Papa uya mɨrɨ entaino kuru wakʉ konekasa' uiwano' kon pe, urɨ'nokon pokon pe rɨken to' ekonekasa' e'to' pe wakʉ pe. 	 Przeto, że Bóg o nas coś lepszego przejrzał, aby oni bez nas nie stali się doskonałymi.


Moro kanan si entu'manin esi'pʉ mɨrɨ, ipon pʉn, itimamin pʉn, iti'kiyari pʉn, erekʉ'pan, Ʉrasaras itese'. Mɨrɨpan nin si tase to' uya inɨnpɨtʉ'pʉ mɨrɨ, imaminkena' mʉra'ta nau. 	 Był też niektóry żebrak, imieniem Łazarz, który leżał u wrót jego owrzodziały.


Makoi a'kwarʉ uya e'se'ne' pe ka'pon i'ki'ma'pʉ, mɨrɨpan epa'ka'pʉ iyapai tʉupirorʉnse. 	 Tedy rozdarłszy go duch nieczysty i zawoławszy głosem wielkim, wyszedł z niego.


“E'tane pʉrata amʉranʉ'nin e'soto'kasa' esi'pʉ ɨnnɨ rɨ Pari'si piyapai, Epʉn winɨkʉi' tenu tʉrʉ'pʉ iya pen nɨ, e'tane tʉpʉropo wɨpɨtʉ'pʉ iya tʉupokoita tʉmakooi ke tesi pɨ' ekamanin pe, ‘Papa, upɨ' ɨsentu'makɨ, urɨ sa'ne tʉmakooikenan,’ ta'pʉ iya.” 	 A celnik stojąc z daleka, nie chciał podnieść i oczu swych w niebo, ale się bił w piersi swoje, mówiąc: Boże! bądź miłościw mnie grzesznemu.


Kʉrai, ɨuko'manto' kon ipɨ' usenpoika a'tai, ɨusenpoikato' oton kon kanan iya'kɨrɨ a'kwa yau. 	 Ale gdy się Chrystus, on żywot nasz, pokaże, tedy i wy z nim okażecie się w chwale.


Miyarɨ ka'tɨ' Pʉre'sira mɨrɨ awonsi'kɨ A'kira pɨ', e'tʉrawasoma Kʉrai Sises yau tonpa ton pɨ'. 	 Pozdrówcie Pryscyllę i Akwilę, pomocniki moje w Chrystusie Jezusie;


Reta po Pi'ta esi a'tai, e'ne' pe tenai', uri'san Tarʉ'kas erikʉ'pʉ. Iyeri'sa' ekepu korʉka'pʉ to' uya, mɨrɨpan kon uya ka'tawon ɨutɨ tau inonka'pʉ. 	 I stało się w one dni, że rozniemógłszy się, umarła; którą omywszy, położyli na sali.


Apʉne pʉra eke rɨ, wakʉ eseru ku'sa' Papa uya pɨ', upɨ'; wakʉ rɨ itese'. 	 Bo mi uczynił wielkie rzeczy ten, który mocny jest, i święte imię jego;


Pari'si amʉ' tonpa uya Sises kɨ'ma'pʉ tʉpiya' entai'kwase'na. Mɨrɨpan utɨ'pʉ itiwʉ' ta' tʉteire' po iyena'pʉ tepʉrʉ piyau. 	 I prosił go niektóry z Faryzeuszów, aby z nim jadł. A tak wszedłszy w dom Faryzeuszów, usiadł.


Mɨrɨpan akon nʉ'pʉ uya ino'pʉ rʉ'pʉ mari'ma'pʉ, mɨrɨpan kanan erikʉ'pʉ. 	 I pojął wtóry onę żonę, a umarł i ten bez dziatek.


Papa i'tunin pe to' e'kupʉ, e'tane tʉnkupʉnʉ kon winɨ i'tunin pe pʉra to' esi. Ɨri pe kuru rɨ ewaruma wannɨ pe to' esi, Papa maimu awɨron kon pe pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ rɨ wakʉ kupʉ poken pʉra rɨ. 	 Udawają, że Boga znają; ale uczynkami swemi tego się zapierają, będąc obrzydłymi i nieposłusznymi, a do wszelkiego dobrego uczynku niesposobnymi.


To' pʉropo nɨpon usene'pʉ wa'ka pun kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ to' apiri useta'pʉ kaware amʉ' uya tararan pi'sikʉ a'merumʉ ɨsewa'nomase'na to' utɨ a'taino kasa. 	 A miały pancerze jako pancerze żelazne, a szum skrzydeł ich, jako grzmot wozów, gdy wiele koni bieży do bitwy.


Nai kʉrɨ warai ikʉipʉnʉ ton uya ɨmu uya moro' pɨ' ɨyekama'po yau, e'tane irepa ɨkʉi ke? 	 A któryż jest z was ojciec, którego gdyby prosił syn o chleb, izali mu da kamień? Albo prosiłby o rybę, izali mu zamiast ryby da węża?


Ɨmɨrɨ'nokon, mɨrɨ kasa Kʉrai i'tunin pe ɨyena'pʉ kon pen. 	 Lecz wy nie takeście się nauczyli Chrystusa,


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Se Papa ena' use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' a'morʉkatɨ', amɨto' pe uya osorʉwau wʉi yau,” ta'pʉ iya. 	 Odpowiedział Jezus i rzekł im: Rozwalcie ten kościół, a we trzech dniach wystawię go.


E'tane inserʉ uya ta'pʉ to' pɨ', “Kɨsi'nʉ'tʉu! Wakʉ itekare ne'sa' uya serɨ ɨiwano' kon pe, tanporon kon nɨ ka'pon amʉ' pori'ma pɨ' te'ton. 	 I rzekł do nich Anioł: Nie bójcie się; bo oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie wszystkiemu ludowi:


E'tane, ipan pe Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan usakorota'pʉ. “Ɨ'rɨ pe iku'pai nai?” tukai' to' usaurokʉ'pʉ. 	 Ale oni napełnieni będąc szaleństwem, rozmawiali miedzy sobą, coby uczynić mieli Jezusowi.


Ewai' ta auya a'tai, ewai' ka'kɨ; kane ta auya a'tai, kane ka'kɨ rɨ nɨrɨ. Tʉron nɨ pe ausaurokʉ a'tai mɨrɨ esi Makoi winon pe. 	 Ale mowa wasza niech będzie: Tak, tak; nie, nie; a co więcej nadto jest, to od złego jest.


mɨrɨ awonsi'kɨ, “Ɨ'rɨ rɨ ekama'po auya a'tai, ɨrepa uya kuru rɨ mɨrɨ,” tukai' isaurokʉ'pʉ. 	 Skąd pod przysięgą obiecał jej dać, czegobykolwiek żądała.


Ipʉrataai pʉra iyesi'pʉ tepuru e'mato' iya ike. Kin uya ta'pʉ, ‘Ikʉrʉpo'pomatɨ', ino'pʉ, imunkɨ amʉ' pokon pe, mɨrɨ awonsi'kɨ itimamin ton nɨ, mɨrɨpan epe'pʉ uya inko'manʉ'pɨtʉ'pʉ e'mato' pe,’ ta'pʉ kin uya. 	 A gdy nie miał skąd oddać, kazał go pan jego zaprzedać, i żonę jego, i dzieci, i wszystko, co miał, i dług oddać.


Iwenai ɨnɨmɨ'pʉ uya na'ne' Kʉri' po esi'pʉ isuraikakapʉ pa iye'nonkasa' pʉra iye'nɨnsa' na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ pata kaisa rɨ'ne itepuru ton oton kon mananʉnkapʉi' ukataine' kasa ɨpɨ'. 	 Dlategom cię zostawił w Krecie, abyś to, co tam jeszcze zostaje, w rząd dobry wprawił i postanowił po miastach starszych, jakom ci ja był rozkazał;


mɨrɨ awonsi'kɨ, “Iye'ku'to' oton to' pɨ', ‘Umunkɨ amʉ' pen nɨ ɨmɨrɨ'nokon,’ ta'pʉ yau kuru rɨ, ‘Papa, tʉuko'mansen munkɨ amʉ',’ tato' oton to' pɨ',” tasa' iya. 	 I stanie się, że na tem miejscu, gdzie im mawiano: Nie jesteście wy ludem moim, tam nazwani będą synami Boga żywego.


E'tane Sises uya entakanoma'pʉ pen nɨ; mɨrɨ uya Paire' ewansiuka'pʉ. 	 Ale Jezus przecię nic nie odpowiedział, tak iż się Piłat dziwował.


E'mʉ'sa'katɨ'! Utɨnpai'nokon! Uyeparankanin si uye'ka'nɨ pɨ' man!” ta'pʉ iya. 	 Wstańcie, pójdźmy! oto się przybliżył ten, który mię wydaje.


Unkupʉ'pʉ ekama to' uya u'ma'sa' a'tai, ene, iya'mu pʉn iteuta yapai iyepa'kasa' uya to' ewa'nomato' oton. To' entai iye'to' oton, mɨrɨpan uya to' wɨto' oton. 	 A gdy dokończą świadectwa swojego, bestyja, która występuje z przepaści, stoczy z nimi bitwę, a zwycięży ich i pobije ich.


10 kaisaron iretʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ene meneine' uya tekumasen ewaruma'tɨto' oton, tanporo itiwano' mo'kato' oton to' uya, ipon pʉra to' uya iku'to' oton. To' uya anto' oton, mɨrɨpan ma'tanʉ'to' oton to' uya apo' ke. 	 A dziesięć rogów, któreś widział na bestyi, cić w nienawiści mieć będą wszetecznicę i uczynią ją spustoszoną i nagą, i ciało jej będą jeść, a samą ogniem spalą.


Mɨrɨ rɨ ta tane, auta'tɨsa' pe iyesi yau are' e' apai mɨ airon nɨ i'naino airon, mɨrɨ awonsi'kɨ i'naino waraino pen nɨ utare'na'tɨsa' ipatamasa' are' e' ya', mɨrɨ entai kuru rɨ nin serɨ ton, i'naino ton ipanta ton, esi mɨrɨ itare'na'tɨ tʉye' are' e' kuru rɨ nin pona! 	 Albowiem jeźliś ty jest wycięty z oliwy, z przyrodzenia płonnej, a przeciwko przyrodzeniu jesteś wszczepiony w dobrą oliwę, jakoż daleko więcej, którzy są według przyrodzenia, wszczepieni będą w swoję własną oliwę!


Pʉreti, Papa nʉtʉrʉnʉ nin kʉrɨ rɨ Epʉn poi iu'tɨsa' pata repanin uko'man nɨto' ke,” ta'pʉ Sises uya. 	 Albowiem chleb Boży ten jest, który zstępuje z nieba i żywot daje światu.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, serɨ tʉpo Epʉn uta'koka ento' auya'nokon oton, Papa inserʉʉi ton u'tɨpɨtʉ mɨrɨ awonsi'kɨ enu'pɨtʉ Ka'pon, Papa winon pona,” ta'pʉ Sises uya. 	 I rzekł mu: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Od tego czasu ujrzycie niebo otworzone i Anioły Boże wstępujące i zstępujące na Syna człowieczego.


Ka'pon, Papa winon uye'sa' na'ne' kasa rɨ tapiyo' pe e'nɨto' pe pen, e'tane iyapiyo' pe e'se, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuko'manto' tʉse'na, tu'kan kon ka'pon amʉ' epe' pe,” ta'pʉ iya. 	 Jako i Syn człowieczy nie przyszedł, aby mu służono, ale aby służył, i aby dał duszę swą na okup za wielu.


Utonpa ton, uta'sika'sa' pʉra iwa rɨ man ipɨ' e'tane tikin nan kupʉ uya, uye'ma'pʉ ta' te'sen tʉpu'tɨka'nʉ'se mɨrɨ awonsi'kɨ sa'man pe uta'kwarʉka urawɨrɨ te'sen ekare pɨ', 	 Bracia! jać o sobie nie rozumiem, żebym już uchwycił.


Kiyari, kʉre' eperu ekasu'ka'pʉ ikasu'kato' yai, eke pata yau pʉra, mʉn epa'ka'pʉ ikasu'kato' yapai i'mʉnpʉ pe 1,600 kaisa rɨ yʉi epotorʉ'pʉ pe ikusano mɨrɨ awonsi'kɨ 5 pi' kaisa rɨ i'na', kaware mʉta yawon ato' ipɨ' kusano airɨ. 	 I tłoczona jest prasa przed miastem, i wyszła krew z prasy aż do wędzideł końskich przez tysiąc i sześćset stajan.


mɨrɨ ke tʉkʉipʉnʉ namato' iya pʉra iyesi. Mɨrɨ kasa si ipʉra Papa maimu kupʉ auya'nokon ɨyeseru kon pɨkɨrɨ. 	 I wzruszyliście przykazania Boże dla ustawy waszej.


Ekama uya ɨpɨ'nokon: Mɨrɨ ewarupɨɨi tau, asa'ron kon ka'pon amʉ' e'to' oton te'nʉnto' kon apon po; tikin nɨ anʉnto' oton, isakon e'nɨnto' oton. 	 Powiadam wam: Onej nocy będą dwaj na jednem łożu; jeden wzięty będzie, a drugi zostawiony.


Papa uya to' pana'tɨ'pʉ to' e'ne'pɨtʉ yau, to' enna'po namai' kin pe te'sen Era' piya', mɨrɨpan kon enna'po'pʉ tʉpata kon ya' tʉron nɨ awɨrɨ. 	 Lecz będąc upomnieni od Boga we śnie, aby się nie wracali do Heroda, inszą drogą wrócili się do krainy swojej.


Mɨrɨ a'tai A'sarutanʉ'sa' Pen Pʉreti Pɨ' Enta'nan Weyu e'seporo'pʉ karimeru mʉre wɨto' Itepoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ iwano' pe. 	 Tedy przyszedł dzień przaśników, którego miał baranek być zabity.


Pʉroroi pona to' enpa'ka tʉpo, ɨutɨ ta' iyewomʉ'pʉ, mɨrɨpan uya uri'san anʉmʉ'pʉ itemiyatʉ pɨ', mɨrɨpan uto'pamʉ'pʉ. 	 Ale gdy wygnany był on lud, wszedłszy, ujął ją za rękę jej, i wstała dzieweczka.


mɨrɨpan uya rɨ ɨkupʉ kon kin pe ɨwesi kon pa ukʉipʉnʉ uya rɨ uku'sa' na'ne' kasa itesa' pe e'to' pe, 	 I jać wam sporządzam, jako mi sporządził Ojciec mój, królestwo,


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Papa na'sikʉ'san ɨsipona mo'ka ka'pon uya kʉse'nin,” ta'pʉ iya. 	 Co tedy Bóg złączył, człowiek niechaj nie rozłącza.


To' e'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨpan enpa'ka'pʉ to' uya pata apai. To' uya arɨ'pʉ wʉ' e'pi pona, Nasare' apon pona eno'mase'na soronpan yawɨrɨ, 	 A wstawszy, wypchnęli go precz z miasta, i wywiedli go na wierzch góry, na której miasto ich zbudowane było, aby go z niej na dół zrzucili.


Tʉpoitorʉ ton pɨ' Sises uya ta'pʉ, “Ɨ'rɨ pɨ' ɨyenari'nʉmʉ kon? Anapurɨnʉ kon pʉra rɨ marɨ pe' iyesi mɨrɨ?” ta'pʉ iya. 	 Zatem rzekł im: Przecz jesteście tak bojaźliwi? Jakoż nie macie wiary?


“Iye'to' pe kuru ei'sa' auya man,” tukai' Sises uya eikʉ'pʉ. “Serɨ si iku'kɨ, mɨrɨ a'tai ɨuko'mamʉ rɨ tɨwɨrɨ rɨ,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł mu: Dobrześ odpowiedział; to czyń, a będziesz żył.


Ina esa' pe ɨwe'to' nʉyepʉi, serɨ non po ɨyeseru ne'kupʉi Epʉn po iyesi na'ne' kasa. 	 Przyjdź królestwo twoje; bądź wola twoja jako w niebie, tak i na ziemi.


Sises pɨ' enupasa' kon e'kama'pʉ Isutiya pon kon tʉtonpa kon repa pɨ' pʉrata ke. 	 Tedy uczniowie, każdy z nich według przemożenia swego, postanowili posłać na wspomożenie braci, którzy mieszkali w Judzkiej ziemi.


Apʉne etatɨ', ɨmɨrɨ'nokon imaminke' ton, akarantɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉukɨ'pɨ'nʉnpɨ'se akarantɨ', apʉne pʉra usewankaman nɨto' uye'nɨ pɨ' man ɨpona'nokon. 	 Nuż teraz, bogacze! płaczcie, narzekając nad nędzami waszemi, które przyjdą.


“Ɨyekareei man ina netapɨtʉnʉ pe pʉra rɨ; mɨrɨ wenai, ɨ'rɨ kuru ta auya e'kwa pe iyesi tukai' ina pɨ' enpoikakɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 Bo jakieś obce rzeczy przynosisz do uszów naszych; chcemy tedy wiedzieć, co wżdy z tego ma być?


E'tane kʉrɨ ka'pon ikasimanin useno'masa' mɨrɨ iyenta'nasa' yau, apʉne pʉra iyenta'nato' esi apurɨto' iya winɨ pʉra; mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon apurɨto' winɨ pʉra nʉye'ai'ne' esi makoi pe. 	 Ale kto jest wątpliwy, jeźliby jadł, potępiony jest, iż nie je z wiary; albowiem cokolwiek nie jest z wiary, grzechem jest.


Paire' uya to' eikʉ'pʉ, “Imenukasa' uya na'ne' esi mɨrɨ, imenukasa' uya pe rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Odpowiedział Piłat: Com napisał, tom napisał.


Eporo tʉuya'nokon kasa pʉra, to' enna'po'pʉ Surusiran pona iwarinpase'na. 	 A gdy go nie znaleźli, wrócili się do Jeruzalemu, szukając go,


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Nai kasa warawo' temari'masen nʉkɨ'ma'san esi tʉuta'kwarʉkai' ukaran nɨ pɨ' tʉpiyau'nokon nɨ iye'tane? Iweyu rɨ e'seporo mɨrɨ temari'masen utanʉnto' oton to' piyapai, mɨrɨ a'tai nin si to' useruma mɨrɨ tenta'nai' pʉra,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł im Jezus: Izali się mogą synowie łożnicy małżeńskiej smęcić, póki z nimi jest oblubieniec? Ale przyjdą dni, gdy od nich będzie oblubieniec odjęty, a tedy pościć będą.


Sises erasu pe te'san e'sara'tɨ'pʉ isapema pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ iwɨpɨtʉ pɨ'. 	 Lecz mężowie, którzy wespół trzymali Jezusa, naśmiewali się z niego, bijąc go;


“Papa uya ɨkota'ma kon mɨrɨ ipan pe rɨ, Pari'si amʉ', apʉne pʉra eke ton apon po ɨyereutapɨ'pɨtʉ kon i'nʉnka auya'nokon pɨ' Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' uya, ‘Miyarɨ,’ ta i'se ɨwesi kon ɨpɨ'nokon kʉrʉpo'po pɨ' e'nɨ pata'se' yau. 	 Biada wam Faryzeuszowie! że miłujecie pierwsze miejsca w bóżnicach i pozdrawiania na rynkach.


Mɨrɨ koro'tau, Papa inserʉʉi usenpoika'pʉ itenu ya'. Mɨrɨpan e'soto'kasa' esi'pʉ a'po'nan kɨrɨi'nʉnpato' apon enwo'netʉ winɨ. 	 Tedy mu się pokazał Anioł Pański, stojący po prawej stronie ołtarza, na którym kadzono.


mɨrɨpan kon uya ta'pʉ Sises pɨ', “Ti'sa, pʉse rɨ uri'san eposa' ina uya ekuman pɨ'. 	 Rzekli mu: Nauczycielu! tę niewiastę zastano na samem uczynku cudzołóstwa;


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', kʉkʉkʉ pe te'sen ɨyemekon kon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'sɨ'mʉn ɨyese'mu kon imeruntɨtanʉ'tɨ'. 	 Przeto opuszczone ręce i zemdlone kolana wyprostujcie,


E'tane to' e'manenpato' Paarʉ pɨ' esi'pʉ Papa apurɨto' tʉuya'nokon pɨ'. To' e'manenpato' kanan esi'pʉ ka'pon, Sises itese' pɨkɨrɨ. Iyeri'sa' rʉ'pʉ e'tane si, Paarʉ uya, ‘Moro iyesi,’ ta. 	 Lecz jakieś spory o swoich zabobonach mieli przeciwko niemu i o niejakim Jezusie umarłym, o którym Paweł twierdził, że żyw jest.


“Kin pe iyenaka'sa' enna'po'pʉ tʉpata ya'. Mɨrɨpan uya tʉpoitorʉ ton tʉnrepa'san pʉrata ke kɨ'ma'pʉ, ɨ'rɨ kaisa rɨ to' uya ipiri'sa' tukai' ɨni'tupai iyesi'pʉ. 	 I stało się, gdy się wrócił wziąwszy królestwo, że rozkazał do siebie zawołać sług onych, którym był dał pieniądze, aby się dowiedział, co który handlując zyskał.


Ɨi'nʉnkanin kon nɨken i'nʉnka auya'nokon yau, ɨ'rɨ ken si ɨyepe'pʉ kon eporo auya'nokon mɨrɨ? Mɨrɨ pe' kupʉ pʉrata amʉranʉ'nin nan uya pʉra nai? 	 Albowiem jeźli miłujecie te, którzy was miłują, jakąż zapłatę macie? azaż i celnicy tego nie czynią?


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Kʉsereutanʉ'tʉu, apʉne pʉra ɨnʉ' rɨ eke Papa tʉrawasooi ku'nin nʉ'pʉ uyese' yau usaurokʉ poken pʉra iyesi mɨrɨ tʉpo ɨri pe upɨ'. 	 Ale Jezus rzekł: Nie zabraniajcie mu; albowiem nikt nie jest, co by czynił cuda w imieniu mojem, aby mógł snadnie mówić źle o mnie.


Eke pe na'ne' ɨ'koro'tau'nokon esi mɨrɨ ayapiyo' kon pe rɨ. 	 Ale kto z was największy jest, będzie sługą waszym.


Mɨrɨpan kon usewa'nomato' oton karimeru mʉre pokon pe, e'tane karimeru mʉre enato' oton to' entai, apʉne pʉra itepuru ton epuru pe iyesi, kin amʉ' epuru pe rɨ. Ipokon pe inkɨ'ma'san, inanʉmʉ'san, mɨrɨ awonsi'kɨ ipɨkɨron kon iyawɨrɨ te'san e'to' oton,” ta'pʉ iya. 	 Ci z Barankiem walczyć będą, i Baranek ich zwycięży, bo jest Panem panów i królem królów, i którzy są z nim powołani i wybrani, i wierni.


Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Mɨrɨ kasa uyei'sa' auya pɨ', enna'pokɨ pata pona; ɨri a'kwarʉ utɨkaa'pʉ man ɨmʉre yapai,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł do niej: Dla tej mowy idź, wyszedł dyjabeł z córki twojej.


Sises ewonnʉkʉ'pʉ soisa amʉ' uya kopʉna iwʉ' ta' (kopʉna pe e'nɨ iwʉ', Pʉre'toriun itese'), mɨrɨpan kon uya tanporo tʉtonpa kon soisa amʉ' kɨ'ma'pʉ. 	 Lecz żołnierze wprowadzili go do dworu, to jest do ratusza, i zwołali wszystkiej roty.


Mɨrɨ a'tai rɨ, iye'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨpan e'sara'tɨ'pʉ usarɨn pɨ' (12 kaisaron iwʉipiyaai pe iyesi'pʉ). Serɨ e'ku'sa' pɨ' ipan pe to' usewansiuka'pʉ. 	 A zaraz dzieweczka wstała, i chodziła; albowiem była w dwunastym roku. I zdumieli się zdumieniem wielkiem.


Kɨse'matʉu, utonpa ton, e'tane Papa uya kota'man nɨto' pata tʉku'se e'tɨ', apʉne pʉra iye'menukasa' esi: “Urɨ iwano' mɨrɨ e'man; urɨ uya rɨ e'ma,” ta Itepuru uya. 	 Nie mścijcie się sami, najmilsi: ale dajcie miejsce gniewowi; albowiem napisano: Mnie pomsta, a Ja oddam, mówi Pan.


apʉne pʉra inonkasa' anʉnto' pe iyesi, tawon nʉ'pʉ erikʉ'pʉ a'tai rɨken; nurɨne tawon nʉ'pʉ e'tane pʉra. 	 Bo testament tych, którzy zmarli, mocny jest, gdyż jeszcze nie jest ważny, póki żyje ten, co testament uczynił.


Tʉusentu'masan pe e'tɨ', ɨkʉipʉnʉ kon esi tʉusentu'masen pe kasa. 	 Przetoż bądźcie miłosierni, jako i Ojciec wasz miłosierny jest.


mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ kanan iye'menukasa', “Tʉnapuruka'pʉ kon enpɨ'to' oton to' uya,” tawon. 	 I zasię drugie Pismo mówi: Ujrzą, kogo przebodli.


Inserʉ uyee'pʉ ipiya'. Mɨrɨpan a'tai, “Miyarɨ, Papa Nanʉmʉ'pʉ! Itepuru man ɨpiyau,” ta'pʉ iya. 	 A wszedłszy Anioł do niej, rzekł: Bądź pozdrowiona, łaską udarowana, Pan jest z tobą; błogosławionaś ty między niewiastami.


uri'san uyee'pʉ po'toro arapasta yawon po'piyun epe'kena' kuru rɨ esa' pe, mɨrɨpan uya a'koka'pʉ Sises i'pai pona ima'pʉ iya, tʉteire' po tenai' tepʉrʉ piyau iyesi koro'tau. 	 Przystąpiła do niego niewiasta, mająca słoik alabastrowy maści bardzo kosztownej, i wylała ją na głowę jego, gdy siedział u stołu.


Pu'kena' Aisaya uya ta'pʉ rʉ'pʉ a'ku'tɨ pe: 	 Aby się wypełniło, co powiedziano przez Izajasza proroka, mówiącego:


Mɨrɨpan ekonekasa' utɨ koro'tau, ka'pon eporo'pʉ iya mɨrɨ asanta tau tʉutɨsen, eke kuru rɨ I'tiyo'piya pata kwin pʉrataai esa', Surusiran pona itɨsa' rʉ'pʉ ɨpʉremai'. 	 A on wstawszy, szedł. A oto mąż Murzyn rzezaniec, komornik królowej murzyńskiej Kandaces, który był nad wszystkiemi skarbami jej, a przyjechał był do Jeruzalemu, aby się modlił;


Ipa'karaka iya koro'tau, tʉron nɨ ton uta'pokʉ'pʉ asanta ta'. Toron amʉ' uyee'pʉ mɨrɨpan kon uya ɨku'pʉ. 	 I stało się, gdy rozsiewał, że jedno padło podle drogi, a ptaki niebieskie przyleciały i podziobały je.


Apʉne pʉra iporo asa'rɨ rɨ marɨ urɨ'nokon utɨto' e'ma esi Ikʉipʉnʉ piya' tikin nan Iya'kwarʉ winɨ. 	 Albowiem przezeó mamy przystęp obie strony w jednym Duchu do Ojca.


Eikʉ'pʉ iya, “Ɨnʉ' si usan? Ɨnʉ' yan si uyakon non?” ta'pʉ iya. 	 A on odpowiadając, rzekł temu, co mu to powiedział: Któraż jest matka moja? i którzy są bracia moi?


Erekʉ'pan ka'pon uyee'pʉ ipiya', mɨrɨpan e'sekunka'pʉ irau. Mɨrɨpan uya, “Uyepuru, ɨnku'pai ɨwesi yau, wakʉ pe rɨ ukupʉ auya,” ta'pʉ. 	 A oto trędowaty przyszedłszy, pokłonił mu się, mówiąc: Panie! jeźli chcesz, możesz mnie oczyścić.


To' nekama ton pʉra rɨ iyesi to' uya uya'sito' ipɨkɨrɨ. 	 Ani tego mogą dowieść, co tu teraz na mię skarżą.


mɨrɨpan uya tʉpoitorʉ ton ennoko'pʉ tʉnkɨ'ma'san pana'tɨse'na to' uye'to' pe, e'tane ɨsi'pai pʉra to' esi'pʉ. 	 I posłał sługi swe, aby wezwali zaproszonych na wesele; ale nie chcieli przyjść.


Isaan uya ka'pon amʉ' pa'taisimapɨtʉ'pʉ tuna ke, e'tane serɨ pe iwa'ne rɨ Papa uya apa'taisimapɨtʉ kon mɨrɨ Wakʉ Ta'kwarʉ ke,” ta'pʉ iya. 	 Albowiemci Jan chrzcił wodą; ale wy będziecie ochrzczeni Duchem Świętym po niewielu tych dniach.


‘Mɨrɨ wenai, warawo' uya tʉkʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉsan nɨnto' esi, mɨrɨpan uta'sikʉ tʉno'pʉ ya', 	 Dlatego opuści człowiek ojca swego i matkę, a przyłączy się do żony swojej,


E'tane Sises uya imaimu eikʉ pʉra iyesi pɨ', ipoitorʉ ton uyee'pʉ ipiya' mɨrɨpan kon uya ta'pʉ ipɨ', “Enno'kɨ, apʉne pʉra ɨkɨ'pɨ'nʉnpɨtʉi'ma uye'ma'pʉkapɨtʉ kon pɨ' man,” ta'pʉ to' uya. 	 A on jej nie odpowiedział i słowa. Tedy przystąpiwszy uczniowie jego, prosili go, mówiąc: Odpraw ją, boć woła za nami.


Ɨnkupʉnʉ kon si'tuyai', i'tu uya ikomi' pe pʉra ɨwesi kon mɨrɨ awonsi'kɨ a'ne' pe pʉra nɨrɨ. Tisakonʉ'kai' ɨwesi kon i'se e'ai'. 	 Znam uczynki twoje, żeś nie jest ani zimny ani gorący, bodajżeś był zimny albo gorący!


Era' uya Isaan a'sisa' mɨrɨpan auronpɨ'sa' tʉsa' pariki'si ta' esi'pʉ, Eratiyas, Piri' takon no'pʉ wenai, 	 Albowiem Herod pojmawszy Jana, związał go był i wsadził do więzienia dla Herodyjady, żony Filipa, brata swego.


Sises uya tenu tʉsa' koro'tau, ipʉrataaike' ton uya pʉrata tʉrʉ ene'pʉ iya Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉrataai yen ya'. 	 A spojrzawszy ujrzał bogacze rzucające dary swoje do skarbnicy.


mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon tonpa ton upiyawon kon winɨpaino, So'si ton Kare'siya po'nan enakan: 	 I wszyscy bracia, którzy są ze mną, zborom Galackim.


imeruntɨtasa' pe tanporon meruntɨ ke a'kwa yau iye'to' meruntɨrʉ ke, imoronkato' esa' pe ɨwesi kon pa eke pe mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuseta'kai' pʉra ɨwe'to' kon, mɨrɨ awonsi'kɨ pori' pe esii'ma 	 Wszelką mocą umocnieni będąc według chwalebnej mocy jego, ku wszelkiej cierpliwości i nieskwapliwości z radością,


Awanakʉi' mɨrɨ ema'sa' yau, to' utɨ koro'tau asanta tawɨrɨ, to' uya pi' e' ene'pʉ. Iyeri'sa' esi'pʉ siya rɨ imi' pona rɨ. 	 A rano idąc mimo figowe drzewo, ujrzeli, iż z korzenia uschło.


Pariki'si tapai tepa'ka kon tʉpo, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas pokon utɨ'pʉ Retiya iwʉ' ta', mɨrɨpan kon e'seporo'pʉ tʉtonpa kon amʉ' pokon pe. To' auro'ka tʉpo to' pori'ma pe, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas utɨ'pʉ Piri'pai apai. 	 Wyszedłszy tedy z więzienia, weszli do Lidyi, a ujrzawszy braci pocieszyli je i odeszli.


tai'ma, “Kʉrai, pu'kena' pe ekamakɨ ina pɨ'. Ɨnʉ' ɨwɨnɨi?” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 Mówiąc: Prorokuj nam, Chrystusie! kto jest ten, co cię uderzył?


Mɨrɨ ema'sa' yau, Saitan pata eporo'pʉ ina uya. Mɨrɨ yau, Isuriyas uya Paarʉ auro'ka'pʉ mannʉ' pe te'se, tʉtonpa ton ense'na itɨto' pe inonka'pʉ iya, i'se rɨ iye'to' ke to' uya ipika'tɨto' pe. 	 A drugiego dnia przypłynęliśmy do Sydonu, kędy Julijusz ludzko się Pawłowi stawiwszy, pozwolił mu iść do przyjaciół, aby wczasu zażył.


Mɨrɨ pɨ' si, iyakon non uya ta'pʉ Sises pɨ', “Serɨ tʉnɨnse, Isutiya pona enta, ɨpoitorʉ ton uya eke Papa tʉrawasooi kupʉ auya ento' pe. 	 Tedy rzekli do niego bracia jego: Odejdź stąd, a idź do Judzkiej ziemi, żeby uczniowie twoi widzieli sprawy twoje, które czynisz.


Anpisin uyee'pʉ Paire' piya' tʉnku'se' e' ku'se'na iye'to' pe tiwano' kon pe. 	 Tedy lud wystąpiwszy i głosem zawoławszy, począł prosić, żeby uczynił tak, jako im zawsze czynił,


Kʉrɨ rɨ Papa iwano' pe eke pe iku'to' nesii tɨwɨrɨ rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ tɨwɨrɨ rɨ. Amen. 	 Któremu niech będzie chwała na wieki wieków. Amen.


“Esuwerʉ amʉ' uya wakʉ pe uko'mamʉ'pʉ eseru i'tu mɨrɨ, mʉre pe esi'pʉ si'kɨrɨ utonpa ton koro'tau Surusiran po. 	 Co się tedy tknie żywota mego od młodości, jaki był od początku między narodem moim w Jeruzalemie, wiedzą wszyscy Żydowie,


E'tane wapiya tanporon nɨ e'ne' moronkato' iya esi, mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ a'taino kon uya ewaruma'tɨto' pe rɨ iyesi. 	 Ale pierwej musi wiele ucierpieć, i być odrzuconym od narodu tego.


ɨpʉrema yau tɨwɨrɨ rɨ; mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉrema si serɨ pe rɨ Papa eseru awɨrɨ ite'ma uta'kokasa' e'to' pe ɨpiya'nokon utɨto' pe. 	 Zawsze w modlitwach moich prosząc, iżby mi się wżdy kiedykolwiek droga zdarzyła za wolą Bożą przyjść do was.


Isanon uya ensa' a'tai, to' kanan usewansiuka'pʉ. Mɨrɨpan isanon uya ta'pʉ ipɨ', “Mooi, ɨ'rɨto' pe serɨ kasa ina ku'sa' auya? Ipan pe ina ewankamasa' auya serɨ, mɨrɨpan pɨ' ina uya awarinpa,” ta'pʉ to' uya. 	 A ujrzawszy go rodzice, zdumieli się. I rzekła do niego matka jego: Synu! przeczżeś nam to uczynił? Oto ojciec twój i ja z boleścią szukaliśmy cię.


Ipoitorʉ ton enu ya' iyee'pʉ iye'menukasa' itekare, “Papa, ɨiwʉ' kuru wenai uta'kwarʉka ukɨrɨ'nʉkʉ pɨ' man,” tawon. 	 I wspomnieli sobie uczniowie jego, iż napisano: Gorliwość domu twego zżarła mię.


A'poros esi koro'tau Koren po, Paarʉ uya makʉi' tʉutɨsen asanta anʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan epa'ka'pʉ E'pe'sas pona. Mɨrɨ yau, Sises apurɨnin nan eporo'pʉ iya, 	 I stało się, gdy Apollos był w Koryncie, iż Paweł obszedłszy górne krainy, przyszedł do Efezu; a znalazłszy tam niektórych uczniów,


Mɨrɨ a'tai si, Isutas utɨ'pʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pa'simanin nan piya'. Mɨrɨpan kon a'kɨrɨ usauro'nɨ pɨ' iyesi'pʉ Sises eparankato' tʉuya pɨ' to' uya a'sito' pe. 	 Ten tedy odszedłszy, zmówił się z przedniejszymi kapłanami, i z przełożonymi kościoła, jakoby go im wydał.


Tanporo ika'sa' ton ko'manʉkʉ'pʉ itiwano' pe ika'sa' epoto' iya piyapai, ɨko'manpai iyesi pɨ' pen. Serɨ e'kuu'pʉ iye'moronkato' pe ku'nin nʉ'pʉ poro, te'ku'se 	 Gdyż stworzenie marności jest poddane, nie dobrowolnie, ale dla tego, który je poddał,


Mɨrɨpan uya ta'pʉ ka'pon amʉ' tʉpiyawon kon pɨ', “Isaan Pa'tes kʉrɨ rɨ. Iye'mʉ'sa'kasa' terikʉ'pʉ apai; mɨrɨ wenai, eke Papa tʉrawasooi kupʉ iya mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł sługom swoim: Tenci jest Jan Chrzciciel; on to zmartwychwstał, i dlatego się cuda przez niego dzieją.


Te'tʉrawasomato' weyu u'ma'sa' a'tai, itunta'pʉ tiwʉ' ta'. 	 I stało się, gdy się wypełniły dni posługiwania jego, odszedł do domu swego.


Mɨrɨ a'tai, Sises apurɨnin nan Pari'si amʉ' tonpa ton e'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨpan kon uya ta'pʉ, “Esuwerʉ amʉ' pen yun pi'pɨ puturʉkato' pe kuru rɨ iyesi mɨrɨ. Mosi' nekama'pʉ main apurɨto' pe to' uya ekama auya'nokon kuru mɨrɨ to' pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 Ale powstali niektórzy z sekty Faryzeuszów, którzy byli uwierzyli, mówiąc: Że ich trzeba obrzezać i rozkazać im, żeby zachowali zakon Mojżeszowy.


Emiya'ne' pe ke'tʉu, e'tane ɨnku'paino ye' pe kuru aya'kwarʉ kon ke, Itepuru apiyo' ton pe e'tɨ'. 	 W pracy nie leniwi, duchem pałający, Panu służący;


Serɨ ta uya ɨpɨ'nokon apʉne pʉra Ka'pon, Papa winon uye'sa' itano'masa' kon pika'tɨi'. 	 Przyszedł bowiem Syn człowieczy, aby zbawił to, co było zginęło.


Pi'ta uya ta'pʉ ipɨ', “Eniyas, serɨ pe Sises uya ɨyepi'tɨ. E'mʉ'sa'ka', ɨye'kwe' e'mepɨ'kɨ,” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai rɨ, Eniyas e'mʉ'sa'ka'pʉ. 	 I rzekł mu Piotr: Eneaszu! uzdrawia cię Jezus Chrystus; wstańże, a pościel sobie. I zarazem wstał.


Utamokori kon pɨ' isentu'mato' pokon pe, wakʉ tʉusaurokʉ'pʉ kupʉ iya tenu yau. 	 Aby uczynił miłosierdzie z ojcami naszymi, i wspomniał na przymierze swoje święte,


Usaya esi'pʉ Iso'tan kʉipʉnʉ pe, Iso'tan esi'pʉ Eyas kʉipʉnʉ pe, Eyas esi'pʉ Esi'kaya kʉipʉnʉ pe, 	 A Ozyjasz spłodził Joatama, a Joatam spłodził Achaza, a Achaz spłodził Ezechijasza.


mɨrɨ awonsi'kɨ i'tu kon pa serɨ usi'nʉnkan nɨto', i'tunin pe e'nɨto' entaino rɨ—autarʉ'tɨ kon pa eke pe kuru Papa uya ɨrepato' kon ike ke. 	 I poznać miłość Chrystusową przewyższającą wszelką znajomość, abyście napełnieni byli wszelaką zupełnością Bożą.


Ɨnkupʉnʉ kon si'tuyai'. Mʉra'ta si a'kokasa' uya man ɨiwano' kon pe ɨnʉ' uya a'koro poken pʉra rɨ. Aiko pe rʉ'kwɨ apana'pano kon man e'tane ayauro'kato' uya 'nokon awɨrɨ rɨ ɨwe'sa' kon man, mɨrɨ awonsi'kɨ uyese' nonkasa' auya'nokon pʉra man. 	 Znam uczynki twoje; otom wystawił przed tobą drzwi otworzone, a żaden nie może ich zamknąć; bo acz masz niewielką moc, przecięś zachował słowo moje i nie zaprzałeś się imienia mego.


Nai ken si utapurɨn nɨto'? Mɨrɨ pʉra rɨ iyesi. Ɨ'rɨ iteseru pe? Main pe' awɨrɨ e'nɨ pɨ'? Kane, e'tane apurɨto' pɨ'. 	 Gdzież tedy jest chluba? Odrzucona jest. Przez któryż zakon? Czyli uczynków? Nie, ale przez zakon wiary.


Kariyo esi a'tai Roman amʉ' kopʉnaai pe, A'kaya pata epuru pe a'samʉtʉ ya' tʉwenai, Esuwerʉ amʉ' uya Paarʉ a'si'pʉ, mɨrɨpan kon uya inee'pʉ ko'tʉ pɨ' e'nɨ iwʉ' ta'. 	 A gdy Galijo był starostą w Achai, powstali jednomyślnie Żydowie przeciwko Pawłowi i przywiedli go do sądu, mówiąc:


Mɨrɨpan ekareei utɨ'pʉ siya rɨ mɨrɨ nono kaisarɨ rɨ. 	 I rozeszła się ta wieść po wszystkiej ziemi.


Usauro'nɨ pɨ' rɨ marɨ iyesi koro'tau, Isutas, 12 kaisaron kon tonpa pe te'sen uyee'pʉ. Ipokon pe anpisin kuru rɨ usepai'tɨpɨ'sa' supara ke mɨrɨ awonsi'kɨ wa'tana ke esi'pʉ, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' epuru ton nennoko'san. 	 A gdy on jeszcze mówił, oto Judasz, jeden z dwunastu, przyszedł, a z nim wielka zgraja z mieczami i z kijami, od przedniejszych kapłanów i starszych ludu;


urɨ'nokon nɨ, inkɨ'ma'san nɨ marɨ, Esuwerʉ amʉ' apai rɨken pen, e'tane Esuwerʉ amʉ' pen piyapai rɨ marɨ? 	 Których i powołał, to jest nas, nie tylko z Żydów, ale i z poganów.


Isutas (Isens mu), mɨrɨ awonsi'kɨ Isutas Eskariya', eparankanin pe iyena'pʉ na'ne'. 	 Judasza, brata Jakóbowego, i Judasza Iszkarjotę, który potem był zdrajcą.


“Mɨrɨpan pɨ' Epʉra'an uya ta'pʉ, ‘Mosi' mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' auro'ka'pʉ Papa uya, to' uya imenukato' pe, mɨrɨ awɨrɨ pʉra to' esi a'tai, uruwai' awon nɨ e'mʉ'sa'kasa' e'tane to' uya nɨrɨ imaimu etato' oton pen nɨ,’ ta'pʉ iya nin si mɨrɨ ipɨ',” ta'pʉ Sises uya to' pɨ'. 	 I rzekł mu: Ponieważ Mojżesza i proroków nie słuchają, tedy, choćby też kto zmartwychwstał, nie uwierzą.


“‘Pʉsamoro uya unama tʉnta kon ke rɨ, e'tane ɨnnɨ rɨ to' ewan esi upiyapai. 	 Lud ten przybliża się do mnie usty swemi, i wargami czci mię; ale serce ich daleko jest ode mnie.


Ɨ'sɨ'mʉra ipana'pano ton amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ eke ton tʉku'se annau to' piyɨ'nʉkʉ'pʉ iya to' entai tenai' kurusu' winɨ. 	 I złupiwszy księstwa i mocy, wiódł je na podziw, jawnie tryumfując z nich sam przez się.


“Emennʉ'pʉ rɨ kamoro nin si uyee'pʉ mɨrɨ, mɨrɨpan kon uya ta'pʉ, ‘Ina epuru, mʉra'ta a'kokakɨ ina iwano' pe!’ ta'pʉ to' uya. 	 Lecz potem przyszły i one drugie panny, mówiąc: Panie, Panie, otwórz nam!


Utonpa kon, warawo' mɨrɨ pe pʉra uri'san esi yau ipon pʉra, mɨrɨ awonsi'kɨ wʉi kaisa rɨ inanʉmʉnʉ iti'kiyari pʉra, 	 A gdyby brat albo siostra byli nieodziani i schodziłoby im na powszedniej żywności,


“Ɨnʉ' pe rɨ Kʉrai esi tukai' mi'tuyatʉu? Ɨnʉ' pa rʉ'pʉ pe iyesi?” ta'pʉ iya. “Tepi' pa rʉ'pʉ tukai',” to' uya eikʉ'pʉ. 	 Mówiąc: Co się wam zda o Chrystusie? Czyim jest synem? Rzekli mu: Dawidowym.


I'tunin pe pʉra kanan iye'ku'kaa'pʉ, Papa kuru tesa'pɨ'se: “Kʉrɨ rɨ i'tu uya pʉra man!” ta'pʉ iya. 	 Tedy po wtóre zaprzał się z przysięgą, mówiąc: Nie znam tego człowieka.


“Serɨ pɨ' kɨsewansiukatʉu; iweyu uye'nɨ pɨ' man tanporon kon iyeri'sa' kon uruwai' yawon kon uya imaimu eta weyu, 	 Nie dziwujcież się temu; boć przyjdzie godzina, w którą wszyscy, co są w grobach, usłyszą głos jego;


Mɨrɨ a'tai rɨ isepi'tɨ'pʉ; tapon tanʉnse itɨ'pʉ. Serɨ e'kupʉ'pʉ mɨrɨ Sapa' a'tai. 	 A zarazem stał się zdrowym on człowiek, i wziął łoże swoje, i chodził. A był sabat onego dnia.


E'tane pʉra rɨ, Papa uya pu'kena' amʉ' auro'kasa' rʉ'pʉ pena rɨ awɨrɨ serɨ e'kupʉ'pʉ, pʉse rɨ Kʉrai ekota'mato' oton tawon. 	 Lecz Bóg, co przez usta wszystkich proroków swoich przepowiedział, iż Chrystus jego cierpieć miał, to tak ziścił.


Tʉmakooi winɨpai iyera'tɨto' pe iweyu ke irepa'pʉ uya e'tane tekumato' ɨnnonkapai pʉra iyesi. 	 I dałem jej czas, aby pokutowała z wszeteczeństwa swego; ale nie pokutowała.


Isaan uya i'tu'pʉ ka'pon amʉ' enurikʉ Kʉrai enupɨkɨrɨ serɨ pe rɨ iyepʉ tukai'. Ka'pon amʉ' usenuminka'pʉ, “Isaan pe' esi Kʉrai pe?” tukai'. 	 A gdy lud oczekiwał, i myślili wszyscy w sercach swych o Janie, jeśliby snać on nie był Chrystusem,


Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas utɨ'pʉ Anpi'pores mɨrɨ awonsi'kɨ A'poroniya pata ton awɨrɨ. Tesaroni'ka pata eposa' to' uya a'tai, Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' eporo'pʉ to' uya mɨrɨ pata yau. 	 A przeszedłszy Amfipolim i Apoloniję przyszli do Tesaloniki, gdzie była bóżnica żydowska.


Isaan Pa'tes mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' poitorʉ ton useruma esi'pʉ tenta'nai' pʉra. Tʉron kon ka'pon amʉ' uyee'pʉ Sises piya' ekama'pose'na, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Isaan Pa'tes poitorʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' poitorʉ ton useruma tenta'nai' pʉra, e'tane ɨpoitorʉ ton useruma pʉra rɨ iyesi?” ta'pʉ to' uya. 	 A uczniowie Janowi i Faryzejscy pościli, a przyszedłszy mówili do niego: Czemuż uczniowie Janowi i Faryzejscy poszczą, a twoi uczniowie nie poszczą?


“Apʉne pʉra uyapurɨsa' auya pɨ', Papa uya ɨpika'tɨsa' man auma'tato' apai. Enta si tʉusewankamai' pʉra,” ta'pʉ Sises uya uri'san pɨ'. 	 I rzekł do niewiasty: Wiara twoja ciebie zbawiła. Idźże w pokoju.


Apʉne pʉra uye'sa' rɨ tasa': “‘warawo' era'tɨto' pe tʉkʉipʉnʉ ewa'noma pɨ', uri'san tʉsan ewa'noma pɨ', ipa'se tewo'pʉ ewa'noma pɨ'— ka'pon eyaton pe itiwʉ' tawon kon nɨ enato' oton,’” tawon. 	 Bom przyszedł, abym rozerwanie uczynił między synem a ojcem jego, i między córką a matką jej, także między synową i świekrą jej;


Ɨnʉ' rɨ iyapiyo' pe te'sen esi pʉra iyesi asa'ron kon tepuru ton apiyo' pe. Tikin nan ewaruma'tɨ iya, isakon i'nʉnka iya; tikin nan pɨ' ita'si, isakon sanoma iya pʉra. Asa'rɨ rɨ marɨ Papa mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrata apiyo' pe ɨwesi kon pʉra iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Żaden sługa nie może dwom panom służyć, gdyż albo jednego będzie miał w nienawiści, a drugiego będzie miłował; albo się jednego trzymać będzie, a drugim pogardzi; nie możecie Bogu służyć i mammonie.


“Umunkɨ amʉ', mara rʉ'kwɨ kuru inke rʉ'kwɨ esi serɨ ɨpiyau'nokon, uwarinpato' auya'nokon oton, Esuwerʉ amʉ' pɨ' ukataine' kasa rɨ ta uya ɨpɨ'nokon: Utɨyai'ne' ya' ɨuyepʉ kon poken pʉra iyesi. 	 Synaczkowie! jeszcze maluczko jestem z wami; będziecie mię szukać, ale ja jakom rzekł Żydom: Gdzie ja idę, wy przyjść nie możecie; tak i wam teraz powiadam.


Wakʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusaurokʉ'pʉ awɨron kon tonpa ton Kʉrai yau Koro'se pon kon enakan: Tɨwɨ wakʉ nonkasa' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' nesii ɨyenakan kon pe, Papa, ukʉipʉnʉ kon winon. 	 Tym, którzy są w Kolosiech, świętym i wiernym braciom w Chrystusie Jezusie. Łaska wam i pokój niech będzie od Boga, Ojca naszego, i od Pana Jezusa Chrystusa.


“Non waiyori pe rɨ ɨwesi kon, e'tane ine'ne' pe pʉra waiyo enasa' yau, nai kasa ine'ne' pe kanan iye'to' pe ikupʉ? Wakʉ pe pʉra rɨ iyesi mɨrɨ, eno'mato' pe rɨ iyesi ka'pon amʉ' uya iwasa'pɨ'to' pe tʉusarɨ kon a'tai. 	 Wy jesteście sól ziemi; jeźli tedy sól zwietrzeje, czemże solić będą? Do niczego się już nie zgodzi, tylko aby była precz wyrzucona i od ludzi podeptana.


Wakʉ pe, ipoken e'nɨto' pe itenu awɨrɨ uko'man nɨ kaisa rɨ,” ta'pʉ iya. 	 W świętobliwości i w sprawiedliwości przed obliczem jego, po wszystkie dni żywota naszego.


Kʉrɨ kuru wakʉ pe iyepontɨpɨ'sa' kupʉ auya a'tai wakʉ pe, “Se kuru wakʉ ayapon,” tai'ma ipɨ', entu'manin pɨ', “Mɨ airɨ e'soto'ka',” mɨrɨ pe pʉra, “Ereuta' non po u'ta piyau,” tai'ma. Mɨrɨ ku'sa' auya'nokon a'tai, 	 I wejrzelibyście na tego, co ma świetną szatę, a rzeklibyście mu: Ty! siądź sam poczciwie! a ubogiemu byście rzekli: Ty! tam stój, albo siądź tu pod podnóżkiem moim!


“‘Epʉn esi uyapon pe, non esi u'ta apon pe. Ɨ'rɨ warai ɨutɨ amɨ auya'nokon uiwʉ' pe? ta Itepuru uya. Mɨrɨ pe pʉra nai yau umoronka'to' pata'se' esi? 	 Niebo jest stolica moja, a ziemia podnóżek nóg moich. Cóż mi za dom zbudujecie, mówi Pan, albo które jest miejsce odpocznienia mego?


Apʉne, use'man nɨto' ike enpoikatɨ' uyena',” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan kon uya pata esa' apon pʉrata pun nee'pʉ itena'. 	 Pokażcie mi monetę czynszową; a oni mu podali grosz.


Mɨrɨ a'tai, to' uya ekama'po'pʉ, “Ti'sa, ɨ'rɨ a'tai serɨ ton e'ku'to' oton? Ɨ'rɨ kuru ken si esi ento' ipɨ' pe e'ku'ka'nɨ pɨ' iyesi ekamanin pe?” ta'pʉ to' uya. 	 I pytali go, mówiąc: Nauczycielu! kiedyż to będzie? a co za znak, gdy się to będzie miało dziać?


Sises uya eikʉ'pʉ, “Ɨmɨrɨ'nokon, Main pɨ' enupanin nan, Papa uya ɨkota'ma kon mɨrɨ ipan pe, apʉne pʉra ka'pon amʉ' apiyo'masa' auya'nokon sa'man nɨ ku'to' pe to' uya Papa Maimu serɨ tukai', mɨrɨpan kon pika'tɨ auya'nokon pʉra iyesi ikupʉ pɨ'. 	 A on rzekł: I wam zakonnikom biada! albowiem obciążacie ludzi brzemiony nieznośnemi, a sami się i jednym palcem swoim tych brzemion nie dotykacie.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Ka'pon pona sa'man pe na'ne' esi sa'man pe pʉra Papa pona,” ta'pʉ Sises uya to' pɨ'. 	 Ale on rzekł: Co jest niemożebne u ludzi, możebne jest u Boga.


“I'napairon ekama uya ɨpɨ', serɨ pe—i'nai rɨ sa'ne, serɨ ewarupɨɨi tau—kɨrɨtɨkɨ uturumʉ asa' ite'kwa rawɨrɨ, unonkato' auya oton osorʉwau ite'kwa,” ta'pʉ Sises uya. 	 I rzekł mu Jezus: Zaprawdę powiadam tobie, iż dziś tej nocy, pierwej niż dwakroć kur zapieje, trzykroć się mnie zaprzesz.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, Satan mɨrɨ awonsi'kɨ Komora uya imoronka poken parɨ iye'to' oton eseru aimenka weyu a'tai mɨrɨ pata uya imoronka entai iye'tane,” ta'pʉ iya. 	 Zaprawdę wam powiadam: Lżej będzie ziemi Sodomskiej i Gomorskiej w dzień sądny, niżeli miastu onemu.


apʉne pʉra ima'taiwa'pʉ rɨ Kʉrai tʉrawasooi pɨ', ɨsɨ rɨ tʉuma'tato' annau rɨ iyena'pʉ upika'tɨnin pe, ɨmɨrɨ'nokon uya ikupʉ poken pʉra iyesi pɨ'. 	 Boć dla dzieła Chrystusowego bliskim był śmierci, odważywszy zdrowie swoje, aby dopełnił tego, czego nie dostawało w usłudze waszej przeciwko mnie.


“‘Kane, Uyepuru, ikupʉ uya pʉra iyesi, apʉne pʉra kamoro warai'nan o' amʉ' ansa' uya pʉra kuru rɨ iyesi,’ tukai' imaimu eikʉ'pʉ uya. 	 I rzekłem: Żadną miarą, Panie! albowiem nigdy nic pospolitego albo nieczystego nie wchodziło w usta moje.


Retiya mɨrɨ awonsi'kɨ itiwʉ' tau te'san pa'taisima ina uya tʉpo, tiwʉ' ta' ina kɨ'ma'pʉ iya. “Itepuru Sises apurɨnin pe esi tukai' i'tu auya'nokon pɨ' si, uiwʉ' ta' ɨsi'tɨ',” ta'pʉ iya. Ina utɨto' pe tiwʉ' ta' ina kuu'pʉ iya. 	 A gdy się ochrzciła i dom jej, prosiła, mówiąc: Ponieważeście mię osądzili wierną być Panu, wszedłszy do domu mego, mieszkajcie; i przymusiła nas.


“Urɨ pe kuru imaimu ɨnetapai e'ai',” ta'pʉ Akʉri'pa uya Pesʉ'tas pɨ'. “Awanapai rɨ etato' pe ikupʉ uya mɨrɨ. Isaurokʉ etase'na mɨsipʉi',” ta'pʉ Pesʉ'tas uya. 	 Zatem Agrypa rzekł do Festa: Chciałbym ja tego człowieka słyszeć. A on rzekł: Jutro go usłyszysz.


Miyarɨ rɨ pana' pe a'setun esi'pʉ uye'nɨ pɨ'. Mɨrɨ ema'sa' yau, kanau pʉro'po te'sen ka'pon amʉ' apuruui ton ma'kɨrɨ'pʉ to' uya. 	 A iż nami nawałności bardzo miotały, nazajutrz towary wyrzucili.


E'tane Saiman mɨrɨ awonsi'kɨ itonpa ton utɨ'pʉ iwarinpase'na. 	 I poszli za nim Szymon i ci, którzy z nim byli;


“Ite' pe esi; ɨmɨrɨ'nokon esi ipanta ton pe. Moro ka'pon esi yau uyau mɨrɨ awonsi'kɨ urɨ nɨrɨ iyau, tu'ke rɨ iyepeta mɨrɨ; urɨ pʉra iye'tane ɨ'rɨ kupʉ auya'nokon pʉra rɨ iyesi. 	 Jam jest winna macica, a wyście latorośle; kto mieszka we mnie, a ja w nim, ten przynosi wiele owocu; bo beze mnie nic uczynić nie możecie.


“Ka'tawon ɨutɨ anamɨpai ɨtonpa kon esi yau, iyereuta pen pe' wapiya eke pe pe' tʉpʉrataai esi amɨ poken nɨ tukai' ense'na? 	 Bo któż z was jest, chcąc zbudować wieżę, aby pierwej usiadłszy, nie obrachował nakładu, mali to, czemby jej dokończył?


Ewonpai pʉra irui usakorotasa' esi'pʉ. “‘Ewonkɨ,’ ka'se'na ikʉipʉnʉ epa'ka'pʉ. 	 I rozgniewał się, a nie chciał wnijść; ale ojciec jego wyszedłszy prosił go.


“Orʉ uya ɨyewaruma'tɨ kon yau, ɨyenu kon yau mʉku'tʉi' wapiya urɨ ewaruma'tɨ'pʉ iya. 	 Jeźli was świat nienawidzi, wiedzcie, żeć mię pierwej, niżeli was, miał w nienawiści.


“Papa e'to' esa' wannɨ pe esi epe'kena' mokon pun tʉne'manʉ ton warinpa kʉrʉpo'po pokon uya na'ne' kasa. 	 Zasię podobne jest królestwo niebieskie człowiekowi kupcowi, szukającemu pięknych pereł;


tʉmu ɨnenpoikapai uyau itekareei ekamanin pe e'to' pe Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau. Mɨrɨ a'tai, ɨnʉ' rɨ ekama'po'pʉ uya pen upika'tɨto' pe iya, 	 Aby objawił Syna swego we mnie, abym go opowiadał między poganami, wnetże nie radziłem się ciała i krwi;


Pata mʉra'ta eporo iya koro'tau, eke' u'na'tɨi' tʉutɨsan epa'ka eporo'pʉ iya. Tikin nan nɨ itaan'pʉ ima'tasa' rʉ'pʉ mʉre warawo' uma'tasa' esi'pʉ. Anpisin ka'pon amʉ' utɨ esi'pʉ iya'kɨrɨ. 	 A gdy się przybliżył do bramy miejskiej, tedy oto wynoszono umarłego, syna jedynego matki swojej, a ta była wdową, a z nią szedł wielki lud miasta onego.


Sises uya to' etasa' a'tai, te'takʉ'kai' to' kɨ'ma'pʉ iya. To' ekama'po'pʉ iya, “Ɨ'rɨ kupʉ uya i'se me'atʉu ɨiwano' kon pe?” ta'pʉ iya. 	 A zastanowiwszy się Jezus, zawołał ich i rzekł: Cóż chcecie, abym wam uczynił?


I'pai rʉ'pʉ nee'pʉ to' uya parapi po, mɨrɨpan kon uya itʉrʉ'pʉ uri'san ena', mɨrɨpan arɨ'pʉ iya tʉsan ena'. 	 I przyniesiono głowę jego na misie, i oddano dzieweczce, i odniosła ją matce swojej.


Mɨrɨ a'tai, Sises uta'kwarʉ'tɨsa' Wakʉ A'kwarʉ ke esi pori' pe uya ta'pʉ, “Ayapurɨpɨtʉ uya, Papai, Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ non Epuru, apʉne pʉra serɨ ton onansa' auya pɨ' pu'kena' ton mɨrɨ awonsi'kɨ isenupasa' kon piyapai, mɨrɨpan enpoikasa' auya pɨ' aiko ton mʉre amʉ' ena'. Ewai', Papai, serɨ ku'sa' auya i'se ɨwe'to' awɨrɨ pori' pe ɨku'nin pe iyesi pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Onejże godziny rozradował się Jezus w duchu, i rzekł: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi! żeś te rzeczy zakrył przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je niemowlątkom; zaprawdę, Ojcze! że się tak upodobało tobie.


Wakʉ rɨ mɨrɨ uwari'sarʉ apon, mɨrɨ awonsi'kɨ uwari'sarʉ esi asi'ono pe,” ta'pʉ Sises uya. 	 Albowiem jarzmo moje wdzięczne jest, a brzemię moje lekkie jest.


Ka'pon uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ɨ'rɨ pan si ti'tupɨ'sen pen nɨ! Nai winɨ iye'sa' tukai' i'tu auya'nokon pʉra iyesi, e'tane uyenu ton a'koka'pʉ iya. 	 Odpowiedział on człowiek i rzekł im: Toć zaprawdę rzecz dziwna, że wy nie wiecie, skąd jest, a otworzył oczy moje.


Ka'pon tiwano' pe rɨ nʉsauro'ai'ne' esi tapurɨto' ipɨkɨrɨ rɨ i'se, kʉrɨ tenno'nin nʉ'pʉ apurɨto' ipɨkɨrɨ i'se te'sen esi mɨrɨ, usenku'tɨn ipɨ' pen nɨ. 	 Ktoć z samego siebie mówi, chwały własnej szuka; ale kto szuka chwały tego, który go posłał, ten jest prawdziwy, a nie masz w nim niesprawiedliwości.


(Tʉron kon iyeri'pɨ'sa' kon amʉ' e'mʉ'sa'ka pʉra iyesi'pʉ 1,000 kaisaron wʉipiya u'matʉ pʉ'kʉ pona rɨ.) Serɨ esi wapiyaro' iyeri'pɨ'sa' kon e'mʉ'sa'kato'. 	 A insi z umarłych nie ożyli, ażby się skończyło tysiąc lat. Toć jest pierwsze zmartwychwstanie.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', tanporo Papa amataai ya' enatɨ', ɨri weyu e'seposa' a'tai, wakʉ pe ɨye'soto'ka kon pa, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon nɨ kupʉ tʉpo, ɨye'soto'ka kon pa. 	 A przetoż weźmijcie zupełną zbroję Bożą, abyście mogli dać odpór w dzień zły, a wszystko wykonawszy, ostać się.


Apʉne upana'tɨtɨ', ɨmɨrɨ'nokon main o'no e'paino kon, i'tu auya'nokon pʉra pe' nai main uya rɨ tasa'? 	 Powiedzcie mi, którzy pod zakonem chcecie być, nie słuchacież zakonu?


Mɨrɨ a'tai, tanporon kon ipoitorʉ ton uya inonka'pʉ, mɨrɨpan kon ainʉmʉ'pʉ. 	 A tak opuściwszy go, wszyscy uciekli.


“Itepuru, pu'kena' pe kɨnyi'tuyai'. 	 Rzekła mu niewiasta: Panie! widzę, żeś ty jest prorok.


Uyenno'nin nʉ'pʉ rɨ pokon pe esi; tikin sarɨ unonkasa' iya pen, apʉne pʉra ipori'manin ku'nin pe esi ke,” ta'pʉ iya. 	 A ten, który mię posłał, ze mną jest; nie zostawił mię samego Ojciec; bo co mu się podoba, to ja zawsze czynię.


Mɨrɨ rɨ e'tane, to' osorʉwano pe tʉron nɨ kanan tʉpoitorʉ enno'kaa'pʉ iya, mɨrɨpan nɨ marɨ panta'makaa'pʉ to' uya ɨsɨ pe kuru rɨ, mɨrɨpan enpa'ka'pʉ to' uya. 	 I posłał zasię trzeciego; ale oni i tego zraniwszy, wyrzucili precz.


Kiri'pas, Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' epuru, mɨrɨ awonsi'kɨ itiwʉ' tau te'san uya Sises apurɨ'pʉ. Tu'ke itekare etanin nʉ'san Koren pon kon uya apurɨ'pʉ, mɨrɨpan kon epa'taisima'pʉ. 	 Lecz Kryspus, przełożony bóżnicy, uwierzył Panu ze wszystkim domem swoim, i wiele z Koryntczyków słuchając, uwierzyli i ochrzczeni są.


“10 kaisaron iretʉ amʉ' meneine' nan esi 10 pan kon kin amʉ', apʉne rɨ itepuru pe to' enasa' pʉra rɨ marɨ iyesi. E'tane kin pe to' e'to' oton tikin ite'kwa kʉra' emiya era'tɨto' airɨ rɨken ene pokon pe. 	 A dziesięć rogów, któreś widział, jest dziesięć królów, którzy królestwa jeszcze nie wzięli; ale wezmą moc jako królowie, na jednę godzinę z bestyją.


Mɨrɨ pɨ' si ka'pon amʉ' epantakapɨtʉ'pʉ kʉrɨ rɨ uriya'. 	 A tak stało się rozerwanie dla niego między ludem.


Mɨrɨpan kon usewansiuka'pʉ Papa meruntɨrʉ ke Sises e'tʉrawasoma pɨ'. Tʉusewansiuka'pʉ kon si'kɨrɨ rɨ ka'pon amʉ' esi koro'tau Sises nʉkupʉ'pʉ pɨ', ta'pʉ iya tʉpoitorʉ ton pɨ', 	 I zdumieli się wszyscy nad wielmożnością Bożą. A gdy się wszyscy dziwowali wszystkim rzeczom, które czynił Jezus, rzekł do uczniów swoich:


Sises uya ensa' a'tai, isentu'ma'pʉ ipɨ', mɨrɨpan uya, “Kakaramʉi,” ta'pʉ ipɨ'. 	 Którą ujrzawszy Pan użalił się jej, i rzekł jej: Nie płacz!


“Ɨ'rɨ pɨ' ɨusewansiuka?” ta'pʉ inserʉ uya upɨ'. “Ekama uya mɨrɨ ɨpɨ' ɨ'rɨ ekamanin pe uri'san esi mɨrɨ awonsi'kɨ ene anin pe na'ne', ene 7 kaisaron i'pai mɨrɨ awonsi'kɨ 10 kaisaron iretʉ. 	 I rzekł mi Anioł: Czemuż się dziwujesz? Ja tobie powiem tajemnicę tej niewiasty i bestyi, która ją nosi, która ma siedm głów i dziesięć rogów.


Tʉron kon ka'pon amʉ' esi ite' ipa'karakasa' uta'po'sa' asanta ta' kasa. Eta to' uya pe rɨ, Se'tan uyepʉ Main mo'kase'na to' ya' ipa'karakasa'. 	 A którzy podle drogi, ci są, którym się rozsiewa słowo; ale gdy usłyszeli, zaraz przychodzi szatan, a wybiera słowo wsiane w serca ich.


Tikin ite'kwa e'ta'nʉ'nɨ emapu'tɨnin ipanama' mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon ite'kwa pe. Mɨrɨ tʉpo nin si, kɨsa'pɨ'pɨtʉi. 	 Człowieka heretyka po pierwszem i wtórem napominaniu strzeż się,


sirikɨ amʉ' uta'pokʉ'pʉ ka' poi non pona, iyakʉ'pʉsa' pen kiyari, pi' eperu a'pokʉ a'setun uya kasa. 	 A gwiazdy niebieskie padały na ziemię, tak jako drzewo figowe zrzuca z siebie figi swoje niedostałe, gdy od wiatru wielkiego bywa zachwiane.


Moro uyau ɨko'mantɨ', moro ayau'nokon nɨrɨ uko'manto' pe. Ipanta epeta pʉra iyesi tiwa rɨ; moro tʉye' pɨ' iko'manto' pe iyesi. Ɨmɨrɨ'nokon nɨ nɨrɨ epeta pʉra iyesi mɨrɨ moro uyau ɨuko'mamʉ kon pʉra iye'tane. 	 Mieszkajcież we mnie, a ja w was; jako latorośl nie może przynosić owocu sama z siebie, jeźli nie będzie trwała w winnej macicy, także ani wy, jeźli we mnie mieszkać nie będziecie.


“Ewai',” ta'pʉ Pi'ta uya to' pɨ', mɨrɨpan uya to' ewonnʉkʉ'pʉ tʉpiya' to' apontɨi'. Mɨrɨ ema'sa' yau, Pi'ta e'sara'tɨ'pʉ utɨn pɨ' to' a'kɨrɨ. Isa'pa apai Sises apurɨnin nan e'sara'tɨ'pʉ itonpa pe. 	 Tedy zawoławszy ich do domu, przyjął je do gospody. A drugiego dnia Piotr szedł z nimi i niektórzy z braci z Joppy szli z nimi.


ɨpiyau'nokon kuru e'pai e'ai' serɨ pe umaimu ensima pe, apʉne pʉra ɨpɨ'nokon usewankama pɨ'! 	 Chciałbym teraz być u was i odmienić głos mój, ponieważ wątpię o was.


Anpisin auro'ka'pʉ iya to' ereutato' pe non pona. 	 Tedy rozkazał ludowi, aby siedli na ziemi.


Apurɨto' winɨ To' Epoi Itɨto' pɨ' enta'nan nɨto' tɨpiyarʉka'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai, mʉn pai'pai'mato' pe mʉra'ta wakapuri pona to' uya ikuu'pʉ iya, wapiya iyentusa' ma'tanʉ'nin uya wapiya iyentusa' Esuwerʉ amʉ' mʉre ma'tanʉkʉ namai'. 	 Wiarą obchodził wielkanoc i wylanie krwi, aby ten, który tracił pierworodnych, nie dotknął się ich.


Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan uya to'sa rɨ ene'pʉ. “Apʉne, ina enkɨ,” ta'pʉ Pi'ta uya ipɨ', 	 A Piotr z Janem pilnie na niego patrząc, rzekli: Wejrzyj na nas!


Mɨrɨ pɨ', Kʉrai Sises anʉnsa' auya'nokon pɨ' Itepuru pe, miyarɨ rɨ iyau ɨko'mantɨ', 	 Przetoż jakoście przyjęli Pana Jezusa Chrystusa, tak w nim chodźcie,


Ɨpɨ'nokon ina parusi Pepi ekama uya, so'si Senkʉre yawon poitorʉ pe te'sen. 	 A zalecam wam Febę, siostrę naszę, która jest służebnicą zboru Kienchreeńskiego;


Mɨrɨpan eikʉ'pʉ Main pɨ' enupanin uya, “Kʉrɨ ipɨ' isentu'masa' rʉ'pʉ,” ta'pʉ iya. Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Iku'ta si kʉrɨ rɨ kasa,” ta'pʉ iya. 	 A on rzekł: Ten, który uczynił miłosierdzie nad nim. Rzekł mu tedy Jezus: Idźże, i ty uczyń także.


Mɨrɨ a'tai rɨ, Sises poitorʉ ton enna'posa' uyee'pʉ, mɨrɨpan kon usewansiuka'pʉ ipan pe rɨ, uri'san pokon pe isaurokʉ tepose. E'tane ɨnʉ' uya rɨ, “Ɨ'rɨ i'se ɨwesi pɨ' auro'ka auya?” ta'pʉ pen nɨ ipɨ', mɨrɨ pe pʉra, “Ɨ'rɨto' pe ipokon pe ausaurokʉ?” ta'pʉ to' uya pen nɨ Sises pɨ'. 	 A wtem przyszli uczniowie jego, i dziwowali się, iż z niewiastą mówił; wszakże żaden nie rzekł: O co się pytasz, albo co z nią rozmawiasz?


“Mɨrɨ a'tai nin si tɨ, tanporon nɨ usene; ama'ai na'ne' serɨ pe usenpoikato' oton kɨpo'pona. 	 Bo nie masz nic tajemnego, co by nie miało być objawiono; i nie masz nic skrytego, czego by się nie dowiedziano, i co by na jaw nie wyszło.


Mɨrɨ a'tai ta'pʉ iya, ‘Serɨ kupʉ uya; uyapuruui iwʉ' tʉrʉ'kwa uya serɨ. Eke pe parɨ amɨto' pe uya. Mɨrɨ yau si ui'kiyari mɨrɨ tʉpo uyapuruui amʉranʉ'to' pe uya. 	 I rzekł: To uczynię: Rozwalę gumna moje, a większe pobuduję i zgromadzę tam wszystkie urodzaje moje i dobra moje;


Mɨrɨ na'ne' kasa kuru rɨ marɨ, pʉsamoro te'ne'pɨ'san uya tʉpun kon ma'tanʉkʉ, meruntɨ tentaino kon pe te'sen nurunpa, inserʉ amʉ' sapema rɨ nɨrɨ. 	 Także też i ci jako snem zmożeni ciało plugawią, ale zwierzchnością pogardzają i przełożeństwa bluźnią.


Mɨrɨpan kon uya ama'ai ka'pon amʉ' anʉmʉ'pʉ eseru'tɨnin nan pe, “Si'tipʉn eta'pʉ ina uya Mosi' mɨrɨ awonsi'kɨ Papa sapema pe rɨ isaurokʉ'pʉ,” taton kon. 	 Tedy naprawili mężów, którzy powiedzieli: Myśmy go słyszeli mówiącego słowa bluźniercze przeciwko Mojżeszowi i przeciwko Bogu.


Wakʉ pe teikʉ iya etasa' Sises uya a'tai, “Ɨnnɨ pʉra rɨ me'ai' Papa e'to' esa' wannɨ pe piyapai,” ta'pʉ iya ipɨ'. Mɨrɨ awonsi'kɨ nin si mɨrɨ enta', ɨnʉ' rɨ esi'pʉ ɨnekama'popɨ'pai pʉra. 	 A widząc Jezus, że on mądrze odpowiedział, rzekł mu: Niedalekoś jest od królestwa Bożego. I nie śmiał go nikt dalej pytać.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ si tɨ, serɨ ɨsɨ ton e'kupʉ ene auya'nokon a'tai, i'tu auya'nokon kuru rɨ a'ko pe rɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe weyu e'seporo. 	 Także i wy, gdy ujrzycie, iż się to dzieje, wiedzcie, że blisko jest królestwo Boże.


Mɨrɨ koro'tau, ka'pon, makoi a'kwarʉ yen pe te'sen mɨrɨ yau Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau, ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ, 	 A był w bóżnicy ich człowiek mający ducha nieczystego, który zawołał,


Ɨnʉ' rɨ ɨpiyɨtʉ yau upɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ umaimu ton pɨ', Ka'pon, Papa winon nɨ nɨrɨ ɨpiyɨtʉ mɨrɨ ipɨ' tʉmeruntɨrʉ yau tʉuyepʉ a'tai mɨrɨ awonsi'kɨ ikʉipʉnʉ meruntɨrʉ yau, mɨrɨ awonsi'kɨ inserʉ amʉ' meruntɨrʉ yau. 	 Albowiem ktokolwiek by się wstydził za mię i za słowa moje, za tego się Syn człowieczy wstydzić będzie, gdy przyjdzie w chwale swej i w ojcowskiej i świętych Aniołów.


E'tane rɨ Pi'ta uya, “Uma'tato' pe rɨ aya'kɨrɨ, ɨnonka uya pen nɨ mɨrɨ,” ta'pʉ. Mɨrɨ kasa rɨ marɨ itonpa ton uya ta'pʉ. 	 Rzekł mu Piotr: Choćbym z tobą miał i umrzeć, nie zaprę się ciebie. Także i wszyscy uczniowie mówili.


I'napai rɨ kuru ui'tu auya'nokon pe iyesi yau, ukʉipʉnʉ rɨ nɨrɨ i'tu auya'nokon mɨrɨ. Serɨ awonsi'kɨ i'tu auya'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ ensa' auya'nokon,” ta'pʉ iya. 	 Gdybyście mię znali, i Ojca byście też mego znali; i już go teraz znacie i widzieliście go.


Ene uya tanporon kon ka'pon amʉ' kupʉ'pʉ—aiko ton, eke ton, imaminkena' ton, entu'manin nan, poitorʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' enawon kon pen—e'ma'kʉi'tɨto' pe enwo'ne' winon temiyatʉ kon pɨ', mɨrɨ pe pʉra tʉpee'pɨ kon pɨ', 	 A czyni, aby wszyscy, mali i wielcy, bogaci i ubodzy, i wolni, i niewolnicy, wzięli piętna na prawą rękę swoję albo na czoła swe,


Ennoko uya ɨpiya'nokon mɨrɨ pɨkɨrɨ, ina i'tu kon pa mɨrɨ kasa ina esi tukai', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpori'manin kon pe. 	 Któregom posłał do was dla tego samego, abyście wiedzieli, co się z nami dzieje i aby pocieszył serca wasze.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya, “Ɨnʉ' pɨ' rɨ kʉsekamai,” ta'pʉ, “e'tane enta ɨsenpoikata use'man nɨto' tʉrawasomanin ena', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨntʉrʉnʉ pe te'sen Mosi' uya tasa' na'ne' awɨrɨ mʉtʉrʉi'. Mɨrɨ uya rɨ nin si ɨusepi'tɨsa' ekama mɨrɨ to' pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Tedy mu rzekł Jezus: Patrz, abyś nikomu nie powiadał, ale idź, ukaż się kapłanowi, i ofiaruj dar on, który przykazał Mojżesz na świadectwo przeciwko nim.


A'sito' tʉuya'nokon ipɨkɨrɨ warinpa'pʉ to' uya, apʉne pʉra tʉpɨ'nokon ta iya e'kwa pe mɨrɨ panton ekamasa' iya tukai' to' uya i'tu'pʉ. E'tane anpisin ton ka'pon amʉ' pɨ' to' enari'nʉmʉ'pʉ; mɨrɨpan kon uya nin si inɨmɨ'pʉ mɨrɨ, to' utɨ'pʉ ipiyapai. 	 Starali się tedy, jakoby go pojmać, ale się ludu bali; bo poznali, iż przeciwko nim ono podobieństwo powiedział. I zaniechawszy go, odeszli.


Ipan pe to' usewansiuka'pʉ, mɨrɨpan kon uya ta'pʉ, “Pʉsamoro nʉsauro'ai'ne' nan sa'ne Kiyarari ko' amʉ' ko! 	 I zdumiewali się wszyscy, i dziwowali się, mówiąc jedni do drugich: Izali oto ci wszyscy, którzy mówią, nie są Galilejczycy?


Wapiya kuru tʉrui Saiman warinpai' itɨ'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Ina uya Me'saya eposa' man, Kʉrai tato' ipɨ',” ta'pʉ iya. 	 Ten najpierw znalazł Szymona, brata swego własnego, i rzekł mu: Znaleźliśmy Mesyjasza, co się wykłada Chrystus.


E'tane ipoken pʉra rɨ iyesi tato' ipɨkɨrɨ pʉra rɨ iyesi'pʉ, apʉne pʉra isaurokʉ pɨ' i'tunin pe kuru Iya'kwarʉ uya iku'sa' ke. 	 Lecz nie mogli odporu dać mądrości i duchowi, który mówił.


Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Satu'si amʉ' ena'pʉ ɨsɨ pe to' e'sei'pɨtʉ'pʉ. Main pɨ' enupanin nan esi'pʉ Pari'si amʉ' pe, mɨrɨpan kon uya Satu'si amʉ' ei'pɨtʉ'pʉ ipan pe, “Ɨ'rɨ rɨ ɨri ku'sa' pʉse ka'pon uya eposa' ina uya pʉra man! A'tai pʉra inserʉ mɨrɨ pe pʉra a'kwarʉ rɨ uya auro'kasa', mɨrɨ kasa rɨ Papa ekareei ekamato' pe iya!” ta'pʉ Pari'si amʉ' uya. 	 I wszczęło się wołanie wielkie. A powstawszy nauczeni w Piśmie z strony Faryzeuszów, spierali się mówiąc: Niceśmy złego nie znaleźli w tym człowieku; i jeźli mu co powiedział duch albo Anioł, nie walczmyż z Bogiem.


Mɨrɨpan kon userenka'pʉ eke pe: “Wakʉ kuru karimeru mʉre iwɨsa' rʉ'pʉ uya tʉpana'pano, timamin, tʉpu'ketʉ, tʉmeruntɨrʉ, tʉnamato', eke pe ti'tuto' mɨrɨ awonsi'kɨ tapurɨpɨ'to' eporo!” tukai'. 	 Mówiących głosem wielkim: Godzien jest ten Baranek zabity, wziąć moc i bogactwo, i mądrość, i siłę, i cześć, i chwałę, i błogosławieństwo.


Serɨ uya ɨsɨ pe Esuwerʉ amʉ' e'sei'pɨtʉ tiwano' kon pe sara'tɨ'pʉ. “Nai kasa tʉpun ke uya're'tɨ iya 'nokon?” ta'pʉ to' uya. 	 Wadzili się tedy Żydowie między sobą, mówiąc: Jakoż ten może nam dać ciało swoje ku jedzeniu?


Mɨrɨ tʉpo, “Ekoneka', asapatooi ipata'tɨ',” ta'pʉ inserʉ uya ipɨ', mɨrɨpan kupʉ'pʉ Pi'ta uya. “Ɨpon pʉro'pon ipata'tɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ uya'kɨrɨ ɨsi'kɨ,” ta'pʉ inserʉ uya. 	 I rzekł Anioł do niego: Opasz się, a powiąż obuwie twoje. I uczynił tak. I rzekł mu: Odziej się w płaszcz twój, a pójdź za mną.


Tɨwɨrɨ rɨ Papa pɨ' tenki tawon urɨ ɨpɨ'nokon, apʉne pʉra wakʉ nonkasa' iya pɨ' ɨpona'nokon, Sises Kʉrai awɨrɨ. 	 Każdy mąż, gdy się modli albo prorokuje z przykrytą głową, szpeci głowę swoję.


Utɨnpai'nokon eporo'pʉ uya'nokon na'ne' awɨrɨ rɨken. 	 Wszakże w tem, czegośmy doszli, według jednegoż sznuru postępujmy i jednoż rozumiejmy.


Mɨrɨ awonsi'kɨ esanon, ayapiyo' kon iku'tɨ' mɨrɨ kasa rɨ marɨ. To' kʉsenari'patʉu, i'tu auya'nokon ke kʉrɨ asa'rɨ rɨ ɨyepuru kon mɨrɨ awonsi'kɨ to' epuru esi Epʉn pon, tenu yawon kenan pen nɨ nin. 	 A wy panowie! także się zachowujcie przeciwko nim, odpuszczając groźby, wiedząc, że i wy sami macie Pana w niebiesiech, a względu na osoby u niego nie masz.


Mɨrɨ a'tai, ta'pʉ iya, ‘Papa, ukʉipʉnʉ kon esi'pʉ itese' pɨ' uya ayanʉnsa' man, teseru i'tunin pe ɨwesi pa, Ipokena' Pe Te'sen inanʉmʉ'pʉ ene pa, inta winon imaimu etanin pe ɨwesi pa. 	 A on rzekł: Bóg ojców naszych obrał cię, abyś poznał wolę jego, a iżbyś oglądał onego sprawiedliwego i słuchał głosu z ust jego.


“Ɨ'rɨ pɨ' uyekama'po auya'nokon tukai' i'tu auya'nokon pʉra rɨ iyesi,” ta'pʉ Sises uya. “Sensiyai'ne' ken pe' ensi auya'nokon, mɨrɨ pe pʉra ɨyepa'taisima kon ken pe' epa'taisimayai'ne' ike ke?” ta'pʉ iya. 	 Lecz im Jezus rzekł: Nie wiecie, o co prosicie. Możecież pić kielich, który ja piję, i chrztem, którym się ja chrzczę, być ochrzczeni?


Ipan pe awanakʉi' kuru, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru, Esuwerʉ amʉ' epuru ton pokon pe, Main pɨ' enupanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo Konsʉrʉ amʉ' ekoneka'pʉ. To' uya Sises auronpɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan arɨ'pʉ to' uya Paire' ena'. 	 A zaraz rano naradziwszy się przedniejsi kapłani z starszymi i z nauczonymi w Piśmie i ze wszystką radą, związali Jezusa, i wiedli go, i podali Piłatowi.


Mɨrɨ e'tane rɨ, tʉron nɨ ton uta'pokʉ'pʉ wakʉ non ya', mɨrɨpan epeta'pʉ 100 kaisarɨ rɨ, 60 mɨrɨ pe pʉra 30 kaisarɨ rɨ ite'kwa ipɨmɨ'pʉ entai rɨ. 	 A drugie padło na ziemię dobrą i wydało pożytek, jedno setny, drugie sześćdziesiątny, a drugie trzydziestny.


“Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' wakʉ eseru ɨnto'ka'nʉ'pai pʉra ɨwesi kon ɨiwano' kon pe? 	 Przeczże i sami przez się nie sądzicie, co jest sprawiedliwego?


Mɨrɨ si urɨ, ɨyepuru kon, ɨti'saai kon uya a'ta kon korʉkasa', ɨtonpa kon pʉta si tʉkorʉkase e'tɨ'. 	 Ponieważem ja tedy umył nogi wasze, Pan i nauczyciel, i wyście powinni jedni drugim nogi umywać.


Ta auya ipɨ', ‘Ui'kiyari ikoneka' unta'napa pa, mɨrɨ tʉpo rɨ nin si, ɨyenta'na parɨ,’ tawon ɨmɨrɨ. 	 I owszem, izali mu nie rzecze: Nagotuj, co bym wieczerzał, a przepasawszy się, służ mi, aż się najem i napiję, a potem i ty jedz i pij?


“Umakoitasa' man, imakooi pʉn nɨ mʉnʉ teparankai',” ta'pʉ iya. “Ɨ'rɨ pe ken si mɨrɨ uya ina kupʉ? Ɨiwano' sa'ne mɨrɨ ko!” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 Mówiąc: Zgrzeszyłem, wydawszy krew niewinną! A oni rzekli: Cóż nam do tego? ty ujrzysz!


Tʉron kon Sises apurɨnin nan esi'pʉ Sai'pʉras opa'wʉ pon kon mɨrɨ awonsi'kɨ Sairini pata yawon kon, mɨrɨpan kon utɨ'pʉ Antiyo' pata ya'. Mɨrɨ yau, itekare ekama'pʉ to' uya Esuwerʉ amʉ' pen nɨ pɨ', wakʉ Itepuru Sises ekareei. 	 A byli niektórzy z nich mężowie z Cypru i z Cyreny, którzy przyszedłszy do Antyjochii, mówili Grekom, opowiadając Pana Jezusa.


“Ɨnʉ' uya tɨ' uruwai' mʉra'ta pon tɨrinkato' pe uiwano' kon pe?” tukai' to' usekama'po'pʉ. 	 I mówili do siebie: Któż nam odwali kamień ode drzwi grobowych?


To' uya imaimu eikʉ'pʉ tai'ma ipɨ', “Makoi yau ɨyentu'pʉ! Nai kasa rʉ'kwɨ ina enupa i'se ɨwesi!” ta'pʉ to' uya. Mɨrɨ tʉpo, to' uya enpa'ka'pʉ usenupan nɨto' iwʉ' tapai. 	 Odpowiedzieli i rzekli mu: Tyś się wszystek w grzechach narodził, a ty nas uczysz? I wygnali go precz.


Tanporon kon emari'man nɨto' namai, mɨrɨ awonsi'kɨ iyemari'masa' kon nesii tʉmaimu rʉ'pʉ kon awɨrɨ, apʉne pʉra temari'masa' e'tane iyekumasa' rʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo tekumasan eseru aimenkato' oton Papa uya pɨ'. 	 Uczciwe jest małżeństwo między wszystkimi i łoże niepokalane; ale wszeteczników i cudzołożników Bóg będzie sądził.


mɨrɨpan ekama to' uya a'tai, to' epori'ma'pʉ tʉpika'tɨnin kon pe main esi pɨ'. 	 A przeczytawszy, radowali się z onej pociechy.


Mɨrɨ a'tai, ipoitorʉ ton enna'po'pʉ tʉpata kon ya', 	 I odeszli zaś oni uczniowie do domu.


Mɨrɨ awonsi'kɨ soisa amʉ' uya ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ kanan ken si kupʉ ina uya?” ta'pʉ to' uya. To' eikʉ'pʉ iya, “Ka'pon amʉ' kʉsa'kwarʉkatʉu to' pʉrataai pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ kasi pe rɨ to' kʉseseru'tɨtʉu. Mɨrɨ rɨ ɨpʉrataai kon mepoyatʉi'ne' pɨ' rɨ pori' pe e'tɨ',” ta'pʉ iya. 	 Pytali go też i żołnierze, mówiąc: A my cóż czynić będziemy? I rzekł do nich: Nikomu gwałtu nie czyńcie, i nikogo nie potwarzajcie, a przestawajcie na żołdzie waszym.


Pata uya ɨyewaruma'tɨ kon pʉra iyesi, e'tane uyewaruma'tɨ iya, apʉne pʉra ɨri pe ɨyeseru man ta uya pɨ' tʉpɨ'. 	 Nie możeć was świat nienawidzieć, ale mnie nienawidzi; bo ja świadczę o nim, iż sprawy jego złe są.


iwano' pe eke pe iku'to' nesii, so'si tau mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai Sises yau siyaro' kon poro rɨ, tɨwɨrɨ rɨ, tɨwɨrɨ rɨ! Amen. 	 Temu niech będzie chwała w kościele przez Chrystusa Jezusa po wszystkie czasy na wieki wieków. Amen.


Epetatɨ' ɨyera'tɨsa' kon amakooi kon apai ekamanin ke. 	 Przynoścież tedy owoce godne pokuty;


“I'napai rɨ ta uya ɨpɨ'nokon; kʉrɨ rɨ mʉra'ta awɨrɨ pʉra tewonsen karimeru amʉ' iwʉ' ta' e'tane tʉron nɨ winɨ tewonsen esi mɨrɨ ama' e', rapumanin nɨ. 	 Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Kto nie wchodzi drzwiami do owczarni, ale wchodzi inędy, ten jest złodziej i zbójca;


Mʉre amʉ', tanporon yau rɨ asanon kon maimu awɨrɨ e'tɨ', serɨ uya kuru Itepuru pori'ma mɨrɨ. 	 Dziatki! Posłuszne bądźcie rodzicom we wszystkiem; albowiem się to podoba Panu.


Moro si 7 kaisaron kon ɨsirunan esi'pʉ. Wapiyaro' emari'ma'pʉ, mɨrɨpan erikʉ'pʉ imʉre pʉra. 	 Było tedy siedm braci, z których pierwszy pojąwszy żonę, umarł bez dziatek.


Kiyari pe rɨ nin mɨrɨ awonsi'kɨ tensisen pe rɨ nin iyesi'pʉ, ekorʉkan pe rɨ—kɨpo'pon eseru pe rɨ nin emenna' eseru weyu e'seporo pona rɨ. 	 Tylko w pokarmach i w napojach, i w różnych omywaniach, i w ustawach cielesnych aż do czasu naprawienia włożone były.


E'tane pʉra, ɨri a'kwarʉ amʉ' e'sa' pɨ' amaimu kon awɨrɨ kepori'matʉu, e'tane epori'matɨ' ɨyese' kon e'menukasa' pɨ' Epʉn po,” ta'pʉ iya. 	 Wszakże nie radujcie się z tego, iż się wam duchy poddawają; ale raczej radujcie się, że imiona wasze napisane są w niebiesiech.


Tanporo to' ukaramʉ'pʉ ipɨ' tʉuta'sii', to' uya a'su'ka'pʉ nɨrɨ. 	 I stał się wielki płacz wszystkich, a upadając na szyję Pawłową, całowali go;


“Urɨ, Sises uya uinserʉʉi enno'sa' ɨpiya'nokon so'si amʉ' auro'kanin pe. Urɨ kʉrɨ rɨ Tepi' Atʉ rʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Ipa rʉ'pʉ, a'kwa, pata emakʉ a'taino Kaiyono',” ta'pʉ iya. 	 Ja Jezus posłałem Anioła mojego, aby wam świadczył o tych rzeczach we zborach. Jam jest korzeń i rodzaj on Dawidowy, gwiazda jasna i poranna.


Isutas esi'pʉ anʉnsa' rʉ'pʉ ina tonpa pe itekare ekama pɨ' iye'tʉrawasomato' pe,” ta'pʉ Pi'ta uya. 	 Bo był policzony z nami i dostał był cząstki tego usługiwania.


Pʉse rɨ si kʉrɨ rɨ ipoitorʉ ekama pɨ' na'ne' imenukasa' iya rɨ na'ne'. I'tu i'napai rɨ inekamanʉ esi. 	 Tenci jest on uczeń, który świadczy o tem, i to napisał; a wiemy, że prawdziwe jest świadectwo jego.


Paarʉ enu uta'kwaka'pʉ tʉpo, inke pʉra rɨ Ma'sitoniya pona tʉutɨto' kon pe ina e'kama'pʉ, apʉne pʉra ina uya i'tu'pʉ Papa esi mɨrɨ yau ina uya itekare ekama i'se tukai'. 	 A ujrzawszy to widzenie, zaraześmy się starali o to, jakobyśmy się puścili do Macedonii, będąc tego pewni, iż nas Pan powołał, abyśmy im kazali Ewangieliję.


Mɨrɨ koro'tau, Sises apurɨnin nan uta'kwarʉ'tɨ'pʉ pori' ke mɨrɨ awonsi'kɨ Wakʉ A'kwarʉ ke. 	 A uczniowie byli napełnieni radości i Ducha Świętego.


To' uya to' ekama'po'pʉ, “Pʉse rɨ pe' esi ɨmʉre kon pe? Tenku'ne iyentusa' rʉ'pʉ tato' auya'nokon ipɨ'? Nai kasa ken si ennin pe iyenasa'?” ta'pʉ to' uya. 	 I pytali ich, mówiąc: Tenże jest syn wasz, o którym wy powiadacie, iż się ślepo narodził? jakoż wżdy teraz widzi?


Mɨrɨ a'tai, tʉron nɨ inserʉ uyepʉ ene'pʉ uya wʉi enu uye'to' winɨpai, Papa nurɨnan uya a'si'pɨ'nɨto' ike esa' pe, mɨrɨpan ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ eke pe asakɨrɨ'nan kon inserʉ amʉ' pana ya' Papa nʉrepa'san to' pana'pano ke non mɨrɨ awonsi'kɨ parau kota'mato' pe to' uya. 	 I widziałem inszego Anioła występującego od wschodu słońca, mającego pieczęć Boga żywego, i zawołał głosem wielkim na onych czterech Aniołów, którym dano, aby szkodzili ziemi i morzu;


Entu'manin akon wannɨ ne'kupʉi mɨ pe eke yau tesi pɨ'. 	 A niech się chlubi brat niskiego stanu w wywyższeniu swojem,


“Main Mosi' winon mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' Maimu esi'pʉ meruntɨ pe, Isaan Pa'tes uyepʉ pʉ'kʉ pona; mɨrɨ si'kɨrɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe ekareei usekamasa' serɨ, mɨrɨpan pɨkɨrɨ e'pai tu'kan kon nɨ uta'kwarʉkan pɨ' man. 	 Zakon i prorocy aż do Jana; a od tego czasu królestwo Boże opowiadane bywa, a każdy się do niego gwałtem ciśnie.


Mɨrɨ a'tai, Ananayas utɨ'pʉ itau iye'to' ɨutɨ ta', mɨrɨpan uya temiyatʉ tʉrʉ'pʉ Saarʉ pona. “Utonpa Saarʉ, Sises, asanta tau isenpoikasa' rʉ'pʉ ɨyena' uya uyenno'sa' man, ennin pe kanan ɨyena pa, auta'kwarʉ'tɨ pa nɨrɨ Wakʉ A'kwarʉ ke,” ta'pʉ iya. 	 I poszedł Ananijasz, i wszedł do onego domu, a włożywszy na niego ręce, rzekł: Saulu, bracie! Pan mię posłał, Jezus on, któryć się ukazał w drodze, którąś jechał, abyś przejrzał, a był napełniony Duchem Świętym.


Utonpa ton, ɨpiya'nokon uye'taine' a'tai, eke pe rɨ ika'nɨ pe rɨ, pu'kena' pe rɨ Papa ekareei ekamai' uyepʉ pʉn. 	 A o duchownych darach, bracia! nie chcę, abyście wiedzieć nie mieli.


Ɨmɨrɨ'nokon iya'kwarʉ pʉnon ka'pon amʉ'! Kʉrɨ pe' iya'poi pɨ' ika'nin nʉ'pʉ uya rɨ marɨ pe' iyawon kapʉ pen? 	 Szaleni! izaż ten, który uczynił to, co jest zewnątrz, nie uczynił też tego, co jest wewnątrz?


Mɨrɨ yau, anpisin pe ka'pon amʉ' uyee'pʉ ipiya', mɨrɨpan kon uya tʉusasan pen mɨrɨ awonsi'kɨ tenku'na' nan nee'pʉ ta'kɨrɨ'nokon; tʉron kon nee'pʉ to' uya ise'mepɨ'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusauro'san pen, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon nɨ e'ne' pe te'san, mɨrɨpan kon nonkapɨtʉ'pʉ to' uya Sises piya', mɨrɨpan uya tanporo rɨ to' epi'tɨpɨtʉ'pʉ. 	 I przyszedł do niego wielki lud, mając z sobą chrome, ślepe, nieme, ułomne i inszych wiele, i kładli je u nóg Jezusowych, i uzdrawiał je,


Ipoitorʉ ton uya eikʉ'pʉ, “Ene auya pʉra pe' nai ka'pon amʉ' uya ɨwontɨsa'? Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ', ‘Ɨnʉ' uya'pɨtʉi?’ ta auya?” 	 I rzekli mu uczniowie jego: Widzisz, że cię ten lud ciśnie, a mówisz: Kto się mnie dotknął?


Iya'kwarʉ pʉnon kon pe ina esi Kʉrai iwano' pe, e'tane si ɨmɨrɨ'nokon esi pu'kena' pe Kʉrai awɨrɨ. Ɨ'sɨ'mʉra ina esi, e'tane ɨmɨrɨ'nokon esi pana' pe! Tʉnamasan pe ɨwesi kon, ina esi tʉnamasan pe pʉra! 	 Tak wiele, jako słyszymy, jest różnych głosów na świecie, a nic nie jest bez głosu.


Serɨ si ama'aino ekamanin, 7 kaisaron kon sirikɨ amʉ' uyemiyatʉ enwo'netʉ yau na'ne' nan mɨrɨ awonsi'kɨ 7 kaisaron korʉ pun konekasa' raan'pu apon ton: Kamoro 7 kaisaron kon sirikɨ amʉ' esi 7 kaisaron so'si inserʉʉi amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ 7 kaisaron raan'pu apon ton esi 7 kaisaron so'si amʉ' ekamanin pe. 	 Tajemnicę onych siedmiu gwiazd, któreś widział w prawej ręce mojej i siedmiu świeczników złotych. Siedm onych gwiazd są Aniołowie siedmiu zborów, a siedm świeczników, któreś widział, jest siedm zborów.


Mɨrɨ a'tai, a'sisa' kon esa' upaka'pʉ, mɨrɨpan mʉra'ta amʉ' uta'kokapɨ'sa' tense, tʉsuparaai mo'ka'pʉ tʉutapurukato' pe ike, apʉne pʉra a'sisa' kon utɨpɨtʉ'pʉ tukai' tʉusenuminka ke. 	 A ocuciwszy się stróż więzienia i ujrzawszy otworzone drzwi u więzienia, dobył miecza, chcąc się sam zabić, mniemając, iż więźniowie pouciekali.


iye'menkasa' kon pe pʉra pe' me'ku'atʉu mɨrɨ awonsi'kɨ eseru aimenkanin pe ɨyenasa' kon, ipoken pʉra ɨri pe ɨusenuminka kon winɨ rɨ? 	 Azażeście już nie uczynili różności między sobą i nie staliście się sędziami myśli złych?


Serɨ tʉpo, Isose' uya tʉmaimu ennoko'pʉ tʉkʉipʉnʉ uye'to' pe tanporo tʉtonpa ton pokon pe Isi' pona. 75 kaisa rɨ tanporo to' esi'pʉ. 	 Tedy Józef posławszy, przyzwał ojca swego Jakóba i wszystkę swoję rodzinę w siedmdziesiąt i pięciu duszach.


Mɨrɨ yau ɨ'rɨ rɨ tewonsen pʉra iyesi mɨrɨ ka'pon ya' kɨpo'ponsi'kɨ ɨri pe iku'se'na, e'tane ka'pon apai iyepa'kasa' uya ɨri pe ikupʉ,” ta'pʉ iya. 	 Nie masz nic z rzeczy zewnętrznych, które wchodzą w człowieka, co by go mogło pokalać; ale to, co pochodzi z niego, to jest, co pokala człowieka.


12 kaisaron kon ipoitorʉ ton tonpa, Isutas Eskariya' tato' ipɨ', utɨ'pʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru piya'. 	 Tedy odszedłszy jeden ze dwunastu, którego zwano Judaszem Iszkaryjotem, do przedniejszych kapłanów,


Ɨ'rɨ ken si ta mɨrɨ a'tai? Esuwerʉ amʉ' pen, ipoken e'nɨto' ku'nin nʉ'san pen, uya si eposa', tanʉnto' kon ipokena' pe apurɨto' winɨ teposen; 	 Cóż tedy rzeczemy? To, iż poganie, którzy nie szukali sprawiedliwości, dostąpili sprawiedliwości, a sprawiedliwości, która jest z wiary.


Sises uya tʉpantomʉ i'ma'ka'pʉ se kasa: “Mɨrɨ kasa iu'matʉ pe iye'sa' kon e'to' oton iyepiya'tɨ pe; kamoro iyepiya'tɨ pe iye'sa' kon e'to' oton iu'matʉ pe,” ta'pʉ Sises uya. 	 Takci będą ostatni pierwszymi, a pierwsi ostatnimi; albowiem wiele jest wezwanych, ale mało wybranych.


Mɨrɨ eta Esuwerʉ amʉ' pen uya a'tai, to' epori'ma'pʉ. Papa Maimu inamato' uya. Esuwerʉ amʉ' pen, Papa nanʉmʉ'san tʉpiyau to' e'to' pe uya Sises ekareei apurɨ'pʉ. 	 A słysząc to poganie, radowali się i wielbili słowo Pańskie, i uwierzyli, ilekolwiek ich było sporządzonych do żywota wiecznego.


tanporon kon eseru aimenkase'na, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa uya tasa' pen nɨ awɨrɨ te'san eno'mase'na, Papa uya tasa' pen nɨ awɨrɨ te'san nʉkupʉ'pʉ Papa uya tasa' pen nɨ awɨrɨ te'san eseru yau, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon nɨ ɨsɨ pe Papa uya tasa' pen nɨ awɨrɨ te'san tʉmakooikena' nan usauro'sa' rʉ'pʉ ewa'noma pe,” ta'pʉ iya. 	 Aby uczynił sąd wszystkim i karał wszystkich niezbożników między nimi ze wszystkich niepobożności ich, które niezbożnie płodzili i ze wszystkich przykrości, które mówili przeciwko niemu niezbożni grzesznicy.


Apurɨto' winɨ Isose', a'ko pe tʉweyu esi pɨ', isaurokʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' utɨto' pɨ' Isi' apai mɨrɨ awonsi'kɨ tʉyɨ'pʉ rʉ'pʉ ato' pe to' uya ta'kɨrɨ'nokon to' auro'ka'pʉ iya. 	 Wiarą Józef umierając, o wyjściu synów Izraelskich wzmiankę uczynił i z strony kości swoich rozkazał.


Iraiyutʉ esi'pʉ Eriyesarʉ kʉipʉnʉ pe, Eriyesarʉ esi'pʉ Ma'tan kʉipʉnʉ pe, Ma'tan esi'pʉ Seko' kʉipʉnʉ pe, 	 A Elijud spłodził Eleazara, a Eleazar spłodził Matana, a Matan spłodził Jakóba.


Ɨmeruntɨrʉ kon ke ɨrepasa' uya 'nokon ɨkʉi amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ mɨnɨ' amʉ' wasa'pɨ'nin pe, tanporo ɨyeyaton kon Makoi meruntɨrʉ entai ɨwesi kon pa, ɨ'rɨ uya rɨ ama'tanʉkʉ kon pen. 	 Oto wam daję moc, abyście deptali po wężach i po niedźwiadkach i po wszystkiej mocy nieprzyjacielskiej, a nic wam nie uszkodzi.


Mɨrɨ moron nʉ'pʉ pe tensen pe tanporo kopʉna pata'se' erasu ton koro'tawɨrɨ iyenasa' mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon pona rɨ Kʉrai iwano' pe i'sen yau esi. 	 Tak iż związki moje dla Chrystusa rozgłoszone są po wszystkim pałacu cesarskim i u wszystkich inszych.


E'tane isakon uya e'se'ne' pe eseremekʉ'pʉ, “Sises kasa rɨ pe' ama'tai'ma Papa nama auya pʉra iyesi? 	 A odpowiadając drugi, gromił go mówiąc: I ty się Boga nie boisz, chociażeś jest w temże skazaniu?


Sises enna'po'pʉ Kiyarari pona Iya'kwarʉ meruntɨrʉ yau, mɨrɨpan ekareei utɨ'pʉ mɨ awɨrɨ rɨ tanporo pata poro. 	 I wrócił się Jezus w mocy onego Ducha do Galilei. I rozeszła się o nim wieść po wszystkiej onej okolicznej krainie.


Ɨ'rɨ ta e'kwa pe serɨ esi se, ta Pi'ta uya koro'tau, “Osorʉwawon kon ka'pon amʉ' esi ɨyenpai,” ta'pʉ Ita'kwarʉ uya ipɨ'. 	 A gdy Piotr myślił o onem widzeniu, rzekł mu Duch: Oto cię trzej mężowie szukają.


E'tane pʉra rɨ, e'se'ne' pe rɨken umaimu tʉrʉ'pʉ uya to' koro'tau: Eri'nɨ tʉpo e'mʉ'sa'kan nɨto' apurɨ uya pɨ'. Mɨrɨ pɨkɨrɨ rɨken uyekama'popɨ'to' pe auya esi serɨ, serɨ pe,” ta'pʉ Paarʉ uya. 	 Oprócz tego jednego głosu, żem między nimi stojąc, zawołał: Dla zmartwychwstania umarłych ja dziś sądzony bywam od was.


Anpisin ton si iya'kɨrɨ iye'sa' kon nʉ'san nɨ esi'pʉ ekama pɨ' Ʉrasaras kɨ'ma'pʉ iya uruwai' apai, iyeri'sa' apai i'mʉ'sa'ka'pʉ iya rɨ ekama pɨ'. 	 Świadczył tedy lud, który z nim był, iż Łazarza zawołał z grobu i wzbudził go od umarłych.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Tenku'ne ɨwesi kon yau, imakooi pʉra ɨwesi kon, e'tane ennin pe ɨye'kupʉ kon pɨ', amakooi kon yau rɨ ɨwesi kon. 	 Rzekł im Jezus: Byście byli ślepymi, nie mielibyście grzechu; lecz teraz mówicie, iż widzimy, przetoż grzech wasz zostaje.


Mɨrɨpan kon nɨ panama'pʉ iya, ipɨ' to' usauro'pɨtʉ namai' ɨnʉ' yan pokon pe rɨ, e'tane miyarɨ rɨ to' apiyo'ma tane iya, miyarɨ rɨ to' uya ekama'pʉ. 	 Tedy im zakazał, aby tego nikomu nie powiadali.


Mɨrɨ yau nɨrɨ, Esuwerʉ amʉ' esi'pʉ pata kaisa rɨ makoi a'kwarʉ pa'kapɨtʉ pɨ', Itepuru ese' tesa'pɨ'se makoi a'kwarʉ pa'ka i'se usi'tupɨ' nɨ pɨ' to' esi'pʉ. Ta to' uya, “Itepuru Sises ese' yau, Paarʉ itekareei nekamanʉ pe na'ne', kʉrɨ rɨ ese' yau epa'ka',” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy niektórzy z biegunów żydowskich, którzy się bawili zaklinaniem, ważyli się wzywać imienia Pana Jezusowego nad tymi, którzy mieli duchy złe, mówiąc: Poprzysięgamy was przez Jezusa, którego Paweł opowiada.


Tʉpʉrataai kon tonpa rɨ nin tʉsa' to' uya, e'tane kʉrɨ rɨ, tekota'mato' apai rʉ'kwɨ rɨ tanporo rɨ tʉpiyawon tʉrʉ'pʉ tʉuko'manto' ipɨ' rʉ'kwɨ rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Albowiem ci wszyscy z tego, co im zbywało, rzucali; ale ta z ubóstwa swego wszystko, co miała, wrzuciła, wszystkę żywność swoję.


Ɨyenu uya ɨye'makoima emapu'tɨ pe iyesi yau, imo'kakɨ. Wakʉ iwa pe rɨ iyesi mɨrɨ tikin nɨ itenu tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' ya' ɨyepa'ka a'tai, asa'rɨ itenu ɨyeno'ma entai ya'mu pʉn ekota'man nɨto' ya'. 	 A jeźliby cię oko twoje gorszyło, wyłup je; bo lepiej tobie jednookim wnijść do królestwa Bożego, niżeli dwoje oczu mając, wrzuconym być do ognia piekielnego.


“To' mʉta ton epe'tɨpɨ'sa' e'pa'nʉ'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsipɨ' e'nɨto' ke.” 	 Których usta napełnione są przeklinania i gorzkości;


Meruntɨ rɨ, pika'tɨnin wannɨ ke urepasa' iya 'nokon pɨ', tʉpoitorʉ pe te'sen, Tepi' pa rʉ'pʉ. 	 I wystawił nam róg zbawienia w domu Dawida, sługi swego,


Isaan uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ɨ'rɨ rɨ eporo ka'pon uya pʉra iyesi, Epʉn winɨ rɨken tʉrepasa' a'tai eporo iya pe iyesi. 	 Odpowiedział Jan i rzekł: Nie może nic wziąć człowiek, jeźliby mu nie było dane z nieba.


Itepuru era'tɨ'pʉ to'sa rɨ Pi'ta ense'na. Mɨrɨ a'tai si, Pi'ta uya Itepuru uya tauro'ka'pʉ rʉ'pʉ nee'pʉ tenu ya', “Kɨrɨtɨkɨ uturumʉ rawɨrɨ serɨ pe, osorʉwau ite'kwa unonkato' auya oton,” tawon. 	 A Pan obróciwszy się, spojrzał na Piotra. I wspomniał Piotr na słowo Pańskie, jako mu był powiedział: Iż pierwej niż kur zapieje, trzykroć się mnie zaprzesz.


Mɨrɨ a'tai, ikʉipʉnʉ auro'ka'pʉ to' uya temiyatʉ kon ke ɨnʉ' tukai' ese'tɨ iya tukai'. 	 I skinęli na ojca jego, jako by go chciał nazwać.


Iye'ku'to' pe kuru iyesi'pʉ Epʉn pon patakanin ekorʉkato' pe iyesi'pʉ serɨ ton use'man nɨto' ton ike mʉnʉ ke, e'tane si Epʉn po'nan kuru nin si ekorʉkato' pe iyesi serɨ entaino use'man nɨto' ton ike ke. 	 A tak potrzeba było, aby kształty onych rzeczy, które są na niebie, temi rzeczami były oczyszczone, a same rzeczy niebieskie lepszemi ofiarami, niżeli te.


To' wɨnɨ'pʉ tɨ' ke; to' sara'mo'pʉ saka ke a'sa'mʉyai; supara ke to' wɨnɨ'pʉ. To' upinimʉ'pʉ karimeru mɨrɨ awonsi'kɨ kapirita pi'pɨ ipon pe, entu'ma', ikota'masa' pe e'ne' pe mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pe rɨ iku'sa' pe— 	 Byli kamionowani, piłą przecierani, kuszeni, mieczem zabijani, chodzili w owczych i kozich skórach; byli w niedostatku, w ucisku, w niewczasach;


Mɨrɨpan tʉpo, Panapas utɨ'pʉ Tarʉsas pona Saarʉ epose'na. 	 Potem odszedł Barnabasz do Tarsu, aby szukał Saula, a znalazłszy go, przyprowadził go do Antyjochii.


“‘Papa uya se kasa tasa': Se ton kupʉ uya mɨrɨ non weyu u'matʉ a'tai: Uya'kwarʉ enno'to' uya oton tanporon kon pona. Ɨmu kon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyensi kon amʉ' uya umaimu ekamato' oton, moineri'san enu uta'kwakasa' uya ento' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ kɨɨyi' amʉ' e'ne'pɨ'to' oton. 	 I będzie w ostateczne dni, (mówi Bóg): Wyleję z Ducha mego na wszelkie ciało, a prorokować będą synowie wasi i córki wasze, a młodzieńcy wasi widzenia widzieć będą, a starcom waszym sny się śnić będą.


Mɨrɨ awonsi'kɨ kanan, “Itepuru apurɨpɨ'tɨ', tanporon kon Esuwerʉ amʉ' pen, mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨpɨ'to' erenkatɨ', tanporon kon ka'pon amʉ',” tasa' iya. 	 I zasię: Chwalcie Pana wszyscy poganie, a wysławiajcie go wszyscy ludzie.


Papa tato' pe ipɨ' ika'sa' ena' use'man nɨsa' rʉ'pʉ pɨ' kenta'natʉu; mɨrɨ pona mʉn pɨ' kenta'natʉu, mɨrɨ awonsi'kɨ o' erupatu'kasa' rʉ'pʉ nɨrɨ; tekumai' nɨrɨ ke'makoimatʉu. Wakʉ pe ɨwesi kon mɨrɨ serɨ ton apanama'pʉ kon awɨron pe ɨwesi kon yau. Ɨisirɨ ina ne'nonkayan, wakʉ pe si tanporo mɨko'mantʉi',” tawon. 	 Abyście się wstrzymywali od rzeczy bałwanom ofiarowanych, i od krwi, i od rzeczy dławionych, i od wszeteczeństwa, których rzeczy jeźli się strzec będziecie, dobrze uczynicie. Miejcie się dobrze.


Ɨri rɨ usauro'nɨto' kʉsepa'kanin anta kon apai, e'tane wakʉ pika'tɨnin nɨken tʉron kon ka'nin pe i'se to' e'to' awɨrɨ, kamoro etanin nan epika'tɨto' pe. 	 Żadna mowa plugawa niech z ust waszych nie pochodzi; ale jeźli która jest dobra ku potrzebnemu zbudowaniu, aby była przyjemna słuchającym.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Papa munkɨ inanʉmʉ'san pe ɨwesi kon koro'tau, wakʉ pe, ti'nʉnkasan pe, epontɨtɨ' ɨsentu'kena' ke, ɨsi'nʉnkena' ke, mɨ pe te'ku'sen pen ke, ɨ'sɨ'mʉn yaino ke mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuseta'kasen pen ke. 	 Przetoż przyobleczcie jako wybrani Boży, święci i umiłowani, wnętrzności miłosierdzia, dobrotliwość, pokorę, cichość, cierpliwość,


Entɨ' ɨnʉ' rɨ esi namai' tekumasen pe, mɨrɨ pe pʉra Papa i'tunin pe pʉra I'sa kasa, tikin ite'kwa rɨ tenta'nato' epe' pe irui pe tesi neporonʉ kuru kʉrʉpo'pomanin kasa. 	 Aby kto nie był wszetecznym albo sprośnym jako Ezaw, który za potrawę jedną sprzedał pierworodztwo swoje.


E'tane tanporon nɨ isenpoikasa' iweyu ke ena tensen pe, 	 Lecz to wszystko, gdy bywa od światłości strofowane, bywa objawione; albowiem to wszystko, co bywa objawione, jest światłością;


Ekama uya serɨ, Pi'ta pe ɨyese' esi, Tɨ' ta e'kwa pe. Uso'sii nin si amɨ uya, ɨmɨrɨ tɨ' po, iyeri'sa' kon utɨto' ya' pata mʉra'taai enato' oton pen itentai. 	 A Ja ci też powiadam, żeś ty jest Piotr; a na tej opoce zbuduję kościół mój, a bramy piekielne nie przemogą go:


e'tane serɨ non pon kon uya i'tuto' pe iyesi ikʉipʉnʉ i'nʉnka uya, mɨrɨpan uyapiyo'ma'pʉ iya rʉ'pʉ kupʉ uya iyawɨrɨ kuru. “Ɨsi'tɨ', utɨnpai'nokon,” ta'pʉ iya. 	 Ale iżby poznał świat, że miłuję Ojca, a jako mi rozkazał Ojciec, tak czynię. Wstańcież, pójdźmy stąd.


apurɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ i'tuto' inke uko'man nɨto' pɨ' e'ku'nɨto' na'ne' yapon pe, Papa, kasi pe te'sen pen usauro'sa' rʉ'pʉ pata weyu epiya'tɨ rawɨrɨ, 	 Ku nadziei żywota wiecznego, który obiecał przed czasy wiekuistemi ten, który nie kłamie, Bóg, a objawił czasów swoich,


Entɨ'! Amainarʉ kon yau iye'tʉrawasomasa' kon epe'pʉ, to' e'ma'pʉ auya'nokon pʉra na'ne' ike ukaran nɨ pɨ' man apa'nʉkʉ kon pe. Ɨi'kiyari kon akʉ'pʉsa' anʉnnin nʉ'san ukaramʉ uya Meruntɨ pe kuru te'sen ye' Itepuru pana eposa' man. 	 Oto, zapłata robotników, którzy żęli krainy wasze, od was zatrzymana woła, a wołania żeóców weszły do uszów Pana zastępów.


Mɨrɨpan kon ukɨ'pɨ'nʉnto' oton iyepo'tɨ kɨrɨsin ene tʉuya'nokon a'tai, ‘Moro rɨ pe' pata ne'tai serɨ eke pata warai?’ tato' oton to' uya. 	 I zawołali, widząc dym zapalenia jego, mówiąc: Któreż miasto było podobne temu miastu wielkiemu?


Ɨ'rɨ enupɨkɨrɨ ɨwesi? E'mʉ'sa'ka', epa'taisima', amakooi ekorʉkato' pe ɨpʉremakɨ Sises pɨ',’ ta'pʉ Ananayas uya upɨ'. 	 Przetoż teraz cóż odwłaczasz? Wstań, a ochrzcij się, a omyj grzechy twoje, wzywając imienia Pańskiego.


Tʉron kon uya ta'pʉ, “Makoi esa' maimu ton pen nɨ serɨ. Makoi uya pe' tenku'nan enu a'koka poken nai?” ta'pʉ to' uya. 	 Drudzy mówili: Te słowa nie są dyjabelstwo mającego; izali dyjabeł może ślepych oczy otwierać?


mɨrɨpan kon uya Sises auro'ka'pʉ. To' usaurokʉ'pʉ itɨto' pɨ', iye'ku'to' pe ta'pʉ rʉ'pʉ Papa uya uta'ku'tɨto' pe iyerikʉ winɨ Surusiran po. 	 Którzy pokazawszy się w sławie, powiadali o jego śmierci, którą miał podstąpić w Jeruzalemie.


Mɨrɨ a'tai, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru uya Si'tipʉn ekama'po'pʉ, “I'napai rɨ pe' ka'pon amʉ' nʉsauro'ai'ne' ɨpɨ' esi?” tukai'. 	 Tedy rzekł najwyższy kapłan: A także się ma ta rzecz?


Nurɨne e'ai'; iyeri'sa' rʉ'pʉ urɨ e'tane, nurɨne e'ai' inkero', inkero' pe rɨ! Ekota'man pata'se' mɨrɨ awonsi'kɨ eri'nɨto' kii esa' pe e'ai'. 	 I żyjący; a byłem umarły, a otom jest żywy na wieki wieków. I mam klucze piekła i śmierci.


To' utɨ koro'tau asanta tawɨrɨ, tuna eporo'pʉ to' uya. “Apʉne tuna enkɨ! Upa'taisimakɨ. Ɨ'rɨ nɨrɨ ken uwa'kʉtʉi'no mɨrɨ apai?” ta'pʉ iya. 	 A gdy jechali drogą, przyjechali nad jednę wodę. Tedy rzekł rzezaniec: Otóż woda! Cóż na przeszkodzie, abym nie miał być ochrzczony?


Wakʉ pe te'san pe e'nɨpai'nokon, wʉi naino kon pe, ipɨ' rɨ te'kamai' e'taripan pɨ' pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ te'taripasan pe pʉra, ekuman pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ ipan pe ɨri kupʉ pɨ' ɨko'manpai e'nɨ pɨ' pʉra, ɨseseru yau pʉra e'nɨto' pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ ɨkɨntan pʉra. 	 Chodźmy uczciwie jako we dnie, nie w biesiadach i w pijaóstwach, nie we wszeteczeństwach i rozpustach, nie w poswarkach ani w zazdrości;


Mɨrɨ a'tai, tu'kan kon Esuwerʉ amʉ' uyee'pʉ Meri mɨrɨ awonsi'kɨ Mata pokon a'kwarʉ ne'pɨ'se'na to' pi pata'pʉ yau. 	 A przyszło było wiele Żydów do Marty i Maryi, aby je cieszyli po bracie ich.


Tikin nɨ to' tonpa, Akapas itese', e'mʉ'sa'ka'pʉ asauro'se'na. Papa A'kwarʉ uya tauro'kato' awɨrɨ ekama'pʉ iya to' pɨ', “Eke iwankan uta'mo'kan pɨ' man tanporo pata emʉ' kaisa rɨ,” ta'pʉ iya. (Serɨ e'kupʉ'pʉ Kʉrautiyas esi a'tai Ron o'no te'san pata ton epuru pe.) 	 A powstawszy jeden z nich imieniem Agabus, oznajmił przez Ducha, iż miał być głód wielki po wszystkim okręgu ziemskiem, który też był za Klaudyjusza cesarza.


E'tane, ɨmɨrɨ'nokon, utonpa ton nʉ'kwɨ, wakʉ kuru apurɨto' auya'nokon yau e'ka'tɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉrematɨ' Wakʉ A'kwarʉ eseru yau. 	 Ale wy najmilsi! budując się na najświętszej wierze waszej i modląc się w Duchu Świętym,


“Ɨmɨrɨ'nokon kamoro uya'kɨrɨ iye'sa' kon ui'tupɨ'to' yau'ne rɨ, 	 A wy jesteście, którzyście wytrwali przy mnie w pokusach moich.


Tanporon nɨ opa'wʉ amʉ' pʉra iyena'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ wʉ' amʉ' pʉra iyena'pʉ. 	 I wszystkie wyspy uciekły, i góry nie są znalezione.


Ka'pon, Papa winon utɨto' oton tʉpɨ' imenukasa' na'ne' kasa rɨ, e'tane ɨsɨ yau rɨ kʉrɨ rɨ ka'pon esi Ka'pon, Papa winon eparankanin. Wakʉ pe nesii'no iyentusa' pʉra iyesi yau,” ta'pʉ iya. 	 Synci człowieczy idzie, jako napisano o nim; ale biada człowiekowi temu, przez którego Syn człowieczy wydany bywa! dobrze by mu było, by się był nie narodził ten człowiek.


Inserʉ maimu pɨ', ipan pe kuru Meri usenuminka'pʉ, mɨrɨpan, “Ɨ'rɨ rɨ si ta iya ko?” tukai'. 	 Ale ona ujrzawszy go, zatrwożyła się na słowa jego, i myślała, jakie by to było pozdrowienie.


Isaan maimu anin nʉ'san enna'po'pʉ pata'pʉ yau, Sises e'sara'tɨ'pʉ anpisin auro'ka pɨ' Isaan pɨ', “Ɨ'rɨ ense'na ɨutɨ'pʉ kon rɨmono' ta'? Wana' rɨ ari'ma a'setun uya ense'na? 	 A gdy odeszli posłowie Janowi, począł mówić do ludu o Janie: Coście wyszli na puszczę widzieć? Izali trzcinę chwiejącą się od wiatru?


Pʉse rɨ ken pe' si uri'san Epʉra'an pa rʉ'pʉ, Se'tan newa'tɨ'pʉ 18 kaisa rɨ wʉipiya euka pen ken pe' si Sapa' a'tai?” ta'pʉ Sises uya. 	 A ta córka Abrahamowa, którą był związał szatan oto już ośmnaście lat, zaż nie miała być rozwiązana od tej związki w dzień sabatu?


Kin, kopʉna, Pones, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon to' a'kɨrɨ te'san e'mʉ'sa'ka'pʉ. 	 A gdy on to rzekł, wstał król i starosta, i Bernice, i ci, którzy siedzieli z nim.


E'tane enta'nai' ka'pon amʉ' kɨ'ma auya pe iyesi yau, entu'manin nan, ipu'tɨka'sa' ton, wasesenpa' nan, tenku'na' nan nɨken mʉkɨ'mai'. 	 Ale gdy sprawujesz ucztę, wezwijże ubogich, ułomnych, chromych i ślepych,


Sises uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ', “Ka'pon amʉ' amʉranʉ'pɨ'tɨ' tamu'kuru' ke'ne mɨrɨpan kon ereutapɨ'to' pe wana' pona,” ta'pʉ iya. 	 Tedy im kazał wszystkie gromadami posadzić na zielonej trawie.


‘Uwarinpato' auya'nokon oton e'tane uyepoto' auya'nokon oton pen,’ mɨrɨ awonsi'kɨ, ‘Iyau e'ai'ne' ya' ɨutɨ kon pʉra iyesi,’ ta iya pɨ' sa'ne. Ɨ'rɨ ta iya e'kwa pe iyesi?” ta'pʉ to' uya. 	 Cóż to za mowa, którą wyrzekł: Szukać mię będziecie, ale nie znajdziecie, i gdzie ja będę, wy przyjść nie możecie?


Mɨrɨ kasa si ɨmɨrɨ, ka'pon nɨ nin, uya eseru aimenkato' kupʉ a'tai to' pɨ' mɨrɨ rɨ kupʉi'ma, Papa uya eseru aimenkato' piyapai ayainʉmʉ tukai' pe' ɨye'kupʉ? 	 Czy mniemasz, o człowiecze! który osądzasz tych, co takowe rzeczy czynią, a sam je czynisz, że ty ujdziesz sądu Bożego?


Apʉne pʉra kurusu' ekareei esi se pe rɨ kamoro tʉuma'tasan pona, e'tane urɨ'nokon iyepika'tɨsa' kon pona Papa meruntɨrʉ pe iyesi. 	 Albowiem najprzód, gdy się wy schodzicie we zborze, słyszę, iż rozerwania bywają między wami, i poniekąd wierzę.


Mɨrɨpan kon uya tʉtonpa kon amʉ' tʉron nɨ kanau yawon kon kɨ'ma'pʉ tʉpika'tɨnin kon pe. Mɨrɨpan kon uyee'pʉ, to' uya si asa'rɨ rɨ marɨ tʉkanwa kon pe'tɨ'pʉ. Mɨrɨpan kon kanwa e'sʉnkaiwa'pʉ rɨ. 	 I skinęli na towarzysze, którzy byli w drugiej łodzi, aby przybywszy ratowali ich; i przybyli i napełnili obie łodzi, aż się zanurzały.


Mɨrɨpan utɨ'pʉ pʉroroi mʉra'taai pona. Mɨrɨ yau, tʉron nɨ uri'san uya kanan ene'pʉ, mɨrɨpan uya ka'pon amʉ' mɨrɨ yau te'san pɨ', “Pʉse rɨ kʉrɨ rɨ Sises, Nasare' pon a'kɨron nʉ'pʉ,” ta'pʉ iya. 	 A gdy on wychodził do przysionka, ujrzała go insza dziewka, i rzekła do tych, co tam byli: I tenci był z tym Jezusem Nazareńskim.


Itenu uta'kwakasa' uya ene'pʉ ka'pon, Ananayas itese' uyepʉ, temiyatʉ tʉse'na tʉpona, ennin pe tenato' pe,” ta'pʉ Itepuru uya itenu uta'kwakasa' koro'tau. 	 I widział w widzeniu męża, imieniem Ananijasz, wchodzącego i rękę na się wkładającego, aby przejrzał.


Soisa amʉ' epuru esi'pʉ ɨni'tupai ɨ'rɨ pɨ' Esuwerʉ amʉ' uya, ɨri ku'sa' Paarʉ uya ta, tukai'. Mɨrɨ pɨ', itepuru uya soisa amʉ' apiyo'ma'pʉ Paarʉ auronpɨ'sa' ara'ka pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton kanan amʉrato' pe amʉran iwʉ' ta' ekama'pʉ iya, mɨrɨpan kon amʉra'pʉ. Mɨrɨpan itepuru uya Paarʉ nee'pʉ to' amʉrasa' koro'ta', mɨrɨpan uya iye'mʉ'sa'kato' pe ikupʉ'pʉ to' rau. 	 A tak nazajutrz chcąc się pewnie dowiedzieć tego, o co by był oskarżony od Żydów, uwolnił go od onych związek i rozkazał się zejść przedniejszym kapłanom i wszystkiej radzie ich, a wywiódłszy Pawła, stawił go przed nimi.


Kopʉna uya si isauro'to' pe iku'sa' a'tai, Paarʉ uya eikʉ'pʉ, “Si'tuyai' pena rɨ serɨ pata yawon kon eseru aimenka pɨ' ɨuko'mamʉ'pʉ tukai'. Mɨrɨ pɨ', pori' pe kuru esii'ma usekama serɨ. 	 Tedy Paweł odpowiedział, gdy nań starosta skinął, aby mówił: Od wielu lat wiedząc cię być sędzią tego narodu, tem ochotniej dam sprawę o tem, co się mnie dotycze.


“Isose' esi'pʉ to' tonpa pe. Irunan nɨ ɨkɨnta'pʉ Isose' pɨ', mɨrɨpan kon uya ikʉrʉpo'poma'pʉ Isi' yawon kon poitorʉ pe. E'tane Papa esi'pʉ iya'kɨrɨ, 	 A patryjarchowie nienawidząc Józefa, sprzedali go do Egiptu; ale Bóg był z nim.


miyarɨ rɨ apurɨto' auya'nokon yau ɨwesi kon yau iye'mʉ'sa'kasa' mɨrɨ awonsi'kɨ pana'pan pe, tʉutamai' pʉra, ɨye'ku'to' kon apai wakʉ itekare nekama'pʉ. Serɨ serɨ wakʉ itekare ɨneta'pʉ kon mɨrɨ awonsi'kɨ isekamasa' rʉ'pʉ tanporon kon ika'sa' kon pana ya' ka' o'non kon iwano' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ urɨ, Paarʉ, enasa' ipoitorʉ pe wenai. 	 Jeźli tylko trwacie w wierze ugruntowani i utwierdzeni, a nie poruszeni od nadziei Ewangielii, którąście słyszeli, która jest kazana wszelkiemu stworzeniu, które jest pod niebem, której ja Paweł stałem się sługą;


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' ya' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsi'kaisa rɨ usemo'kan nɨto' pe apurɨto' yau epika'tɨn nɨto' ya' anin ku'pai'nokon. 	 Przetoż tedy naśladujmy tego, co należy do pokoju i do społecznego budowania.


Pi'ta uya mʉra'ta wɨpɨtʉ'pʉ. Ka'pon uya rɨ tewonnʉ'to' pe, apiyo' pe rʉ'kwɨ te'sen, Rota itese' uyee'pʉ imaimu'se'na mʉra'ta na'. 	 A gdy Piotr kołatał we drzwi u przysionka, wyszła dzieweczka, imieniem Rode, aby posłuchała:


Ekama'pokaa'pʉ iya kanan, “Ɨ'rɨ pɨ' mɨrɨ kasa Papa e'to' esa' wannɨ pe esi ta uya? 	 I rzekł znowu: Do czegoż przypodobam królestwo Boże?


Ɨnʉ' kʉrɨ eno'manin? Kʉrai Sises, iyeri'sa' rʉ'pʉ—mɨrɨ entai, iye'mʉ'sa'kasa' rʉ'pʉ uko'man nɨto' ya'—esi na'ne' Papa emiyatʉ enwo'netʉ winɨ, urɨ'nokon pona rɨ nɨrɨ ɨpʉreman pɨ' te'sen. 	 Któż jest, co by je potępił? Chrystus jest, który umarł, owszem i zmartwychwstał, który też jest na prawicy Bożej, który się też przyczynia za nami.


“Ɨsɨ sɨ, Main pɨ' enupanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ', ɨmɨrɨ'nokon wakʉ pe te'ku'san! 1 10 e'to' airɨ kiyari kɨ'nʉnpanin—min, tirʉ mɨrɨ awonsi'kɨ kumin tato' tʉnin. E'tane eke ton pe kuru te'sen Main yau—ɨsi'kaisa rɨ ka'pon ku'to', ɨsentu'ke' pe e'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ usauro'nɨ'pʉ awɨrɨ e'nɨto'. Emen iwa pe na'ne' kupʉ pɨ' ɨwesi'pʉ kon nesii'no, iwapiyaro' teno'mai' pʉra. 	 Biada wam, nauczeni w Piśmie i Faryzeuszowie obłudni! iż dawacie dziesięcinę z miętki i z anyżu i z kminu, a opuszczacie poważniejsze rzeczy w zakonie, sąd i miłosierdzie i wiarę; te rzeczy mieliście czynić, a onych nie opuszczać.


Uyenu tʉrʉ'pʉ uya, aimu'nan kaware ene'pʉ uya urau. Ipo te'sen uya urapa a'sisa' esi'pʉ, aro', kʉron tato' ke to' uya irepa'pʉ, mɨrɨpan utɨ'pʉ iwapiya'kanin ye' pe, iwapiya'kai'. 	 I widziałem, a oto koó biały, a ten, który na nim siedział, miał łuk, i dano mu koronę, i wyszedł jako zwycięzca, ażeby zwyciężał.


Eren pɨ' tʉuserenkasa' kon tʉpo, to' utɨ'pʉ Are' Wʉpʉ pona. 	 A zaśpiewawszy pieśó, wyszli na górę oliwną.


Mɨrɨ yau iyesi'pʉ ka'pon, Koneriyas itese', Sisariya pata po tʉuko'mansen, Roman amʉ' soisaai epuru ton tonpa pe te'sen, I'tariyan soisa amʉ' tukai' tesa'san kon. 	 A w Cezaryi był mąż niektóry, imieniem Kornelijusz, setnik, z roty, którą zwano Włoską;


E'tane, itentaino pana'pan ka'pon uye'sa' a'tai, itentai iyena mɨrɨ. Mɨrɨpan uya itamataai ton inapurɨnʉ pe te'sen mo'ka, mɨrɨpan uya itapuruui ton tʉneporo'pʉ pantakapɨtʉ tʉtonpa ton ena'. 	 Ale gdy mocniejszy nadeó nadszedłszy, zwycięży go, odejmuje wszystko oręże jego, w którem ufał, a łupy jego rozdaje.


Mɨrɨ iweyu e'wei'tɨ'pʉ ewarupɨ yau, e'tane ewarupɨ uya ito'ka'nʉkʉ'pʉ pen. 	 A ta światłość w ciemnościach świeci, ale ciemności jej nie ogarnęły.


Sises uya kanan temiyatʉ tʉkaa'pʉ itenu pona. Serɨ a'tai kuru si, wakʉ pe itenu ena'pʉ mɨrɨ, mɨrɨpan uya tanporon nɨ ene'pʉ wakʉ pe. 	 Potem zasię włożył ręce na oczy jego, i rozkazał mu w górę spojrzeć; i uzdrowiony jest na wzroku, tak że i z daleka wszystkich jasno widział.


Sises uya to' ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ kaisa rɨ pʉreti nai ɨpiyau'nokon?” tukai'. Mɨrɨ pɨ', “7 pe rɨken mɨrɨ awonsi'kɨ tu'kan kon pen aiko ton moro' amʉ',” ta'pʉ to' uya. 	 I rzekł im Jezus: Wieleż macie chlebów? A oni rzekli: Siedm, i trochę rybek.


mɨrɨ awonsi'kɨ ina, Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' rɨ ma'tanʉkʉ iya tukai' rɨ isaurokʉ. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ina uya ereutanʉ'sa' ikupʉ iya namai'. 	 Który się też ważył splugawić kościół; któregośmy też pojmawszy, według zakonu naszego chcieli sądzić.


Parau ku'pɨri po iyepʉ ene tʉuya'nokon a'tai, ipan pe rɨ to' etʉipɨtʉ'pʉ. “A'kwarʉ'pʉ rɨ kʉrɨ rɨ!” tukai' to' ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ tetʉipɨtʉ kon pe. 	 A ujrzawszy go uczniowie po morzu chodzącego, zatrwożyli się, mówiąc: Obłuda to jest! i od bojaźni krzyknęli.


To' enta'na'pʉ ta'weta kon pona rɨ. Mɨrɨpan tonpa'pʉ amʉranʉkʉ'pʉ ipoitorʉ ton uya, 12 kaisa rɨ pa'siki'ti. 	 I jedli, i nasyceni są wszyscy; i zebrano, co im zbyło z ułomków, dwanaście koszów.


“Ɨ'rɨ kasa si serɨ e'kupʉ, a'pɨ'pʉn urɨ?” ta'pʉ Meri uya inserʉ pɨ'. 	 Zatem Maryja rzekła do Anioła: Jakoż to będzie, gdyż ja męża nie znam?


“Ɨnʉ' uya Itepuru usenuminkato' i'tu, enupato' pe tʉuya?” ta iya. Urɨ'nokon nin man tɨ Kʉrai usenuminkato' esa' pe. 	 A jeźliby rzekło ucho: Ponieważem nie jest okiem, nie jestem z ciała; izali dlatego nie jest z ciała?


Serɨ itekare poitorʉ pe iyenasa' rʉ'pʉ urɨ Papa uya wakʉ nonkasa' ke urepasa' pɨ' tʉpana'pano e'tʉrawasoma poro. 	 Której stałem się sługą według daru łaski Bożej, która mi jest dana według skutku mocy jego.


Wapiyaro' inserʉ uya tʉwaai turunpa'pʉ. Mɨrɨ a'tai tuna tɨ'mooi ton mɨrɨ awonsi'kɨ apo' e'sumasa' mʉn pokon pe uta'pokʉ'pʉ non pona. Mɨrɨ yau ipʉ'kʉ pe rɨ, 1 3 e'to' airɨ non epo'tɨ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ipʉ'kʉ pe rɨ, 1 3 e'to' airɨ rɨ yu' epo'tɨ'pʉ tanporo rɨ isenan nɨ wana' epo'tɨ'pʉ. 	 I zatrąbił pierwszy Anioł i stał się grad i ogieó zmieszany ze krwią; i zrzucono to na ziemię, a trzecia część drzew zgorzała i wszelka trawa zielona spalona jest.


Pun, iya'kwarʉ pʉn esi iyeri'sa' pe kasa, apurɨto' tʉku'sen a'kɨrɨ pʉra esi iyeri'sa' pe rɨ. 	 Albowiem jako ciało bez duszy jest martwe, tak i wiara bez uczynków martwa jest.


Ɨkota'mato' kon pɨ' kenari'nʉntʉu. Etatɨ'! Makoi uya ɨi'tuto' kon oton pariki'si ta' ɨtonpa kon ta'sise. 10 kaisa rɨ wʉi ɨyekota'mato' kon oton. Wakʉ pe upɨ' tʉuta'sii' e'tɨ' ɨyeri'to' kon nɨ e'sepotane, mɨrɨ a'tai ɨuko'manto' kon arʉkooi ke ɨrepa uya 'nokon mɨrɨ. 	 Nic się nie bój tego, co masz cierpieć. Oto wrzuci dyjabeł niektórych z was do więzienia, abyście byli doświadczeni; i będziecie mieli ucisk przez dziesięć dni. Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci koronę żywota.


Tanporon kon u'matʉ pe, tʉmu nin si ennoko'pʉ iya to' piya'. ‘To' uya kuru umu nama mɨrɨ,’ ta'pʉ iya, 	 Ale na ostatek posłał syna swego, mówiąc: Będą się wstydzić syna mego.


To' uya entakanoma'pʉ, “Tʉron kon uya Isaan Pa'tes pe ɨwesi ta; tʉron kon uya Iraisa pe ɨwesi ta; tʉron kon uya kuru rɨ kanan pu'kena' amʉ' tonpa ta,” ta'pʉ to' uya. 	 A oni mu odpowiedzieli: Jedni Janem Chrzcicielem, a drudzy Elijaszem, a drudzy jednym z proroków.


Pʉsamoro ka'pon amʉ' esi tentarunsan, ɨri ɨnenpaino kon nɨken; i'se te'to' kon makoi eseru poro tʉutɨsan; tʉpɨ'nokon nɨ tʉutapurɨsan mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon pɨ' wakʉ pe itese' tʉusauro'san wakʉ epoto' pe tʉuya'nokon. 	 Ci są szemracze utyskujący sobie, według pożądliwości swoich chodzący, i których usta mówią bardzo harde słowa; pochlebiając osobom dla swego pożytku.


Antiyo' pona tʉuye'sa' kon a'tai, tanporo apurɨnin nan amʉranʉkʉ'pʉ to' uya. Papa nʉkupʉ'pʉ tʉporo'nokon ekama'pʉ to' uya to' pɨ', Esuwerʉ amʉ' pen uya apurɨto' pe ikupʉ'pʉ iya rʉ'pʉ. 	 A gdy tam przyszli i zgromadzili zbór, oznajmili, co Bóg przez nie uczynił, a iż poganom drzwi wiary otworzył.


E'tane ru'ku, iye'menukasa' na'ne' kasa: “Kamoro ipɨ' auro'kasa' kon pen uya ento' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ etanin nʉ'san pen uya ito'ka'nʉ'to' oton,” tasa' iya. 	 Ale jako napisano: Którym nie powiadano o nim, oglądają; a którzy o nim nie słyszeli, zrozumieją.


Ekota'ma pɨ' ta uya pen serɨ, apʉne pʉra isenupasa' urɨ ɨ'rɨ pe rɨ e'nɨ yau pori' pe te'sen pe. 	 Nie żebym to mówił dla niedostatku; bomci się ja nauczył, na tem przestawać, co mam.


Mɨrɨ awonsi'kɨ te'wɨto' kon, enwoke' pe te'to' kon, tekumato' kon, mɨrɨ pe pʉra ama' pe te'to' kon apai to' era'tɨ pʉra iyesi'pʉ. 	 Ani pokutowali z mężobójstw swoich, ani z czarów swoich, ani z wszeteczeństw swoich, ani z złodziejstw swoich.


Anpisin ton kɨ'ma'pʉ Sises uya tʉpiya', mɨrɨpan uya, “Umaimu etatɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ito'ka'nʉ'tɨ'. 	 A zawoławszy do siebie ludu, rzekł im: Słuchajcie, a rozumiejcie.


Main etasa' tʉuya a'tai, i'na' kuru to' ennin uya to' ewonnʉkʉ'pʉ, mɨrɨpan uya yʉi akʉ'pɨ'sa' yai'ne to' pʉrakon amʉ' enpa'kapɨtʉ'pʉ, ti'si kon amʉ' amapɨtʉ to' uya namai'. 	 Który wziąwszy takie rozkazanie, wsadził je do najgłębszego więzienia, a nogi ich zamknął w kłodę.


Apʉne pʉra tɨkɨnta kon pɨ' to' uya itʉsa' tena' tukai' i'tu tʉuya pɨ'. 	 Bo wiedział, iż go z nienawiści wydali.


Sises uya ta'pʉ, “Ɨsɨ sɨ, Korasin pon kon! Ɨsɨ sɨ, Pe'saita pon kon! Apʉne pʉra eke Papa tʉrawasooi e'ku'sa' na'ne' apata'se' kon yau, e'ku'sa' yau, Taya mɨrɨ awonsi'kɨ Saitan pon kon koro'tau, pena rɨ to' era'tɨ'pʉ nesii'no tʉmakooi kon apai isa'ka'si ya' tepontɨi' to' ereutasa' nesii'no urumɨrʉ'pʉ yau. 	 Biada tobie, Chorazynie! biada tobie, Betsaido! bo gdyby się były w Tyrze i w Sydonie te cuda stały, które się stały w was, dawno by były w worze i w popiele siedząc pokutowały.


Tʉron nɨ a'tai, Sises e'mʉ'sa'kasa' esi'pʉ parau ku'pɨri Isenesere' e'pi po. Ka'pon amʉ' amʉrasa' esi'pʉ a'ko pe iwoi, Papa Maimu ekama iya etase'na. 	 I stało się, gdy nań lud nalegał, aby słuchał słowa Bożego, że on stał podle jeziora Gienezaretskiego.


apʉne pʉra utonpa pe ɨwesi kon wakʉ itekare yau, iye'sara'tɨ'pʉ si'kɨrɨ serɨ pʉ'kʉ pona rɨ, 	 Za społeczność waszę w Ewangielii, od pierwszego dnia aż dotąd;


E'tane nin aparapii kon yawon itʉtɨ' entu'manin nan ena', mɨrɨpan tanporon nɨ nin si esi mɨrɨ wakʉ pe ɨiwano' kon pe,” ta'pʉ iya. 	 Wszakże i z tego, co jest wewnątrz, dawajcie jałmużnę, a oto wszystkie rzeczy będą wam czyste.


E'tane kʉrɨ rɨ ite' ita'po'sa' rʉ'pʉ wakʉ non ya' esi ka'pon Main etanin mɨrɨ awonsi'kɨ ito'ka'nʉ'nin nɨrɨ, mɨrɨpan epeta 100 kaisa rɨ'ne rɨ, 60 kaisa rɨ'ne rɨ, mɨrɨ pe pʉra 30 kaisa rɨ'ne rɨ ite'kwa ipa'karakasa' rʉ'pʉ entai,” ta'pʉ iya. 	 A na dobrej ziemi posiany, jest ten, który słucha słowa i rozumie, tenci pożytek przynosi; a przynosi jeden setny, drugi sześćdziesiątny, a drugi trzydziestny.


to' iwano' ama'manin nan pe pʉra, e'tane tapurɨsan pe kuru tʉusensan pe, tanporon to' nʉkupʉnʉ yau rɨ nin si Papa, upika'tɨnin kon pɨ' usenupan nɨto' ku'to' pe to' uya pori'ma'. 	 W niczem nie oszukując, ale we wszystkiem wierność uprzejmą pokazując, aby naukę zbawiciela naszego, Boga, we wszystkiem zdobili.


Mɨrɨ a'tai, Papa uya Epʉra'an auro'ka'pʉ tanporo warawo' amʉ' uya tʉyun kon pi'pɨ puturʉkapɨ'to' pe, tʉmunkɨ pe to' esi ekamanin pe. Mɨrɨ a'tai, Aisi', Epʉra'an mu entu'pʉ, 8 kaisa rɨ wʉi tʉpo, itun pi'pɨ puturʉka'pʉ iya. Mɨrɨ tʉpo, Aisi' mu, Seko' entu'pʉ, mɨrɨpan yun pi'pɨ puturʉka'pʉ iya. Seko' uya nɨrɨ 12 kaisaron kon tʉmunkɨ amʉ' yun pi'pɨ puturʉkapɨtʉ'pʉ. 	 I dał mu przymierze obrzezki; i tak Abraham spłodził Izaaka i obrzezał go dnia ósmego, a Izaak Jakóba, a Jakób dwunastu patryjarchów.


Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ iya'kɨrɨ te'san uya Maisa itese' pata eposa' a'tai, Pi'tiniya itese' pata ya' itɨpai to' esi'pʉ, e'tane Sises A'kwarʉ esi'pʉ mɨrɨ ya' to' utɨ i'se pʉra. 	 Przyszedłszy do Mizyi, kusili się iść do Bitynii, ale im Duch Jezusowy nie dopuścił.


“Ɨsi'tutɨ' kuru rɨ aiko rʉ'kwɨ mʉra'ta awɨrɨ ewon nɨ pɨ', ekama uya ɨpɨ'nokon, apʉne pʉra tu'kan kon usi'tuto' oton ewomʉ i'se, e'tane to' ewonto' oton pen. 	 Usiłujcie, abyście weszli przez ciasną bramę; albowiem powiadam wam: Wiele ich będą chcieli wnijść, ale nie będą mogli.


Urɨ nɨrɨ esi uyenu yau Itepuru yau serɨ pe rɨ urɨ rɨ utɨto' oton pɨ'. 	 A mam ufność w Panu, że i sam w rychle do was przyjdę.


Serɨ ton e'kupʉ'pʉ iye'menukasa' itekare uta'ku'tɨto' pe, “Tikin nɨ rɨ iyɨ'pʉ e'kwɨ'to' oton pen,” tawon, 	 Albowiem się to stało, aby się wypełniło Pismo: Kość jego nie będzie złamana.


Papa esi a'kwarʉ pe; kamoro ipɨ' tʉwɨpʉremasan ɨpʉremato' pe iyesi a'kwarʉ yau mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon yau,” ta'pʉ iya. 	 Bo i Ojciec takowych szuka, którzy by go chwalili. Bóg jest duch, a ci, którzy go chwalą, powinni go chwalić w duchu i w prawdzie.


Pokoi rɨ sa'ne urɨ! Ɨnʉ' uya upika'tɨ serɨ uma'tan nɨto' meruntɨrʉ apai uyau e'tʉrawasoman pɨ' na'ne'? 	 Nędznyż ja człowiek! Któż mię wybawi z tego ciała śmierci?


E'tane Sises esi'pʉ itɨ i'se pʉra, e'tane, “Enna'pokɨ apata ya', ɨtonpa ton koro'ta'. Eke pe rɨ Itepuru nʉkupʉ'pʉ ɨpɨ' isentu'masa' ekamata,” ta'pʉ iya. 	 Lecz mu Jezus nie dopuścił, ale mu rzekł: Idź do domu swego, do swoich, a oznajmij im, jakoć wielkie rzeczy Pan uczynił, a jako się nad tobą zmiłował.


Iwɨto' ipɨkɨrɨ pʉra rɨ iyesi tukai' i'tu'pʉ uya e'tane, Sisa uya kuru tekama'popɨtʉ i'se iye'sa'. Mɨrɨpan Ron pona enno'to' pe uya e'kamasa'. 	 A ja zrozumiawszy, że nie uczynił nic śmierci godnego, a iż i on sam apelował do Augusta, uczyniłem dekret, aby był posłany.


“Ipon nʉ'kwɨ rɨ a'pɨ'sa' uya yau, usepi'tɨ rɨ mɨrɨ,” ta'pʉ iya ti'nau rʉ'kwɨ rɨ. 	 Bo mówiła: Jeźli się tylko dotknę szaty jego, będę uzdrowiona.


Ɨmɨrɨ'nokon nɨrɨ tʉuseta'kai' pʉra e'tɨ', pana' pe e'soto'katɨ', apʉne pʉra a'ko pe Itepuru uye'to' man. 	 Bądźcież i wy cierpliwymi, a utwierdzajcie serca wasze; albowiem się przybliża przyjście Pańskie.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ekama uya ɨpɨ'nokon serɨ pe; makoi pʉra esi tanporon kon ka'pon amʉ' mʉnʉ piyapai. 	 Przetoż oświadczam się wam dnia dzisiejszego, żem ja jest czysty od krwi wszystkich.


Ɨnnɨ tare kenan, pi' e' ene tʉuya pɨ', itɨ'pʉ teperu ke pe' iyesi tukai' ense'na. Eposa' iya a'tai, ɨ'rɨ eporo'pʉ iya pen nɨ, iyare ton nɨken, apʉne pʉra pi' weyu pe pʉra pata esi'pʉ, 	 I ujrzawszy z daleka figowe drzewo, mające liście, przyszedł, jeźliby snać co na niem znalazł; a gdy do niego przyszedł, nic nie znalazł, tylko liście; bo nie był czas figom.


Pu'kena' to' tonpa uya rɨ tasa', “Kʉri' pon kon kamoro iteseru ton nɨ kasi ye' ton, ene amʉ' rɨ, emiya'ne' pe esii'ma mentai enta'napaino kon.” 	 Powiedział niektóry z nich własny ich prorok: Kreteóczycy zawsze są kłamcami, złemi bestyjami, brzuchami leniwemi.


“‘Mɨrɨ pʉrata paikii imo'katɨ' itenapai, mɨrɨpan itʉtɨ' kʉrɨ 10 kaisaron pʉrata paikii esa' ena'. 	 Przetoż weźmijcie od niego ten talent, a dajcie temu, który ma dziesięć talentów.


Mɨrɨ pɨ' si ka'pon e'to' i'se pɨ' mɨrɨ pe pʉra inkuu'pʉ pɨ' iyesi pen, e'tane Papa usentu'mato' pɨ' iyesi. 	 A przetoż nie zależy na tym co chce, ani na tym, co bieży, ale na Bogu, który się zmiłowywa.


Sises uya imaimu eikʉ'pʉ, “Ama'ai pʉra usauro'sa' man usenupan ku'sa' uya man Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau, use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' tau, Esuwerʉ amʉ' amʉrato' yau'ne. 	 Odpowiedział mu Jezus: Jam jawnie mówił światu; Jam zawsze uczył w bóżnicy i w kościele, gdzie się zewsząd Żydowie schadzają, a potajemnie nicem nie mówił.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Iye'menukasa': ‘Itepuru, Papa, itese' pɨ' ɨwe'to' pɨ' rɨken ɨpʉrema', mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ rɨ rɨken poitorʉ pe e'kɨ,’ tawon,” ta'pʉ iya. 	 A odpowiadając Jezus rzekł mu: Pójdź precz ode mnie, szatanie! albowiem napisano: Panu, Bogu twemu, kłaniać się będziesz, i jemu samemu służyć będziesz.


apʉne pʉra Papa enu yau eke pe kuru iye'to' oton. Ɨ'rɨ rɨ kata'pan ensinin pe kʉse'nin, Papa A'kwarʉ yen pe iye'to' oton iyentu'pʉ si'kɨrɨ. 	 Albowiem będzie wielkim przed obliczem Pańskiem; wina i napoju mocnego nie będzie pił, a Duchem Świętym będzie napełniony zaraz z żywota matki swojej.


Ipon, iyau iye'to' esi'pʉ mʉn ka' iki'sa' pe. Itese' esa'to' yau esi “Papa Maimu” tukai'. 	 A przyodziany był szatą omoczoną we krwi, a imię jego zowią Słowo Boże.


Iwekupiri esi'pʉ tɨ', isaspa tato' pe; eke pata esi'pʉ korʉ pe, esukenan wanamari kasa. 	 A było budowanie muru jego z jaspisu; a samo miasto było złoto czyste, podobne szkłu czystemu.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Kin Tepi' nʉkupʉ'pʉ pe' etasa' auya'nokon pʉra nai, tʉpoitorʉ ton pokon pe iwan pe tesi kon a'tai? 	 A on im rzekł: Izaście nie czytali, co uczynił Dawid, gdy łaknął, on i ci, którzy z nim byli?


Mɨrɨ a'tai rɨ, ka'pon erekʉ usepi'tɨ'pʉ, mɨrɨpan ena'pʉ wakʉ pe rɨ. 	 A gdy to Pan rzekł, zarazem odszedł trąd od niego, i był oczyszczony.


Inke rɨ tenupato' kon awɨrɨ kuru rɨ to' e'pɨtʉ'pʉ, tʉusi'nʉnka kon ke to' amʉrapɨtʉ'pʉ, to' uta're'tɨpɨtʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ to' ɨpʉremapɨtʉ'pʉ a'samʉtʉ yau. 	 I trwali w nauce apostolskiej i w społeczności, i w łamaniu chleba, i w modlitwach.