Piri' utɨ'pʉ Anturu pana'tɨi'; Anturu mɨrɨ awonsi'kɨ Piri' uya nin si Sises pana'tɨ'pʉ mɨrɨ. 	 Przyszedł Filip i powiedział Andrzejowi, a Andrzej zasię i Filip powiedzieli Jezusowi.


I'napairɨ rɨ main esi mɨrɨ, ‘Tikin nan uya ipɨmɨ; tʉron nɨ uya anʉmʉ,’ tawon. 	 Albowiem w tem prawdziwe jest ono przysłowie: Że inszy jest, który sieje, a inszy, który żnie.


Wakʉ usenupan nɨto' poro na'ne' ke usenupan iku'kɨ. 	 A ty mów co należy na zdrową naukę.


Ipun pe ɨpiyau'nokon e'tane pʉra rɨ, iya'kwarʉ pe esi ɨpiyau'nokon. Kʉrɨ rɨ ka'pon mɨrɨ ku'nin nʉ'pʉ pona eseru aimenkato' nonkasa' uya mɨrɨ, mɨrɨ yau esi kasa rɨ. 	 Albowiem naprzód podałem wam, com też wziął, iż Chrystus umarł za grzechy nasze według Pism;


To' uya eikʉ'pʉ, “Mosi' uya itʉsa' ka'pon uya e'nonkan nɨto' karetaai tʉmenukai' tʉno'pʉ enno'to' pe tasa' iya,” ta'pʉ to' uya. 	 A oni rzekli: Mojżesz pozwolił napisać list rozwodny i opuścić ją.


Ka'pon amʉ' utɨ'pʉ ipiya' Surusiran mɨrɨ awonsi'kɨ Isutiya apai, tanporo Isotan nono piyawo' nan pata apai'ne. 	 Tedy wychodziło do niego Jeruzalem i wszystka Judzka ziemia i wszystka kraina około Jordanu;


Sapa' a'tai, Sises utɨ'pʉ Pari'si amʉ' epuru iwʉ' ta' enta'nai'. Ipan pe rɨ to' esi'pʉ enpɨtʉ pɨ'. 	 I stało się, gdy wszedł Jezus w dom niektórego przedniejszego Faryzeusza w sabat, aby jadł chleb, że go oni podstrzegali.


12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton kɨ'ma'pʉ iya tʉpiya', mɨrɨpan kon repa'pʉ iya ɨri a'kwarʉ pa'kato' meruntɨrʉ ke, ti'tui' pʉra rɨ paran ton pɨ' takuru'ke'ne te'san nɨrɨ epi'tɨpɨ'nin nan pe. 	 A zwoławszy dwunastu uczniów swoich, dał im moc nad duchy nieczystymi, aby je wyganiali, i uzdrawiali wszelką chorobę i wszelką niemoc.


Moro iyesi'pʉ mɨrɨ yau wai yawon waain peneka, mɨrɨpan ka' su'pa tʉki'se, iyʉi i'so'pu ye' pɨ' to' uya inta na' itʉrʉ'pʉ. 	 A było tam naczynie postawione octu pełne; tedy oni napełniwszy gąbkę octem, a obłożywszy (ją) hizopem podali do ust jego.


Iu'matʉ pe, ɨnʉ' uya rɨ uyanpokʉma i'se pʉra e'ai', apʉne pʉra Sises wenai ukota'ma'pʉ ɨ rʉ'pʉ man upɨ'. 	 Na ostatek niechaj mi nikt trudności nie zadaje; albowiem ja piętna Pana Jezusowe noszę na ciele mojem.


Mɨrɨ yau, tʉron nɨ esi uyekamanin i'napai rɨ uyekama iya tukai' i'tu uya. 	 Inszy jest, co o mnie świadczy, i wiem, że prawdziwe jest świadectwo, które wydaje o mnie.


E'tane ɨnʉ' pʉra rɨ iyesi'pʉ Epʉn po, serɨ non po, mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ non o'no, mɨrɨ kareta amon a'koka ton mɨrɨpan yawon enton pe. 	 A nikt nie mógł ani w niebie, ani na ziemi, ani pod ziemią otworzyć onych ksiąg, ani wejrzeć w nie.


Mɨrɨ wenai, “Eke pe iyesi; tiwano' pe tʉusauro'sen pe,” ta'pʉ isanon uya. 	 Przetoż rzekli rodzice jego: Mać lata, pytajcież go.


Apurɨto' winɨ tʉpata oton koneka'pʉ iya usauro'nɨsa' rʉ'pʉ ipɨ' nono yau, ka'kʉran pe rɨ ɨnnon nɨ pata yau; ta'porin tau iko'manpɨtʉ'pʉ, Aisi' mɨrɨ awonsi'kɨ Seko' pokon nɨ nɨrɨ uko'mamʉ'pʉ mɨrɨ kasa, mɨrɨ rɨ marɨ usauro'nɨsa' rʉ'pʉ ipɨ' eponin nan ipokon pe, 	 Wiarą mieszkał w ziemi obiecanej jako w cudzej, mieszkając w namiotach z Izaakiem i z Jakóbem, spólnymi dziedzicami tejże obietnicy.


“Ti'sa,” ta'pʉ Isaan uya, “Ka'pon ene'pʉ ina uya ɨyese' yau makoi a'kwarʉ ton enpa'kapɨ'nin. Iyereutato' pe ina uya ikupʉ'pʉ, apʉne pʉra urɨ'nokon tonpa pe pʉra iyesi pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Tedy mu odpowiedział Jan, mówiąc: Nauczycielu! widzieliśmy niektórego w imieniu twojem dyjabły wyganiającego, który nie chodzi za nami, i zabranialiśmy mu, przeto że nie chodzi za nami.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨ'koro'ta'nokon pu'kena' amʉ', ta'kwarʉkena' nan mɨrɨ awonsi'kɨ ti'sa amʉ' ennoko uya to' tonpa ton tʉ'kato' auya'nokon oton mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon pokapɨ'to' auya'nokon kurusu' pona mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon nɨ ari'po'pɨ'to' auya'nokon oton ɨusenupato' kon iwʉ' tau, mɨrɨpan kon nɨ e'ma'pʉkapɨ'to' auya'nokon oton tʉron nɨ pata yapai'ne tʉron nɨ pata ya'ne. 	 Przetoż oto ja posyłam do was proroki, i mędrce, i nauczone w Piśmie, a z nich niektóre zabijecie i ukrzyżujecie, a niektóre z nich ubiczujecie w bóżnicach waszych, i będziecie je prześladować od miasta do miasta;


Ɨnʉ' uya Papa ensa' pʉra iyesi; tikin nan kuru rɨ Papa Mumu, tʉkʉipʉnʉ enau te'sen kʉrɨ rɨ uya rɨken enpoikasa' i'tuto' pe. 	 Boga nikt nigdy nie widział: on jednorodzony syn, który jest w łonie ojcowskiem, ten nam opowiedział.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ non e'weuka pʉ'kʉ pona, ɨ'rɨ rɨ mo'ka pʉra iyesi Papa Maimu yapai. Aiko pe rɨ na'ne' pen nʉwarai'ka'pʉ esi moro rɨ Main pe tanporon nɨ uta'ku'tɨ pʉ'kʉ pona. 	 Zaprawdę bowiem powiadam wam: Aż przeminie niebo i ziemia, jedna jota albo jedna kreska nie przeminie z zakonu, ażby się wszystko stało.


Tɨwɨ Papa imoronkato' pe ku'nin mɨrɨ awonsi'kɨ pori'mapɨ'nin a'samʉtʉ yau ɨwesi kon a'kwarʉ ke ɨrepatʉu Kʉrai Sises pɨkɨrɨ ɨwesi kon koro'tau, 	 A Bóg cierpliwości i pociechy niech wam da, abyście byli jednomyślni między sobą według Chrystusa Jezusa.


Eke pe to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ. Tanporo to' utɨ'pʉ itekare pɨ', temiyatʉ kon tʉpɨtʉ'pʉ to' uya tʉpana kon pona imaimu eta tʉuya'nokon namai'. 	 A oni krzyknąwszy głosem wielkim, zatulili uszy swoje i rzucili się na niego jednomyślnie.


Mɨrɨpan usenuminka'pʉ, ‘Ɨ'rɨ kupʉ uya serɨ?’ tukai'. ‘Ui'kiyari amʉranʉ'to' uya ya' pʉra iyesi.’ 	 I rozmyślał sam w sobie, mówiąc: Cóż uczynię, gdyż nie mam, gdzie bym zgromadził urodzaje moje?


pori'mapɨ'nin pe iyesi yau, tɨwɨ pori'man pɨ' nesii; entu'manin nan repanin pe iyesi yau, tɨwɨ amʉre'mʉra ne'repai; epuru pe iyesi yau, tɨwɨ esa' wannɨ pe nesii ari'kena' pe; tʉusentu'masen pe iyesi yau, tɨwɨ pori' pe esii'ma nʉkupʉi. 	 Jeźli kto napomina, w napominaniu; kto rozdaje, w szczerości; kto przełożony jest, w pilności; kto czyni miłosierdzie, niech czyni z ochotą.


Serɨ ku'tane iya enpɨ'sa' yau, tanporon kon uya rɨ apurɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ Roman amʉ' uya use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ upata kon mo'ka mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 A jeźli go tak zaniechamy, wszyscy weó uwierzą, i przyjdą Rzymianie, a wezmą nam to miejsce nasze i lud.


Ɨyekama'po uya ken si: Papa uya pe' tʉmunkɨ amʉ' ewaruma'tɨsa'? Kane ku! Urɨ rɨ nɨrɨ Esuwerʉ pon, Epʉra'an pa rʉ'pʉ, Pensiman ko' winɨpaino. 	 Mówię tedy: Izali Bóg odrzucił lud swój? Nie daj tego Boże! Albowiem i jam jest Izraelczyk z nasienia Abrahamowego, z pokolenia Benjaminowego.


Iyapiyo' pe e'tɨ' ari'kena' pe, Itepuru apiyo' pe ɨwesi kon pe, ka'pon amʉ' pen, 	 Z dobrą wolą służąc jako Panu a nie ludziom;


Inserʉ uya eno'ma'pʉ iya'mu pʉn iteuta ya'. A'koro'pʉ iya, mɨrɨpan a'sikʉ'pʉ iya, tʉpataron kon ka'pon amʉ' enku'tɨ iya namai' 1,000 kaisa rɨ wʉipiya u'matʉ pona rɨ. Mɨrɨ tʉpo, inonkato' pe aka'ne' pe rɨ. 	 I wrzucił go w przepaść i zamknął go, i zapieczętował z wierzchu nad nim, aby nie zwodził więcej narodów, ażeby się wypełniło tysiąc lat; a potem musi być rozwiązany na mały czas.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Tikin nɨ eke Papa tʉrawasooi kupʉ'pʉ uya, mɨrɨpan pɨ' ɨusewansiuka'pʉ kon. 	 Odpowiedział Jezus i rzekł im: Jedenem uczynek uczynił, a wszyscy się temu dziwujecie!


Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' wakʉ pɨ' uyekama'po auya? Mɨrɨ yau iyesi mɨrɨ tikin nan nɨ wakʉ. Uko'man nɨto' ya' epa'kapai ɨwesi yau, Mosi' nʉmenuka'pʉ ton awɨrɨ e'kɨ,” ta'pʉ iya. 	 Ale mu on rzekł: Przecz mię zowiesz dobrym? nikt nie jest dobry, tylko jeden, to jest Bóg; a jeźli chcesz wnijść do żywota, przestrzegaj przykazaó.


Mɨrɨ rɨ e'tane, nurɨne iye'to' pe Papa uya i'mʉ'sa'ka'pʉ osorʉwau wʉi tʉpo. Papa uya ka'pon amʉ' uya ento' pe ikupʉ'pʉ. 	 Tego Bóg wzbudził dnia trzeciego i sprawił, żeby był objawiony;


Moro 7 kaisaron kon ɨsirunan esi'pʉ. Wapiyaro' emari'ma'pʉ, mɨrɨpan erikʉ'pʉ innonkaton kon imunkɨ amʉ' pʉra rɨ. 	 Było tedy siedm braci; a pierwszy pojąwszy żonę umarł, i nie zostawił nasienia;


“Ɨ'rɨ ken si kupʉ ina uya, Papa uya tʉkota'ma kon namai'?” tukai' anpisin ka'pon amʉ' uya ekama'po'pʉ. 	 I pytał go lud mówiąc: Cóż tedy czynić będziemy?


Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Upiyapai enta, Se'tan! Apʉne pʉra iye'menukasa', ‘Itepuru, Papa, itese' pɨ' ɨwe'to' pɨ' rɨken ɨpʉrema'; Kʉrɨ rɨ rɨken poitorʉ pe e'kɨ,’ tawon,” ta'pʉ Sises uya. 	 Tedy mu rzekł Jezus: Pójdź precz, szatanie! albowiem napisano: Panu Bogu twemu kłaniać się będziesz, i jemu samemu służyć będziesz.


Mɨrɨ ema'sa' yau, itepuru ton uya pʉresiman amʉ' ennoko'pʉ a'sinin piya'. “Tɨwɨ kamoro ka'pon amʉ' nʉtɨi,” tawon main esa' pe. 	 A gdy był dzień, posłali hetmani sługi miejskie, mówiąc: Wypuść one ludzie.


Sises uya nin si ta'pʉ ipɨ', “Ɨsuparaai ina'poka'kɨ si ipata'pʉ ya'! Kamoro supara apurɨnin nʉ'san nɨ eri'to' oton esi mɨrɨ supara ke rɨ. 	 Tedy mu rzekł Jezus: Obróć miecz swój na miejsce jego; albowiem wszyscy, którzy miecz biorą, od miecza poginą.


mɨrɨpan kon uya si ekama'pʉ, “Pʉse rɨ uya ta'pʉ, ‘Papa iwano' use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' ma'tanʉkʉ uya mɨrɨ, mɨrɨpan konekato' pe uya kanan osorʉwau wʉi yau,’ ta'pʉ iya,” ta'pʉ to' uya. 	 Rzekli: Ten mówił: Mogę rozwalić kościół Boży, a za trzy dni zbudować go.


Anpisin auro'ka pɨ' Sises esi koro'tau rɨ marɨ, isan mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon non e'soto'pɨ'sa' esi'pʉ pʉroroi po. Iya'kɨrɨ asauro'pai to' esi'pʉ. 	 A gdy on jeszcze mówił do ludu, oto matka i bracia jego stali przed domem chcąc z nim mówić.


Upanta tepetasen pen a'tɨpɨtʉ iya, tepetasen pu'kuima iya ikaima pe, miyarɨ rɨ iyepetato' pe. 	 Każdą latorośl, która we mnie owocu nie przynosi, odcina, a każdą, która przynosi owoc, oczyszcza, aby obfitszy owoc przyniosła.


Serɨ pe iwa na'ne' nan uya ikupʉ usi'nʉnkan nɨto' yau, i'tui'ma serɨ ya' e'tʉsa' esi wakʉ itekare wapu pe. 	 A ci, którzy z sporu Chrystusa opowiadają nieszczerze, mniemają, iż przydawają ucisku związkom moim;


E'tane usenuminka serɨ E'pa'pʉrotai'tas na'po pɨ' ɨpiya'nokon, utonpa, uya'kɨrɨ te'tʉrawasomasen, mɨrɨ awonsi'kɨ uisakon pe soisa pe te'sen, amaimu kon nɨrɨ ekamanin, ɨnennoko'pʉ kon i'se e'to' ennin pe. 	 Alem rozumiał rzeczą potrzebną, Epafrodyta, brata i pomocnika i spółbojownika mego, a waszego Apostoła i sługę w potrzebie mojej, posłać do was,


“Urɨ kʉrɨ rɨ anwarinpanʉ kon. Ɨ'rɨ na'kɨ pɨkɨrɨ uyense'na mɨsi'tʉu?” ta'pʉ Pi'ta uya to' pɨ'. 	 Tedy Piotr zstąpiwszy do onych mężów, którzy od Kornelijusza do niego posłani byli, rzekł: Otom ja jest, którego szukacie. Cóż za przyczyna, dla którejście przyszli?


“Utɨ'nokon serɨ Surusiran pona. Mɨrɨ yau Ka'pon, Papa winon eparankato' oton use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan ena', to' uya eno'mato' oton ima'tato' ya', mɨrɨpan tʉto' oton to' uya Esuwerʉ amʉ' pen ena'. 	 Mówiąc: Oto wstępujemy do Jeruzalemu, a Syn człowieczy będzie wydany przedniejszym kapłanom i nauczonym w Piśmie, i osądzą go na śmierć, i wydadzą go poganom.


Itɨ'pʉ kareta amon mo'kai', apono' po iyereutasa' na'ne' emiya enwo'netʉ apai. 	 Ten przyszedł i wziął one księgi z prawej ręki siedzącego na stolicy.


Utonpa ton, ipan pe ɨyekama'po uya 'nokon apanamato' kon uya eta kon pa, apʉne pʉra to'ken nʉ'kwɨ rɨ kareta menukasa' uya ɨyena'nokon. 	 A proszę was, bracia! znoście cierpliwie słowo napominania tego; bomci do was krótko pisał.


Eposa' tʉuya a'tai, pori' pe esii'ma ti'mʉye'pɨ pona anʉmʉ iya. 	 A znalazłszy kładzie ją na ramiona swoje, radując się.


Ka'pon amʉ' e'nonkasa' a'tai, anpisin pe Esuwerʉ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' pen e'tane Papa namanin nan uya Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas e'ma'pʉka'pʉ. Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas uya to' auro'ka'pʉ, Papa uya wakʉ nonkasa' tʉpona'nokon awɨrɨ to' uko'manto' pe. 	 A po rozpuszczeniu zgromadzenia, poszło wiele Żydów i nabożnych nowowierników za Pawłem i Barnabaszem, którzy mówiąc do nich, radzili im, aby trwali w łasce Bożej.


Kwin pʉrataai esa' uya Piri' ekama'po'pʉ, “Ekamakɨ ɨnʉ' pɨ' pu'kena' uya imenukasa'; tʉmɨrɨ pɨ' pe', tʉron nɨ pɨ' rɨ katɨ?” ta'pʉ iya. 	 A odpowiadając rzezaniec Filipowi, rzekł: Proszę cię, o kim to prorok mówi? Sam o sobie, czyli o kim innym?


Isetasa' man ekuman esi ɨ'koro'tau'nokon tukai', ɨri kuru rɨ sa'ne Papa i'tunin nan pen koro'tau te'ku'sen pen nɨ: ka'pon esi tʉkʉipʉnʉ no'pʉ tʉsanʉ'tɨnin ya' rɨ. 	 A oznajmuję wam, bracia! Ewangieliję, którąm wam opowiedział, którąście też przyjęli i w której stoicie.


“To' esen ton esi emenna' ton akasa' uruwai' ton pe; to' ani ton esi enku'tɨn nɨto' ku'nin pe.” “Ɨkʉi urarii rɨ esi to' e'pi pɨ'.” 	 Grobem otworzonym jest gardło ich, językami swemi zdradzali, jad żmiji pod wargami ich.


To' ne'pakapʉi, apʉne pʉra tanporo ɨutɨ ton tawon kon ma'tanʉkʉ pɨ' to' man to' enupato' ike pen nɨ ke to' tenupai'—mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrata epoto' pe tʉuya'nokon nɨ nin ipoken pʉra rɨ. 	 Którym trzeba usta zatkać; którzy całe domy podwracają, ucząc rzeczy niesłusznych dla zysku sprośnego.


Mɨrɨ a'tai, ta'pʉ iya to' pɨ', “Ɨmɨrɨ'nokon kuru sa'ne si kamoro ko wakʉ pe te'ku'san ka'pon amʉ' enu airɨ, e'tane Papa uya ɨi'tu kon pʉrata i'nʉnka auya'nokon ti'nʉnka auya'nokon entai, tukai'. Ka'pon uya wakʉ tato' ipɨ' pɨ', Papa uya ɨri ta. 	 I rzekł im: Wy jesteście, którzy sami siebie usprawiedliwiacie przed ludźmi, ale Bóg zna serca wasze; bo co jest u ludzi wyniosłego, obrzydliwością jest przed Bogiem.


Ɨnʉ' rɨ esi pʉra iyesi yau moro uyau, iyesi mɨrɨ eno'masa', useketasa' ipanta kasa; mɨrɨ waraino ipanta ton amuku mɨrɨ eno'mato' pe apo' ya', iyepo'tɨto' pe. 	 Jeźliby kto nie mieszkał we mnie, precz wyrzucony będzie jako latorośl, i uschnie; i zbiorą je i na ogieó wrzucą, i zgoreje.


Main e'tonpa'tɨ'pʉ ɨri e'kupʉ epanto' pe. E'tane makoi epansa' yau, wakʉ nonkasa' epansa' miyarɨ rɨ, 	 A zakon przytem nastąpił, aby obfitował grzech; lecz gdzie się grzech rozmnożył, tam łaska tem więcej obfitowała.


Mɨrɨ entai, tanporon to'ka'nʉkʉ uya teposen pe pʉra rɨ, i'tu tanporo eke pe te'sen entai Kʉrai Sises uyepuru i'tuto' esi, kʉrɨ rɨ uriya' tanporon nɨ nonka'pʉ uya serɨ. Eno'masa' pe rɨ ene uya, Kʉrai epoto' pe uya 	 Owszem i wszystko poczytam sobie za szkodę dla zacności znajomości Chrystusa Jezusa, Pana mojego, dla któregom wszystko utracił i mam to sobie za gnój, abym Chrystusa zyskał,


Apʉne pʉra wʉi ton i'mʉnpʉ rawɨron yau, ka'pon amʉ' esi'pʉ uta're'tɨn pɨ', emari'man pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ e'tʉrʉn pɨ' emari'man nɨto' yau, Nowa ewomʉ a' ya' weyu pona rɨ. 	 Albowiem jako za dni onych przed potopem jedli, i pili, i ożeniali się i za mąż wydawali, aż do onego dnia, którego wszedł Noe do korabia,


Wa'ka pun kanau ku'nin peten ewa ton akʉ'pɨtʉ'pʉ to' uya, mɨrɨpan nonka'pʉ to' uya parau ka'. Mɨrɨ a'tai'ne rɨ, kanau a'sito' ike ewa ton amʉ' eukapɨtʉ'pʉ to' uya. Mɨrɨ tʉpo, iputu pon kanau anin kareku i'mʉ'sa'ka'pʉ to' uya, a'setun uya tato' kon pe parau ka'ta pona. 	 A wyciągnąwszy kotwice, puścili się na morze; a rozpuściwszy zawiasy sterowe i podniósłszy żagiel po wietrze, mieli się do brzegu;


Serɨ e'kupʉ'pʉ Sises uya ta'pʉ rʉ'pʉ uta'ku'tɨto' pe mɨrɨ kasa eri'to' oton ta'pʉ iya rʉ'pʉ. 	 Aby się wypełniły słowa Jezusowe, które rzekł oznajmując, jaką miał śmiercią umrzeć.


Sises mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton uya si parau ku'pɨri Kiyarari nʉ'kwɨrɨ'nʉ'sa' a'tai, ka'pon amʉ' Katara nono po tʉuko'mansan, asa'ron kon makoi a'kwarʉ yen ton pe te'san uyee'pʉ uruwai' apai to' winɨkʉi'. Ɨsɨ ton nɨ, ɨnʉ' utɨ pokena' pen nɨ mɨrɨ awɨrɨ. 	 A gdy się on przewiózł na drugą stronę do krainy Giergiezeóczyków, zabieżeli mu dwaj opętani z grobów wychodzący, bardzo okrutni, tak iż nie mógł nikt przechodzić oną drogą.


Uri'sami'si amʉ' uya iyeri'sa' kon tʉtonpa kon e'mʉ'sa'kasa' epopɨtʉ'pʉ. Tʉron kon kota'ma'pʉ ipan pe tʉnonka kon i'se pʉra to' esi pɨ', wakʉ te'mʉ'sa'kato' kon epoto' pe tʉuya'nokon te'san terikʉ kon tʉpo. 	 Niewiasty odbierały umarłych swoich wzbudzonych; a drudzy są na próbach rozciągnieni, nie przyjąwszy wybawienia, aby lepszego dostąpili zmartwychwstania.


Serɨ uya rɨ pʉsamoro asa'ron kon ka'pon amʉ' ne'to' auya'nokon wenai pe pʉra iyesi'pʉ man. Ɨpʉreman nɨto' yawon ama'masa' mɨrɨ awonsi'kɨ ika'sa' itese' pɨ' e'nɨto' pe pa'nʉ'sa' to' uya pʉra iyesi nɨrɨ. 	 Albowiemeście przywiedli tych mężów, którzy nie są ani świętokradcami, ani bluźniercami boginii waszej.


Serɨ ta uya ɨpiyɨ'nʉ'nin kon pe rɨ. Ɨnʉ' pʉra kuru rɨ pe' iyesi ɨ'koro'tau'nokon emiya'pokena' eseru aimenkanin ɨsipɨ' ɨwe'to' kon pɨ' apurɨnin pe esii'ma? 	 A przyjdę do was, gdy przejdę Macedoniję; (bo pójdę przez Macedoniję).


Mɨrɨ tʉpo, Sises uya to' enu a'pɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Ɨsepi'tɨtɨ' si, apurɨ auya'nokon ke,” ta'pʉ iya. 	 Tedy się dotknął oczu ich, mówiąc: Według wiary waszej niechaj się wam stanie.


Miyarɨ ka'tɨ' Orʉpanos pɨ', Kʉrai yau e'tʉrawasoman tonpa, mɨrɨ awonsi'kɨ utonpa rʉ'kwɨ Sʉ'ta'kes. 	 Pozdrówcie Urbana, pomocnika naszego w Chrystusie i Stachyna mnie miłego.


Mɨrɨpan tu'ke rɨ makoi a'kwarʉ enpa'kapɨtʉ'pʉ to' uya, mɨrɨpan kon uya tu'kan kon nɨ takuru'kena' nan karapaimapɨtʉ'pʉ to' epi'tɨpɨtʉ'pʉ to' uya. 	 I wyganiali wiele dyjabłów, i wiele chorych olejkiem mazali i uzdrawiali je.


Serɨ etasa' mɨrɨ yau te'san tonpa uya a'tai, ta'pʉ iya Sises pɨ', “Pori' pe kuru kamoro esi mɨrɨ enta'nan pɨ' te'ton kon Papa e'to' esa' wannɨ pe yau,” ta'pʉ iya. 	 A usłyszawszy to niektóry z spółsiedzących, rzekł mu: Błogosławiony, który je chleb w królestwie Bożem.


Saiman nɨ marɨ itese' ka'pon, o' pi'pɨ konepɨtʉ pɨ' te'sen iwʉ' tau iyesi mɨrɨ, parau e'pi po na'ne',” ta'pʉ iya. 	 Ten ma gospodę u niektórego Szymona, garbarza, który ma dom nad morzem; ten ci powie, co byś miał czynić.


Upona nɨrɨ ɨpʉrematɨ', unta a'koka uya a'tai, main ke urepato' pe enari'mʉra tonan tawon itekare ku'to' pe uya ti'tusen pe, 	 I za mię, aby mi była dana mowa ku otworzeniu ust moich z bezpieczeństwem, abym oznajmiał tajemnicę Ewangielii,


E'tane ɨsɨ pe ɨyɨkɨntato' kon, amʉre' pe ɨwe'to' kon esi yau ɨyewan kon yau, ipɨ' katapurɨtʉu, mɨrɨ pe pʉra i'napairon pɨ' kasi kʉkatʉu. 	 Ale jeźli macie gorzką zawiść i zajątrzenie w sercu waszem, nie chlubcież się, ani kłamcie przeciwko prawdzie.


Sises usarɨ koro'tau parau ku'pɨri Kiyarari piyawɨrɨ, asa'ron kon moro' a'sinin nan ka'pon amʉ' ene'pʉ iya, Saiman, mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon Anturu pokon, tʉpunwerʉ kon yai moro' amʉ' a'si to' uya esi'pʉ. 	 A przechodząc się nad morzem Galilejskiem, ujrzał Szymona i Andrzeja, brata jego, zapuszczających sieć w morze; bo byli rybitwi.


Serɨ pɨ' penaro' kon apurɨpɨtʉ'pʉ mɨrɨ. 	 Albowiem przez nią świadectwa doszli przodkowie.


Sises uya ka'pon epi'tɨsa' pɨ' Sapa' a'tai, tʉusakorota pe Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' epuru uya ta'pʉ ka'pon amʉ' pɨ', “6 kaisa rɨ moro wʉi esi mɨrɨ e'tʉrawasoman weyu. Mɨrɨ ton weyu a'tai, ɨsepi'tɨi' ɨsi'tɨ', Sapa' a'tai pen,” ta'pʉ iya. 	 Tedy odpowiadając przełożony nad bóżnicą, który się bardzo gniewał, że Jezus w sabat uzdrawiał, rzekł do ludu: Sześć dni jest, w które trzeba robić; w te tedy dni przychodząc, leczcie się, a nie w dzień sabatu.


Na'taniyerʉ uya ta'pʉ ipɨ', “Wakʉ pe' epa'ka mɨ Nasare' poi?” ta'pʉ iya. “Apʉne entanʉ'kɨ,” ta'pʉ Piri' uya ipɨ'. 	 I rzekł mu Natanael: Możesz z Nazaretu być co dobrego? Rzekł mu Filip: Pójdź, a oglądaj!


Ɨnnɨ kuru pʉra rɨ to' piyapai tu'kan kon nɨ peiruku amʉ' esi'pʉ enta'nan pɨ'. 	 I była daleko od nich trzoda wielka świó pasących się.


Mɨrɨ kasa to' eperu winɨ to' i'tu auya'nokon,” ta'pʉ iya. 	 A tak z owoców ich poznacie je.


Umaimu awɨrɨ ɨwesi kon yau, usi'nʉnkato' yau moro ɨwesi kon mɨrɨ, ukʉipʉnʉ maimu awɨrɨ e'sa' na'ne' kasa kuru mɨrɨ awonsi'kɨ moro isi'nʉnkato' yau e'ai'ne' kasa. 	 Jeźli przykazania moje zachowacie, trwać będziecie w miłości mojej, jakom i ja zachował przykazania Ojca mego i trwam w miłości jego.


Serɨ ton uya ka'pon kupʉ mɨrɨ ɨri pe, temiyatʉ tʉkorʉkai' pʉra iyenta'na uya pen,” ta'pʉ Sises uya. 	 Toć jest, co pokala człowieka: ale jeść nieumytemi rękoma, toć nie pokala człowieka.


Mɨrɨ a'tai rɨ si, Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' itau wapu pe te'sen ekaraka'pʉ inakapu ponsi'kɨ non pona a'sa'mʉyai. Tʉrʉ'pʉnʉ amʉ' esi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tɨ' amʉ' uta'morʉpɨtʉ'pʉ. 	 A oto zasłona kościelna rozerwała się na dwoje od wierzchu aż do dołu, i trzęsła się ziemia, a skały się rozpadały.


Ɨnʉ' rɨ itesa' pe te'sen repa mɨrɨ miyarɨ rɨ. Ɨnʉ' rɨ ɨ'rɨ esa' pen nɨ enapai imo'ka mɨrɨ, itenawon nʉ'kwɨ rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Albowiem kto ma, będzie mu dano; a kto nie ma, i to, co ma, będzie od niego odjęto.


Iyeri'sa' pe ɨwesi kon yau Kʉrai pokon pe serɨ non eseru ton ya', ɨ'rɨ pe ken si iyesi pɨ' iyau kasa rɨ marɨ ɨwesi kon, iteseru kupʉ auya'nokon? 	 Jeźliście tedy umarli z Chrystusem żywiołom świata tego, przeczże się, jakobyście jeszcze żyli światu, ustawami bawicie?


E'tane se ito'ka'nʉ'tɨ': Ɨutɨ esa' uya mɨrɨ a'tai kuru ewarupɨ nau ama' uyepʉ tukai' i'tusa' yau, tenu ke iyesi'pʉ nesii'no, mɨrɨpan tiwʉ' ta' ewon nɨ kuu'pʉ iya nesii'no pen. 	 A to wiedzcie, że, gdyby wiedział gospodarz, o której straży złodziej ma przyjść, wżdyby czuł, i nie dałby podkopać domu swego.


“Ɨsɨ sɨ, Pari'si amʉ', apʉne pʉra Papa ena' 1 10 kaisa rɨ min, ru mɨrɨ awonsi'kɨ ti'tui' pʉra rɨ amainarʉ kon yawon ɨi'kiyari kon isu tʉrʉ auya'nokon, e'tane ɨsi'kaisa rɨ ka'pon ku'to' mɨrɨ awonsi'kɨ Papa uya i'nʉnkan nɨto' eno'ma auya'nokon. Emen iwa pe na'ne' kupʉ pɨ' ɨwesi'pʉ kon nesii'no iwapiyaro' tʉnonkai' pʉra ikupʉ pʉra. 	 Ale biada wam, Faryzeuszowie! że dajecie dziesięcinę z mięty, i z ruty, i z każdego ziela, lecz opuszczacie sąd i miłość Bożą: teć rzeczy trzeba czynić, a onych nie opuszczać.


Kʉrɨ rɨ poro tanporon kon apurɨnin nan ekoneka, tanporon nɨ ekonekan pokena' pen nɨ ipiyapai, Mosi' nʉmenuka'pʉ winɨ. 	 I od wszystkiego od czegoście nie mogli być przez zakon Mojżeszowy usprawiedliwieni, przez tego każdy wierzący usprawiedliwiony bywa.


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan esi'pʉ Sises ma'tanʉ'to' tʉuya'nokon winɨ eporo i'se, ama'ai, apʉne pʉra ka'pon amʉ' pɨ' tenari'nʉmʉ kon pɨ'. 	 I szukali przedniejsi kapłani i nauczeni w Piśmie, jakoby go zabili; ale się bali ludu.


Mɨrɨ koro'tau, Sises apurɨnin nan kota'ma i'se kin Era' esi'pʉ, mɨrɨpan uya soisa amʉ' ennoko'pʉ so'si epuru ton Surusiran pon kon a'sise'na, mɨrɨpan kon tʉto' pe to' uya pariki'si ta'. 	 A pod onże czas, udał się na to Herod król, aby trapił niektóre ze zboru.


mɨrɨpan ekanwa'tɨ'pʉ kanau ya' mɨrɨ a'tai rɨ tʉpoitorʉ ton pokon pe, mɨrɨpan kon utɨ'pʉ Tarʉmanu'ta nono pʉ'kʉ pona. 	 A wnet wstąpiwszy w łódź z uczniami swoimi, przyszedł w strony Dalmanutskie.


Mɨrɨ yau, wʉi enu enuku kamisi winɨkʉi' aiko Kauta opa'wʉri awɨrɨ ina utɨ'pʉ, a'setun pʉra mɨrɨ awɨrɨ iyesi wenai. Epika'tɨn nɨto' kanwa kupʉ poken pʉra iyesi pɨ'. Mɨrɨ wenai, ina uya anʉmʉ'pʉ kanau epotorʉ'pʉ ya'. 	 A gdyśmy pod niektórą małą wysepkę przypłynęli, którą zowią Klauda, ledwieśmy mogli bacik zatrzymać.


Urɨ, Isaan uya serɨ ton eta'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ene'pʉ. Etasa' uya mɨrɨ awonsi'kɨ ensa' uya a'tai, uta'mo'ka'pʉ inserʉ, uyenu ya' enpoikanin nʉ'pʉ pʉta piyau apurɨpɨ'se'na. 	 A ja Jan widziałem i słyszałem te rzeczy. A gdym słyszał i widział, upadłem, abym się pokłonił przed nogami Anioła onego, który mi to pokazywał.


Eke soisa amʉ' epuru pe te'sen iye'soto'kasa' rʉ'pʉ Sises rau uya Sises ukɨ'pɨ'nʉmʉ eta'pʉ, iyerikʉ rɨ ene'pʉ, mɨrɨpan uya, “I'napai rɨ kuru rɨ ka'si, pʉse rɨ esi'pʉ mɨrɨ wa Papa Mumu pe!” ta'pʉ. 	 Tedy widząc setnik, który stał przeciwko niemu, iż tak wołając oddał ducha, rzekł: Prawdziwie człowiek ten był Synem Bożym.


Mɨrɨ yau si, tu'ke rɨ enku'tɨnin nan pu'kena' amʉ' usenpoikato' oton, mɨrɨpan kon uya tu'kan kon nɨ enku'tɨto' oton. 	 I wiele fałszywych proroków powstanie, i zwiodą wielu.


Sises uya eikʉ'pʉ, “I'napairon ekama uya ɨpɨ', ɨnʉ' rɨ epa'ka Papa e'to' esa' wannɨ pe ya' pʉra iyesi mɨrɨ tentusa' a'tai rɨken, tuna mɨrɨ awonsi'kɨ iya'kwarʉ ke iyepa'ka. 	 Odpowiedział Jezus: Zaprawdę, zaprawdę powiadam ci: Jeźliby się kto nie narodził z wody i z Ducha, nie może wnijść do królestwa Bożego.


Utɨn pɨ' man, Onisimos pokon pe, i'nairon mɨrɨ awonsi'kɨ utonpa kon nʉ'kwɨ, ɨtonpa kon nɨ apata kon apaino. To' uya tanporo serɨ yau te'ku'sen ekama mɨrɨ ɨpɨ'nokon. 	 Z Onezymem, wiernym a miłym bratem, który jest z was; ci wam wszystko oznajmią, co się tu dzieje.


Ina utɨto' pe I'tari pona tukai' iye'ku'sa' pe iyesi'pʉ a'tai, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon a'sisa' kon nonka'pʉ to' uya soisa amʉ' epuru, Isuriyas itese' ena', “tamʉ' tawon kon Sisa Soisaai Amʉ',” tato' kon. 	 A gdy skazano, żebyśmy płynęli do Włoch, oddano i Pawła, i niektóre inne więźnie setnikowi, imieniem Julijuszowi, roty Augustowej.


Enno'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon to' tonpa ton Isutiya po tʉuko'mansan uya, Esuwerʉ amʉ' pen nɨ uya Papa ekareei anʉnsa' tawon eta'pʉ. 	 I usłyszeli Apostołowie i bracia, którzy byli w Judzkiej ziemi, że i poganie przyjęli słowo Boże.


Serɨ pe enpoika uya si serɨ non po, Ka'pon, Papa winon piyau meruntɨ esi makoi pɨ' usentu'man nɨto',” ta'pʉ iya, mɨrɨpan uya ipu'tɨka'sa' ka'pon pɨ' ta'pʉ, 	 Ale żebyście wiedzieli, iż Syn człowieczy ma moc na ziemi grzechy odpuszczać, rzekł powietrzem ruszonemu:


Ɨmɨrɨ'nokon pu'pʉnon Kare'siya pon kon! Ɨnʉ' uya ayawopasa' kon? Ɨyenu kon yau kuru Sises usene'pʉ kɨpo'po kurusu' pona ipokapɨ'sa' pe. 	 O głupi Galatowie! Któż was omamił, abyście prawdzie nie byli posłuszni, którym przed oczyma Jezus Chrystus przedtem był wymalowany, i między wami ukrzyżowany?


Tiwano' kon pe to' usaurokʉ'pʉ, “‘Epʉn winon,’ ta pe iyesi yau, ‘Ɨ'rɨ pe ken si iyesi pɨ' apurɨ auya'nokon pʉra iyesi'pʉ?’ ta iya esi. 	 I rozbierali to sami między sobą, mówiąc: Jeźli powiemy, z nieba, rzecze: Przeczżeście mu tedy nie wierzyli?


Eikʉ'pʉ iya, “Se'tan uta'mo'ka senei kamiri' kasa ka' apai. 	 Tedy im rzekł: Widziałem szatana, jako błyskawicę z nieba spadającego.


E'tane ene a'si'pʉ to' uya pariki'si ta', ennakanin pu'kena' pokon pe, eke itʉrawasooi ton, i'tuto' ipɨ' ku'nin nʉ'pʉ ipiyau. Serɨ i'tuto' ipɨ' ton ke kamoro ene ma'kʉʉi ke iye'menukasa' kon, mɨrɨ awonsi'kɨ ipe ika'sa' apurɨpɨ'nin nʉ'san enku'tɨ'pʉ iya mɨrɨ. Ene mɨrɨ awonsi'kɨ ennakanin pu'kena' eno'ma'pʉ to' uya nurɨne apo' ku'pɨri ka' sorʉ'pa ke tepo'tɨsen. 	 Ale pojmana jest bestyja, a z nią fałszywy on prorok, który czynił cuda przed nią, któremi zwodził tych, którzy przyjęli piętno bestyi i którzy się kłaniali obrazowi jej, i obaj wrzuceni są żywo do jeziora ognistego, gorejącego siarką.


Itɨ'pʉ miyarɨ parɨ ɨnnɨ iwa to' piyapai, mɨrɨpan uta'mo'ka'pʉ non pona temʉ' po, mɨrɨpan ɨpʉrema'pʉ, “Ukʉipʉnʉ, iye'kupʉ pe iyesi yau tɨwɨ upiyapai ko' nʉtamai, e'tane uyeseru awɨrɨ pen, e'tane ɨyeseru awɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 A postąpiwszy trochę, padł na oblicze swoje, modląc się i mówiąc: Ojcze mój, jeźli można, niech mię ten kielich minie; a wszakże nie jako ja chcę, ale jako ty.


To' uya enpa'kanʉ'sa' a'tai, Peero ensi uya anʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan emo'ka'pʉ iya tʉmʉre kasa kuru rɨ. 	 A gdy był wyrzucony, wzięła go córka Faraonowa i wychowała go sobie za syna.


Mɨrɨ ema'sa' yau, Paarʉ uya ka'pon amʉ' arɨ'pʉ to' pokon pe iyekorʉka'pʉ. Mɨrɨ tʉpo, itɨ'pʉ Papa ena' Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' to' auro'kase'na, ekorʉkan nʉ'pʉ weyu u'ma'to' pɨ', tanporon kon use'mato' ike ekonekato' oton pɨ' to' kaisa rɨ. 	 Tedy Paweł wziąwszy z sobą one męże, nazajutrz oczyszczony będąc z nimi, wszedł do kościoła, opowiadając wypełnienie dni oczyszczenia, aż za każdego z nich oddana była ofiara.


Mɨrɨ a'tai, karimeru mʉre uya 7 pan tonpa wapiyaro' a'si'sa' a'koka ene'pʉ uya. Mɨrɨ a'tai, tikin nɨ asakɨrɨ'nan kon ene amʉ' tonpa usaurokʉ eta'pʉ uya korʉme kasa, “Ɨsi'kɨ!” tawon. 	 I widziałem, gdy otworzył Baranek jedną z onych pieczęci, i słyszałem jedno ze czterech zwierząt mówiące, jako głos gromu: Chodź, a patrzaj!


To' enta'na koro'tau, Sises uya pʉreti anʉmʉ'pʉ, tenki ta'pʉ iya Papa pɨ', mɨrɨpan uya i'kwɨ'pɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan ekamʉ'pʉ iya tʉpoitorʉ ton ena', “Anʉntɨ', serɨ serɨ upun,” tai'ma. 	 A gdy oni jedli, wziął Jezus chleb, a pobłogosławiwszy, łamał i dał im, mówiąc: Bierzcie, jedzcie, to jest ciało moje.


8 pe wʉi pata'pʉ pe iwa rɨ serɨ ta iya tʉpo, Pi'ta, Isaan, mɨrɨ awonsi'kɨ Isens arɨ'pʉ iya ta'kɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ wʉ' pona to' enuku'pʉ ɨpʉremai'. 	 I stało się po tych mowach, jakoby po ośmiu dniach, że wziąwszy z sobą Piotra i Jana i Jakóba, wstąpił na górę, aby się modlił.


Ka'pon amʉ' usewansiuka'pʉ enupan nɨto' iya pɨ', apʉne pʉra tenupa iya 'nokon pɨ' tʉmeruntɨrʉkenan pe kuru rɨ, Main pɨ' enupanin nan kasa pʉra. 	 I zdumiewali się nad nauką jego; albowiem on ich uczył jako mający moc, a nie jako nauczeni w Piśmie.


Wakʉ nonkasa' Itepuru Sises Kʉrai uya nesii aya'kwarʉ kon piyau. 	 Łaska Pana naszego, Jezusa Chrystusa, niech będzie z duchem waszym. Amen.


“Ina kopʉnaai, ina nʉnamanʉ, Piri'kʉs, miyarɨ ta uya ɨpɨ'. “Urɨ, Kʉrautiyas Raisayas uya ɨmenuka. 	 Klaudyjusz Lizyjasz najmożniejszemu staroście Feliksowi zdrowia życzy.


“Asa'ron kon ka'pon amʉ' uya pʉrata tʉnin ye' ko'manʉ'pɨtʉ esi'pʉ te'mai' pʉra. Tikin nan uya 500 kaisa rɨ pʉrata pun ko'manʉ'pɨtʉ esi'pʉ, isakon uya 50 kaisa rɨ kanan pʉrata pun. 	 Miał niektóry lichwiarz dwóch dłużników; jeden dłużen był pięćset groszy, a drugi pięćdziesiąt.


Sises utɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' apai Saiman pata'se' ya'. Saiman ewo'pʉ esi'pʉ ipan pe e'kɨɨi'man pɨ'. Mɨrɨpan Sises ekama'po'pʉ to' uya epi'tɨto' pe iya. 	 A Jezus wstawszy, z bóżnicy wszedł w dom Szymona, a świekra Szymonowa miała gorączkę wielką; i prosili go za nią.


(Serɨ etasa' Esuwerʉ amʉ' uya a'tai, tʉmɨrɨ'nokon pe rɨ e'sei'pɨtʉi'ma to' enna'po'pʉ.) 	 A gdy to on rzekł, odeszli Żydowie, mając między sobą wielki spór.


Ka'kʉran e'ma'pʉka to' uya pʉra iyesi, e'tane to' apʉrʉmʉ ipiyapai, apʉne pʉra ka'kʉran maimu i'tu to' uya pʉra iyesi.” 	 Ale za cudzym nie idą, lecz uciekają od niego; bo nie znają głosu obcych.


“Tanporo rɨ pe' serɨ ton eke ton ɨutɨ amɨpɨ'sa' menyan?” ta'pʉ Sises uya. “Tikin nɨ rɨ tɨ' e'nonkato' oton pen mɨrɨ ɨsipʉro'po; tanporon nɨ uta'po'to' oton mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 A Jezus odpowiadając rzekł mu: Widzisz te wielkie budowania? Nie będzie zostawiony kamień na kamieniu, który by nie był rozwalony.


Piyapaino pe ɨnɨmɨ uya 'nokon pen; ɨpiyau'nokon uyepʉ rɨ. 	 Nie zostawię was sierotami, przyjdę do was.


mɨrɨpan kon ukɨ'pɨ'nʉnpɨ'to' oton: “‘Ɨsɨ kusa! Ɨsɨ kusa mɨrɨ eke pata, tepontɨsen pe iye'sa' rʉ'pʉ epe'kena' pon renen tato' ya', tʉtariren mɨrɨ awonsi'kɨ isuweyu pon ya', mɨrɨ awonsi'kɨ iye'wontɨpɨ'sa' rʉ'pʉ korʉ konekasa' a'kʉ pe ke, epe'kena' ton tɨ' ke, mɨrɨ awonsi'kɨ mokon ke! 	 A mówiąc: Biada, biada, miasto ono wielkie, które było obleczone w bisior, i w purpurę, i w szarłat, i uzłocone złotem, i kamieniem drogim, i perłami; gdyż w jednej godzinie zginęło tak wielkie bogactwo.


Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Papa uya iyeri'sa' i'mʉ'sa'ka'pʉ apurɨ auya'nokon pʉra iyesi? 	 Cóż za rzecz do wiary niepodobną u siebie sądzicie, że Bóg umarłe wzbudza?


Unkoneka'pʉ ton pen pe' se ton tanporon nɨ?’ 	 Izali ręka moja tego wszystkiego nie uczyniła?


Utonpa ton, pi' e' pe' epeta poken nai are' pe, mɨrɨ pe pʉra kʉre' e' pe' epeta poken nai pi' pe? Ine'ne' pe tepa'kasen tuna uya wakʉ enpa'ka pen nɨ nɨrɨ. 	 Izali może, bracia moi! figowe drzewo przynosić oliwki, albo winna macica figi? Tak żaden zdrój słonej i słodkiej wody oraz nie wydaje.


Urɨ kʉrɨ rɨ Arʉ'pa mɨrɨ awonsi'kɨ Omeka; Wapiyaro', mɨrɨ awonsi'kɨ Iu'matʉ; Iyepiya'tɨ mɨrɨ awonsi'kɨ Iu'matʉ. 	 Jam jest Alfa i Omega, początek i koniec, pierwszy i ostateczny.


To' uya ɨyenpa'kato' oton kon usenupan nɨto' iwʉ' tapai; i'napai rɨ iweyu uye'kapʉ, ɨwɨnin e'ku'to' oton wakʉ kupʉ tʉuya pe tekamai' Papa iwano' pe. 	 Wyłączać was będą z bóżnic; owszem przyjdzie godzina, że wszelki, który was zabije, będzie mniemał, że Bogu posługę czyni.


Mɨrɨpan e'mʉ'sa'ka'pʉ tepʉrʉ piyapai, tʉpon pʉro'pon mo'ka'pʉ iya, mɨrɨpan uya towerʉ e'me'pʉ tʉworo'pai pɨ'. 	 Wstał od wieczerzy i złożył szaty, a wziąwszy prześcieradło, przepasał się.


(To' uya ito'ka'nʉkʉ pʉra rɨ marɨ iyesi'pʉ iye'menukasa' itekare Sises e'mʉ'sa'kato' oton terikʉ'pʉ apai, tawon.) 	 Albowiem jeszcze nie rozumieli Pisma, iż miał zmartwychwstać.


Wʉi kaisarɨ rɨ tanporon kon use'man nɨto' tʉrawasomanin nan e'soto'kasa' uya tʉtʉrawasooi kon kupʉ; mɨrɨ rɨ marɨ akonomapɨtʉ pɨ', makoi mo'kanin pen nɨ. 	 A wszelkić kapłan stoi na każdy dzień, służbę Bożą odprawując, a jednakież ofiary częstokroć ofiarując, które nigdy grzechów zgładzić nie mogą.


Piri' uya ta'pʉ, “Uyepuru, ikʉipʉnʉ enpoikaka'kɨ ina ena'; mɨrɨ rɨken i'se ina esi mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Rzekł mu Filip: Panie! ukaż nam Ojca, a dosyć nam na tem.


Mɨrɨ awonsi'kɨ Sises utɨpɨ'to' airɨ'ne—eke iwa ton pata amʉ', umɨ amʉ' awɨrɨ'ne rɨ—mɨrɨpan ka'pon amʉ' uya takuru'kena' nan apɨtʉ'pʉ kʉrʉpo'po pɨ' e'nɨto' pata'se' ya', mɨrɨpan kon uya ipan pe ipawana'tɨ'pʉ takuru'kena' nan uya ipon e'pi a'pɨ'to' pe, mɨrɨpan tanporon kon a'pɨ'nin nʉ'san usepi'tɨpɨtʉ'pʉ. 	 A gdziekolwiek on wszedł do miasteczek, albo do miast, albo do wsi, kładli niemocne po ulicach, i prosili go, aby się tylko dotykali podołka szaty jego; a ile się go ich dotknęli, byli uzdrowieni.


“Papa uya kuru serɨ ku'sa' serɨ uiwano' pe,” ta'pʉ iya. “Serɨ a'tai kuru si piyɨ'nʉ' imʉre pʉra ka'pon amʉ' koro'tau e'to' mo'kasa' iya man upiyapai,” ta'pʉ Resipe' uya. 	 Iż mi tak Pan uczynił we dni, w które na mię wejrzał, aby odjął haóbę moję między ludźmi.


Mɨrɨ yau asakɨrɨ'nan kon ene amʉ' tonpa uya 7 kaisaron kon inserʉ amʉ' repa'pʉ 7 kaisaron korʉ pun ka'sa' pʉsau pe'ne ke. Papa uya kota'man nɨto' ke'ne iyepe'tɨpɨ'sa', Papa inke rɨ tʉuko'mansen. 	 A jedno ze czworga zwierząt dało siedmiu Aniołom siedm czasz złotych, pełnych gniewu Boga żyjącego na wieki wieków.


Tanporo to' enu paru a'munakato' iya oton. Eri'nɨto' pʉra rɨ iye'to' oton, tʉuta'kwarʉkai' ukaran nɨ pʉra rɨ, ukaran nɨ pʉra rɨ, e'ne' pʉra rɨ, penaro' ton pʉra iyesi wenai,” tawon. 	 I otrze Bóg wszelką łzę z oczów ich; a śmierci więcej nie będzie, ani smutku, ani krzyku, ani boleści nie będzie; albowiem pierwsze rzeczy pominęły.


Kamoro itun pi'pɨ iputurʉkasa' kon pen e'sa' main e'to' i'se awɨrɨ, itun pi'pɨ iputurʉkasa' kon pe pe' to' kupʉ pen? 	 Jeźliby tedy nieobrzezka przestrzegała praw zakonnych, azaż jego nieobrzezka nie będzie przyczyną za obrzezkę?


Serɨ pʉ'kʉ pona e'tʉrawasoma serɨ, e'suranman pɨ' tanporo ipana'pano ke iye'tʉrawasoma meruntɨ pe kuru uyau. 	 W czem też pracuję, bojując według skutecznej mocy jego, która we mnie dzieło swoje potężnie sprawuje.


Serɨ ton pɨ' si enupan auya mɨrɨ. Tanporon ɨmeruntɨrʉ ke ɨnenupanʉ ton ipori'ma' mɨrɨ awonsi'kɨ to' esereme'kɨ. Ɨnʉ' rɨ tenu yau pʉra ɨku'nin. 	 To mów i napominaj, i strofuj ze wszelką powagą; żaden tobą niechaj nie gardzi.


Pi'ta uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ɨmɨrɨ'nokon tikin pa'ne me'atʉi'ne' kaisa rɨ amakooi kon apai era'tɨtɨ', ina uya apa'taisimato' kon pe Sises ese' yau amakooi kon pɨ' usentu'man nɨto' pe, mɨrɨpan uya Wakʉ A'kwarʉ ke ɨrepa kon mɨrɨ. 	 Tedy Piotr rzekł do nich: Pokutujcie, a ochrzcij się każdy z was w imieniu Jezusa Chrystusa na odpuszczenie grzechów, a weźmiecie dar Ducha Świętego.


Mɨrɨpan Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon iya'kɨrɨ te'san Satu'si amʉ' tonpa ton ɨkɨntato' esi'pʉ ipan pe to' pɨ'. 	 Tedy powstawszy najwyższy kapłan i wszyscy, którzy z nim byli, którzy byli z sekty Saduceuszów, napełnieni są zazdrością;


Utonpa ton, a'kwa yawon Uyepuru kon Sises Kʉrai apurɨnin pe ɨwesi kon koro'tau, tenu yawon ke ke'tʉu. 	 Bracia moi! nie miejcie z brakowaniem osób wiary Pana naszego Jezusa Chrystusa, który chwalebny jest.


“Mɨrɨ pe iyesi pɨ', kiyari e'kwa esa' uye'sa' a'tai, ɨ'rɨ ken si kupʉ iya itena' tʉnonka'san pɨ'?” ta'pʉ Sises uya. 	 Gdy tedy pan winnicy przyjdzie, cóż uczyni onym winiarzom?


E'tane ɨ'rɨ tukai' ennin pe iyenasa' tukai' ina uya i'tu pʉra iyesi. Ɨnʉ' uya itenu a'kokasa' tukai' nɨrɨ ina uya i'tu pʉra iyesi. Ekama'potɨ'. Eke pe iyesi; tiwano' pe tʉusauro'sen pe iyesi,” ta'pʉ to' uya. 	 Lecz jako teraz widzi, nie wiemy, albo kto otworzył oczy jego, my nie wiemy; mać lata, pytajcież go, on sam o sobie powie.


Sises si epa'kakaa'pʉ Iseri'ko pona, mɨrɨpan utɨ esi'pʉ iyawɨrɨ. 	 A Jezus wszedłszy, szedł przez Jerycho.


Mɨrɨ a'tai, tʉron nɨ kanan tʉpoitorʉ ennoko'pʉ iya to' piya'; i'pai pɨ' nin si pʉse rɨ wɨpɨtʉ'pʉ to' uya mɨrɨ, mɨrɨpan ɨri pe rɨ to' uya ikupʉ'pʉ. 	 I zasię posłał do nich sługę drugiego, którego też oni ukamionowawszy, głowę mu zranili, i odesłali obelżonego.


Mɨrɨ a'tai, iwan pe iyesi'pʉ, enta'napai iyesi'pʉ. Iti'kiyari ekoneka koro'tau, Papa uya itenu a'kwaka'pʉ. 	 A będąc łaknącym chciał jeść; a gdy mu oni jeść gotowali, przypadło na niego zachwycenie.


Serɨ ta'pʉ iya tʉpo, ipan pe ipokoita'pʉ ta'kwarʉ yau, mɨrɨpan uya ekama'pʉ, “I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, ɨtonpa kon uya uyeparankato' oton,” ta'pʉ iya. 	 To rzekłszy Jezus, zasmucił się w duchu, i oświadczył, a rzekł: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam, że jeden z was wyda mię.


tenki ta pɨ' Ikʉipʉnʉ pɨ', ɨkonekanin nʉ'pʉ kon wakʉ ton pokon pe ɨwesi kon pa a'kwa pe iweyu pe te'sen e'to' esa' wannɨ pe anʉmʉ pɨ'. 	 Dziękując Ojcu, który nas godnymi uczynił, abyśmy byli uczestnikami dziedzictwa świętych w światłości;


Ekama uya ɨpɨ'nokon Kʉrai enasa' Esuwerʉ amʉ' poitorʉ pe Papa e'to' i'nairon pe ekamanin pe, isauro'sa' rʉ'pʉ iku'to' pe tʉuya tukai' tamokori ton amʉ' pɨ' 	 Bo powiadam, iż Jezus Chrystus był sługą obrzezki dla prawdy Bożej, aby potwierdził obietnice ojcom uczynione,


To' maimu awɨrɨ e'tɨ', to' uya ɨyenpɨ'tane'nokon nɨken pen wakʉ tato' pe to' uya ɨpɨ'nokon, e'tane Kʉrai apiyo' ton pe, Papa eseru kupʉ pɨ' ɨyewan kon apai. 	 Nie na oko służąc, jako ci, którzy się ludziom podobać chcą, ale jako słudzy Chrystusowi, czyniąc z duszy wolę Bożą.


Sises ekama'po'pʉ Paire' uya, “Esuwerʉ amʉ' kin pe' ɨmɨrɨ?” tukai'. Mɨrɨpan eikʉ'pʉ Sises uya, “Ewai', mʉkayai'ne' kasa rɨ,” tukai'. 	 I pytał go Piłat, mówiąc: Tyżeś jest on król żydowski? A on mu odpowiadając rzekł: Ty powiadasz.


Ɨkʉipʉnʉ kon, Epʉra'an esi'pʉ pori' pe uweyu ento' oton tʉuya pɨ'; mɨrɨpan uya ensa' epori'ma'pʉ,” ta'pʉ iya. 	 Abraham, ojciec wasz, z radością żądał, aby oglądał dzień mój, i oglądał i radował się.


Tai'ki'kas, tonpa rʉ'kwɨ mɨrɨ awonsi'kɨ iyawɨron apiyo' Itepuru yau, uya tanporon nɨ ekama mɨrɨ ɨpɨ'nokon, i'tu kon pa mɨrɨ kasa esi mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ pɨ' esi. 	 A iżbyście wiedzieli i wy, co się ze mną dzieje i co czynię, wszystko wam oznajmi Tychykus, brat miły i wierny sługa w Panu,


Apurɨto' winɨ Eperʉ uya wakʉ tʉuse'mato' tʉrʉ'pʉ Papa ena' wakʉ Keen nʉtʉrʉnʉ entaino. Apurɨto' winɨ apurɨpɨtʉ'pʉ ipokena' e' pe te'sen tukai', Papa usauro'sa' a'tai wakʉ pe intʉrʉnʉ ton pɨ'. Mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨto' winɨ isaurokʉ rɨ, teri'sa' rɨ e'tane. 	 Wiarą lepszą ofiarę ofiarował Abel Bogu, niżeli Kain, przez którą świadectwo otrzymał, że jest sprawiedliwy, jakoż sam Bóg świadectwo dał o darach jego, a przez te umarłszy jeszcze mówi.


Ɨmɨrɨ'nokon si, utonpa ton, esi Aisi' kasa, usauro'nɨsa' rʉ'pʉ iye'kupʉ tukai' munkɨ pe. 	 My tedy, bracia! tak jako Izaak, jesteśmy dziatkami obietnicy.


Kamoro nin si kanau yawon kon uya apurɨpɨtʉ'pʉ mɨrɨ, “I'napairɨ rɨ Papa Mumu pe ɨwesi,” ta'pʉ to' uya. 	 A ci, którzy byli w łodzi, przystąpiwszy pokłonili mu się, mówiąc: Prawdziwie jesteś Synem Bożym.


Wakʉ A'kwarʉ ke tʉutarʉ'tɨi', Sises enna'po'pʉ Isotan apai, mɨrɨpan arɨ'pʉ Iya'kwarʉ uya rɨmono' ta'. 	 A Jezus pełen będąc Ducha Świętego, wrócił się od Jordanu, i pędzony jest od Ducha na puszczą.


Ɨtonpa kon nɨ na'kɨ nai takuru'ke? Tɨwɨ so'si epuru ton kɨ'mai tʉpona to' ɨpʉremato' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉkarapaimato' pe Itepuru ese' yau. 	 Choruje kto między wami, niechże zawoła starszych zborowych, a niech się modlą za nim, pomazując go olejkiem w imieniu Pańskiem;


Mɨrɨ wenai, kin usentu'ma'pʉ ipɨ', iye'womasa' rʉ'pʉ rɨ nin si tʉkukai', ennoko'pʉ iya mɨrɨ. 	 A użaliwszy się pan onego sługi, uwolnił go, i dług mu odpuścił.


Imenuka uya ɨyena', eke Tiyo'peras, tu'kan kon nɨ uya imenukasa' iye'ku'sa' rʉ'pʉ Sises pɨ' ina koro'tau. 	 Ponieważ wiele się ich podjęło sporządzić historyję o tych sprawach, o których my pewną wiadomość mamy;


Mɨrɨ pɨ', enari'nʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan pɨ' ɨpʉrataai onanse'na utɨ'pʉ non ya'. Se si ɨiwano' pe te'sen,’ ta'pʉ iya. 	 Bojąc się tedy, szedłem i skryłem talent twój w ziemię; oto masz, co twego jest.


Ipoitorʉ ton uyee'pʉ ipiya' ekama'pose'na, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' ka'pon amʉ' auro'ka auya panton yai?” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy przystąpiwszy uczniowie, rzekli mu: Dlaczegoż im w podobieństwach mówisz?


Panton tapurɨi' pʉra to' auro'ka iya poken pʉra rɨ iyesi'pʉ. E'tane tʉpoitorʉ ton pokon pe tesi a'tai tikin sarɨ, mɨrɨ ta iya e'kwa pe iyesi tukai' ekama'pʉ iya to' pɨ'. 	 A bez podobieństwa nie mówił do nich; wszakże uczniom swym wszystko z osobna wykładał.


Ɨnʉ' rɨ ɨneporonʉ piyapai eponin pe pʉra ɨku'nin, kʉse'nin kasi ye' pe mɨ pe pʉra te'ku'sen, inserʉ amʉ' pɨ' rɨ ɨpʉreman pɨ' pori' pe te'sen. Pʉse rɨ rupɨ usaurokʉ mɨrɨ siya rɨ eke pe rɨ tʉnene'pʉ pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ iya'kwarʉ pʉra rɨ isenuminkato' uya a'sarutanʉkʉ sepan nɨ teseru ke. 	 Niechaj was nikt wygranego zakładu nie osądza, który się dobrowolnie w pokorę i w służbę Aniołów, których nie widział, wdaje, próżno się nadymając z umysłu ciała swego.


Tikin nan ka'pon eka'tumʉ'pʉ su'pa ki'se'na waain peneka ka', yʉi pɨ' tepu'tɨi' Sises uya ensito' pe itʉrʉ'pʉ iya. “Tɨwɨ nesii; apʉne Iraisa uyepʉ imo'kase'na enpai'nokon,” ta'pʉ iya. 	 Zatem bieżawszy jeden, napełnił gąbkę octem, a włożywszy ją na trzcinę, dawał mu pić, mówiąc: Zaniechajcie, patrzmy, jeźli przyjdzie Elijasz, zdejmować go.


apʉne pʉra Papa uya eseru aimenka usenpoikato' oton usentu'man pe pʉra kʉrɨ isentu'masa' rʉ'pʉ pen pona. Usentu'man uya eseru aimenka wapiya'ka mɨrɨ! 	 Albowiem sąd bez miłosierdzia będzie temu, co nie czynił miłosierdzia; ale miłosierdzie chlubi się przeciwko sądowi.


Apʉne pʉra iwinɨpai mɨrɨ awonsi'kɨ iporo mɨrɨ awonsi'kɨ itiwano' pe tanporon nɨ esi. Itiwano' pe eke pe iku'to' nesii, tɨwɨrɨ rɨ! Amen. 	 Albowiem z niego i przez niego i w nim są wszystkie rzeczy; jemu niech będzie chwała na wieki. Amen.


Mɨrɨpan uya tenu tʉrʉ'pʉ ka'ta', mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Ewai', ka'pon amʉ' senyai', e'tane to' usene yʉi amʉ' usarɨ kasa rɨ,” ta'pʉ iya. 	 A on spojrzawszy w górę, rzekł: Widzę ludzi; bo widzę, że chodzą jako drzewa.


E'tane iye'menukasa' itekare uya ekama tanporo orʉ esi makoi na'si'pʉ pe, mɨrɨ si usauro'nɨsa' rʉ'pʉ ipɨ', iye'tʉsa' rʉ'pʉ pe te'sen apurɨto' poro Sises Kʉrai yau, e'tʉto' pe kamoro apurɨnin nan ena'. 	 Ale Pismo zamknęło wszystko pod grzech, aby obietnica z wiary Jezusa Chrystusa była dana wierzącym.


tɨwɨrɨ rɨ tenki tawon pe e'tɨ' Papa, Ikʉipʉnʉ pɨ' tanporon pɨ' rɨ, uyepuru kon Sises Kʉrai ese' yau. 	 Dzięki czyniąc zawsze za wszystko, w imieniu Pana naszego, Jezusa Chrystusa, Bogu i Ojcu.


Mɨrɨ pe pʉra iyesi yau, ɨ'rɨ ken ense'na ɨutɨ'pʉ kon? Wakʉ pe katɨ ka'pon epontɨpɨ'sa' ense'na? Kane. Kamoro epe'kena' ton pon yau te'san esi use'wanpan pɨ' te'sen pata esanon iwʉ' tawon kon. 	 Ale coście wyszli widzieć? Izali człowieka w miękkie szaty obleczonego? Oto ci, którzy w szatach kosztownych i w rozkoszy żyją, są w domach królewskich.


Eke pe rɨ auro'ka'pʉ iya tʉnku'ton pɨ', “Ɨnekama'po'pʉ ke rɨ ɨrepa uya, a'sa'mʉyai itesa' pe e'to' pata ke rɨ,” ta'pʉ iya. 	 I przysiągł jej: O cokolwiek byś mię prosiła, dam ci, aż do połowy królestwa mego.


Utonpa kon amʉ' enupa to' uya urɨ'nokon Roman amʉ' nʉkupʉnʉ pen nɨ ku'to' pe to' uya,” ta'pʉ to' uya. 	 I opowiadają zwyczaje, których się nam nie godzi przyjmować ani zachowywać, ponieważ jesteśmy Rzymianie.


“Ɨsɨ sɨ, apʉne pʉra ima'kʉmasa' pen uruwai' kasa ɨwesi kon, ka'pon amʉ' usato' ipʉro'poro i'tui'ma pʉra,” ta'pʉ iya. 	 Biada wam, nauczeni w Piśmie i Faryzeuszowie obłudni! bo jesteście jako groby, których nie widać, a ludzie, którzy chodzą po nich, nie wiedzą o nich.


“I'tu auya'nokon mɨrɨ Esuwerʉ amʉ' enta'na pʉra iyesi tʉron kon Esuwerʉ amʉ' pen a'kɨrɨ, to' rɨ ka'kʉranpa to' uya pʉra rɨ iyesi to' iwʉ' ta'. E'tane pʉra, Papa uya enpoikasa' man uyenu ya' tʉron kon wakʉ pe inkoneka'san pɨ' ɨri tukai' esi namai'. 	 I rzekł do nich: Wy wiecie, że się nie godzi mężowi Żydowinowi przyłączać albo schadzać z cudzoziemcem; lecz mnie Bóg ukazał, żebym żadnego człowieka nie nazywał pospolitym albo nieczystym.


Apurɨto' winɨ Epʉra'an, ipan pe kɨɨyi' pe kuru rɨ iyenasa' e'tane—mɨrɨ awonsi'kɨ Sera rɨ kanan e'tane umu'tan poken pʉra rɨ—to' rɨ umu'ta'pʉ, apʉne pʉra tʉusaurokʉ'pʉ awɨrɨ Papa esi tukai' apurɨ iya wenai. 	 Wiarą także Sara wzięła moc ku przyjęciu nasienia i mimo czasu wieku porodziła, gdyż miała za wiernego tego, który obiecał.


Ɨri a'kwarʉ upirorʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan uya warawo' mʉre ennoko'pʉ yai ipan pe, mɨrɨpan epa'ka'pʉ. Warawo' mʉre esi'pʉ eke' kasa, mɨrɨpan tu'kan kon uya, “Iyeri'sa',” ta'pʉ. 	 Zawoławszy tedy bardzo, rozdarłszy go, wyszedł; i stał się on człowiek jako umarły, tak że ich wiele mówiło, iż umarł.


Apʉne pʉra ka'pon anʉmʉ Papa uya ipokena' pe ta'nokon apurɨto' winɨ main awɨrɨ e'nɨ winɨ pʉra. 	 Przetoż mamy za to, że człowiek bywa usprawiedliwiony wiarą bez uczynków zakonu.


To' kaisa rɨ to' apiri esi'pʉ 6 kaisa rɨ'ne, mɨrɨ awonsi'kɨ to' enu esi'pʉ to' oi'ne rɨ, to' apiri o'no'ne rɨ. Mɨrɨpan kon ereuta pʉra rɨ iyesi'pʉ wʉi nai mɨrɨ awonsi'kɨ ewarupɨ nawɨrɨ rɨ: “Wakʉ, Wakʉ, Wakʉ, Itepuru Papa Meruntɨ pe kuru te'sen ye', moro iye'sa' rʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ moro na'ne', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuye'ton,” ta tʉuya'nokon apai. 	 A oto każde z osobna z onych czterech zwierząt miało sześć skrzydeł wokoło, a wewnątrz były pełne oczów, a odpoczynku nie mają we dnie i w nocy, mówiąc: Święty, święty, święty Pan, Bóg wszechmogący, który był i jest, i przyjść ma.


“Ɨ'rɨto' pe? Ɨ'rɨ ɨri ku'sa' iya?” tukai' Paire' uya to' ekama'po'pʉ. E'tane miyarɨ rɨ eke pe to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Kurusu' pona ipokapɨ'kɨ!” tukai'. 	 A Piłat rzekł do nich: I cóż wżdy złego uczynił? Ale oni tem bardziej wołali: Ukrzyżuj go!


Mɨrɨpan e'tane, ɨyeikʉ iya 'nokon, ‘Ɨi'tu uya 'nokon pʉra man, mɨrɨ pe pʉra mɨrɨ winon kon uye'sa' ta uya pʉra rɨ iyesi. Entantɨ' upiyapai, tanporo ɨmɨrɨ'nokon ɨri ku'nin nan!’ tato' iya oton. 	 A on rzecze: Powiadam wam, nie znam was, skąd jesteście; odstąpcie ode mnie wszyscy, którzy czynicie nieprawość.


“Itepuru uya ipɨ', ‘Mɨrɨ pe iyesi pɨ', 5 kaisaron pata esa' pe e'kɨ,’ ta'pʉ ipɨ'. 	 Rzekł i temu: I ty bądź nad pięcioma miastami.


“Ina tonpa ton, mɨrɨ kʉ'ku'tʉu! Ka'pon amʉ' rɨ marɨ ina, awarai'nokon nɨ marɨ! Emenna' itekare wakʉ kuru ekamai' ina uye'sa' ɨpɨ'nokon. Tʉron kon ika'sa' ton piyapai era'tɨtɨ'; i'napairon Papa piya' era'tɨtɨ'! To' uya ɨpika'tɨ kon pʉra iyesi. Kʉrɨ rɨ esi Papa pe, tanporon non koneka'pʉ iya tanporo ipo te'sen. Non koneka'pʉ iya, parau, tuna ton, ka' mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo urɨ'nokon. 	 I mówiąc: Mężowie! cóż to czynicie? I myśmyć ludzie, tymże biedom jako i wy poddani, którzy wam opowiadamy, abyście się od tych marności nawrócili do Boga żywego, który uczynił niebo i ziemię i morze, i wszystko co w nich jest.


Tanporon kon ka'pon amʉ' pɨ' ɨnene'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨneta'pʉ ekamanin pe ɨwesi pa. 	 Albowiem mu będziesz świadkiem u wszystkich ludzi tego, coś widział i słyszał.


Serɨ e'kupʉ ennin nʉ'san ina, Wakʉ A'kwarʉ uya rɨ nɨrɨ ene'pʉ, Papa nʉtʉrʉ'pʉ tʉmaimu awɨron kon ena',” ta'pʉ to' uya. 	 A my jesteśmy świadkami jego w tem, co mówimy, także i Duch Święty, którego dał Bóg tym, którzy mu są posłuszni.


Mɨrɨpan eikʉ'pʉ iya, ‘Ayakon enna'posa'. Mɨrɨ pɨ' eka'nʉ'sa' paka wɨsa' ɨkʉipʉnʉ uya, atu' pe rɨ iyenna'posa' pɨ',’ ta'pʉ iya. 	 A on mu powiedział: Brat twój przyszedł, i zabił ojciec twój ono tłuste cielę, iż go zdrowego dostał.


Moro kanan si uri'san pu'kena' esi'pʉ mɨrɨ, Ana itese', Panuwerʉ ensi, Aisarʉ ko' tonpa. No'sami'si pe iyesi'pʉ. 7 kaisa rɨ rɨken wʉipiya iko'mansa' rʉ'pʉ temari'mai'. 	 A była Anna prorokini, córka Fanuelowa, z pokolenia Asser, która była bardzo podeszła w latach, i żyła siedm lat z mężem od panieństwa swego.


I'tu auya'nokon pʉra pe' nai, utonpa ton—ka'pon amʉ' main, Mosi' winon i'tunin nan auro'ka uya serɨ—meruntɨ pe ka'pon pɨ' main esi iko'mamʉ pʉ'kʉ pona rɨken? 	 Azaż nie wiecie, bracia! (bo powiadomym zakonu mówię), iż zakon panuje nad człowiekiem, póki żyje?


Sises era'tɨ'pʉ Pi'ta winɨkʉi', mɨrɨpan uya, “Atamakɨ, Se'tan!” ta'pʉ. “Uye'ma tau uwa'kʉ'pɨ'nin tɨ' pe me'ai'; ka'pon usenuminkato' kasa ɨusenuminka, Papa usenuminkato' kasa pʉra,” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 A on obróciwszy się, rzekł Piotrowi: Idź ode mnie, szatanie! jesteś mi zgorszeniem; albowiem nie pojmujesz tego, co jest Bożego, ale co jest ludzkiego.


Se kasa ta uya e'kwa pe iyesi: Main, 430 kaisa rɨ wʉipiya tʉpo isekamasa' rʉ'pʉ uya Papa ekoneka'pʉ ka'pon amʉ' pokon pe iye'sara'tɨsa' rʉ'pʉ kuka pʉra iyesi, ikupʉ tukai' usauro'nɨ'pʉ eno'manin pe. 	 To tedy mówię, iż przymierza przedtem od Boga utwierdzonego względem Chrystusa, zakon, który po czterechset i po trzydziestu lat nastał, nie znosi, aby miał zepsuć obietnicę Bożą.


Tetʉipɨtʉ kon pɨ' uri'sami'si amʉ' epeima'pʉ non pona, e'tane to' pɨ' ta'pʉ to' uya, “Ɨ'rɨto' pe eke' amʉ' koro'tau nurɨnan warinpa auya'nokon? 	 A gdy się one bały i schyliły twarz swoję ku ziemi, rzekli do nich: Cóż szukacie żyjącego między umarłymi?


Serɨ kasa to' uya ɨkupʉ kon mɨrɨ uyese' pɨ' ɨwesi kon pɨ', apʉne pʉra to' uya i'tu pʉra iyesi kʉrɨ uyenno'nin nʉ'pʉ. 	 Aleć wam to wszystko czynić będą dla imienia mego, iż nie znają onego, który mię posłał.


Tikin nan itepuru uya Sises ekama'po'pʉ, “Wakʉ ti'sa, ɨ'rɨ kuru ku'to' uya esi wakʉ uko'man nɨto' tɨwɨrɨ rɨ, epoto' pe uya?” ta'pʉ iya. 	 I pytał go niektóry książę, mówiąc: Nauczycielu dobry! co czyniąc odziedziczę żywot wieczny?


Wakʉ A'kwarʉ uya enpoika'pʉ serɨ winɨ Ipan Wakʉ Kuru Pata e'ma uta'kokasa' pʉra iyesi moro rɨ marɨ wapiyaro' tʉponaron iponaro' ta'porin esi pɨ'. 	 Przez co daje znać Duch Święty, iż jeszcze nie była objawiona droga do świątnicy, póki jeszcze trwał pierwszy przybytek,


E'tane eke pe annau to' usaurokʉ'pʉ pen ipɨ', apʉne pʉra Esuwerʉ amʉ' epuru ton pɨ' tenari'nʉmʉ kon pɨ'. 	 Wszakże o nim żaden jawnie nie mówił, dla bojaźni żydowskiej.


Mɨrɨ pɨ' to' uya ɨyekama'posa' a'tai, to' maimu kʉsetai, apʉne pʉra 40 entai rɨ Esuwerʉ amʉ' esi, mɨrɨpan kon e'so'nansa' enuri'to' oton Paarʉ enupɨkɨrɨ. ‘Ɨ'rɨ rɨ pɨ' uta're'tɨn pen mɨrɨ awonsi'kɨ ensi pen, Paarʉ wɨnɨ pʉ'kʉ pona rɨ,’ tasa' to' uya. Mɨrɨpan kon nin si enurikʉ ɨ'rɨ rɨ tukai' tʉmaimu kon eikʉ auya i'se,” ta'pʉ Paarʉ poitorʉ uya soisa amʉ' epuru pɨ'. 	 Ale ty nie pozwalaj im tego; bo się nań nasadziło z nich więcej niż czterdzieści mężów, którzy się klątwą zawiązali, iż nie mają ani jeść ani pić, ażby go zabili; i są już w pogotowiu, czekając od ciebie odpowiedzi.


mɨrɨ si wakʉ pe, ɨri pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ esuken ɨwesi kon pa Papa munkɨ pe, tʉuko'mansan pe ɨri yau mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri ton koro'tau tʉma'takʉʉi ke pʉra. To' koro'tau e'wei'tɨtɨ' sirikɨ amʉ' te'wei'tɨsan kasa ka' yau; 	 Abyście byli bez nagany i szczeremi dziatkami Bożemi, nienaganionymi w pośrodku narodu złego i przewrotnego, między którymi świecicie jako światła na świecie.


‘Imaminkena' pe rɨ ina man; ipʉrataaike' pe rɨ ina man, i'se ina e'to' pʉra rɨ man,’ ta auya'nokon, e'tane ɨri pe ɨwesi kon, entu'ma' kuru rɨ ɨwesi kon, itimamin pʉra ɨwesi kon, ipon pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ tenku'ne ɨwesi kon. 	 Albowiem mówisz: Jestem bogaty i zbogaciłem się, a niczego nie potrzebuję; a nie wiesz, żeś ty biedny i mizerny, i ubogi, i ślepy, i nagi.


Apʉne pʉra tu'kan kon nɨ uye'to' oton uyese' yau, ‘Kʉrai urɨ,’ tukai', mɨrɨpan kon uya tu'kan kon nɨ enku'tɨto' oton. 	 Albowiem wiele ich przyjdzie pod imieniem mojem, mówiąc: Jam jest Chrystus; i wiele ich zwiodą.


Kiyarari pona itɨsa' a'tai, mɨrɨ yawon kon ka'pon amʉ' uya wakʉ pe kuru ereutanʉkʉ'pʉ, apʉne pʉra itɨsa' kon nʉ'san pe to' esi'pʉ To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pɨ' Surusiran pona, mɨrɨpan kon uya tanporon nɨ inkupʉnʉ ensa' esi'pʉ mɨrɨ a'tai. 	 A gdy przyszedł do Galilei, przyjęli go Galilejczycy, widząc wszystko, co czynił w Jeruzalemie w święto; bo i oni byli przyszli na święto.


Mɨrɨ a'tai Sises uya ta'pʉ, “Kʉrɨ tʉpana ke na'ne' etato' ike, tɨwɨ netai,” ta'pʉ. 	 I mówił im: Kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha.


Mɨrɨ si etasa' tʉuya'nokon tukai' itonpa ton esi'pʉ mɨrɨ, pʉse rɨ si ipoitorʉ erikʉ pʉra iye'to' oton, tukai'. E'tane Sises uya iyeri'to' oton pen tasa' pʉra iyesi; “Iko'mamʉ i'se esi yau enna'po pona rɨ, ɨ'rɨ pe mɨrɨ esi ɨpona?” tasa' iya rɨken esi. 	 I wyszła ta powieść między braci, żeby on uczeń umrzeć nie miał. Lecz mu nie rzekł Jezus, iż nie miał umrzeć; ale: Jeźli chcę, aby został aż przyjdę, cóż tobie do tego?


Mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' wako'wa amʉ' kʉrʉpo'pomanin nan pɨ', “To' akanʉ'tɨ' serɨ tapai, ukʉipʉnʉ iwʉ' kʉ'ku'tʉu kʉrʉpo'po pɨ' e'nɨ iwʉ' pe,” ta'pʉ iya. 	 A tym, co gołębie sprzedawali, rzekł: Wynieście to stąd, a nie czyńcie domu Ojca mego domem kupieckim.


Mɨrɨpan uya itemiyatʉ pɨ' a'pɨtʉ'pʉ. Mɨrɨ a'tai rɨ, iye'kɨɨi'mato' ereuta'pʉ, mɨrɨpan e'mʉ'sa'ka'pʉ to' mʉta'napase'na. 	 I dotknął się ręki jej, i opuściła ją gorączka; i wstała, a posługowała im.


“Etakɨ,” ta pɨ' Sises man, “Serɨ pe kuru uye'ai'! Pori' pe kuru kamoro esi mɨrɨ serɨ kareta yau isekamasa' apurɨnin nan,” ta'pʉ iya. 	 Oto przychodzę rychło: Błogosławiony, który zachowuje słowa proroctwa księgi tej.


ɨpʉreman pɨ' parɨ ina e'to' pe ka'pon amʉ' enupa pɨ' Papa Maimu ke,” ta'pʉ to' uya. 	 A my modlitwy i usługi słowa pilnować będziemy.


Mɨrɨ a'tai, ta'pʉ iya tʉmainarʉ esa' pɨ', ‘Osorʉwau wʉipiya e'to' airɨ utɨpɨ'sa' man ui'kiyari epetasa' ene i'se e'tane, eporo uya pʉra rɨ iye'sa'. A'tɨkɨ! Ɨ'rɨto' pe non iwanʉ'ka iya nesii'no?’ 	 Tedy rzekł do winiarza: Oto po trzy lata przychodzę, szukając owocu na tem drzewie figowem, ale nie znajduję. Wytnijże je; bo przeczże tę ziemię próżno zastępuje?


E'tane rɨ kanan tʉron nɨ ennoko'pʉ iya. Kʉrɨ rɨ nin si wɨnɨ'pʉ to' uya mɨrɨ. Tu'ke rɨ tʉron kon enno'pɨtʉ'pʉ iya; tʉron kon nɨ panta'mapɨtʉ'pʉ to' uya, tʉron kon nɨ wɨnɨi'ma. 	 I zasię posłał inszego sługę; ale i tego zabili, i wiele innych, z których jedne ubili, a drugie pozabijali.


Mɨrɨ ta iya koro'tau, Papa inserʉʉi uyee'pʉ ipiya' imeruntɨrʉ'tɨi'. 	 I ukazał mu się Anioł z nieba, posilający go.


Mɨrɨpan ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ eke pe rɨ, “Sises, eke Papa Mumu, ɨ'rɨ pe ukupʉ i'se me'an? Papa pɨ', ‘Ikota'ma uya pen,’ ka'kɨ!” ta'pʉ iya. 	 A wołając głosem wielkim, rzekł: Cóż mam z tobą Jezusie, Synu Boga najwyższego? Poprzysięgam cię przez Boga, abyś mię nie trapił.


apʉne pʉra utonpa pe te'sen uye'sa', e'tane inta'napato' uya ike pʉra iyesi.’ 	 Albowiem przyjaciel mój przyszedł z drogi do mnie, a nie mam, co przed niego położyć.


I'napairon kuru ekama uya ɨpɨ'nokon, serɨ yau iye'soto'pɨ'sa' na'ne' nan tonpa ton eri'to' oton pen Ka'pon, Papa winon uyepʉ esa' wannɨ pe te'to' yau ene tʉuya'nokon rawɨrɨ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Zaprawdę powiadam wam: Są niektórzy z tych, co tu stoją, którzy nie ukuszą śmierci, ażby ujrzeli Syna człowieczego, idącego w królestwie swojem.


Mɨrɨ pɨ', main esi wakʉ pe, mɨrɨ awonsi'kɨ apiyontɨn nɨto' esi wakʉ pe, ipokena' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe. 	 A tak zakon jest święty i przykazanie święte, i sprawiedliwe, i dobre.


Ɨpʉrema eke pe rɨ te'sen eke pe tʉku'to' apai ɨmeruntɨtanʉ'to' kon pe iya tʉpana'pano ke Ta'kwarʉ poro ayau'nokon, 	 Aby wam dał według bogactwa chwały swej, żebyście byli mocą utwierdzeni przez Ducha jego w wewnętrznym człowieku;


Iye'sekeukasa' wana' i'kwɨtʉ iya pen, mɨrɨ awonsi'kɨ usenkʉ'nɨ poken te'sen apo' enkʉ'nʉkʉ iya pen, wakʉ ena itentai pʉ'kʉ pona rɨ. 	 Trzciny nałamanej nie dołamie, a lnu kurzącego się nie zagasi, aż wystawi sąd ku zwycięstwu;


“Tʉuko'mamʉ koro'tau, Tepi' uya, ikupʉ iya i'se Papa e'to' ku'pɨtʉ'pʉ. E'tane iyerikʉ'pʉ, ka'pon uya iu'na'tɨ'pʉ, itamokori ton esi'pʉ kasa rɨ, mɨrɨpan pun ukɨta'pʉ. 	 Albowiemci Dawid za wieku swego usłużywszy woli Bożej, zasnął i przyłączony jest do ojców swoich, a widział skażenie.


serɨ pe ina ekama'po auya'nokon ise'mesa' epi'tɨsa' ina uya pɨ', ɨ'rɨ kasa isepi'tɨsa' tukai'. 	 Ponieważ my dziś mamy być sądzeni dla dobrodziejstwa człowiekowi niemocnemu uczynionego, jakoby on był uzdrowiony;


Ɨnʉ' uya rɨ tʉnkupʉnʉ tʉtʉrawasooi onamʉ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ ti'tu i'se e'nɨ yau. Serɨ ton amʉ' kupʉ auya pɨ', tɨwɨ tanporon pata ɨi'tui',” ta'pʉ to' uya. 	 Albowiem żaden nic w skrytości nie czyni, kto chce być widziany; przetoż ty, jeźli takie rzeczy czynisz, objaw się światu.


ɨyenta'na kon pa mɨrɨ awonsi'kɨ ensi kon pa utepʉrʉʉi po esa' wannɨ pe e'to' yau mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyereuta kon pa apono' po 12 kaisaron kon Esuwerʉ pon kon eseru aimenka pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Abyście jedli i pili za stołem moim w królestwie mojem, i siedzieli na stolicach, sądząc dwanaście pokoleó Izraelskich.


E'tane enari'kena' ton, apurɨnin nan pen, ɨri ku'nin nan, te'wɨsan, tekumasan, enwoke' ton, ika'sa' apurɨnin nan, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo kasi ye' ton—to' pata'se' e'to' oton sorʉ'pa epo'tɨ ku'pɨri. Mɨrɨ esi iyakon ite'kwa pe uma'tan nɨto',” ta'pʉ iya. 	 Lecz bojaźliwym i niewiernym, i obmierzłym, i mężobójcom, i wszetecznikom, i czarownikom, i bałwochwalcom, i wszystkim kłamcom część ich dana będzie w jeziorze gorejącem ogniem i siarką: Tać jest śmierć wtóra.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya, “Apurɨ auya yau, Papa meruntɨrʉ ene auya tukai' pe' apana'tɨ uya pʉn?” ta'pʉ. 	 Powiedział jej Jezus: Azażem ci nie rzekł, iż jeźli uwierzysz, oglądasz chwałę Bożą?


Eratiyas mʉre uye'sa' a'tai amanʉnse'na, imanʉmʉ uya wakʉ pe rɨ Era' kupʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ inkɨ'ma'san nɨrɨ. Mɨrɨ pɨ', kin uya ta'pʉ uri'san pɨ', “I'se ɨwe'to' pɨ' rɨ uyekama'pokɨ ɨrepa uya mɨrɨ ike,” ta'pʉ iya. 	 A gdy weszła córka onej Herodyjady i taócowała, i podobała się Herodowi i spółsiedzącym, rzekł król do dzieweczki: Proś mię o co chcesz, a dam ci.


Mɨrɨ a'tai, Pi'ta uya, “Tanporon kon uya ɨnɨntane te'ku'sen ɨpɨ' wenai, urɨ uya nin ɨnonka pen mɨrɨ,” ta'pʉ Sises pɨ'. 	 A odpowiadając Piotr, rzekł mu: Choćby się wszyscy zgorszyli z ciebie, ja się nigdy nie zgorszę.


Apʉne pʉra ɨnʉ' uya rɨ tʉron nɨ iyapon nonka poken pʉra iyesi inonkasa' na'ne' Sises Kʉrai, enta'. 	 Pókim był dziecięciem, mówiłem jako dziecię, rozumiałem jako dziecię, rozmyślałem jako dziecię; lecz gdym się stał mężem, zaniechałem rzeczy dziecinnych.


Upun esi pɨ' i'napairon kuru kiyari pe, umʉnʉ nɨrɨ i'napairon tensisen pe. 	 Albowiem ciało moje prawdziwie jest pokarm, a krew moja prawdziwie jest napój.


Tɨwɨ kamoro Isutiya po na'ne' nan nainʉmʉi wʉ' ton pona'ne; tɨwɨ kamoro eke pata yawon kon nepa'kai, mɨrɨ awonsi'kɨ kamoro pata yau na'ne' nan kʉsepa'kanin eke pata pona. 	 Tedy ci, co są w Judzkiej ziemi, niech uciekają na góry, a ci, co są w pośrodku jej, niech wychodzą, a ci, co są w polach, niechaj nie wchodzą do niej.


To' uya teposa' a'tai, ta'pʉ iya to' pɨ'; “Uko'mamʉ'pʉ eseru i'tu auya'nokon mɨrɨ ɨpiyau'nokon Eisa po esi a'tai. 	 Którzy gdy do niego przyszli, rzekł im: Wy wiecie od pierwszego dnia, któregom przyszedł do Azyi, jakom z wami po wszystek czas był,


Ipʉra man serɨ yau, iye'mʉ'sa'ka'pʉ man. Ɨyenu kon yau iku'tɨ' inekama'pʉ ɨpiyau'nokon tesi koro'tau Kiyarari po, 	 Nie maszci go tu, ale wstał: wspomnijcie, jako wam powiadał, gdy jeszcze był w Galilei,


Ɨ'rɨ a'tai rɨ takuru'ke mɨrɨ pe pʉra pariki'si tau ɨwe'tane, ina utɨ'pʉ aka'kʉranpai'?’ tato' oton to' uya. 	 Albo kiedyśmy cię widzieli chorym, albo w więzieniu, a przychodziliśmy do ciebie?


Ina uya etasa' man ina nennoko'san pen nɨ utɨ'pʉ mɨrɨ ya' amanenpase'na'nokon, ɨusenuminkato' kon tʉmanenpai'. 	 Ponieważeśmy słyszeli, że niektórzy wyszedłszy od nas, zatrwożyli was słowy, wątląc dusze wasze, a mówiąc, że się musicie obrzezać i zakon zachowywać, którymeśmy tego nie poruczyli,


Eperʉ mʉnʉ awonsi'kɨ Sakaraya mʉnʉ pʉ'kʉ pona iwɨsa' rʉ'pʉ Papa ena' use'man nɨto' apon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉreman nɨto' iwʉ' ka'sanau. Ewai', ekama uya, serɨ a'taino kon e'to' oton tanporo serɨ esa' pe. 	 Od krwi Abla aż do krwi Zacharyjasza, który zginął między ołtarzem, i kościołem; zaiste powiadam wam, będą jej szukać od rodzaju tego.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ina kʉsarɨi i'tupɨ'nɨto' ya', e'tane ɨri pe te'sen piyapai ina imo'kakɨ.’ 	 I nie wwódź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode złego; albowiem twoje jest królestwo i moc i chwała na wieki. Amen.


Serɨ pori' pe e'nɨto' pe' esi itun pi'pɨ iputurʉkasa' kon iwano' pe rɨken, mɨrɨ pe pʉra itun pi'pɨ iputurʉkasa' kon pen nɨ nɨrɨ katɨ iwano' pe iyesi? Epʉra'an anʉmʉ'pʉ ipokena' tukai' apurɨto' iya pɨkɨrɨ ta pɨ' e'nɨsa'. 	 To tedy błogosławieństwo tylko na obrzezkę przychodzi, czy też na nieobrzezkę? Gdyż mówimy, iż wiara Abrahamowi jest przyczytana za sprawiedliwość.


Ɨpun kon pʉ'kʉ rɨ kʉ'tʉtʉu makoi ena', ɨri ku'to' ike pe, e'tane e'tʉtɨ' ru'ku Papa ena', kamoro uma'tan nɨto' apai uko'man nɨto' ya' iyera'tɨsa' kon pe; mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpun kon pʉ'kʉ itʉtɨ' itena' ipoken e'nɨto' ku'to' ike pe. 	 Ani stawiajcie członków waszych orężem niesprawiedliwości grzechowi: ale stawiajcie siebie samych Bogu, jako z umarłych żywi, i członki wasze orężem sprawiedliwości Bogu.


“Se mɨkatʉi', ‘Ina e'nʉntane, ewarupɨ nau, Sises poitorʉ ton uya itekepu arɨ'pʉ,’ mɨkatʉi'. 	 Mówiąc: Powiadajcie, iż uczniowie jego w nocy przyszedłszy, ukradli go, gdyśmy spali.


Sises esi koro'tau Surusiran po, To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ kupʉ to' uya a'tai, tu'kan kon uya rɨ apurɨ'pʉ, eke Papa tʉrawasooi ti'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ iya ene tʉuya'nokon pɨ'. 	 A gdy był w Jeruzalemie na wielkanoc w święto, wiele ich uwierzyło w imię jego, widząc cuda jego, które czynił.


Mɨrɨpan uya ta'pʉ tʉmu pɨ', “Ɨmɨrɨ, umʉre usesa'to' oton pu'kena' Papa iwano' tukai', apʉne pʉra ɨutɨto' oton uyepuru kon rawɨrɨ ite'ma ta' ka'pon amʉ' koneka pe, 	 A ty dzieciątko! Prorokiem Najwyższego nazwane będziesz; bo pójdziesz wprzód przed obliczem Pańskiem, abyś gotował drogi jego,


“Se nin si ta iya e'kwa pe, panton esi mɨrɨ, ite' pe na'ne' mɨrɨ, Papa Maimu. 	 A to podobieństwo takie jest: nasienie jest słowo Boże.


intʉrʉ'pʉ eke pe rɨ upona'nokon upika'tɨnin kon Sises Kʉrai poro, 	 Którego wylał na nas obficie przez Jezusa Chrystusa, zbawiciela naszego,


(Ipoitorʉ ton utɨ'pʉ esi'pʉ pata pona kiyari ennai'.) 	 (Bo uczniowie jego odeszli byli do miasta, aby nakupili żywności.)


Kʉrɨ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' tesa'pɨ'se ikupʉ uya tukai', Papa, itau na'ne' ese' yau isauro'sa' na'ne', Papa uya wakʉ nonkato' tʉmunkɨ amʉ' pona iwʉ', mɨrɨ kasa rɨ marɨ iyesi tʉusauro'sa' kupʉ iya pe iyesi yau, Papa ese' tesa'pɨ'se Papa ena' use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' tawon. 	 A kto przysięga na kościół, przysięga na niego, i na tego, który w nim mieszka;


Papa, tʉmu, Sises Kʉrai pokon pe ɨwesi kon pa ɨkɨ'manin nʉ'pʉ kon esi, tʉusaurokʉ'pʉ awɨron pe. 	 Albowiem mąż nie jest stworzony dla niewiasty, ale niewiasta dla męża.


apʉne pʉra mɨrɨ waraino ewankamanin e'ku'sa' pʉra rɨ iyesi iyepiya'tɨ'pʉ si'kɨrɨ, Papa uya non kaa'pʉ si'kɨrɨ serɨ pʉ'kʉ pona, mɨrɨ waraino kanan e'ku'to' oton pen nɨ. 	 Albowiem będą te dni takiem uciśnieniem, jakiego nie było od początku stworzenia, które stworzył Bóg, aż dotąd, ani będzie.


Eri'nɨ tʉpo e'mʉ'sa'kan nɨsa' a'tai, ɨnʉ' no'pʉ pe ken si iyesi mɨrɨ, apʉne pʉra sa'ne 7 kaisaron kon uya imari'mapɨ'sa'?” ta'pʉ to' uya. 	 Przetoż przy zmartwychwstaniu gdy powstaną, któregoż z nich będzie żoną? bo siedm ich mieli ją za żonę.


Non po iyesi'pʉ, non nɨ ekonekasa' e'tane iporo, e'tane non pon kon uya i'tu pʉra iyesi'pʉ. 	 Na świecie był, a świat przezeó uczyniony jest; ale go świat nie poznał.


E'tane se pe rɨ usekama'popɨ' nɨ main ton pɨ' mɨrɨ tʉpo ɨiwano' kon ɨyeseru kon, ɨiwano' kon pe rɨ ɨnkoneka'pʉ kon pɨ' rɨ ɨwesi kon wenai, ɨiwano' kon pe ikonekatɨ'. Serɨ waraino ɨyeseru kon aimenka uya pʉra man,” ta'pʉ iya. 	 Lecz jeźli jest jaka gadka o słowach i o imionach i o zakonie waszym, sami tego patrzcie; albowiem ja tego sędzią być nie chcę.


“Mɨrɨ pe iyesi pɨ', enei'ma e'tɨ', apʉne pʉra i'tu auya'nokon kasa pʉra ɨ'rɨ a'tai ɨutɨ esa' enna'poto' oton tukai'—ko'mamʉ pe rɨ, mɨrɨ pe pʉra anomʉra' rɨ, mɨrɨ pe pʉra rɨ kɨrɨtɨkɨ uturumʉ a'tai rɨ, mɨrɨ pe pʉra pata emakʉ a'tai. 	 Czujcież tedy; (bo nie wiecie, kiedy Pan domu onego przyjdzie, z wieczorali, czyli o północy, czyli gdy kury pieją, czyli rano.)


Eren pɨ' tʉuserenka kon tʉpo, to' utɨ'pʉ Are' Wʉpʉ pona. 	 I zaśpiewawszy pieśó, wyszli na górę oliwną.


Apʉne pʉra amaimu'tɨto' uya 'nokon oton mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyemeporʉ'tɨ uya 'nokon ausauro'to' kon ike ke ɨyeyaton kon uya, ‘Kasi pe ɨwesi,’ ta namai' ɨpɨ'nokon. 	 Albowiem ja wam dam usta i mądrość, której nie będą mogli odeprzeć, ani się sprzeciwić wszyscy przeciwnicy wasi.


Ɨ'rɨ tukai' mɨsenuminkayan? Ka'pon esi yau 100 kaisaron kon karimeru amʉ' esa' pe, mɨrɨpan kon tonpa utano'masa' yau, 99 pan kon pe' karimeru amʉ' nɨmɨ iya pen wʉ' po itano'masa' rʉ'pʉ warinpase'na tʉutɨto' pe? 	 Co się wam zda? Gdyby który człowiek miał sto owiec, a zabłąkałaby się jedna z nich, azaż nie zostawia onych dziewięćdziesięciu i dziewięciu, a poszedłszy na góry, nie szuka zbłąkanej?


Sises enna'pokaa'pʉ iyakon ite'kwa pe ɨpʉremase'na. “Ukʉipʉnʉ, iye'kupʉ poken pʉra rɨ iyesi yau, serɨ ko' utama poken pʉra upiyapai ensi uya a'tai rɨken, tɨwɨ ɨyeseru ne'kupʉi,” ta'pʉ iya. 	 Zasię po wtóre odszedłszy, modlił się, mówiąc: Ojcze mój, jeźli mię nie może ten kielich minąć, tylko abym go pił, niech się stanie wola twoja.


Apʉne pʉra kʉrɨ rɨ awɨrɨ eke pe rɨ eposa' auya'nokon tanporon yau rɨ—ausauro'to' kon yau, i'tunin pe ɨwe'to' kon yau— 	 I każda niewiasta, gdy się modli albo prorokuje, nie nakrywszy głowy swojej, szpeci głowę swoję; boć to jedno, a toż samo jest, jakoby ogolona była.


Ɨnʉ' rɨ, wakʉ tʉnkupʉnʉ i'tunin, ikupʉ iya pʉra na'ne' umakoita mɨrɨ. 	 Przetoż, kto umie dobrze czynić, a nie czyni, grzech ma.


Mɨrɨ wʉi awonsi'kɨ, tu'kan kon nɨ ipɨkɨrɨ tʉutɨsan enna'po'pʉ, iya'kɨrɨ to' utɨ pʉra. 	 Od tego czasu wiele uczniów jego odeszło nazad, a więcej z nim nie chodzili.


Mɨrɨ a'tai, ukaramʉ'pʉ ipan pe, apʉne pʉra ɨnʉ' rɨ wakʉ ka'pon e'seporo pʉra iyesi'pʉ a'koka ton mɨrɨ awonsi'kɨ yawon enton. 	 I płakałem bardzo, iż nikt nie był znaleziony godny, aby otworzył i czytał księgi, i wejrzał w nie.


To' usauro'to' i'tu tʉuya pɨ' to' ekama'po'pʉ iya, “Ɨ'rɨ pɨ' ausaurokʉ kon pʉreti pʉra ɨwesi kon pɨ'? Ene auya'nokon pʉra rɨ pe', mɨrɨ pe pʉra ito'ka'nʉkʉ auya'nokon pʉra rɨ pe' iyesi? Ɨyewan kon nɨ usa'manta? 	 Co poznawszy Jezus, rzekł im: O czemże rozmawiacie, iż nie macie chleba? Jeszczeż nie baczycie i nie zrozumiewacie? Jeszczeż macie serce swoje zdrętwiałe?


12 kaisa rɨ iye'to' airɨ rɨ to' esi'pʉ. 	 A było wszystkich mężów około dwunastu.


Ɨmɨrɨ'nokon si, iyeri'sa' pe iye'sa' rʉ'san main yawɨrɨ pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ amakooi kon yau, 	 I was ożywił, którzyście byli umarli w upadkach i w grzechach.


Papa munkɨ amʉ' konekanin nan pe tʉrawaso ku'nin nan pe, Kʉrai pun e'ka'to' pe, 	 Ku spojeniu świętych, ku pracy usługiwania, ku budowaniu ciała Chrystusowego;


“Surusiran pona enna'posa' a'tai, ɨpʉrema koro'tau use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' tau, uyenu uta'kwakasa' uya ene'pʉ. 	 I stało się potem, gdym się wrócił do Jeruzalemu, a modliłem się w kościele, żem był w zachwyceniu.


Inke rɨ, utɨpɨtʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' ton iwʉ' kaisa rɨ'ne to' kota'mapɨtʉ pɨ'. Miyarɨ rɨ to' a'kwarʉka pɨ' ɨri pe Papa pɨ' asauro'tɨ' tawon pe e'pɨtʉ'pʉ. Pana' pe usakorooi yau tʉutɨsen pe e'pɨ'tai ɨnno'nan pata ton ya' to' poni'simato' pe uya. 	 I po wszystkich bóżnicach częstokroć je trapiąc, przymuszałem bluźnić, a nader wściekle przeciwko nim postępując, prześladowałem je aż i do obcych miast.


Pori' pe ɨwesi kon, ɨmɨrɨ'nokon serɨ pe iwan pe na'ne' nan, apʉne pʉra aya'wetato' oton kon. Pori' pe ɨwesi kon, ɨmɨrɨ'nokon serɨ pe nʉkaranyai'ne' nan, apʉne pʉra auta'kɨrɨto' oton kon. 	 Błogosławieni jesteście, którzy teraz łakniecie; bo będziecie nasyceni. Błogosławieni jesteście, którzy teraz płaczecie; bo się śmiać będziecie.


Pata uko'mansa' a'tai, ka'pon amʉ' uya takuru'kena' nan nee'pʉ Sises piya'. Mɨrɨpan uya temiyatʉ ke to' a'pɨ'pɨtʉ'pʉ to' kaisa rɨ'ne, to' epi'tɨ'pʉ iya. 	 A gdy słońce zachodziło, wszyscy, którzy mieli chorujące na rozmaite niemocy, przywodzili je do niego, a on na każdego z nich ręce włożywszy, uzdrawiał je.


Era' uya etasa' a'tai, “Isaan Pa'tes sa'ne kʉrɨ rɨ ko! I'pai unakʉtʉ'pʉ, e'tane ito'pansa' terikʉ'pʉ apai!” ta'pʉ iya. 	 Co usłyszawszy Herod, rzekł: Ten jest Jan, któregom ja ściął, on zmartwychwstał.


Mɨrɨ yau, Panapas esakʉ'pʉ to' uya Isus tukai', “Eke pe iyesi,” ta'pʉ to' uya, mɨrɨpan Paarʉ esakʉ'pʉ to' uya Ɨrʉmes tukai', apʉne pʉra tʉusauro'sen pe iyesi pɨ'. 	 I nazwali Barnabasza Jowiszem, a Pawła Merkuryjuszem, ponieważ on prowadził rzecz.


“Apana'tɨ uya 'nokon, utonpa ton, ɨpun kon wɨnin nan pɨ' kenari'nʉntʉu, mɨrɨ tʉpo ɨ'rɨ kupʉ to' uya pʉra iyesi. 	 A mówię wam przyjaciołom moim: Nie bójcie się tych, którzy ciało zabijają, a potem nie mają co by więcej uczynili.


Tʉron nɨ a'tai, ka'pon amʉ' enupa pɨ' iyesi'pʉ. Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan iye'pɨ'sa' kon tanporon nɨ eke iwa pata ton Kiyarari po'nan apai, Isutiya, Surusiran winɨ'ne rɨ ereutasa' esi'pʉ. Papa uya imeruntɨrʉ ke irepasa' esi'pʉ e'ne' ton epi'tɨnin pe. 	 I stało się dnia niektórego, że on nauczał, a siedzieli też tam i Faryzeuszowie i nauczyciele Zakonu, którzy się byli zeszli ze wszystkich miasteczek Galilejskich i Judzkich, i z Jeruzalemu; a moc Pańska przytomna była uzdrawianiu ich.


“Eri'nɨto' ya' tʉrui eparankato' oton iyakon uya, ikʉipʉnʉ uya nɨrɨ tʉmʉre. Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, mʉre amʉ' enato' oton tʉsan kon amʉ' ewa'noma pɨ' to' eri'to' ya' to' tʉrʉ pɨ'. 	 I wyda brat brata na śmierć, a ojciec syna; i powstaną dzieci przeciwko rodzicom, i będą je zabijać.


Paarʉ uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru tukai' i'tusa' uya pʉra man, utonpa ton. Mosi' nʉmenuka'pʉ yau, ‘Ɨri pe kasaurokʉi ka'pon amʉ' esa' pe te'sen pɨ' tawon nɨ,’ i'tunin urɨ e'tane,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 A Paweł rzekł: Nie wiedziałem, bracia! żeby był najwyższym kapłanem; bo napisano: Książęciu ludu twego złorzeczyć nie będziesz.


Serɨ pɨ' si usauro'nɨ'nokon, ka'pon pu'ketʉ ke, isenupasa' kon maimu ke pen, e'tane main, Iya'kwarʉ uya enupan nɨsa' yai, iya'kwarʉ yawon i'napairon ekama pɨ' iya'kwarʉ maimu yau. 	 Albowiem przez jednego Ducha my wszyscy w jedno ciało jesteśmy ochrzczeni, bądź Żydowie, bądź Grekowie, bądź niewolnicy, bądź wolni, a wszyscy napojeni jesteśmy w jednego Ducha.


Awanakʉi' kuru, ewarupɨ pe rɨ marɨ pata e'tane, Sises e'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨpan utɨ'pʉ ɨutɨ tapai tʉ'kenan pata ya' ɨpʉremase'na. 	 A bardzo rano przede dniem wstawszy, wyszedł i odszedł na puste miejsce, a tam się modlił.


Mɨrɨpan uye'kaa'pʉ Saiman Pi'ta poi rɨ, tekama'po ton, “Uyepuru, u'ta si korʉka auya?” tukai'. 	 Tedy przyszedł do Szymona Piotra; a on mu rzekł: Panie! i tyż mnie masz nogi umywać?


Tanporon kon non pon kon uya ene apurɨpɨ'to' oton—tanporon kon itese' pʉra na'ne' nan non e'kaa'pʉ awonsi'kɨ tʉuko'mansan ese' apon kareta pɨ', karimeru mʉre, iwɨsa' rʉ'pʉ iwano' pɨ'. 	 I będą się jej kłaniać wszyscy mieszkający na ziemi, których imiona nie są napisane w księgach żywota Baranka zabitego od założenia świata.


E'tane tʉutɨkapʉ a'tai, “Papa eseru pe iyesi yau, uyepʉ kanan mɨrɨ ɨpiya'nokon,” ta'pʉ iya to' pɨ'. Mɨrɨ tʉpo, iyekanwa'tɨ'pʉ kanau ya', mɨrɨpan utɨ'pʉ E'pe'sas poi. 	 Ale się z nimi pożegnawszy, rzekł: Koniecznie ja muszę święto nadchodzące w Jeruzalemie obchodzić; lecz się zasię do was wrócę, będzieli wola Boża. I puścił się z Efezu.


Soisa amʉ' esa' apiyo'ma'pʉ iya, “Paarʉ erasunpanin pe, tewa ke pʉra Paarʉ iku'kɨ, itonpa ton uya rɨ Paarʉ mainanpato' pe i'se iye'to' rɨ ne'to' pe to' uya iku'kɨ,” ta'pʉ iya. 	 I rozkazał setnikowi, aby strzegł Pawła i pofolgował mu, i aby nie bronił żadnemu z przyjaciół jego posługiwać mu albo go nawiedzać.


Serɨ ton ta tʉuya e'nonkasa' a'tai, Sises uya Kiyarari nɨmɨ'pʉ, mɨrɨpan utɨ'pʉ Isutiya nono, Isotan tuna ratoi pona. 	 I stało się, gdy dokończył Jezus tych mów, odszedł z Galilei, a przyszedł na granice Judzkie nad Jordan.


Moro use'man nɨto' apon esi ipoi kamoro ta'porin tau te'tʉrawasomasan enta'nato' itau pen nɨ. 	 Mamy ołtarz, z którego nie mają wolności jeść ci, którzy przybytkowi służą.


Serɨ warai'nan si apiyontɨn nɨto' ton esi ka'pon uya rɨ nin enupan nɨto' ton ike pe itʉsa' ton pe na'ne' apurɨka'sa' pɨ'. 	 Co wszystko kazi się samem używaniem, według przykazaó i nauk ludzkich;


Serɨ kupʉ'pʉ iya, to' uya tʉwarinpato' pe, to' uya rɨ iwarinpa tʉuya'nokon koro'tau epoto' pe, ɨnnɨ pʉra rɨ Papa e'tane upiyapai'nokon. 	 Aby szukali Pana, owaby go snać namacali i znaleźli, aczkolwiek od każdego z nas nie jest daleko.


Ina esi Papa tʉrawasooi ku'nin nan pe a'samʉtʉ yau, ɨmɨrɨ'nokon esi Papa mainarʉ ton pe, Papa namɨnʉ ɨutɨ pe rɨ nɨrɨ. 	 Albowiem po części znamy i po części prorokujemy.


Ɨnʉ' rɨ sirʉpaai, korʉʉi rɨ, pon nɨ enkuui pe esi pʉn. 	 Srebra albo złota, albo szaty nie pożądałem od nikogo.


A'ki'pas pɨ' ka'tɨ': “Ɨtʉrawasooi enuka'nʉ'ka'kɨ ɨneporo'pʉ Itepuru yau,” ka'tɨ'. 	 A powiedzcie Archipowi: Patrzaj na to posługiwanie, któreś przyjął w Panu, abyś je wypełnił.


E'tane ipokena' ton e'wei'tɨto' oton wʉi enu kasa tʉkʉipʉnʉ kon e'to' esa' wannɨ pe yau. Kʉrɨ rɨ tʉpana ke na'ne' tɨwɨ netai,” ta'pʉ Sises uya. 	 Tedy sprawiedliwi lśnić się będą jako słońce w królestwie Ojca swego. Kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha.


E'tane si serɨ ton nono yau e'tʉrawasomato' pʉra iyesi pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ inke kuru rɨ wʉipiya tenno'pɨ'se ɨyenpai'nokon e'sa' pɨ', 	 Lecz teraz nie mam więcej miejsca w tych samych krainach, a mając chęć przyjść do was od wielu lat.


Kʉrɨ rɨ entakanin nʉ'pʉ epontɨto' oton aimu'nan ya', to' kasa. Moro uko'man nɨto' ese' apon yapai itese' kukato' uya oton pen. E'tane Ukʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ itinserʉʉi ton uya eta tane uni'tunʉ kʉrɨ rɨ tato' uya oton. 	 Kto zwycięży, ten będzie obleczony w szaty białe i nie wymażę imienia jego z ksiąg żywota, ale wyznam imię jego przed obliczem Ojca mojego i przed Aniołami jego.


Ɨsi'tɨ', kin amʉ' pun, soisa amʉ' epuru ton pun, meruntɨ ton pun, kaware amʉ' pun, to' po te'san pun, tanporon kon ka'pon amʉ' poitorʉ pe te'san mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' enawon kon pen, eke ton mɨrɨ awonsi'kɨ aiko ton nɨ nɨrɨ pun anɨ kon pa,” ta'pʉ iya. 	 Abyście jedli ciała królów i ciała hetmanów, i ciała mocarzy, i ciała koni, i siedzących na nich, i ciała wszystkich wolnych i niewolników, i małych, i wielkich.


Mɨrɨpan mʉre usemo'ka'pʉ pana' pe mɨrɨ awonsi'kɨ emiya'pokena' pe, Papa uya wakʉ nonkasa' esi'pʉ ipona. 	 A dzieciątko ono rosło, i umacniało się w Duchu, pełne będąc mądrości, a łaska Boża była nad niem.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', mɨ pe e'kupʉ Kʉrai Sises yau Papa poitorʉ pe esi pɨ'. 	 Mam się tedy czem chlubić w Chrystusie Jezusie, w rzeczach Bożych.


apʉne pʉra ina i'nʉnka iya, ina Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' konekasa' iya nɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 Albowiem miłuje naród nasz, i on nam bóżnicę zbudował.


Ipoitorʉ ton uya ta'pʉ ipɨ', “Apʉne enkɨ, asa'rɨ rɨ supara man ina piyau,” ta'pʉ to' uya. “Mɨrɨ kasa rɨ si e'paka'tɨ', tʉron nɨ enna pɨ' kasauro'tʉu,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Ale oni rzekli: Panie! oto tu dwa miecze. A on im rzekł: Dosyć jest.


ama' amʉ' rɨ, mentaino kon nɨ, te'taripasan nɨ, ɨri pe tʉtonpa kon pa'nʉ'nin nan, tʉtonpa kon a'kwarʉkanin nan itimamin pɨ', uya Papa e'to' esa' wannɨ pe eporo pʉra iye'to' oton. 	 Jeźliby tedy przyszedł Tymoteusz, patrzcie, aby bez bojaźni był między wami, bo dzieło Pańskie sprawuje, jako i ja.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Ɨyentarunto' kon e'paka'nʉ'tɨ'. 	 Tedy odpowiedział Jezus i rzekł im: Nie szemrzyjcie między sobą.


Mɨrɨ ekama tʉpo, Sises uya ekama'po'pʉ, “Nai kʉrɨ ken si esi osorʉwawon kon apai ama' amʉ' eponin nʉ'pʉ tonpa pe tukai' mi'tuyan?” ta'pʉ iya. 	 Któryż tedy z tych trzech zda się tobie bliźnim być onemu, co był wpadł między zbójców?


Ipu'ketʉ pʉra ɨtonpa kon esi yau, Papa pɨ' nekama'poi, itʉnin amʉre' pe pʉra esii'ma tanporon kon ena', irepa iya rɨ mɨrɨ, ipɨ' tʉusakorotai' pʉra. 	 A jeźli komu z was schodzi na mądrości, niech prosi u Boga, który ją szczerze wszystkim daje, a nie wymawia; i będzie mu dana.


Paarʉ uya Sisariya eposa' a'tai, iyekanwaka'pʉ, “Miyarɨ!” ka'se'na Sises apurɨnin nan pɨ' Surusiran pona, mɨrɨ awonsi'kɨ iu'tɨ'pʉ Antiyo' pona. 	 A gdy przyszedł do Cezaryi, wstąpiwszy do Jeruzalemu a pozdrowiwszy zbór, szedł do Antyjochyi.


“Iya'tai pʉra, tʉpoitorʉ ke ɨtonpa e'sa' yau non anɨnin mɨrɨ pe pʉra karimeru amʉ' pa'simanin. Iyenna'posa' a'tai umɨ apai, ‘Ɨsi'kɨ ereutakɨ enta'nai',’ tawon pe' ɨmɨrɨ? Kane. 	 I któż z was jest, co by miał sługę orzącego albo pasącego, który gdyby się wrócił, zaraz by mu rzekł: Pójdź, a usiądź za stół?


Pori' kʉrɨ rɨ ka'pon ti'tupɨ'to' entakanin, uko'man nɨto' arʉkooi, kʉron tato' epoto' iya oton, Papa nekama'pʉ kamoro ti'nʉnkanin nan pɨ'. 	 Błogosławiony mąż, który znosi pokuszenie; bo gdy będzie doświadczony, weźmie koronę żywota, którą obiecał Pan tym, którzy go miłują.


Paire' uya ta'pʉ, “Kin pe ka'si ɨwesi wa!” ta'pʉ iya. Sises uya imaimu eikʉ'pʉ, “Ipoken nɨ ɨwesi, kin pe esi mʉkayai'ne'. I'nai rɨ, entu'pʉ serɨ wenai, serɨ pɨ' uyee'pʉ serɨ non pona, i'napairon ekamai'. Tanporon kon i'napairon winɨ na'ne' uya umaimu eta,” ta'pʉ iya. 	 Tedy mu rzekł Piłat: Toś ty przecię jest królem? Odpowiedział mu Jezus: Ty powiadasz, żem jest królem. Jam się na to narodził i na tom przyszedł na świat, abym świadectwo wydał prawdzie; wszelki, który jest z prawdy, słucha głosu mego.


Esuwerʉ amʉ' ɨkɨnta'pʉ anpisin pe ka'pon amʉ' ene tʉuya'nokon a'tai, mɨrɨpan kon usaurokʉ'pʉ ɨri pe Paarʉ pa'nʉkʉ pe. 	 Tedy Żydowie widząc lud, napełnieni są zazdrością i sprzeciwiali się temu, co Paweł powiadał, mówiąc przeciwko temu i bluźniąc.


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru uya o' mʉnʉ rʉ'pʉ arɨ Ipan Wakʉ Kuru Pata ya' makoi ku'sa' epe'pʉ pe tʉtʉsen, e'tane nin ipun nʉ'pʉ po'tɨ ɨnnɨ rɨ pʉroroi apai. 	 Albowiem bydląt, których krew bywa wnoszona za grzech do świątnicy przez najwyższego kapłana, tych ciała palone bywają za obozem.


To' ewarumansa' ito'ka'nʉ'to' tʉuya'nokon yau, mɨrɨpan kon e'ta'nʉ'sa' Papa iwano' uko'man nɨto' piyapai, apʉne pʉra to' yau na'ne' ito'ka'nʉ'nin pen esi to' ewan usa'manta winɨ. 	 Zaćmiony mając rozsądek, będąc oddaleni od żywota Bożego dla nieumiejętności, która w nich jest z zatwardzenia serca ich.


E'tane Papa uya ɨri eporo'pʉ tʉmunkɨ amʉ' pɨ', mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Iweyu uye'nɨ pɨ' man, ta pɨ' Itepuru man, emenna' ekonekan nɨto' konekato' uya weyu Esuwerʉ amʉ' pokon pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Isuta amʉ' pokon pe. 	 Albowiem ganiąc Żydów, mówi: Oto dni idą, mówi Pan, gdy uczynię z domem Izraelskim i z domem Judzkim przymierze nowe.


Uma'tan nɨto' iyerikʉ'pʉ na'ne' yau, iyerikʉ'pʉ makoi ya' tikin ite'kwa tʉnakonomaton pe pʉra rɨ; e'tane si iko'manto' nʉko'manʉ'ai'ne', iko'mamʉ Papa iwano' pe i'se iye'to' awɨrɨ. 	 Bo iż umarł, grzechowi raz umarł, a iż żyje, żyje Bogu.


Tʉpataron kon ka'pon amʉ' to' e'to' eke pe mɨrɨ awonsi'kɨ to' imamin ton ne'to' oton mɨrɨ pata ya'. 	 I wniosą do niego chwałę i cześć narodów.


Inke pʉra Arʉ'timas, mɨrɨ pe pʉra Tai'ki'kas enno'sa' uya pe rɨ ɨpiya', inke pʉra iwa parɨ mɨsipʉi' upiya' Ni'kopores pona, apʉne pʉra mɨrɨ yau komi' pe pata e'to' a'tai e'to' pe tasa' uya man. 	 Gdy poślę do ciebie Artemana albo Tychyka, staraj się, abyś do mnie przyszedł do Nikopolim; bom tam postanowił zimować.


Tɨwɨrɨ rɨ tʉwɨpʉremasan pe e'tɨ', tenu ke esii'ma mɨrɨ awonsi'kɨ tenki tawon pe. 	 W modlitwach trwajcie, czując w nich z dziękowaniem,


Iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'kasa' a'tai, to' emari'ma pʉra rɨ iyesi, mɨrɨ pe pʉra to' e'tʉrʉ pen nɨ emari'man nɨto' yau; Epʉn pon kon, inserʉ amʉ' kasa to' e'to' oton. 	 Albowiem gdy zmartwychwstaną, ani się żenią, ani za mąż wydawają; ale są jako Aniołowie w niebiesiech.


Serɨ airɨ, Paarʉ wanʉ'tɨpa'pʉ kopʉna Pesʉ'tas uya isekama koro'tau. Ikɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ, “Ta'kwarʉ ke pʉra me'ai', Paarʉ!” tukai'. “Eke pe kuru ɨusenupasa' ayano'ma pɨ' man. Mɨrɨ uya aya'kwarʉ pʉra ɨku'sa' man,” ta'pʉ iya. 	 To gdy on ku obronie swojej powiedział, rzekł Festus głosem wielkim: Szalejesz Pawle! wielka nauka przywodzi cię do szaleństwa.


E'tane ɨnʉ' rɨ, unonkayai'ne' ka'pon amʉ' rau, urɨ uya rɨ nɨrɨ inonka mɨrɨ ukʉipʉnʉ, Epʉn pon rau. 	 A kto by się mnie zaparł przed ludźmi, zaprę się go i Ja przed Ojcem moim, który jest w niebiesiech.


“Ɨɨɨɨ! Sises, Nasare' pon, ɨ'rɨ pe ina ku'se'na ɨuye'sa'? Ina ma'tanʉ'se'na pe' ɨuye'sa'? Kɨnyi'tuyai' ɨmɨrɨ kʉrɨ rɨ—Wakʉ Ye' Papa iwano'!” ta'pʉ iya. 	 Mówiąc: Ach! Cóż my z tobą mamy, Jezusie Nazareński? Przyszedłeś, abyś nas wytracił; znam cię, ktoś jest, żeś on Święty Boży.


Tanporo tʉuko'mansan Reta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaran yawon kon uya ene'pʉ, to' era'tɨ'pʉ Itepuru Sises winɨkʉi'. 	 A widzieli go wszyscy, którzy mieszkali w Liddzie i w Saronie, którzy się nawrócili do Pana.


“Kʉrɨ rɨ ka'pon utonpa pe pʉra na'ne' esi mɨrɨ uyeyaton pe; kʉrɨ rɨ amʉranʉkʉ iya pʉra na'ne' uya'kɨrɨ uya, ita'nʉkʉ mɨrɨ. 	 Kto nie jest ze mną, przeciwko mnie jest, a kto nie zbiera ze mną, rozprasza.


Epʉra'an i'tutɨ': “Papa apurɨ'pʉ iya, mɨrɨpan i'tu'pʉ iya wakʉ ipokena' e' pe kuru.” 	 Tak jako "Abraham uwierzył Bogu i przyczytano mu to ku sprawiedliwości".


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ' tanporon kon uya rɨ eta tane, 	 A gdy słuchał wszystek lud, rzekł uczniom swoim:


“Mɨrɨpan etasa' itepuru uya a'tai, apurɨpɨtʉ'pʉ iya, ɨri ku'sa' iya rɨ e'tane, tʉuko'manto' e'ma konekasa' iya pɨ'. Serɨ ta uya apʉne pʉra serɨ non pon kon esi emiya'poke' ton non eseru wenai uta'kwarʉkan pɨ' te'san, Papa munkɨ uta'kwarʉka non eseru pɨ' pʉra rɨ nin iyesi mɨrɨ. 	 I pochwalił pan szafarza niesprawiedliwego, iż roztropnie uczynił; bo synowie tego świata roztropniejsi są nad syny światłości w rodzaju swoim.


Serɨ kareta usekama ɨpɨ'nokon tʉpo, Ʉrawote'siya po so'si pɨ' kanan isekama mentʉi', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨmɨrɨ'nokon kanan Ʉrawote'siya pon kon karetaai unennoko'pʉ rɨ marɨ mekamatʉi'. 	 A gdy ten list u was przeczytany będzie, sprawcie to, aby też był w Laodyceńskim zborze przeczytany; a ten, który jest pisany z Laodycei i wy też przeczytajcie.


Itɨ'pʉ Roman amʉ' kopʉnaai, Paire' piya' Sises ekepu ekama'pose'na iu'na'tɨto' pe tʉuya. Mɨrɨpan pɨ', “Ewai',” ta'pʉ iya. 	 Ten przyszedłszy do Piłata, prosił o ciało Jezusowe.


Tanporon kon nɨ esi'pʉ ɨpiyɨ'ke' pe to' koro'ta' enapai pʉra, ka'pon amʉ' uya ipan pe rɨ to' nama tane. 	 A z innych żaden nie śmiał się do nich przyłączyć; ale lud wiele o nich trzymał.


Utɨn pɨ' rɨ uri'sami'si amʉ' e'tane, Sises uruwasii erasuntɨnin nan soisa amʉ' utɨ'pʉ Surusiran pona, mɨrɨpan kon uya tanporo rɨ iye'ku'sa' rʉ'pʉ ekama'pʉ Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru pɨ'. 	 A gdy one poszły, oto niektórzy z straży przyszedłszy do miasta, oznajmili przedniejszym kapłanom wszystko, co się stało.


Tanporo serɨ ton i'tusa' auya'nokon e'tane, ɨyemiya'pontɨpai'nokon esi Itepuru uya tʉmunkɨ amʉ' enpa'ka'pʉ Isi' apai, mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨnin nan pen to' koro'tau te'san ma'tanʉkʉ'pʉ iya. 	 Przetoż chcę wam przypomnieć, którzy już raz o tem wiecie, że chociaż Pan lud z ziemi Egipskiej wyswobodził, przecież potem tych, którzy nie wierzyli, potracił.


To' e'sara'tɨ'pʉ usauro'nɨ pɨ' tiwano' kon pe. “Apʉne pʉra pʉreti pʉra iyesi pɨ' isaurokʉ mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 I rozmawiali między sobą i rzekli: O tem snać mówi, że nie mamy chleba.


“Mɨrɨ awonsi'kɨ kanan, ka'pon tʉutɨsen kasa iye'to' oton, tʉpoitorʉ ton kɨ'manin mɨrɨpan kon ena' timamin tʉnin. 	 Albowiem jako człowiek precz odjeżdżający zwołał sług swoich i oddał im dobra swoje;


To' e'kama'pʉ ama'ai Sises a'si pɨ' iwɨto' pe tʉuya'nokon. 	 I naradzali się, jakoby Jezusa zdradą pojmali i zabili;


Sises uya ennoko'pʉ ipata'se' ya', “Kenna'poi eke iwa pata pona,” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 I odesłał go do domu jego, mówiąc: I do tego miasteczka nie wchodź, i nikomu z miasteczka nie powiadaj.


Tʉron nɨ wʉi a'tai, Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan pokon utɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' ɨpʉreman weyu a'tai, ko'mamʉ pe, 3 a'kʉra'. 	 A Piotr i Jan społem wstępowali do kościoła w godzinę modlitwy, dziewiątą.


6 kaisa rɨ wʉi tʉpo, Sises uya Pi'ta, Isens mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan pokon arɨ'pʉ ta'kɨrɨ. To' arɨ'pʉ iya ka'tawon nɨ wʉ' pona tʉ'kenan yau to' e'to' pe. Mɨrɨ yau to' esi koro'tau, isensima'pʉ. 	 A po sześciu dniach wziął z sobą Jezus Piotra, Jakóba i Jana, i wiódł je na górę wysoką same osobno, i przemienił się przed nimi.


“Ti'sa, Mosi' uya imenukasa' uiwano' kon pe, ka'pon rui eri'sa' yau, tʉno'pʉ tʉnonkai' imunkɨ pʉra, iyakon nʉ'pʉ uya ino'pʉ rʉ'pʉ mari'mato' pe iyesi, mɨrɨpan kon umu'tato' pe tʉrui iwano' pe. 	 Nauczycielu! Mojżesz nam napisał, iż jeźliby czyj brat umarł, i zostawił żonę, a dziatek by nie zostawił, aby brat jego pojął żonę jego, a wzbudził nasienie bratu swemu.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Ka'pon iyeku'pɨsa' esi ti'ta rɨken korʉkato' iya pe; tanporon nin ipun esi mɨrɨ wakʉ pe. Wakʉ pe nin ɨwesi kon mɨrɨ, tanporo kuru ɨwe'tane'nokon pʉra rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Rzekł mu Jezus: Ktoć jest umyty, nie potrzebuje, jedno aby nogi umył, bo czysty jest wszystek; i wy jesteście czystymi, ale nie wszyscy;


Ɨ'rɨ rɨ ipokena' pen ku'sa' iya yau ɨpɨ' mɨrɨ pe pʉra ɨwomasa' iya yau, e'mato' pe uya rɨ iku'kɨ. 	 A jeźlić w czem niepraw, albo ci co winien, to mnie przyczytaj.


“E'mʉ'sa'ka', mʉre mɨrɨ awonsi'kɨ isan akɨ Esuwerʉ pata pona. Kamoro mʉre wɨnɨ i'se te'san uma'ta'pʉ man,” ta'pʉ iya. 	 Mówiąc: Wstawszy, weźmij dzieciątko i matkę jego, a idź do ziemi Izraelskiej; albowiem pomarli ci, którzy szukali duszy dziecięcej.


E'tane iweyu uyepʉ, iye'ka'sa' rɨ, i'napai rɨ tʉwɨpʉremasan ɨpʉremato' oton ikʉipʉnʉ pɨ', a'kwarʉ yau mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon yau. Pʉsamoro waraino kon tʉpɨ' tʉwɨpʉremasan warinpa ikʉipʉnʉ uya mɨrɨ. 	 Aleć idzie godzina, i teraz jest, gdy prawdziwi chwalcy będą chwalić Ojca w duchu i w prawdzie.


Paarʉ u'tɨ'pʉ, mɨrɨpan ena'pʉ ipʉro'pona, temiyatʉ tʉrʉ'pʉ iya iwoi, “Ipan pe kuru kɨsewankamatʉu! Nurɨne rɨ man!” ta'pʉ iya. 	 A Paweł zstąpiwszy na dół, przypadł nań, a ujrzawszy go, rzekł: Nie trwożcie się; boć w nim jest dusza jego.


“Kiyari esi ewan wannɨ iwano' pe mɨrɨ awonsi'kɨ ewan wannɨ esi kiyari iwano' pe,” ta rɨ—e'tane Papa uya asa'rɨ rɨ marɨ ima'tanʉ'to' oton. Pun e'to' pe pʉra iyesi nɨkɨ' pe e'nɨ iwano' pe, e'tane Itepuru iwano' pe, Itepuru kanan si pun iwano' pe. 	 Czujcież, stójcie w wierze, mężnie sobie poczynajcie, zmacniajcie się.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ennin nan pe si to' ena'pʉ. Mɨrɨ tʉpo, Sises uya ta'pʉ ipan pe to' pɨ', “Ɨnʉ' rɨ kʉ'pana'tɨtʉu serɨ pɨ',” ta'pʉ iya. 	 I otworzyły się oczy ich; i przygroził im srodze Jezus, mówiąc: Patrzcież, aby nikt o tem nie wiedział.


Sises ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ eke pe rɨ, mɨrɨpan erikʉ'pʉ. 	 A Jezus zawoławszy głosem wielkim, oddał ducha.


Umɨ pɨ' te'sen uya Papa Maimu pa'karaka. 	 Rozsiewca on rozsiewa słowo.


Papa uya tʉmu i'mʉ'sa'ka'pʉ iyeri'sa' apai, mɨrɨpan eri'to' oton pen nɨ mɨrɨ enta'. Mɨrɨ pɨ', Papa uya utamokori kon amʉ' auro'ka'pʉ, “‘Ɨpika'tɨ uya 'nokon kuru mɨrɨ, umunkɨ amʉ', Tepi' auro'ka'pʉ uya awɨrɨ rɨ.’ 	 A iż go wzbudził od umarłych, aby się więcej nie wrócił do skażenia, tak powiedział: Dam wam święte dobrodziejstwa Dawidowe wierne.


To' ensa' iya a'tai, ta'pʉ iya, “Entantɨ', ɨsekamatantɨ' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan piya' ɨusepi'tɨsa' kon nɨ man tato' pe to' uya,” ta'pʉ iya. To' utɨ koro'tau, to' usepi'tɨ'pʉ. 	 Które on ujrzawszy, rzekł im: Szedłszy okażcie się kapłanom. I stało się, gdy szli, że oczyszczeni są.


Paire' uya use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru, ka'pon amʉ' epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' rɨ nɨrɨ amʉranʉkʉ'pʉ. 	 A Piłat zwoławszy przedniejszych kapłanów i przełożonych, i ludu,


iye'menukasa' rʉ'pʉ main tunka'nʉkʉ'pʉ iya, tanporo iteseru pokon pe, urɨ'nokon winɨkʉi' ekamʉra te'sen uyewa'nomanin kon, mɨrɨpan mo'ka'pʉ iya kurusu' pona tʉpokapɨ'se. 	 Zmazawszy on, który był przeciwko nam, cyrograf w ustawach zależący, który nam był przeciwny, zniósł go z pośrodku, przybiwszy go do krzyża;


Eke pe kuru iye'to' oton. Mɨrɨ awonsi'kɨ eke kuru Papa Mumu Kʉrɨ rɨ tukai', esa'to' oton. Itepuru Papa uya Kin pe iku'to' oton itamokori Tepi' esi'pʉ kasa, 	 Ten będzie wielki, a Synem Najwyższego będzie nazwany, i da mu Pan Bóg stolicę Dawida, ojca jego;


E'tane, wakʉ pe pʉra ɨyenu esi a'tai, ewarupɨ pe rɨ ɨpun esi. Iweyu pʉra ɨpun esi yau, ipan pe rɨ ewarupɨ pe iyesi mɨrɨ! 	 Jeźliby zaś oko twoje złe było, wszystko ciało twoje ciemne będzie; jeźli tedy światłość, która jest w tobie, ciemnością jest, sama ciemność jakaż będzie?


tɨkɨnta kon wenai rɨ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru uya Sises tʉsa' tena' i'tui'ma rɨ. 	 (Wiedział bowiem, iż go z nienawiści wydali przedniejsi kapłani.)


Pi'ta e'sara'tɨ'pʉ to' auro'ka pɨ', “Serɨ pe ito'ka'nʉkʉ uya, i'napai rɨ Papa esi tanporo ka'pon amʉ' i'nʉnkanin pe ɨsi'kaisa rɨ, 	 Tedy Piotr otworzywszy usta, rzekł: Prawdziwie dochodzę tego, iż Bóg nie ma względu na osoby;


to' utɨ'pʉ e'ma'pʉ tau uma'tan nɨsa' mɨrɨ awonsi'kɨ usewankaman nɨto' e'nɨmɨ, 	 Skruszenie z biedą w drogach ich,


Iyenna'posa' a'tai kanan, to' rɨ marɨ e'nʉnsa' eporo'pʉ iya, apʉne pʉra e'tape'ne' pe'ne to' enu pi'pɨ ton esi ke. Ɨ'rɨ rɨ ta tʉuya'nokon ipɨ' tukai' to' uya i'tu pʉra rɨ iyesi'pʉ. 	 A wróciwszy się znalazł je zasię śpiące, (bo oczy ich były obciążone,)a nie wiedzieli, co mu odpowiedzieć mieli.


Iyɨkena' supara epa'ka'pʉ inta yai, mɨrɨ ke tʉpataron kon ka'pon amʉ' wɨto' iya oton. “To' esa' pe iye'to' oton wa'ka pun itɨɨi pe,” mɨrɨpan uya waain kasu'kato' oton, Meruntɨ pe kuru te'sen ye' Papa uya kota'man nɨto' kasu'kato' en yai. 	 A z ust jego wychodził miecz ostry, aby nim bił narody; albowiem on je rządzić będzie laską żelazną, a on tłoczy prasę wina zapalczywości i gniewu Boga wszechmogącego.


Mɨrɨ a'tai, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' uya tʉkonsʉrʉʉi kon mitimu kupʉ'pʉ. “Ɨ'rɨ kupʉ'nokon nai?” ta'pʉ to' uya. “Pʉse rɨ ka'pon uya tu'ke rɨ eke Papa tʉrawasooi i'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ. 	 Tedy się zebrali przedniejsi kapłani i Faryzeuszowie w radę, i mówili: Cóż uczynimy? Albowiem ten człowiek wiele cudów czyni.


Ɨnʉ' uya rɨ ɨyekama'po kon yau, ‘Ɨ'rɨto' pe mɨrɨ kupʉ auya'nokon?’ tukai', ‘Itepuru esi i'se inke pʉra inna'poto' pe tʉuya rɨ,’ mʉkatʉi' ipɨ',” ta'pʉ iya. 	 A jeźliby wam kto rzekł: Cóż to czynicie? Powiedzcie, iż go Pan potrzebuje; a wnet je tu pośle.


E'tane tu'kan kon anpisin tonpa ton uya rɨ apurɨ'pʉ, mɨrɨpan kon uya, “Kʉrai uye'sa' a'tai, pʉse rɨ nʉku'ai'ne' entai kuru nɨrɨ ken pe' eke Papa tʉrawasooi ti'tuto' ipɨkɨrɨ ku'to' iya oton?” ta'pʉ to' uya. 	 A wiele ich z ludu uwierzyli weó i mówili: Chrystus gdy przyjdzie, izaż więcej cudów uczyni nad te, które ten uczynił?


Apʉne pʉra Papa tʉrawasooi rʉ'san urɨ'nokon, ika'sa' kon Kʉrai Sises yau wakʉ tʉrawaso ku'nin nan pe, Papa nʉkoneka'pʉ uye'mata'nokon iku'to' pe. 	 Albowiem czynem jego jesteśmy stworzeni w Chrystusie Jezusie ku uczynkom dobrym, które przedtem Bóg zgotował, abyśmy w nich chodzili.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨsipɨ' ɨwe'to' kon esi yau serɨ rupɨ ton pɨ', ɨnepotɨ' si so'si tawon kon eseru aimenka ton kon, tʉnamasan ye' ton pʉra rɨ to' e'tane! 	 A jeźliby słuszna rzecz była, żebym i ja szedł, wespół ze mną pójdą.


Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' iyewomʉ'pʉ, ipʉremasa' pʉreti tʉyu oton tepose iyenta'na'pʉ, Main uya Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan yu pe rɨken te'sen tasa' ɨku'pʉ iya, e'tane rɨ mɨrɨ uya imakoima'pʉ pen. Tʉtonpa ton nɨrɨ repa'pʉ iya,” ta'pʉ iya. 	 Jako wszedł do domu Bożego, a wziął chleby pokładne, i jadł, a dał i tym, którzy z nim byli; których się nie godziło jeść, tylko samym kapłanom?


Tanporon kon, main, Mosi' winon piyapai imakoitasa' kon uma'tato' oton mɨrɨ main piyapai rɨ marɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon imakoitasa' kon main o'noro eseru utaimenkato' oton main ke. 	 A którzykolwiek bez zakonu zgrzeszyli, bez zakonu też poginą; a którzykolwiek w zakonie zgrzeszyli, przez zakon sądzeni będą.


E'tane Wakʉ A'kwarʉ uye'sa' a'tai ɨpona'nokon, meruntɨ pe ɨyena kon mɨrɨ, mɨrɨpan uyekareei ekama auya'nokon mɨrɨ Surusiran po, Isutiya po, Sameriya po, mɨrɨ awonsi'kɨ siya rɨ non emʉ' kaisa rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Ale przyjmiecie moc Ducha Świętego, który przyjdzie na was; i będziecie mi świadkami i w Jeruzalemie, i we wszystkiej Judzkiej ziemi, i w Samaryi, aż do ostatniego kraju ziemi.


Wakʉ nonkasa' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra ɨwe'to' kon Papa, ukʉipʉnʉ kon mɨrɨ awonsi'kɨ Itepuru Sises Kʉrai winon nesii ɨyenau'nokon. 	 A chcę, abyście wiedzieli, iż każdego męża głową jest Chrystus, a głową niewiasty mąż, a głową Chrystusową Bóg.


Pata wekupiri apon a'kʉ'tɨsa' esi'pʉ ɨ'si'tai rɨ epe'kena' ton tɨ' amʉ' ke. Wapiyaro' kuru iyapon esi'pʉ tɨ' isaspa tato', isakon esi'pʉ tɨ' sa'paya tato', itosorʉwano esi'pʉ tɨ' isarʉ'setoni tato', itasakɨrɨ'pano esi'pʉ tɨ' emɨrarʉ tato', 	 A grunty muru miasta ozdobione były wszelkim kamieniem drogim. Pierwszy grunt był jaspis, wtóry szafir, trzeci chalcedon, czwarty szmaragd.


Ɨsɨ esi mɨrɨ yau, miyarɨ rɨ Paarʉ uya tato' apurɨ pɨ' ka'pon amʉ' esi a'tai, urɨ'nokon nʉkupʉnʉ enato' oton tʉnamasen pe pʉra rɨ. Eke kuru uri'san papa tukai' tʉku'sen Arʉ'times iwʉ' enato' oton ka'pon amʉ' enu yau pʉra rɨ. Kamo rɨ nɨrɨ ika'sa' pɨ' tʉwɨpʉremasan Eisa pata awɨrɨ'ne, mɨrɨ awonsi'kɨ non emʉ' kaisa rɨ nɨrɨ inamato' pʉra rɨ iyenato' oton,” ta'pʉ iya. 	 Przetoż nam się obawiać potrzeba, aby nie tylko rzemiosło nasze w lekkie poważenie nie przyszło, ale aby i kościół wielkiej bogini Dyjany za nic nie był poczytany, a żeby nie przyszło do skazy dostojeństwo jej, którą wszystka Azyja i wszystek świat chwali.


I'nairon pe usaurokʉ Kʉrai yau—kasi pe esi pen, uya'kwarʉ uya apɨtanʉkʉ Wakʉ A'kwarʉ yau— 	 Prawdę mówię w Chrystusie, a nie kłamię, w czem mi poświadcza sumienie moje przez Ducha Świętego:


Mɨrɨpan nʉ'kwɨ esi'pʉ peiruku amʉ' i'kiyari pɨ' enta'napai. E'tane ɨnʉ' uya rɨ irepa'pʉ pen iti'kiyari ke. 	 I żądał napełnić brzuch swój młótem, które jadały świnie; ale mu nikt nie dawał.


Sa'man annawɨrɨ rɨ ɨutɨto' kon pe iyesi te'nonkai' pʉra, Papa e'to' i'se ku'sa' auya'nokon a'tai, isaurokʉ'pʉ rʉ'pʉ iye'ku'to' pe eporo kon pa. 	 Albowiem cierpliwości wam potrzeba, abyście wolę Bożą czyniąc, odnieśli obietnicę.


Anpisin ton uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Sises pʉse rɨ, pu'kena' Nasare' winon, Kiyarari pon!” ta'pʉ to' uya. 	 A lud mówił: Tenci jest Jezus, on prorok z Nazaretu Galilejskiego.


Tʉnene'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉneta'pʉ ekama iya, e'tane ɨnʉ' uya rɨ imaimu apurɨ pʉra iyesi. 	 A co widział i słyszał, to świadczy, ale świadectwa jego żaden nie przyjmuje.


Itekare e'menukasa' uya pena rɨ ensa' esi'pʉ, Papa uya Esuwerʉ amʉ' pen konekato' oton apurɨto' to' uya winɨ, mɨrɨ uya iye'kupʉ rawɨrɨ rɨ itekare ekama'pʉ Epʉra'an pɨ': “Tanporon kon tʉpataron kon pʉremato' uya oton ɨporo,” tukai'. 	 A upatrzywszy to Pismo, iż z wiary Bóg usprawiedliwia pogan, przedtem opowiedziało Abrahamowi, iż w tobie będą błogosławione wszystkie narody.


Ɨ'rɨ wakʉ esi ka'pon pɨ' serɨ po tanporon nɨ eposa' iya yau ta'kwarʉ nonkai'ma? Mɨrɨ pe pʉra, ɨ'rɨ tʉrʉ iya ta'kwarʉ entakano' pe? 	 Albowiem cóż pomoże człowiekowi, choćby wszystek świat pozyskał, a na duszy swojej szkodował? albo co za zamianę da człowiek za duszę swoję?


Sises pʉta piya' ita'mo'ka'pʉ tenki ta tʉuya ekamanin pe, pʉse rɨ esi'pʉ mɨrɨ Sameriya pon pe. 	 I padł na oblicze swoje u nóg jego, dziękując mu; a ten był Samarytanin.


“Mɨrɨpan, ɨnʉ' rɨ kanan enu'sa' pʉra iyesi Epʉn pona, Ka'pon, Papa winon nɨken Epʉn winon. 	 A nikt nie wstąpił do nieba, tylko ten, który zstąpił z nieba, Syn człowieczy, który jest w niebie.


Miyarɨ rɨ ensa', etasa' auya'nokon E'pe'sas po rɨken pen, e'tane siya rɨ Eisa pata awɨrɨ, tu'kan kon ka'pon amʉ' uya apurɨto' pe Paarʉ uya iku'sa' ka'pon nʉkoneka'pʉ ɨpʉreman nɨto' ipɨ' pe esi papa pe pʉra rɨ ta iya. 	 A widzicie i słyszycie, że nie tylko w Efezie, ale mało nie po wszystkiej Azyi ten Paweł namówił i odwrócił wielki lud, mówiąc: Że to nie są bogowie, którzy są rękami uczynieni.


Anpisin ton nɨ ereutapɨ'sa' esi'pʉ Sises woi, mɨrɨpan kon uya ipana'tɨ'pʉ, “Asan mɨrɨ awonsi'kɨ ayakon non esi pʉroroi po awarinpa pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 A lud siedział około niego, i rzekli mu: Oto matka twoja i bracia twoi szukają cię przed domem.


Iye'menukasa' itekare pɨ' ɨusenupa kon; tɨwɨrɨ uko'man nɨto' esi iyau tukai' ɨusenuminka kon pɨ', upɨ' rɨ si tʉusauro'sen. 	 Badajcież się Pism; boć się wam zda, że w nich żywot wieczny macie, a one są, które świadectwo wydawają o mnie.


“Miyarɨ,” ka'tɨ' Kʉrai Sises yau wakʉ ton pɨ'. Utonpa kon amʉ' upiyawon kon, “Miyarɨ,” tato' ennoko pɨ' man. 	 Pozdrówcie wszystkich świętych w Chrystusie Jezusie. Pozdrawiają was bracia, którzy są ze mną.


Iye'menukasa' na'ne' kasa: “Ɨmɨrɨ'nokon epika'tɨto' pe uma'tan nɨto' yau ina esi pata tʉko'manʉ'se; karimeru amʉ' iwɨto' kon pe iku'sa' kon kasa rɨ ina esi,” tawon. 	 Jako napisano: Dla ciebie cały dzień zabijani bywamy, poczytaniśmy jako owce na rzeź naznaczone;


Mɨrɨpan kon uya ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ pe ken iyesi pɨ' Main pɨ' enupanin nan uya Iraisa kuru uye'to' oton wapiya ta?” ta'pʉ to' uya. 	 I pytali go, mówiąc: Cóż tedy nauczeni w Piśmie powiadają, że Elijasz pierwej przyjść ma?


Ene kon pa iku'sa' uya mɨrɨ, ikupʉ kon pa ɨpɨ'nokon iku'sa' uya na'ne'. 	 Albowiem dałem wam przykład, abyście jakom ja wam uczynił, i wy czynili.


Itepe'pʉ tonpa'ka'pʉ to' uya tʉno'pʉ ya' rɨ esii'ma tiwano' kon pe iye'to' pe, mɨrɨpan tonpa'pʉ nee'pʉ iya enno'sa' kon ena'. 	 I ujął nieco z onych pieniędzy z wiadomością żony swojej, a przyniósłszy część niejaką, położył u nóg apostolskich.


Mɨrɨ pata esi wʉi enu i'se pʉra rɨ, mɨrɨ pe pʉra kapʉi tʉwei'tɨnin pe, apʉne pʉra Papa a'kwarii uya rɨ iwei'tɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ karimeru mʉre esi iraan'puui pe. 	 A nie potrzebuje to miasto słońca ani księżyca, aby świeciły w niem; albowiem chwała Boża oświeciła je, a świecą jego jest Baranek.


Papa munkɨ amʉ' tekota'masan tʉrepai' e'tɨ'. Ka'kʉran ereutanʉ'sa' a're'tɨto' eseru tʉku'se e'tɨ'. 	 Potrzebom świętych udzielający, gościnności naśladujący.


“Tasa' iya kanan, ‘Ɨnʉ' uya rɨ tʉno'pʉ nonka a'tai, tɨwɨ nʉkaretai'tɨi kuru rɨ iye'nonka karetaai ke,’ 	 Zasię rzeczono: Ktobykolwiek opuścił żonę swoją, niech jej da list rozwodny;


“Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Wakʉ tukai' uyesakʉ auya?” tukai' Sises uya eikʉ'pʉ. “Ɨnʉ' wakʉ pʉra rɨ iyesi, e'tane Papa rɨken. 	 Ale mu Jezus rzekł: Przecz mię zowiesz dobrym? Nikt nie jest dobry, tylko jeden, to jest Bóg.


Ekama iya rɨ mɨrɨ ɨpɨ'nokon eke rɨ ka'tawon ɨutɨ tapurui'tɨse ikonekasa'. Mɨrɨ yau si enta'nan nɨto' mʉkonekatʉi',” ta'pʉ iya. 	 A on wam ukaże salę wielką usłaną i gotową, tamże nam nagotujecie.


E'tane eke pe to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, tɨwɨ kurusu' pona ipokapɨtʉ nesii, tukai', mɨrɨpan kon nin si ena'pʉ imaimu entai. 	 A oni przecię nalegali głosy wielkimi, żądając, aby był ukrzyżowany; i zmacniały się głosy ich i przedniejszych kapłanów.


Mɨrɨ a'tai, emenna' Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ emenna' non ene'pʉ uya. Wapiyaro' Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ wapiyaro' non pʉra iyena'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ parau pʉra rɨ iyesi'pʉ. 	 Potemem widział niebo nowe i ziemię nową; albowiem pierwsze niebo i pierwsza ziemia przeminęła, a morza już więcej nie było.


Mɨrɨ pɨ', soisa amʉ' uya si'na' ton akʉ'pɨtʉ'pʉ tuna ka' epika'tɨn nɨto' kanwa uta'mo'kato' pe. 	 Tedy żołnierze obcięli powrozy u bacika i dopuścili mu odpaść.


“Pʉse rɨ Mosi', Esuwerʉ amʉ' auro'kanin nʉ'pʉ, ‘Papa uya pu'kena' anʉnto' oton ɨ'koro'tapai'nokon uwaraino,’ tawon nʉ'pʉ. 	 Tenci jest Mojżesz, który rzekł synom Izraelskim: Proroka wam wzbudzi Pan, Bóg wasz, z braci waszych, jako mię, onego słuchać będziecie;


Mɨrɨ a'tai, ka'pon amʉ' serɨ eke Papa tʉrawasooi i'tuto' ipɨkɨrɨ e'kupʉ ennin nʉ'san uya ta'pʉ, “I'napai rɨ kuru rɨ pʉse rɨ esi Pu'kena' tʉuye'ton ta'pʉ ipɨ' pe,” ta'pʉ to' uya. 	 A oni ludzie, ujrzawszy cud, który uczynił Jezus, mówili: Tenci jest zaprawdę on prorok, który miał przyjść na świat.


E'tane moro i'sero' kon pen esi'pʉ, mɨrɨpan kon uya tʉtonpa kon amʉ' ennoko'pʉ ite'ma'pʉ tau. ‘Pʉse rɨ ka'pon i'se pʉra ina man kin, tepuru kon pe,’ ta'pʉ to' uya. 	 Lecz mieszczanie jego mieli go w nienawiści, i wyprawili za nim poselstwo, mówiąc: Nie chcemy, aby ten królował nad nami.


Tanporon kon ɨri kupʉ pɨ' te'san uya iweyu ewaruma'tɨ. Iweyu winɨkʉi' to' uyepʉ pʉra iyesi, teseru kon usenpoika namai'. 	 Każdy bowiem, kto źle czyni, nienawidzi światłości i nie idzie na światłość, aby nie były zganione uczynki jego.