E'tane, ɨyeyaton kon i'nʉnkatɨ', wakʉ iku'tɨ' to' pɨ'. To' irepatɨ', to' uya inna'po enupɨkɨrɨ ɨwesi kon pa pʉra. Mɨrɨ a'tai, ɨyepe'pʉ kon e'to' oton eke pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Eke Kuru munkɨ pe ɨwe'to' oton kon, apʉne pʉra mannʉ' pe iyesi tenki tawon nan pen pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri ton pɨ'. 	 Owszem miłujcie nieprzyjacioły wasze, i czyńcie im dobrze, i pożyczajcie, nic się stąd nie spodziewając, a będzie wielka zapłata wasza, i będziecie synami Najwyższego; albowiem on dobrotliwy jest przeciw niewdzięcznym i złym.


Mɨrɨpan uya anpisin ton kɨ'ma'pʉ tʉpoitorʉ ton pokon pe tʉpiya', “Ɨnʉ' rɨ uyepʉ pe iyesi yau uye'ma'pʉ pe, tɨwɨ tʉpɨ' rɨ tʉupu'tɨka'se, tʉkurusukuui tanʉnse nʉyepʉi upɨkɨrɨ. 	 A zwoławszy ludu z uczniami swoimi, rzekł im: Ktokolwiek chce za mną iść, niech samego siebie zaprze, a weźmie krzyż swój, i naśladuje mię.


Pena rɨ pu'kena' ton nekama'pʉ kupʉ'pʉ ka'pon amʉ' uya mɨrɨ Sises pɨ'. To' uya iwɨnɨ'pʉ. Kurusu' pona to' uya ipokapɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan mo'ka'pʉ tʉron kon uya kurusu' poi, mɨrɨpan emaika'pʉ to' uya tɨ' akasa' uruwai' pe ya'. 	 A gdy wykonali wszystko, co o nim było napisane, zdjąwszy go z drzewa, włożyli go do grobu.


“Ɨnʉ' rɨ e'tʉrawasoma pʉra iyesi asa'ron kon tepuru ton apiyo' pe. Tikin nan ewaruma'tɨ iya, isakon i'nʉnka iya; tikin nan pɨ' ita'si, isakon sanoma iya pʉra. Asa'rɨ rɨ marɨ Papa mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrata apiyo' pe ɨwesi pʉra iyesi. 	 Nikt nie może dwom panom służyć, gdyż albo jednego będzie miał w nienawiści, a drugiego będzie miłował; albo jednego trzymać się będzie, a drugim pogardzi; nie możecie Bogu służyć i mamonie.


Mɨrɨ awonsi'kɨ makoi amʉ' enpa'ka uya pe iyesi yau Pirɨsipupʉ ke, ɨnʉ' ke ken ɨpoitorʉ kon to' enpa'kanin nan? To' nin si esi mɨrɨ ɨyeseru kon aimenkanin nan pe. 	 A jeźliż ja przez Beelzebuba wyganiam dyjabły, synowie wasi przez kogoż wyganiają? Przetoż oni sędziami waszymi będą;


To' usaurokʉ'pʉ tiwano' kon pe, “Apʉne pʉra pʉreti ne'sa' kasa pʉra isaurokʉ mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 A oni rozmawiali między sobą, mówiąc: Nie wzięliśmy chleba.


Main, Epʉn winon uya ta'pʉ, “Umu pʉse rɨ, uni'nʉnkanʉ; ipɨ' epori'mayai',” ta'pʉ iya. 	 A oto głos z niebios mówiący: Ten jest on Syn mój miły, w którym mi się upodobało.


Wakʉ ka'pon uya wakʉ usentɨsa' tewan yawon enpa'ka mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri ka'pon uya ɨri usentɨsa' tewan yawon enpa'ka mɨrɨ. Apʉne pʉra itewan yau te'sen epe'tɨsa' ke inta usaurokʉ mɨrɨ. 	 Człowiek dobry z dobrego skarbu serca swego wynosi rzeczy dobre, a zły człowiek ze złego skarbu serca swego wynosi rzeczy złe; albowiem z obfitości serca mówią usta jego.


E'tane tenki tapai'nokon Papa pɨ', makoi poitorʉ pe rɨ ɨwe'pɨ'sa' kon e'tane, tanporo ɨyewan kon pokon pe ɨyenupato' kon awɨrɨ ɨwe'sa' kon ɨye'tʉsa' kon na'ne' ya'. 	 Ale chwała Bogu, że bywszy sługami grzechu, usłuchaliście z serca sposobu onej nauki, którejście się poddali.


Tʉron nɨ Sapa' a'tai, Sises utɨ esi'pʉ a'nai' e'kwa nawɨrɨ. Tʉutɨi'ma'nokon ipoitorʉ ton uya a'nai' e'suruupɨ'sa' i'kwɨ'pɨtʉ'pʉ. 	 I stało się, że szedł Jezus w sabat przez zboża, i poczęli uczniowie jego idąc rwać kłosy.


Tʉron nɨ kanan Sapa' a'tai, itɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta' to' enupase'na. Mɨrɨ yau, ka'pon esi'pʉ enwo'ne' itemiyatʉ yaipʉtasa' amʉrasa'. 	 Stało się także i w inszy sabat, że Jezus wszedł do bóźnicy, i nauczał; i był tam człowiek, którego ręka prawa była uschła.


“Mɨrɨpan uya te'mai' pʉra tepuru imamin e'ma'tɨnin nʉ'san kɨ'ma'pʉ, mɨrɨpan kon uyee'pʉ tikin pa'ne. Wapiya iye'sa' ekama'po'pʉ iya, ‘Ɨ'rɨ kaisa rɨ te'mai' pʉra uyepuru imamin arɨ'pʉ auya nai?’ ta'pʉ iya ipɨ'. 	 Zawoławszy tedy do siebie każdego z dłużników pana swego rzekł pierwszemu: Wieleś winien panu memu?


Enna'po serɨ, tase'na ukʉipʉnʉ pɨ'; Papai, e'makoimasa' man Papa winɨkʉi' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨwinɨkʉi' nɨrɨ. 	 Wstawszy tedy, pójdę do ojca mego i rzekę mu: Ojcze! zgrzeszyłem przeciwko niebu i przed tobą.


Pari'si amʉ' uya eta'pʉ Sises uya tu'ke kuru tʉpoitorʉ ton eporo mɨrɨ awonsi'kɨ to' pa'taisimapɨtʉ iya Isaan entai kuru tawon. 	 A gdy poznał Pan, iż usłyszeli Faryzeuszowie, że Jezus więcej uczniów czynił i chrzcił niżeli Jan,


Tanporo ka'pon amʉ' mɨrɨ yawon kon aiko ton mɨrɨ awonsi'kɨ eke ton nɨ uya apurɨ'pʉ. “Pʉse rɨ ka'pon esi Papa meruntɨrʉ yau,” ta'pʉ to' uya. Eke kuru tukai' ka'pon amʉ' uya esakʉ'pʉ. 	 Na którego się oglądali wszyscy od najmniejszego aż do największego, mówiąc: Tenci jest ona moc Boża wielka.


Uyapurɨpɨ'to' pe urepa'pʉ auya na'ne' ke to' repasa' uya, to' e'to' pe tikin nɨ, tikin nɨ e'nɨ na'ne' kasa rɨ marɨ: 	 A ja tę chwałę, którąś mi dał, dałem im, aby byli jedno, jako my jedno jesteśmy;


“Mɨrɨ yau warawo' mʉre man, 5 kaisa rɨ pʉreti mɨrɨ awonsi'kɨ asa'ron kon aiko ton moro' amʉ' esi ipiyau. Mɨrɨ e'tane ɨ'rɨ pʉ'kʉ pona itɨ tu'kan kon ewekʉ pɨ'?” ta'pʉ iya. 	 Jest tu jedno pacholę, co ma pięcioro chleba jęczmiennego i dwie rybki; ale cóż to jest na tak wielu?


Pori' pe te'ton kon kamoro ɨsɨ pe te'san i'nɨ'pankanin nan, apʉne pʉra Papa munkɨ amʉ' pe to' e'to' oton. 	 Błogosławieni pokój czyniący; albowiem oni synami Bożymi nazwani będą.


Main awɨron pe tʉkonekasan pe pʉra ɨwesi kon yau (tʉron kon koneka koro'tau main awɨron pe), pʉrau pe rɨ nin ɨwesi kon mɨrɨ, i'nairon kon imunkɨ pe ɨwesi kon pen nɨ. 	 A jeźli jesteście bez karania, którego wszyscy są uczestnikami, tedy jesteście bękartami, a nie synami.


Mɨrɨpan nin si uko'mansa' 84 kaisa rɨ wʉipiya tʉtaan'pʉ uma'ta'pʉ pata'pʉ yau. Tʉutɨsen pen nɨ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' tapai, wʉi kaisa rɨ tʉwɨpʉremasen Papa pɨ', useruman pɨ' tenta'nai' pʉra te'sen. 	 A ta była wdową, około ośmdziesiąt i czterech lat; która nie wychodziła z kościoła, w postach i w modlitwach służąc Bogu w nocy i we dnie.


tikin nan Papa, tanporon kon kʉipʉnʉ, tanporon entaino, tanporon poron nɨ mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon yawon nɨ. 	 Jeden Bóg i Ojciec wszystkich, który jest nade wszystko i po wszystkich, i we wszystkich was.


Mɨrɨ pɨ' si, tʉuseta'kai' pʉra e'tɨ', utonpa ton, Itepuru uyepʉ pʉ'kʉ pona rɨ. Apʉne temaina'tɨsen entɨ': tenuri'sen non uya epe'kena' kiyari epetanʉkʉ enupɨkɨrɨ, tʉuseta'kai' pʉra te'sen tuna e'sara'tɨ mɨrɨ awonsi'kɨ tuna iu'matʉ yawon enupɨkɨrɨ. 	 Przetoż, bracia! bądźcie cierpliwymi aż do przyjścia Pańskiego. Oto, oracz oczekuje drogiego pożytku ziemi, cierpliwie go oczekując, ażby otrzymał deszcz ranny i wieczorny.


“Mɨrɨ a'tai, Itepuru uya ta'pʉ upɨ', ‘Enta, ɨyennoko uya ɨnnɨ Esuwerʉ amʉ' pen koro'ta',’ ta'pʉ iya,” ta'pʉ Paarʉ uya to' pɨ'. 	 I rzekł do mnie: Idźże, boć ja cię do pogan daleko poślę.


Ka'pon amʉ' uya Sises eposa' a'tai parau ku'pɨri ratoi po, ta'pʉ to' uya ipɨ', “Rapai, ɨ'rɨ a'tai serɨ ya' ɨuyee'pʉ?” ta'pʉ to' uya. 	 A znalazłszy go za morzem, rzekli mu: Mistrzu! kiedyś tu przybył?


Papai, serɨ pe uyapurɨpɨ'kɨ upiyau ɨwesi ke rɨ, pena ɨpokon pe esi a'tai uyapurɨpɨ'taine' kasa non ekoneka wapiya. 	 A teraz uwielbij mię ty, Ojcze! u siebie samego tą chwałą, którąm miał u ciebie, pierwej, niżeli świat był.


Mɨrɨ pɨ', usoisaai amʉ' uya rɨ nin ari'po'pɨ'to' pe ta uya, mɨrɨ awonsi'kɨ inonkato' pe uya rɨ nin,” ta'pʉ Paire' uya. [ 	 Przetoż skarawszy wypuszczę go.


Mɨrɨpan kon pɨ' panton ekama'pʉ iya, “Ka'pon uya kʉre' itese' si'na' pe te'sen kiyari ye' patama'pʉ tʉmainarʉ yau, mɨrɨpan tʉrʉ'pʉ iya umɨ pɨ' te'san ena'. Mɨrɨpan utɨ'pʉ tʉron nɨ pata ya' ɨko'manse'na inke rɨ. 	 I począł do ludu mówić to podobieństwo: Człowiek niektóry nasadził winnicę, i najął ją winiarzom, i odjechał precz na czas niemały.


Non pon kon pe rɨ marɨ ɨwesi kon. Apʉne pʉra moro rɨ ɨkɨntan mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsipɨ' e'nɨ esi pɨ' ɨ'koro'tau'nokon, non pon kon pe pʉra pe' me'atʉu? Ka'pon amʉ' Papa pʉnon kon e'to' kasa pʉra pe' me'atʉu? 	 I choćbym wynałożył na żywność ubogich wszystkę majętność moję, i choćbym wydał ciało moje, abym był spalony, a miłości bym nie miał, nic mi to nie pomoże.


Tɨwɨ Kʉrai Maimu nʉko'mamʉi ayau'nokon eke pe kuru, tʉron kon enupa mɨrɨ awonsi'kɨ panama auya'nokon koro'tau tanporo tʉpu'ketʉ ke, mɨrɨ awonsi'kɨ eren ton pɨ' ɨserenkai'ma, ɨpʉreman eremu mɨrɨ awonsi'kɨ a'kwarʉ eremu ton tenki tai'ma ɨyewan kon yau Papa pɨ'. 	 Słowo Chrystusowe niechaj mieszka w was obficie ze wszelką mądrością, nauczając i napominając samych siebie przez psalmy i hymny, i pieśni duchowne, wdzięcznie śpiewając w sercach waszych Panu.


Mɨrɨ rɨ esi'pʉ iyepiya'tɨ pe Papa piyau. 	 To było na początku u Boga.


Sises utɨ koro'tau Surusiran pona, Sameriya mɨrɨ awonsi'kɨ Kiyarari a'sanawɨrɨ, 	 I stało się, gdy szedł do Jeruzalemu, że szedł pośrodkiem Samaryi i Galilei.


Pi'ta enu ya' iyee'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ Sises pɨ', “Rapai, apʉne enkɨ. Pi' e' anpa'nʉkʉ'pʉ useketasa'!” ta'pʉ iya. 	 Tedy wspomniawszy Piotr, rzekł mu: Mistrzu! oto figowe drzewo, któreś przeklął, uschło.


Warawo' isepi'tɨsa' na'ne' esi'pʉ 40 kaisaron entaino rɨ iwʉipiyaai. 	 Bo onemu człowiekowi było więcej niż czterdzieści lat, nad którym się stał ten cud uzdrowienia.


Pari'si amʉ' uya ta'pʉ ipɨ', “Apʉne enkɨ, ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Main uya tʉku'sen pen Sapa' a'tai tasa' rʉ'pʉ kupʉ to' uya?” ta'pʉ. 	 Ale Faryzeuszowie mówili do niego: Oto czemu ci czynią w sabat, czego się nie godzi czynić?


Mɨrɨpan uya Pi'ta, Isens mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan arɨ'pʉ ta'kɨrɨ, mɨrɨpan usewankama ena'pʉ ika'nɨ' pʉra ipan pe rɨ. 	 I wziąwszy z sobą Piotra, i Jakóba, i Jana, począł się lękać, i bardzo tęsknić;


Mɨrɨ a'tai, 7 pan kon inserʉ amʉ' tonpa 7 kaisaron pʉsau amʉ' esa' pe iye'sa' rʉ'pʉ uyee'pʉ upiya', mɨrɨpan uya, “Ɨsi'kɨ, ɨpɨ' ekamato' pe uya eke tekumasen ekota'mato' eseru, kʉrɨ rɨ tu'kan tuna pʉro'po te'sen. 	 I przyszedł jeden z siedmiu Aniołów, którzy mieli siedm czasz, i rzekł do mnie, mówiąc mi: Chodź, okażę ci osądzenie onej wielkiej wszetecznicy, która siedzi nad wodami wielkiemi,


Ka'pon pe e'nɨto' yau ekama uya apʉne pʉra ɨ'sɨ'mʉra a'naino kon ɨyeseru kon yau ɨwesi kon pɨ'. Ɨpun kon pʉ'kʉ tʉpɨtʉ'pʉ auya'nokon kasa kuru ɨri poitorʉ pe, eke pe rɨ tepansen ɨri ena', mɨrɨ kasa si itʉtɨ' ipoken Papa enu yau poitorʉ pe e'nɨto' ya', wakʉ pe ɨwesi kon pa. 	 Po ludzku mówię dla mdłości ciała waszego. Albowiem jakoście stawiali członki wasze na służbę nieczystości i nieprawości ku czynieniu nieprawości: tak teraz stawiajcie członki wasze na służbę sprawiedliwości ku poświęceniu.


Mɨrɨ a'tai, Makoi uya Sises arɨ'pʉ wakʉ eke pata pona, mɨrɨpan uya Papa ena' Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ka'tawon inakapu putu po iye'mʉ'sa'kato' pe ikupʉ'pʉ. 	 Tedy go wziął dyjabeł do miasta świętego, i postawił go na ganku kościelnym,


Mɨrɨ wenai, “Papa uya anʉmʉ'pʉ ipokenan tukai',” tasa' iya. 	 Przetoż przyczytano mu to za sprawiedliwość.


Pi'ta ereutasa' esi'pʉ Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru iwʉ' pʉrorooi po, mɨrɨpan piya' to' poitorʉ, uri'san uyee'pʉ. “Ɨmɨrɨ sa'ne kʉrɨ rɨ ko Sises, Kiyarari pon a'kɨron nʉ'pʉ,” ta'pʉ iya. 	 Ale Piotr siedział przed domem na podwórzu. Tedy przystąpiła do niego jedna dziewka, mówiąc: I tyś był z tym Jezusem Galilejskim.


Epuru ton, ayapiyo' kon amʉ' irepatɨ' ipokena' ke mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ ke, apʉne pʉra i'tu auya'nokon ɨyepuru kon kanan esi Epʉn po. 	 Panowie! Sprawiedliwie i słusznie się z sługami obchodźcie, wiedząc, iż i wy Pana macie w niebiesiech.


Ka'pon amʉ' uya iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'ka'pʉ ta iya eta a'tai, isapema pe to' uta'kɨrɨ'pʉ, e'tane tʉron kon uya, “Serɨ ekareei parɨ ɨnetapai ina man,” ta'pʉ. 	 A usłyszawszy o zmartwychwstaniu jedni się naśmiewali, a drudzy mówili: Będziemy cię znowu o tem słuchać.


Tɨwɨ to' enu newarumamʉi to' uya ene namai', mɨrɨ awonsi'kɨ to' a'poi nʉse'mei tɨwɨro' pe rɨ,” ta. 	 Niech zaćmione będą oczy ich, aby nie widzieli, a grzbietu ich zawsze nachylaj.


Ka'pon imamin ma'tanʉ'sa' auya yau, ɨnʉ' uya rɨ ɨrepa ɨimamin ke kupʉ auya? 	 A jeźliście w cudzem wiernymi nie byli, któż wam da, co waszego jest?


Mɨrɨ tʉpo, Sises utɨ'pʉ, mɨrɨpan uya pʉrata amʉranʉ'nin kopʉna iwano' pe ene'pʉ, Ripai itese'. Iyereutasa' esi'pʉ pʉrata amʉranʉ'to' iwʉ' tau. “Uya'kɨrɨ utɨnpai,” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. 	 A potem wyszedł i ujrzał celnika, imieniem Lewiego, siedzącego na cle, i rzekł mu: Pójdź za mną.


Mɨrɨ a'tai, Paarʉ uya rɨ tʉrepa pʉrata ke tukai' iye'kupʉ'pʉ. Mɨrɨ pɨ' nin si, ikɨ'mapɨtʉ'pʉ iya, mɨrɨ awonsi'kɨ auro'kapɨtʉ'pʉ iya. 	 A przy tem spodziewał się, że mu Paweł miał dać pieniądze, żeby go wypuścił; dlatego też tem częściej go wzywając do siebie, rozmawiał z nim.


“‘Ɨri Kuru Nuirapanin Uma'tan Emapu'tɨnin’ e'soto'kasa' ene auya'nokon a'tai, tʉpata'se' pen nɨ yau—tɨwɨ serɨ ennin nʉto'ka'nʉkʉi—tɨwɨ kamoro Isutiya po na'ne' nan nainʉmʉi wʉ' ton pona'ne. 	 Gdy tedy ujrzycie onę obrzydliwość spustoszenia, opowiedzianą od Danijela proroka, stojącą, gdzie stać nie miała, (kto czyta, niechaj uważa,)tedy ci, którzy będą w Judzkiej ziemi, niech uciekają na góry.


mɨrɨpan kon ene'pʉ iya, pʉrata ke to' uya tʉrepa tukai'. 	 Tedy on z pilnością patrzał na nie, spodziewając się co wziąć od nich.


Apurɨto' winɨ Isi' nɨmɨ'pʉ iya, kin sakorooi pɨ' te'namai' pʉra; sa'man annau rɨ apʉne pʉra tʉusensen pen ensa' tʉuya pɨ'. 	 Wiarą opuścił Egipt, nie bojąc się gniewu królewskiego; bo jakoby widział niewidzialnego, mężnie sobie poczynał.


Entantɨ' tʉku'sen ya'. Mɨrɨ ya' nin utɨ pʉra man, apʉne pʉra uweyu pe kuru te'sen e'seposa' pʉra iyesi pɨ',” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Idźcież wy na to święto, jać jeszcze nie pójdę na to święto; bo mój czas jeszcze się nie wypełnił.


Kamo apa'nʉ'nin nan kon pona ɨpʉrematɨ', ɨri pe ɨku'nin nan kon pona ɨpʉrematɨ'. 	 Błogosławcie tym, którzy was przeklinają; módlcie się za tymi, którzy wam złość wyrządzają.


Sises ekota'ma'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ iyerikʉ'pʉ tʉpo kurusu' po, to' piya' isenpoikapɨtʉ'pʉ inke ite'kwa rɨ, to' uya te'mʉ'sa'kasa' apurɨto' pe. Inke rɨ to' piya' isenpoikapɨtʉ'pʉ 40 kaisa rɨ wʉi ton u'matʉ koro'tau terikʉ tʉpo te'mʉ'sa'kasa' a'tai, mɨrɨpan usaurokʉ'pʉ Papa e'to' esa' wannɨ pe pɨ'. 	 Którym też samego siebie po męce swojej żywym stawił w wielu niewątpliwych dowodach, przez czterdzieści dni ukazując się im i mówiąc o królestwie Bożem.


Mɨrɨpan mo'ka'pʉ iya, iwontɨ'pʉ iya epe'kena' pon renen tato' atʉ ke. Mɨrɨpan tʉrʉ'pʉ iya emenna' pe tɨ' akasa' uruwai' pe ya'. 	 I zdjąwszy je, obwinął je prześcieradłem a położył je w grobie w opoce wykowanym, w którym jeszcze nikt nigdy nie był położony.


“Ɨtonpa pe' Resipe' mi'tuyan tʉumu'tasen pen nɨ tato' ipɨ' e'tane, 6 kaisa rɨ kapʉi mono' pe iyesi mɨrɨ, no'sami'si pe kuru iye'tane, 	 A oto Elżbieta, pokrewna twoja, i ona poczęła syna w starości swojej, a ten miesiąc jest szósty onej, którą nazywano niepłodną.


Wakʉ pe te'sen Iya'kwarʉ poro ekamasa' rʉ'pʉ meruntɨ ke Papa Mu pe iye'mʉ'sa'ka winɨ iyerikʉ'pʉ apai: Sises Kʉrai si uyepuru kon. 	 A pokazał się Synem Bożym możnie, według Ducha poświęcenia, przez zmartwychwstanie, to jest o Jezusie Chrystusie, Panu naszym.


Ɨsɨ pe rɨ iyesi Papa nurɨnan ena' uta'mo'kan. 	 Strasznać rzecz jest wpaść w ręce Boga żywego.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Ka'pon, Papa winon esi Sapa' Epuru pe rɨ,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł im: Syn człowieczy jestci Panem i sabatu.


ta'pʉ iya to' pɨ', “Entantɨ', iyeri'sa' pen mɨrɨ; iye'nʉnsa' rɨ nin mɨrɨ,” ta'pʉ iya. E'tane to' uta'kɨrɨ'pʉ ipɨ'. 	 Rzekł im: Ustąpcie; albowiem dzieweczka nie umarła, ale śpi. I naśmiewali się z niego.


Mɨrɨ tʉpo, kin Akʉri'pa uya ta'pʉ Paarʉ pɨ', “Ɨmɨrɨ pe ausaurokʉ pa ɨku'sa' man,” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai, Paarʉ uya temiyatʉ anʉmʉ'pʉ tʉusauro'to' pe. Mɨrɨ a'tai tʉmɨrɨ pe usauro'nɨ pɨ' iye'sara'tɨ'pʉ. 	 Zatem Agrypa rzekł do Pawła: Pozwala ci się, abyś mówił sam od siebie. Tedy Paweł wyciągnąwszy rękę, taką sprawę dał:


Iyereuta'pʉ to' pokon pe enta'nase'na, mɨrɨpan uya tenki ta pe Papa pɨ' pʉreti anʉmʉ'pʉ, i'kwɨtʉ'pʉ iya, mɨrɨpan tʉrʉ'pʉ iya to' ena'. Mɨrɨ a'tai, Papa uya to' enu a'koka'pʉ, mɨrɨpan to'ka'nʉkʉ'pʉ to' uya, mɨrɨpan kon enu apai'ka'pʉ iya. 	 I stało się, gdy on siedział z nimi za stołem, wziąwszy chleb, błogosławił, a łamiąc podawał im.


Ewarupɨ' tau mɨrɨ awonsi'kɨ wʉi nai rɨ usarɨn pɨ' iyesi'pʉ uruwai' mɨrɨ awonsi'kɨ wʉ' poro'ne rɨ, ukɨ'pɨ'nʉnpɨ' nɨ pɨ' rɨ, tiwano' pe rɨ uta'tɨpɨ' nɨ pɨ' tɨ' ke. 	 A zawsze we dnie i w nocy na górach w grobach był, wołając i kamieniem się tłukąc.


Paire' epa'ka'pʉ to' piya', “Ɨ'rɨ waraino ke eseru'tɨ auya'nokon?” tase'na. 	 Tedy wyszedł do nich Piłat, i rzekł: Jakąż skargę przynosicie przeciwko człowiekowi temu?


Ite' tikʉkenan nʉ'ta' ita'po'sa' na'ne' mɨrɨ kamoro etanin nan, e'tane to' uko'mamʉ koro'tau, non eseru uya to' anpokʉma tʉuko'mamʉ kon yau tu'kan pɨ' rɨ to' usenuminka, imaminke' pe te'to' kon pɨ' rɨ, wakʉ pe tʉuko'manto' kon pɨ' rɨ. Mɨrɨpan kon akʉ'pʉ pʉra iyesi. 	 A które padło między ciernie, ci są, którzy słuchają słowa: ale odszedłszy, od pieczołowania i bogactw, i rozkoszy żywota bywają zaduszeni, i nie przynoszą pożytku.


Apʉne si entɨ', ɨiwʉ' kon e'nonkasa' ɨyena'nokon yawon pʉra. Ekama uya ɨpɨ'nokon, uyento' auya'nokon oton pen nɨ kanan serɨ enta', ‘Pori' pe rɨ kʉrɨ rɨ nʉye'ai'ne' Itepuru ese' yau esi,’ ta auya'nokon pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ Sises uya. 	 Otoż zostanie wam dom wasz pusty. A zaprawdęć wam powiadam, że mię nie ujrzycie, aż przyjdzie czas, gdy rzeczecie: Błogosławiony, który idzie w imieniu Pańskiem.


Mɨrɨ awonsi'kɨ main eta'pʉ uya Epʉn winɨpai. Eke tuna ena kasa iseta'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe korʉme e'tʉrʉnpɨtʉ kasa. Main uneta'pʉ useta'pʉ wai turunpanin nan uya tʉwaai kon, a'pu turunpa kasa. 	 I słyszałem głos z nieba, jako głos wielu wód, i jako głos gromu wielkiego; i słyszałem głos cytrystów grających na cytrach swoich.


Paire' uya mɨrɨ etasa' a'tai, mɨrɨ uya rɨ miyarɨ rɨ enari'pa'pʉ, 	 A gdy Piłat usłyszał te słowa, bardziej się uląkł.


I'nai rɨ kuru ekama uya, Papa uya entane, serɨ simenukayai'ne' esi kasi pe pen. 	 A co wam piszę, oto się przed Bogiem oświadczam, żeć nie kłamię.


Mɨrɨ a'tai, Iya'kwarʉ uya Sises arɨ'pʉ rɨmono' ta' Makoi uya i'tupɨ'to' pe. 	 Tedy Jezus zawiedziony jest na puszczę od Ducha, aby był kuszony od dyjabła.


“Mɨrɨ wenai, kin Akʉri'pa, uyenu uta'kwakasa' a'tai, unene'pʉ Epʉn winon maimu awɨrɨ esi'pʉ. 	 Przetoż, o królu Agrypo! nie byłem nieposłusznym temu niebieskiemu widzeniu.


Piri'kʉs, Ite'ma to'ka'nʉ'nin nʉ'pʉ uya Paarʉ ekama'popɨ'to' ereutanʉkʉ'pʉ. “Eke soisa amʉ' epuru uye'sa' a'tai, Raisayas itese', serɨ ɨko'tʉʉi konekato' pe uya nesii,” ta'pʉ iya. 	 A usłyszawszy to Feliks, odłożył sprawę ich, mówiąc: Gdy się o tej drodze dostateczniej wywiem, kiedy tu hetman Lizyjasz przyjedzie, rozeznam sprawy wasze.


Sises usentu'ma'pʉ ipɨ'. Temiyatʉ ɨnka'pʉ iya, mɨrɨpan uya a'pɨtʉ'pʉ. “Ɨnku'pai rɨ e'ai'. Wakʉ pe e'kɨ!” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 A tak Jezus użaliwszy się, wyciągnął rękę, a dotknął się go i rzekł mu: Chcę, bądź oczyszczony!


Anturu, Piri', Pa'taramiu, Ma'siu, Tamas, Isens Arʉ'piyas mu, Tatiyas, Saiman Usera' tukai' tesa'sen, 	 I Andrzeja, i Filipa, i Bartłomieja, i Mateusza, i Tomasza, i Jakóba, syna Alfeuszowego, i Tadeusza, i Szymona Kananejczyka;


mɨrɨpan kon utɨ'pʉ tʉron nɨ eke iwa pata ya'. 	 Albowiem Syn człowieczy nie przyszedł, zatracać dusz ludzkich, ale zachować. I szli do inszego miasteczka.


E'tane nin, soisa amʉ' tonpa uya apuruka'pʉ iteire' airɨ suparari ke, mɨrɨpan yai mʉn mɨrɨ awonsi'kɨ tuna e'kwamʉ'pʉ. 	 Lecz jeden z żołnierzy włócznią otworzył bok jego, a zarazem wyszła krew i woda.


Sises uya temiyatʉ ɨnka'pʉ, mɨrɨpan uya a'pɨtʉ'pʉ, “Ɨnku'pai rɨ e'ai'. Wakʉ pe e'kɨ,” ta'pʉ iya. Inke pʉra rɨ, iterekʉ usepi'tɨ'pʉ. 	 Tedy wyciągnąwszy Jezus rękę, dotknął się go, mówiąc: Chcę, bądź oczyszczony; i zaraz odszedł trąd od niego.


E'tane Ra' uya Satan nɨmɨ'pʉ tʉpo, apo' mɨrɨ awonsi'kɨ sorʉ'pa uyee'pʉ Epʉn poi mɨrɨ to' ma'tanʉ'se'na. 	 Ale dnia tego, gdy wyszedł Lot z Sodomy, spadł jako deszcz ogieó z siarką z nieba, i wytracił wszystkie.


Mɨrɨ kasa rɨken pen, e'tane epori'ma'nokon nɨ nɨrɨ ekota'ma'nokon yau, apʉne pʉra i'tu'nokon ekota'man nɨto' uya sa'man awɨrɨ iku'to' enpa'ka; 	 A nie tylko to, ale się też chlubimy z ucisków, wiedząc, iż ucisk cierpliwość sprawuje,


To' uya pata yau ɨkota'ma kon a'tai, tʉron nɨ pata ya' mapʉrʉntʉi'. I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, Esuwerʉ amʉ' pata ton awɨrɨ ɨutɨto' kon i'ma'kasa' auya'nokon pʉra iye'tane Ka'pon, Papa winon uye'to' oton,” ta'pʉ iya. 	 A gdy was prześladować będą w tem mieście, uciekajcie do drugiego; bo zaprawdę powiadam wam, że nie obejdziecie miast Izraelskich, aż przyjdzie Syn człowieczy.


Kʉrai awɨrɨ ɨyun kon pi'pɨ puturʉkasa' auya'nokon kasa ɨwesi kon mɨrɨ, ɨri ɨyeseru kon nonkasa' auya'nokon winɨ, ka'pon amʉ' emiyatʉ ke serɨ e'ku'sa' pen e'tane Kʉrai uya iku'sa', 	 W którym i obrzezani jesteście obrzezką nie ręką uczynioną, to jest, zewlekłszy ciało wszystkich grzechów ciała przez obrzezkę Chrystusową.


Ɨ'rɨ rɨ e'ku'tane, ɨiwano' kon pe rɨ iye'to' awɨrɨ Kʉrai ekareei yau e'tɨ'. Mɨrɨ a'tai, uyepʉ ɨyense'na'nokon, mɨrɨ pe pʉra eta uya rɨken ɨpɨ'nokon, urɨ pʉra rɨ iye'tane i'tu uya rɨ mɨrɨ, ɨye'soto'kasa' kon pana' pe tikin nɨ iya'kwarʉ tikin nan ka'pon pe itekare apurɨto' pɨ', 	 Tylko się tak sprawujcie, jako przystoi Ewangielii Chrystusowej, abym, lub przyjdę i oglądam was, lub nie przyjdę, słyszał o was, iż stoicie w jednym duchu, jednomyślnie bojując w wierze Ewangielii.


Urɨ uriya' tu'kan kon ka'pon amʉ' uya ɨyewaruma'tɨto' oton kon, e'tane kʉrɨ rɨ pana' pe ne'mʉ'sa'kayai'ne' iu'matʉ pona rɨ epika'tɨto' oton mɨrɨ. 	 A będziecie w nienawiści u wszystkich dla imienia mego; ale kto wytrwa aż do końca, ten będzie zbawion.


Nai esi sa'man pe pʉra iwa pʉse rɨ ipu'tɨka'sa' pɨ' tato'; ‘Amakooi pɨ' usentu'masa' man,’ ta, mɨrɨ pe pʉra, ‘Te'mʉ'sa'kai' ayapon tanʉnse enta,’ ta? 	 Cóż łatwiejszego jest, rzec powietrzem ruszonemu: Odpuszczone są tobie grzechy, czyli rzec: Wstań i weźmij łoże twoje, a chodź?


“Ɨ'rɨ pɨ', ‘Uyepuru, uyepuru,’ tukai' uyesa'pɨtʉ auya'nokon, ukayai'ne' kupʉi'ma pʉra rɨ? 	 Przeczże mię tedy zowiecie Panie, Panie! a nie czynicie tego, co mówię?


“Mɨrɨ wenai, warawo' uya tʉkʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉsan nɨnto' pe iyesi, mɨrɨpan ena tʉno'pʉ ya' tikin nɨ, mɨrɨpan kon ena tikin nɨ ipun,” tasa'. 	 Dlatego opuści człowiek ojca swego i matkę, i przyłączy się do żony swojej, i będą dwoje jednem ciałem.


Wakʉ pe kopʉna Piri'kʉs epoto' pe Paarʉ uya, itikʉn non ipo itɨto' ton kaware amʉ' mɨnepotʉi',” ta'pʉ soisa amʉ' epuru uya tʉpoitorʉ ton pɨ'. 	 Nagotować też bydlęta, aby wsadziwszy Pawła na nie, zdrowo go zaprowadzono do Feliksa starosty;


“Serɨ esi serɨ pu'kena' pe kuru usenuminkan i'se. 7 kaisa rɨ i'pai na'ne' esi 7 kaisaron wʉ' amʉ', uri'san ereutasa' na'ne' ipo. 	 Tuć jest rozum mający mądrość: Te siedm głów są siedm gór, na których ta niewiasta siedzi.


Sises eikʉ'pʉ iya, “‘Papa i'nʉnkakɨ tanporo ɨyewan pokon pe, aya'kwarʉ pokon pe, ɨmeruntɨrʉ pokon pe, ɨusenuminkato' pokon pe,’ mɨrɨ awonsi'kɨ, ‘Ɨtonpa nɨrɨ, mɨsi'nʉnkayai'ne' kasa,’ tasa' iya,” ta'pʉ iya. 	 A on odpowiadając rzekł: Będziesz miłował Pana, Boga twego, ze wszystkiego serca twego, i ze wszystkiej duszy twojej, i ze wszystkiej siły twojej, i ze wszystkiej myśli twojej; a bliźniego twego, jako samego siebie.


Mɨrɨ a'tai si, Sises uya Pi'ta pɨ', “Saiman, Saiman,” ta'pʉ, “apʉne uyetakɨ. Se'tan uya Papa ekama'posa' man ɨi'tupɨ'to' kon pe tʉuya, ka'pon uya ta'nasi eisika kasa, 	 I rzekł Pan: Szymonie, Szymonie! oto szatan wyprosił was, aby was odwiewał jako pszenicę,


Usewa'noman mɨrɨ awonsi'kɨ tepuru kon ɨneno'mapaino kon eta auya'nokon a'tai, kenari'nʉntʉu. Serɨ ton nɨ e'kupʉ mɨrɨ wapiya, e'tane inke pʉra pata weyu u'matʉ uyepʉ pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 A gdy usłyszycie o wojnach i rozruchach, nie lękajcie się; albowiem musi to być pierwej, aleć jeszcze nie tu jest koniec.


Serɨ ta'pʉ tʉuya tʉpo, tʉyu anʉmʉ'pʉ iya, tenki ta'pʉ iya Papa pɨ', mɨrɨpan pɨ' iyenta'na'pʉ tanporon kon enu airɨ. 	 A to rzekłszy i chleb wziąwszy, podziękował Bogu przed wszystkimi i złamawszy począł jeść.


Tanporon nɨ ka' po na'ne', non po na'ne', mɨrɨ awonsi'kɨ non nɨ nɨrɨ pʉra iyenato' oton, e'tane umaimu mɨrɨ tereutaton pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 Niebo i ziemia przeminą, ale słowa moje nie przeminą.


eke si use'man nɨto' tʉrawasomanin esi pɨ' Papa iwʉ' esa' pe, 	 I kapłana wielkiego nad domem Bożym;


Se pɨ' sa'ne ta uya: Tʉron nɨ uya, “Paarʉ a'kɨron nin urɨ;” tʉron nɨ, “A'poros a'kɨron nin urɨ;” tʉron nɨ, “Ke'pas a'kɨron nin urɨ;” tʉron nɨ nɨrɨ kanan, “Kʉrai a'kɨron nin urɨ,” ta pɨ'. 	 Albowiem jako niewiasta z męża jest, tak też mąż przez niewiastę; jednak wszystkie rzeczy są z Boga.


Umunkɨ amʉ' rʉ'kwɨ, itiwano' pe e'tinkaka'sa' kanan na'ne' nan, Kʉrai e'kapʉ ayau'nokon pʉ'kʉ pona, 	 Dziatki moje! (które znowu z boleścią rodzę, ażby Chrystus był wykształtowany w was),


Mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ si, tanporo eke pe iku'to' nesii Papa iwano' pe, ɨye'pi'po namai' ɨku'nin, ayaton a'kwa pe te'to' ya', tʉmakooikenan pe pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe rɨ pori' pokon pe. 	 A temu, który was może zachować od upadku i stawić przed oblicznością chwały swojej bez nagany z weselem,


Pika'tɨnin wannɨ uyeyaton kon piyapai uyewaruma'tɨnin kon enapai. 	 Iż im miał dać wybawienie od nieprzyjaciół naszych i z ręki wszystkich, którzy nas nienawidzili;


Miyarɨ ka'tɨ' Pirorokas, Isuriya, Nereyas mɨrɨ awonsi'kɨ iparusi, mɨrɨ awonsi'kɨ Orenpas mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo wakʉ ton to' piyau na'ne' nan. 	 Pozdrówcie Filologa i Juliję, Nerego i siostrę jego, i Olimpa, i wszystkich świętych, którzy są z nimi.


Sises mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton utɨ koro'tau, to' uyee'pʉ eke iwa pata ya'. Mɨrɨ pata yau, uri'san, Mata itese' uya Sises kɨ'ma'pʉ tiwʉ' ta'. 	 I stało się, gdy oni szli, że on wszedł do niektórego miasteczka, a niewiasta niektóra, imieniem Marta, przyjęła go do domu swego.


Tanporo kareta amʉ' pu'kena' ton nʉmenuka'pʉ ka'pon amʉ' auro'kanin pe ipɨ' uya serɨ ekamasa': Ɨnʉ' rɨ kʉrɨ Sises apurɨnin pe te'sen uya, tʉmakooi pɨ' usentu'man nɨto' eporo mɨrɨ itese' poro,” ta'pʉ iya. 	 Temu wszyscy prorocy świadectwo wydają, iż przez imię jego odpuszczenie grzechów weźmie każdy, co w niego wierzy.


To' kanan ekama'pokaa'pʉ iya, “Ɨnʉ' i'se ɨwesi kon?” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan kon uya, “Sises, Nasare' pon,” ta'pʉ. 	 Tedy ich zasię spytał: Kogo szukacie? A oni rzekli: Jezusa Nazareńskiego.


“Ɨ'rɨ pe ken si Sises, Kʉrai tato' ipɨ' kupʉ uya?” tukai' Paire' uya to' ekama'po'pʉ. Tanporon kon uya imaimu eikʉ'pʉ, “Kurusu' pona ipokapɨ'kɨ!” ta'pʉ to' uya. 	 Rzekł im Piłat: Cóż tedy uczynię z Jezusem, którego zowią Chrystusem? Rzekli mu wszyscy: Niech będzie ukrzyżowany.


Sises mɨrɨ pe pʉra ipoitorʉ ton ene tʉuya'nokon kasa pʉra, ka'pon amʉ' anpisin ton ekanwa'tɨpɨ'sa' kanau ton ya' utɨ'pʉ Ka'paneyan pona, iwarinpa pɨ'. 	 To gdy obaczył lud, iż tam nie było Jezusa, ani uczniów jego, wstąpili i oni w łodzie i przeprawili się do Kapernaum, szukając Jezusa;


Tʉwɨpʉremai' wakʉ kupʉ auya'nokon wenai ɨkota'manin kon pona e'tɨ', te'pa'nʉ'se pʉra e'tɨ'. 	 Dobrorzeczcie tym, którzy was prześladują; dobrorzeczcie, a nie przeklinajcie.


“Serɨ si ekamase'na ipoitorʉ enna'po'pʉ mɨrɨ tepuru pɨ'. Mɨrɨ pɨ' itepuru usakorota'pʉ ipan pe, mɨrɨpan uya tʉpoitorʉ apiyo'ma'pʉ, ‘Inke pʉra enta pata ya'ne, eke ton asanta tawɨrɨ'ne, aiko ton tawɨrɨ'ne entu'manin nan ine'ta, ipu'tɨka'sa' kon, tenku'na' nan mɨrɨ awonsi'kɨ wasesenpa' nan,’ ta'pʉ itepuru uya. 	 A wróciwszy się on sługa, oznajmił to panu swemu. Tedy się gospodarz rozgniewawszy, rzekł słudze swemu: Wynijdź prędko na ulice i na drogi miejskie, a ubogie i ułomne i chrome i ślepe wprowadź tu.


Mɨrɨ a'tai eke' e'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨpan usaurokʉ'pʉ. Mɨrɨpan tʉrʉ'pʉ iya isan ena'. 	 I usiadł on, który był umarł, i począł mówić; i oddał go matce jego.


Mɨrɨ yawon, uri'san, Esuwerʉ pe pʉra te'sen uyee'pʉ ɨkɨ'pɨ'nʉnpɨtʉi'ma Sises piya', “Uyepuru, kin Tepi' pa rʉ'pʉ, upɨ' ɨsentu'ma'! Makoi a'kwarʉ yen pe umʉre esi ekota'man pɨ' man ipan pe,” ta'pʉ iya. 	 A oto niewiasta Chananejska z onych granic wyszedłszy, wołała, mówiąc do niego: Zmiłuj się nade mną Panie, synu Dawidowy! córka moja ciężko bywa od dyjabła dręczona.


Tʉusakorotai' itepuru uya itʉrʉ'pʉ pʉresiman amʉ' ena' to' uya a'sito' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ ipanta'mapɨ'to' pe to' uya, tanporo tʉpʉrataai na'po iya pona rɨ. 	 A rozgniewawszy się pan jego, podał go katom, ażby oddał to wszystko, co mu był winien.


“Miyarɨ rɨ utɨ mɨrɨ epi'tɨi',” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. 	 I rzekł mu Jezus: Ja przyjdę i uzdrowię go.


Ene isakon use'netu'kato' pe wapiyaro' ene kasa ika'sa' ya' to' uya iku'sa' esi'pʉ tʉusauro'sen pe iye'to' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tapurɨpɨ'nin nan pen tʉ'kato' pe iya. 	 I dano jej, aby mogła dać ducha onemu obrazowi bestyi, żeby też mówił obraz tej bestyi i to sprawił, aby ci, którzy by się nie kłaniali obrazowi onej bestyi, byli pobici.


itʉsa' uneporonʉ kon ekamanin pe kamoro Papa iwano' pe te'san e'ma pona rɨ—eke pe tesi pɨ' tapurɨpɨ'to' pe. 	 Który jest zadatkiem dziedzictwa naszego na wykupienie nabytej własności, ku chwale sławy jego.


(Ɨri eseru ku'sa' tʉuya epe'pʉ ke Isutas uya non e'ma'pʉ, mɨrɨpan yau ita'mo'ka'pʉ, iye'toi'kwa'pʉ tʉwenu'pɨ takanʉ'se. 	 Tenci wprawdzie otrzymał rolę z zapłaty niesprawiedliwości, a powiesiwszy się, rozpukł się na poły i wypłynęły wszystkie wnętrzności jego.


Serɨ ton ta tʉpo, ta'pʉ iya to' pɨ', “Utonpa kon Ʉrasaras e'nʉmʉ, e'tane utɨ enpakase'na iye'nʉnto' apai,” ta'pʉ iya. 	 To powiedziawszy, potem rzekł do nich: Łazarz, przyjaciel nasz, śpi; ale idę, abym go ze snu obudził.


Papa uya Mosi' repa'pʉ ike Main ekama pɨ' ka'pon amʉ' nʉko'manyan pena si'kɨrɨ rɨ, Sapa' kaisa rɨ usenupan nɨto' iwʉ' tau pata kaisarɨ rɨ serɨ pʉ'kʉ pona rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Albowiem Mojżesz od dawnych wieków ma w każdym mieście te, którzy go opowiadają, gdyż go w bóżnicach na każdy sabat czytają.


“Piraterʉ'piya pon so'si inserʉʉi ena' imenuka': Se ka'kɨ ɨmunkɨ amʉ' pɨ' tukai': “Serɨ main esi wakʉ mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon winɨpaino, Tepi' iwano' ki esa', a'kokanin pe iyesi ɨnʉ' uya rɨ a'koro poken pʉra, mɨrɨ awonsi'kɨ a'konin pe iyesi ɨnʉ' uya ɨ'rɨ a'koka poken pʉra. 	 A Aniołowi zboru Filadelfskiego napisz: To mówi on Święty i Prawdziwy, który ma klucz Dawidowy, który otwiera, a nikt nie zawiera i zawiera, a nikt nie otwiera.


Saiman Pi'ta e'mʉ'sa'kasa' esi koro'tau a'non pɨ'. “Ipoitorʉ ton tonpa pen pe' ɨmɨrɨ?” ta'pʉ to' uya ipɨ'. I'tunin pe pʉra iye'kuu'pʉ, “Urɨ pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 A Szymon Piotr stał i grzał się. I rzekli do niego: Azażeś i ty nie jest z uczniów jego? A on się zaprzał, mówiąc: Nie jestem.


“Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨwɨpʉrema kon a'tai, wakʉ pe te'ku'san kasa ke'tʉu. Ɨpʉremapaino kon te'mʉ'sa'kai' Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau mɨrɨ awonsi'kɨ asanta ka'taporo rɨ, tento' kon pe ka'pon amʉ' uya. I'napairon nɨ ekama uya serɨ ɨpɨ'nokon, to' uya tepe'pʉ kon epoka'sa' rɨ mɨrɨ. 	 A gdy się modlisz, nie bądź jako obłudnicy; albowiem się oni radzi w bóżnicach i na rogach ulic stojąc, modlą, aby byli widziani od ludzi; zaprawdę powiadam wam, iż odbierają zapłatę swoję.


Mɨrɨ yau, pata kaisa rɨ to' usarɨ'pʉ. Surusiran pon kon enno'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ so'si epuru ton nʉkoneka'pʉ main Esuwerʉ amʉ' pen napurɨ ton pe iku'sa' ekama pɨ' to' esi'pʉ pata kaisa rɨ. 	 A gdy chodzili po miastach, podawali im ku chowaniu ustawy, które były postanowione od Apostołów i starszych, którzy byli w Jeruzalemie.


Ipoitorʉ pe enasa' man, Papa nʉtʉrʉ'pʉ unkupʉnʉ pe uyena' winɨ, ɨyena'nokon itʉto' pe uya imaimu tanporo iye'to' awɨrɨ— 	 Któregom się ja stał sługą według daru Bożego, który mi jest dany dla was, abym wypełnił słowo Boże,


Kopʉna Era' uya etasa' a'tai tanporo te'ku'sen, i'pai utaka'ma'pʉ, apʉne pʉra tʉron kon uya Sises esi Isaan e'mʉ'sa'kasa' pe terikʉ'pʉ apai ta pɨ', 	 I usłyszał Herod, Tetrarcha, o wszystkiem, co się działo od niego, i był wątpliwym dla tego, że niektórzy powiadali, iż Jan zmartwychwstał.


Mɨrɨ a'tai, to' kanan kɨ'makaa'pʉ to' uya. Ta'pʉ to' uya to' pɨ', “Serɨ tʉpo ɨnʉ' rɨ kʉsauro'katʉu, kʉsenupatʉu Sises ese' pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 A zawoławszy ich, zakazali im, aby koniecznie nie mówili, ani uczyli w imieniu Jezusowem.


“Wana' na mɨrɨ awonsi'kɨ ipo'tɨ kasa, mɨrɨ kasa si iye'to' oton pata weyu u'ma'sa' a'tai. 	 Jako tedy zbierają kąkol, a palą go ogniem, tak będzie przy dokonaniu świata tego.


Tɨwɨ tiwʉ' nakapu po te'sen kʉu'tɨnin mɨrɨ pe pʉra kʉsewonnin nɨ ɨutɨ ta' ɨ'rɨ rɨ mo'kai'. 	 A kto będzie na dachu, niech nie zstępuje do domu, ani wchodzi, aby co wziął z domu swego;


E'tane, Sameriya pon ka'pon uyee'pʉ iporo. Ensa' tʉuya a'tai, ipɨ' isentu'ma'pʉ. 	 Ale Samarytanin niektóry jadąc, przyjechał do niego, a ujrzawszy, użalił się go.


Kerasin amʉ' nono pona to' utɨ'pʉ, parau ku'pɨri ratoi pon kon. 	 Tedy się przeprawili za morze do krainy Gadareóczyków.


Mi'tuyatʉi'ne' kasa rɨ, apʉne pʉra takuru'ke esi pɨ' ɨmɨrɨ'nokon pɨ' kuru wapiya wakʉ itekare ekama'pʉ uya. 	 Bo wiecie, żem w słabości ciała wam z przodku Ewangieliję opowiadał.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', utonpa kon amʉ' eseru aimenkato' ereutanʉ'pai'nokon. E'tane ru'ku, ɨusenuminkato' kon ikonekatɨ' ɨtonpa kon e'pi'poto' ipona mɨrɨ pe pʉra iwa'kʉ'nin tʉrʉ auya'nokon namai' ite'ma ta'. 	 A tak już nie sądźmy jedni drugich; ale raczej to rozsądzajcie, abyście nie kładli obrażenia, ani dawali zgorszenia bratu.


Kamoro iwano' pe Papa uya wapiya i'tu'pʉ pena kanan to' koneka'pʉ iya Tʉmu kasa to' e'to' pe iwaraino kon pe, eke kuru iye'ka'sa' kon entaino pe wapiyaro' tʉmu pe tu'kan kon tonpa ton koro'tau. 	 Albowiem, które on przejrzał, te też przenaznaczył, aby byli przypodobani obrazowi Syna jego, żeby on był pierworodnym między wieloma braćmi,


Mʉre sanon nin si usewansiuka'pʉ mɨrɨ Simiyan usaurokʉ pɨ', ipɨ'. 	 A ojciec i matka jego dziwowali się temu, co powiadano o nim.


Piri' esi'pʉ Pe'saita winon, Anturu mɨrɨ awonsi'kɨ Pi'ta pata'se' winon pe. 	 A Filip był z Betsaidy, z miasta Andrzejowego i Piotrowego.


Isose' upakasa' uya nin si, Meri mari'ma'pʉ mɨrɨ, Itepuru inserʉʉi uya tauro'ka'pʉ awɨrɨ, mɨrɨpan uya arɨ'pʉ tiwʉ' ta', 	 Tedy Józef ocuciwszy się ze snu, uczynił, jako mu rozkazał Anioł Pański, i przyjął żonę swoję;


Ta'pʉ iya to' pɨ', “Ito'ka'nʉkʉ auya'nokon pʉra rɨ marɨ pe' iyesi?” ta'pʉ iya. 	 A on im rzekł: Jakoż tedy nie rozumiecie?


“Surusiran pona utɨ'nokon serɨ, Ka'pon, Papa winon eparankato' oton use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan ena', to' uya eno'mato' oton ima'tato' ya', 	 Oto wstępujemy do Jeruzalemu, Syn człowieczy będzie wydany przedniejszym kapłanom i nauczonym w Piśmie, i osądzą go na śmierć.


Mɨrɨ pɨ' si soisa amʉ' uyee'pʉ wapiyaro' pisi ton i'kwɨ'pɨ'se'na Sises pokon pe kurusu' pona ipokapɨ'sa' rʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ si isakon pisi ton. 	 Przyszli tedy żołnierze, a pierwszemu wprawdzie złamali golenie i drugiemu, który z nim był ukrzyżowany.


“Apʉne entɨ', Papa uya Epʉn mʉra'taai a'kokasa'! Sises e'mʉ'sa'kasa' esi Papa enwo'netʉ winɨ!” ta'pʉ Si'tipʉn uya. 	 I rzekł: Oto widzę niebiosa otworzone i Syna człowieczego stojącego po prawicy Bożej.


Asa'ron kon uri'sami'si amʉ' e'to' oton a'nai' e'pa pɨ'; tikin nɨ anʉnto' oton, isakon e'nɨnto' oton. 	 Dwie będą mleć z sobą; jedna wzięta będzie, a druga zostawiona.


Sises uya ta'pʉ, “Ekama uya ɨpɨ'nokon, pʉse rɨ, isakon pen, ekonekasa' Papa pokon pe enna'po'pʉ, apʉne pʉra mɨ pe te'ku'sen ena mɨrɨ se pe rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ se pe rɨ te'ku'sen ena mɨrɨ eke pe,” ta'pʉ iya. 	 Powiadam wam, żeć ten odszedł usprawiedliwionym do domu swego, więcej niżeli on: albowiem kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony.


Mɨrɨ entai kuru rɨ nin si Kʉrai mʉnʉ, aka'nero' pen Iya'kwarʉ awɨrɨ iye'tʉsa' rʉ'pʉ tiwano' pe tʉmaku'pɨ ke pʉra Papa ena', uya uyewan kon korʉka, unkupʉnʉ kon uyanin kon uma'tan nɨto' ya' apai, Papa nurɨnan apiyo' pe e'nɨto' pe! 	 Jakoż daleko więcej krew Chrystusowa, który przez Ducha wiecznego samego siebie ofiarował nienaganionym Bogu, oczyści sumienie wasze od uczynków martwych ku służeniu Bogu żywemu?


Sises nee'pʉ to' uya pata Korʉko'ta tato' ya', pu'pɨ ɨ'pʉ rʉ'pʉ pata ta e'kwa pe. 	 I przywiedli go na miejsce Golgota, co się wykłada: Miejsce trupich głów.


Kamoro pariki'si tau te'san pɨ' ɨusentu'mapɨtʉ'pʉ kon, ɨimamin kon nɨ mo'kasa' e'tane pori' pe rɨ ɨwesi'pʉ kon, apʉne pʉra i'tu auya'nokon ke wakʉ parɨ mɨrɨ awonsi'kɨ inke tʉuko'mansen ɨiwano' kon esi pɨ'. 	 Albowiemeście i z więzienia mego ze mną utrapieni byli i rozchwycenie majętności waszych przyjęliście z radością, wiedząc, że macie w sobie lepszą majętność w niebie, i trwającą.


Apo' to' po'tɨnin kɨrɨsin ekainʉnto' oton inke rɨ. Kamoro ene mɨrɨ awonsi'kɨ ipe ika'sa' apurɨpɨ'nin nʉ'san mɨrɨ awonsi'kɨ ima'kʉʉi menukanin nʉ'san umoronka'to' oton pen, ewarupɨ nau mɨrɨ awonsi'kɨ wʉi nai rɨ,” ta'pʉ iya. 	 A dym męki ich występuje na wieki wieków, i nie mają odpoczynku we dnie i w nocy, którzy się kłaniają bestyi i obrazowi jej, i jeźli kto bierze piętno imienia jej.


Mɨrɨ a'tai ko'mamʉ pe pata enaka'tane, kanau esi'pʉ parau ku'pɨri aporo' po. Mɨrɨ koro'tau, Sises esi'pʉ tikin sarɨ a'mun po. 	 A gdy był wieczór, była łódź w pośród morza, a on sam był na ziemi.


6 kaisa rɨ kapʉi Resipe' esi koro'tau mono' pe, inserʉ Kepʉrerʉ ennoko'pʉ Papa uya Kiyarari awon pata Nasare' itese' pona. 	 A w miesiącu szóstym posłany jest Anioł Gabryjel od Boga do miasta Galilejskiego, które zwano Nazaret,


I'tui'ma rɨ Papa usauro'sa' esi ipoken kamoro serɨ rupɨ ku'nin nan esi uma'tan nɨto' eponin nan pe tawon, serɨ ton kuru kupʉ to' uya, mɨrɨ awonsi'kɨ kamoro serɨ ku'nin nan pɨ' rɨ nɨrɨ wakʉ pe man ta to' uya. 	 Którzy poznawszy prawo Boże, iż ci, co takowe rzeczy czynią, godni są śmierci, nie tylko sami je czynią, ale też przestawają z tymi, co je czynią.


Sairas mɨrɨ awonsi'kɨ Temu'ti uye'sa' a'tai Paarʉ piya' Ma'sitoniya pata apai, Paarʉ uya tʉweyu ennoko'pʉ itekare rɨken ekama pɨ' Esuwerʉ amʉ' pɨ', Sises, kʉrɨ rɨ Kʉrai, tukai' enpoika'pʉ iya. 	 A gdy przyszli z Macedonii Sylas i Tymoteusz, ściśniony był w duchu Paweł, oświadczając Żydom, że Jezus jest Chrystusem.


Esuwerʉ amʉ' uya, “Ipan pe i'nʉnka iya!” ta'pʉ. 	 Tedy rzekli Żydowie: Wej! jakoć go miłował.


5 kaisaron kon ya' ɨyemari'mapɨ'sa' man, kʉrɨ rɨ kanan si ipiyau me'ai'ne' ataan'pʉ kuru pen nɨ kanan. I'napairɨ rɨ ɨusekamasa' mɨrɨ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Albowiemeś pięciu mężów miała, a teraz ten, którego masz, nie jest mężem twoim; toś prawdę powiedziała.


e'tane tanporon nɨ nonka'pʉ iya, i'naino ipoitorʉ pe e'nɨto' anʉmʉ'pʉ iya, ka'pon pe tekonekasa' pɨ'. 	 Ale wyniszczył samego siebie, przyjąwszy kształt niewolnika, stawszy się podobny ludziom;


Ɨisakon pe si ukupʉ auya yau, ereutanʉ'kɨ si urɨ ereutanʉkʉ auya pe rɨ. 	 Przetoż maszli mię za towarzysza, przyjmij go jako mię.


To' pana'pano e'to' oton ka' a'konin pe tuna uyepʉ namai' Papa Maimu ekama pɨ' to' esi koro'tau. To' meruntɨrʉ e'to' oton tuna ra'tɨnin pe mʉn pe, mɨrɨ awonsi'kɨ non pona ti'tui' pʉra rɨ paran ne'to' oton to' uya inke i'se te'to' kon awɨrɨ rɨ. 	 Ci moc mają zamykać niebo, aby deszcz nie padał za dni proroctwa ich; i mają moc nad wodami, aby je obrócili w krew, i uderzyć ziemię wszelką plagą, ilekroć by chcieli.


urɨ to' yau, ɨmɨrɨ nɨrɨ uyau. To' ekonekato' pe wakʉ pe tikin nan nɨ yau, uyenno'sa' auya tukai' orʉ pon kon uya i'tuto' pe, to' i'nʉnkasa' uya, ui'nʉnkasa' auya na'ne' kasa. 	 Ja w nich, a ty we mnie, aby byli doskonałymi w jedno, a iżby poznał świat, żeś ty mię posłał, a iżeś je umiłował, jakoś i mię umiłował.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Ɨri sɨ! Ɨri ton nɨ, apurɨnin nan pen nɨ serɨ a'taino kon! Ɨ'rɨ pʉ'kʉ pona ɨpiyau'nokon uko'mamʉ? Ɨ'rɨ pʉ'kʉ pona aya'kɨrɨ'nokon esi? Ɨmu ine'kɨ se ya',” ta'pʉ iya. 	 Tedy Jezus odpowiadając rzekł: O rodzaju niewierny i przewrotny! dokądże z wami będę, i dokądże was cierpieć będę? Przywiedź tu syna twego.


Pi'ta uye'sa' a'tai Antiyo' pona, ipɨrɨ'ka'pʉ uya itenpa tau, apʉne pʉra ipoken pʉra kuru rɨ iye'sa' pɨ'. 	 A gdy przyszedł Piotr do Antyjochii, sprzeciwiłem się mu w twarz; i był godzien nagany.


Mɨrɨpan pɨ' ipoitorʉ ton usekama'popɨtʉ'pʉ, “Ɨnʉ' uya rɨ pe' iti'kiyari nee'pʉ pe iyesi?” tukai'. 	 Mówili tedy uczniowie między sobą: Alboć mu kto przyniósł jeść?


To' e'sei'pɨ'to' ena'pʉ ɨsɨ pe, mɨrɨpan pɨ' eke soisa amʉ' epuru enari'nʉmʉ'pʉ Paarʉ rɨ na'kɨ karapɨtʉ to' uya ko tukai'. Mɨrɨpan uya soisa amʉ' apiyo'ma'pʉ Paarʉ enpa'kato' pe to' uya to' piyapai soisa amʉ' iwʉ' ta'. 	 A gdy się wszczął wielki rozruch, obawiając się hetman, aby Pawła między sobą nie rozszarpali, rozkazał iść żołnierzom na dół, a wydrzeć go z pośrodku ich i odwieść do obozu.


Paire' uya ene'pʉ ɨ'rɨ pe iku'to' iya awɨrɨ pʉra rɨ, e'tane ɨsɨ pe rɨ to' ena esi'pʉ. Tuna anʉmʉ'pʉ iya, mɨrɨpan isemiyakʉ'pʉ tu'kan kon rau esii'ma. “Tʉmakooi ke pʉra esi serɨ pʉse rɨ ka'pon mʉnʉ pɨ'. Ɨyenau'nokon nɨ iyesi mɨrɨ!” ta'pʉ iya. 	 A widząc Piłat, iż to nic nie pomagało, ale owszem się większy rozruch wszczynał, wziąwszy wodę, umył ręce przed ludem, mówiąc: Nie jestem ja winien krwi tego sprawiedliwego; wy ujrzycie.


Urupere usakorotasa' esi'pʉ uri'san pɨ', mɨrɨpan utɨ'pʉ ipayan ton panta'mase'na tanporo Papa Maimu apurɨnin nan mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe te'san i'napairon Sises nenpoika'pʉ awɨrɨ. 	 I rozgniewał się smok na niewiastę, i poszedł, aby walczył z drugimi z nasienia jej, którzy zachowują przykazania Boże i mają świadectwo Jezusa Chrystusa.


mɨrɨpan enna'po'pʉ tiwʉ' ta', mɨrɨpan uya Sises ekama'po'pʉ, “Nai winɨpai ɨuye'sa'?” tukai', e'tane Sises uya eikʉ'pʉ pen. 	 I wszedł zasię do ratusza i rzekł do Jezusa: Skądżeś ty jest? Lecz mu Jezus nie dał odpowiedzi.


Tanporon kon si utɨ'pʉ mɨrɨ tese' kon menukai' tʉtɨpiya kon pata'pʉ ya'. 	 I szli wszyscy, aby popisani byli, każdy do miasta swego.


Sises uya isa'ka'si mʉre eporo'pʉ, mɨrɨpan ereuta'pʉ ipo, iye'menukasa' itekare uya ta awɨrɨ rɨ, 	 A dostawszy Jezus oślęcia, wsiadł na nie, jako jest napisane:


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨri pe ɨusenuminkato' inonka' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨwɨpʉrema pa Itepuru pɨ'. Mɨrɨ a'tai, ɨpɨ' isentu'ma uya amakooi eno'mato' pe ikupʉ i'se ɨusenuminka'pʉ na'ne'. 	 Przetoż pokutuj z tej twojej złości, a proś Boga; ować snać będzie odpuszczony ten zamysł serca twego.


E'tane repan nɨto' ike esi ɨri ku'sa' Atan uya na'ne' warai pen nɨ. Apʉne pʉra tu'kan kon eri'sa' pe iyesi yau tikin nan ka'pon uya ɨri ku'sa' pɨ', mɨrɨ entai Papa uya wakʉ nonkasa' mɨrɨ awonsi'kɨ repan nɨto' tikin nan nɨ ka'pon, Sises Kʉrai uya wakʉ nonkasa' winɨ iye'sa', tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ' uya eposa' eke pe kuru rɨ! 	 Ale nie jako upadek, tak i dar z łaski; albowiem jeźli przez upadek jednego wiele ich pomarło, daleko więcej łaska Boża i dar z łaski onego jednego człowieka Jezusa Chrystusa na wiele ich opływała.


To' uya rɨ enpɨ'tane ka'pon e'mʉ'sa'ka'pʉ, tapon anʉmʉ'pʉ iya, mɨrɨpan utɨ'pʉ. Ipan pe rɨ to' usewansiuka'pʉ, mɨrɨpan kon uya Papa apurɨpɨtʉ'pʉ, “Serɨ waraino ensa' uya'nokon pʉra rɨ man!” tai'ma. 	 A on zarazem wstał, i wziąwszy łoże swoje, wyszedł przed wszystkimi, tak iż się wszyscy zdumiewali i chwalili Boga, mówiąc: Nigdyśmy nic takiego nie widzieli.


Mɨrɨ si i'se iye'to' winɨ, wakʉ pe nin si ekonekan nɨsa'nokon, Sises Kʉrai pun use'man nɨto' ike poro tikin nan parɨ rɨ. 	 Przez którą wolę jesteśmy poświęceni przez ofiarę ciała Jezusa Chrystusa raz uczynioną.


“Mʉre' esi'pʉ si'kɨrɨ rɨ tanporo serɨ ton awɨrɨ rɨ uko'mansa' man,” ta'pʉ iya. 	 A on rzekł: Tegom wszystkiego przestrzegał od młodości mojej.


Nai kasa ken tʉnapurɨnʉ kon pen nɨ esakʉi'no to'? Mɨrɨ awonsi'kɨ, nai kasa ken ɨ'rɨ rɨ tʉneta'pʉ kon ipɨ' pen nɨ apurɨi'no to'? Mɨrɨ awonsi'kɨ, nai kasa ken to' uya eta, ɨnʉ' uya rɨ itekare ekama tane pʉra rɨ to' pɨ'? 	 Jakoż tedy wzywać będą tego, w którego nie uwierzyli? a jako uwierzą w tego, o którym nie słyszeli? a jako usłyszą bez kaznodziei?


Wʉi kaisa rɨ to' amʉrapɨtʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉ'kʉ ta', tanporo tamʉrapɨ'se to' uta're'tɨpɨtʉ'pʉ tiwʉ' kon tau'ne pori' pe, amʉre' pe pʉra to' usekanpɨtʉ'pʉ. 	 A na każdy dzień trwając zgodnie w kościele i chleb łamiąc po domach, przyjmowali pokarm z radością i w prostocie serdecznej.


“Ɨnʉ' uya rɨ emenna' pon ke ipooi'pɨ pon a'si'tɨ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ. Mɨrɨ kasa iyesi yau, emenna' pon uya ipooi'pɨ pon karaka eke pe rɨ iteuta tʉku'se. 	 A żaden nie wprawuje łaty sukna nowego w szatę wiotchą, inaczej ona jego łata nowa ujmuje nieco od wiotchej szaty, i stawa się gorsze rozdarcie.


To' uya tʉweyu kon koneka'pʉ tʉron nɨ wʉi a'tai kanan etato' pe tʉuya'nokon, mɨrɨpan kon uyee'pʉ tu'ke parɨ Paarʉ pata'se' ya'. Awanakʉi' si'kɨrɨ iko'mamʉ pona rɨ, Papa e'to' esa' wannɨ pe enpoika pɨ' iyesi'pʉ to' pana ya', ɨ'rɨ tukai' mɨrɨ ya' ewon nɨto' esi tukai' nɨrɨ. Main, Mosi' winon apai mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon nɨ pu'kena' ton eseru apai'ne rɨ to' uya Sises apurɨto' pe ikupʉ i'se iyesi'pʉ. 	 A postanowiwszy mu dzień, przyszło ich do niego do gospody niemało, którym z doświadczeniem wykładał królestwo Boże, namawiając ich do tych rzeczy, które są o Jezusie, z zakonu Mojżeszowego i z proroków, od poranku aż do wieczora.


Ɨnʉ' uya nɨrɨ ken Papa nanʉmʉ'san pɨ' ɨri ton ta? Papa kʉrɨ rɨ anʉnnin ipokena' pe. 	 Któż będzie skarżył na wybrane Boże? Bóg jest, który usprawiedliwia.


Tiwarɨ rɨ tʉkurusukuui arɨi'ma itɨ'pʉ Pu'pɨ Ɨ'pʉ Rʉ'pʉ pata'se' ya' (Arami' pe Korʉko'ta tato' ya'). 	 A on niosąc krzyż swój, wyszedł na ono miejsce, które zwano trupich głów, a po żydowsku zowią je Golgota;


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, a'nai' ena'pɨ uta'mo'kasa' non pona eri'sa' pʉra iyesi yau, tikin nɨ rɨ iko'mamʉ mɨrɨ, e'tane iyeri'sa' yau, tu'ke rɨ nin itena'pɨ epamʉ mɨrɨ. 	 Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Jeźliby ziarno pszeniczne wpadłszy do ziemi, nie obumarło, ono samo zostaje; lecz jeźliby obumarło, wielki pożytek przynosi.


E'tane ipoitorʉ ton e'to' yau kanau esi'pʉ ɨnnɨ rɨ ite'pi piyapai. Eke pe rɨ sipa'sipa esi'pʉ kanau rɨ tʉwɨpɨ'se, apʉne pʉra a'setun uyee'pʉ ɨsɨ pe to' winɨkʉi'. 	 A łódź już w pośrodku morza będąc, miotana była od wałów; albowiem był wiatr przeciwny.


Serɨ ta tʉuya a'tai, tʉpokapɨtʉ'pʉ ɨ rʉ'pʉ enpoika'pʉ iya mɨrɨ to' ena'. 	 A to rzekłszy, pokazał im ręce i nogi.


Kaware mʉta ya' itewa pʉ'kʉ tʉsa' a'tai, umaimu kon awɨrɨ iye'to' pe, tanporo rɨ kaware ra'tɨ mɨrɨ. 	 Oto koniom wędzidła w gęby wprawujemy, aby nam powolne były i wszystkiem ciałem ich kierujemy.


Ka'pon e'tʉrawasoma a'tai, itepe'pʉ esi mɨrɨ irepato' ike tukai' iyesi pen nɨ e'tane iye'tʉrawasomasa' rʉ'pʉ ipɨ' pe iyesi. 	 A robiącemu zapłata nie bywa przyczytana podług łaski, ale podług długu;


Sises uya, “Ɨnʉ' uya apurɨ pʉra rɨ iyesi eke Papa tʉrawasooi i'tuto' ipɨkɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ a'kwarʉpɨ'nin nɨken e'kupʉ a'tai apurɨ auya'nokon,” ta'pʉ. 	 I rzekł do niego Jezus: Jeźli nie ujrzycie znamion i cudów, nie uwierzycie.


Tanporo wakʉ ton, “Miyarɨ,” tato' ennoko pɨ' man ɨyena'nokon, kamoro kuru Sisa iwʉ' tawon kon. 	 Pozdrawiają was wszyscy święci; ale osobliwie, którzy są z cesarskiego domu.


Kamoro iyenta'nasa' kon tu'kanoro esi'pʉ 4,000 kaisa rɨ, uri'sami'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ mʉre amʉ' pokon ti'tui' pʉra. 	 A było tych, którzy jedli, cztery tysiące mężów, oprócz niewiast i dziatek.


Mɨrɨ pata tʉnɨnse, Sises utɨ'pʉ Kiyarari ponsi'kɨ Taya mɨrɨ awonsi'kɨ Saitan itese' ton nono ya'ne. 	 A wyszedłszy Jezus stamtąd, ustąpił w strony Tyru i Sydonu.


Utɨn pɨ' rɨ to' esi koro'tau asanta tawɨrɨ, ka'pon uya ta'pʉ ipɨ', “Aya'kɨrɨ utɨ serɨ mʉtɨyai'ne' ya' rɨ,” ta'pʉ iya. 	 I stało się, gdy oni szli, że w drodze rzekł niektóry do niego: Pójdę za tobą, gdziekolwiek pójdziesz, Panie!


Mɨrɨpan kon uya esa'pɨtʉ'pʉ, “Miyarɨ, Esuwerʉ amʉ' kin!” ta'pʉ to' uya. 	 I poczęli go pozdrawiać, mówiąc: Bądź pozdrowiony, królu żydowski!


Mɨrɨpan uya ipɨrʉkato' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ inonkato' iya oton wakʉ pe te'ku'san pata'se' ya'. Mɨrɨ yau nin si, ipan pe ukaran nɨ pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉyɨ ton kɨtɨtɨi'ma pɨ' iye'to' oton,” ta'pʉ Sises uya. 	 I odłączy go, a część jego położy z obłudnikami; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.


Serɨ rɨken pe Sises uya Kena, Kiyarari airon ka'kʉranpa'pʉ, tuna koneka'pʉ tʉuya yau waain pe. Mɨrɨ yau, ka'pon, kin poitorʉ pe te'sen esi'pʉ, takuru'kenan imu Ka'paneyan po. 	 Tedy zasię przyszedł Jezus do Kany Galilejskiej, gdzie był uczynił z wody wino. A był niektóry dworzanin królewski w Kapernaum, którego syn chorował.


Mɨrɨ a'tai rɨ, iyekanwa'tɨ'pʉ kanau ya' to' piya'. Mɨrɨ a'tai rɨ, a'setun ereuta'pʉ, mɨrɨpan poitorʉ ton usewansiuka'pʉ, 	 I wstąpił do nich w łódź, i uciszył się wiatr; a oni się sami w sobie nader zdumiewali i dziwowali.


Ɨnʉ' uya rɨ ɨwɨnɨ yau ɨye'peta pɨ', iratoi rʉ'pʉ rɨ marɨ ira'tɨkɨ iwinɨkʉi'. Ɨnʉ' uya rɨ ɨpon kon pʉro'pon anʉmʉ pe iyesi yau, kʉsereutanʉ'tʉu iyo'non ɨpon anʉntane iya. 	 Temu, któryby cię uderzył w policzek, nastaw mu i drugiego: a temu, któryćby brał płaszcz, i sukni nie zabraniaj;


Serɨ kupʉ'pʉ iya, pena rɨ Papa nekama'pʉ pu'kena' yai uta'ku'tɨto' pe: “Panton yai ka'pon amʉ' auro'kato' uya oton, non ekoneka a'tai rɨ iye'so'nansa' rʉ'pʉ ekamato' uya oton,” tawon. 	 Aby się wypełniło, co powiedziano przez proroka mówiącego: Otworzę w podobieństwach usta moje, wypowiem skryte rzeczy od założenia świata.


E'mʉ'sa'katɨ'. Utɨnpai'nokon! Uyeparankanin si uye'ka'nɨ pɨ' man!” ta'pʉ iya. 	 Wstańcie, pójdźmy! oto który mię wydawa, blisko jest.


Ɨnʉ' rɨ i'napai rɨ imaimu anʉmʉ pɨ' na'ne', i'napai rɨ Papa esi tukai' ekama iya mɨrɨ. 	 Kto przyjmuje świadectwo jego, ten zapieczętował, że Bóg jest prawdziwy.


Mɨrɨ tʉpo, Sises uya kanan ta'pʉ to' pɨ', “I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; urɨ esi karimeru amʉ' mʉra'taai pe. 	 Rzekł im tedy zasię Jezus: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam, iżem ja jest drzwiami owiec.


Ɨpoitorʉ ton pɨ', ‘Enpa'katɨ',’ ta'pʉ uya e'tane, to' uya ikupʉ poken pʉra iyesi'pʉ,” ta'pʉ iya. 	 I prosiłem uczniów twoich, aby go wygnali; ale nie mogli.


Isaan Pa'tes e'pɨtʉ'pʉ Era' auro'ka pɨ', “Main awɨrɨ ɨwesi pe pʉra iyesi mɨrɨ ayakon no'pʉ anʉnsa' auya na'ne',” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 Bo Jan mówił Herodowi: Nie godzi się mieć żony brata twego.


Penaro' rʉ'pʉ a'sarutanʉ'nin eno'matɨ', emenna' iki'masa' pʉrowa pe ɨwesi kon pa a'sarutanʉ'nin a'kɨrɨ pʉra—me'atʉi'ne' pe kuru nin si, apʉne pʉra Kʉrai, urɨ'nokon iwano' To' Epoi Itɨ'pʉ iwano' karimeru mʉre, e'wɨsa' pɨ'. 	 Potem jest widziany od Jakóba, potem od wszystkich Apostołów.


Ɨnʉ' kʉrɨ A'poros? Ɨnʉ' kʉrɨ Paarʉ? Poitorʉ ton nɨ nin, kamoro poro apurɨnin nan pe ɨyenasa' kon—Itepuru uya to' poirɨ'ne to' tʉrawasoi'tɨpɨ'sa' awɨrɨ. 	 Nie czyni nic nieprzystojnego, nie szuka swoich rzeczy, nie jest porywcza do gniewu, nie myśli złego;


Tenku'nan pɨ' kanan tera'tɨi', “Ɨ'rɨ ta auya kʉrɨ ɨyenu a'kokanin nʉ'pʉ pɨ'?” ta'pʉ to' uya. “Pu'kena' pe iyesi!” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Rzekli tedy ślepemu po wtóre: Ty co mówisz o nim, ponieważ otworzył oczy twoje? A on rzekł: Prorok jest.


Isaan uya ta'pʉ anpisin ton ka'pon amʉ' pɨ' tʉpa'taisimato' kon pe iya tʉpiya' tʉuye'san pɨ', “Ɨmɨrɨ'nokon ɨsɨ ton ɨkʉi munkɨ ton! Ɨnʉ' uya apana'tɨsa' kon ayainʉmʉ kon pa nʉye'ai'ne' kota'man nɨto' piyapai? 	 Mówił tedy ludowi, który wychodził, aby był ochrzczony od niego: Rodzaju jaszczurczy! któż wam pokazał, żebyście uciekali przed przyszłym gniewem?


Tanporo 276 kaisa rɨ ina esi'pʉ kanau yau. 	 A było nas wszystkich dusz w okręcie dwieście siedmdziesiąt i sześć.


ekama'popɨ'se'na, “Ɨmɨrɨ pe' kʉrɨ rɨ tʉuye'ton ta'pʉ rʉ'pʉ ipɨ', tʉron nɨ rɨ katɨ uyepʉ enupɨkɨrɨ ina e'to' nai?” tukai'. 	 Rzekł mu: Tyżeś jest on, który ma przyjść, czyli inszego czekać mamy?


Ɨnto'ka'nʉ'pai esi ɨ'rɨ pɨ' Esuwerʉ amʉ' uya ɨri ku'sa' iya ta tukai'. Mɨrɨ pɨ', Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton ena' arɨ'pʉ uya to' uya ekama'popɨ'to' pe. 	 A chcąc wiedzieć przyczynę, dla której by nań skarżyli, wywiodłem go przed ich radę;


Esa' wannɨ ton epantakapɨ'sa' yau, tiwano' pe rɨ ɨsewa'nomai' to' uko'mamʉ pen nɨ mɨrɨ. 	 A jeźliże królestwo samo w sobie będzie rozdzielone, nie może się ostać ono królestwo.


Ɨ'rɨ rɨ ka'pon mʉta ya' nʉtɨyai'ne' uya wakʉ pe pʉra ka'pon kupʉ pen; e'tane ka'pon mʉta yai nepa'kayai'ne' uya kuru wakʉ pe pʉra ka'pon kupʉ,” ta'pʉ iya. 	 Nie to, co wchodzi w usta, pokala człowieka; ale co wychodzi z ust, to pokala człowieka.


Apurɨnin nan uya to' ennoko'pʉ. To' utɨ koro'tau Pini'siya, Sameriya yawɨrɨ, Sises apurɨnin nan auro'ka'pʉ to' uya, “Esuwerʉ amʉ' pen enasa' man Sises apurɨnin nan pe,” tukai'. Tanporon kon epori'ma'pʉ ipan pe eta tʉuya'nokon a'tai. 	 Oni tedy będąc odprowadzeni od zboru, szli przez Fenicyję i Samaryję, powiadając o nawróceniu poganów i uczynili wielką radość wszystkim braciom.


“Tʉpana ke te'sen, tɨwɨ Ita'kwarʉ uya so'si ton auro'kayai'ne' etai. 	 Kto ma uszy, niechaj słucha, co Duch mówi zborom.


Moineri'pɨ uya serɨ etasa' a'tai, pokoi pe rɨ esii'ma itɨ'pʉ, apʉne pʉra eke pe kuru itimamin esi'pʉ. 	 A gdy młodzieniec te słowa usłyszał, odszedł smutny; albowiem wiele miał majętności.


Mɨrɨpan tanporo mɨrɨ yau te'san ɨpʉrema'pʉ, “Ina epuru, tanporon kon usenuminkato' i'tu auya. Apʉne ekamakɨ nai kʉrɨ rupɨ anʉnsa' auya pʉsamoro asa'ron kon ka'pon amʉ' apai 	 A modląc się mówili: Ty Panie! który znasz serca wszystkich, okaż z tych dwóch jednego, któregoś obrał;


Mɨrɨ yau, ka'pon eporo'pʉ iya, Eniyas itese'. Te'kwe' poi iye'mʉ'sa'ka pʉra iyesi'pʉ, 8 kaisa rɨ wʉipiya ise'mesa' uko'mansa' esi'pʉ. 	 Tamże znalazł człowieka niektórego, imieniem Eneasz, od ośmiu lat na łożu leżącego, który był powietrzem ruszony.


Mereutanʉ'tɨi' Itepuru yau ipan pe, pori' pe esii'ma, ka'pon amʉ' kʉrɨ rɨ waraino kon mʉnamatʉi', 	 Przyjmijcież go tedy w Panu ze wszystkiem weselem; a takich w poczciwości miejcie;


Serɨ po'piyun masa' iya upona iku'sa' iya mɨrɨ upun koneka pe uwu'na'tɨ e'ma ta'. 	 Bo ona wylawszy tę maść na ciało moje, uczyniła to, gotując mię ku pogrzebowi.


5 kaisaron itekiino pʉreti anʉmʉ'pʉ iya, asa'ron kon moro' amʉ' rʉ'kwɨ nɨrɨ mɨrɨ esa' pe esii'ma, tenu tʉrʉ'pʉ iya ka'takʉi'. Tenki ta pe rɨ Papa pɨ' i'kwɨ'pɨtʉ'pʉ iya si. Mɨrɨpan uya itʉrʉ'pʉ tʉpoitorʉ ton ena' to' uya ekanto' pe. 	 A on wziąwszy onych pięć chlebów i one dwie ryby, wejrzawszy w niebo, błogosławił im, i łamał i dawał uczniom, aby kładli przed on lud.


Sises uya eikʉ'pʉ, “‘Papa i'nʉnkakɨ tanporo ɨyewan pokon pe, aya'kwarʉ pokon pe, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨusenuminkato' pokon pe.’ 	 A Jezus mu rzekł: Będziesz miłował Pana, Boga twego, ze wszystkiego serca twego, i ze wszystkiej duszy twojej i ze wszystkiej myśli twojej.


“Pu'kena' amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Mosi' nekama'pʉ Main eno'mai' uye'sa' tukai' kʉsi'tutʉu. Eno'mase'na uye'sa' pen e'tane a'ku'tɨi' ru'ku uye'sa'. 	 Nie mniemajcie, abym przyszedł rozwiązywać zakon albo proroki; nie przyszedłem rozwiązywać, ale wypełnić.


“Serɨ serɨ umʉnʉ, emenna' ekonekan nɨto' iwano', tu'kan kon iwano' pe iye'kwansa',” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 I rzekł im: To jest krew moja nowego testamentu, która się za wielu wylewa.


Apurɨto' winɨ ito'ka'nʉkʉ tanporo non ekoneka'pʉ Papa maimu ke, tensen pe na'ne' ekoneka'pʉ tensen pen apai. 	 Wiarą rozumiemy, iż świat jest sprawiony słowem Bożem, tak iż rzeczy, które widzimy, nie stały się z rzeczy widzialnych, ale z niczego.


Sises esi'pʉ wakʉ, ipokena' rɨ e'tane, ‘I'se pʉra ina man,’ ta'pʉ auya'nokon. Sises ɨnnonkapai Paire' esi'pʉ, e'tane ka'pon amʉ' wɨpɨ'nin nʉ'pʉ enna'pʉ auya'nokon inonkato' pe iya. 	 A wyście się onego świętego i sprawiedliwego zaparli, a prosiliście o mężobójcę, aby wam był darowany.


7 pe inserʉ amʉ' ku'nin uya wai, tʉronpi' turunpa'pʉ. Mɨrɨ yau, eke pe main useta'pʉ Epʉn po: “Serɨ non esa' pe Itepuru mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai esi weyu e'seposa' man, mɨrɨpan uko'manto' oton itesa' pe inke rɨ, inke rɨ,” tawon. 	 I zatrąbił Anioł siódmy i stały się głosy wielkie na niebie mówiące: Królestwa świata stały się królestwami Pana naszego i Chrystusa jego, i królować będzie na wieki wieków.


Ɨ'rɨ kaisa rɨ ken si ka'pon kota'mato' pe iyesi, Papa Mumu wasa'pɨ'nin ti'ta ke, sepan pe rɨ tʉkonekanin pe te'sen ekonekan nɨto' mʉnʉ ku'nin, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ nonkasa' Iya'kwarʉ uya sapemanin nʉ'pʉ tukai', mi'tuyatʉu? 	 Co się wam zda? Jakoż sroższego karania godzien jest ten, kto by Syna Bożego podeptał i krew przymierza, przez którą był poświęcony, za pospolitą miał, i Ducha łaski zelżył?


Pana' pe rɨ ɨyenkurunpa kon Uyepuru kon Sises Kʉrai uya mɨrɨ iu'matʉ pona rɨ, imakooi pʉra ɨwesi kon pa tʉweyu a'tai. 	 Bo mąż nie jest z niewiasty, ale niewiasta z męża.


ka'pon amʉ' Esuwerʉ pon kon. To' iwano' pe munkɨ wannɨ pe to' anʉnsa' esi; to' iwano' pe rɨ Papa a'kwarii esi, to' iwano' pe rɨ ekonekan nɨto' esi, to' iwano' pe rɨ main eporo esi, to' iwano' pe ɨpʉreman nɨto', use'man nɨto' iwʉ' tau Papa apurɨpɨ'to' esi mɨrɨ awonsi'kɨ ikupʉ uya tasa' rʉ'san esi, to' iwano' pe. 	 Którzy są Izraelczycy, których jest przysposobienie synowskie i chwała, i przymierza, i zakonu danie, i służba Boża, i obietnice;


Mɨrɨpan uya anpisin ka'pon amʉ' nɨmɨ'pʉ, mɨrɨpan utɨ'pʉ itau te'to' ɨutɨ ta'. Ipoitorʉ ton utɨ'pʉ iya'kɨrɨ, mɨrɨpan kon uya, “Apʉne, ɨ'rɨ ta e'kwa pe wana' umɨ yawon esi tukai' ekama',” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy rozpuściwszy on lud, przyszedł Jezus do domu; i przystąpili do niego uczniowie jego, mówiąc: Wyłóż nam podobieństwo o kąkolu onej roli.


to' pɨ' uko'man nɨto' ekareei ekama auya'nokon koro'tau. Mɨrɨ kupʉ auya'nokon yau, utapurɨto' esi mɨrɨ Kʉrai weyu a'tai, apʉne pʉra enpoika iya mɨrɨ utʉrawasooi, unkuu'pʉ e'sa' pʉra iyesi notʉn pe. 	 Zachowywując słowa żywota ku chlubie mojej w dzień Chrystusowy, żem darmo nie bieżał i darmo nie pracował.


Tu'kan kon ka'pon amʉ' uya tʉpon kon ta'nʉkʉ'pʉ asanta tawɨrɨ, tʉron kon uya mɨrɨ'tawon yʉi pantarʉ'pɨ'sa' ta'nʉ'tane asanta tawɨrɨ. 	 A wiele ich słali szaty swoje na drodze; drudzy zasię obcinali gałązki z drzew, i słali na drodze.


Ukayai'ne' rɨ ɨpɨ'nokon nɨ marɨ ta uya tanporon kon pɨ': ‘Tenu ke e'tɨ'!’” ta'pʉ iya. 	 A co wam mówię, wszystkimci mówię: Czujcie.


Mɨrɨpan kon a'kɨrɨ Sises utɨ'pʉ. Ɨnnɨ pʉra rɨ ɨutɨ piyapai iye'tane, soisa amʉ' epuru uya tʉtonpa ton ennoko'pʉ ipana'tɨse'na, “Uyepuru, katanpokʉmai, apʉne pʉra uiwʉ' ta' ɨuyepʉ pokena' pen nɨ urɨ. 	 A tak Jezus szedł z nimi. Ale gdy niedaleko był od domu, posłał do niego on setnik przyjacioły, mówiąc mu: Panie! nie zadawaj sobie pracy; bomci nie jest godzien, abyś wszedł pod dach mój.


“Tʉpana ke te'sen, tɨwɨ Ita'kwarʉ uya so'si ton auro'kayai'ne' etai,” ta'pʉ iya. 	 Kto ma uszy, niechaj słucha, co Duch mówi zborom.


“Eta'pʉ auya'nokon; ‘Ɨtonpa i'nʉnkakɨ, ɨyeyaton ewaruma'tɨi'ma.’ 	 Słyszeliście, iż rzeczono: Będziesz miłował bliźniego twego, a będziesz miał w nienawiści nieprzyjaciela twego;


Papa A'kwarʉ uya uko'man nɨto' tʉrʉ; se pe rɨ nin ka'pon meruntɨrʉ esi mɨrɨ. Main ton ayauro'kasa' uya 'nokon na'ne' ike esi, a'kwarʉ wannɨ mɨrɨ awonsi'kɨ uko'man nɨto' ku'nin. 	 Duchci jest, który ożywia, ciało nic nie pomaga; słowa, które ja wam mówię, duch są i żywot są.


Pu'kena' ton uya imenuka'pʉ Kʉrai kota'mato' oton, mɨrɨ tʉpo, iwɨto' oton, mɨrɨpan te'mʉ'sa'ka ton terikʉ'pʉ apai iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'ka tɨpiya pe Esuwerʉ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' pen nɨ nɨrɨ pika'tɨse'na to' weyu ekamai', tawon,” ta'pʉ iya. 	 To jest, iż Chrystus miał cierpieć, a będąc pierwszym z zmartwychwstania opowiadać miał światłość ludowi temu i poganom.


“Isa'pa pata po ɨpʉreman pɨ' esi'pʉ. Mɨrɨpan koro'tau, ka' apai eke kareku waraino a'kwa' kasa ewa'tɨsa' asakɨrɨ'nan si'na' ke itekun enne'pɨ'ne u'tɨ ene'pʉ uya upiya', Papa uya uyenu a'kwakasa' koro'tau. 	 Byłem w mieście Joppie, modląc się; i widziałem w zachwyceniu widzenie, naczynie niejakie zstępujące jako prześcieradło wielkie, za cztery rogi uwiązane, i spuszczone z nieba, i przyszło aż do mnie.


Apiyo' pe pʉra e'nɨto' pe Kʉrai uya mo'kan nɨsa' serɨ. Mɨrɨ pɨ', pana' pe e'soto'katɨ', ke'wari'sa'tɨka'tʉu kanan apiyo' pe e'nɨto' ya' te'mʉkanse. 	 Stójcie tedy w tej wolności, którą nas Chrystus wolnymi uczynił, a nie poddawajcie się znowu pod jarzmo niewoli.


e'tane ɨpʉremasa' man ɨpona, Saiman, anapurɨnʉ apai ɨyemo'ka namai'. Ɨyenna'posa' pe iyesi a'tai, ɨtonpa ton mʉmeruntɨtanʉkʉi' to' tauro'kai',” ta'pʉ iya. 	 Alem ja prosił za tobą, aby nie ustała wiara twoja; a ty niekiedy nawróciwszy się, utwierdzaj braci twoich.


Mɨrɨpan uya tʉyun pi'pɨ puturʉkato' eporo'pʉ ento' ipɨ' pe, Papa uya anʉnsa' ipokena' pe enpoikanin pe apurɨto' iya winɨ, itun pi'pɨ puturʉkasa' pe pʉra rɨ marɨ iyesi koro'tau. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', tanporon kon apurɨnin nan kʉipʉnʉ pe iyesi e'tane itun pi'pɨ iputurʉkasa' kon pen, anʉnsa' kon tato' pe to' pɨ'. 	 I przyjął znak obrzezki za pieczęć sprawiedliwości onej wiary, która była w nieobrzezce, na to, aby był ojcem wszystkich wierzących w nieobrzezce, aby i onym przyczytana była sprawiedliwość;


I'nai rɨ eta'pʉ auya'nokon mɨrɨpan pɨ' ɨusenupa'pʉ kon i'nairon Sises yau na'ne' awɨrɨ. 	 Jeźliście go tylko słuchali i o nim wyuczeni byli, jako jest (ta) prawda w Jezusie,


Mɨrɨ a'tai nin si, ta'pʉ iya mɨrɨ uri'san pɨ', “Amakooi ton pɨ' usentu'masa' man,” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 A on jej rzekł: Odpuszczone są tobie grzechy.


“Mɨrɨpan poitorʉ uye'sa' uya ta'pʉ ipɨ', ‘Uyapiyo'ma'pʉ auya siku'kapʉi, e'tane moro rɨ marɨ ɨutɨ man, iyarʉ pʉra,’ ta'pʉ iya. 	 I rzekł sługa: Panie! stało się, jakoś rozkazał, a jeszcze miejsce jest.


tai'ma to' pɨ', “Entantɨ' ɨyentau'nokon na'ne' eke iwa pata ya'. Mɨrɨ yau, inke pʉra rɨ isa'ka'si ewa'tɨsa' eporo auya'nokon mɨrɨ, imʉre ipiyau, mɨrɨpan kon teukai', to' mʉne'tʉi' upiya'. 	 Mówiąc im: Idźcie do miasteczka, które jest przeciwko wam, a zaraz znajdziecie oślicę uwiązaną i oślę z nią; odwiążcież je, a przywiedźcie do mnie.


“Papa uya Mosi' auro'ka'pʉ tukai' ina uya i'tu, e'tane nai winɨ kʉrɨ rɨ uye'sa' tukai' ina uya i'tu pʉra iyesi,” ta'pʉ to' uya. 	 My wiemy, że Bóg do Mojżesza mówił; lecz ten, skąd by był, nie wiemy.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨmɨrɨ'nokon nɨ nɨrɨ si esi kamoro Sises Kʉrai iwano' pe ikɨ'masa' kon koro'tau. 	 Między którymi jesteście i wy powołani od Jezusa Chrystusa.


Pata uko'mansa' a'tai, ipoitorʉ ton uyee'pʉ ipiya', mɨrɨpan kon uya, “Pata uko'manka'sa' kuru rɨ man, ɨnnon sa'ne serɨ pata ko,” ta'pʉ. 	 A gdy już czas mijał, przystąpiwszy do niego uczniowie jego, rzekli: To miejsce jest puste, a już czas mija.


Mɨrɨpan uya ta'pʉ Sises pɨ', “Sises, ɨyenu yau rʉ'kwɨ ukupʉi' kin pe ɨyenasa' a'tai,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł do Jezusa: Panie! pomnij na mnie, gdy przyjdziesz do królestwa twego.


Serɨ a'taino kon epuru ton uya ito'ka'nʉkʉ pen nɨ, to' uya ito'ka'nʉkʉ yau, to' a'kwa Epuru pokapɨtʉi'no pen kurusu' pona. 	 Albowiem jednemu przez Ducha bywa dana mowa mądrości, a drugiemu mowa umiejętności przez tegoż Ducha;


Reta esi'pʉ a'ko pe Isa'pa piyau. Sises poitorʉ rʉ'san uya Reta po Pi'ta esi tukai' etasa' a'tai, asa'ron kon ka'pon amʉ' ennoko'pʉ to' uya ipiya'. “Inke pʉra ɨsi'kɨ,” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 A iż Lidda była blisko Joppy, uczniowie usłyszawszy, że tam jest Piotr, posłali do niego dwóch mężów, prosząc go, aby się nie lenił przyjść do nich.


Apurɨto' si uye'sa' pɨ', main o'no pʉra e'nɨ'nokon serɨ. 	 Ale gdy przyszła wiara, już nie jesteśmy pod pedagogiem.


Mɨrɨ rɨ nin si e'tane, iye'menukasa' na'ne' kasa: “En nene'pʉ pen nɨ, pana neta'pʉ pen nɨ, usenuminkan nɨto' ipɨ' pen nɨ, Papa nʉkoneka'pʉ kamoro ti'nʉnkanin nan iwano' pe rɨ esi,” tasa' iya. 	 A drugiemu wiara w tymże Duchu, a drugiemu dar uzdrawiania w tymże Duchu, a drugiemu czynienie cudów, a drugiemu proroctwo, a drugiemu rozeznanie duchów.


Iraisa pɨ' Sises usaurokʉ a'tai, Isaan Pa'tes pɨ' isaurokʉ tukai' ipoitorʉ ton uya i'tu'pʉ. 	 Tedy zrozumieli uczniowie, że o Janie Chrzcicielu mówił do nich.


E'tane si Pari'si amʉ' epa'kasa' utɨ'pʉ, mɨrɨpan kon ekoneka'pʉ iwɨto' tʉuya'nokon pɨ'. 	 A wyszedłszy Faryzeuszowie, uczynili radę przeciwko niemu, jakoby go stracili.


“Makoi a'kwarʉ epa'kasa' a'tai ka'pon apai, itɨ mɨrɨ tʉ'kenan pata ya'. Tereutato' yau warinpa pɨ', mɨrɨpan eporo iya pʉra iyesi. 	 A gdy nieczysty duch od człowieka wychodzi, przechadza się po miejscach suchych, szukając odpocznienia, ale nie znajduje.


mɨrɨ awonsi'kɨ eyaton, wana' pɨnnin nʉ'pʉ esi Makoi. Kiyari akʉ'pʉsa' anʉmʉ esi non weyu u'ma'sa' a'taino, kiyari anʉnnin nan esi inserʉ amʉ'. 	 Nieprzyjaciel zasię, który go rozsiał, jestci dyjabeł, a żniwo jest dokonanie świata, a żeócy są Aniołowie.


Sises uya tu'ke rɨ tʉron nɨ ton nɨ nɨrɨ kupʉ'pʉ. Tanporo rɨ iye'menukasa' pe iyesi yau, si'tuyai', serɨ non po imenukapɨ'sa' kareta ton pata pʉra iyesi. 	 Jest też jeszcze i innych wiele rzeczy, które czynił Jezus; które gdyby miały być wszystkie z osobna spisane, tuszę, iż i sam świat nie mógłby ogarnąć ksiąg, które by napisane były. Amen.


Esuwerʉ amʉ' pen weyu pe te'ton to' ena' ɨyeseru enpoikanin pe, Esuwerʉ amʉ' apurɨto' ipɨkɨrɨ pe kanan,” ta'pʉ iya. 	 Światłość ku objawieniu poganom, a chwałę ludu twego Izraelskiego.


“Serɨ serɨ ekonekan nɨto' mʉnʉ, Papa uya ayapiyontɨsa' kon na'ne' iyawɨrɨ ɨwesi kon pa,” ta'pʉ iya. 	 Mówiąc: Tać jest krew przymierza, które wam Bóg przykazał.


Ita'mo'ka'pʉ non pona. Mɨrɨ a'tai, main eta'pʉ iya, “Saarʉ, Saarʉ, ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' ukota'ma auya?” tawon. 	 A padłszy na ziemię, usłyszał głos do siebie mówiący: Saulu! Saulu! przeczże mię prześladujesz?


E'tane kamoro tiwano' kon pe rɨ te'san mɨrɨ awonsi'kɨ i'nairon ana'sipai pʉra te'san mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pɨkɨrɨ te'san pɨ', moro isakorotasa' pɨ' ekota'man nɨto' esi mɨrɨ. 	 A zaś swarliwym i prawdzie nieposłusznym, lecz posłusznym niesprawiedliwości, odda zapalczywość i gniew;


Serɨ etasa' Sises uya a'tai, ta'pʉ iya ipɨ', “Tikin nan nɨken iyawɨrɨ ɨwe'to' e'ku'sa' man; tanporo ɨimamin pe na'ne' ikʉrʉpo'pomakɨ, mɨrɨpan itepe'pʉ tʉrʉ pa entu'manin nan ena', mɨrɨpan epe'pʉ pe wakʉ eporo pa Epʉn po. Mɨrɨ ku'sa' auya tʉpo, upɨkɨrɨ si ɨsi'kɨ,” ta'pʉ iya. 	 Co usłyszawszy Jezus, rzekł mu: Jednego ci jeszcze nie dostaje; wszystko, co masz, sprzedaj, a rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie; a przyszedłszy naśladuj mię.


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon nɨ Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton esi'pʉ kasi pe rɨ Sises eseru'tɨto' warinpa pɨ', iyeri'to' ya' itʉto' pe tʉuya'nokon. 	 Ale przedniejsi kapłani i starsi, i wszelka rada szukali fałszywego świadectwa przeciwko Jezusowi, aby go na śmierć wydali.


“Ina uya kanan si serɨ wakʉ kuru itekare ekama serɨ ɨpɨ'nokon. ‘Mɨrɨ kupʉ uya,’ ta'pʉ Papa uya utamokori kon pɨ' uta'ku'tɨsa' rʉ'pʉ 	 I my wam opowiadamy tę obietnicę, która się ojcom stała, iż ją Bóg wypełnił nam, dziatkom ich, wzbudziwszy Jezusa.


Ɨtonpa e'kʉuma pe iyesi yau ananɨ'pʉ pɨ', usi'nʉnkan nɨto' esi pen nɨ mɨrɨ ɨnkupʉnʉ yau. Ananɨ'pʉ ɨtonpa ma'tanʉ'nin Kʉrai uma'ta'pʉ iwenaino pe rʉ'pʉ. 	 Lecz jeźli dla pokarmu brat twój bywa zasmucony, już nie postępujesz według miłości; nie zatracaj pokarmem twoim tego, za którego Chrystus umarł.


“Serɨ si Papa A'kwarʉ uya tapiyo'mai', utɨ si serɨ Surusiran pona, ɨ'rɨ e'kupʉ upɨ' mɨrɨ yau tukai' i'tui'ma pʉra. 	 A oto teraz ja będąc związany duchem, idę do Jeruzalemu, nie wiedząc co tam na mię przyjść ma.


E'tane rɨ, kʉrɨ ka'pon te'tʉrawasomasen pen pona e'tane Papa apurɨnin ɨri ka'pon anʉnnin ipokena' tukai', apurɨto' iya uya ikupʉ Papa uya anʉnto' pe ipokena' tukai'. 	 Nie robiącemu zaś, lecz wierzącemu w tego, który usprawiedliwia niepobożnego, przyczytana bywa wiara jego za sprawiedliwość.


Mɨrɨ kasa rɨ, Reyapu, ekumanpɨ' te'sen pɨ' ipokena' e' ta'pʉ inkupʉ'pʉ wenai, ama'ai non ense'na itɨsa' kon apontɨsa' iya a'tai, mɨrɨpan kon ennoko'pʉ iya tʉron nɨ awɨrɨ pɨ' pen pe'? 	 Także też i Rachab, wszetecznica, izali nie z uczynków jest usprawiedliwiona, gdy przyjęła onych posłów i inszą drogą wypuściła?


Meruntɨ pe kuru esii'ma enno'sa' kon uya Itepuru Sises e'mʉ'sa'ka'pʉ terikʉ'pʉ apai ekama'pʉ, mɨrɨpan kon pona eke pe rɨ wakʉ nonkasa' tanporo to' pona. 	 A wielką mocą Apostołowie dawali świadectwo o zmartwychwstaniu Pana Jezusowem i była wielka łaska nad nimi wszystkimi.


“Ɨ'rɨ kupʉ uya i'se me'an ɨiwano' pe?” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. Tenku'nan ka'pon uya, “Rapai, ennin pe kanan e'pai e'ai',” ta'pʉ. 	 I odpowiadając Jezus, rzekł mu: Cóż chcesz, abym ci uczynił? A ślepy mu rzekł: Mistrzu! abym przejrzał.


Epori'mayai' apa'taisimasa' uya 'nokon pʉra iyesi pɨ', Kʉrispos mɨrɨ awonsi'kɨ Kayas rɨken, 	 Azaż was i samo przyrodzenie nie uczy, iż mężowi, gdyby włosy zapuszczał, jest mu ku zelżywości?


Ɨ'rɨ ken si tukai' Papa uya eikʉ'pʉ nai? “Uiwano' pe 7,000 kaisaron kon nonkasa' uya man iye'sekunkasa' kon pen Peyarʉ pɨ',” tukai'. 	 Ale cóż mu mówi Boska odpowiedź? Zostawiłem sobie siedm tysięcy mężów, którzy nie skłonili kolana Baalowi.


Iyakʉ'pʉsa' anʉmʉ weyu e'seposa' a'tai nin si, tʉpoitorʉ enno'kaa'pʉ iya umɨ tʉrʉ'pʉ tʉuya itena' ton piya' tʉrepato' pe to' uya tʉmainarʉ yawon ke, e'tane si kamoro uya ipanta'ma'pʉ, mɨrɨpan ennoko'pʉ to' uya itemiyatʉ arʉ pʉra rɨ. 	 A czasu swego posłał sługę do onych winiarzy, aby mu dali z pożytku onej winnicy; ale oni winiarze ubiwszy go, odesłali próżnego.


Mɨrɨpan e'tane, Saiman uya ta'pʉ Sises pɨ', “Uyepuru, ewarupɨ nau ina rɨ nʉsi'tui to' a'si i'se ipan pe, e'tane ina uya to' a'si pʉn nɨ. E'tane pʉra, tʉpunwerʉ kon tʉrʉ ina uya, amaimu awɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 A odpowiadając Szymon, rzekł mu: Mistrzu! przez całą noc robiąc, niceśmy nie pojmali, wszakże na słowo twoje zapuszczę sieć.


‘Papai, Epʉra'an, upɨ' ɨsentu'makɨ! Ʉrasaras enno'kɨ tuna ka' temiyatʉ tʉki'se uyesen amankai' iye'to' pe. Ɨsɨ yau e'ai' a'ne' yau,’ ta'pʉ iya nin si mɨrɨ. 	 Tedy bogacz zawoławszy, rzekł: Ojcze Abrahamie! zmiłuj się nade mną, a poślij Łazarza, aby omoczył koniec palca swego w wodzie, a ochłodził język mój, bo męki cierpię w tym płomieniu.


Tʉron kon uya, “Kʉrai pʉse rɨ,” ta'pʉ. Mɨrɨ e'tane tʉron kon uya, “Kʉrai uye'to' pʉra rɨ iyesi Kiyarari winɨpai. 	 A drudzy mówili: Ten jest Chrystus; ale niektórzy mówili: Azaż z Galilei przyjdzie Chrystus?


Mɨrɨpan a'si i'se to' esi'pʉ, mɨrɨ e'tane ɨnʉ' uya rɨ a'pɨ'pɨtʉ'pʉ pen nɨ, apʉne pʉra iweyu e'seposa' pʉra rɨ marɨ iyesi'pʉ. 	 I szukali, jakoby go pojmać; ale żaden nie ściągnął nań ręki; bo jeszcze nie przyszła godzina jego.


Mɨrɨ yau tesi kon tʉpo, tekonekai' ina utɨ'pʉ Surusiran pona. 	 A po onych dniach, wziąwszy rzeczy swoje, szliśmy do Jeruzalemu.


Temiyatʉ kon yau to' uya ayanʉmʉ, tɨ' pona a'ta wɨnɨ auya namai',’ tukai',” ta'pʉ iya. 	 A że cię na rękach nosić będą, byś snać nie obraził o kamień nogi twojej.


E'tane wʉi enu enu'sa' a'tai, a'ne' pe ipuru'pʉ iya, mɨrɨpan aipʉta'pʉ apʉne pʉra imi' utɨpɨ'sa' pʉra iyesi wenai. 	 Ale gdy słońce weszło, wygorzało, a iż nie miało korzenia, uschło.


Mɨrɨ awonsi'kɨ itun pi'pɨ iputurʉkasa' kon kʉipʉnʉ pe rɨ marɨ iyesi, itun pi'pɨ iputurʉkasa' kon pe rɨken to' esi pen e'tane tʉutɨsan nɨ marɨ apurɨto' pʉta'pʉ awɨrɨ ukʉipʉnʉ kon Epʉra'an enau iye'sa' rʉ'pʉ itun pi'pɨ puturʉka rawɨrɨ. 	 I aby był ojcem obrzezki, nie tylko tych, którzy są z obrzezki, ale też i tych, którzy chodzą stopami wiary ojca naszego Abrahama, która była w nieobrzezce.


Iyenta'nato' koneka'pʉ to' uya mɨrɨ yau, Mata esi'pʉ ekamʉ pɨ', Ʉrasaras e'tane Sises piyawon kon tʉteire' kon po tepʉrʉ piyau te'san koro'tau. 	 Tamże mu sprawili wieczerzę, a Marta posługiwała, a Łazarz był jednym z onych, którzy z nim społem u stołu siedzieli.


Ipoken pe' iyesi Sisa ena' pʉrata tʉtʉsen e'ma ina uya a'tai, kane katɨ?” ta'pʉ to' uya. 	 Godzili się nam dać czynsz cesarzowi, czyli nie?


Ɨnʉ' uya tʉpana'tɨi' pʉra rɨ, Sises uya tʉpoitorʉ ton entarumʉ serɨ pɨ' i'tusa' esi'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “E'nonkapai na'kɨ serɨ ɨku'atʉu? 	 Ale wiedząc Jezus sam w sobie, iż o tem szemrali uczniowie jego, rzekł im: Toż was obraża?


Mɨrɨ a'tai rɨ, iye'mʉ'sa'ka'pʉ. 	 A on zarazem wstawszy przed nimi, wziąwszy na się to, na czem leżał, szedł do domu swego, wielbiąc Boga.


Mɨrɨ tai'ma to' pona ise'netu'ka'pʉ, “Wakʉ A'kwarʉ anʉntɨ',” tai'ma. 	 A to rzekłszy tchnął na nie i rzekł im: Weźmijcie Ducha Świętego.


E'tane utɨto' oton mɨrɨ ɨpiya'nokon serɨ pe'ne kuru rɨ, ewai' pe Papa esi yau; mɨrɨ si i'tu uya mɨrɨ pʉsamoro mɨ pe te'ku'san usauro'to' rɨken pen, e'tane ɨ'rɨ esi to' pana'pano pe tukai' rɨ. 	 A wszakże we zborze wolę pięć słów zrozumiale przemówić, abym i drugich nauczył, niżeli dziesięć tysięcy słów językiem obcym.


Kamoro ekama'popɨtʉ pɨ' te'san utama'pʉ ipiyapai mɨrɨ a'tai rɨ. Soisa amʉ' epuru enari'nʉmʉ'pʉ, Paarʉ, Roman pe te'sen auronpɨ'sa' tʉuya pɨ' i'sen ke. 	 A wnetże odstąpili od niego ci, którzy go mieli wziąć na próby. Do tego i hetman się bał, dowiedziawszy się, że był Rzymianinem, a iż go był kazał związać.


Mɨrɨpan ɨutɨ esa' pɨ' mɨkatʉi', ‘Ti'sa man, nai yau tʉpoitorʉ ton pokon pe To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pɨ' tenta'na kon tukai' ɨni'tupai.’ 	 A rzeczcie gospodarzowi domu onego: Kazał ci powiedzieć nauczyciel: Gdzie jest gospoda, kędy bym jadł baranka z uczniami moimi?


“Mɨrɨ wenai i'tu auya'nokon i'se e'ai', serɨ epika'tɨn nɨto' ekareei esi mɨrɨ Esuwerʉ amʉ' pen iwano' pe, mɨrɨpan anʉnto' oton to' uya,” ta'pʉ iya. 	 Niechże wam tedy wiadomo będzie, iż poganom posłane jest to zbawienie Boże, a oni słuchać będą.


Tʉusewankamai' te'san i'nɨ'panʉ'pɨ'nin nan, usewankaman nɨto' yau pʉra te'pɨnsan uya ipoken e'nɨto' akʉ'pʉsa' anʉmʉ. 	 Ale owoc sprawiedliwości w pokoju bywa siany tym, którzy pokój czynią.


Serɨ ton si apiyontɨn nɨto', iteseru ton ka'pon amʉ' rɨ nʉkoneka'pʉ pokon pe Papa apurɨpɨ'to' eseru pe, mɨrɨpan kon uya kasi pe rɨ mɨ pe te'ku'se pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pe rɨ tʉpun kon ma'tanʉkʉ to' uya. Pu'kena' pe kasa rɨ to' esi, e'tane i'nai rɨ makoi pe i'se te'to' kon takʉ'ma to' uya pʉra iyesi. 	 Które mają kształt mądrości w nabożeństwie dobrowolnie obranem i w pokorze, i w niefolgowaniu ciału; wszakże nie mają żadnej wagi, tylko do nasycenia ciała służą.


Iye'wapu'tɨ'pʉ pen, e'tane isekama'pʉ, “Kʉrai pen urɨ,” tukai'. 	 I wyznał, a nie zaprzał, a wyznał, żem ja nie jest Chrystus.


Utonpa ton, serɨ ton ku'sa' uya ina pɨ', urɨ mɨrɨ awonsi'kɨ A'poros, ɨiwano' kon pe, ɨusenupa kon pa ina winɨ, ɨ'rɨ ta e'kwa pe se tawon esi, “Imenukasa' na'ne' enta' kɨtɨtʉu,” tawon. Mɨrɨ a'tai, tikin nan apurɨ auya'nokon namai' isakon entai. 	 Teraz tedy, bracia! gdybym przyszedł do was, językami obcymi mówiąc, cóż wam pomogę, jeźlibym wam nie mówił albo przez objawienie, albo przez umiejętność, albo przez proroctwo, albo przez naukę?


Kɨɨyi' amʉ' iwa enupakɨ itenu entai ɨ'rɨ rɨ ku'nin pe to' esi namai', tʉnamasan pe, tiwano' kon pe tʉuse'se'tɨi' te'san pe, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe apurɨto' yau te'san pe, usi'nʉnkan nɨto' yau mɨrɨ awonsi'kɨ sa'man a'kʉre'tɨto' yau. 	 Starcy, aby byli trzeźwi, poważni, roztropni, zdrowi w wierze, w miłości, w cierpliwości.


Mɨrɨpan kon tʉnɨnse iyenna'po'pʉ kanau ya', mɨrɨpan e'kwɨrɨtʉ'pʉ iratoi pona. 	 I opuściwszy ich, wstąpił zasię w łódź, i przeprawił się na drugą stronę.


Ɨyereutanʉ'nin kon nʉ'pʉ piyau me'tʉi', tʉron nɨ pata nɨmɨ auya'nokon pona rɨ, 	 A do któregokolwiek domu wnijdziecie, tamże zostaócie, i stamtąd wynijdźcie.


Ripai e'mʉ'sa'ka'pʉ, tanporon nɨ nɨmɨ'pʉ iya, iya'kɨrɨ itɨ'pʉ. 	 I opuścił wszystko, a wstawszy, szedł za nim.


Ɨnʉ' rɨ ka'pon esi yau Papa pokon pe tʉuko'mansen pe te'ku'sen pe tani mainanpai'ma pʉra, kʉrɨ rɨ usenku'tɨ mɨrɨ awonsi'kɨ Papa pokon pe iko'manto' napurɨnʉ esi notʉn pe rɨ. 	 Jeźli kto między wami zda się być nabożnym, nie kiełznając języka swego, ale zwodząc serce swe, tego nabożeństwo próżne jest.


Nai pe ito'ka'nʉkʉ auya'nokon pʉra iyesi pʉreti pɨ' ayauro'ka uya 'nokon pen tukai'? E'tane Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Satu'si amʉ' uya pʉreti a'sarutanʉ'to' namai' ɨye'mainanpa kon pa,” ta'pʉ iya. 	 Jakoż nie rozumiecie, żem wam nie o chlebie powiedział, mówiąc: Abyście się strzegli kwasu Faryzeuszów i Saduceuszów?


Mɨrɨpan kon utɨ'pʉ ka'pon amʉ' pɨ' itekare ekamase'na, to' era'tɨto' pe tʉmakooi kon apai. 	 Tedy wyszedłszy kazali, aby ludzie pokutowali.


Ipoitorʉ ton tonpa ton piya' to' uye'sa' a'tai, anpisin ton nɨ ka'pon amʉ' ene'pʉ to' uya to' oi. Main pɨ' enupanin nan e'sei'pɨtʉ esi'pʉ to' pokon pe. 	 A przyszedłszy do uczniów, ujrzał lud wielki około nich, i nauczone w Piśmie spór mające z nimi.


mɨrɨpan usaurokʉ'pʉ eke pe, “Ɨmɨrɨ kuru rɨ si kʉrɨ rɨ wakʉ rɨ uri'san Papa uya wakʉ ku'sa' man ɨpɨ' tu'kan kon koro'tapai ayanʉnsa' iya, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨmʉre nɨrɨ kanan iten pe me'ai'ne'. 	 I zawołała głosem wielkim, i rzekła: Błogosławionaś ty między niewiastami, i błogosławiony owoc żywota twego!


“Uyepuru, upoitorʉ man ipan pe e'ne' pe iyesi, ipu'tɨka'sa' te'kwe' tau rɨ iyesi, pata po,” ta'pʉ iya. 	 I mówiąc: Panie! sługa mój leży w domu powietrzem ruszony, i ciężko się trapi.


E'tane intʉrʉnʉ pe te'sen itimamin tʉsa' iya pʉra iyesi'pʉ, e'tane Papa usaurokʉ'pʉ iku'to' pe uya tukai', ‘Ɨmɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ apayan nʉ'san, Esuwerʉ amʉ' uya non epoto' oton.’ Mɨrɨ a'tai, imʉre pʉra Epʉra'an esi'pʉ. 	 I nie dał mu w niej dziedzictwa i na stopę nogi, choć mu ją był obiecał dać w dzierżawę, i nasieniu jego po nim, gdy jeszcze nie miał potomka.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ, “Iweyu e'to' oton mɨrɨ ɨpiyau'nokon inke rʉ'kwɨ rɨ mara rɨ. Ɨpinintɨ' iweyu esi koro'tau, ewarupɨ uya ɨyeporo kon rawɨrɨ. Ka'pon ewarupɨ yau tʉutɨsen uya tʉutɨto' ya' i'tu pʉra rɨ iyesi mɨrɨ. 	 Tedy im rzekł Jezus: Jeszcze do małego czasu jest z wami światłość; chodźcież tedy, póki światłość macie, żeby was ciemność nie ogarnęła; bo kto w ciemności chodzi, nie wie, kędy idzie.


“Kenari'nʉntʉu!” ta'pʉ Sises uya to' pɨ'. “Utonpa ton pɨ' Kiyarari pona entantɨ' ka'tantɨ'; mɨrɨ yau nin si to' uya uyene mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Tedy im rzekł Jezus: Nie bójcie się; idźcie, opowiedzcie braciom moim, aby poszli do Galilei, a tam mię ujrzą.


Tʉron nɨ a'tai annau rɨ asapemapɨtʉ'pʉ kon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsɨ pe rɨ ɨkota'ma'pʉ kon; tʉron nɨ a'tai kamoro mɨrɨ kasa tʉku'san pokon pe rɨ ɨye'soto'pɨtʉ'pʉ kon. 	 Lubo to, gdyście byli i urąganiem, i utrapieniem na podziw wystawieni lub też gdyście się stali uczestnikami tych, z którymi się tak obchodzono.


makoi esi'pʉ na'ne' kasa esa' wannɨ pe uma'tan nɨto' yau, mɨrɨ kasa rɨ marɨ wakʉ nonkasa' e'to' pe esa' wannɨ pe Papa uya anʉn nɨ ipokena' pe poro tɨwɨro' rɨ uko'man nɨto' ne'nin pe Sises Kʉrai, uyepuru kon poro. 	 Aby jako grzech królował ku śmierci, tak też aby łaska królowała przez sprawiedliwość ku żywotowi wiecznemu przez Jezusa Chrystusa, Pana naszego.


sirikɨ amʉ' uta'po'to' oton ka' apai, mɨrɨ awonsi'kɨ ka' yau rɨ te'san usi'ki'mato' oton.’ 	 I gwiazdy niebieskie będą padały, a mocy, które są na niebie, poruszą się.


Mɨrɨpan kon e'ma'pʉ pe, to' no'pʉ rʉ'pʉ rɨ marɨ eri'kaa'pʉ. 	 Po wszystkich też umarła i ona niewiasta.


E'tane Esuwerʉ pɨ' ta iya, “Pata tʉko'manʉ'se rɨ uyemiyatʉ tɨnkai' uko'mamʉ ka'pon amʉ' main awɨron kon pen mɨrɨ awonsi'kɨ sa'man nɨ itewan ton ena',” ta iya. 	 Ale przeciwko Izraelowi mówi: Cały dzień wyciągałem ręce moje do ludu upornego i sprzeciwiającego się.


eke ton apon po kuru te'san Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉnamasan pata'se' yau kuru te'san enta'nan a'tai'ne. 	 I na pierwszych stołkach siadać w bóżnicach, i pierwsze miejsca mieć na wieczerzach;


Iya'kɨron kon esi'pʉ So'pa'tarʉ, Piros mu, Pereya winon; Aresta'kos, Sekuntos, Tesaroni'ka winon kon; Kayas, Terʉpi winon; Tai'ki'kas, Tʉro'pimas, Eisa winon kon; Temu'ti nɨrɨ. 	 I puścił się z nim aż do Azyi Sopater, Bereeóczyk, a z Tesalończyków Arystarchus i Sekundus, i Gajus Derbejczyk, i Tymoteusz;


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', uweyu kon esi koro'tau, wakʉ eseru ku'pai'nokon tanporon kon ka'pon amʉ' pɨ', kamoro kuru Papa Maimu apurɨnin nan pe te'san pɨ'. 	 Przeto tedy, póki czas mamy, dobrze czyńmy wszystkim, a najwięcej domownikom wiary.


Mosi' uya tasa', ‘Ɨkʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ asan inamakɨ,’ mɨrɨ awonsi'kɨ, ‘Ɨnʉ' rɨ tʉkʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉsan nɨ pa'nʉ'nin wɨto' pe iyesi.’ 	 Bo Mojżesz rzekł: Czcij ojca twego i matkę twoję; a kto złorzeczy ojcu albo matce, niech śmiercią umrze.


Serɨ esi Papa munkɨ amʉ' esi tʉuseta'kai' pʉra imoronkanin nan pe to' esi i'se, kamoro Papa maimu awɨron kon mɨrɨ awonsi'kɨ i'napai rɨ te'san Sises pɨ'. 	 Tuć jest cierpliwość świętych, tuć są ci, którzy chowają przykazania Boże i wiarę Jezusową.


Tu'ke rɨ a'kwarʉpɨ'nin mɨrɨ awonsi'kɨ i'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ'pʉ enno'sa' kon uya, mɨrɨpan pɨ' tanporon kon enari'nʉmʉ'pʉ. 	 I przyszedł strach na każdą duszę, a wiele się znamion i cudów przez Apostołów działo.


Parau po Siri'siya mɨrɨ awonsi'kɨ Panperiya poro iwa rɨ ina e'kwɨrɨtʉ'pʉ. Ina uya Maira eporo'pʉ Iri'siya awon. 	 A przepłynąwszy ono morze, które jest podle Cylicyi i Pamfilii, przybyliśmy do Miry, miasta Licyjskiego.


Mɨrɨpan eikʉ'pʉ imainarʉ esa' uya, ‘Tɨwɨ tikin nɨ rɨken wʉipiya isi'tuka'to' pe nesii. Iwoi aka uya, mɨrɨpan epetanʉ'nin ke iu'na'tɨto' pe uya. 	 Ale on odpowiadając rzekł mu: Panie! zaniechaj go jeszcze i na ten rok, aż je okopię i obłożę gnojem;


“Eta'pʉ auya'nokon; ‘Tʉtaan'pʉ kenan kʉsekumankai,’ tawon. 	 Słyszeliście, iż rzeczono starym: Nie będziesz cudzołożył;


E'tane i'tunin pe pʉra iye'kuu'pʉ. “Ma'non, kʉrɨ rɨ i'tunin pen urɨ,” ta'pʉ iya. 	 A on się go zaprzał, mówiąc: Niewiasto! Nie znam go.


Mɨrɨ yau, to' mainanpa pɨ' te'san eka'tumʉ'pʉ pata pona, mɨrɨpan kon uya tanporo iye'ku'sa' rʉ'pʉ ekama'pʉ ka'pon amʉ' pɨ'. To' uya rɨ nɨrɨ kamo makoi a'kwarʉ yen ton pe te'san ka'pon amʉ' pɨ' iye'ku'sa' rʉ'pʉ ekama'pʉ. 	 Lecz pasterze uciekli, a poszedłszy do miasta, opowiedzieli wszystko, i to, co się z onymi opętanymi stało.


Tʉron nɨ kanan inserʉ epa'ka'pʉ Papa ena' use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ', Epʉn pon tapai, mɨrɨpan esi'pʉ iyɨkena' rɨ marɨ si'kʉrʉ esa' pe. 	 A drugi Anioł wyszedł z kościoła onego, który jest w niebie, mając i ten sierp ostry.


Paarʉ e'ku'sa' esi'pʉ E'pe'sas entakato' pe tʉuya kanau yau, inke ɨko'manpai pʉra iyesi'pʉ Eisa po. Surusiran ɨnepopai isenutɨ'pʉ Penti'kas weyu a'tai. 	 Albowiem Paweł umyślił był minąć Efez, aby mu nie przyszło czasu trawić w Azyi, bo się kwapił, jeźliby mu można, aby na dzień świąteczny był w Jeruzalemie.


te'tʉrawasomasen ɨpʉreman nɨto' iwʉ' tau, i'nairon kuru ta'porin, Itepuru rɨ ni'mʉ'sa'ka'pʉ, ka'pon ni'mʉ'sa'ka'pʉ pen. 	 Sługą będąc świątnicy, a prawdziwego onego przybytku, który Pan zbudował, a nie człowiek.


Sises e'sara'tɨ e'tʉrawasoman pɨ' rawɨrɨ, Isaan uya itekare ekama'pʉ tanporon kon Esuwerʉ awon kon pɨ', ɨri tʉnkupʉnʉ kon apai to' era'tɨto' pe, mɨrɨpan kon epa'taisimato' pe. 	 Przed którego przyjściem kazał Jan chrzest pokuty wszystkiemu ludowi Izraelskiemu.


Mɨrɨ ene auya'nokon a'tai, ito'ka'nʉkʉ auya'nokon Kʉrai nʉkupʉnʉ tonan tau ennin pe esi, 	 Skąd czytając możecie obaczyć wiadomość moję w tajemnicy Chrystusowej).


E'tane imaminke' ne'kupʉi mɨ pe aiko pe tenasa' pɨ', apʉne pʉra wana' ipʉrʉ uma'ta kasa ima'tato' oton. 	 A bogaty w poniżeniu swojem; bo jako kwiat trawy przeminie.


Isairas iwʉ' ta' tʉuye'sa' a'tai, ɨnʉ' rɨ ewomʉ i'se pʉra iyesi'pʉ ta'kɨrɨ, Pi'ta, Isens, mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan nɨken mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ rɨ si mʉre sanon. 	 A wszedłszy w dom, nie dopuścił z sobą wnijść nikomu, tylko Piotrowi, i Jakóbowi, i Janowi, i ojcu i matce onej dzieweczki.


Saiman Pi'ta uya se e'kupʉ to'ka'nʉ'sa' a'tai, iye'sekunka'pʉ Sises enupɨkɨrɨ. “Enta upiyapai. Ɨpiyau esi poken pʉra man, apʉne pʉra tʉmakooi ke esi pɨ',” ta'pʉ Saiman uya ipɨ', 	 Co widząc Szymon Piotr, przypadł do kolan Jezusowych, mówiąc: Wynijdź ode mnie; bom jest człowiek grzeszny, Panie!.


Pari'si amʉ', Main pɨ' enupanin nan nɨrɨ, usenuminka'pʉ tiwano' kon pe, “Ɨnʉ' pʉse rɨ ka'pon Papa sapema pe rɨ tʉusauro'sen? Papa rɨken Kʉrɨ rɨ makoi pɨ' tʉusentu'masen!” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy poczęli myślić nauczeni w Piśmie i Faryzeuszowie, mówiąc: Któż to jest, co mówi bluźnierstwa? Któż może odpuszczać grzechy, tylko sam Bóg.


(Mɨrɨ ta tʉuya tukai' i'tu iya pʉra rɨ iyesi'pʉ, apʉne pʉra kʉrɨ rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon etʉipɨ'sa' esi'pʉ mɨrɨ pɨ'.) 	 Albowiem nie wiedział, co by mówił; bo przestraszeni byli.


Iyeri'sa' pe ɨwesi kon koro'tau amakooi kon yau mɨrɨ awonsi'kɨ ipi'pɨ puturʉkasa' pen a'taino kasa amakooi kon yau ɨwe'tane'nokon, Papa uya nurɨne ɨkuu'pʉ kon Kʉrai pokon pe. Tanporo umakooi kon eno'ma'pʉ iya, 	 I was, gdyście byli umarłymi w grzechach i nieobrzezce ciała waszego, wespół z nim ożywił, odpuściwszy wam wszystkie grzechy.


“Mɨrɨpan uya tʉkʉipʉnʉ eikʉ'pʉ, ‘Apʉne uyeta', amaimu pʉreme'nin pen sa'ne urɨ ko; ayapiyo' pe tʉuko'mansen inke rɨ wʉipiya ton kaisarɨ rɨ, e'tane utonpa ton pokon pe epori'mato' pe urepanin pen nɨ ɨmɨrɨ. 	 A on odpowiadając, rzekł ojcu: Oto przez tak wiele lat służę tobie, a nigdym nie przestąpił przykazania twego; wszakżeś mi nigdy nie dał koźlęcia, abym się z przyjacioły moimi weselił.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', tʉuyepʉ a'tai serɨ non pona, Kʉrai uya ta'pʉ: “Use'man nɨto' ike mɨrɨ awonsi'kɨ tʉtʉsen i'se pʉra ɨwesi'pʉ, e'tane upun ɨnkoneka'pʉ; 	 Przetoż wchodząc na świat, mówi: Ofiary i obiaty nie chciałeś, aleś mi ciało sposobił.


Apʉne pʉra onansa' pe te'sen e'nɨponkato' pe rɨ iyesi; iwapu'tɨsa' pe te'sen epa'ka kɨpo'pona. 	 Bo nic nie masz tajemnego, co by nie miało być objawiono; ani się stało co skrytego, aby na jaw nie wyszło.


Tʉron kon ka'pon amʉ' uya ipana pʉn, tʉusauro'sen pen ka'pon nee'pʉ, mɨrɨpan kon uya Sises ekama'po'pʉ temiyatʉ tʉto' pe iya ipona. 	 I przywiedli mu głuchego i z ciężkością mówiącego, a prosili go, aby na niego rękę włożył.


Mɨrɨ yau, tu'kan kon nɨ ti'tui' pʉra rɨ ene amʉ', ɨkʉi amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri ton nɨ toron amʉ' rɨ ene'pʉ uya. 	 W które pilnie wejrzawszy, obaczyłem i widziałem czworonogie ziemskie zwierzęta i bestyje, i gadziny, i ptastwo niebieskie;


Apurɨpɨ'to' tʉpai'nokon Papa ena'! Pana' pe ɨye'mʉ'sa'ka kon apurɨ auya'nokon yau kupʉ iya, wakʉ itekare sekamayai'ne' kasa rɨ, itekare Sises Kʉrai pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ama'aino i'nairon onansa' rʉ'pʉ pena rɨ usenpoikasa' na'ne' kasa rɨ. 	 A temu, który was może utwierdzić według Ewangielii mojej i opowiadania Jezusa Chrystusa, według objawienia tajemnicy od czasów wiecznych zamilczanej,


Ɨ'rɨ rɨ kʉrʉpo'po iwʉ' tapai ine'sa' pɨ', to' enta'na pen wapiya kuru ikorʉkasa' tʉuya'nokon a'tai rɨken to' enta'na, mɨrɨpan kon uya tenupa'pʉ kon nɨ kupʉ iye'to' awɨrɨ Papa enu yau, tʉkokʉ kon, terin kon, ka'pa konekasa' tʉ'sawʉ kon, mɨrɨ awonsi'kɨ te'kwe' kon amʉ' rɨ korʉka.) 	 I z rynku przyszedłszy, jeźliby się nie umyli, nie jedzą; i innych rzeczy wiele jest, które przyjęli ku trzymaniu, jako umywanie kubków, konewek, i miednic, i stołów.


Mɨrɨ a'tai, tepuru kon pe kin i'se ka'pon amʉ' esi'pʉ. Mɨrɨpan Saarʉ, Kisi mu anʉmʉ'pʉ Papa uya kin pe, mɨrɨpan uko'mamʉ'pʉ 40 kaisa rɨ wʉipiya to' epuru pe. 	 A od onego czasu prosili o króla. I dał im Bóg Saula, syna Cysowego, męża z pokolenia Benjaminowego, przez lat czterdzieści.


Apʉne pʉra ɨmɨrɨ'nokon nɨ nɨrɨ esi'pʉ ewarupɨ pe, e'tane nin si Itepuru yau iweyu pe ɨwesi kon. Ɨko'mantɨ' iweyu munkɨ pe, 	 Albowiemeście byli niekiedy ciemnością; aleście teraz światłością w Panu; chodźcież jako dziatki światłości,


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon nɨ Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton esi'pʉ Sises ewa'nomato' tʉuya'nokon ipɨkɨrɨ eporo i'se itʉto' pe tʉuya'nokon ima'tato' ya', e'tane to' uya ɨ'rɨ rɨ eporo'pʉ pen nɨ. 	 Ale przedniejsi kapłani, i wszystka rada szukali przeciwko Jezusowi świadectwa, aby go na śmierć wydali; wszakże nie znaleźli.


“E'tane Iweyu Rʉ'pʉ a'tai pen, ka'pon amʉ' nin e'sara'tɨ esi usewa'noman pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 Lecz mówili: Nie w święto, aby snać nie był rozruch między ludem.


E'tane ekama uya ɨpɨ'nokon; ɨri pe ɨku'nin nʉ'pʉ pɨ' kɨse'mai. Ɨnʉ' uya rɨ ɨwɨnɨ yau enwo'ne' winon ɨye'peta pɨ', iratoi rʉ'pʉ rɨ marɨ ira'tɨkɨ iwinɨkʉi'. 	 Ale Ja wam powiadam: Żebyście się nie sprzeciwiali złemu, ale kto by cię uderzył w prawy policzek twój, nadstaw mu i drugi;


Ɨnʉ' rɨ ɨri ku'nin nʉ'pʉ uya tʉnkuu'pʉ epe'pʉ epoto' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ tenu yawon kenan pen nɨ kʉrɨ rɨ Papa. 	 A ten, co krzywdę czyni, odniesie zapłatę ukrzywdzenia, a nie maszci względu na osoby u Boga.


12,000 kaisa rɨ Simiyan ko' amʉ', 12,000 kaisa rɨ Ripai ko' amʉ', 12,000 kaisa rɨ E'sa'karʉ ko' amʉ', 	 Z pokolenia Symeonowego dwanaście tysięcy popieczętowanych; z pokolenia Lewiego dwanaście tysięcy popieczętowanych; z pokolenia Isacharowego dwanaście tysięcy popieczętowanych;


Ita'kwarʉ winɨ uko'man nɨ'nokon pɨ', Ita'kwarʉ pɨkɨrɨ e'nɨpai'nokon. 	 Jeźli duchem żyjemy, duchem też postępujmy.


Main pɨ' enupanin nan tonpa uye'sa' uya to' usaurokʉ etapɨtʉ'pʉ. Wakʉ pe to' maimu ei'sa' Sises uya pɨ', ekama'po'pʉ iya, “Tanporon iyawɨrɨ e'nɨto' pe inonkasa' Main ton koro'tapai, nai esi eke pe kuru?” ta'pʉ iya. 	 A przystąpiwszy jeden z nauczonych w Piśmie, słysząc, że z sobą gadali, a widząc, że im dobrze odpowiedział, spytał go: Które jest najpierwsze ze wszystkich przykazanie?


Mɨrɨ a'tai, Paire' uya Sises anʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan ari'po'pɨ'to' pe ikupʉ'pʉ iya. 	 Tedy Piłat wziął Jezusa i ubiczował go.


Wakʉ yʉi epeta pʉra iyesi ɨri pe, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri yʉi epeta pʉra iyesi mɨrɨ wakʉ pe. 	 Nie może dobre drzewo owoców złych przynosić, ani drzewo złe owoców dobrych przynosić.


Utonpa ton nʉ'kwɨ, mɨrɨ wenai i'tutɨ': Tɨwɨ tanporon kon ka'pon amʉ' nesii inke pʉra etanin nan pe, tɨnɨn pɨ' tʉusauro'san pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tɨnɨn pɨ' tʉusakorotasan pe, 	 A tak, bracia moi mili! niech będzie każdy człowiek prędki ku słuchaniu, ale nierychły ku mówieniu i nierychły ku gniewowi.


Papa apurɨnin kʉrɨ rɨ. Tɨwɨ Papa nʉpika'tɨi i'se tesi yau, ‘Papa Mumu urɨ,’ tasa' iya pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 Dufał w Bogu, niechże go teraz wybawi, jeźli się w nim kocha; boć powiedział: Jestem Synem Bożym.


mɨrɨpan uya ta'pʉ, “I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; ɨusensima kon a'tai rɨken mʉre amʉ' pe tenai', ɨyepa'ka kon Papa e'to' esa' wannɨ pe ya'. 	 I rzekł: Zaprawdę powiadam wam: Jeźli się nie nawrócicie i nie staniecie się jako dzieci, żadnym sposobem nie wnijdziecie do królestwa niebieskiego.


Itenwo'netʉ winɨ itemekon a'si'pʉ iya iye'mʉ'sa'ka tane, mɨrɨpan i'ta ton mɨrɨ awonsi'kɨ ipʉrakon amʉ' ena'pʉ pana' pe inke pʉra rɨ. 	 A ująwszy go za prawą rękę jego, podniósł go, a zarazem utwierdzone były nogi jego i kostki.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Iweyu si e'seposa' man Ka'pon, Papa winon apurɨpɨ'to' weyu. 	 A Jezus odpowiedział im, mówiąc: Przyszła godzina, aby był uwielbiony Syn człowieczy.


Pi'ta kanan e'ku'kaa'pʉ i'tunin pe pʉra. Mɨrɨ a'tai rɨ, kɨrɨtɨkɨ epiya'tɨ'pʉ uturun nɨ pɨ'. 	 Zaprzał się zasię Piotr, a zarazem kur zapiał.


Mɨrɨ a'tai, kapuru' usenpoika'pʉ, mɨrɨpan uya to' nɨpontɨ'pʉ. Main uyee'pʉ kapuru' apai, “Umu pʉse rɨ, Uni'nʉnkanʉ. Imaimu etatɨ'!” tawon. 	 I stał się obłok, który je zacienił, a przyszedł głos z obłoku mówiący: Ten jest Syn mój miły, tegoż słuchajcie.


Tikin nan ka'pon uya apurɨto' uya ikupʉ tanporon pɨ' rɨ tenta'nasen pe, e'tane tʉron nɨ, ɨ'sɨ'mʉra te'sen apurɨto' iya enta'na ipatamasa' kiyari pɨ' rɨken. 	 Boć jeden wierzy, iż może jeść wszystko, a drugi będąc słaby, jarzynę jada.


E'tane esa' wannɨ pe e'nɨto' yau te'ton kon tasa' kon nʉ'san eno'mato' iya oton ewarupɨ ya', ukaran nɨto' oton, ɨ e'kɨtɨtɨi'mato' oton ya',” ta'pʉ iya. 	 Ale synowie królestwa będą wyrzuceni w ciemności zewnętrzne, tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.


Amʉre' pe rɨ ɨwesi kon pɨ' ɨ'rɨ rɨ kʉ'ku'tʉu mɨrɨ pe pʉra rɨ autaperʉka kon pe rɨ, e'tane se pe rɨ e'ku'tɨ', tʉron kon kupʉi'ma wakʉ pe ɨyentai'nokon. 	 Nic nie czyniąc spornie, albo przez próżną chwałę, ale w pokorze jedni drugich mając za wyższych nad się.


To' ɨ'kwɨrɨ'sa' a'tai, to' e'te'ka'pʉ Kenesare' airɨ. 	 I przeprawiwszy się, przyszli do ziemi Gienezaret.


Asa'ron kon ka'pon amʉ' e'to' oton umɨ yau; tikin nɨ itanʉnto' oton, isakon e'nɨnto' oton. 	 Tedy będą dwaj na roli; jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony;


Mɨrɨpan eikʉ'pʉ iya, “Esuwerʉ pon sa'ne ɨmɨrɨ ko; urɨ esi Sameriya pon pe. Nai kasa mairɨ uyekama'po auya ɨuku pɨ'?” ta'pʉ iya ipɨ'. (Esuwerʉ amʉ' esi'pʉ ɨsipʉsawʉ pokon kon pe pʉra.) 	 Rzekła mu tedy ona niewiasta Samarytaóska: Jakoż ty będąc Żydem, żądasz ode mnie napoju, od niewiasty Samarytanki? (gdyż Żydowie nie obcują z Samarytany.)


Main pɨ' enupanin nan tonpa uya eikʉ'pʉ, “Ti'sa, serɨ tasa' auya a'tai, ina piyɨ'nʉ'pɨ'pɨtʉ auya,” ta'pʉ iya. 	 A odpowiadając niektóry z zakonników, rzekł mu: Nauczycielu! to mówiąc i nas haóbisz.


To' usaurokʉ eta'pʉ ka'pon amʉ' uya e'tane rɨ, to' ereutanʉkʉ i'se to' e'tane paka amʉ' wɨnɨ to' uya namai', to' ereutanʉkʉ to' uya poken pʉra iyesi'pʉ. 	 A to mówiąc, zaledwie uspokoili lud, że im nie ofiarował.


Ɨtonpa kon uya ta upɨ': “Ɨ'rɨ pe ken si iyesi pɨ' Papa uya upona'nokon eno'ma? Ɨnʉ' uya iteseru wa'kʉtʉ?” ta. 	 Ale mi rzeczesz: Przeczże się jeszcze uskarża? bo któż się sprzeciwił woli jego?


To' iwano' pe ekonekasa' wakʉ pe, to' nɨrɨ ekonekasa' e'to' pe wakʉ pe. 	 A ja poświęcam samego siebie za nich, aby i oni poświęceni byli w prawdzie.


Ta'pʉ to' uya ɨpɨ'nokon, “Iweyu u'matʉ a'tai, sapeman pe tʉuta'kɨrɨsan e'to' oton, ɨri eseru i'se te'to' kon awɨrɨ te'san,” tawon. 	 Iż wam powiadali, że w ostateczny czas będą naśmiewcy, chodzący według swoich niezbożnych pożądliwości.


To' uye'sa' a'tai, ta'pʉ iya to' pɨ', “Pʉse rɨ ka'pon ne'sa' auya'nokon upiya', kopʉna ewa'nomanin pe ka'pon amʉ' kupʉ iya ta auya'nokon. Ekama'popɨ'sa' uya man apana airɨ'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ rɨ eposa' uya pʉra man meseru'tɨyatʉi'ne' ipɨ', pɨ'. 	 Rzekł do nich: Oddaliście mi tego człowieka, jakoby lud odwracał: a oto ja przed wami pytając go, żadnej winy nie znalazłem w tym człowieku z tego, co nań skarżycie;


Utonpa ton, ti'sa amʉ' pe esi i'se ke'tʉu, apʉne pʉra urɨ'nokon enupanin nan pe te'san eseru aimenkato' oton mɨrɨ ipan pe ɨsɨ pe. 	 Niechaj was niewiele będzie nauczycielami, bracia moi! wiedząc, że cięższy sąd odniesiemy.


Kʉrɨ imu apurɨto' esa' pe na'ne' uya tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' eporo, e'tane imu apurɨnin pen uya uko'man nɨto' ento' oton pen, apʉne pʉra Papa uya kota'man nɨto' uko'mamʉ ipo,” ta'pʉ iya. 	 Kto wierzy w Syna, ma żywot wieczny; ale kto nie wierzy Synowi, nie ogląda żywota, lecz gniew Boży zostaje nad nim.


Kʉrɨ rɨ ui'nʉnka iya pʉra na'ne' esi mɨrɨ tenupato' uya awɨrɨ pʉra rɨ. Serɨ ton main amʉ' metayatʉi'ne' esi uiwano' pen; uyenno'nin nʉ'pʉ ikʉipʉnʉ iwano' pe iyesi. 	 Kto mię nie miłuje, słów moich nie zachowywuje; a słowo, które słyszycie, nie jest moje, ale onego, który mię posłał, Ojca.


Iyau e'man nɨto' esi imʉnʉ poro, makoi pɨ' usentu'man nɨto', Papa uya wakʉ nonkasa' na'ne' awɨrɨ eke pe kuru rɨ 	 W którym mamy odkupienie przez krew jego, to jest odpuszczenie grzechów, według bogactwa łaski jego,


“Ɨ'rɨto' pe? Ɨ'rɨ ɨri ku'sa' iya?” ta'pʉ Paire' uya. E'tane eke pe kuru to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Kurusu' pona ipokapɨ'kɨ!” ta'pʉ to' uya. 	 A starosta rzekł: Cóż wżdy złego uczynił? Ale oni tem bardziej wołali, mówiąc: Niech będzie ukrzyżowany!


Emennʉ'pʉ rɨ, kiyari ye' a'ta'pʉ epetan pɨ' iye'sara'tɨ'pʉ e'tane, ipoitorʉ ton uya wana' e' a'tasa' ene'pʉ kiyari ye' koro'tau. 	 A gdy urosła trawa i pożytek przyniosła, tedy się pokazał i kąkol.


Uko'man nɨto' esi iyau, uko'man nɨto' esi ka'pon amʉ' weyu pe. 	 W niem był żywot, a żywot był oną światłością ludzką.


Ɨnʉ' rɨ Papa e'to' i'se ɨnku'pai na'ne' uya i'tuto' oton kɨnyenupayatʉi'ne' esi Papa winon pe mɨrɨ pe pʉra uiwano' pe rɨ tukai'. 	 Jeźliby kto chciał czynić wolę jego, ten będzie umiał rozeznać, jeźli ta nauka jest z Boga, czyli ja sam od siebie mówię.


Moro uyau ɨwesi kon pe iyesi yau, umaimu rɨ nɨrɨ esi moro ayau'nokon, i'se ɨwe'to' kon ekama'potɨ', ɨrepa kon nɨ mɨrɨ ike. 	 Jeźli we mnie mieszkać będziecie i słowa moje w was mieszkać będą, czegobyściekolwiek chcieli, proście, a stanie się wam.


Sises uya eikʉ'pʉ panton ekama pe, “Ka'pon uya eke kuru enta'nan nɨto' koneka esi'pʉ. Mɨrɨpan uya tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ' kɨ'ma'pʉ. 	 A on mu rzekł: Człowiek niektóry sprawił wieczerzę wielką i zaprosił wielu;


Apʉne pʉra Ka'pon, Papa winon esi Sapa' Epuru pe rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Albowiem Syn człowieczy Panem jest i sabatu.


Sara'sara'pan ti'kiyari pi'pɨ menkato' iya ike esi itemiyatʉ yau i'kwato' tʉuya apon akorokato' pe tʉuya mɨrɨ awonsi'kɨ ta'nasi, wi' amʉranʉkʉ iya tiwʉ' ta', e'tane ipi'pɨ rʉ'pʉ po'tɨ iya tʉusenkʉ'sen pen apo' ke,” ta'pʉ iya. 	 Którego łopata jest w ręku jego, a wyczyści bojewisko swoje, i zgromadzi pszenicę do gumna swego, ale plewy spali ogniem nieugaszonym.


Sises uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ɨmɨrɨ'nokon esi ipoken pʉra, apʉne pʉra iye'menukasa' itekare mɨrɨ pe pʉra Papa meruntɨrʉ i'tu auya'nokon pʉra iyesi pɨ'. 	 A odpowiadając Jezus rzekł im: Błądzicie, nie będąc powiadomieni Pisma, ani mocy Bożej.


Patawon amʉ' uya ɨkʉi e'sinkasa' ene a'tai itemiyatʉ pɨ', to' uya ta'pʉ tiwano' kon pe, “Pʉse rɨ ka'pon esi pe man te'wɨsen pe, parau apai iyapʉrʉnsa' e'tane, kʉrɨ rɨ Papa mɨrɨ waraino kon poni'simanin uya si ima'tanʉkʉ pe man,” ta'pʉ to' uya. 	 A gdy on lud gruby ujrzał onę gadzinę wiszącą u ręki jego, mówili jedni do drugich: Pewnie ten człowiek jest mężobójcą; bo choć z morza uszedł, przecię mu pomsta żywym być nie dopuściła.


“Uyauro'kapai pʉra si ɨwesi?” ta'pʉ iya ipɨ'. “I'tu auya pʉra pe' iyesi tʉmeruntɨrʉ ke esi ɨmo'kato' ike mɨrɨ pe pʉra kurusu' pona ɨpokapɨ'to' ike?” ta'pʉ iya. 	 Tedy mu rzekł Piłat: Nie mówisz ze mną? Nie wiesz, iż mam moc ukrzyżować cię i mam moc wypuścić cię?


To' usauro'to' i'tu tʉuya pɨ', Sises uya to' ekama'po'pʉ, “Ɨmɨrɨ'nokon aiko rʉ'kwɨ apurɨto' iya ton! Ɨ'rɨ pɨ' ausaurokʉ kon pʉreti pʉra ɨwesi kon pɨ'? 	 Co obaczywszy Jezus, rzekł im: O czemże rozmawiacie między sobą, o małowierni, żeście chleba nie wzięli?


Tanporon kon usewansiuka'pʉ, i'tu tʉuya'nokon pʉra iyesi pɨ'. “Ɨ'rɨ ekamanin pe serɨ esi?” tukai' to' usekama'popɨtʉ'pʉ. 	 I zdumiewali się wszyscy, i dziwowali się, mówiąc jeden do drugiego: Cóż to wżdy ma być?


Mɨrɨ tʉpo, Paarʉ e'mʉ'sa'ka'pʉ ka'pon amʉ' amʉrasa' koro'tau, Areyo'pakas pata'se' yau, “A'tens pon kon ka'pon amʉ'! Ɨyene uya 'nokon tanporo rɨ ɨpʉreman iya'kwarʉ pe me'atʉi', 	 Tedy Paweł stanąwszy w pośrodku Areopagu, rzekł: Mężowie Ateóscy! z każdej miary was widzę nader nabożnych.


Uyee'pʉ ikʉipʉnʉ winɨpai serɨ orʉ pona; serɨ nin si orʉ nɨmɨ uya, ikʉipʉnʉ piya' enna'po,” ta'pʉ iya. 	 Wyszedłem od Ojca, a przyszedłem na świat; i zasię opuszczam świat, a idę do Ojca.


6 kaisa rɨ wʉi tʉpo, Sises uya Pi'ta, Isens, mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon Isaan pokon nɨken arɨ'pʉ ta'kɨrɨ wʉ' nakapu pona. 	 A po sześciu dniach wziął Jezus Piotra i Jakóba i Jana, brata jego, i wprowadził je na górę wysoką osobno.


Ɨri pe ɨtonpa kon pɨ' ɨwe'to' kon inonkatɨ', ewe'toi'pɨ'to' kon, mɨrɨ awonsi'kɨ sakoro, e'sa'morʉpɨ'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pe ka'pon pɨ' usauro'nɨto', tanporon nɨ ɨri pe e'pai e'nɨto' pokon pe rɨ. 	 Wszelka gorzkość i zapalczywość, i gniew, i wrzask, i bluźnierstwo, niech będzie odjęte od was, ze wszelaką złością;


E'tane ipu'ketʉ, Epʉn poi tʉuye'sen esi mɨrɨ wapiya kuru esukenan nɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra e'nɨto', tʉusi'nʉnkasen, tʉron kon ennin, main awɨron nɨ, ɨsentu'kena' rɨ, eke rɨ wakʉ ku'nin, te'menkasen pen nɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon nɨ. 	 Ale mądrość, która jest z góry, najprzódci jest czysta, potem spokojna, mierna, powolna, pełna miłosierdzia i owoców dobrych, nieposądzająca, i nieobłudna.


“Mɨrɨ pɨ' ita'kwarʉka'pʉ ipan pe, ‘Warai yau ken si, Ʉrasaras enno'kɨ ukʉipʉnʉ iwʉ' ta' 	 A on rzekł: Proszę cię tedy, ojcze! abyś posłał do domu ojca mego:


Uyenu tʉrʉ'pʉ uya, aimu'nan kapuru' ene'pʉ uya urau. Mɨrɨ po ka'pon, Papa winon waraino ereutasa' ene'pʉ uya. Korʉ pun konekasa' aro' kʉron pe i'pai po mɨrɨ awonsi'kɨ iyɨkena' mariya, si'kʉrʉ tato' itenau. 	 I widziałem, a oto obłok biały; a na onym obłoku siedział podobny Synowi człowieczemu, który miał na głowie swojej koronę złotą, a w ręce swojej sierp ostry.


Tʉnnɨmɨnʉ kon tʉpata kon pɨ' to' usenuminka yau, to' rɨ enna'po'pʉ nesii'no. 	 A wprawdzie, gdyby byli na onę pamiętali, z której byli wyszli, mieli dosyć czasu wrócić się zaś.


“Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' entantɨ', ka'pon amʉ' pɨ' tanporo serɨ main ekamatantɨ' emenna' pe uko'man nɨto' ekareei,” ta'pʉ iya. 	 Idźcież, a stawiwszy się, mówcie do ludu w kościele wszystkie słowa tego żywota.


Enno'sa' kon uya tu'kan nɨ i'tuto' ipɨkɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ a'kwarʉpɨ'nin kupʉ'pʉ ka'pon amʉ' koro'tau, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon Sises apurɨnin nan pe te'san esi'pʉ pʉroroi po, Saraman Epa'kato' Iya' tato' tau. 	 Lecz przez ręce apostolskie działo się wiele znamion i cudów między ludem, (a byli wszyscy jednomyślnie w przysionku Salomonowym.


Kʉrɨ rɨ ite' uta'po'sa' na'ne' tɨ' pona kasa esi ka'pon Main etanin nʉ'pʉ, mɨrɨpan uya inke pʉra anʉmʉ'pʉ pori' pe esii'ma. 	 A na opoczystych miejscach posiany, ten jest, który słucha słowa i zaraz je z radością przyjmuje;