E'tane, “Saarʉ piya' enta. Anʉnsa' uya man uyapiyo' pe, uyekareei pɨ' Esuwerʉ amʉ' pen, to' epuru ton, mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' auro'kato' pe iya. 	 I rzekł do niego Pan: Idźże, albowiem mi ten jest naczyniem wybranem, aby nosił imię moje przed pogany i królmi, i przed syny Izraelskimi.


Utonpa ton, pori' pe kuru e'tɨ', tu'kan nɨ ɨ'si'taino ton i'tupɨ'nɨto' uye'sa' a'tai ɨpona'nokon, 	 Za największą radość miejcie, bracia moi! gdy w rozmaite pokusy wpadacie,


Ta'pʉ iya si to' pɨ', “Entantɨ' tanporo rɨ non poro pata awɨrɨ wakʉ itekare ekamatantɨ' Papa nʉkapʉ'san pɨ'. 	 I rzekł im: Idąc na wszystek świat, każcie Ewangieliję wszystkiemu stworzeniu.


Sises uya to' uya enpa'ka'pʉ eta'pʉ. Eposa' tʉuya a'tai, ta'pʉ iya ipɨ', “Ka'pon, Papa winon pe' mapurɨyan?” ta'pʉ iya. 	 A usłyszawszy Jezus, iż go precz wygnali i znalazłszy go, rzekł mu: Wierzyszże ty w Syna Bożego?


Soisa amʉ' uya Pi'ta a'si tʉpo, to' uya arɨ'pʉ pariki'si ta', mɨrɨpan Era' uya asakɨrɨ'nan kon iyamu'kuru' ton asakɨrɨ'nan yawon kon soisa amʉ' apiyo'ma'pʉ erasuntɨ pɨ'. Era' esi'pʉ Pi'ta tenpa'kai' pariki'si tapai ɨnekama'popɨ'pai Esuwerʉ amʉ' pana airɨ, To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ tʉpo. 	 Którego pojmawszy, podał do więzienia, poruczywszy go szesnastu żołnierzom, aby go strzegli, chcąc go po wielkanocy wywieść ludowi.


apʉne pʉra tikin nan nʉ'kwɨ tensi 12 kaisaron iwʉipiyaai erikʉ pɨ'. Sises utɨ koro'tau Isairas iwʉ' winɨkʉi', anpisin ka'pon amʉ' uya iwontɨ'pʉ, i'ta pata'se' pʉra rɨ. 	 Albowiem miał córkę jedyną około dwunastu lat, która już konała. (A gdy on szedł, cisnął go lud.)


Mɨrɨ a'tai rɨ, tʉusenutɨi' uri'san enna'po'pʉ kin piya', “Urepa auya i'se e'ai' serɨ pe Isaan Pa'tes i'pai rʉ'pʉ ke parapi po!” ta'pʉ iya. 	 A tak ona zaraz wszedłszy prędko do króla, prosiła mówiąc: Chcę, abyś mi teraz dał na misie głowę Jana Chrzciciela.


Pe'teri'en po si to' esi koro'tau, iyentuto' weyu e'seporo'pʉ mɨrɨ. 	 I stało się, gdy tam byli, wypełniły się dni, aby porodziła.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya to' arɨ'pʉ Surusiran poi a'ko pe rɨ pata Pe'tani piya'. To' uya eposa' a'tai, temiyatʉ tanʉnse to' pʉrema'pʉ iya. 	 I wywiódł je precz aż do Betanii, a podniósłszy ręce swoje błogosławił im.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Kin amʉ' Esuwerʉ amʉ' pen esanon esi to' esa' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ kamo tʉmeruntɨrʉ kon apurɨnin nan to' pɨ' e'sesakʉ ‘ka'pon amʉ' pika'tɨnin nan’ tukai'. 	 Ale on im rzekł: Królowie narodów panują nad nimi, a którzy nad nimi moc mają, dobrodziejami nazywani bywają.


Itemiya pɨ' ta'sii' i'mʉ'sa'ka'pʉ iya, mɨrɨpan uya Sises poitorʉ rʉ'san mɨrɨ awonsi'kɨ uri'sami'si amʉ' itaan'pʉ ima'tasa' kon nʉ'san kɨ'ma'pʉ, mɨrɨpan uya nurɨne inee'pʉ to' piya'. 	 A on podawszy jej rękę, podniósł ją, a zawoławszy świętych i wdów, stawił ją żywą.


Mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ nonkasa' winɨ iyesi yau, tʉrawaso winɨ iyesi pen; mɨrɨ kasa iye'sa' yau, wakʉ nonkasa' esi pen nɨ mɨrɨ wakʉ nonkasa' pe. 	 A ponieważ z łaski, tedyć już nie z uczynków, inaczej łaska już by nie była łaską; a jeźli z uczynków, jużci nie jest łaska; inaczej uczynek już by nie był uczynkiem.


Serɨ iweyu pʉ'kʉ pona rɨ ina esi iwan pe mɨrɨ awonsi'kɨ tuna'kiri' ke, ipooi'pɨ rɨ esi ina pon pe, tʉwɨpɨ'san pe rɨ ina esi, ipata pʉra rɨ ina esi. 	 Jeźlibym tedy nie znał mocy głosu, będę temu, który mówi, cudzoziemcem; a ten, co mówi, będzie mi także cudzoziemcem.


“Mɨrɨpan e'tane, Papa esi eke pe ka'pon namɨ'pʉ tau tʉuko'mansen pen. Pu'kena' amʉ' tonpa uya tasa', 	 Ale on Najwyższy nie mieszka w kościołach ręką uczynionych, jako prorok mówi:


Ɨnʉ' uya rɨ ɨyekama'po kon yau, ‘Ɨ'rɨto' pe euka auya'nokon?’ tukai', ‘Itepuru esi i'se,’ mʉkatʉi',” ta'pʉ iya. 	 A jeźliby was kto spytał, przecz je odwiązujecie? tak mu powiecie: Przeto, że go Pan potrzebuje.


Pata, Sises pokapɨtʉ'pʉ to' uya kurusu' pona na'ne' airɨ iyesi'pʉ umɨ, mɨrɨ umɨ yau emenna' pe tɨ' akasa' uruwai' pe esi'pʉ ɨnʉ' rɨ emaikasa' rʉ'pʉ pen nɨ ya'. 	 A był na onem miejscu, gdzie był ukrzyżowany, ogród, a w ogrodzie grób nowy, w którym jeszcze nikt nie był położony.


Pi'ta uya ta'pʉ, “Tanporon kon uya ɨnɨntane, ɨnɨmɨ uya pen nɨ nin mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Ale mu Piotr powiedział: Choćby się wszyscy zgorszyli, ale ja nie.


To' kɨ'pɨ'nʉnpa'pʉ iya, “Utonpa ton, moro' amʉ' pe' a'sisa' auya'nokon pʉra nai?” ta'pʉ iya. “Kane!” ta'pʉ to' uya. 	 Rzekł im tedy Jezus: Dzieci! a macież co jeść? Odpowiedzieli mu: Nie mamy.


Enwo'ne' winon ɨyemiyatʉ uya ɨye'makoima emapu'tɨ pe iyesi yau, a'tɨkɨ eno'ma pa; wakʉ iwa pe iyesi mɨrɨ tikin nɨ ɨpun tonpa'kasa' auya a'tai, tanporo ɨpun eno'ma ekota'man nɨto' ya' entai,” ta'pʉ Sises uya. 	 A jeźliż cię prawa ręka twoja gorszy, odetnij ją, i zarzuć od siebie; albowiem pożyteczniej jest tobie, aby zginął jeden z członków twoich, a wszystko ciało twoje nie było wrzucone do ognia piekielnego.


Tʉwɨpʉrema tʉpo, ka'pon amʉ' auro'ka pɨ' iye'sara'tɨ'pʉ. “Tanporon nɨ esi ukʉipʉnʉ nʉnonka'pʉ pe uyena'. Ɨnʉ' uya rɨ imu i'tu pʉra iyesi, e'tane ikʉipʉnʉ uya rɨken i'tu. Ɨnʉ' uya rɨ ikʉipʉnʉ i'tu pʉra iyesi, e'tane imu uya rɨken i'tu mɨrɨ awonsi'kɨ kamo nɨrɨ imu na'ne' e'to' ɨnenpoikapai itena' ton,” ta'pʉ iya. 	 Wszystkie rzeczy dane mi są od Ojca mego, i nikt nie zna Syna, tylko Ojciec, ani Ojca kto zna, tylko Syn, a komu by chciał Syn objawić.


Sises uya ta'pʉ, “Tɨwɨ mʉre amʉ' nʉyepʉi upiya'; to' kʉsereutanʉ'tʉu, apʉne pʉra pʉsamoro waraino kon kuru iwano' mɨrɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe,” ta'pʉ iya. 	 Lecz Jezus rzekł: Zaniechajcie dziatek, a nie zabraniajcie im przychodzić do mnie; albowiem takich jest królestwo niebieskie.


Ipoitorʉ ton tonpa pe te'sen, Anturu, Saiman Pi'ta akon uya ta'pʉ ipɨ', 	 Rzekł mu jeden z uczniów jego, Andrzej, brat Szymona Piotra:


Wʉi kaisa rɨ ina irepakɨ wʉi kaisa rɨ te'sen ina i'kiyari ke. 	 Chleba naszego powszedniego daj nam na każdy dzień.


Mɨrɨpan kon era'tɨ'pʉ, Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' epuru a'sise'na, Sostenes itese', mɨrɨpan arɨ'pʉ to' uya ko'tʉ pɨ' e'nɨto' iwʉ' tapai, mɨrɨpan ari'po'pɨtʉ'pʉ to' uya ko'tʉ pɨ' e'nɨto' iwʉ' pʉrorooi po. Mɨrɨ pɨ' Kariyo usewankama'pʉ pen nɨ. 	 Tedy porwawszy wszyscy Grekowie Sostena, przełożonego bóżnicy, bili go przed sądową stolicą, a Galijo na to nic nie dbał.


Apana'tɨ uya 'nokon, Satan uya imoronka poken pa rɨ iye'to' oton mɨrɨ wʉi a'tai, mɨrɨ pata uya imoronka entai iye'tane,” ta'pʉ iya. 	 A mówię wam: Iż Sodomie w on dzień lżej będzie, niż onemu miastu.


Sises uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ayauro'kakaa'pʉ uya 'nokon, e'tane apurɨ auya'nokon pʉra iyesi. Serɨ eke tʉrawaso siku'ai'ne' ukʉipʉnʉ ese' yau usaurokʉ uiwano' pe. 	 Odpowiedział im Jezus: Powiedziałem wam, a nie wierzycie; sprawy, które ja czynię w imieniu Ojca mego, te o mnie świadczą.


To' eikʉ'pʉ iya, “Apurɨto' auya'nokon esi yau, aiko rʉ'kwɨ mosta' ena'pɨ kasa, ta auya'nokon nɨ mɨrɨ yʉi, morʉperi tato' ye' pɨ', ‘Ekuru'ka', parau ka' ɨye'pɨmɨ pa,’ ta auya a'tai, amaimu awɨrɨ rɨ iyesi. 	 A Pan rzekł: Jeźlibyście mieli wiarę jako ziarno gorczyczne, a rzeklibyście temu drzewu leśnej figi: Wyrwij się z korzenia, a wsadź się w morzu, usłuchałoby was.


Serɨ tasa' iya a'tai, Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Satu'si amʉ' e'sei'pɨtʉ'pʉ tʉtonpa kon pokon pe. 	 A gdy on to mówił, wszczął się rozruch między Faryzeuszami i Saduceuszami, i rozerwało się ono mnóstwo.


Pʉsamoro 12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton ennoko'pʉ iya to' tauro'kai' se kasa: “Esuwerʉ amʉ' ton pen nɨ ka'pon amʉ' piya' kʉtɨtʉu, mɨrɨ pe pʉra kepa'katʉu Sameriya pata ton ya' rɨ. 	 Tych dwunastu posłał Jezus, rozkazując im i mówiąc: Na drogę poganów nie zachodźcie, i do miasta Samarytaóczyków nie wchodźcie;


Serɨ etasa' to' uya a'tai, Papa apurɨpɨtʉ'pʉ to' uya. Ta'pʉ to' uya Paarʉ pɨ', “Ina tonpa, tu'kan kon Esuwerʉ amʉ' man Itepuru Sises apurɨ pɨ'. Tanporon kon man ipan pe Main, Mosi' winon apurɨ pɨ'. 	 Co oni usłyszawszy, chwalili Pana i rzekli mu: Widzisz, bracie! jako jest wiele tysięcy Żydów, którzy uwierzyli; a ci wszyscy gorliwi są miłośnicy zakonu.


mɨrɨpan ipoitorʉ ton uya 12 kaisa rɨ pa'siki'ti pʉreti mɨrɨ awonsi'kɨ moro' amʉ' tonpa'pʉ e'nonkasa' anuku'pʉ. 	 I zebrali ułomków, dwanaście koszów pełnych, i z onych ryb.


Mɨrɨ pe pʉra, pʉsamoro uya rɨ nɨrɨ ta e'pai man ɨri unkupʉ'pʉ pɨ' Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton piyau esi a'tai. 	 Albo niechaj ci sami powiedzą, jeźli we mnie znaleźli jaką nieprawość, gdym stał przed radą;


Uya'kwarʉ esi pori' pe kuru tʉpika'tɨnin Papa pɨ'. 	 I rozradował się duch mój w Bogu, zbawicielu moim,


Ɨnʉ' rɨ usi'nʉnkato' pʉra rɨ iyesi mɨrɨ eke pe, kʉrɨ tʉtonpa ton iwano' pe tʉuko'manto' tʉnin entai. 	 Większej miłości nad tę żaden nie ma, jedno gdyby kto duszę swoję położył za przyjacioły swoje.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; serɨ a'taino kon kuru rɨ pʉra iyenato' oton pen nɨ serɨ ton e'kupʉ pʉ'kʉ pona rɨ. 	 Zaprawdę powiadam wam, żeć nie przeminie ten rodzaj, ażby się to wszystko stało.


Mɨrɨ yau, eseru'tɨ pɨ' to' esi'pʉ, “Pʉse rɨ uya ka'pon amʉ' ano'ma, ‘Pʉrata kʉ'nonkatʉu pata esa' ena', urɨ kʉrɨ rɨ Kʉrai pata esa',’ ta iya,” ta'pʉ to' uya. 	 I poczęli nań skarżyć, mówiąc: Tegośmy znaleźli, że odwraca lud i zakazuje dani dawać cesarzowi, powiadając: Że on jest Chrystusem królem.


Sises uye'sa' pʉra rɨ marɨ iyesi'pʉ eke iwa pata pona, e'tane Mata uya teporo'pʉ yau rɨ marɨ iyesi'pʉ. 	 (A Jezus jeszcze był nie przyszedł do miasteczka, ale był na temże miejscu, gdzie Marta była wyszła przeciwko niemu.)


mɨrɨ awonsi'kɨ awanakʉi', ‘Serɨ pe tuna pokon pe a'setun pe pata esi mɨrɨ, apʉne pʉra isuweyu pe ka' esi mɨrɨ awonsi'kɨ ewarupɨ pe,’ ta auya'nokon. Ka' winɨ rɨ ɨ'rɨ rɨ enpoikanin pe ɨwesi kon, e'tane si pata weyu i'tuto' ipɨ' enpoika auya'nokon pʉra iyesi. 	 A rano: Dziś będzie niepogoda; albowiem się niebo pochmurne czerwieni. Obłudnicy! postawę nieba rozsądzić umiecie, a znamion tych czasów nie możecie.


“Ɨ'rɨ ton si e'kupʉ'pʉ?” ta'pʉ nin si Sises uya mɨrɨ ipɨ'. “Mɨ ton sa'ne, Sises, Nasare' pon pɨ' iye'ku'sa' rʉ'pʉ. Pu'kena' pe sa'ne iyesi tukai', Papa ni'tunʉ, ka'pon amʉ' rɨ nɨrɨ ni'tunʉ, meruntɨ pe tʉusauro'sen, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ rɨ ku'nin meruntɨ pe. 	 I rzekł im: Cóż? A oni mu rzekli: O Jezusie Nazareńskim, który był mąż prorok, mocny w uczynku i w mowie przed Bogiem i wszystkim ludem;


Tʉusewankamai' pʉra e'nɨ ku'nin ka'pon esi yau mɨrɨ yau, tɨwɨ tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' nesii ipiyau. Mɨrɨ pe pʉra iyesi yau, tɨwɨ ɨpona'nokon nenna'poi. 	 A jeźliby tam był który syn pokoju, odpocznie nad nim pokój wasz; a jeźliż nie, wróci się do was.


Sepiti munkɨ amʉ', Isens, mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan, usewansiuka'pʉ nɨrɨ, Saiman tonpa pe te'san. Sises uya ta'pʉ Saiman pɨ', “Kenari'nʉmʉi, serɨ si'kɨrɨpai ka'pon amʉ' nin si a'sinin pe ɨwesi mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Także i Jakóba i Jana, syny Zebedeuszowe, którzy byli towarzysze Szymonowi. I rzekł Jezus do Szymona: Nie bój się; od tego czasu ludzi łowić będziesz.


I'tu uya wakʉ uko'mamʉ pʉra iyesi uyau, mɨrɨ na'ne' u'naino ipan makoi yau. Apʉne pʉra wakʉ pe na'ne' ɨnku'pai esi, e'tane arɨ uya pʉra iyesi. 	 Gdyż wiem, że nie mieszka we mnie (to jest w ciele mojem) dobre; albowiem chęć jest we mnie, ale wykonać to, co jest dobrego, nie znajduję.


E'tane tʉron kon Esuwerʉ amʉ' ɨkɨnta'pʉ. Mɨrɨ a'tai, ɨri iteseru ton ka'pon amʉ' kan to' utɨ'pʉ kʉrʉpo'po pɨ' e'nɨ pata'se' apai. Mɨrɨ tʉpo, ka'pon amʉ' amʉranʉkʉ'pʉ to' uya, mɨrɨpan kon uya usewankaman nɨto' sara'tɨ'pʉ. Mɨrɨpan kon utɨ'pʉ Ise'sʉn iwʉ' ta' Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas warinpai', to' ne'to' pe tʉuya'nokon tu'kan kon ka'pon amʉ' koro'ta'. 	 Ale Żydowie, którzy nie uwierzyli, zdjęci zazdrością, przywziąwszy do siebie niektórych lekkomyślnych i złych mężów, a zebrawszy kupę uczynili rozruch w mieście, a naszedłszy na dom Jazona, szukali ich, aby ich wywiedli przed lud.


Mɨrɨ yau, anpisin ton ka'pon amʉ' e'sara'tɨ'pʉ to' tonpa pe Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas ewa'noma pɨ', mɨrɨpan itepuru ton uya soisa amʉ' apiyontɨ'pʉ to' pon kara'pɨ'to' pe to' uya, mɨrɨ awonsi'kɨ to' ari'po'pɨ'to' pe to' uya. 	 I powstało pospólstwo przeciwko nim, a hetmani rozdarłszy szaty ich, kazali je siec rózgami.


Eparankanin uya tʉnku'ton ekamasa' esi'pʉ to' pɨ', “Kʉrɨ sa'su'kayai'ne' si kʉrɨ rɨ, ma'sitʉi', matʉi' terasu ke,” tasa' esi'pʉ. 	 A ten, który go wydawał, dał im był znak, mówiąc: Któregokolwiek pocałuję, tenci jest, imajcież go, a wiedźcie ostrożnie.


Tanporon kon upiyawon kon “miyarɨ,” nɨkayan ɨpɨ'. “Miyarɨ,” ka'kɨ kamo apurɨto' yau ina i'nʉnkanin nan pɨ'. Wakʉ nonkasa' nesii ɨpiyau'nokon. 	 Pozdrawiają cię, którzy są ze mną wszyscy. Pozdrów tych, którzy nas miłują w wierze. Łaska Boża niech będzie ze wszystkimi wami. Amen.


imunkɨ amʉ' enupa pɨ' ɨwe'to' oton epika'tɨn nɨto' pɨ', to' pɨ' Papa usentu'ma winɨ, 	 A iżbyś dał znajomość zbawienia ludowi jego przez odpuszczenie grzechów ich.


Kaware amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ to' pon kon ene'pʉ uya, to' pʉropo nɨpon esi'pʉ isuweyu pe apo' kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉtarire, mɨrɨ awonsi'kɨ kara'kwa' pe, sorʉ'pa tato' kasa. Kaware amʉ' i'pai esi'pʉ rayan amʉ' i'pai kasa, to' mʉta yai apo', ikɨrɨsin mɨrɨ awonsi'kɨ sorʉ'pa epa'ka'pʉ. 	 Widziałem także konie w widzeniu, a ci, którzy siedzieli na nich, mieli pancerze ogniste hijacyntowe i siarczane; a głowy onych koni były jako głowy lwie, a z gęby ich wychodził ogieó i dym i siarka.


Mɨrɨ wapiya Era' mɨrɨ awonsi'kɨ Paire' pokon esi'pʉ ɨ'seyaton pe, mɨrɨpan kon ena'pʉ ɨsitonpa pe mɨrɨ wʉi a'tai rɨ. 	 I stali się sobie przyjaciołmi Piłat z Herodem onegoż to dnia; bo sobie byli przedtem nieprzyjaciołmi.


Umɨ esa' ekama'potɨ', ka'pon amʉ' enno'to' pe iya kiyari akʉ'pʉsa' anʉmʉ amʉranʉ'nin nan pe,” ta'pʉ iya. 	 Proście tedy Pana żniwa, aby wypchnął robotniki na żniwo swoje.


Tɨ' akasa' uruwai' pe ya' to' ewomʉ koro'tau, moine, aimu'nan ipon ereutasa' enwo'ne' winɨ ene'pʉ to' uya, mɨrɨpan pɨ' to' etʉipɨtʉ'pʉ. 	 I wszedłszy w grób, ujrzały młodzieńca, siedzącego na prawicy, odzianego szatą białą; i ulękły się,


Mɨrɨpan soisa amʉ' epuru uya asa'rɨ tʉpoitorʉ ton auro'ka'pʉ, “200 kaisa rɨ soisa amʉ' epotɨ' Paarʉ a'kɨrɨ to' utɨto' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ 70 kaisa rɨ kaware pon kon mɨrɨ awonsi'kɨ 200 kaisa rɨ pɨrɨu tawon kon Sisariya pona to' utɨto' pe 9 a'kʉra' ewarupɨ nau. 	 A zawoławszy dwóch niektórych z setników, rzekł: Nagotujcie dwieście żołnierzy, aby szli aż do Cezaryi; do tego siedmdziesiąt jezdnych i dwieście drabantów na trzecią godzinę w nocy;


Mɨrɨpan kon uya, “Itepuru Sises apurɨkɨ ɨyepika'tɨ pa, ɨmɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨiwʉ' tau te'san,” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 A oni rzekli: Wierz w Pana Jezusa Chrystusa, a będziesz zbawiony, ty i dom twój.


Itonpa pe rɨ, 1 3 e'to' airɨ ka'pon amʉ' wɨnɨ'pʉ mɨrɨ osorʉwawon paran; apo', ikɨrɨsin mɨrɨ awonsi'kɨ sorʉ'pa kaware amʉ' mʉta yai tepa'kasen uya. 	 A od tego trojga pobita jest trzecia część ludzi od ognia i od dymu, i od siarki, które wychodziły z gąb ich.


Usi'nʉnkan nɨto' nesii i'nairon pe kuru. Ɨri eseru ewaruma'tɨtɨ'; wakʉ pɨ' ata'sitɨ'. 	 Miłość niech będzie nieobłudna; miejcie w obrzydliwości złe; imając się dobrego.


Papa, urɨ'nokon Esuwerʉ amʉ' napurɨnʉ uya utamokori kon anʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan kon epankasa' tʉuya, ka'kʉran pe to' esi koro'tau Isi' po. Inke rɨ tʉuko'mamʉ tʉpo, Papa uya tʉmeruntɨrʉ ke to' enpa'ka'pʉ mɨrɨ pata apai. 	 Bóg ludu tego Izraelskiego wybrał ojców naszych i wywyższył lud, gdy byli przychodniami w ziemi egipskiej, i w ramieniu wyciągnionem wywiódł je z niej.


E'tane kʉrɨ rɨ i'tunin pen tepuru e'to' i'se, mɨrɨpan uya ɨri kupʉ, mara rʉ'kwɨ itepuru uya ikota'mato' oton. Kʉrɨ rɨ eke pe Papa uya irepasa' na'ne' winɨ eke pe iwarinpa iya. Kʉrɨ rɨ nɨrɨ Papa uya irepasa' na'ne' itemiya'porʉ ke, eke pe kuru tʉrawaso ku'to' iya ike ke winɨ, ekama'poto' oton eke pe kuru itʉrawasooi rʉ'pʉ pɨ',” ta'pʉ Sises uya. 	 Ale który nie znał, a czynił rzeczy godne karania, mniej plag odniesie; a od każdego, komu wiele dano, wiele się od niego upominać będą: a komu wiele powierzono, więcej będą chcieć od niego.


“Tu'kan kon nɨ kɨ'ma e'tane, tu'ke pʉra to' anʉmʉ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Albowiem wiele jest wezwanych, ale mało wybranych.


eke pe kuru ipan pe upokoitato' man mɨrɨ awonsi'kɨ iyereuta pʉra uyewan yau upokoitato' esi. 	 Że mam wielki smutek i nieustawający ból w sercu mojem.


Mɨrɨ tʉpo, Papa uya uyauro'ka eta'pʉ uya, ‘Pi'ta, ɨyo' oton tʉwɨse enta'na',’ tawon. 	 I usłyszałem głos mówiący do mnie: Wstań, Piotrze; rzeż, a jedz.


E'tane kɨsewankamatʉu to' uya aya'sisa' kon a'tai, ɨ'rɨ ta uya, nai kasa ta uya tukai'. Mɨrɨ a'tai, amaimu'tɨ uya 'nokon mɨrɨ. 	 Ale gdy was podadzą, nie troszczcie się, jako i co byście mówili; albowiem wam dano będzie onejże godziny, co byście mówili;


Inke rɨ isenpoikapɨtʉ'pʉ ta'kɨrɨ Kiyarari ponsi'kɨ Surusiran pona itɨsa' kon enu ya', ka'pon amʉ' si ennin nʉ'san esi mɨrɨ tʉron kon ka'pon amʉ' pana ya' ekama pɨ'. 	 Który widziany jest przez wiele dni od tych, którzy z nim pospołu przyszli z Galilei do Jeruzalemu, którzy są świadkami jego przed ludem.


Apurɨto' winɨ Epʉra'an, Papa uya ti'tupɨtʉ a'tai, uya Aisi' tʉrʉ'pʉ tʉuse'mato' ike pe. Kʉrɨ rɨ si usauro'nɨsa' rʉ'pʉ eponin nʉ'pʉ esi'pʉ tikin nan nɨken tʉmu ke use'man pɨ', 	 Wiarą ofiarował Abraham Izaaka, będąc kuszony, a ofiarował jednorodzonego ten, który był wziął obietnicę.


Se rɨken i'tu uya tanporo pata yau'ne Wakʉ A'kwarʉ uya upana'tɨ. Mɨrɨ yau, pariki'si ta' uya'sito', mɨrɨ awonsi'kɨ sa'man nɨ e'ku'to' esi upɨ'. 	 Tylko że Duch Święty po miastach świadczy, powiadając, że mię więzienie i uciski czekają.


Parau ku'pɨri ratoi pona to' ɨ'kwɨrɨ'sa' a'tai, pʉreti arɨ to' uya pʉra ipoitorʉ ton upu'tɨkaa'pʉ esi'pʉ. 	 A gdy się przeprawili uczniowie jego na drugą stronę morza, zapamiętali wziąć chleba.


Asa'rɨ rɨ to' eka'tumʉ esi'pʉ, e'tane isakon uya Pi'ta entaka'pʉ, mɨrɨpan uya tɨ' akasa' uruwai' pe eporo'pʉ iwapiya. 	 I bieżeli obaj społem; ale on drugi uczeń wyścignął Piotra i pierwej przyszedł do grobu.


Tɨwɨ kamoro itepuru ton nesii, itenu pʉra to' esi mɨrɨ. Tenku'nan uya tenku'nan arɨ a'tai, asa'rɨ rɨ to' uta'mo'ka mɨrɨ akasa' ya',” ta'pʉ Sises uya. 	 Zaniechajcie ich; ślepi są wodzowie ślepych, a ślepy jeźliby ślepego prowadził, obadwa w dół wpadną.


Kamoro ennin nʉ'san uya ekama'pʉ ka'pon amʉ' pɨ', “Makoi a'kwarʉ yen pe te'sen epi'tɨ'pʉ Sises uya,” tukai'. 	 Opowiedzieli im tedy ci, którzy widzieli, jako uzdrowiono tego, który był opętany.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ esi'pʉ mɨrɨ enta' ɨnekama'popɨ'pai pʉra. 	 I nie śmieli go więcej o nic pytać.


Pen kuru rɨ! Tɨwɨ Papa nesii i'nai rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon e'tane kasi ye' pe. Iye'menukasa' na'ne': “Ipokena' pe ɨusi'tu pa amaimu yau ɨyeseru aimenkato' yau itentai ɨyena pa,” tawon. 	 Nie daj tego Boże! I owszem niech Bóg będzie prawdziwy, a wszelki człowiek kłamcą, jako napisano: A abyś był usprawiedliwiony w mowach twoich, a żebyś zwyciężył, gdybyś sądził.


Itepuru ena' unmenukanʉ i'tu uya pʉra iyesi, mɨrɨ pe iyesi pɨ' pʉse rɨ senno'ai' tawon, apʉne pʉra ɨri ku'sa' iya pʉra iyesi pɨ'. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨpiya'nokon ine'sa' uya, ɨmɨrɨ kuru kin Akʉri'pa piya'. Ekama'popɨtʉ uya'nokon tʉpo, itepuru Sisa ena' unmenukanʉ oton nin si i'tu uya mɨrɨ. 	 O którym, co bym panu pewnego pisać miał, nie mam. Przetoż kazałem go przed was przywieść, a najwięcej przed cię, królu Agrypo! abym, po rozsądzeniu sprawy jego, miał co pisać.


E'tane, “Kʉ'kupʉi,” ta'pʉ iya upɨ', “Awaraino rɨ marɨ urɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨtonpa ton pu'kena' amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ kamoro serɨ kareta yau iye'menukasa' awɨron kon tonpa. Papa apurɨpɨ'kɨ!” ta'pʉ iya. 	 Ale mi on rzekł: Patrz, abyś tego nie czynił; bom jest spółsługa twój i braci twoich proroków, i tych, co chowają słowa księgi tej; Bogu się kłaniaj.


te'mai' ennasa' rʉ'pʉ ton ɨmɨrɨ'nokon; mɨrɨ pe iyesi pɨ', Papa inamatɨ' ɨpun kon ke. 	 Pozdrawiają was bracia wszyscy. Pozdrówcie jedni drugich w świętem pocałowaniu.


mɨrɨ yau iye'soto'pɨ'sa' kon ka'pon amʉ' uya, “Ɨ'rɨ kupʉ auya'nokon, kʉrɨ rɨ isa'ka'si mʉre meukayatʉi'ne'?” ta'pʉ to' pɨ'. 	 Tedy niektórzy z onych, co tam stali, mówili: Cóż czynicie, że odwiązujecie oślę?


Mɨrɨpan kon uya ka'pon amʉ', Esuwerʉ amʉ' epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan nɨ tʉrʉnka'pʉ. To' uya Si'tipʉn a'si'pʉ, mɨrɨpan nepʉ'pʉ to' uya Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton piya'. 	 A tak wzruszyli lud i starszych, i nauczonych w Piśmie; a powstawszy, porwali go i przywiedli do rady.


“E'tane iweyu rʉ'pʉ a'tai pen. Mɨrɨ ku'sa' pe iyesi yau, ka'pon amʉ' uya nin urɨ'nokon ewa'noma mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 Lecz mówili: Nie w święto, aby nie był rozruch między ludem.


Mɨrɨ wenai, ɨyeta'pʉ kon tʉuya'nokon si'kɨrɨ ɨpona'nokon tʉwɨpʉremato' kon mɨrɨ awonsi'kɨ Papa ekama'poto' tʉuya'nokon ayarʉ'tɨto' kon pe iya iteseru i'tuto' auya'nokon ike ke tanporo iya'kwarʉ ipu'ketʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ito'ka'nʉ'to' poro ereutanʉ'sa' ina uya pʉra rɨ iyesi. 	 Dlatego i my od onego dnia, któregośmy to usłyszeli, nie przestajemy się za was modlić i prosić, abyście byli napełnieni znajomością woli jego we wszelkiej mądrości i w wyrozumieniu duchownem.


Mɨrɨ tʉpo 7 kaisarɨ inserʉ amʉ' e'mʉ'sa'kasa' ene'pʉ uya Papa rau, mɨrɨpan kon repa'pʉ 7 kaisarɨ tʉronpi' ke. 	 I widziałem siedm onych Aniołów, którzy stoją przed obliczem Bożem, a dano im siedm trąb.


“40 kaisa rɨ wʉipiya tʉpo, inserʉ usenpoika'pʉ Mosi' piya' yu' epo'tɨ yau, rɨmono' tau, a'ko pe Sainai Wʉpʉ piyau. 	 A gdy się wypełniło czterdzieści lat, ukazał mu się na puszczy góry Synaj Anioł Pański w płomieniu ognistym w krzaku.


Entakanoma pe Sises uya ekama'pʉ, “I'napairon ekama uya ɨpɨ', ɨnʉ' uya rɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe ene pʉra rɨ iyesi iyakon ite'kwa pe iyentuka'sa' pʉra te'tane,” ta'pʉ iya. 	 Odpowiedział Jezus i rzekł mu: Zaprawdę, zaprawdę powiadam ci: Jeźli się kto nie narodzi znowu, nie może widzieć królestwa Bożego.


Ita'kwarʉ pʉ' nan uya tʉraan'puui kon arɨ'pʉ, e'tane iparu u'ma'sa' a'taino arɨ'pʉ to' uya pen nɨ. 	 One głupie wziąwszy lampy swoje, nie wzięły oleju z sobą.


Sises apurɨnin nan tonpa, Piri' itese' utɨ'pʉ Sameriya pata ya', mɨrɨpan uya mɨrɨ yau Kʉrai ekama'pʉ ka'pon amʉ' pɨ'. 	 Lecz Filip zaszedłszy do miasta Samaryjskiego, opowiadał im Chrystusa.


Mɨrɨ yau, ka'pon esi'pʉ ise'mesa' iyentu'pʉ si'kɨron nɨ to' napɨtʉnʉ “Akorʉwan Mʉra'ta” tukai' to' nesakʉnʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉrorooi mʉra'ta na'. Mɨrɨ yau, to' uya inonkapɨtʉ'pʉ tʉpʉrataai oton ekama'poto' pe iya ka'pon amʉ' tewonsan pɨ'. 	 A mąż niektóry będąc chromy, zaraz z żywota matki swojej był noszony, którego na każdy dzień sadzano u drzwi kościelnych, które zwano piękne, aby prosił jałmużny od tych, którzy wchodzili do kościoła.


mɨrɨpan uya Sises ekepu nonka'pʉ tiwano' pe emenna' pe tɨ' akasa' uruwai' pe ya'. Eke rɨ tɨ' tʉtɨrinkai' imʉra'taai a'koro'pʉ iya, mɨrɨpan nin si utɨ'pʉ mɨrɨ, mɨrɨ yapai. 	 I położył je w nowym grobie swoim, który był w opoce wykował; a przywaliwszy do drzwi grobowych kamień wielki, odszedł.


Mɨrɨpan pɨ' Sises uya ta'pʉ, “Ɨsenupatɨ' ɨri, eseru aimenkanin pɨ'. 	 Rzekł tedy Pan: Słuchajcież, co mówi niesprawiedliwy sędzia.


Mɨrɨ a'tai, tanporon kon utunta'pʉ. 	 I poszedł każdy do domu swego.


Sises Kʉrai kʉrɨ rɨ, kʉrɨ rɨ rɨ ko'mamiyau iye'sa' rʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ pe, mɨrɨ awonsi'kɨ inkero' rɨ. 	 Jezus Chrystus wczoraj i dziś, tenże i na wieki.


“I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; Mosi' uya ɨrepa'pʉ kon na'ne' ike esi'pʉ Epʉn poino pen nɨ; ukʉipʉnʉ nin kʉrɨ rɨ i'napairon Epʉn poino pʉreti ke ɨrepanin kon. 	 Rzekł im tedy Jezus: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Nie Mojżesz wam dał chleb z nieba, ale Ojciec mój daje wam chleb on prawdziwy z nieba.


Ti'tui' kuru e'tɨ' ɨ'rɨ rɨ kupʉ auya'nokon a'tai so'si tawon kon pen pɨ'; wakʉ pe ɨweyu kon tapurɨi' e'tɨ'. 	 Mądrze chodźcie przed obcymi, czas odkupując.


Sises uya tanporo serɨ ton ekama'pʉ ka'pon amʉ' anpisin ton pɨ' panton yai; ɨ'rɨ ke rɨ panton yai pʉra to' auro'ka iya pʉra iye'pɨtʉ'pʉ. 	 To wszystko mówił Jezus w podobieństwach do ludu, a bez podobieństwa nie mówił do nich;


Apʉne pʉra ɨnʉ' rɨ ukʉipʉnʉ, Epʉn pon e'to' i'se ku'nin esi mɨrɨ, uyakon pe, uparusi pe, mɨrɨ awonsi'kɨ usan pe,” ta'pʉ Sises uya. 	 Albowiem ktobykolwiek czynił wolę Ojca mojego, który jest w niebiesiech, ten jest bratem moim, i siostrą i matką.


Esuwerʉ amʉ' e'kamasa' Paarʉ wɨnɨ pɨ' ke upana'tɨsa' ka'pon uya a'tai, ennoko pɨ' e'kama'pʉ ɨpiya'. Esuwerʉ amʉ' kanan auro'kasa' uya man to' utɨto' pe Sisariya pona inkuu'pʉ ekamato' pe to' uya ɨpɨ'. Serɨ serɨ kareta, urɨ itepuru,” ta'pʉ iya. 	 A gdy mi powiedziano o zasadzce, którą mieli uczynić Żydzi na tego męża, zarazem go posłał do ciebie, opowiedziawszy też tym, co nań skarżyli, aby przed tobą mówili to, co by przeciwko niemu mieli. Miej się dobrze.


Mɨrɨ a'tai si Papa eseru pe iyesi pɨ' uye'to' pe ɨpiya'nokon pori' pe ɨpokon pe e'se'na. 	 Abym z radością przyszedł do was za wolą Bożą i z wami się wespół ucieszył.


e'tane tʉron nɨ main e'tʉrawasoma ene uya upun pʉ'kʉ ton yau, usenuminkato' iwano' main pokon pe usewa'noma kupʉ iya, mɨrɨpan uya ukoneka main iwano' makoi na'si'pʉ pe, te'tʉrawasomasen upun pʉ'kʉ ton yau. 	 Lecz widzę inszy zakon w członkach moich, odporny zakonowi umysłu mego i który mię zniewala pod zakon grzechu, który jest w członkach moich.


To' pʉta korʉka nonka tʉuya tʉpo, iyepontɨkaa'pʉ kanan, mɨrɨpan enna'po'pʉ tʉpata'pʉ ya'. Mɨrɨpan uya, “Mʉto'ka'nʉ'atʉu pe' ɨpɨ'nokon siku'ai'ne'?” ta'pʉ to' pɨ'. 	 Gdy tedy umył nogi ich i wziął szaty swoje, usiadłszy zasię za stół, rzekł im: Wiecież, com wam uczynił?


E'tane, makoi amʉ' enpa'ka uya pe iyesi yau Papa meruntɨrʉ ke, mɨrɨ nin si Papa e'to' esa' wannɨ pe uye'sa' ɨpiya'nokon,” ta'pʉ iya. 	 Ale jeźliż ja palcem Bożym wyganiam dyjabły, zaisteć przyszło do was królestwo Boże.


Ɨumono'tato' oton, mɨrɨpan entuto' oton warawo' pe, mɨrɨpan mese'tɨi' Sises tukai'. 	 A oto poczniesz w żywocie i porodzisz syna, i nazwiesz imię jego Jezus.


Paire' uya ta'pʉ to' pɨ', “Atɨ' si iteseru aimenka kon pa main, Mosi' winon awɨrɨ,” ta'pʉ iya. Esuwerʉ amʉ' epuru ton uya ta'pʉ ipɨ', “Main, Mosi' winon pe pʉra rɨ iyesi ɨnʉ' rɨ tʉto' pe ina uya iyeri'to' ya',” ta'pʉ to' uya. 	 I rzekł Piłat: Weźmijcież go wy, a według zakonu waszego osądźcie go. Rzekli mu Żydowie: Nam się nie godzi zabijać nikogo;


Apʉne pʉra Papa uya i'naino ipanta ton enkurunpasa' pʉra iyesi yau, ɨmɨrɨ rɨ nɨrɨ enkurunpa iya pʉra iyesi mɨrɨ. 	 Albowiem jeźli Bóg przyrodzonym gałęziom nie przepuścił, wiedz, że i tobie nie przepuści.


Kʉrai iwano' pe ɨwesi kon yau, Epʉra'an payan ton pe ɨwesi kon mɨrɨ, mɨrɨ yau usauro'nɨsa' rʉ'pʉ epoton kon pe. 	 A jeźliście wy Chrystusowi, tedyście nasieniem Abrahamowem, a według obietnicy dziedzicami.


“Ɨri sɨ, apurɨnin nan pen nɨ serɨ a'taino kon! Ɨ'rɨ pʉ'kʉ pona rɨ ɨpiyau'nokon esi? Ɨ'rɨ pʉ'kʉ pona aya'kɨrɨ'nokon esi? Ine'tɨ' upiya',” ta'pʉ iya. 	 Lecz on odpowiadając mu, rzekł: O rodzaju niewierny! dokądże z wami będę? i dokądże was cierpieć będę? przywiedźcie go do mnie.


Pʉsamoro ka'pon amʉ' ewan enasa' sa'man pe; to' uya eta pʉra rɨ iyesi tʉpana kon ke, tenu kon a'kopɨ'sa' to' uya, tenu kon ke to' uya ene nesii'no, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpana kon ke to' netai'no, tewan kon ke to' nʉto'ka'nʉkʉi'no, to' nera'tɨi'no, mɨrɨpan kon sepi'tɨi'no,’ tawon. 	 Albowiem zatyło serce ludu tego, a uszyma ciężko słyszeli, i oczy swe zamrużyli, żeby kiedy oczyma nie widzieli i uszyma nie słyszeli, a sercem nie zrozumieli, i nie nawrócili się, a uzdrowiłbym je.


Ikʉipʉnʉ ekama'po uya mɨrɨ, mɨrɨpan uya Ɨpika'tɨnin kon tʉron nɨ enno'to' pe, ɨpiyau'nokon te'ton tɨwɨrɨ rɨ. 	 A ja prosić będę Ojca, a innego pocieszyciela da wam, aby z wami mieszkał na wieki,


Ka' uta'kokasa' ene'pʉ iya. Kareku waraino u'tɨ non pona a'kwa' kasa ewa'tɨsa' asakɨrɨ'nan si'na' ke itekun enne'pɨ'ne ene'pʉ iya. 	 I ujrzał niebo otworzone i zstępujące na się naczynie niejakie, jakoby prześcieradło wielkie, za cztery rogi uwiązane i spuszczone na ziemię;


e'tane ekama uya ɨpɨ'nokon; ɨnʉ' rɨ tʉno'pʉ nonkayai'ne', iyekumasa' pen nɨ e'tane uya tekumasen pe iyesi emapu'tɨ mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ inonkasa' rʉ'pʉ mari'mayai'ne', ekuma pe iyesi mɨrɨ. 	 Ale Ja wam powiadam: Ktobykolwiek opuścił żonę swoję oprócz przyczyny cudzołóstwa, przywodzi ją w cudzołóstwo, a kto by opuszczoną pojął, cudzołoży.


Mɨrɨ pɨ' Esuwerʉ amʉ' uya, “Serɨ si ina uya i'tu ɨri a'kwarʉ yen pe ɨwesi tukai'! Epʉra'an erikʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' rɨ nɨrɨ erikʉ'pʉ, mɨrɨ e'tane si ɨnʉ' rɨ esi yau umaimu awɨrɨ iyeri'to' oton pen nɨ ta auya. 	 Tedy mu rzekli Żydowie: Terażeśmy poznali, że dyjabelstwo masz, Abraham umarł i prorocy, a ty powiadasz: Jeźli kto słowa moje zachowywać będzie, śmierci nie skosztuje na wieki;


Sises enna'po'pʉ iye'kwɨrɨtʉ'pʉ parau ku'pɨri ratoi pona. Mɨrɨ yau parau ku'pɨri ka'ta po, anpisin pe rɨ to' amʉra'pʉ iwoi. 	 A gdy się zasię Jezus przeprawił w łodzi na drugą stronę, zebrał się do niego wielki lud; a on był nad morzem.


“Utonpa ton, ɨsɨ yau kuru e'nɨ tukai' senyai'. A'setun uya kanau, apuru, urɨ'nokon nɨ nɨrɨ ma'tanʉkʉ poken iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Mówiąc do nich: Mężowie! widzę ja, iż z ukrzywdzeniem i z wielką szkodą nie tylko towarów i okrętów, ale też i dusz naszych będzie to żeglowanie.


Esuwerʉ amʉ' pen uya Papa apurɨpɨ'to' pe ɨsentu'ke' pe iyesi pɨ', iye'menukasa' na'ne' kasa: “Serɨ wenai ayapurɨpɨtʉ uya mɨrɨ Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau; eren erenka uya mɨrɨ ɨyese' pɨ',” tasa' iya. 	 A poganie żeby za miłosierdzie chwalili Boga, jako napisano: Dlatego będę cię wysławiał między pogany i imieniowi twemu śpiewać będę.


Mɨrɨpan a'tai, Se'tan ewomʉ'pʉ Isutas, Eskariya' tato' ipɨ' ya', 12 kaisaron kon ipoitorʉ ton tonpa pe te'sen. 	 I wstąpił szatan w Judasza, którego zwano Iszkaryjotem, który był z liczby dwunastu.


Serɨ ton e'kupʉ'pʉ tʉpo, Paarʉ e'kama'pʉ utɨn pɨ' Surusiran pona, Ma'sitoniya mɨrɨ awonsi'kɨ A'kaya poro, “Surusiran pona tʉutɨ'pʉ tʉpo, utɨ kuru mɨrɨ Ron pata pona,” ta'pʉ iya. 	 A gdy się to dokonało, postanowił Paweł w duchu, aby przeszedłszy Macedoniję i Achaję, szedł do Jeruzalemu, mówiąc: Iż potem, gdy tam będę, muszę i Rzym widzieć.


(Kasi pe pʉra, Esuwerʉ amʉ' pen, main, Mosi' winon esanon pen, uya ikupʉ ti'naino kon nɨ main e'to' i'se, main pe rɨ tiwano' kon pe to' esi, main esanon pe pʉra rɨ esii'ma, 	 Bo ponieważ poganie nie mający zakonu, z przyrodzenia czynią, co jest w zakonie, ci, zakonu nie mając, sami sobie są zakonem;


“Mɨrɨ si apurɨsa' auya'nokon iu'matʉ ya' rɨ!” tukai' Sises uya to' eikʉ'pʉ. 	 Odpowiedział im Jezus: Teraz wierzycie.


Isaan poitorʉ ton enna'po koro'tau, Sises epiya'tɨ'pʉ anpisin auro'ka pɨ' Isaan pɨ', “Ɨ'rɨ ense'na ɨutɨ'pʉ kon rɨmono' ta'? Wana' rɨ ari'ma a'setun uya ense'na? 	 A gdy oni odeszli, począł Jezus mówić do ludu o Janie: Coście wyszli na puszczę widzieć? Izali trzcinę chwiejącą się od wiatru?


To' uya Surusiran eporo koro'tau, Pe'pake ya' si to' uye'kaa'pʉ Are' Wʉpʉ pon. Sises uya asa'ron kon tʉpoitorʉ ton ennoko'pʉ, 	 A gdy się przybliżyli do Jeruzalemu, i przyszli do Betfagie, do góry oliwnej, tedy Jezus posłał dwóch uczniów,


Ipoitorʉ ton tonpa ton uya ta'pʉ tʉtonpa kon pɨ', “Ɨ'rɨ ta iya e'kwa pe iyesi, ‘Serɨ pe iwa rɨ mɨrɨ enta' uyene auya'nokon pʉra iyena mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ tʉpo uyento' auya'nokon oton mɨrɨ,’ mɨrɨ awonsi'kɨ, ‘Apʉne pʉra ikʉipʉnʉ piya' utɨ pɨ',’ nɨkayai'ne'?” ta'pʉ to' uya. 	 Mówili tedy niektórzy z uczniów jego między sobą: Cóż to jest, co nam mówi: Maluczko, a nie ujrzycie mię, i zasię maluczko, a ujrzycie mię, a iż ja idę do Ojca?


a'ta kon temaikai' tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' wakʉ ekareei ya' wakʉ pe iye'kamasa' pe. 	 I obuwszy nogi w gotowość Ewangielii pokoju.


To' poitorʉ uri'san uya iyereutasa' ene'pʉ apo' weyu ya'. Enpɨtʉ'pʉ iya a'ko pe esii'ma, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Pʉse rɨ ka'pon ne'tai Sises a'kɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 A ujrzawszy go niektóra dziewka u ognia siedzącego, i pilnie mu się przypatrzywszy, rzekła: I ten z nim był.


Mɨ pe te'ku'sen pe pʉra enatɨ' Itepuru rau, ayanʉnto' kon pe iya. 	 Uniżajcie się przed obliczem Pańskiem, a wywyższy was.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, serɨ a'tai tu'ke pʉra to' tonpa'san esi wakʉ nonkasa' winɨ anʉnsa' kon. 	 Tak tedy i teraźniejszego czasu ostatki podług wybrania z łaski zostały.


E'tane to' etʉipɨ'sa' esi'pʉ, “Ɨnʉ' rɨ si pʉse rɨ ka'pon?” tukai' to' usekama'popɨtʉ'pʉ. “A'setun mɨrɨ awonsi'kɨ sipa'sipa rɨ e'to' imaimu awɨrɨ!” ta'pʉ to' uya. 	 I bali się bojaźnią wielką, i mówili jedni do drugich: Któż wżdy ten jest, że mu i wiatr i morze są posłuszne?


To'panʉ'nin pʉreti pe esi, Epʉn poi iu'tɨsa'. Ɨnʉ' uya rɨ serɨ pʉreti ɨ'sa' yau, iko'manto' oton nɨ tɨwɨrɨ rɨ. Pʉreti serɨ upun, untʉton pata uya uko'man nɨto' epoto' pe,” ta'pʉ iya. 	 Jamci jest chleb on żywy, którym z nieba zstąpił: jeźliby kto jadł z tego chleba, żyć będzie na wieki; a chleb, który ja dam, jest ciało moje, które ja dam za żywot świata.


Ɨ'rɨ ken tukai' mɨsenuminkayatʉu?” ta'pʉ iya to' pɨ'. “Ima'tato' pe rɨ iyesi!” ta'pʉ to' uya. 	 Cóż się wam zda? A oni odpowiadając, rzekli: Winien jest śmierci.


Wʉi kaisarɨ rɨ ɨpiyau'nokon esi'pʉ, enupan pɨ' Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉ'kʉ tau, uya'si auya'nokon pʉra rɨ. E'tane imenukasa' itekare uta'ku'tɨto' pe rɨ iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Na każdy dzień bywałem u was w kościele, ucząc, a nie pojmaliście mię: ale trzeba, aby się wypełniły Pisma.


Apono' rau parau wanamari kasa tʉusensen esi'pʉ awai'nan tɨ' kʉrestarʉ tato' kasa. Mɨrɨpan a'sanau apono' woi iyesi'pʉ asakɨrɨ'nan kon ene amʉ', tenukena' nan to' pʉropo winɨ'ne mɨrɨ awonsi'kɨ to' a'poi winɨ'ne. 	 A przed oną stolicą było morze szklane, podobne kryształowi, a w pośrodku stolicy i około stolicy czworo zwierząt pełnych oczu z przodku i z tyłu.


Ɨnʉ' uya rɨ, ‘Serɨ ne' ko,’ mɨrɨ pe pʉra, ‘Mɨrɨ ne' ko,’ ta pʉra rɨ iyesi, apʉne pʉra, Papa e'to' esa' wannɨ pe esi ɨyewan kon yau rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Ani rzeką: Oto tu, albo oto tam jest: albowiem oto królestwo Boże wewnątrz was jest.


e'tane to' ewonsa' a'tai Sises ekepu pʉra iyesi'pʉ mɨrɨ yau. 	 A wszedłszy w grób, nie znalazły ciała Pana Jezusowego.


A'sarutanʉ'sa' Pen Pʉreti Pɨ' Enta'nan Weyu e'sara'tɨ a'tai, Sises poitorʉ ton uyee'pʉ ipiya' ekama'pose'na, “Nai yau kuru ina uya To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pɨ' ɨyenta'nato' koneka ina uya i'se me'an?” ta'pʉ to' uya. 	 A pierwszego dnia przaśników przystąpili uczniowie do Jezusa, mówiąc mu: Gdzież chcesz, żeć nagotujemy, abyś jadł baranka?


Paarʉ usaurokʉ koro'tau, wakʉ pe ka'pon uko'manto' pɨ', ti'tui' ka'pon e'to' pɨ' tʉnkupʉnʉ pɨ' tʉuko'mamʉ yau, mɨrɨ awonsi'kɨ eseru aimenkato' weyu rɨ e'seporo pɨ', Piri'kʉs usenari'pa uya ta'pʉ, “Mɨrɨ kasa rɨken nɨ nesii, enta. Ɨkɨ'ma uya kanan mɨrɨ iweyu eposa' uya a'tai,” ta'pʉ iya. 	 A gdy on rzecz czynił o sprawiedliwości i o powściągliwości, i o przyszłym sądzie, uląkł się Feliks i odpowiedział: Już teraz odejdź, a gdy czas upatrzę, każę cię zawołać.


Moro takuru'kenan ka'pon esi'pʉ Ʉrasaras itese', Pe'tani eke iwa pata pon, Meri mɨrɨ awonsi'kɨ Mata pata'se'. 	 A był niektóry chory Łazarz z Betanii, z miasteczka Maryi i Marty, siostry jej.


Mɨrɨ rɨken pe pʉra, ene auya'nokon pʉra pe' iyesi Main yau Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan uya Papa iwʉ' tau Sapa' a'tai Main i'kwɨtʉ'pʉ te'tʉrawasoma kon winɨ, e'tane wakʉ pe rɨ to' esi? 	 Alboście nie czytali w zakonie, że w sabat i kapłani w kościele sabat gwałcą, a bez winy są?


E'tane iweyu e'sepoto' oton warawo' temari'masen emo'kato' oton to' piyapai; mɨrɨ wʉi a'tai nin si, to' useruma mɨrɨ tenta'nai' pʉra. 	 Ale przyjdą dni, gdy od nich odjęty będzie oblubieniec, a tedy będą pościć w one dni.


Tanporon kon nɨ pu'kena' amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main usenupan nɨto' ipɨ' uya Papa Maimu ekama'pʉ, Isaan Pa'tes uyepʉ pʉ'kʉ pona rɨ. 	 Bo wszyscy prorocy i zakon aż do Jana prorokowali.


“Mi'tuyatʉi'ne' kasa rɨ To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ esi awanapai rɨ ema'sa' yau. Ka'pon, Papa winon tʉto' oton ipokapɨ'to' pe kurusu' pona,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Wiecie, iż po dwóch dniach będzie wielkanoc, a Syn człowieczy będzie wydany, aby był ukrzyżowany.


Kʉrai uya sa'ne pa'taisiman nɨse'na uyenno'sa' pʉra iyesi, e'tane wakʉ itekare ekamai'—ka'pon pu'ketʉ maimu yai pʉra, Kʉrai kurusukuui e'meruntɨrʉʉi'ka namai'. 	 A to opowiadając nie chwalę, że się nie ku lepszemu, ale ku gorszemu schodzicie.


I'tu'nokon serɨ tawon nʉ'pʉ, “Urɨ rɨ e'manin; urɨ uya ina'po,” mɨrɨ awonsi'kɨ kanan, “Itepuru uya tʉmunkɨ amʉ' eseru aimenka.” 	 Albowiem znamy tego, który powiedział: Mnie pomsta, Ja oddam, mówi Pan; i zasię: Pan sądzić będzie lud swój.


Orʉ iwano' ton pe pʉra to' esi, orʉ iwano' pe pʉra e'ai'ne' kasa. 	 Nie sąć z świata, jako i ja nie jestem z świata.


Entɨ'! Kapuru' yau iyepʉ! Tanporon kon uya rɨ ento' oton, apurupɨ'nin nʉ'san pokon pe rɨ. Tanporon kon non po te'san ka'pon amʉ' ukaranto' oton tʉuta'kwarʉkai' iwenai. Mɨrɨ kasa iye'to' oton! Amen. 	 Oto idzie z obłokami i ujrzy go wszelkie oko, i ci, którzy go przebili; i narzekać będą przed nim wszystkie pokolenia ziemi. Tak, Amen.


Ɨmɨrɨ'nokon, Ka'paneyan pon kon, autanʉnto' oton kon pe' ka'takʉi'? Kane, auta'mo'kato' oton kon mɨrɨ ta'mu kenan pen nɨ ya',” ta'pʉ iya. 	 A ty, Kapernaum! któreś aż do nieba wywyższone, aż do piekła strącone będziesz.


Ɨ'rɨ wenai kuru rɨ uyepuru san uya uka'kʉranpasa' ko? 	 A skądże mi to, iż przyszła matka Pana mego do mnie?


E'tane tu'kan kon wapiyaro' kon nʉ'san e'to' oton ite'ma'pʉ pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tu'kan kon iu'matʉ pe iye'sa' kon e'to' oton wapiyaro' pe,” ta'pʉ Sises uya. 	 A wiele pierwszych będą ostatnimi, a ostatnich pierwszymi.


Ika'sa' kon enurikʉ tenu ke esii'ma Papa munkɨ amʉ' usenpoika enupɨkɨrɨ. 	 Bo troskliwe wyglądanie stworzenia oczekuje objawienia synów Bożych.


Mosi' nʉmenuka'pʉ i'tu auya: ‘Ɨnʉ' rɨ kʉ'wɨnɨi, iyemari'masa' uri'san kʉsekumankai, ama' pe kesii, kasi pe ka'pon pɨ' kasaurokʉi, enku'tɨnin pe kesii, ɨkʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ asan inamakɨ,’ tawon,” ta'pʉ iya. 	 Przykazania umiesz: nie będziesz cudzołożył, nie będziesz zabijał, nie będziesz kradł, nie będziesz mówił świadectwa fałszywego, nie będziesz oszukiwał nikogo, czcij ojca twego i matkę twoję.


Era' uya soisa amʉ' apiyo'ma'pʉ Pi'ta warinpato' pe to' uya, e'tane to' uya eporo pʉra iyesi'pʉ. Mɨrɨ pɨ' to' ekama'popɨtʉ'pʉ iya, ɨ'rɨ kasa Pi'ta epa'ka'pʉ tukai', e'tane to' nekama ton pʉra rɨ iyesi'pʉ, mɨrɨpan uya tʉron kon soisa amʉ' apiyo'ma'pʉ Pi'ta erasuntɨnin nan pe iku'sa' kon nʉ'san wɨto' pe to' uya. Mɨrɨ tʉpo, Era' utɨ'pʉ Sisariya pona Isutiya ponsi'kɨ, mɨrɨpan uko'mamʉ'pʉ inke rʉ'kwɨ rɨ. 	 Lecz Herod, gdy się o nim wywiadywał, a nie znalazł go, uczyniwszy sąd o stróżach, kazał je na stracenie wywieść; a wyjechawszy z Judzkiej ziemi do Cezaryi, mieszkał tam.


Mɨrɨ a'tai, main eta'pʉ uya Epʉn winɨpai, “Imenuka',” ta'pʉ iya, “Pori' pe kuru kamoro esi mɨrɨ serɨ tʉpo teri'ton kon Itepuru tʉrawasooi pe esii'ma.” “Ewai',” ta'pʉ Ita'kwarʉ uya, “Tʉumoronka'to' kon eposa' to' uya tʉtʉrawasooi kon apai, mɨrɨpan kon nʉkupʉ'pʉ utɨ to' pɨkɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 I usłyszałem głos z nieba, mówiący do mnie: Napisz: Błogosławieni są odtąd umarli, którzy w Panu umierają. Zaprawdę mówi Duch im, aby odpoczywali od prac swoich, a uczynki ich idą za nimi.


Sepa' nan kupʉ auya'nokon poken pʉra iye'tane, ɨ'rɨ pɨ' ken si tʉron nɨ ton pɨ' ɨusewankama kon? 	 Ponieważ tedy i najmniejszej rzeczy nie przemożecie, czemuż się o inne troszczycie?


Isuta esi'pʉ Isowanan mu pe. Isowanan esi'pʉ Iri'sa mu pe. Iri'sa esi'pʉ Userupaperʉ mu pe. Userupaperʉ esi'pʉ Siya'tiyerʉ mu pe. Siya'tiyerʉ esi'pʉ Nirai mu pe. 	 Syna Joannowego, syna Resowego, syna Zorobabelowego, syna Salatyjelowego, syna Neryjego,


mɨrɨ pɨ' ɨnkupʉnʉ e'to' pe nesii ama'ai, ɨkʉipʉnʉ, ama'ai ɨnkupʉnʉ ennin nʉ'pʉ uya ɨye'mato' pe. 	 Aby jałmużna twoja była w skrytości, a Ojciec twój, który widzi w skrytości, ten ci jawnie odda.


E'tane ɨ'rɨ ken si ta Mosi' uya? “Main esi a'ko pe ɨpiyau; anta nau iyesi mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyewan yau,” ta iya, apurɨto' maimu si ina nekamayai'ne': 	 Ale (Mojżesz) cóż mówi: Blisko ciebie jest słowo w ustach twoich i w sercu twojem. Toć jest słowo wiary, które opowiadamy:


Mɨrɨ a'tai, Sises era'tɨsa' uya te'ma'pʉka to' uya ene'pʉ. “Ɨ'rɨ warinpa auya'nokon?” ta'pʉ iya to' pɨ'. “Rapai (Ti'sa ta e'kwa pe), nai airɨ apata'se' esi?” ta'pʉ to' uya. 	 A obróciwszy się Jezus i ujrzawszy je za sobą idące, rzekł do nich: Czego szukacie? A oni mu rzekli: Rabbi! (co się wykłada: Mistrzu), gdzie mieszkasz?


Na'ne' nin esi, mɨ pe ɨye'kupʉ kon mɨrɨ awonsi'kɨ autapurɨ kon. Tanporo serɨ waraino utapurɨn esi ɨri pe. 	 Ale teraz chlubicie się w pysze waszej; wszelka chluba takowa zła jest.


E'tane Pesʉ'tas uya to' eikʉ'pʉ, “Sisariya po a'sisa' pe Paarʉ esi mɨrɨ. Serɨ pe'ne rɨ utɨ mɨrɨ Sisariya pona. 	 Ale Festus powiedział: Iż Paweł jest pod strażą w Cezaryi, a iż sam tam w rychle pojedzie.


ɨyepori'ma pʉra iyesi'pʉ ipo'tɨ pe tʉtʉsen pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ makoi ku'sa' epe'pʉ pe tʉtʉsen pɨ'. 	 Całopalenia i ofiary za grzech nie upodobałyć się.


“E'tane tikin nan to' tonpa eikʉ'pʉ iya, ‘Utonpa, wakʉ pe rɨ iyesi serɨ pɨ' e'tʉrawasoma rɨ, tikin nan nɨ pʉrata pun pɨ', ta'pʉ auya. 	 A on odpowiadając rzekł jednemu z nich: Przyjacielu! nie czynię ci krzywdy; azaż się nie z grosza zmówił ze mną?


“Ti'tui' e'tɨ' Main pɨ' enupanin nan pɨ'. Ɨpininpaino kon kusan tʉpon kon yau mɨrɨ awonsi'kɨ, ‘Miyarɨ,’ ta i'sero' kon tʉpɨ'nokon kʉrʉpo'po pɨ' e'nɨ pata'se' yau, eke ton apon po te'san Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau mɨrɨ awonsi'kɨ tʉnamasan pata'se' yau kuru te'san enta'nan a'tai'ne. 	 Strzeżcie się nauczonych w Piśmie, którzy chcą chodzić w szatach długich, i miłują pozdrawiania na rynkach i pierwsze stołki w bóżnicach, i pierwsze miejsca na wieczerzach;


Ɨtonpa kon wari'sarʉ atɨ'; mɨrɨ a'tai, Kʉrai maimu a'ku'tɨ auya'nokon mɨrɨ. 	 Jedni drugich brzemiona noście, a tak wypełniajcie zakon Chrystusowy.


Temi'tʉriyas uya tʉtonpa ton kɨ'ma'pʉ, mɨrɨ waraino rɨ marɨ itʉrawasooi ton to' pokon pe tʉusauro'to' pe. Ta'pʉ iya, “Mi'tuyatʉu pe' utonpa ton, serɨ utʉrawasooi kon ikupʉ na'ne' winɨ eke pe pʉrata eporo uya'nokon? 	 Które zgromadziwszy i inne, którzy takież rzemiosło robili, rzekł: Mężowie! wiecie, iż z tego rzemiosła mamy dostatki nasze.


Mɨrɨpan uya Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas pɨ', “Itepuru amʉ' uya uyapiyontɨsa' man ɨyenno'to' kon pe uya, mɨrɨpan yau entantɨ' rɨ si, tʉusewankamai' pʉra,” ta'pʉ iya. 	 I oznajmił stróż więzienia te słowa Pawłowi, iż hetmani posłali, abyście byli wypuszczeni: teraz tedy wyszedłszy, idźcie w pokoju.


Ɨutɨ tawon uya si amaimu eikʉ, ‘Uyanpokʉmai, mʉra'ta uta'kopɨ'ka'sa', mɨrɨ awonsi'kɨ umunkɨ amʉ' e'nʉnsa' nɨrɨ. Ɨrepase'na e'mʉ'sa'ka poken pʉra man,’ ta iya yau. 	 A on będąc w domu, odpowiedziałby mówiąc: Nie uprzykrzaj mi się; już są drzwi zamknięte, a dziatki moje są ze mną w pokoju; nie mogę wstać, abym ci dał.


Pata mʉra'taai ton amʉ' e'to' oton ta'kokai' rɨ wʉi tase, ita'koto' oton pen nɨ, apʉne pʉra ewarupɨ pʉra iye'to' oton mɨrɨ yau. 	 A bramy jego nie będą zamknięte we dnie; albowiem tam nocy nie będzie.


“E'mʉ'sa'ka', ɨu'tɨ'; tʉusenuminkai' pʉra itɨkɨ to' a'kɨrɨ. To' enno'sa' uya mɨrɨ ɨpiya',” ta'pʉ. 	 Przetoż wstawszy, zstąp, a idź z nimi, nic nie wątpiąc, bomci ja je posłał.


Wakʉ ku'to' auya'nokon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨtonpa kon pokon pe te'repai' ɨwe'to' kon kʉ'pu'tɨka'nʉ'tʉu, serɨ warai use'man nɨto' esi Papa pori'manin pe. 	 A dobroczynności i udzielania nie przepominajcie; albowiem się Bóg w takowych ofiarach kocha.


I'tu auya'nokon pʉra pe' nai ɨpun kon esi Wakʉ A'kwarʉ iwʉ' pe, ayau'nokon na'ne', ɨneporo'pʉ kon Papa winɨpai? Ɨiwano' kon pen nɨ ɨmɨrɨ'nokon; 	 Pozdrawiają was zbory, które są w Azyi. Pozdrawiają was wielce w Panu Akwilas i Pryscylla, ze zborem, który jest w domu ich.


Apʉne pʉra kamiri' nʉye'ai'ne' wʉi enu uyepʉ winɨ nʉsenyai'ne' wʉi enu utɨto' pona rɨ kasa, mɨrɨ kasa kuru Ka'pon, Papa winon uyepʉ e'to' oton mɨrɨ. 	 Albowiem jako błyskawica wychodzi od wschodu słońca i ukazuje się aż na zachód, tak będzie i przyjście Syna człowieczego.


Te'to' kon kasa rɨ Ai'koniyan po, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas pokon utɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta', mɨrɨpan kon uya wakʉ pe pori'ma' kuru rɨ itekare ekama'pʉ. Mɨrɨpan tu'ke rɨ Esuwerʉ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' pen nɨ nɨrɨ ena'pʉ Sises apurɨnin nan pe. 	 I stało się w Ikonii, że także weszli do bóżnicy żydowskiej, a tak mówili, że uwierzyło i Żydów, i Greków wielkie mnóstwo.


Mɨrɨpan eposa' tʉuya yau, i'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; pori' pe kuru iyesi tikin nan itano'masa' rʉ'pʉ karimeru pɨ' 99 pan kon itano'masa' kon pen karimeru amʉ' pɨ' pori' pe tesi entai. 	 A jeźli mu się zdarzy, znaleźć ją, zaprawdę powiadam wam, że się z niej bardziej raduje, niż z onych dziewięćdziesięciu i dziewięciu nie zbłąkanych.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', entantɨ' tʉron kon kanan ipana'tɨtantɨ' ɨnene'pʉ kon pɨ'. 	 A wy jesteście świadkami tego.


Ipan pe to' etʉipɨtʉ'pʉ, a'kwarʉ'pʉ ensa' tʉuya'nokon pe tekamai'. 	 A oni przelęknąwszy się i przestraszeni będąc, mniemali, iż ducha widzieli.


Mɨrɨ rɨken pe pʉra, upoitorʉ ton, warawoti'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ uri'sami'si amʉ' pona uya'kwarʉ enno'to' uya oton nɨ marɨ, mɨrɨpan kon uya umaimu ekamato' oton. 	 Nawet w oneż dni na sługi moje i na służebnice moje wyleję z Ducha mego, i będą prorokować;


Pori' pe rɨ to' esi'pʉ ikupʉ tʉuya'nokon pɨ', to' uya iku'to' pe rɨ iyesi to' iwano' pe. Apʉne pʉra Esuwerʉ amʉ' pen uya Esuwerʉ amʉ' neporonʉ iya'kwarʉ pe te'sen wakʉ rɨ eposa' pe iyesi yau, to' uya kuru rɨ iku'to' pe iyesi Esuwerʉ amʉ' pokon pe rɨ non pon wakʉ rɨ tiwano' kon ekanto' pe iyesi. 	 Owa podobało się im i są ich dłużnikami; bo ponieważ dóbr ich duchownych poganie się uczestnikami stali, powinni im też są cielesnemi usługiwać.


Wakʉ nonkasa' Papa uya nonka uya pen, Main poro ipoken e'nɨto' eporo pe iyesi yau, Kʉrai uma'ta'pʉ pe iyesi notʉn pe rɨ!” 	 Nie odrzucam tej łaski Bożej; bo jeźli przez zakon jest sprawiedliwość, tedyć Chrystus próżno umarł.


E'tane ereutapai me'atʉi'ne' uyenwo'netʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ukamisi winɨ kupʉ uya poken pʉra iyesi. Serɨ esi mɨrɨ kamo to' ku'sa' na'ne' nan Papa uya rɨ pata'se' pe iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Ale siedzieć po prawicy mojej albo po lewicy mojej, nie moja rzecz jest dać; ale będzie dano tym, którym zgotowano.


E'tane tʉron kon uya, “Tenku'nan enu a'kokanin nʉ'pʉ uya rɨ pe' pʉse rɨ ka'pon erikʉ namai' ikupʉ pʉra iyesi'pʉ?” ta'pʉ. 	 A niektórzy z nich mówili: Nie mógłże ten, który otworzył oczy ślepego, uczynić, żeby ten był nie umarł?


Serɨ pe rɨ iyentu esi'pʉ, te'tinkasa' pɨ' ikɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ. 	 A będąc brzemienna, wołała pracując ku porodzeniu i męczyła się, aby porodziła.


Mɨrɨpan uya, “Ewai',” ta'pʉ, mɨrɨpan esi'pʉ Sises tʉto' tʉuya weyu eporo i'se, anpisin pe ka'pon amʉ' esi a'tai pʉra. 	 I obiecał, i szukał sposobnego czasu, aby go im wydał bez rozruchu.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya to' pana'tɨ'pʉ, “Serɨ ewarupɨɨi tau kuru, tanporo rɨ unɨmɨ auya'nokon mɨrɨ, te'ku'sen upɨ' wenai, apʉne pʉra iye'menukasa', “‘Karimeru amʉ' pa'simanin wɨnɨ uya mɨrɨ, mɨrɨpan karimeru amʉ' e'ta'nʉ'to' oton tamʉ' ke te'to' kon apai,’ tukai'. 	 Tedy im rzekł Jezus: Wy wszyscy zgorszycie się ze mnie tej nocy; albowiem napisano: Uderzę pasterza, i będą rozproszone owce trzody.


Sises nennoko'san enna'posa' a'tai, tʉnkupʉ'pʉ kon ekama'pʉ to' uya Sises pɨ'. Mɨrɨ a'tai, Sises uya to' arɨ'pʉ anpisin a'kɨrɨ pʉra Pe'saita pata pona. 	 A wróciwszy się Apostołowie, powiadali mu, cokolwiek czynili. A on wziąwszy je z sobą, ustąpił osobno na miejsce puste przy mieście, które zowią Betsaida.


E'tane ɨri pe ɨku'nin nan nʉ'pʉ kon pɨ' ɨusentu'ma kon pʉra iyesi yau, ɨkʉipʉnʉ rɨ nɨrɨ usentu'ma pʉra iyesi ɨpɨ'. 	 A jeźli nie odpuścicie ludziom upadków ich, i Ojciec wasz nie odpuści wam upadków waszych.


Se kuru sa'ne ta ina uya: Pʉse rɨ warai use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru esa' pe e'nɨ, iyereutasa' rʉ'pʉ enwo'ne' miya' winɨ eke pe kuru te'sen ye' apon po Epʉn po, 	 Ale suma tego, co się mówi, ta jest: Iż takiego mamy najwyższego kapłana, który usiadł na prawicy stolicy wielmożności na niebiesiech;


Etatɨ', utonpa ton nʉ'kwɨ: Papa uya pe' kamoro pata enu yau entu'manin nan pe te'san anʉnsa' pʉra nai apurɨto' yau eke pe to' e'to' pe mɨrɨ awonsi'kɨ isauro'sa' rʉ'pʉ, esa' wannɨ pe te'to' anʉnnin pe ti'nʉnkanin nan e'to' pe? 	 Słuchajcie, bracia moi mili! azaż Bóg nie obrał ubogich na tym świecie, aby byli bogatymi w wierze i dziedzicami królestwa, które obiecał tym, którzy go miłują?


Ɨnʉ' pe ken ɨwesi, ka'pon poitorʉ rɨ eseru aimenka pa? Itesa' pona iye'mʉ'sa'kasa' pe iyesi mɨrɨ pe pʉra ita'mo'kasa' pe rɨ. Mɨrɨ awonsi'kɨ iye'mʉ'sa'ka rɨ si, apʉne pʉra Itepuru uya iye'mʉ'sa'kato' pe ikupʉ pɨ'. 	 Ktoś ty jest, co sądzisz cudzego sługę? Panu własnemu stoi, albo upada, a ostoi się; albowiem go Bóg może utwierdzić.


Ipa'karaka iya koro'tau, tʉron nɨ ton uta'pokʉ'pʉ asanta ta'. Toron amʉ' uyee'pʉ, mɨrɨpan kon uya ɨku'pʉ. 	 A gdy on rozsiewał, niektóre padło podle drogi; i przyleciały ptaki, a podziobały je.


Sises uya entakanoma'pʉ, “Tikin nan pɨ' rɨ marɨ ɨyekama'po uya 'nokon nɨ nɨrɨ mɨrɨ. Umaimu ei'sa' auya'nokon a'tai, ekama uya rɨ nɨrɨ mɨrɨ ɨpɨ'nokon, ɨnʉ' uya umeruntɨrʉ'tɨsa' serɨ ton ku'to' pe uya tukai'. 	 A odpowiadając Jezus, rzekł im: Spytam i ja was o jednę rzecz, którą jeźli mi powiecie, i ja wam powiem, którą mocą to czynię.


Ka'pon tʉuko'manto' i'nʉnkanin uya inonka mɨrɨ, kʉrɨ tʉuko'manto' ewaruma'tɨnin serɨ non po uya rɨ nin iko'manʉkʉ mɨrɨ tɨwɨrɨ uko'man nɨto' iwano' pe. 	 Kto miłuje duszę swoję, utraci ją, a kto nienawidzi duszy swojej na tym świecie, ku wiecznemu żywotowi strzeże jej.


apʉne pʉra Sises Kʉrai ekamato' ina uya esi'pʉ meruntɨ pe ayau'nokon. 	 Albowiem jeźli się nie nakrywa niewiasta, niechże się też strzyże; a jeźli szpetna rzecz jest niewieście, strzyc się albo golić, niechże się nakrywa.


Era' uya soisa apiyo'ma'pʉ Isens, Isaan rui wɨto' pe iya supara ke. 	 I zabił Jakóba, brata Janowego, mieczem.


Mɨrɨ a'tai, Piri' utɨ'pʉ tararan piya', mɨrɨpan uya eta'pʉ ekama iya pu'kena' Aisaya nʉmenuka'pʉ yau. Piri' uya ekama'po'pʉ, “Mekamayai'ne' pe' mʉto'ka'nʉ'an?” ta'pʉ iya. 	 A przybieżawszy Filip, usłyszał go czytającego Izajasza proroka i rzekł: Rozumieszże, co czytasz?


“Kʉrɨ nin ka'pon umaimu eta pɨ' na'ne' e'tane, ikupʉ iya pʉra na'ne', iteseru aimenka uya pen nɨ, apʉne pʉra pata eseru aimenkai' uye'sa' pen, e'tane ipika'tɨi'. 	 A jeźliby kto słuchał słów moich, a nie uwierzyłby, jać go nie sądzę; bom nie przyszedł, ażebym sądził świat, ale ażebym zbawił świat.


Sises uya 12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton amʉranʉ'sa' a'tai, to' repa'pʉ iya to' meruntɨrʉ ke, to' pana'pano ke tanporo ɨri a'kwarʉ a'tu'manin pe to' e'to' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ paran epi'tɨnin pe to' e'to' pe. 	 A zwoławszy Jezus dwunastu uczniów swoich, dał im moc i władzę nad wszystkimi dyjabły, i aby uzdrawiali choroby.


Ka'pon amʉ' uya Sises nɨmɨ koro'tau, Pi'ta uya ta'pʉ ipɨ', “Wakʉ rɨ pan pe serɨ yau ina man, uyepuru. Tɨwɨ ina osorʉwau ɨiwʉ' kon amɨi; tikin nɨ ɨiwʉ' pe, tikin nɨ Mosi' iwʉ' pe, Iraisa iwʉ' pe nɨrɨ,” ta'pʉ iya. (Mɨrɨ ta tʉuya tukai' i'tu iya pʉra iyesi'pʉ.) 	 I stało się, gdy oni odeszli od niego, rzekł Piotr do Jezusa: Mistrzu! dobrze nam tu być; przetoż uczyńmy trzy namioty, tobie jeden i Mojżeszowi jeden i Elijaszowi jeden; nie wiedząc, co mówił.


Mɨrɨpan pɨ' isanon usewansiuka'pʉ, e'tane si tɨ, “Kʉsekamatʉu ɨnʉ' pana ya' rɨ,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 I zdumieli się rodzice jej. A on im zakazał, aby nikomu nie powiadali tego, co się było stało.


“Ipan pe serɨ non pon kon i'nʉnka tʉuya wenai, Papa uya tikin nan kuru tʉmu tʉrʉ'pʉ tanporo apurɨnin nan pe te'san uma'ta namai', e'tane tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' epoto' pe to' uya. 	 Albowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał, aby każdy, kto weó wierzy, nie zginął, ale miał żywot wieczny.


“50 kaisa rɨ pʉra rɨ ɨwʉipiyaai man, mɨrɨ pe' e'tane Epʉra'an ene'pʉ auya?” ta'pʉ Esuwerʉ amʉ' uya ipɨ'. 	 Tedy rzekli Żydowie do niego: Pięćdziesiąt lat jeszcze nie masz, a Abrahamaś widział?


“To' ma'tanʉkʉ'pʉ iya, kamoro ɨri ton, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon nʉ'san ena' nin si kiyari e'kwa tʉrʉ iya tʉrepanin nan nin si ena', umɨ winɨ tʉneporonʉ kon yapai,” ta'pʉ to' uya. 	 Rzekli mu: Złe, źle potraci, a winnicę najmie inszym winiarzom, którzy mu oddawać będą pożytki czasów swoich.


Mɨrɨ a'tai, to' tonpa, Kaya'pas itese', use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru pe te'sen mɨrɨ wʉipiya yau, usaurokʉ'pʉ, “Ɨni'tunʉ kon pʉra rɨ iyesi mɨrɨ! 	 A jeden z nich, Kaifasz, będąc najwyższym kapłanem onego roku, rzekł im: Wy nic nie wiecie,


Paarʉ uya temiyatʉ ton nonka'pʉ a'tai to' pona, Wakʉ A'kwarʉ uyee'pʉ to' pona'ne. Mɨrɨ a'tai, to' usaurokʉ'pʉ tʉron nɨ ton main yai'ne, mɨrɨpan kon uya Papa Maimu ekama'pʉ. 	 A gdy na nie włożył Paweł ręce, zstąpił na nie Duch Święty i mówili językami i prorokowali.


Serɨ pe iwa rɨ, ukʉipʉnʉ usaurokʉ'pʉ ennoko uya ta'pʉ rʉ'pʉ iya'kwarʉ ennoko uya mɨrɨ ɨpiya'nokon. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', serɨ yau Surusiran po e'tɨ' Papa winon ɨmeruntɨrʉ kon eporo auya'nokon pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 A oto ja poślę na was obietnicę Ojca mego, a wy zostaócie w mieście Jeruzalemie, dokąd nie będziecie przyobleczeni mocą z wysokości.


Mɨrɨ wenai, Isutas uya pʉrata pun eno'ma'pʉ use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' pʉ'kʉ ta', mɨrɨpan enna'po'pʉ tiwano' pe rɨ e'sa'mase'na. 	 A porzuciwszy one srebrniki w kościele, odszedł, a odszedłszy powiesił się.


E'tane ru'ku, wakʉ kuru pata, Epʉn pon enupɨkɨrɨ to' esi. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Papa ɨpiyɨtʉ pen nɨ, to' e'to' itese' pɨ' ta a'tai tʉpɨ', apʉne pʉra to' pata konekasa' tʉuya pɨ'. 	 Ale oni lepszej żądają, to jest niebieskiej; przetoż i sam Bóg nie wstydzi się nazywać Bogiem ich, bo im miasto zgotował.


Kopʉna eseru esi'pʉ ka'pon nonkato' pariki'si tapai to' enta'nato' weyu a'tai anpisin ton nanʉmʉ'pʉ. 	 Ale na święto zwykł był starosta wypuszczać ludowi jednego więźnia, którego by chcieli.


Era' e'kamasa' Pi'ta enpa'ka pɨ' ekama'popɨ'to' pe tʉuya mɨn winon ewarupɨɨi tau, Pi'ta esi'pʉ e'nʉn nɨ pɨ' asa'ron kon soisa amʉ' a'sanau. To' uya itemekon auronpɨ'sa' esi'pʉ. Tʉron kon soisa amʉ' esi'pʉ mʉra'ta erasuntɨ pɨ'. 	 A gdy go już miał wywieść Herod, onejże nocy spał Piotr między dwoma żołnierzami, związany dwoma łańcuchami, a stróże przed drzwiami strzegli więzienia.


Wʉipiya kaisa rɨ Sises sanon utɨpɨtʉ'pʉ Surusiran pona To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pɨ'. 	 A rodzice jego chadzali na każdy rok do Jeruzalemu na święto wielkanocne.


Pari'si amʉ' tonpa ton uyee'pʉ i'tupɨ'se'na. To' uya ekama'po'pʉ, “Main awɨrɨ rɨ e'nɨ pe rɨ pe' iyesi ka'pon uya tʉno'pʉ nonkato' ɨ'rɨ rɨ wenai?” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy przyszli do niego Faryzeuszowie, kusząc go i mówiąc mu: Godzili się człowiekowi opuścić żonę swoją dla każdej przyczyny?


“Tanporon kon tʉusauro'san isapema pe Ka'pon, Papa winon pɨ' rɨ usentu'man, e'tane ɨnʉ' rɨ tʉusauro'sen esi a'tai, Wakʉ A'kwarʉ sapema pe pɨ', Papa usentu'man pen nɨ. 	 I każdemu, kto by mówił słowo przeciwko Synowi człowieczemu, będzie mu odpuszczone: ale temu, kto by przeciwko Duchowi Świętemu bluźnił, nie będzie odpuszczone.


Mɨrɨ wenai, tanporo ina e'kupʉ'pʉ ka'pon amʉ' anʉmʉ pɨ', mɨrɨpan kon ennoko'pʉ ina uya ɨmiyamoro piya', Panapas mɨrɨ awonsi'kɨ Paarʉ pokon a'kɨrɨ, 	 Zdało się nam jednomyślnie zgromadzonym, posłać do was męże wybrane z miłymi naszymi, Barnabaszem i z Pawłem,


Kʉrai Sises poitorʉ pe e'to' pe Esuwerʉ amʉ' pen iwano' pe use'man tʉrawasomanin eseru yau wakʉ Papa ekareei ekama pɨ', Esuwerʉ amʉ' pen enato' pe Papa nanʉmʉnʉ ton wakʉ tʉtʉsan ton pe, Wakʉ A'kwarʉ winɨ iyekonekasa' kon pe. 	 Na to, abym był sługą Jezusa Chrystusa między pogany, świętobliwie pracując w Ewangielii Bożej, aby ofiara pogan stała się przyjemna, poświęcona przez Ducha Świętego.


Ɨyenu kon yau nesii iweyu anʉnsa' auya'nokon a'taino rʉ'pʉ, meruntɨ pe ɨye'soto'ka'pʉ kon eke rɨ sa'man usi'tun nɨto' annawɨrɨ rɨ. 	 Wspomnijcie na dni pierwsze, w których będąc oświeceni, znosiliście wielki bój utrapienia,


Serɨ e'ma'pʉ pe, eke anpisin ka'pon amʉ' maimu waraino eta'pʉ uya Epʉn po, se kasa tawon: “Areruya! Epika'tɨn nɨto', eke pe iku'to' mɨrɨ awonsi'kɨ meruntɨ esi Papa iwano' pe, 	 Potemem słyszał wielki głos wielkiego ludu na niebie, mówiącego: Halleluja! Zbawienie i chwała, i cześć, i moc Panu, Bogu naszemu.


To' esi'pʉ usekama'popɨ' nɨ pɨ', “Ɨ'rɨ ta iya e'kwa pe iyesi, ‘serɨ pe iwa rɨ’ nɨkayai'ne'? Ito'ka'nʉkʉ'nokon pʉra man,” ta'pʉ to' uya. 	 Przetoż mówili: Cóż to jest, co mówi: Maluczko? Nie wiemy, co mówi.


E'tane nin pʉse rɨ use'man nɨto' tʉrawasomanin uya tikin ite'kwa rɨ use'man nɨto' makoi iwano' pe tʉrʉ'pʉ siyaro' pe rɨ, mɨrɨpan nin si ereutasa' Papa emiyatʉ enwo'netʉ winɨ. 	 Lecz ten jednę ofiarę ofiarowawszy za grzechy, na wieki siedzi na prawicy Bożej,


Serɨ serɨ apiyontɨn nɨto' uya: Ɨtonpa kon i'nʉnkatɨ'. 	 Toć wam przykazuję, abyście się społecznie miłowali.


Utonpa ton, ɨtonpa kon pɨ' ɨri pe isapema pe tʉusauro'se pʉra e'tɨ'. Ɨnʉ' rɨ ɨri pe isapema pe tʉtonpa pɨ' tʉusauro'sen, mɨrɨ pe pʉra iteseru aimenkanin usaurokʉ main, Mosi' winon pɨ' ɨri pe isapema pe mɨrɨ awonsi'kɨ iteseru aimenka iya. Main eseru aimenka auya a'tai, iyawɨrɨ ɨwesi pen mɨrɨ, e'tane iteseru aimenkato' auya po ɨyereuta. 	 Nie obmawiajcie jedni drugich, bracia! Kto obmawia brata i potępia brata swego, obmawia zakon i potępia zakon; a jeźli potępisz zakon, nie jesteś czynicielem zakonu, ale sędzią.


Wakʉ pe te'sen to'ka'nʉ'sa' ka'pon uya a'tai, ɨri kupʉ iya pen. Mɨrɨ na'ne' kasa nin si, wakʉ pe ɨnkupʉnʉ kon, weyu uya ɨwei'tɨ kon kasa rɨ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Jeźli tedy wszystko ciało twoje jasne będzie, nie mając jakiej cząstki zaćmionej, będzieć wszystko tak jasne, że cię jako świeca blaskiem oświeci.


Wʉi enu enuku kamisi winɨ pese'tɨ uyepʉ a'tai, i'tu auya'nokon, a'ne' pe wʉi uyepʉ tukai', mɨrɨpan esi a'ne' pe rɨ. 	 A gdy wiatr wiejący od południa, mówicie: Gorąco będzie; i bywa tak.


Eke ton tuna tɨ'mooi 100 pon kaisaro' nan uta'pokʉ'pʉ ka' winɨpai ka'pon amʉ' pona. Mɨrɨ pɨ', ka'pon amʉ' uya Papa pa'nʉkʉ'pʉ, apʉne pʉra ɨsɨ pe kuru mɨrɨ paran esi pɨ'. 	 I wielki grad jako cetnarowy spadł z nieba na ludzi, i bluźnili ludzie Boga dla plagi gradu, iż plaga jego była bardzo wielka.


Mɨrɨ a'tai, ene, kin amʉ' non pon kon mɨrɨ awonsi'kɨ to' soisaai amʉ' amʉrasa' ene'pʉ uya, kaware pon mɨrɨ awonsi'kɨ isoisaai amʉ' ewa'nomase'na. 	 I widziałem bestyję i królów ziemskich, i wojska ich zebrane, aby stoczyli bitwę z siedzącym na koniu i z wojskiem jego.


Tanporo kamoro Sises i'tunin nan e'soto'pɨ'sa' esi'pʉ mɨrɨ te'ku'sen enpɨtʉ pɨ' ɨnnonsi'kɨ, uri'sami'si amʉ' rɨ esi'pʉ, iya'kɨrɨ iye'sa' kon nʉ'san Kiyarari poi. 	 A znajomi jego wszyscy z daleka stali, i niewiasty, które za nim były przyszły z Galilei, przypatrując się temu.


Umɨ esi ka'pon amʉ' serɨ non po te'san, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ kiyari ye' esi esa' wannɨ pe e'nɨ munkɨ amʉ'; wana' esi Makoi munkɨ amʉ' ekamanin pe, 	 A rola jest świat, a dobre nasienie są synowie królestwa; ale kąkol są synowie onego złego;


Mɨrɨ kasa rɨken pen, e'tane urɨ'nokon nɨ nɨrɨ, iyepiya'tɨ pe te'sen Wakʉ A'kwarʉ eponin nʉ'san nɨ a'nʉmʉ u'nau'nokon enurikʉ tenu ke esii'ma uyanʉnto' kon pɨ' imunkɨ pe, upun kon e'mato'. 	 A nie tylko ono stworzenie, ale i my, którzy mamy pierwiastki Ducha, i my sami w sobie wzdychamy, oczekując przysposobienia synowskiego, odkupienia ciała naszego.


Isaan uya pa'taisiman nɨto'—Epʉn winon pe pe' iyesi'pʉ, ka'pon winon pe katɨ iyesi'pʉ?” ta'pʉ iya. 	 Chrzest Jana byłli z nieba, czyli z ludzi?


Tanporo ka'pon amʉ' epa'taisimaka'sa' a'tai, Sises rɨ nɨrɨ epa'taisima'pʉ. Iyɨpʉrema koro'tau, ka' uta'koka'pʉ 	 I stało się, gdy był ochrzczony wszystek lud, i gdy Jezus był ochrzczony, i modlił się, że się niebo otworzyło;


Ka'pon uya uyekama i'se e'tane pʉra rɨ, e'tane serɨ ta uya ɨpɨ'nokon iyepika'tɨsa' pe ɨwesi kon pa. 	 Ale ja nie od człowieka świadectwo biorę, ale to mówię, abyście wy byli zbawieni.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, mɨ awɨrɨ rɨ itekare nʉsekamayai'ne' non emʉ' kaisa rɨ, inkupʉ'pʉ rʉ'pʉ rɨ marɨ usekama mɨrɨ en yau ikupʉ pe rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Zaprawdę powiadam wam: Gdziekolwiek kazana będzie ta Ewangielija po wszystkim świecie, i to co ona uczyniła, powiadano będzie na pamiątkę jej.


Mɨrɨpan soisa amʉ' epuru pɨ' Sises uya ta'pʉ, “Enna'po', anapurɨnʉ awɨrɨ rɨ ɨpoitorʉ usepi'tɨ mɨrɨ,” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai rɨ, ipoitorʉ usepi'tɨ'pʉ. 	 I rzekł Jezus setnikowi: Idź, a jakoś uwierzył, niech ci się stanie; i uzdrowiony jest sługa jego onejże godziny.


Sises uya tenu tʉpɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ', “Sa'man pe kuru rɨ iyesi, imaminke' ton epa'ka poken pʉra Papa e'to' esa' wannɨ pe ya'!” ta'pʉ iya. 	 A spojrzawszy Jezus w około, rzekł do uczniów swoich: Jakoż trudno ci, którzy mają bogactwa, wnijdą do królestwa Bożego!


Ipoitorʉ ton uya te'ku'sen ensa' a'tai, Sises pɨ' ta'pʉ to' uya, “Ina epuru, ina uya pe' si to' panta'ma serɨ tʉsuparaai kon amʉ' ke?” ta'pʉ to' uya. 	 A widząc ci, którzy przy nim byli, co się dziać miało, rzekli mu: Panie! mamyli bić mieczem?


Mɨrɨpan ɨnʉ' rɨ utɨ i'se pʉra iyesi'pʉ ta'kɨrɨ, Pi'ta, Isens mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon Isaan nɨken. 	 I nie dopuścił nikomu iść za sobą, tylko Piotrowi, i Jakóbowi, i Janowi, bratu Jakóbowemu.


E'tane iye'kapʉ epiya'tɨ yau, ‘Papa uya warawo' mɨrɨ awonsi'kɨ uri'san kaa'pʉ,’ tasa' iya. 	 Aleć od początku stworzenia mężczyznę i niewiastę uczynił je Bóg.


Oso sɨ! Epʉn, pori' pe e'kɨ, apʉne pʉra ima'tasa' pɨ'. Pori' pe e'tɨ', Papa munkɨ amʉ', itekare ekamai' enno'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' ton, apʉne pʉra Papa uya ɨpɨ'nokon inkupʉ'pʉ ku'sa' mɨrɨ ipɨ',’” tato' oton. 	 Rozraduj się nad niem niebo i święci Apostołowie i prorocy; bo się pomścił krzywdy waszej Bóg nad niem.


Pori' pe te'ton kon kamoro tʉuta'kwarʉkai' ukaran nɨ pɨ' na'ne' nan serɨ pe, apʉne pʉra Papa uya pori' pe to' ku'to' oton. 	 Błogosławieni, którzy się smęcą; albowiem pocieszeni będą.


Mɨrɨpan utɨ'pʉ Papa iwʉ' ta', mɨrɨpan enta'na'pʉ ipʉremasa' pʉreti pɨ'. Serɨ e'kupʉ'pʉ Apiya'ta, Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru a'tai. Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan nɨken nɨkunʉ Main uya tasa' awɨrɨ. E'tane Tepi' enta'na'pʉ ipɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉtonpa ton nɨ nɨrɨ repapɨtʉ'pʉ iya,” ta'pʉ iya. 	 Jako wszedł do domu Bożego za Abijatara, kapłana najwyższego, i jadł chleby pokładne, (których się nie godziło jeść, tylko kapłanom), a dał i tym, którzy z nim byli.


Sises uya panton ekama'pʉ wakʉ pe Papa enu yau tesi kon pe ekamanin nan pɨ', tʉron kon eno'mai'ma ɨri pe, se tawon, 	 Rzekł też i do niektórych, którzy ufali sami w sobie, że byli sprawiedliwymi, a inszych za nic nie mieli, to podobieństwo:


Serɨ kupʉ'pʉ Paarʉ uya mɨrɨ asa'rɨ wʉipiya kaisa rɨ. Mɨrɨ a'tai, tu'kan kon nʉ'kwɨ rɨ Esuwerʉ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Kiri' amʉ', eke Eisa awɨrɨ tʉuko'mansan uya Itepuru ekareei eta'pʉ. 	 A to się działo przez dwa lata, tak iż wszyscy, którzy mieszkali w Azyi, słuchali słowa Pana Jezusowego, tak Żydowie, jako i Grekowie.


Mɨrɨ yau, to' uya Sises o'pa'pʉ i'ne' ke waain tisumai'. Onpasa' tʉuya a'tai, ɨnensipai pʉra iyesi'pʉ. 	 Dali mu pić ocet z żółcią zmieszany; a skosztowawszy, nie chciał pić.


Soisa amʉ' e'kupʉ'pʉ a'sisa' kon wɨnɨ pɨ' tʉupɨnʉnse to' apʉrʉmʉ namai', 	 Tedy żołnierze radzili, aby więźnie pozabijali, iżby który wypłynąwszy nie uciekł.


Ka'pon ainʉmʉ, apʉne pʉra te'masen pe iye'to' pe ekama'posa' pe tesi ke, aiko tawon pe pʉra iyesi karimeru amʉ' pɨ'. 	 A najemnik ucieka, iż jest najemnik i nie ma pieczy o owcach.


mɨrɨ a'tai, Esuwerʉ amʉ' uyee'pʉ iwoi. Ta'pʉ to' uya ipɨ', “Ɨ'rɨ pʉ'kʉ pona ina ko'manʉkʉ auya usenuminkan pɨ'? Kʉrai pe ɨwesi a'tai, wakʉ pe ina pɨ' ɨsekamakɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy go obstąpili Żydowie i rzekli mu: Dokądże dusze nasze na rzeczy trzymasz? Jeźliżeś ty jest Chrystus, powiedz nam jawnie.


Sises uya ta'pʉ, “Ɨpiyau'nokon esi serɨ mara rʉ'kwɨ parɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ nin si utɨ mɨrɨ uyenno'nin nʉ'pʉ piya'. 	 Rzekł im tedy Jezus: Jeszcze na mały czas jestem z wami; potem odejdę do tego, który mię posłał.


apʉne pʉra tanporon nɨ ku'nin pe Papa esi,” ta'pʉ iya. 	 Bo nie będzie niemożne u Boga żadne słowo.


“E'tane imu uya, ‘Kane,’ tukai' imaimu eikʉ'pʉ. Mɨrɨ ta tʉpo, teseru ensima'pʉ iya, mɨrɨpan utɨ'pʉ. 	 Ale on odpowiadając rzekł: Nie chcę, a potem obaczywszy się, poszedł.


Tanporo eta pɨ' te'san usewansiuka'pʉ tanporon nɨ i'tu iya pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ei'pɨtʉ iya pɨ'. 	 I zdumiewali się wszyscy, którzy go słuchali, nad rozumem i nad odpowiedziami jego.


“Ɨnʉ' uya mɨrɨ wʉi mɨrɨ pe pʉra iwekusi i'tu pʉra rɨ iyesi; inserʉ amʉ' Epʉn pon kon uya rɨ, mɨrɨ pe pʉra imu uya rɨ e'tane ikʉipʉnʉ uya rɨken serɨ i'tu. 	 A o onym dniu i godzinie nikt nie wie, ani Aniołowie niebiescy, tylko sam Ojciec mój.


Mɨrɨ si esi'pʉ mɨrɨ ekonekan weyu pe, mɨrɨ ema'sa' yawon Sapa' esi pɨ' eke pe kuru To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pe. Apʉne pʉra Sapa' a'tai eke' amʉ' i'se pʉra tesi kon wenai kurusu' po'ne, Esuwerʉ amʉ' uya Paire' ekama'po'pʉ to' pisi ton i'kwɨ'pɨ'to' pe iku'to' pe iya, mɨrɨpan kon ekepu nu'tɨpɨ'to' pe kurusu' poi. 	 Tedy Żydowie, aby ciała na krzyżu na sabat nie zostały, ponieważ był dzień przygotowania, (albowiem był wielki on dzień sabatu,)prosili Piłata, aby im golenie połamano, i zdjęto je.


To' ennoko tʉpo, Sises utɨ'pʉ wʉ' pona tikin sarɨ ɨpʉremase'na Papa pɨ'. Pata uko'mansa' a'tai, tikin sarɨ rɨ mɨrɨ yau iyesi'pʉ. 	 A rozpuściwszy lud, wstąpił na górę z osobna, aby się modlił; a gdy był wieczór, sam tam był.


Isaan esi'pʉ ɨnereutanʉ'pai, mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Upa'taisima auya ru'ku i'se e'ai', mɨrɨ pe' e'tane upiya' ɨuye'sa'?” ta'pʉ iya. 	 Ale mu Jan bardzo zabraniał, mówiąc: Ja potrzebuję, abym był ochrzczony od ciebie, a ty idziesz do mnie?


Mɨrɨ a'tai, urupere uya tuna enpa'ka'pʉ tʉnta yapai, eke tuna tʉu'tɨsen pe uri'san e'ma'pʉ winɨ, siya rɨ uri'san ato' pe iya. 	 I wypuścił wąż z gęby swojej za niewiastą wodę jako rzekę, chcąc sprawić, aby ją rzeka porwała.


Ka'pon amʉ', tanporo tʉponaron kon, rʉko' amʉ', tʉmaimuron kon mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpataron kon koro'tapaino kon uya to' ekepu enpɨ'to' oton osorʉwau wʉi mɨrɨ awonsi'kɨ pʉre'po'si pʉ'kʉ pona iyema'sa' yau, to' ekepu u'na'tɨ to' uya i'se pʉra to' e'to' oton. 	 I widzieć będą wiele ich z ludzi, z pokolenia i z języków, i z narodów trupy ich przez półczwarta dnia; ale trupów ich nie dopuszczą włożyć w groby:


Ina eposa' iya a'tai A'sos po, ina uya arɨ'pʉ Me'tirin pona. 	 A gdy się z nami zszedł w Assonie, wziąwszy go, przyjechaliśmy do Mityleny.


Uyapurɨpɨ'to' ipɨ' nepʉ iya mɨrɨ uiwano' mo'ka tʉuya winɨ i'tunin pe ɨwesi kon pa ikupʉ iya. 	 On mię uwielbi; bo z mego weźmie, a opowie wam.


Tanporon kon ka'pon amʉ' uya urupere apurɨpɨtʉ'pʉ apʉne pʉra eke pe te'to' tʉsa' iya pɨ' ene ena'. Ene kanan apurɨpɨtʉ'pʉ to' uya, “Ɨnʉ' nai ene waraino? Ɨnʉ' uya ipanta'ma?” tai'ma. 	 I kłaniali się onemu smokowi, który dał moc bestyi; kłaniali się też bestyi, mówiąc: Któż podobny bestyi? Któż z nią walczyć może?


Userupaperʉ esi'pʉ Apaiyutʉ kʉipʉnʉ pe, Apaiyutʉ esi'pʉ Iraiya'kin kʉipʉnʉ pe, Iraiya'kin esi'pʉ Esorʉ kʉipʉnʉ pe, 	 A Zorobabel spłodził Abijuda, a Abijud spłodził Elijakima, a Elijakim spłodził Azora.


“Ɨsenupatɨ' se pi' e' pɨ': Iyepanta'tɨ are ton atu'ta a'tai, a'ko pe wʉi a'ne' pe pata e'to' weyu e'seporo tukai' i'tu auya'nokon. 	 A od figowego drzewa nauczcie się tego podobieństwa: Gdy się już GałąË jego odmładza i puszcza liście, poznajecie, iż blisko jest lato.


Mɨrɨ awonsi'kɨ upɨ' ta'pʉ iya, “Ama' pe, te'ku'ton ekamanin, serɨ kareta yawon kʉsenkurunpai, apʉne pʉra a'ko pe tanporo iye'ku'to' weyu man. 	 Potem mi rzekł: Nie pieczętuj słów proroctwa księgi tej; albowiem czas blisko jest.


To' uya eikʉ'pʉ, “Ɨ'rɨ eke Papa tʉrawasooi ɨi'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ auya ina nenton, ina uya ayapurɨto' pe? Ɨ'rɨ kupʉ auya? 	 Rzekli mu tedy: Cóż wżdy ty za znak czynisz, abyśmy widzieli i wierzyli tobie? Cóż czynisz?


Sises uya ta'pʉ, “Tanporon kon ka'pon amʉ', ‘Uyepuru, uyepuru!’ tawon nan upɨ' epa'kato' oton pen nɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe pata'se' ya', e'tane kʉrɨ rɨken ukʉipʉnʉ, Epʉn pon e'to' i'se ku'nin. 	 Nie każdy, który mi mówi: Panie, Panie! wnijdzie do królestwa niebieskiego; ale który czyni wolę Ojca mojego, który jest w niebiesiech.


mɨrɨpan kon eno'mato' to' uya oton apo' ya'. Mɨrɨ yau, to' ukaranto' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉyɨ kon kɨtɨtɨi'mato' oton to' uya. 	 I wrzucą je w piec ognisty, tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.


apʉne pʉra iwan pe esi a'tai, urepa'pʉ auya'nokon ui'kiyari ke; tuna'kiri' ke esi a'tai, uwo'pa'pʉ auya'nokon; ka'kʉran pe rɨ e'tane, ukɨ'ma'pʉ auya'nokon ɨiwʉ' kon ta'. 	 Albowiem łaknąłem, a daliście mi jeść; pragnąłem, a daliście mi pić; byłem gościem, a przyjęliście mię;


Mɨrɨ awonsi'kɨ a'ta uya ɨye'makoima emapu'tɨ pe iyesi yau, a'tɨkɨ. Wakʉ iwa pe rɨ iyesi i'ta pʉra esii'ma tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' ya' ɨyepa'ka a'tai, ti'ta ke ɨyeno'ma entai ya'mu pʉn ekota'man nɨto' ya'. 	 A jeźliby cię noga twoja gorszyła, odetnij ją; bo lepiej tobie chromym wnijść do żywota, niżeli dwie nogi mając, być wrzuconym do piekła, w ogieó nieugaszony,


Mɨrɨ ema'sa' yau, Sapa' a'tai, Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton, Pari'si amʉ' utɨ'pʉ Paire' piya'. 	 A drugiego dnia, który był pierwszy po przygotowaniu, zgromadzili się przedniejsi kapłani i Faryzeuszowie do Piłata.


Mɨrɨpan ewomʉ'pʉ, ta'pʉ iya to' pɨ', “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' tanporo rɨ autano'ma kon serɨ? Ɨ'rɨ pɨ' aukaramʉ kon? Mʉre eri'sa' pen, iye'nʉmʉ rɨken,” ta'pʉ iya. 	 Wszedłszy tedy, rzekł im: Przecz zgiełk czynicie i płaczecie? nie umarłać dzieweczka, ale śpi.


Esuwerʉ amʉ' uya Itepoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ ku'to' weyu e'seporo esi'pʉ, mɨrɨ pɨ' Sises utɨ'pʉ Surusiran pona. 	 Albowiem była blisko wielkanoc żydowska; i wstąpił Jezus do Jeruzalemu.


Ipoitorʉ ton uya ekama'po'pʉ, “Nai yau rɨ tʉ'kenan yau pʉsamoro ka'pon amʉ' ewe'to' ike eporo serɨ?” ta'pʉ to' uya. 	 Tedy mu odpowiedzieli uczniowie jego: Skądże te kto będzie mógł nasycić chlebem tu na puszczy?


E'tane eke imisimɨ apiri ke uri'san repa'pʉ iyarintato' pe ipata'se' pe ikonekasa' ya' rɨmono' ta'. Mɨrɨ yau iko'manto' pe osorʉwau wʉipiya mɨrɨ awonsi'kɨ 6 kaisa rɨ kapʉi pʉ'kʉ pona, urupere uya eporo poken pʉra. 	 I dano niewieście dwa skrzydła orła wielkiego, aby leciała od obliczności wężowej na pustynię, na miejsce swoje, gdzie by ją żywiono przez czas i czasy, i połowę czasu.


Kin pe iye'to' yapai Saarʉ mo'ka tʉuya tʉpo, Papa uya Tepi' anʉmʉ'pʉ kin pe. Wakʉ pe kuru Papa usaurokʉ'pʉ ipɨ', ‘Eposa' uya man warawo' Tepi', Ise'si mu upori'manin pe te'sen ku'nin, i'se e'to' ku'to' iya oton mɨrɨ,’ ta'pʉ Papa uya. 	 A gdy go odrzucił, wzbudził im Dawida za króla, któremu też świadectwo wydawając powiedział: Znalazłem Dawida, syna Jessego, męża według serca mego, który będzie czynił wszystkę wolę moję.


Sises esi'pʉ to' maimu ɨnetapai pʉra rɨ, e'tane ta'pʉ iya ipɨ', “Kenari'nʉmʉi, e'tane apurɨkɨ rɨken,” ta'pʉ iya. 	 Ale Jezus skoro usłyszał to, co oni mówili, rzekł do przełożonego bóżnicy: Nie bój się, tylko wierz!


Sises utɨ'pʉ wʉ' pona rɨ, mɨrɨpan uya kamo i'se te'to' ton kɨ'ma'pʉ, mɨrɨpan kon uyee'pʉ ipiya', 	 I wstąpił na górę, a wezwał do siebie tych, których sam chciał, i przyszli do niego.


To' uya tʉpi'si'se enpa'ka'pʉ pata yapai, mɨrɨpan kon e'sara'tɨ'pʉ eke ton tɨ' ma'kɨrɨ pɨ' ipona, iwɨnɨ'pʉ to' uya. Ka'pon amʉ' iwɨnin nan uya tʉpon kon pʉro'pon kanka'pʉ, mɨrɨpan nonka'pʉ to' uya non pona moineri'pɨ, Saarʉ piyau. 	 A wypchnąwszy go z miasta, kamionowali; a świadkowie złożyli szaty swoje u stóp młodzieńca, którego zwano Saul.


Paarʉ uya to' Konsʉrʉʉi amʉ' ene'pʉ Satu'si amʉ' pe mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' pe, eke pe isaurokʉ'pʉ konsʉrʉ amʉ' koro'tau, “Utonpa ton, Pari'si amʉ' tonpa sa'ne urɨ ko, Pari'si mu rɨ. Serɨ ekota'mato' yau esi iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'kato' oton tukai' i'tu uya wenai!” ta'pʉ iya. 	 A poznawszy Paweł, że ich jedna część była Saduceuszów a druga Faryzeuszów, zawołał w onej radzie: Mężowie bracia! jam jest Faryzeusz, syn Faryzeusza: o nadzieję i o powstanie umarłych mię tu dziś sądzą.


Mɨrɨ e'tane rɨ, tʉron nɨ ton uta'pokʉ'pʉ wakʉ non ya', mɨrɨpan uwa'ta'pʉ, mɨrɨpan epeta'pʉ tʉron nɨ ton esi'pʉ 30 kaisa rɨ ite'kwa iteperu, tʉron nɨ 60, mɨrɨ awonsi'kɨ 100 kaisarɨ rɨ ite'kwa e'to' airɨ inpɨmɨ'pʉ entai rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Drugie zasię padło na ziemię dobrą, i wydało pożytek bujno wschodzący i rosnący; i przyniosło jedno trzydziesiątny, a drugie sześćdziesiątny, a drugie setny.


Tanporo eke pe iku'to' nesii itiwano' pe, kʉrɨ rɨ rɨken Papa upika'tɨnin kon, Sises Kʉrai uyepuru kon poro. Ewai', eke pe iku'to', eke pe iye'to' yau imeruntɨrʉ, ipana'pano, mɨrɨ awonsi'kɨ meruntɨ esi itiwano' pe, itɨpiya yau rɨ, serɨ pe na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ siyaro' rɨ! Amen. 	 Samemu mądremu Bogu, Zbawicielowi naszemu, niech będzie chwała i wielmożność, moc i zwierzchność, i teraz i po wszystkie wieki. Amen.


iya'kwarʉ pʉnon kon pe, apurɨ pokena' ton pen pe, tʉusi'nʉnkasan pen pe, ɨsentu'mʉnon kon pe, aiko tawon nan pen pe. 	 Bezrozumni, przymierza nie trzymający, bez przyrodzonej miłości, nieprzejednani i niemiłosierni;


5 kaisaron pʉreti si'kwɨ'pɨ'taine' a'tai 5,000 kaisaron kon ka'pon amʉ' iwano' pe, ɨ'rɨ kaisa rɨ pa'siki'ti amʉ' tʉpe'tɨpɨ'se ipʉ'kʉ rʉ'san mentɨta'tʉi?” ta'pʉ iya to' pɨ'. “12 kaisa rɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 Gdym onych pięć chlebów łamał między pięć tysięcy ludzi, wiele żeście pełnych koszów ułomków zebrali? Rzekli mu: Dwanaście;


Iye'to' pe rɨ serɨ kasa e'ku'ai' tanporo ɨpɨ'nokon, apʉne pʉra uyewan yau ɨkupʉ uya 'nokon pɨ', ɨ'rɨ pe rɨ esi yau a'sisa' pe mɨrɨ pe pʉra e'wa'kʉtʉ yau mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ itekare meruntɨtanʉkʉ uya yau, tanporo ɨmɨrɨ'nokon uya Papa uya wakʉ nonkasa' eporo upokon pe. 	 Jakoż sprwiedliwa jest, abym ja to rozumiał o was wszystkich, dlatego iż was mam w sercu mojem i w więzieniu mojem, i w obronie, i w utwierdzeniu Ewangielii, was, mówię, wszystkich, którzy jesteście ze mną uczestnikami łaski.


Mɨrɨpan uri'san uya i'tu'pʉ tʉpɨ' iye'ku'sa', mɨrɨpan uyee'pʉ e'tɨtɨtɨ'kai'ma rɨ tenari'nʉmʉ ke. Ita'mo'ka'pʉ i'ta piya', mɨrɨpan uya tanporo rɨ i'napairon ekama'pʉ ipɨ', tʉpɨ' iye'ku'sa' rʉ'pʉ. 	 Ale niewiasta ona z bojaźnią i ze drżeniem, wiedząc, co się przy niej stało, przystąpiła i upadła przed nim, a powiedziała mu wszystkę prawdę.


Asa'ron kon, osorʉwawon kon nʉ'kwɨ rɨ amʉrasa' a'tai, uyese' yau, to' piyau rɨ esi,” ta'pʉ iya. 	 Albowiem gdzie są dwaj albo trzej zgromadzeni w imię moje, tam jestem w pośrodku ich.


Apʉne pʉra Ma'sitoniya mɨrɨ awonsi'kɨ A'kaya pon kon esi'pʉ pori' pe entu'manin nan wakʉ ton koro'tawon kon Surusiran pon kon pika'tɨ tʉuya'nokon pɨ'. 	 Albowiem się upodobało Macedonii i Achai, nieco spólnie złożyć na ubogich świętych, którzy są w Jeruzalemie.


Apurɨto' tʉuya yau tɨ'sɨ'mʉnka'nʉ'se pʉra, i'tu'pʉ iya rɨ tʉpun eri'sa' pe rɨ—apʉne pʉra 100 e'to' airɨ rɨ tʉwʉipiyaai esi pɨ'—mɨrɨ awonsi'kɨ Sera mʉre yen nɨ nɨrɨ esi'pʉ iyeri'sa' pe. 	 A nie będąc słabym w wierze, nie patrzył na ciało swoje już obumarłe, mając około stu lat, ani na obumarły żywot Sary.


Nai kʉrɨ warai uya tʉmu uya pʉreti ekama'po yau irepa tɨ' ke? 	 I któryż z was jest człowiek, którego prosiłliby syn jego o chleb, izali mu da kamień?


Ran esi'pʉ Aminatapu kʉipʉnʉ pe, Aminatapu esi'pʉ Naisan kʉipʉnʉ pe, Naisan esi'pʉ Sarʉman kʉipʉnʉ pe, 	 A Aram spłodził Aminadaba, a Aminadab spłodził Naasona, a Naason spłodził Salmona.


“Ɨmɨrɨ'nokon ɨri ton nɨ, sa'man ton nɨ ɨyewan kon! Ɨmɨrɨ'nokon e'makoima atamokori kon amʉ' esi'pʉ kasa. Ɨuko'mamʉ kon Wakʉ A'kwarʉ ewaruma'tɨ pɨ'. 	 Ludzie twardego karku i nieobrzezanego serca, i uszów! wy się zawżdy sprzeciwiacie Duchowi Świętemu jako ojcowie wasi, tak i wy.


Kʉrɨ rɨ esi tʉuye'sen uye'ma'pʉ pe, isapatooi euka uya pokena' pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 Tenci jest, który po mnie przyszedłszy, uprzedził mię, któremum ja nie jest godzien, żebym rozwiązał rzemyk obuwia jego.


Serɨ uya, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas pokon sakoropa'pʉ, mɨrɨpan pɨ' to' pokon pe to' e'sei'pɨtʉ'pʉ. Mɨrɨ a'tai, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas anʉmʉ'pʉ to' uya tʉron kon apurɨnin nan pokon pe, to' utɨto' pe Surusiran pona, enno'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ so'si epuru ton ense'na to' utɨ'pʉ mɨrɨ pɨ'. 	 A gdy różnicę i spór niemały Paweł i Barnabasz mieli z nimi, postanowili, aby Paweł i Barnabasz i niektórzy inni z nich szli do Apostołów i do starszych do Jeruzalemu, z strony tego sporu.


Apʉne pʉra tanporon kon ekama'po pɨ' na'ne' nan uya eporo; kʉrɨ iwarinpa pɨ' na'ne' uya rɨ eporo; mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ iwɨpɨtʉ pɨ' na'ne' ena' rɨ mʉra'ta uta'koka. 	 Każdy bowiem, kto prosi, bierze, a kto szuka, znajduje, a temu, co kołacze, będzie otworzono.


“Itepuru, ɨpo'ki'tii pʉra iyesi; i'nau ya'mu tuna yen esi. Nai yawon to'panʉ'nin tuna eporo auya? 	 I rzekła mu niewiasta: Panie! nie masz i czem naczerpać, a studnia jest głęboka, skądże tedy masz tę wodę żywą?


Pori' pe ka'pon esi mɨrɨ tʉuta'mo'kasen pen unkupʉnʉ uriya',” ta'pʉ iya. 	 A błogosławiony jest, kto by się nie zgorszył ze mnie.


Ipon pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ite'mata pɨ' ese' e'menukasa' esi'pʉ: Kin amʉ' epuru mɨrɨ awonsi'kɨ itepuru ton epuru tukai'. 	 A ma na szacie i na biodrach swoich imię napisane: Król królów i Pan panów.


Mɨrɨ a'tai, eke aimu'nan apono' ene'pʉ uya, mɨrɨ awonsi'kɨ ipo te'sen. Non mɨrɨ awonsi'kɨ ka' apʉrʉmʉ'pʉ ipiyapai, to' pata oton pʉra rɨ iyesi'pʉ. 	 I widziałem stolicę wielką białą, i siedzącego na niej, przed którego obliczem uciekła ziemia i niebo, a miejsce im nie jest znalezione.


Sises esi'pʉ miyarɨ rɨ 12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton auro'ka pɨ'. Ta'pʉ iya to' pɨ', “Ɨyennoko uya 'nokon serɨ ɨri ton ka'pon amʉ' koro'ta', karimeru ennoko kasa ɨsɨ ton, ene amʉ' koro'tau. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', emepoke' pe me'tʉi' ɨkʉi kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsɨ pe pʉra wako'wa kasa me'tʉi'. 	 Oto Ja was posyłam jako owce między wilki; bądźcież tedy roztropnymi jako węże, a szczerymi jako gołębice,


To' a'kɨrɨ iu'tɨ'pʉ, mɨrɨpan e'soto'ka'pʉ rɨmon po. Tu'ke rɨ anpisin pe ipoitorʉ ton esi'pʉ mɨrɨ yau mɨrɨ awonsi'kɨ tu'ke rɨ ka'pon amʉ' Isutiya, mɨrɨ awonsi'kɨ Surusiran winon kon uye'sa' esi'pʉ. Tʉron kon ka'pon amʉ' uyee'pʉ parau e'pi Taya, Saitan winon kon. 	 A zstąpiwszy z nimi stanął na miejscu pola równego, i gormada uczniów jego, i wielkie mnóstwo ludu ze wszystkiej Judzkiej ziemi, i z Jeruzalemu, i z kraju pomorskiego, leżącego przy Tyrze i Sydonie, którzy byli przyszli, aby go słuchali, i byli uzdrowieni od chorób swoich;


I'tu auya'nokon pʉra pe' iyesi kʉrɨ tekumasen pʉ'kʉ pe iye'tʉsa' rʉ'pʉ esi tikin nɨ ipokon pe? Tasa' iya esi, “Asa'rɨ te'san ena tikin nɨ ipun,” tasa'. 	 Abyście i wy poddani byli takowym, i każdemu pomagającemu i pracującemu.


Inserʉ uya tʉu'tɨsen tuna uko'man nɨto' tuna'kwaai enpoika'pʉ uyena', awai'nan tɨ' kʉrestarʉ tato' warai, Papa apon mɨrɨ awonsi'kɨ karimeru mʉre apon winɨpai, 	 I ukazał mi rzekę czystą wody żywota, jasną jako kryształ, wychodzącą z stolicy Bożej i Barankowej.


apʉne pʉra tapiyo'masa' kon ipɨ' moronka tʉuya'nokon poken pʉra iyesi pɨ': “O' uya rɨ wʉ' a'pɨ'sa' pe iyesi yau, tɨ' ke iwɨto' pe iyesi,” tawon. 	 (Albowiem nie mogli znieść tego, co im rozkazywano: Gdyby się i bydlę góry dotknęło, będzie ukamionowane, albo pociskiem przebite.


Sises uya to' i'tusa' esi'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Ɨ'rɨ to' pe pʉse rɨ uri'san a'pɨ'pɨtʉ auya'nokon? Wakʉ rɨ ku'sa' iya mɨrɨ upɨ'. 	 Co gdy poznał Jezus, rzekł im: Przecz się przykrzycie tej niewieście? Dobry zaprawdę uczynek uczyniła przeciwko mnie.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', iku'to' pe uya tukai' usauro'nɨsa' uyepʉ apurɨto' winɨ, iye'ku'to' pe wakʉ nonkasa' winɨ, mɨrɨpan e'kupʉ mɨrɨ a'tai tanporo Epʉra'an munkɨ amʉ' pɨ'—kamoro rɨken main pɨ' te'san pen e'tane kamoro Epʉra'an uya apurɨto' pɨ' te'san nɨ marɨ. Tanporo ukʉipʉnʉ kon pe iyesi. 	 Przetoż z wiary jest dziedzictwo, aby było z łaski, i żeby była warowna obietnica wszystkiemu nasieniu, nie tylko temu, które jest z zakonu, ale i temu, które jest z wiary Abrahamowej, który jest ojcem nas wszystkich;


Mɨrɨ kasa Papa uya wana' rɨ pontɨ pe iyesi yau, wana' serɨ pe na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ awanapairɨ eno'ma apo' ya', mɨrɨ entai rɨ ɨpontɨ iya 'nokon. Aiko sɨ, aiko pe rʉ'kwɨ apurɨto' auya'nokon esi! 	 A jeźliże trawę, która dziś jest na polu, a jutro będzie w piec wrzucona, Bóg tak przyodziewa, jakoż daleko więcej was, o małowierni!


E'tane kʉrɨ ipoi rɨ tenu tʉtʉse wakʉ main, mo'kanin wannɨ ennin mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuko'mansen serɨ kupʉ pɨ' tʉneta'pʉ tʉpu'tɨka'nʉ'se pʉra e'tane ikupʉ pɨ'—kʉrɨ rɨ uya wakʉ epoto' oton mɨrɨ tʉnkupʉnʉ yau. 	 Ale kto by wejrzał w on doskonały zakon wolności i zostawałby w nim, ten nie będąc słuchaczem zapamiętliwym, ale czynicielem uczynku, ten błogosławionym będzie w uczynku swoim.


Utonpa ton, apʉne wʉi kaisa rɨ uko'man nɨto' eseru pɨ' sekamai'ya. Ɨnʉ' uya rɨ ka'pon amʉ' ekonekasa' rʉ'pʉ pena iteseru ye' awɨrɨ isara'tɨsa' mo'ka mɨrɨ pe pʉra itonpa'tɨ pʉra iyesi mɨrɨ. Mɨrɨ na'ne' kasa serɨ esi mɨrɨ. 	 Bracia! po ludzku mówię: a wszak i człowieczego testamentu utwierdzonego nikt nie łamie, ani do niego co przydaje.


Mɨrɨ ɨri a'kwarʉ e'sara'tɨ a'tai, eno'ma iya non pona. Inta a'koronta, tʉyɨ kɨtɨtɨi'ma iya, mɨrɨpan e'sitɨnka. Ɨpoitorʉ ton ekama'po'pʉ uya to' uya enpa'kato' pe, e'tane to' uya ikupʉ poken pʉra iyesi'pʉ,” ta'pʉ iya. 	 Ten gdziekolwiek go popadnie, rozdziera go, a on się ślini, i zgrzyta zębami swemi i schnie; i mówiłem uczniom twoim, aby go wygnali; ale nie mogli.


E'tane Pi'ta esi'pʉ mʉra'ta nau itenupɨkɨrɨ e'nɨ pɨ'. Tʉron nɨ ipoitorʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ni'tunʉ, enna'posa' uyee'pʉ, mɨrɨpan uya mɨrɨ yawon uri'san auro'ka'pʉ, mɨrɨpan uya Pi'ta ewonnʉkʉ'pʉ. 	 Ale Piotr stał u drzwi na dworze. Wyszedł tedy on drugi uczeń, który był znajomy najwyższemu kapłanowi, i mówił z odźwierną, i wprowadził tam Piotra.


Mɨrɨ wenai, tʉusauro'sa' rʉ'pʉ kupʉ iya pe iyesi Papa ena' use'man nɨto' apon tesa'pɨ'se, mɨrɨ kasa rɨ marɨ iyesi ta tʉuya pe iyesi yau, tʉusauro'sa' iku'to' pe uya ta tʉuya a'tai, tanporon nɨ Papa ena' use'man nɨto' apon tesa'pɨ'se. 	 Kto tedy przysięga na ołtarz, przysięga na niego, i na to wszystko, co na nim jest;


Urɨ, Paarʉ uya serɨ menuka uyemiyatʉ ke. Urɨ uya rɨ e'ma—enpoika uya pen nɨ e'tane, ukai'ya ɨmɨrɨ rɨ uya ɨke rɨ uwomasa' man. 	 Jam Paweł napisał ręką moją, ja nagrodzę, żeć nie rzekę, iżeś mi i samego siebie winien.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Serɨ pu'kena' ton maimu enpoika auya'nokon upɨ' tukai' si'tui, ‘Ta'ta, ɨiwano' pe ɨsepi'tɨ'.’ Mɨrɨ a'tai si, ta auya'nokon upɨ', ‘Apʉne ken si, ina neta'pʉ Ka'paneyan po ɨnkuu'pʉ, iku'kɨ serɨ apata yau,’ ta auya'nokon, si'tui.” 	 I rzekł do nich: Pewnie mi rzeczecie onę przypowieść: Lekarzu! ulecz samego siebie! Cośmy słyszeli, żeś uczynił w Kapernaum, uczyń i tu w ojczyźnie swojej.


Tanporo mɨrɨ opa'wʉ ti'ma'kai' to' usarɨ'pʉ, Pa'pos itese' pata eporo tʉuya'nokon pona rɨ. Mɨrɨ pata yau, Esuwerʉ enwoke' pe esii'ma akono pe te'sen esi'pʉ Parʉ-Sises itese'. 	 A przeszedłszy onę wyspę aż do Pafu, znaleźli tam jakiegoś czarnoksiężnika, fałszywego proroka, Żyda, któremu imię było Barjezus.


“Ɨnʉ' ken usauro'nɨ'pʉ awɨron mɨrɨ awonsi'kɨ emiya'pokena' ipoitorʉ pe nai itesa' nʉnonka'pʉ tiwʉ' tawon kon tʉpoitorʉ ton esa' pe to' i'kiyari ke to' repanin pe itʉto' weyu a'tai? 	 Któryż tedy jest sługa wierny i roztropny, którego postanowił pan jego nad czeladzią swoją, aby im dawał pokarm na czas słuszny?


A'ko pe si Are' Wʉpʉ piyapai, tʉutɨsen asanta epokapʉ iya a'tai, anpisin pe te'san ipoitorʉ ton e'sara'tɨ'pʉ Papa apurɨpɨtʉ pɨ', tʉukɨ'pɨ'nʉnpɨ'se eke pe, pori' pe tesi kon pɨ', apʉne pʉra tanporon nɨ eke Papa tʉrawasooi rɨ ku'pɨ'sa' Sises uya ensa' tʉuya'nokon pɨ'. 	 A gdy się już przybliżał tam, gdzie się spuszczają z góry oliwnej, poczęło wszystko mnóstwo uczniów radując się chwalić Boga głosem wielkim ze wszystkich cudów, które widzieli,


To' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Esuwerʉ amʉ', ina ipika'tɨtɨ'! Pʉse rɨ si ka'pon mɨ yawɨron kon tanporo ka'pon amʉ' enupanin, urɨ'nokon Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ', mɨrɨ awonsi'kɨ Main, Mosi' winon ewa'nomanin. Mɨrɨ pona, Kiri' amʉ' ne'sa' iya Papa ena' use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' ta', wakʉ pata ma'tanʉ'se'na,” ta'pʉ to' uya. 	 Wołając: Mężowie Izraelscy, ratujcie! Tenci to jest człowiek, który przeciwko ludowi i zakonowi, i miejscu temu wszystkich wszędy uczy, nadto i Greki wprowadził do kościoła, i splugawił to miejsce święte.


Ipokena' ton kɨ'mai' uye'sa' pen, e'tane tʉmakooikena' nan era'tɨto' pe tʉmakooi kon apai,” ta'pʉ iya. 	 Nie przyszedłem, wzywać sprawiedliwych, ale grzesznych do pokuty.


Tʉpataron kon uya tʉpataron kon nɨ nɨrɨ ewa'nomato' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ esa' wannɨ pe te'san esa' wannɨ pe te'san nɨ nɨrɨ ewa'nomato' oton. Iwankan mɨrɨ awonsi'kɨ tʉrʉ'pʉnʉ e'to' oton pata ton yau'ne. 	 Albowiem powstanie naród przeciwko narodowi, i królestwo przeciwko królestwu, i będą głody i mory i trzęsienia ziemi miejscami.


Tʉron nɨ ton ite' ton uta'pokʉ'pʉ tikʉkenan nʉ'ta'. Iya'ta'pʉ, mɨrɨpan e'tane ɨwɨtanʉkʉ'pʉ iya, mɨrɨpan epeta'pʉ pen nɨ. 	 A drugie padło między ciernie; i wzrosły ciernie i zadusiły je, i nie wydało pożytku.


Sises usaurokʉ esi'pʉ iyeri'sa' pɨ', e'tane iye'nʉmʉ pɨ' isaurokʉ pe to' uya ekama'pʉ. 	 Ale Jezus mówił o śmierci jego; lecz oni mniemali, iż o zaśnięciu snem mówił.


Paarʉ uya to' ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ waraino epa'taisiman nɨto' ke ɨyepa'taisima'pʉ kon?” tukai'. “Isaan Pa'tes uya epa'taisiman nɨto' ke ka'pon amʉ' enupa'pʉ poro ina epa'taisimasa',” tukai' to' uya imaimu eikʉ'pʉ. 	 Tedy rzekł do nich: W cóżeście tedy ochrzczeni? A oni rzekli: W chrzest Janowy.


Itaan'pʉ ima'tasa' rʉ'san iwʉ' mo'kanin nan to' enapai, mɨrɨpan kon ɨpʉrema kusan pe, mɨ pe te'kupʉ kon pe. Pʉsamoro waraino kon kota'ma mɨrɨ ɨsɨ pe kuru rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Którzy pożerają domy wdów, a to pod pokrywką długich modlitw; cić odniosą cięższy sąd.


“E'tane nin si to' uya ta'pʉ mɨrɨ, tiwano' kon pe, ‘Pʉse rɨ kuru pʉse rɨ kiyari pata'se' anʉnton. Iwɨto' kon pe ɨsi'tɨ', inanʉmʉnʉ e'to' pe uiwano' kon pe,’ ta'pʉ to' uya. 	 Ale oni winiarze rzekli między sobą: Tenci jest dziedzic; pójdźcie, zabijmy go, a będzie nasze dziedzictwo.


Kin Era' uya serɨ eta'pʉ, apʉne pʉra Sises ese' enasa' esi'pʉ wakʉ pe kuru ti'tusen pe. Tʉron kon uya, “Isaan Pa'tes rɨ e'mʉ'sa'kasa' mɨrɨ terikʉ'pʉ apai; mɨrɨ wenai, eke Papa tʉrawasooi kupʉ iya mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 A usłyszał o tem król Herod, (bo się imię jego stało rozsławione,)i rzekł: Jan Chrzciciel zmartwychwstał, dlatego się cuda dzieją przez niego.


Ko'maan pe enta'nan nɨto' utanʉnkaa'pʉ, Makoi uya Isutas Eskariya', Saiman mu ku'sa' esi'pʉ isenuminkato' pe Sises eparanka pɨ'. 	 A gdy była wieczerza, a dyjabeł już był wrzucił w serce Judasza, syna Szymonowego Iszkaryjoty, aby go wydał;


E'tane miyarɨ rɨ ɨri i'se ɨwesi kon yau, ikonekato' pe iyesi pata eseru uya tasa' awɨrɨ. 	 Jeźli się też o czem inszem pytacie, to się może w porządnem zgromadzeniu odprawić.


‘Papa urɨ, Epʉra'an, Aisi', Seko' e'to' itese' ipɨ',’ tawon. Papa, iyeri'sa' kon e'to' itese' pɨ' pen e'tane nurɨnan kon,” ta'pʉ Sises uya. 	 Jam jest Bóg Abrahama, i Bóg Izaaka, i Bóg Jakóba? Bóg nie jestci Bogiem umarłych, ale żywych.


E'tane nin si mɨrɨ use'man nɨto' esi wʉipiya kaisa rɨ makoi pɨ' emiya'pontɨpɨ'nin pe, 	 Ale przy tych ofiarach dzieje się przypomnienie grzechów na każdy rok.


Mɨrɨ si'kɨrɨ rɨ Sises epiya'tɨ'pʉ itekare ekama pɨ', “Era'tɨtɨ' amakooi kon apai, apʉne pʉra Papa e'to' esa' wannɨ pe man a'ko pe!” ta'pʉ iya. 	 Od onego czasu począł Jezus kazać i mówić: Pokutujcie, albowiem się przybliżyło królestwo niebieskie.


Ɨ'rɨ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ iwapu'tɨsa' te'nɨponkasen pen, mɨrɨ pe pʉra onansa' i'tu pʉra te'sen. 	 Boć nie jest nic skrytego, co by objawione być nie miało, ani tajemnego czego by się dowiedzieć nie miano.


To' epantakapɨ'sa' e'to' oton; ikʉipʉnʉ tʉmu ewa'noma pɨ', imu tʉkʉipʉnʉ ewa'noma pɨ', isan uri'san tʉmʉre ewa'noma pɨ', imʉre uri'san tʉsan ewa'noma pɨ', itewo'pʉ tʉpa'se ewa'noma pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ ipa'se tewo'pʉ ewa'noma pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Powstanie ojciec przeciwko synowi, a syn przeciwko ojcu, matka przeciwko córce, a córka przeciwko matce, świekra przeciwko synowej swojej, a synowa przeciwko świekrze swojej.


Mɨrɨpan Sises uya 5 kaisaron itekiino pʉreti mɨrɨ awonsi'kɨ asa'ron kon nʉ'kwɨ moro' amʉ' anʉmʉ'pʉ. Ka'ta' tenu tʉtʉse tenki ta'pʉ iya Papa pɨ', i'kwɨ'pɨtʉ'pʉ iya. Itʉrʉ'pʉ iya tʉpoitorʉ ton uya ekanto' pe ka'pon amʉ' ena'. Mɨrɨ kasa rɨ marɨ asa'ron kon nʉ'kwɨ moro' amʉ' kupʉ'pʉ iya to' kaisa rɨ to' e'to' pe. 	 A wziąwszy one pięć chlebów, i one dwie ryby, wejrzawszy w niebo, błogosławił. I połamał one chleby i dawał uczniom swoim, aby kładli przed nie; i one dwie ryby rozdzielił między wszystkie.


Sises enna'pokaa'pʉ kanan parau ku'pɨri e'pi pona. Anpisin pe ka'pon amʉ' uyee'pʉ ipiya', mɨrɨpan kon enupa pɨ' iye'sara'tɨ'pʉ. 	 I wyszedł zasię nad morze, a wszystek lud przychodził do niego, i nauczał je.


Sises ereuta'pʉ, mɨrɨpan uya 12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton kɨ'ma'pʉ, “Wapiya e'pai na'ne' e'to' pe iyesi, iu'matʉ yau mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon poitorʉ pe iye'to' pe iyesi,” ta'pʉ iya. 	 A usiadłszy, zawołał dwunastu i mówił im: Jeźli kto chce być pierwszym, niech będzie ze wszystkich ostatnim, i sługą wszystkich.


“Ikarapɨ'pai'nokon pʉra, apʉne tʉusi'tui' te'wapiya'kai' imo'kapai'nokon,” ta'pʉ to' uya. Serɨ e'kupʉ'pʉ iye'menukasa' itekare uta'ku'tɨto' pe, “To' uya tʉkaisarɨ'nokon upon ekamʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusi'tui' te'wapiya'kai' to' uya upon anʉmʉ'pʉ,” tawon. Mɨrɨ si kupʉ'pʉ soisa amʉ' uya mɨrɨ. 	 Tedy rzekli jedni do drugich: Nie krajmy jej, ale o nię rzućmy losy, czyja ma być; aby się Pismo wypełniło, które mówi: Podzielili między się szaty moje, a o odzienie moje los miotali. To tedy uczynili żołnierze.


Tʉpana'pano ke Papa uya Itepuru i'mʉ'sa'ka'pʉ iyeri'sa' apai, mɨrɨpan uya rɨ marɨ ui'mʉ'sa'kato' oton kon. 	 Wszystkie rzeczy wasze niech się dzieją w miłości.


Mɨrɨ kareta amon mo'ka iya a'tai, asakɨrɨ'nan kon ene amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ 24 kaisaron kon itepuru ton e'sekunka'pʉ irakʉi'. Tanporo wai, a'pu tato' esa' pe to' esi'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ to' pʉsawʉ ton korʉ pun konekasa' yau a'po'na' nan esi'pʉ. Mɨrɨ esi Papa munkɨ amʉ' ɨpʉremasa' rʉ'pʉ. 	 A gdy wziął one księgi, zaraz ono czworo zwierząt i oni dwadzieścia i cztery starcy upadli przed Barankiem, mając każdy z nich cytry i czasze złote, pełne wonnych rzeczy, które są modlitwy świętych.


Mɨrɨ a'tai, ka'pon amʉ' usewansiuka'pʉ, mɨrɨpan kon uya, “Tepi' pa rʉ'pʉ pe pe' iyesi serɨ, itenupɨkɨrɨ e'nɨto' Me'saya?” ta'pʉ to' uya. 	 I zdumiał się wszystek lud, i mówili: Nie tenże jest on syn Dawidowy?


Tʉusenutɨi' to' utɨ'pʉ. Mɨrɨ a'tai Meri mɨrɨ awonsi'kɨ Isose' eporo'pʉ to' uya, mɨrɨ awonsi'kɨ mʉre esi'pʉ paka amʉ' yu yen yau. 	 A tak spiesząc się, przyszli i znaleźli Maryję i Józefa, i ono niemowlątko leżące w żłobie.


Sises uya Pi'ta apiyo'ma'pʉ, “Ɨsuparaai emaika'! Ukʉipʉnʉ uya pe' uwo'pasa' na'ne' ike ensi uya pen?” ta'pʉ iya. 	 I rzekł Jezus Piotrowi: Włóż miecz twój w pochwę; izali nie mam pić kielicha tego, który mi dał Ojciec?


Sises uya Pari'si amʉ' ekonekasa' i'tusa' a'tai, itɨ'pʉ mɨrɨ pata apai. Tu'kan kon ka'pon amʉ' utɨ'pʉ ipɨkɨrɨ, mɨrɨ yau to' koro'tau takuru'kena' nan esi'pʉ, mɨrɨpan kon epi'tɨpɨtʉ'pʉ iya. 	 Ale Jezus poznawszy to, odszedł stamtąd, i szedł za nim lud wielki; i uzdrowił one wszystkie,


Mɨrɨpan arɨ'pʉ iya anpisin ton piyapai tikin sarɨ, temiyatʉ muku'pɨ tʉrʉ'pʉ iya ipana ya', mɨrɨ awonsi'kɨ iyeta'ta'pʉ, mɨrɨpan uya iyani a'pɨtʉ'pʉ. 	 A wziąwszy go Pan od ludu osobno, włożył palce swoje w uszy jego, a plunąwszy dotknął się języka jego;


E'tane, “Uya'kwarʉ pʉra esi pen serɨ, eke tʉnamasen Pesʉ'tas,” tukai' Paarʉ uya imaimu eikʉ'pʉ. “E'tane ukayai'ne' esi mɨrɨ i'napairon pe kuru tʉto'ka'nʉ'sen pe rɨ. 	 Ale on rzekł: Nie szaleję, najmożniejszy Feście! aleć prawdziwe i zdrowe słowa powiadam.


Asakɨrɨ'nan kon a'pɨ'pʉnon itensi ton esi'pʉ pu'kena' pe itekare ekamanin nan. 	 A ten miał cztery córki panny, które prorokowały.


Main yau Mosi' uya ina pɨ' tasa' kamoro waraino kon uri'sami'si amʉ' tʉwɨsan tɨ' ke, tasa' iya. Ɨ'rɨ ken mʉkayan?” ta'pʉ to' uya. 	 A w zakonie nam Mojżesz przykazał takie kamionować; a ty co mówisz?


Sises epa'kasa' a'tai, Ka'paneyan pona, soisa amʉ' epuru uyee'pʉ ipiya' tʉpika'tɨto' pe iya ekama'pose'na. 	 A gdy Jezus wszedł do Kapernaum, przyszedł do niego setnik, prosząc go,


Mɨrɨ a'tai, enno'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ so'si epuru ton, tanporo so'si tawon kon pona rɨ nɨrɨ, wakʉ pe poken iyesi'pʉ ka'pon amʉ' anʉnto' pe to' uya tʉ'koro'tapai'nokon, mɨrɨpan kon uya to' ennoko'pʉ Antiyo' pona Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas a'kɨrɨ. Asa'ron kon anʉmʉ'pʉ to' uya: Isutas, Pa'sapas tato'; mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas, tʉtonpa kon epuru pe te'san. 	 Tedy się zdało Apostołom i starszym ze wszystkim zborem, aby wybrane spośród siebie męże posłali do Antyjochyi z Pawłem i z Barnabaszem, to jest Judasa, którego zwano Barsabaszem, i Sylę, męże przedniejsze między braćmi.


E'tane Papa uya ui'nʉnkato' kon tʉuya ya' rɨ enpoika wakʉ pe serɨ yau: Tʉmakooikenan pe rɨ marɨ e'nɨ'nokon koro'tau, Kʉrai erikʉ'pʉ uiwano' kon pe. 	 Lecz zaleca Bóg miłość swoję ku nam, że gdy jeszcze byliśmy grzesznymi, Chrystus za nas umarł.


Mɨrɨ a'tai rɨ, erasu ton epuru utɨ'pʉ tʉtonpa ton pokon pe enno'sa' kon ne'se'na. To' ta'kwarʉkai' to' ɨnne'pai pʉra to' esi'pʉ, apʉne pʉra ka'pon amʉ' uya tʉwɨnɨ kon tɨ' ke tukai' to' usenari'pa'pʉ. 	 Tedy poszedł hetman z sługami i przywiódł je bez gwałtu; (bo się ludu bali, aby nie byli ukamionowani.)


Mɨrɨ pɨ' si tu'kan kon ka'pon amʉ' Meri piya' iye'sa' kon, Sises nʉkupʉnʉ ennin nʉ'san uya apurɨ'pʉ. 	 Wiele tedy z Żydów, którzy byli przyszli do Maryi, a widzieli to, co uczynił Jezus, uwierzyło weó.


Mɨrɨ yau si, takuru'kenan esi'pʉ mɨrɨ itemekon ton mɨrɨ awonsi'kɨ i'si ton a'sarutapɨ'sa'. 	 A oto człowiek niektóry opuchły był przed nim.


Iputurʉkato' mɨrɨ pe pʉra iputurʉkato' pen esi ɨ'rɨ pe pʉra rɨ; emenna' pe nin e'ka'nɨto' usi'tu mɨrɨ. 	 Albowiem w Chrystusie Jezusie ani obrzezka nic nie waży, ani nieobrzezka, ale nowe stworzenie.


Mɨrɨpan kon utɨsa' uya isa'ka'si mʉre eporo'pʉ pʉroroi po asanta tau ewa'tɨsa' mʉra'ta piyau. Euka pɨ' to' esi koro'tau, 	 Szli tedy i znaleźli oślę uwiązane u drzwi na dworze na rozstaniu dróg, i odwiązali je.


Ɨyepuru kon amʉ' enno'tɨ' uya'kɨrɨ to' utɨto' pe, ɨri ton kupʉ iya mʉkayatʉi'ne' pɨ' Paarʉ patakase'na to' utɨto' pe, i'napai rɨ iyesi yau,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Którzy tedy, mówi, z was mogą, niechże z nami jadą; a jeźli jest jaka wina w tym mężu, niechże nań skarżą.


“I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, tanporon nɨ ka'pon amʉ' makooi, isapema pe rɨ to' usauro'sa' rʉ'pʉ pɨ' usentu'man. 	 Zaprawdę powiadam wam, że wszystkie grzechy synom ludzkim będą odpuszczone, i bluźnierstwa, któremibykolwiek bluźnili;


Kamoro, Sises a'sinin nʉ'san uya arɨ'pʉ Kaya'pas, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru piya', Main pɨ' enupanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' epuru ton amʉrasa' airɨ. 	 A oni pojmawszy Jezusa, wiedli go do Kaifasza, najwyższego kapłana, gdzie się byli zebrali nauczeni w Piśmie i starsi.


“Inke pʉra rɨ, mɨrɨ pe pʉra inke rɨ, ɨpʉrema serɨ Papa pɨ', ɨmɨrɨ rɨken pen e'tane tanporo kamoro uyeta pɨ' na'ne' nan nɨ marɨ serɨ pe, enato' pe urɨ na'ne' kasa apurɨnin pe, a'sisa' pe pʉra rɨken,” tukai' Paarʉ uya imaimu eikʉ'pʉ. 	 Ale Paweł rzekł: Życzyłbym od Boga, aby i w mału, i w wielu, nie tylko ty, ale i wszyscy, którzy mię dziś słuchają, stali się takimi, jakim i ja jest, oprócz tych związek.


Pata esi'pʉ ɨsi'kaisa rɨ, ikusano kaisa rɨ ika'ta esi'pʉ. Inserʉ uya pata i'tu'pʉ tʉyɨɨi ke; mɨrɨpan e'seporo'pʉ 12,000 kaisa rɨ yʉi epotorʉ'pʉ pe ikusano, ika'ta mɨrɨ kaisarɨ rɨ marɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ikawono esi'pʉ ikusano kaisarɨ rɨ marɨ. 	 A położenie miasta onego jest czworograniaste, a długość jego taka jest, jako i szerokość. I pomierzył miasto ono trzciną na dwanaście tysięcy stajan; a długość i szerokość i wysokość jego równe są.


Apʉne pʉra eke pe rɨ ɨri epamʉ uriya', tu'kan kon nɨ usi'nʉnkato' e'nɨ'panto' oton. 	 A iż się rozmnoży nieprawość, oziębnie miłość wielu.


“Ɨnʉ' rɨ tʉno'pʉ nonkayai'ne' mɨrɨpan uya tʉron nɨ uri'san mari'ma, ekuma pe iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon inonkasa' rʉ'pʉ mari'mayai'ne', ekuma pe iyesi,” ta'pʉ Sises uya. 	 Wszelki, który opuszcza żonę swoję, a inną pojmuje, cudzołoży; a kto od męża opuszczoną pojmuje, cudzołoży.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ipan pe ɨyekama'po uya 'nokon mararon pe pʉra pori' pe uku'tɨ' ɨsi'kaisa rɨ tʉusenuminkai', tʉusi'nʉnkai' mɨrɨ awonsi'kɨ tikin nɨ iya'kwarʉ, tikin nɨ isenuminkato' te'se. 	 Dopełnijcież wesela mojego, abyście jednoż rozumieli, jednostajną miłość mając, będąc jednomyślni i jednoż rozumiejący;


Mɨ pe te'ku'san pe pʉra kuru e'tɨ', ɨ'sɨ'mʉn yaino kon pe e'tɨ'; tʉuseta'kasan pe pʉra, ɨusi'nʉnka kon pɨ' ɨtonpa kon tʉpika'tɨi' e'tɨ'. 	 Ze wszelaką pokorą i cichością, i z nieskwapliwością, znosząc jedni drugich w miłości,


I'nʉnkato' tanporo ewan wannɨ pokon pe, ito'ka'nʉ'to' pokon pe mɨrɨ awonsi'kɨ meruntɨrʉ wannɨ pokon pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tonpa i'nʉnka usi'nʉnkan kasa rɨ esi eke pe kuru tʉpo'tɨse tʉtʉsen mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ ton nɨ use'man nɨto' entai,” ta'pʉ iya. 	 I miłować go ze wszystkiego serca i ze wszystkiej myśli i ze wszystkiej duszy i ze wszystkiej siły, a miłować bliźniego jako samego siebie, więcej jest nad wszystkie całopalenia i ofiary.


“Kʉrʉpo'po pɨ' te'san non pon kon ukaranto' oton iwenai tʉuta'kwarʉkai', apʉne pʉra timamin kon ennanin pʉra iyesi pɨ' mɨrɨ enta'— 	 Do tego i kupcy ziemscy płakać będą i narzekać nad niem, przeto iż towaru ich żaden więcej kupować nie będzie,


Mɨrɨ a'tai Isaan uya se ekama'pʉ: “Iya'kwarʉ u'tɨ ene'pʉ uya Epʉn poi wako'wa kasa, mɨrɨpan uta'si'pʉ ipona. 	 I świadczył Jan, mówiąc: Widziałem Ducha zstępującego jako gołębicę z nieba, i został na nim.


Tʉron nɨ a'tai, pʉrata amʉranʉ'nin nan mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmakooikena' nan amʉra esi'pʉ Sises woi imaimu etase'na. 	 I przybliżali się do niego wszyscy celnicy i grzesznicy, aby go słuchali.


Wakʉ pe rɨ kʉrɨ rɨ ipoitorʉ e'to' oton itepuru neporonʉ mɨrɨ kupʉ pɨ' tenna'po a'tai. 	 Błogosławiony jest on sługa, którego gdyby przyszedł pan jego, znajdzie, że tak czyni;


‘Kʉrɨ rɨ uriya' uko'man nɨ, upinin nɨ, nurɨne e'nɨ.’ Imenukanin, ɨtonpa kon pe te'sen uya, ‘Urɨ'nokon kamoro ipayan nʉ'san,’ tasa' na'ne' kasa rɨ. 	 Albowiem w nim żyjemy i ruszamy się, i jesteśmy, jako i niektórzy z waszych poetów powiedzieli: Żeśmy i my rodziną jego.


Mɨrɨpan uya asa'rɨ tʉpoitorʉ ton ennoko'pʉ. To' pɨ' ta'pʉ iya, “Entantɨ' eke pata pona, mɨrɨpan yau, tuna anin ka'pon uya ɨyeporo kon mɨrɨ. Ipɨkɨrɨ mʉtɨtʉi'. 	 I posłał dwóch z uczniów swych, i rzekł im: Idźcie do miasta, a spotka się z wami człowiek, dzban wody niosący; idźcież za nim.


“Se kasa nin si ɨwɨpʉremato' kon esi mɨrɨ: “‘Ina Kʉipʉnʉ Epʉn pon, tʉnamasen pe ɨyese' nesii. 	 Wy tedy tak się módlcie; Ojcze nasz, któryś jest w niebiesiech! Święć się imię twoje;


Eke pata pʉrorooi po pero amʉ'; enwoke' eseru ku'nin nan, ekumanpɨ' te'san, te'wɨsan, ika'sa' apurɨnin nan, mɨrɨ awonsi'kɨ kasi ye' ton, main ke mɨrɨ awonsi'kɨ tʉku'se esi. 	 A na dworze będą psy i czarownicy, i wszetecznicy, i mężobójcy, i bałwochwalcy, i każdy, który miłuje i czyni kłamstwo.


Sises uye'sa' a'tai, asakɨrɨ'ne wʉi uruwai' yau iko'manka'sa' eporo'pʉ iya. 	 Przyszedłszy tedy Jezus, znalazł go już cztery dni w grobie leżącego.


Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Satu'si amʉ' uyee'pʉ Sises piya' i'tupɨ'se'na ti'tuto' ipɨkɨrɨ Epʉn poino ku'to' pe iya. 	 A przystąpiwszy Faryzeuszowie i Saduceuszowie, kusząc prosili go, aby im znamię z nieba ukazał.


Sises piya' tʉuye'sa' kon a'tai, tʉuta'kwarʉpɨ'se kuru, “Tʉpika'tɨsen ye' pe kuru pʉse rɨ ka'pon esi. Ipika'tɨkɨ kuru, 	 A oni przyszedłszy do Jezusa, prosili go z pilnością, mówiąc: Godzien jest, abyś mu to uczynił;


Mɨrɨpan iwʉ' ta' iyewomʉ'pʉ, itemiyatʉ pɨ' nin si ta'sii', “Uri'san mʉre, e'mʉ'sa'ka'!” ta'pʉ iya mɨrɨ. 	 A on wygnawszy precz wszystkich, i ująwszy ją za rękę, zawołał, mówiąc: Dzieweczko, wstań!


Mɨrɨ a'tai, ta'pʉ iya ipɨ', “E'mʉ'sa'ka', enta. Papa apurɨ auya uya rɨ ɨyepi'tɨsa' man,” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. 	 I rzekł mu: Wstań, idź, wiara twoja ciebie uzdrowiła.


Papa ena' use'man nɨto' apon piyau ɨntʉrʉnʉ tʉnonkai', wapiya ɨtonpa a'kɨrɨ ekoneka ta, ɨyenna'po pa ɨntʉrʉnʉ tʉse'na. 	 Zostaw tam dar twój przed ołtarzem, a odejdź, pierwej się pojednaj z bratem twoim; a potem przyszedłszy ofiaruj dar twój.


Pena urɨ'nokon nɨ nɨrɨ esi'pʉ iya'kwarʉ pʉra, Papa maimu awɨrɨ pʉra, enku'tɨsa' pe mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon nɨ ɨri ton ɨnku'pai mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon nɨ kupʉ uya pori' pe ukupʉ tawon uya ta'sii'. Uko'man nɨ'pʉ'nokon ɨri ɨnku'pai mɨrɨ awonsi'kɨ ukinitan pɨ', ewaruma'tɨsa' pe mɨrɨ awonsi'kɨ tonpa ewaruma'tɨ pɨ'. 	 Albowiem i myśmy byli niekiedy głupimi, upornymi, błądzącymi, służąc pożądliwościom i rozkoszom rozmaitym, w złości i w zazdrości mieszkając, przemierzłymi, jedni drugich nienawidzącymi,