“I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, ɨnʉ' rɨ tʉpata'se' mɨrɨ pe pʉra tʉno'pʉ mɨrɨ pe pʉra takon non mɨrɨ pe pʉra tʉsanon mɨrɨ pe pʉra tʉmunkɨ ton nɨnnin nʉ'pʉ Papa e'to' esa' wannɨ pe wenai, 	 Tedy im on rzekł: Zaprawdę powiadam wam, iż nie masz nikogo, co by opuścił dom, albo rodziców, albo braci, albo żonę, albo dzieci dla królestwa Bożego,


Sises uya kanan takaa'pʉ, “Ɨnʉ' yan kasa to' esi tukai' serɨ a'taino kon ekama uya? Mʉre amʉ' ereutapɨ'sa' kʉrʉpo'po pata'se' yau na'ne' tʉukɨ'pɨ'nʉnpɨ'san tʉron kon pɨ' kasa to' esi: 	 Ale komuż przypodobam ten naród? podobny jest dziatkom, które siedzą na rynkach, i wołają na towarzysze swoje,


“Mɨrɨ pe iyesi pɨ', utonpa ton, i'tu auya'nokon i'se esi Sises poro makoi pɨ' usentu'man, usekama ɨpɨ'nokon. 	 Niechże wam tedy będzie wiadomo, mężowie bracia, iż się wam przez tego opowiada odpuszczenie grzechów:


Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' itau wapu ekaraka'pʉ a'sa'mʉyai inakapu awonsi'kɨ non pona. 	 I rozerwała się zasłona kościelna na dwoje, od wierzchu aż do dołu.


ikupʉ pɨ' nin si ekoneka utɨ a'tai Sʉ'pen pona. Utɨ koro'tau ɨpiya'nokon upika'tɨ kon pa utɨto' yau, mɨrɨ yau uyewakiri pe rɨ aka'ne' pe rɨ ɨpokon pe esi tʉpo. 	 Kiedykolwiek pójdę do Hiszpanii, przyjdę do was: bo się spodziewam, że tamtędy idąc ujrzę was, a że wy mię tam poprowadzicie, kiedy się pierwej z wami troszeczkę ucieszę.


e'tane uni'tunʉ, apʉne pʉra iwinon pe esi, mɨrɨ awonsi'kɨ inennoko'pʉ pe esi,” ta'pʉ iya. 	 Lecz go ja znam; bom od niego jest, a on mię posłał.


Tu'kan kon pen nɨ ka'pon amʉ' ena'pʉ Paarʉ pɨkɨron kon pe, mɨrɨpan kon uya nɨrɨ Sises apurɨ'pʉ. To' koro'tau Sises apurɨnin pe iyenasa' ese' esi Tayano'siyas, Areyo'pakas itese' konsʉrʉ amʉ' tonpa pe te'sen, Tamares itese' nɨrɨ uri'san, mɨrɨ tʉpo tʉron kon uya rɨ nɨrɨ Sises apurɨ'pʉ. 	 A mężowie niektórzy przyłączywszy się do niego, uwierzyli, między którymi też był Dyjonizyjusz Areopagitczyk i niewiasta imieniem Damarys, i inni z nimi.


Mɨrɨ awonsi'kɨ main uyee'pʉ Epʉn awonsi'kɨ, “Umu ɨmɨrɨ, uni'nʉnkanʉ; ɨpɨ' pori' pe e'ai' ipan pe,” tawon. 	 I stał się głos z nieba: Tyś jest on Syn mój miły, w którym mi się upodobało.


Raan'pu uya pata wei'tɨsa' usento' oton pen nɨ kanan ayau, mɨrɨ awonsi'kɨ temari'masen uri'san mɨrɨ awonsi'kɨ itaan'pʉ maimu usetato' oton pen nɨ kanan ayau. Ɨpoitorʉ ton kʉrʉpo'po pɨ' te'san esi'pʉ eke ton kuru rɨ serɨ yau mɨrɨpan enwoke' pe ɨwe'to' ke tanporo tʉpataron kon ka'pon amʉ' ano'ma'pʉ auya. 	 I światłość świecy nie będzie się więcej świeciła w tobie, i głos oblubieńca i oblubienicy nie będzie więcej słyszany w tobie; iż kupcy twoi byli wielcy panowie ziemscy, iż czarami twojemi byli zwiedzeni wszystkie narody.


Mɨrɨ pɨ', kamoro etanin nʉ'san e'sara'tɨ'pʉ utɨpɨ' nɨ pɨ' tikin pa'ne, kɨɨyi' amʉ' wapiya, Sises rɨken tʉnonkai', uri'san nɨken si e'soto'kasa' mɨrɨ yau pokon pe. 	 A gdy oni usłyszeli, będąc od sumienia przekonani, jeden za drugim wychodzili, począwszy od starszych aż do ostatecznych, iż tylko sam Jezus został, a ona niewiasta w pośrodku stojąca.


Tʉron kon Esuwerʉ amʉ' ena'pʉ Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas pokon tonpa pe, tu'kan kon nɨ Kiri' amʉ' Papa namanin nan pokon pe rɨ nɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉnamai' te'san uri'sami'si amʉ' rɨ nɨrɨ. 	 I uwierzyli niektórzy z nich, a przyłączyli się do Pawła i do Syli, i wielkie mnóstwo nabożnych Greków, i niewiast przedniejszych niemało.


Ka'pon uyepʉ pe iyesi yau ayamʉrasa' kon koro'ta', korʉ pun konekasa' irimuui pe, wakʉ ya' iyepontɨpɨ'sa', mɨrɨ awonsi'kɨ entu'manin, ɨri rɨ nin ipon nɨrɨ uyepʉ. 	 Albowiem gdyby wszedł do zgromadzenia waszego mąż, mając pierścieó złoty w szacie świetnej, a wszedłby też i ubogi w podłym odzieniu:


Urɨ wenai tu'kan kon ka'pon amʉ' uya ɨyewaruma'tɨto' oton kon, e'tane kʉrɨ rɨ pana' pe ne'mʉ'sa'kayai'ne' iu'matʉ pona rɨ epika'tɨto' oton mɨrɨ. 	 I będziecie w nienawiści u wszystkich dla imienia mego; ale kto wytrwa do końca, ten będzie zbawion.


Uri'san uya ta'pʉ ipɨ', “Si'tuyai', Me'saya” (Kʉrai tato') “uye'to' oton. Iye'sa' a'tai, tanporon nɨ ekamato' iya oton mɨrɨ upɨ'nokon,” ta'pʉ iya. 	 Rzekła mu niewiasta: Wiem, że przyjdzie Mesyjasz, którego zowią Chrystusem, ten, gdy przyjdzie, oznajmi nam wszystko.


“Tʉpana ke te'sen, tɨwɨ Ita'kwarʉ uya so'si ton auro'kayai'ne' etai. Kamoro entakanin nan repato' uya oton wakʉ, Papa pata'se' yawon uko'man nɨto' e' eperu ke to' uya ina'to' pe. 	 Kto ma uszy, niechaj słucha, co Duch mówi zborom: Temu, co zwycięży, dam jeść z drzewa żywota, które jest w pośrodku raju Bożego.


Ɨsi'tai repapɨ'nɨto' esi, wakʉ nonkasa' uyena'nokon awɨrɨ. Ka'pon repato' ike pe pu'kena' pe usauro'nɨto' esi yau, tɨwɨ napurɨi apurɨto' tʉuya yau iyesi kaisarɨ rɨ. 	 Mając tedy różne dary według łaski, która nam jest dana; jeźli proroctwo, niech będzie według sznuru wiary;


Ekama uya ɨpɨ'nokon, tanporon nɨ makoi mɨrɨ awonsi'kɨ Papa sapema pe isauro'sa' kon ka'pon amʉ' pɨ' rɨ usentu'man, e'tane Iya'kwarʉ sapema pe isauro'sa' kon pɨ' usentu'man pen nɨ. 	 Dlatego powiadam wam: Wszelki grzech i bluźnierstwo ludziom odpuszczone będzie; ale bluźnierstwo przeciwko Duchowi Świętemu nie będzie odpuszczone ludziom.


To' enna'po'pʉ patatʉse' tʉuya'nokon ya'. Mɨrɨpan kon uya a'po'na' nan karapa konepɨtʉ'pʉ Sises ekepu karapaimato' tʉuya'nokon ike pe. To' nin si ereuta'pʉ mɨrɨ Sapa' weyu a'tai, Main uya tasa' na'ne' awɨrɨ. 	 A wróciwszy się, nagotowały wonnych rzeczy i maści; ale w sabat odpoczęły według przykazania.


E'tane non uya uri'san pika'tɨ'pʉ, tʉnta kari'ma'pʉ iya, mɨrɨpan uya tuna tʉu'tɨsen, urupere mʉta yapai tepa'kasen enko'ma'pʉ. 	 Ale ziemia ratowała niewiastę; i otworzyła ziemia usta swoje, i wypiła rzekę, którą był wypuścił smok z gęby swojej.


Sises epa'kasa' a'tai, ɨmɨ'nɨ si e'mepɨ'sa' iyarʉkooi pe mɨrɨ awonsi'kɨ tʉtariren pe si ipon, Paire' uya si ta'pʉ to' pɨ', “Pʉse rɨ si!” ta'pʉ iya. 	 Tedy Jezus wyszedł na dwór, niosąc onę cierniową koronę i on płaszcz szarłatowy; i rzekł im Piłat: Oto człowiek!


Takaa'pʉ iya kanan, “Ɨ'rɨ kasa Papa e'to' esa' wannɨ pe esi ta? Ɨ'rɨ rupɨ panton ekama, ekamanin pe? 	 Nad to rzekł: Do czego przypodobamy królestwo Boże, albo którem je podobieństwem wyrazimy?


E'tane serɨ ereutanʉ'pai iyesi iye'ta'nʉ'kapʉ wapiya ka'pon amʉ' koro'tawɨrɨ. To' enari'papai'nokon, mɨrɨ entakasa' auya'nokon a'tai ɨkota'ma kon mɨrɨ tukai',” ta'pʉ to' uya. 	 Ale aby się to więcej nie rozsławiało między ludźmi, zagroźmy im srodze, aby więcej w tem imieniu żadnemu człowiekowi nie mówili.


“‘Kane, Papai Epʉra'an, mɨrɨ apurɨ to' uya pʉra rɨ iyesi, serɨ awon kuru nin tɨ, ima'tasa' rʉ'pʉ e'mʉ'sa'kasa' uya tauro'ka kon a'tai, to' uya kuru rɨ nin apurɨ mɨrɨ tʉmakooi kon apai rɨ nin si to' era'tɨ,’ ta'pʉ iya nin si mɨrɨ. 	 A on rzekł: Nie, ojcze Abrahamie! ale gdyby kto z umarłych szedł do nich, będą pokutować.


Ikaramʉ ensa' tʉuya a'tai, mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' nɨrɨ iya'kɨrɨ iye'sa' kon ukaramʉ, ipan pe ipokoita'pʉ tewan temo'kai'. 	 Jezus tedy, gdy ją ujrzał płaczącą, i Żydy, którzy byli z nią przyszli, płaczące, rozrzewnił się w duchu i zafrasował się,


Uyewankamayatʉi', ɨpɨ'nokon nɨ sa'ne wakʉ rɨ ku'to' uya i'ma'kasa' uya pɨ'. 	 Boję się o was, bym snać darmo nie pracował około was.


Utonpa ton pe ɨwesi kon mɨrɨ ayapiyo'ma'pʉ uya 'nokon kupʉ auya'nokon yau. 	 Wy jesteście przyjaciele moi, jeźli czynić będziecie, cokolwiek ja wam przykazuję.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨyekama'po uya 'nokon kuru, utonpa ton, ɨsentu'ke' pe Papa esi pɨ', te'tʉsen pe ɨwesi kon pa nurɨnan use'man nɨto' ton ike ye' pe, wakʉ, Papa pori'manin ye' pe—iya'kwarʉ yau apurɨpɨ'to' auya'nokon. 	 Proszę was tedy, bracia! przez litości Boże, abyście stawiali ciała wasze ofiarą żywą, świętą, przyjemną Bogu, to jest rozumną służbę waszę.


Serɨ si tʉrawaso enuka'nʉ'sa' uya tʉpo mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya si tʉneporonʉ kon eposa' ene tʉpo, utɨ si mɨrɨ Sʉ'pen pona utɨ pe ɨyenei'ma'nokon. 	 Przetoż gdy to wykonam, a onym jako zapieczętowany ten pożytek oddam, pójdę przez was do Hiszpanii;


7 kaisaron kon inserʉ amʉ' tonpa, 7 kaisaron pʉsau amʉ' epe'tɨpɨ'sa' esanon nʉ'san iu'matʉ rɨ 7 kaisaron paran ke, uyee'pʉ upiya', mɨrɨpan uya, “Ɨsi'kɨ, uri'san karimeru mʉre nʉmari'manʉ ino'pʉ ekamato' pe uya ɨpɨ',” ta'pʉ iya upɨ'. 	 Tedy przyszedł do mnie jeden z onych siedmiu Aniołów, którzy mieli siedm czasz napełnionych siedmioma plagami ostatecznemi, i mówił ze mną, i rzekł: Chodź sam, okażę ci oblubienicę, małżonkę Barankową.


Saiman Pi'ta uya ekama'po'pʉ, “Uyepuru, nai ya' ɨutɨ?” ta'pʉ iya. Sises uya eikʉ'pʉ, “Utɨyai'ne' ya' upɨkɨrɨ ɨuyepʉ pʉra iyesi, e'tane emennʉ'pʉ rɨ upɨkɨrɨ ɨuye'to' oton,” ta'pʉ iya. 	 Rzekł mu Szymon Piotr: Panie! dokądże idziesz? Odpowiedział mu Jezus: Dokąd ja idę, ty teraz za mną iść nie możesz, ale potem pójdziesz za mną.


Ka'pon amʉ' uya eta tane tanporo serɨ ta nonkasa' tʉuya a'tai, Sises epa'ka'pʉ Ka'paneyan pona. 	 A gdy dokończył wszystkich mów swoich przed onym ludem, wszedł do Kapernaum;


Sises uya ipan pe to' panama'pʉ ɨnʉ' pɨ' rɨ to' uya serɨ ekama namai'. 	 Ale on przygroziwszy im, rozkazał, aby tego nikomu nie powiadali,


E'tane Taya mɨrɨ awonsi'kɨ Saitan pon kon uya pa rɨ imoronkato' oton eseru aimenka weyu e'seposa' a'tai ɨmɨrɨ'nokon entai. 	 Dlatego Tyrowi i Sydonowi lżej będzie na sądzie, niżeli wam.


Mɨrɨ ema'sa' yau awanakʉi' iyenna'po'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉ'kʉ ta'. Anpisin pe ka'pon amʉ' amʉra'pʉ iwoi, mɨrɨpan ereuta'pʉ to' enupase'na. 	 Potem zasię raniuczko przyszedł do kościoła, a lud wszystek zszedł się do niego; i siadłszy uczył je.


E'tane Esuwerʉ amʉ' piya' entantɨ', karimeru utano'masa' waraino kon piya'. 	 Ale raczej idźcie do owiec, które zginęły z domu Izraelskiego;


Awanapairo' pɨ' kɨsewankamai, tʉponaron nɨ mɨrɨ awanapairo' pɨ' usewankaman; wʉi kaisa rɨ iponaro' rɨ usewankaman nɨto' esi,” ta'pʉ Sises uya. 	 Przetoż nie troszczcie się o jutrzejszy dzień: albowiem jutrzejszy dzień troskać się będzie o swoje potrzeby. Dosyćci ma dzień na swojem utrapieniu.


I'nairon pe Papa e'to' entakanoma to' uya kasi pe e'nɨto' ke, mɨrɨ awonsi'kɨ ika'sa' ton nɨ apurɨpɨtʉ to' uya mɨrɨ awonsi'kɨ iyapiyo' pe rɨ to' esi ika'nin nʉ'pʉ ta pe pʉra rɨ—tɨwɨrɨ rɨ tapurɨpɨ'sen. Amen. 	 Jako te, którzy odmienili prawdę Bożą w kłamstwo i chwalili stworzenie, i służyli mu raczej niż Stworzycielowi, który jest błogosławiony na wieki. Amen.


E'tane ipɨnsa' a'tai, iya'ta mɨrɨ eke pe rɨ tʉron nɨ ye' ton umɨ yawon entai rɨ. Eke ton pe rɨ ipanta ton esi toron amʉ' rɨ esi iti'nʉ'kenanʉ yau,” ta'pʉ iya. 	 Ale gdy bywa wsiane, wzrasta, i bywa największe nad wszystkie jarzyny, i rozpuszcza gałęzie wielkie, tak iż pod cieniem jego mogą sobie czynić gniazda ptaki niebieskie.


Mɨrɨ panton ekama iya tʉpo, to' pokon pe Sises utɨ'pʉ Surusiran pona. 	 A to powiedziawszy, szedł wprzód, wstępując do Jeruzalemu.


Pariki'si ta' a'sisa' kon tʉku'se ɨyenu kon yau, to' pokon pe rɨ a'sisa' pe ɨwesi kon pe te'ku'se, mɨrɨ awonsi'kɨ kamoro ɨsɨ pe tʉkota'masan, ɨmɨrɨ'nokon nɨ ekota'ma pe. 	 Pamiętajcie na więźniów, jakobyście spółwięźniami byli; na utrapionych, jako ci, którzy też w ciele jesteście.


Sises enuku'pʉ i'kʉrʉ pona, mɨrɨpan ereuta'pʉ tʉpoitorʉ ton pokon pe. 	 I wszedł Jezus na górę, i siedział tam z uczniami swoimi;


Apʉne pʉra anpisin pe ka'pon amʉ' esi pɨ' itʉrʉ tʉuya'nokon poken pʉra Sises piya', iteuta koneka'pʉ to' uya ɨutɨ nakapu yai Sises epoi, mɨrɨ awonsi'kɨ aka tʉkon po, ka'pon ipu'tɨka'sa' nu'tɨ'pʉ to' uya iyapon po rɨ. 	 A gdy do niego przystąpić nie mogli dla ciżby, odarli dach, gdzie był Jezus, a przełamawszy go, spuścili po powrozach na dół łoże, na którem leżał powietrzem ruszony.


To' uya to' eposa' a'tai, to' ɨpʉrema'pʉ to' pona Wakʉ A'kwarʉ epoto' pe to' uya, 	 Którzy tam przyszedłszy, modlili się za nimi, aby przyjęli Ducha Świętego.


Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Uyapurɨkɨ uri'san, iweyu uye'nɨ pɨ' man ikʉipʉnʉ pɨ' ka'pon amʉ' ɨpʉremato' oton pen serɨ wʉ' po mɨrɨ pe pʉra Surusiran po rɨ. 	 Rzekł jej Jezus: Niewiasto! wierz mi, iż idzie godzina, gdy ani na tej górze, ani w Jeruzalemie nie będziecie chwalili Ojca.


E'tane, “Ketʉipɨ'tʉu; urɨ rɨ,” ta'pʉ Sises uya to' pɨ'. 	 A on im rzekł: Jamci jest, nie bójcie się.


Ɨ'rɨ ken si ta'nokon serɨ, mɨrɨ a'tai? Makoi pe pe' main esi? Ta pen nɨ! I'nai rɨ, makoi mɨrɨ tukai' si'tui'no pen nɨ, e'tane main poro nin i'tusa' uya. Apʉne pʉra si'tui'no pen nɨ tonpa iwano' i'se e'nɨto' ipan pe, main uya, “Ɨtonpa iwano' i'se kesii ipan pe,” tasa' pʉra iyesi yau. 	 Cóż tedy rzeczemy? Iż zakon jest grzechem? Nie daj tego Boże! I owszemem grzechu nie poznał, tylko przez zakon; bo i o pożądliwości bym był nie wiedział, by był zakon nie rzekł: Nie będziesz pożądał.


Wakʉ nonkasa' nesii ɨpiyau'nokon. 	 Łaska niech będzie z wami wszystkimi. Amen.


Mɨrɨ a'tai, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru uya tʉpon karaka'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Papa sapema pe isaurokʉ! Ɨ'rɨto' pe miyarɨ rɨ ekamanin nan i'se e'nɨ? Entɨ', Papa sapema pe isaurokʉ etasa' auya'nokon. 	 Tedy najwyższy kapłan rozdarł szaty swoje, mówiąc: Bluźnił! Cóż jeszcze potrzebujemy świadków? Otoście teraz słyszeli bluźnierstwo jego.


Wakʉ nonkasa' Itepuru Sises uya nesii Papa munkɨ amʉ' piyau. Amen. 	 Łaska Pana naszego, Jezusa Chrystusa, niech będzie z wami wszystkimi. Amen.


Mɨrɨpan kon ekama'po'pʉ Sises uya, “Ɨ'rɨ pɨ' asaurokʉi'ma ɨutɨ kon?” ta'pʉ iya to' pɨ'. Mɨrɨpan kon e'takʉ'kasa' umaintapɨtʉ'pʉ, 	 I rzekł do nich: Cóż to za rozmowy, które macie między sobą idąc, a jesteście smutni?


Era'tɨ'pʉ ɨnʉ' uya uyauro'ka tukai' ense'na. Era'tɨsa' a'tai, 7 kaisaron korʉ pun konekasa' raan'pu apon ton ene'pʉ uya. 	 I obróciłem się, abym widział on głos, który mówił ze mną; a obróciwszy się, ujrzałem siedm świeczników złotych,


Serɨ pʉ'kʉ pona rɨ ɨ'rɨ rɨ ekama'posa' auya'nokon pʉra man uyese' yau. Ekama'potɨ'; mɨrɨ a'tai, eporo auya'nokon nɨ mɨrɨ, mararon pe pʉra pori' pe ɨwe'to' kon esi mɨrɨ. 	 Dotąd o niceście nie prosili w imieniu mojem; proścież, a weźmiecie, aby radość wasza była doskonała.


“Ewontɨ' aiko rʉ'kwɨ mʉra'ta awɨrɨ, apʉne pʉra eke mʉra'ta mɨrɨ awonsi'kɨ eke asanta esi uma'tan nɨto' ya' utɨn e'ma pe, mɨrɨpan tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ' ewomʉ iyawɨrɨ, 	 Wchodźcie przez ciasną bramę; albowiem przestronna jest brama i szeroka droga, która prowadzi na zatracenie, a wiele ich jest, którzy przez nię wchodzą.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Mɨrɨ iku'kɨ kʉkai upɨ', ma'non. Uweyu e'seposa' pʉra rɨ marɨ man,” tukai'. 	 Rzekł jej Jezus: Co ja mam z tobą, niewiasto? jeszczeć nie przyszła godzina moja.


Pata uko'mankapʉ koro'tau, imaminke' ka'pon, Arama'tiya winon uyee'pʉ. Itese' esi'pʉ Isose', Sises poitorʉ pe iyenasa' rʉ'pʉ. 	 A gdy był wieczór, przyszedł człowiek bogaty z Arymatyi, imieniem Józef, który też był uczniem Jezusowym.


“Papa, non konekanin nʉ'pʉ, tanporon Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ non esi itiwano' pe, mɨrɨpan uko'mamʉ pen ka'pon namɨ'pʉ temiyatʉ ke ɨutɨ tau. 	 Bo Bóg, który uczynił świat i wszystko, co na nim, ten będąc Panem nieba i ziemi, nie mieszka w kościołach ręką uczynionych.


Mɨrɨpan e'tane, itekareei useta'pʉ. Mɨrɨ wenai, tu'kan kon ka'pon amʉ' uyee'pʉ etase'na mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsepi'tɨpɨ'se'na teparan kon apai. 	 I rozchodziła się tem więcej powieść o nim; i schodziły się mnóstwa wielkie, aby go słuchały i uzdrowieni byli od niego od niemocy swoich.


Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru uya ta'pʉ Paire' pɨ', “‘Esuwerʉ Amʉ' Kin’ tukai' kʉ'menukai, e'tane pʉse rɨ e'kupʉ Esuwerʉ amʉ' kin pe, tukai' rɨken imenuka',” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy rzekli Piłatowi przedniejsi kapłani żydowscy: Nie pisz król żydowski; ale iż on powiadał: Jestem królem żydowskim.


Sises uya mɨrɨ eposa' a'tai, tenu tʉrʉ'pʉ iya ka'takʉi', mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Sa'kiyas, inke pʉra ɨu'tɨkɨ. Serɨ pe ɨiwʉ' ta' utɨ serɨ aka'kʉranpai',” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. 	 A gdy przyszedł na ono miejsce, spojrzawszy Jezus w górę, ujrzał go, i rzekł do niego: Zacheuszu! zstąp prędko na dół, albowiem dziś muszę zostać w domu twoim.


Ɨ'rɨ ken si ta'nokon serɨ, mɨrɨ a'tai? Umakoitan pɨ' rɨ e'nɨ'nokon, wakʉ nonkasa' epanto' pe? 	 Cóż tedy rzeczemy? Zostaniemyż w grzechu, aby łaska obfitowała?


E'namato' pʉra man uyeseru aimenka auya'nokon yau, mɨrɨ pe pʉra ka'pon amʉ' uya rɨ ko'tʉ yau ukupʉ yau; i'napai rɨ uiwano' pe rɨ uyeseru aimenka uya pʉra iyesi. 	 Ale kto prorokuje, mówi ludziom zbudowanie i napominanie, i pociechę.


E'tane Pari'si usewansiuka'pʉ, apʉne pʉra temiyatʉ korʉkasa' Sises uya pʉra iyesi pɨ' tʉuta're'tɨ wapiya, teseru kon yau. 	 A widząc to Faryzeusz, dziwował się, że się nie umył przed obiadem.


Esorʉ esi'pʉ Isato' kʉipʉnʉ pe, Isato' esi'pʉ A'kin kʉipʉnʉ pe, A'kin esi'pʉ Iraiyutʉ kʉipʉnʉ pe, 	 A Azor spłodził Sadoka, a Sadok spłodził Achima, a Achim spłodził Elijuda.


Mɨrɨpan uya eke tʉpana'pano wapiyaro' ene winɨ tʉneporo'pʉ apurɨ'pʉ eke ton kupʉ pɨ'. Non mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo iyau te'san apiyo'ma'pʉ iya wapiyaro' ene ikuntɨpɨ'sa' usepi'tɨsa' rʉ'pʉ apurɨpɨ'to' pe to' uya. 	 A wszystkiej mocy pierwszej onej bestyi dokazuje przed twarzą jej i czyni, że ziemia i mieszkający na niej kłaniają się bestyi pierwszej, której śmiertelna rana była uzdrowiona;


Mɨrɨpan mɨrɨ yau Iraisa mɨrɨ awonsi'kɨ Mosi' pokon usenpoika'pʉ to' rakʉi', Sises auro'ka pɨ' to' esi'pʉ. 	 I ujrzeli Elijasza z Mojżeszem, którzy rozmawiali z Jezusem.


To' yuku, waain u'ma'sa' a'tai, isan uya, “To' yuku, waain u'matʉ'pʉ man,” ta'pʉ ipɨ'. 	 A gdy nie stało wina, rzekła matka Jezusowa do niego: Wina nie mają.


(Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' kamoro tenta'nasan pen temiyatʉ kon korʉkasa' tʉuya'nokon pʉra iye'tane tepuru kon eseru awɨrɨ. 	 Albowiem Faryzeuszowie i wszyscy Żydzi nie jedzą, jeźliby pilnie rąk nie umyli, trzymając ustawę starszych.


Isutiya po itepuru pe Pesʉ'tas esi'pʉ. Mɨrɨ a'tai, Sisariya pona itɨ'pʉ, mɨrɨpan enna'po'pʉ Surusiran pona osorʉwau wʉi tʉpo. 	 Tedy Festus wjechawszy na paóstwo, po trzech dniach przyjechał do Jeruzalemu z Cezaryi.


Sises uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ɨ'rɨ pe ken iyesi pɨ' Papa Maimu i'kwɨtʉ auya'nokon, ɨyeseru kon awɨrɨ ɨwesii'ma'nokon? 	 A on odpowiadając, rzekł im: Czemuż i wy przestępujecie przykazanie Boże dla ustawy waszej?


Tʉron kon nin si esi mɨrɨ ite' wakʉ non ya' ipa'karakasa' kasa. To' uya main eta, mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya rɨ anʉmʉ, mɨrɨpan kon epeta 30, 60, mɨrɨ awonsi'kɨ 100 kaisarɨ rɨ ite'kwa ipa'karakasa' rʉ'pʉ entai rɨ,” ta'pʉ iya. 	 A którzy na dobrą ziemię przyjęli nasienie, ci są, co słuchają słowa, i przyjmują je, przynoszą pożytek, jedno trzydziesiątny, a drugie sześćdziesiątny, a drugie setny.


Utamokori kon amʉ' Epʉra'an, Aisi', mɨrɨ awonsi'kɨ Seko' e'to' itese' pɨ' Papa uya tʉpoitorʉ Sises ku'sa' eke pe, mɨrɨpan Paire' piya' inee'pʉ auya'nokon iwɨto' pe iya. Inonka tane iya rɨ, ‘Sises i'se pʉra ina man,’ ta'pʉ auya'nokon Paire' pɨ'. 	 Bóg Abrahama i Izaaka i Jakóba, Bóg ojców naszych, uwielbił Jezusa, Syna swego, któregoście wy wydali i zaparliście się go przed twarzą Piłatową, który go sądził być godnym wypuszczenia.


Kamoro eke pe na'ne' nan—ɨ'rɨ pe rɨ to' esi'pʉ uya tʉron nɨ pe rɨ to' kupʉ pʉra iyesi urɨ pona; Papa uya kɨpo'pon winɨ rɨ eseru wannɨ aimenka pʉra iyesi—kamoro ka'pon amʉ' uya ɨ'rɨ ke rɨ uyekareei ponantɨsa' pʉra iyesi. 	 A od tych, którzy się zdadzą być czemś, (acz jakimi niekiedy byli, nic mi na tem; bo osoby człowieczej Bóg nie przyjmuje), ci mówię, którzy się zdali być czemś, nic mi nie przydali.


E'tane, ‘Ka'pon amʉ' winon,’ ta pe iyesi yau, . . . .” (To' enari'nʉmʉ ka'pon amʉ' pɨ', apʉne pʉra tanporon kon uya rɨ Isaan esi pu'kena' pe ta pɨ'.) 	 A jeźli powiemy, z ludzi, bojemy się ludu; albowiem wszyscy Jana mieli za prawdziwego proroka.


Pi'ta uya ensa' a'tai, ekama'po'pʉ iya, “Uyepuru, pʉse kanan si?” ta'pʉ iya. 	 Tego ujrzawszy Piotr, rzekł Jezusowi: Panie! a ten co?


Wakʉ nonkasa' ke Papa uya urepasa' na'ne' ke, iyapon nonka uya isenupasa' kuru ɨutɨ amɨnin ye' pe, mɨrɨpan po tʉron kon amɨnin nan uya amɨto' pe. E'tane nin si tɨ ti'tui' kuru to' uya amɨto' pe iyesi tʉnamɨnʉ kon. 	 Ale gdy przyjdzie to, co jest doskonałego, tedy to, co jest po części, zniszczeje.


Ɨyeseru kon nesii Kʉrai Sises esi'pʉ kasa: 	 Tego tedy bądźcie o sobie rozumienia, które było i w Chrystusie Jezusie.


Serɨ si serɨ itosorʉwano ite'kwa pe Sises usenpoika'pʉ tʉpoitorʉ ton ena', terikʉ tʉpo te'mʉ'sa'kasa' a'tai. 	 A toć już trzeci raz ukazał się Jezus uczniom swoim po zmartwychwstaniu.


To' uya E'pe'sas eporo'pʉ. Mɨrɨ yau, Paarʉ uya Pʉre'sira mɨrɨ awonsi'kɨ A'kira nɨmɨ'pʉ. Mɨrɨ yau, itɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta', itekare pɨ' asauro'se'na Esuwerʉ amʉ' pokon pe. 	 Zatem przyszedł do Efezu i tam je zostawił, a sam wszedłszy do bóżnicy, miał rozmowę z Żydami.


Pʉsamoro si inanʉmʉ'san 12 kaisaron kon: Saiman (Pi'ta tukai' inese'tɨ'pʉ); 	 Szymona, któremu imię dał Piotr;


To' utɨto' ya' esi uma'tan nɨto', to' e'to' itese' pɨ' esi to' ewan, to' e'to' eke pe esi to' epiyɨ'to' yau. To' usenuminkato' esi non eseru pɨ' rɨ. 	 Których koniec jest zatracenie, których Bóg jest brzuch, a chwała w haóbie ich, którzy się o rzeczy ziemskie starają.


mɨrɨpan kon piyapai ɨpʉremaka'se'na kanan itɨ'pʉ itosorʉwano ite'kwa pe, wapiya tʉwɨpʉrema'pʉ kasa rɨ marɨ iyepʉrema'pʉ. 	 A zaniechawszy ich, znowu odszedł i modlił się po trzecie, też słowa mówiąc.


Tʉron nɨ pe, to' uya ene'pʉ urepasa' itekare ekamato' tʉrawasooi ke Esuwerʉ amʉ' pen pana ya', Esuwerʉ amʉ' pɨ' Pi'ta uya itekare ekamato' pe irepa'pʉ itʉrawasooi ke na'ne' kasa. 	 Owszem, przeciwnym obyczajem, widząc, iż mi jest zwierzona Ewangielija między nieobrzezanymi, jako Piotrowi między obrzezanymi,


Ka'pon amʉ' uyee'pʉ, ite'kwe' po ipu'tɨka'sa' ka'pon nee'pʉ to' uya. To' usi'tu'pʉ inepʉ i'se Sises piya', epi'tɨto' pe iya. 	 A oto mężowie nieśli na łożu człowieka powietrzem ruszonego, i szukali, jakoby go wnieść i postawić przed nim.


Asa'rɨ wʉi ennoko tʉpo mɨrɨ yau, mɨrɨ tʉnɨnse Sises utɨ'pʉ Kiyarari pona. 	 A po dwóch dniach wyszedł stamtąd i szedł do Galilei.


Sises uya, “Ɨiwano' kon pe serɨ main esi'pʉ mɨrɨ, urɨ iwano' pe pen,” ta'pʉ. 	 Odpowiedział Jezus i rzekł: Nie dla mnie się ten głos stał, ale dla was.


Tʉron nɨ Sapa' a'tai, tu'ke rɨ anpisin pe Antiyo' pon kon amʉra'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta' Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas usaurokʉ etase'na Itepuru Sises pɨ'. 	 A w drugi sabat niemal wszystko miasto się zgromadziło na słuchanie słowa Bożego.


Ɨnʉ' rɨ Mosi' winon main awɨron pen wɨpɨtʉ'pʉ usentu'man pʉra rɨ ipɨ', asa'ron kon mɨrɨ pe pʉra osorʉwawon kon uya tʉnene'pʉ kon ɨri kupʉ iya ekamasa' pɨ'. 	 Kto by odrzucił zakon Mojżeszowy, bez miłosierdzia za świadectwem dwóch albo trzech umiera.


Ɨ'rɨ pe ken iyesi to' tonpa ton uya apurɨto' pʉra iyesi yau? To' uya apurɨto' pʉra iyesi uya Papa e'to' tʉusauro'sa' awɨrɨ pʉra kupʉ? 	 Bo cóż na tem, jeźli niektórzy nie uwierzyli? Azaż niedowiarstwo ich niszczy wiarę Bożą?


Mɨrɨpan uya ekama'po'pʉ, “Nai ton?” tukai'. Sises uya eikʉ'pʉ, “Ɨnʉ' rɨ kʉ'wɨnɨi, iyemari'masa' uri'san kʉsekumankai, ama' pe kesii, kasi pe ka'pon pɨ' kasaurokʉi, 	 I rzekł mu: Których? A Jezus rzekł: Nie będziesz zabijał, nie będziesz cudzołożył, nie będziesz kradł, nie będziesz mówił fałszywego świadectwa;


Utonpa ton, uyewan e'to' i'se mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉremato' Papa pɨ' esi Esuwerʉ amʉ' epika'tɨto' pe. 	 Bracia! przychylna wola serca mego i modlitwa, którą czynię do Boga za Izraelem, jestci ku zbawieniu.


“Kɨsenuminkatʉu urɨ uya ikʉipʉnʉ ena' ɨyeseru'tɨ kon tukai', Mosi' rɨken kʉrɨ rɨ ɨyeseru'tɨnin kon, kʉrɨ rɨ anapurɨ'pʉ kon. 	 Nie mniemajcie, abym ja was miał oskarżać przed Ojcem; jestci, który skarży na was, Mojżesz, w którym wy nadzieję macie.


Ɨ'rɨ ta imenukasa' itekare uya? “Epʉra'an uya Papa apurɨ'pʉ, mɨrɨ pɨ' ipokena' pe iyesi,” ta'pʉ ipɨ'. 	 Albowiem cóż Pismo mówi? Uwierzył Abraham Bogu i przyczytano mu to za sprawiedliwość.


Mɨrɨ a'tai, Era' mɨrɨ awonsi'kɨ isoisaai amʉ' uya Sises sapema'pʉ. E'neimapɨtʉ pe to' usennaka'pʉ ipɨ', mɨrɨpan pontɨ'pʉ to' uya epe'kena' kuru pon ya', mɨrɨpan na'po'pʉ to' uya Paire' piya'. 	 Ale wzgardziwszy nim Herod z żołnierstwem swem i naśmiawszy się z niego, oblekł go w szatę białą i odesłał go zaś do Piłata.


To' uya si a'ko pe eke iwa pata epokapʉ esi'pʉ mɨrɨ tʉutɨto' kon ya', e'tane Sises e'kupʉ'pʉ to' entawon ya' parɨ tʉutɨ pe itese'. 	 I przybliżył się ku miasteczku, do którego szli, a on pokazywał, jakoby miał dalej iść.


Ka'pon amʉ' wapiya iye'sara'tɨsa' kon tʉrawaso pe uyee'pʉ tepe'pʉ kon epose'na. To' e'kupʉ'pʉ eke pe parɨ pʉrata eporo tʉuya'nokon tukai', e'tane to' uya tikin nɨ rɨ marɨ pʉrata pun eporo'pʉ. 	 Przyszedłszy też i pierwsi, mniemali, że więcej wezmą; ale wzięli i oni, każdy z nich, po groszu.


Kʉrɨ rɨ uriya' Kʉrai Sises yau ɨwesi kon mɨrɨ, iyekonekasa' rʉ'pʉ upu'ketʉ kon pe Papa winon pe—iyawɨron pe, wakʉ mɨrɨ awonsi'kɨ uye'manin kon pe. 	 Dlatego między wami wiele jest słabych i chorych, i niemało ich zasnęło.


Papa winon pe pʉra pʉse rɨ ka'pon uye'sa' a'tai, ɨ'rɨ kupʉ iya pen,” ta'pʉ iya. 	 Być ten nie był od Boga, nie mógłciby nic uczynić.


Tikin nɨ ɨwe'to' kon Iya'kwarʉ iwano' yau enkurunpatɨ' kuru tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' na'si'ai'ne' poro. 	 Starając się, abyście zachowali jedność ducha w związce pokoju.


Tʉweyu nin si i'se a'sinin ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ mɨrɨ, mɨrɨpan ewomʉ'pʉ Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas pokon rakʉi' iye'sekunka'pʉ e'tɨtɨtɨ'kai'ma. 	 A kazawszy zaświecić, wpadł tam, a drżąc przypadł do nóg Pawłowi i Syli:


E'tane iweyu uye'to' oton temari'masen kasa te'sen anʉnto' oton ipoitorʉ ton piyapai; mɨrɨ a'tai to' userumato' oton tenta'nai' pʉra,” ta'pʉ iya. 	 Lecz przyjdą dni, gdy oblubieniec odjęty będzie od nich; tedy w one dni pościć będą.


Apʉne pʉra ekama uya ɨpɨ'nokon; uyento' auya'nokon oton pen nɨ kanan serɨ enta', ‘Pori' pe rɨ kʉrɨ rɨ nʉye'ai'ne' Itepuru ese' yau esi,’ ta auya'nokon pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ Sises uya. 	 Albowiem powiadam wam, że mię nie ujrzycie od tego czasu, aż rzeczecie: Błogosławiony, który idzie w imieniu Pańskiem.


Ɨko'manse'na itɨ'pʉ Ka'paneyan pona, Nasare' tʉnɨnse. Mɨrɨ pata esi'pʉ mɨrɨ parau ku'pɨri piyau Sepuran mɨrɨ awonsi'kɨ Na'tari nono airɨ. 	 A opuściwszy Nazaret, przyszedł, i mieszkał w Kapernaum, które jest nad morzem w granicach Zabulonowych i Neftalimowych;


Kairau amʉ' usene'pʉ kaware amʉ' e'kamasa' te'wɨto' kon pe a'taino kasa, to' i'pai po'ne korʉ pun konekasa' waraino aro', kʉron tato' amʉ' esi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ to' emʉ' usene'pʉ ka'pon amʉ' emʉ' kasa. 	 A kształt onych szaraóczy podobny był koniom zgotowanym do bitwy, a na głowach ich były jakoby korony podobne złotu, a twarze ich jako twarze ludzkie;


Sises mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton uya Ka'paneyan pata eposa' a'tai, Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' te'masen amʉranʉ'nin nan uyee'pʉ Pi'ta piya', mɨrɨpan kon uya ekama'po'pʉ, “Ɨti'saai kon pe' Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' tʉuse'masen?” ta'pʉ to' uya. 	 A gdy przyszli do Kapernaum, przystąpili do Piotra ci, którzy podatek wybierali, i rzekli: Izali nauczyciel wasz nie daje podatku?


Enki'sa amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ pon ton nɨ Paarʉ napurɨpɨtʉ'pʉ rɨ apɨtʉ'pʉ to' uya e'ne' ton piya' to' epi'tɨpɨ'nin pe. Mɨrɨ a'tai, to' eparan apai to' usepi'tɨpɨtʉ'pʉ, makoi a'kwarʉ uya to' nonkapɨtʉ'pʉ. 	 Tak iż na chore przynoszono chustki albo przepaski od ciała jego, i odchodziły od nich choroby, i duchowie źli wychodzili z nich.


Ka'pon amʉ' uye'to' oton wʉi enu uyepʉ winɨ, wʉi enu utɨ winɨ, wʉi enu enwo'netʉ winɨ, wʉi enu kamisi winɨ, mɨrɨpan kon ereutato' oton enta'nan pɨ' Papa e'to' esa' wannɨ pe yau. 	 I przyjdą drudzy od wschodu i od zachodu, i od północy, i od południa, a usiądą za stołem w królestwie Bożem.


“E'tane si, ɨmɨrɨ'nokon, ɨnʉ' pe ken si esi mʉkayatʉu?” ta'pʉ Sises uya. 	 I rzekł im: A wy kim mię być powiadacie?


E'tane ɨ'rɨ ken nɨkayan imenukasa' itekare? “Uri'san poitorʉ pe te'sen mɨrɨ awonsi'kɨ imʉre inonkakɨ, apʉne pʉra poitorʉ pe te'sen mʉre uya ɨnʉ' enawon pen mʉre pokon pe inonkasa' rʉ'pʉ anʉmʉ pen mɨrɨ,” tawon. 	 Ale co mówi Pismo? Wyrzuć niewolnicę i syna jej; albowiem nie będzie dziedziczył syn niewolnicy z synem wolnej,


“I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; Epʉra'an entu rawɨrɨ rɨ, urɨ esi!” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Rzekł im Jezus: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Pierwej niż Abraham był, jam jest.


Itepuru apiyo' pe esi'pʉ se pe rɨ tenai', tʉukaranpɨ'se nɨrɨ, sa'man pe rɨ Esuwerʉ amʉ' uya ukota'ma tane. 	 Służąc Panu ze wszelką uniżonością i z wielą łez i pokus, które na mię przychadzały z zasadzek żydowskich.


Ipoitorʉ ton uya serɨ ensa' a'tai, to' usewansiuka'pʉ, to' uya ekama'po'pʉ, “Nai kasa si pi' e' useketa inke pʉra rɨ?” ta'pʉ to' uya. 	 A ujrzawszy to uczniowie, dziwowali się, mówiąc: Jakoć prędko uschło to figowe drzewo!


Uya'kɨron kon uya uyarɨ'pʉ uyemiyatʉ pɨ' Tamaskas pona, apʉne pʉra a'kwa uya uyenkasi'panʉ'sa' pɨ' itenu pʉra urɨ tʉku'se. 	 A gdym nie widział przed jasnością światłości onej, będąc prowadzony za rękę od tych, co ze mną byli, przyszedłem do Damaszku.


Tamas nin si (Titimas tato' ipɨ'), 12 kaisaron kon tonpa pʉra iyesi'pʉ, tʉtonpa ton koro'tau Sises uye'sa' a'tai to' piya'. 	 A Tomasz, jeden ze dwunastu, którego zowią Dydymus, nie był z nimi, gdy był przyszedł Jezus.


Ɨnʉ' nʉkupʉ'pʉ pen nɨ ku'sa' uya pʉra iyesi yau to' koro'tau, tʉmakooi ke tesi kon pɨ' ɨri pe to' nesii'no pen nɨ. E'tane si serɨ eke tʉrawaso amʉ' kupʉ uya ensa' to' uya, e'tane si asa'rɨ rɨ marɨ urɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ukʉipʉnʉ ewaruma'tɨsa' to' uya. 	 Bym był tych uczynków nie czynił między nimi, których żaden inszy nie czynił, grzechu by nie mieli; lecz teraz i widzieli i nienawidzili i mnie, i Ojca mego.


Ɨnʉ' uya rɨ tʉuko'manto' ɨnka miyarɨ parɨ, ipɨ' tʉusewankamai'? 	 I któż z was troskliwie myśląc, może przydać do wzrostu swego łokieć jeden?


Miyarɨ rɨ, to' usenuminka kasa pʉra rɨ Papa i'tunin pe e'nɨto' enkurunpanin pe, to' nonkasa' iya iye'to' awɨrɨ pʉra to' usenuminkato' ya', tʉku'sen pen nɨ ku'to' pe to' uya. 	 A jako się im nie upodobało mieć w znajomości Boga, tak też Bóg je podał w umysł opaczny, aby czynili, co nie przystoi;


Ɨyenpoikasa' uya to' ena', mɨrɨ kupʉ uya miyarɨ rɨ, ui'nʉnkato' auya e'to' pe to' iwano' pe, urɨ rɨ nɨrɨ si e'to' pe to' yau,” tukai' iwɨpʉrema'pʉ. 	 I uczyniłem im znajome imię twoje i znajome uczynię, aby miłość, którąś mię umiłował, w nich była, a ja w nich.


Asa'rɨ rɨken wʉi e'ku'ka'sa' esi'pʉ To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ A'sarutanʉ'sa' Pen Pʉreti Pɨ' Enta'nan Weyu e'seporo rawɨrɨ, mɨrɨ pɨ' Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan esi'pʉ ama'ai Sises a'sito' tʉuya'nokon ipɨkɨrɨ warinpa pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ iwɨto' pe tʉuya'nokon. 	 A po dwóch dniach była wielkanoc, święto przaśników; i szukali przedniejsi kapłani i nauczeni w Piśmie, jakoby go zdradą pojmawszy, zabili.


Sapa' e'seposa' a'tai, to' enupa pɨ' iye'sara'tɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau. Tu'ke rɨ ka'pon amʉ' esi'pʉ mɨrɨ yau, mɨrɨpan eta tʉuya'nokon a'tai, tanporon kon nɨ usewansiuka'pʉ. “Nai yau serɨ ton eporo'pʉ pʉse rɨ ka'pon uya?” tukai' to' usekama'popɨtʉ'pʉ. “Ɨ'rɨ rɨ pu'ketʉ ke irepasa' pe iyesi? Ɨ'rɨ kasa rɨ eke rɨ Papa tʉrawasooi kupʉ iya? 	 A gdy przyszedł sabat, począł uczyć w bóżnicy, a wiele ich słuchając, zdumiewali się i mówili: Skądże temu to wszystko? a co to za mądrość, która mu jest dana, że się i takie mocy dzieją przez ręce jego?


Apurɨ auya pʉra pe' iyesi urɨ esi ikʉipʉnʉ yau, ikʉipʉnʉ nɨrɨ esi uyau? Main sekamayai'ne' ɨpɨ'nokon esi uiwano' pen e'tane ikʉipʉnʉ, uyau nʉko'manyai'ne' uya tʉtʉrawasooi kupʉ mɨrɨ. 	 Nie wierzysz, iżem ja w Ojcu, a Ojciec we mnie? Słowa, które ja do was mówię, nie od samego siebie mówię, lecz Ojciec, który we mnie mieszka, on czyni sprawy.


Ta'pʉ tʉuya awɨrɨ rɨ pena pu'kena' amʉ' poro rɨ. 	 Tak jako mówił przez usta świętych proroków swoich, którzy byli od wieku:


“I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; serɨ non po ɨ'rɨ rɨ auronsa' auya'nokon a'tai, Epʉn po kanan Papa uya auromʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ non po ɨ'rɨ rɨ eukasa' auya'nokon a'tai, Papa uya kanan euka Epʉn po. 	 Zaprawdę powiadam wam: Cokolwiek byście związali na ziemi, będzie związane i na niebie; a co byście rozwiązali na ziemi; będzie rozwiązane i na niebie.


Serɨ ta'pʉ iya, se kasa uma'tato' oton ta tʉuya ekama pe rɨ. 	 (A mówił to, oznajmując, jaką śmiercią miał umrzeć.)


“Ɨ'rɨ ken kupʉ uya i'se me'atʉu ɨiwano' kon pe?” ta'pʉ iya. 	 A on im rzekł: Cóż chcecie, abym wam uczynił?


“Wakʉ pe yʉi iku'kɨ; mɨrɨ a'tai, wakʉ pe iteperu esi mɨrɨ. Mɨrɨ pe pʉra, ɨri pe yʉi iku'kɨ; mɨrɨ a'tai, ɨri pe rɨ iteperu esi mɨrɨ, apʉne pʉra yʉi usi'tu mɨrɨ iteperu winɨ. 	 Czyócież albo drzewo dobre, i owoc jego dobry; albo czyńcie drzewo złe, i owoc jego zły; albowiem z owocu drzewo poznane bywa.


To' uya kasi pe rɨ Si'tipʉn eseru'tɨsa' tʉuya'nokon nʉ'pʉ ekama'pʉ Konsʉrʉ amʉ' pɨ'. “Iyereuta pʉra rɨ pʉse rɨ usauro'nɨ pɨ' man ɨri pe use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main, Mosi' winon pɨ'. 	 I stawili fałszywych świadków, którzy rzekli: Ten człowiek nie przestaje mówić słów bluźnierczych przeciwko temu świętemu miejscu i zakonowi.


Tepi' enu'sa' pʉra iyesi tʉpun yau Epʉn pona, e'tane Tepi' uya ta'pʉ, “‘Itepuru uya ta'pʉ uyepuru pɨ'; “Uyenwo'netʉ winɨkʉi' ereutatanʉ'kɨ Itepuru pe ɨwesi pa, 	 Albowiemci Dawid nie wstąpił do nieba, lecz sam powiada: Rzekł Pan Panu memu, siądź po prawicy mojej,


12,000 kaisa rɨ a'si'sa' kon esi'pʉ Isuta ko' amʉ', 12,000 kaisa rɨ Rupen ko' amʉ', 12,000 kaisa rɨ Kiyatʉ ko' amʉ', 	 Z pokolenia Judowego dwanaście tysięcy popieczętowanych; z pokolenia Rubenowego dwanaście tysięcy popieczętowanych; z pokolenia Gadowego dwanaście tysięcy popieczętowanych;


Tanporon kon ka'pon amʉ' usi'tu'pʉ a'pɨtʉ i'se, apʉne pʉra meruntɨ epa'ka pɨ' piyapai, mɨrɨpan uya tanporo to' epi'tɨpɨtʉ pɨ'. 	 A wszystek lud szukał, jakoby się go dotknąć; albowiem moc wychodziła z niego, i uzdrawiała wszystkich.


Se si esi pʉreti Epʉn poi iu'tɨsa'. Ɨku tʉpo atamokori kon amʉ' erikʉ'pʉ na'ne' waraino pen. Kʉrɨ serɨ ɨ'nin uko'manto' oton tɨwɨrɨ rɨ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Tenci jest chleb on, który z nieba zstąpił, nie jako ojcowie wasi jedli mannę, a pomarli; kto je ten chleb, żyć będzie na wieki.


“Urɨ kʉrɨ rɨ Arʉ'pa mɨrɨ awonsi'kɨ Omeka,” ta Itepuru Papa Meruntɨ pe kuru te'sen ye' uya, “moro te'sen, moro iye'sa' rʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuye'ton,” uya ta. 	 Jam jest Alfa i Omega, początek i koniec, mówi Pan, który jest i który był, i który przyjść ma, on Wszechmogący.


Itɨ'pʉ ewarupɨ nau Sises piya', mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Ina uya ɨi'tu, Rapai, Papa nennoko'pʉ pe. Ɨnʉ' uya rɨ i'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ mʉku'ai'ne', Papa pʉra iye'tane tʉpiyau,” ta'pʉ iya. 	 Ten przyszedł do Jezusa w nocy i rzekł mu: Mistrzu! wiemy, żeś przyszedł od Boga nauczycielem; bo nikt tych cudów czynić nie może, które ty czynisz, jeźliby Bóg z nim nie był.


Mɨrɨ koro'tau, ipoitorʉ ton uya Sises pɨ', “Rapai, enta'nakɨ,” ta'pʉ. 	 A tymczasem prosili go uczniowie, mówiąc: Mistrzu! jedz.


To' ekama'po'pʉ iya, “Sises pe' esi Kiyarari ko' pe?” tukai', 	 Tedy Piłat usłyszawszy o Galilei, pytał, jeźliby był człowiekiem Galilejskim?


Mɨrɨpan ipoitorʉ ton utɨ'pʉ itekare ekamase'na mɨ awɨrɨ rɨ, mɨrɨpan Itepuru e'tʉrawasoma'pʉ to' a'kɨrɨ, mɨrɨpan i'napai rɨ tʉmaimu to' nekamanʉ esi ekamanin pe i'tuto' ipɨkɨrɨ eke ton tʉrawaso kupʉ'pʉ iya. 	 A oni wyszedłszy kazali wszędy, a Pan im pomagał, i słowa ich potwierdzał przez cuda, które czynili.


Tekama'popɨtʉ pɨ' rɨ to' e'tane, iye'mʉ'sa'kasa' uya ta'pʉ to' pɨ', “Ɨnʉ' rɨ ɨ'koro'tawon kon esi yau imakooi pʉra, tɨwɨ si asara'tɨi'nokon tɨ' ke iwɨnɨ pɨ',” ta'pʉ iya. 	 A gdy się go nie przestawali pytać, podniósł się, rzekł do nich: Kto z was jest bez grzechu, niech na nią pierwszy kamieniem rzuci.


Kane ku! Uko'man nɨto' ɨri yau eri'sa'; nai kasa iyau rɨ marɨ uko'man nɨ pɨ' e'nɨ? 	 Nie daj tego Boże! albowiem którzyśmy umarli grzechowi, jakoż jeszcze w nim żyć będziemy?


Serɨ pe rɨ, serɨ non pon kon uya uyene pʉra iyena, mɨrɨ e'tane uyento' auya'nokon oton. Apʉne pʉra uko'mamʉ pɨ', ɨmɨrɨ'nokon nɨ marɨ uko'manto' oton. 	 Jeszcze maluczko, a świat mię już więcej nie ogląda; lecz wy mię oglądacie; bo ja żyję, i wy żyć będziecie.


mɨrɨpan uya to' ekama'po'pʉ, “Wakʉ A'kwarʉ pe' mepotantʉu Sises apurɨsa' auya'nokon a'tai?” tukai'. “Kane, Wakʉ A'kwarʉ esi moro tukai' ina uya i'tusa' pʉra rɨ man,” tukai' to' uya imaimu eikʉ'pʉ. 	 Rzekł do nich: Izaliście wzięli Ducha Świętego, uwierzywszy? A oni mu rzekli: Owszemeśmy ani słyszeli, jeźli jest Duch Święty.


Papa apurɨpɨ'to' esi yau, iyau, Papa uya rɨ nɨrɨ tʉmu apurɨpɨtʉ mɨrɨ tʉyau, inke pʉra apurɨpɨtʉ iya mɨrɨ. 	 A ponieważ Bóg uwielbiony jest w nim, tedy go też Bóg uwielbi sam w sobie, i wnetże uwielbi go.


Umaimu a'si'tɨ'. Urɨ, Paarʉ uya apana'tɨ kon, ɨyun kon pi'pɨ puturʉka auya'nokon pe iyesi yau, Kʉrai esi mɨrɨ ɨnʉ' pe pʉra rɨ ɨpona'nokon. 	 Oto ja Paweł mówię wam, iż jeźli się obrzezywać będziecie, Chrystus wam nic nie pomoże.


Mɨrɨpan uri'san uya tʉ'tuna'kwaai yen nɨmɨ'pʉ, iyenna'po'pʉ pata pona, mɨrɨpan uya ka'pon amʉ' pɨ' ta'pʉ mɨrɨ yau, 	 I zostawiła ona niewiasta wiadro swoje, a szła do miasta i rzekła onym ludziom:


A'ne' pe iyesi uya ka'pon amʉ' puru'pʉ, mɨrɨpan kon uya Papa ese' pa'nʉkʉ'pʉ, tanporo serɨ paran amʉ' esa' pe te'sen. E'tane tʉmakooi kon apai era'tɨpai pʉra to' esi'pʉ apurɨpɨ'se'na. 	 I byli upaleni ludzie gorącością wielką, i bluźnili imię Boga, który ma moc nad temi plagami; wszakże nie pokutowali, aby mu chwałę dali.


Iporo mɨrɨ awonsi'kɨ itese' iwano' pe wakʉ nonkasa' eposa' man innennoko'san pe e'nɨto' pe, ka'pon amʉ' ne'nin pe e'nɨto' pe Esuwerʉ amʉ' pen koro'tapai imaimu awɨron pe to' e'to' pe apurɨto' to' uya winɨ. 	 Przez którego wzięliśmy łaskę i urząd apostolski ku posłuszeństwu wiary między wszystkimi narody, dla imienia jego;


“5 kaisaron kon pe' toron amʉ' tʉkʉrʉpo'pomasan pen asa'ron pʉrata pun kaisa rɨ? E'tane tikin nan nɨ to' tonpa pu'tɨka'nʉkʉ Papa uya pʉra iyesi. 	 Izali pięciu wróblików nie sprzedają za dwa pieniążki? Wszakże jeden z nich nie jest w zapamiętaniu przed obliczem Bożem.


apʉne pʉra tanporo ɨmɨrɨ'nokon ipokon pe iyenasa' kon ɨyepa'taisima kon yau Kʉrai ya' epontɨsa' mɨrɨ Kʉrai ke. 	 Bo którzykolwiek jesteście w Chrystusa ochrzczeni, w Chrystusaście się oblekli.


Ene auya'nokon ka'pon koneka Papa uya wakʉ pe inkupʉnʉ winɨ, inapurɨnʉ winɨ rɨken pen. 	 A widzicież, iż z uczynków usprawiedliwiony bywa człowiek, a nie z wiary tylko.


Uyapurɨpɨ'to' warinpa uya pen, e'tane moro iyesi mɨrɨ iwarinpanin; kʉrɨ rɨ kʉrɨ rɨ eseru aimenkanin. 	 Jać nie szukam chwały mojej; jest ten, który szuka i sądzi.


“Nai apurɨto' auya'nokon ike?” ta'pʉ iya tʉpoitorʉ ton pɨ'. Tetʉipɨtʉ kon pe rɨ, tʉusewansiuka kon pe rɨ to' usekama'po'pʉ, “Ɨnʉ' si pʉse? A'setun mɨrɨ awonsi'kɨ tuna esereme'nin, mɨrɨpan ton esi imaimu awɨrɨ!” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy im rzekł: Gdzież jest wiara wasza? A bojąc się, dziwowali się, mówiąc jedni do drugich: Któż wżdy jest ten, że i wiatrom rozkazuje i wodom, a są mu posłuszne?


Utonpa, a'sisa' pe te'sen Aresta'kos miyarɨ ta pɨ' man ɨpɨ'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ Ma', Panapas e'se uya nɨrɨ. (Ipɨ' ayauro'kato' kon epokaa'pʉ auya'nokon; ɨpiya'nokon iye'sa' yau, mereutanʉ'tʉi'.) 	 Pozdrawia was Arystarchus spółwięzieó mój i Marek, siostrzeniec Barnabaszowy, (o któremeście wzięli rozkazanie: Jeźliby do was przyszedł, przyjmijcież go.)


“E'tane ekama uya ɨpɨ'nokon uyetayatʉi'ne' nan: ɨyeyaton kon i'nʉnkatɨ', ɨyewaruma'tɨnin kon pɨ' wakʉ iku'tɨ'. 	 Ale wam powiadam, którzy słuchacie: Miłujcie nieprzyjacioły wasze, czyńcie dobrze tym, którzy was mają w nienawiści.


Serɨ pe si pori' pe e'ai', ɨiwano' kon pe ekota'man nʉ'pʉ pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ upun yau nin si arʉ'tɨ uya ipʉra na'ne' Kʉrai ekota'ma'pʉ airɨ, ipun pɨkɨrɨ, so'si pe na'ne'. 	 Który się teraz raduję w doległościach moich dla was i dopełniam ostatków ucisków Chrystusowych na ciele mojem za ciało jego, które jest kościół.


Main, Mosi' winon e'tʉrʉ rawɨrɨ, makoi esi'pʉ non po. E'tane makoi mɨrɨ tato' pʉra iyesi main pʉra na'ne' airɨ. 	 Albowiem aż do zakonu grzech był na świecie; ale grzech nie bywa przyczytany, gdy zakonu nie masz.


Iso'saya esi'pʉ Ise'konaya mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon non kʉipʉnʉ pe. To' eyaton non uya Esuwerʉ amʉ' a'sisa' arɨ a'tai'ne Paperan pona. 	 A Jozyjasz spłodził Jechonijasza i braci jego podczas zaprowadzenia do Babilonu.


Esuwerʉ amʉ' uya ta'pʉ, “Main esanon ina, mɨrɨ awɨrɨ ima'tato' pe rɨ iyesi, apʉne pʉra Papa Mumu pe iye'kupʉ pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 Odpowiedzieli mu Żydowie: Myć zakon mamy i według zakonu naszego ma umrzeć; bo się czynił Synem Bożym.


E'tane ekama'po uya: To' uya pe' eta pʉra iyesi'pʉ? A'tai kanan ma: “To' maimu utɨsa' siya rɨ non awɨrɨ, to' maimu utɨsa' non u'matʉ ya' rɨ,” tasa'. 	 Ale mówię: Izali nie słyszeli? i owszem na wszystkę ziemię wyszedł głos ich i na kończyny okręgu ziemi słowa ich.


“Papa Mumu pe ɨwesi yau, ata'mo'kakɨ, apʉne pʉra iye'menukasa': “‘Tinserʉʉi ton apiyo'ma iya ɨpɨ', mɨrɨpan kon uya temiyatʉ kon yau ayanʉmʉ tɨ' pona a'ta wɨnɨ auya namai',’ tawon,” ta'pʉ Makoi uya ipɨ'. 	 I rzekł mu: Jeźliś jest Syn Boży, spuść się na dół, albowiem napisano: Iż Aniołom swoim przykazał o tobie, i będą cię na rękach nosili, abyś snać nie obraził o kamień nogi swojej.


Asa'rɨ wʉipiya e'to' airɨ, Paarʉ uko'mamʉ'pʉ tʉne'manʉ ɨutɨ tau, tikin nɨ'ne tʉuye'san ereutanʉkʉ'pʉ iya to' auro'kato' pe tʉuya. 	 I mieszkał Paweł przez całe dwa lata w najemnej gospodzie swojej, i przyjmował wszystkich, którzy przychodzili do niego;


Sises ɨnenpai iyesi'pʉ, e'tane to'ken nʉ'kwɨ iyesi'pʉ tu'kan kon ka'pon amʉ' koro'tau. To'ken nʉ'kwɨ iyesi wenai, ene iya poken pʉra iyesi'pʉ. 	 I żądał widzieć Jezusa, co by zacz był; lecz nie mógł przed ludem, bo był małego wzrostu.


Ipoitorʉ ton uya ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ pe ken si iyesi pɨ' Main pɨ' enupanin nan uya Iraisa kuru uye'to' oton wapiya ta?” ta'pʉ to' uya. 	 I pytali go uczniowie jego, mówiąc: Cóż tedy nauczeni w Piśmie powiadają, że ma Elijasz pierwej przyjść?


“Ipokena' Papai, orʉ uya ɨi'tu pʉra iye'tane, ɨi'tu uya. Uyenno'sa' auya tukai' nɨrɨ pʉsamoro uya i'tu. 	 Ojcze sprawiedliwy! i świat cię nie poznał; alem ja cię poznał, a i ci poznali, żeś ty mię posłał.


Ɨ'rɨ pe iyesi serɨ ku'sa' iya yau eke pe tʉku'to' ipɨ' usi'tuto' pe tʉusentu'mato' ton ipɨ', inkoneka'san pena eke pe to' e'to' pe— 	 A iżby znajome uczynił bogactwo chwały swojej nad naczyniem miłosierdzia, które zgotował ku chwale;


Kin upokoita'pʉ tʉusaurokʉ'pʉ pɨ' ipan pe, e'tane, apʉne pʉra ikupʉ uya kuru tasa' tʉuya rʉ'pʉ pɨ' tʉnkɨ'ma'san pana airɨ, inurunpa iya poken pʉra iyesi'pʉ. 	 I zasmucił się król bardzo, wszakże dla przysięgi i dla spółsiedzących nie chciał jej odmówić.


Mɨrɨ yau, ka'pon esi'pʉ, Sa'kiyas itese'. Kʉrɨ rɨ esi'pʉ mɨrɨ pʉrata amʉranʉ'nin nan epuru pe, mɨrɨpan esi'pʉ ipʉrataaikena' pe. 	 A oto mąż, którego zwano imieniem Zacheusz, który był przełożony nad celnikami, a ten był bogaty.


Tʉron kon ka'pon amʉ' uya to' auro'kasa' esi'pʉ ɨmɨrɨ pɨ' tanporo Esuwerʉ amʉ' enupasa' auya Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau tʉuko'mansan to' ereutato' pe Main, Mosi' winon piyapai to' auro'ka'pʉ auya, tʉmunkɨ kon yun pi'pɨ puturʉka to' uya namai', urɨ'nokon eseru awɨrɨ. 	 Ale o tobie wzięli sprawę, że odwodzisz od Mojżesza wszystkich tych Żydów, którzy są między pogany, mówiąc, że nie mają obrzezywać dziatek, ani mają chodzić według ustaw zakonnych.


“Aiko rʉ'kwɨ rɨ pʉrowa a'sarutanʉ'nin e'tʉrawasoma mɨrɨ tanporon iki'masa' yau.” 	 Trochę kwasu wszystko zaczynienie zakwasza.


Tanporo ka'pon amʉ' mɨrɨ yau te'san uya isarɨ ene'pʉ Papa apurɨpɨtʉ pɨ', 	 A widział go wszystek lud chodzącego i chwalącego Boga.


Usauro'nɨ'nokon serɨ ama'aino Papa pu'ketʉ pɨ', ipu'ketʉ tonan tau iye'sa' rʉ'pʉ, uiwano' kon a'kwa pe Papa nʉkupʉ'pʉ pata epiya'tɨ rawɨrɨ rɨ. 	 A każdemu bywa dane objawienie Ducha ku pożytkowi.


Mɨrɨ yau, Paarʉ e'mʉ'sa'ka'pʉ, temiyatʉ ari'ma'pʉ iya, e'pana to' e'to' pe, mɨrɨpan uya, “Utonpa ton, Esuwerʉ amʉ', mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' pen, Papa namanin nan, umaimu etatɨ'! 	 Tedy powstawszy Paweł, a ręką skinąwszy rzekł: Mężowie Izraelscy i którzy się boicie Boga! słuchajcie:


Eka'nʉ'sa' paka ine'tɨ' iwɨnɨ kon pa. Enta'nanpai'nokon umu uye'sa' pɨ'! 	 A przywiódłszy ono tłuste cielę, zabijcie, a jedząc bądźmy weseli.


Sarʉman esi'pʉ Powas kʉipʉnʉ pe, Reyapu esi'pʉ na'ne' isan pe, Powas esi'pʉ Ope' kʉipʉnʉ pe, Ru' esi'pʉ na'ne' isan pe, Ope' esi'pʉ Ise'si kʉipʉnʉ pe, 	 A Salmon spłodził Booza z Rachaby, a Booz spłodził Obeda z Ruty, a Obed spłodził Jessego.


Tʉkʉipʉnʉ kenan kon urɨ'nokon main awɨron pe ukonekanin kon, mɨrɨ pɨ' nin si to' namanin nan urɨ'nokon. Mɨrɨ entai nin si, Epʉn pon Kʉipʉnʉ wannɨ ena' e'tʉn nɨto' pe iyesi mɨrɨ awonsi'kɨ uko'man nɨto' pe! 	 A nadto cielesnych ojców naszych mieliśmy, którzy nas karali, a baliśmy się ich; zaż daleko więcej nie mamy być poddani Ojcu duchów, abyśmy żyli?


Mɨrɨ ema'sa' yau, Isaan uya Sises uyepʉ tekare pɨ' ene'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Pʉse rɨ si Papa iwano' karimeru mʉre, non makooi mo'kanin! 	 A nazajutrz ujrzał Jan Jezusa idącego do siebie, i rzekł: Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata.


Mɨrɨ a'tai, Paarʉ uya to' pɨ' ta'pʉ, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' aukaramʉ kon uyewan nɨ tʉpokoitanʉ'se? Ekonekasa' serɨ uya'sito' pe rɨken pen e'tane uma'tato' pe Surusiran po Itepuru Sises ese' wenai!” ta'pʉ iya. 	 Tedy odpowiedział Paweł: Cóż czynicie płacząc i serce mi psując? Albowiem ja nie tylko być związanym, ale i umrzeć jestem gotowy w Jeruzalemie dla imienia Pana Jezusowego.


Serɨ pata'pʉ pe, iu'tɨ'pʉ Ka'paneyan pona, tʉsan, takon non mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpoitorʉ ton pokon pe. Mɨrɨ yau to' uko'mamʉ'pʉ aka'ne' pe rɨ. 	 Potem zstąpił do Kapernaum, on i matka jego i bracia jego i uczniowie jego, i zamieszkali tam niewiele dni;


Mɨrɨ tʉpo, use'man nɨto' tʉrawasomanin utɨ'pʉ mɨrɨ asanta tawɨrɨ. Ensa' tʉuya a'tai, entaka'pʉ iya iratoi poro. 	 I przydało się, że kapłan niektóry szedł tą drogą, a ujrzawszy go, pominął.


Ise'si nin si esi'pʉ mɨrɨ Tepi' kin pe te'sen kʉipʉnʉ pe. Tepi' esi'pʉ Saraman kʉipʉnʉ pe, Iuraya no'pʉ rʉ'pʉ esi'pʉ na'ne' isan pe, 	 A Jesse spłodził Dawida króla, a Dawid król spłodził Salomona z tej, która była żoną Uryjaszową.


mɨrɨpan kon ereuta'pʉ enpɨ'se'na. 	 A siedząc, strzegli go tam.


Imaimu awɨrɨ to' esi'pʉ, e'tane tiwano' kon pe to' usekama'popɨtʉ'pʉ mɨrɨ pɨ', ɨ'rɨ ta e'kwa pe, “eri'nɨsa' e'mʉ'sa'ka pʉ'kʉ pona rɨ,” ta esi tukai'. 	 A tak oni zatrzymali tę rzecz u siebie, pytając się między sobą, co by to było zmartwychwstać.


Roman amʉ' soisaai ton epuru mɨrɨ awonsi'kɨ ita'kɨrɨ te'san itonpa ton Sises erasuntɨ pɨ' te'san uya tʉrʉ'pʉnʉ amʉ' utɨ i'tu'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon nɨ te'ku'sen ene'pʉ, ipan pe rɨ to' etʉipɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan kon uya, “I'napai rɨ kuru rɨ ka'si, pʉse rɨ esi'pʉ mɨrɨ wa Papa Mumu pe!” ta'pʉ. 	 Tedy setnik i ci, co z nim Jezusa strzegli, widząc trzęsienie ziemi, i to, co się działo, zlękli się bardzo, mówiąc: Prawdziwieć ten był Synem Bożym.


ka'pon amʉ' tʉuma'tato' kon pɨ' tenari'nʉnsan pen nɨ pena iyepa'kaka'sa' kon nɨ mɨrɨ yai, uyepuru kon Sises Kʉrai ese' wenai. 	 Z ludźmi, którzy wydali dusze swe dla imienia Pana naszego, Jezusa Chrystusa.


To' pɨ' ekama'pʉ iya, “Serɨ serɨ iye'menukasa' rʉ'pʉ: Kʉrai uya e'ne' moronkato' oton, mɨrɨpan eri'to' oton, te'mʉ'sa'ka ton pe itosorʉwano wʉi a'tai. 	 I rzekł im: Takci napisano, i tak musiał Chrystus cierpieć, i trzeciego dnia zmartwychwstać;


Ɨ'rɨ ken si ta mɨrɨ a'tai? Ɨri pe pe' Papa esi ta? Pen kuru rɨ! 	 Cóż tedy rzeczemy? Jestże niesprawiedliwość u Boga? Nie daj tego Boże!


“Ka'pon entanʉ'tɨ' tanporon nɨ unku'pɨtʉ'pʉ ekamasa' iya upɨ'. Kʉrai pe pe' si pʉse rɨ esi serɨ?” ta'pʉ iya. 	 Pójdźcie, oglądajcie człowieka, który mi powiedział wszystko, comkolwiek czyniła, nie tenci jest Chrystus?


Kʉrɨ rɨ si pu'kena' maimu awɨron pen esi a'tai, Papa uya ima'tanʉ'to' oton tʉmunkɨ amʉ' koro'tapai,’” ta'pʉ Pi'ta uya to' pɨ'. 	 I stanie się, że każda dusza, która by nie słuchała tego proroka, będzie wygładzona z ludu.


Anpisin ipɨkɨrɨ te'san ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Iwɨtɨ' rɨ!” ta'pʉ to' uya. 	 Albowiem wielki lud szedł za nim, wołając: Zgładź go.


Ɨnʉ' rɨ esi mɨ pe te'ku'sen pe pʉra mʉre na'ne' kasa esi mɨrɨ eke pe Papa pona. 	 Kto się tedy uniży jako to dziecię, tenci jest największym w królestwie niebieskiem.


Papa munkɨ amʉ' ewa'nomato' pe iya irepasa' esi'pʉ to' entai iye'to' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe iye'to' ke irepasa' esi'pʉ tanporo rɨ irʉko' amʉ', tʉponaron kon, tʉmaimuron kon, tʉpataron kon epoi iye'to' pe. 	 Dano jej też walczyć z świętymi i zwyciężać ich. I dana jej moc nad wszelkiem pokoleniem i językiem, i narodem.


Isutas Eskariya', 12 kaisaron kon ipoitorʉ ton tonpa utɨ'pʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton piya', Sises eparankase'na to' ena'. 	 Tedy Judasz Iszkaryjot, jeden ze dwunastu, odszedł do przedniejszych kapłanów, aby im go wydał.


Tʉpon pʉro'pon nin si eno'ma'pʉ iya mɨrɨ, te'sanʉmʉ pe iye'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨpan uyee'pʉ Sises piya'. 	 A on porzuciwszy płaszcz swój, wstał, i przyszedł do Jezusa.


Nekutimas esi'pʉ to' tonpa pe, wapiya ewarupɨ nau itɨsa' rʉ'pʉ Sises piya', 	 I rzekł do nich Nikodem, który był przyszedł w nocy do niego, będąc jeden z nich:


Apʉne pʉra i'naino esi Ita'kwarʉ kaisaron pe pʉra rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ Ita'kwarʉ esi i'naino kaisaron pe pʉra rɨ nɨrɨ. Tʉusewa'nomasan pe rɨ to' esi; i'se ɨwe'to' kon kupʉ auya'nokon poken pʉra rɨ. 	 Albowiem ciało pożąda przeciwko duchowi, a duch przeciwko ciału; a te rzeczy są sobie przeciwne, abyście nie to, co chcecie, czynili.


E'tane wʉi enu enu'sa' a'tai, a'ne' pe ipuru'pʉ iya mɨrɨpan aipʉta'pʉ, apʉne pʉra imi' ton utɨpɨ'sa' pʉra iyesi wenai. 	 A gdy słońce weszło, wygorzało, a iż korzenia nie miało, uschło.


To' uyee'pʉ etase'na, ɨsepi'tɨse'na teparan kon apai'ne. Makoi a'kwarʉ yen pe te'san usepi'tɨ'pʉ. 	 I ci, którzy byli trapieni od duchów nieczystych, byli uzdrowieni.


E'tane Papa, uyamanin nʉ'pʉ entu'pʉ si'kɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ukɨ'ma'pʉ iya wakʉ nonkasa' tʉuya winɨ, esi'pʉ pori' pe 	 Ale gdy się upodobało Bogu, który mię odłączył z żywota matki mojej, i powołał z łaski swojej,


“Utonpa ton, kin Tepi' poro Wakʉ A'kwarʉ usauro'sa' rʉ'pʉ Isutas pɨ' si uta'ku'tɨsa' man. Sises a'si ton kon anin pe iyena'pʉ. 	 Mężowie bracia! musiało się wypełnić ono pismo, które opowiedział Duch Święty przez usta Dawidowe o Judaszu, który był wodzem tych, co pojmali Jezusa;


Mɨrɨ a'tai, tʉtonpa ton kɨ'ma iya, mɨrɨpan uya ta to' pɨ', ‘Epori'manpai'nokon. Uikʉn karimeru itano'masa' rʉ'pʉ eposa' uya man!’ 	 A przyszedłszy do domu, zwołuje przyjaciół, i sąsiadów, mówiąc im: Radujcie się ze mną; bom znalazł owcę, która była zginęła.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ka'pon amʉ' uya e'ne' ton nepʉ'pʉ, asanta ta' to' nonka'pʉ to' uya to' e'kwe' po'ne to' apon po'ne rɨ, Pi'ta utɨ a'kwarʉ'pʉ uya rɨ to' epi'tɨto' pe. 	 Tak że i na ulice wynosili chorych i kładli je na pościelach i łóżkach, aby przynajmniej cieó Piotra przychodzącego zacienił niektórych z nich.


Inke pʉra rɨ etasa' tʉuya a'tai, aiko rʉ'kwɨ makoi a'kwarʉ yen imʉre uri'san uyee'pʉ i'ta piya' ata'mo'kai'. 	 Albowiem usłyszawszy o nim niewiasta, której córeczka miała ducha nieczystego, przyszła i przypadła do nóg jego,


Mɨrɨpan Papa Maimu usekama'pʉ miyarɨ rɨ tu'kan kon pɨ' rɨ tu'ke rɨ Sises apurɨnin nan tu'kanoro epirikʉ'pʉ Surusiran po. Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan nɨ era'tɨ'pʉ tu'ke kuru rɨ Sises uya enupan nɨto' awɨrɨ te'to' kon pe. 	 I rosło słowo Boże, i pomnażał się bardzo poczet uczniów w Jeruzalemie: wielkie też mnóstwo kapłanów było posłuszne wierze.


Mɨrɨpan kon si e'sara'tɨ'pʉ tiwano' kon pe rɨ e'sei'pɨ' nɨ pɨ' ɨnʉ' kuru e'to' oton eke pe tukai'. 	 A wszczął się też spór między nimi o tem, kto by się z nich zdał być większy.


Inke pʉra tepa'taisima'pʉ rʉ'pʉ pe, Sises ekanwaka'pʉ tuna kapai. Mɨrɨ a'tai kuru rɨ, ka' uta'koka'pʉ, mɨrɨpan uya Papa A'kwarʉ u'tɨ ene'pʉ wako'wa kasa, mɨrɨpan uta'si'pʉ ipɨ'. 	 A Jezus ochrzczony będąc, wnet wystąpił z wody, a oto się mu otworzyły niebiosa, i widział Ducha Bożego, zstępującego jako gołębicę, i przychodzącego na niego;


Main ton, “Serɨ rɨken pe,” nɨkayai'ne' uya ekama tʉusi'ki'masen pe te'sen ama—ika'sa' ton pe te'sen—tʉusi'ki'masen ton pen nin si e'to' pe moro. 	 A to też mówi: Jeszcze raz, pokazuje zniesienie rzeczy chwiejących się, jako tych, które są uczynione, aby zostawały te, które się nie chwieją.


E'tane to' utɨsa' pariki'si ta' a'tai, to' eporo to' uya pʉra iyesi'pʉ. Mɨrɨ pɨ' to' enna'po'pʉ ɨsekamase'na, 	 A gdy słudzy przyszli, nie znaleźli ich w więzieniu, co wróciwszy się, oznajmili, mówiąc:


Kamoro eri'pɨtʉ'pʉ pata'pʉ pe, to' no'pʉ rʉ'pʉ erikʉ'pʉ. 	 A na ostatek po wszystkich umarła i ona niewiasta.


Mɨrɨ tetai', Isaan poitorʉ rʉ'san uyee'pʉ, mɨrɨpan kon uya itekepu arɨ'pʉ, iu'na'tɨto' pe tʉuya'nokon tɨ' akasa' uruwai' pe ya'. 	 Co gdy usłyszeli uczniowie jego, przyszli i wzięli ciało jego, i położyli je w grobie.


Mɨrɨ a'tai rɨ, a'sinin uya to' arɨ'pʉ to' ari'po'pɨtʉ'pʉ pata'pʉ korʉkase'na. Inke pʉra rɨ mɨrɨ tʉpo, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas uya kʉrɨ rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ itiwʉ' tawon kon pa'taisima'pʉ. 	 A wziąwszy je onejże godziny w nocy, omył rany ich i ochrzcił się zaraz, on i wszyscy domownicy jego.


Serɨ ton e'kupʉ'pʉ Pe'tani pata yau, Isotan tuna ratoi po, Isaan uya ka'pon amʉ' pa'taisimato' airɨ. 	 To się stało w Betabarze za Jordanem, gdzie Jan chrzcił.


ka'tawon nɨ mɨrɨ pe pʉra i'nawon nɨ, mɨrɨ pe pʉra ɨ'rɨ rɨ tanporo ika'sa' yawon, uya pantakan pʉra rɨ iyesi Papa uya i'nʉnkan nɨto' apai Kʉrai Sises, uyepuru kon yau na'ne'. 	 Ani wysokość, ani głębokość, ani żadne insze stworzenie nie będzie nas mogło odłączyć od miłości Bożej, która jest w Jezusie Chrystusie, Panu naszym.


Sirɨn pe iyesi'pʉ kamiri' kasa. Ipon esi'pʉ ipan pe rɨ aimu'ne, sino kasa. 	 A było wejrzenie jego jako błyskawica, a szata jego biała jako śnieg.


Papa itese' pɨ' e'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ ukʉipʉnʉ kon iwano' pe eke pe iku'to' nesii inke rɨ, inke rɨ te'sen pe. Amen. 	 A Bogu i Ojcu naszemu niech będzie chwała na wieki wieków. Amen.


Ka'pon pe si tʉusene pɨ', se pe rɨ iyena'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ uma'tan nɨto' maimu awɨrɨ rɨ iyesi'pʉ—kurusu' po rɨ uma'tan nɨto'! 	 I postawą znaleziony jako człowiek, sam się poniżył, będąc posłusznym aż do śmierci, a to śmierci krzyżowej.


Inke pʉra rɨ, Ita'kwarʉ uya ennoko'pʉ rɨmono' ta'. 	 A zaraz Duch wypędził go na puszczą.


“‘to' uya rɨ enpɨtʉ mɨrɨ e'tane wakʉ pe to' uya ene pen nɨ, to' uya rɨ eta mɨrɨ ito'ka'nʉkʉi'ma pʉra rɨ. Mɨrɨ kupʉ to' uya pe iyesi yau, to' era'tɨ nesii'no Papa winɨkʉi', mɨrɨpan kon pɨ' nin nʉsentu'mai'no.’ tasa' iya.” 	 Aby patrząc patrzeli, ale nie widzieli, i słysząc słyszeli, ale nie zrozumieli, by się snać nie nawrócili, a byłyby im grzechy odpuszczone.


Wʉ' piya' ɨuye'sa' kon pen ta'pɨ'sen mɨrɨ awonsi'kɨ apo' nʉpo'tɨnʉ; ewarupɨ ya', ipan ewarupɨ mɨrɨ awonsi'kɨ pana'pan a'setun; 	 Boście nie przystąpili do góry, która się da dotknąć, i do ognia gorejącego, i do wichru, i do ciemności i do burzy,


mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ esi yau wapiyaro' e' pe e'pai, tɨwɨ nesii ɨpoitorʉ kon pe. 	 A ktobykolwiek między wami chciał być pierwszym, niech będzie sługą waszym.


Serɨ serɨ wapiyaro', eke kuru iyawɨrɨ e'nɨto'. 	 To jest pierwsze i największe przykazanie.


Kʉrɨ rɨ ene unene'pʉ esi'pʉ kaikusi kasa, i'ta amʉ' esi'pʉ ene, perʉ tato' i'ta kasa'ne, mɨrɨ awonsi'kɨ inta esi'pʉ rayan mʉta kasa. Urupere uya ene repa'pʉ tʉpana'pano ke tapon ke mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe te'to' ike, ke. 	 A ta bestyja, którąm widział, podobna była rysiowi, a nogi jej jako niedźwiedzie, a gęba jej jako gęba lwia; i dał jej smok moc swoję i stolicę swoję, i moc wielką.


“Se kasa kanan Papa e'to' esa' wannɨ pe esi punwe esi na'ne' kasa ka'pon amʉ' nʉtʉrʉnʉ parau ku'pɨri ka', mɨrɨpan kon uya ɨ'si'tau rɨ moro' amʉ' a'si. 	 Zasię podobne jest królestwo niebieskie niewodowi zapuszczonemu w morze, i ryby wszelkiego rodzaju zagarniającemu.


Sises uya ta'pʉ, “Ka'pon esi'pʉ moro imaminke', tʉtariren mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ rɨ ipon renen tato', epe'kena' ton nɨ. Eke pe rɨ iti'kiyari esi'pʉ. 	 A był niektóry człowiek bogaty, który się obłóczył w szarłat i w bisior, i używał na każdy dzień hojnie.


Sises ewomʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉ'kʉ ta', mɨrɨ yau te'san ka'pon amʉ' usennan pɨ', kʉrʉpo'po pɨ' te'san enpa'ka'pʉ iya. Pʉrata ensimanin nan tepʉrʉʉi mɨrɨ awonsi'kɨ wako'wa amʉ' kʉrʉpo'pomanin nan apon ton nɨ rawoipɨtʉ'pʉ iya. 	 Tedy wszedł Jezus do kościoła Bożego, i wygnał wszystkie sprzedawające i kupujące w kościele, a stoły tych, co pieniędzmi handlowali, i stołki sprzedawających gołębie poprzewracał,


40 kaisa rɨ wʉi Makoi uya i'tupɨ'to' yau pe iyesi'pʉ na'ne'. Iyenta'na'pʉ pen mɨrɨ ton wʉi a'tai, mɨrɨpan iu'matʉ a'tai, iwan pe iyesi'pʉ. 	 I był przez czterdzieści dni kuszony od dyjabła, a nie jadł nic przez one dni; ale gdy się te skończyły, potem łaknął.


Apʉne pʉra wapiya tapɨtʉ pɨ' rɨ e'sa' ɨpɨ'nokon, serɨ pe kanan si takapʉ uya akaramʉi'ma, tu'kan kon nɨ uko'mamʉ Kʉrai kurusukuui eyaton pe. 	 Albowiem wiele ich chodzi, o którychem wam często powiadał, a teraz i z płaczem mówię, iż są nieprzyjaciołmi krzyża Chrystusowego;


Ikupʉ poken iyesi yau, ɨiwano' kon pe ɨwe'to' kon awɨrɨ, ɨko'mantɨ' ɨsɨ pe pʉra tanporon kon pokon pe. 	 Jeźli można, ile z was jest, ze wszystkimi ludźmi pokój miejcie.


Wakʉ pe rɨ iyesi mɨrɨ kuru ɨnku'pai ɨwesi kon a'tai, wakʉ iwano' pe iyesi pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ kasa te'sen pe tɨwɨrɨ rɨ, ɨpiyau'nokon nɨken esi a'tai pen. 	 A dobrać rzecz, pałać miłością w dobrem zawsze, a nie tylko, gdym jest obecnym u was.


“Ekama'potɨ'; mɨrɨ a'tai, ɨyena'nokon nɨ iye'tʉrʉ. Iwarinpatɨ'; mɨrɨ a'tai, eporo auya'nokon. Mʉra'ta iwɨpɨ'tɨ', mɨrɨpan uta'kokato' pe ɨyena'nokon. 	 Proście, a będzie wam dano, szukajcie, a znajdziecie; kołaczcie, a będzie wam otworzono.


Ɨuseta'kasa' kon pʉra iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsɨ rɨ a'kʉre'tɨsa' auya'nokon uyese' wenai, e'tane ɨye'nonkasa' kon pʉra iyesi. 	 I masz cierpliwość, i znaszałeś i pracowałeś dla imienia mego, a nie ustałeś.


Iye'to' pe rɨ iyesi, e'tane anpɨ'pʉ mɨrɨ apʉne pʉra apurɨ pʉra iyesi pɨ', mɨrɨpan ɨmɨrɨ nin si esi mɨrɨ apurɨto' auya winɨ ɨye'mʉ'sa'kasa'. Mɨ pe ke'kupʉi, e'tane enari'nʉnkɨ. 	 Dobrze; dla niedowiarstwa odłamane są, ale ty wiarą stoisz; nie bądźże hardej myśli, ale się bój.


uya tu'ke ite'kwa rɨ serɨ a'tai teposen mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ enta' te'ton a'tai teposen tɨwɨrɨ uko'man nɨto' eporo pʉra iyesi ta pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 Aby nie wziął daleko więcej w tym czasie, a w przyszłym wieku żywota wiecznego.


To' si ene'pʉ iya, ka'pon amʉ' ereutapɨ'sa' tʉwoi, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Pʉsamoro usanon mɨrɨ awonsi'kɨ uyakon non. 	 A spojrzawszy wokoło po tych, którzy koło niego siedzieli, rzekł: Oto matka moja, i bracia moi!


Ɨkʉipʉnʉ kon, Makoi munkɨ pe ɨwesi kon, ɨkʉipʉnʉ kon maimu awɨrɨ e'pai ɨwesi kon. Te'wɨsen ye' kʉrɨ rɨ iyepiya'tɨ'pʉ si'kɨrɨ rɨ, tʉuta'sisen pen nɨ i'napairon pɨ', i'napairon ye' pe pʉra tesi pɨ'. Kasi pe iyesi a'tai, teseru pe rɨ te'sen kupʉ iya mɨrɨ, kasi ye' pe tesi pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ kasi ye' ton kʉipʉnʉ pe tesi pɨ'. 	 Wyście z ojca dyjabła i pożądliwości ojca waszego czynić chcecie; onci był mężobójcą od początku i w prawdzie nie został, bo w nim prawdy nie masz: gdy mówi kłamstwo, z swego własnego mówi, iż jest kłamcą i ojcem kłamstwa.


Mɨrɨ a'tai, imaimu uya non i'ki'ma'pʉ, e'tane si serɨ pe isauro'sa' ikupʉ tʉuya pɨ', “Serɨ rɨken pe non nɨken i'ki'ma uya pen, e'tane ka' rɨ nɨrɨ,” tasa' iya. 	 Którego głos na on czas poruszył był ziemią, a teraz obiecał, mówiąc: Jeszcze ja raz poruszę nie tylko ziemią, ale i niebem.


Tʉron kon uri'sami'si amʉ' uya enpɨtʉ'pʉ ɨnnonsi'kɨ, mɨrɨpan kon koro'tau Meri Mataren, Meri kanan aiko Isens mɨrɨ awonsi'kɨ Isoses san, mɨrɨ awonsi'kɨ Saromi esi'pʉ. 	 Były też i niewiasty z daleka się przypatrując, między któremi była Maryja Magdalena, i Maryja, Jakóba małego i Jozesa matka, i Salome;


Mɨrɨ a'tai nin si to' pana'tɨkaa'pʉ iya mɨrɨ wakʉ pe, “Ʉrasaras eri'sa' kuru rɨ mɨrɨ, tukai'. 	 Tedy im rzekł Jezus jawnie: Łazarz umarł.


Mɨrɨ awonsi'kɨ e'tʉrawasoma tonpa ton Ma', Aresta'kos, Temas mɨrɨ awonsi'kɨ Ʉru' rɨ marɨ nɨkayan. 	 Marek, Arystarchus, Demas, Łukasz, pomocnicy moi.


Serɨ ton main pɨkɨrɨ, Esuwerʉ amʉ' kanan epantakapɨtʉ'pʉ. 	 Tedy się stało znowu rozerwanie między Żydami dla tych słów.


Kamoro asanta tau na'ne' nan esi Papa Maimu etanin nan. Mɨrɨpan nin si, makoi uyepʉ to' ewan yawon main mo'kai', to' uya apurɨ namai', mɨrɨpan kon epika'tɨ namai'. 	 A którzy podle drogi, ci są, którzy słuchają, zatem przychodzi dyjabeł, i wybiera słowo z serca ich, aby uwierzywszy, nie byli zbawieni.


E'tane nin si Piri' nekamanʉ wakʉ itekare, Papa e'to' esa' wannɨ pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Sises Kʉrai ese' ekareei apurɨsa' to' uya a'tai, warawoti'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ uri'sami'si amʉ' epa'taisima'pʉ. 	 A gdy uwierzyli Filipowi, opowiadającemu królestwo Boże i imię Jezusa Chrystusa, chrzcili się mężowie i niewiasty.


Ipoitorʉ ton uya ekama'po'pʉ ɨ'rɨ ta e'kwa pe serɨ panton esi tukai'. 	 I pytali go uczniowie jego, mówiąc: Co by to było za podobieństwo?


Mɨrɨ ko'mamiri pe rɨ, Sises uya, “Iratoi pona utɨnpai'nokon,” ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ'. 	 I rzekł do nich w tenże dzień, gdy już był wieczór: Przeprawmy się na drugą stronę.


Paperan pona Esuwerʉ amʉ' a'sisa' asa' to' eyaton non uya a'tai: Ise'konaya esi'pʉ Siya'tiyerʉ kʉipʉnʉ pe, Siya'tiyerʉ esi'pʉ Userupaperʉ kʉipʉnʉ pe, 	 A po zaprowadzeniu do Babilonu Jechonijasz spłodził Salatyjela, a Salatyjel spłodził Zorobabela.


Erasu ton enna'po'pʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' piya', mɨrɨpan kon uya ta'pʉ to' pɨ', “Ɨ'rɨ pɨ' tʉne'se pʉra ɨwesi'pʉ kon?” ta'pʉ to' uya. 	 Przyszli tedy słudzy do przedniejszych kapłanów i do Faryzeuszów; którzy im rzekli: Przeczżeście go nie przywiedli?


E'tane kanau putu a'muna'pʉ. Mɨrɨ apai, iye'wʉrʉuka'pʉ pen, pana' pe sipa'sipa e'wɨpɨtʉ uya iyaure i'kwɨtʉ'pʉ ipʉra. 	 Ale napadłszy na miejsce, które miało z obu stron morze, otrącili okręt; a przodek okrętu uwięznąwszy, został nie ruszając się, lecz zad rozbijał się od gwałtownych wałów.


To' uya wakʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' mʉnʉ ennoko'pʉ. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', mʉn ensito' pe to' uya iku'sa' auya, tepe'pʉ kon eporo to' uya,” ta'pʉ iya. 	 Ponieważ krew świętych i proroków wylewali, dałeś im też krew pić; bo tego są godni.


“Amakooi kon apai era'tɨtɨ', apʉne pʉra Papa e'to' esa' wannɨ pe a'ko pe man,” ta'pʉ iya. 	 A mówiąc: Pokutujcie; albowiem się przybliżyło królestwo niebieskie.


Mɨrɨ tʉpo kanan, ka'ta' iyenuku'pʉ pʉreti pɨ' enta'nai'. Pata tema'kwai' tʉusaurokʉ tʉpo, itɨ'pʉ. 	 A wstąpiwszy zasię, łamał chleb i jadł, i kazał im długo aż do świtania; potem odszedł precz.


Inke pʉra tʉpoitorʉ ton ekanwa'tɨto' pe kanau ya' ikuu'pʉ iya, to' utɨto' pe tʉrawɨrɨ Pe'saita pona, anpisin enno'tane tʉuya. 	 I wnet przymusił ucznie swoje, aby wstąpili w łódź, i uprzedzili go na drugą stronę ku Betsaidzie, ażby on rozpuścił lud.


Kamoro uya nin si isapema mɨrɨ, to' eta'tapɨtʉ ipona, to' uya ari'po'pɨtʉ; mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya iwɨnɨ. Osorʉwau wʉi pata'pʉ pe, iye'mʉ'sa'kato' oton,” ta'pʉ iya. 	 A oni się z niego naśmiewać będą, i ubiczują go, i będą nań plwać, i zabiją go; ale dnia trzeciego zmartwychwstanie.


ɨnnɨ rɨ tanporon nɨ esa' wannɨ pe te'sen mɨrɨ awonsi'kɨ eke ton, pana'pano mɨrɨ awonsi'kɨ eke pata esanon, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon eke pe te'sen ese' ese'tɨn nɨto', serɨ a'taino rɨken pen e'tane serɨ entakan pe rɨ te'sen a'taino entaino. 	 Wysoko nad wszystkie księstwa i zwierzchności, i mocy, i paóstwa, i nad wszelkie imię, które się mianuje, nie tylko w tym wieku, ale i w przyszłym;


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru uya tʉpon karaka'pʉ. “Ɨ'rɨto' pe miyarɨ rɨ ekamanin nan i'se e'nɨ? 	 Tedy najwyższy kapłan rozdarłszy szaty swoje, rzekł: Cóż jeszcze potrzebujemy świadków?


Mɨrɨpan pɨ' to' usenuminka koro'tau, ite'kwanau pʉra rɨ, asa'ron kon ka'pon amʉ' e'soto'ka'pʉ to' piyau, to' pon ton e'wei'tɨpɨtʉ'pʉ a'kwa pe, kamiri' kasa. 	 I stało się, gdy się dlatego zatrwożyły, że oto dwaj mężowie stanęli przy nich w szatach świetnych.


Mɨrɨ awɨrɨ rɨ, itɨ'pʉ. Eke pe rɨ ka'pon amʉ' pori'ma'pʉ iya, tu'kan pɨ' rɨ, mɨrɨpan uyee'pʉ Kiris pona. 	 A przeszedłszy one strony i napomniawszy je szerokiemi słowy, przyszedł do Grecyi.


Mɨrɨ pɨ', ɨmɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ Konsʉrʉ amʉ' uya main ennoko i'se ina esi, eke soisa amʉ' epuru ena' Paarʉ enpa'kato' pe iya, ipokon pe asauro'pai kanan ina esi tukai', apʉne pʉra ina uya Paarʉ ekama'popɨ'to' esi tukai', itepuru mauro'katʉi'. Ina e'kama tane iwɨnɨ pɨ' iyepʉ koro'tau,” ta'pʉ to' uya. 	 Przetoż wy teraz dajcie znać hetmanowi z pozwoleniem wszystkiej rady, aby go jutro do was wywiódł, jakobyście się chcieli dostateczniej wywiedzieć o sprawach jego, a my, pierwej niż tu przyjdzie, jesteśmy gotowi go zabić.


Mɨrɨ koro'tau, Saarʉ e'sara'tɨ'pʉ Sises apurɨnin nan ma'tanʉkʉ pɨ'. Iyewonpɨtʉ'pʉ ɨutɨ kaisa rɨ'ne, warawo' amʉ', uri'san amʉ' nɨrɨ Sises apurɨnin nan tʉpɨtʉ'pʉ pariki'si ta'. 	 A Saul niszczył zbór, wchodząc w domy, a wywłóczając męże i niewiasty, podawał je do więzienia.


Isa'pa pata po, Sises apurɨnin uri'san esi'pʉ, Tapi'ta itese'. Itese' esi'pʉ Kiri' maimu yau Tarʉ'kas, “usari” ta e'kwa pe. Tɨwɨrɨ rɨ wakʉ ku'nin pe iye'pɨtʉ'pʉ, entu'manin nan nɨ pika'tɨ pɨ'. 	 A była w Joppie niektóra uczennica, imieniem Tabita, która wyłożywszy, zowie się Dorka; ta była pełna dobrych uczynków i jałmużny, które czyniła.


Papa uya tʉmunkɨ ton ewaruma'tɨsa' pʉra iyesi, iwapiya rɨ tʉni'tu'san. I'tu auya pʉra pe' nai iye'menukasa' itekare uya ta Iraisa pɨ' ipʉ'kʉ yau—Esuwerʉ amʉ' pataka'pʉ iya Papa pɨ' ɨri pe to' e'sa' pɨ': 	 Nie odrzuciłci Bóg ludu swego, który przejrzał. Azaż nie wiecie, co mówi Pismo o Elijaszu? jako się przyczynia do Boga przeciwko Izraelowi mówiąc:


tiwano' kon pe tʉuse'se'tɨi' te'san pe mɨrɨ awonsi'kɨ esuken ɨ'rɨ rʉ'pan pe pʉra, ari'kena' pe tiwʉ' kon tau te'tʉrawasomasan pe, mannʉ' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉtaan'pʉ kon, Papa maimu sapema namai' ɨnʉ' uya rɨ. 	 A były roztropne, czyste, domu pilne, dobrotliwe, mężom swym poddane, aby słowo Boże nie było bluźnione.


Makoi uya ta'pʉ Sises pɨ', “Papa Mumu pe ɨwesi yau, se tɨ' pɨ' pʉreti pe enakɨ ka'kɨ,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł mu dyjabeł: Jeźliś jest Syn Boży, rzecz kamieniowi temu, aby się stał chlebem.


Serɨ etasa' to' uya a'tai, to' epa'taisima'pʉ Sises ese' yau. 	 A usłyszawszy to, ochrzczeni są w imię Pana Jezusowe.


Usauro'nɨ pɨ' kuru rɨ iyesi koro'tau, Isutas, 12 kaisaron kon tonpa pe te'sen usenpoika'pʉ. Ipokon pe anpisin usepai'tɨpɨ'sa' supara ke mɨrɨ awonsi'kɨ wa'tana ke esi'pʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru, Main pɨ' enupanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' epuru ton nennoko'san. 	 A wnetże, gdy on jeszcze mówił, przyszedł Judasz, który był jeden ze dwunastu, a z nim wielka zgraja z mieczami i z kijami od przedniejszych kapłanów, i od nauczonych w Piśmie i od starszych.


E'tane ekama uya ɨpɨ'nokon kʉrɨ rɨ ɨyenari'nʉnto' kon ipɨ'. Kʉrɨ rɨ pɨ' rɨken enari'nʉntɨ', ama'tanʉkʉ tʉpo, a'kwarʉ wannɨ kuru rɨ eno'manin kʉrɨ rɨ, ekota'man nɨto' ya'. Ewai', apana'tɨ uya 'nokon, kʉrɨ rɨ rɨken pɨ' enari'nʉntɨ'. 	 Ale wam okażę, kogo się bać macie: Bójcie się tego, który, gdy zabije, ma moc wrzucić do piekielnego ognia; zaiste powiadam wam, tego się bójcie.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “To' ewe'tɨ',” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan pɨ' ta'pʉ to' uya, “5 kaisa rɨ rʉ'kwɨ itekiino pʉreti esi, mɨrɨ awonsi'kɨ asa'ron kon nʉ'kwɨ moro' amʉ'. Kiyari rɨ nin ennase utɨn nɨsa' a'tai, to' ewe'to'pan,” ta'pʉ to' uya. 	 Ale on rzekł do nich: Dajcież wy im jeść. A oni powiedzieli: Nie mamy więcej, tylko pięć chlebów i dwie ryby, oprócz żebyśmy szli, a kupili, na ten wszystek lud żywności.


Sises pawana'tɨ'pʉ ɨri a'kwarʉ ton uya peiruku amʉ' ya' tenno'to' kon pe iya. 	 I prosili go oni wszyscy dyjabli, mówiąc: Puść nas w te świnie, abyśmy w nie weszli.


Mɨrɨ si'kɨrɨ, Paire' esi'pʉ Sises ɨnmo'kapai to' uya iwɨnɨ namai', e'tane Esuwerʉ amʉ' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Pʉse rɨ utɨto' pe iku'sa' auya yau, Sisa tonpa pe pʉra rɨ ɨwesi mɨrɨ. Ɨnʉ' rɨ kin pe ne'ku'ai'ne' esi mɨrɨ Sisa ewa'nomanin pe,” ta'pʉ to' uya. 	 Odtąd Piłat starał się o to, jakoby go wypuścił; lecz Żydowie wołali mówiąc: Jeźli go wypuścisz, nie jesteś przyjacielem cesarskim; każdy bowiem, co się królem czyni, sprzeciwia się cesarzowi.


“Ɨnʉ' uya Itepuru usenuminkato' i'tu'pʉ? Mɨrɨ pe pʉra, ɨnʉ' rɨ esi'pʉ ipana'tɨnin pe?” 	 Bo któż poznał umysł Pański? albo kto był rajcą jego?


‘Non nɨ apata kon yawon uta'si'sa' ina pʉta pɨ' tɨutɨ ina uya apa'nʉkʉ kon pe. E'tane se kuru i'tutɨ': Papa e'to' esa' wannɨ pe man a'ko pe,’ mʉkatʉi' to' pɨ'. 	 I proch, który przylgnął do nas z miasta waszego, otrząsamy na was; wszakże to wiedzcie, że się do was przybliżyło królestwo Boże.


Mɨrɨ pe pʉra: “Iwan pe ɨyeyaton esi yau, a're'tɨkɨ; tuna'kiri' ke iyesi yau, iwo'pakɨ. Serɨ kupʉ auya uya enkena' kamarʉka' amʉranʉkʉ mɨrɨ i'pai pona,” tasa' iya. 	 Jeźli tedy łaknie nieprzyjaciel twój, nakarm go; jeźli pragnie, napój go: bo to czyniąc, węgle rozpalone zgarniesz na głowę jego.


Sises uya e'se'ne' pe teruparu enpa'ka'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' serɨ a'taino kon uya eke Papa tʉrawasooi, ui'tuto' tʉuya'nokon ipɨkɨrɨ ekama'po? I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; mɨrɨ waraino i'tuto' ipɨkɨrɨ tʉrʉ pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 Tedy westchnąwszy serdecznie w duchu swym, rzekł: Przeczże ten rodzaj znamienia szuka? Zaprawdę powiadam wam, że nie będzie dane znamię temu rodzajowi.


E'tane Papa uya i'mʉ'sa'ka'pʉ eri'nɨto' meruntɨrʉ apai, eri'nɨto' uya a'sisa' ko'manʉkʉ namai'. 	 Którego Bóg wzbudził, rozwiązawszy boleści śmierci, jakoż było to niepodobne, aby od niej miał być zatrzymany.


apʉne pʉra pana' pe tʉusaurokʉ winɨ Esuwerʉ amʉ' a'kɨrɨ ipoken pʉra to' e'sa' tukai'. Iye'menukasa' itekare winɨpai enpoika'pʉ iya Sises esi Kʉrai pe tukai'. 	 Albowiem potężnie Żydy przekonywał, jawnie tego dowodząc z Pisma, iż Jezus jest Chrystusem.


Tu'ke kuru rɨ anpisin pe rɨ ka'pon amʉ' amʉra koro'tau mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' uyee'pʉ Sises piya' ɨse'ma'pʉ pe'ne rɨ eke iwa ton pata ton apai'ne, serɨ panton ekama'pʉ iya: 	 A gdy się schodził wielki lud, i z różnych miast garnęli się do niego, rzekł przez podobieństwo;


To' uya rɨken ekama'po'pʉ miyarɨ rɨ entu'manin nan tʉku'se ina e'to' pe tenu kon yau, serɨ kuru rɨ esi'pʉ ɨnku'pai e'pɨ'to'. 	 Tylko upomnieli, abyśmy na ubogich pamiętali, o com się też pilnie starał, abym to uczynił.


Tepi' esi'pʉ Ise'si mu pe. Ise'si esi'pʉ Ope' mu pe. Ope' esi'pʉ Powas mu pe. Powas esi'pʉ Sarʉman mu pe. Sarʉman esi'pʉ Neyasan mu pe. 	 Syna Jessego, syna Obedowego, syna Boozowego, syna Salmonowego, syna Nasonowego,


Tanporo rɨ tʉpataron kon amʉrato' oton irau, mɨrɨpan uya ka'pon amʉ' menka, karimeru amʉ' pa'simanin uya karimeru amʉ' menka kasa kapirita amʉ' piyapai. 	 I będą zgromadzone przed niego wszystkie narody, i odłączy je, jedne od drugich, jako pasterz odłącza owce od kozłów.


Mɨrɨ wʉi a'tai si, Sises epa'ka'pʉ ɨutɨ tapai, mɨrɨpan utɨsa' ereuta'pʉ parau ku'pɨri e'pi po. 	 A dnia onego wyszedłszy Jezus z domu, usiadł nad morzem:


Apʉne pʉra kamoro tʉuko'mansan main awɨrɨ rɨken esi yau anʉnnin nan pe, apurɨto' esi mɨrɨ itepe' pe pʉra rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ iku'to' pe uya tukai' usauro'nɨsa' esi mɨrɨ se pe rɨ, 	 Bo jeźli ci, którzy są z zakonu, dziedzicami są, tedyć zniszczała wiara i wniwecz się obróciła obietnica.


Apʉne pʉra kʉrɨ rɨ, “Iyemari'masa' kʉsekumankai,” tawon uya rɨ marɨ, “Ɨnʉ' rɨ kʉ'wɨnɨi,” tasa' esi. Iyemari'masa' ekumankanin pe pʉra rɨ ɨwesi yau, e'tane iwɨsa' auya yau, main i'kwɨ'nin pe rɨ ɨyenasa' mɨrɨ. 	 Bo który rzekł: Nie będziesz cudzołożył, ten też rzekł: Nie będziesz zabijał, a jeźlibyś nie cudzołożył, ale byś zabił, stałeś się przestępcą zakonu.


Mɨrɨ a'tai kuru si mɨrɨ yau, Mosi' mɨrɨ awonsi'kɨ Iraisa usenpoika'pʉ, mɨrɨpan kon uya Sises auro'ka esi'pʉ. 	 A oto ukazali się im Mojżesz i Elijasz, z nim rozmawiający.


apʉne ɨyeyaton non entai ɨwesi pa ɨku'tane uya to' esa' pe ɨwesi pa,”’ tasa'. 	 Aż położę nieprzyjacioły twoje podnóżkiem nóg twoich.


Wʉ' ponsi'kɨ ɨu'tɨi'ma rɨ, Sises uya to' panama'pʉ, “Ɨnʉ' pɨ' rɨ ɨnene'pʉ kon kʉsekamatʉu, Ka'pon, Papa winon eri'sa' e'mʉ'sa'kasa' pʉ'kʉ pona rɨ,” ta'pʉ iya. 	 A gdy zstępowali z góry, przykazał im Jezus, mówiąc: Nikomu nie powiadajcie tego widzenia, aż Syn człowieczy zmartwychwstanie.


Ɨnʉ' kasa iyesi tukai' enpoika uya kʉrɨ upiya' nʉye'ai'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ umaimu etayai'ne' mɨrɨpan kupʉ pɨ' na'ne'. 	 Każdy, który przychodzi do mnie, a słucha słów moich, i czyni je, pokażę wam, komu jest podobnym.


apʉne pʉra tanporon kon nɨ umakoitasa' mɨrɨ awonsi'kɨ to' u'ma'sa' mɨ airɨ rɨ eke pe Papa ku'to' tepose pʉra, 	 Albowiem wszyscy zgrzeszyli i nie dostaje im chwały Bożej.


E'tane pʉra rɨ ta uya: tanporon kon ina tamokori ton e'to' itese' pɨ' Papa rɨken apurɨpɨ'nin urɨ, i'napairon pen nɨkayai'ne' to' Ite'ma yawɨrɨ te'sen urɨ, tanporon nɨ sapurɨyai' main, Mosi' winon mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' nʉmenuka'pʉ. 	 To jednak przed tobą wyznaję, że według onej drogi, którą oni powiadają być heretyctwem, tak służę ojczystemu Bogu, wierząc wszystkiemu, cokolwiek napisano w zakonie i w prorokach,


Mɨrɨ a'tai, Wakʉ Pata ene'pʉ uya, emenna' Surusiran u'tɨ Epʉn apai, Papa winɨpai, iyekonekasa' temari'masen uri'san uta'kʉ'tɨsa' ama'non pe kasa tʉtaan'pʉ e'ma ta'. 	 A ja Jan widziałem ono święte miasto, Jeruzalem nowe, zstępujące z nieba od Boga zgotowane, jako oblubienicę ubraną mężowi swemu.


E'tane erikʉ tʉpo, e'mʉ'sa'kasa' a'tai, utɨ mɨrɨ arawɨrɨ'nokon Kiyarari pona,” ta'pʉ iya. 	 Lecz gdy zmartwychwstanę, poprzedzę was do Galileii.


ɨyenu kon yau mɨrɨ iku'tɨ', mɨrɨ a'tai Kʉrai piyapai iyemo'kasa' pe ɨwesi'pʉ kon, Esuwerʉ yawon kon pe pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnnon kon pe rɨ ekonekan nɨto' pɨ' usauro'nɨto' piyapai, iye'ku'to' pʉra rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ Papa pʉra rɨ serɨ non po. 	 Iżeście byli naonczas bez Chrystusa, oddaleni od społeczności Izraelskiej i obcymi od umów obietnicy, nadziei nie mający i bez Boga na świecie.


Utɨnpai'nokon ipiya' ɨnnɨ pata apai, ipiyɨ'nʉ'nin pe te'sen moronkai'. 	 Wynijdźmyż tedy do niego za obóz, nosząc urąganie jego.


Mɨrɨ ema'sa' yau, anpisin ton kuru rɨ iye'sa' kon nʉ'san Iweyu Rʉ'pʉ pɨ' uya Surusiran pona Sises utɨ etasa' esi'pʉ. 	 Nazajutrz wielki lud, który był przyszedł na święto, usłyszawszy, iż Jezus idzie do Jeruzalemu,


Upona rɨ nin iyesi Papa uya ina itekare ekamai' enno'sa' kon tʉsa' tensan pe tʉutɨsan a'mu yawon kon kasa, ka'pon amʉ' iyeri'to' pe eno'masa' kon kasa Roman amʉ' usennakato' pata'se' ya'. Mɨ yawɨron kon nɨ, inserʉ amʉ' rɨ ka'pon amʉ' rɨ nenpɨtʉnʉ pe ina ku'sa'. 	 Także i wy, jeźlibyście językiem nie wydali mowy dobrze zrozumiałej, jakoż będzie zrozumiałe, co się mówi? albowiem będziecie tylko na wiatr mówić.


To' uya ine'kaa'pʉ Sises piya', tʉpon kon tʉpɨtʉ'pʉ to' uya isa'ka'si a'poi pona, mɨrɨpan pona Sises tʉrʉ'pʉ to' uya. 	 I przywiedli je do Jezusa, a włożywszy szaty swoje na ono oślę, wsadzili Jezusa na nie.


“E'tane se man ɨri pe ɨpɨ'nokon e'ku'to': Kʉrɨ rɨ uri'san Isesaperʉ, pu'kena' pe te'ku'sen pɨrɨ'ka auya'nokon pʉra iyesi. Upoitorʉ ton enupa iya mɨrɨ awonsi'kɨ to' ano'ma iya to' ekumato' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa pe itese' ika'sa' ena' itʉsa' rʉ'pʉ pɨ' to' uta're'tɨto' pe to' kupʉ iya. 	 Ale mam nieco przeciwko tobie, iż niewieście Jezabeli, która się mieni być prorokinią, dopuszczasz uczyć i zwodzić sługi moje, żeby wszeteczeństwo płodzili i rzeczy bałwanom ofiarowane jedli.


Esuwerʉ amʉ' esi i'tuto' ipɨkɨrɨ e'kupʉ ɨnenpai, Kiri' amʉ' esi ipu'ketʉ ɨnenpai, 	 Azaż domów nie macie do jedzenia i do picia? Albo zborem Bożym gardzicie i zawstydzacie tych, którzy nie mają? Cóż wam rzekę? Pochwalęż was? W tem nie chwalę.


mɨrɨpan utɨ tʉusene'pʉ tʉpo, inke pʉra rɨ mɨrɨ kasa tesi tukai' tʉusene'pʉ pu'tɨka'nʉkʉ iya. 	 Bo samego siebie obejrzał i odszedł, a wnet zapomniał, jakim był.


Mɨrɨ a'tai i'napairon i'tuto' auya'nokon oton, mɨrɨpan uya imo'kasa' pe ɨkupʉ kon mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Poznacie prawdę, a prawda was wyswobodzi.


Sises e'mʉ'sa'kasa' uya a'setun eseremekʉ'pʉ, “E'paka'kɨ!” mɨrɨ awonsi'kɨ sipa'sipa pɨ', “E'tʉtʉika'!” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai rɨ, a'setun ereuta'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe rɨ pata ena'pʉ. 	 A tak ocknąwszy się, zgromił wiatr, i rzekł morzu: Umilknij, a uśmierz się. I przestał wiatr, a stało się wielkie uciszenie.


Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Ɨpi kanan e'mʉ'sa'kato' oton,” ta'pʉ iya. 	 Rzekł jej Jezus: Wstanieć brat twój.


Isaan a'sisa' to' uya tʉpo pariki'si ta', Kiyarari pona Sises utɨ'pʉ, wakʉ Papa ekareei ekama pɨ'. 	 Lecz potem, gdy Jan był podany do więzienia, przyszedł Jezus do Galilei, każąc Ewangieliję królestwa Bożego,


Eke, ka'tawon iwekupiri esi'pʉ, 12 kaisa rɨ imʉra'taai ton mɨrɨ awonsi'kɨ 12 kaisa rɨ inserʉ amʉ' esi 12 kaisaron mʉra'ta amʉ' airɨ'ne. Mʉra'ta pɨ'ne 12 kaisaron kon Esuwerʉ pon kon ese' ton e'menukasa' esi'pʉ. 	 I mające mur wielki i wysoki, mające bram dwanaście, a na onych bramach dwanaście Aniołów i imiona napisane, które są dwanaście pokoleó synów Izraelskich.


Apʉne pʉra Mosi' pɨ' ta iya, “Ɨsentu'mapai rɨ e'to' ipɨ' pɨ' usentu'ma, aiko kapai rɨ e'to' ipɨ' pɨ' aiko ta uya,” tasa' iya. 	 Albowiem do Mojżesza mówi: Zmiłuję się, nad kim się zmiłuję; a zlituję się, nad kim się zlituję.


Mɨrɨ wenai, kenari'nʉntʉu, i'nʉnkena' ton ɨmɨrɨ'nokon, tu'kan kon toron amʉ' entaino kon. 	 Nie bójcie się tedy; nad wiele wróbelków wy zacniejszymi jesteście.


Mɨrɨpan pɨ' Sises uya ta'pʉ, “Ka'pon, Papa winon, anʉnsa' auya'nokon a'tai ka'takʉi', mɨrɨ a'tai ui'tuto' auya'nokon oton ɨnʉ' pe esi tukai', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ rɨ kupʉ uya pʉra iyesi uiwano' pe, e'tane ikʉipʉnʉ uya rɨken uyenupa'pʉ pɨ' usaurokʉ. 	 Przetoż im rzekł Jezus: Gdy wywyższycie Syna człowieczego, tedy poznacie, żem ja jest, a sam od siebie nic nie uczynię, ale jako mię nauczył Ojciec mój, tak mówię.


Sises uya to' usenuminkato' i'tusa' esi'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Tanporo esa' wannɨ pe te'san epantakapɨ'sa' a'tai ɨsewa'nomai' tiwano' kon pe rɨ, to' uma'ta mɨrɨ; pata mɨrɨ pe pʉra ɨsiwʉ' tawon kon ka'pon amʉ' epantakapɨ'sa' a'tai ɨsewa'nomai' tiwano' kon pe rɨ uko'mamʉ pen nɨ mɨrɨ. 	 Lecz Jezus widząc myśli ich, rzekł im: Każde królestwo rozdzielone samo przeciwko sobie pustoszeje, i każde miasto albo dom, sam przeciwko sobie rozdzielony, nie ostoi się.


“Amen! Apurɨpɨ'to' mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe iku'to', ipu'ketʉ, tenki tato', inamato', imeruntɨrʉ, ipana'pano nesii Papa iwano' pe tɨwɨrɨ rɨ. Amen!” ta'pʉ to' uya. 	 Mówiąc: Amen! Błogosławieństwo i chwała, i mądrość, i dziękowanie, i cześć, i moc, i siła Bogu naszemu na wieki wieków. Amen.


E'tane Papa usakorotasa' era'tɨ'pʉ to' piyapai, apʉne pʉra papa tato' ipɨ' ika'sa' konekasa' to' uya wenai. To' nonka'pʉ iya to' ɨpʉremato' pe wʉi enu, kapʉi, mɨrɨ awonsi'kɨ sirikɨ amʉ' pɨ'. Serɨ e'menukasa' esi'pʉ pu'kena' karetaai yau: “‘Esuwerʉ amʉ' rʉ'kwɨ, serɨ ɨuse'mato' kon nepʉ auya'nokon pʉra iyesi'pʉ uyena' 40 kaisa rɨ wʉipiya rɨmono' tau ɨwesi kon a'tai. 	 I odwrócił się Bóg i podał je, aby służyli wojsku niebieskiemu, jako napisano jest w księgach prorockich: Zażeście mu bite i inne ofiary ofiarowali na puszczy przez czterdzieści lat, domu Izraelski?


“Nai kʉrɨ rupɨ uya tʉkʉipʉnʉ e'to' i'se kupʉ'pʉ tukai', mi'tuyatʉu?” ta'pʉ iya. “Wapiyaro' uya kuru,” tukai' to' uya imaimu eikʉ'pʉ. Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ, “I'napairon ekama uya serɨ ɨpɨ'nokon; pʉsamoro pʉrata amʉranʉ'nin nan mɨrɨ awonsi'kɨ uri'sami'si amʉ' ɨri pe iteseru iko'mansa' rʉ'san uya Papa e'to' esa' wannɨ pe epoto' oton arawɨrɨ'nokon. 	 Któryż z tych dwóch uczynił wolę ojcowską? Rzekli mu: On pierwszy. Rzekł im Jezus: Zaprawdę powiadam wam, że was celnicy i wszetecznice uprzedzają do królestwa Bożego.


E'tane Maikarʉ, inserʉ amʉ' epuru tonpa e'maimu'pɨtʉ a'tai Makoi a'kɨrɨ, Mosi' ekepu wenai isapema i'se iyesi'pʉ pen e'tane, “Tɨwɨ Itepuru ɨyeseremekʉi!” ta'pʉ iya. 	 Lecz Michał Archanioł, gdy się z dyjabłem rozpierając wadził o ciało Mojżeszowe, nie śmiał podnieść przeciwko niemu sądu bluźnierczego, ale rzekł: Niech cię Pan zgromi.


Asanta piyau tʉna'sen ye', pi' tukai' tesa'sen ene tʉuya pɨ', itekare pɨ' itɨ'pʉ, e'tane ɨ'rɨ eporo'pʉ iya pen nɨ ipo, iyare ton nɨken, mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Tɨwɨ si tepetasen pe pʉra e'kɨ!” ta'pʉ iya. Inke pʉra rɨ yʉi useketa'pʉ. 	 I ujrzawszy jedno figowe drzewo przy drodze, przyszedł do niego, i nie znalazł nic na niem, tylko same liście, i rzekł mu: Niechaj się więcej z ciebie owoc nie rodzi na wieki. I uschło zarazem one figowe drzewo.


12,000 kaisa rɨ Sepuran ko' amʉ', 12,000 kaisa rɨ Isose' ko' amʉ', mɨrɨ awonsi'kɨ 12,000 kaisa rɨ Pensiman ko' amʉ'. 	 Z pokolenia Zabulonowego dwanaście tysięcy popieczętowanych; z pokolenia Józefowego dwanaście tysięcy popieczętowanych; z pokolenia Benjaminowego dwanaście tysięcy popieczętowanych.


Mosi' nʉmenuka'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' nʉmenuka'pʉ usekama'pʉ tʉpo, Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' epuru ton uya ka'pon ennoko'pʉ Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas piya' tʉmaimu kon pe, mɨrɨpan uya, “Ina tonpa ton, ɨnʉ' rɨ esi a'tai asauro'pai tɨwɨ ka'pon amʉ' auro'kai' to' pori'ma pe,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 A po przeczytaniu zakonu i proroków, posłali do nich przełożeni bóżnicy, mówiąc: Mężowie bracia! macieli wolę jakie napominanie uczynić do ludu, mówcie.


Itena' mʉra'ta tʉrawasomanin uya mʉra'ta a'koka, karimeru amʉ' uya imaimu eta. To' ese' ton yai karimeru amʉ' kɨ'ma iya, mɨrɨpan kon pa'ka iya. 	 Temu odźwierny otwiera i owce słuchają głosu jego, a on swoich własnych owiec z imienia woła i wywodzi je.


Tu'kan kon amʉrasa' a'tai, Paire' uya to' ekama'po'pʉ, “Nai kʉrɨ rupɨ enpa'ka uya i'se me'atʉu ɨiwano' kon pe? Parapas, mɨrɨ pe pʉra Sises, Kʉrai tato' katɨ?” ta'pʉ iya. 	 A gdy się zebrali, rzekł do nich Piłat: Któregoż chcecie, abym wam wypuścił? Barabbasza, czyli Jezusa, którego zowią Chrystusem?


7 pe to' ku'nin inserʉ uya ti'sawʉ yawon i'kwamʉ'pʉ kakʉi'. Eke main uyee'pʉ apono' winɨpai Papa ena' use'man nɨto' iwʉ' tapai, “Iu'ma'sa' man!” ta'pʉ iya. 	 Tedy wylał siódmy Anioł czaszę swoję na powietrze; i wyszedł głos wielki z kościoła niebieskiego od stolicy, mówiący: Stało się.


Ɨri ka'pon, ipokapɨ'sa' ipiyau uya rɨ isapema'pʉ, “Kʉrai pen nɨ pe' ɨmɨrɨ, epika'tɨkɨ, ina nɨrɨ ipika'tɨkɨ,” ta'pʉ iya. 	 A jeden z onych złoczyńców, którzy z nim wisieli, urągał mu, mówiąc: Jeźliżeś ty jest Chrystus, ratujże siebie i nas.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨtonpa ton nɨken nɨ pɨ' miyarɨ ta auya'nokon yau, ɨ'rɨ ken si kupʉ auya'nokon tʉron kon entai? Mɨrɨ pe' kupʉ Papa apurɨnin nan pen uya pʉra nai? 	 A jeźlibyście tylko braci waszych pozdrawiali, cóż osobliwego czynicie? azaż i celnicy tak nie czynią?


Mɨrɨ pe si iyesi pɨ', tu'ke kuru rɨ kamoro iye'kupʉ tʉnene'pʉ kon ekamanin nan esi pɨ' uwoi'nokon, eno'mapai'nokon tanporon nɨ uko'manʉkʉ kon pɨ' na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ makoi upɨ'nokon ita'sisa' na'ne' sa'man pe rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ eka'tun nɨpai'nokon ikupʉ uya kuru tai'ma eka'tun nɨto' iyawɨrɨ pe iye'ma'kʉmasa' na'ne' awɨrɨ. 	 Przetoż i my, mając tak wielki około siebie leżący obłok świadków, złożywszy wszelaki ciężar i grzech, który nas snadnie obstępuje, przez cierpliwość bieżmy w zawodzie, który nam jest wystawiony;


E'tane mɨrɨ kasa ɨwe'to' kon pe pʉra iyesi. E'tane ru'ku, eke pe na'ne' ɨ'koro'tau'nokon e'to' pe iyesi a'mi'pɨ wannɨ kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ esa' wannɨ, apiyo' wannɨ kasa. 	 Lecz wy nie tak: owszem kto największy jest między wami, niech będzie jako najmniejszy, a kto jest wodzem, będzie jako ten, co służy.


Sises uyee'pʉ, pʉreti tanʉnse to' repa'pʉ iya, mɨrɨ kasa rɨ moro' ke to' repa'pʉ iya. 	 Tedy przyszedł Jezus i wziął on chleb, i dał im, także i rybę.


Ina irepakɨ serɨ pe wʉi kaisa rɨ te'sen ina i'kiyari ke. 	 Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj.


Sises uya, “Ɨsi'tɨ', enta'natanʉ'tɨ',” ta'pʉ to' pɨ'. Ipoitorʉ ton uya, “Ɨnʉ' ɨmɨrɨ?” ta pʉra rɨ iyesi'pʉ ipɨ'. Itepuru pe to' uya i'tu'pʉ. 	 Rzekł im Jezus: Pójdźcie, obiadujcie. I żaden z uczniów nie śmiał go pytać: Ty ktoś jest? wiedząc, że jest Pan.


24 kaisaron kon itepuru ton e'sekunka'pʉ apono' po iyereutasa' piyau apurɨpɨtʉ pe, tʉuko'mansen inke rɨ, inke rɨ, mɨrɨpan kon uya apono' rau tarʉkooi kon, kʉron nonkapɨtʉ'pʉ. 	 Upadli dwadzieścia cztery starcy przed obliczem siedzącego na stolicy i kłaniali się żyjącemu na wieki wieków, i rzucali korony swoje przed stolicą, mówiąc:


“Ɨ'rɨ ken si kupʉ kʉrɨ rɨ kiyari e'kwa esa' uya? Iyepʉ kamoro itesa' pe tʉnnonka'san wɨse'na, mɨrɨpan uya nin si mɨrɨ kiyari e'kwa tʉrʉ mɨrɨ tʉron kon ena'. 	 Cóż tedy uczyni pan onej winnicy? Przyjdzie, a potraci one winiarze, i da winnicę innym.


Mɨrɨ wenai utonpa ton, kenari'nʉntʉu! Papa apurɨto' uya esi pɨ' iye'kupʉ rɨ inserʉ nekama'pʉ awɨrɨ. Mɨrɨ kasa kuru inserʉ uya uyauro'ka'pʉ mɨrɨ. 	 Przetoż bądźcie dobrej myśli, mężowie! albowiem wierzę Bogu, że tak będzie, jako mi powiedziano.


To' uya ama'tanʉkʉ kon apata'se' kon pokon pe rɨ, ipʉra rɨ to' uya ima'tanʉ'to' oton enpɨ'ton pʉra rɨ, apʉne pʉra Papa uye'to' ɨpika'tɨi'nokon to'ka'nʉ'sa' auya'nokon pʉra iyesi pɨ',” ta'pʉ iya. 	 I zrównają cię z ziemią, i dzieci twoje w tobie, a nie zostawią w tobie kamienia na kamieniu, dlatego żeś nie poznało czasu nawiedzenia twego.


Saramis po si tesi kon koro'tau, Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta' to' utɨ'pʉ, Papa Maimu ekama'pʉ to' uya. Isaan Ma' esi'pʉ mɨrɨ to' a'kɨrɨ to' pika'tɨ pɨ'. 	 A gdy byli w Salaminie, opowiadali słowo Boże w bóżnicach żydowskich, a mieli z sobą i Jana do usługi.


Kʉrɨ rɨ ti'naino ku'nin tʉpori'manin pe esi a'tai, mɨrɨ i'naino uya ima'tanʉkʉ; kʉrɨ rɨ wakʉ Iya'kwarʉ pori'manin pe ipɨnnin esi a'tai, Iya'kwarʉ winɨpai inkero' uko'man nɨto' eporo iya. 	 Bo kto sieje ciału swemu, z ciała żąć będzie skażenie; ale kto sieje duchowi, z ducha żąć będzie żywot wieczny.


Tʉron kon si Pari'si amʉ' anpisin koro'tau te'san uya ta'pʉ Sises pɨ', “Ti'sa, ɨpoitorʉ ton e'paka'to' pe to' esereme'kɨ!” ta'pʉ to' uya. 	 Ale niektórzy z Faryzeuszów z onego ludu rzekli do niego: Nauczycielu! zgrom ucznie twoje.


Entakato' tʉtʉrawasooi i'ma'kai, iyakʉ'pʉsa' pe mɨrɨ awonsi'kɨ iyenuka'sa' pe ɨwesi kon pa, ɨ'rɨ i'se pʉra rɨ. 	 A cierpliwość niech ma doskonały uczynek, żebyście byli doskonali i zupełni, którym by na niczem nie schodziło.


Mɨrɨ yau, tikin nan to' tonpa ina maimu eta pɨ' te'sen esi'pʉ, Retiya itese', Taya'tira itese' pata winon, tʉtariren pon atʉ kʉrʉpo'poma pɨ' te'sen. Retiya esi'pʉ Esuwerʉ amʉ' tonpa pen nɨ, e'tane rɨ Papa pɨ' tʉwɨpʉremasen pe iyesi'pʉ. Paarʉ nekamanʉ Sises ekareei apurɨto' pe iya Itepuru uya itewan a'koka'pʉ. 	 A niektóra niewiasta, imieniem Lidyja, która szarłat sprzedawała w mieście Tyjatyrskiem, Boga się bojąca, słuchała; której Pan otworzył serce, aby pilnie słuchała tego, co Paweł mówił.


Kasi ye' pe ɨtonpa kon pɨ' ke'tʉu, penaro' ɨyeseru kon mo'ka'pʉ auya'nokon pɨ' mɨrɨ tanporo iteseru amʉ' a'kɨrɨ, 	 Nie kłamcie jedni przeciwko drugim, gdyżeście zewlekli człowieka starego z uczynkami jego,


Iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'ka tawon pɨ', Mosi' karetaai yawon pe' ensa' auya'nokon pʉra rɨ iyesi, yu' epo'tɨ'pʉ tawon? Mɨrɨ yau, Papa uya ta'pʉ ipɨ', ‘Urɨ kʉrɨ rɨ Epʉra'an, Aisi' mɨrɨ awonsi'kɨ Seko' pokon e'to' itese' pɨ'.’ 	 A o umarłych, iż będą wzbudzeni, nie czytaliścież w księgach Mojżeszowych, jako Bóg do niego ze krza mówił, i rzekł: Jam jest Bóg Abrahama, Bóg Izaaka, i Bóg Jakóba?


Mɨrɨpan Sises e'sara'tɨ'pʉ iya'kɨrɨ. Mɨrɨ a'tai, tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ' utɨ'pʉ iya'kɨrɨ, to' uya iwontɨ'pʉ sen winɨ'ne rɨ. 	 I szedł za nim lud wielki, i cisnęli go.


“Miyarɨ,” ta tʉpo to' pɨ', Paarʉ uya tanporon Papa nʉkupʉ'pʉ pɨ' Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau te'tʉrawasoma a'taino pɨ' to' auro'ka'pʉ. 	 Które pozdrowiwszy, rozpowiedział im wszystko porządnie, co Bóg uczynił między pogany przez usługę jego.


Sises uya serɨ panton ekama'pʉ, e'tane to' uya ito'ka'nʉkʉ pʉra iyesi'pʉ ɨ'rɨ ton pɨ' isaurokʉ tukai'. 	 Tę im przypowieść Jezus powiedział; lecz oni nie zrozumieli tego, co im mówił.


Paarʉ, enno'sa' itekare ekamai'—ka'pon amʉ' winɨpai enno'sa' pen, mɨrɨ pe pʉra ka'pon nennoko'pʉ pen, e'tane Sises Kʉrai mɨrɨ awonsi'kɨ Papa, Ikʉipʉnʉ, i'mʉ'sa'kanin nʉ'pʉ iyerikʉ'pʉ apai nennoko'pʉ winɨpaino— 	 Paweł, Apostoł (nie od ludzi, ani przez człowieka, ale przez Jezusa Chrystusa i Boga Ojca, który go wzbudził od umarłych;)


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan uya isapema'pʉ tʉmɨrɨ'nokon pe. “Tʉron kon pika'tɨ'pʉ iya, e'tane tiwano' pe iyepika'tɨ pʉra iyesi! 	 Także też i przedniejsi kapłani naśmiewając się, jedni do drugich z nauczonymi w Piśmie mówili: Innych ratował, a siebie samego ratować nie może;


Isens mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan, Sepiti munkɨ amʉ' (Powanoses tukai' to' ese'tɨ'pʉ iya, Korʉme Munkɨ ta e'kwa pe); 	 I Jakóba, syna Zebedeuszowego, i Jana, brata Jakóbowego, (którym dał imię Boanerges, to jest: synowie gromu);


Mɨrɨ pɨ' tikin nan nɨ Sises tonpa ton tonpa uya tʉsuparaai mo'ka'pʉ, mɨrɨpan uya use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru poitorʉ pana a'tɨ'pʉ. 	 A oto jeden z tych, którzy byli z Jezusem, wyciągnął rękę, i dobył miecza swego, a uderzywszy sługę kapłana najwyższego, uciął mu ucho.


“Ɨi'nʉnkanin kon nɨken i'nʉnka auya'nokon yau, ɨ'rɨ wakʉ eporo auya'nokon? Tʉmakooikena' nan uya rɨ ti'nʉnkanin kon i'nʉnka. 	 Albowiem jeźli miłujecie te, którzy was miłują, jakąż łaskę macie? albowiem toż i grzesznicy właśnie czynią.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, ɨnʉ' rɨ kʉrɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe eporo iya pʉra na'ne' mʉre kasa te'se ewonto' oton pen nɨ ya',” ta'pʉ iya. 	 Zaprawdę powiadam wam: Ktobykolwiek nie przyjął królestwa Bożego jako dzieciątko, nie wnijdzie do niego.


ama'aino tonan tau iko'mansa' rʉ'pʉ inke kuru rɨ penaro' kon piyapai rɨ nɨrɨ, e'tane serɨ pe isenpoikasa' wakʉ ton ena'. 	 To jest, tajemnicę onę, która była zakryta od wieków i od rodzajów, ale teraz objawiona jest świętym jego.


“‘Enta kamoro ka'pon amʉ' piya' tase'na to' pɨ', “Tɨwɨrɨ rɨ eta auya'nokon, mɨrɨ e'tane ito'ka'nʉkʉ auya'nokon pʉra rɨ iyesi; tɨwɨrɨ rɨ ɨyenu kon tʉpɨtʉ auya'nokon, mɨrɨ e'tane ene auya'nokon pʉra iyesi,” tawon. 	 Mówiąc: Idź do tego ludu, a mów: Słuchem słuchać będziecie, ale nie zrozumiecie, a widząc widzieć będziecie, ale nic nie ujrzycie;


Ko'mamʉ pe rɨ iyenaka'tane, ipoitorʉ ton uyee'pʉ ipiya', mɨrɨpan kon uya ta'pʉ ipɨ', “Ɨnnon sa'ne serɨ pata ko, mɨrɨ awonsi'kɨ pata kanan uko'manka'sa'. Ka'pon amʉ' ipana'tɨ' tiwano' kon pe ti'kiyari kon epose'na to' utɨto' pe eke iwa ton pata pona'ne,” ta'pʉ to' uya. 	 A gdy nadchodził wieczór, przystąpili do niego uczniowie jego, mówiąc: Puste jest to miejsce, a czas już przeminął; rozpuść ten lud, aby odszedłszy do miasteczek, kupili sobie żywności.


Sises uya tenku'nan arɨ'pʉ itemiyatʉ pɨ' ta'sii' eke iwa pata yapai, mɨrɨpan enu ya' teta'tapɨtʉ tʉpo, temiyatʉ tʉrʉ'pʉ iya ipona, mɨrɨpan uya ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ rɨ pe' menyan?” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 A ująwszy onego ślepego za rękę, wywiódł go precz za miasteczko, i plunąwszy na oczy jego, włożył na niego ręce, i pytał go, jeźliby co widział.


Mɨrɨ wenai, ɨyento' kon pe uya, ayauro'kato' kon pe uya ɨkɨ'masa' uya 'nokon mɨrɨ. A'sisa' pe e'ai', apʉne pʉra Esuwerʉ amʉ' pika'tɨnin pe ekamasa' rʉ'pʉ ese' pɨ' esi pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Dla tej tedy przyczyny zwołałem was, abym się z wami ujrzał i rozmówił; albowiem dla nadziei ludu Izraelskiego tym łańcuchem jestem opasany.


Tikin nɨ tanporo to' e'to' pe, Papai, ɨmɨrɨ esi na'ne' kasa uyau, urɨ nɨrɨ ayau. To' nɨrɨ e'to' pe tikin nɨ nɨrɨ uyau'nokon, orʉ pon kon uya apurɨto' pe uyenno'sa' auya tukai'. 	 Aby wszyscy byli jedno, jako ty, Ojcze! we mnie, a ja w tobie; aby i oni w nas jedno byli, aby świat uwierzył, żeś ty mię posłał.


Ɨyekama'po uya 'nokon kuru, utonpa ton, urɨ'nokon epuru Sises Kʉrai mɨrɨ awonsi'kɨ Iya'kwarʉ usi'nʉnkato' winɨ, e'suranmato' yau tikin nɨ upokon pe ɨyena kon i'se esi, upona Papa pɨ' ɨwɨpʉrema kon yau. 	 A proszę was, bracia! przez Pana naszego Jezusa Chrystusa i przez miłość Ducha, abyście wespół ze mną pracowali w modlitwach za mię do Boga,


Pari'si amʉ' amʉrasa' koro'tau, Sises uya to' ekama'popɨtʉ'pʉ, 	 A gdy się Faryzeuszowie zebrali, spytał ich Jezus,


To' usewansiuka'pʉ enupan nɨto' iya pɨ', apʉne pʉra meruntɨ pe inekamanʉ esi pɨ'. 	 I zdumiewali się nad nauką jego; bo była mocna mowa jego.


Serɨ ta uya nin si ɨpɨ'nokon, ta uya kuru rɨ Itepuru yau ɨpɨ'nokon, kɨko'mantʉu serɨ enta' itekare apurɨnin nan pen, iwotori'pɨ pʉra tʉusenuminkato' kon yau te'san kasa. 	 To tedy mówię i oświadczam się przez Pana, abyście już więcej nie postępowali, jako insi poganie postępują, w próżności umysłu swego;


Mɨrɨ ema'sa' yau, Esuwerʉ amʉ' usaurokʉ'pʉ ɨ'rɨ kasa Paarʉ wɨto' pe tukai', mɨrɨpan kon e'kama'pʉ, “Ɨ'rɨ rɨ ensi pen mɨrɨ awonsi'kɨ uta're'tɨn pen iwɨnɨ pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ to' uya. 	 A gdy był dzień, zszedłszy się niektórzy z Żydów, zawiązali się klątwą, mówiąc: Że nie mieli jeść ani pić, ażby Pawła zabili.


Iyɨpʉrema koro'tau, tʉron nɨ pe itemʉ' ena'pʉ, mɨrɨpan pon ena'pʉ aimu'ne sirɨn pe kamiri' e'wei'tɨ kasa. 	 A gdy się modlił, stał się inakszy kształt oblicza jego, i szaty jego stały się białe i świetne.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, ta'porin mɨrɨ awonsi'kɨ itau tapurɨsen ɨ'rɨ e'kupʉ yau pai'pai'ma'pʉ iya mʉn ke. 	 Do tego i przybytek, i wszystko naczynie do służby Bożej należące krwią także pokropił.


to' enapai temo'kai' iyeka'tumʉ'pʉ iwon pʉra. 	 Ale on opuściwszy prześcieradło, nago uciekł od nich.


Imaimu eikʉ'pʉ iya, “Itepuru, ɨnʉ' pe iyesi?” tukai', ekama'po'pʉ iya. “Ekamakɨ, apurɨnin pe e'to' pe,” ta'pʉ iya. 	 A on odpowiedział i rzekł: A któż jest, Panie! abym weó wierzył?


i'tu auya'nokon ke ɨimamin kon ɨnepoton kon Itepuru winɨpai, ɨyepe'pʉ kon pe. Itepuru Kʉrai apiyo' pe ɨwesi kon mɨrɨ. 	 Wiedząc, iż od Pana weźmiecie zapłatę dziedzictwa; albowiem Panu Chrystusowi służycie.


Eke Tiyo'peras, wapiyaro' ukaretaai yau imenukasa' uya man, tanporon nɨ Sises nʉkupʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ to' enupa'pʉ iya rʉ'pʉ 	 Pierwsze wprawdzie księgi napisałem, o Teofilu! o wszystkiem, co począł Jezus i czynić, i uczyć.


Apono' woi 24 kaisa rɨ apono' ton esi'pʉ, mɨrɨpan po'ne 24 kaisa rɨ itepuru ton ereutasa' esi'pʉ. To' epontɨpɨ'sa' esi'pʉ aimu'nan tʉpon kon ya', mɨrɨpan kon arʉkooi kʉron esi'pʉ korʉ pun konepɨ'sa' pe'ne to' i'pai po. 	 A około onej stolicy było stolic dwadzieścia i cztery; a na onych stolicach widziałem dwudziestu i czterech starców siedzących, obleczonych w szaty białe, a na głowach swoich mieli korony złote.


Ina epa'kasa' a'tai Ron pona, tiwano' pe iko'manto' pe to' uya Paarʉ kupʉ'pʉ soisa tʉku'se erasuntɨnin pe. 	 A gdyśmy przyszli do Rzymu, setnik oddał więźnie hetmanowi wojska; ale Pawłowi dopuszczono, mieszkać osobno z żołnierzem, który go strzegł.


E'tane i'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon: Wakʉ pe ɨwesi kon pa utɨ serɨ. Utɨsa' pʉra iyesi yau, Ɨpika'tɨnin kon uyepʉ pʉra iyesi ɨpiya'nokon; e'tane utɨsa' yau, ennoko uya mɨrɨ ɨpiya'nokon. 	 Lecz ja wam prawdę mówię, wamci to pożyteczno, abym ja odszedł; bo jeźli ja nie odejdę, pocieszyciel on nie przyjdzie do was, a jeźli odejdę, poślę go do was.


Tanporon kon epori'ma'pʉ enno'sa' kon maimu pɨ', mɨrɨpan kon uya si Si'tipʉn anʉmʉ'pʉ Papa Maimu apurɨnin ye' kuru, Wakʉ A'kwarʉ yen; Piri' rɨ kanan to' tonpa pe; tʉron kon Pʉro'koras; Ni'kanorʉ; Timon; Parʉmenas; Ne'koras, Antiyo' winon, iyera'tɨsa' rʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' tonpa pe. 	 I podobała się ta rzecz onemu wszystkiemu mnóstwu. I obrali Szczepana, męża pełnego wiary i Ducha Świętego, i Filipa, i Prochora, i Nikanora, i Tymona, i Parmena, i Mikołaja, nowonawróconego Antyjocheóczyka.


“Ɨ'rɨ pɨ' pon pɨ' ɨusewankama kon? Apʉne entɨ' pata ipʉrʉ esi wakʉ pe rɨ iya'ta tʉpata'se' yau, te'tʉrawasomasen pen mɨrɨ pe pʉra ɨ'pɨ'nin pen. 	 A o odzienie przeczże się troszczycie? Przypatrzcie się liliom polnym, jako rosną; nie pracują, ani przędą.


Tɨwɨ wakʉ nonkasa' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra ɨwe'to' kon Papa, ukʉipʉnʉ kon mɨrɨ awonsi'kɨ Itepuru Sises Kʉrai winɨpaino nesii ɨyenakan kon pe. 	 Łaska wam i pokój niech będzie od Boga Ojca i Pana naszego, Jezusa Chrystusa.


apʉne pʉra kamoro, Papa A'kwarʉ narɨnʉ ton esi Papa munkɨ pe pɨ'. 	 Bo którzykolwiek Duchem Bożym prowadzeni bywają, ci są synami Bożymi.


“Akon ite'kwa pe kanan uyauro'ka'pʉ iya, ‘Ɨ'rɨ pɨ' rɨ ɨri kʉkai, tanporon nɨ Papa nʉkoneka'pʉ esi wakʉ pe.’ 	 Tedy mi odpowiedział po wtóre głos z nieba: Co Bóg oczyścił, ty nie miej tego za nieczyste.


Eke ton imenu entɨ' ɨyena'nokon imenuka uya koro'tau uyemiyatʉ ke! 	 Widzicie, jakim długi list wam napisał ręką moją.


To' uya si itʉrʉ'pʉ, mɨrɨpan kon uya tu'ke rɨ moro' amʉ' a'si'pʉ to' punwerʉ ekaraka poken nɨ. 	 A gdy to uczynili, zagarnęli ryb mnóstwo wielkie, tak że się rwała sieć ich.


“Waiyo esi wakʉ, e'tane ine'ne' pe pʉra iyenasa' yau, nai kasa ine'ne' pe kanan ikupʉ? 	 Dobrać jest sól; lecz jeźli sól zwietrzeje, czemże ją naprawią?


Ɨnʉ' rɨ eke pe te'ku'sen ena mɨrɨ se pe rɨ; mɨrɨ awonsi'kɨ se pe rɨ te'ku'sen ena mɨrɨ eke pe,” ta'pʉ Sises uya. 	 A kto by się wywyższał, będzie poniżony; a kto by się poniżał, będzie wywyższony.


“Serɨ pe si enta'natɨ' ta uya ɨpɨ'nokon, nurɨne ɨwesi kon pa. Ɨnʉ' uya rɨ tikin nɨ rɨ ti'pai i'po' eno'mato' oton pen mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Dlatego proszę was, abyście pokarm przyjęli; bo to służy ku zachowaniu waszemu, gdyż żadnego z was włos z głowy nie spadnie.


Ananayas, ino'pʉ Sa'paira uya kanan tʉnono kon kʉrʉpo'poma'pʉ. 	 A mąż niektóry imieniem Ananijasz, z Safirą, żoną swoją, sprzedał majętność,


Saiman ewo'pʉ esi'pʉ e'kɨɨi'man pɨ', te'kwe' tau. Inke pʉra rɨ Sises uye'sa' a'tai, to' uya ekama'pʉ ipɨ'. 	 A świekra Szymonowa leżała, mając gorączkę, o której mu wnet powiedzieli.


“Mɨrɨ awonsi'kɨ 7 kaisaron pʉreti si'kwɨ'pɨ'taine' a'tai 4,000 kaisaron kon ka'pon amʉ' iwano' pe, ɨ'rɨ kaisa rɨ pa'siki'ti amʉ' tʉpe'tɨpɨ'se ipʉ'kʉ rʉ'san e'nonkasa' mentɨta'tʉi?” ta'pʉ iya. “7 kaisa rɨ,” tukai' to' uya eikʉ'pʉ. 	 A gdym onych siedm chlebów łamał między cztery tysiące ludzi, wieleście koszów pełnych ułomków zebrali? A oni rzekli: Siedm.


Inke rɨ mɨrɨ ta pɨ' iyesi'pʉ Paarʉ tanpokʉmai', mɨrɨpan era'tɨ'pʉ makoi a'kwarʉ yen winɨkʉi', mɨrɨpan uya, “Sises Kʉrai ese' yau ayauro'ka uya, pʉse uri'san apai epa'ka'!” ta'pʉ. Mɨrɨ a'tai rɨ, makoi a'kwarʉ epa'ka'pʉ iyapai. 	 A to czyniła przez wiele dni; ale Paweł bolejąc nad tem i obróciwszy się, rzekł onemu duchowi: Rozkazuję ci w imieniu Jezusa Chrystusa, abyś wyszedł od niej. I wyszedł onejże godziny.


Apʉne pʉra Papa uya ina apiyontɨsa' ina uya iku'to' pe, “‘To' weyu pe ɨyennoko uya serɨ non emʉ' kaisaron kon ka'pon amʉ' pana'tɨse'na, to' pika'tɨnin pe urɨ esi pɨ',’ tukai',” ta'pʉ Paarʉ uya. 	 Albowiem nam tak rozkazał Pan, mówiąc: Położyłem cię światłością poganom, abyś był zbawieniem aż do krajów ziemi.


Mɨrɨ tʉpo, tuna ma'pʉ iya pesʉn ya', mɨrɨpan uya tʉpoitorʉ ton pʉta korʉkapɨtʉ'pʉ a'munakapɨtʉi'ma tʉworo'pai pokon towerʉ ke. 	 Potem nalał wody do miednicy, i począł nogi umywać uczniom i ucierać prześcieradłem, którem był przepasany.


Mɨrɨ a'tai, use'man nɨto' apon uya eikʉ eta'pʉ uya, se tukai': “Ewai', Itepuru Papa Meruntɨ pe kuru te'sen ye', i'napairon pe kuru rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe kuru ka'pon amʉ' eseru aimenkato' auya man,” tawon. 	 I słyszałem drugiego od ołtarza mówiącego: Zaiste, Panie, Boże wszechmogący! prawdziwe i sprawiedliwe są sądy twoje.


Kin amʉ' e'kama, mɨrɨ awonsi'kɨ non esanon nɨ amʉra ɨsipokon pe, Papa, Itepuru mɨrɨ awonsi'kɨ inanʉmʉ'pʉ, Kʉrai ewa'nomase'na,’ tukai'. 	 Stanęli królowie ziemi i książęta zebrali się wespół przeciwko Panu i przeciwko pomazaócowi jego.


Tʉpoitorʉ ton ekama'po'pʉ Sises uya, “Ɨ'rɨ pɨ' to' pokon pe ɨye'sei'pɨtʉ kon?” ta'pʉ iya. 	 I pytał nauczonych w Piśmie: O cóż spór macie między sobą?


Suntaaka e'sara'tɨ pe, ina amʉra'pʉ pʉreti pɨ' enta'nai'. Paarʉ uya ka'pon amʉ' auro'ka'pʉ. Awanapai rɨ tʉutɨto' esi pɨ' isaurokʉ'pʉ anomʉra' pona rɨ. 	 Tedy pierwszy dzień po sabacie, gdy się uczniowie zgromadzili na łamanie chleba, Paweł rozmawiał z nimi, mając iść precz nazajutrz, i przedłużył mowę aż do północy.


3 a'kʉra' iye'tane Sises ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ eke pe rɨ, “Iroi, Iroi, rama sapa'tani?” ta'pʉ iya, “Papa, Papa, ɨ'rɨto' pe unonkasa' auya?” ta e'kwa pe. 	 A o godzinie dziewiątej zawołał Jezus głosem wielkim, mówiąc: Eloi! Eloi! Lamma sabachtani, co się wykłada: Boże mój! Boże mój! czemuś mię opuścił?


“Papa apurɨpɨ'pai'nokon, Esuwerʉ amʉ' e'to' itese' pɨ', apʉne pʉra iye'sa' pɨ' tʉpoitorʉ ton mo'kase'na. 	 Błogosławiony niech będzie Pan, Bóg Izraelski, iż nawiedził i sprawił odkupienie ludowi swojemu;