On the Day when We gather them all together, We will say to those who associated [others with Us], "Where are those partners that you claimed?" 	 Ҳаммаларини жамлайдиган, сўнгра ширк келтирганларга: «Сиз худо деб гумон қилган шерикларингиз қани?» деб айтадиганимиз кунни эсла.


except he who repents and believes and does good works those, Allah will change their evil deeds into good deeds; Allah is ever Forgiving and Merciful. 	 Магар ким тавба қилса, иймон келтириб, солиҳ амал қилса, бас, Аллоҳ ана ўшаларнинг ёмонликларини яхшиликларга алмаштирур. Аллоҳ мағфиратли ва раҳмли бўлган зотдир.


Then I seized those who disbelieved, and how was My rejection! 	 Сўнгра куфр келтирганларни тутдим. Бас, Менинг инкорим қандоқ бўлди?!


Move not thy tongue therewith that thou mayest hasten therewith. 	 Сен шошилиб, у(Қуръон) билан, тилингни қимирлатма.


And your movement among those who prostrate. 	 Ва сажда қилгувчилар ичида ҳаракатланишингни (кўрадиган) зотга. (Яъни, ёлғизлигингни ҳам, намозда қоим бўлганингни, шунингдек, мўминлар ичида турли ишларга бош бўлиб юрганингни ҳам кўриб турадиган зотга–Аллоҳга таваккал қил.)


"Nay, but we are deprived!" 	 Балки маҳрум бўлганлармиз», (дейсиз).


If you do not help him, then Allah certainly helped him when the faithless expelled him, as one of two [refugees], when the two of them were in the cave, he said to his companion, ‘Do not grieve; Allah is indeed with us.’ 	 Агар сиз унга ёрдам бермасангиз, батаҳқиқ, Аллоҳ унга, куфр келтирганлар уни икки кишининг бири бўлган ҳолида чиқарганларида, нусрат берди. Улар икковлон ғорда турганларида, у шеригига, хафа бўлма, Аллоҳ, албатта, биз билан, деди.


What time thy sister was walking along and saying: shall I direct you unto one who will take care of him! 	 Ўшанда опанг юриб бориб: «У (Мусо)ни кафилликка оладиганларга далолат қилайми? « деган эди.


Indeed your God is surely only One. 	 Албатта, илоҳингиз ягонадир.


But remind with the Qur'an, lest a soul be given up to destruction for what it earned; it will have other than Allah no protector and no intercessor. 	 Ана ўшалар қилган касблари туфайли ҳалокатга дучор бўлганлардир. Куфр келтирганлари учун уларга қайноқ сувдан шароб ва аламли азоб бордир.


Surely Allah is All-Knowing, All-Wise. 	 Бунинг учун ҳарам чегараси белги қилиб олинди. Маккаи Мукарраманинг атрофидаги ўша чегарадан мусулмон эмасларга ичкари киришга рухсат берилмайдиган бўлди.)


For every happening is a finality; and you are going to know. 	 Аммо бу билан у ёлғонга айланиб қолмайди. Чунки ҳақиқий баҳо берувчи зот «Ҳолбуки, у ҳақдир», демоқда.)


they are all my enemies, not so the Lord of the Universe, 	 Албатта, Роббул Оламийндан бошқа уларнинг барчаси менга душмандир», деди.


They say, "You to whom the Reminder [the Quran] has been sent down, you are surely possessed. 	 Улар: «Эй зикр нозил қилинган киши, албатта, сен мажнунсан.


His likeness is the likeness of a smooth rock on which is a little dust; on it falls heavy rain which leaves it bare. 	 Бас, кучли ёмғир ёғса, силлиқ бўлиб қоладир. Касб қилганларидан ҳеч нарсага қодир бўлмаслар.


The righteously striving believers will receive forgiveness and honorable sustenance. 	 Иймон келтириб, яхши амалларни қилганларга мағфират ва икромли ризқ бордир.


So We gave him the good news of Isaac, apostle, who is among the righteous. 	 Яна Биз унга солиҳлардан бир Пайғамбар бўлажак Исҳоқнинг хушхабарини бердик.


They said: "We do not care, for we are bound to return to our Lord, 	 Улар: «Зарари йўқ. Албатта, биз Роббимизга қайтгувчимиз.


Ah, the anguish for the bondmen! 	 Бандаларга ҳасратлар бўлсин!


I only follow what is revealed to me. 	 Фақат, ўзимга ваҳий қилинаётган нарсагагина эргашурман.


O believers, if an ungodly man comes to you with a tiding, make clear, lest you afflict a people unwittingly, and then repent of what you have done. 	 Бир хабарни эшитиши биланоқ, суриштирмай, бирор иш қилинса, кейин хабарнинг ёлғонлиги ёки хатолиги аён бўлса, ҳақиқатдан афсус-надоматга сабаб бўлади. Шунинг учун ҳам, Аллоҳ таоло «бир қавмга билмасдан мусибат етказиб қўйиб, қилганингизга надомат чекувчи бўлманглар», демоқда.)


Straightforward, that it may warn of a severe violence from before Him, and bring glad tidings to the believers who work righteous works that theirs shall be a goodly hire. 	 Уни тўғри қилган; Ўз ҳузуридан бўладиган шиддатли азобдан огоҳлантирадиган; яхши амалларни қиладиган мўминларга, уларга гўзал ажр бўлиши башоратини берадиган қилган Зотга.


Certainly the creation of the heavens and earth is greater than the creation of men; but most men know it not. 	 Албатта, осмонлару ерни яратиш одамларни яратишдан каттароқдир. Лекин одамларнинг кўплари билмаслар.


People of the Book, have faith in the Quran that We have revealed to confirm your Book, before certain faces are changed and turned back. 	 Юзларни бузиб, орқаларига бурмасимиздан ёхуд уларни шанба одамларини лаънатлаганимиздек лаънатламасимиздан олдин сизлардаги нарсани тасдиқловчи бўлиб келган нарсага иймон келтиринг. Аллоҳнинг иши амалга ошгусидир.


For such is (in store) a penalty grievous, and they will find no helpers. 	 Шунда Аллоҳ таоло унга: «Мен сендан ундан кўра озроқ нарса сўраган эдим. Отанг Одамнинг зоҳиридалигингда Менга ҳеч нарсани ширк келтирмаслигингга аҳд олган эдим.


"Woe is me!" said he; "Was I not even able to be as this raven, and to hide the shame of my brother?" then he became full of regrets- 	 Ривоятларда келишича, шу пайтда Аллоҳ унга ўликни кўмишни ўргатиш учун икки қарғани юборган. Улар қотилнинг олдида урушиб, бири иккинчисини ўлдирган.


And We left for them [favorable mention] among later generations: 	 Ва кейингилар ичида икковлари учун (олқишлар) қолдирдик.


The grip of your Lord is severe indeed! 	 Албатта, Роббингнинг чангали жуда ҳам шиддатлидир.


We destined her to be of those who remained behind. 	 У(хотин)нинг азобда қолгувчилар ичида бўлишини тақдир қилдик.


Then the messenger of God said to them, "This is God's she-camel. Let her drink." 	 Бас, уларга Аллоҳнинг Расули «Аллоҳнинг туясига ва унинг сувига тегманглар», деди.


And whoever disobeys Allah and His Messenger - then indeed, for him is the fire of Hell; they will abide therein forever. 	 Кимки Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига бўйсунмаса, унга жаҳаннам оташи бор, унда абадий қолажаклар.


The people of Noah denied before them, and [so did] the people of Rass and Thamud, 	 Улардан аввал Нуҳ қавми, қудуқ соҳиблари ва Самуд ёлғонга чиқарганлар.


[Then He will say], "But stand apart today, you criminals. 	 Эй жиноятчилар! Бугунги кунда сиз ажралингиз!


What excellent companions these are! 	 Ва уларнинг рафиқлари қандай ҳам яхши!


And indeed now We have conveyed the Word (this Quran in which is the news of everything to them), in order that they may remember (or receive admonition). 	 Батаҳқиқ, Биз уларга гапни етказиб қўйдик. Шоядки эсласалар.


And he saith: O my Lord! Lo! these are a folk who believe not. 	 У(Муҳаммад)нинг: «Эй Роббим, албатта, анавилар иймон келтирмайдиган қавмлардир», деган гапини ҳам (билур).


And We made them Imams who call to the fire, and on the day of resurrection they shall not be assisted. 	 Қиёмат куни эса, уларга ёрдам берилмас. (Ахир, бу дунёдан ноҳақ такаббурлик қилиб, дўзахга даъват бўйича пешволик билан ўтган бўлсалар, уларга қандай қилиб ёрдам берилиши мумкин?)


A Scripture whose Verses were perfected, then elaborated, from One who is Wise and Informed. 	 Ро. (Ушбу) китоб оятлари маҳкам қилинган, сўнгра ҳикматли ва хабардор Зот томонидан муфассал қилингандир.


Indeed the believers (the Muslims) and those among the Jews, the Christians, and the Sabeans who sincerely accept faith in Allah and the Last Day* and do good deeds – their reward is with their Lord; and there shall be no fear upon them nor shall they grieve. (* i.e. convert to Islam) 	 «Собиийлар» деб Пайғамбаримиз келишларидан олдин араб мушрикларидан бир гуруҳлари ўз қавмларининг буту санамларга сиғинишларини ёқтирмай, ўзлари янги ақида ахтариб, охири, Иброҳим алайҳиссалом динида юрамиз, деб қавмларидан ажраб чиққан кишиларга айтилади. Бу номни уларга мушриклар берган, яъни, оталарининг динидан бурилганлар, деганидир.)


And who is more unjust than he who hideth a testimony that is with him from Allah? 	 Ҳузуридаги Аллоҳдан бўлган гувоҳликни беркитган кимсадан ҳам золимроқ одам борми?!


Recite what is revealed to you in the Book of your Lord. 	 Сенга Роббинг китобидан ваҳий қилинганини тиловат қил.


The Unbelievers spend their wealth to hinder (man) from the path of Allah, and so will they continue to spend; but in the end they will have (only) regrets and sighs; at length they will be overcome: and the Unbelievers will be gathered together to Hell;- 	 (Ушбу сураи карима тафсири муқаддимасида келтирилган Бадр уруши ҳақидаги ривоятларда Макка мушрикларининг бойлари мусулмонларга, Пайғамбарга (с. а. в.) қарши қанчалик молу мулк сарифлаганликларини кўриб ўтдик. Кофирлар одамларини Аллоҳнинг йўлидан қайтариш учун ундан кейин ҳам, ҳозир ҳам ҳисобсиз маблағларини сарфламоқдалар.


This is by way of hospitality from Him Who is Most Forgiving, Most Merciful.” 	 Бу ўта мағфиратли ва ўта раҳмли зотдан зиёфатдир», деб тушарлар.


They said, “How can he have authority over us, when we are more worthy of authority than he, and he was not given plenty of wealth?” 	 Қолаверса, унга кўпроқ мол ҳам берилмаган» дедилар. У: «Албатта, уни Аллоҳнинг Ўзи сизларга танлади ва илмда, жисмда кенглигини зиёда қилди.


on that Day shall that indubitable event come to pass; 	 Бас, ўша кунда, воқеа воқеъ бўлибдир.


How many were the gardens and springs they left behind, 	 Улар ортларидан қанчадан-қанча боғу роғларни ва булоқларни.


And We send down of the Qur'an that which is healing and mercy for the believers, but it does not increase the wrongdoers except in loss. 	 (Дарҳақиқат, Қуръони Карим шифодир, Қуръони Карим раҳматдир. Қуръони Карим куфр, ширк ва мунофиқлик каби энг зарарли ақидавий хасталикларни даволайди.)


Unto Me is your return, and I shall declare unto you that which ye have been working. 	 Қайтишларингиз Менгагинадир. Бас, сизларга қилган нарсаларингиз хабарини берурман.


And a band of them ask for permission of the Prophet (SAW) saying: "Truly, our homes lie open (to the enemy)." 	 Улардан бир гуруҳлари Набийдан изн сўраб: «Уйларимиз очиқ-сочиқ қолган», дейдилар.


They will reply: “Rather, no welcome to you. 	 Улар: «Йўқ!


Say: 'People of the Book, you are not upon anything until you establish the Torah and the Gospel and that which is sent down to you from your Lord' And that which is sent down to you (Prophet Muhammad) from your Lord will surely increase the tyranny and disbelief of many of them. 	 Таврот, Инжил ва сизга Роббингиздан нозил қилинган нарсага амал қилмагунларингизгача ҳеч нарсага арзимайсизлар», деб айт. Сенга Роббингдан нозил қилинган нарса улардан кўпларининг туғён ва куфрларини зиёда қилади.


Arouse me that I may give thanks for the favour wherewith Thou hast favoured me and my parents, and that I may do right acceptable unto Thee. 	 Ва менинг зурриётларимни ҳам солиҳлардан қилгин. Албатта, мен тавба қилдим ва албатта, мен мусулмонларданман, деди.


Allah said: after a little while they will become regretful. 	 У зот: «Озгинадан сўнг улар надомат чекувчи бўлурлар», деди. (Яъни, Аллоҳ таоло у Пайғамбар алайҳиссаломнинг дуоларини қубул қилди.


Thus He made them like stubble cropped by cattle? 	 Бас, уларни қурт еб ташлаган ўсимликка ўхшатиб юбормадими?. Муҳаммад алайҳиссалом «Фил йили»да туғилганлар дейилишининг сабаби ҳам шу.


And if an evil whisper from Shaitan (Satan) tries to turn you away (O Muhammad SAW) (from doing good, etc.), then seek refuge in Allah. 	 Албатта, У зот ўта эшитгувчи ва ўта билгувчи зотдир. (Агар шайтон васвасага солиб, сени ёмонликларни яхшилик билан қайтаришан айнитмоқчи бўлса, Аллоҳ таолонинг Ўзидан паноҳ сўра. унга сиғин.


from the evil of the women who blow on knots, 	 Ва тугунларга дам солувчилар ёмонлигидан. (Сеҳргарлар бировни сеҳрлаб зарар етказмоқчи бўлса, ип олиб, ўқийдиган нарсасини ўқиб, дам солиб, ипни бир тугиб, яна бир дам солиб, яна тугиб, охирига етказар экан.)


Are we to turn on our heels after Allah has guided us like him, who, being bewitched by devils, blunders aimlessly in the earth, although his friends call him to the guidance, (saying) 'Come to us' Say: 'The guidance of Allah is the Guidance. 	 Худди оғайнилари, бу ёққа кел, деб ҳидоятга чақириб турган бўлса ҳам, шайтон адаштириб, ер юзида ҳайрон бўлиб қолганга ўхшаб, Аллоҳ бизни ҳидоятга солгандан кейин орқамизга қайтамизми?» деб айт. Сен: «Албатта, Аллоҳнинг ҳидояти ҳақиқий ҳидоятдир.


So if you have any plot to devise against Me, then devise it. 	 Бас, сизларнинг ҳийлангиз бўлса, менга ишлатиб кўринг-чи?


Allah exhorts you never again to repeat the like, if you are believers. 	 Агар мўмин бўлсангиз, ҳаргиз у(ифк)га ўхшаш нарсага қайтмаслигингизни Аллоҳ сизга ваъз-насиҳат қилур.


As for him who regardeth himself self-sufficient- 	 Аммо истиғно қилганга бўлса...


Also corn, with (its) leaves and stalk for fodder, and sweet-smelling plants. 	 Ва сомонли донлар ҳамда райҳон бор.


And whoever has disbelieved - let not his disbelief grieve you. 	 Ким куфр келтирса, унинг куфри сени хафа қилмасин. Қайтишлари фақат Бизгадир.


Be maintainers of justice and witnesses for the sake of Allah, even if it should be against yourselves or [your] parents and near relatives, and whether it be [someone] rich or poor, for Allah has a greater right over them. 	 Адолат ила туринг ҳамда агар ўзингиз, ота-онангиз ва қариндошларингиз зиддига бўлса ҳам, Аллоҳ учун тўғри гувоҳлик берувчи бўлинг. Агар у бой бўлса ҳам, камбағал бўлса ҳам, Аллоҳ унга яқинроқдир.


When it was said to them, “There is no god except God,” they grew arrogant. 	 Чунки, уларга қачонки «Ла илаҳа иллоллоҳу», дейилса, мутакаббирлик қилар эдилар.


All food (that is lawful in the Law revealed to Muhammad) was lawful to the Children of Israel, except what Israel made unlawful to themselves before the revelation of the Torah. 	 Таврот тушишидан олдин Исроил ўзига ҳаром қилгандан бошқа ҳамма таом Бани Исроилга ҳалол эди.


And they fall down upon their faces weeping; and it increases them in humility.' 	 Ва юзлари ила йиқилиб йиғларлар ва у хокисорликларни зиёда қилур.


If We so willed, We would have transformed them where they were so that they would not go forward or backward. 	 Агар хоҳласак, уларни жойларида қотириб қўюрмиз. Бас, олдинги юришга ҳам қодир бўлмаслар, ортга ҳам қайта олмаслар.


Then he (Joseph) began the search with their bags before his brother's bag, then he produced it from his brother's bag. 	 У инисининг юкидан олдин уларнинг юкидан (тафтиш) бошлади. Сўнгра у( идиш)ни унинг юкидан чиқариб олди.


They have no power to aid themselves, nor can they be defended from Us. 	 Кофирлар эса, буни ўйлаб ҳам кўрмайдилар. Қачон ва қаерда сохта худолари уларга ҳомий бўлибди, бирор ёрдам қилибди, яхшилик етказибди?)


Those who do not believe in the Day of Judgment have incurred upon themselves a great loss. 	 Аллоҳга рўбарў бўлишни ёлғон деганлар, шубҳасиз, зиёнга учрадилар.


We know best what those who deny the truth say. 	 Уларнинг айтганларини Биз билувчимиз.


God hears all and knows all. 	 Шунда ҳам, мазлум инсон ўз устидаги зулмни кўтариши учунгина изн берилади. Жумладан, золимнинг зулмидан жамиятни хабардор этиш учун мазлумгина ёмон гапни ошкор қилиши мумкин.)


And if We show you something of what We threaten them with, or cause you to die, yet to Us is their return, and Allah is the bearer of witness to what they do. 	 Ёки сенга уларга ваъда қилганимизнинг баъзисини кўрсатамиз, ёки сени вафот эттирамиз. Бас, уларнинг қайтишлари Бизгадир.


And if one of you deposits a thing on trust with another, Let the trustee (Faithfully) discharge His trust, and let him fear his Lord. 	 Агар баъзингиз баъзингизга ишонсангиз, бас, ишонилган омонатни адо қилсин, Аллоҳга, Роббисига тақво қилсин.


Any one of you who commits a flagrant act of misconduct shall be doubly punished. 	 Сиздан ким очиқ гуноҳ қилса, унга бериладиган азоб икки марта кўпайтирилур.


Indeed Our messengers came to Abraham, bearing glad tidings. 	 Батаҳқиқ, элчиларимиз Иброҳимга хушхабар келтирдилар. Улар: «Салом», дедилар.


He said: My Lord! Forgive me and bestow on me sovereignty such as shall not belong to any after me. 	 У: «Эй Роббим, мени мағфират қилгин ва менга ўзимдан кейин бирор кишига муяссар бўлмайдиган мулкни ҳадя этгин.


If You should punish them - indeed they are Your servants; but if You forgive them - indeed it is You who is the Exalted in Might, the Wise. 	 Агар уларни азоблайдиган бўлсанг, бас, албатта, улар Сенинг бандаларинг. Агар уларни мағфират қиладиган бўлсанг, бас, албатта, Сенинг Ўзинг азиз-ғолиб ва ҳикматли зотсан», деганини эсла.


When it overtakes them of what avail will the admonitions they were given? 	 Қиёматнинг энг катта аломатларидан бири Муҳаммад алайҳиссаломнинг Пайғамбар этиб юборилишлари. Чунки у киши Пайғамбарларнинг охиргиларидирлар.


And the ones who disbelieve in the signs of Allah and the meeting with Him - those have despaired of My mercy, and they will have a painful punishment. 	 Аллоҳнинг оятларига ва Унга рўбарў бўлишга куфр келтирганлар, ана ўшалар Менинг раҳматимдан ноумид бўлдилар. Ана ўшаларнинг ўзларига аламли азоб бор.


And I (too) will make a scheme. 	 Ва Мен ҳам ҳийла қилурман. (Яъни, ҳийласига яраша жазо берурман.)


So he said: "Embark ye on the Ark, In the name of Allah, whether it move or be at rest! 	 Ва у: «Кемага мининглар, унинг юриши ҳам, туриши ҳам Аллоҳнинг исми ила бўлур.


And indeed, your Lord will gather them; indeed, He is Wise and Knowing. 	 Албатта, сенинг Роббинг Ўзи уларни маҳшарга жамлар. Албатта, У ҳикматли ва илмли Зотдир.


Those before them did exactly this; and Allah did not oppress them at all, but it is they who used to wrong themselves. 	 Аллоҳ уларга зулм қилмади. Лекин улар ўзларига зулм қилган эдилар.


And on the Day they are returned to Him, He will inform them of what they did. 	 Унинг Ўзига қайтариладиган кунда эса, қилган амаллари ҳақида уларга хабар берур.


Lo! religion with Allah (is) the Surrender (to His Will and Guidance). 	 Китоб берилганлар фақат уларга илм келгандан сўнг ўзаро ҳасад қилишибгина ихтилоф қилдилар. Ким Аллоҳнинг оятларига куфр келтирса, бас, албатта, Аллоҳ ҳисобни тезда қилувчидир.


But when he came to them with Clear Signs, they said, "this is evident sorcery!" 	 (Аҳмад) уларга ҳақ билан келган вақтда эса, бу очиқ-ойдин сеҳрдир, дедилар.


each one of them shall come to Him one by one on the Day of Judgement. 	 Уларнинг барчалари У зотнинг ҳузурига қиёмат куни ёлғиз ҳолларида келгувчидирлар.


"O my people," he said, "worship God; you have no other god but He. 	 Сиз учун Ундан ўзга илоҳ йўқ.


And call to witness two men from among you. 	 Ва Аллоҳ сизга илм беради. Аллоҳ ҳар бир нарсани билувчи зотдир.


So I swear by the Lord of the Easts and the Wests that We are certainly able 	 Машриқлар ва мағриблар Роббиси билан қасам ичаманки, албатта Биз қодирмиз.


But can you guide the blind even if they do not perceive? 	 Агар ўзлари (қалб кўзлари ила) кўрмасалар, кўрларни сен ҳидоят қила олурмисан?!


It is expected that you will refrain from breaking this law. 	 Қасос олиш йўлга қўйилса, инсон ҳаётини сақлаб қолишда катта иш қилинган бўлади. Чунки ҳар бир одам бошқа бировни ўлдирса, қасосига ўзининг ҳам ўлдирилишини билади ва ҳеч қачон одам ўлдиришга қўл урмайди.)


There is no blame upon you for that to which you [indirectly] allude concerning a proposal to women or for what you conceal within yourselves. 	 У аёлларга ишора ила совчилик қилишингиз ёки уни ўз ичингизда тутишингизда гуноҳ йўқ. Аллоҳ сиз уларни, албатта, эслашингизни билади.


But when they see merchandise or diversion they scatter off to it, and they leave thee standing. 	 Ва улар тижорат ёки ўйин-кулгу кўрганларида, унга томон ёпирилдилар ва сени тик ҳолда тарк этдилар. Сен: «Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса ўйин-кулгудан ва тижоратдан яхшидир.


when the mountains are scattered [like dust] 	 Ва вақтики, тоғлар кўчирилса.


the Day when the trumpet shall be blown: We shall gather all the sinners on that Day. Their eyes will turn blue with terror 	 (Kиёматнинг келганини билдириб, сур чалинади. Ўша қиёмат кунида кофирлар-жиноятчиларни Аллоҳ таоло қўрқувдан юзлари қорайиб, кўзлари кўкариб кетган кетган ҳолларида маҳшарга жамлайди.)


Thy Lord unloosed on them a scourge of chastisement; 	 Бас, Роббинг уларнинг бошига турли азобларни қуйди.


Indeed, this is the certain truth. 	 Албатта, ушбуочиқ-ойдин ҳақиқатдир.


And they will surely swear, "We intended only the best." 	 Чунки улар ўз масжидларини Муҳаммад (с. а. в.) биринчи бўлиб тиклаган Қубо масжиди ёнида қурган эдилар. Шунинг учун бу масжид Масжидул Зирор–зиён масжиди, деб номланди.


So what is the requital of those of you who do that except disgrace in the life of this world? And on the Day of Resurrection, they shall be consigned to the severest punishment. 	 Сизлардан ўшани қилганларнинг жазоси бу дунёда фақат расво бўлишликдир, қиёмат кунида эса, энг шиддатли азобга қайтарилурлар.


He made part of it known and another part not. 	 Пайғамбар алайҳиссаломнинг у кишига «Морияга яқинлик қилмаслик ёки асал ичмаслик» ҳақида айтган гапларидир. Лекин Ҳафса онамиз сир гапни Оиша онамизга айтдилар.


And God is swift in reckoning. 	 Албатта, Аллоҳ ҳисобни тез қилгувчи зотдир.


They are indeed those who bartered away good guidance for error and gained nothing from the deal, nor found the right way. 	 Имом Бухорий Абу Ҳурайра розийаллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда Пайғамбаримиз алайҳиссалом: "Мунофиқнинг белгиси учдир: гапирса ёлғон гапиради, ваъда берса, сўзида турмайди ва омонатга хиёнат қилади", деганлар. Шунингдек, Имом Бухорий Ибн Амр розийаллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда: "Тўрт нарса бор, кимда улар бўлса, тўлиқ мунофиқ бўлади.


He is Forgiving, the Most Merciful. 	 Балки бу афсоналар ёлғон, бидъат ва хурофотларга тўлиқдир. Қуръони Каримда эса, ўтган умматларнинг қиссалари энг рост ва тўғри равишда келтирилади.


Had there been in between the twain gods except Allah surely the twain would have gone to ruin. 	 Шу боис ҳам ҳадсиз-ҳисобсиз бўлишига қарамай, борлиқда қойил қоларлик даражада низом ва мутаносиблик ҳукм суради. Агар борлиқни яратган, уни идора қилиб турган зот биттадан кўп бўлса, ўша зотларнинг иродаси бир-бири билан, албатта, тўқнашар эди.


Then you, you misguided, who deny the truth. 	 Сўнгра, сиз эй адашганлар, ёлғонга чиқарувчилар!


Nay! rather, what they used to do has become like rust upon their hearts. 	 Йўқ! Уларнинг қилган касблари қалбларига моғор бўлиб ўрнашиб қолган, холос.


This Day you shall be recompensed for what you used to do. 	 (Яъни, қиёмат кунининг даҳшати кучлилигидан у куни ҳар бир умматнинг чўкаланиб қолган ҳоли кўрилади. Ўша кунда ҳар бир умматга, ҳар бир шахсга, бу дунёда қилган амаллари ёзиб борилган китоб кўрсатилади.)


Believers, avoid being excessively suspicious, for some suspicion is a sin. 	 Эй иймон келтирганлар! Кўп гумонлардан четда бўлинглар, чунки баъзи гумонлар гуноҳдир.


There has to be a nation among you summoning to the good, bidding what is right, and forbidding what is wrong. 	 Ана ўшалар, ўзлари нажот топгувчилардир. (Яъни, умматингиз Аллоҳга ҳақиқий иймон келтирган ва унинг йўлида ҳақиқий биродар бўлган жамоа яхшиликка чақирадиган, амри маъруф-наҳйи мункар қиладиган умматга айлансин.


In contrast to them, the charity of those, who expend their wealth sincerely with the sole desire of pleasing Allah, may be likened to a garden on a plateau. 	 Молларини Аллоҳнинг розилигини истаб, ўзларидаги ишонч билан сарфлайдиганлар худди тепаликдаги боққа ўхшарлар. Унга қаттиқ ёмғир ёғса, мевасини икки баробар беради.


These are Allah’s bounds, and there is a painful punishment for the faithless. 	 Ва бу(ҳукм)лар Аллоҳнинг чегараларидир. Ва (ундан чиққан) кофирларга аламли азоб бор.


You yourself were in the same position before, but God conferred His special favour on you. 	 Бас, аниқлаб олинг. Албатта, Аллоҳ нима қилаётганингиздан хабардордир.


Can their gods protect them against Us? 	 Ёки уларнинг Биздан ўзга ҳимоя қиладиган «худо»лари борми? Улар ўзларига ҳам ёрдам беришга қодир бўла олмаслар ва Биздан дўстлик топмаслар.


Thou art the Hearer of prayer. 	 Албатта, сен дуони эшитувчисан», деди.


When those who believe in Our verses come to you, say: 'Peace be upon you. 	 Агар ҳузурингга оятларимизга иймон келтирганлар келсалар: «Сизларга салом бўлсин, Роббингиз Ўз зиммасига раҳматни ёзди.


They seek to extinguish the Light of Allah with their mouths; but Allah will complete His Light, much as the unbelievers dislike it. 	 Ҳолбуки, Аллоҳ, кофирлар ёқтирмаса ҳам, Ўз нурини тугал этгувчидир. ( Ислом динини йўқ қилиш учун уринувчиларнинг ҳаракати қуёшнинг шуъласини оғиз билан пуфлаб ўчиришга ҳаракат қилишга ўхшайди.)


Soon wilt thou see, and they will see, 	 Бас, тезда кўрурсан ва улар ҳам кўрурлар.


No bearer shall bear another’s burden; then your return will be to your Lord, whereat He will inform you concerning what you used to do. 	 Агар Унга шукр келтирсангиз, сиздан рози бўлур. Ҳеч бир оғирлик кўтаргувчи жон ўзга жоннинг оғирлигини кўтармас.


On hold 	 Ушлаб туриш


Say: "Have you then taken (for worship) Auliya' (protectors, etc.) other than Him, such as have no power either for benefit or for harm to themselves?" 	 «Ўзингизга Ундан ўзга, ўзларига фойда ёки зарарга эга бўлмаган валийларни тутдингизми?» дегин.


And slacken not in following up the enemy: If ye are suffering hardships, they are suffering similar hardships; but ye have Hope from Allah, while they have none. 	 У қавмни қувишда бўш келманг. Агар алам чекаётган бўлсангиз, улар ҳам сиз алам чекаётганингиздек алам чекмоқдалар.


That therein is yours that which. ye may choose? 	 Унда сизларга нимани ихтиёр қилсангиз, албатта, (бўлаверади) дейилганми?!


Turn to your Lord and submit to Him before His scourge overtakes you, for then you shall not be helped. 	 Сизга азоб келишидан олдин Роббингизга қайтинг ва Унга таслим бўлинг. Сўнгра сизга ёрдам берилмас.


and densely-planted gardens, 	 Ва тиғиз боғларни ҳам.


who have enraged us greatly. 	 Албатта, биз ҳаммамиз ҳушёрмиз», деб.


Verily, We have sent to you (O men) a Messenger (Muhammad SAW) to be a witness over you, as We did send a Messenger [Musa (Moses)] to Fir'aun (Pharaoh). 	 Албатта, Биз сизларга, худди Фиръавнга Расул юборганимиздек, сиз ҳақингизда гувоҳлик берувчи Расулни юбордик.


But this He did that He might bring into His mercy whomsoever He will. 	 Агар урушга рухсат берилганда, мусулмонлар билмасдан ўша дин қардошларини ҳам ўлдириб юборишлари мумкин.


Nor let their wealth nor their (following in) sons dazzle thee: Allah's plan is to punish them with these things in this world, and that their souls may perish in their (very) denial of Allah. 	 Уларнинг мол-дунёлари ва бола-чақалари сени ажаблантирмасин. Аслида, Аллоҳ ўша нарсалар сабабли уларни дунёда азоблашни ва кофир ҳолларида жонлари чиқишни хоҳлайди, холос.


He helps whom He will; He is all-mighty, ever-merciful. 	 Мушриклар қуръоний хабарни масхара қилиб, манзарани ўз қаричлари билан ўлчашар, аммо Аллоҳ таолонинг ўлчови бошқа экани хаёлларига келмасди.)


And he shall be (of the company) of the righteous." 	 Лекин Аллоҳ таоло Марямга унинг ҳомиладор бўлиб, Аллоҳнинг калимаси туфайли Масиҳ Ийсо ибн Марям деган фарзанд кўришини фаришталар орқали билдирмоқда. Шу билан бирга, унинг бошқа сифатларини ҳам санаб ўтмоқда.)


If He wishes He stills the wind, whereat they remain standstill on its surface. 	 Агар У зот хоҳласа, шамолни тўхтатиб қўюр. Бас, у(кема)лар у(денгиз)нинг устида туриб қолурлар.


and, when it is recited to them, they say, "We believe in it. 	 Уларга тиловат қилинган чоқда: «Биз унга иймон келтирдик.


All good words ascend to Him, and all good deeds He exalts. 	 Макр ила ёмонликлар қилганларга шиддатли азоб бордир. Ана ўшаларнинг макри ботил бўлур.


Then let their listener produce a clear proof. 	 Ёки уларнинг осмонга қўйган нарвонлари бор-у унга чиқиб, Муҳаммад Пайғамбар эмас, унга ваҳий юборилаётгани йўқ, деган хабарни эшитишдими? Агар ҳақиқатда эшитган бўлсалар, очиқ-ойдин далил кўрсатсинлар.)


Indeed there was a part of My servants who would say, ‘‘Our Lord! 	 Аниқки, Менинг бандаларимдан бир гуруҳи: «Эй Роббимиз, Биз иймон келтирдик.


And ever is Allah Forgiving and Merciful. 	 Ва Аллоҳ мағфиратли ва раҳмли зотдир.


Then he cast a glance at the stars (to deceive them), 	 У юлдузларга бир назар солди


Is not Allah Sufficient for His slave? 	 Аллоҳ Ўз бандасига етарли эмасми?! Улар сени ундан бошқалар билан қўрқитадилар.


So when the commade of Allah cometh, judgment will be given with truth, and then will lose the followers of falsehood. 	 Яна Қуръони Каримда қанчадан-қанча қиссалари келмаган Пайғамбарлар (алайҳимуссалом) ўтган бўлиб, улар ҳам қийинчилик, озор ва машаққатларга дучор бўлганлар. Пайғамбарлар ўз ҳолларича одамларга мўъжиза кўрсатиб, уларни лол қолдиришга уринган эмас.


Source 	 Манба


He grants daughters to whomever He wills, and He grants sons to whomever He wills. 	 У зот хоҳлаган кишисига қизлар ҳадя этур ва хоҳлаган кишисига ўғиллар ҳадя этур.


In Him do I put my trust and unto Him is my recourse. 	 Унинг Ўзигагина таваккал қилдим. Тавбам ҳам Унинг Ўзигадир», деб айт.


Do those who believe know that had Allah willed He could have guided all people? 	 Куфр келтирганларга то Аллоҳнинг ваъдаси келгунча ўз ишлари сабабли мудом ларзага солувчи мусибатлар етар ёки уларнинг диёрлари яқинига тушиб турар. Албатта, Аллоҳ ваъдага хилоф қилмас.


Insert Date/Time 	 Сана/Вақтни жойлаш


And they planned a plan, and We planned a plan while they perceived not. 	 Улар макр қилдилар. Биз ҳам улар сезмаган ҳолда бир «макр» қилдик.


As for Abraham's prayer for his father, he was fulfilling a promise he had made to him. 	 Иброҳимнинг отаси учун айтган истиғфори унга берган ваъдаси устидан эди, холос. Вақтики, унга отасининг Аллоҳга душман эканлиги аён бўлганда ундан воз кечди.


In this there is evidence of the Truth for the people who take heed. 	 Ранглари хилма-хил бўлган бу неъматларнинг ҳаммаси инсон учун беминнат хизмат қилади. Ўша неъматларни ер остидан топиб олган баъзи инсонларгина бир-бирларига миннат қиладилар, холос.)


But they said: “Lord, make the stages of our journeys longer.” 	 Улар: «Эй Роббимиз, сафарларимиз орасини узоқ қил!» дедилар ва ўзларига зулм қилдилар.


But they hamstrung her, whereupon they became regretful. 	 Бас, у(туя)ни сўйдилару надомат чекувчига айландилар.


Say, ‘We have faith in Allah and in what has been sent down to us, and what was sent down to Abraham, Ishmael, Isaac, Jacob and the Tribes, and that which Moses, Jesus and the prophets were given by their Lord. 	 Сен: «Аллоҳга ва бизга туширилган нарсага, Иброҳим, Исмоил, Исҳоқ, Яъқуб ва асботларга туширилган нарсага, Мусо, Ийсо ва Набийларга Роббиларидан берилган нарсага иймон келтирдик, улардан бирортасини ажратмаймиз ва биз Унгагина мусулмонмиз!» деб айт! («Иброҳим, Исмоил, Исҳоқ, Яъқуб ва асботларга туширилган нарсага».


Let the human being think about (how We produce) his food. 	 Инсон ўз таомига назар солсин.


And let those who cannot find a match keep chaste till Allah give them independence by His grace. 	 Никоҳ (имкони)ни топа олмаганлар, то Аллоҳ уларни Ўз фазлидан бой қилгунича иффатларини сақласинлар.


Leave Me to deal with the deniers, lords of ease and comfort (in this life); and do thou respite them awhile. 	 Аҳли неъмат бўлган, ёлғонга чиқарувчиларни Ўзимга қўйиб қўй ва уларга озгина муҳлат бер.


So when the decreed moment arrived, We turned the habitations upside down, and rained upon them stones of hardened lava in quick succession, 	 Амримиз келган пайтда у ўлкани остин-устун қилдик ва устидан кетма-кет сопол тошларни ёғдирдик.


And some of them shall advance towards others, questioning each other. 	 Улар бир-бирларига савол берурлар.


That is the mighty triumph. 	 Бу эса, улкан ютуқдир.


Say thou: are ye the more knowing or is Allah? 	 «Сизлар билимдонроқми ёки Аллоҳми?» дегин.


You slew a man and We saved you from trouble. 	 Ва бир жонни ўлдирдинг.


And O my people, indeed I fear for you the Day of Calling - 	 Эй қавмим, албатта, мен сизларга нидолашув кунидан қўрқаман.


The heart did not lie about what it saw. 	 Қалб (кўз) кўрганини ёлғонга чиқармади.


Allah will not leave the believers in the state in which you are now, until He distinguishes the wicked from the good. 	 Аллоҳ мўминларни сиз турган ҳолда, покидан нопокини ажратмасдан қўйиб қўймас. Аллоҳ сизларни ғайбдан хабардор қилиб қўймас.


The likeness of those who expend their wealth in the way of God is as the likeness of a grain of corn that sprouts seven ears, in every ear a hundred grains. 	 Молларини Аллоҳнинг йўлида сарфлайдиганларнинг мисоли, худди бир дона донга ўхшайди. Ундан етти бошоқ ўсиб чиқади, ҳар бошоқда юзтадан дон бор.


Without doubt it is (announced) in the mystic Books of former peoples. 	 Албатта, у (Қуръон) аввалгиларининг китобларида ҳам бордир. ( Қуръоннинг зикри, аввалги умматларнинг илоҳий китобларида ҳам бордир.)


Certainly We have sent apostles before you, and We appointed for them wives and descendants; and an apostle may not bring a sign except by Allah’s leave. 	 (Яъни, сенинг оддий башар бўлишингнинг ажабланадиган жойи йўқ. Биров, бу ўзимизга ўхшаган одам экан, унга иймон келтирмайман, агар фаришта бўлганида иймон келтирар эдим, дейишга ҳаққи йўқ.


Allah loves the just. 	 Албатта, Аллоҳ адолат қилувчиларни яхши кўрадир.


Allah wants to make clear to you [the lawful from the unlawful] and guide you to the [good] practices of those before you and to accept your repentance. 	 Аллоҳ сизларга баён қилиб беришни, сизни олдингиларнинг йўлига ҳидоят қилишни ва тавбаларингизни қабул этишни хоҳлайди.


The god of mankind, 	 Одамлар Илоҳидан паноҳ сўрайман.


O you who have believed, decreed upon you is fasting as it was decreed upon those before you that you may become righteous - 	 Сизлардан аввалгиларга фарз қилганидек, сизларга ҳам рўза фарз қилинди. Шоядки тақводор бўлсангиз.


You have no control over them. 	 Сен улар устидан ҳукмингни ўтказувчи эмассан.


We made a plant of gourd grow up for him. 	 Ва унинг устига қовоқ дарахтини ўстириб қўйдик.


They said: "These are confused dreams, and we do not know the interpretation of such dreams." 	 Улар: «Бу алғов-далғов тушдир. Биз бундай тушларнинг таъбирини билувчи эмасмиз», дедилар


Then, those who are preferred will by no means hand over their wealth and properties to those (slaves) whom their right hands possess, so that they may be equal with them in respect thereof. 	 Бас, афзал қилинганлар ўз ризқларини қўлларида мулк бўлганларга, ҳамма тенг бўлсин, деб берувчи эмаслар-ку.


To Allah belongs the kingdom of the heavens and the earth. 	 Осмонлару ернинг мулки Аллоҳникидир. У зот хоҳлаган нарсасини яратур.


Enter it in peace. 	 Унга саломат бўлган ҳолда кирингиз.


Who believe in the unseen and establish the (daily) prayer; who spend out of what We have provided them. 	 (Ушбу оятда Қуръон ҳидоятидан баҳраманд бўла оладиган тақводорларнинг сифатларидан учтаси саналган: Биринчиси-"ғайбга иймон келтирурлар". Абул Олия ғайбга иймон келтиришнинг тафсирида: "Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобларига, Пайғамбарларига, қиёмат кунига, жаннатига, дўзахига, мулоқотига, ўлимдан кейинги ҳаётга ва қайта тирилишга ишонишдир", деган эканлар.


As for the faithless, I will punish them with a severe punishment in the world and the Hereafter; and they will have no helpers.’ 	 Бас, куфр келтирганларни бу дунёю у дунёда шиддатли азоб ила азоблайман. Уларга ёрдам берувчилар йўқдир.


(Muhammad), tell them the story of Noah who told his people, "Even if my belief and my preaching of the revelation of God seem strange to you, I put my trust in Him. 	 Уларга Нуҳнинг хабарини тиловат қилиб бер. Вақтики у ўз қавмига: «Эй қавмим, агар сизларга менинг мақомим ва Аллоҳнинг оятлари ила эслатишим оғир келаётган бўлса, бас, мен Аллоҳга таваккал қилдим.


laboring, wornout, 	 Улар амал қилуви ва чарчавчидир.


and luxuriant gardens? 	 Ва дарахтлари бир-бирига киришган бўстонлар.


It is neither your fancies nor the fancies of the People of the Book which matter. 	 Сизларнинг хом хаёлингизчга ҳам эмас, аҳли китобларнинг хом хаёличга ҳам эмас.


And they have studied what is in it; and the Last Abode is better for those who are godfearing. 	 Охират ҳовлиси тақво қилганлар учун яхшидир. Ақл ишлатмайсизларми?!


Those are God's bounds; He makes them clear unto a people that have knowledge. 	 Фақат бир йўл бор, у ҳам бўлса, у аёл бошқа эрга тегса-ю у эр билан эр-хотин бўлиб ҳаёт кечириб юрганда, иккинчи эр вафот этиб қолса ёки талоқ қилса, шундан кейингина яна аввалги эри билан қайта турмуш қурса бўлади. «Агар у ҳам талоқ қилса, гар Аллоҳнинг чегараларида туришга ишонсалар, бир-бирларига қайтсалар, гуноҳ бўлмайди», дейилишининг маъноси шу.)


Thus have their own doings been made to seem fair to the unbelievers. 	 (Бу ояти каримада кофир одам ўлик ҳисобида эканлиги таъкидланмоқда. Аллоҳ таоло кимни иймонга ҳидоят этса, ўша одамнинг мўмин бўлиши гўё ўликнинг қайта тирилишига тенглаштирилмоқда.)


And We have [repeatedly] conveyed to them the Qur'an that they might be reminded. 	 Батаҳқиқ, Биз уларга гапни етказиб қўйдик. Шоядки эсласалар.


And when the mountains shall made to pass away; 	 Ва, вақтики, тоғлар сайр қилдирилса.


Neither shading nor availing against the flame. 	 У салқин қилувчимас ва оловни ҳам қайтармас.


Indeed, Allah does not allow to be lost the reward of the doers of good. 	 Албатта, Аллоҳ яхшилик қилувчиларнинг ажрини зое қилмас.


"When we are dead and have become dust (shall we be resurrected?) 	 Ўлиб, тупроқ бўлганимиздан кейин ҳам-а?


God has condemned them and they will suffer a permanent torment 	 Ҳамда Аллоҳ уларни лаънатлади. Уларга доимий азоб бордир.


When the wife of Imran said, ‘My Lord, I dedicate to You in consecration what is in my belly. 	 Имроннинг хотини: «Эй Роббим! Албатта, мен қорнимдагини холис Ўзингга назр қилдим.


Noah called out to his Lord, and said, ‘My Lord! 	 Нуҳ Роббига нидо қилиб: «Роббим, албатта, ўғлим аҳлимдандир, албатта, ваъданг ҳақдир ва Сен ҳукм қилгувчиларнинг энг ҳикматлисисан», деди.


I shall show thee the abode of evil-livers. 	 Биз учун «лавҳлар» нимадан иборатлиги, қайси моддадан бўлгани, шакли ёки ҳажми аҳамиятсиз, балки уларга ёзилган маънолар аҳамиятлидир, дейди муфассирлар.)


They said: Swear to each other by Allah that we will certainly make a sudden attack on him and his family by night, then we will say to his heir: We did not witness the destruction of his family, and we are most surely truthful. 	 Улар: «Аллоҳнинг номига қасам ичинглар! Албатта, у(Солиҳ)ни ва унинг аҳлини тунда ўлдирармиз, сўнгра валийсига, биз унинг аҳлининг ҳалокатига гувоҳ эмасмиз, албатта, биз ростгўйлармиз, дермиз», дедилар.


And We covenanted with Ibrahim and Ismai'l, saying: purify ye twain My Houses for those who shall circumambulate it and those who shall stay, and those who shall bow down and prostrate themselves. 	 Ва Иброҳим ва Исмоилга: «Уйимни тавоф қилувчилар, муқим турувчилар, рукуъ ва сажда қилувчилар учун поклаб қўйинглар», деб амр қилдик. («масаба» зиёрат қилиб тўймайдиган макон.)


Thereupon Zachariah supplicated to his Lord, saying: 'Lord, give me from You a good offspring. 	 Шу чоқда Закариё Роббига дуо қилиб: «Эй Роббим, менга Ўз ҳузурингдан яхши зурриёт бергин.


God is too Exalted to be considered equal to anything else. 	 У зот улар ширк келтираётган нарсалардан пок ва олий бўлди.


Say (O dear Prophet Mohammed – peace and blessings be upon him), “O People given the Book(s)! 	 Эй аҳли китоблар, нега Аллоҳнинг оятларига куфр келтирасизлар?!


But fear God, and remember that God sees all that you do. 	 Ва Аллоҳга тақво қилинг ҳамда, билингки, албатта, Аллоҳ қилаётганингизни кўриб турувчидир.


May he be condemned again for his schemes! He looked around, 	 Сўнгра назар солди.


"And shake towards thyself the trunk of the palm-tree: It will let fall fresh ripe dates upon thee. 	 Баъзилар «Унинг остидан» иборасини хурмонинг остидан маъносида, «нидо қилди» иборасини, фаришта нидо қилди мазмунида шарҳлаганлар. Айрим уламолар эса, «Унинг остидан»ни «Марямнинг остидан» ва «нидо қилди»ни, Ийсо нидо қилди, деб талқин этганлар.)


Enter your hand into the opening of your bosom, it will come forth white without evil, and draw your hand to yourself to ward off fear: so these two shall be two arguments from your Lord to Firon and his chiefs, surely they are a transgressing people. 	 «Қўлингни ёқангдан (қўлтиғингга) суқ, бирон нуқсонсиз оппоқ бўлиб чиқур ва қўрқувда қанот(қўл)ингни ўзингга тортиб ол. Бас, шу иккиси Роббингдан Фиръавн ва унинг одамларига икки ҳужжатдир.


And those who drive [the clouds] 	 Зажр (қилинадиганларни) зажр қилгувчилар ила қасам.


'It is my staff," Moses replied, "upon it I lean and with it I beat down leaves to feed my sheep and for me there are other uses in it' 	 У: «Бу асоимдир, унга суянаман, у билан қўйларимга (барг) қоқиб бераман ва унда менинг бошқа ишларим бор», деди.


Nor does he speak of (his own) desire. 	 У ҳаводан нутқ қилмас.


He is only a warner, warning you of an impending severe chastisement." 	 У эсли-ҳушли, ақлли, тафаккурли, вазмин ва обрўйли бир одамлигини яхши биласиз. У айтаётган гаплар ҳам жинларнинг сўзи эмас, очиқ-ойдин, бақувват ва ҳикматли.


He detaileth the revelations for people who have knowledge. 	 (Инсон ҳаёти давомида доимий ҳис этиб турадиган мавжудотлардан бири қуёш, яна биттаси ойдир. Лекин инсон уларнинг мавжудиятига ўрганиб қолганидан кўп ҳам эътибор бермайди.)


Had there been other deities in the heavens and the earth besides God, both the heavens and the earth would have been destroyed. 	 Шу боис ҳам ҳадсиз-ҳисобсиз бўлишига қарамай, борлиқда қойил қоларлик даражада низом ва мутаносиблик ҳукм суради. Агар борлиқни яратган, уни идора қилиб турган зот биттадан кўп бўлса, ўша зотларнинг иродаси бир-бири билан, албатта, тўқнашар эди.


Leave alone those who take their religion for play and diversion and whom the life of this world has deceived, and admonish with it, lest any soul should perish because of what it has earned: It shall not have any guardian besides Allah, nor any intercessor; and though it should offer every kind of ransom, it shall not be accepted from it. 	 Ўз динларини ўйин-кулгу қилиб олган ва ҳаёти дунёга алданиб кетганларни тарк эт. У (Қуръон) ила эслатгин, ҳеч бир жон қилган касби туфайли ҳалокатга дучор бўлиб, Аллоҳдан ўзга бирор дўст ва шафоатчисиз ҳолга ва барча фидо қиладиган нарсани фидо қилса ҳам, ундан қабул қилинмайдиган ҳолга тушиб қолмасин.


And he drew forth his hand, and behold, it looked white to those who beheld it. 	 (Аслида, Мусо (а. с.) буғдойранг тусда эдилар. Фиръавн мўъжиза кўрсатишни талаб қилганда қўлларини қўлтиқларидан чиқарган заҳоти оппоқ тусда намоён бўлди.)


And how many a city was insolent toward the command of its Lord and His messengers, so We took it to severe account and punished it with a terrible punishment. 	 Кўпгина қишлоқлар ўз Роббисин амрига саркашлик қилди. Бас, Биз уларни шиддатли ҳисобга олдик ва қаттиқ азоб ила азобладик.


In fact, they are not afraid of the Day of Judgment. 	 Балки улар охиратдан қўрқмаслар.


They said, "[They are but] two works of magic supporting each other, and indeed we are, in both, disbelievers." 	 Улар «икки сеҳр» деб Таврот билан Қуръонн назарда тутишяпти. Таврот ҳам, Қуръон ҳам сеҳрдир, улар бирга ўртага чиқиб, бир-бирига ёрдам бермоқда, биз ҳар иккисига ҳам куфр келтирувчилармиз, дейишяпти.)


so that we may glorify 	 Сенга кўп тасбиҳ айтишимиз учун.


Why do you mix truth with falsehood and knowingly conceal the truth? 	 Узоқ муддат мобайнида Аллоҳ таолонинг Ўзи сақлагани учун Қуръонга ўз ботилларини қўша олмадилар, лекин бошқа ҳамма нарсага қўшдилар ва қўшмоқдалар. Улар бу ғараз ила Ислом тарихи, ҳадис, Қуръон тафсири, кишилар сийрати каби илмларга ҳийла-найранг орқали турли ботилларни қўшиб келдилар.


Say, “My Lord has forbidden the indecencies, the apparent among them and the hidden, and sin and wrongful excesses, and forbidden that you ascribe partners with Allah for which He has not sent down any proof, and forbidden that you say things concerning Allah of which you do not have knowledge.” 	 «Роббим фақатгина ошкора ва яширин фаҳш ишларни, гуноҳларни, ноҳақ тажовузкорликни ва Аллоҳга ҳеч қандай ҳужжат туширмаган нарсаларни шерик қилиб олишингизни ҳамда Аллоҳга нисбатан билмаган нарсани айтишни ҳаром қилган, холос», деб айт.


Verily herein is an admonition for men of understanding. 	 Сўнгра уни қуруқ чўпга айлантирур. Албаттта, бунда ақл эгалари учун эслатма бордир.


Yes indeed, this is an advice. 	 Йўқ! Албатта у(Қуръон) эслатмадир.


Thus do We rescue the believers. 	 Мўминларга шундай нажот берурмиз.


We made a covenant with you that you should not shed each other's blood or expel each other from your homeland. 	 Сизлардан бир-бирингизнинг қонларингизни тўкмайсиз ва диёрингиздан чиқармайсиз, деб аҳду паймонингизни олганимизни эсланг.


Nay; but he has not done what He bade him. 	 Йўқ ундоқ эмас! У ўзига У зот қилган амрни бажармади.


you will see large groups of people embracing the religion of God. 	 Ва одамларнинг Аллоҳнинг динига тўп-тўп бўлиб кираётганини кўрсанг...


God is Kind towards the people, Merciful. 	 Оятдан, худди сизлар ўзларингиз ўрта уммат бўлганингиз учун қиблаларингизни ҳам шундоқ қилдик, деган маъно чиқади.)


So on that Day, none will punish [as severely] as His punishment, 	 Бас, ўша кунда Аллоҳнинг азобига ўхшаш азобла ҳеч ким азобламас.


Abraham said, ‘Indeed Allah brings the sun from the east; now you bring it from the west.’ 	 Иброҳим: «Албатта, Аллоҳ қуёшни Машриқдан чиқаради, бас, сен уни Мағрибдан чиқаргин-чи», деди. Бас, куфр келтирган лол қолди.


In His place they invoke only females (the pagan deities); and instead of Him they invoke Satan the obstinate rebel 	 Жоҳилий арабларнинг бузуқ эътиқодлари бўйича, фаришталар Аллоҳнинг қизлари ҳисобланар эди. Улар шунинг учун ҳам бутларини аёл киши шаклида ясашар ва уларга аёлларнинг исмини беришар эди.)


If the debtor is in straitened circumstances, then grant him respite till a time of ease. 	 Агар ночор бўлса, бойигунча интизор бўлинг.


Say, “Have you considered? If His punishment overtakes you by night or by day, what part of it will the guilty seek to hasten?” 	 Сен: «Хабар беринг-чи, агар Унинг азоби сизларга кечаси ёки кундузи келса, жиноятчилар унинг нимасига шошилмоқдалар?» деб айт.


And by the roof raised high (i.e. the heaven). 	 Ва кўтарилган билан шифт қасам.


These are the haps that We change about among man kind, that Allah may know those who believe and may take martyrs from among you and Allah loveth not the wrong doers. 	 Доимо мусулмонлар ғолиб келаверса, ҳамма ўзини мусулмон деб эълон қилиб юборади. Оқибатда ҳамма аралашиб кетиб, ким ҳақиқий мўмин-мусулмон, ким юзаки эканини одамлар била олмай қоладилар.


A day when He will call you and ye will answer with His praise, and ye will think that ye have tarried but a little while. 	 У кунда У зот сизни чақирур. Бас, сиз Унга ҳамд ила жавоб берурсиз ва (дунёда) фақат озгина турганлигингизни гумон қилурсиз.


(The other) said: Allah only accepts from those who guard (against evil). 	 Бириси: «Албатта, Аллоҳ тақводорлардангина қабул қиладир.


Have they not seen how Allah initiates the creation, then will create it again? 	 Ўша янги пайдо бўлаётган махлуқотлардан, мавжудотлардан энг кичигини, энг соддасини, энг оддийини ҳам одамзот ярата олмайди. Барча инсонлар тўпланиб уринсалар ҳам, бу ишнинг уддасидан чиқа олмайдилар.


when the stars scatter, 	 Ва, вақтики, юлдузлар сочилиб кетса.


Verily, the deeds of the virtuous shall be in the record of the exalted ones. 	 Албатта аброрларнинг китоби «Иллиййун»дадир.


For Allah is Oft-forgiving, Most Merciful. 	 Ва Аллоҳ мағфират қилувчи ва раҳмли зотдир.


They said: "We worship idols, and to them we are ever devoted." 	 Ва уларга ихлос ила ибодат қилишда бардавом бўлурмиз», дедилар. (Тош ёки бошқа нарсадан юзи инсон юзига ўхшатиб ишланган бутга «санам» дейилади.)


and that “some of us are upright and some of us are otherwise for we follow widely divergent paths”; 	 Ва, албатта, биздан солиҳлар ҳам ва бошқалар ҳам бор. Турли гуруҳлар бўлган эдик.


You will not find any change in the law of God, nor will you find divine law mutable. 	 Ўшаларга ўхшаб Аллоҳнинг ғазабига учраб ҳалокатга йўлиқишни кутмоқдалар, холос. Чунки илгари ўтганлардан қолган суннат–қонун шудир.)


We gave Moses nine clear signs—ask the Children of Israel. 	 Бани Исроилдан уларга у (Мусо) келган пайтини ўрагин. Бас, Фиръавн унга: «Албатта, мен сени, эй Мусо, сеҳрлангансан деб ўйлайман», деди.


That is because they are a people who do not know. 	 Бу уларнинг билмайдиган қавм бўлганлари учундир.


And in every nation was a Noble Messenger (from Allah); so when their Noble Messenger came to them, they were judged with fairness, and they were not wronged. 	 Ҳар умматнинг ўз Пайғамбари бордир. Қачонки уларга Пайғамбарлари келса, ораларида адолат ила ҳукм чиқарилур.


Verily those who disbelieve in the revelations of Allah and slay the prophets without justice and slay those among men who command equity thou unto them a torment afflictive. 	 Албатта, Аллоҳнинг оятларига куфр келтирадиганлар, Пайғамбарларни ноҳақдан ўлдирадиганлар ва одамлардан адолатга буюрадиганларни ўлдирадиганларга аламли азобнинг башоратини бер.


And We had certainly given Abraham his sound judgement before, and We were of him well-Knowing 	 (Иброҳим Аллоҳ томонидан рушди ҳидоят берилган зотлар ичида аввалгиларидан бири эди. Биз унга рушдни бехосдан берганимиз йўқ.


Or are they planning a conspiracy? 	 Балки ҳийла кўрсатишни хоҳларлар?!


Be patient, then, (O Prophet), until the judgement of your Lord comes. 	 Бас, Роббинг ҳукмига сабр қил.


What could make you conceive what hell-fire is? 	 Ва сақар нималигини сенга нима билдирди?


They said: Lo! In that wherewith he hath been sent we are believers. 	 Улар: «Албатта, биз у ила юборилган нарсага иймон келтирувчилармиз» дедилар.


That they should bring to you every skillful magician. 	 Бошқа сура ва оятлардан биламизки, Мусо алайҳиссалом билан сеҳргарларнинг мусобақалашадиган жойи, вақти ва бошқа шартлари келишиб олинади. Фиъравн шаҳарларга одамларини юбориб, сеҳргарларни тўплатиб келади.)


And how many a town which was iniquitous did We demolish, and We raised up after it another people! 	 Биз золим бўлган шаҳар-қишлоқлардан қанчасини (белини) синдирдик ва улардан кейин бошқа қавмларни пайдо этдик.


Say, ‘My Lord, forgive and have mercy, and You are the best of the merciful.’ 	 Сен: «Эй Роббим, мағфират қил, раҳм қил. Ўзинг раҳм қилгувчиларнинг яхшисисан», деб айт.


Then, when Our Command comes, and the oven gushes forth water, take on board of each kind two (male and female), and your family, except those thereof against whom the Word has already gone forth. 	 Бас, Бизнинг амримиз келиб, таннур фаввора бўлганда, у(кема)га ҳар бир турдан бир жуфтдан ва аҳлингни чиқар, магар кимнинг зиддига олдин сўзимиз ўтган бўлса (чиқарма).


No mortal eyes can see Him, but He can see all eyes. 	 Аммо имконларидан ташқари нарсани бажаришга қодир эмаслар. Кўзлар маълум масофадаги нарсаларни кўради.


When the Sky is cleft asunder; 	 Вақтики, осмон ёрилса.


Why do they not produce clear evidence about them? 	 Уларга равшан ҳужжатлар келтира олармиканлар?!


Streams of running water shall ripple at their feet, and they will say: "We are grateful to God for guiding us here. 	 Улар: «Бизни шунга ҳидоят қилган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, агар Аллоҳ бизни ҳидоят қилмаганда, ўзимиз йўл топа олмас эдик.


But that which Allah hath given me is better than that which He hath given you. 	 Бас, Аллоҳ менга берган нарса сизга берган нарсадан яхшидир.


Verily thine Lord! it is He Who is the Best Knower of him who strayeth from His way, and He is the Best Knower of him who letteth himself be guided. 	 Албатта, Роббинг Унинг йўлидан адашганларни билгувчидир ва ҳидоятдагиларни ҳам билгувчидир.


They shall say: Allah Who makes everything speak has made us speak, and He created you at first, and to Him you shall be brought back. 	 У зот сизларни аввал- бошда яратган ва Унгагина қайтарилурсизлар», дедилар. (Аллоҳ сизларни йўқдан бор қилган зот-ку, нима учун унга душман бўлдингиз ўзи?!


Verily We! in this wise We deal with the culprits. 	 Албатта, Биз жиноятчиларга шундоқ қилурмиз.


He is naught but a warner unto you, before a terrible chastisement.' 	 У эсли-ҳушли, ақлли, тафаккурли, вазмин ва обрўйли бир одамлигини яхши биласиз. У айтаётган гаплар ҳам жинларнинг сўзи эмас, очиқ-ойдин, бақувват ва ҳикматли.


upon whom the punishment will come that will degrade him, and who will be overtaken by an everlasting punishment' 	 Кимга уни расво қиладиган азоб келажагини ва кимга давомли азоб тушажагини», деб айт. (Яъни, эй қавмим, Аллоҳнинг тавҳид йўлига юрмай, Унга ширк келтирадиган бўлсангиз, ўз ихтиёрингиз билан, ўз хоҳишингиз ва йўлингиз билан амал қилаверинг.


Such is surely an evil patron, and an evil associate. 	 У қандай ҳам ёмон хожа ва қандай ҳам ёмон дўстдир!


You comprehend all things in mercy and knowledge, so forgive those who repent and follow Your Way, and save them from the torment of the blazing Fire! 	 Билгани–Аршни кўтариб турадиган, атрофини ўраб олган зотлар борлигидир. Улар модомики Аршни кўтариб турган эканлар, шунга яраша куч-қувват ва мақом-мартабага эгадирлар.)


He sendeth down water from the heaven, so that the valleys flow according to their measure; then the torrent beareth the scum on top, and from that over which they kindle a fire seeking ornament or goods- ariseth a scum like thereto: Thus doth Allah propound the truth and falsity. 	 Зеб-зийнат ясаладиган олтин ва кумуш, асбоб-ускуна ясаладиган темир ва мис каби маъданлар устида ҳам занг ва кераксиз моддалар бўлади. Бу масалда ҳаққа асл маъданлар, ботилга занг ва кўпик қиёс қилинмоқда.


Indeed in that are signs for everyone patient and grateful. 	 Албатта, бунда ҳар бир ўта сабрли ва ўта шукрли учун оят-белгилар бордир.


Wherein they shall remain for ever: 	 (Улар) у(ажр)да абадий қолгувчидирлар.


But God would never let your faith go to waste. 	 Аммо ўрта бузилмай, яхши ҳолича қолади. Ўртага адолат маъноси берилишининг сабаби эса, «ўрта» атрофларга нисбатан бир хил туради, бирор томонга оғиб, адолатни бузмайди.


The poor immigrants who were deprived of their homes and property, who seek favors and pleasures from God, and help Him and His Messenger will also have (a share in the said property). 	 Фақир муҳожирларгаки, улар ўз диёрларидан ва мол-мулкларидан жудо қилинган эдилар, (улар) Аллоҳдан фазл ва Унинг розилигини умид қилулар. Аллоҳга ва Унинг Расулига ёрдам берурлар.


All praise belongs to God, the creator of the heavens and the earth who has made the angels Messengers of two or three or four wings. 	 Ҳамду сано осмонлару ерни йўқдан бор қилган, фаришталарни икки, уч, тўрт қанотли элчилар қилган Аллоҳга бўлсин. У зот махлуқотларда нимани хоҳласа, зиёда қиладир.


Those who, when they take a measure from people, they take in full. 	 Улар одамлардан нарса ўлчаб олсалар, тўлиқ оларлар.


Had We destroyed them through some calamity before his coming, they would have said: "Our Lord! Why did You not send any Messenger to us that we might have followed Your signs before being humbled and disgraced?" 	 Агар Биз уларни у(келиши)дан олдин азоб-ла ҳалок қилганимизда эди, албатта: «Эй Роббимиз, бизга Пайғамбар юборганингда эди, хору зор ва шарманда бўлишимиздан олдин оятларингга эргашган бўлар эдик», дердилар.


Yet most of them do not realize it. 	 Лекин кўплари билмаслар.


And comfort wherein they were amused. 	 Ва ўзлари ичида маза қилаётган нозу неъматларни қолдирдилар.


And they will be pitched into it, they and the perverse 	 Бас, унга улар, иғвога учганлар.


Had you been rough, hard-hearted, they would surely have scattered away from you. 	 Бас, уларни афв эт. Уларга истиғфор айт ва улар билан ишларда машварат қил.


Even so, Allah makes plain to you His signs, in order that you give thought. 	 Ҳаммага ўз даражасида фойда етказади. Ана шундай олиймақом боғу бўстони бор одам шу боғнинг ўтли бўронда куйиб тугашини, хусусан, ёши бир жойга етиб, қўлидан бир иш келмай қолган чоғида, унинг қўлига қараб турган заифҳол зурриётлари бор чоғида шундай бўлишини хоҳлайдими?


Hast thou not seen that Allah, He it is Whom all who are in the heavens and the earth praise, and the birds in their flight? 	 Аллоҳга осмонлар ва ердаги бор жонзот ва саф тортган ҳолидаги қушлар тасбиҳ айтишини ҳам кўрмайсанми?!


Verily, the hypocrites seek to deceive Allah, but it is He Who deceives them. 	 Албатта, мунофиқлар Аллоҳни алдамоқчи бўларлар. Ҳолбуки, Аллоҳ уларни «алдовчи»дир.


And who is more unjust than he who prevents (men) from the masjids of Allah, that His name should be remembered in them, and strives to ruin them? 	 Аллоҳнинг масжидларида Унинг исми зикр қилинишини ман этган ва уларни бузишга ҳаракат қилгандан ҳам золимроқ одам борми?


Half of it, or a little less than that, 	 Ярмини ёки ундан бир оз қисқароғини.


He has subjected the sun and the moon each running for a named term. 	 Мулк Уникидир. Ундан ўзга илтижо қилаётганларингиз эса, данак пўстлоғига ҳам молик эмаслар.


And what prevented people from believing when the guidance came to them, except their saying that, “What! 	 Одамларга ҳидоят келган пайтда иймон келтиришларидан манъ қилган нарса фақат, Аллоҳ башардан Пайғамбар юборадими, дейишлари бўлди. (Улар фариштадан кўра, Аллоҳ одамни азизу мукаррам қилиб қўйганини англаб етмас эдилар.


“And a pair of camels and a pair of oxen”; say, “Has He forbidden the two males or the two females, or what the two females carry in their wombs? 	 Туядан иккитани, қорамолдан иккини (пайдо қилди). ен«Иккала эркагини ҳаром қилдими ёки иккала урғочисиними ёхуд иккала урғочининг бачадонларида шомил бўлган нарсаними?! Ёки Аллоҳ сизларга буни амр қилганда шоҳид бўлиб турганмидингиз?


And when it is said to them: "Come, so that the Messenger of Allah may ask forgiveness from Allah for you", they turn aside their heads, and you would see them turning away their faces in pride. 	 Ва агар уларга: «Келинглар, Аллоҳнинг Расули сизларга истиғфор айтадир», дейилса, улар бошларини чайқарлар. Ва уларни мутакаббирлик ҳолида юз ўгираётганларини кўрарсан.


God is Hearing and Knowing. 	 (Мўмин-мусулмонлар ҳеч бир ишда ҳовлиқмасликлари, ҳар бир нарсани Аллоҳнинг амрига ва Пайғамбар алайҳиссаломнинг суннатларига эргашган ҳолда қилишлари лозим.)


And of His signs is that the heaven and the earth stand at His disposal. 	 Унинг оят-белгиларидан, осмонлару ер Унинг амри ила туришидир.


This is their reward because they disbelieved in Our signs and said, “When we are bones and decomposed, will we really be created again and raised up again?” 	 Ана ўша, Бизнинг оятларимизга куфр келтирганлари ва «Агар суяк ва титилган тупроқ бўлсак ҳам, албатта, янгитдан яратилиб, қайта тирилтирилурмизми?!» деганлари учун жазоларидир.


Verily We! We have gotten ready for the infidels chains and collars and a Blaze. 	 Албатта, Биз кофирлар учун занжирлар, кишанлар ва ёниб турган оловни тайёрлаб қўйдик.


Indeed those who are faithless and bar [others] from the way of Allah, have certainly strayed into far error. 	 Куфр келтирган ва Аллоҳнинг йўлидан тўсганлар, батаҳқиқ, қаттиқ адашгандирлар.


Author: 	 Муаллифи:


that my Lord has forgiven me, and caused me to be amongst the receivers of generosity' 	 (Иймони ва ихлоси туфайли Аллоҳ таоло ўз фазли ва карами ила у бандани жаннатга ҳукм қилди. У банда жаннатга кириб, нозу неъматларни ва иззат-икромни кўриши билан қавмини эслади.


Know that God is the only Lord. 	 Бас, билгин: Аллоҳдан ўзга ибодатга сазовор зот йўқ, ўзингнинг, мўминларнинг ва мўминаларнинг гуноҳларини мағфират қилинишини сўра.


[Allah] will say, "Do not dispute before Me, while I had already presented to you the warning. 	 У зот: «Менинг ҳузуримда тортишманглар, сизларга азоб ваъдасини тақдим қилувдим.


And, out of Our Mercy, We gave him his brother Aaron, (also) a prophet. 	 Ва унга Ўз раҳматимиздан оғаси Ҳорунни Пайғамбар қилиб ҳадя этдик. (Оғалари Ҳоруннинг Пайғамбар бўлишини Мусонинг алайҳиссалом ўзлари Аллоҳ таолога дуо қилиб сўраган эдилар.)


And Allah's is the Unseen of the heavens and the earth, and unto Him the whole affair shall be brought back. 	 Осмонлару ернинг ғайби(ни билмоқ) Аллоҳга хосдир. Ишнинг барчаси Унга қайтарилур.


O people, if you are in doubt about the Resurrection, remember that We first created you from dust, then, from a sperm drop, then from a clot, and then from a bitesize tissue formed and unformed, so that We might clarify for you. 	 Агар қайта тирилиш ҳақида шубҳа қиладиган бўлсангиз, бас, Биз сизга баён қилишимиз учун сизларни тупроқдан, сўнгра нутфадан, сўнгра алақадан, сўнгра битган-битмаган бир чайнам гўштдан яратдик. Ва бачадонларда хоҳлаган нарсамизни маълум муддатгача қарор топдирамиз.


And certainly he saw him descend a second time: 	 Ва дарҳақиқат, уни бошқа сафар кўрди.


I am a trustworthy Messenger to you. 	 Албатта, мен сизларга ишончли Пайғамбарман.


and prefers the life of this world, 	 Ва бу дунё ҳаётини устун қўйган бўлса,


And those who have been vouchsafed knowledge and belief will say: assuredly ye have tarried according to the decree of Allah until the Day of Upraising; so this is the Day of Upraising, but ye were wont not to know. 	 Илм ва иймон берилганлар: «Батаҳқиқ, Аллоҳнинг китоби бўйича қайта тирилиш кунигача турдингиз. Бас, бугун қайта тирилиш кунидир.


We took from them a strong covenant. 	 Биз улардан салмоқли аҳду паймон олдик.


Hath there not come unto them the proof of what is in the former scriptures? 	 (Кофир ва мушриклар, Муҳаммад Роббидан бир лол қолдирувчи мўъжиза келтирса эди, дейдилар. Ахир, Қуръонда аввалги умматларга келган нарсаларнинг баёни келди-ку.


And made the cloud spread shade over you, and sent for you manna and quails that you may eat of the good things We have made for you. 	 Ва булутни устингиздан соя солдириб қўйдик, сизга манн ва беданани туширдик. Ризқ қилиб берган нарсаларимизнинг покларини енглар.


And when the two bodies saw each other, the people of Moses said: "We are sure to be overtaken." 	 Икки жамоат бир-бирларини кўрган чоғида, Мусонинг одамлари: «Энди қўлга тушдик», дедилар.


And We destroyed the cities about you, and We turned about the signs, that haply they would return. 	 Ҳақиқатда, атрофингиздаги шаҳар-қишлоқларни ҳалокатга учратдик ва шоядки, ўзларига қайтсалар, деб ҳужжат-далилларни баён қилдик. (Аллоҳ таоло Макка мушрикларига ўзлари хабардор бўлган, уларнинг атрофида куфри ва инкори туфайли ҳалокатга учраган Од, Самуд, Сабаъ ва Лут қавмларини эслатмоқда.)


We place in the hearts of sinners (disbelief). 	 Шунга ўхшаш Биз уни жиноятчилар қалбига солармиз.


But God has made faith more desirable to you, and attractive to your hearts, and rendered disbelief and sin and disobedience repugnant. 	 Лекин, Аллоҳ сизларга иймонни маҳбуб қилди ва уни қалбларингизда зийнатлади ва сизларга куфрни, фисқни ва исённи ёмон кўрсатди.


He said: O Nuh! verily he is not of thy household; verily he is of unrighteous Conduct; wherefore ask Me not that whereof thou hast no knowledge; verily I exhort thee not to be of the ignorants. 	 Мисол учун, юқоридаги саволинг билан инсонлар орасидаги ҳақиқий алоқа иймон алоқаси эканидан, аҳл деганда кимни эътиборга олиш кераклигидан, Аллоҳ Ўз ваъдасини қандай бажарганидан бехабарга–жоҳилга ўхшаб кўриняпсан. Ҳолбуки, Аллоҳ иймонли қалблар ўртасидаги риштани ҳар қандай алоқадан устун қўяди, аҳл деганда, иймонли аҳлни кўзда тутади.


(Muhammad), say, "Let me tell you about what your Lord has commanded: Do not consider anything equal to God; Be kind to your parents; Do not murder your children out of fear of poverty, for We give sustenance to you and to them. 	 Келинг, Роббингиз сизларга ҳаром қилган нарсаларни тиловат қилиб бераман: «Унга ҳеч нарсани ширк келтирманг! Ота-онангизга яхшилик қилинг!


He is Lord of the two easts and Lord of the two wests. 	 У икки машриқ ва икки мағрибнинг Роббисидир. (Икки машриқ деганда, қуёшнинг ёздаги ва қишдаги чиқиш жойларини ҳамда икки мағриб деганда, ёздаги ва қишдаги ботиш жойларини тушуниш керак.)


(Many) will it bring low; (many) will it exalt; 	 У ҳам пастлатувчи, ҳам кўтарувчидир.


Belike your Lord will expiate from you your misdeeds and cause you to enter Gardens whereunder rivers flow, on the Day whereon Allah will not humiliate the prophet and those who believe with him. 	 Уларнинг нурлари олдиларида ва ўнг тарафларида юриб борадир. Улар эса, Роббимиз, бизга нуримизни батамом қилиб бер, гуноҳларимизни кечир, албатта, Сен барча нарсага қодирсан, дерлар.


You have my apology." 	 Батаҳқиқ, мен тарафимдан узр (қабули)ни охирига етказдинг», деди.


good tidings to bear, and warning, but most of them have turned away, and do not give ear. 	 Хушхабар бергувчи ва огоҳлантиргувчи бўлган ҳолидадир. Бас, кўплари ундан юз ўгирдилар.


(The sinners) will be told: "Invoke your partners." 	 (Қани, у дунёда ибодат қилиб юрган худоларини энди чақирсинлар, уларга ёрдам беришсин. Ҳозир ёрдам беришмаса, қачон ёрдам беришади?


That, then, will be an unfair division! 	 Ундоқ бўлса, бу нотўғри тақсим-ку!


But those who did wrong changed the word from that which had been told to them for another, so We sent upon the wrong-doers Rijzan (a punishment) from the heaven because of their rebelling against Allah's Obedience. 	 Имом Бухорий Абу Ҳурайра розийаллоҳу анҳудан ривоят қиладиларки, Пайғамбар алайҳиссалом: «Бани Исроилга, эшикдан таъзим қилиб, ҳиттатун, деб киринглар, дейилган эди. Улар думбалари билан судралиб, сўзни алмаштириб, ҳаббатун фи шаъратин, деб кирдилар», дедилар.


They float each in an orbit. 	 Бирон марта бирон дақиқага ўзгарган эмас. Ушбу жараённи тақдир қилган зот ўликларни қайта тирилтиришга қодир эмасми?!)


Obey Allah and the Noble Messenger and those amongst you who are in authority; so if there is a dispute amongst you concerning any matter, refer it to Allah and the Noble Messenger (for judgement) if you believe in Allah and the Last Day; this is better and has the best outcome. 	 Аллоҳга итоат қилинг, Пайғамбарга ва ўзингиздан бўлган ишбошиларга итоат қилинг. Бирор нарса ҳақида тортишиб қолсангиз, агар Аллоҳ ва охират кунига иймон келтирган бўлсангиз, уни Аллоҳга ва Пайғамбарга қайтаринг.


It is a promise which is binding on Him in the Torah and the Gospel and the Qur'an. 	 (Ушбу савдо алоқасида Аллоҳ таоло харидору, мўмин инсон сотувчи. Мўмин-мусулмон бўлиш билан инсон ўз жони ва молини Аллоҳга сотади.


And those who strive in Our (cause),- We will certainly guide them to our Paths: For verily Allah is with those who do right. 	 Бизнинг (йўлимизда) жиҳод қилганларни Ўз йўлларимизга ҳидоят этурмиз. Албатта, Аллоҳ чиройли амал қилгувчилар биландир.


For they loved the life of this world more than the life to come; and God does not guide those who do not believe. 	 Бу уларнинг дунё ҳаётини охиратдан устун қўйганлари сабабидандир. Албатта, Аллоҳ кофир қавмларни ҳидоят этмас.


He is All-hearing and All-aware. 	 У зот ўта эшитгувчи, ўта кўргувчи зотдир.


And when they embark on a ship, they invoke Allah, making their Faith pure for Him only, but when He brings them safely to land, behold, they give a share of their worship to others. 	 Улар қачон кемага минсалар, Аллоҳга, Унинг динига ихлос қилган ҳолларида дуо қилурлар. Нажот бериб, уларни қуруқликка чиқарса, баногоҳ ширк келтирурлар.


Ah, evil is that they judge! 	 Огоҳ бўлинг! Улар қилган ҳукм нақадар ёмон.


Then he entered his vine-yard and said, wronging himself: "Surely, I do not believe that all this will ever perish. 	 У ўз боғига кирар экан, ўзига зулм қилган ҳолида: «Мен буни ҳеч қачон йўқ бўлмар, деб ўйлайман.


When thy Lord said unto the angels: Lo! I am about to create a mortal out of mire, 	 Эсла! Ўшанда Роббинг фаришталарга: «Албатта, мен лойдан башар яратгувчидирман.


They have disbelieved in God and His Messenger and have died while committing evil. 	 (Чунки, жаноза намозини ўқиш, бировнинг қабри устида туриш ўлган учун катта ҳурмат ва эъзоздир. Бу улкан ҳурмат ва эъзозни ҳақдор кишиларга қилиш керак.


'Take him, and fetter him, 	 Тутинглар уни ва кишанланглар уни!!!


Say, ‘O Jews! If you claim that you are Allah’s favourites, to the exclusion of other people, then long for death, should you be truthful.’ 	 Сен: «Эй яҳудийлар, албатта сиз, бошқалардан фарқли ўлароқ, Аллоҳнинг авлиёларимиз, деб даъво қиладиган бўлсангиз, бас, ўлимни орзу қилинг, агар ростгўй бўлсангиз», деб айт.


Ask them, if they are able to speak' 	 Агар гапирадиган бўлсалар, улардан сўраб кўринглар», деди.


Exalted is Allah, above all that they associate! 	 Мўмин-иймон ва омонликни берувчи. Муҳаймин-ҳамма нарсани қамраб олувчи, яъни, Аллоҳ бандаларнинг барча ҳолатларининг гувоҳи бўлиб туради, ундан ҳеч нарса махфий қолмайди.


The good deed and the evil deed are not alike. 	 Сен яхшилик бўлган нарса ила даф қил. Кўрибсанки, сен билан орасида адовати бор кимса, худди содиқ дўстдек бўлур.


But if the truth happens to be to their liking, they are quite willing to accept it! 	 Агар ҳақ улар(тарафда) бўлса, у (Пайғамбар)га бўйин эгиб келурлар.


Surely We know all things about them, what they conceal and what they reveal. 	 Албатта, Биз нимани сир тутсалар ва нимани ошкор қилсалар, билурмиз.


God has decreed, "I and My messengers shall most certainly prevail." 	 Аллоҳ, Мен ва Менинг Расулларим ғалаба қиламиз, деб ҳукм қилган.


Edit Custom Messages… 	 Бошқа хабарларни ўзгартириш...


And most of the people, although you strive [for it], are not believers. 	 Одамларнинг кўплари, гарчи сен жуда қизиқсанг ҳам, мўмин эмаслар. (Пайғамбаримиз (с. а. в.) қавмларига яхшиликни раво кўрганларидан, иймонга келишларини жуда қаттиқ истар эдилар.


For any one who desires to bear it in mind, 	 Ким хоҳласа уни эслайдир.


But the Hereafter is better and more enduring. 	 Ҳолбуки, охират яхшироқ ва боқийроқдир.


He creates you in the wombs of your mothers, creation after creation, within three darknesses. 	 Тафсирчи уламоларимиз бу саволга, уч зулматнинг бири ҳомилани ўраб турувчи парда, иккинчиси бачадон, учинчиси қорин, деб жавоб берганлар. Илмий тараққиёт бу жавобни яна ҳам аниқлаштирди.


He continued: 'You shall live there, and there shall you die, and from it you shall be raised to life.' 	 У зот: «Унда ҳаёт кечирасизлар, унда ўласизлар ва ундан қайта чиқариласизлар», деди.


And We bestowed Ishaq and Yaqub to him, and kept the Prophethood and the Book among his descendants, and We gave him his reward in the world; and in the Hereafter he is indeed among those who deserve Our proximity. 	 Биз унга Исҳоқни ва Яқубни бахш этдик ва Пайғамбарлик ҳамда китобни унинг зурриётида бўладиган қилдик. Унга бу дунёда ажрини бердик.


Does it not guide them [to see] how many generations We destroyed before them, among whose ruined dwellings they now walk about? 	 Ўзларидан олдин ўтган, масканларида юриб турганлари қанчадан-қанча аср(одам)ларини ҳалок қилганимиз уларни ҳидоятга бошламадими?!


Has he gained knowledge of the Unseen? 	 У ғойибни билармикан ёки Роҳманнинг ҳузуридан аҳду паймон олдимикан?!


Had there been another turn for us, we would be among the faithful.’ 	 Қани энди ортга қайтсагу мўминлардан бўлсак».


No indeed, soon you will know for yet another time! 	 Яна йўқ! Сизлар тезда биласизлар.


whose eyes had become blind against My admonition and who were utterly disinclined to hear it. 	 Улар кўзлари Менинг зикримдан пардада бўлган ва эшитишга қодир бўла олмайдиганлар эдилар.


Otherwise, if a calamity befell them as a result of what their hands have perpetrated, they would say, “Our Lord, if only You had sent us a messenger, we would have followed Your revelations, and been among the believers.” 	 Агар уларга қилмишлари туфайли мусибат етганида: «Эй Роббимиз, бизга Пайғамбар юборганингда эди, оятларингга эргашар эдик ва мўминлардан бўлар эдик», демасалар эди.


Those who (try to) hurt Allah and His Messenger shall be cursed by Allah in this present life and in the Everlasting Life, and He has prepared for them a humbling punishment. 	 Пайғамбарга (с. а. в.) озор бериш, ўша вақтда у зотга қарши чиқиш, жисмоний ва маънавий зарба бериш, шахсларига, оилалари ва умматларига нисбатан ёмонлик қилиш, иғво, бўҳтон қилишдан иборатдир. Ҳозирда ҳам худди шундай: ким у кишининг шахсларига, динларига, шариатларига, оилаларига, китобларига, суннатларига, умматларига тил теккизса, у зотга (с. а. в.) озор берган бўлади.)


God has fulfilled His promise to you, and you defeated them by His leave; until when you faltered, and disputed the command, and disobeyed after He had shown you what you like. 	 Токи заифлашиб, амр ҳақида ихтилоф қилиб ва сиз суйган нарсани кўрсатганидан сўнг исён қилгунингизча. Орангизда дунёни хоҳлайдиган кимсалар бор ва орангизда охиратни хоҳлайдиган кимсалар бор.


He knoweth both your secret and your utterance, and He knoweth what ye earn. 	 Сирингизни ҳам, ошкорингизни ҳам биладир. Қилган касбу корингизни ҳам биладир.


Such are the people who have called Our revelations mere lies. 	 Бу бизнинг оятларимизни ёлғонга чиқарган қавмларнинг мисолидир.


Indeed you have brought forth (said) a terrible evil thing. 	 Батаҳқиқ, жуда оғир нарса келтирдингиз.


And thus do We save the believers. 	 Мўминларга шундай нажот берурмиз.


When they entered upon him and said, "Peace." 	 Унинг ҳузурига кирганларида: «Салом», дедилар.


O my people! Who would come to my help against Allah were I to drive them away? 	 Эй қавмим, агар уларни қувсам, ким менга Аллоҳ(азобидан)дан (қутулишга) ёрдам беради?


He is the Great Judge, the All-Knowing.” 	 У ўта очгувчи ва ўта билгувчидир», деб айт.


And verily it is a guidance and a mercy unto the believers. 	 Албатта, у (Қуръон) мўминлар учун ҳидоят ва раҳматдир.


Pilgrimage to the House is a duty to God for anyone who is able to undertake it. 	 (Ушбу икки оятда Аллоҳ таоло Байтуллоҳнинг фазлини, қибла бўлишга энг ҳақли жой шу ер эканини баён қиляпти. Намоз вақтида у томонга юзланишдан ташқари, имкон топганлар уни ҳаж қилиши ҳам фарз бўлганини эълон этяпти.


And they will be questioned on the Day of Resurrection concerning what they used to fabricate. 	 Албатта, кофирлар гуноҳлари юкини кўтарадилар, шу билан бирга, ўз иғволари билан йўлдан урган одамларнинг гуноҳларини ҳам кўтарурлар. Аммо бу нарса уларнинг иғвосига учганларнинг гуноҳини енгиллатмайди, улар ҳам қилмишларига яраша жазоларини тортадилар.)


And (We made) the wind (subservient) to Sulaiman, which made a month's journey in the morning and a month's journey in the evening, and We made a fountain of molten copper to flow out for him, and of the jinn there were those who worked before him by the command of his Lord; and whoever turned aside from Our command from among them, We made him taste of the punishment of burning. 	 У(шамол)нинг эрталаб кетиши бир ойлик, кечқурун қайтиши бир ойлик йўл эди. Унга мис булоғини оқизиб қўйдик ва жинлардан Роббининг изни ила унинг ҳузурида ишлайдиганлари бор эди.


He said, ‘O My people! 	 У (Солиҳ): «Эй қавмим, нима учун яхшиликдан олдин ёмонликка ошиқасиз?!


Indeed, my Lord is Forgiving, the Most Merciful' 	 Албатта, Роббим мағфиратли ва раҳмлидир», деди.


As for the good land, it yields its produce by the leave of its Lord. 	 (Юқоридаги оятда бўлгани каби, ушбу ояти каримада ҳам жуда катта ва нозик қиёс бор. Қуръони Карим оятларида, Пайғамбаримизнинг (с. а. в.) ҳадиси шарифларида пок ва саҳий қалб тоза ва сермаҳсул ерга–тупроққа қиёс этилади.


God is fully aware of all they do. 	 Аллоҳ уларни яхши билувчи зотдир!


But they (the Messengers) sought victory and help [from their Lord (Allah)], and every obstinate, arrogant dictator (who refuses to believe in the Oneness of Allah) was brought to a complete loss and destruction. 	 Фатҳу нусрат сўрадилар ва ҳар бир жабрчи, саркаш кимса ноумидликка учради.


This is the true meaning of things with which you could not keep your patience." 	 Мен ўзимча қилганим йўқ. Мана шу сен сабр қила олмаган нарсанинг таъвилидир», деди.


And remember, when We made a covenant with you whereby you agreed you will neither shed blood among you nor turn your people out of their homes, you promised, and are witness to it too. 	 Сизлардан бир-бирингизнинг қонларингизни тўкмайсиз ва диёрингиздан чиқармайсиз, деб аҳду паймонингизни олганимизни эсланг. Сўнгра гувоҳлик бериб туриб иқрор бўлдингиз.


If those had been gods, they would never have gone down to it, but in it they shall live for ever. 	 (Сизлар Аллоҳдан ўзга сиғинган нарсалар ҳақиқатда худолар бўлганида, жаҳаннамга кирмас эдилар. Аммо улар ҳеч қачон худо бўлган эмас, уларни сизлар худо деб олгансиз, шунинг учун жаҳаннамга тушмоқдалар.)


Say: In both of them there is a great sin and means of profit for men, and their sin is greater than their profit. 	 (Оятдаги «хамр» сўзини ичкилик, ароқ ёки вино деб таржима қилмадик. Чунки «хамр» сўзи умумий бўлиб, истеъмол қилган кишининг ақлини тўсувчи, яъни, бир оз бўлса-да таъсир ўтказувчи барча нарсага айтилади.


Did you send it down from the clouds, or did We send it? 	 Уни булутлардан сиз туширасизми ёки Биз тушурувчимизми?


Say (unto them): Except (your fill)! Lo! I am with you among the expectant. 	 Сен: «Кутинглар, албатта, мен ҳам сизлар билан бирга кутувчидирман», деб айт.


And most of them are wrongdoers. 	 Уларнинг кўплари фосиқлардир.


That is because they say, the Fire shall touch us not save for a few days numbered. 	 Бунинг сабаби–уларнинг: «Бизга саноқли кунлардан бошқа ҳеч ўт тегмайди», деганларидадир.


Say, “God gives you life, then He makes you die; then He gathers you for the Day of Resurrection, about which there is no doubt. 	 Сен: «Аллоҳ сизларни тирилтирур, сўнгра ўлдирур, сўнгра сизларни (бўлишида) шубҳа йўқ қиёмат кунида жамлар.


If you set things right, and are godfearing, God is All-forgiving, All-compassionate. 	 Бундай муаллақлик азоб, шунинг учун ояти карима эрни бу масалада адолатли бўлишга чорламоқда. Кўп хотинли эр яхши кўрган хотини билан доимо бирга бўлиб, бошқасини тарк этса, шариатга ҳеч тўғри келмайди.)


He is only a warner to you before a severe punishment. 	 У эсли-ҳушли, ақлли, тафаккурли, вазмин ва обрўйли бир одамлигини яхши биласиз. У айтаётган гаплар ҳам жинларнинг сўзи эмас, очиқ-ойдин, бақувват ва ҳикматли.


(It will then become evident that) those who called the lie to meeting with Allah were utter losers and were not rightly-directed. underlies this sharp remark is the faint hope that perhaps such people would be shaken out of their slumber. 	 Батаҳқиқ, Аллоҳнинг мулоқотини ёлғонга чиқарганлар ва ҳидоят топганлардан бўлмаганлар зиён қилурлар.


Then, when We decreed death for him, nothing indicated his death to them except an earthworm eating at his staff. 	 Қачонки, Биз у(Сулаймон)га ўлимни ҳукм этганимизда, уларга унинг ўлими ҳақида асосини еяётган ёғоч қуртидан бошқа ҳеч бир нарса далолат қилмади. Қачонки, у йиқилганда, жинларга, агар улар ғайбни билганларида, хорловчи азобда қолмаган бўлишлари аён бўлди.


Like the boiling of scalding water. 	 Заққум аччиқлиги ва заҳарлилиги билан оғизларда зарбулмасал бўлиб кетган. Ана ўша заҳар гуноҳкорларга таом бўлади, қоринларида эритилган маъдан, темир ёки мисдек ёхуд доғ қилинаётган ёғдек қайнаб туради.


And He knows its dwelling place and its deposit (in the uterous, grave, etc.). all is in a Clear Book (Al-Lauh Al-Mahfuz - the Book of Decrees with Allah). 	 У уларнинг турар жойларини ҳам, борар жойларини ҳам билур. Ҳаммаси очиқ-ойдин китобдадир.


Did we take them (wrongly) for a laughing-stock, or have our eyes missed them? 	 Биз уларни масхара қилиб олган эдикми?! Ёки кўзлар улардан тойдими?!» дерлар.


And Allah is ever Forgiving and Merciful. 	 Кўпгина кишилар ҳижратдан кейин олий даражаларга, кенг ризқларга эришгани тажрибадан маълум. Одамларни ҳижратдан тўсиб турадиган нарсалардан бири ўлимдан қўрқишдир.


and I take refuge in my Lord and your Lord, lest you should stone me. 	 Ва, албатта, мен ўзимнинг Роббим ва сизнинг Роббингиздан мени тошбўрон қилишингиздан паноҳ сўрадим.


He forgives whom He wills, and He punishes whom He wills. 	 (Борлиқ Аллоҳнинг мулкидир. Мулкида жараён этаётган ҳар бир ишдан У огоҳдир.


And He gave you of all that you asked for, and if you count the Blessings of Allah, never will you be able to count them. 	 Ва У сизга барча сўраган нарсаларингиздан берди.


For such there is a shameful punishment. 	 Ана ўшаларга хорловчи азоб бордир.


And what may make you perceive? Perhaps the Hour is near." 	 Недан билурсан, эҳтимол ўша соат яқиндир.


We said to the angels, “Bow down to Adam.” 	 Фаришталарга: «Одамга сажда қилинглар», деганимизни эсла.


and that He will bring about the Second Creation; 	 Ва, албатта, кейинги пайдо қилиш зиммасидаги зот ҳам Ўзи.


It is not in your ability to cause the growth of their trees. 	 Сиз ўзингиз унинг дарахтини ўстира олмас эдингиз.


You are the Giver.” 	 Албатта, сен кўплаб атоларни бергувчисан», деди.


(Faith will go waste due to the slightest disrespect towards the Holy Prophet – peace and blessings be upon him. 	 (Бу ояти карима саҳобаларга қаттиқ таъсир қилди.


He said, "Do you worship that which you [yourselves] carve, 	 У: «Ўзингиз йўниб ясаган нарсага ибодат қиласизларми?!


But the tongue of him to whom they point is foreign, whereas this is plain Arabic speech. 	 Ушбу уйдирмани уялмай-нетмай дарс қилиб ўтишди. Уларнинг бу уйдирмаси ўзларининг ақлсизликларига далолат эканини тушуниб етишмас эди.


Or were they created without there being anything, or are they the creators? 	 Балки, улар ҳеч нарсадан ҳеч нарса йўқ ўзлари яралгандирлар?! Ёки улар яратувчиларми?


This undoubtedly is the true narrative; there is none worthy of worship except Allah; and Allah is the Almighty, the Wise. 	 Аллоҳнинг Ўзи азиз, ҳаммадан ғолиб, биров Унга қарши чиқа олмайди. У ҳаким–ҳар бир ишни ўз ўрнида, ҳикмат билан қилади.)


If they disobey you, say: 'I am quit of what you do' 	 Бас, агар улар сенга исён қилсалар: «Мен сиз қилаётган амаллардан безорман», дегин.


For the disbelievers is a severe punishment; and for those who accepted faith and did good deeds is forgiveness, and an immense reward. 	 Куфр келтирганларга шиддатли азоб бордир. Иймон келтириб, солиҳ амалларни қилганларга мағфират ва улкан ажр бордир.


So that Day they will not be removed from it, nor will they be asked to appease [Allah]. 	 Жаҳанам азобида қийналиб турган кофиру осийларга айтиладиган бу гаплар, улар учун жуда ҳам оғир маънавий азоб бўлади. Яъни, сиз ёруғ дунёда қиёмат кунига рўбарў бўлишни қандай унутган бўлсангиз, биз ҳам сизни шундай унутамиз.


and behold! They will all come out in the open. 	 Кўрибсизки, улар қиёмат майдонида турибди-да.


This is the Day of everlasting life. 	 Бу мангулик кунидир» (дейилди).


a blessing from Us; even so We recompense him who is thankful. 	 Бу Биз тарафимиздан неъмат бўлди. Кимки шукр қилса, худди шундай мукофотлармиз.


He has full knowledge of all things. 	 У барча нарсани ўз илми билан қамраб олгандир.


In fact, you are jealous of us." 	 Аллоҳ таоло Ўз Пайғамбарига хитоб қилиб, ортда қолганларни қайтаришга, буюрмоқда.


That Day shall ye be brought to Judgment: not an act of yours that ye hide will be hidden. 	 Бас, ўша кунда кўрикдан ўтасизлар, бирорта нарсангиз махфий қолмайдир.


And those similitudes -- We strike them for the people, but none understands them save those who know. 	 Ундан ўзларига ибрат оладилар. Ақлсизлар эса, бу мисолларни тушуниш ўрнига Макка мушриклари каби: «Муҳаммаднинг Робби пашша ва ўргимчакни гапириб юрибди», деб масхара қиладилар.)


And when the heaven is torn away. 	 Ва, вақтики, осмон қўпорилса.


None despairs of God's comfort except the disbelieving people.” 	 Ҳақиқатда Аллоҳнинг раҳматидан фақат кофир қавмларгина ноумид бўлурлар», деди.


Indeed, with Us [for them] are shackles and burning fire 	 Албатта, Бизда оғир кишанлар ва жаҳаннам бор.


He said: respite me till the Day they shall be raised up. 	 У: «Менга улар қайта тирилтириладиган кунгача муҳлат бер», деди.


Lo! herein verily are portents for people who take thought. 	 Қаердан қарасангиз, қаршингизда ер чўзилиб ётибди. Буни ким қилган?


Piety is not to turn your faces to the east or the west; rather, piety is [personified by] those who have faith in Allah and the Last Day, the angels, the Book, and the prophets, and who give their wealth, for the love of Him, to relatives, orphans, the needy, the traveller and the beggar, and for [the freeing of] the slaves, and maintain the prayer and give the zakat, and those who fulfill their covenants, when they pledge themselves, and those who are patient in stress and distress, and in the heat of battle. 	 Яхшилик юзингизни машриқ ёки мағриб томонга буришингизда эмас. Лекин яхшилик ким Аллоҳга, охират кунига, фаришталарга, китобга, Пайғамбарларга иймон келтирса ва яхши кўрган молини қариндошларга, етимларга, мискинларга, ватангадоларга, тиланчиларга, қул озод қилишга берса, намозни қоим қилса, закот берса.


The adulteress and the adulterer: scourge each one of the twain with a hundred stripes. 	 Зинокор аёл ва зинокор эркак, икковларидан ҳар бирини юз даррадан уринг.


They ask, "When it will be the Day of Judgment?" 	 Улар ҳисоб-китоб куни қачон, деб сўрарлар.


Pharaoh's wife said to him: 'He will be a comfort to me and you. 	 Фиръавннинг хотини: «(Бу бола) мен учун ҳам, сен учун ҳам кўз қувончидир. Уни ўлдирманглар.


And (remind them of) the Day when the Trumpet will be blown, and all who are in the heavens and the earth will start in fear, save him whom Allah willeth. And all come unto Him, humbled. 	 Сур чалиниб, Аллоҳ хоҳлаганидан бошқа осмонлардаги кимсалар ва ердаги кимсалар даҳшатга тушган кунда ҳамма У зотга бўйин эгиб келурлар.


Thereupon twelve fountains gushed out of the rock and each tribe knew their drinking place. 	 Бас, ундан ўн икки булоқ отилиб чиқди. Ҳар қабила ўз сувини билди.


And We have made some of you [people] as trial for others - will you have patience? 	 Роббинг кўргувчи бўлган зотдир. (Оддий башардан Пайғамбар юбориб одамларни синовга учратдик, баъзилари синовдан ўта олмай, оддий башар ҳам Пайғамбар бўладими, деб йўлдан адашди.


Is the food of the sinners. 	 Гуноҳкорлар таомидир.


Has he invented a lie about God, or is he afflicted with madness?" 	 У Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқидими ёки жинни бўлиб қолдими? « дедилар.


So (Moses) threw his rod, and behold, it was a serpent, plain (for all to see)! 	 Бас, у (Мусо) асосини ташлади. Баногоҳ у аниқ аждарга айланди.


(Instead of this,) they began to follow that (magic) to which the devils falsely attributed (the greatness of) the kingdom of Solomon. 	 Ва Бобилда Ҳорут ва Морут номли икки фариштага тушган нарсага эргашдилар. Икковлари ҳатто: «Биз фитна-синов учунмиз, кофир бўлмагин», демасдан олдин ҳеч кимга ўргатмасдилар.


Nay, here are Signs self-evident in the hearts of those endowed with knowledge: and none but the unjust reject Our Signs. 	 У(Қуръон) илм берилганлар кўксидаги очиқ-ойдин оятлардир. Бизнинг оятларимизни фақат золимларгина инкор қилур.


It is Allah Who sends forth winds which then set the clouds in motion, which We drive to some dead land giving a fresh life to earth after it had become dead. 	 Бас, улар булутни қўзғатур. Биз уни ўлик юрт томон ҳайдаб, у билан ерни ўлиб ётганидан кейин тирилтирамиз.


We sent a stone-hurtling storm against them, except the family of Lot whom We saved in the early hours of the morning 	 Албатта, Биз уларнинг устига (тош) бўрон юбордик. Фақат Лут хонадонига саҳар чоғи нажот бердик.


So pardon them thou, and ask thou forgiveness for them and take thou counsel with them in the affair, and when thou hast resolved, put thy trust in Allah. 	 Уларга истиғфор айт ва улар билан ишларда машварат қил. Азму қарор қилганингдан сўнг Аллоҳга таваккал қил.


Korah was a man from the people of Moses. 	 Албатта, Қорун Мусо қавмидан бўлиб, уларга такаббурлик қилди. Биз унга калитлари бир гуруҳ қувватлиларга ҳам оғирлик қиладиган хазиналарни берган эдик.


And the people of Nuh before; surely they were most unjust and inordinate; 	 Ва бундан олдин Нуҳ қавмини (ҳалок қилган ҳам Ўзи). Чунки улар ўта золим ва ўта туғёнга кетган эдилар.


Then when he covereth her she beareth a light burthen and fareth about there with; then when she groweth heavy the twain call upon Allah their Lord: if Thou vouchsafest us a goodly Child, we shall surely be of the thankful. 	 Бас, у билан юрди. У оғирлашганда эса, икковлон Роббилари Аллоҳга: «Агар бизга солиҳ (фарзанд) берсанг, албатта, шукр келтирувчилардан бўламиз», деб дуо қилдилар.


To your Lord is the goal of it. 	 Унинг интиҳоси Роббингга хосдир.


In the night Our Might fell upon it, or at midday when they were drowsy. 	 (Аллоҳ таоло исён қилган кўплаб қавмларни ҳалокатга учратган, уларга Аллоҳнинг азоби кечаси ёки кундузи ухлаб ётган вақтларида, ғафлатнинг чўққисига чиққанларида келган.)


Your wives shall inherit one quarter of what you leave if you are childless. 	 Бу ҳам васиятни ёки олинган қарзни адо этгандан кейин бўладиган тақсим. Меросхўр хотин битта бўлса, мазкур чорак ёки саккиздан бир улушни ўзи олади.


That is because you took the verses of Allah (the Koran) in mockery, and you were deluded by your worldly life' So that Day they will not be brought outof it; nor shall they be repentant. 	 Бундай бўлишингиз, албатта, сизнинг Аллоҳнинг оятларини масхара қилиб олганингиз ва сизни дунё ҳаёти ғурурга кетказгани учундир», дейилди. Бас, бугунги кунда улар у(жаҳаннам)дан чиқарилмаслар ва улар итобга ҳам қайтарилмаслар.


Say, "Indeed, my prayer, my rites of sacrifice, my living and my dying are for Allah, Lord of the worlds. 	 Сен: «Албатта, менинг намозим, ибодатларим, ҳаёт ва мамотим оламларнинг Робби Аллоҳ учундир.


Humiliation will strike them wherever they seek protection, except when they seek protection from God and the people. 	 Аллоҳ ипи бўлмаса ёки одамлар ипи бўлмаса, уларга қаерда бўлсалар ҳам, хорлик битилди.


If a woman fears either ill-treatment or aversion from her husband it is not wrong for the husband and wife to bring about reconciliation among themselves (by compromising on their rights), for settlement is better. 	 (Оилада турли сабабларга кўра, эрда хотинига нисбатан нафрат пайдо бўлиши мумкин. Натижада эр хотинидан ажралмоқчи ёки ундан юз ўгириб, талоқ ҳам қилмай, муомала қилмай ташлаб қўймоқчи.


So you and your deities 	 Албатта, сиз ҳам, сиз ибодат қилаётган нарсалар ҳам.


Allah asketh naught of any soul save that which He hath given it. 	 Яъни, эр бошқа бегона аёл билан шартнома тузиб, унга ҳақ бериб боласини эмиздиради. Ислом дини аёлларни қанчалик эъзозлаганини ушбу ҳукмдан ҳам билиб олса бўлади.


And the night as it retreats. 	 Ва чекинаётган тун билан қасам.


The creation of the heavens and the earth and the alternation of the day and the night are evidence (of the existence of God) for people of reason. 	 Албатта, осмонлару ернинг яратилишида ва кеча-кундузнинг алмашинишида ақл эгалари учун белгилар бор. (Осмонга назар солиб, ақлини ишлатган одам, ерга назар солиб, ақлини ишлатган одам, кечаю кундузнинг алмашишига назар солиб, ақлини ишлатган одам, албатта, Аллоҳнинг ягоналигига, қудратига, яратувчилигига қоил қолмасдан иложи йўқ.)


“And had never come to know my account!” 	 Ва ҳисоб-китоб қандоқлигини билмасам эди.


And why should you not eat of that over which the Name of Allah has been pronounced when He has already made plain to you what is forbidden, except when you are constrained? 	 Сизга нима бўлдики, Аллоҳнинг номи айтиб сўйилган нарсани емас экансизлар?! У сизларга ҳаром қилган нарсаларини батафсил баён қилиб берган-ку?!


Indeed my Lord is with me, He will now show me the way.” 	 Албатта, Роббим мен билан, У менга тўғри йўлни кўрсатур«, деди.


Rejoice then in your bargain that ye have made, for that is the supreme triumph. 	 «Сотиб олди», яъни, савдо тугади. Шунинг учун ҳеч бир мўмин-мусулмон шахс савдони бузмасликка, Аллоҳга сотган жони ва молини беришга доим тайёр турмоғи лозим.)


So leave them alone to indulge in vain discourse and amuse themselves until they come face to face with that Day which they have been promised. 	 Бас, уларни қўйиб бер, ўзларига ваъда қилинаётган кунга рўбарў бўлгунларича (ёмонликка) шўнғийверсинлар, ўйнайверсинлар.


And indeed, many among the people are defiantly disobedient. 	 Шунда Аллоҳ инсоф берганлари ўзига келиб, ҳақиқатга таслим бўлади. Мусулмон бўлиб ҳаёт кечиришни бошлайди.


Those who deny your message will not believe whether you warn them or not 	 Албатта, куфр келтирганларга қўрқитасанми-қўрқитмайсанми-барибир, иймон келтирмайдилар.


Remember when you said, "Moses, we will not believe in you until we see God with our own eyes," a thunderbolt struck you while you were looking on. 	 «Эй Мусо, Аллоҳни очиқ-равшан кўрмагунимизча сенга ишонмаймиз», деганингизни, шунда сизни ўзингиз назар солиб турганингизда яшин урганини эсланг. (Бани Исроилнинг бу шаккоклиги учун Аллоҳ таоло муносиб жазолади: ўзлари қараб турган ҳолда яшин уриб, ҳалок бўлдилар.)


When the contents of the graves are scattered around. 	 Қабрдагилар қўзғатилганда.


For them in this world is disgrace, and for them in the Hereafter is a great punishment. 	 Демак, ушбу ояти карима мунофиқлар ва яҳудийлар ҳақида тушган. Маълумки, мунофиқликнинг келиб чиқиши ҳам яҳудийларга бориб тақалади.)


Proclaim, “If I stray, I stray only for my own harm; and if I attain guidance, it is because of what my Lord has sent down to me; indeed He is All Hearing, Close.” 	 Сен: «Агар мен залолатга кетган бўлсам, ўз зараримга кетурман. Агар ҳидоят топсам, Роббим менга ваҳий қилган нарса туфайли топурман.


And indeed We created the heavens and the earth and all between them in six Days and nothing of fatigue touched Us. 	 Бизнинг кунларимиз дунё яратилганидан сўнг, ер курасини айланиши ҳолати ва вақтига мувофиқ яратилган. Табиийки, бу олти куннинг масофаси ва миқдорини ёлғиз Аллоҳ таоло билади.)


Your Lord will judge between them on the Day of Resurrection regarding their differences. 	 (Яҳудийларга фарз қилинган шанба кунини улуғлаш ҳам Иброҳимнинг (а. с.) миллатларида йўқ нарса. Аллоҳ яҳудийлар ихтилоф қилганлари учун жазо сифатида жорий этгандир. )


And surely, it will come upon them suddenly while they perceive not! 	 Албатта, уларга у тўсатдан, улар сезмаган ҳолда келур.


He said: my Lord! respite me then till the Day whereon they will be raised up. 	 У: «Эй Роббим, мени улар қайта тириладиган кунгача қўйиб қўйгин», деди.


Verily We We sent upon them one shout, and they became as the stubble of a fold-builder. 	 Албатта, Биз уларга бир овоз юбордик. Ва улар қўра қурувчи (йиққан) қуруқ шох-шаббаларга ўхшаб қолдилар.


Thou causest the night to pass into the day, and Thou causest the day to pass into the night. 	 Кечани кундузга киритурсан ва кундузни кечага киритурсан, ўликдан тирикни чиқарурсан ва тирикдан ўликни чиқарурсан ҳамда хоҳлаган кишингга беҳисоб ризқ берурсан», деб айт.


And when We appointed with Moses forty nights then you took to yourselves the Calf after him and you were evildoers; 	 Ва Мусо билан қирқ кечага ваъдалашганимизни, у (кетгани) дан сўнг золим бўлган ҳолингизда бузоқни (худо деб) тутганингизни эсланг!


He is the Mighty, the Wise. 	 Ислом дини араблар яшаб турган ерларга ёйилиб бўлиши билан вафот топдилар. Исломни дунёнинг қолган қисмига у кишининг қавмлари етказдилар.)


Rather, they try to understand and think about them. 	 Мушриклар сохта худоларига худди кўр ва карқулоқдек билиб-билмай, кўриб-кўрмай, эшитиб-эшитмай ёпишиб оладилар. Агар улар «худо»ларининг нима эканлигини билганларида, кўрганларида ва эшитганларида, ҳеч қачон уларга ибодат қилмас эдилар.)


Say unto those captives who are in your hands: If Allah knoweth any good in your hearts He will give you better than that which hath been taken from you, and will forgive you. 	 Расулуллоҳ (с. а. в.): «Умму Фазл икковингиз кўмган моллар қани?» дедилар. Аббос: «Аллоҳга қасамки, эй Муҳаммад, сиз Аллоҳнинг Расули эканингизни яхши биламан, бу молларни мен ва Умму Фазлдан бошқа ҳеч ким билмас эди.


Lo! Allah will make it vain. 	 Албатта, Аллоҳ уни ботил қилур.


And if We willed We could withdraw that which We have revealed unto thee, then wouldst thou find no guardian for thee against Us in respect thereof. 	 Агар хоҳласак, сенга ваҳий қилган нарсаларимизни кетказамиз. Сўнгра бизга қарши ўзингга вакил топа олмассан.


We have advised the human being to be good to his parents. 	 Ва инсонга ота-онасига яхшилик қилишни тасвия қилдик.


And the guilty shall not be asked about their faults. 	 Гуноҳкорлардан гуноҳлари ҳақида сўраб ўтирилмас.


Allah indeed is Oft-Pardoning, Oft-Forgiving. 	 Бошқа томон эса, аввал ноҳақдан тажовузкорлик қилган эди. Тажовузига яраша жавоб келганида, тушуниб ўзини тийиши керак эди.


So turn thou away from them. 	 Бас, улардан юз ўгир!


The various factions among them differed -- woe then to those who did wrong: they will suffer the punishment of a painful Day. 	 (Ийсо алайҳиссалом Бани Исроилга Пайғамбар қилиб юборилган эдилар. У зот Бани Исроилга уларнинг Мусо алайҳиссалом шариати хусусидаги ихтилофларига барҳам бериш, ягона Аллоҳнинг ибодатига чақириш учун ҳикмат ила келган эдилар.


Or have they taken gods apart from Him? 	 Ёки ундан ўзга «худо»лар тутдиларми? Сен: «Ҳужжатларингизни келтиринг.


It is only God who deserves all praise. 	 Икковларининг мисоли баробарми?!


To Him belong the Names Most Beautiful. 	 Дунёдаги барча чиройли исмлар Аллоҳникидир. Ҳадиси шарифда Аллоҳнинг тўқсон тўққизта чиройли исми зикр қилинган.


When comes the Help of Allah, and Victory, 	 Вақтики, Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келса...


Or do you ask of them a payment, so they are by debt burdened down? 	 Ёки сен улардан ҳақ сўраяпсану, улар қарзга ботиб қолдиларми?


'Our nation' they said: 'we have just been listening to a Book sent down after Moses confirming what came before it and guiding to the truth and to aStraight Path. 	 «Эй, қавмимиз! Биз Мусодан кейин туширилган, ўзидан аввалги нарса(китоб)ларни тасдиқловчи, ҳақ(дин)га ва тўғри йўлга ҳидоят қилувчи китобни эшитдик.


The unbelievers say: "When we become dust, we and our forefathers, shall we really be brought out (from our graves)? 	 Куфр келтирганлар: «Биз ва ота-боболаримиз тупроқ бўлганимиздан кейин, яна чиқариламизми?!


"So, when I have fashioned him completely and breathed into him (Adam) the soul which I created for him, then fall (you) down prostrating yourselves unto him." 	 Бас, қачонки уни тўғрилаб бўлганимда ва ичига Ўз руҳимдан пуфлаганимда, унга сажда қилган ҳолингизда йиқилинг», деганини эсла.


Thus does Allah seal the heart of everyone who is proud and high-handed. 	 Аллоҳ шундай қилиб, ҳар бир мутакаббир ва зўровон қалбни муҳрлар», деди.


He is our witness and He is All-forgiving and All-merciful". 	 Мен билан сизнинг ўртангизда гувоҳликка Унинг Ўзи кифоядир. Ва У кечирувчи ҳам раҳмли зотдир», деб айт.


"And O my people! I fear for you a Day when there will be Mutual calling (and wailing),- 	 Эй қавмим, албатта, мен сизларга нидолашув кунидан қўрқаман.


And when you mention your Lord alone in the Qur'an, they turn back in aversion. 	 Қачон сен Қуръонда Роббингнинг ёлғиз ўзини зикр қилсанг, улар ортларига ўгирилиб қочурлар.


having no power of intercession, save those who have taken with the All-merciful covenant. 	 Магар ким Роҳман ҳузурида аҳду паймон олган бўлса (молик бўлур). (Шафоатга молик бўлганлар фақат Аллоҳнинг Ўзидан бу ҳақда аҳду паймон олганлардир, холос.)