга қарши уруш қилсалар, ортга қараб қочарлар.


"So they may understand what I say: 	 Сўзимни англасинлар.


Then a man came running from the farther end of the city and said: "O Moses, the nobles are deliberating about you that they may put you to death. 	 Ва шаҳарнинг нариги четидан бир киши шошиб келиб: «Эй Мусо, аниқки, аъёнлар сени ўлдириш учун тил бириктирмоқдалар.


And collect (wealth) and hide it (from use)! 	 Ва (молни) йиғиб беркитганни.


And the leaders of Pharaoh's people said to him: "Would you allow Moses and his people to create disorder in the land and discard you and your gods?" 	 Фиръавн қавмидан бўлган зодагонлар: «Сени ва худоларингни тарк қилса ҳам, Мусо ва унинг қавмини ер юзида бузғунчилик қилишларига йўл қўйиб берасанми?» дедилар.


And verily we! we are ranged in ranks. 	 Албатта, бизлар саф тортиб тургувчилармиз.


We thus inspired you spiritually, by Our command. 	 Ана шунга ўхшаш, Биз сенга Ўз амримиздан бир руҳни ваҳий қилдик. Сен китоб нималигини ҳам, иймон нималигини ҳам идрок қилмас эдинг.


In fact this day they have all surrendered. 	 Йўқ! Улар бугунги кунда таслим бўлгувчилардир.


Whoso disbelieveth in Allah after his belief - save him who is forced thereto and whose heart is still content with the Faith - but whoso findeth ease in disbelief: On them is wrath from Allah. 	 (Мушриклар саҳобалардан Аммор ибн Ёсир (р. а.) ва у кишининг оталари Ёсир (р. а.) ҳамда оналари Сумаййаларни (р. а.) ҳам тутиб келиб, диндан қайтариш учун қаттиқ азобладилар. Улар азобларга чидам билан сабр қилиб, иймонларидан қайтишга кўнмадилар.


But as for him who will be given his Record in his left hand, will say: "I wish that I had not been given my Record! 	 Ва аммо кимнинг китоби чап тарафдан берилса, у, вой шўрим, кошки менга китобим берилмаса эди.


Now there were nine ring-leaders in the city who created corruption in the land and never worked to set things right. 	 У шаҳарда тўққиз нафарли гуруҳ бор бўлиб, ер юзида бузғунчилик қилишар, ислоҳ қилмас эдилар. (Яъни, Солиҳ алайҳиссалом шаҳарлари Ҳижрда тўққиз кишидан иборат бир гуруҳ бўлиб, ўша гуруҳ аъзолари бузғунчилик, фасод ишлар билан шуғулланишарди.)


And the night as it settles. 	 Сукунатга чўмган тун билан қасам.


Remove the punishment from us – we now accept faith.” 	 Албатта, Биз иймон келтиргувчидирмиз.


Such is the Favor of Allah; He gives it to whom He will, and Allah is of abounding favors. 	 Бу Аллоҳнинг фазлидир (ва уни) хоҳлаган кишисига берадир. Аллоҳ улуғ фазл эгасидир.


Except for God’s sincere servants. 	 Магар Аллоҳнинг мухлис бандаларигина (мустаснодир).


(O Prophet), you are destined to die and they too are destined to die. 	 Албатта, сен ҳам ўлгувчисан, улар ҳам ўлгувчидирлар. (Аллоҳдан бошқа ҳар бир тирик жон ўлади.


That is for him whose family is not present at the Holy Mosque. 	 Бу аҳли Масжидул Ҳаромда яшамайдиганлар учун.


Or that He may seize them whilst constantly ruining them? 	 Ёки У зот уларни хавфсираб турган ҳолларида ҳам олишидан (хотиржаммилар?!).


The day We shall gather the Godwary toward the All-beneficent, on mounts, 	 Тақводорларни Роҳман ҳузурига меҳмон ҳайъати этиб тўплаган кунимизда.


'Raise up for us a king' they said, 'and we will fight in the way of Allah' He replied: 'Might it be that if fighting is written for you, you will not fight' 'Why shouldn't we fight in the way of Allah' they replied, 'when we and all our children have been driven from our dwellings' Yet, when fighting was written for them all except for a few, turned away. 	 (Мусо алайҳиссалом вафот этиб кетганларидан кейин Бани Исроилнинг аъёнлари, катталари, ишбошиларидан бир гуруҳи ўз набийлари олдига келиб: «Бизга бир подшоҳ–бошлиқ тайин қилиб бер, унинг раҳбарлигида Аллоҳнинг йўлида урушмоқчимиз», дейишди. Улар «Аллоҳнинг йўлида уруш»қилмоқчилар.


Those who disbelieved will say, “Our Lord, show us those who led us astray—among jinn and humans—and we will trample them under our feet, so they become among of the lowest.” 	 Куфр келтирганлар: «Эй Роббимиз, бизни адаштирган жин ва инсдан бўлган шахсларни бизга кўрсатгин, уларни оёқларимиз остига олайлик, токи улар энг пастлардан бўлсинлар», дедилар.


His are the sailing ships on the sea [appearing] like landmarks. 	 Денгизларда тоғдек бўлиб сузиб юрувчилар ҳам Уникидир.


And We have certainly sent down verses of clear evidence. 	 Ҳолбуки батаҳқиқ Биз очиқ-ойдин оятларни тушириб қўйганмиз.


In fact, they are doubtful of My warning. 	 Йўқ! Улар Менинг зикрим ҳақида шак-шубҳададирлар.


He said: Son of my mother! 	 Энди сен душманларни устимдан кулдирмагин ва мени ҳам золим қавмлардан деб билмагин», деди.


Not the weight of an atom escapeth Him in the heavens or in the earth; nor is there anything less than it nor greater but it is inscribed in a Luminous Book 	 У зотдан осмонлару ердаги зарра вазнича, ундан кичик нарса ҳам, катта нарса ҳам ғойиб бўлмас. Илло, ҳаммаси очиқ китобдадир», деб айт.


Terminal 	 Терминал


It is He who forms you in the wombs as He wills. 	 У сизларни бачадонларда хоҳлаган сувратга соладиган зотдир.


It is He who brings down the rain after they have despaired, and unfolds His mercy. 	 У зот (одамлар) ноумид бўлганларидан кейин ёмғирни нозил қилур ва Ўз раҳматини таратур.


and when thou turnest about among those who bow. 	 Ва сажда қилгувчилар ичида ҳаракатланишингни (кўрадиган) зотга. (Яъни, ёлғизлигингни ҳам, намозда қоим бўлганингни, шунингдек, мўминлар ичида турли ишларга бош бўлиб юрганингни ҳам кўриб турадиган зотга–Аллоҳга таваккал қил.)


So he gave nothing in charity, nor did he pray!- 	 Бас, у тасдиқламади ва намоз ўқимади.


And those who disbelieve say: This is nothing but a lie which he has forged, and other people have helped him at it; so indeed they have done injustice and (uttered) a falsehood. 	 Куфр келтирганлар: «Бу (Қуръон) уйдирмадан бошқа нарса эмас. Уни ўзи уйдириб олди ва бунда унга бошқа қавмлар кўмак бердилар», дедилар.


And those who are blessed, they will be in Paradise, abiding therein for all the time that the heavens and the earth endure, except as your Lord will, a gift without an end. 	 (Яъни, бахтлилар жаннатда абадий қолиш билан бирга, туганмас неъматларга ҳам эга бўладилар. Саҳиҳ ҳадисда ривоят қилинишича, уларга: «Эй аҳли жаннатлар, сизлар энди абадий яшайсизлар, ўлмайсизлар, абадий ёш бўласизлар, қаримайсизлар, абадий соғ бўласизлар, бемор бўлмайсизлар, абадий неъматда бўласизлар, ноумид бўлмайсизлар», дейилади.)


They will be punished in the life of this world, and indeed the punishment of the Hereafter is the most severe; and there is none to save them from Allah. 	 Албатта, охират азоби машаққатлироқ. Улар учун Аллоҳдан сақловчи бўлмас.


[David] said, "He has certainly wronged you in demanding your ewe [in addition] to his ewes. 	 У: «Дарҳақиқат, сенинг совлиғингни сўраб, ўз совлиқларига (қўшиш) билан сенга зулм қилибдир.


Say: 'The spoils belong to Allah and the Messenger. 	 Сен: «Ўлжалар Аллоҳ ва Пайғамбарникидир.


So whoever among you is ill or on a journey [during them] - then an equal number of days [are to be made up]. 	 Сизлардан ким бемор ёки мусофир бўлса, бас, саноғини бошқа кунларда тутади.


Say, ‘What! Even though they do not control anything, and cannot reason?!’ 	 Сен: «Ахир улар бирор нарсага эга бўлмасалар ва бирор нарсани англамасалар ҳам-а?!» деб айт.


Until when [the dam of] Gog and Magog has been opened and they, from every elevation, descend 	 Ниҳоят, Яъжуж ва Маъжуж очилиб, улар ҳар бир тепаликлардан оқиб келганларида.


He knows what is said openly, and He knows what you conceal. 	 Албатта, У сўзнинг ошкорасини биладир ва нимани беркитаётган бўлсангиз ҳам биладир.


But now we have reached the term which You have appointed for us' He will say: 'The Fire shall be your lodging, and there you shall remain for ever except as Allah will' Your Lord is Wise, Knowing. 	 Булар иродаси заиф, ғофил, ҳавою нафсга берилган, шаҳватпараст одамлар бўлганлар. Шайтон уларнинг ушбу заиф жойларидан тутиб, иғвосига учирган ва ўзига малай қилиб олиб, ҳар кўйга солган, бу дунёда мақсадларига эришиш йўлида улардан фойдаланиб ҳузур қилган.)


They devised a plot, and We [too] devised a plan, but they were not aware. 	 Улар макр қилдилар. Биз ҳам улар сезмаган ҳолда бир «макр» қилдик.


God is powerful over everything. 	 («Бошқа» фатҳ борасида тафсир уломолари Хайбар фатҳи, Макка фатҳи ва яна бошқа фатҳларни назарда тутилган деганлар.)


We could cleave the earth and sink them, if We pleased, or drop a fragment of the sky upon them. 	 Албатта, бунда (Аллоҳга) қайтгувчи ҳар бир банда учун оят-белги бордир. (Охиратдаги қайта тирилишни инкор этаётган кофирлар, осмону ердаги, олдиларию ортларидаги нарсаларни кўрмайдиларми?


But it is out of Mercy from your Lord (that you are being informed of all this) so that you may warn a people to whom no warner came before you. 	 Аммо Биз у ерда бўлиб ўтган қиссани сенга билдирдик. Бу иш сендан олдин огоҳлантиргувчи-Пайғамбар келмаган қавмни огоҳлантиришинг учун Роббингнинг сенга берган раҳматидир.


They said, “O governor! 	 Улар: «Эй Азиз, бунинг катта ёшли чол отаси бор.


They will call to them: "Were we not with you?" 	 Уларга (мунофиқлар): «Биз сиз билан бирга эмасмидик?!» деб нидо қилурлар. Улар: «Худди шундай.


And reverence Him, who supplied you with everything you know. 	 Сизга ўзингиз билган нарса ила мадад берган зотдан қўрқинг.


There have already come to them Recitals wherein there is (enough) to check (them), 	 Ва, дарҳақиқат, уларга зажри бор хабарлардан келган эди.


And had Allah willed, He would have vindicated Himself against them, but He ordained fighting in order that He may prove you one by the other. 	 Ана шундай. Аллоҳ хоҳласа, улардан Ўзи ғолиб келарди, лекин баъзиларингизни баъзиларингиз ила синаш учун (қилди).


But as to him who repents and believes and does good, maybe he will be among the successful: 	 Аммо тавба қилганлар, иймон келтириб, солиҳ амалларни қилган кишилар шоядки нажот топгувчилардан бўлсалар.


They worship things instead of God that have received no authority (from the heavens) nor have they any knowledge of such authority. 	 Улар Аллоҳни қўйиб, У зот ҳақларида бирон ҳужжат туширмаган, ўзларида у ҳақда илм бўлмаган нарсага ибодат қиладилар.


The righteous shall indeed be blissful, 	 Албатта, аброрлар жаннати найимдадирлар.


And then he went to his people, swaggering [in pride]. 	 Сўнг ўз аҳлига керилиб борди.


And the day on which We will cause the mountains to pass away and you will see the earth a levelled plain and We will gather them and leave not any one of them behind. 	 Тоғларни юргизадиган ва ерни яп-яланғоч кўрадиган кунда. Ўшанда уларни жамлаймиз ва бирон кишини қўймаймиз.


That is because they disobeyed and were ever transgressing. 	 Жуда ҳам ўтиб кетганидан, чидаб бўлмайдиган ҳолга етганлигидангина қилиши мумкин бу ишни. Шунинг ўзи ҳам Бани Исроилнинг ким эканлигини кўрсатиб турибди.)


Whosoever is grateful, it is for the good of his own self; and whosoever is ungrateful, then surely my Lord is self-sufficient and generous." 	 У Тавротни, Исмул Аъзамни биладиган, Лавҳул Маҳфуздан хабардор эди, деган гапларни айтишган. Лекин Қуръони Карим ёки Пайғамбаримиз (с. а. в.) айтмаганларидан кейин, ишончли илмий далил бўлмагач, Қуръон ибораси билан кифояланиб, Аллоҳ ўша шахсни «китобдан илми бор», деб айтибди, у ёғини ўзи билади, дейишимиз тўғридир.)


Nay, but they understand not except a little. 	 Аллоҳ таоло Ўз Пайғамбарига хитоб қилиб, ортда қолганларни қайтаришга, буюрмоқда. Ортда қолганларнинг эса, нафслари бузуқ, ўзларининг ёмонлиги туфайли ўлжа томон мўминларга эргашишдан ман қилинишларини ҳасаддан, деб тушунадилар.)


But seek the abode of the Hereafter in that which Allah hath given thee and neglect not thy portion of the world, and be thou kind even as Allah hath been kind to thee, and seek not corruption in the earth; lo! 	 (Аллоҳ таоло берган молу дунёга қандай муносабатда бўлиш кераклиги ушбу ояти каримада ўз аксини топган. Мусулмон банда қўлига молу дунё тушганда ўзини худди шу оятга мос тутмоғи лозим.


Verily man is formed impatient. 	 Албатта, инсон «ҳалуъ» қилиб яратилгандир. («Ҳалуъ» сўзи ҳирс, зажр, чидамсизлик ва сабрсизлик маъноларини мужассамлаштиради.)


But if you turn your backs, I have delivered to you that I was sent with unto you, and my Lord will make a people other than you successors; you will not hurt Him anything. 	 Агар юз ўгириб кетсангиз, батаҳқиқ, мен сизларга нима ила юборилган бўлсам, уни сизларга етказдим. Роббим ўрнингизга сиздан бошқа қавмни келтиради ва сиз Унга ҳеч бир зарар етказа олмассиз.


Moses said, "You throw down first." 	 У: «Йўқ. Сизлар ташланг», деди.


The relatives are closer to each other, according to the Book of God, than the believers and the emigrants. 	 Бу Китобда сатрлар ила битилмиш. (Пайғамбарнинг мўминлар учун тутган ўрни шунчалик улуғки, у асраб олган отадан ҳам, сулбий отадан ҳам, ҳатто ҳар бир мўминнинг ўз нафсидан ҳам юқори даражададир.


On that Day, We shall assemble all the sinners with blued eyes, 	 (Kиёматнинг келганини билдириб, сур чалинади. Ўша қиёмат кунида кофирлар-жиноятчиларни Аллоҳ таоло қўрқувдан юзлари қорайиб, кўзлари кўкариб кетган кетган ҳолларида маҳшарга жамлайди.)


And if the couple desire to wean with mutual consent and consultation, there will be no sin upon them. 	 Меросхўрга ҳам худди шундоқ. Агар ўзаро рози бўлиб, сутдан ажратишни ирода қилсалар, икковларига гуноҳ бўлмайди.


Were He to ask you for it, and press you, you would become tightfisted, and He would expose your unwillingness. 	 Агар сиздан уларни сўраса, қийнаса, бахиллик қилурсизлар ва кек-ҳиқдларингизни чиқарадир.


Said He, 'No indeed; but go, both of you, with Our signs, and We assuredly shall be with you, listening. 	 Бас, иккингиз Бизнинг оят-мўъжизаларимиз ила боринглар. Албатта, Биз иккингиз билан эшитгувчилармиз.


Some among you desire this world, and some among you desire the Hereafter. 	 Сўнгра сизларни имтиҳон қилиш учун улардан бурди. Батаҳқиқ, сизни афв этди.


We did not create them except with consummate wisdom; but most of them do not know. 	 Биз уларни фақат ҳақ ила яратдик, лекин кўплари билмаслар.


besides Allah? Do they help you, or do they help each other?’ 	 Улар сизга ёрдам бера олурларми ёки ўзларини қутқара олурларми?! « дейилди.


And take a provision (with you) for the journey, but the best provision is At-Taqwa (piety, righteousness, etc.). 	 Чунки ҳаж қилувчи инсон улуғ мақомга эришган бўлади. У дунёнинг ҳаммасидан юз ўгириб, ажраб, Аллоҳга юзланади, Роббул Оламийннинг уйини зиёрат қилгани чиққан бўлади.


Surely in that shall be a sign for you, if you are believers.' 	 (Толутнинг ҳақиқатда Аллоҳ томонидан тайин қилинган подшоҳ эканини Бани Исроилга исбот этиш учун уларга қоил қолдирадиган, одатдан ташқари, Аллоҳдан бошқа ҳеч кимнинг қўлидан келмайдиган бир мўъжиза содир этиляпти. Маълумки, Уламоларимиз ушбу ҳодисани Пайғамбарлардан қолган нарсаларни табаррук тутишга далилдир, деганлар.


It will then be asked of them: 'Where are those whom you associated, 	 Сўнгра уларга: «Ширк келтириб юрган нарсаларингиз қани?!


Even if they would listen, they would not be able to answer you. 	 Гап эшитсалар ҳам, сизга жавоб бера олмаслар.


The unbelievers of the People of the Book and the idolaters would never leave off; till the Clear Sign came to them, 	 Аҳли китоб ва мушриклардан бўлган куфр келтирганларга «баййина» келмагунча ажралмасдилар.


He said: surely thou art granted thy petition, O Musa! 	 У зот: «Эй Мусо, сенга сўраганинг берилди», деди. (Бир оғиз гап билан ҳал қилиб қўйди.


God is All-hearing and All-knowing. 	 Улар мусулмонларга ўзларининг сири очилиб қолишидан қўрқиб, закот беришга ва жиҳод учун баъзи бир сарфларни қилишга мажбур бўладилар.)


Should not He Who has created know? 	 Яратган зот Ўзи билмасмиди?


They shall say while they contend therein: 	 Улар унинг ичида бир-бирлари ила хусумат қилар эканлар, дедилар:


And whoever commits a mistake or a sin, then blames it on someone innocent has indeed burdened himself with infamy and a manifest crime. 	 Ким хато ёки гуноҳ қилса-ю, сўнгра уни беайбга ағдарса, шубҳасиз, бўҳтон ва очиқ гуноҳни ўз бўйнига олибди.


Allah is the Lighter of the heavens and the earth. 	 Унинг нурининг мисоли худди бир токча, унинг ичига чироқ қўйилган, чироқ эса, шиша ичида, шиша эса, гўё дурдан бўлган бир юлдуз бўлиб, шарқий ҳам, ғарбий ҳам бўлмаган муборак зайтун дарахтидан ёқилур. Унинг мойи ўзига олов тегмаса ҳам, ёритиб юборай дейдир.


Verily the squanderers are ever the brethren of the Satans, and the satan is ever unto his Lord ungrateful. 	 Албатта, исрофчилар шайтонларнинг биродарлари бўлганлар. Шайтон эса, Роббига ўта ношукр бўлгандир.


My Lord, make me a performer of the prayer, and of my seed. 	 Эй Роббим, мени ва зурриётларимни намозни тўкис адо этадиганлардан қилгин.


Do not choose other gods besides Him. 	 Ва Аллоҳга бошқа маъбудни шерик қилманглар.


He is therefore in the desired serenity. 	 Бас, у розилик ҳаётидадир.


Was he not a small seed in the seminal elements, 	 У манийдан оққан нутфа бўлмаганмиди?


Whoever Allah guides - he is the [rightly] guided; and whoever He sends astray - it is those who are the losers. 	 Аллоҳ кимни ҳидоятга солса, ўша ҳидоят топувчидир. Кимни адаштирса, ўшалар ўзлари зиён кўрувчилардир.


Reprieve us for a little while. We will obey Thy call and will follow the messengers. 	 Ўшанда зулм қилганлар: «Эй Роббимиз, бизни озгина вақт қўйиб тургин, Сенинг даъватингни қабул қиламиз ва Пайғамбарларга эргашамиз», дерлар.


so it will be. 	 Ана шундай!


And when they are told, ‘Believe in what Allah has sent down,’ they say, ‘We believe in what was sent down to us,’ and they disbelieve what is besides it, though it is the truth confirming what is with them. 	 Агар уларга: «Аллоҳ туширган нарсага иймон келтиринг», дейилса, «Бизга туширилган нарсага иймон келтирамиз», дейишади. Ва ундан кейинги нарсага куфр келтиришади.


When the earth will be shaken with a mighty shaking, 	 Вақтики, ер ўзига хос зилзилага тушса.


Soon shall these wicked ones meet with humiliation and severe chastigement from Allah for all their evil plotting. 	 Жиноят қилганларга қилган макрлари учун Аллоҳнинг ҳузурида, албатта, хорлик ва шиддатли азоб бордир.


Those who bear the power and those around Him celebrate the praise of their Lord and believe in Him and ask protection for those who believe: Our Lord! 	 Аршни кўтариб турадиганлар ва унинг атрофидагилар Роббларига ҳамд ила тасбиҳ айтурлар, Унга иймон келтирурлар ва иймон келтирганларга мағфират сўраб: «Эй Роббимиз, раҳматинг ва илминг ила ҳар бир нарсани қуршагансан, бас, тавба қилиб, йўлингга эргашганларни мағфират қилгин ва уларни дўзах азобидан сақлагин. (Аллоҳ таолонинг Аршини инсон идрок қила олмайди, инсон аршни кўтариб турадиганлар ва унинг атрофидагиларнинг ҳам ҳақиқатини билмайди.


And you laugh and do not weep 	 Ва куласизлар-у, йиғламайсизларми?


And how many a township did I suffer long though it was sinful! 	 Қанчадан-қанча шаҳар-қишлоқларга зулм қилгувчи бўлган ҳолида ҳам муҳлат бердим.


They swear to you by God to please you. 	 Улар сизларни рози қилиш учун Аллоҳнинг номи ила қасам ичарлар.


an enjoyment for you and your flocks. 	 Сизларга ва чорваларингизга манфаат бўлсин, деб.


Faces will be humble before the Everlasting and the Self-existing God. 	 Бутун юзлар тирик ва доим турувчи зотга бош эгмиш.


And Allah's is the dominion of the heavens and the earth and that which is in between the twain. 	 У нимани хоҳласа, халқ қилади. Ва Аллоҳ ҳар бир нарсага қодирдир», деб айт!


and where they will taste neither coolness nor any drink 	 Улар унда совуқни ҳам, шаробни ҳам татий олмаслар.


Save him who stealeth the hearing, and him there followeth a flame gleaming. 	 Магар бирортаси ўғриликча қулоқ осса, равшан олов унинг ортидан тушар.


He created man 	 Инсонни яратди.