E'tane rɨ Sises uya tenu tʉpɨtʉ'pʉ, ɨnʉ' uya iku'sa' tukai'. 	 I spojrzał w koło, aby ujrzał tę, która to uczyniła:


I'tun nɨto' ike ke to' i'tu'pʉ to' uya, mɨrɨpan i'ki'ma tane to' uya ita'mo'ka'pʉ Ma'tayas winɨkʉi', mɨrɨpan Ma'tayas ena'pʉ 11 pan kon enno'sa' kon tonpa pe. 	 I rzucili losy ich. I padł los na Macieja; a przyłączony jest spólnem zdaniem do jedenastu Apostołów.


Kʉrɨ tʉpana ke na'ne' etato' ike, tɨwɨ netai!” ta'pʉ iya. 	 Jeźli kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha!


Ɨnʉ' uya rɨ ta'kwarʉkai' ayarɨ ta'kɨrɨ a'tai 1 mayirʉ, enta 2 mayirʉ e'to' airɨ. 	 A kto by cię przymuszał iść milę jednę, idź z nim i dwie;


Isanon uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ina uya i'tu pʉse rɨ esi ina mʉre pe, iyentusa' rʉ'pʉ tenku'ne. 	 Odpowiedzieli im rodzice jego i rzekli: Wiemy, żeć to jest syn nasz, i że się ślepo narodził;


Usauro'nɨ pɨ' rɨ marɨ iyesi koro'tau, anpisin uyee'pʉ to' piya', ka'pon, Isutas tukai' tesa'sen, 12 kaisaron kon tonpa pe te'sen esi'pʉ to' esa' pe. Sises piya' a'ko pe iyee'pʉ a'su'kase. 	 A gdy on jeszcze mówił, oto zgraja i ten, którego zwano Judaszem, jeden ze dwunastu, szedł przed nimi, i przybliżył się do Jezusa, aby go pocałował.


Sises uya, “Ɨsi'kɨ si upiya'!” ta'pʉ ipɨ'. Mɨrɨ pɨ' Pi'ta ekanwaka'pʉ, mɨrɨpan utɨ'pʉ tuna pʉro'po Sises piya'. 	 A on rzekł: Pójdź! A Piotr, wystąpiwszy z łodzi, szedł po wodzie, aby przyszedł do Jezusa;


I'tu auya'nokon, Papa uya tʉmaimu ennoko'pʉ Esuwerʉ amʉ' piya'. Wakʉ itekare ekama'pʉ iya, wakʉ pe tʉpokon pe uko'man nɨ emapu'tɨnin Sises poro. (Sises esi Esuwerʉ amʉ' epuru pe rɨken pen, e'tane tanporon kon nɨ epuru pe iyesi.) 	 A co się tknie słowa, które posłał synom Izraelskim, opowiadając pokój przez Jezusa Chrystusa, który jest Panem wszystkiego,


Kanau epotorʉ'pʉ tɨ'kwɨrɨ'sen eporo'pʉ ina uya Pini'siya po. Mɨrɨ ya', tekanwa'tɨi' ina utɨ'pʉ. 	 A tam znalazłszy okręt, który miał płynąć do Fenicyi, wsiadłszy weó, jechaliśmy.


I'tu auya'nokon Sises, Nasare' pon Papa uya Ta'kwarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmeruntɨrʉ tʉrʉ'pʉ ipona. Sises utɨpɨtʉ'pʉ nɨrɨ wakʉ kupʉ pɨ' pata kaisa rɨ'ne, ka'pon amʉ' epi'tɨpɨtʉ pɨ' Makoi meruntɨrʉ apai. Sises uya serɨ ton kupʉ'pʉ Papa esi wenai tʉpika'tɨnin pe. 	 Jako Jezusa z Nazaretu pomazał Bóg Duchem Świętym i mocą, który chodził, czyniąc dobrze i uzdrawiając wszystkie opanowane od dyjabła; albowiem Bóg był z nim.


Serɨ pɨ' i'nai rɨ e'tɨ': tekumasan, mɨrɨ pe pʉra ɨri kupʉ pɨ' te'san, mɨrɨ pe pʉra mentaino kon—esi ika'sa' apurɨpɨ'nin pe—esi pʉra iyesi Kʉrai mɨrɨ awonsi'kɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe epoton kon pe pʉra rɨ. 	 Bo to wiecie, iż żaden wszetecznik, albo nieczysty, albo łakomca, (który jest bałwochwalcą), nie ma dziedzictwa w królestwie Chrystusowem i Bożem.


Mɨrɨ a'tai, tʉron kon Pari'si amʉ' uya ta'pʉ, “Papa winon pe pʉra pʉse rɨ ka'pon esi, apʉne pʉra Sapa' apurɨ iya pʉra iyesi,” ta'pʉ to' uya. “Ɨ'rɨ tukai' i'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ tʉmakooikenan nɨ ka'pon uya?” ta'pʉ tʉron kon ka'pon amʉ' uya, mɨrɨpan kon epantakapɨtʉ'pʉ. 	 Tedy niektóry z Faryzeuszów rzekł: Człowiek ten nie jest z Boga; bo nie strzeże sabatu. Drudzy zasię mówili: Jakoż może człowiek grzeszny takowe cuda czynić? I było rozerwanie między nimi.


Esuwerʉ amʉ' uya eikʉ'pʉ, “Ina uya pe' ta pʉn Sameriya pon pe ɨwesi, ɨri a'kwarʉ yen pe?” ta'pʉ to' uya. 	 Odpowiedzieli tedy Żydowie i rzekli mu: Izali my nie dobrze mówimy, żeś ty jest Samarytanin i dyjabelstwo masz?


Pe'tani po iyesi koro'tau, tʉteire' po tenai' tepʉrʉ piyau, ka'pon, Saiman, erekʉ'pan tukai' ti'tusen iwʉ' tau, uri'san uyee'pʉ po'toro arapasta yawon, epe'kena' po'piyun esukenan natʉ konekasa' esa' pe. Tʉputurʉkai' i'pai pona po'piyun ma'pʉ iya. 	 A gdy on był w Betanii, w domu Szymona trędowatego, gdy siedział u stołu, przyszła niewiasta, mając słoik alabastrowy maści szpikanardowej płynącej, bardzo kosztownej, a stłukłszy słoik alabastrowy, wylała ją na głowę jego.


Wʉi enu ewarumanto' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ kapʉi usuitato' oton mʉn kasa. Eke rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ rɨ Itepuru Weyu uyepʉ rawɨrɨ tanporo serɨ ton e'ku'to' oton. 	 Słoóce się obróci w ciemność, a księżyc w krew, przedtem niż przyjdzie on dzień Pański wielki i znaczny.


Apʉne pʉra ɨyeri'sa' kon mɨrɨ, mɨrɨpan ɨuko'manto' kon e'so'nansa' Kʉrai pokon pe Papa yau. 	 Albowiemeście umarli i żywot wasz skryty jest z Chrystusem w Bogu.


Iyepa'ka'pʉ pata'pʉ yau, Sises uya ta'pʉ, “Serɨ si Ka'pon, Papa winon apurɨpɨ'to' ipɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ Papa apurɨpɨ'to' si rɨ man iyau. 	 A gdy wyszedł, rzekł Jezus: Teraz jest uwielbiony Syn człowieczy, a Bóg uwielbiony jest w nim.


Mɨrɨ tʉpo, Esuwerʉ amʉ' enta'nato' weyu pɨ' Sises utɨ'pʉ Surusiran pona. 	 Było potem święto żydowskie, i wstąpił Jezus do Jeruzalemu.


“Mɨrɨ a'tai kiyari e'kwa esa' uya ta'pʉ, ‘Ɨ'rɨ ken si kupʉ uya serɨ? Uni'nʉnkanʉ rɨ nin si umu ennoko uya serɨ; to' uya nin si inama mɨrɨ,’ ta'pʉ iya. 	 A tak rzekł Pan onej winnicy: Cóż uczynię? poślę syna mego miłego, snać gdy tego ujrzą, zawstydzą się.


Kamoro si Papa ena' use'ma nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru e'seposa' a'tai Esuwerʉ amʉ' epuru ton pokon pe, to' ekoneka'pʉ mɨrɨ ku'to' kon pe tukai'. Soisa amʉ' ena' eke pe rɨ pʉrata tʉrʉ'pʉ to' uya. 	 Którzy zgromadziwszy się z starszymi, i naradziwszy się, dali niemało pieniędzy żołnierzom,


Apʉne pʉra Kʉrai yau rɨ iyenuka'sa' Papa uko'manto' uko'mamʉ mɨrɨ ka'pon pe, 	 Gdyż w nim mieszka wszystka zupełność bóstwa cieleśnie.


Ka'pon erikʉ tikin ite'kwa na'ne' kasa, mɨrɨ tʉpo eseru aimenkato' epoton pe, 	 A jako postanowiono ludziom raz umrzeć, a potem będzie sąd:


Mɨrɨ tʉpo, Sises usenpoika'pʉ tʉron nɨ pe tenai' asa'ron kon utɨ koro'tau pata ya'. 	 Potem się też dwom z nich idącym ukazał w innym kształcie, gdy szli przez pole.


Sises uya tanporon nɨ tʉpɨ' te'ku'ton i'tu wenai, itɨ'pʉ to' ekama'poi', “Ɨnʉ' i'se ɨwesi kon?” tukai'. 	 Tedy Jezus wiedząc wszystko, co nań przyjść miało, wyszedłszy rzekł im: Kogo szukacie?


Mɨrɨ wenai, to' uya apurɨ pʉra rɨ iyesi, Aisaya uya tasa' na'ne' awɨrɨ rɨ: 	 Dlatego uwierzyć nie mogli, iż jeszcze powiedział Izajasz:


Mɨrɨpan nin si eka'tumʉ'pʉ mɨrɨ to' rawɨrɨ eke yʉi, si'kamorʉ itese' poi ekainʉnse'na mɨrɨ ponsi'kɨ ense'na. Mɨrɨ awɨrɨ rɨ Sises utɨ tukai' i'tu tʉuya ke. 	 A bieżawszy naprzód, wstąpił na drzewo leśnej figi, aby go ujrzał; bo tamtędy iść miał.


Itɨ koro'tau, ka'pon amʉ' uya tʉpon kon ta'nʉkʉ'pʉ asanta tawɨrɨ. 	 A gdy on jechał, słali szaty swoje na drodze.


Itekare ekamanin nan pe enno'sa' kon uya ta'pʉ, “Ina Epuru, ina uya apurɨto' iku'kɨ eke pe,” ta'pʉ to' uya. 	 I rzekli Apostołowie Panu: Przymnóż nam wiary.


Kamoro ipiyawɨrɨ tʉutɨsan uya ɨri pe rɨ isapema'pʉ. Ti'pai kon sʉkʉsʉkʉma'pʉ to' uya, “Ɨmɨrɨ si, ‘use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' ma'tanʉkʉ uya, mɨrɨpan kanan amɨkapʉ uya osorʉwau wʉi yau,’ tawon nʉ'pʉ, 	 A ci, którzy mimo chodzili, bluźnili go, chwiejąc głowami swemi a mówiąc: Ehej! który rozwalasz kościół, a we trzech dniach budujesz go!


Ɨsenupatantɨ', ɨ'rɨ ta iya e'kwa pe serɨ esi tukai': ‘Ka'pon amʉ' i'se esi ɨsentu'kena' pe, o' ke tʉuse'masan i'se esi pen,’ tawon. Uye'sa' serɨ ipokena' ton ka'pon amʉ' kɨ'mai' pen, e'tane uye'sa' serɨ tʉmakooikena' nan kɨ'mase'na,” ta'pʉ iya. 	 Owszem idźcie, a nauczcie się, co to jest: Miłosierdzia chcę, a nie ofiary; bom nie przyszedł wzywać sprawiedliwych, ale grzesznych do pokuty.


Uyenno'sa' iya ka'pon amʉ' pika'tɨto' tʉuya weyu ekamase'na,” tawon. 	 Abym opowiadał rok Pański przyjemny.


Mɨrɨ a'tai, inserʉ e'mʉ'sa'kasa' ene'pʉ uya wʉi enu yau. Eke pe ikɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ tanporo kau te'san toron amʉ' uya etato' pe, “Ɨsi'tɨ', tanporo eke pe Papa uta're'tɨ ya' amʉratɨ'. 	 I widziałem jednego Anioła stojącego w słoócu i wołającego głosem wielkim, mówiąc wszystkim ptakom latającym po pośrodku nieba: Chodźcie i zgromadźcie się na wieczerzę wielkiego Boga,


Ɨ'rɨ ken si wakʉ mepota'tʉi mɨrɨ a'tai serɨ pe ipɨ' si mɨpiyɨ'atʉi'ne' apai? Mɨrɨ ton moron nʉ'pʉ esi uma'tan nɨto'! 	 Jakiżeście tedy naonczas pożytek mieli onych rzeczy, za które się teraz wstydzicie? Bo koniec onych jest śmierć.


Mɨrɨ yau, tu'ke raan'pu amʉ' esi'pʉ ka'tawon tau ina amʉrato' yau. 	 A było wiele lamp na onej sali, gdzie byli zgromadzeni.


Sises esi koro'tau tikin sarɨ, isaurokʉ etanin nʉ'san uyee'pʉ ipoitorʉ ton pokon pe ekama'pose'na, ɨ'rɨ ta iya e'kwa pe iyesi tukai'. 	 A gdy sam tylko był, pytali go ci, co przy nim byli ze dwunastoma, o to podobieństwo.


I'tu auya'nokon mɨrɨ, tanporo unekamanʉ ekama'pʉ uya ɨpika'tɨnin kon pe te'sen, ɨyenupa'pʉ uya 'nokon annau'ne rɨ, ɨiwʉ' kon tau'ne nɨrɨ. 	 Jakom się nie schraniał niczego, co by było pożyteczne, abym wam nie oznajmił i nie uczył was jawnie i po domach.


Sises uya, “Main awɨron kon pen pe' esa' pe esi serɨ, ɨuye'sa' kon na'ne' supara amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ wa'tana amʉ' esa' pe uya'sise'na? 	 A Jezus odpowiadając rzekł im: Jako na zbójcę wyszliście z mieczami i z kijami, abyście mię pojmali.


Tʉtʉrawasooi i'ma'ka tʉuya winɨkʉi', Isaan uya to' ekama'popɨtʉ'pʉ, ‘Ɨnʉ' pe uku'atʉu? Ka'pon ennoko uya mɨrɨ, tasa' rʉ'pʉ Papa uya ipɨ' pe, uyekama auya'nokon serɨ, e'tane etatɨ', serɨ pe rɨ iyepʉ mɨrɨ e'tane isapatooi mʉ' ara'ka poken pʉra rɨ esi,’ ta'pʉ iya. 	 A gdy Jan dokonał biegu swego, rzekł: Kim mię być mniemacie? Nie jestem ja, ale oto idzie za mną, u którego nóg obuwia nie jestem godzien rozwiązać.


“Etatɨ' ɨ'rɨ ta e'kwa pe tʉpa'karakai' te'pɨnsen pantomʉ esi tukai': 	 Wy tedy słuchajcie podobieństwa onego rozsiewcy.


‘Papa urɨ, atamokori kon Epʉra'an, Aisi', mɨrɨ awonsi'kɨ Seko' e'to' itese' pɨ'.’ Mosi' enari'nʉmʉ e'tɨtɨtɨ'ka'pʉ, ɨnenpai pʉra. 	 Jam jest Bóg ojców twoich, Bóg Abrahama, Bóg Izaaka, i Bóg Jakóba. A zadrżawszy Mojżesz nie śmiał się przypatrywać.


Serɨ etasa' pata epuru mɨrɨ awonsi'kɨ anpisin ka'pon amʉ' uya a'tai, to' e'sakoropa'pʉ. 	 A tak wzburzyli pospólstwo i przełożonych miasta, którzy to słyszeli.


Esuwerʉ amʉ' eseru esi'pʉ ekorʉkan tawon, mɨrɨ to' nin si 6 kaisaron tuna yen ton tɨ' ka'pɨ'sa' wai amʉ' esi'pʉ mɨrɨ, eke ton kuru rɨ, 20, 30 kiyaran e'to' airɨ tuna a'sinin. 	 I było tam sześć stągwi kamiennych, postawionych według oczyszczenia żydowskiego, biorących w się każda dwie albo trzy wiadra.


To' amʉrasa' tanporon nɨ ɨmeruntɨrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyeseru awɨrɨ iye'ku'to' pe ɨnkupʉ'pʉ ku'se'na. 	 Aby uczynili, cokolwiek ręka twoja i rada twoja przedtem postanowiła, aby się stało.


Apʉne pʉra si serɨ ton ekamasa' uya pɨ' ɨupokoitasa' kon nin si. 	 Ale żem wam to powiedział, smutek napełnił serce wasze.


I'se e'ai', utonpa, epika'tɨto' ɨnepopai e'ai' ɨwinɨ Itepuru poro; uyewan ito'panʉ'kɨ Kʉrai poro. 	 Tak, bracie! niech cię w tem użyję w Panu, ochłodź wnętrzności moje w Panu.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', te'kwe' po takuru'ke iye'to' pe mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo iya'kɨrɨ iyekumasa' kon pokon pe ipan pe e'ne' moronkato' pe to' uya inonka uya. Serɨ pe kuru serɨ kupʉ uya, ɨri ku'nin nʉ'san iya'kɨrɨ era'tɨ pʉra iyesi a'tai. 	 Oto ja porzucę ją na łoże i tych, którzy z nią cudzołożą, w ucisk wielki, jeźliby nie pokutowali z uczynków swoich:


Main awɨron pe e'nɨto' pe konekan a'tai wakʉ pe pona wannɨ iyesi pen nɨ, e'tane e'ne' pe rɨ. E'tane rɨ emennʉ'pʉ ipokena' awɨrɨ te'sen pe e'nɨto', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' akʉ'pɨ'nʉkʉ iya kamoro iwinɨ isenupasa' kon iwano' pe. 	 A wszelkie karanie, gdy przytomne jest, nie zda się być wesołe, ale smutne; lecz potem owoc sprawiedliwości spokojny przynosi tym, którzy są przez nie wyćwiczeni.


Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' uyekama'po auya? Uyetanin nʉ'san ekama'pokɨ. To' uya rɨ i'tu mɨrɨ umaimu rʉ'pʉ,” ta'pʉ iya. 	 Cóż mię pytasz? Pytaj tych, którzy słuchali, com im mówił; cić to wiedzą, com ja mówił.


Mɨrɨ koro'tau, Saarʉ usakorotasa' uya, “Sises poitorʉ ton tʉ'ka uya,” ta'pʉ. Saarʉ utɨ'pʉ Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru piya' 	 A Saul jeszcze dychając groźbą i morderstwem przeciwko uczniom Pańskim, przyszedł do najwyższego kapłana.


Pi'ta uya ekama'po'pʉ, “Uyepuru, ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' serɨ pe utɨ pʉra iyesi ɨpɨkɨrɨ? Ɨwenai rɨ uma'ta mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Tedy mu rzekł Piotr: Panie! czemuż teraz za tobą iść nie mogę? Duszę moję za cię położę.


Pi'ta usaurokʉ'pʉ tɨpiyɨ'se pʉra, “Utonpa ton, eke utamokori kon Tepi' erikʉ'pʉ, mɨrɨpan uruwasii esi serɨ pona rɨ. 	 Mężowie bracia! mogę bezpiecznie mówić do was o patryjarsze Dawidzie, żeć umarł i pogrzebiony jest, a grób jego jest u nas aż do dnia dzisiejszego.


“Urɨ'nokon kamoro tentu'pʉ kon winɨ Esuwerʉ amʉ', ‘Esuwerʉ amʉ' pen tʉmakooikena' nan’ pen. 	 My, którzyśmy z przyrodzenia Żydowie a nie z pogan grzesznicy,


Sises uya eikʉ'pʉ, “Pori' rɨ ɨmɨrɨ, Saiman, Isona mu, i'napairon serɨ uye'sa' ka'pon amʉ' winɨ pen e'tane tʉmɨrɨ pe Papa uya ekamasa' ɨpɨ'. 	 Tedy odpowiadając Jezus rzekł mu: Błogosławiony jesteś Szymonie, synu Jonaszowy! bo tego ciało i krew nie objawiły tobie, ale Ojciec mój, który jest w niebiesiech.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', pori' pe e'tɨ', Epʉn amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ iyau te'san! E'tane ɨsɨ, nari' yau kuru me'atʉi' non mɨrɨ awonsi'kɨ parau, apʉne pʉra Makoi u'tɨsa' pɨ' ɨpiya'nokon, mɨrɨpan usakorotasa', apʉne pʉra a'ko pe tʉweyu enasa' i'tu tʉuya pɨ',” tawon. 	 Przetoż rozweselcie się nieba! i wy, którzy mieszkacie na nich. Biada mieszkającym na ziemi i na morzu! iż zstąpił dyjabeł do was, mając wielki gniew, wiedząc, iż krótki czas ma.


Saarʉ uya ekama'po'pʉ, “Ɨnʉ' ɨmɨrɨ, Uyepuru?” ta'pʉ iya. “Urɨ Sises, ɨnkota'manʉ,” ta'pʉ iya. 	 Tedy rzekł: Ktoś jest, Panie? A Pan rzekł: Jam jest Jezus, którego ty prześladujesz; trudno tobie przeciw ościeniowi wierzgać.


Tikin nɨ ene i'pai tonpa kuntɨpɨ'sa' ɨsɨ pe poken isene'pʉ, e'tane isepi'tɨsa' esi'pʉ. Tanporo non usewansiuka'pʉ mɨrɨpan kon utɨ'pʉ ene pɨkɨrɨ. 	 A widziałem jednę z głów jej, jakoby na śmierć zabitą; ale rana jej śmiertelna uleczona jest. Tedy się dziwowała wszystka ziemia i szła za oną bestyją.


Serɨ tawon eta tʉuya'nokon a'tai, to' usewansiuka'pʉ tenupato' iya 'nokon pɨ'. 	 A usłyszawszy to lud, zdumiał się nad nauką jego.


A'sarutanʉ'sa' Pen Pʉreti Pɨ' Enta'nan Weyu e'sara'tɨ a'tai, iteseru pe To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pɨ' karimeru mʉre wɨto' a'tai, Sises poitorʉ ton uya ekama'po'pʉ, “Nai ya' ina utɨ i'se me'an To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pɨ' ɨyenta'nato' konekase'na?” ta'pʉ to' uya. 	 Pierwszego tedy dnia przaśników, gdy baranka wielkanocnego zabijano, rzekli mu uczniowie jego: Gdzie chcesz, abyśmy szedłszy nagotowali, żebyś jadł baranka?


Tʉwɨpʉrema e'nonkasa' a'tai, Sises utɨ'pʉ tʉpoitorʉ ton pokon pe Kitʉron aranta tʉnɨ'kwɨrɨ'nʉ'se. Iratoi po are' e'kwa esi'pʉ, mɨrɨ ya' tʉpoitorʉ ton pokon pe Sises utɨ'pʉ. 	 To powiedziawszy Jezus wyszedł z uczniami swoimi przez potok Cedron, gdzie był ogród, do którego on wszedł i uczniowie jego.


tʉmu pɨ', ka'pon pe te'to' yau Tepi' pa rʉ'pʉ pe na'ne'. 	 O Synu swoim, który się narodził z nasienia Dawidowego według ciała;


“Tanporo rɨ pe' serɨ ton menyatʉu? I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, tikin nɨ rɨ tɨ' e'nonkato' oton pen nɨ mɨrɨ ɨsipʉro'po; tanporon nɨ uta'po'to' oton,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł im Jezus: Izaż nie widzicie tego wszystkiego? Zaprawdę powiadam wam, nie zostanie tu kamień na kamieniu, który by nie był rozwalony.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, serɨ a'taino kon kuru rɨ pʉra iyenato' oton pen nɨ tanporo serɨ ton e'kupʉ pʉ'kʉ pona rɨ. 	 Zaprawdę powiadam wam, że nie przeminie ten wiek, ażby się to wszystko stało.


Tɨwɨ tanporon kon pɨ' ɨsɨ pe pʉra ɨwe'to' nʉsenei. A'ko pe Itepuru man. 	 Skromność wasza niech będzie wiadoma wszystkim ludziom; Pan blisko jest.


Sises e'takʉ'ka'pʉ, mɨrɨpan uya, “Kʉrɨ rɨ ka'pon ine'tɨ' upiya',” ta'pʉ. Iye'sa' a'tai, Sises uya ekama'po'pʉ, 	 Zastanowiwszy się tedy Jezus, kazał go przywieść do siebie; a gdy się przybliżył, pytał go, mówiąc:


Mɨrɨ tʉpo, Paarʉ uya kin Akʉri'pa ekama'po'pʉ, “Pu'kena' ton nʉmenuka'pʉ pe' mapurɨyan? Apurɨ auya pe kuru rɨ si'tuyai',” ta'pʉ iya. 	 Wierzysz, królu Agrypo! prorokom? Wiem, iż wierzysz.


To' koro'tau Meri Mataren; Meri, Isens mɨrɨ awonsi'kɨ Isose' san; mɨrɨ awonsi'kɨ Sepiti munkɨ amʉ' san. 	 Między któremi była Maryja Magdalena, i Maryja, matka Jakóbowa i Jozesowa, i matka synów Zebedeuszowych.


Serɨ esi pu'kena' pe e'nɨ i'se. Ɨnʉ' esi yau tenu ke, tɨwɨ ene nonpaai i'tui, apʉne pʉra ka'pon nonpaai pe iyesi. Inonpaai esi 666. 	 Tu jest mądrość. Kto ma rozum, niech zrachuje liczbę onej bestyi; albowiem jest liczba człowieka. A ta jest liczba jej, sześćset sześćdziesiąt i sześć.


Mɨrɨ tʉpo, tʉpoitorʉ ton poro, Sises uya tʉmɨrɨ pe, wʉi enu uye'to' winɨpai, wʉi enu utɨto' pʉ'kʉ pona wakʉ, to'panʉ'nin tɨwɨro' epika'tɨn nɨto' ekareei ennoko'pʉ. Amen. 	 A ona szedłszy, opowiedziała tym, co z nim bywali, którzy się smucili i płakali.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Enna'potɨ', ɨneta'pʉ kon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnene'pʉ kon ekamatantɨ' Isaan pɨ'; 	 A odpowiadając Jezus, rzekł im: Szedłszy, oznajmijcie Janowi, co słyszycie i widzicie.


Iye'sa' a'tai, ɨutɨ eporo iya wakʉ pe akorokasa' pe mɨrɨ awonsi'kɨ ikonekasa' pe. 	 A przyszedłszy znajduje umieciony i ochędożony.


Mosta' ena'pɨ kasa iyesi, ka'pon nʉpɨmɨnʉ tʉmainarʉ yau. Iya'ta, mɨrɨpan ena eke pe, mɨrɨpan panta po toron amʉ' esi,” ta'pʉ iya. 	 Podobne jest ziarnu gorczycznemu, które wziąwszy człowiek, wrzucił do ogrodu swego; i rosło i stało się drzewem wielkiem, a ptaszki niebieskie czyniły sobie gniazda na gałęziach jego.


Itepe' e' pe un pi'pɨ puturʉkato' esi main awɨrɨ ɨwesi yau, e'tane main i'kwɨtʉ auya yau, itun pi'pɨ puturʉkasa' pen pe rɨ ɨyena. 	 Boć obrzezanie jest pożyteczne, jeźlibyś pełnił zakon; ale jeźlibyś był przestępcą zakonu, twoje obrzezanie stało się nieobrzezką.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ, “Ɨ'rɨ tukai' se pɨ' mɨsenuminkayatʉu? Ka'pon esi'pʉ asa'ron kon imunkɨ amʉ'. Wapiyaro' tʉmu piya' itɨ'pʉ, mɨrɨpan uya, ‘Mooi, e'tʉrawasomai' enta kʉre' itese' kiyari e'kwa na',’ ta'pʉ iya. 	 Ale cóż się wam zda? Człowiek niektóry miał dwóch synów; a przystąpiwszy do pierwszego, rzekł: Synu! idź, rób dziś na winnicy mojej.


Mɨrɨ wenai inke rɨ ɨpiya'nokon utɨ pʉra iyesi usemapu'tɨpɨ'sa' mɨrɨ. 	 Dlaczegom też często miewał przeszkody, żem do was przyjść nie mógł.


Pʉrata eporo tʉuya'nokon a'tai, to' entarumʉ'pʉ non esa' pɨ'. 	 A wziąwszy, szemrali przeciwko gospodarzowi,


Mɨrɨpan Paarʉ uya, “E'mʉ'sa'ka', utonpa!” ta'pʉ ipɨ' tʉukɨ'pɨ'nʉnse. Mɨrɨ etasa' tʉuya a'tai, iye'sanʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan usarɨ'pʉ wakʉ pe. 	 Rzekł wielkim głosem: Staó prosto na nogi twoje; i wyskoczył i chodził.


Serɨ ekama uya ɨpɨ'nokon, Papa uya ka'pon amʉ' aimenkato' oton tanporon nɨ tʉusenuminkai' pʉra rɨ to' usauro'sa' rʉ'pʉ pɨ'. 	 Ale powiadam wam, iż z każdego słowa próżnego, które by mówili ludzie, dadzą z niego liczbę w dzień sądny;


Sises uya eikʉ'pʉ, “Ui'tu auya pʉra pe' iyesi, Piri', ɨpiyau'nokon nɨ inke rɨ uko'manka'sa' e'tane? Ɨnʉ' rɨ kʉrɨ uyennin pe na'ne' uya rɨ ukʉipʉnʉ ensa' pe iyesi. Nai pe mairɨ, ‘Ikʉipʉnʉ enpoikakɨ ina ena',’ ta auya? 	 Rzekł mu Jezus: Przez tak długi czas jestem z wami, a nie poznałeś mię? Filipie! kto mnie widzi, widzi i Ojca mego; jakoż ty mówisz: Ukaż nam Ojca?


Itepuru e'to' pe iyesi ipokonomato' ipɨkɨrɨ pʉra, tikin nan tʉno'pʉ taan'pʉ pe, ka'pon, imunkɨ ton apurɨnin nan ye' ton pe mɨrɨ awonsi'kɨ seno'mari' pe mɨrɨ awonsi'kɨ main awɨron kon pe pʉra te'san pe pʉra. 	 Jeźli kto jest bez nagany, mąż jednej żony, dzieci wierne mający, które by nie mogły być obwinione w zbytku, albo niepoddane rządowi.


Mara rʉ'kwɨ rɨ to' weyu ke to' repa'pʉ ina uya pen, mɨrɨ yau i'nairon wakʉ itekare uko'manto' pe ɨpiyau'nokon. 	 Którymeśmy i na chwilkę nie ustąpili, i nie poddali się, aby u was prawda Ewangielii została.


Ɨmɨrɨ'nokon pe ausaurokʉ kon pen mɨrɨ, e'tane ɨkʉipʉnʉ kon A'kwarʉ usauro'to' oton mɨrɨ ayawɨrɨ'nokon. 	 Bo wy nie jesteście, którzy mówicie, ale duch Ojca waszego, który mówi w was.


Tanporo pʉsamoro ka'pon amʉ' uko'mamʉ rɨ esi'pʉ apurɨto' winɨ tʉuma'ta kon a'tai rɨ. Usauro'nɨsa' ipɨ' rʉ'pʉ eporo'pʉ to' uya pen nɨ; to' uya rɨken ene'pʉ ɨnnonsi'kɨ mɨrɨpan ereutanʉkʉ'pʉ to' uya. To' uya ekama'pʉ serɨ non esi tʉpata kon pe pʉra tukai'. 	 Według wiary umarli ci wszyscy, nie wziąwszy obietnic, ale z daleka je upatrując i cieszyli się niemi, i witali je i wyznawali, iż są gośćmi i przychodniami na ziemi.


Ɨnʉ' rɨ uyapiyo' pe na'ne' uya uye'ma'pʉkato' pe iyesi; e'ai'ne' yau rɨ upoitorʉ rɨ kanan e'to' pe iyesi. Ukʉipʉnʉ uya rɨ uyapiyo' pe na'ne' nama mɨrɨ. 	 Jeźli mnie kto służy, niechże mię naśladuje, a gdziem ja jest, tam i sługa mój będzie; a jeźli mnie kto służyć będzie, uczci go Ojciec mój.


Wapiyaro' ka'pon amʉ' i'tuto' pe serɨ esi'pʉ mɨrɨ Kiriniyas esi Siriya esa' pe a'tai. 	 A ten popis pierwszy stał się, gdy Cyreneusz był starostą Syryjskim.


Tʉpoitorʉ ton enusimai'ma ta'pʉ iya, “Pʉsamo nin usanon mɨrɨ awonsi'kɨ uyakon non. 	 A wyciągnąwszy rękę swoję na uczniów swoich, rzekł: Oto matka moja i bracia moi!


“Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' mɨrɨ kasa Papa sapema pe rɨ isaurokʉ? Ɨnʉ' rɨ sa'ne makoi pɨ' tʉusentu'masen pʉra rɨ iyesi mɨrɨ ko, Papa rɨken!” ta'pʉ to' uya. 	 Czemuż ten takie mówi bluźnierstwa? któż może grzechy odpuszczać, tylko sam Bóg?


Asauro'tɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ iku'tɨ', kamo Main, mo'kanin wannɨ yai, iteseru aimenkato' naimenkaton kon pe, 	 Tak mówcie i tak czyńcie jako ci, którzy według zakonu wolności macie być sądzeni.


E'tane nin si serɨ si Papa i'tu auya'nokon—mɨrɨ pe pʉra ru'ku, Papa uya ɨi'tu kon—nai pe ken si ɨyenna'po kon mɨ ton ɨ'sɨ'mʉnon, ɨri ton eseru ya'? To' uya rɨ pe' aya'sikapʉ kon kanan i'se ɨwesi kon? 	 A teraz poznawszy Boga, owszem i poznani będąc od Boga, jakoż się zaś nazad wracacie ku żywiołom mdłym i mizernym, którym zasię znowu służyć chcecie?


Tuna uyee'pʉ, tuna apɨrʉ ton u'ma'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ a'setun uyee'pʉ e'se'ne' pe ɨutɨ tʉwɨse, e'tane ita'mo'ka'pʉ pen nɨ, apʉne pʉra tɨ' po iyapon esi pɨ'. 	 I spadł gwałtowny deszcz, i przyszła powódź, i wiatry wiały, i uderzyły na on dom, ale nie upadł, bo był założony na opoce.


Mɨrɨ wʉi a'tai'ne, ɨsɨ pe kuru rɨ uri'sami'si amʉ', mono' pe te'san pona iye'to' oton mɨrɨ awonsi'kɨ mana' pokon kon imunkɨ pona! 	 A biada brzemiennym i piersiami karmiącym w one dni!


Isaan pon esi'pʉ kiyamerʉ i'po' konekasa', o' pi'pɨ konekasa' esi'pʉ ipokʉrʉʉi pe iworo'pai pɨ'. Iti'kiyari esi'pʉ kairau amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ teusan e'ku. 	 A ten Jan miał odzienie z sierści wielbłądziej, i pas skórzany około biódr swoich, a pokarm jego był szaraócza i miód leśny.


Tɨ' pona sipa'sipa uya ina arɨ tukai' to' enari'nʉmʉ'pʉ. 4 kaisaron ton wa'ka pun kanau ku'nin peten eno'ma'pʉ to' uya, mɨrɨpan kon enurikʉ'pʉ pata emakʉ i'se. 	 A bojąc się, aby snać na miejsca ostre nie wpadli, zrzuciwszy cztery kotwice z steru, pragnęli, aby dzień był.


Utamokori kon Epʉra'an pɨ', ‘ikupʉ uya kuru,’ ta'pʉ tʉuya ku'sa' iya tenu yau. 	 I na przysięgę, którą przysiągł Abrahamowi, ojcu naszemu, że nam to dać miał,


Ka'pon, anʉmʉ pɨ' te'sen e'ma mɨrɨ, mɨrɨpan uya kiyari amʉranʉkʉ tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' ya'. Mɨrɨpan nin si, kʉrɨ rɨ ipɨnnin nʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ anʉnnin nʉ'pʉ epori'mato' pe ɨsi'kaisa rɨ. 	 A kto żnie, bierze zapłatę, i zbiera owoc do żywota wiecznego, aby i ten, który sieje, radował się wespół, i ten, który żnie.


E'tane Temi'tʉriyas mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉreman nɨto' ku'pɨ'nin nan uya pata eseru main i'kwɨ'sa' pe iyesi yau, serɨ rupɨ konekato' esi moro rɨ. Mɨrɨ yau, konekanin nan eke ton esi. Mɨrɨ yau, to' utɨto' pe iyesi teseru kon konekai'. 	 A jeźliż Demetryjusz i ci, którzy z nim są rzemieślnicy, mają co przeciw komu, wszak bywa prawo, są też starostowie, niechże jedni drugich pozywają.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', serɨ pe na'ne' pɨ' kapai e'ai' ɨpɨ'nokon: tɨwɨ pʉsamoro warawo' amʉ' nesii; tɨwɨ to' nʉtɨi. Serɨ te'ku'sen esi a'tai ka'pon eseru pe, iye'kupʉ pʉra iyesi mɨrɨ. 	 Przetoż teraz powiadam wam: Dajcie pokój tym ludziom i zaniechajcie ich; albowiem jeźliżeć jest z ludzi ta rada albo ta sprawa, wniwecz się obróci;


Mɨrɨ wenai ta iya: “Iyenu'sa' a'tai ka'ta', a'sisa' kon arɨ'pʉ iya ta'kɨrɨ, mɨrɨpan uya repan nɨto' tʉsa' ka'pon amʉ' ena',” ta iya. 	 Dlatego Pismo mówi: Wstąpiwszy na wysokość, wiódł pojmanych więźni i dał dary ludziom.


Serɨ ta'pʉ iya tʉpo, iyamʉrasa' kon nin si ka'pon amʉ' ennoko'pʉ iya mɨrɨ, mɨrɨ apai. 	 A to powiedziawszy, rozpuścił ono zgromadzenie.


“Ti'sa, nai kuru esi eke pe iyawɨrɨ e'nɨto' pe Main, Mosi' winon yau?” ta'pʉ iya. 	 Nauczycielu! które jest największe przykazanie w zakonie?


Mɨrɨpan uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ', “Iweyu uye'nɨ pɨ' man Ka'pon, Papa winon ɨnenpai ɨwe'to' oton kon, e'tane ento' auya'nokon oton pen nɨ. 	 I rzekł do uczniów: Przyjdą dni, że będziecie żądać, abyście widzieli jeden dzień ze dni Syna człowieczego, ale nie oglądacie.


Sises usarɨ uya tentaka kon ensa' tʉuya a'tai, “Pʉse rɨ si Papa iwano' karimeru mʉre!” ta'pʉ iya. 	 A ujrzawszy Jezusa chodzącego, rzekł: Oto Baranek Boży.


Miyarɨ rɨ Sises usaurokʉ'pʉ, “Moro ka'pon esi'pʉ asa'ron kon imunkɨ. 	 Nadto rzekł: Człowiek niektóry miał dwóch synów,


E'tane Pi'ta uya ta'pʉ, “Uyepuru, e'kamasa' rɨ serɨ aya'kɨrɨ rɨ pariki'si ta' utɨto' pe mɨrɨ awonsi'kɨ uma'tato' pe rɨ aya'kɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 A on mu rzekł: Panie! gotówem z tobą iść i do więzienia i na śmierć.


Mɨrɨpan tanporon kon nɨ etanin nʉ'san usewansiuka'pʉ ipan pe rɨ: “Ɨ'rɨ kasa wakʉ pe rɨ tanporon nɨ kupʉ iya. Ipana pʉn koneka iya etanin pe; imaimu pʉn koneka iya tʉusauro'sen pe!” ta'pʉ to' uya. 	 Ale czem on im bardziej zakazywał, tem oni to bardziej rozgłaszali, i nader się bardzo zdumiewali, mówiąc: Dobrze wszystko uczynił; bo czyni, iż głusi słyszą i niemi mówią.


Mɨrɨ si pu'kena' Iseremaya nekama'pʉ rʉ'pʉ pena rɨ uta'ku'tɨ'pʉ se tawon: “To' uya si 30 kaisa rɨ sirʉpa pun anʉmʉ'pʉ, Esuwerʉ amʉ' nʉkupʉ'pʉ itepe' pe, 	 Tedy się wypełniło, co powiedziano przez Jeremijasza proroka, mówiącego: I wzięli trzydzieści srebrników, zapłatę oszacowanego, który był oszacowany od synów Izraelskich;


Ka'pon esi pen mɨrɨ Esuwerʉ pe kuru kɨpo'po rɨ kʉrɨ rɨ pe iyesi yau, mɨrɨ awonsi'kɨ kɨpo'po rɨ, ipun pe rɨ un pi'pɨ puturʉkato' esi nɨrɨ pen nɨ. 	 Albowiem nie ten jest Żydem, który jest Żydem na jawie, ani to jest obrzezka, która jest na jawie na ciele;


Sises uya imaimu eikʉ'pʉ, “Ewai', ta auya na'ne' kasa rɨ, e'tane tanporo ɨpɨ'nokon ta uya; Serɨ enta', Ka'pon, Papa winon ento' auya'nokon oton iyereutasa' Meruntɨ pe Te'sen enwo'netʉ winɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ iyepʉ Epʉn poi kapuru' yau,” ta'pʉ iya. 	 Rzekł mu Jezus: Tyś powiedział; wszakże powiadam wam: Odtąd ujrzycie Syna człowieczego siedzącego na prawicy mocy Bożej, i przychodzącego na obłokach niebieskich.


“Mɨrɨ pe iyesi pɨ', enei'ma e'tɨ', apʉne pʉra i'tu auya'nokon kasa pʉra ɨ'rɨ a'tai ɨyepuru kon uyepʉ tukai'. 	 Czujcież tedy, ponieważ nie wiecie, której godziny Pan wasz przyjdzie.


Ɨyekama'po uya 'nokon kuru ɨwɨpʉrema kon pa, ɨpiya'nokon enna'poto' pe inke pʉra. 	 A tem więcej proszę was, abyście to czynili, abym wam tem rychlej był przywrócony.


To' ɨpʉrema upɨ' ɨ'rɨ epoton kon kasa rɨ; to' usenupato' esi ka'pon amʉ' uya to' enupa'pʉ iyawɨrɨ to' e'to'.’ tukai'. 	 Lecz próżno mię czczą nauczając nauk i ustaw ludzkich.


Eke ton ereutato' pata'se' yau kuru ereutapaino kon enta'nan a'tai'ne mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau. 	 Nadto miłują pierwsze miejsca na wieczerzach, i pierwsze stołki w bóżnicach.


Mɨrɨ wenai, iye'menukasa' na'ne' kasa: “Tɨwɨ atapurɨpaino nʉtapurɨi Itepuru yau,” tasa'. 	 Bo gdybyśmy się sami rozsądzali, nie bylibyśmy sądzeni.


Mɨrɨ pe pʉra katɨ, eke pe rɨ ɨsi'nʉnke' pe iye'to' iku'tane auya, ɨyenpɨ'to' iya, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuseta'kai' pʉra iye'to' nurunpa auya, i'tui'ma pʉra Papa e'to' ɨsi'nʉnke' pe uya ayato' esi ɨyera'tɨto' ya'? 	 Czy bogactwy dobrotliwości jego i cierpliwości, i nieskwapliwości pogardzasz, nie wiedząc, iż cię dobrotliwość Boża do pokuty prowadzi?


Apurɨto' yau iyɨpʉremasa' uya takuru'kenan epi'tɨ mɨrɨ; Itepuru uya rɨ i'mʉ'sa'ka. Imakoitasa' pe iyesi yau, ipɨ' rɨ usentu'man. 	 A modlitwa wiary uzdrowi chorego i podniesie go Pan; a jeźliby się grzechu dopuścił, będzie mu odpuszczone.


Esa esi'pʉ Iseyosapa' kʉipʉnʉ pe, Iseyosapa' esi'pʉ Iseyoran kʉipʉnʉ pe, Iseyoran esi'pʉ Usaya kʉipʉnʉ pe, 	 A Aza spłodził Jozafata, a Jozafat spłodził Jorama, a Joram spłodził Ozyjasza.


Serɨ rupɨ ton kupʉ to' uya mɨrɨ, apʉne pʉra to' uya ikʉipʉnʉ mɨrɨ pe pʉra urɨ i'tu pʉra iyesi pɨ'. 	 A toć wam uczynią, iż nie poznali Ojca ani mnie.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', miyarɨ rɨ mɨrɨ pɨ' ɨnenno'pai esi ensa' auya'nokon a'tai kanan, ɨyepori'ma kon pa mɨrɨ awonsi'kɨ usewankamato' pʉra iye'to' pe. 	 Przetoż tem ochotniej posłałem go, abyście zasię ujrzawszy go, uweselili się, a ja abym miał mniej smutku.


Umɨ esanon uya ipoitorʉ ton a'si'pʉ. Tikin nan panta'ma'pʉ to' uya, tʉron nɨ wɨnɨ'pʉ to' uya, to' osorʉwano wɨpɨtʉ'pʉ to' uya tɨ' ke. 	 Ale winiarze pojmawszy sługi jego, jednego ubili, a drugiego zabili, a drugiego ukamionowali.


“Tanporo rɨ unɨmɨ auya'nokon mɨrɨ,” tukai' Sises uya to' pana'tɨ'pʉ, “apʉne pʉra iye'menukasa': “‘Karimeru amʉ' pa'simanin wɨnɨ uya, mɨrɨpan karimeru amʉ' si e'ta'nʉ'to' oton,’ tawon. 	 Potem im rzekł Jezus: Wszyscy wy zgorszycie się ze mnie tej nocy; bo napisano: Uderzę pasterza, i będą rozproszone owce.


To' pɨ' rɨ usaurokʉ Papa i'tuto' tʉuya'nokon pɨ' kuru rɨ ipan pe to' e'tʉsa' tukai', e'tane to' e'to' ipan pe e'tʉpai esi Papa i'tuto' pɨ' pen nɨ. 	 Albowiem daję im świadectwo, iż gorliwość ku Bogu mają, ale nie według wiadomości.


Piri' uya Na'taniyerʉ eporo'pʉ, ta'pʉ iya ipɨ', “Mosi' nʉmenuka'pʉ Main yau, pu'kena' ton nɨ nɨrɨ nʉmenuka'pʉ ipɨ', Sises, Nasare' winon, Isose' mumu eposa' ina uya man,” ta'pʉ iya. 	 Filip znalazł Natanaela i rzekł mu: Znaleźliśmy onego, o którym pisał Mojżesz w zakonie i prorocy, Jezusa, syna Józefowego, z Nazaretu.


Piri', mɨrɨ awonsi'kɨ Pa'taramiu; Tamas, mɨrɨ awonsi'kɨ Ma'siu, Roman kopʉnaai ena' use'man nɨto' amʉranʉ'nin; Isens (Arʉ'piyas mu), mɨrɨ awonsi'kɨ Tatiyas; 	 Filip i Bartłomiej, Tomasz i Mateusz on celnik, Jakób, syn Alfeusza, i Lebeusz, nazwany Tadeusz;


E'ku'nɨto' ipɨ' pʉra kasa rɨ iye'tane, te'ku'to' yau rɨ Epʉra'an uya apurɨ'pʉ, mɨrɨpan ena'pʉ tu'kan kon tʉpataron kon kʉipʉnʉ pe, ta'pʉ na'ne' tʉpɨ' kasa rɨ, “Mɨrɨ kasa kuru apayan nʉ'san e'to' oton,” tawon. 	 Który (Abraham) przeciwko nadziei w nadzieję uwierzył, że się stanie ojcem wielu narodów według tego, co mu powiedziano: Tak będzie nasienie twoje.


Mɨrɨ tʉpo, enno'sa' kon enna'po'pʉ Surusiran pona Are' Wʉpʉ poi, ɨnnɨ kuru pʉra rɨ, 1 mayirʉ o'koi' rɨ pata pona. 	 Tedy się wrócili do Jeruzalemu od góry, którą zowią oliwną, która jest blisko Jeruzalemu, mając drogi przez jeden sabat.


Si'tuyai', ayanpokʉmanin kon, mɨrɨ awonsi'kɨ entu'ma' rɨ ɨwesi kon, e'tane imaminke' pe me'atʉi'. Ɨri pe rɨ Esuwerʉ amʉ' pe te'ku'san usauro'sa' si'tuyai', e'tane kamoro pen nɨ, Se'tan usenupato' iwʉ' ton kamoro. 	 Znam uczynki twoje i ucisk, i ubóstwo, (aleś bogaty), i bluźnierstwo tych, którzy się powiadają być Żydami, a nie są, ale są bóżnicą szataóską.


“Serɨ kasa si Papa uya eseru aimenka mɨrɨ: Iweyu uye'sa' non pona, e'tane ka'pon amʉ' uya ewarupɨ i'nʉnka iweyu entai, ɨri pe teseru kon esi ke. 	 A tenci jest sąd, że światłość przyszła na świat, lecz ludzie bardziej umiłowali ciemność niż światłość; bo były złe uczynki ich.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Maikan amʉ' kamoro tenkena' nan, toron amʉ' nɨrɨ tʉponkena' nan, e'tane Ka'pon, Papa winon e'sapontɨto' yau pʉn nɨ,” ta'pʉ iya. 	 A Jezus mu rzekł: Liszki mają jamy, i ptaszki niebieskie gniazda; ale Syn człowieczy nie ma, gdzie by głowę skłonił.


Mɨrɨ awonsi'kɨ utonpa kon pɨ' tʉusenuminkasen pe e'nɨpai'nokon to' pori'manin pe tʉusi'nʉnkasen pe mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ ku'nin pe to' e'to' pe. 	 I przypatrujmy się jedni drugim ku pobudzaniu się do miłości i do dobrych uczynków,


Tanporo ense'na iyamʉrasa' kon Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton iwʉ' ta' uya enpɨtʉ'pʉ itemʉ' poi rɨ, mɨrɨpan kon uya itemʉ' ene'pʉ inserʉ emʉ' kasa rɨ. 	 A patrząc na niego pilnie oni wszyscy, którzy siedzieli w radzie, widzieli oblicze jego jako oblicze anielskie.


Sekamai ko ɨpɨ'nokon; uyenka'sa' auya'nokon e'tane uyapurɨ auya'nokon pen nɨ. 	 Alem wam powiedział: Owszem, widzieliście mię, a nie wierzycie.


Isutas utɨ'pʉ Sises piya' to'sarɨ rɨ, mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Miyarɨ, Rapai!” mɨrɨpan a'su'ka'pʉ iya. 	 A wnet przystąpiwszy do Jezusa, rzekł: Bądź pozdrowiony, Mistrzu! i pocałował go.


Pata uko'mansa' a'tai, ipoitorʉ ton utɨ'pʉ parau ku'pɨri ka', 	 A gdy był wieczór, zstąpili uczniowie jego do morza.


Tanporo ɨpona'nokon ɨpʉrema yau, tɨwɨrɨ rɨ ɨpʉrema pori' pe esii'ma, 	 (Zawsze w każdej modlitwie mojej za wszystkich was z radością prośbę czyniąc).


Eri'nɨ tʉpo e'mʉ'sa'kan nɨsa' a'tai, ɨnʉ' kuru no'pʉ pe ken si iyesi, tanporo 7 kaisaron kon uya imari'masa' pɨ'?” ta'pʉ to' uya. 	 Przetoż przy zmartwychwstaniu, któregoż z nich ona będzie żoną, ponieważ siedmiu ich miało ją za żonę?


Serɨ ton kupʉ'pʉ iya pena pu'kena' Aisaya nekama'pʉ rʉ'pʉ a'ku'tɨ pe: “Ɨ'sɨ'mʉra e'nɨto' mo'ka'pʉ iya, mɨrɨpan uya uyeparan kon arɨ'pʉ,” tawon. 	 Aby się wypełniło, co powiedziano przez Izajasza proroka, mówiącego: On niemocy nasze na się wziął, a choroby nasze nosił.


itʉto' pe tʉuya tena' rɨ enkena' so'si pe rɨ, ita'si'sa' pe pʉra rɨ, mɨrɨ pe pʉra itepikɨrɨi pʉra rɨ, mɨrɨ pe pʉra ɨ'rɨ rɨ ima'takʉʉi pʉra rɨ, e'tane wakʉ pe, imaku'pɨ pe pʉra. 	 Aby go sobie wystawił chwalebnym kościołem, nie mającym zmazy albo zmarszczku, albo czego takiego, ale iżby był święty i bez nagany.


Papa uya ta'pʉ ipɨ', akon ite'kwa pe, “Wakʉ enta'nan nɨto' pe Papa nʉkoneka'pʉ pɨ' ɨri kʉkai,” ta'pʉ iya. 	 Tedy zasię powtóre stał się głos do niego: Co Bóg oczyścił, ty nie miej tego za nieczyste.


Mɨrɨ yau, tu'ke rɨ ka'pon amʉ' uye'pɨtʉ mɨrɨ awonsi'kɨ to' utɨpɨtʉ esi'pʉ, Sises mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton enta'nato' a'tai pʉra rɨ iyesi'pʉ. Mɨrɨ uriya', to' pɨ' ta'pʉ iya, “Utɨnpai'nokon mɨ airɨ rɨ tʉ'kena'pɨ yau e'nɨ poken mɨrɨ koro'tau ɨumoronkapʉ kon pa,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł im: Pójdźcie wy sami osobno na miejsce puste, a odpocznijcie trochę; bo ich wiele było, co przychodzili, i odchodzili, tak iż nie mieli wolnego czasu, żeby jedli.


Mɨrɨ yau si te'soto'pɨ'se te'san uya serɨ etasa' a'tai, “Iraisa kɨ'ma pɨ' man!” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy niektórzy z tych, co tam stali, usłyszawszy to, mówili: Elijasza ten woła.


mɨrɨpan kon uko'mamʉ'pʉ Era' uma'ta pona rɨ. Pena pu'kena' amʉ' nekama'pʉ uta'ku'tɨ'pʉ, “Umu kɨ'ma uya Isi' apai,” tawon. 	 I był tam aż do śmierci Herodowej, aby się wypełniło, co powiedziano od Pana przez proroka, mówiącego: Z Egiptum wezwał syna mego.


“Ɨsɨ sɨ, ipan pe main i'tunin nan, apʉne pʉra i'tunin pe e'nɨto' kii mo'kasa' auya'nokon pɨ'. Ɨmɨrɨ'nokon nɨ epa'kasa' pʉra iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ tepa'kasan wa'kʉ'pɨtʉ auya'nokon,” ta'pʉ Sises uya. 	 Biada wam zakonnikom! boście wzięli klucz umiejętności; samiście nie weszli, a tym, którzy wnijść chcieli, zabranialiście.


Isairas, Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' epuru uyee'pʉ, mɨrɨpan Sises ensa' tʉuya a'tai ita'mo'ka'pʉ i'ta piya'. 	 A oto przyszedł jeden z przełożonych bóżnicy, imieniem Jairus, a ujrzawszy go, przypadł do nóg jego.


Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ inserʉ uya wapiyaro' kon soisa amʉ' entakakaa'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ ite'ma'pʉ pe te'san kanan entakakaa'pʉ to' uya. Soisa amʉ' uya to' ene pʉra. To' uye'kaa'pʉ wa'ka pun pe te'sen mʉra'ta na', pata ya' tʉutɨsen, mɨrɨpan mʉra'ta uta'koka'pʉ tiwano' pe rɨ, mɨrɨpan kon epa'ka'pʉ. Ɨnnɨ rʉ'kwɨ rɨ asanta tau to' utɨkaa'pʉ tʉpo, inserʉ uya inɨmɨ'pʉ. 	 A gdy minęli pierwszą i wtórą straż, przyszli do bramy żelaznej, która wiedzie do miasta; a ta się im sama przez się otworzyła. A wyszedłszy, przeszli jednę ulicę, a zarazem odstąpił Anioł od niego.


Mɨrɨ pɨ' to' auro'ka uya mɨrɨ panton yai: “Ennin pe rɨ to' e'tane, to' uya ene pʉra iyesi pɨ'; etanin pe rɨ to' e'tane, to' uya eta mɨrɨ pe pʉra ito'ka'nʉkʉ pʉra iyesi pɨ'. 	 Dlategoć im w podobieństwach mówię, iż widząc nie widzą, i słysząc nie słyszą, ani rozumieją.


Sises uya si Surusiran enkapʉ esi'pʉ, Are' Wʉpʉ ponsi'kɨ, mɨrɨ pata awonsi'kɨ ka'pon amʉ' wenai ikaramʉ e'sara'tɨ'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, 	 A gdy się przybliżył, ujrzawszy miasto, płakał nad niem, mówiąc:


Apurɨ auya moron tikin nan nɨ Papa. Oso! Mɨrɨ rɨ marɨ apurɨnin nan kamoro ɨri a'kwarʉ ton, ɨsi'nʉkʉi'ma ipɨ'. 	 Ty wierzysz, iż jeden jest Bóg, dobrze czynisz; i dyjabli temu wierzą, wszakże drżą,


Eran auro'ka'pʉ to' uya, ‘Papa tato' ipɨ' pe ika'sa' ɨnkoneka', uyanin kon pe te'ton. Pʉse rɨ Mosi', une'nin nʉ'pʉ kon Isi' apai e'tane, ɨ'rɨ pe rɨ nawon iyesi'pʉ tukai' ina uya i'tu pʉra man!’ ta'pʉ to' uya. 	 Mówiąc do Aarona: Uczyń nam bogi, którzy by szli przed nami; albowiem Mojżeszowi onemu, który nas wywiódł z ziemi Egipskiej, nie wiemy co się stało.


Saiman Pi'ta, Tamas (Titimas tato' ipɨ'), Na'taniyerʉ, Kena, Kiyarari yawon winon; Sepiti munkɨ amʉ', mɨrɨ awonsi'kɨ asa'ron kon tʉron kon ipoitorʉ ton esi'pʉ a'samʉtʉ yau. 	 Byli pospołu Szymon Piotr i Tomasz, którego zowią Dydymus, i Natanael, który był z Kany Galilejskiej, i synowie Zebedeuszowi, i drudzy dwaj z uczniów jego.


Punwe epe'tɨsa' a'tai, to' uya ipi'sikʉ makʉi'. Tereutai', tansan pe te'san menkato' pe tʉuya'nokon pa'siki'ti ya', mɨrɨ awonsi'kɨ tansan pen ma'kɨrɨi'ma. 	 Który gdy był pełen, wyciągnęli rybitwi na brzeg, a usiadłszy, wybierali dobre ryby w naczynia, a złe precz wyrzucali.


Kamoro 144,000 kaisaron kon e'mʉ'sa'kasa' esi'pʉ apono', asakɨrɨ'nan kon ene amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ itepuru amʉ' rau, to' userenka'pʉ emenna' eren ɨnʉ' ni'tunʉ pen nɨ pɨ', kamoro rɨken nɨ non poi iyepika'tɨsa' kon usenupato' ipɨ'. 	 A śpiewali, jakoby nową pieśó, przed stolicą i przed onem czworgiem zwierząt, i przed starcami, a żaden się nie mógł onej pieśni nauczyć, oprócz onych stu czterdziestu i czterech tysięcy, którzy są z ziemi kupieni.


Mɨrɨpan utɨ'pʉ siya rɨ Kiyarari poro itekare ekama pɨ' Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ton tau, mɨrɨ awonsi'kɨ makoi a'kwarʉ ton nɨ enno'pɨtʉ'pʉ iya. 	 I kazał w bóżnicach ich po wszystkiej Galilei, i wyganiał dyjabły.


Ensa' uya si man pʉse ina pika'tɨnin pe ɨnennoko'pʉ. 	 Gdyż oczy moje oglądały zbawienie twoje,


Iya'kwarʉ uya Simiyan arɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta'. Isanon uya asa' a'tai pʉse rɨ si mʉre Sises, Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' si Main, Mosi' winon awɨrɨ, 	 Ten przyszedł z natchnienia Ducha Świętego do kościoła; a gdy rodzice wnosili dzieciątko, Jezusa, aby uczynili według zwyczaju zakonnego przy nim.


Mɨrɨ si ɨutɨ tau me'tʉi', uta're'tɨn pɨ' to' uya ɨrepato' kon ike pɨ', apʉne pʉra tʉrawaso kʉrɨ rɨ tepe'pʉ warinpanin. Ɨutɨ kaisa rɨ ke'kwɨrɨ'pɨ'tʉu. 	 A w tymże domu zostaócie, jedząc i pijąc to, co mają; albowiem godzien jest robotnik zapłaty swojej; nie przechodźcie się z domu do domu.


e'tane urɨ uya mɨrɨ eke pata kota'mato' oton. To' epa'kato' oton mɨrɨ eke pata yapai, serɨ pata ya' uyapurɨpɨ'se'na,’ ta'pʉ Papa uya. 	 Ale ten naród, któremu służyć będą, ja będę sądził, rzekł Bóg; a potem wynijdą i służyć mi będą na tem miejscu.


Tʉron kon uya i'tupɨtʉ'pʉ tekama'popɨ'se i'tuto' Epʉn winon ku'to' pe iya. 	 Drudzy zasię kusząc go, żądali znamienia od niego z nieba.


Era' uma'ta'pʉ tʉpo, inserʉ usenpoika'pʉ iye'ne'pɨtʉ yau Isose' piya', Isi' po, 	 A gdy umarł Herod, oto Anioł Pański ukazał się we śnie Józefowi w Egipcie,


Kamoro ka'pon amʉ' esi uri'sami'si a'kɨrɨ iyekumasa' kon pen nɨ. A'pɨ' pʉra to' esi. Karimeru mʉre pɨkɨrɨ to' e'sa' mɨ airɨ rɨ itɨ a'tai. Ennasa' kon tʉron kon ka'pon amʉ' koro'tapai, mɨrɨpan kon e'to' oton wapiya kuru Papa mɨrɨ awonsi'kɨ karimeru mʉre ena' tʉtʉsan pe. 	 Cić są, którzy się z niewiastami nie pokalali; bo pannami są. Ci są, którzy naśladują Baranka, gdziekolwiek idzie. Ci kupieni są z ludzi, aby byli pierwiastkami Bogu i Barankowi.


Itisakon nʉ'pʉ uya tʉwaai turunpa'pʉ. Mɨrɨ a'tai, eke wʉ' waraino epo'tɨ apo' ke eno'ma'pʉ to' uya parau ka'. Ipʉ'kʉ pe rɨ, 1 3 e'to' airɨ parau ena'pʉ mʉn pe. 	 Potem zatrąbił wtóry Anioł, a jakoby góra wielka ogniem pałająca wrzucona jest w morze i obrócona jest w krew trzecia część morza.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, ɨupokoitato' oton kon, tʉuta'kwarʉkai' aukaranto' oton kon pata epori'ma tane. Ɨupokoitato' oton kon, e'tane ɨpokooi kon era'tɨto' oton epori'man pe. 	 Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Że wy będziecie płakać i narzekać, a świat się będzie weselił; wy smutni będziecie, ale smutek wasz obróci się wam w wesele.


“E'tane ipoken pʉra ɨwe'to' kon eposa' uya man: Moro Peran eseru ku'nin nan man ɨ'koro'tau'nokon. Para' enupa'pʉ iya Esuwerʉ amʉ' e'makoimato' ipɨkɨrɨ ku'to' pe iya, ika'sa' ena' itʉsa' rʉ'pʉ pɨ' to' uta're'tɨto' pe mɨrɨ awonsi'kɨ to' ekumato' pe. 	 Ale mam nieco przeciwko tobie, iż tam masz tych, którzy trzymają naukę Balaamową, który uczył Balaka, aby wrzucił zgorszenie przed syny Izraelskie, żeby jedli rzeczy bałwanom ofiarowane i wszeteczeństwo płodzili.


Ɨpʉrema orʉ apai to' mo'ka pa pen, e'tane to' wapu pe ɨwesi pa ɨri namai'. 	 Nie proszę, abyś je wziął z świata, ale abyś je zachował ode złego.


Papa eseru awɨrɨ kuru enupasa' pe iyesi'pʉ. Pana' pe kuru nɨrɨ tʉusauro'sen pe iyesi'pʉ, iye'to' poro kuru Itepuru Sises eseru pɨ' enupanin pe kuru nɨrɨ iyesi'pʉ. Isaan Pa'tes ekareei epa'taisiman tawon nɨken i'tunin pe iyesi'pʉ. 	 Ten był wprawiony w drogę Pańską, a pałając w duchu, mówił i nauczał pilnie o Panu, wiedząc tylko o chrzcie Janowym.


Serɨ wenai kuru si, Kʉrai erikʉ'pʉ mɨrɨpan e'mʉ'sa'ka'pʉ nurɨne te'to' ya', iyeri'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ nurɨne te'san epuru pe te'to' pe. 	 Gdyż na to Chrystus i umarł i powstał i ożył, aby i nad umarłymi i nad żywymi panował.


Mɨrɨ a'tai itepuru Akosʉ'tas uya main ennoko'pʉ tanporon kon pata yawon kon ka'pon amʉ' uya tese' kon menukato', ti'tuto' kon pe. 	 I stało się w one dni, że wyszedł dekret od cesarza Augusta, aby popisano wszystek świat.


E'tane Papa uya iya'kwarʉ pʉra te'san non po anʉnsa' ta'kwarʉkena' nan piyɨ'nʉ'nin pe, Papa uya ɨ'sɨ'mʉnon anʉnsa' pana'pa' nan piyɨ'nʉ'nin pe. 	 A tak, kto by jadł ten chleb, albo pił ten kielich Pański niegodnie, będzie winien ciała i krwi Pańskiej.


Mɨrɨ kasa rɨ, ɨusene kon ipokena' pe tʉron kon pona, e'tane ɨyewan kon yau makoi pe ɨwesi kon wakʉ pe ɨye'kupʉ kon. 	 Także i wy z wierzchu zdacie się być ludziom sprawiedliwi; ale wewnątrz jesteście pełni obłudy i nieprawości.


Sises uya mɨrɨ etasa' a'tai, ta'pʉ iya, “Serɨ paran uya eri'nʉ'ka pen nɨ, e'tane Papa meruntɨrʉ usenpoikato' pe, Papa Mumu apurɨto' pe ipɨkɨrɨ iyesi,” ta'pʉ iya. 	 A usłyszawszy to Jezus, rzekł: Ta choroba nie jest na śmierć, ale dla chwały Bożej, aby był uwielbiony Syn Boży przez nią.


Pena sa'ne Tiyotas itese' ka'pon esi'pʉ ɨnʉ' pe rɨ e'kupʉ i'se. Tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ', 400 kaisaron kon era'tɨ'pʉ ipoitorʉ pe. Iwɨnɨ'pʉ to' uya, mɨrɨpan poitorʉ ton nʉ'san e'ta'nʉkʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ pʉra rɨ iyesi'pʉ. 	 Albowiem przed temi dniami powstał był Teudas, udawając się za coś, do którego się przywiązało mężów w liczbie około czterechset; którego zabito, a wszyscy, którzy z nim przestawali, rozproszeni są i wniwecz się obrócili.


Pi'ta ewomʉ koro'tau, Koneriyas utɨ'pʉ mʉra'ta na' ipiya' ata'mo'kai' inama tʉuya ekamanin pe. 	 I stało się, gdy wchodził Piotr, zabieżawszy mu Kornelijusz, przypadł do nóg jego i pokłonił się.


Soisa amʉ' uya nin si pʉrata a'si'pʉ mɨrɨ; kamoro uya mɨrɨ kasa me'tʉi' tasa' awɨrɨ rɨ to' uya ikupʉ'pʉ. Mɨrɨ uriya', siya rɨ serɨ panton utɨsa' mɨrɨ Esuwerʉ amʉ' koro'tau rɨ serɨ pʉ'kʉ pona rɨ. 	 A oni wziąwszy pieniądze, uczynili, jako ich nauczono. I rozniosła się ta powieść między Żydy aż do dnia dzisiejszego.


Mɨrɨpan uyee'pʉ Sises a'poi winɨ ipon e'pi pɨ' a'pɨ'se'na. Mɨrɨ a'tai rɨ, imʉnʉ utɨ ereuta'pʉ. 	 Przystąpiwszy z tyłu, dotknęła się podołka szaty jego, a zarazem się zastanowiło płynienie krwi jej.


Sa'man pe pʉra rɨ uyekama'poto' auya ipɨ' to'ka'nʉkʉ auya mɨrɨ. Pena kuru pʉra rɨ 12 kaisarɨ rɨ wʉi Surusiran pona ɨpʉremai' utɨ'pʉ yapai. 	 Gdyż ty wiedzieć możesz, iż nie masz więcej dni tylko dwanaście, jakom ja przyszedł do Jeruzalemu, abym się modlił.


Tenta'na kon e'nonkasa' a'tai, Sises uya ta'pʉ Saiman Pi'ta pɨ', “Saiman, Isaan mumu, ui'nʉnka auya kuru rɨ pe' pʉsamo entai?” ta'pʉ iya. “Ewai', uyepuru, ɨi'nʉnka uya rɨ i'tu auya,” ta'pʉ Pi'ta uya. Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Uikʉn non karimeru munkɨ amʉ' ken si ewe'kɨ,” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 A gdy obiad odprawili, rzekł Jezus Szymonowi Piotrowi: Szymonie Jonaszowy, miłujesz mię więcej niżeli ci? Rzekł mu: Tak jest, Panie! ty wiesz, że cię miłuję. Rzekł mu: Paśże baranki moje.


Mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmu repasa' iya eseru aimenka meruntɨrʉ ke, apʉne pʉra Ka'pon, Papa winon pe iyesi pɨ'. 	 I dał mu moc i sąd czynić; bo jest Synem człowieczym.


apʉne pʉra Papa e'tʉrawasoma ayau'nokon iku'nin pe mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnku'pai ɨwesi kon pa ipori'manin pe te'sen. 	 Albowiem Bóg jest, który sprawuje w was chcenie i skuteczne wykonanie według upodobania swego.


Era' uya i'tusa' a'tai pu'kena' amʉ' uya tennakasa', ipan pe isakorota'pʉ, mɨrɨpan uya, “Warawo' munkɨ amʉ' Pe'teri'en pon kon itʉ'katɨ' asa'ron wʉipiya airon kon mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ o'koi'no kon nɨ,” ta'pʉ iya, pu'kena' amʉ' uya ekama'pʉ rʉ'pʉ pɨ'. 	 Tedy Herod ujrzawszy, że był oszukany od mędrców, rozgniewał się bardzo, a posławszy pobił wszystkie dziatki, które były w Betlehemie i po wszystkich granicach jego, od dwóch lat i niżej, według czasu, o którym się był pilnie wywiedział od mędrców.


Utonpa kon uya entakasa' karimeru mʉre mʉnʉ ke mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon to' nekamanʉ ke, mɨrɨpan kon uya tʉuko'manto' kon tʉrʉ'pʉ tʉusi'nʉmai' pʉra tʉuma'tato' kon pe. 	 Ale go oni zwyciężyli przez krew Baranka i przez słowa świadectwa swego, a nie umiłowali duszy swojej aż do śmierci.


“Ɨnʉ' rɨ ewomʉ pʉra iyesi mɨrɨ pana'pan ka'pon iwʉ' ta' tanporo itapuruui e'ma'tɨse'na, wapiya auronpɨ'sa' iya a'tai rɨken; mɨrɨ a'tai nin si, itimamin arɨ iya itiwʉ' tapai. 	 Nikt nie może sprzętu mocarzowego, wszedłszy do domu jego, rozchwycić, jeźliby pierwej mocarza onego nie związał; a potem dom jego splądruje.


Ɨpɨ'nokon iye'kupʉ pe pʉra kʉsekamatʉu, apʉne pʉra tanporon kon, mɨ yawɨron kon pɨ' rɨ iye'ku'to' oton mɨrɨ. 	 Albowiem jako sidło przypadnie na wszystkie, którzy mieszkają na obliczu wszystkiej ziemi.


Kane, ta uya, ɨyera'tɨ kon pʉra iyesi yau amakooi kon apai, ɨmɨrɨ'nokon nɨ nɨrɨ uma'ta mɨrɨ to' kasa rɨ marɨ ɨwesi kon pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Bynajmniej, mówię wam: i owszem, jeźli pokutować nie będziecie, wszyscy także poginiecie.


Apʉne pʉra iye'menukasa': “Pu'kena' ton pu'ketʉ ma'tanʉkʉ uya mɨrɨ; emiya'poke' ton emeporʉ eno'ma uya mɨrɨ,” tasa' iya. 	 Bo muszą być kacerstwa między wami, aby ci, którzy są doświadczeni, byli jawnymi między wami.


E'tane rɨ pʉsamoro ka'pon amʉ' usaurokʉ tʉnto'ka'nʉkʉnʉ kon pen nɨ tʉsapemai'; to' nʉto'ka'nʉkʉnʉ tʉpe'nokon, o' amʉ' tʉusenuminkasan pen kasa—serɨ ɨri ton uya kuru to' ma'tanʉkʉ mɨrɨ. 	 A ci, czego nie znają, to bluźnią; a co z przyrodzenia znają, jako bezrozumne bydła w tem się psują,


Epika'tɨn nɨto' anʉntɨ' ayarʉkooi kon pe mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsuparaai kon pe Iya'kwarʉ, Papa Maimu pe te'sen. 	 Przyłbicę też zbawienia weźmijcie i miecz Ducha, który jest słowo Boże!


tanporon kon uya tʉmu namato' pe ikʉipʉnʉ nama tʉuya'nokon kasa rɨ marɨ. Ɨnʉ' uya rɨ imu nama pʉra iyesi yau, ikʉipʉnʉ nama iya pʉra rɨ marɨ iyesi mɨrɨ enno'nin nʉ'pʉ. 	 Aby wszyscy czcili Syna, tak jako czczą Ojca; kto nie czci Syna, nie czci i Ojca, który go posłał.


E'tane Sises utɨpɨtʉ'pʉ ɨpʉremase'na tʉ'kenan ya'. 	 Ale on odchodził na pustynią, i modlił się.


Pata uko'mansa' a'tai, Sises uyee'pʉ 12 kaisaron kon pokon pe. 	 A gdy był wieczór, przyszedł ze dwunastoma.


Kʉrɨ uyewaruma'tɨnin uya ukʉipʉnʉ rɨ marɨ ewaruma'tɨ mɨrɨ. 	 Kto mnie nienawidzi, i Ojca mego nienawidzi.


Sises uya ta'pʉ, “Ɨnʉ' rɨ kʉ'pana'tɨi, e'tane enta ɨsenpoikata Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin ena' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨuse'mato' pe te'sen, Mosi' uya tasa' na'ne' awɨrɨ mʉtʉrʉi', ɨyekorʉkasa' pɨ', ekamanin pe to' pɨ',” ta'pʉ iya. 	 I przykazał mu, aby tego nikomu nie powiadał: ale rzekł: Idź, a ukaż się kapłanowi, i ofiaruj za oczyszczenie twoje, tak jako rozkazał Mojżesz, na świadectwo przeciwko nim.


Esa'sa' pe iyesi kamoro itena' inonkasa' pe na'ne' nan e'to' pe iyesi tʉusaurokʉ'pʉ kon iyawɨron kon pe. 	 Albowiem kto mówi językiem obcym, nie ludziom mówi, ale Bogu; bo żaden nie słucha, lecz on duchem mówi tajemnice.


Ina uya nin Esuwerʉ amʉ' pen enasa' Sises apurɨnin pe ena' imenukasa' man. Ina e'ku'sa' man ika'sa' ena' itʉsa' pɨ' to' enta'na namai', to' enta'na namai' mʉnʉ'pan nɨ o' pɨ' mɨrɨ pe pʉra erupatu'kasa' pɨ' rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tekumasan pe to' esi namai',” ta'pʉ to' uya. 	 A o tych, którzy uwierzyli z pogan, myśmy pisali, stanowiąc, aby nic takowego nie zachowywali, tylko aby się wystrzegali tego, co jest ofiarowane bałwanom i od krwi, i od rzeczy dławionych, i od wszeteczeństwa.


Seko' esi'pʉ Isose' kʉipʉnʉ pe, Meri taan'pʉ si. Meri esi'pʉ Sises san pe, Kʉrai tato' san pe si. 	 A Jakób spłodził Józefa, męża Maryi, z której się narodził Jezus, którego zowią Chrystus.


Ɨ'rɨ rɨ kʉsatʉu; ɨpʉrataai kon yen nɨ, apaikii kon nɨ, asapatooi kon nɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ asanta tawon kon pɨ', ‘Miyarɨ,’ ta'pʉ auya'nokon si'kɨrɨ rɨ kereutatʉu. 	 Nie noścież mieszka, ani taistry, ani obuwia, i nikogo w drodze nie pozdrawiajcie;


E'tane si serɨ pe Kʉrai Sises yau ɨmɨrɨ'nokon, pena ɨnnɨ iye'sa' kon ne'sa' si a'ko pe Kʉrai mʉnʉ poro. 	 Ale teraz w Chrystusie Jezusie wy, którzyście niekiedy byli dalekimi, staliście się bliskimi przez krew Chrystusową,


Miyarɨ rɨ Sises esi'pʉ usauro'nɨ pɨ', “Pʉsamoro aiko ton nʉ'kwɨ kʉsenpɨ'tʉu. Ekama uya ɨpɨ'nokon, to' inserʉʉi ton esi ukʉipʉnʉ emʉ' ennin nan pe tɨwɨrɨ rɨ Epʉn po. 	 Patrzajcież, abyście nie gardzili żadnym z tych maluczkich; albowiem wam powiadam, iż Aniołowie ich w niebiesiech zawsze patrzą na oblicze Ojca mojego, który jest w niebiesiech.


ɨtonpa kon uya ta pe iyesi yau ipɨ', “Enta, wakʉ pe e'kɨ ukayai' ɨpɨ'; ikomi' pe pʉra ɨko'mankɨ, wakʉ pe mata're'tɨi',” e'tane ɨ'rɨ kupʉi'ma pʉra rɨ i'se iye'to' pɨ', wakʉ pe pe' iyesi? 	 I rzekłby im kto z was: Idźcie w pokoju, ugrzejcie się i najedzcie się, a nie dalibyście im potrzeb ciału należących, cóż to pomoże?


Ikʉipʉnʉ uya tʉmu i'nʉnka, tanporon nɨ nɨrɨ tʉsa' iya itena'. 	 Ojciec miłuje Syna, i wszystko dał w ręce jego.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Ipoken nɨ Aisaya usaurokʉ'pʉ ɨpɨ'nokon, wakʉ pe te'ku'san pɨ'; iye'menukasa' na'ne': “‘Pʉsamoro uya tʉnta kon ke rɨken unama; e'tane ɨnnɨ rɨ to' ewan esi upiyapai. 	 Tedy on odpowiadając, rzekł im: Dobrze Izajasz o was obłudnikach prorokował, jako napisano: Lud ten czci mię wargami, ale serce ich daleko jest ode mnie.


Urɨ wenai eke pe iyekota'mato' enpoika uya mɨrɨ itenu ya',” ta'pʉ Itepuru uya Ananayas pɨ'. 	 Albowiem ja mu ukażę, jako wiele musi cierpieć dla imienia mego.


“Papa, ausaurokʉ'pʉ ku'sa' auya si man, tɨwɨ si urɨ, ɨpoitorʉ eri'to' pe iku'kɨ ewankamanin pʉra. 	 Teraz puszczasz sługę twego, Panie! według słowa twego, w pokoju:


E'tane e'ku'nɨ pe iyesi yau uyenau'nokon pʉra na'ne' pɨ', itenupɨkɨrɨ e'nɨ mɨrɨ tʉuseta'kai' pʉra. 	 Ale czego nie widzimy, tego się spodziewamy i tego przez cierpliwość oczekujemy.


Inke ka'pon amʉ' uko'manto' sara'tɨnin nʉ'pʉ wɨnɨ'pʉ auya'nokon e'tane, Papa uya i'mʉ'sa'ka'pʉ iyeri'sa' apai. Ina esi serɨ ennin nʉ'san pe mɨrɨ awonsi'kɨ ekamanin nan pe. 	 I zabiliście dawcę żywota, którego Bóg wzbudził od umarłych, czego my świadkami jesteśmy.


Mɨrɨ yau, Seko' tuna'kwaai yen esi'pʉ, Sises nin si useta'kasa' tʉutɨ ke rɨ, ereuta'pʉ mɨrɨ tuna yen piyau. 12 a'kʉra' pata esi'pʉ. 	 I była tam studnia Jakóbowa; przetoż będąc Jezus na drodze spracowany, siedział tak na studni; a było około szóstej godziny.


“Ta uya etasa' auya'nokon, ‘Utɨ serɨ, uye'kapʉ rɨ marɨ ɨpiya'nokon.’ Ui'nʉnka auya'nokon yau, pori' pe rɨ ɨwesi kon mɨrɨ utɨ pɨ' ikʉipʉnʉ piya', apʉne pʉra ikʉipʉnʉ esi eke pe uyentai. 	 Słyszeliście, żem ja wam powiedział: Odchodzę, i zaś przyjdę do was. Gdybyście mię miłowali, wżdybyście się radowali, żem rzekł: Idę do Ojca; bo Ojciec mój większy jest niż ja.


Ina nʉko'manʉkʉnʉ ɨri pɨ' ɨsentu'makɨ, ina usentu'masa' ɨri ko'manʉ'nin nan pɨ' na'ne' kasa. 	 I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom;


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; tanporon kon nʉmakoitayai'ne' nan esi makoi poitorʉ ton pe. 	 Odpowiedział im Jezus: Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam, iż wszelki, kto czyni grzech, sługą jest grzechu.


Mɨrɨ a'tai si kin amʉ' non pon kon, itepuru amʉ', soisa epuru amʉ', ipʉrataaikena' ton, mɨrɨ awonsi'kɨ eke ton, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon nɨ poitorʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' enawon kon pen nɨ e'so'nanpɨtʉ'pʉ tɨ' euta na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ wʉ' po te'san tɨ' o'koi'ne. 	 A królowie ziemi i książęta, i bogacze, i hetmani, i mocarze, i każdy niewolnik, i każdy wolny pokryli się w jaskinie i w skały gór,


apʉne pʉra Papa nʉtʉrʉnʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ kɨ'man nɨto' iya esi inna'ponʉ pe pʉra. 	 Albowiem darów swoich i wezwania Bóg nie żałuje.


E'tane mɨrɨ ta iya to'ka'nʉkʉ to' uya pʉra rɨ iyesi'pʉ. 	 Lecz oni nie zrozumieli tego słowa, które im mówił.


Mɨrɨ a'tai si, ɨri i'se te'sen entusa' a'tai, ɨri ton eseru ku'nin pe, mɨrɨ awonsi'kɨ si mɨrɨ ɨri ton eseru usemo'kasa' a'tai, uma'tan nɨto' ya' arɨ iya. 	 Zatem pożądliwość począwszy, rodzi grzech, a grzech będąc wykonany, rodzi śmierć.


Apʉne pʉra ka'pon amʉ' ewan yapai ɨri isenuminkato' epa'ka, tekumasen pe, ama' e' pe, te'wɨsen pe, 	 Bo z wnętrzności serca ludzkiego pochodzą złe myśli, cudzołóstwa, wszeteczeństwa, mężobójstwa,


mɨrɨ awonsi'kɨ Seko' payan nʉ'san epuru pe iye'to' oton inke rɨ. Kin pe iye'to' e'nonkato' oton pen,” ta'pʉ inserʉ uya. 	 I będzie królował nad domem Jakóbowym na wieki, a królestwu jego nie będzie końca.


Ento' ipɨ' pe, iyemari'masa' uri'san utauronsa' mɨrɨ tʉtaan'pʉ pona nurɨne iyesi koro'tau, e'tane itaan'pʉ eri'sa' yau, iyemo'kasa' nin si mɨrɨ emari'man nɨto' ku'nin main apai. 	 Albowiem niewiasta, która jest za mężem, póki żyw mąż, obowiązana mu jest zakonem; a jeźliby mąż umarł, uwolniona jest od zakonu mężowego.


“Uyewan man ika'nɨ' pʉra rɨ, e'tape'ne' pe rɨ iyesi uma'tanʉkʉ iya rɨ. Serɨ yau e'tɨ', uya'kɨrɨ tenu ke e'tɨ',” ta'pʉ iya. 	 Tedy im rzekł Jezus: Smętna jest dusza moja aż do śmierci; zostaócież tu, a czujcie ze mną.


Uyekareei mɨrɨ awonsi'kɨ ekamato' uya esi'pʉ mɨrɨ eke pe ika'nɨ pe pʉra rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨnin pe ɨku'nin kon pe pʉra rɨ, e'tane Iya'kwarʉ meruntɨrʉ rɨ nin usenpoika'pʉ, 	 A różneć są dary, ale tenże Duch.


E'tane pʉra rɨ, utɨ si serɨ Surusiran pona wakʉ ton mɨrɨ yawon kon apiyo' pe. 	 A teraz idę do Jeruzalemu, usługując świętym.


Sises uya pʉreti anʉmʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tenki ta'pʉ iya, mɨrɨ awonsi'kɨ itʉpɨtʉ'pʉ iya iyereutasa' kon ka'pon amʉ' ena'. Mɨrɨ kasa rɨ marɨ moro' amʉ' kupʉ'pʉ iya. 	 Wziął tedy Jezus one chleby, a podziękowawszy rozdał uczniom, a uczniowie siedzącym; także i z onych rybek, ile jedno chcieli.


Tu'kan kon nɨ uri'sami'si amʉ' esi'pʉ enpɨtʉ pɨ' ɨnnonsi'kɨ. Sises e'ma'pʉkasa' to' uya esi'pʉ Kiyarari poi, ipika'tɨ pɨ' to' esi'pʉ i'se iye'to' ke. 	 A było tam wiele niewiast z daleka się przypatrujących, które były przyszły za Jezusem od Galilei, posługując mu;


Esuwerʉ amʉ' esi'pʉ unonka i'se pʉra, mɨrɨ wenai enno'sa' urɨ Sisa uya uyeseru aimenkato' pe, ɨ'rɨ rɨ ekamʉn tʉto' uya pʉra rɨ iye'tane utonpa ton, Esuwerʉ amʉ' pɨ'. 	 Lecz gdy się temu sprzeciwiali Żydowie, musiałem apelować do cesarza; nie żebym miał naród mój w czem oskarżać.


Tʉusi'tui' ɨko'mantɨ' tʉusewankamai' pʉra tanporon kon ka'pon amʉ' pokon pe mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe te'san pe; wakʉ pe te'san pe pʉra esii'ma, ɨnʉ' yan uya Itepuru ene pʉra iyesi. 	 Pokoju naśladujcie ze wszystkimi i świętobliwości, bez której żaden nie ogląda Pana;


Serɨ etasa' Esuwerʉ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Kiri' amʉ' tʉuko'mansan E'pe'sas po uya a'tai, ipan pe enari'ke' to' ena'pʉ. Mɨrɨ a'tai, ipan pe kuru Itepuru Sises ese' nama'pʉ to' uya imeruntɨrʉ wenai. 	 I było to wiadomo wszystkim, i Żydom i Grekom, którzy mieszkali w Efezie; i przypadł strach na nie wszystkie, i było uwielbione imię Pana Jezusowe.


Pata ema'sa' a'tai, tʉpoitorʉ ton kɨ'ma'pʉ iya. 12 kaisa rɨ to' anʉmʉ'pʉ iya, itekare ekamai' enno'sa' kon pe to' koneka'pʉ iya. 	 A gdy był dzień, zwołał uczniów swych i wybrał z nich dwanaście, które też nazwał Apostołami:


Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan a'si'pʉ to' uya pariki'si ta'; pata uko'mansa' pɨ', tʉron nɨ wʉi emakʉ pʉ'kʉ pona rɨ. 	 I wrzucili na nie ręce, a podali je do więzienia aż do jutra; bo już był wieczór.


Ɨ'rɨ kuru ken ense'na ɨutɨ'pʉ kon? Pu'kena' katɨ? Ewai' apana'tɨ uya 'nokon, pu'kena' entaino rɨ. 	 Ale coście wyszli widzieć? Izali proroka? zaiste powiadam wam, i więcej niż proroka.


To' uya ɨyereutanʉkʉ kon a'tai, tɨwɨ ‘Miyarɨ,’ ta'pʉ auya'nokon nɨ ne'nonkai to' pona. Mɨrɨ kupʉ to' uya pʉra iyesi a'tai ɨpɨ'nokon, mʉna'potʉi' to' piyapai. 	 A jeźliby on dom tego był godny, niech na niego przyjdzie pokój wasz; a jeźliby nie był godny, pokój wasz niech się wróci do was.


Iteuta a'koka iya a'tai, ikɨrɨsin epa'ka'pʉ iyapai, eke apo' epo'tɨto' en yapai ikɨrɨsin epa'ka kasa, wʉi enu mɨrɨ awonsi'kɨ ka' ena'pʉ ewarupɨ pe iteuta kɨrɨsin ke. 	 I otworzyła studnię przepaści; i wystąpił dym z onej studni, jakoby dym pieca wielkiego, i zaćmiło się słońce i powietrze od dymu onej studni.


Nai rupɨ i'se me'atʉu? Ɨkota'mai'nokon pe' utɨ i'se me'atʉu ɨmɨrɨ'nokon tari'po'pɨ'se, mɨrɨ pe pʉra usi'nʉnkan pe, ɨ'sɨ'mʉn yaino pe katɨ iya'kwarʉ? 	 W zakonie napisano: Iż obcemi językami i obcemi wargami mówić będę ludowi temu; a przecię mnie i tak nie usłuchają, mówi Pan.


Te'neimapɨ'se soisa amʉ' usennaka'pʉ ipɨ', mɨrɨpan kon uya waain peneka ke iwo'pa'pʉ 	 Naśmiewali się też z niego i żołnierze, przystępując, a ocet mu podawając,


Mɨrɨpan kon utɨ'pʉ ite'matai patawa ye' apɨmu ton itenau'ne, ɨkɨ'pɨ'nʉnpɨtʉi'ma, “Usana!” “Pori' pe kʉrɨ esi mɨrɨ Itepuru ese' yau nʉye'ai'ne'!” “Pori' kʉrɨ rɨ kin Esuwerʉ amʉ' epuru!” ta'pʉ to' uya. 	 Nabrali gałązek palmowych i wyszli naprzeciwko niemu i wołali: Hosanna! błogosławiony, który idzie w imieniu Pańskiem, król Izraelski!


Sises uya ensa' a'tai, isakorota'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ', “Tɨwɨ mʉre amʉ' nʉyepʉi upiya'. To' kʉsereutanʉ'tʉu, apʉne pʉra Papa e'to' esa' wannɨ pe esi pʉsamoro waraino kon iwano' pe. 	 Co ujrzawszy Jezus, rozgniewał się i rzekł im: Dopuśćcie dziatkom przychodzić do mnie, a nie zabraniajcie im; albowiem takich jest królestwo Boże.


Epʉra'an esi'pʉ Aisi' kʉipʉnʉ pe, Aisi' esi'pʉ Seko' kʉipʉnʉ pe, Seko' esi'pʉ Isuta mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon non kʉipʉnʉ pe, 	 Abraham spłodził Izaaka, a Izaak spłodził Jakóba, a Jakób spłodził Judę, i braci jego.


“Mɨrɨ ton a'tai'ne utɨ a'tai, use'mato' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru uya uyenno'sa' pɨ' tʉmeruntɨrʉ ke utɨto' pe uku'sa' utɨ koro'tau Tamaskas pata e'ma tau. 	 W czem, gdym też do Damaszku jechał, mając władzę i zlecenie od przedniejszych kapłanów,


Ta'pʉ iya to' pɨ', “Karimeru esa' pe ɨwesi kon yau mɨrɨpan uta'mo'ka yau akasa' ya' Sapa' a'tai, ta'sii' pe' anʉmʉ auya'nokon pen? 	 A on im rzekł: Któryż człowiek z was będzie, który by miał owcę jedną, a gdyby mu ta w sabat w dół wpadła, izali jej nie dobędzie i nie wyciągnie?


Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan esi'pʉ Sises enpɨtʉ pɨ' eseru'tɨto' pe tʉuya'nokon. A'ko pe enpɨtʉ pɨ' to' esi'pʉ Sapa' a'tai ka'pon epi'tɨ iya ene i'se. 	 I podstrzegli go nauczeni w Piśmie i Faryzeuszowie, jeźliby w sabat uzdrawiał, aby znaleźli, o coby nań skarżyli.


Tʉron nɨ kaware epa'ka'pʉ, isuweyu. Ipo te'sen kupʉ'pʉ to' uya pana' pe iye'to' pe, e'wɨn nɨto' ku'to' pe iya serɨ non po tʉtonpa kon wɨto' pe ka'pon amʉ' uya mɨrɨpan repa'pʉ to' uya eke supara ke. 	 I wyszedł drugi koó rydzy; a temu, który na nim siedział, dano, aby odjął pokój z ziemi, a iżby jedni drugich zabijali, i dano mu miecz wielki.


Umaimu apurɨ auya pʉra iyesi pɨ', ɨye'maimu'ka nin mɨrɨ, ausauro'to' oton pen unekama'pʉ e'kupʉ pʉ'kʉ pona rɨ,” ta'pʉ inserʉ uya. 	 A oto oniemiejesz, i nie będziesz mógł mówić aż do onego dnia, którego się to stanie, dlatego, żeś nie uwierzył słowom moim, które się wypełnią czasu swego.


Mɨrɨ yau, enkɨ'sɨimu'nan kaware ene'pʉ uya urau. Ipo te'sen ese' esi'pʉ Eri'nɨto', mɨrɨ awonsi'kɨ ekota'man nɨto', Etis itese' esi'pʉ ite'ma'pʉ winɨ, a'ko pe. 1 4 pe non esa' pe to' e'to' pe, to' kupʉ'pʉ to' uya tʉwɨsen pe to' e'to' pe supara ke, iwankan ke, paran ke, mɨrɨ awonsi'kɨ annin nan ene amʉ' ke. 	 I widziałem, a oto koó płowy, a tego, który siedział na nim, imię było śmierć, a piekło szło za nim; i dana im jest moc nad czwartą częścią ziemi, aby zabijali mieczem i głodem, i morem, i przez zwierzęta ziemskie.


Iyema'sa' yau, Akʉri'pa mɨrɨ awonsi'kɨ Pones utɨ'pʉ amʉran nɨto' iwʉ' ta' tʉwaai ke, tʉsoisaai amʉ' ke eke pe tesi kon ekamanin pe. Eke ton soisa amʉ' epuru pe te'san mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon nɨ eke ton pe te'san Sisariya po uyee'pʉ to' a'kɨrɨ. Pesʉ'tas uya ta pɨ' Paarʉ nee'pʉ to' uya. 	 Nazajutrz tedy, gdy przyszedł Agrypa i Bernice z wielką okazałością, i weszli w dom sądowy z hetmanami i mężami przedniejszymi miasta onego, na rozkazanie Festowe przywiedziono Pawła.


Ka'pon amʉ' uya serɨ etasa' a'tai, ipan pe to' ewan poka'pʉ iya, mɨrɨpan kon uya Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ itonpa ton ekama'po'pʉ, “Ina tonpa ton, ɨ'rɨ ken si kupʉ ina uya serɨ?” ta'pʉ to' uya. 	 A to słysząc, przerażeni są na sercu i rzekli do Piotra i do innych Apostołów: Cóż mamy czynić, mężowie bracia?


Imu uya ta'pʉ ipɨ', ‘Papai, e'makoimasa' man Papa winɨkʉi' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨwinɨkʉi' nɨrɨ. Ɨmu tukai' uyesakʉi.’ 	 I rzekł mu syn: Ojcze! zgrzeszyłem przeciwko niebu i przed tobą, i jużem nie jest godzien, abym był nazywany synem twoim.


Wakʉ kuru esukenan mɨrɨ awonsi'kɨ imaku'pɨ pʉn Papa pokon pe uko'man nɨto', Papa, ukʉipʉnʉ kon e'to' i'se esi se kasa: piyapaino kon mɨrɨ awonsi'kɨ itaan'pʉ ima'tasa' kon tʉmainanpai' to' usewankamato' yapai, ɨri serɨ non eseru uya tʉma'tanʉ'to' apai nɨrɨ te'mainanpa pe. 	 Nabożeństwo czyste i niepokalane u Boga i Ojca to jest: Nawiedzać sieroty i wdowy w ucisku ich i zachować samego siebie niepokalanym od świata.


E'tane, wakʉ pe e'ku'pai tesi pɨ', Sises ekama'po'pʉ iya, “Ɨnʉ' ken si esi utonpa pe?” tukai'. 	 A on chcąc samego siebie usprawiedliwić, rzekł do Jezusa: I któż jest mi bliźni?


Pi'ta uya ta'pʉ ipɨ', “Tanporon nɨ sa'ne nɨnsa' ina uya ɨpɨkɨrɨ tʉutɨto' kon pe,” ta'pʉ iya. 	 I począł Piotr mówić do niego: Otośmy my opuścili wszystko, a poszliśmy za tobą.


E'tane entu'manin nan sapemasa' auya'nokon. Imaminke' ton pen pe' kamoro ɨkota'manin kon? Kamoro pen pe' kamoro ko'tʉ ta' ɨpi'si'nin kon? 	 Aleście wy znieważyli ubogiego. Azaż bogacze gwałtem was nie uciskają i do sądów was nie pociągają?


Tewan yau rʉ'kwɨ rɨ, “Sises pon nɨ a'pɨ'sa' uya yau, usepi'tɨ rɨ mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Bo rzekła sama w sobie: Jeźli się tylko dotknę szaty jego, będę uzdrowiona.


Iyotiya mɨrɨ awonsi'kɨ Sinti'ki, ɨyekama'po uya 'nokon ipan pe ɨseseru yau ɨwesi kon pa Itepuru yau. 	 Ewodyi proszę i Syntychy proszę, aby jednegoż rozumienia były w Panu.


Pu'kena' Aisaya nekama'pʉ uta'ku'tɨsa' to' pɨ': “‘Eta pɨ' rɨ ɨwe'to' oton e'tane, ito'ka'nʉkʉ auya pʉra iye'to' oton; ene pɨ' rɨ miyarɨ rɨ ɨwe'to' oton e'tane, ento' auya oton pen. 	 I pełni się w nich proroctwo Izajaszowe, które mówi: Słuchem słuchać będziecie, ale nie zrozumiecie; i widząc widzieć będziecie, ale nie ujrzycie;


“‘Uyepuru, pʉsamoro uya ui'tu mɨrɨ usenupan nɨto' iwʉ' kaisa rɨ utɨpɨ'sa', to' a'sipɨtʉ pɨ' pariki'si ta', to' wɨpɨtʉ pɨ' kamoro ayapurɨnin nan. 	 A jam rzekł: Panie! onić wiedzą, żemci ja podawał do więzienia i bijał w bóżnicach te, którzy wierzyli w cię.


Ɨsi'kaisa rɨ to' ekoneka pʉra iyesi'pʉ, mɨrɨpan kon e'sara'tɨ'pʉ inɨmɨ pɨ', iu'matʉ pe rɨ se tawon ekama iya tʉpo, “Wakʉ A'kwarʉ usaurokʉ'pʉ rɨ i'napairon pɨ' ukʉipʉnʉ kon pɨ'. Ta'pʉ iya na'ne' Aisaya pu'kena' awɨrɨ: 	 A będąc niezgodnymi między sobą, rozeszli się, gdy Paweł rzekł to jedno słowo: Iż dobrze Duch Święty powiedział przez Izajasza proroka, do ojców naszych,


ɨyeyaton non ku'tane uya a'ta apon pe,”’ tasa'. 	 Aż położę nieprzyjacioły twoje podnóżkiem nóg twoich.


Ta'kɨrɨ Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ asa'rɨ Sepiti munkɨ amʉ' arɨ'pʉ iya, mɨrɨpan ena'pʉ pokoi pe mɨrɨ awonsi'kɨ ika'nɨ' pʉra rɨ. 	 A wziąwszy z sobą Piotra i dwóch synów Zebedeuszowych, począł się smęcić i tęsknić.


Mɨrɨ opa'wʉ epuru pe te'sen, Sɨsiyas Paaros itese' a'kɨrɨ inke itɨpɨtʉ'pʉ. Kʉrɨ rɨ kopʉna esi'pʉ i'tunin kuru. Tikin nan ka'pon ennoko'pʉ iya Panapas mɨrɨ awonsi'kɨ Saarʉ kɨ'mase'na to' uye'to' pe tʉpiya', apʉne pʉra Papa Maimu ɨnetapai tesi pɨ'. Mɨrɨ a'tai, Panapas mɨrɨ awonsi'kɨ Saarʉ pokon utɨ'pʉ ipɨ' ekamase'na. 	 Który był przy zacnym staroście, Sergijuszu Pawle, mężu roztropnym. Ten przyzwawszy Barnabasza i Saula, pragnął słuchać słowa Bożego.


Mɨrɨpan pɨ' Sises uya ta'pʉ 12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton pɨ', “Ɨmɨrɨ'nokon si, e'nonkapai rɨ marɨ na'kɨ me'atʉu?” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Tedy rzekł Jezus do onych dwunastu: Izali i wy chcecie odejść?


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', e'tʉn nɨto' pe kuru iyesi eke ton ena', to' uya kota'man pɨ' rɨken pen, e'tane ewan wannɨ uya i'tu pɨ' rɨ. 	 Przetoż trzeba być poddanym nie tylko dla gniewu, ale i dla sumienia.


To' uya pʉrata pun nee'pʉ, mɨrɨpan kon ekama'po'pʉ iya, “Ɨnʉ' nai ipɨ'? Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' ese' nai ipɨ'?” ta'pʉ iya. “Sisa,” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy mu oni przynieśli; a on im rzekł: Czyjże to jest obraz i napis? A oni mu powiedzieli: Cesarski.


Mɨrɨ a'tai, karimeru mʉre uya 6 pe iku'nin a'si'sa' a'koka ene'pʉ uya. Mɨrɨ yau ɨsɨ pe tʉrʉ'pʉnʉ esi'pʉ. Wʉi enu ena'pʉ i'kʉrʉn pe, isa'ka'si atʉ kapirita i'po' ke ikonekasa' kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo kapʉi ena'pʉ isuweyu pe mʉn kasa, 	 I widziałem, gdy otworzył szóstą pieczęć, a oto stało się wielkie trzęsienie ziemi, a słońce sczerniało jako wór włosiany i księżyc wszystek stał się jako krew;


Apʉne etatɨ', ɨmɨrɨ'nokon, “Serɨ pe, mɨrɨ pe pʉra awanapai rɨ se pata, mɨrɨ pe pʉra mɨ pata ya' utɨn mɨrɨ, tikin nɨ wʉipiya enno'se'na mɨrɨ yau, pʉrata epoto' kupʉ pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrata eporo pɨ',” tawon nan kon. 	 Nuż teraz wy, co mówicie: Dziś albo jutro pójdziemy do tego miasta i zamieszkamy tam przez jeden rok, a będziemy kupczyć i zysk sobie przywiedziemy;


Pi'ta esi koro'tau non po, ɨutɨ pʉrorooi po, uri'san, use'man nɨto' tʉrawasomanin poitorʉ uyee'pʉ. 	 A gdy Piotr był we dworze na dole, przyszła jedna z dziewek najwyższego kapłana;


Pori' pe te'ton kon kamoro mɨ pe te'ku'san pen, apʉne pʉra tanporo rɨ non tʉrʉ Papa uya to' ena'. 	 Błogosławieni cisi; albowiem oni odziedziczą ziemię.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Ɨpɨ' ta uya serɨ, serɨ pe upiyau ɨwesi mɨrɨ wakʉ upata yau,” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. 	 A Jezus mu rzekł: Zaprawdę powiadam tobie, dziś ze mną będziesz w raju.


enpoikato' tʉuya serɨ entakan nʉye'ai'ne' a'tai mɨrɨ kaisaron ta pokena' pen wakʉ nonkasa', enpoikasa' iya ɨsi'nʉnke' pe te'to' yau upɨ'nokon Kʉrai Sises yau. 	 Aby okazał w przyszłych wiekach ono nader obfite bogactwo łaski swojej, z dobrotliwości swojej przeciwko nam w Chrystusie Jezusie.


Wakʉ nʉnonkasa' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' nesii ɨyenakan kon pe Papa, ukʉipʉnʉ kon mɨrɨ awonsi'kɨ Itepuru Sises Kʉrai winon. 	 Łaska wam i pokój niech będzie od Boga, Ojca naszego, i Pana Jezusa Chrystusa.


mɨrɨpan kon uya apo' waraino ene'pʉ, mɨrɨpan e'ta'nʉkʉ'pʉ to' kaisa rɨ to' i'pai pona'ne ereutai'. 	 I ukazały się im rozdzielone języki na kształt ognia, który usiadł na każdym z nich.


“Ɨsi'tɨ' ɨmɨrɨ'nokon iseta'kasa' kon, e'tape'ne' esa' pe te'san, ɨumoronkapʉ kon pa ɨku'to' kon pe uya. 	 Pójdźcie do mnie wszyscy, którzyście spracowani i obciążeni, a Ja wam sprawię odpocznienie;


Mɨrɨ koro'tau, tanporo ka'pon amʉ' ukaramʉ esi'pʉ tʉuta'kwarʉkai' iwenai. “E'pana e'tɨ'. Iyeri'sa' pen mɨrɨ, e'tane iye'nʉmʉ rɨ nin,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 A płakali wszyscy, i narzekali nad nią. Ale on rzekł: Nie płaczcież! Nie umarłać, ale śpi.


Apʉne pʉra Ka'pon, Papa winon uye'sa' mɨrɨ tapiyo' pe e'nɨto' pe pen, e'tane apiyo' pe e'se'na, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuko'manto' tʉse'na tu'kan kon ka'pon amʉ' epe' pe,” ta'pʉ iya. 	 Bo i Syn człowieczy nie przyszedł, aby mu służono, ale aby służył, i aby dał duszę swą na okup za wielu.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Ukʉipʉnʉ esi te'tʉrawasomasen inke rɨ; urɨ nɨrɨ e'tʉrawasomato' pe iyesi,” ta'pʉ iya. 	 A Jezus im odpowiedział: Ojciec mój aż dotąd pracuje, i ja pracuję;


Isose' mɨrɨ awonsi'kɨ Meri uya tanporon nɨ Itepuru winon Main enuka'nʉ'sa' a'tai, to' enna'po'pʉ tʉpata'se' kon ya' Nasare' pona, Kiyarari yau te'sen. 	 A tak wykonawszy wszystko według zakonu Pańskiego, wrócili się do Galilei, do miasta swego Nazaretu.


Itesanon uya serɨ enta' tʉpʉrataai kon epoto' iya oton pen tukai' i'tusa' a'tai, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas a'si'pʉ to' uya. To' pi'sikʉ'pʉ to' uya kʉrʉpo'po pɨ' e'nɨto' pata'se' ya' eke ton pata esanon piya'. 	 A widząc panowie jej, iż zginęła nadzieja zysku ich, pojmawszy Pawła i Sylę, ciągnęli je na rynek przed urząd,


Apana'tɨ uya 'nokon serɨ; Ka'pon, Papa winon uye'to' oton tʉkʉipʉnʉ meruntɨrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ itinserʉʉi ton pokon pe. Mɨrɨ a'tai, to' epe'pʉ ke ka'pon amʉ' e'mato' iya oton to' nʉkupʉ'pʉ pɨkɨrɨ. 	 Albowiem Syn człowieczy przyjdzie w chwale Ojca swego z Anioły swoimi, a tedy odda każdemu według uczynków jego.


Tanporo main amʉrasa' mɨrɨ tikin nan nɨ main ya': “Ɨtonpa i'nʉnkakɨ ɨmɨrɨ pe mɨsi'nʉnkayai'ne' kasa rɨ,” tukai'. 	 Bo wszystek zakon w jednem się słowie zamyka, to jest w tem: Będziesz miłował bliźniego twego jako samego siebie.


Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton uya pʉse rɨ Si'tipʉn maimu etasa' a'tai, ipan pe to' usakorota'pʉ. Mɨrɨ a'tai, to' uya tʉyɨ kon kɨtɨtɨi'ma'pʉ, ipan pe tʉusakorota kon pe. 	 Tedy słuchając tego, pukali się w sercach swych i zgrzytali na niego zębami.


Pana' pe ɨye'mʉ'sa'ka kon winɨ ɨuko'manto' kon eporo auya'nokon,” ta'pʉ iya. 	 W cierpliwości waszej posiadajcie dusze wasze.


Serɨ wenai, Ite'ma awɨron kon kota'mapɨtʉ'pʉ uya to' wɨto' pe to' ne'pɨtʉ'pʉ uya. Warawo' amʉ', uri'sami'si amʉ' nɨrɨ a'sipɨtʉ'pʉ uya pariki'si ta'. 	 Którym prześladował tę drogę aż na śmierć, wiążąc i podawając do więzienia i męże, i niewiasty,


To' enupa tʉuya koro'tau nin si, “Iye'menukasa' pʉra pe' nai: “‘Uiwʉ' esa'to' oton tanporon kon tʉpataron kon ɨpʉremato' iwʉ',’ tukai'? E'tane ‘ama' amʉ' en pe rɨ’ iku'sa' auya'nokon,” ta'pʉ iya. 	 I nauczał, mówiąc im: Azaż nie napisano: Że dom mój, dom modlitwy będzie nazwany od wszystkich narodów? a wyście go uczynili jaskinią zbójców.


Mɨrɨ tʉpo, Sises esi'pʉ upinin nɨ pɨ' Kiyarari awɨrɨ. Isutiya pona ɨtɨpai pʉra iyesi'pʉ, apʉne pʉra Esuwerʉ amʉ' epuru ton esi pɨ' tʉwɨnɨ i'se mɨrɨ yau. 	 A potem chodził Jezus po Galilei; bo się nie chciał bawić w ziemi Judzkiej, przeto że Żydowie szukali, aby go zabili.


enno'sa' kon ena', mɨrɨpan ekanpɨtʉ'pʉ to' uya to' kaisa rɨ ipʉra kuru to' esi pɨ' tense. 	 I kładli przed nogi apostolskie, i rozdawano to każdemu, ile komu było potrzeba.


Ɨnnɨ ipiyapai to' e'to' oton, apʉne pʉra e'ne' moronka iya pɨ', mɨrɨpan kon uya ta: “‘Ɨsɨ kusa! Ɨsɨ kusa, serɨ eke mɨrɨ awonsi'kɨ pana'pan pata Paperan! Inke pʉra rɨ ɨyekota'mato' e'seposa' man!’ tato' oton. 	 Z daleka stojąc dla bojaźni męki jego i mówiąc: Biada, biada, miasto ono wielkie Babilon, miasto ono mocne, iż w jednę godzinę przyszedł sąd twój!


E'tane si Era' uya ta'pʉ, “Isaan ne si'pairʉkatai ko. Ɨnʉ' nɨrɨ ken si ekareei eta uya serɨ?” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan esi'pʉ Sises ɨnenpai. 	 Tedy rzekł Herod: Janamci ja ściął; któż wżdy ten jest, o którym ja takie rzeczy słyszę? i pragnął go widzieć.


Apʉne toron amʉ' entɨ' ka'tawon kon. Ti'kiyari kon pɨnnin nan pen nɨ, anʉnnin nan pen nɨ, mɨrɨ pe pʉra amʉranʉ'nin nan pen nɨ, e'tane rɨ ɨkʉipʉnʉ kon, Epʉn pon uya to' ewekʉ. Ɨmɨrɨ'nokon ken pe' si esi pen i'nʉnkena' pe to' entai? 	 Spojrzyjcie na ptaki niebieskie, iż nie sieją ani żną, ani zbierają do gumien, a wżdy Ojciec wasz niebieski żywi je; izali wy nie jesteście daleko zacniejsi nad nie?


Apurɨto' pʉra iye'tane pori' pe Papa kupʉ auya pʉra iyesi, apʉne pʉra ɨnʉ' rɨ ipiya' tʉuye'sen uya apurɨto' pe kuru iyesi moro iyesi tukai', mɨrɨ awonsi'kɨ i'nai rɨ tʉwarinpanin nan e'ma iya tukai'. 	 A bez wiary nie można podobać się Bogu; albowiem ten, co przystępuje do Boga, wierzyć musi, że jest Bóg, a że nagrodę daje tym, którzy go szukają.


Tu'kan kon Esuwerʉ amʉ' uya serɨ tawon ene'pʉ, apʉne pʉra a'ko pe pata piyau Sises pokapɨ'sa' to' uya esi'pʉ, kurusu' pona ento' ipɨ' e'menukasa' esi'pʉ Arami' pe, Ra'ten pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Kiri' pe. 	 A ten napis czytało wiele Żydów; bo blisko miasta było ono miejsce, gdzie był ukrzyżowany Jezus; a było napisane po żydowsku, po grecku i po łacinie.


Mɨrɨpan yau uri'san esi'pʉ tɨmuipan, ɨri a'kwarʉ nʉtɨmuika'pʉ 18 kaisa rɨ wʉipiya iko'mansa'. Ipan pe iye'tɨmuikasa' to'sa rɨ iyena pʉra. 	 A oto była tam niewiasta, która miała ducha niemocy ośmnaście lat, a była skurczona, tak iż się żadną miarą nie mogła rozprostować.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉrematɨ' Iya'kwarʉ yau tanporo te'ku'sen a'tai rɨ, ti'tui' pʉra rɨ ɨpʉreman nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ esa'to' yai. Serɨ itewan yau esii'ma, tenu ke esii'ma mɨrɨ awonsi'kɨ tɨwɨrɨ rɨ ɨpʉremai'ma tanporon kon wakʉ ton pona. 	 W każdej modlitwie i w prośbie modląc się na każdy czas w duchu, i około tego czując ze wszelką ustawicznością i z prośbą za wszystkich świętych,


Tepori'mai' tepori'masan pokon pe e'tɨ'. Tʉukaranse tʉukaransan pokon pe e'tɨ'. 	 Weselcie się z weselącymi, a płaczcie z płaczącymi.


mɨrɨ awonsi'kɨ senaman, kiyari isu, karapa, mɨrʉ tato' mɨrɨ awonsi'kɨ a'po'nan tʉkɨrɨi'nʉnpasen, waain, are' kasi', wakʉ kuru pʉrowa mɨrɨ awonsi'kɨ wi'; paka amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ karimeru amʉ'; kaware amʉ', tararan amʉ'; apiyo' ton ennanin pʉra iyesi pɨ'. 	 I cynamonu, i kadzenia, i maści, i kadzidła, i wina, i oliwy, i mąki czystej, i pszenicy, i bydła, i owiec, i koni, i wozów, i niewolników, i dusz ludzkich.


Mɨrɨpan soisa amʉ' epuru uya arɨ'pʉ tʉpiya' mɨrɨ awonsi'kɨ, “Ɨ'rɨ na'kɨ esi ɨnekamanʉ upɨ'?” ta'pʉ iya. 	 Tedy hetman wziąwszy go za rękę i ustąpiwszy na stronę, wywiadywał się: Cóż to jest, co mi masz powiedzieć?


Apʉne pʉra urɨ kʉrɨ rɨ tepuru kenan, soisa amʉ' esa' uwo'noro te'san. Pʉse pɨ', ‘Enta,’ ta uya a'tai, itɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ pɨ', ‘Ɨsi'kɨ,’ ta uya a'tai, iyepʉ. Upoitorʉ pɨ', ‘Se iku'kɨ,’ ta uya a'tai, ikupʉ iya,” ta'pʉ iya. 	 Bomci i ja człowiek pod mocą innego, mający pod sobą żołnierze; i mówię temu: Idź, a idzie; a drugiemu: Przyjdź, a przychodzi; a słudze memu: Czyó to, a czyni.


“Isi' pon pen pe' ɨmɨrɨ manenpanin sara'tɨnin nʉ'pʉ, 4,000 kaisaron kon wɨnin nan anin nʉ'pʉ rɨmono' ta' pena?” ta'pʉ iya. 	 I nie tyżeś jest on Egipczanin, któryś przed temi dniami uczynił rozruch i wywiodłeś na puszczę cztery tysiące mężów zbójców?


Si'tuyai', kasi ton enupanin nan uye'to' oton ɨsɨ ton ene amʉ' kasa ɨ'koro'ta'nokon. Kʉrai apurɨto' apai to' ereutanʉ'to' oton to' uya. 	 Boć ja to wiem, że po odejściu mojem wnijdą między was wilcy okrutni, którzy trzodzie folgować nie będą.


Sises uya to' uya apurɨto' ene'pʉ, mɨrɨpan uya ipu'tɨka'sa' ka'pon pɨ' ta'pʉ, “Mooi, amakooi pɨ' usentu'masa' man,” ta'pʉ iya. 	 A widząc Jezus wiarę ich, rzekł powietrzem ruszonemu: Synu! odpuszczone są tobie grzechy twoje.


E'tane ɨri main ka'pon mʉta yai nepa'kayai'ne' uyepʉ itewan yapai. Serɨ ton uya ka'pon kupʉ mɨrɨ ɨri pe. 	 Ale co z ust pochodzi, z serca wychodzi, a toć pokala człowieka.


Main useta tʉpo, to' uya Sises ene'pʉ tikin sarɨ. Ipoitorʉ ton uya serɨ enkurunpa'pʉ tʉpiyau'nokon, mɨrɨ a'tai ɨnʉ' pɨ' rɨ to' uya tʉnene'pʉ kon ekama'pʉ pen nɨ. 	 A gdy się stał on głos, znaleziony jest sam Jezus. A oni milczeli, i nie powiadali w one dni nikomu nic z tego, co widzieli.


Irai esi'pʉ Ma'ta' mu pe. Ma'ta' esi'pʉ Ripai mu pe. Ripai esi'pʉ Merʉkai mu pe. Merʉkai esi'pʉ Isana mu pe. Isana esi'pʉ Isose' mu pe. 	 Syna Matatowego, syna Lewiego, syna Melchyjego, syna Jannego, syna Józefowego,


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan e'soto'pɨ'sa' esi'pʉ mɨrɨ yau Sises eseru'tɨ pɨ'. 	 A przedniejsi kapłani i nauczeni w Piśmie stali, potężnie skarżąc nań.


To' piyau kanan aiko ton nʉ'kwɨ tu'kan kon pen moro' amʉ' esi'pʉ. Mɨrɨ pɨ' tenki ta'pʉ Sises uya, mɨrɨpan kon ekanto' pe tʉpoitorʉ ton uya kanan ikupʉ'pʉ iya. 	 Mieli też trochę rybek, które pobłogosławiwszy, kazał i one przed lud kłaść.


Sises uya tʉtonpa kon epi'tɨ tʉuya tukai' apurɨto' to' uya ensa' a'tai, “Utonpa, amakooi pɨ' usentu'mayai',” ta'pʉ iya ipu'tɨka'sa' pɨ'. 	 Który ujrzawszy wiarę ich, rzekł mu: Człowiecze! odpuszczone są tobie grzechy twoje.


Mɨrɨ iten pʉro'po ika'sa' ton inserʉ amʉ' A'kwa iwano' ton esi'pʉ, ɨri pe e'nɨ'pʉ apai ekonekan pata'se' epoino. E'tane serɨ ton ekama poken pʉra man tanporo serɨ pe. 	 A nad skrzynią byli Cherubinowie chwały, którzy zacieniali ubłagalnię, o których rzeczach teraz nie potrzeba mówić o każdej z osobna.


“Ɨ'rɨ kupʉ uya i'se me'an ɨiwano' pe?” ta'pʉ iya. “Uyepuru, ennin pe e'pai e'ai',” ta'pʉ iya. 	 Co chcesz, abym ci uczynił? A on rzekł: Panie! abym przejrzał.


Imʉra'taai amʉ' esi'pʉ osorʉwau'ne, osorʉwau iyesi'pʉ wʉi enu uye'to' winɨ, osorʉwau iyesi'pʉ wʉi enu enuku enwo'netʉ winɨ, osorʉwau iyesi'pʉ wʉi enu enuku kamisi winɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ osorʉwau iyesi'pʉ wʉi enu utɨto' winɨ. 	 Od wschodu bramy trzy, od północy bramy trzy, od południa bramy trzy, od zachodu bramy trzy.


pʉse rɨ ka'pon itʉtɨ' Se'tan ena' ipun uma'tato' pe, iya'kwarʉ epika'tɨto' pe Itepuru weyu a'tai. 	 A iż widziany jest od Kiefasa, potem od onych dwunastu.


Sises uyee'pʉ to' piya', mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Umeruntɨrʉ ke urepasa' man tanporon nɨ Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ non poron kon nɨ esa' pe e'to' pe. 	 Ale Jezus przystąpiwszy, mówił do nich, a rzekł: Dana mi jest wszelka moc na niebie i na ziemi.


Aiko tawon pe tesi pɨ' entu'manin nan pɨ' serɨ ta'pʉ iya pen nɨ, e'tane ama' e' pe tesi pɨ'. Pʉrata paikii esa' pe tesi koro'tau, iyawon enno'nin pe iye'pɨtʉ'pʉ i'se te'to' pɨ'. 	 A to mówił, nie iżby miał pieczą o ubogich, ale iż był złodziejem, i mieszek miał, a cokolwiek włożono, nosił.


Pʉse rɨ sa'ne si kʉrɨ rɨ ko iye'menukasa' itekare usauro'sa' rʉ'pʉ ipɨ': “‘Umaimu ekamanin ennoko uya mɨrɨ arawɨrɨ, ɨye'ma konekanin pe awapiya,’ ta'pʉ rʉ'pʉ ipɨ',” ta'pʉ iya. 	 Boć ten jest, o którym napisano: Oto ja posyłam Anioła mego przed obliczem twojem, który zgotuje drogę twoję przed tobą.


Inke pʉra Papa inserʉʉi uya eno'ma'pʉ non pona, apʉne pʉra ka'pon amʉ' uya tapurɨ i'se iyesi wenai mɨrɨ awonsi'kɨ Papa ru'ku inamatɨ' ta iya kasa pʉra. Mɨrɨpan anɨ'pʉ weruwe amʉ' uya, mɨrɨpan erikʉ'pʉ. 	 A zarazem uderzył go Anioł Pański, przeto, że nie dał chwały Bogu, a będąc roztoczony od robactwa, zdechł.


Nekutimas esi'pʉ isakon pe, pena iwa Sises piya' ewarupɨ nau itɨsa' rʉ'pʉ. Nekutimas uya karapa mɨrʉ isumasa' aro tato' pokon pe nee'pʉ, 75 pon e'to' airɨ rɨ. 	 Przyszedł też i Nikodem, (który był przedtem przyszedł w nocy do Jezusa), niosąc zmieszanej myrry i aloes, około sta funtów.


Inke serɨ orʉ po esi pen, e'tane serɨ orʉ po to' esi, mɨrɨ awonsi'kɨ utɨ nin si ɨpiya'. Wakʉ ikʉipʉnʉ, ɨyese' meruntɨ ke to' iwapu'tɨkɨ---itese' urepa'pʉ auya ike---tikin nɨ to' e'to' pe, tikin nɨ e'nɨ na'ne' kasa. 	 A nie jestem więcej na świecie, ale oni są na świecie, a ja do ciebie idę. Ojcze święty, zachowaj je w imieniu twojem, któreś mi dał, aby byli jedno, jako i my.


E'tane Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas pokon e'nɨmɨ'pʉ Antiyo' po. Mɨrɨ yau, tu'kan kon pokon pe esii'ma enupan pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ Itepuru Sises maimu ekama pɨ' rɨ to' esi'pʉ. 	 Także Paweł i Barnabasz zamieszkali w Antyjochyi, nauczając i opowiadając z wieloma innymi słowo Pańskie.


I'naino pe kuru rɨ Papa pe te'sen, e'tane Papa kaisa rɨ esi i'se iyesi'pʉ pen, ta'sisen pe, 	 Który, będąc w kształcie Bożym, nie poczytał sobie tego za drapiestwo równym być Bogu,


Pi'ta utɨsa' a'tai Surusiran pona, Esuwerʉ amʉ' pen yun pi'pɨ puturʉka tawon nan uya isapema'pʉ mɨrɨ yau. 	 A gdy Piotr przyszedł do Jeruzalemu, spierali się z nim ci, którzy byli z obrzezania,


ɨrepai'nokon tanporon wakʉ ton ke i'se iye'to' kupʉ kon pa, mɨrɨ awonsi'kɨ tɨwɨ uyau'nokon nʉtʉrawasomai tʉpori'manin pe te'sen, Sises Kʉrai poro, itiwano' pe eke pe iku'to' nesii, inke rɨ, inke rɨ. Amen. 	 Niech was doskonałymi uczyni w każdym uczynku dobrym ku czynieniu woli swojej, sprawując w was to, co przyjemnego przed obliczem jego, przez Jezusa Chrystusa, któremu niech będzie chwała na wieki wieków. Amen.


To' menupatʉi' tanporon nɨ ayauro'ka'pʉ uya 'nokon awɨron pe to' e'to' pe. I'napai rɨ kuru rɨ ɨpiyau'nokon esi iweyu u'matʉ pʉ'kʉ pona rɨ,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Ucząc je przestrzegać wszystkiego, com wam przykazał. A oto Jam jest z wami po wszystkie dni, aż do skończenia świata. Amen.


To' uya si Sises arɨ'pʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru piya', mɨrɨpan tanporo use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru, Esuwerʉ amʉ' epuru ton nɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan nɨ amʉra'pʉ. 	 Tedy przywiedli Jezusa do najwyższego kapłana: a zeszli się do niego wszyscy przedniejsi kapłani, i starsi, i nauczeni w Piśmie.


“Pata ya' ɨyewonsa' kon ereutanʉ'sa' a'tai, anta'napasa' kon pɨ' menta'natʉi'. 	 A do któregokolwiek miasta weszlibyście, a przyjęliby was, jedzcie, co przed was położą;


“‘Serɨ tʉpo, enna'poto' oton Tepi' iwʉ' rʉ'pʉ uta'mo'kasa' konekase'na, mɨrɨpan a'motasa' amɨ uya emenna' pe, inna'po uya pena iyesi'pʉ kasa. 	 Potem się wrócę, a pobuduję zasię przybytek Dawidowy upadły, a obaliny jego zasię pobuduję i znowu go wystawię,


Ɨyekama'poyai'ne'nokon irepatɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ kera'tɨi ɨnʉ' rɨ ɨyekama'ponin ɨiwano' pɨ' piyapai. 	 Temu, co cię prosi, daj, a od tego, co chce u ciebie pożyczyć, nie odwracaj się.


To' enta'na koro'tau rɨ, Sises uya pʉreti anʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan uya tenki ta'pʉ Papa pɨ'. I'kwɨ'pɨtʉ'pʉ iya, mɨrɨpan ekamʉ'pʉ iya tʉpoitorʉ ton ena', tai'ma to' pɨ', “Anʉntɨ', mɨrɨpan ɨ'tɨ'. Serɨ serɨ upun,” ta'pʉ iya. 	 A gdy oni jedli, wziąwszy Jezus chleb, a pobłogosławiwszy łamał, i dał uczniom i rzekł: Bierzcie, jedzcie, to jest ciało moje.


Utonpa ton, ɨsenuminkatɨ' ɨkɨ'ma kon a'tai ɨwesi'pʉ kon nʉ'pʉ pɨ'. Tu'ke pʉra rɨ ɨwesi'pʉ kon pu'kena' pe ka'pon eseru yau, eke ton pe, eke ton mʉre pe iyentusa' kon pe. 	 Albowiem ilekroć byście jedli ten chleb i ten kielich byście pili, śmierć Pańską opowiadajcie, ażby przyszedł.


“Ɨnʉ' uya rɨ raan'pu po'tɨ pʉra iyesi onanto' pe tʉuya wai ya' mɨrɨ pe pʉra te'nʉnto' apon o'koi' rɨ itʉrʉ iya. E'tane ru'ku, itapon pona itʉrʉ iya kamo tewonsan uya iweyu ento' pe. 	 A żaden zapaliwszy świecę, nie nakrywa jej naczyniem, ani jej kładzie pod łoże, ale ją stawia na świeczniku, aby ci, którzy wchodzą, widzieli światło.


Ipan pe rɨ to' pɨ' isewansiukapɨtʉ'pʉ, apʉne pʉra apurɨto' to' uya pʉra iyesi pɨ'. Mɨrɨpan Sises utɨpɨtʉ'pʉ eke iwa ton pata ton kaisa rɨ'ne, ka'pon amʉ' enupapɨtʉ pɨ'. 	 A dziwował się niedowiarstwu ich, i obchodził okoliczne miasteczka, nauczając.


“Etakɨ,” ta Sises uya, “Serɨ pe kuru uye'ai'. To' epe'pʉ ton sine'ai' uya'kɨrɨ tikin pa'ne to' repato' pe uya, to' nʉkupʉ'pʉ pɨkɨrɨ rɨ. 	 A oto przychodzę rychło, a zapłata moja jest ze mną, abym oddał każdemu według uczynków jego.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Tenu ke e'tɨ', ɨnʉ' uya rɨ ɨyenku'tɨ kon namai'. 	 A Jezus odpowiadając im, począł mówić: Patrzcie, aby was kto nie zwiódł.


Tanporon kon ɨyekama'poyai'ne'nokon irepatɨ', ɨnʉ' uya rɨ ɨiwano' kon anʉmʉ yau, inna'pokɨ kʉkatʉu. 	 I każdemu, któryby cię prosił, daj, a temu, co twoje bierze, nie upominaj się.


tekamanin kareta, Tamaskas pon Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ton ta' epose'na. Serɨ kareta uya Saarʉ ku'sa' esi'pʉ, Ite'ma awɨron kon, warawoti'si mɨrɨ awonsi'kɨ uri'sami'si a'sisa' ato' pe iya Surusiran pona. 	 I prosił go o listy do Damaszku do bóżnic, iż jeźliby tam znalazł tej drogi (tą drogą idących) których mężów albo niewiasty, aby ich związane przywiódł do Jeruzalemu.


Anpisin ton kuru ka'pon amʉ' uya tʉpon kon ta'nʉkʉ'pʉ asanta tawɨrɨ Sises utɨto' pe ipo. Tʉron kon uya yʉi panta ton a'tɨpɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan ta'nʉkʉ'pʉ to' uya asanta tawɨrɨ. 	 A wielki lud słał szaty swoje na drodze, a drudzy obcinali gałązki z drzew, i słali na drodze.


Serɨ kareta esi Sises Kʉrai nenpoika'pʉ, Papa nʉtʉrʉ'pʉ itena', tʉpoitorʉ ton auro'kato' pe iya serɨ pe'ne kuru te'ku'sen pɨ'. Kʉrai uya serɨ ton enpoika'pʉ tʉpoitorʉ Isaan ena', tinserʉʉi tenno'se ipiya'. 	 Objawienie Jezusa Chrystusa, które mu dał Bóg, aby okazał sługom swoim rzeczy, które się w rychle dziać mają; a on je oznajmił i posłał przez Anioła swojego słudze swemu Janowi,


i'tu uya wenai ɨwɨpʉremato' kon winɨ mɨrɨ awonsi'kɨ epika'tɨto' esi Sises Kʉrai a'kwarʉ winɨ, serɨ iye'ku'sa' rʉ'pʉ upɨ' esi mɨrɨ upa'kanin pe. 	 Gdyż wiem, iż mi to wynijdzie na zbawienie przez modlitwę waszę i pomoc Ducha Jezusa Chrystusa,


Ekama uya serɨ enta' iteperu euku ensito' uya oton pen ɨpokon pe 'nokon ukʉipʉnʉ e'to' esa' wannɨ pe yau emenna' pe ensi uya pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ iya. 	 Ale powiadam wam, iż nie będę pił odtąd z tego rodzaju winnej macicy, aż do dnia onego, gdy go będę pił z wami nowy w królestwie Ojca mego.


To' tonpa ton nin si utɨto' pe to' pɨkɨrɨ iye'kwɨ'pɨ'sa' ton paranka pɨ' tʉuta'sipɨ'se, serɨ ta itepuru uya awɨrɨ ina e'sa' wenai, a'mun eporo'pʉ ina uya wakʉ pe rɨ. 	 Inni zasię, niektórzy na deskach, a niektórzy na sztukach okrętu. I tak się stało, że wszyscy zdrowo wyszli na ziemię.


Serɨ ton uriya' Papa uya kota'man nɨto' uyepʉ na'ne'. 	 Dla których rzeczy przychodzi gniew Boży na syny odporne.


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru, Ananayas uya etasa' a'tai, ipiyau iye'mʉ'sa'kasa' kon apiyo'ma'pʉ iya, to' uya Paarʉ inta'moto' pe. 	 Tedy Ananijasz, najwyższy kapłan, rozkazał go tym, którzy przy nim stali, bić w gębę.


Paire' usewansiuka'pʉ iyeri'ka'sa' ta tetai'. Soisa amʉ' epuru tʉkɨ'mai', ekama'po'pʉ iya, “Sises pe' eri'ka'sa'?” tukai'. 	 A Piłat się dziwował, jeźliby już umarł; i zawoławszy setnika, pytał go, dawnoli umarł?


E'tane ‘ka'pon amʉ' winɨ’ ta yau, ka'pon amʉ' uya enari'pan, apʉne pʉra Isaan esi pu'kena' tukai' to' uya apurɨ'pʉ,” ta'pʉ to' uya. 	 Jeźli zaś powiemy z ludzi, boimy się ludu; bo Jana wszyscy mają za proroka.


Sises utɨ'pʉ pata Taya pʉ'kʉ poi, mɨrɨpan utɨ'pʉ Saitan poro parau ku'pɨri Kiyarari poro, itɨ esi'pʉ Te'ka'pores nono awɨrɨ'ne rɨ. 	 A wyszedłszy zaś z granic Tyrskich i Sydońskich, przyszedł nad morze Galilejskie, pośrodkiem granic dziesięciu miast.


“Inke rɨ iwɨnɨ i'se iye'pɨ'sa' mɨrɨ teno'mapɨ'se apo' ya' mɨrɨ awonsi'kɨ tuna ka'. Ina pɨ' ɨsentu'ma', ina ipika'tɨ', ikupʉ auya poken iyesi yau,” ta'pʉ iya. 	 I często go miotał w ogieó i w wodę, żeby go stracił, ale możeszli co, ratuj nas, użaliwszy się nad nami.


E'ne' moronkato' pe iya iku'kɨ mɨrɨ awonsi'kɨ isewankamato' pe, eke pe iyesi'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe iyesi'pʉ kasa. Tewan yau mɨ pe iye'kupʉ'pʉ, ‘Moro ereutasa' kwin pe; itaan'pʉ ima'tasa' rʉ'pʉ pe esi pen, tʉuta'kwarʉkai' ukaranto' oton pen,’ ta iya. 	 Jako się wiele chlubił i rozkoszował, tak mu wiele dajcie mąk i smutku; bo mówi w sercu swojem: Siedzę jako królowa, a nie jestem wdową, i smutku nie ujrzę.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, serɨ yau iye'soto'pɨ'sa' na'ne' nan tonpa ton eri'to' oton pen Papa e'to' esa' wannɨ pe ene tʉuya'nokon rawɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Aleć wam powiadam prawdziwie: Są niektórzy z tych co tu stoją, którzy nie ukuszą śmierci, aż oglądają królestwo Boże.


Mɨrɨ a'tai, meruntɨ inserʉ uya tɨ' anʉmʉ'pʉ eke a'nai' e'pato' yai kaisaron nɨ, mɨrɨpan eno'ma'pʉ iya parau ka' se kasa tai'ma: “Serɨ kasa ɨsɨ pe eke pata Paperan eno'mato' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ epoton pe pʉra rɨ kanan. 	 I podniósł jeden Anioł mocny kamień jakoby młyński wielki, i wrzucił go w morze, mówiąc: Takim pędem wrzucony będzie Babilon, miasto ono wielkie, i już więcej nie będzie znaleziony.


Ka'pon amʉ' iya'kɨrɨ tʉutɨsan e'takʉ'ka'pʉ, ɨ'rɨ tai'ma pʉra rɨ; mɨrɨpan kon uya main eta'pʉ, e'tane ɨnʉ' rɨ ene to' uya pʉra iyesi'pʉ. 	 A mężowie, którzy z nim byli w drodze, stanęli, zdumiawszy się; głos tylko słysząc, ale nikogo nie widząc.


“Mɨrɨ a'tai si, ipokena' ton uya ta mɨrɨ ipɨ', ‘Uyepuru, ɨ'rɨ a'tai si iwan pe ina uya ɨyene'pʉ, mɨrɨpan ina uya ɨyewekʉ'pʉ; mɨrɨ awonsi'kɨ tuna'kiri' ke, mɨrɨpan o'pa'pʉ ina uya? 	 Tedy mu odpowiedzą sprawiedliwi, mówiąc: Panie! kiedyżeśmy cię widzieli łaknącym, a nakarmiliśmy cię? albo pragnącym, a napoiliśmy cię?


Ekama'pokapʉ uya kanan: Esuwerʉ uya pe' ito'ka'nʉkʉ pʉra iyesi'pʉ? Wapiya rɨ, Mosi' uya ta, “Ɨyɨkɨntanʉkʉ uya 'nokon mɨrɨ kamoro tʉpataron kon pen nɨ winɨ; asakoropa uya 'nokon mɨrɨ ito'ka'nʉ'nin nan pen nɨ tʉpataron kon winɨ,” ta. 	 Ale mówię: Izali tego nie poznał Izrael? Pierwszy Mojżesz mówi: Ja was do zawiści pobudzę przez naród, który nie jest narodem, przez naród nierozumny rozdrażnię was.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, no'sami'si amʉ' iwa ton enupakɨ Papa namanin nan pe to' e'to' pe tʉuko'mamʉ kon yau, tʉtonpa kon teseru'tɨi' tʉusauro'san pe pʉra mɨrɨ pe pʉra waain otori pe pʉra, e'tane wakʉ pɨ' enupanin pe. 	 Także i stare niewiasty niech chodzą w ubiorze przystojnym, jako przystoi świętym; niech nie będą potwarliwe, nie kochające się w wielu wina, poczciwych rzeczy nauczające;


Temu'ti i'tusa' auya'nokon nɨ, imu esi tʉkʉipʉnʉ a'kɨrɨ kasa uya'kɨrɨ iye'sa' wakʉ itekare tʉrawasooi yau. 	 Ale wiecie, iż on jest doświadczonym, a iż jako syn z ojcem ze mną służył w Ewangielii.


mɨrɨ awonsi'kɨ Isowana, Kusa no'pʉ (Kusa esi'pʉ Era' esen o'non pe), mɨrɨ tʉpo Susana; mɨrɨ awonsi'kɨ tu'ke rɨ tʉron kon esi'pʉ. Pʉsamoro uri'sami'si amʉ' esi'pʉ mɨrɨ Sises pokon pika'tɨ pɨ' to' e'to' i'se ke rɨ tiwano' kon pe te'sen apai. 	 I Joanna, żona Chuzego, urzędnika Herodowego, i Zuzanna, i inszych wiele, które mu służyły z majętności swoich.


Matapurɨyatʉi'ne' esi wakʉ pe pʉra. I'tu auya'nokon pʉra pe' iyesi aiko rɨ a'sarutanʉ'nin e'tʉrawasoma tanporo rɨ pʉrowa ki'masa' awɨrɨ? 	 Potem widziany jest więcej niż od pięciuset braci na raz, z których wiele ich zostaje aż dotąd, a niektórzy też zasnęli.


E'tane miyarɨ rɨ tʉnekamanʉ yau meruntɨ pe Saarʉ ena'pʉ. Papa Maimu winɨ enpoika pɨ' iyesi'pʉ, “Sises esi Kʉrai pe,” tukai', mɨrɨpan pɨ' to' utanpokʉma'pʉ. 	 A Saul tem więcej zmacniał się i zawstydzał Żydy, którzy mieszkali w Damaszku, dowodząc, iż ten jest Chrystus.


Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' tau ka'pon amʉ' enupai'ma eke pe tʉmaimu tʉku'se Sises uya, “Ui'tu auya'nokon kuru rɨ si, mɨrɨ winon tukai' kuru rɨ nɨrɨ. E'tane sa'ne uiwano' pe uye'sa' pen, e'tane rɨ uyenno'nin nʉ'pʉ esi ikasima auya'nokon pokena' pen nɨ. Ɨni'tunʉ kon pen nɨ, 	 Wołał tedy Jezus w kościele ucząc a mówiąc: I mnie znacie, i skądem jest, wiecie; a nie przyszedłem sam od siebie, ale jest prawdziwy, który mię posłał, którego wy nie znacie.


To' soisaai amʉ' wɨnɨ'pʉ supara kaware pon mʉta yapai tepa'kasen uya, mɨrɨpan tanporon kon toron amʉ' uya i'se te'to' kon pʉ'kʉ pona rɨ to' pun anɨ'pʉ. 	 A drudzy pobici są mieczem tego, który siedział na koniu, wychodzącym z ust jego, a wszystkie ptaki nasycone są ciałami ich.


E'tane uri'sami'si amʉ' uya tʉpana'tɨto' kon, apurɨ to' uya pʉra iyesi'pʉ, apʉne pʉra kasi poken iseta pɨ'. 	 Ale się im zdały jako plotki słowa ich, i nie wierzyli im.


E'tane serɨ pe ɨkonekasa' iya 'nokon tʉpokon pe, Kʉrai pun winɨ iyeri'to' winɨ, ɨtʉto' kon pe tʉuya wakʉ pe tenu yau, imaku'pɨ pe pʉra, ɨpɨ'nokon e'nɨto' iwenai pʉra— 	 Ciałem własnem swojem przez śmierć, aby was wystawił świętemi i niepokalanemi, i bez nagany przed obliczem swojem;


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ, “Serɨ kasa to' uma'tasa' pɨ' ɨri ton pe kuru to' esi'pʉ pe kʉsekamatʉu. 	 A Jezus odpowiadając, rzekł im: Mniemacie, że ci Galilejczycy nad wszystkie inne Galilejczyki grzeszniejszymi byli, iż takowe rzeczy ucierpieli?


Asa'ron wʉipiya pata'pʉ pe, Piri'kʉs uya pata epuru pe te'to' nonka'pʉ. Mɨrɨ pata'pʉ ya', Porʉ'siyas Pesʉ'tas ena'pʉ pata epuru pe. Esuwerʉ amʉ' epuru ton a'kwarʉ uye'to' pe, Paarʉ nɨmɨ'pʉ Piri'kʉs uya pariki'si tau. 	 A po wyjściu dwóch lat miał po sobie Feliks namiestnika, Porcyjusa Festa; a chcąc sobie Feliks łaskę zjednać u Żydów, zostawił Pawła w więzieniu.


“Mɨrɨ airɨ imo'katɨ' tasa' na'ne' awɨrɨ rɨ, mʉmo'katʉi' itentai pen,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 A on rzekł do nich: Nic więcej nie wyciągajcie nad to, co wam postanowiono.


Tanporon kon ka'pon amʉ' uya rɨ ɨyewaruma'tɨto' oton kon urɨ uriya'. 	 Będziecie w nienawiści u wszystkich dla imienia mego.


Kʉipʉnʉ ton, ɨmunkɨ kon amʉ' tʉsakoropai' pʉra e'tɨ', to' emiya'nʉmʉ kʉse'nin. 	 Ojcowie! Nie pobudzajcie do gniewu dzieci waszych, aby serca nie traciły.


mɨrɨ awonsi'kɨ eseru aimenkato' pɨ', apʉne pʉra serɨ orʉ epuru si esi pɨ' eno'masa' pe. 	 Z sądu, iż książę tego świata już jest osądzony.


Paarʉ utɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta' E'pe'sas po, mɨrɨpan usaurokʉ'pʉ enari'mʉra osorʉwau kapʉi kaisa rɨ. To' pɨ' ipatakapɨtʉ'pʉ iya, to' uya ito'ka'nʉkʉ i'se tesi wenai, Papa e'to' esa' wannɨ pe pɨ'. 	 A wszedłszy do bóżnicy, mówił bezpiecznie przez trzy miesiące, nauczając i namawiając ich do królestwa Bożego.


To' utɨ'pʉ Siriya mɨrɨ awonsi'kɨ Siri'siya awɨrɨ, apurɨnin nan meruntɨtanʉkʉ pɨ'. 	 I przechodził Syryję, i Cilicyję, utwierdzając zbory.


I'tu auya'nokon pʉra pe' iyesi ɨye'tʉsa' kon a'tai ka'pon ena' imaimu awɨrɨ ɨwesi kon pa ipoitorʉ ton pe, imaimu awɨrɨ ɨwe'to' kon poitorʉ pe ɨwesi kon? Makoi poitorʉ pe ɨwesi kon yau, uma'tan nɨto' ya' anin, mɨrɨ pe pʉra main awɨrɨ e'nɨto' ya', ipoken uko'man nɨto' ya' anin. 	 Azaż nie wiecie, że komu się stawiacie za sługi ku posłuszeństwu, tegoście sługami, komuście posłuszni; bądź grzechowi ku śmierci, bądź posłuszeństwu ku sprawiedliwości?


apʉne pʉra aya'kɨrɨ e'ai' ɨnʉ' uya rɨ ɨwɨnɨ pen mɨrɨ, apʉne pʉra tu'ke ka'pon amʉ' man serɨ pata yau uyapurɨnin nan,” tukai'. 	 Bom ja jest z tobą, a żaden się na cię nie targnie, abyć miał co złego uczynić; albowiem ja wielki lud mam w tem mieście.


iporo epoto' eposa' apurɨto' winɨ serɨ eke nonkasa' iya' iyau e'mʉ'sa'kan nɨsa'nokon na'ne'. Mɨrɨ awonsi'kɨ epori'ma'nokon ipokon pe Papa ku'to' eke pe yau e'nɨ'nokon pɨ' e'ku'nɨto' yau. 	 Przez któregośmy też przystęp otrzymali wiarą ku łasce, w której stoimy i chlubimy się nadzieją chwały Bożej.


Kʉrɨ rɨ iu'tɨsa' rʉ'pʉ rɨ kʉrɨ rɨ iyenu'sa' rʉ'pʉ ka'ta' rɨ ka' enta' rɨ, tanporon nɨ mɨ yawɨron yau te'to' pe.) 	 A który zstąpił, ten jest, który i wstąpił wysoko nad wszystkie niebiosa, aby napełnił wszystko.


Mɨrɨ a'tai, Piri' epiya'tɨ'pʉ mɨrɨ rɨ iye'menukasa' itekare apai wakʉ Sises ekareei ke ipana'tɨ pɨ'. 	 Tedy otworzywszy Filip usta swe, a począwszy od tego Pisma, opowiadał mu Jezusa.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ' ipan pe pori' pe kuru e'tɨ', apʉne pʉra eke rɨ ɨyepe'pʉ kon esi pɨ' Epʉn po, apʉne pʉra mɨrɨ kasa rɨ arawɨron kon pu'kena' amʉ' kota'mapɨtʉ'pʉ to' uya mɨrɨ. 	 Radujcie się, i weselcie się; albowiem zapłata wasza obfita jest w niebiesiech; tak bowiem prześladowali proroki, którzy byli przed wami.


Pori' pe kuru kʉrɨ rɨ imenu ennin pe na'ne' esi mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ kamoro nɨrɨ serɨ te'ku'ton ekamanin main etanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ anʉnnin nan serɨ kareta yau iye'menukasa' na'ne', apʉne pʉra a'ko pe iye'ku'to' weyu esi pɨ'. 	 Błogosławiony, który czyta i ci, którzy słuchają słów proroctwa tego, i zachowują to, co w niem jest napisane; albowiem czas blisko jest.


Mɨrɨ tʉpo, Paarʉ utɨ'pʉ Ti'tiyas Isa'su'tas, Esuwerʉ pen iwʉ' ta' itekare ekamai'. Ti'tiyas Isa'su'tas esi'pʉ Papa pɨ' tʉwɨpʉremasen pe, Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' piyawon itiwʉ'. 	 A odszedłszy stamtąd wszedł do domu niejakiego człowieka, imieniem Justus, służącego Bogu, którego dom był podle samej bóżnicy.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨnʉ' rɨ anʉmʉ Papa uya pʉra iyesi ipokena' tukai' main kupʉ iya pɨ'; e'tane ru'ku, main poro makoi i'tunin pe enan. 	 Przeto z uczynków zakonu nie będzie usprawiedliwione żadne ciało przed oblicznością jego, gdyż przez zakon jest poznanie grzechu.


Serɨ yau Kiri', Esuwerʉ pʉra rɨ iyesi, itun pi'pɨ puturʉkasa', itun pi'pɨ puturʉkasa' pen pʉra rɨ iyesi, isenupasa' kon pen, Sʉ'kitiyan, poitorʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' enawon kon pen pʉra rɨ iyesi, e'tane Kʉrai esi tanporon pe rɨ, Kʉrai esi tanporon yau rɨ. 	 Gdzie nie masz Greka i Żyda, obrzezki i nieobrzezki, cudzoziemca i Tatarzyna, niewolnika i wolnego; ale wszystko i we wszystkich Chrystus.


Wakʉ pe rɨ kʉrɨ rɨ ipoitorʉ e'to' oton itepuru neporonʉ ikupʉ pɨ' tenna'posa' a'tai. 	 Błogosławiony on sługa, którego by, przyszedłszy Pan jego, znalazł tak czyniącego;


“Ɨ'rɨto' pe uwarinpa auya'nokon? Ukʉipʉnʉ iwʉ' tau pe' esi tukai' i'tu auya'nokon pʉra iyesi'pʉ?” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 I rzekł do nich: Cóż jest, żeście mię szukali? Izaliście nie wiedzieli, iż w tych rzeczach, które są Ojca mego, ja być muszę?


To' usaurokʉ a'tai, imenuka pɨ' e'kama'pʉ, e'tane main eta'pʉ uya Epʉn winɨpaino, “Ama' pe serɨ 7 kaisaron kon korʉme amʉ' usauro'sa' rʉ'pʉ iku'kɨ, kʉ'menukai,” tawon. 	 A gdy odmówiło siedm gromów głosy swoje, miałem pisać; alem usłyszał głos z nieba, mówiący do mnie: Zapieczętuj to, co mówiło siedm gromów, a nie pisz tego.


ka'kʉran pe e'tane, ɨiwʉ' kon ta' ukɨ'masa' auya'nokon pʉra iyesi; upon i'se e'tane, upon ke urepasa' auya'nokon pʉra iyesi; takuru'ke e'tane, umainanpasa' auya'nokon pʉra iyesi; pariki'si tau e'tane, uka'kʉranpai' ɨutɨsa' kon pʉra iyesi,’ tato' iya oton to' pɨ'. 	 Byłem gościem, a nie przyjęliście mię; nagim, a nie przyodzialiście mię; chorym i w więzieniu, a nie nawiedziliście mię.


Tenki tapɨtʉ uya Papa pɨ' ɨyenuminkapɨtʉ uya 'nokon kaisarɨ rɨ. 	 Dziękuję Bogu memu, ilekroć na was wspominam,


Sapa' pata'pʉ pe, Meri Mataren, Meri, Isens san, mɨrɨ awonsi'kɨ Saromi uya a'po'nan enna'pʉ Sises ekepu karapaimai' tʉutɨto' kon pe. 	 A gdy minął sabat, Maryja Magdalena, i Maryja, matka Jakóbowa, i Salome, nakupiły wonnych rzeczy, aby przyszedłszy namazały go.


I'tu auya'nokon nɨ mɨrɨ uiwano' pe rɨ e'tʉrawasomapɨ'sa' pʉrata eporo pɨ' i'se e'to' eporo pɨ', utonpa ton e'to' i'se nɨrɨ. 	 Owszem sami wiecie, że moim potrzebom i tych, którzy są ze mną, służyły te ręce,


“Pʉse rɨ Sises, iyeri'sa' rʉ'pʉ i'mʉ'sa'ka'pʉ Papa uya. Ina si iya'kɨron kon nʉ'san uya iye'mʉ'sa'kasa' ene'pʉ. 	 Tegoć Jezusa wzbudził Bóg, czego my wszyscy jesteśmy świadkami.


To' rɨ si epe'tɨsa' tanporon nɨ ɨri eseru ke, ɨri ke, mentai e'nɨto' ke mɨrɨ awonsi'kɨ iteseru pe te'sen awɨrɨ pʉra e'nɨto' ike ke. Ɨri pe tʉron kon pɨ' te'ku'san pe to' esi, te'wɨsan pe, ɨsipɨ' te'san pe, enku'tɨnin nan pe mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri ɨnku'pai te'san pe. Ka'pon eseru pɨ' tʉusauro'san pe, 	 Napełnieni będąc wszelakiej nieprawości, wszeteczeństwa, przewrotności, łakomstwa, złości, pełni zazdrości, morderstwa, sporu, zdrady, złych obyczajów;


Ɨnʉ' uya rɨ ɨ'rɨ rɨ ta yau ɨpɨ'nokon, ‘Itepuru esi to' i'se,’ mʉkatʉi'. Mɨrɨ a'tai nin si, to' uya to' ennoko mɨrɨ inke pʉra rɨ,” ta'pʉ iya. 	 A jeźliby wam co kto rzekł, powiedzcie, iż Pan ich potrzebuje; a zarazem puści je.


To' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ eke pe, “Meruntɨ Itepuru, wakʉ ɨmɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon! Ɨ'rɨ a'tai non pon kon ka'pon amʉ' eseru aimenka auya mɨrɨ awonsi'kɨ to' kota'mato' auya ina mʉnʉ wenai?” 	 I wołali głosem wielkim, mówiąc: Dokądże, Panie święty i prawdziwy! nie sądzisz i nie mścisz się krwi naszej nad tymi, którzy mieszkają na ziemi?


“Kʉrʉpo'po pɨ' te'san uya se kasa tato' oton ipɨ', ‘Tanporo wakʉ ton i'se ɨwe'sa' rʉ'pʉ utɨ'pʉ man, tanporo ɨimamin ton, wakʉ pe ɨwe'to' utɨ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ epoto' auya oton pen nɨ.’ 	 I owoce pożądliwości duszy twojej odeszły od ciebie, i wszystkie rzeczy tłuste i świetne odeszły od ciebie, a tych rzeczy już więcej nie znajdziesz.


Saiman nekamayan ko upɨ'nokon, Esuwerʉ amʉ' pen pɨ' ‘aiko’ tato' tʉuya enpoika Papa uya, to' tonpa ton anʉmʉ tʉuya winɨ tʉmunkɨ pe to' e'to' pe. 	 Szymon powiedział, jako Bóg najpierwej wejrzał na pogany, aby z nich wziął lud imieniowi swemu.


Mɨrɨ a'tai, main waraino eta'pʉ uya kamoro asakɨrɨ'nan kon ene amʉ' koro'tau, “Aiko iten yai pʉrowa, tikin nan wʉi yau e'tʉrawasoman nɨsa' epe'pʉ pe, mɨrɨ awonsi'kɨ osorʉwau iten yai a'nai', pari tato' e'pasa' tikin nan wʉi yau e'tʉrawasoman nɨsa' epe'pʉ pe. E'tane karapa, are' mɨrɨ awonsi'kɨ waain kʉ'ma'tanʉkʉi!” tawon. 	 I słyszałem głos z pośrodku onych czworga zwierząt mówiący: Miarka pszenicy za grosz, a trzy miarki jęczmienia za grosz; a nie szkodź oliwie i winu.


E'tane ru'ku, usi'nʉnkan yau i'nairon pɨ' tʉusauro'sen pe, tanporon yau usemo'ka'nokon u'pai kon pe te'sen, Kʉrai kaisa rɨ. 	 Ale szczerymi będąc w miłości, rośnijmy w onego we wszystkiem, który jest głową, to jest w Chrystusa,