Mɨrɨ yau, inserʉ uya tʉmariyarʉ, si'kʉrʉ ari'ma'pʉ non pona, mɨrɨpan uya kiyari, kʉre' eperu a'tɨ'pʉ ite' poi, mɨrɨpan eno'ma'pʉ iya eke Papa uya kota'man nɨto' kasu'kato' en ya'. 	 Zapuścił tedy Anioł sierp swój ostry na ziemię i zebrał grona winnicy ziemi, i wrzucił je w prasę wielką gniewu Bożego.


Tʉusewa'nomasan mɨrɨ awonsi'kɨ usewa'noman man tawon eta auya'nokon a'tai, ketʉipɨ'tʉu mɨrɨ pɨ'. Serɨ warai'nan nɨ e'ku'to' pe iyesi e'tane apʉne rɨ non weyu u'ma'to' uye'tane rɨ iyesi. 	 Gdy tedy usłyszycie wojny, i wieści o wojnach, nie trwożcież sobą; boć to musi być; ale jeszcze nie tu koniec.


To' uya itemʉ' ento' oton, itese' e'menukasa' e'to' oton to' pee'pɨ pɨ'ne. 	 I patrzyć będą na oblicze jego, a imię jego na czołach ich będzie.


Serɨ ensa' tʉuya'nokon a'tai, ipan pe rɨ ka'pon amʉ' enari'nʉmʉ'pʉ. To' uya si Papa apurɨpɨtʉ'pʉ eke rɨ serɨ meruntɨ tʉsa' iya pɨ' ka'pon amʉ' ena'. 	 Co ujrzawszy lud, dziwował się, i chwalił Boga, który dał taką moc ludziom.


Serɨ ton ta'pʉ Sises uya tʉpo, tenu tʉrʉ'pʉ iya Epʉn winɨkʉi', mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Papai, iweyu uye'sa' man. Ɨmu apurɨpɨ'kɨ, ɨmu uya nɨrɨ ayapurɨpɨ'to' pe. 	 To powiedziawszy Jezus, podniósł oczy swoje w niebo i rzekł: Ojcze! przyszła godzina, uwielbij Syna twego, aby też i Syn twój uwielbił ciebie.


‘E'tane pʉse rɨ ayakon enna'posa' pɨ', itano'masa' rʉ'pʉ pe iyesi pɨ', ima'tasa' kasa rɨ iko'mansa' pɨ' epori'man,’ ta'pʉ ikʉipʉnʉ uya ipɨ',” ta'pʉ iya. 	 Lecz trzeba było weselić się i radować, że ten brat twój umarł był, a zasię ożył, i zginął był a znaleziony jest.


“Pori' pe entu'ma' na'ne' nan ta'kwarʉ kon yau esi, apʉne pʉra to' iwano' pe Papa e'to' esa' wannɨ pe esi. 	 Błogosławieni ubodzy w duchu; albowiem ich jest królestwo niebieskie.


Ina pona rɨ marɨ ɨpʉrematɨ', Papa uya ina maimu e'ma a'kokato' pe, ama'aino Kʉrai eseru enpoikato' pe ina uya, ipɨkɨrɨ i'sen yau e'ai'ne'. 	 Modląc się społecznie i za nami, aby nam Bóg otworzył drzwi słowa, żebyśmy mówili o tajemnicy Chrystusowej dla której też jestem związany.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ pori' pe e'tɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ epori'matɨ' upokon pe. 	 Z tegoż tedy i wy weselcie się i spółweselcie się ze mną.


Apʉne pʉra uyanʉnsa' iya 'nokon pɨ' pata ekoneka rawɨrɨ wakʉ pe te'san pe mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pe pʉra tenu yau. Tʉusi'nʉnkato' yau 	 Jako nas wybrał w nim przed założeniem świata, abyśmy byli świętymi i nienaganionymi przed oblicznością jego w miłości.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Ipata'se' yau rɨken, itonpa ton koro'tau mɨrɨ awonsi'kɨ itiwʉ' rɨ tau pu'kena' nama pʉra iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Ale Jezus rzekł do nich: Nie jestci prorok beze czci, chyba w ojczyźnie swojej, a między pokrewnymi, i w domu swoim.


Ɨnnɨ Papa piyapai ɨwesi'pʉ kon, mɨrɨ awonsi'kɨ iteyaton non pe ɨwesi'pʉ kon ɨusenuminkato' kon yau apʉne pʉra ɨri kupʉ auya'nokon pɨ'. 	 I was, którzyście niekiedy byli oddaleni i nieprzyjaciele umysłem w złośliwych uczynkach, teraz też pojednał.


Mɨrɨ yau Sises uya tʉsan ensa' a'tai, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpoitorʉ tʉni'nʉnkanʉ e'soto'kasa' a'ko pe, ta'pʉ iya tʉsan pɨ', “Kʉrɨ rɨ si ɨmʉre,” ta'pʉ iya, 	 Tedy Jezus ujrzawszy matkę i ucznia, którego miłował, tuż stojącego, rzekł matce swojej: Niewiasto, oto syn twój!


I'napai rɨ Era' mɨrɨ awonsi'kɨ kopʉna Ponsiyas Paire' pokon amʉra'pʉ Esuwerʉ amʉ' pen ka'pon amʉ' Esuwerʉ pon kon pokon pe serɨ pata yau, wakʉ ayapiyo' Sises ananʉmʉ'pʉ ewa'noma pɨ' te'to' kon pe ekonekai'. 	 Albowiem się zebrali prawdziwie przeciwko świętemu Synowi twemu Jezusowi, któregoś pomazał, Herod i Poncki Piłat z pogany i z ludem Izraelskim.


Mɨrɨ a'tai, ta'sise to' uya arɨ'pʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru iwʉ' ta'. Pi'ta uya e'ma'pʉka'pʉ ɨnnonsi'kɨ rɨ. 	 Pojmawszy go tedy, prowadzili go i przyprowadzili go w dom najwyższego kapłana, a Piotr szedł za nim z daleka.


Pata eposa' tʉuya'nokon a'tai, ta'pʉ iya to' pɨ', “Ɨpʉrematɨ', i'tupɨ'nɨto' ya' auta'mo'ka kon namai',” ta'pʉ iya. 	 A gdy przyszedł na miejsce, rzekł im: Módlcie się, abyście nie weszli w pokuszenie.


Serɨ ta'pʉ Sises uya mɨrɨ, A'kwarʉ pɨ' kamoro tapurɨnin nan pe te'san nepoton pɨ'. Mɨrɨ a'tai, A'kwarʉ e'tʉsa' pʉra rɨ marɨ iyesi'pʉ, apʉne pʉra Sises enasa' pʉra iyesi'pʉ tapurɨpɨ'to' ya'. 	 (A to mówił o Duchu, którego wziąć mieli wierzący weó; albowiem jeszcze nie był dany Duch Święty, przeto że jeszcze Jezus nie był uwielbiony.)


Saraman esi'pʉ Reyopowan kʉipʉnʉ pe, Reyopowan esi'pʉ Apaya kʉipʉnʉ pe, Apaya esi'pʉ Esa kʉipʉnʉ pe, 	 A Salomon spłodził Roboama, a Roboam spłodził Abijasza, a Abijasz spłodził Azę.


Ikʉipʉnʉ ya' tikin nɨ ina esi,” ta'pʉ iya. 	 Ja i Ojciec jedno jesteśmy.


Serɨ pata'pʉ pe, ino'pʉ Resipe' umono'ta'pʉ. Mɨrɨpan uko'mamʉ'pʉ tepa'kai' pʉra 5 kaisa rɨ kapʉi tiwʉ' tau. 	 A po onych dniach poczęła Elżbieta, żona jego, i kryła się przez pięć miesięcy, mówiąc:


Papa uya tʉusaurokʉ'pʉ kupʉ mɨrɨ ɨpɨ'nokon, apayan kon nʉ'san pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ sunwaron kon pɨ' nɨrɨ, tanporon kon Itepuru, itese' pɨ' e'nɨto' Papa nʉkɨ'manʉ ton pɨ' rɨ nɨrɨ,” ta'pʉ Pi'ta uya. 	 Albowiemci wam ta obietnica należy i dziatkom waszym, i wszystkim, którzy daleko są, którekolwiek by powołał Pan, Bóg nasz.


Sapa' a'tai Sises uya tawa koneka'pʉ, itenu nɨrɨ a'koka'pʉ iya esi'pʉ. 	 A był sabat, gdy Jezus uczynił błoto i otworzył oczy jego.


Sises uya ta'pʉ, “Kʉrɨ tʉyu ki'ai'ne' pʉsau ya' upokon pe uya uyeparankato' oton. 	 A on odpowiadając, rzekł: Który macza ze mną rękę w misie, ten mię wyda.


Tu'kan kon nɨ uye'to' oton uyese' yau, ‘Urɨ rɨ kʉrɨ rɨ,’ ka'se'na, mɨrɨpan kon uya tu'kan kon nɨ enku'tɨto' oton. 	 Albowiem wiele ich przyjdzie pod imieniem mojem, mówiąc: Jam jest Chrystus, a wiele ich zwiodą.


ɨkʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ asan nɨrɨ inamakɨ, ɨtonpa ti'nʉnkai' e'kɨ, mɨsi'nʉnkayai'ne' kasa,” ta'pʉ iya. 	 Czcij ojca twego i matkę, i miłować będziesz bliźniego swego, jako siebie samego.


Itɨkaa'pʉ ɨpʉremase'na mɨrɨ kasa rɨ marɨ kanan. 	 I odszedłszy znowu, modlił się, też słowa mówiąc.


E'tane Pari'si amʉ' uya serɨ etasa' tʉuya'nokon a'tai, “Pirɨsipupʉ, makoi amʉ' epuru uya tʉpika'tɨi' makoi amʉ' enpa'kapɨtʉ pʉse rɨ uya mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 Ale Faryzeuszowie usłyszawszy to, rzekli: Ten nie wygania dyjabłów, tylko przez Beelzebuba, książęcia dyjabelskiego.


Pʉsamoro uyese' apurɨnin nan uya si i'tuto' ipɨkɨrɨ meruntɨ eporo mɨrɨ makoi amʉ' enpa'kapɨtʉ mɨrɨ uyese' yau to' si usaurokʉ mɨrɨ emenna' main, siran yau. 	 A znamiona tych, co uwierzą, te naśladować będą: W imieniu mojem dyjabły wyganiać będą, nowemi językami mówić będą;


Serɨ si munkɨ pe e'nɨ'nokon yau, intʉrʉnʉ anʉnnin pe e'nɨ—Papa nʉtʉrʉnʉ anʉnnin pe mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai nanʉmʉnʉ intʉrʉnʉ anʉnnin pe iya'kɨrɨ, i'nai rɨ iyekota'mato' yau e'nɨsa' yau, eke pe iku'to' yau rɨ marɨ e'nɨto' pe. 	 A jeźliż dziećmi, tedy i dziedzicami, dziedzicami wprawdzie Bożymi, a spółdziedzicami Chrystusowymi, jeźli tylko z nim cierpimy, abyśmy też z nim byli uwielbieni.


Paarʉ uko'mamʉ'pʉ inke rʉ'kwɨ rɨ Koren pata po. Mɨrɨ yau, tʉtonpa ton tʉnɨnse itɨ'pʉ kanau epotorʉ'pʉ yau Siriya pona. Tʉutɨ rawɨrɨ, ti'pai kiriri'ka'pʉ iya, Papa auro'kasa' tʉuya pɨ', mɨrɨpan a'kɨrɨ Pʉre'sira mɨrɨ awonsi'kɨ A'kira e'sara'tɨ'pʉ itonpa pe. 	 A Paweł pomieszkawszy tam jeszcze przez niemało dni, pożegnawszy się z braćmi, płynął do Syryi, a z nim Pryscylla i Akwilas, ogoliwszy głowę w Kienchreach: bo był uczynił ślub.


Ma'siu, Tamas, Isens (Arʉ'piyas mumu), Saiman (Usera' tukai' tesa'sen), 	 Mateusza, i Tomasza, Jakóba, syna Alfeuszowego, i Szymona, którego zowią Zelotes;


Ɨ'sɨ'mʉra na'ne' apurɨto' iya yau, anʉntɨ', iteseru taimenkai' pʉra tʉron nɨ pe iteseru esi pɨ' ipokon pe te'sei'pɨ'se pʉra. 	 A tego, który jest w wierze słaby, przyjmujcie, nie na sprzeczania około sporów.


Mɨrɨ yau si 5,000 e'to' airɨ warawoti'si amʉ' tu'kanoro esi'pʉ. Uri'sami'si amʉ', mʉre amʉ' nɨrɨ esi'pʉ mɨrɨ yau to' pokon pe pʉra to' i'tusa'. 	 A tych, którzy jedli, było około pięciu tysięcy mężów, oprócz niewiast i dziatek.


E'tane ru'ku, ka'pon amʉ' ku'nin pe wakʉ pe tiwʉ' tau, wakʉ pe te'sen i'nʉnkanin pe, tiwano' pe tʉuse'se'tɨsen pe, ipokena' pe te'sen, wakʉ pe mɨrɨ awonsi'kɨ tiwano' pe tepanamasen pe. 	 Ale gościnny, dobre miłujący, roztropny, sprawiedliwy, świętobliwy, powściągliwy,


Mɨrɨ wʉi a'tai'ne ɨsɨ pe kuru rɨ uri'sami'si amʉ' mono' pe te'san pona iye'to' oton mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ mana' pokon kon imunkɨ pona. 	 Lecz biada brzemiennym i piersiami karmiącym w one dni!


E'tane si to' uya ensa' a'tai, ipɨ' to' usaurokʉ'pʉ. ‘Pʉse rɨ kuru pʉse rɨ inonka'pʉ anʉnton. Iwɨpai'nokon, inanʉmʉnʉ kiyari pata'se' anʉnto' kon pe uiwano' kon pe,’ ta'pʉ to' uya. 	 Ale winiarze ujrzawszy go, rzekli między sobą, mówiąc: Tenci jest dziedzic; pójdźcie zabijmy go, aby nasze było dziedzictwo.


Itaan'pʉ ima'tasa' kon nʉ'san iwʉ' ma'tanʉkʉ to' uya, mɨrɨpan kon ɨpʉrema kusan pe rɨ wakʉ ton tato' pe tʉpɨ'nokon. Ipan pe rɨ mɨrɨ waraino kon ekota'mato' oton,” ta'pʉ Sises uya. 	 Którzy pożerają domy wdów, a to pod pokrywką długich modlitw: cić odniosą cięższy sąd.


Tanporo upiyau na'ne' nɨrɨ esi ɨiwano' pe, tanporo ɨpiyau na'ne' esi nɨrɨ uiwano' pe. Kamoro uriya' uyapurɨpɨ'to' uye'sa'. 	 I wszystko moje jest twoje, a twoje moje, i uwielbionym jest w nich.


Serɨ eta tʉuya'nokon a'tai, ipan pe rɨ to' usakorota'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ to' rɨ ɨnwɨpai to' ena'pʉ, 	 A oni to słysząc, pukali się i radzili o tem, jakoby je zgładzić.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, ɨnʉ' rɨ uyapurɨnin esi pe iyesi yau, kʉrɨ rɨ uya iku'to' oton mɨrɨ siku'ai'ne' rɨ. Mɨrɨ entaino kuru rɨ ku'to' iya oton siku'ai'ne' entai kuru rɨ, apʉne pʉra utɨ wenai ikʉipʉnʉ piya'. 	 Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Kto wierzy w mię, sprawy które Ja czynię, i on czynić będzie, i większe nad te czynić będzie; bo ja odchodzę do Ojca mego.


Mɨrɨpan uya tapiyo' ton tonpa kɨ'ma'pʉ, mɨrɨpan ekama'po'pʉ iya, ‘Ɨ'rɨ ne'ku'an?’ tukai'. 	 A zawoławszy jednego z sług, pytał, co by to było.


Ɨnʉ' uya rɨ emenna' waain entɨ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ ipooi'pɨ iten ya'. Mɨrɨ kasa iyesi yau, asa'rɨ rɨ nin si ima'ta mɨrɨ. Emenna' iten esi emenna' waain yen pe,” ta'pʉ iya. 	 I żaden nie leje wina młodego w stare statki; bo inaczej wino młode rozsadza statki, i wycieka wino, a statki się psują; ale wino nowe ma być wlewane w statki nowe.


Mɨrɨ kasa rɨ Satan mɨrɨ awonsi'kɨ Komora mɨrɨ awonsi'kɨ pata ton ipiyawo'nan yawon kon e'tʉrʉ'pʉ ekuman mɨrɨ awonsi'kɨ nɨkɨ eseru ya'. Apo' inkero' ke ekota'man nɨto' ento' ipɨ' pe to' esi'pʉ. 	 Jako Sodoma i Gomorra, i okoliczne miasta, gdy tymże sposobem jako i one zwszeteczniały i udały się za cudzem ciałem, wystawione są na przykład, ognia wiecznego karanie ponosząc:


Apʉne pʉra tikin nan ka'pon uya ɨri ku'sa' winɨ, uma'tan nɨto' e'sa' esa' wannɨ pe yau kʉrɨ rɨ tikin nan ka'pon poro, mɨrɨ entai kuru kamoro eke pe rɨ wakʉ Papa nʉnonka'pʉ eponin nan mɨrɨ awonsi'kɨ anʉn nɨto' Papa uya ipokena' pe nʉtʉrʉnʉ esi esa' wannɨ pe uko'man nɨto' yau tikin nan nɨ ka'pon, Sises Kʉrai poro. 	 Albowiem jeźli dla jednego upadku śmierć królowała przez jednego, daleko więcej, którzy obfitość onej łaski i dar sprawiedliwości przyjmują, w żywocie królować będą przez tegoż jednego Jezusa Chrystusa.


Itisakon nʉ'pʉ uya ti'sawʉ yawon i'kwamʉ'pʉ parau ka'. Tuna era'tɨ'pʉ iyeri'sa' ka'pon mʉnʉ kasa, mɨrɨpan tanporo rɨ ikau te'san erikʉ'pʉ. 	 I wylał wtóry Anioł czaszę swoję na morze, i stało się jakoby krew umarłego, a każda dusza żywa zdechła w morzu.


E'tane Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Tɨwɨ tʉ'koro'tau'nokon te'sen eri'sa' u'na'tɨi to'; uya'kɨrɨ ru'ku utɨnpai,” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 Ale mu Jezus rzekł: Pójdź za mną, a niechaj umarli grzebią umarłe swoje.


Mɨrɨpan enna'po'pʉ tʉpoitorʉ ton piya', mɨrɨpan uya to' e'nʉmʉ eporo'pʉ. Pi'ta ekama'po'pʉ iya, “Uya'kɨrɨ pe' ɨmɨrɨ'nokon warawoti'si amʉ' esi poken pʉra iyesi tenu ke mara rʉ'kwɨ rɨ?” ta'pʉ iya. 	 Tedy przyszedł do uczniów, i znalazł je śpiące, i rzekł Piotrowi: Takżeście nie mogli przez jednę godzinę czuć ze mną?


Ekonekan Weyu pe iyesi'pʉ, Sapa' e'ma ta'. Pata uko'mamʉ koro'tau, 	 A gdy już był wieczór, (ponieważ był dzień przygotowania,)który jest przed sabatem,


Serɨ pe si Papa uya ta'pʉ na'ne' penaro' kon ina tamokori ton pɨ' rɨ iyau e'ku'to' pɨkɨrɨ, serɨ pe uyekama'popɨtʉ auya na'ne'. 	 A teraz o nadzieję onej obietnicy, ojcom od Boga uczynionej, stoję przed sądem;


E'tane, ‘Ka'pon amʉ' winɨ’ ta pe iyesi yau, ka'pon amʉ' uya nin si uwɨnɨ'nokon mɨrɨ tɨ' ke, apʉne pʉra Isaan apurɨ to' uya pu'kena' Papa winon tukai',” ta'pʉ to' uya. 	 Jeźliż zasię rzeczemy, z ludzi, wszystek lud ukamionuje nas, ponieważ za pewne mają, że Jan jest prorokiem.


E'tane eri'nɨ tʉpo e'mʉ'sa'kan nɨto' ensa' auya'nokon pʉra pe' nai Papa uya ayauro'ka'pʉ kon ipɨ'? 	 A o powstaniu umarłych nie czytaliście, co wam powiedziano od Boga mówiącego:


6 kaisa rɨ wʉi To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ rawɨrɨ, Sises utɨ'pʉ Pe'tani pona, Ʉrasaras, Sises nʉ'mʉ'sa'ka'pʉ iyerikʉ'pʉ apai pata'se' ya'. 	 Tedy Jezus szóstego dnia przed wielkanocą przyszedł do Betanii, kędy był Łazarz, który był umarł, którego wzbudził od umarłych.


Tɨwɨ wakʉ nonkasa' pe kuru amaimu kon nesii, ine'ne'masa' pe, tanporo ka'pon amʉ' maimu eikʉ eseru i'tu kon pa. 	 Mowa wasza niech zawsze będzie przyjemna, solą okraszona, abyście wiedzieli, jakobyście każdemu z osobna odpowiedzieć mieli.


To' ena' enpoikato' pe tʉuya Papa e'ku'sa' Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau ama'aino eke pe rɨ te'sen, Kʉrai pe na'ne' ayau'nokon, eke pe e'nɨto' pɨ' e'ku'nɨto' pe te'sen. 	 Którym chciał Bóg oznajmić, jakie jest bogactwo tej tajemnicy chwalebnej między poganami, która jest Chrystus między wami, nadzieja ona chwały;


Kane, ta uya, ɨyera'tɨ kon pʉra iyesi yau amakooi kon apai, ɨmɨrɨ'nokon nɨ nɨrɨ uma'ta mɨrɨ to' kasa rɨ marɨ ɨwesi kon pɨ'. 	 Bynajmniej, mówię wam: i owszem, jeźli nie będziecie pokutować, wszyscy także poginiecie.


Mɨrɨpan era'tɨ'pʉ tʉpoitorʉ ton winɨkʉi', mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ' ama'ai, “Pori' pe en ton esi, menyatʉi'ne' ene pɨ' na'ne'. 	 Tedy obróciwszy się do uczniów, rzekł im z osobna: Błogosławione oczy, które widzą, co wy widzicie.


Mɨrɨ awonsi'kɨ, nai kasa ken itekare ekama to' uya tenno'sa' kon pen nɨ e'tane? Iye'menukasa' na'ne' kasa, “Ɨ'rɨ pan wakʉ ton nɨ i'ta ton kamoro wakʉ itekare ne'nin nan!” tawon. 	 Jakoż też będą kazać, jeźliby nie byli posłani? Jako napisano: O jako śliczne są nogi tych, którzy opowiadają pokój, tych, którzy opowiadają dobre rzeczy.


Kane, ka'pon esi mɨrɨ Esuwerʉ pe kuru tʉyau kʉrɨ rɨ pe tesi yau; mɨrɨ awonsi'kɨ un pi'pɨ puturʉka esi tepe' ke rɨ ewan wannɨ ma'kʉʉi'tɨ kasa, iya'kwarʉ winɨ, iye'menukasa' main na'ne' awɨron pen nɨ. Pʉse rɨ waraino ka'pon apurɨpɨ'to' esi mɨrɨ ka'pon winɨpaino pen, e'tane Papa winɨpaino pe. 	 Ale który jest w skrytości Żydem i obrzezka serca, która jest w duchu, nie w literze, której chwała nie jest z ludzi, ale z Boga.


To' uya tʉpoitorʉ kon ennoko'pʉ Sises piya'. Kin pe te'sen, Era' pɨkɨron kon pokon pe rɨ, mɨrɨpan kon uya ta'pʉ Sises pɨ', “Ti'sa, ina i'tupɨ' man i'napairon ye' pe ɨwesi tukai', mɨrɨ awonsi'kɨ Papa eseru pɨ' enupan auya i'napairon awɨrɨ. Ka'pon amʉ' rɨ nensimanʉ pe pʉra ɨyeseru esi, apʉne pʉra ɨnʉ' pe rɨ to' esi pɨ' te'namasen pe pʉra ɨwesi. 	 I posłali do niego ucznie swoje z Herodyjany, mówiąc: Nauczycielu! wiemy, żeś jest prawdziwy, i drogi Bożej w prawdzie uczysz, a nie dbasz na nikogo; albowiem nie patrzysz na osobę ludzką.


“Kenari'nʉmʉi, Sayan ensi rʉ'kwɨ; enkɨ, ɨyepuru, kin uye'nɨ pɨ' man, iyereutasa' isa'ka'si mʉre po,” tawon. 	 Nie bój się, córko Syoóska! oto król twój idzie, siedząc na oślęciu.


Kʉrɨ rɨ ipoitorʉ epuru uye'to' oton wʉi a'tai itenupɨkɨrɨ iye'tane pʉra, mɨrɨ a'kʉra' iyepʉ ta tane iya pʉra rɨ. 	 Przyjdzie pan sługi onego, dnia, którego się nie spodzieje, i godziny, której nie wie;


tenku'na' nan enasa' man ennin nan pe; ise'mesa' kon enasa' man tʉusasan pe; erekʉ'pa' nan usepi'tɨsa' man; etanin nan pen enasa' man etanin pe; eke' amʉ' e'mʉ'sa'kasa' man, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ itekare usekamasa' man entu'manin nan pana ya'. 	 Ślepi widzą, a chromi chodzą, trędowaci biorą oczyszczenie, a głusi słyszą, umarli zmartwychwstają, i ubogim Ewangielija opowiadana bywa;


Ipan pe Sises pawana'tɨ'pʉ to' uya, “Tɨwɨ takuru'kena' nan ka'pon amʉ' ɨpon e'pi a'pɨ'pɨtʉi,” ta'pʉ to' uya, mɨrɨpan tanporo kon a'pɨ'pɨ'nin nʉ'san usepi'tɨpɨtʉ'pʉ. 	 I prosili go, aby się tylko podołku szaty jego dotykali; a którzykolwiek się dotknęli, uzdrowieni są.


E'tane isan uya, “Kane, Isaan itese' kʉrɨ rɨ,” ta'pʉ. 	 Ale odpowiadając matka jego rzekła: Nie tak; lecz nazwany będzie Janem.


eke pe rɨ tepe'pʉ eporo mɨrɨ, serɨ pe na'ne' entai rɨ — tʉpata'se', takon non, tʉparusi ton, tʉsanon, tʉmunkɨ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmainarʉ rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ewa'noman nɨ nɨrɨ — mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ enta', tɨwɨ rɨ uko'man nɨto' eporo iya. 	 Żeby nie miał wziąć stokrotnie teraz w tym czasie domów, i braci, i sióstr, i matek, i dzieci, i ról z prześladowaniem, a w przyszłym wieku żywota wiecznego.


To' eikʉ'pʉ iya, “Kʉrɨ uyepi'tɨnin nʉ'pʉ uya, ‘Ayapon tanʉnse enta,’ tasa' upɨ',” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Odpowiedział im: Ten, który mię uzdrowił, tenże mi rzekł: Weźmij łoże twoje, a chodź.


e'tane ɨnʉ' uya rɨ ani enupanka pʉra iyesi. Tereutasen pen nɨ ɨri pe kuru rɨ iyesi, eke pe rɨ eri'nʉ'kanin paisin yen pe iyesi. 	 Ale języka żaden z ludzi okrócić nie może, który jest nieokrócone złe i pełne jadu śmiertelnego.


Mɨrɨ a'tai, Sises poitorʉ ton uyee'pʉ ekama'poi', “Ɨnʉ' kuru si e'to' oton eke pe Papa e'to' esa' wannɨ pe yau?” ta'pʉ to' uya. 	 Onej godziny przystąpili uczniowie do Jezusa, mówiąc: Któż wżdy największy jest w królestwie niebieskiem?


Kamoro nin iputurʉkapɨ'sa' na'ne' nan esi main awɨrɨ pʉra rɨ. Tʉutapurɨto' kon pe ɨputurʉkapɨtʉ i'se 'nokon to' esi. 	 Albowiem i ci, którzy się obrzezują, nie zachowywują zakonu sami, ale chcą, abyście się wy obrzezali, żeby się z ciała waszego chlubili.


Papa sapema pe iye'sara'tɨ'pʉ; itese', ipata iko'manto' yau mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo rɨ Epʉn po te'san pɨ' ɨri pe isaurokʉ'pʉ. 	 I otworzyła usta swoje ku bluźnierstwu przeciwko Bogu, aby bluźniła imię jego i przybytek jego, i tych, którzy mieszkają na niebie.


“I'napairon ekama uya serɨ ɨpɨ'nokon,” ta'pʉ Sises uya. “Apurɨto' auya'nokon esi a'tai, tʉkasimai' pʉra, mɨrɨ pi' e' pɨ' iku'sa' na'ne' rɨken kupʉ auya'nokon pen e'tane, ‘Ata'mo'kakɨ tuna ka',’ ta auya'nokon a'tai wʉ' pɨ', mɨrɨpan nɨ e'kupʉ. 	 Tedy odpowiadając Jezus, rzekł im: Zaprawdę powiadam wam: Jeźlibyście mieli wiarę, a nie wątpilibyście, nie tylko to, co się stało z figowem drzewem, uczynicie, ale gdybyście i tej górze rzekli: Podnieś się, a rzuć się w morze, stanie się.


Mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ kanan panton ekama'pʉ Sises uya, “Papa e'to' esa' wannɨ pe esi pʉrowa a'sarutanʉ'nin kasa, uri'san nanʉmʉnʉ, mɨrɨpan uya pʉrowa pokon pe eke pe iki'ma, tanporo ipun yau iyena pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ iya. 	 Insze podobieństwo powiedział im: Podobne jest królestwo niebieskie kwasowi, który wziąwszy niewiasta, zakryła we trzy miary mąki, ażby wszystka skwaśniała.


Apʉne pʉra wapiyaro' ekonekan nɨto' esi yau wakʉ pe, tʉron nɨ ne'warinpai'no pen nɨ. 	 Bo gdyby ono pierwsze było bez przygany, tedyćby wtóremu nie szukano miejsca.


Ka'pon amʉ' uya tato' oton, ‘Mɨ airɨ man,’ mɨrɨ pe pʉra, ‘Se airɨ man,’ e'tane ta to' uya pɨkɨrɨ rɨ kɨtɨpɨ'tʉu. 	 I rzeką wam: Oto tu, albo oto tam jest; ale nie chodźcie, ani się za nimi udawajcie.


mɨrɨpan kon uya tʉnono kon mɨrɨ awonsi'kɨ timamin kon tonpa kʉrʉpo'pomapɨtʉ'pʉ. Mɨrɨ epe'pʉ ke tʉtonpa kon repapɨtʉ'pʉ to' uya i'se iye'to' airɨ. 	 A osiadłości i majętności sprzedawali, i udzielali ich wszystkim, jako komu było potrzeba.


Apʉne pʉra enku'tɨnin nan kʉrai amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ enku'tɨnin nan pu'kena' amʉ' usenpoikato' oton, eke ton nɨ i'tuto' ipɨ' ton mɨrɨ awonsi'kɨ eke Papa tʉrawasooi ton ku'to' oton to' uya, Papa nanʉmʉ'san enku'tɨnin pe—ikupʉ tʉuya'nokon pe iyesi yau. 	 Albowiem powstaną fałszywi Chrystusowie, i fałszywi prorocy, i czynić będą znamiona wielkie i cuda, tak iżby zwiedli (by można) i wybrane.


Apʉne pʉra Itepuru uya iyekota'mato' ya' non tʉrʉ inke pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ kupʉ poken pʉra,” ta. 	 Albowiem sprawę skończy i skróci w sprawiedliwości; sprawę zaiste skróconą uczyni Pan na ziemi.


Tato' sa'ne ko, ‘Asakɨrɨ'ne rɨken kapʉi e'ku'ka'sa' kiyari akʉ'pʉ rawɨrɨ.’ Ta uya ɨpɨ'nokon, apʉne wakʉ pe umɨ amʉ' enpɨ'tɨ'. Kiyari akʉ'pʉka'sa', tanʉnsen pe iyenaka'sa'. 	 Izaż wy nie mówicie, że jeszcze są cztery miesiące, a żniwo przyjdzie? Otoż powiadam wam: Podnieście oczy wasze, a przypatrzcie się krainom, żeć już białe są ku żniwu.


Tʉron kon Esuwerʉ amʉ' e'sara'tɨ'pʉ wakʉ pe iye'ku'to' eseru yau, mɨrɨ pɨ', wakʉ pe to' e'ku'to' winɨ Panapas rɨ nɨrɨ utano'ma'pʉ. 	 A wespół z nim obłudnie się obchodzili i drudzy Żydzi, tak że i Barnabasz uwiedziony był tą ich obłudą.


Sises pɨ' uyenu kon tʉtʉse e'nɨpai'nokon, apurɨto' piya'tɨnin nʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe ikonekanin nʉ'pʉ, pori' pe te'to' esi pɨ' tʉrau kurusu' moronkanin nʉ'pʉ, ɨpiyɨ'nɨto' tʉnamai' pʉra rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ si Papa apon enwo'netʉ winɨ iyereuta'pʉ. 	 Patrząc na Jezusa, wodza i dokończyciela wiary, który dla wystawionej sobie radości, podjął krzyż, wzgardziwszy sromotę, i usiadł na prawicy stolicy Bożej.


E'tane Papa uya i'mʉ'sa'ka'pʉ eri'nɨto' apai. 	 Ale go Bóg wzbudził od umarłych.


Serɨ kasa tʉusaurokʉ'pʉ tʉpo, non pona iyeta'ta'pʉ. Tawa koneka'pʉ iya eta' namanka'pʉ ke, mɨrɨpan tʉrʉ'pʉ iya ka'pon enu pona. 	 To rzekłszy plunął na ziemię, a uczynił błoto z śliny i pomazał onem błotem oczy ślepego,


Ɨ'rɨ ken si kupʉ uya'nokon? To' uya kuru eta mɨrɨ ɨuye'sa' tukai'. 	 Cóż tedy jest? Koniecznieć się musi zejść lud; bo usłyszą, żeś przyszedł.


Inserʉ tuna ton esa' pe te'sen uya ta eta'pʉ uya, “Wakʉ pe kuru me'ai', ka'pon amʉ' eseru aimenkato' auya yau, Ɨmɨrɨ Wakʉ, moro na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ moro iye'sa' rʉ'pʉ. 	 I słyszałem Anioła wód mówiącego: Sprawiedliwyś jest, Panie! któryś jest i któryś był, i święty, żeś to rozsądził.


Iu'matʉ pe rɨ si, utonpa ton, Itepuru pɨ' pori' pe e'tɨ'! Mɨrɨ rʉ'pʉ rɨ marɨ menuka uya ɨyena'nokon uya uyanpokʉmato' pʉra man, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨserasu kon pe iyesi. 	 Dalej mówiąc, bracia moi! radujcie się w Panu. Jedneż rzeczy wam pisać mnie nie mierzi, a wam jest bezpiecznie.


Metatʉu rɨ sa'ne ko isaurokʉ Papa sapema pe. Ɨ'rɨ tukai' ken mɨsenuminkayatʉu?” ta'pʉ iya. Tanporon kon uya rɨ eno'ma'pʉ ima'tato' pe. 	 Słyszeliście bluźnierstwo. Cóż się wam zda? A oni wszyscy osądzili go winnym być śmierci.


Ɨnnɨ ka'pon utɨ kasa iyesi: Tʉpoitorʉ ton enau tiwʉ' nɨmɨ iya, to' tʉrawasooi ke to' tʉrepapɨ'se, mɨrɨ awonsi'kɨ mʉra'tanawon pɨ' tenu ke e'kɨ tai'ma. 	 Jako człowiek, który precz odjeżdżając, zostawił dom swój, i rozdał urzędy sługom swoim, i każdemu robotę jego, i wrotnemu przykazał, aby czuł.


Mɨrɨpan kon uya ta'pʉ ipɨ', “Ti'sa, Mosi' uya imenukasa' uiwano' kon pe, ka'pon rui eri'sa' yau, tʉno'pʉ tʉnonkai' imunkɨ pʉra, iyakon nʉ'pʉ uya tʉrui no'pʉ rʉ'pʉ mari'mato' pe iyesi imu'tanʉ'to' pe tʉuya tʉrui iwano' pe. 	 Mówiąc: Nauczycielu! Mojżesz nam napisał: Jeźliby komu brat umarł, mając żonę, a umarłby bez dziatek, aby brat jego pojął jego żonę, a wzbudził nasienie bratu swemu.


Meri, tʉno'pʉ oton pokon pe rɨ to' utɨ'pʉ tese' kon menukai'. Mono' pe iyesi'pʉ (Papa A'kwarʉ mʉre yen pe). 	 Aby był popisany z Maryją, poślubioną sobie małżonką, która była brzemienną.


“Nai yau ken si ina uya ikoneka i'se ɨwesi ite'ma ta'?” tukai' to' uya ekama'po'pʉ. 	 Ale oni mu rzekli: Gdzież chcesz, abyśmy go nagotowali?


A'ko pe ipa'sima pɨ' to' esi'pʉ, mɨrɨpan kon uya wakʉ ton pe itese' ka'pon amʉ' ennoko'pʉ ama'ai Sises maimu etase. Mɨrɨ wenai eparankato' pe tʉuya'nokon Roman amʉ' kopʉnaai ena' a'sito' pe iya. 	 A tak podstrzegając go, posłali szpiegi, którzy zmyślali, jakoby byli sprawiedliwymi, aby go podchwycili w mowie jego, a potem aby go podali zwierzchności i w moc starościną.


Tanporo serɨ ton ekamanin nʉ'pʉ uya, “I'napai rɨ iyesi mɨrɨ; serɨ pe kuru uye'ai',” ta. Amen. Ɨsi'kɨ, Itepuru Sises. 	 Tak mówi ten, który świadectwo daje o tych rzeczach: Zaiste, przyjdę rychło. Amen. I owszem przyjdź, Panie Jezusie!


To' uya ina uyepʉ Ron pona tukai' etasa' a'tai, to' uye'sa' esi'pʉ ɨnnon A'piyas tepose rɨ, tʉron kon nɨrɨ uye'sa' esi'pʉ Osorʉwau Patatʉse' tepose'ne rɨ ina e'matai. Pʉsamoro eposa' tʉuya a'tai, Paarʉ uya Papa pɨ' tenki ta'pʉ, mɨrɨpan pori'ma'pʉ to' uya mɨrɨ yau. 	 Stąd, gdy usłyszeli bracia o nas, wyszli przeciwko nam aż do rynku Appijuszowego i do Trzech Karczem; których gdy Paweł ujrzał, podziękowawszy Bogu, wziął śmiałość.


“Nai yau inonkasa' auya'nokon?” ta'pʉ iya to' pɨ'. “Itepuru, entanʉ'kɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 I rzekł: Gdzieście go położyli? Rzekli mu: Panie! pójdź, a oglądaj.


Tu'kan kon ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ tʉron nɨ pe'ne, wakʉ pe i'napairon eporo iya pʉra eke soisa amʉ' epuru esi'pʉ, eke pe to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ wenai. “Soisa amʉ' iwʉ' ta' Paarʉ atɨ',” ta'pʉ iya. 	 A jedni tak, drudzy inaczej między ludem wołali; a gdy się nic pewnego dla zgiełku dowiedzieć nie mógł, rozkazał go wieść do obozu.


Tanporo pʉsamoro uya itʉsa' eke rɨ nin tʉpʉrataai kon tonpa; e'tane kʉrɨ rɨ tekota'mato' apai rʉ'kwɨ rɨ tanporo rɨ tʉpiyawon tʉrʉ'pʉ tʉuko'manto' ipɨ' rʉ'kwɨ rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Ci bowiem wszyscy z tego, co im zbywało, wrzucili do darów Bożych, ale ta z niedostatku swego wszystkę żywność, którą miała, wrzuciła.


Mɨrɨ a'tai, ta'pʉ to' uya, “Ɨ'rɨto' pe miyarɨ ekamanin i'se e'nɨ? Etaka'sa' sa'ne mɨrɨ ko inta apai,” ta'pʉ to' uya. 	 A oni rzekli: Cóż jeszcze potrzebujemy świadectwa? Wszakieśmy sami słyszeli z ust jego.


Mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Aya'kɨrɨ'nokon kuru rɨ enta'napai e'sa' serɨ To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ i'kiyari pɨ', ukota'ma to' uya rawɨrɨ. 	 I rzekł do nich: Żądając żądałem tego baranka jeść z wami, pierwej niżbym cierpiał.


Iyepiya'tɨ koro'tau, ipoitorʉ uya eke kuru rɨ ipʉrataai ko'manʉ'pɨ'nin nʉ'pʉ nee'pʉ ipiya'. 	 A gdy się począł rachować, stawiono mu jednego, który był winien dziesięć tysięcy talentów.


Ɨmɨrɨ si, tʉron kon enupanin, ɨiwano' pe pe' ɨusenupa pen nɨ? Ɨmɨrɨ ama' pe e'nɨ namai' itekare ekamanin, ama'manin pe' ɨmɨrɨ? 	 Który tedy uczysz drugiego, siebie samego nie uczysz? Który opowiadasz, żeby nie kradziono, kradniesz?


Ka'pon amʉ' non pon kon e'to' oton pori' pe pʉsamoro asa'ron kon eri'sa' pɨ'. To' uta're'tɨpɨ'to' oton mɨrɨ awonsi'kɨ tʉtonpa kon amʉ' repapɨ'to' oton to' uya, apʉne pʉra kamoro asa'ron kon pu'kena' amʉ' uya ɨsɨ ne'sa' pɨ' ka'pon amʉ' pona. 	 Owszem mieszkający na ziemi radować się nad nimi będą i weselić; i poślą dary jedni drugim, iż ci dwaj prorocy dręczyli mieszkających na ziemi.


Mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ kupʉ auya'nokon yau wakʉ pe ɨku'nin kon pɨ', ɨ'rɨ wakʉ eporo auya'nokon? Tʉmakooikena' nan uya rɨ mɨrɨ rɨ kupʉ. 	 A jeźli dobrze czynicie tym, którzy wam dobrze czynią, jakąż łaskę macie? albowiem toż i grzesznicy właśnie czynią.


Ikʉrʉpo'poma auya wapiya pe' ɨiwano' pe iyesi'pʉ pen mɨrɨ? Mɨrɨ awonsi'kɨ ikʉrʉpo'poma tʉpo, itepe'pʉ esi'pʉ ɨiwano' pe pen nɨ pe' mɨrɨ? Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' tʉku'sen pen nɨ kupʉ'pʉ auya? Ka'pon amʉ' pɨ' pe' kasi pe ɨwe'sa' pe ekama auya e'tane, kasi pe ɨwe'sa' Papa pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Izali to, coś miał, nie twoje było? a coś sprzedał, nie w twojej mocy zostawało? Przeczżeś tę rzecz przypuścił do serca twego? Nie skłamałeś ludziom, ale Bogu.


Tu'kan kon ka'pon amʉ' uya to' eseremekʉ'pʉ, “E'pana e'tɨ'!” ta'pʉ to' uya, e'tane rɨ eke pe parɨ to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Ina epuru, Tepi' pa rʉ'pʉ, ina pɨ' ɨsentu'makɨ!” ta'pʉ to' uya. 	 Ale on lud gromił ich, aby milczeli; lecz oni tem więcej wołali, mówiąc: Zmiłuj się nad nami, Panie, synu Dawidowy!


ɨnʉ' rɨ pʉra iyesi ito'ka'nʉ'nin, ɨnʉ' rɨ Papa warinpanin. 	 Nie masz rozumnego i nie masz, kto by szukał Boga.


iyɨmʉrewato' ton imunkɨ amʉ' so'sii ta', itese' iye'menukapɨ'sa' kon Epʉn po. Papa piya' ɨuye'sa' kon, tanporon kon eseru aimenkanin piya', ipokena' kon nʉ'san a'kwarʉ'pʉ ton ekonekasa' wakʉ pe piya', 	 Do walnego zgromadzenia, i do zebrania pierworodnych, którzy są spisani w niebie, i do Boga, sędziego wszystkich, i do duchów sprawiedliwych i doskonałych;


Tepuru kon pe kin pe, iya'mu pʉn iteuta inserʉʉi ku'sa' to' uya esi'pʉ. Itese' Ipuru amʉ' maimu yau “Apatan,” mɨrɨ awonsi'kɨ Kiri' amʉ' maimu yau “A'poriyon”. 	 A miały nad sobą króla, anioła przepaści, któremu imię po żydowsku Abaddon, a po grecku ma imię Apolijon.


apʉne upokapɨtʉ'pʉ iyɨ rʉ'pʉ entɨ', uyemiyatʉ pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ u'ta pɨ'. Urɨ rɨ kʉrɨ rɨ, uya'kwarʉ'pʉ ensa' auya'nokon pen, uya'pɨ'tɨ', urɨ rɨ kʉrɨ rɨ. Urɨ kasa pe' tʉpun ke a'kwarʉ'pʉ esi pe ekama auya'nokon,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Oglądajcie ręce moje i nogi moje, żemci ja jest on; dotykajcie się mnie, a obaczcie; bo duch nie ma ciała ani kości, jako widzicie, że ja mam.


Inserʉ uya iwekupiri i'tu'pʉ, mɨrɨpan e'seporo'pʉ 144 kaisa rɨ ite'kwa yʉi ikawono, mɨrɨ esi'pʉ ka'pon napurɨnʉ airon i'tuto' ike nekamanʉ awɨrɨ. 	 I zmierzył mur jego na sto czterdzieści cztery łokcie miary człowieczej, która jest miara Aniołowa.


Serɨ ta tʉuya tʉpo, itɨ'pʉ ama'ai takon kɨ'mase'na. “Ti'sa uye'sa' man, ɨkɨ'ma iya,” ta'pʉ iya. 	 A to rzekłszy szła i potajemnie zawołała Maryję, siostrę swoję, mówiąc: jest tu nauczyciel, i woła cię.


E'tane Saraman uya kuru ɨutɨ amɨ'pʉ. 	 A Salomon zbudował mu dom.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Urɨ rɨ esi ite'ma pe, mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon nɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ uko'man nɨto' rɨ. Ɨnʉ' rɨ utɨ pʉra iyesi ukʉipʉnʉ piya' urɨ poro rɨken itɨto' esi. 	 Rzekł mu Jezus: Jamci jest ta droga, i prawda, i żywot; żaden nie przychodzi do Ojca, tylko przez mię.


“Mɨrɨ a'tai, to' uya rɨ marɨ ei'to' oton, ‘Ina epuru, ɨ'rɨ a'tai rɨ si ina uya ɨyene'pʉ iwan pe, tuna'kiri' ke, mɨrɨ pe pʉra ka'kʉran pe, mɨrɨpan ina uya asanomasa' pʉra iyesi? Ɨ'rɨ a'tai rɨ si ɨpon i'se, takuru'ke mɨrɨ pe pʉra pariki'si tau ɨwe'tane, ina uya ɨpika'tɨsa' pʉra iyesi?’ tato' oton. 	 Tedy mu odpowiedzą i oni, mówiąc: Panie! kiedyśmy cię widzieli łaknącym, albo pragnącym, albo gościem, albo nagim, albo chorym, albo w więzieniu, a nie służyliśmy tobie?


“Main useta Rama pata po, tʉuta'kwarʉkai' ukaran nɨ esi eke pe rɨ, Rʉi'serʉ esi ukaran nɨ pɨ' tʉmunkɨ amʉ' wenai, tʉpori'ma i'se pʉra iyesi, to' pʉra iyesi pɨ',” tawon. 	 Głos w Ramie słyszany jest, lament, i płacz, i narzekanie wielkie: Rachel płacząca synów swoich nie dała się pocieszyć, przeto, że ich nie masz.


apʉne pʉra i'tu auya'nokon apurɨto' auya'nokon i'tupɨ'to' uya iyannawɨrɨ utɨn nɨto' kupʉ. 	 Wiedząc, iż doświadczenie wiary waszej sprawuje cierpliwość;


Mɨrɨ ya', Itepuru inserʉʉi uyee'pʉ to' piya', mɨrɨ awonsi'kɨ Papa winɨpaino a'kwa uya to' wei'tɨ'pʉ. Ipan pe rɨ to' usi'nʉkʉ'pʉ. 	 A oto Anioł Pański stanął podle nich, a chwała Pańska zewsząd oświeciła je, i bali się bojaźnią wielką.


Akaisarɨ'nokon ɨtonpa kon tense e'tɨ', ɨmɨrɨ'nokon pɨ' rɨken pen. 	 Nie upatrujcie każdy tylko, co jest jego, ale każdy też, co jest drugich.


Sises uya Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan ekama'po'pʉ, “Main awɨrɨ pe' e'nɨ pe iyesi Sapa' a'tai takuru'kenan ka'pon epi'tɨ yau, mɨrɨ pe pʉra kane katɨ?” ta'pʉ iya. 	 A odpowiadając Jezus, rzekł do zakonników, i do Faryzeuszów, mówiąc: Godzili się w sabat uzdrawiać?


Ukʉipʉnʉ eseru esi tanporon kon imu ennin nʉ'san mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨnin nʉ'san uya tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' epoto' pe; to' i'mʉ'sa'kato' pe uya pata weyu u'ma'sa' a'tai,” ta'pʉ iya. 	 A tać jest wola onego, który mię posłał, aby każdy, kto widzi Syna, a wierzy weó, miał żywot wieczny; a ja go wzbudzę w on ostateczny dzień.


Tʉron kon a'kɨrɨ e'sara'tɨtɨ' unkupʉ'pʉ kupʉ pɨ' utonpa ton, kamo ina nʉkupʉ'pʉ kasa tʉuko'mansan entɨ'. 	 Bądźcież wespół naśladowcami moimi, bracia! a upatrujcie tych, którzy tak chodzą, jako nas za wzór macie.


E'tane Ita'kwarʉ esi pe iyesi yau ayanin kon pe, main o'no ɨwesi kon pen mɨrɨ. 	 Lecz jeźli duchem bywacie prowadzeni, nie jesteście pod zakonem.


Apʉne pʉra urɨ'nokon uko'mamʉ uiwano' kon pe rɨken pen, mɨrɨ awonsi'kɨ eri'nɨ uiwano' kon pe rɨken pen. 	 Albowiem nikt z nas sobie nie żyje, i nikt sobie nie umiera.


To' uya entakanoma'pʉ, “Tʉron kon uya Isaan Pa'tes ta ɨpɨ'; tʉron kon uya kanan pu'kena' Iraisa ta; tʉron kon uya rɨ marɨ Iseremaya mɨrɨ pe pʉra tʉron kon pu'kena' amʉ' tonpa ton ta ɨpɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 A oni rzekli: Jedni Janem Chrzcicielem, a drudzy Elijaszem, insi też Jeremijaszem, albo jednym z proroków.


Kɨsewansiukai, ‘Tanporo ɨyentukapʉ kon kanan mɨrɨ,’ ta uya pɨ' ɨpɨ'. 	 Nie dziwuj się, żem ci powiedział: Musicie się znowu narodzić.


E'tane apana'tɨ uya 'nokon Taya mɨrɨ awonsi'kɨ Saitan pon kon uya parɨ imoronkato' oton eseru aimenka weyu e'seposa' a'tai ɨmɨrɨ'nokon entai. 	 Wszakże powiadam wam: Lżej będzie Tyrowi i Sydonowi w dzień sądny, niżeli wam.


Mɨrɨ ema'sa' yau, asa'rɨ pʉrata pun tʉrʉ'pʉ iya patatʉse' esa' ena'. ‘Pʉse rɨ mʉpa'simai' se pʉrata ke. Enna'posa' a'tai, ipɨ' ɨnennoko'pʉ ɨpʉrataai na'po uya mɨrɨ,’ ta'pʉ iya,” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. 	 A nazajutrz odjeżdżając, wyjął dwa grosze, i dał gospodarzowi, mówiąc: Miej o nim staranie, a cokolwiek nadto wyłożysz, ja, gdy się wrócę, oddam ci.


Kʉrɨ rɨ ka'pon kʉ'senuminkanin ɨ'rɨ eporo tʉuya Itepuru winɨpai tukai'; 	 Bo niechaj nie mniema ten człowiek, aby co miał wziąć od Pana.


Mɨrɨpan ewomʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉ'kʉ ta', mɨrɨpan e'sara'tɨ'pʉ kʉrʉpo'po pɨ' te'san enpa'kapɨtʉ pɨ'. 	 A wszedłszy do kościoła, począł wyganiać te, którzy w nim sprzedawali i kupowali.


Isaan winɨpaino, 7 kaisaron so'si amʉ' Eisa po te'san enakan. Wakʉ nonkasa' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' nesii ɨpiyau'nokon, moro te'sen, moro iye'sa' rʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuye'ton winɨpaino, mɨrɨ awonsi'kɨ 7 kaisaron kon iya'kwarʉ amʉ' iyapon rau te'san winɨpaino, 	 Jan siedmiu zborom, które są w Azyi. Łaska wam i pokój niech będzie od tego, który jest i który był, i który przyjść ma; i od siedmiu duchów, którzy są przed oblicznością stolicy jego;


Serɨ etasa' iya a'tai, ipan pe ika'nɨ' pʉra iyena'pʉ, apʉne pʉra imaminke' pe kuru iyesi'pʉ. 	 A on usłyszawszy to, bardzo się zasmucił; bo był nader bogaty.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', kamoro Kʉrai Sises yau na'ne' nan eno'mato' pʉra iyesi serɨ pe, 	 Przetoż teraz żadnego potępienia nie masz tym, który będąc w Chrystusie Jezusie nie według ciała chodzą, ale według Ducha.


Utonpa ton, ta'kwarʉ kenan kon auro'ka kasa ayauro'kato' uya 'nokon pʉra iyesi, e'tane serɨ non pon kon pe rɨ nin ayauro'ka uya 'nokon, amiyu amʉ' pe rɨ Kʉrai pona. 	 Choćbym mówił językami ludzkimi i anielskimi, a miłości bym nie miał, stałem się jako miedź brząkająca, albo cymbał brzmiący.


E'tane ewarupɨ yau ka'pon usarɨ a'tai, ita'mo'ka, apʉne pʉra a'kwa pe pʉra iyesi ke,” ta'pʉ iya. 	 A jeźli kto chodzi w nocy, obrazi się; bo w nim światła nie masz.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ tenta'na tʉpo, ko' anʉmʉ'pʉ iya. To' pɨ' ta'pʉ iya, “Serɨ ko' esi emenna' pe ekonekan nɨto' umʉnʉ yau, ɨiwano' kon pe iye'kwansa'. 	 Także i kielich, gdy było po wieczerzy, mówiąc: Ten kielich jest nowy testament we krwi mojej, która się za was wylewa.


To' ese' esi'pʉ: Saiman (Pi'ta tukai' inese'tɨ'pʉ), iyakon Anturu, Isens, Isaan, Piri', Pa'taramiu, 	 Szymona, którego też nazwał Piotrem, i Andrzeja brata jego, Jakóba, i Jana, Filipa, i Bartłomieja;


“Sises, Nasare' pon, ɨ'rɨ pe ina ku'se'na ɨuye'sa'? Ina pe' ma'tanʉ'se'na ɨuye'sa'? Kɨnyi'tuyai' ɨmɨrɨ kʉrɨ rɨ—Wakʉ Ye' Papa Iwano'!” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 Mówiąc: Ach! cóż my z tobą mamy, Jezusie Nazareński? Przyszedłeś, abyś nas wytracił. Znam cię, ktoś jest, żeś on święty Boży.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨmɨrɨ'nokon pe rɨ kɨsenuminkatʉu, ‘Epʉra'an esi ina kʉipʉnʉ pe,’ tukai'. Apana'tɨ uya 'nokon serɨ, serɨ ton tɨ' apai Papa uya Epʉra'an munkɨ oton kon koneka mɨrɨ. 	 A nie mniemajcie, że możecie mówić sami o sobie: Ojca mamy Abrahama; albowiemci powiadam wam, iż Bóg i z tych kamieni wzbudzić może dzieci Abrahamowi.


Non po iyesi yau, use'man nɨto' tʉrawasomanin pe pʉra rɨ iyesi mɨrɨ, apʉne pʉra moro ka'pon amʉ' esi pɨ' tʉtʉsen tʉnin nan pe main uya ekamasa' awɨrɨ. 	 Bo gdyby był na ziemi, nie byłby kapłanem, póki by zostawali oni kapłani, którzy według zakonu dary ofiarują,


Papa A'kwarʉ uya uyauro'ka'pʉ te'kʉ'kʉ'mai' pʉra rɨ to' a'kɨrɨ utɨto' pe, Esuwerʉ amʉ' pe pʉra rɨ to' e'tane. 6 kaisaron kon Isa'pa pon kon utonpa ton utɨ'pʉ uya'kɨrɨ Sisariya pona. Mɨrɨ yau, ka'pon iwʉ' ta' ina ewomʉ'pʉ. 	 I rzekł mi Duch, abym z nimi szedł, nic nie wątpiąc. Szli też ze mną i ci sześć bracia, i weszliśmy do domu onego męża;


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; ɨnʉ' uya rɨ se wʉ' pɨ' ta pe iyesi yau, ‘Parau ka' ɨsennasikata,’ ikasimai'ma pʉra tewan yau, e'tane apurɨi'ma tʉmaimu awɨrɨ iye'kupʉ tukai', iye'kupʉ rɨ itiwano' pe. 	 Bo zaprawdę powiadam wam, iż ktobykolwiek rzekł tej górze: Podnieś się, a rzuć się w morze, a nie wątpiłby w sercu swojem, leczby wierzył, że się stanie, co mówi, stanie się mu, cokolwiek rzecze.


Pari'si amʉ' iya'kɨrɨ te'san kon uya serɨ ta iya eta'pʉ. Ta'pʉ to' uya ipɨ', “Ɨ'rɨ? Tenku'ne nɨrɨ ina esi?” ta'pʉ to' uya. 	 I usłyszeli to niektórzy z Faryzeuszów, którzy byli z nim, i rzekli mu: Izali i my ślepymi jesteśmy?


E'tane eke pe miyarɨ parɨ wakʉ nonkasa' iya upona'nokon. Mɨrɨ pɨ', iye'menukasa' Papa Maimu uya ta, “Papa uya mɨ pe te'ku'sen ewaruma'tɨ, e'tane mɨ pe te'ku'sen pen pona wakʉ nonkasa' tʉrʉ iya,” ta iya. 	 Owszem, hojniejszą daje łaskę; bo mówi: Bóg się pysznym sprzeciwia, ale pokornym łaskę daje.


Osorʉwau wʉi mɨrɨ awonsi'kɨ pʉre'po'si pʉ'kʉ pona iyesi tʉpo, use'netu'kan nɨto' uyee'pʉ Papa winɨpai, mɨrɨpan ewomʉ'pʉ to' ya', mɨrɨpan kon e'mʉ'sa'ka'pʉ. Tanporon kon to' ennin nʉ'san usi'nʉkʉ'pʉ ipan pe. 	 A po półczwarta dnia duch żywota od Boga wstąpił w nich i stanęli na nogach swoich, a bojaźó wielka przypadła na tych, którzy ich widzieli.


40 entaino kon nɨ e'kama'pʉ serɨ kupʉ pɨ', 	 A było ich więcej niż czterdzieści, którzy to przysiężenie uczynili.


Serɨ etasa' kopʉna uya yau, ɨkota'ma iya 'nokon namai' ina uya auro'ka mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya to' pɨ'. 	 A jeźliby się to do starosty doniosło, my go namówimy, a was bezpiecznymi uczynimy.


Paarʉ uya enwoke' auro'ka'pʉ iye'ku'sa' ipɨ' tense, kopʉna uya, “i'napairon,” ta'pʉ Sises ekareei pɨ'. Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas nekamanʉ Sises ekareei pɨ' isewansiuka'pʉ. 	 Tedy widząc starosta, co się stało, uwierzył, zdumiewając się nad nauką Pańską.


tai'ma to' pɨ', “Entantɨ' ɨyentau'nokon na'ne' eke iwa pata ya', iya' ɨyepa'ka kon pe rɨ, mɨrɨ yau eporo auya'nokon mɨrɨ isa'ka'si mʉre ewa'tɨsa', ɨnʉ' utɨ'pʉ ipo pen nɨ. Teukai' mʉne'tʉi' serɨ ya'. 	 I rzekł im: Idźcie do miasteczka, które jest przeciwko wam, a wszedłszy do niego, zaraz znajdziecie oślę uwiązane, na którem nikt z ludzi nie siedział; odwiążcież je, a przywiedźcie.


Mɨrɨpan uya se panton ekama'pʉ, “Ka'pon esi'pʉ pi' e' esa'. Mɨrɨpan utɨpɨtʉ'pʉ iteperu ense e'tane, eporo iya pʉra iyesi'pʉ. 	 I powiedział im to podobieństwo: Człowiek niektóry miał figowe drzewo wsadzone na winnicy swojej, a przyszedłszy, szukał na niem owocu, ale nie znalazł.


Korʉ, sirʉpa, ka'pa rɨ kʉsatʉu ɨpokʉrʉʉi kon yau; 	 Nie bierzcie z sobą złota, ani srebra, ani miedzi w trzosy wasze;


(Tanporo A'tens mɨrɨ tʉpo ka'kʉran amʉ' mɨrɨ yau tʉuko'mansan esi'pʉ tʉweyu kon enno'pɨtʉ pɨ' emenna' itekare pɨ' usauro'nɨ pɨ'.) 	 (A wszyscy Ateóczycy i cudzoziemscy goście niczem inszem się nie bawili, tylko powiadaniem albo słuchaniem nowin.)


Ene ɨnene'pʉ, iye'sa' rʉ'pʉ, ipʉra na'ne', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuye'ton iya'mu pʉn iteuta yapai, mɨrɨpan utɨto' oton tʉuma'tato' ya'. Ka'pon amʉ' non po tʉuko'mansan, itese' iye'menukasa' kon pen non ekoneka rawɨrɨ tʉuko'mansan karetaai pɨ' usewansiukato' oton ene, ene tʉuya'nokon a'tai, apʉne pʉra iye'sa' rʉ'pʉ, ipʉra na'ne', e'tane tʉuye'ton. 	 Bestyja, którąś widział, była, a nie jest, a ma wystąpić z przepaści, a iść na zginienie; i zadziwią się mieszkający na ziemi, (których imiona nie są napisane w księgach żywota od założenia świata), widząc bestyję, która była, a nie jest, a przecię jest.


Mɨrɨ a'tai, ipoitorʉ ton utɨ'pʉ Sises uya ta'pʉ awɨrɨ rɨ iku'se'na. 	 Szedłszy tedy uczniowie, a uczyniwszy tak, jako im był rozkazał Jezus,


“Iweyu e'seposa' man, Papa e'to' esa' wannɨ pe man a'ko pe! Amakooi kon apai era'tɨtɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ itekare apurɨtɨ'!” ta'pʉ iya. 	 A mówiąc: Wypełnił się czas i przybliżyło się królestwo Boże: Pokutujcie, a wierzcie Ewangielii.


Main esi apurɨto' pokon pen; mɨrɨ e'tane, “Kʉrɨ rɨ serɨ ton ku'nin uko'mamʉ rɨ mɨrɨ winɨ,” tasa'. 	 Ale zakon nie jestci z wiary; lecz "człowiek, który by je czynił, żyć będzie przez nie".


Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan uya ka'pon amʉ' auro'ka'pʉ tʉpo, Sises i'tusa' tʉuya'nokon nʉ'pʉ pɨ' itekare ekama'pʉ to' uya to' pɨ', Papa winon Sises ekareei, to' e'sara'tɨ'pʉ enna'pon pɨ' Surusiran winɨkʉi'. Tʉutɨ kon koro'tau, wakʉ Sises ekareei ekama'pʉ to' uya ka'pon amʉ' pɨ' Sameriya yawon eke iwa ton pata yau'ne. 	 A tak oni oświadczywszy i opowiedziawszy słowo Pańskie, wrócili się do Jeruzalemu i w wielu miasteczkach Samarytańskich Ewangieliję opowiadali.


Serɨ ta'pʉ iya, apʉne pʉra Sises uya epa'kakɨ iyapai taka'sa' pɨ' tʉpɨ'. Sises uya eporo rawɨrɨ, inke rɨ sa'ne makoi a'kwarʉ uya a'sisa' ko'manʉ'sa' esi'pʉ. To' uya rɨ temiyatʉ, ti'ta rɨ auronpɨ'sa' e'tane i'sen ke, tʉpa'simanin ke rɨ te'tane, i'kɨrɨpɨtʉ'pʉ iya rɨ, mɨrɨpan apɨtʉ'pʉ makoi a'kwarʉ ton uya tʉ'kena'pɨ ya'. 	 Albowiem rozkazał onemu duchowi nieczystemu, aby wyszedł z onego człowieka: bo od wielu czasów porywał go; a chociaż go wiązano łańcuchami i w pętach strzeżono, jednak on porwawszy okowy, bywał od dyjabła na pustynię pędzony.


“‘Mooi, mi'tuyan pe' nurɨne ɨwesi a'tai, pori' pe rɨ ɨuko'mamʉ'pʉ, Ʉrasaras kanan ɨri rɨ moronka pɨ'. Mɨrɨpan e'tane nin si, serɨ yau wakʉ pe rɨ iyesi mɨrɨ, ɨmɨrɨ kanan si ɨsɨ yau. 	 I rzekł Abraham: Synu! wspomnij, żeś ty odebrał dobre rzeczy twoje za żywota twego, a Łazarz także złe; a teraz on ma pociechę, a ty męki cierpisz.


Tikin nɨ imaimu esii'ma to' ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ, “Pʉse rɨ ka'pon atɨ' iwɨnɨ kon pa! Parapas nonkai'ma ina iwano' pe,” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy zawołało społem wszystko mnóstwo, mówiąc: Strać tego a wypuść nam Barabbasza!


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru poitorʉ tonpa pe te'sen, Pi'ta nakʉtʉ'pʉ ipana tonpa pe te'sen uya ta'pʉ, “Ɨmɨrɨ pen pe' iya'kɨrɨ are' e'kwa nau sentaine' pen?” ta'pʉ iya. 	 Rzekł mu niektóry z sług kapłana najwyższego, powinowaty onego, któremu był Piotr uciął ucho: Izażem ja ciebie nie widział w ogrodzie z nimi?


To' si upokoita'pʉ, mɨrɨpan tikin pa'ne ta'pʉ to' uya ipɨ', “I'napai rɨ urɨ pen kuru rɨ?” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy oni poczęli się smucić, i do niego mówić, każdy z osobna: Azażem ja jest? A drugi: Azaż ja?


Mɨrɨpan kon esi'pʉ Papa apurɨpɨtʉ pɨ', inke rɨ wʉi kaisa rɨ use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' pʉ'kʉ tau. 	 I byli zawsze w kościele, chwaląc i błogosławiąc Boga. Amen.


Mɨrɨ kasa rɨ tanporo 7 kaisa rɨ to' esi'pʉ imunkɨ amʉ' pʉra rɨ to' eri'pɨtʉ'pʉ. Kʉrɨ rɨ nin si uri'san erikʉ'pʉ mɨrɨ to' e'ma'pʉ pe rɨ. 	 A tak ją pojęło onych siedm braci, a nie zostawili nasienia. Na ostatek po wszystkich umarła i ona niewiasta.


Sises uya si mɨrɨ pata nɨmɨ a'tai, ka'pon ereutasa' ene'pʉ iya pʉrata amʉranʉ'nin pe e'nɨ iwʉ' tau, Ma'siu itese'. Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Ɨsi'kɨ upoitorʉ pe, Ma'siu,” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan e'mʉ'sa'ka'pʉ, iya'kɨrɨ itɨ'pʉ. 	 A odchodząc stamtąd Jezus, ujrzał człowieka siedzącego na cle, którego zwano Mateusz, i rzekł mu: Pójdź za mną; tedy wstawszy, szedł za nim.


Mɨrɨ a'tai si, to' uya Ka'pon, Papa winon ento' oton uyepʉ kapuru' yau tʉmeruntɨrʉ ke, mɨrɨ awonsi'kɨ eke rɨ a'kwarʉ pokon pe. 	 A tedy ujrzą Syna człowieczego, przychodzącego w obłoku z mocą i chwałą wielką.


Ikʉipʉnʉ esi na'ne' kasa uko'man nɨto' esa' pe, mɨrɨ kasa rɨ marɨ tʉmu konekasa' iya uko'man nɨto' esa' pe. 	 Albowiem jako Ojciec ma żywot sam w sobie, tak dał i Synowi, aby miał żywot w samym sobie.


Iyapiyo' ton esi tepuru kon enupɨkɨrɨ kasa e'tɨ'. Iye'sa' a'tai, mʉra'ta wɨpɨtʉ iya a'tai, inke pʉra to' uya a'koka iyewonto' pe. 	 A wy bądźcie podobni ludziom oczekującym pana swego, ażeby się wrócił z wesela, żeby gdyby przyszedł, a zakołatał, wnet mu otworzyli.


Ina uya Sire'kiyus eporo'pʉ. Mɨrɨ yau, osorʉwau wʉi ina uko'mamʉ'pʉ. 	 A przypłynąwszy do Syrakus, zamieszkaliśmy tam trzy dni.


Serɨ tʉpo, asakɨrɨ'nan kon inserʉ amʉ' ene'pʉ uya. To' e'mʉ'sa'kapɨ'sa' asakɨrɨ'nan non ekun airɨ'ne, asakɨrɨ'nan a'setun amʉ' a'si'pɨ'sa' to' uya esi'pʉ, non, parau mɨrɨ awonsi'kɨ yʉi posi'ma iya namai'. 	 Potemem widział czterech Aniołów, stojących na czterech węgłach ziemi, trzymających cztery wiatry ziemi, aby nie wiał wiatr na ziemię, ani na morze, ani na żadne drzewo.


To' pona ɨpʉrema. Orʉ pona ɨpʉrema pen, e'tane urepa'pʉ auya ton pona, apʉne pʉra ɨiwano' pe to' esi pɨ'. 	 Jać za nimi proszę, a nie za światem proszę, ale za tymi, któreś mi dał; bo twoi są.


Mɨrɨ yau, pʉresiman amʉ' epuru ton enna'po'pʉ Paarʉ maimu rʉ'pʉ ekamai' Roman amʉ' epuru ton pɨ'. Roman amʉ' ina, tasa' Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas uya etasa' tʉuya'nokon a'tai, to' usenari'pa'pʉ. 	 Tedy powiedzieli hetmanom słudzy miejscy te słowa. I zlękli się, usłyszawszy, że byli Rzymianie,


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton, Main pɨ' enupanin nan uya wakʉ kupʉ iya ensa' a'tai, mɨrɨ awonsi'kɨ mʉre amʉ' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ, “Usana! Kin Tepi' pa rʉ'pʉ apurɨpɨtʉ serɨ!” tawon etasa' a'tai, Esuwerʉ amʉ' epuru ton usakorota'pʉ ipan pe mɨrɨ pɨ'. 	 A obaczywszy przedniejsi kapłani i nauczeni w Piśmie cuda, które czynił, i dzieci wołające w kościele, i mówiące: Hosanna synowi Dawidowemu: rozgniewali się.


Apʉne pʉra Isaan Pa'tes uyee'pʉ pʉreti ɨku iya pʉra mɨrɨ pe pʉra waain ensi iya pʉra, mɨrɨpan pɨ', ‘Makoi esi iyau,’ ta'pʉ auya'nokon. 	 Albowiem przyszedł Jan Chrzciciel, i chleba nie jedząc i wina nie pijąc, a mówicie: Dyjabelstwo ma.


tikin nan Itepuru, tikin nan apurɨto', tikin nan epa'taisiman nɨto'; 	 Jeden Pan, jedna wiara, jeden chrzest;


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Sises poro miyarɨ rɨ Papa ena' use'man pe apurɨpɨ'pai'nokon—mʉta tʉrawasooi winɨ itese' pɨ' tʉsauro'sen. 	 Przetoż przez niego ofiarujmy Bogu ofiarę chwały ustawicznie, to jest owoce warg wyznawających imieniowi jego.


“E'pana e'kɨ! Epa'kakɨ iyapai!” ta'pʉ Sises uya e'se'ne' pe ipɨ'. Mɨrɨ a'tai, makoi a'kwarʉ uya warawo' eno'ma'pʉ tu'kan kon koro'tau. Iyepa'ka'pʉ iyapai e'ne' pe pʉra rɨ tʉku'se. 	 I zgromił go Jezus, mówiąc: Umilknij, a wynijdź z niego. Tedy dyjabeł porzuciwszy go w pośrodek, wyszedł z niego, nic mu nie zaszkodziwszy.


Mɨrɨ a'tai, Anas mɨrɨ awonsi'kɨ Kaya'pas esi'pʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru pe. Mɨrɨ a'tai, Main uyee'pʉ Papa winon, Sakaraya mumu, Isaan itese' piya', rɨmono' tau iyesi koro'tau. 	 Za najwyższych kapłanów Annasza i Kaifasza, stało się słowo Boże do Jana, Zacharyjaszowego syna, na puszczy.


I'napai rɨ ɨtonpa kon pokon pe ko'tʉ tau ɨwe'to' kon uya ekama, ɨneporonʉ kon eposa' auya'nokon pʉra iyesi. Tɨwɨ ipoken pʉra ɨku'to' kon anʉntɨ'. Tɨwɨ tennakai' to' arapumatʉu. 	 Albowiem nie chcę was teraz widzieć, mijając; ale spodziewam się, iż pomieszkam z wami czas niejaki, będzieli Pan chciał.


Sises uya anpisin ensa' a'tai tʉwoi, tʉpoitorʉ ton pɨ', “Parau ku'pɨri ratoi pona e'kwɨrɨ'nɨpai'nokon,” ta'pʉ iya. 	 A widząc Jezus wielki lud około siebie, kazał się przeprawić na drugą stronę morza.


Main pɨ' enupanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' uya uri'san nee'pʉ, iyekuma koro'tau tʉneporo'pʉ kon, mɨrɨpan soto'ka'pʉ to' uya tu'kan kon annau, 	 I przywiedli do niego nauczeni w Piśmie i Faryzeusze niewiastę na cudzołóstwie zastaną, a postawiwszy ją w pośrodku,


Kʉrɨ rɨ Papa nennoko'pʉ usaurokʉ Papa maimu pɨ', Papa uya eke pe ta'kwarʉ tʉrʉ ipona tʉpʉ'kʉ ke pʉra. 	 Albowiem ten, którego Bóg posłał, słowo Boże mówi; boć mu nie pod miarą daje Bóg Ducha.


Pi'ta maimu apurɨnin nʉ'san pa'taisima'pʉ enno'sa' kon uya, mɨrɨpan 3,000 kaisaron kon ena'pʉ to' tonpa pe. 	 Którzy tedy wdzięcznie przyjęli słowa jego, ochrzczeni są i przystało dnia onego dusz około trzech tysięcy.


Pi'ta uya Sises ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ ta e'kwa pe serɨ panton esi?” ta'pʉ iya. 	 A odpowiadając Piotr, rzekł mu: Wyłóż nam to podobieństwo.


Tu'kan winɨ rɨ Isaan usi'tu'pʉ, wakʉ ekareei ekama pɨ' to' uya apurɨto' pe. 	 A tak wiele i innych rzeczy napominając, odpowiadał ludowi.


Ɨyenupa'pʉ kon iku'tɨ' ɨyenu kon yau eta'pʉ auya'nokon awɨrɨ, iyawɨrɨ e'tɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ amakooi kon yapai era'tɨtɨ'. Aupaka kon pʉra iyesi yau, ama' kasa ɨpiya'nokon uyepʉ mɨrɨ, ɨpiya'nokon uyepʉ weyu i'tuto' auya'nokon oton pen. 	 Pamiętaj tedy, jakoś wziął i słyszał, a chowaj i pokutuj. Jeźli tedy czuć nie będziesz, przyjdę na cię jako złodziej, a nie zrozumiesz, której godziny przyjdę na cię.


Apʉne pʉra Papa pu'ketʉ yau, pata uya tʉpu'ketʉ yau i'tusa' pʉra iyesi, Papa epori'ma'pʉ se pe te'sen itekare ina nekamanʉ poro kamoro apurɨnin nan epika'tɨto' pe. 	 Albowiem każdy wieczerzę swoję pierwej zjada i jeden łaknie, a drugi jest pijany.


Tenu ke esii'ma ɨpʉrematɨ', i'tupɨ'nɨto' ya' auta'mo'ka kon namai'. Iya'kwarʉ esi ɨnku'pai, e'tane ipun esi ɨ'sɨ'mʉra,” ta'pʉ iya. 	 Czujcie, a módlcie się, abyście nie weszli w pokuszenie; duchci jest ochotny, ale ciało mdłe.


E'tane entantɨ' ipoitorʉ ton nʉ'san ipana'tɨtantɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ Pi'ta rɨ, ‘Itɨ mɨrɨ Kiyarari pona arawɨrɨ'nokon. Mɨrɨ yau ene auya'nokon, ta'pʉ tʉuya kasa rɨ,’” ta'pʉ iya. 	 Ale idźcie, a powiedzcie uczniom jego, i Piotrowi, że was uprzedza do Galilei; tam go oglądacie, jako wam powiedział.


Serɨ e'kupʉ'pʉ pena Papa usaurokʉ'pʉ pu'kena' Aisaya awɨrɨ a'ku'tɨnin pe: 	 A to się wszystko stało, aby się wypełniło, co powiedziano od Pana przez proroka, mówiącego:


mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ kaisaron ta pokena' pen nɨ urɨ'nokon apurɨnin nan iwano' pe intʉrʉnʉ eke kuru rɨ ipana'pano. Mɨrɨ ipana'pano esi eke imeruntɨrʉ e'tʉrawasoma pe rɨ, 	 I która jest ona przewyższająca wielkość mocy jego przeciwko nam, którzy wierzymy według skutecznej mocy siły jego,


To' uye'sa' a'tai Surusiran pona, to' ereutanʉkʉ'pʉ apurɨnin nan uya, enno'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ so'si epuru ton uya. Mɨrɨ a'tai, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas uya to' pɨ' ekama'pʉ tanporo Papa nʉkupʉ'pʉ tʉporo'nokon Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau. 	 A gdy przyszli do Jeruzalemu, przyjęci byli od zboru i od Apostołów, i starszych, i opowiedzieli, cokolwiek Bóg przez nie czynił.


To' pa'sima pɨ' te'san ka'pon amʉ' eka'tumʉ'pʉ pata pona itekareei ekamase'na, umɨ yau'ne rɨ te'san pana'tɨ'pʉ to' uya. Iye'ku'sa' rʉ'pʉ ense'na ka'pon amʉ' utɨ'pʉ. 	 A oni, którzy świnie paśli, uciekli, i oznajmili to w mieście i we wsiach; i wyszli, aby oglądali to, co się stało.


Kane! Apurɨ Itepuru Sises uya wakʉ nonkasa' poro epika'tɨn nɨsa', to' kasa rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Ale przez łaskę Pana Jezusa Chrystusa wierzymy, iż będziemy zbawieni tym sposobem, jako i oni.


apʉne pʉra ipun pʉ'kʉ pe e'nɨ pɨ'. 	 Gdyżeśmy członkami ciała jego, z ciała jego i z kości jego.


Nai kasa ɨtonpa pɨ', ‘Utonpa, apʉne amuru simo'kai' ɨyenu apai,’ ta auya, ɨyenu awon nɨ paranka ene auya pen nɨ e'tane? Ɨmɨrɨ'nokon wakʉ pe te'ku'san, wapiya ɨyenu apai paranka imo'kaka'kɨ, mɨrɨ a'tai wakʉ pe ene auya ɨtonpa enu apai amuru mo'ka pa,” ta'pʉ Sises uya. 	 Albo jakoż możesz rzec bratu twemu: Bracie! dopuść, iż wyjmę źdźbło, które jest w oku twojem, a sam balki, która jest w oku twojem, nie widzisz? Obłudniku! wyjmij pierwej balkę z oka twego, a tedy przejrzysz, abyś wyjął źdźbło, które jest w oku brata twego.


Teseru poro ne'nɨsa' iya i'napairon main awɨrɨ, tanporo wapiyaro' kon inkapʉ'san imunkɨ amʉ' pe usen nɨto' kon pe inkapʉ'san koro'tau. 	 Który, przeto że chciał, porodził nas słowem prawdy ku temu, żebyśmy byli niejakiemi pierwiastkami stworzenia jego.


Mɨrɨ a'tai, itɨ 7 kaisaron kon a'kwarʉ ton ɨri ton kuru tentaino kon nepʉ iya ta'kɨrɨ, mɨrɨpan kon ewomʉ, to' uko'mamʉ mɨrɨ yau. Mɨrɨ a'tai, pʉse rɨ ka'pon esi mɨrɨ ɨri pe kuru wapiya tesi'pʉ entai. Mɨrɨ na'ne' kasa, ɨmɨrɨ'nokon ɨri pe nʉko'manyai'ne' nan serɨ a'taino kon e'to' oton,” ta'pʉ iya. 	 Tedy idzie, i bierze z sobą siedm inszych duchów gorszych, niżeli sam: a wszedłszy mieszkają tam, i bywają ostatnie rzeczy człowieka onego gorsze, niżeli pierwsze. Tak się stanie i temu rodzajowi złemu.


Serɨ etasa' tʉuya'nokon a'tai, tu'kan kon ipoitorʉ ton uya, “Sa'man pe kuru se usenupan nɨto' man. Ɨnʉ' uya rɨ serɨ anʉmʉ?” ta'pʉ. 	 Wiele ich tedy z uczniów jego słysząc to, mówili: Twardać to jest mowa, któż jej słuchać może?


Mɨrɨpan kon uya asa'rɨ ka'pon amʉ' anʉmʉ'pʉ; Isose', Parʉsapas tukai' to' nesakʉnʉ, Isu'su'tas tato' to' uya ipɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ Ma'tayas. 	 I postawili dwóch: Józefa, którego zwano Barsabaszem, którego też nazywano Justem, i Macieja.


Kamoro tʉuko'mansan ti'naino kon tʉmakooi kon awɨrɨ uya tʉusenuminkato' kon tʉsa' mɨrɨ ti'naino kon e'to' i'se pona; e'tane kamoro tʉuko'mansan Iya'kwarʉ awɨrɨ uya tʉusenuminkato' kon tʉsa' mɨrɨ Iya'kwarʉ e'to' i'se pona. 	 Albowiem, którzy są według ciała, o tem myślą, co jest cielesnego; ale którzy są według Ducha, myślą o tem, co jest duchowego.


Pʉsamoro uyee'pʉ Isutiya winɨ, Surusiran winɨ, Itumiya winɨ, Isotan ratoi nono winɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ Taya mɨrɨ awonsi'kɨ Saitan nono winɨ'ne. Anpisin ton nɨ uyee'pʉ Sises piya', apʉne pʉra inkupʉnʉ etasa' tʉuya'nokon pɨ'. 	 I z Jeruzalemu, i z Idumei, i zza Jordanu, i z tych, którzy mieszkali około Tyru i Sydonu, wielkie mnóstwo, słysząc, jak wielkie rzeczy czynił, przyszli do niego.


Ɨ'rɨ ken? Ipan pe tʉnwarinpa'pʉ kon eposa' Esuwerʉ amʉ' uya pʉra iyesi, e'tane tʉron kon to' tonpa ton anʉnsa' kon uya rɨken eporo'pʉ. Tʉron kon to' tonpa ton ewan usa'manta'pʉ, 	 Cóż tedy? Czego Izrael szuka, tego nie dostąpił; ale wybrani dostąpili, a inni zatwardzeni są,


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' uya pʉsamoro sepa' nan nʉ'kwɨ rɨ o'pa yau komi' tuna ke rʉ'kwɨ rɨ, apʉne pʉra upoitorʉ pe to' esi pɨ', i'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, tepe'pʉ nonka iya pen kuru rɨ mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Kto by też napoił jednego z tych to małych tylko kubkiem zimnej wody w imię ucznia, zaprawdę powiadam wam, nie straci zapłaty swojej.


Paarʉ, a'sisa' pariki'si ta' Sises Kʉrai iwano', mɨrɨ awonsi'kɨ utonpa kon Temu'ti winɨpaino, Utonpa kon nʉ'kwɨ mɨrɨ awonsi'kɨ e'tʉrawasoman tonpa, Pairiman enakan, 	 Paweł, więzieó Chrystusa Jezusa i Tymoteusz brat, Filemonowi miłemu a pomocnikowi naszemu,


Ka'pon amʉ' auro'kakapʉ tʉuya a'tai kanan, Sises uya ta'pʉ, “Pata weyu pe esi. Ɨnʉ' rɨ upɨkɨrɨ tʉuye'sen uya, uko'man nɨto' weyu eporo mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ewarupɨ yau isato' oton pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 Zasię im rzekł Jezus, mówiąc: Jam jest światłość świata; kto mię naśladuje, nie będzie chodził w ciemności, ale będzie miał światłość żywota.


mɨrɨpan tʉto' oton to' uya Esuwerʉ amʉ' pen ena' to' uya isapemato' pe, ari'po'pɨ'to' pe, ipokapɨ'to' pe kurusu' pona. Itosorʉwano wʉi a'tai, iye'mʉ'sa'kato' oton uko'man nɨto' ya',” ta'pʉ iya. 	 I wydadzą go poganom na pośmiewanie i na ubiczowanie i na ukrzyżowanie; ale trzeciego dnia zmartwychwstanie.


Iye'ku'sa' rʉ'pʉ etasa' tʉuya a'tai, Sises ekanwa'tɨ'pʉ kanau ya', mɨrɨpan kon utɨ'pʉ tʉpoitorʉ ton pokon pe tʉ'kena'pɨ ya'. Tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ' uya serɨ eta'pʉ, mɨrɨpan kon utɨ'pʉ tʉ'ta kon po Sises pɨkɨrɨ pata ton apai'ne. 	 To usłyszawszy Jezus, ustąpił stamtąd w łodzi na miejsce puste osobno; a usłyszawszy lud, szli za nim z miast pieszo.


Moro warawo' esi'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau, makoi a'kwarʉ yen. Eke pe ikɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ, 	 A w bóżnicy był człowiek, który miał ducha dyjabła nieczystego, i zawołał głosem wielkim,


To' uya eposa' a'tai, “Tanporon kon man awarinpa pɨ'!” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 A znalazłszy go, rzekli mu: Wszyscy cię szukają.


“Papa A'kwarʉ man uyau. Papa uya uyanʉnsa' wakʉ ekareei ekamato' pe uya entu'manin nan ka'pon amʉ' pɨ'. Uyenno'sa' iya serɨ ekamase'na a'sisa' kon ponaro' pe. Mɨrɨ awonsi'kɨ tenku'na' nan e'to' pe ennin pe. Mɨrɨ tʉpo, kamoro ɨri pe to' nʉkupʉnʉ ton pika'tɨnin pe. 	 Duch Pański nade mną; przeto mię pomazał, abym opowiadał Ewangieliję ubogim; posłał mię, abym uzdrawiał skruszone na sercu, abym zwiastował pojmanym wyzwolenie, i ślepym przejrzenie, i abym wypuścił uciśnione na wolność;


Mɨrɨ a'tai, 5 pe to' ku'nin inserʉ uya tʉronpi' turunpa'pʉ. Sirikɨ ka' poi ita'mo'kasa' rʉ'pʉ non pona ene'pʉ uya; irepa'pʉ iya'mu pʉn iteuta a'kokato' ike ki ke. 	 I zatrąbił piąty Anioł i widziałem, że gwiazda spadła z nieba na ziemię, a dano jej klucz studni przepaści.


Mɨrɨ ekama uya ɨpɨ'nokon, mɨrɨ kasa kuru si iyesi epori'man esi eke pe Epʉn po tikin nan tʉmakooikenan era'tɨsa' a'tai, kamo 99 kaisaron kon ipokena' ton ka'pon amʉ' pɨ' pori' pe e'nɨ entai. 	 Powiadam wam, że taka będzie radość w niebie nad jednym grzesznikiem pokutującym, więcej niż nad dziewięćdziesiąt i dziewięciu sprawiedliwych, którzy nie potrzebują pokuty.


Mɨrɨ pɨ' tense, ka'pon e'to'ka'nʉ'to' pe iyesi wakʉ pe pe' tesi tukai', ɨri pe katɨ tukai'. 	 Patrzajże tedy, aby światło, które jest w tobie, nie było ciemnością.


72 kaisaron kon inennoko'san nʉ'pʉ enna'po'pʉ pori' pe, mɨrɨpan kon uya ta'pʉ, “Uyepuru, ɨri ton a'kwarʉ rɨ esi'pʉ ina maimu awɨrɨ, ɨyese' yau ina uya tenpa'ka kon a'tai ka'pon amʉ' apai,” ta'pʉ to' uya. 	 A tak wrócili się oni siedmdziesiąt z weselem, mówiąc: Panie! i dyjablić się nam poddawają w imieniu twojem.


E'tane pʉra rɨ, ina mɨrɨ pe pʉra inserʉ Epʉn poino uya rɨ tʉron nɨ itekare ekama pe iyesi yau, serɨ ina nekamayai'ne' ɨpɨ'nokon warai pen nɨ, tɨwɨ ipa'nʉ'sa' pe nesii! 	 Ale choćbyśmy i my, albo Anioł z nieba opowiadał wam Ewangieliję mimo tę, którąśmy wam opowiadali, niech będzie przeklęty.


To' eikʉ'pʉ iya, “Eke pata pona ɨyepa'kasa' kon a'tai, ka'pon tuna yen anin uya ɨyeporo kon mɨrɨ. Mɨrɨpan pɨkɨrɨ ɨutɨ newonyai'ne' ta' mʉtɨtʉi'. 	 A on rzekł do nich: Oto gdy do miasta wchodzić będziecie, spotka się z wami człowiek, niosący dzban wody; idźcież za nim do domu, do którego wnijdzie,


Tʉmakooi kon ekama pɨ', mɨrɨpan kon pa'taisima'pʉ iya Isotan tuna tʉu'tɨsen kau. 	 I byli chrzczeni od niego w Jordanie, wyznawając grzechy swoje.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Saiman, ayauro'kato' uya ike moro man,” ta'pʉ iya. “Ekamakɨ, Ti'sa,” ta'pʉ iya nin si mɨrɨ ipɨ'. 	 A odpowiadając Jezus, rzekł do niego: Szymonie! mam ci nieco powiedzieć, a on rzekł: Powiedz, Nauczycielu!


Tʉron kon ipoitorʉ ton uya nin si e'ma'pʉka'pʉ mɨrɨ kanau yau, tu'kan kon moro' amʉ' en punwe tewa'tɨi' to' uya ipi'sikʉ'pʉ, apʉne pʉra ɨnnɨ kuru pʉra rɨ 300 pi' e'to' airɨ rɨ tuna e'pi piyapai tesi kon ke. 	 A drudzy zasię uczniowie przybyli w łodzi; (bo niedaleko było od brzegu, ale jakoby na dwieście łokci) ciągnąc sieć z rybami.


Kʉrɨ rɨ Tʉmu teme'nin nʉ'pʉ pen, e'tane inonkanin nʉ'pʉ tanporon kon urɨ'nokon iwano' pe—nai kasa ken urɨ'nokon repa iya pʉra nesii'no ipokon pe wakʉ pe rɨ tanporon ke rɨ? 	 Który ani własnemu Synowi nie przepuścił, ale go za nas wszystkich wydał: jakoż by wszystkiego z nim nie darował nam?


Atamokori kon uya wapiyaro' kon pu'kena' amʉ' kota'ma'pʉ. To' uya rɨ Ipokena' Ka'pon uyepʉ ekamanin nan tʉ'ka'pʉ. Serɨ pe si eparanka'pʉ auya'nokon iteyaton non ena' to' uya iwɨto' pe. 	 Któregoż z proroków nie prześladowali ojcowie wasi, i nie pozabijali tych, którzy przedtem opowiadali o przyjściu tego Sprawiedliwego, któregoście wy się teraz stali zdrajcami i mordercami?


Ka'pon amʉ' usewansiuka'pʉ, mɨrɨpan kon usekama'popɨtʉ'pʉ tiwano' kon pe, “Ɨ'rɨ si serɨ? Emenna' usenupan nɨto'—meruntɨ a'kɨron! Makoi a'kwarʉ ton nɨ apiyo'manin, mɨrɨpan kon esi imaimu awɨrɨ!” ta'pʉ to' uya. 	 I wylękli się wszyscy, tak iż się pytali między sobą, mówiąc: Cóż to jest? cóż to za nowa nauka, iż mocą i duchom nieczystym rozkazuje, i są mu posłuszni?


Serɨ tonan tawon, wakʉ itekare poro Esuwerʉ amʉ' pen esi Esuwerʉ amʉ' pokon pe ɨsi'kaisa rɨ itesa' pe te'ton kon pe, tikin nan nɨ ipun pʉ'kʉ pe ɨsi'kaisa rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsi'kaisa rɨ ikupʉ tukai' usauro'nɨsa' eponin nan pe Kʉrai Sises yau. 	 To jest, iż poganie są spółdziedzicami i spólnem ciałem, i spółuczestnikami obietnicy jego w Chrystusie przez Ewangieliję.


Ta'pʉ iya kanan to' pɨ', “Ɨnetanʉ kon pɨ' wakʉ pe ɨsenuminkatɨ'. I'tuto' auya yai pe rɨ ɨnkupʉ'pʉ yai ɨyena' i'tu mɨrɨ—mɨrɨ entai rɨ. 	 I rzekł do nich: Patrzcież, czego słuchacie; jaką miarą mierzycie, taką wam będzie odmierzono, a będzie wam przydano, którzy słuchacie.


Makoi uya arɨ'pʉ ka'tawon wʉ' pona. Mɨrɨpan uya inke pʉra tanporo eke ton pata enpoika'pʉ itenu ya'. 	 I wwiódł go dyjabeł na górę wysoką, i pokazał mu wszystkie królestwa świata we mgnieniu oka.


“Esuwerʉ urɨ, iyentusa' rʉ'pʉ Tarʉsas, Siri'siya yawon yau, e'tane serɨ yau usemo'ka'pʉ. Kamariyerʉ piyau usenupa'pʉ ukʉipʉnʉ kon nʉkoneka'pʉ Main pɨ'. Ipan pe Papa apurɨ pɨ' serɨ pe ɨwesi kon na'ne' kasa. 	 Jamci jest mąż Żyd, urodzony w Tarsie Cylicyjskim, lecz wychowany w mieście tem u nóg Gamalijelowych, wyćwiczony dostatecznie w zakonie ojczystym, gorliwym będąc miłośnikiem Bożym, jako wy wszyscy dziś jesteście.


Apa'taisima uya 'nokon serɨ tuna ke, e'tane kʉrɨ rɨ uya nin si apa'taisima kon mɨrɨ Wakʉ A'kwarʉ ke,” ta'pʉ iya. 	 Jamci was chrzcił wodą; ale on was będzie chrzcił Duchem Świętym.


Karimeru mʉre uya isakon pe te'sen a'si'sa' a'kokasa' a'tai, ene isakon uya, “Ɨsi'kɨ!” ta eta'pʉ uya. 	 A gdy otworzył wtórą pieczęć, słyszałem wtóre zwierzę mówiące: Chodź, a patrzaj!


“Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyewan kon tʉnonkai' pʉra e'tɨ' ɨnɨkunʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnensinʉ kon pɨ'; ipɨ' kɨsewankamatʉu. 	 Wy tedy nie pytajcie się, co byście jeść, albo co byście pić mieli, ani wysoko latajcie myślami waszemi.


Isaan Pa'tes uya etasa' a'tai pariki'si tawonsi'kɨ Kʉrai nʉkupʉnʉ, tʉpoitorʉ ton ennoko'pʉ iya 	 A Jan usłyszawszy w więzieniu o uczynkach Chrystusowych, posławszy dwóch z uczniów swoich,


E'tane ipoken pʉra e'nɨto' uya Papa e'to' ipoken enpoika wakʉ pe kuru, ɨ'rɨ ken si ta? Papa esi wakʉ pe pʉra rɨ uya kota'man nɨto' nepʉ upona'nokon ta? (Ka'pon e'sei'pɨ'to' e' pe rɨ nin si e'kapʉ.) 	 Jeźli tedy niesprawiedliwość nasza Bożą sprawiedliwość zaleca, cóż rzeczemy? Azaż niesprawiedliwy jest Bóg, który gniew przywodzi? (Po ludzku mówię.)


Serɨ ta Temi'tʉriyas uya eta tʉuya'nokon a'tai, to' ena'pʉ sakoro' pe. Ukɨ'pɨ'nʉnpɨ' nɨ pɨ' to' e'sara'tɨ'pʉ, “Eke kʉrɨ rɨ papa tato' ipɨ' pe ika'sa', Arʉ'times, ɨpʉreman nɨto' kon ipɨ' E'pe'sas po!” tukai'. 	 A słuchając tego i będąc pełni gniewu, krzyknęli, mówiąc: Wielka jest Dyjana Efeska!


To' uya ayato' oton kon mɨrɨ kopʉna mɨrɨ awonsi'kɨ kin amʉ' piya' urɨ wenai, urɨ ekama kon pa Esuwerʉ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' pen pɨ'. 	 Także przed starosty i przed króle wodzeni będziecie dla mnie, na świadectwo przeciwko nim i poganom.


Mɨrɨ a'tai rɨ, Sises uya tʉmeruntɨrʉ epa'ka'pʉ i'tu'pʉ, mɨrɨpan era'tɨpɨtʉ'pʉ anpisin koro'tau, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Ɨnʉ' upon a'pɨtʉi?” tai'ma. 	 A wnet poznawszy Jezus sam w sobie, że z niego moc wyszła, obrócił się do ludu i rzekł: Kto się dotknął szat moich?


Iyepiya'tɨ yau Main esi'pʉ, Papa piyau Main esi'pʉ, Papa pe rɨ Main esi'pʉ. 	 Na początku było Słowo, a ono Słowo było u Boga, a Bogiem było ono Słowo.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', tesa' ke e'nɨto' yau tʉusi'ki'masen pen eporo pɨ', tenki tapai'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa apurɨpɨ'pai'nokon ipori'manin pe inama mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe i'tuto' winɨ, 	 Przetoż przyjmując królestwo nie chwiejące się, miejmy łaskę, przez którą służymy przyjemnie Bogu ze wstydem i z uczciwością.


“Ina piyau 5 kaisaron nɨken itekiino pʉreti mɨrɨ awonsi'kɨ asa'ron kon nʉ'kwɨ moro' amʉ' esi,” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 Ale mu oni rzekli: Nie mamy tu, tylko pięć chlebów i dwie ryby.


E'tane nin si, ɨyemo'kasa' kon pɨ' makoi apai mɨrɨ awonsi'kɨ Papa poitorʉ pe nin si ɨyenasa' kon, wakʉ si ɨneporonʉ kon esi ayanin kon wakʉ pe e'nɨto' ya', mɨrɨpan moron nʉ'pʉ esi inke rɨ uko'man nɨto'. 	 Lecz teraz, będąc uwolnieni od grzechu, a zniewoleni Bogu, macie pożytek swój ku poświęceniu, a koniec żywot wieczny.


Ewarupɨ uye'sa' pe rɨ, to' tonpa ton uya Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas ennoko'pʉ Pereya pata pona. Pereya pata eposa' tʉuya'nokon a'tai, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas pokon utɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta'. 	 A bracia wnet w nocy wysłali i Pawła, i Sylę do Berei; którzy tam przyszedłszy weszli do bóżnicy żydowskiej.


Ipa'nʉ'sa' pe mɨrɨ awonsi'kɨ imo'kasa' pe Kʉrai piyapai esi i'se e'ai', utonpa ton pika'tɨnin pe, kamoro kuru tʉponaron kon upokon pe, 	 Albowiem żądałbym sam, abym się stał odłączonym od Chrystusa za braci moich, za pokrewnych moich według ciała.


Mɨrɨ rɨken pe pʉra, ɨnʉ' rɨ eseru aimenka ikʉipʉnʉ uya pen. Tʉmu ena' eseru aimenkato' ike nonkasa' iya, 	 Bo Ojciec nikogo nie sądzi, lecz wszystek sąd dał Synowi,


Sises uya eikʉ'pʉ, “Wakʉ pe e'pai ɨwesi yau, itɨkɨ ɨimamin kʉrʉpo'pomase'na, mɨrɨ tʉpo entu'manin nan mʉrepai' itepe'pʉ pʉrata ke. Mɨrɨ a'tai, Epʉn po imaminke' pe ɨwesi mɨrɨ. Mɨrɨ ku'sa' auya tʉpo, upɨkɨrɨ si ɨsi'kɨ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Rzekł mu Jezus: Jeźli chcesz być doskonałym, idź, sprzedaj majętności twoje, i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie, a przyszedłszy, naśladuj mię.


Apʉne pʉra Papa, Pi'ta e'tʉrawasomato' yau tʉrawaso pe iye'sa' Esuwerʉ amʉ' pɨ' itekare ekamai' enno'sa' tʉrawasooi yau nɨrɨ e'tʉrawasoma'pʉ, mɨrɨpan nɨ marɨ esi'pʉ utʉrawasooi yau itekare ekamai' enno'sa' pe Esuwerʉ amʉ' pen pana ya'. 	 (Albowiem ten, który był skuteczny przez Piotra w apostolstwie między obrzezanymi, skuteczny był i we mnie między poganami.)


Mɨrɨ na'ne' kuru kupʉ pɨ' esi'pʉ mɨrɨ Surusiran po. Esuwerʉ amʉ' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru uya iku'kɨ tasa' maimu awɨrɨ, tu'kan kon Sises apurɨnin nan emaika'pʉ uya pariki'si ta'. To' uma'tato' pe to' ku'sa' a'tai, mɨrɨ kasa rɨ to' nʉma'tai tawon pe rɨ e'pɨtʉ'pʉ. 	 Com też czynił w Jeruzalemie i wielem ja świętych sadzał do więzienia, wziąwszy moc od przedniejszych kapłanów; a gdy mieli być zabijani, wotowałem przeciwko nim.


I'tu auya'nokon pʉra pe' iyesi urɨ'nokon uya inserʉ amʉ' eseru aimenkato' oton? Mɨrɨ entai rɨ sa'ne serɨ po uko'man nɨto' yau eseru aimenka mɨrɨ ko! 	 A gdy przyjdę, którychkolwiek uchwalicie przez listy, tych poślę, aby odnieśli dobrodziejstwo wasze do Jeruzalemu.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨmɨrɨ'nokon nɨ nɨrɨ esi'pʉ Kʉrai yau i'nairon maimu etasa' auya'nokon a'tai, wakʉ ɨyepika'tɨto' kon ekareei. Apurɨsa' auya'nokon a'tai, ama'kʉi'tɨ'pʉ kon a'si'to' ike ke, usauro'nɨsa' rʉ'pʉ ipɨ' Wakʉ A'kwarʉ, 	 W którym i wy nadzieję macie, usłyszawszy słowo prawdy, to jest Ewangieliję zbawienia waszego, przez którą też uwierzywszy, jesteście zapieczętowani Duchem onym Świętym obiecanym,


Sises usentu'ma'pʉ to' pɨ'. To' enu a'pɨtʉ'pʉ iya. Inke pʉra rɨ, ennin pe to' ena'pʉ, mɨrɨpan kon e'sara'tɨ'pʉ ipɨkɨrɨ. 	 A użaliwszy się ich Jezus, dotknął się oczu ich, a zaraz przejrzały oczy ich; i szli za nim.


Nakei esi'pʉ Meya' mu pe. Meya' esi'pʉ Ma'ta'tayas mu pe. Ma'ta'tayas esi'pʉ Semeyai mu pe. Semeyai esi'pʉ Isose' mu pe. Isose' esi'pʉ Isuta mu pe. 	 Syna Maatowego, syna Mattatyjaszowego, syna Semejego, syna Józefowego, syna Judowego,


Kʉrɨ rɨ Papa ewakiri pe iye'sa' rʉ'pʉ, mɨrɨpan uya Papa ekama'po'pʉ ɨutɨ amɨto' pe tʉuya tʉmɨrɨ pe. 	 Który znalazł łaskę przed obliczem Bożem i prosił, aby znalazł namiot Bogu Jakóbowemu.


“Ikʉipʉnʉ uya ui'nʉnkasa' na'ne' kasa, mɨrɨ kasa ɨi'nʉnkasa' uya 'nokon. Moro si usi'nʉnkato' yau e'tɨ'. 	 Jako mię umiłował Ojciec, tak i ja umiłowałem was; trwajcież w miłości mojej.


Mɨrɨpan uya, Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉ'kʉ tau, ka'pon amʉ' uya paka amʉ', karimeru amʉ', wako'wa amʉ' kʉrʉpo'poma eporo'pʉ, pʉrata ensimapɨ'nin nan nɨ ereutapɨ'sa' esi'pʉ tʉtepʉrʉʉi kon piyau'ne. 	 I znalazł w kościele siedzące te, co sprzedawali woły i owce i gołębie, i te, co pieniędzmi handlowali.


Mɨrɨ pɨ' ekama uya ɨpɨ'nokon, ɨ'rɨ rɨ ekama'po auya'nokon a'tai ɨwɨpʉremato' kon yau, apurɨtɨ' eposa' auya'nokon tukai', mɨrɨ a'tai ɨiwano' kon pe rɨ iyesi. 	 Przetoż powiadam wam: O cokolwiekbyście, modląc się, prosili, wierzcie, że weźmiecie, a stanie się wam.


Mɨrɨ tʉpo, eta'pʉ uya anpisin ka'pon amʉ' maimu waraino, eke tuna ena maimu waraino, mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe korʉme e'tʉrʉnpɨtʉ waraino. Se kasa tato' uya eta'pʉ uya, “Papa apurɨpɨ'tɨ'! Apʉne pʉra Itepuru Papa Meruntɨ pe kuru te'sen ye' esi kin pe pɨ'. 	 I słyszałem głos jako ludu wielkiego i jako głos wielu wód, i jako głos mocnych gromów, mówiących: Halleluja! iż ujął królestwo Pan Bóg wszechmogący.


Saiman uya rɨ nɨrɨ Piri' maimu apurɨ'pʉ. Piri' uya ipa'taisima'pʉ tʉpo, ipɨkɨrɨ Saiman esi'pʉ mɨ airɨ rɨ Piri' utɨ a'tai. Tɨwɨrɨ rɨ Saiman usewansiukapɨtʉ'pʉ, i'tuto' ipɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ eke Papa tʉrawasooi Piri' nʉkupʉnʉ tense. 	 Tedy i sam Szymon uwierzył, a ochrzciwszy się, trzymał się Filipa, a widząc cuda i mocy wielkie, które się działy, zdumiewał się.


Apurɨto' winɨ Reyapu, pʉrata pɨkɨrɨ tekumasen, wɨnɨ pʉra iyesi'pʉ, main awɨron kon pen pokon pe, apʉne pʉra, ama'ai non ense itɨsa' kon ereutanʉ'sa' iya pɨ'. 	 Wiarą Rachab wszetecznica nie zginęła wespół z nieposłusznymi, przyjąwszy z pokojem szpiegów do gospody.


Tʉron kon enupanin nan, E'pi'kuriyan tato' ton ipɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon Si'towi' tato' kon esi'pʉ ipokon pe e'sei'pɨ' nɨ pɨ' inapurɨnʉ ton pɨ'. Tʉron kon pʉsamoro uya, “Ɨ'rɨ si ta pʉse iya'kwarʉ pʉn ka'pon uya?” ta'pʉ to' uya. Tʉron kon uya ta'pʉ, “Tʉron nɨ papa pɨ' ɨpʉreman nɨto' pe enupan nɨ iya, tʉron nɨ pata awon kon kasa,” ta'pʉ to' uya. Serɨ ta'pʉ ka'pon amʉ' uya, apʉne pʉra wakʉ Sises e'mʉ'sa'ka'pʉ ekareei ekama Paarʉ uya pɨ'. 	 Tedy niektórzy z Epikurejczyków i Stoików filozofowie spierali się z nim, a niektórzy mówili: Cóż wżdy ten plotkarz mówić chce? A drudzy: Zdaje się być opowiadaczem obcych bogów; bo im Jezusa i zmartwychwstanie opowiadał.


Serɨ si pu'kena' amʉ' awɨrɨ isetasa' rʉ'pʉ uta'ku'tɨ: 	 A to się wszystko stało, aby się wypełniło, co powiedziano przez proroka, mówiącego:


Sises uya Satu'si amʉ' maimu'kasa' tense, Pari'si amʉ' amʉra'pʉ. 	 Lecz gdy usłyszeli Faryzeuszowie, że zawarł usta Saduceuszom, zeszli się wespół.


Sises uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Pʉse rɨ ka'pon e'makoimasa' pʉra iyesi, isanon nɨrɨ, e'tane Papa tʉrawasooi usenpoikato' pe iyawɨrɨ iye'ku'sa' pe iyesi. 	 Odpowiedział Jezus: Ani ten zgrzeszył, ani rodzice jego; ale żeby się okazały sprawy Boże na nim.


Mɨrɨpan tu'kan kon nɨ usenuminkato' usenpoikato' oton. Mɨrɨpan pɨrɨu kasa kuru pokoi uya ɨyewan pokato' oton,” ta'pʉ iya. 	 (I twoję własną duszę miecz przeniknie,)aby myśli z wielu serc objawione były.


Mɨ awɨrɨ rɨ anpisin koro'tawɨrɨ etarerun nɨ pɨ' to' esi'pʉ ipɨ'. “Wakʉ kuru sa'ne,” ta'pʉ tʉron kon ka'pon amʉ' uya. “Kane,” ta'pʉ tʉron kon uya, “Ka'pon amʉ' rɨ enku'tɨ iya,” ta'pʉ to' uya. 	 I było o nim wielkie szemranie między ludem; bo jedni mówili: Że jest dobry; a drudzy mówili: Nie, ale zwodzi lud.


Ɨko'manse'na utɨto' e'ma enpoikasa' auya man; pori' pe uku'to' auya oton, apʉne pʉra tɨwɨ rɨ upiyau ɨwesi pɨ',’ ta'pʉ Tepi' uya,” ta'pʉ iya. 	 Oznajmiłeś mi drogi żywota, a napełnisz mię radością przed obliczem twojem.


Mɨrɨ awonsi'kɨ kanan tʉron nɨ tʉpoitorʉ enno'kaa'pʉ iya, mɨrɨpan kanan panta'ma'pʉ to' uya, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pe rɨ to' uya ikupʉ'pʉ, mɨrɨpan enna'po'pʉ itemiyatʉ arʉ pʉra rɨ marɨ. 	 I posłał zasię drugiego sługę; ale oni i tego ubiwszy i zelżywszy, odesłali próżnego.


tɨwɨ si kamoro Isutiya pon kon nainʉmʉi wʉ' ton pona'ne. 	 Tedy ci, co będą w ziemi Judzkiej, niech uciekają na góry;


Tʉron nɨ uya rɨ marɨ kanan ta'pʉ, ‘Serɨ pe kuru emari'masa' man. Mɨrɨ wenai, utɨ poken pʉra man,’ tukai' to' usekama'pʉ. 	 A drugi rzekł: Żonęm pojął, a dlatego przyjść nie mogę.


E'tane nin si, kʉrɨ tikin nɨ paiki eponin nʉ'pʉ utɨ'pʉ, non aka'pʉ iya, mɨrɨpan uya tepuru pʉrataai onamʉ'pʉ iya'. 	 Ale ten, który wziął jeden, odszedłszy wykopał dół w ziemi, i skrył pieniądze pana swego.


Sises usaurokʉ e'nonka tʉpo, tikin nan Pari'si uya ikɨ'ma'pʉ ata're'tɨi'. Mɨrɨpan ewomʉ'pʉ, mɨrɨpan ena'pʉ tʉteire' po tepʉrʉ piyau. 	 A gdy to mówił, prosił go niektóry Faryzeusz, aby jadł obiad u niego; wszedłszy tedy, usiadł za stołem.


Paarʉ nʉkupʉ'pʉ tense, papa amʉ' tato' pe rɨ Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas kupʉ'pʉ to' uya. Tʉmaimu kon, Rai'koniya pon kon maimu yau to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Apʉne, entɨ'! Pʉsamoro ka'pon amʉ' esi mɨrɨ papa amʉ' pe, e'tane ka'pon amʉ' pe to' era'tɨsa', mɨrɨpan kon u'tɨsa' ka' winɨpai upika'tɨse'na'nokon!” ta'pʉ to' uya. 	 A lud widząc, co Paweł uczynił, podnieśli głos swój, mówiąc po likaoósku: Bogowie stawszy się podobni ludziom, zstąpili do nas.


Iyakon uya ta'pʉ tʉkʉipʉnʉ pɨ', ‘Papai, uyena' ɨntʉrʉnʉ pe te'sen ɨimamin itʉka'kɨ,’ ta'pʉ iya ipɨ'. Mɨrɨpan uya timamin ratoika'pʉ to' kaisa rɨ. 	 I rzekł młodszy z nich ojcu: Ojcze! daj mi dział majętności na mię przypadający. I rozdzielił im majętność.


Tenku'tɨpai to' esi poro tense to' pɨ' ta'pʉ iya, 	 Ale on obaczywszy chytrość ich, rzekł do nich: Czemuż mię kusicie?


Miyarɨ rɨ usenupan nɨto' ekama'pʉ Sises uya; “Eta'pʉ auya'nokon pena rɨ ka'pon amʉ' pɨ' ta'pʉ, ‘Ɨtonpa kʉ'wɨnɨi,’ tawon, mɨrɨ awonsi'kɨ, ‘Ɨnʉ' rɨ tʉtonpa wɨnin nʉ'pʉ kota'mato' oton,’ tawon, 	 Słyszeliście, iż rzeczono starym: Nie będziesz zabijał; a ktobykolwiek zabił, będzie winien sądu;


“Inke pʉra pe' Kʉri'san pe enato' pe ukupʉ auya tukai' ɨusenuminka?” ta'pʉ Akʉri'pa uya Paarʉ pɨ'. 	 Zatem Agrypa rzekł do Pawła: Mało byś mnie nie namówił, żebym został chrześcijaninem.


Apurɨ pɨ' to' esi'pʉ, apʉne pʉra enwoke' pe tesi ke to' ewansiukapɨtʉ'pʉ iya, inke rɨ. 	 A oglądali się nań przeto, iż je od niemałego czasu mamił czarnoksięstwy swemi.


“Apana'tɨ uya 'nokon, ɨnʉ' uya rɨ uyekama a'tai, i'nai rɨ iyesi tukai' ka'pon amʉ' pɨ', Ka'pon, Papa winon uya ekamato' oton i'nai rɨ iyesi tukai' Papa inserʉʉi ton pɨ'. 	 A mówię wam: Wszelaki, który by mię wyznał przed ludźmi, i Syn człowieczy wyzna go przed Anioły Bożymi.


Mɨrɨ pɨ' si Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ ipoitorʉ ton e'sara'tɨ'pʉ tɨ' akasa' uruwai' pe pona utɨn pɨ'. 	 Tedy wyszedł Piotr i on drugi uczeń, a szli do grobu.


Isose' uya nin si itekepu arɨ'pʉ mɨrɨ. Iwontɨ'pʉ iya epe'kena' pon renen tato' atʉ ke, 	 A Józef wziąwszy ono ciało, uwinął je w czyste prześcieradło;


Serɨ pata'pʉ pe, Sises enna'po'pʉ parau ku'pɨri Kiyarari (parau ku'pɨri Taipiriyas tato' rɨ marɨ) ratoi pona. 	 Potem odszedł Jezus za morze Galilejskie, które jest Tyberyjadzkie;


“Kʉsereutanʉ'tʉu,” ta'pʉ Sises uya, “apʉne pʉra ɨnʉ' rɨ ɨyewa'nomanin pen esi ɨwenaino' pe,” ta'pʉ iya. 	 I rzekł do niego Jezus: Nie zabraniajcie mu; bo kto nie jest przeciwko nam, za nami jest.


Miyarɨ rɨ utɨn pɨ' ina esi'pʉ Taya apai. Ina ekanwaka'pʉ Toremes pona. Mɨrɨ yau te'san ina tonpa ton pɨ', “Miyarɨ,” ta'pʉ ina uya. To' piyau ina uko'mamʉ'pʉ tikin nɨ wʉi. 	 A my odprawiwszy płynienie z Tyru, przypłynęliśmy do Ptolemaidy, a pozdrowiwszy braci, zamieszkaliśmy u nich przez jeden dzień.


A'poros esi a'tai ɨtɨpai A'kaya pata pona, E'pe'sas awon kon to' tonpa ton uya ipori'ma'pʉ miyarɨ parɨ itɨto' pe. To' uya kareta menuka'pʉ, mɨrɨ yau te'san Sises apurɨnin nan ena' to' uya ereutanʉ'to' pe. Ipan pe kuru pata eporo iya a'tai, kamoro wakʉ nonkasa' winɨ apurɨnin pe iyenasa' kon pika'tɨnin pe iyesi'pʉ, 	 A gdy chciał iść do Achai, napomniawszy go bracia, pisali do uczniów, aby go przyjęli; który gdy tam przyszedł, wiele pomagał tym, którzy uwierzyli z łaski Bożej.


Apʉne pʉra kamoro mɨrɨ main etanin nan esi pen ipokena' pe Papa enu yau, e'tane kamoro main awɨron kon anʉmʉ Papa uya ipokena' ton tukai'. 	 (Gdyż nie słuchacze zakonu sprawiedliwymi są u Boga; ale czyniciele zakonu usprawiedliwieni będą.)


kʉrɨ rɨ uya ina auro'kasa' itekare ekamanin pe ina e'to' pe ka'pon amʉ' pɨ'. Kʉrɨ rɨ kʉrɨ rɨ Papa Nanʉmʉ'pʉ tanporon kon eseru aimenkanin pe tanporo nurɨnan kon, iyeri'sa' kon nɨ nɨrɨ. 	 I rozkazał nam, abyśmy kazali ludowi i świadczyli, że on jest onym postanowionym od Boga sędzią żywych i umarłych.


Mɨrɨpan kon enari'nʉmʉ'pʉ ipan pe, mɨrɨpan kon uya si Papa apurɨpɨtʉ'pʉ. “Eke pu'kena' uye'sa' man u'koro'ta'nokon! Papa uye'sa' man tʉmunkɨ ton pika'tɨse'na!” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy wszystkich strach zdjął, a wielbili Boga, mówiąc: Prorok wielki powstał między nami, a Bóg nawiedził lud swój.


Ɨsɨ pe ukɨ'pɨ'nʉnpɨ' nɨ ereutasa' tʉpo, Paarʉ uya tʉtonpa ton kɨ'ma'pʉ, mɨrɨpan kon pori'mapɨtʉ tʉpo, Paarʉ uya, “Ɨisirɨ utɨyai',” ta'pʉ to' pɨ', mɨrɨpan utɨ'pʉ Ma'sitoniya pona, to' tʉnɨnse E'pe'sas po. 	 A gdy się on rozruch uciszył, zwoławszy Paweł uczniów i z nimi się pożegnawszy, wyszedł stamtąd, aby szedł do Macedonii.


Mɨrɨ a'tai Sises uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ', “Mɨrɨ pe iyesi pɨ' ekama uya serɨ ɨpɨ'nokon, ɨuko'manto' kon pɨ' rɨ kɨsewankamatʉu, ɨ'rɨ pɨ' enta'nato' pe, mɨrɨ pe pʉra ɨpun kon pɨ' rɨ, ɨ'rɨ esi upon pe, tukai'. 	 I rzekł do uczniów swoich: Dlatego powiadam wam, nie troszczcie się o żywot wasz, co byście jedli, ani o ciało, czem byście się przyodziewali.


Sises uya ene'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Sa'man pe kuru rɨ iyesi imaminke' ton epa'ka poken pʉra Papa e'to' esa' wannɨ pe ya'! 	 A gdy go Jezus ujrzał bardzo zasmuconego, rzekł: Jakoż trudno ci, co mają pieniądze, wnijdą do królestwa Bożego!


“Ɨmɨrɨ'nokon mɨrɨ awonsi'kɨ itepuru ton uya serɨ kupʉ'pʉ Sises pɨ' ɨnkupʉnʉ kon i'tu auya'nokon pʉra iyesi pɨ'. 	 Ale teraz, bracia! wiem, żeście to z niewiadomości uczynili, jako i książęta wasi.


Isose' esi'pʉ Ma'ta'tayas mu pe. Ma'ta'tayas esi'pʉ Emos mu pe. Emos esi'pʉ Ne'an mu pe. Ne'an esi'pʉ E'sʉrai mu pe. E'sʉrai esi'pʉ Nakei mu pe. 	 Syna Matatyjaszowego, syna Amosowego, syna Naumowego, syna Eslego, syna Naggiego,


Ka'pon uya ekama'po'pʉ, “Uyepuru, tu'kan kon pen nɨ si ka'pon amʉ' pika'tɨto' oton Papa uya to' ato' pe tʉuya Epʉn pona?” ta'pʉ iya. Sises uya ta'pʉ to' pɨ', 	 I rzekł mu niektóry: Panie! czyli mało tych jest, którzy mają być zbawieni? A on rzekł do nich:


Serɨ si to' maimu anapurɨpai ɨwesi kon yau, Isaan nɨ si kʉrɨ rɨ Iraisa uyepʉ tasa' rʉ'pʉ ipɨ'. 	 A jeźli chcecie przyjąć, onci jest Elijasz, który miał przyjść.


“Apʉne pʉra ka'pon amʉ' uya ɨri pe ɨku'sa' a'tai, to' pɨ' ɨusentu'ma yau, ɨkʉipʉnʉ, Epʉn pon nɨ nɨrɨ usentu'ma mɨrɨ ɨpɨ'. 	 Bo jeźli odpuścicie ludziom upadki ich, odpuści i wam Ojciec wasz niebieski;


Serɨ orʉ eseru awɨrɨ inke ke'tʉu, e'tane ɨsensimatɨ' kuru ɨusenuminkato' kon eseru kupʉ winɨ emenna' pe, Papa eseru wakʉ pe te'sen i'tunin pe nin si ɨwesi kon pa mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe iyesi ta kon pa—pori'manin pe te'sen mɨrɨ awonsi'kɨ ima'takʉʉi pʉra te'sen. 	 A nie przypodobywajcie się temu światu, ale się przemieócie przez odnowienie umysłu waszego na to, abyście doświadczyli, która jest wola Boża dobra, przyjemna i doskonała.


Sises uya inke pʉra ennoko'pʉ ipanama tʉpo se tukai', 	 A srodze mu przygroziwszy Jezus, zaraz go odprawił;


Tenku'ne iko'mansa' rʉ'pʉ nepʉ'pʉ to' uya Pari'si amʉ' piya'. 	 Tedy przywiedli onego, który przedtem był ślepy, do Faryzeuszów.


Ka'pon amʉ' ensa' Pi'ta uya a'tai, ta'pʉ iya to' pɨ', “Utonpa ton, Esuwerʉ amʉ', ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' ɨusewansiukasa' kon serɨ pɨ'? Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' ina enpɨtʉ auya'nokon? Tʉmeruntɨrʉ kon ke mɨrɨ awonsi'kɨ Papa pori'manin nan pe tesi kon pɨ' ina uya epi'tɨsa' pen mɨrɨ. 	 Co widziąc Piotr, przemówił do ludu: Mężowie Izraelscy! cóż się temu dziwujecie, albo czemu się nam tak pilnie przypatrujecie, jakobyśmy to własną mocą albo pobożnością uczynili, aby ten chodził?


Ekarʉ si esi Sainai Wʉpʉ, Arepiya pon pe rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ pe na'ne' eke pata Surusiran kaisa rɨ iyesi, apʉne pʉra tʉmunkɨ amʉ' pokon pe apiyo' pe iyesi pɨ'. 	 Albowiem Agar jest góra Synaj w Arabii, a stosuje się do niej teraźniejsze Jeruzalem; bo jest w niewoli z dziatkami swojemi.


Paire' piya' itɨ'pʉ Sises ekepu ekama'pose, ato' pe tʉuya. Paire' uya tʉsoisaai ton apiyo'ma'pʉ Sises ekepu tʉto' pe to' uya itena'. 	 Ten przyszedłszy do Piłata, prosił o ciało Jezusowe.Tedy Piłat rozkazał, aby mu było ono ciało oddane;


E'tane ikupʉ uya a'tai, uyapurɨ auya'nokon pʉra iye'tane, eke tʉrawaso amʉ' kupʉ uya apurɨtɨ', i'tu kon pa apurɨ kon pa nɨrɨ ukʉipʉnʉ esi uyau, urɨ nɨrɨ esi iyau tukai'.” 	 A jeźliż czynię, chociażbyście mnie nie wierzyli, wierzcież uczynkom, abyście poznali i wierzyli, żeć Ojciec jest we mnie, a ja w nim.


Tesaroni'ka po rɨ kanan esi a'tai i'se e'to' enno'pɨtʉ pɨ' ɨwe'pɨtʉ'pʉ kon. 	 Ponieważ i do Tesaloniki raz i drugi, czego potrzeba było, posłaliście mi,


Rame' esi'pʉ Me'tusera mu pe. Me'tusera esi'pʉ Iino' mu pe. Iino' esi'pʉ Isaretʉ mu pe. Isaretʉ esi'pʉ Mararerʉ mu pe. Mararerʉ esi'pʉ Kenan mu pe. 	 Syna Matusalemowego, syna Enochowego, syna Jaredowego, syna Malaleelowego, syna Kainanowego,


ɨri pe ka'pon pɨ' tʉusauro'san pe, Papa ewaruma'tɨnin nan pe, sapemanin nan pe, i'tunin pe te'ku'san pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉutapurɨsan pe; ɨri kupʉ eseru sara'tɨnin nan pe; tʉsan kon maimu awɨron kon pen pe; 	 Zausznicy, obmówcy, Boga nienawidzący, potwarcy, pyszni, chlubni, wynalazcy złych rzeczy, rodzicom nieposłuszni,


Mɨrɨ yau si ka'pon esi'pʉ mɨrɨ takuru'ke iko'mansa' 38 kaisa rɨ wʉipiya. 	 A był tam niektóry człowiek trzydzieści i ośm lat chorobą złożony.


Mɨrɨ yau, tiwano' pe Paarʉ e'wa'kʉtʉ'pʉ, “Ɨri pe rɨ ina, Esuwerʉ amʉ' iwano' main, Mosi' winon winɨkʉi' usauro'sa' pʉra man, mɨrɨ awonsi'kɨ ina use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' eseru pʉreme'sa' uya pʉra rɨ man, mɨrɨ awonsi'kɨ Sisa pɨ' rɨ nɨrɨ ɨri ku'sa' uya pʉra rɨ iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Gdyż on sprawę dawał o sobie: Żem ani przeciwko zakonowi żydowskiemu, ani przeciwko kościołowi, ani przeciwko cesarzowi nic nie zgrzeszył.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Tɨwɨ mɨrɨ kasa rɨ iku'kɨ, serɨ pe rɨken iye'to' pe. Serɨ winɨ tanporo Papa e'to' i'se rɨ kupʉ mɨrɨ,” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai, Isaan uya ikupʉ'pʉ imaimu awɨrɨ. 	 A odpowiadając Jezus, rzekł do niego: Zaniechaj teraz; albowiem tak przystoi na nas, abyśmy wypełnili wszelką sprawiedliwość; tedy go zaniechał.


Tʉusenupasen e'to' pe iyesi tʉti'saai kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ kanan tesa' kasa rɨ. Ɨutɨ esa' pe te'sen esakʉ pe iyesi yau Pirɨsipupʉ tukai', mɨrɨ entai kuru rɨ si to' uya itiwʉ' tawon kon esakʉ! 	 Dosyć uczniowi, aby był jako mistrz jego, a sługa jako Pan jego; jeźlić gospodarza Beelzebubem nazywali, czem więcej domowniki jego nazywać będą.


Kʉrɨ rɨ ite' ita'po'sa' rʉ'pʉ tikʉkenan nʉ'ta' esi mɨrɨ ka'pon Main etanin nʉ'pʉ, e'tane tʉusewankamasen wakʉ pe ɨko'manpai tesi pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ imaminke' pe te'to' pɨ' tʉusenku'tɨsen. Mɨrɨ uya ɨwɨtanʉkʉ, tepetasen pe pʉra ikupʉ iya. 	 A między ciernie posiany, ten jest, który słucha słowa; ale pieczołowanie świata tego i omamienie bogactw zadusza słowo, i staje się bez pożytku.


Ɨpʉrema rɨ nɨrɨ ɨyewan kon yau ɨyenu kon uta'kwakato' pe ɨkɨ'mato' iya 'nokon ipona ɨye'ku'to' kon i'tunin pe ɨwesi kon pa, eke pe kuru rɨ meruntɨ pe ɨneporonʉ kon esi wakʉ pe te'san yau, 	 Ażeby oświecił oczy myśli waszej, abyście wiedzieli, która jest nadzieja powołania jego i które jest bogactwo chwały dziedzictwa jego w świętych;


Ɨ'rɨ waraino ton o'noro serɨ e'kuu'pʉ? Itun pi'pɨ puturʉka'pʉ tʉpo pe' iyesi'pʉ, mɨrɨ pe pʉra irawɨrɨ katɨ? Mɨrɨ tʉpo pen e'tane mɨrɨ rawɨrɨ! 	 Jakoż mu tedy jest przyczytano? Gdy był w obrzezce, czyli w nieobrzezce? Nie w obrzezce, ale w nieobrzezce.


Tʉron kon esi'pʉ a'si i'se, e'tane ɨnʉ' uya rɨ temiyatʉ tʉrʉ'pʉ pen ipɨ'. 	 I chcieli go niektórzy z nich pojmać; ale żaden nie ściągnął nań rąk swoich.


Mɨrɨ a'tai, i'tuto' si'na' ton ennasikapɨtʉ'pʉ to' uya. Mɨrɨ a'tai, to' uya eporo'pʉ 120 pi' i'nau iyesi tukai'. Emennʉ'pʉ iwa to' uya kanan i'tukaa'pʉ; 90 pi' i'nau iyesi tukai' kanan to' uya eporo'pʉ. 	 Tedy spuściwszy sznur z ołowiem, znaleźli głębiej dwadzieścia sążni; a maluczko odpłynąwszy, zasię spuścili ołów i znaleźli piętnaście sążni.


Mɨrɨ koro'tau, ite'kwanau pʉra rɨ pana' pe, ɨsɨ pe rɨ a'setun uyee'pʉ parau ku'pɨri ka', mɨrɨpan uya eke pe rɨ sipa'sipa kupʉ'pʉ tuna pʉro'po. Eke pe sipa'sipa esi uya to' kanwa paru'tɨ esi'pʉ, e'tane rɨ Sises esi'pʉ e'nʉn nɨ pɨ'. 	 A oto się wzruszenie wielkie stało na morzu, tak iż się łódź wałami okrywała; a on spał.


Mɨrɨ ema'sa' yau, Pe'tani poi to' enna'po koro'tau, Sises esi'pʉ iwan pe. 	 A drugiego dnia, gdy wychodzili z Betanii, łaknął.


Sises uya panton ekama'pʉ to' pɨ', “Tenku'nan uya pe' tenku'nan kanan arɨ? Asa'rɨ rɨ marɨ pe' akasa' ya' to' uta'mo'ka pen? 	 I powiedział im podobieństwo: Izali może ślepy ślepego prowadzić? azaż nie obadwaj w dół wpadną?


apo' i'nɨ'panʉ'pɨ'nin nʉ'san, supara yɨ apai iyainʉnsa' kon; ɨ'sɨ'mʉra to' e'to' enapɨ'sa' rʉ'san meruntɨ pe; pana' pe to' enapɨtʉ'pʉ to' usewa'noma a'tai, mɨrɨpan kon enapɨtʉ'pʉ ɨnnon kon soisaai amʉ' entai kuru. 	 Zagaszali moc ognia, uchodzili ostrza mieczów, mocnymi się stawali z niemocnych, mężnymi bywali na wojnie, wojska cudzoziemców do uciekania przywodzili.


Kamoro esi'pʉ tʉtonpa kon enno'sa' Pari'si amʉ' uya pe. 	 A ci, którzy byli posłani, byli z Faryzeuszów.


“Ɨnʉ' uya rɨ Papa repa'pʉ, Papa uya te'mato' pe?” 	 Albo kto mu co pierwej dał, a będzie mu zasię oddano?


Kamoro a'ko pe iye'soto'pɨ'sa' kon uya serɨ etasa' a'tai, “Apʉne etatɨ', Iraisa kɨ'ma pɨ' man,” ta'pʉ to' uya. 	 A niektórzy z tych, co tam stali, usłyszawszy mówili: Oto Elijasza woła.


tikin nɨ enan pʉ'kʉ pona apurɨto' yau mɨrɨ awonsi'kɨ Papa Mumu i'tuto' yau mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe iyakʉ'pʉsa' pe, Kʉrai yau eke pe utarʉ'tɨn nɨto' wakʉ ke eponin pe. 	 A iżbyśmy się wszyscy zeszli w jedność wiary i znajomości Syna Bożego, w męża doskonałego, w miarę zupełnego wieku Chrystusowego,


iya'kwarʉ pʉnon enupanin pe ɨwesi kon pɨ', aiko ton nʉ'kwɨ mʉre amʉ' ti'saai pe ɨwesi pɨ', apʉne pʉra main esi wakʉ pe i'tuto' mɨrɨ awonsi'kɨ i'nairon yen pe— 	 Mistrzem bezrozumnych, nauczycielem niemowlątek, mając kształt znajomości i prawdy w zakonie.


Mɨrɨ awonsi'kɨ kanan, Aisaya uya ta, “Ise'si Atʉ rʉ'pʉ e'mʉ'sa'ka mɨrɨ, kʉrɨ te'mʉ'sa'ka ton tʉpataron kon esa' pe te'to' pe; Esuwerʉ amʉ' pen e'ku'to' e'to' oton iyau,” ta iya. 	 I zasię Izajasz mówi: Będzie korzeń Jessego, a który powstanie, aby panował nad pogany, w nim poganie nadzieję pokładać będą.


Takuru'ke rɨ e'to' e'tane ɨi'tupɨ'to' kon pe, ɨri pe rɨ ukuu'pʉ auya'nokon pen mɨrɨ pe pʉra upɨ' rɨ ɨunuirata'pʉ kon pen nɨ. E'tane ru'ku, uyereutanʉkʉ'pʉ auya'nokon Papa inserʉʉi pe esi kasa rɨ, Kʉrai Sises pe esi kasa rɨ. 	 A pokuszenia mego, które było w ciele mojem, sobie nie lekceważyliście, aniście niem gardzili, aleście mię jako Anioła Bożego przyjęli i jako Chrystusa Jezusa.


Serɨ si wapiyaro' ekonekan nɨto' esi'pʉ, teseru ke Papa apurɨpɨ'to' esi'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉreman nɨto' iwʉ' serɨ non pon kanan. 	 A miałoć i pierwsze ono przymierze ustawy około służby Bożej i świątnicę świecką.


Ikʉipʉnʉ iyeri'sa' kon i'mʉ'sa'kayai'ne' nurɨne to' ku'ai'ne' kasa rɨ marɨ, imu uya nurɨne rɨ to' e'to' pe to' kupʉ, i'se te'to' ton nɨ kupʉ iya nurɨne. 	 Albowiem jako Ojciec wzbudza umarłe i ożywia, tak i Syn, które chce, ożywia.


Enno'sa' kon nin si, warawo' amʉ' enna'po'pʉ ɨutɨ ta' takuru'kenan usepi'tɨsa' tepose. 	 A wróciwszy się do domu ci, którzy byli posłani, znaleźli sługę, który się źle miał, zdrowego.


E'tane, Sises era'tɨ'pʉ to' esereme'se'na, 	 Ale Jezus obróciwszy się, zgromił je, i rzekł: Nie wiecie wy, jakiego jesteście ducha.


Sises uya mɨrɨ tawon etasa' a'tai, iyenna'po'pʉ Isutiya poi Kiyarari pona. 	 Opuścił Judzką ziemię i odszedł zasię do Galilei.


Isaan Pa'tes weyu rʉ'pʉ si'kɨrɨ serɨ pʉ'kʉ pona, Epʉn po esa' wannɨ pe e'nɨto' uta'tu'man pɨ' man meruntɨ pe, mɨrɨpan a'si pɨ' meruntɨ ton ka'pon amʉ' man. 	 A ode dni Jana Chrzciciela aż dotąd królestwo niebieskie gwałt cierpi, a gwałtownicy porywają je.


Pi'ta uya ta'pʉ ipɨ', “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Itepuru A'kwarʉ i'tupɨtʉ kon pa ɨyekoneka'pʉ kon?” ta'pʉ iya. “Apʉne enkɨ, ataan'pʉ u'na'tɨnin nʉ'san nɨ marɨ esi moro mʉra'ta nau, mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya rɨ marɨ ɨyenpa'ka mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 A Piotr rzekł do niej: Przeczżeście się z sobą zmówili, abyście kusili Ducha Pańskiego? Oto nogi tych, którzy pogrzebli męża twego, u drzwi są i ciebieć wyniosą.


Mɨrɨpan kon e'sara'tɨ'pʉ utɨn pɨ' kanau yau tʉ'kena'pɨ pata ya'. 	 I odjechali w łodzi na miejsce puste osobno.


Ina uya i'tu mɨrɨ awonsi'kɨ ina uya apurɨ ɨmɨrɨ esi Wakʉ, Papa iwano',” ta'pʉ iya. 	 A myśmy uwierzyli i poznali, żeś ty jest Chrystus, on Syn Boga żywego.


“Ɨri sɨ! Ɨri ton nɨ, apurɨnin nan pen nɨ serɨ a'taino kon! Ɨ'rɨ pʉ'kʉ pona useta'ka pʉra uko'mamʉ ɨpiyau'nokon? Ɨ'rɨ pʉ'kʉ pona aya'kɨrɨ'nokon esi? Ine'tɨ' upiya'!” ta'pʉ iya. 	 A odpowiadając Jezus, rzekł: O rodzaju niewierny i przewrotny! Dokądże będę z wami? Dokądże was będę cierpiał? przywiedźcie mi go sam.


Pʉse rɨ Mosi' esi'pʉ to' koro'tau rɨmono' tau. Inserʉ, Papa winon uya auro'ka'pʉ Sainai Wʉpʉ po. Main, uko'man nɨto' ipɨ' ekama'pʉ iya ipɨ'. 	 Ten jest, który był w zgromadzeniu na puszczy z Aniołem, który mówił do niego na górze Synaj, i z ojcami naszymi, który przyjął słowa Boże żywe, aby je nam podał.


Serɨ ese' menukasa' esi'pʉ ipee'pɨ pɨ' i'tu pokena' pen ekamanin pe: eke paperan tanporon kon tekumasan mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri ton kuru rɨ nuirapanin nan non pon kon san. 	 A na czole jej było imię napisane: Tajemnica, Babilon wielki, matka wszeteczeństw i obrzydliwości ziemi.


Ite'kwanau pʉra rɨ iyepʉ ɨyepotɨ'nin, ɨye'nʉmʉ kon eponin. 	 By snać niespodzianie przyszedłszy, nie znalazł was śpiącymi.


Mata uya Sises uyepʉ eta pe rɨ, itɨ'pʉ ite'matai, e'tane Meri esi'pʉ ɨutɨ tau moro rɨ. 	 Marta tedy, gdy usłyszała, że Jezus idzie, bieżała przeciwko niemu; ale Maryja w domu siedziała.


Papa uya rɨ, “Aisi' winɨ usauro'nɨsa' kon ipɨ' apayan ton uyepʉ mɨrɨ,” tasa' e'tane. 	 Do którego rzeczono: W Izaaku tobie będzie nazwane nasienie;


Pori' pe kuru mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe kamoro esi wapiyaro' kon iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'ka koro'tau na'ne' nan. Itisakon uma'tan nɨto' pana'pano pʉra iyesi to' entai, e'tane Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan pe to' e'to' oton Papa iwano' pe mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai iwano' pe, mɨrɨpan kon e'to' oton itepuru pe ipokon pe 1,000 kaisa rɨ wʉipiya. 	 Błogosławiony i święty, który ma część w pierwszem zmartwychwstaniu; albowiem nad tymi wtóra śmierć mocy nie ma; ale będą kapłanami Bożymi i Chrystusowymi, i będą z nim królować tysiąc lat.


Ipoitorʉ ton e'sekunka'pʉ apurɨpɨ'se'na. Mɨrɨpan kon enna'po'pʉ ipan pe rɨ pori' pe esii'ma Surusiran pona. 	 A oni pokłoniwszy mu się, wrócili się do Jeruzalemu z radością wielką.


Enpoika pɨ' iyesi'pʉ Kʉrai ekota'mato' pe iyesi'pʉ, ima'tato' pe iyesi'pʉ, mɨrɨ tʉpo iye'mʉ'sa'kato' pe terikʉ'pʉ apai iyesi'pʉ nɨrɨ. “Pʉse rɨ Sises kanyauro'kayatʉi'ne' esi mɨrɨ Kʉrai pe,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Wywodząc i pokazując to, że Chrystus miał cierpieć i powstać od umarłych, a iż ten Jezus jest Chrystusem, którego ja wam opowiadam.


“Mɨrɨ pɨ', to' pɨ' kenari'nʉntʉu. Ɨ'rɨ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ iwapu'tɨsa' te'nɨponkasen pen, mɨrɨ pe pʉra onansa' i'tu pʉra te'sen. 	 Przetoż nie bójcie się ich; albowiem nic nie jest skrytego, co by nie miało być objawiono, i nic tajemnego, czego by się dowiedzieć nie miano.


“Mɨrɨ koro'tau, Mosi' entu'pʉ. Wakʉ pe rʉ'kwɨ iyesi'pʉ, mʉre e'pɨ'to' kasa pʉra. Osorʉwau kapʉi to' uya imainanpa'pʉ ikʉipʉnʉ iwʉ' tau. 	 Pod ten czas narodził się Mojżesz, a był krasnym z daru Bożego, którego chowano przez trzy miesiące w domu ojca jego.


“Papa uya Tepi' pa rʉ'pʉ, Sises ennoko'pʉ Esuwerʉ amʉ' pika'tɨse'na. Mɨrɨ kupʉ uya ta'pʉ tʉuya utamokori ton pɨ' awɨrɨ. 	 Z jegoż nasienia Bóg według obietnicy wzbudził Izraelowi zbawiciela Jezusa.


I'naino makoi tʉrawasooi esi tense rɨ: ekuman nɨto', ɨri eseru kupʉ pɨ' e'nɨto', mɨrɨ awonsi'kɨ unɨkɨrun nɨto', 	 A jawneć są uczynki ciała, które te są: Cudzołóstwo, wszeteczeństwo, nieczystość, rozpusta,


Apiyo' ton, non pon kon ɨyepuru kon maimu awɨrɨ e'tɨ', to' nama pe mɨrɨ awonsi'kɨ tenari'nʉnse to' pɨ', wakʉ pe itewan, Kʉrai maimu awɨrɨ ɨwesi kon pe rɨ. 	 Słudzy! posłuszni bądźcie panom według ciała, z bojaźnią i ze drżeniem w prostości serca waszego, jako Chrystusowi;


Uri'sami'si amʉ' Sises a'kɨrɨ iye'sa' kon nʉ'san Kiyarari poi utɨ'pʉ Isose' a'kɨrɨ. Mɨrɨpan kon uya Sises ekepu emaika ene'pʉ. 	 Poszedłszy też za nim i niewiasty, które były z nim przyszły z Galilei, oglądały grób, i jako było położone ciało jego.


“Itepuru apiyo' rɨ urɨ. Tɨwɨ si serɨ ne'kupʉi upɨ' mekamayai'ne' awɨrɨ,” ta'pʉ Meri uya. Mɨrɨ ta iya tʉpo, inserʉ uya inɨmɨ'pʉ. 	 I rzekła Maryja: Oto służebnica Pańska; niechże mi się stanie według słowa twego. I odszedł od niej Anioł.


Wakʉ pe epa'simatɨ', tanporo ɨtonpa kon amʉ' rɨ pokon pe, Wakʉ A'kwarʉ uya ɨku'sa' kon na'ne' to' ennin pe. Papa apurɨnin nan ennin pe e'tɨ', Sises ne'ma'pʉ tʉmʉnʉ ke. 	 Pilnujcież tedy samych siebie i wszystkiej trzody, w której was Duch Święty postanowił biskupami, abyście paśli zbór Boży, którego nabył przez własną krew.


Mɨrɨ a'tai, to' pokon pe iyekoneka'pʉ to' e'mato' pe tʉuya tikin nɨ wʉi e'tʉrawasoman epe' pʉrata pun ke, mɨrɨpan kon ennoko'pʉ iya tʉmainarʉ ya'. 	 A zmówiwszy się z robotnikami z grosza na dzień posłał je do winnicy swojej.


Se kasa ta'pʉ to' uya: “Itepuru Papa Meruntɨ pe kuru te'sen ye', moro na'ne', moro iye'sa' rʉ'pʉ; tenki ta pɨ' ina man apana'pano apurɨsa' auya pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ esa' pe ɨwesi pa ɨye'sara'tɨsa' pɨ'. 	 Dziękujemy tobie, Panie Boże wszechmogący, któryś jest i któryś był, i który masz przyjść! żeś wziął moc swoję wielką i ująłeś królestwo;


Sises uya serɨ etasa' a'tai, isewansiuka'pʉ ipɨ' era'tɨi'ma anpisin ka'pon amʉ' tʉpɨkɨrɨ te'san winɨkʉi' ta'pʉ, “Ta uya serɨ ɨpɨ'nokon, ɨnʉ' rɨ eposa' uya pʉra rɨ man Esuwerʉ amʉ' koro'tau eke rɨ serɨ waraino apurɨto',” ta'pʉ iya. 	 Tedy usłyszawszy to Jezus, zadziwił mu się, i obróciwszy się, rzekł do ludu, który za nim szedł: Powiadam wam, żem ani w Izraelu tak wielkiej wiary nie znalazł.


Mɨrɨpan kon eikʉ'pʉ iya, “Kʉrɨ rɨ pata ennakanin ipana'tɨtantɨ' unkupʉnʉ pɨ': ‘Ɨri a'kwarʉ ton enpa'ka pɨ' esi, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' epi'tɨ pɨ' esi, serɨ pe, awanapai rɨ nɨrɨ, mɨrɨ ema'sa' yau'ne rɨ nin si utʉrawasooi u'ma'sa' pe iyesi mɨrɨ.’ 	 I rzekł im: Idźcie, a powiedzcie temu lisowi: Oto wyganiam dyjabły, i uzdrawiam dziś i jutro, a trzeciego dnia dokończenie wezmę.


Satu'si amʉ' tonpa ton eri'nɨ tʉpo e'mʉ'sa'kan pʉra iyesi tawon nan uyee'pʉ Sises piya' ekama'pose'na. 	 A przyszedłszy niektórzy z Saduceuszów, (którzy przeczą i mówią, iż nie masz zmartwychwstania), pytali go,


Mɨrɨ yau tesi kon a'tai, itekare ekama pɨ' to' esi'pʉ ka'pon amʉ' pɨ'. 	 A tam kazali Ewangieliję.


Mosi' uya ekama se na'ne' kasa ipoken e'nɨto' esi main winɨ: “Ka'pon serɨ ton ku'nin uko'mamʉ mɨrɨ ton winɨ,” ta. 	 Gdyż Mojżesz pisze o sprawiedliwości, która jest z zakonu, iż ktobykolwiek te rzeczy czynił, przez nie żyć będzie.


Mɨrɨpan Sises uya tenu tʉrʉ'pʉ ka' winɨkʉi', mɨrɨpan uya e'se'ne' pe teruparu enpa'ka pe ta'pʉ iya ka'pon pɨ', “E'pa'ta!” (“Ata'koka'!” ta e'kwa pe). 	 A wejrzawszy w niebo, westchnął i rzekł do niego: Efata! to jest, otwórz się.


Ipoitorʉ ton upu'tɨkaa'pʉ esi'pʉ tu'ke pʉreti arɨ to' uya pʉra, tikin nɨ rɨken to' piyau iyesi'pʉ kanau yau. 	 A zapomnieli byli uczniowie wziąć z sobą chleba, i nie mieli z sobą nic więcej, tylko jeden chleb w łodzi.


To' tonpa pe kanan upinin nɨ pɨ' uri'sami'si amʉ' makoi a'kwarʉ yen ton nʉ'san mɨrɨ awonsi'kɨ e'ne' ton nʉ'san Sises nepi'tɨ'san esi'pʉ: Meri, Matara pon, 7 kaisaron kon makoi a'kwarʉ epa'kasa' iyapai rʉ'pʉ; 	 I niektóre niewiasty, które był uzdrowił od duchów złych i od niemocy ich, jako Maryja, którą zwano Magdaleną, z której było siedm dyjabłów wyszło;


Tu'kan pɨ' rɨ to' enupa'pʉ iya panton yai. To' enupa tʉuya yau, ta'pʉ iya to' pɨ': 	 I nauczał ich wiele rzeczy w podobieństwach, a mówił do nich w nauce swojej: Słuchajcie!


Mɨrɨ tʉpo, Papa usaurokʉ'pʉ, ‘Apayan nʉ'san, Esuwerʉ amʉ' e'to' oton ka'kʉran pe tʉron kon pata yau. Mɨrɨ yau, tapiyo' kon pe to' e'tane, to' kota'mato' oton to' uya 400 kaisa rɨ wʉipiya, 	 I mówił mu tak Bóg: Nasienie twoje będzie przychodniem w cudzej ziemi i zniewolą je, i trapić je będą przez czterysta lat.


Inserʉ piya' utɨ'pʉ, mɨrɨpan ekama'po'pʉ uya aiko kareta amon tʉto' pe iya uyena', “Uyenapai imo'ka',” ta'pʉ iya upɨ'. “Ɨ'kɨ! Kata' pe iyena mɨrɨ ɨyewan yau, e'tane a'se'ku pe iyesi mɨrɨ anta yau, teusan kasa,” ta'pʉ iya. 	 I szedłem do Anioła, i rzekłem mu: Daj mi te książeczki. I rzekł mi: Weźmij, a zjedz je, a uczynią gorzkość w brzuchu twoim; ale w ustach twoich słodkie będą jako miód.


Mɨrɨpan pɨ', “Enkɨ si, Papa apurɨ auya uya rɨ ɨyepi'tɨsa' man,” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. 	 A Jezus mu rzekł: Przejrzyj, wiara twoja ciebie uzdrowiła.


Mɨrɨ a'tai, pu'kena' amʉ' ewomʉ'pʉ ɨutɨ ta'. Mʉre si ensa' tʉuya'nokon a'tai, isan, Meri pokon pe, to' e'sekunka'pʉ apurɨpɨtʉ pe. Mɨrɨ a'tai, timamin kon yen a'koka'pʉ to' uya, mɨrɨpan kon uya irepapɨtʉ'pʉ epe'kena' ton ke: korʉ ke, a'po'nan ikɨtun, pʉrankensens tato' ke mɨrɨ awonsi'kɨ karapa, mɨrʉ tato' ke. 	 I wszedłszy w dom, znaleźli dzieciątko z Maryją, matką jego, a upadłszy, pokłonili mu się, i otworzywszy skarby swoje, ofiarowali mu dary: złoto i kadzidło i myrrę.


Mɨrɨ pɨ' nin si, ukaisarɨ'nokon usekaman nɨto' oton kon Papa pɨ'. 	 A przeto każdy z nas sam za się odda rachunek Bogu.


Mɨrɨpan ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ eke pe: “Ita'mo'kasa' man! Eke Paperan uta'mo'kasa'! Mɨrɨpan enasa' makoi amʉ' pata'se' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ makoi a'kwarʉ amʉ', ɨri ton, i'se e'nɨto' kon pen nɨ toron amʉ' pata'se' pe iyenasa'. 	 I zawołał potężnie głosem wielkim, mówiąc: Upadł, upadł Babilon on wielki i stał się przybytkiem czartów i mieszkaniem wszelkiego ducha nieczystego, i mieszkaniem wszelkiego ptastwa nieczystego i przemierzłego.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Ekama uya serɨ ɨpɨ', Pi'ta, kɨrɨtɨkɨ uturumʉ rawɨrɨ serɨ pe, osorʉwau ite'kwa ui'tunin pe pʉra ɨye'ku'to' oton,” ta'pʉ iya. 	 A on rzekł: Powiadam ci, Piotrze! nie zapieje dziś kur, aż się pierwej trzykroć zaprzesz, że mię nie znasz.


Isaan uya eikʉ'pʉ pu'kena' Aisaya maimu yai, “Urɨ kʉrɨ rɨ rɨmono' tau ka'pon ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ, ‘To'sa rɨ Itepuru e'ma ikonekatɨ',’ tawon,” ta'pʉ iya. 	 Rzekł: Jam jest głos wołającego na puszczy: Prostujcie drogę Pańską, jako powiedział Izajasz prorok.


Mɨrɨ a'tai, Esuwerʉ amʉ' amʉrasa' esi'pʉ mɨ awɨrɨ'nan nɨ, pata emʉ' apaino kon Surusiran pona. 	 A byli w Jeruzalemie mieszkający Żydowie, mężowie nabożni, z każdego narodu tych, którzy są pod niebem.


Tanporo kamoro wapiya iye'sa' kon esi ama' e' ton, rapumanin nan pe nɨrɨ, e'tane karimeru amʉ' uya to' maimu eta pʉra iyesi'pʉ. 	 Wszyscy, ile ich przede mną przyszło, złodzieje są i zbójcy; ale ich nie słuchały owce.


Mɨrɨ a'tai, Sises uyee'pʉ Kiyarari winɨ Isaan piya' Isotan tuna airɨ tʉpa'taisimato' pe iya, 	 Tedy Jezus przyszedł od Galilei nad Jordan do Jana, aby był ochrzczony od niego;


“Serɨ non weyu pe rɨ ɨwesi kon. Wʉ' pon pata e'so'namʉ pʉra iyesi mɨrɨ. 	 Wy jesteście światłość świata, nie może się miasto ukryć na górze leżące.


Kwin, wʉi enu uye'to' kamisi winon e'mʉ'sa'kato' oton eseru aimenka weyu a'tai serɨ a'taino kon pokon pe to' eno'ma pe; apʉne pʉra iye'sa' wenai non u'matʉ apai Saraman pu'ketʉ etase'na. Serɨ pe eke Saraman entaino man serɨ yau,” ta'pʉ Sises uya. 	 Królowa z południa stanie na sądzie z tym rodzajem, i potępi go; iż przyszła od krajów ziemi, aby słuchała mądrości Salomonowej; a oto tu więcej niżeli Salomon.


Pata eposa' tʉuya'nokon a'tai, pata tʉto' tʉuya'nokon itau, ka'tawon ɨutɨ ta' to' utɨ'pʉ. Pʉsamoro iyamʉrasa' kon esi'pʉ; Pi'ta, Isaan, Isens, Anturu, Piri', Tamas, Pa'taramiu, Ma'siu, Isens (Arʉ'piyas mu), Saiman (Usera' tukai' tesa'sen), mɨrɨ awonsi'kɨ Isutas (tʉron nɨ Isens mu). 	 A gdy weszli, wstąpili na salę, gdzie mieszkali Piotr, i Jakób, i Jan, i Andrzej, i Filip, i Tomasz, Bartłomiej, i Mateusz, Jakób Alfeuszowy, i Szymon Zelotes, i Judas Jakóbowy.


ipokena' pe e'nɨto' nepetanʉkʉnʉ ke itarʉ'tɨsa' pe tʉuye'sen Sises Kʉrai poro—eke pe Papa ku'to' mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨpɨ'to' pe. 	 Będąc napełnieni owocami sprawiedliwości, które przynosicie przez Jezusa Chrystusa ku sławie i chwale Bożej.


e'tane kamoro Papa nʉkɨ'ma'san, asa'rɨ rɨ Esuwerʉ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Kiri' amʉ' pona, Kʉrai esi Papa meruntɨrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Papa pu'ketʉ pe. 	 A podziękowawszy, złamał i rzekł: Bierzcie, jedzcie; to jest ciało moje, które za was bywa łamane; to czyńcie na pamiątkę moję.


Sises uya nin si eikʉ'pʉ mɨrɨ, “Papa uya uyenno'sa' serɨ Esuwerʉ amʉ' piya' rɨken, itano'masa' kon karimeru amʉ' kasa te'san piya',” ta'pʉ iya. 	 A on odpowiadając rzekł: Nie jestem posłany, tylko do owiec, które zginęły z domu Izraelskiego.


Isaan uya pa'taisiman nɨto'—nai winɨ iye'sa'? Epʉn winɨ pe', mɨrɨ pe pʉra ka'pon amʉ' winɨ katɨ?” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan kon usaurokʉ'pʉ tiwano' kon pe, “‘Epʉn winɨ’ ta pe iyesi yau, uyekama'po iya 'nokon, ‘Ɨ'rɨ pe ken iyesi pɨ' Isaan apurɨ auya'nokon pʉra iyesi'pʉ?’ tukai'. 	 Chrzest Jana skąd był? z nieba czyli z ludzi? A oni myśleli sami w sobie, mówiąc: Jeźli powiemy z nieba, rzecze nam: Czemużeście mu tedy nie uwierzyli?