Lalu berkatalah Ishak, "Berilah saya daging itu. Setelah saya makan akan saya berikan berkat saya kepadamu." Yakub memberikan daging itu kepadanya dan juga sedikit anggur untuk diminum 	 Iṇṇ'as aṃaran: «Awəy du sər-i a wa du tənɣe daɣ təgmərt fəl ad tatša aga fall-ak albaraka nin.» Eway as du Yaqub ameṇsay, itš-ay, ikf-ay du esmad išw-ay.


Kemudian TUHAN Allah mengambil sedikit tanah, membentuknya menjadi seorang manusia, lalu menghembuskan napas yang memberi hidup ke dalam lubang hidungnya; maka hiduplah manusia itu 	 Ixlak-du Əməli Məššina aggadəm daɣ əg̣odrar n aṃadal issəwad daɣ šinjar-net iṇfas wa n təməddurt, təzzar iqqal aggadəm taxlək əhan ṃan.


Perintah baru Kuberikan kepadamu: Kasihilah satu sama lain. Sama seperti Aku mengasihi kalian, begitu juga kalian harus saling mengasihi 	 A dawan-aga alwajib aynayan: namariwat. Namariwat kawanay da s əmmək was kawan-are.


Di Mesir Yusuf memperoleh dua anak, yaitu Manasye dan Efraim yang dilahirkan oleh istrinya Asnat, anak Potifera, yang menjabat imam di Heliopolis 	 Yusəf igraw bararan-net daɣ akal ən Masar Manašše d Efraym, teraw as tan du Asnat ell-es ən Foti-Fera əlfəqqi n əɣrəm wa n On.


Ia minta izin dari saya supaya diperbolehkan ikut di belakang para penuai untuk memungut gandum yang tercecer. Sejak pagi ia bekerja terus, dan sekarang baru saja berhenti untuk beristirahat sebentar di pondok. 	 «Təgmay daɣ na turagat n ad təkəmmat šiɣaɣanen gər təbulasen dəffər malayan. Aɣora əngom as du tosa wa n a iga di təbdad har əmərədda. Təga arat n amazay ən təsənfut daɣ təsaklawt.»


Sedang ia bersalin, salah satu bayi kembar itu mengeluarkan tangannya, lalu bidan memegang tangan itu dan mengikatnya dengan benang merah. Katanya, "Anak ini lahir lebih dahulu. 	 Amazay wa ad tətaggaz aṃzur ig̣mad du əfus ən barar iyyan təqqan tənṭut ta n tənakbalt tawšet ən barar a əs tanallay zaggaɣat fəl at təssuṣən as ənta ad d'azzaran.


Maka TUHAN Allah mengusir manusia dari taman Eden dan menyuruhnya mengusahakan tanah yang menjadi asalnya itu 	 Təzzar ikkas-tu Əməli Məššina daɣ əgoras wa ihan akal wa n Edan fəl ad-igyək aṃadal wa daɣ d-itawaxlak.


Sekarang ia bukan hanya seorang hamba untuk Saudara; ia lebih dari itu. Ia adalah sesama orang Kristen yang tercinta. Ia berguna sekali untuk saya, apalagi untukmu! Tentu ia berguna sekali baik sebagai hamba maupun sebagai seorang saudara di dalam Tuhan 	 əmərədda wər iṃos akli ɣas, ogar akli, əmidi nin daɣ əzəgzan n əməri nin a iṃos. Wala nak əḳnêq qu tara wəllen əngəm za kay a das issərtayan tara ta n as iṃos akli nnak iṃos da tolas əmidi nnak daɣ əĩəgzan s Əməli.


Hari itu juga para pengawas bangsa Mesir dan mandor-mandor bangsa Israel mendapat perintah dari raja 	 Əzəl wen da ad omar Firɣawna meddan win šašɣalnen tamattay ten əmosnen Kəl Masar, əd win tat ewalnen daɣ əššəɣəl əmosnen Kəl-Israyil, inn-asan :


Laki-laki itu menjawab, "Perempuan yang Engkau berikan untuk menemani saya, telah memberi buah itu kepada saya, lalu saya memakannya. 	 Ijjəwwab-as aləs iṇṇ-as: «Tanṭut ta a ɣur-i təgeɣ da ənta a di təkfat ara n ašək wa ətšeq-qu.»


Begitulah TUHAN mengutus Musa dan Harun untuk menyampaikan kepada bangsa Israel dan kepada raja Mesir bahwa mereka ditugaskan TUHAN untuk memimpin bangsa Israel keluar dari Mesir 	 Ilas Amaɣlol iššewal i Musa əd Harun daɣ talɣa ən Kəl-Israyil əd Firɣawna, omar-tan s ad əkkəsan Kəl-Israyil daɣ akal wa n Masar. Esmawan n arat daɣ meddan win muzaran ən tawšeten ən Kəl-Israyil əntanay da: Iɣawnatan da win d-əgmadnen Ruben wa n aɣafadday n Israyil (Yaqub): Ɣenok əd Falu, Ɣeçron əd Xarmi.


dan meninggal pada usia 777 tahun 	 Elan ən təɣrəst-net kul əqqalan əṣṣayat ṭəmad n awatay d əṣṣayat təṃərwen d əṣṣa, dəffər a di aba-tu.


Karena itu orang-orang Farisi dan imam-imam kepala mengadakan rapat dengan Mahkamah Agama. Mereka berkata, "Kita harus berbuat apa? Orang ini membuat banyak keajaiban 	 Təzzar sassagan limaman win zawwarnen, əd Farisaytan əməni ən muzaran ənnan: «Ma za nagu? Aləs wa itaggu alɣalamaten aggotnen.»


Kita tahu bahwa apa yang tertulis dalam Alkitab berlaku untuk selamanya. Jadi, kalau Allah memberi sebutan 'ilah' kepada orang-orang yang menerima perkataan-Nya 	 Wər nəfreg a din-nəgər arat wa ihan Ikətban. Esəm wa n məššinatan, iɣra sər-əs Məššina aytedan win təkka batu ta iga da.


Karena itu, sebaiknya Tuanku memilih seorang yang cerdas dan bijaksana dan memberinya kuasa untuk mengatur negeri ini 	 Əmərədda ihor d ad təsənnəfrəna aləs n əməli ən tayttay a za təssənnəṭṭəfa əd taṇat n akal ən Masar ket-net.


Kemudian berkemaslah Ribka beserta wanita-wanita muda yang menjadi hambanya, lalu naik unta dan berangkat mengikuti hamba Abraham itu 	 Raqqiyetu əd taklaten-net əwaṇṇat olaman, əlkamnat y əkli. Təməwit a da as d-iddew əkli əd Raqqiyetu.


Saya menulis kepada kalian yang percaya kepada Anak Allah, supaya kalian tahu bahwa kalian sudah mempunyai hidup sejati dan kekal 	 Aratan win əkattabaɣ awan tan fəl ad təssənam as təl m təməddurt təɣl lat, kawanay əd win əzzəgzanen s esəm ən Barar ən Məššina.


Ia kembali kepada saudara-saudaranya dan berkata, "Anak itu tidak ada lagi di situ! Apa yang harus saya lakukan sekarang? 	 Iqqal iməḍrayan-net, iṇṇ'asan: «Barar wər t'illa! Əmərədda, nak ma z'aga?»


Sebab itu, jagalah jangan sampai kalian kehilangan apa yang sudah kami usahakan untuk kalian. Berusahalah supaya kalian menerima dari Allah upahmu seluruhnya 	 daɣ a di ənkədat əd man nawan fəl ad wər təsəbbənənam əššəɣəl nawan, as təgam ənəkud wa ad təgrəwam alak nawan indan.


Setelah itu Yared masih hidup 800 tahun lagi dan mendapat anak-anak lain 	 Dəffər təhut ən Xenok Yared iga əṭṭamat ṭəmad n awatay, iddar, itaraw-du bararan əd təbararen.


Setelah itu Yesus dan pengikut-pengikut-Nya pergi ke Yudea. Ia tinggal di sana beberapa waktu lamanya dengan mereka dan membaptis 	 Dəffər awen ikka Ɣaysa əd nalkiman-net amadal ən Yahudəya. Iqqim daɣ-as har iga arat n azzaman ənta dər-san, amaran isalmaɣ Ɣaysa aytedan daɣ aman.


Keturunan Gomer adalah penduduk Askenas, Rifat dan Togarma 	 Bararan win Gomer əṃosan: Aškənaz, Rifat, əd Togarma.


Keturunan Yakub yang pergi ke Mesir semuanya berjumlah enam puluh enam orang, tidak termasuk menantu-menantunya 	 Əket n aytedan win d əg̣madnen Yaqub oṣan du Masar əddəwan dər-əs as wər əhenat təḍoden ən maddan-əs, iṃos ṣədisat təṃərwen əd ṣədis.


"Sekarang Engkau memberi kesaksian tentang diri sendiri," kata orang-orang Farisi itu kepada-Nya, "kesaksian-Mu tidak benar. 	 Ənnan-as Farisaytan: «Təgəyya ən man-nak a təmosa, arat wa təgannaɣ əddi irkam wəllen.»


Musa menceritakan kepada Harun semua yang dikatakan TUHAN kepadanya ketika ia disuruh kembali ke Mesir, juga tentang semua keajaiban yang harus dibuatnya 	 Təzzar imal Musa i Harun batuten kul šin das-iga Amaɣlol, imal təlməɣjujaten kul šin as t-omar s igi-nasnat.


Nah, anakku," kata Ribka lagi, "dengarkanlah dan lakukanlah apa yang saya katakan ini 	 Daɣ adi əmərədda barar in ṣəsəm i tagaɣ a w'as kay omara.


Kata-Nya, "Pergilah ke Niniwe, kota besar itu, dan sampaikanlah kepada rakyatnya, pesan yang Kuberikan kepadamu. 	 «Ənkər akk'aɣrəm wa zəwwəran ən Ninif, təməlaɣ i məssawəs əmazal wa dak-z-aga sər-san əmərədda.»


Kemudian Yakub mengambil domba-domba lalu menghadapkannya ke arah kambing-kambing yang loreng dan hitam. Dengan cara itu ia memperoleh kawanan binatangnya sendiri dan memisahkannya dari kawanan binatang Laban 	 Iššota Yaqub tolas as izammazay ayfəd, təzzar izzəzak kanat i karran dat šin Laban kawalnen əd šin mallolnen n əlkəzan. Idkal Yaqub maddanəs ən tazzog a, iga sər-san əsəgən.


Lalu istri Potifar menyimpan jubah itu sampai suaminya pulang 	 Təṭṭaf takatkat ta har d oṣa aləs-net.


Kalau seorang berkata, "Saya mengasihi Allah," tetapi ia tidak mengasihi saudaranya, orang itu pendusta. Sebab orang yang tidak mengasihi saudaranya yang dilihatnya, tidak mungkin bisa mengasihi Allah yang tidak dilihatnya 	 As inn'awedan ənt'ira Məššina mišan igzar amidi nnet n əddin, awedan wədi anasbahu a imos. Fəl as wa wər nara amidi nnet n əddin a ihannay m'as z'ifrəg ad iru Məššina a wər ihənnəy?


Dan pada musim kawin binatang-binatang itu, saya bermimpi melihat semua kambing jantan yang sedang kawin, loreng, berbintik-bintik dan belang 	 Daɣ tamert ta n sabdar ən təmenesen ad ənaya daɣ tərgət isawalan əganen əgolənditan əd wiyyad šaɣarnen əd wiyyad farfoznen, as əzagan təntawen n aharay a.


Lalu kata Yehuda kepada saudara-saudaranya, "Apa gunanya membunuh adik kita dan merahasiakan pembunuhan itu 	 Təzzar iṇṇa Yuda i məqqaran-net: «Ma dana z'aknu ad nanɣu amaḍray nnana nəɣbər azni nnet?


Di samping itu pula saya mengambil Rut, wanita Moab, janda mendiang Mahlon itu menjadi istri saya. Dengan demikian tanah itu akan tetap menjadi milik keluarga orang yang telah meninggal itu. Dan keturunannya pun akan tetap ada di antara sanak keluarganya dan di kotanya. Ingatlah Saudara-saudara, hari ini kalian semua menjadi saksinya. 	 «D'as ad əzləfa Rut,wələt Mowab, ta ɣur aba Maɣlon fəl əsudər n əruru n ənəmettən, fəl ma din immut esəm net daɣ mədrayan net, aqqatas in daɣ tənaden n əɣrəm. Təggəyyem a wen azal a da.»


Sejahtera Kutinggalkan kepada kalian. Sejahtera-Ku sendiri yang Kuberikan kepadamu. Yang Kuberikan itu bukan seperti yang diberikan dunia kepadamu. Jangan gelisah, jangan takut 	 Oyyeɣ-awan-d alxer, əkfeq-qawan alxer wa-nin; nak, wər dawan-t-əkfeɣ əs təməwit tas t-illa daɣ əddənet; ad wər təššəwəšam wala təggəz-kawan tasa.


Maka keluarlah orang yang sudah mati itu. Tangan dan kakinya masih terbungkus kain kafan, dan mukanya tertutup dengan kain penutup muka. "Lepaskan kain kafannya supaya ia bebas berjalan," kata Yesus kepada orang-orang di situ 	 Igmad-du ənəmmettən wa nad, əttalan fassan-net əd daran-net daɣ təsəwad, təlsa təbdoq udəm-net əntada. Inn-asan Ɣaysa: «Əkkəsat-as itul tayyim-tu ad ijəwənkət.»


Mereka menjawab, "Bapak Guru, baru saja orang-orang Yahudi mau melempari Bapak dengan batu dan sekarang Bapak mau kembali lagi ke sana? 	 Ənnan-as nalkiman-net: «Əššix-nana, imuzaran-nana wərge edes-nasan səket dada da gammayan əd tanaɣay-nak, kay amaran tareɣ tewaɣlay n akal wen?»


Lalu Abraham menanam sebatang pohon tamariska di Bersyeba dan sejak itu tempat itu dipakainya untuk menyembah TUHAN, Allah yang kekal 	 Ibrahim iṇbal ašək igan eṣəm ešel daɣ Ber-Šeba, amaran iɣbad Əməli, Məššina Amaɣlol daɣ adag wen.


Setiap orang harus disunat, dan itu akan menjadi tanda lahiriah yang menunjukkan bahwa perjanjian-Ku denganmu itu kekal 	 Daɣ a di əššil eklan-nak kul ad-ammaṇkadan win əhunen daɣ ṇan nawan əd win d-ənzanen. Ad-iggəz asannal n arkawal iɣlalan ən tassaqq-in elam-nawan.


Setelah empat puluh hari, Nuh membuka sebuah jendela kapal 	 As əganat əkkozat təṃərwen n əzəl olam Nux təxərəbbet ta iga daɣ attin,


Demikianlah caranya kita mengetahui bahwa kita tergolong anak-anak Allah yang benar, dan hati kita dapat tenang di hadapan Allah 	 Əs təməwit ta da as za nəssən as nakkanay kəl tidət a nəmos, maran ɣur Məššina iwallan nana ad ismadan.


Beberapa waktu kemudian Yusuf dan saudara-saudaranya meninggal, begitu juga orang-orang yang seangkatan dengan dia 	 Dəffər a wen aba Yusəf əd mədrayan-net əd tamattay ta n azzaman win di.


Maka berkatalah Ribka kepada Ishak, "Saya jemu dan bosan melihat istri-istri Esau dari suku bangsa asing itu. Jika Yakub juga kawin dengan gadis Het, lebih baik saya mati saja. 	 Təṇṇa y Isxaq wər əṃṃəndaya təməddurt fəl əddəlil ən təḍoden šinn aššet Xet. Ma əkkeɣ i təməddurt izlaf Yaqub iyyat daɣ Kəl Xet šilat ən šin, daɣ akal a.


Kemudian Musa dan Harun pergi menghadap raja Mesir dan berkata, "Begini perintah TUHAN, Allah Israel, 'Izinkanlah bangsa-Ku pergi supaya mereka dapat beribadat kepada-Ku di padang gurun.' 	 Dəffər awen ikka Musa əd Harun Firɣawna ənnan-as : «Amaɣlol, Əməli n Israyil inna : "Ayyu tamattay-nin ad taglu tag-amud wa n əlɣibada-nin daɣ-əsuf."»


Lalu Yakub berkemas-kemas untuk pulang kepada ayahnya di negeri Kanaan. Dinaikkannya istri-istri dan anak-anaknya ke atas unta, dan digiringnya semua kawanan kambing dombanya dan segala apa yang telah diperolehnya di Mesopotamia 	 Isammatag Yaqub i təzrek, issəwan maddan-əs əd təḍoden-net olaman,


(Yesus sudah tahu apa yang akan dilakukan-Nya, tetapi Ia berkata begitu sebab Ia mau menguji Filipus. 	 Əsəstan wa as t-iga Ɣaysa da issân arat was otas igi-net. A ira ɣas ad issən awa das z-annu Filibbus.


Lalu kata Yakub kepada mereka, "Saya melihat bahwa ayahmu tidak ramah lagi seperti biasanya kepada saya; tetapi Allah yang dipuja ayah saya melindungi saya 	 Iṇṇ asnat: «Əgrəɣ in as šiṃətəkwəyen n abba nnakmat wər di əṇfenat šilat n anin, mišan Məššina n abba nin illa ɣur-i.


Maka ketika orang-orang Samaria itu bertemu dengan Yesus, mereka minta dengan sangat supaya Ia tinggal dengan mereka. Jadi Yesus tinggal di situ dua hari lamanya 	 A di da a fəlas as t-id-osan əgmayan daɣ-as a ɣur-san aqqam, təzzar iqqim ɣur-san Ɣaysa har iga əššin adan.


Katanya kepada Yakub, "Saya lapar sekali. Minta sedikit kacang merah itu." (Itulah sebabnya ia disebut Edom. 	 Iṇṇa Esaw i Yaqub: «Ayy'i əgmaya daɣ-ak ad atša daɣ ameṇsay di zaggaɣan di». Adi da fəl itawagga y Esaw eṣəm Edom.


Setelah domba-domba itu dibawa ke luar, gembala itu berjalan di depan, dan domba-domba itu mengikuti dia sebab mereka mengenal suaranya 	 As d-iɣrad ikus ən šin-net, a dasnat-izar, təzzar əlkəmnat-as, fəlas əzdaynat əməsli-net.


Ladang dan gua yang ada di situ telah dibeli dari orang Het. Kuburkanlah aku di situ. 	 Tawagost d əɣəɣi wa tat ihan ənzan du ɣur Kəl Xet.»


Kelakuan Er jahat sekali, sehingga TUHAN marah kepadanya dan membunuhnya 	 Mišan Er, aɣafadday ən Yuda, itagg' arak mazalan wər oggem Məššina, təzzar eway du sər-əs taṃattant.


Penilik jemaat adalah orang yang mengurus pekerjaan Allah, ia tidak boleh bercela. Ia tidak boleh sombong atau pemarah, atau pemabuk, atau suka berkelahi, atau mata duitan 	 Ənta aɣmar ən tiddawat Məššina a t-iflasan izzozar-tu i tamattay-net, daɣ adi ilzam-tu ad imos awedan as tu-wər-illa i ifragan a sər-əs ann'arat: Wər idkel iman-net dənnəg aytedan, wər ila tuksay n əwəl, wər imos əməšwi, wər imos əməkkennəs, wala deɣ itatt'alxaram.


Kelaparan itu begitu hebat, sehingga di mana-mana tidak ada makanan lagi. Rakyat Mesir dan rakyat Kanaan lemah dan tidak berdaya karena lapar 	 Abas t illa a itamatšin daɣ akal ket-net fəl a wa iga laz daɣ igi, əṃṃutan kallan win Masar əd wa n Kanan.


Kalian tidak percaya sebab kalian tidak tergolong domba-domba-Ku 	 Mišan wər di-təzzəgzanam fəlas wər tətabaqqem daɣ ayfəd-in.


Tetapi Allah berkata kepada Abraham, "Janganlah engkau khawatir mengenai hambamu Hagar dan anaknya itu. Turutilah kemauan Sara, karena melalui Ishaklah engkau akan mendapat keturunan yang Kujanjikan itu 	 Mišan iṇṇ-as Məššina: «A-kay-wər-takmu batu ən barar əd tawahayt-nak. Ardu s igi n a w'as dak təṇṇa Sarata. Id fəlas aganna wa n Isxaq a daɣ z-agu əzzurriya-nnak.


Janganlah mencintai dunia ini, atau apa saja yang ada di dalam dunia ini. Kalau kalian mencintai dunia, kalian tidak mencintai Bapa 	 Ad wər tirem əddənet wala tirem arat a tat ihan təl'ay. As ira awedan əddənet tara ta nn Abba wər tu za təggəz.


Jadi, hamba mohon, Tuanku, izinkanlah hamba tinggal di sini menjadi hamba Tuanku menggantikan adik kami ini; biarlah ia pulang bersama-sama dengan abang-abangnya 	 Əmərədda əgmaya daɣ-ak ad aqqama nak, ad əqqəla akli nnak əggəzaɣ edagg ən barar a, idaw ənta əd məqqaran-net, əqqəlanet ket nasan.


Keluarganya, saudara-saudaranya, dan sanak saudaranya yang lain pergi juga. Hanya anak-anak kecil dan ternak mereka ditinggalkan di daerah Gosyen 	 d aɣaywan ən Yusəf kul əd məqqaran-net d aytedan n abba nnet, wər d'iqqim dəffər-san daɣ akal wa n Gošen ar bararan nasan əd herwan nasan win maḍrornen əd win zawwarnen.


Keesokan harinya, pagi-pagi, Abimelekh memanggil semua pegawainya dan memberi tahu kepada mereka segala kejadian itu. Mereka menjadi sangat ketakutan 	 Ɣur taṇakra-nnet tənzayat, isassaɣra-ddu Abimelek aytedan-net ig-asan isalan kul. Aytedan təggaz-tan ṭasa zəwwərət.


TUHAN menolong Yusuf sehingga ia selalu berhasil dalam semua pekerjaannya. Ia tinggal di rumah tuannya, orang Mesir itu 	 Iṣṣan Əməli daɣ Yusəf, iqqal əmarzaɣ, iha ehan ən məšši-s.


Jawab TUHAN, "Ambillah untuk-Ku seekor sapi betina, seekor kambing betina dan seekor kambing jantan, masing-masing berumur tiga tahun, dan juga seekor burung tekukur dan seekor burung merpati. 	 Ijjəwwab-as: «Awəy-du taɣit ən karad elan, taɣat ən karad elan, akar ən karad elan, tadabert n əṣuf d adaber ənḍərran n əɣrəm.»


Karena itu Yesus berkata kepada mereka dengan terus terang, "Lazarus sudah mati 	 Təzzar izalalaɣ-du inn-asan: «Lazarəs aba-tu.


Kita tahu bahwa kita milik Allah, meskipun seluruh dunia ini di bawah kekuasaan Si Jahat 	 Nəss n as nakkanay i n Məššina, maran əddənet ket net təha əfus n Iblis.


Pelayan itu berkata, "Jangan takut. Jangan khawatir. Allahmu, yaitu Allah yang dipuja ayahmu, Dialah yang memasukkan uang itu ke dalam karungmu. Saya telah menerima pembayaranmu untuk gandum itu." Kemudian dibawanya Simeon kepada mereka 	 Ijjəwwab asan, iṇṇ'asan: «Wər t'illa ar alxer y awan, a kawan wər təggəz ṭasa. Məššina nnawan ənta məššina n abba nnawan ənta a kawan ikfan ərrəzəɣ daɣ sumad nawan. Azrəf nawan illikan as iggaz i əfus.» Ikkas asan du Šimehon.


Dalam Alkitab tertulis bahwa Raja Penyelamat adalah keturunan Daud dan akan datang dari Betlehem, yaitu kampung halaman Daud. 	 Akatab wərgeɣ a inna: "Əzzurrəyya ən Dawəd, əd təɣrəmt ən Betlexem s ənta as kala daɣ-as iɣsar Dawəd, a du-z-igməd Əlməsix".»


Tetapi Yudas Iskariot, salah seorang pengikut Yesus--yang kemudian mengkhianati-Nya--berkata 	 Inkar Yahuza Isxarəyuti wa n iyyan daɣ nalkiman ən Ɣaysa was ənta tu-z-agin daɣ fassan inna:


"Siapakah Dia yang menyuruh engkau mengangkat tikarmu dan berjalan?" tanya mereka 	 Ənnan-as: «Ma imos za aləs wa dak-innan: "Ədkəl təsalat-nak təjəwənke"?»


Saya menulis kepadamu, Anak-anak, sebab dosamu sudah diampuni karena Kristus 	 Bararan əkattabaɣ awan in arat wa: ibakkadan nawan ətiwasarafan awan s əddəlil n arat wa iga ɣaysa Əlməsix.


Sabda ada di dunia, dunia dijadikan melalui Dia, tetapi dunia tidak mengenal-Nya 	 Ənta a ihan əddənet, ixlak-kat-du Məššina sər-əs, eges əddənet wər tu-təqbel.


Tetapi kepada segala burung dan binatang liar lainnya, Kuberikan rumput dan tanaman berdaun sebagai makanannya." Maka hal itu terjadi 	 Y əkkulluk n əmudar fəl aṃadal d əkkulluk n əg̣ədid d əkkulluk n a wa illómen aṃadal əhan-tu ṃan, əkfeq-qu yel ad-as-iqqəl isudar.» Ig'a wen da.


Yang Yesus maksudkan ialah Yudas anak Simon Iskariot. Sebab meskipun Yudas seorang dari kedua belas pengikut Yesus, ia akan mengkhianati Yesus 	 Batu ta Yahuza wa n ag Simɣon Isxarəyuti a fəl tat-iga Ɣaysa. Fəlas Yahuza tu z-agin daɣ fassan da imos iyyan daɣ nalkiman a n maraw d əššin.


Kepada hambanya yang kedua, ketiga dan semua orang yang ditugaskan mengurus kawanan-kawanan itu, diberinya perintah yang sama. Sebab Yakub berpikir ia dapat membujuk Esau dengan persembahan itu, sehingga kalau bertemu nanti, Esau mau memaafkan dia 	 Taṇṇaɣ-as: "In məšši akli-nnak Yaqub. Isəgan a ṣusay a əṃosan i məšši Esaw. Yaqub iṃan-net ilkam-ana-du.»


Kenan masih hidup 840 tahun lagi dan mendapat anak-anak lain 	 Dəffər təhut ən Mahalalel, Qenan iga əṭṭamat ṭəmad n awatay d əkkozat təṃərwen, iddar, itaraw-du bararan əd təbararen.


Saya menulis kepadamu, Bapak-bapak, sebab kalian mengenal Dia yang sudah ada sejak awal mula. Saya menulis kepadamu, Orang-orang muda, sebab kalian sudah mengalahkan Si Jahat 	 Abbatan əkattabaɣ awan in arat wa: təssanam wa tt'imalan dat əxluk. Aytedan win madrornen əkattabaɣ awan in arat wa fəlas assahat a təgam daɣ tarrayt ta n Məššina tornam əlxəkum wa nn iblis.


Tetapi engkau, Titus, hendaklah engkau mengajarkan ajaran yang tepat 	 Amaran kay, tamar s aratan win namannaknen əd tarrayt ta imal əsəssəɣri wa n tidət.


Saya akan menghidangkan makanan sekedarnya, supaya Tuan-tuan mendapat kekuatan baru untuk meneruskan perjalanan. Tuan-tuan telah menghormati saya dengan singgah ke rumah hambamu ini." Jawab mereka, "Terima kasih atas kebaikanmu. Kami akan singgah. 	 A-kawan-akfa arat ən ṭattay a-kawan-du-təssuɣəl šiɣurad-nawan, aṃaran takəyam daɣ tarrayt-nawan. S ig'a di wər z-iqqəl as du-təllamam dagma n ahan-in bannan.» Əjjəwwaban-as magaran: «Agu a w'as təṇṇe!»


Dan orang hidup yang percaya kepada-Ku, selama-lamanya tidak akan mati. Percayakah engkau akan hal itu? 	 Amaran awedan kul wa iddaran izzigzan sər-i, wədi wər ilkem ad t-aba. Təzzigzanaɣ arat wədi?»


Yesus mengecap air anggur itu lalu berkata, "Sudah selesai!" Lalu Ia menundukkan kepala-Nya dan meninggal 	 As izannalmaz Ɣaysa esmad wa kəzbəran a, inna: «Arat kul ikmal.» Təzzar issəras eɣaf-net, əgmadan-tu man.


Pada malam itu mereka memberi ayah mereka minum anggur, lalu anak yang sulung tidur dengan ayahnya; tetapi ayahnya begitu mabuk sehingga tidak tahu apa yang terjadi 	 Təzzar əššəšwanat abba-nnasnat esmad ahad wədi, tənamaṇsa dər-əs ta waššarat wər ila iggi y asarod-net wala taṇakra-nnet.


Tetapi orang itu menjawab, "Orang yang menyembuhkan saya tadi menyuruh saya mengangkat tikar saya dan berjalan. 	 Eges ya inn-asan aləs wen: «Aləs wa di-izzozayan, ənta di-innan: "Ədkəl təsalat-nak təjəwənke".»


Yakub meninggalkan Bersyeba dan berangkat ke Haran 	 Ig̣mad du Yaqub Ber-Šeba issəṇta əšikəl-net əs Xaran.


Aku menampakkan diri kepada Abraham, Ishak dan Yakub sebagai Allah Yang Mahakuasa, tetapi Aku tidak memperkenalkan diri kepada mereka dengan nama 'TUHAN' 	 ənifalalaɣ y Ibrahim d Isahaq əd Yaqub s esəm in a tt-imosan Məššina di maqqaran, mišan wər tan əzəzdayaɣ iman in s almaɣna n esəm in a tt-imosan "Əlle da".


Semula, bangsa-bangsa di seluruh dunia hanya mempunyai satu bahasa dan mereka memakai kata-kata yang sama 	 Daɣ əddənet ket-net wər-itawašawal ar awal iyyanda.


Sara berkata, "Allah telah membuat saya tertawa karena gembira. Setiap orang yang mendengar hal ini akan tertawa gembira bersama saya. 	 Təṇṇa Sarata: «Məššina isisag-i taḍaza ən tədəwit. Aytedan kul win əslanen Isxaq ad-agin taḍaza ta əgeɣ.»


Kata ayahnya, "Lihatlah bagaimana keadaan abang-abangmu dan kawanan kambing domba, lalu kembalilah untuk melapor kepada saya." Maka dilepaskannya Yusuf pergi meninggalkan Lembah Hebron. Tak lama kemudian sampailah Yusuf di Sikhem 	 Iṇṇ'as: «Aglu əṣṣən iməqqaran nak əɣlasan, əntanay d aharay nasan, təqqəla du təməlaɣ i. Təzzar immozal Yusəf, ifal aɣlal wa n Xebron ikka Šəkem.


Sejak saat itu, demi Yusuf, TUHAN memberkati rumah tangga orang Mesir itu dan segala apa yang dimilikinya, baik yang di rumah maupun yang di ladang 	 Den da ad d'izazzabbat Əməli albaraka fəl ahan n aw Masar wa, fəl əddəlil ən Yusəf. Ig'Əməli tolas albaraka fəl a wa ihan aɣaywan-net kul harkid təwəgas-net.


Air semakin tinggi, dan kapal itu terapung-apung pada permukaan air 	 Əttəyan aṃan, əg̣g̣əzzayan wəllen, əbbatan attin, izagaylal fall-assan.


Tetapi mereka menjawab, "Kami tidak dapat membiarkan adik kami diperlakukan sebagai pelacur. 	 Mišan əṇṇan-as: «Wər nəfreg ad-nayyu aləs wa išaššalan tamaḍrayt-nana əd tənəssexrəmt.»


Nuh mendirikan sebuah mezbah untuk TUHAN. Diambilnya seekor dari setiap jenis burung dan binatang lainnya yang halal, lalu dipersembahkannya sebagai kurban bakaran di atas mezbah itu 	 Ikras Nux edagg ən təkutay y Əməli, obaz-du daɣ mudaran kul win wər nəṃṃəḍas əd g̣ədad kul win wər nəṃṃədas, igzam-tan, ikway-tan fəl adag wa ikras da, ig-en takuṭay y Əməli.


Banyak orang Yahudi membaca tulisan itu, sebab tempat Yesus disalibkan itu tidak jauh dari kota. Tulisan itu dalam bahasa Ibrani, Latin, dan Yunani 	 Kəl-Əlyəhud aggotnen əɣran əsəllum wa. Ənta edag wa daɣ ittəytay Ɣaysa fəl šiləlt ihoz aɣrəm, amaran əsəllum wa iktab daɣ awalan win təlɣibranit, əd təlatint əd təgərekt.


Lalu hamba itu berkata, "Coba katakan siapa ayahmu. Adakah tempat bermalam di rumahnya untuk saya dan orang-orangku? 	 «Ma kam erawan? Are daɣ-am ad-i-tu-təməla. Ill-ay adag daɣ ahan n abba-nnam daɣ ənṣeɣ ahad a nak əd win dər əddewa?»


Gadis itu menjawab, "Minumlah, Pak," lalu dengan cepat diturunkannya buyungnya dari bahunya, dan sambil memegang buyung itu diberinya hamba itu minum 	 Təṇṇ-as: «Ašəw, məšš-i!» Tərrorad əsəggətti n ətəkin y as ad-ašəw.


Keesokan harinya pagi-pagi, Yakub bangkit, lalu mengambil batu yang dipakainya sebagai bantal dan menegakkannya menjadi batu peringatan. Dituangkannya minyak zaitun di atas batu itu untuk dikhususkan bagi Allah 	 Tufat aɣora iga Yaqub taṇakra tənzayat idkal du təhunt ta iṣṣomat issəɣt'et sas təzzəgrət-net inɣal widi fəl afalla-net təqqal tasaktawt ən Məššina.


Yesus berkata lagi kepada mereka, "Aku akan pergi, dan kalian akan mencari Aku, tetapi kalian akan mati di dalam dosamu. Ke tempat Aku pergi, kalian tak dapat datang. 	 Ilas Ɣaysa inn-asan: «Teklay a z-aga, amaran a di-təsəssəggəlam, mišan a kawan-iba daɣ tišit ən nasbakkadan. Wər təfregam a di-in-təlkəmam s adag wa əkke.»


TUHAN menampakkan diri kepada Abram dan berkata kepadanya, "Inilah negeri yang akan Kuberikan kepada keturunanmu." Lalu Abram mendirikan sebuah mezbah di situ untuk TUHAN yang telah menampakkan diri kepadanya 	 Inafalal Əməli y Abram iṇṇ-as: «Ad-akfa akal a əzzurriya-nnak.» Ikras Abram edagg ən təkutay y Əməli a das inafalalan da.


Dan inilah kemauan Dia yang mengutus Aku: supaya dari semua orang yang diberikan kepada-Ku, tidak satu pun hilang; tetapi supaya Aku membangkitkan mereka pada Hari Kiamat 	 Ənta wa di-d-izammazalan wər ira ad ixrək waliyyan daɣ win di-ikfa, kalar a ira a tan-d-əssənkəra daɣ təmattant əzəl a ilkaman.


Kemudian lebih banyak lagi orang percaya kepada Yesus karena apa yang diajarkan-Nya sendiri kepada mereka 	 Wiyyad aggotnen əzzəgzanan sər-əs fəl as əslan y awal-net ənta iman-net.


Ketika ia mendengar bahwa Yesus telah datang ke Galilea dari Yudea, ia pergi kepada Yesus dan minta Yesus datang ke Kapernaum untuk menyembuhkan anaknya yang hampir mati 	 As isla as Ɣaysa igmâd-du amadal ən Yahudəya iha Galilaya, os-ay-du onsay-tu ad idawan, das-izzuzəy rures ɣur təlla təmattant.


Nenek moyang kami makan manna di padang gurun, seperti tertulis di dalam Alkitab, 'Ia memberi mereka makan roti dari surga.' 	 Imarawan-nanaɣ ətšan daɣ taneray amensay wa n Manna. Arat da wa iktaban daɣ batu tədi: «Iššətš-en amensay wa d-ifalan ijənnawan.»


Pada waktu itu pengikut-pengikut Yesus kembali. Mereka heran melihat Yesus berbicara dengan seorang wanita. Tetapi tidak seorang pun dari mereka yang bertanya kepada wanita itu, "Ibu perlu apa?" atau yang bertanya kepada Yesus, "Mengapa Bapak berbicara dengan wanita itu? 	 Assaɣat ten ənta a d-əqqalan nalkiman, iqqan-asan eɣaf iməšawal wa iga əd təntut. Mišan wər tan-iha i ihalan ad t-issəstən, ann-as: «Ma daɣ as tare?» madeɣ «Mafel tətiməšiwila dər-əs?»


Lamekh mempunyai dua orang istri, Ada dan Zila 	 Lamek iga ṣanatat təḍoden əganen iṣmawan, iyyat Ɣada, tahadat Tsilla.


dan dengan didengar oleh semua orang, ia berkata kepada Efron, "Mohon dengarkan saya. Saya ingin membeli seluruh ladang itu. Terimalah uangnya, supaya saya menguburkan istri saya di situ. 	 Iššewal tolas y Efron dat kəl akal: «Səsəm-i oṇsayaq-qay! A-kay-akfa əlqimat ən tawagost, əqbəl-i-tu, a daɣ-as əṇbəla alzanazat ən tənṭutt-in.»


Yang lain berkata, "Inilah Raja Penyelamat!" Tetapi ada juga yang berkata, "Ah, masakan Raja Penyelamat datang dari Galilea 	 Ənnan wəyyad: «Əlməsix awa!» Ənnan-asan wəyyad: «Manəmmək as du-z-igməd Əlməsix Galilaya?


"Sebab engkau sudah kawin lima kali, dan laki-laki yang hidup bersamamu sekarang bukan suamimu. 	 fəlas səmmos as kala tan-təle, amaran wa ɣur təlleɣ əmərədda wərgeɣ aləs-nam. Tidət a di-təge.»


Sama halnya seperti Aku bukan milik dunia, mereka pun bukan milik dunia 	 Wər tan-təla əddənet, zund as nak iman-in wər di-təla.


"Bagaimana keadaannya?" tanya Yakub lagi. "Baik-baik saja," jawab mereka. "Lihatlah, itu anaknya perempuan yang bernama Rahel. Ia datang membawa kawanan kambing domba ayahnya. 	 Iṇṇ'asan Yaqub: «Ma ixlak?», əṇṇan as: «Əlxar ɣas, aṃaran elles den Raxil təlkamat y aharay nnasan den.


Ketika kami kembali kepada ayah kami, kami sampaikan kepadanya perkataan Tuanku itu 	 As nəqqal akli nnak abba nnana nəg'as batu ta dana təge.


Kata-kata itu membuat para penguasa Yahudi semakin berusaha untuk membunuh-Nya. Mereka berbuat itu, bukan hanya karena Ia melanggar peraturan agama mengenai hari Sabat, tetapi juga karena Ia berkata bahwa Allah itu Bapa-Nya; berarti Ia menyamakan diri-Nya dengan Allah 	 Batu ta, teway-du əs muzaran ən Kəl-Əlyəhud as əššotan daɣ agamay ən tanaɣay ən Ɣaysa, fəlas wərgeɣ əlqanun n əzəl ən təsanfawt ɣas a imməzray, kalar iššota-du fall-as as inn' imos Məššina abba-net. Daɣ adi išaššagda iman-net əd Məššina.


"Apakah kalian juga sudah disesatkan oleh Dia?" kata orang-orang Farisi itu 	 Ənnan-asan Farisaytan: «Daɣ adi kawanay da toyyam iman-nawan tətawasaxrakam?


untuk menjemput ayah dan keluarga mereka lalu pindah ke mari. Aku akan memberikan kepada mereka tanah yang paling baik di Mesir, dan mereka akan dapat hidup dengan berkecukupan dari hasil tanah itu 	 Təzzar tawəyam i du abba nnawan əd təlaqqawen nawan a kawan akf' edag w' ofan daɣ akal ən Maṣar, təddəram əs šətša win ofanen daɣ akal."


Jawab mereka, "Apa? Engkau yang penuh dosa sejak lahir, engkau mau mengajar kami?" Maka sejak itu ia dilarang masuk ke rumah ibadat 	 Haraššen-tu ənnan-as: «Ko! Adis kay was as du-təhuwa da təmosa təbəluləq n abakkad, kay a iran a dana-takfaɣ alfaydaten?» Təzzar əstaɣan-tu daɣ adag wen.


Kami menjawab, 'Ayah kami sudah tua dan adik kami lahir ketika ayah sudah lanjut usia. Abang seibu dari adik kami itu sudah meninggal, jadi sekarang hanya dia sendirilah yang masih hidup dari mereka berdua, dan ayah sangat sayang kepadanya. 	 Nəjjəwwab ak as nəla abba nnana waššaran əd barar-net ənḍərran igraw daɣ tušaray nnet, w'as amaqqar neṭ wa dər wər ig' afandes, aba tu. Azzama ənta ɣas ad d'iqqiman isannahal tu abba nnana tara.


Lot juga mempunyai keluarga dan hamba-hamba serta domba, kambing dan sapi 	 Lot a dər-əs iddewan ənta da ila eharay wa ənḍərran əd wa zəwwaran iṃos aɣaywan aggen.


Kalian telah bermupakat untuk berbuat jahat kepada saya, tetapi Allah mengubah kejahatan itu menjadi kebaikan, supaya dengan yang terjadi dahulu itu banyak orang yang hidup sekarang dapat diselamatkan 	 Təgam əṇṇiyat n a d i tagim təkma mišan Məššina isaṃṃatay tat ig'et alxer fəl ad ag̣əz aytedan aggotnen, adi da a itamazalan daɣ azzaman win əmərədda.


Kata Laban, "Jadi apa yang harus kuberikan kepadamu?" Yakub menjawab, "Tak usah Paman berikan apa-apa. Saya akan tetap memelihara ternak Paman, asal Paman setuju dengan usul saya ini 	 Iṇṇ as Laban: «Ma kay z akfa?» Ijjəwwab as Yaqub: «Wər di za takfa wala. Aṃaran ad agla, og̣azaɣ ak eharay nnak as təqbala əššərəd wa dak z aga da.


Akulah roti yang turun dari surga--roti yang memberi hidup. Orang yang makan roti ini akan hidup selamanya. Roti yang akan Kuberikan untuk kehidupan manusia di dunia adalah daging-Ku. 	 Nak a imosan amensay wa d-izzebben daɣ jənnawan ihakku taməddurt. Awedan kul wa itšan amensay wa, wədi ad iddər har faw. Amaran isan-in a mosnen imensewan win z' akfa fəl ad təgrəw əddənet təməddurt.»


Hal itu dikatakannya sehubungan dengan upacara sunat. Maka TUHAN tidak jadi membunuh Musa 	 Təzzar oyya Əməli Musa. Xasil əddəlil n əmənkəd fəl tənna Ziffora : «Aləs n əzni a təmosa!»


Isakhar; anak-anaknya: Tola, Pua, Ayub dan Simron 	 Maddanəs n Issakar əṃosan Tola, Fuhax, Yašub əd Šimron.


Semua orang yang mempunyai harapan ini terhadap Kristus, menjaga dirinya supaya sungguh-sungguh suci, bersih dari dosa sebagaimana Kristus juga suci 	 Aytedan win əganen attama wa, əzzizdagan iman nasan s əmmək as zəddig Əlməsix.


Apa yang Kulihat pada Bapa-Ku, itulah yang Kukatakan. Sedangkan kalian melakukan apa yang diajarkan bapakmu kepadamu. 	 Nak arat wa ənaya ɣur Abba-nin a əmmala, amaran kawanay tətaggim awa as təslam ɣur abba-nawan Iblis.»


Yakub menegakkan sebuah batu peringatan di situ, dan sampai hari ini pun kuburan Rahel masih ditandai oleh batu itu 	 Issəɣta Yaqub təhunt təqqal təṃətirt fəl tasaṣkawt-net.Təṃətirt-en təmmunn fəl tasaṣkawt ən Raxil har azalada.


berkatalah Yakub kepada Yusuf, "Pergilah ke Sikhem, ke tempat abang-abangmu menggembalakan kawanan kambing domba kita." Jawab Yusuf, "Baik, Ayah. 	 Iṇṇa Israyil i Yusəf: «Iməqqaran nak wərgeɣ əkkan təməḍint əs Šəkem, ayaw a kay zəmmizəla sər-san.» Ikkəwan as Yusəf, iṇṇ'as: «Nak da.»


Banyak sekali yang perlu saya katakan kepadamu, tetapi saya rasa lebih baik jangan melalui surat 	 Aratan aggotnen as arêɣ a dak kan annaɣ mišan s a wər nəmos a dak kan in əktəba daɣ širawt s əɣanib,


Tetapi Onan tahu bahwa anak-anaknya nanti tidak akan menjadi miliknya. Jadi, setiap kali ia bersetubuh dengan janda abangnya itu, dibiarkannya maninya tumpah di luar supaya abangnya tidak akan mendapat keturunan 	 Onan iṣṣanan as əzzurriya wa wərgeɣ i nnet, id inamaṇsa əd tənṭut n amaqqar-net ad issənɣəl daɣ aṃadal fəl ma d'iga əzzurriya y amaqqar-net.


Para penguasa Yahudi heran sekali dan berkata, "Bagaimana orang ini bisa tahu begitu banyak, padahal Ia tidak pernah sekolah? 	 Arat wa iqqan iɣafawan ən Kəl-Əlyəhud wəllen har əqqiman gannin: «Məni esaway was issan awedan wa aratan win, ənta wər iɣra?»


Sesudah itu Ia menuang air ke dalam sebuah baskom, lalu mulai membasuh kaki pengikut-pengikut-Nya dan mengeringkannya dengan anduk yang terikat di pinggang-Nya 	 təzzar iga aman daɣ aɣlal, ad išarad idaran ən nalkiman-net, immas-tan s əfər wa igbas da.


Ofir, Hawila dan Yobab. Semuanya itu keturunan Yoktan 	 Ofir, Xawila əd Yobab. Ket-nasan maddanəs ən Yoqtan.


Lalu pergilah kesepuluh abang Yusuf itu membeli gandum di Mesir 	 Ərasan ṃaraw məqqaran ən Yusəf sas Masar ad d azzanzin daɣ-as alkama.


Bapa mengasihi Anak-Nya, dan sudah menyerahkan segala kuasa kepada-Nya 	 Abba ira Barar-net ig-as aratan kul daɣ əfus.


Percayalah, kalian akan menangis dan meratap, tetapi dunia akan bergembira. Kalian akan bersusah hati, tetapi kesusahanmu itu akan berubah menjadi kegembiraan 	 Əggəyyeɣ silakanaɣ-awan as at-talim, təsəkkələlam mišan as itag adi aytedan n əddənet əntanay əddəwen. Ad əxšədan man-nawan eges axšud di a tu-təzrəy tədəwit.


Abimelekh berkata, "Aku tidak tahu siapa yang telah melakukannya. Belum pernah engkau mengatakannya kepadaku, dan inilah pertama kalinya aku mendengar tentang hal itu. 	 Ijjəwwab-as Abimelek: «Wər əṣṣena wa igan a di. Kay iṃan-nak wər di-təṇṇeɣ araṭ, amaran wər əsleɣ i sər-əs immigradan har azalada.»


Setelah itu pergilah Yakub kepada ayahnya dan berkata, "Ayah!" "Ya," jawab Ishak, "siapa engkau, Esau atau Yakub? 	 Eway tan y abba-net issəslam fall as. Ibaz as tu Isxaq iṇṇ'as: «Ma təṃosa daɣ bararan in?»


Lalu kata mereka kepada Yunus, "Betulkah engkau yang menyebabkan bencana ini? Engkau dari mana? Bangsa apa? Mengapa ada di sini? 	 Ənnan-as : «Dad zama as kay a imosan əddəlil ən təkma ta, əməl-anaɣ a wa imos əššəɣəl-nak əd sas du-təhe d awa imos akal-nak, d awa təmos tamattay ta du-təgmada.»


Di rumah Bapa-Ku ada banyak tempat tinggal. Aku pergi ke sana untuk menyediakan tempat bagi kalian. Aku tidak akan berkata begitu kepadamu, sekiranya itu tidak demikian 	 Ehan n Abba-nin ahân-tu daggan aggotnen ən təməxsurt. Awak ənnar wər iga adi manəmmək as dawan-z-anna ad agla səmmutəgaɣ-awan edag təzdaɣam?


Lalu Yesus berseru, "Orang yang percaya kepada-Ku, bukan kepada Aku ia percaya, tetapi kepada Dia yang mengutus Aku 	 Idkal Ɣaysa əməsli-net inna: «Awedan wa sər-i izzəgzanan, wərge nak ɣas as izzəgzan, kalar wa di-d-izammazalan da izzigzan sər-əs.


"Bangsa saya sendiri menjadi saksi bahwa ladang itu beserta guanya saya berikan supaya Tuan dapat menguburkan istri Tuan. 	 «Kala kala, məšš-i, ṣəsəm-i! Əkfeq-qay tawagost, əkfeq-qay əɣəɣi wa tat ihan. Əkfeɣ-ak-kan dat šiṭṭawen ən tamattay-nin: əṇbəl alzanazat ən tənṭut-nak.»


Pengikut-pengikut Yesus berkata, "Tuhan, kalau Lazarus tidur, nanti ia akan sembuh. 	 Ənnan-as nalkiman-net: «Əməli, dad zamas insâ, wədi əngəm ad izzəy.»


Tetangga-tetangganya dan orang-orang yang sebelumnya melihat dia mengemis, semuanya berkata, "Bukankah dia ini orang yang biasanya duduk minta-minta? 	 Ad gannin naragan-net, d aytedan win t-ənaynen imos əmansay dat awen: «Ak awa wərgeɣ əmədderɣəl was faw iqqim itansay?»


Setelah saudara-saudara-Nya pergi ke perayaan itu, diam-diam Yesus pergi sendirian tanpa diketahui orang 	 Dər iga awen da ya as əkkan mədrayan-net amud, ikk-ay ənta da, eges iki wa zun as iga daɣ əssir, fəlas wər issəkna iman-net y aytedan.


Orang yang mau menuruti kemauan Allah, akan tahu apakah ajaran-Ku datangnya dari Allah atau dari Aku sendiri 	 Awedan kul wa iran ad ammazal tara ən Məššina, wədi ad issən kud əsəssəɣri wa ənta a d-ifal wala deɣ nak t-id-iktan gər-i əd man-in.


Buatlah sebuah kapal untukmu dari kayu yang kuat; buatlah bilik-bilik di dalamnya, dan lapisilah dengan ter dari dalam dan dari luar 	 Əɣrəf i ṃan-nak attin iknan təzzəwwərt ad-ak-iqqəl aɣlal n aṃan tagaq-qu daɣ ašək igan eṣəm gofer əd yel as itawaṇṇu qanim olan d afazaw, taɣmaq-qu daɣ madɣar ən kolta fəl afalla-nnet d aṃṃas-net.


Tetapi waktunya akan datang, malahan sudah datang, bahwa dengan kuasa Roh Allah orang-orang akan menyembah Bapa sebagai Allah yang benar seperti yang diinginkan Bapa 	 Mišan alwaq izay-du --amaran osa-ddu-- was inaɣbidan win tidət ad əɣbədan Abba s Infas wa Zəddigan əd tidət, fəlas Abba inaɣbidan win t-əɣbadnen əs təməwit ta, əntanay a ira.


Saudara-saudara yang tercinta! Janganlah percaya kepada semua orang yang mengaku mempunyai Roh Allah, tetapi ujilah dahulu mereka untuk mengetahui apakah roh yang ada pada mereka itu berasal dari Allah atau tidak. Sebab banyak nabi palsu sudah berkeliaran ke mana-mana 	 Mišan ənkədat imidawan in ən maran in, ad wər təraddim s infasan kul, zamazalat tan təzzar har nəssənam win d'əfalnen Məššina, fəlas ənnəbitan ən bahu aggotnen a wazawaznen daɣ əddənet.


Sebab itu mereka berseru kepada TUHAN, "Ya TUHAN, kami mohon, janganlah kami binasa karena mengambil nyawa orang yang tidak melakukan kesalahan apa pun terhadap kami. Ya TUHAN, Engkau telah melakukan apa yang Engkau kehendaki. 	 Təzzar ad tattaran s Amaɣlol gannin : Ya Əməli nəgmay daɣ-ak ad wər nəhlek fəl əddəlil ən tamattant n aləs a, a dana-wər-təxkəma əs tišit ən maggan ən man. Fəlas kay a imosan Amaɣlol tətamazala əs tara-nak.»


Yusuf makan pada sebuah meja tersendiri, dan saudara-saudaranya pada meja yang lain. Orang-orang Mesir yang ada di situ makan pada meja yang lain lagi, karena mereka merasa hina bila makan bersama-sama dengan orang Ibrani 	 Ətawakkasan as melkewan s aganna, iməḍrayan-net s aganna, əd Kəl Masar win ɣur-əs əllanen s aganna, fəlas Kəl Masar wər ədərrəwan əd Kəl Əlyəhud, iṃos a wen arat wər noleɣ daɣ əddin ən Kəl Masar.


TUHAN berkata kepada Musa, "Aku sudah memberi kuasa kepadamu untuk membuat keajaiban-keajaiban. Jadi kalau engkau sudah kembali di Mesir nanti, lakukanlah segala keajaiban itu di depan raja Mesir. Tetapi Aku akan menjadikan dia keras kepala, sehingga ia tak mau mengizinkan bangsa itu pergi 	 Inna Amaɣlol i Musa : «Əmərədda d-as təkkeɣ Masar, əssən fəl təlməɣjujaten kul šin as kay-əkfeɣ tarna n igi-nasnat. As din tose tagaq-qanat dat Firɣawna. Amaran nak ad-əssəɣəra əwəl-net fəl ad igdəl i Kəl-Israyil agamad ən Masar.


Engkau mengusir saya dari tanah ini, jauh dari kehadiran-Mu. Saya akan menjadi pengembara yang tidak punya tempat tinggal di bumi, dan saya akan dibunuh oleh siapa saja yang menemukan saya. 	 Təstaɣaɣ-i azala fəl tasayt n aṃadal amaran ənamaggaga dər-ək, aba as daɣ-i təṣaggada. Ad əqqəla amajjawankay n ənəbbennən daɣ əddənet amaran i di igrawan ad-i-anɣu.»


Aku tahu Engkau selalu mendengarkan Aku, tetapi Aku mengatakan ini, untuk orang-orang yang ada di sini; supaya mereka percaya bahwa Engkaulah yang mengutus Aku. 	 Nak iman-in əssanaɣ as faw da təqqabbala šiwatriwen-in. Mišan əššewalaɣ fəl əddəlil ən tiddawat ta di-təɣalayɣalayat da, fəl ad əzzəgzənan as kay a di-d-izammazalan.»


Kata raja kepadanya, "Akulah raja--dan aku mengumumkan bahwa tanpa izinmu tidak seorang pun di seluruh Mesir boleh melakukan apa-apa. 	 Iṇṇa Firɣawna tolas i Yusəf: «Nak Firɣawna a ṃosa aṃaran ətkalaɣ ak əlwaši n as wər t illa awedan wa za isəffərəkrəkan arat daɣ akal ən Masar kul ar əs turagat nak.»


Kalau kalian melakukan itu supaya jangan melanggar peraturan Musa tentang sunat, mengapa kalian marah kepada-Ku karena menyembuhkan diri orang seluruhnya pada hari Sabat 	 Ənəyat za, dad imos as itawasamankad barar daɣ əzəl ən təsanfawt fəl ləkkum y Əlqanun wa n Musa, mafel as kawan-iha alham-in fəlȧs əgeɣ y awedan əzuzəy ikmâlan daɣ əzəl ən təsanfawt?


Maka pergilah orang itu lalu memberitahukan kepada para penguasa Yahudi bahwa Yesuslah yang menyembuhkannya 	 Ijawankat aləs wen təzzar imal i muzaran ən Kəl-Əlyəhud as Ɣaysa a t-izzozayan.


Pada usia amat tua, yaitu seratus delapan puluh tahun, Ishak meninggal lalu dikuburkan oleh Esau dan Yakub, anak-anaknya 	 Iga Isxaq təməddurt ən ṭameday n awatay d əṭṭamat təṃərwen,


bertanya, "Kalau engkau bukan Raja Penyelamat, bukan Elia, bukan juga Sang Nabi, mengapa engkau membaptis? 	 Əssəstanan-tu nammazalan win ənnan-as: «Ma fəl təsalmaɣaɣ aytedan daɣ aman, kay tənne wər təmosaɣ Əlməsix, wər təmosaɣ ənnəbi wa ittəmalan?»


Tetapi mengenai kalian sendiri, Kristus telah mencurahkan Roh-Nya padamu. Dan selama Roh-Nya ada padamu, tidak perlu ada orang lain mengajar kalian. Sebab Roh-Nya mengajar kalian tentang segala sesuatu; dan apa yang diajarkan-Nya itu benar, bukan dusta. Sebab itu, hendaklah kalian taat kepada apa yang diajarkan oleh Roh itu, dan hendaklah kalian tetap hidup bersatu dengan Kristus 	 Maran kawanay infas w'as kawan izway Əlməsix ih'iwan. Daɣ adi wər təddəraram s ətəwəsəsəɣra fəlas Infas w'as tətawazwayam isasaɣriwan arat kul. Arat wa isasaɣru tidət a imos, fəlas wər itəggu bahu. Nəmənnəkat daɣ esəm ən ɣaysa s əmmək w'as kawan isassaɣra Infas wa zəddigan.


Lihatlah betapa Allah mengasihi kita, sehingga kita diakui sebagai anak-anak-Nya. Dan memang kita adalah anak-anak Allah. Itulah sebabnya dunia yang jahat ini tidak mengenal kita, sebab dunia tidak mengenal Allah 	 Təhannayam a wa dana iga Abba da tara a dana itawannan bararan ən Məššina. Fəlas tišit a tan nəga. A wa da a fəlas əddənet wər təssen a wa nəmos : fəlas wər təssen Əlməsix.


Yang membuat manusia hidup ialah Roh Allah. Kekuatan manusia tidak ada gunanya. Kata-kata yang Kukatakan kepadamu ini adalah kata-kata Roh Allah dan kata-kata yang memberi hidup 	 Infas wa Zəddigan a isiduran. Awedan iman-net, wər imos wala. Awalan win dawan-əgeɣ, hakkan Infas wa Zəddigan əd təməddurt.


"Semoga TUHAN memberkati engkau, anakku," kata Boas. "Dibandingkan dengan apa yang sudah kaulakukan kepada ibu mertuamu, maka perbuatanmu yang sekarang ini menunjukkan cinta yang lebih besar lagi. Kau bisa saja mencari suami yang muda di antara orang kaya atau pun orang miskin, tetapi kau tidak melakukan itu 	 «Iwar kam albaraka n Amaɣlol, Rut!» inn'as Boɣaz. «Alɣadala wa təsəkna aɣaywan n Elimelek əmərədda ogar w'as du təzzara i tadagalt nam id wər təsəssagala atəwara daɣ mina win maganza əd win məgərgəs.


Karena itu tanah di situ tidak cukup padang rumputnya untuk didiami mereka berdua, sebab ternak mereka terlalu banyak 	 A wa əgan hərwan-nasan daɣ igət abas tan-eway akal, wər əfregan aharog.


"Singkirkan batu itu," kata Yesus. Marta, saudara orang yang meninggal itu, menjawab, "Tetapi, Tuhan, ia sudah empat hari dikubur. Tentu sudah berbau busuk! 	 Inna Ɣaysa: «Əkkəsat-du təhunt!» Tənn-as Marta ta n tamadrayt n aləs w' aba: «Əməli, aləs di əmərədda il'adu, fəlas əzəl-net wa n əkkoz awa d anabal.»


Untuk kepentingan mereka, Aku menyerahkan diri sebagai milik khusus Bapa, supaya mereka pun menjadi milik khusus Bapa melalui kebenaran 	 Amaran əkfeq-qay iman-in fəl əddəlil-nasan fəl ad akfin win-nasan əntanay da əs tidət.


dan dinamakan-Nya terang itu "Siang" dan gelap itu "Malam". Malam lewat, dan jadilah pagi. Itulah hari yang pertama 	 Iga Məššina y əṇṇur eṣəm ezal amaran šiyyay ig-asnat eṣəm ehad, ig'ahad təga tifawt, ig'əzəl w'azzaran.


Itu sebabnya orang banyak itu pergi kepada Yesus sebab mereka mendengar bahwa Dialah yang telah membuat keajaiban itu 	 Awen da fəl das-du-təssəlkad tiddawat, fəlas əslan as iga alɣalamat ta.


Maka ketika Allah menyuruh saya meninggalkan rumah ayah saya dan mengembara ke negeri-negeri asing, saya berkata kepada istri saya, 'Nyatakanlah kesetiaanmu kepada saya dengan mengatakan kepada setiap orang bahwa saya ini abangmu.' 	 Assaɣa wa di-d-išaššakal Məššina daɣ akal n abba-nin, əṇṇeɣ i tənṭutt-in:" Ag-i tara-nin a: edag noṣa taṇṇa nak amaqqar-nam a əṃosa."»


Abraham mendekati TUHAN dan bertanya, "Benarkah TUHAN hendak membinasakan orang yang tidak bersalah bersama-sama dengan orang yang bersalah 	 Ihoz-t-id Ibrahim, iṇṇa: «Əməli, awak ad-təhləka aytedan win n alɣadilan əd win tan wər nəṃos?


Kata mereka kepada kedua orang itu, "Kami malu mengizinkan adik kami kawin dengan orang yang tidak bersunat 	 Əṇṇan-asan: «Wər nəfreg ad-nakfu tamaḍrayt-nana aləs wər nəmməṇkad izləf-tat, id a di issiras-ana.


Musa dan Harun berkata, "Allah orang Ibrani sudah menampakkan diri kepada kami. Izinkanlah kami pergi ke padang gurun sejauh tiga hari perjalanan untuk mempersembahkan kurban kepada TUHAN, Allah kami. Kalau kami tidak melakukan itu, kami akan dibunuhnya dengan penyakit atau perang. 	 Əlasan ənnan-as : «Əməli ən Kəl-Ɣibri inifalal-ana du. Nara a dana-tayya ad nagu teklay ən karad adan daɣ-əsuf ad nagu y Amaɣlol Əməli-nana šikutawen fəl təksəda n a daɣ-na izəzzəbbət alwaba igan daɣ təwərna made əməgər.»


Kemudian Yesus berjumpa dengan orang itu di dalam Rumah Tuhan, dan berkata kepadanya, "Sekarang engkau sudah sembuh. Janganlah berdosa lagi, supaya tidak mengalami hal yang lebih buruk. 	 Dəffər awen ogaz-t-in Ɣaysa daɣ Ahan ən Məššina inn-as: «Səsəm. Kay da izzayan da əmərədda. Əɣrəd d igi ən bakkadan, a kay wər igrəw arat ogaran wa tallabəst.»


Lagipula dia itu memang adik saya. Kami satu ayah, tetapi berlainan ibu, dan kemudian kami kawin 	 Mišan tidət as tamaḍraytt-in: elles n abba-nin mišan wər tat-terew anna-nin, təqqal tanṭutt-in.


Semuanya ini Kukatakan supaya kalian mendapat sejahtera karena bersatu dengan Aku. Di dunia kalian akan menderita. Tapi tabahkan hatimu! Aku sudah mengalahkan dunia! 	 Əmalaɣ-awan arat wa fəl at təgrəwam alxer daɣ tərtəyt ta dər-i təgam. At təniyam arkanay daɣ əddənet, mišan iliwat əwəl, fəlas ərzeɣ əddənet.»


Tetapi setelah itu sapi-sapi yang kurus itu masih tetap kurus. Lalu terbangunlah aku dari tidurku 	 Əɣradnat iguz ən tədusen nasnat mišan wər dasnat tanat təha təṇfa fəlas əglanat əbrarnat. Təzzar əṇkara du daɣ etəṣ.


Lea mengandung lagi lalu melahirkan seorang anak laki-laki. Katanya, "Sekarang suami saya akan lebih terikat kepada saya karena saya telah melahirkan tiga anak laki-laki." Lalu dinamakannya anaknya itu Lewi 	 Təga tadist tolas, təgraw barar. Təṇṇa: «Daɣ a ilkaman aləs in ad i aknu iḍuf, id əmərədda karad bararan ad t əkfe.» A wen da fəl das təga eṣəm Lafi.


Naftali; anak-anaknya: Yahzeel, Guni, Yezer dan Syilem 	 Maddanəs ən Naftali əṃosan Yaxtsel, Guni, Yetser əd Šilem.


Allah menempatkan benda-benda terang itu di langit untuk menerangi bumi 	 Ig-en daɣ jənnawan fəl ad-səmmələwləwan aṃadal,


Maka orang-orang Mesir mengangkat pengawas-pengawas atas bangsa Israel untuk mempersulit hidup mereka dengan kerja keras. Mereka dipaksa membangun bagi raja Mesir kota-kota Pitom dan Raamses untuk pusat penyimpanan barang 	 Den da ad sannafranan Kəl Masar meddan wiyyad əzzozaran tan i Kəl-Israyil y a tan šahaššalan əššəɣəl, ədgəzan-tan wəllen. Əmmək en da as əkrasan i Firɣawna iɣərman an Fitom əd Ramses əmosnen idaggan ən təɣebəren-net.


Simon Petrus dan seorang pengikut lain mengikuti Yesus. Pengikut yang lain ini dikenal oleh imam agung; jadi ia turut masuk bersama-sama dengan Yesus ke halaman rumah imam agung 	 Ilkam Simɣon Butros i Ɣaysa ənta d ənalkim iyyan. Ənalkim wa izday Əlimam wa Zəwwaran iman-net, təzzar iggaz afarag wa iɣlayan aɣaywan n Əlimam wa Zəwwaran daɣ amazay wa da daq-q'iggaz Ɣaysa.


Kemudian tujuh sapi yang lain muncul pula; binatang-binatang itu kurus dan tinggal kulit pembalut tulang. Sapi-sapi yang kurus itu berdiri di samping sapi-sapi yang gemuk, di tepi sungai itu 	 Aṃaran əg̣madnat du šiyyad əṣṣayat Ənnil əbrarnen əlbaknat əkkanat šin n azzarnen əbdadnat dagma-nasnat daɣ təšəšwit n Ənnil.


Tetapi suruhlah mereka membuat batu bata tidak kurang jumlahnya dari yang sudah-sudah. Mereka mau bermalas-malas saja; itulah sebabnya mereka terus mengomel supaya diizinkan pergi untuk mempersembahkan kurban kepada Allah mereka 	 «Təšəhhəššəlam-tan igi ən bərgitan ogdanen əd win taggin harwa du wər timədan ələmmuz i man-nasan. A dasan in wər təgləmam wala, fəlas aytedan di inəffərəšša a mosan, a di da fəl əzzərzan gannin : «Nara dana-tayya ad nagu šikutawen y Əməli-nana.


Tetapi Yakub pergi ke Sukot, lalu mendirikan rumah bagi dirinya dan tempat berteduh bagi ternaknya. Itulah sebabnya tempat itu dinamakan Sukot 	 Təzzar ikka Yaqub Sukkot (almaɣna ifərgan) ikras ehan y iṃan-net, iga ifərgan y aharay-nnet a di da fəl itawaga y adgg-en eṣəm Sukkot.


Setelah ia tiba di sana, dihentikannya unta-unta itu supaya beristirahat dekat sebuah sumur di luar kota. Hari sudah sore, dan itulah waktunya para wanita datang ke sumur untuk menimba air 	 Issəgan olaman dagma n aṇu ihan ṭama n əɣrəm, ṭakəst, alwaq wa daɣ du-kattarnat təḍoden.


Abram percaya kepada TUHAN, dan karena itu TUHAN menerima dia sebagai orang yang menyenangkan hati-Nya 	 Izzəgzan Abram y Əməli, iqbal Məššina tišit ta ig' alɣadil fəl əzəgzan wa sər-əs iga.


Ketika kelaparan itu menjadi makin hebat dan menyebar di seluruh negeri, Yusuf membuka semua gudang dan menjual gandum kepada orang Mesir 	 As iɣrad laz ḍəgguz n akal kul olam Yusəf šiɣebəren ši ṇad iga da, ad in izanzu alkama i Kəl Masar. Ikna laz ḍəgguz n aytedan daɣ Masar kul.


Lalu ia berdoa, "Ya TUHAN, bukankah telah kukatakan sebelum berangkat dari rumahku dulu, bahwa Engkau pasti akan berbuat begini? Itulah sebabnya aku langsung melarikan diri ke Spanyol! Aku tahu bahwa Engkau Allah yang penyayang dan pengasih, panjang sabar, lemah lembut, dan selalu siap untuk mengubah rencana penghukuman 	 Inna Yunəs y Amaɣlol : «Ya Əməli! Awak masnat a wər əge harwa əhêɣ akal-in as arat wa ənta iman-net a z'agin? Təksəda n awa da fəl əgmaya d ədəggəg əs Taršiš fəlas əssanaɣ as kay Məššina n əməhhennən d əməggi n arraxmat a təmosa, as izzəwat alham-net, iggət əlluɣ-net. Faw təsimataga y a din-təwəɣa fəl aytedan ahluk wa dasan-təxkama.


Lalu mengandunglah kedua anak Lot itu karena ayah mereka sendiri 	 Əmmək wa da as əganat təbararen ən Lot šidusen əs ši-ssanat.


Kalian memanggil Aku Guru dan Tuhan. Dan memang demikian 	 Təgannim-i "Aməsəsseɣri" d "Əməli", təgannim a olaghan, fəlas əmosaq-q.


"Engkau sudah melihat Dia," jawab Yesus. "Dialah yang sekarang ini sedang berbicara dengan engkau. 	 Inn-as Ɣaysa: «Tənayaq-qu, amaran ənta dada dak-imməgradan da.»


Salah satu dari kedua orang yang telah mendengar apa yang dikatakan Yohanes dan kemudian pergi mengikuti Yesus, adalah Andreas, saudara Simon Petrus 	 Meddan win əššin əlkamnen i Ɣaysa dəffər tasalay ta gan y awal ən Yaxya, iyyan daɣ-san esəm-net Andrawəs, amadray ən Simɣon Butros.


Percayalah: kami bicara hanya tentang apa yang kami ketahui, dan kami memberi kesaksian hanya tentang apa yang sudah kami lihat; tetapi kalian tidak mau menerima kesaksian kami 	 Əggəyyeɣ əsilakanaɣ-ak as: «Nətamagrad s awa nəssan, nətagayyat da fəl awa nənay, eges tugayam s-ad təqbəlam təgəyya-nana.


Sebab, mengasihi Allah berarti taat kepada perintah-perintah-Nya. Dan perintah-perintah-Nya tidaklah berat untuk kita 	 Fəlas tara nana ən Məššina ləkkum y ammaran net, imos awen arat wər nəzzəwat.


Aku akan mengikat perjanjian denganmu dan memberikan kepadamu keturunan yang banyak. 	 Ad-akna arkawal ən tassaqq-in dər-ək, akfaq-qay əzzurriya iknan igət.»


Ingatlah apa yang sudah Kukatakan kepadamu, 'Hamba tidak lebih besar daripada tuannya.' Kalau mereka sudah menganiaya Aku, mereka akan menganiaya kalian juga. Kalau mereka menuruti ajaran-Ku, mereka akan menuruti ajaranmu juga 	 Aktiwat-du awa dawan-ənneɣ, as: "Akli wər oger məššis"; kud əssəknan-i alɣazab, a dawan-t-assaknin kawanay da; kud əttafan awal-in, kawanay da, ad əttəfan wa-nawan.


Ia meninggal pada usia 930 tahun 	 Elan ən təɣrəst-net kul əqqalan ṭazayat ṭəmad n awatay əd karadat təṃərwen dəffər a di aba-tu.


Satu-satunya tanah yang tidak dibelinya ialah tanah para imam. Mereka tidak perlu menjual tanah mereka karena diberi tunjangan tetap oleh raja untuk keperluan hidup mereka 	 Iṃədlan win n əlfəqqitan ɣas a wər izzənza fəlas ihakk'en Firɣawna adagar iskatan wa daɣ ətattin, iṃos əlqanun, adi da fəlas din wər əzzənzan iṃədlan win nasan.


Mengapa engkau mengakali saya dan pergi dengan diam-diam, tanpa minta diri? Seandainya engkau minta diri, pastilah saya melepasmu pergi dengan senang diiringi nyanyian musik rebana dan kecapi 	 Ma fəl du təḍəggaga daɣ əssir? Mas di təkkərrasa sas di wər təmela? Ənnar di təmala ayyaq qay tagla du daɣ tədəwit d aṣak daw maslan ən tandiwen d əṇzadan.


Tetapi pengurus minuman itu tidak ingat lagi kepada Yusuf. Ia sama sekali lupa padanya 	 Mišan əmuzar ən win tu šašwinen wər d'ikta Yusəf, iṭṭəw t'in.


Air terus surut dan pada tanggal satu bulan sepuluh, puncak-puncak gunung mulai tampak 	 Ad əfannazan aṃan har təllit ta n ṃarawat. Əzəl w'azzaran ən təllit ta ənta ad-d-ənafalalan mawan n ədɣaɣan.


Waktu Musa sudah dewasa, ia pergi menemui orang-orang sebangsanya. Ia melihat bagaimana mereka dipaksa melakukan pekerjaan yang berat-berat. Dilihatnya juga seorang Mesir membunuh seorang Ibrani 	 As d-ewad Musa iggədaz-in Kəl-Ɣibri (esəm iyyan ən Kəl-Israyil) əmosnen imədrayan-net daɣ tawšet. Inay alɣazab wa taggin. Ogaz in iyyan daɣ Kəl Masar izba iyyan daɣ Kəl Ɣibri-əs təwit.


Adapun Laban mempunyai dua anak perempuan; yang sulung bernama Lea, dan adiknya bernama Rahel 	 Ənta Laban ila šibararen ṣanatat, ta waššarat Leyya, ta ənḍərrat Raxil.


Orang yang mempunyai Anak Allah, mempunyai hidup itu; dan orang yang tidak mempunyai Dia, tidak mempunyai hidup itu 	 Wa izzəgzanan əs Barar wa ila təməddurt ta, wa sər əs wər nəzzəgzan wər tat ila.


Mereka semua adalah anak-anak yang dilahirkan oleh Lea bagi Yakub di Mesopotamia, selain itu juga anaknya perempuan yang bernama Dina. Jadi seluruh keturunan Yakub dari istrinya Lea berjumlah tiga puluh tiga orang 	 Əntanay da da bararan win teraw Leyya əd Yaqub daɣ Faddan-Aram, dəffər adi teraw tabarart-net Dina. Iqqal əket ən bararan-net əd təbararen-net karadat təṃərwen əd karad.


Ishak berkata, "Cepat sekali engkau mendapatnya, Nak." Jawab Yakub, "Karena TUHAN Allah yang disembah ayah telah menolong saya. 	 Iṇṇ'as Isxaq: «Ma təge as du təgrawa awaqqas s ətrub?» Ijjəwwab iṇṇ'as: «Əməli Məššina nnak a di dər əs isaṃṃanayan.»


Tetapi pengurus roti dihukum mati. Semuanya itu terjadi sesuai dengan apa yang dikatakan Yusuf 	 Amaran əmuzar ən win tu šatšinen iššolay tu, iɣsal du a wa dasan iṇṇa Yusəf.


Bagaimana jadinya nanti kalau kalian melihat Anak Manusia naik kembali ke tempat-Nya yang semula 	 Ma za tagim za as toggam Barar n Awedan itagazzay s adag wa iha əstizarat?


Pengikut itulah yang memberikan kesaksian tentang kejadian-kejadian ini. Dialah juga yang sudah menulisnya. Dan kita tahu bahwa apa yang dikatakannya itu benar 	 Ənalkim wa ənta iman-net as iggəyyat fəl igitan win, iktab-tan. Nəssan as təgəyya-net tidət a təmos.


Ketika mereka sedang makan, tiba-tiba terlihat oleh mereka suatu kafilah orang Ismael yang sedang dalam perjalanan dari Gilead ke Mesir. Unta-unta mereka bermuatan rempah-rempah dan kismis 	 Dəffər adi əqqiman ad əṭattin as d ətkalan aṣawad nasan, ənayan taɣlamt ən Kəl Ismaɣil a du təfalat aṃadal ən Gilad. Olaman nasan əggiggan ilalan əganen daɣ məglan d aḍutan əzodnen, əgan anamod ən Masar.


Mandor-mandor itu sadar bahwa mereka dalam kesulitan ketika diberitahukan bahwa orang-orang Israel harus menghasilkan batu bata yang tetap sama banyaknya seperti yang sudah-sudah 	 Əgran-in meddan win ewalnen Kəl-Israyil as taɣara-nasan təqqal arat ixšadan wəllen, fəlas itawann-asan wər dasan in z-itəwəgələm wala daɣ medan ən bargitan win as ihor a tan agin əzəl kul.


ia berkata, "Tuan-tuan, janganlah melewati kemah saya tanpa singgah dahulu; perkenankanlah saya melayani Tuan-tuan 	 Aṃaran iṇṇa: «Əməli-nin kud əgrawa ɣur-ək arraxmat ad wər takəya daɣ igəg n əkli-nnak.


Pada waktu Selah berumur 30 tahun, ia mendapat anak laki-laki, namanya Eber 	 Šela iga karadat təṃərwen n awatay as eraw Eber.


Dan bukan untuk bangsa Yahudi saja, tetapi juga untuk mengumpulkan dan mempersatukan anak-anak Allah yang tercerai-berai 	 Amaran wərge aɣrəf wen ɣas a fəl tu-z-iba, kalar bararan ən Məššina kul win wazawaznen a du-z-iššidəw ag-en zun təɣəssa iyyadda.


"Ya, nak," jawab Naomi kepada Rut, "memang lebih baik kau bekerja bersama para pekerja wanita di ladang Boas. Sebab, kalau kau pergi ke ladang orang lain, kau bisa diganggu orang di sana! 	 Tənn'as Naɣomi: « Ihossay a di tabarart in ad tiddawa əd təmaššaɣalen net. As təkke təwəgust iyyat ad tətəwəjəjərgana.»


Ishak berkata, "Adikmu telah datang kemari dan menipu saya. Dia telah mengambil berkat yang sebetulnya akan saya berikan kepadamu. 	 Mišan iṇṇ'as Isxaq: «Amaḍray nnak a di ikkərrasan təzzar idkal albaraka nnak.»


Pada waktu Yared berumur 162 tahun, ia mendapat anak laki-laki, namanya Henokh 	 As iga Yared ṭemeday n awatay əd ṣədisat təṃərwen d əššin eraw-du Xenok.


Kata Laban kepada Yakub, "Timbunan batu ini akan menjadi peringatan bagi kita berdua." Itulah sebabnya tempat itu dinamakan Galed 	 Iṇṇa Laban i Yaqub: «Sakfaw a ən təhun a da ənta iṃosan təgiyya gar-i dər-ək azalada», a di da fəl iga eṣəm Galed.


Tetapi istri Lot menoleh ke belakang, lalu dia berubah menjadi tiang garam 	 Tanṭut ən Lot a din təṣwadat dəffər-əs təqqal əwelwel n əsaləɣ.


Ketika sudah waktunya untuk makan, Boas berkata kepada Rut, "Marilah makan. Ini sausnya." Maka Rut pun makan bersama dengan para penuai. Boas juga memberikan gandum panggang kepadanya, dan Rut makan sampai kenyang. Setelah makan, ada pula sisanya 	 Ɣur alwaq wa nn melkewan, inna Boɣaz i Rut : «Ayaw da, ədrəw dər na tagəlla, salmaq qat daɣ ədrəz nana!» Təqqim dəgma n imalayan. Ikf'et Boɣaz amayaɣ. Tətš'ay har təyyəwan, təglaz.


Maka Pilatus bertanya kepada-Nya, "Kalau begitu, Engkau raja?" Yesus menjawab, "Engkau katakan bahwa Aku ini raja. Aku lahir dan datang ke dunia untuk satu maksud, yaitu memberi kesaksian tentang kebenaran. Orang yang dari kebenaran itu mendengarkan Aku. 	 Inn-as Bilatəs: «Daɣ adi kay əmənokal?» Ijjəwwab-as Ɣaysa inn-as: «Kay iman-nak a innan: Nak əmosaɣ əmənokal. Arat da wa fəl d-əhəwa amaran ənta fəl d-əggazaɣ əddənet: assa a d-əge y ad aggayyeɣ əs tidət. I imosan aw tidət, kul issisam y awal-in.»


Nah, baiklah saya menulisnya sendiri di sini: Saya, Paulus, akan melunasi semuanya. (Tentu tidak perlu saya ingatkan bahwa Saudara sendiri mempunyai hutang kepada saya, yaitu kehidupanmu yang baru sebagai orang Kristen. 	 Arat wa əfus wa nnu nak Buləs as t'əktaba: nak a dak z irzəman. Kud ira wər kay d'əssəḳtaɣ as kay təməddurt nak iṃan net a daɣ ak əle.


Maka terjadilah apa yang dikatakan Nabi Yesaya, "Tuhan, siapakah yang percaya pada berita kami? Kepada siapakah kuasa Tuhan diperlihatkan? 	 fəl ad təkmal batu ta iga ənnəbi Isayas as inna: «Əməli, ma imos wa izzəgzanan s arat wa nəmal? Ma imos was tənafalal tarna n Əməli?»


Demikianlah tempat itu dinamakan Bersyeba, karena di situlah kedua orang itu mengucapkan sumpah 	 A di da a fəl ig'adagg a da eṣəm Ber-Šeba: anu wa fəl əhaḍan ket-nasan.


Sementara itu datanglah putri raja. Ia turun ke sungai untuk mandi, sedang dayang-dayangnya berjalan-jalan di tepi sungai. Tiba-tiba putri raja melihat keranjang itu di tengah-tengah rumpun gelagah, lalu ia menyuruh seorang hamba perempuan mengambilnya 	 Arat n amazay dəffər a wen təzagaday d-elles ən Firɣawna s agarew wa n Ənnil, tara əširəd. Saɣlaynat tənalkimen-net əllilnat efay n agarew. Togga azmam iha ammas n annabat wen, təzzar təssətkal t-idu i təklit-net.


Kita tahu bahwa Allah tidak mendengarkan orang berdosa, melainkan orang yang menghormati Allah, dan melakukan kehendak-Nya 	 Təssanam as Məššina wər iqəbbəl šiwatriwen ən nasbakkadan. As das-ibbərdag awedan, itamazal tara-net, əddi ad iqqabbal šiwatriwen-net.


Sementara itu danau mulai bergelora karena angin keras 	 Igar-du adu issohen təzzar ad tanastaban aman n agaraw.


Kemudian ditambahkannya, "Siapa tadinya dapat mengatakan kepada suami saya bahwa saya akan menyusui anak? Namun saya telah melahirkan juga walaupun suami saya sudah tua sekali. 	 Təlas təṇṇa: «Ma iṃos wa z-issuḍəfan Ibrahim as Sarata ilkam daɣ-as əsəṇkəs ən bararan? Ənta əkfeq-qu barar daɣ tušaray-nnet.»


Malaikat itu berkata, "Kembalilah kepadanya dan layanilah dia. 	 Iṇṇ-as Angalos n Əməli: «Əqqəl maṣṣ-am tassaṇsaɣ-as.»


Jika engkau bercocok tanam, tanah tidak akan menghasilkan apa-apa; engkau akan menjadi pengembara yang tidak punya tempat tinggal di bumi. 	 Kud təgyakaɣ aṃadal da wər kay z-iləs tehakkay ən təṇfa-nnet. Ad təqqəla amajjawankay n ənəbbennən daɣ əddənet.»


Keturunan Yawan adalah penduduk Elisa, Spanyol, Siprus dan Rodes 	 Bararan win Yafan əṃosan: Eliša, Taršiš, Kəl Kit, əd Kəl Dodan.


"Jangan takut, putri Sion! Lihatlah Rajamu datang, menunggang seekor keledai muda! 	 «Ad wər təššəwəša ya wələt Syon*, əmənokal-nam əddi a din-izayan əddi, iwan əhulel.»


Orang banyak yang berada di situ mendengar suara itu. Mereka berkata, "Itu guntur!" Tetapi ada juga yang berkata, "Bukan! Malaikat berbicara kepada-Nya! 	 Tamattay ta təllat den, təsla y əməsli wa, a təɣil eggag. Ad əgannin wiyyad: «Angalos das-iššewalan da n əmərədda.»


Aku tidak mencari pujian dari manusia 	 Nak wər gəmməyaɣ ətəwəzəzwar ɣur aytedan.


Sesudah berkata begitu, Ia menunjukkan kepada mereka tangan dan lambung-Nya. Pada waktu melihat Tuhan, mereka gembira sekali 	 Dəffər as dasan-inna awen issəkn-en ifassan-net, əd tasaga-net. Əknan nalkiman tədəwit fəl anay wa əgan y Əməli.


Tetapi saya tidak mau melakukan apa-apa kalau Saudara belum memberi persetujuan. Saya lebih suka kalau Saudara melakukannya dengan kerelaan hati sendiri; saya tidak mau memaksamu 	 Mišan wər areɣ igi nn adi ar əs turagat nak fəlas wər areɣ a kay əšəhhəššəla əmazal a, olaɣan a, əssofa a tu taga gar-ek əd ṃan nak.


Yakub berkata kepada mereka, "Katakanlah kepada abang saya Esau begini, 'Saya Yakub, hambamu. Selama ini saya telah tinggal pada Laban 	 Izozar du Yaqub inəmmuzal s amaqqar-net Esaw daɣ ədɣaɣan ən Sehir, akal n Edom.


Orang yang berasal dari Allah, mendengar perkataan Allah. Tetapi kalian bukan dari Allah, itulah sebabnya kalian tidak mau mendengar. 	 Awedan imosan arat daɣ tamattay ən Məššina, əsəsəm a itaggu y awal ən Məššina. Kawanay amaran wər təsəsimam, fəlas wər təmosam tamattay ən Məššina.»


Aku akan memenuhi janji-Ku kepadamu dan kepada keturunanmu, turun-temurun, dan perjanjian itu kekal. Aku akan menjadi Allahmu dan Allah keturunanmu 	 Ad-ak-əṭṭəfaɣ arkawal iɣlalan ən tassaqq-in, əṭṭəfaq-qu y əzzurriya-nnak ihayawan əs hayawan dəffər-ək fəl ad-əqqəla Məššina-nnak kay d əzzurriya-nnak.


Sekarang orang yang saya kasihi itu saya kirim kembali kepadamu 	 Əmərədda əssoɣalaɣ ak k'in iṃos aganna nin.


Orang yang mendengar ajaran-Ku, tetapi tidak menurutinya--bukan Aku yang menghukum dia. Sebab Aku datang bukan untuk menghakimi dunia ini, tetapi untuk menyelamatkannya 	 As isla awedan i batuten-in iqqim wər tanat-ittef, wərge nak a tu-z-awwaddaban, fəlas nak efsan n aytedan a d-əkke s əddənet, wərgeɣ attadib-nasan.


Yesus menjawab, "Akulah jalan untuk mengenal Allah dan mendapat hidup. Tidak seorang pun dapat datang kepada Bapa, kalau tidak melalui Aku 	 Inn-as Ɣaysa: «Nak a imosan tarrayt fəlas əmosa tidət əmosa əntada wa ihakkan təməddurt. Awedan wələyyan wər in-z-awəd Abba, ar s a di-d-immâr.


Sesudah itu Yakub meneruskan perjalanannya, lalu memasang kemahnya di suatu tempat lewat menara Eder 	 Dəffər awen iggəlat, ikras ahaket dənnəg Migdal-Eder.


"Yesus, orang Nazaret," jawab mereka. "Akulah Dia," kata Yesus. Yudas si pengkhianat berdiri di situ dengan mereka 	 Ənnan-as: «Ɣaysa wa n Nazaret as nəsaggad.» Inn-asan: «Nak da da.» Ibdad gar-essan Yahuza wa t-ikkəddalan.


Ketika Hari Raya Paskah Yahudi sudah dekat, Yesus pergi ke Yerusalem 	 As d-ihoz əmud wa n Akkay imosan amud maqqaran ən Kəl-Əlyəhud, iggəzzay Ɣaysa əs Yerusalam.


Kalau Ayah mengizinkan adik kami ikut, kami mau pergi ke sana membeli makanan 	 Kud za tarḍe sa dər-na təššidəwa amaḍray nnana wədi ad nərəs Masar ad ak du nazzanzu isudar.


Kemudian Hanas menyuruh orang membawa Yesus dengan terbelenggu kepada Imam Agung Kayafas 	 Issərdaq-qu Xânan, da ikrad, issok-ay Kayif wa n Əlimam wa Zəwwaran.


Maka orang Mesir akan tahu bahwa Aku ini TUHAN, pada waktu Aku menghukum mereka dan membawa Israel keluar dari negeri mereka. 	 «As əmmozala əs tarna-nin fəl Masar y ad d-əkkəsa Kəl-Israyil, ad-əssənan Kəl Masar as "nak a imosan Amaɣlol".»


Tetapi Aku mengabulkan juga permohonanmu mengenai Ismael. Karena itu dia akan Kuberkati dan Kuberi keturunan yang banyak. Ia akan menjadi leluhur dua belas kepala suku, dan keturunannya akan Kujadikan suatu bangsa yang besar 	 Mišan ad-əqbəla maṇsay-nak y Ismaɣil: a fall-as aga albaraka, əsəssirəwaq-qu, agaq-qu a wər nəla əket. Ad-arəw ṃaraw mənokalan d əššin, agaq-qu əmaraw ən tamattay təknat igət.


"Apa yang telah kaulakukan terhadap kami?" kata Abimelekh. "Salah seorang dari rakyatku bisa saja tidur dengan istrimu, dan kalau hal itu terjadi, engkaulah yang bertanggung jawab atas kesalahan kami itu. 	 Iṇṇ'as Abimelek: «Ma dana təgeɣ da?» Azzama inamanṣa iyyan daɣ meddan nana əd təṇtut nak iməl ɣur-ək as nakkanay inasbakkadan».


Bawalah juga uang dua kali lipat, karena uang yang ditemukan di dalam karungmu itu harus kalian kembalikan. Barangkali itu suatu kekeliruan 	 Awəyat əṇətfus n əzrəf, təssuɣəlam iṃan nawan a wa dd itawaggan daɣ sumad nawan, mijas təɣilt ɣas adi.


Pada waktu itu sudah dekat Hari Raya Pondok Daun 	 As ig' awen ihoz-du əmud ən Kəl-Əlyəhud was itawannu wa n təkarbanen.


"Anakku Yusuf masih hidup!" katanya. "Hanya itulah yang kuinginkan! Aku harus pergi dan melihatnya sebelum aku mati. 	 «Adi da a igan, iṇṇa Israyil, barar in Yusəf iddar harwa! Ad agla at t'ənəya harwa wər i aba!»


Laki-laki dan perempuan itu telanjang, tetapi mereka tidak merasa malu 	 Aləs əd tənṭut ket-nasan əxizamzaman, eges wər tan tətibəz takarakit.


Jawab mereka, "Kami ini dua belas bersaudara, Tuanku, kami anak dari satu ayah di negeri Kanaan. Seorang dari kami telah meninggal dan yang bungsu sekarang ada bersama ayah kami. 	 Əjjəwwaban as: «Nakkanay eklan nak ṃaraw-ena d əššin eraw ana aləs iyyanda ən Kanan. Amaḍray nnana wa ənḍərran noyyay in ɣur abba nnana, aṃaran wa das waššaran aba tu.»


Setelah itu kembalilah Abraham kepada kedua hambanya, lalu mereka bersama-sama pergi ke Bersyeba, dan Abraham menetap di sana 	 Iqqal Ibrahim eklan-net, əṇkaran-du, əddewan əs Ber-Šeba. Igla iɣsar Ibrahim daɣ Ber-Šeba.


Apakah kalian tidak menyadari bahwa demi rakyat, lebih baik satu orang mati daripada seluruh bangsa hancur? 	 Wər din təgrem as ofa ad ammat awedan iyyanda daɣ adag ən tamattay fəl ad wər immut əɣrəf ketnet?»


Anak-anak Rahel ialah Yusuf dan Benyamin 	 Ila əd Raxil: Yusəf əd Benyamin.


Sebelum ada raja yang memerintah di Israel, raja-raja yang berikut ini memerintah di tanah Edom secara berturut-turut: Bela anak Beor dari Dinhaba. Yobab anak Zera dari Bozra. Husyam dari daerah Teman. Hadad anak Bedad dari Awit (dialah yang mengalahkan orang Midian dalam peperangan di daerah Moab). Samla dari Masreka. Saul dari Rehobot di pinggir sungai. Baal-Hanan anak Akhbor. Hadar dari Pahu (istrinya bernama Mehetabeel, anak Matred dan cucu Mezahab) 	 Əgan mənokalan daɣ akal n Edom dat igi-nasan daɣ Kəl Israyel. Əntanay da iṣmawan ən mənokalan win ənasalkamnen daɣ Edom: Bela, ag Behor, n əɣrəm ən Dinhaba, dəffər iba-nnet, Yobab, ag Zerax, n əɣrəm ən Botsra, dəffər iba-nnet, Xušam, n akal ən Kəl Temani, dəffər iba-nnet, Hadad, ag Bədad, n əɣrəm n Afit, irza Kəl Midyan daɣ əṣuf ən Mohab, dəffər iba-nnet, Samla, n əɣrəm ən Masreka, dəffər iba-nnet, Šahul, n əɣrəm ən Rəxobot fəl agarew, dəffər iba-nnet, Bahal-Xanan, agg Akbor, dəffər iba-nnet, Adar, n əɣrəm wa n Fahu, taṇtut-net Məhetabel təṃos elles ən Matred, tahayot ən Me-Zahab.


Setelah itu Abram memindahkan perkemahannya lalu menetap di dekat pohon-pohon keramat tempat ibadat di Mamre dekat Hebron, dan di situ ia mendirikan mezbah bagi TUHAN 	 Iggəlat Abram ikras ihəktan-net daɣ eškan zagrotnen əhanen edag wa daɣ iɣsar Mamre dagma n əɣrəm wa n Xebron. Iɣsar den da. Ikras edagg ən təkutay y Əməli.


Setelah itu Arpakhsad masih hidup 403 tahun lagi, dan mendapat anak-anak lain 	 Arfakšad ig'əkkozat ṭəmad n awatay əd karad dəffər təhut ən Šela itaraw-du bararan əd təbararen.


Pada waktu Kenan berumur 70 tahun, ia mendapat anak laki-laki, namanya Mahalaleel 	 As iga Qenan əṣṣayat təmərwen n awatay eraw-du Mahalalel.


Yesus menjawab, "Yang Aku ajarkan ini bukan ajaran-Ku, tetapi ajaran Dia yang mengutus Aku 	 Inn-asan Ɣaysa: «Əsəssəɣri-nin wərge nak a d-ifal, kalar wa di-d-izammazalan a d-ifal.


Lalu pengikut-pengikut Yesus berkata kepada-Nya, "Sekarang Tuhan bicara terus terang dan tidak memakai kiasan 	 Təzzar ənnan-as nalkiman-net: «Ənəy, əmərədda təmmalaɣ-anaɣ aratan s awa mosan, wərge əs šaššelan.


Ia menjawab, "Orang yang bernama Yesus itu membuat sedikit lumpur, lalu mengoleskannya pada mata saya dan berkata, 'Pergilah bersihkan mukamu di Kolam Siloam.' Lalu saya pergi. Dan ketika saya membersihkan muka saya, saya bisa melihat. 	 Inn-asan: «Aləs as gannin Ɣaysa, a igan arat ən talaq, təzzar issəlal-tat i šittawen-in, inn-i ad aglaɣ əšširədaɣ udəm-in daɣ təɣazart ta n Siloxam. Əgleɣ əššoradaq-qu ɣas, əgrawaɣ asawad-in.»


Ketika ia mengangkat kepalanya, ia melihat tiga orang berdiri di depannya. Abraham segera berlari hendak menyambut mereka. Dengan bersuju 	 As idkal Ibrahim aṣawad-net ogga karad meddan əbdadan dat-əs. Ozal-in dat ahaket-net har dər-san iṃṃənay, issəjad har aṃadal.


Sebab ada kalanya malaikat Tuhan turun ke dalam kolam itu dan menggoncangkan airnya. Dan orang sakit yang pertama masuk ke dalam kolam itu waktu air bergoncang akan sembuh dari penyakit apa saja yang dideritanya. 	 fəlas əllan-tu mazayan daɣ d-itazabbat angalos iyyan n Əməli ad ijinəjərwəy aman ən təɣazart ten. Əmiran kul wa azzaran iguz-net dəffər ənəjərway wa təga da, wədi ad izzəy daɣ təwərna ta tu-təgrawat, a təqqal.


Maka Yesus berkata kepadanya, "Bangunlah, angkat tikarmu dan berjalanlah. 	 Inn-as Ɣaysa: «Əbdəd, tədkəla təsalat-nak təjəwənke»


Dan saya akan memberikan kepada TUHAN sepersepuluh dari segala sesuatu yang TUHAN berikan kepada saya. Batu peringatan yang saya tegakkan ini akan menjadi tempat pemujaan bagi TUHAN. 	 Təhunt tədi əssəɣta əs təzzəgrat-net əgeq qat tasaktawt ən Məššina. Edag wa təha ad iqqəl edag n əlɣibada ən Məššina. Aṃaran das a di təkfə a kay akfa təzunt-net ta n marawat.


Nasihatilah orang laki-laki yang tua, supaya mereka menahan diri, bijaksana dan hidup sebagai orang yang patut dihormati. Mereka harus juga berpegang pada ajaran yang benar dari Allah, mengasihi dengan sempurna dan menderita dengan tabah 	 Tannaɣ i meddan win waššarnen ad əqqəlan aytedan sammodnen, əttafnen əzzəbun, ənnodan daɣ wallan-nasan, issohat əzəgzan-nasan, təh-en tara, əlan zəmmerat.


Mereka datang kepada Filipus dan berkata, "Saudara, kalau dapat, kami ingin bertemu dengan Yesus." (Filipus berasal dari Betsaida di Galilea. 	 Əkkan iyyan daɣ nalkiman ən Ɣaysa igan Filibbus wa n təɣrəmt ən Betsayda ta n akal ən Galilaya, ənnan-as: «Nəgmay daɣ-ak ad nənəy Ɣaysa.»


Kata Yakub, "Bersumpahlah bahwa engkau akan melakukannya." Yusuf bersumpah, dan Yakub mengucapkan syukur di tempat tidurnya 	 Iṇṇ'as Yaqub: «Əhəd i.» Ihad as Yusəf. Təzzar issəjad Yaqub daɣ gərmuz ən teṣṣat-net.


Seminggu kemudian pengikut-pengikut Yesus ada lagi di tempat itu, dan Tomas hadir juga. Semua pintu terkunci. Tetapi Yesus datang dan berdiri di tengah-tengah mereka, lalu berkata, "Salam sejahtera bagimu. 	 As əgan əttam adan dəffər awen, əddewan-du nalkiman ən Ɣaysa daɣ ahan iyyan amaran ih-en Tuma daɣ taklat ten. Iggaz-du fall-asan Ɣaysa da əharnat təsəhar n ahan, ibdad gar-essan, inn-asan: «Ig-awan Məššina alxer!»


sebab itu pergilah Esau kepada Ismael, anak Abraham, dan kawin dengan anak Ismael yang bernama Mahalat, adik Nebayot 	 Təzzar ikka Esaw Ismaɣil agg Ibrahim, izlaf ell-es Maxalat, tamaḍrayt ən Nəbayot, iššota sər-əs šiḍoden-net šin hadatnen.


Setelah itu ia masih hidup 500 tahun lagi, dan mendapat anak-anak lain 	 Šem iga ṣəmmosat ṭəmad n awatay dəffər təhut n Arfakšad, itaraw-du bararan əd təbararen.


Sekiranya kalian mengenal Aku, pasti kalian akan mengenal Bapa-Ku juga. Sekarang kalian sudah mengenal Dia, dan sudah melihat Dia. 	 Ənnar di-təzdayam, təzdəyam Abba-nin ənta da. Amaran əmərədda təzdayam-tu, tolas tənayam-tu.»


Anak-anakku, jauhkanlah dirimu dari berhala-berhala 	 Bararan in agəzat iman nawan daɣ əssənəman.


Lalu saudara-saudaranya itu sendiri datang dan sujud di hadapannya serta berkata, "Kami ini hambamu. 	 Oṣan t'idu məqqaran-net əssəjadan dat-əs əṇṇan as: «Nakkanay da nəṃos eklan nak.»


Lalu mereka mengumpulkan dua belas bakul penuh kelebihan makanan dari lima roti yang dimakan oleh orang banyak itu 	 Əɣradan-tan-du əkəmmi təzzar ədnayan maraw əzmaman d əššin daɣ karammutan ən səmmosat təgəlwen šinad n əššəɣir a da dəffər as daɣ-asnat əyyəwanan aytedan.


Katanya kepada Rahel, "Saya anak Ribka, saudara ayahmu." Lalu berlarilah Rahel pulang ke rumahnya untuk menceritakan hal itu kepada ayahnya 	 Iṇṇa Yaqub i Raxil: «Nak tegazay nn-abba-nnam, id əṃosa rures ən Raqqiyetu.» Tozal təg'isalan y abba nnet.


Tetapi malaikat TUHAN berseru kepadanya dari langit, "Abraham, Abraham!" Jawab Abraham, "Ya, Tuhan! 	 Mišan Angalos n Əməli iɣr-ay daɣ jənnawan, iṇṇ-as: «Ibrahim! Ibrahim!» Ikkəwan-as: «Nak da!»


Musuh-musuh Kristus itu adalah orang-orang yang sudah meninggalkan kita, karena mereka sebenarnya memang bukan orang-orang kita. Kalau mereka orang-orang kita, tentu mereka tetap bersama-sama kita. Tetapi mereka meninggalkan kita, supaya jelaslah bahwa tidak seorang pun dari mereka yang benar-benar termasuk golongan kita 	 Aytedan win əmosnen əllid n Əlməsix nakkanay a din əgmadan, mišan əs tidət wər əmosan arat daɣ na.Fəlas ənnar t'əmosan aqqamin ɣur na.Mišan əfalan ana fəl ad igməd aššak as wkər əmosan arat daɣ na.


yang kemudian menjadi ayah Ribka. Itulah kedelapan anak yang dilahirkan Milka bagi Nahor, saudara Abraham 	 Bətuhel ši-s ən Raqqiyetu. Əntanay da da bararan ann əṭṭam ən Milka təgraw əd Naxor, amaḍray n Ibrahim.


Malam ini kautinggal dulu di sini saja. Besok pagi saya akan tanyakan apakah ia mau melaksanakan tanggung jawabnya itu terhadapmu atau tidak. Kalau ia mau, baiklah; tetapi kalau ia tidak mau, maka saya berjanji demi Allah yang hidup, saya akan melaksanakan tanggung jawab itu. Sekarang tidurlah saja di sini sampai pagi. 	 «Ansu əddi da. Tufat aɣora ad nənəy kud itkal əzuk nam. Kud a di a igan itkəlet tu. Kud wər t'itkel nak at t'ətkəla. Ətkalaq q'arkawal dat Amaɣlul. Ədrər əddi da har ifaw!»


Jawab Yunus, "Aku orang Ibrani. Aku menyembah TUHAN, Allah di surga, yang menciptakan laut dan daratan. 	 Inn-asan : «Aw Ɣibri a əmosa. Amaɣlol, Əməli ən jənnawan a imosan Əməli-nin, ənta a d-ixlakan igərwan əd məḍlan.»


Syobal adalah leluhur marga: Alwan, Manahat, Ebal, Syefo dan Onam 	 Maddanəs ən Šobal əṃosan: Alfan, Manaxat, Ebal, Šefo, d Onam.


Adam menamakan istrinya Hawa, karena perempuan itu menjadi ibu seluruh umat manusia 	 Iga aləs i tənṭut eṣəm Xawa fəlas ənta a təṃosat anna n aytedan kul.


Engkau akan kuangkat menjadi gubernur, dan seluruh rakyatku akan mentaati perintahmu. Hanya aku sajalah yang lebih berkuasa daripadamu. 	 Kay a z izaran y aytedan in, iṭṭəf akal kul taṇat nak, nak taɣmar ɣas as kay z agəra.»


Kemudian ia tertidur dan bermimpi lagi. Dalam mimpinya ia melihat tujuh bulir gandum yang berisi dan masak-masak tumbuh pada satu tangkai 	 Iqqal etəṣ ilas targət, inay: əṣṣayat təɣaɣanen əṭfasnen əhossaynat idkal tanat agabal iyyanda.


Mengenai patung itu, jika Paman menemukan seorang di sini yang telah mencurinya, ia akan dihukum mati. Periksalah, apakah ada barang-barang milik Paman di sini. Kalau ada, silakan ambil. Dan orang-orang kita boleh menyaksikannya." Yakub tidak tahu bahwa Rahel yang mencuri patung itu 	 Daɣ batu n aṣṣanaman nak i ɣur tan du təgrawa ad aṃṃat! Səffətəktək a wa əle tədkəla a wa təle dat təgiyyawen n aytedan nana!» Wər iṣṣen Yaqub as Raxil a du tokarat aṣṣanaman.


Pengantin perempuan adalah kepunyaan pengantin laki-laki. Sahabat pengantin laki-laki itu hanya berdiri mendampingi dan mendengarkan, dan ia senang kalau mendengar suara pengantin laki-laki. Begitu juga dengan saya. Sekarang saya senang sekali 	 Əmərmuš ənta əddi ilan təmərmušt, mišan əmidi n əmərmušt, mišan əmidi n əmərmuš inkad dagma-net, issisam-as, ikna tədəwit as isla y əməsli-net. Tədəwit di za šin-in, amaran əmərədda tənda.


Apa sebabnya kalian tidak mengerti apa yang Kukatakan? Sebab kalian tidak tahan mendengar ajaran-Ku 	 Mafel wər təgrem təmajəq-in? Wər dawan-igdel əgərri-net ar as wər təfregam əsəsəm y awal-in.


Ketika sudah waktunya Tamar bersalin, ternyata ia akan melahirkan anak kembar 	 As tənamahaz d iguz n əṃzur itawaṣṣan as eknewan a za tilu.


Ketika ia sedang berdoa itu, Ribka, seorang gadis yang sangat cantik dan masih perawan, tiba di sumur itu membawa buyung di atas bahunya. Ia anak Betuel, dan orang tua Betuel adalah Nahor dan Milka; Nahor itu abang Abraham. Ribka menuju ke sumur itu dan mengisi buyungnya, lalu berjalan kembali 	 Wər iɣred d awal, as ogga Raqqiyetu təzay-du təssiwar ətəkin-net əzir-net, elles ən Bətuhel, rur-es ən Milka əd Naxor, amaḍray n Ibrahim.


Dan di tempat itu pula Terah meninggal pada usia 205 tahun 	 Taɣrəst ən Terax ṣanatat ṭəmad n awatay əd ṣəmmos, aba-tu daɣ Xaran.


Setelah itu Allah meninggalkan Yakub 	 Təzzar ig̣mad Məššina edag wa daɣ iššewal i Yaqub.


Kalau kalian melihat salah seorang sesama Kristen melakukan dosa yang tidak mengakibatkan orang itu kehilangan hidup sejati dan kekal, hendaklah kalian berdoa kepada Allah; dan Allah akan memberikan hidup itu kepadanya. Ini berkenaan dengan mereka yang dosanya tidak mengakibatkan mereka kehilangan hidup itu. Tetapi ada dosa yang mengakibatkan orang kehilangan hidup itu. Tentang hal itu saya tidak berkata bahwa kalian harus berdoa kepada Allah 	 As daɣ wan inay iyyan amidi nnet n əddin itagg'abakkad a tu wər za nawi əs tamattant igmiyat as daɣ Məššina fəl ad takfu təməddurt. As imos iyyan dagh win tagginen ibakkadan win wər nətiwi əs təmattant. Mišan ill'ay abakkad wa itawayan əs tamattant. Wərgeɣ ənta as daɣ wan gammaya ad təttəram i wa tt'igan.


Di kemudian hari dengan mudah dapat Paman ketahui apakah saya telah berlaku jujur. Bilamana Paman datang untuk memeriksa upah saya, dan melihat ada kambing yang tidak berbintik-bintik atau belang, atau domba yang tidak hitam, Paman akan tahu bahwa binatang itu telah saya curi. 	 «Dəffər a wa as təššəggaraɣ alxaqq in ad təṣṣənaɣ as nak aw tidət: as təgrawa daɣ aharay nin asagay wər nəšaɣar madeɣ wər nəbardaɣ, madeɣ əjemar wər nəkawal, təṣṣənaɣ as əmikər add əgan.


Setelah semuanya makan sampai kenyang, Yesus berkata kepada pengikut-pengikut-Nya, "Kumpulkanlah kelebihan makanan itu; jangan sampai ada yang terbuang. 	 As əyyəwanan aytedan inna Ɣaysa i nalkiman-net: «Šidəwat-du awa d-əglazan, fəl a daɣ-as wər ixšəd wala.»


Kakak perempuan bayi itu berdiri agak jauh dari situ untuk melihat apa yang akan terjadi dengan adiknya 	 Təbakammat təməqqart ən barar daɣ ihəz n adag wen y ad təssən a wa z-agin.


ia mengatakan bahwa Sara istrinya adalah adiknya. Karena itu Raja Abimelekh dari Gerar menyuruh utusannya membawa Sara kepadanya 	 Ibrahim igannu əs tənṭut-net Sarata: «tamaḍraytt-in a wa.» Abimelek əmənokal ən Gərar isassaway-du Sarata.


Lalu Hagar melahirkan anak laki-laki, dan Abram ayahnya, menamakan anak itu Ismael 	 Teraw Hajara barar n Abram, ig-as eṣəm Ismaɣil.


Pada waktu Nahor berumur 29 tahun, ia mendapat anak laki-laki, namanya Terah 	 As iga Naxor ṣanatat təṃərwen n awatay əd ṭaza eraw Terax.


Kata mandor-mandor itu, "TUHAN tahu perbuatanmu! Ia akan menghukum kamu! Kamulah yang menyebabkan kami dibenci oleh raja dan para pegawainya, sehingga mereka mau membunuh kami. 	 Ənnan-asan : «Ya Amaɣlol təswada daɣ a wa təgam tammazala s əššəriɣa-nak. Firɣawna əd marayan sər-əs əknan-ana tagləfat wəllen fəl əddəlil nawan. Zun tan-təkfam takoba fəl a danaɣ anɣin.»


Banjir itu terus melanda selama empat puluh hari, dan air menjadi cukup tinggi sehingga kapal itu dapat mengapung 	 Ig'əlwabil əkkozat təṃərwen n əzəl iffay fəl aṃadal. Aṃan əg̣g̣əzzayan əsaddakalan attin.


TUHAN berkata, "Akulah TUHAN. Sampaikanlah kepada raja Mesir segala sesuatu yang telah Kukatakan kepadamu. 	 «Nak a imosan Amaɣlol. Suɣəl i Firɣawna batu ketnet ta dak-z-aga.»


Obal, Abimael, Syeba 	 Obal, Abimal, Šəba,


Engkau tahu bahwa orang semacam itu bejat dan dosa-dosanya membuktikan bahwa ia bersalah 	 Fəlas təfragaɣ ad təkkəsaɣ aššak as aləs šilat ən wədi immizray tarrayt ta toɣadat, amaran itaggu ibakkadan, izabaz iman-net y əššəriɣa.


Oleh karena Allah sudah memberikan kepada kita Roh-Nya, maka kita tahu bahwa kita sudah hidup bersatu dengan Allah, dan Allah hidup bersatu dengan kita 	 Infas net a dana ikfa, a di da fəl nəssan as nərtay dər əs ih'iman nana.


Malaikat itu menjawab, "Baiklah, kota kecil itu tak akan kutumpas 	 «Ənta di da, iṇṇ-as, ardeɣ-ak tolas s ad wər igrew arat waliyyan taɣrəmt ta as təganna.


Janganlah kita seperti Kain, yang menjadi anak Iblis dan membunuh saudaranya sendiri. Apa sebab Kain membunuh saudaranya? Sebab hal-hal yang dilakukannya adalah salah, tetapi hal-hal yang dilakukan saudaranya adalah benar 	 Daɣ adi wər atu wər iməl i igan a wa iga Kayin, igzaman amadray net fəl as ilk m i tənna n Iblis. Ma fel igazzam tu? Fəl as alxal net a wər noleɣ, wa nn amadray nnet oɣ d.


Pada waktu itu Yohanes belum masuk penjara. Ia membaptis di Ainon, tak jauh dari Salim, sebab di sana ada banyak air. Orang-orang datang kepadanya, dan ia membaptis mereka 	 Yaxya ənta da isalmaɣ daɣ aman, daɣ Aynon, dagma ən Salim, fəlas əllan-t' aman aggotnen den. Amaran tasin-t-id' aytedan isalmaq-qan.


Pelayan itu melaksanakan perintah itu dan membawa saudara-saudara Yusuf ke dalam rumah gubernur 	 Ig'aləs wa arat wa das iṇṇa Yusəf: eway tan s ahan wa n Yusəf.


Lalu kata TUHAN kepadanya, "Tanaman ini tumbuh dalam satu malam saja, dan ia layu pada hari berikutnya; engkau sama sekali tidak menumbuhkannya atau memeliharanya. Meskipun begitu engkau merasa sedih karena ia layu 	 Təzzar inn-as Amaɣlol : «Kay təh-ik təhanint n asab a du-wər-təssədwala za wər das-təge wala. Esab a d-idwalan ahad iyyanda, iqqur ahad wa hadan.


Sesudah Yesus mengatakan semuanya itu, banyak orang percaya kepada-Nya 	 Amazay wa daɣ inna Ɣaysa arat wa, əzzəgzanan sər-əs aytedan aggotnen.


Saya bermimpi kita semua sedang di ladang mengikat gandum, lalu gandum saya berdiri tegak. Gabung-gabung kalian mengelilingi gabung saya lalu sujud kepadanya. 	 iṃan nana a nayaɣ nəha šiwəgas nətaqqan šibolasen n alkaman, as din əgreɣ təbolast ta nnu təbdad, əkkanat tat du šin nawan əɣalayɣalaynat tat, əssəjadnat as.»


Banyak sekali yang perlu saya beritahukan kepadamu, tetapi rasanya lebih baik jangan melalui surat. Saya berharap dapat mengunjungi dan berbicara sendiri dengan kalian, supaya hati kita sungguh-sungguh gembira 	 Əleɣ aratan aggotnen as areɣ a dawan tan annaɣ mišan s a wər nəmos akatab ən širawt s əɣanib. Tara nnin a kawan in assa annaɣ awan tan s əmi d əmi fəl ad taknu tədəwit nana tənəddawt.


Maka kata Kain kepada TUHAN, "Hukuman itu terlalu berat, saya tak dapat menanggungnya 	 Iṇṇa Kayin y Əməli: «Wər əfrega y əzuk a fall-i iṃos ərruzmatan n əmazal wa əge.


Setelah selesai berkata begitu, Allah meninggalkan Abraham 	 As iɣrad Məššina awal y Ibrahim, ig̣mad-as ənəfilal.


Mengapa kamu mencuri piala perak tuanku? Piala itu dipakainya untuk minum dan sebagai alat menujum. Kamu telah melakukan kejahatan besar!' 	 Wər təṣṣenam as takabart a ənta a daɣ isaṣṣu məšš-i, innay du sər-əs igitan win əkkəntalnen? Wər təgem arat olaɣan.»


Maka raja menyuruh mengambil Yusuf, dan dengan segera ia dikeluarkan dari penjara. Setelah Yusuf bercukur dan berganti pakaian, ia menghadap raja 	 Firɣawna izammazal, ad itəwəɣru Yusəf. Itawakkas du daɣ kasaw, ilza, isaṃṃattay isəlsa. Təzzar ibdad du dat Firɣawna.


Mereka pergi kepada Yohanes, dan berkata, "Pak Guru, apakah Bapak masih ingat orang yang bersama Bapak di seberang Sungai Yordan itu, yang Bapak tunjukkan kepada kami dahulu? Ia sekarang membaptis juga, dan semua orang pergi kepada-Nya! 	 Əkkan Yaxya ənnan-as: «Əššik-nana, təkittəwa aləs wa dər təddewa fəl afay ən Yordan wen sen, aləs wədi as dana təmməgrada əddi? Tahannaya! Isalmaɣ aytedan daɣ aman əmərədda amaran kul takkin-tu!»


Namun sudah seharusnya demikian, supaya terjadilah apa yang tertulis dalam Buku Hukum mereka, yaitu: 'Mereka membenci Aku tanpa alasan. 	 Mišan adi iga fəl at tandu batu ta tənnat daɣ Əlkəttaban n Ənnəbitan: "Əgzaran-i bannan."


Inilah bedanya antara anak-anak Allah dengan anak-anak Iblis: barangsiapa tidak melakukan kehendak Allah, atau tidak mengasihi saudaranya, ia bukan anak Allah 	 Əmmək wa da as du tənafala zəliyat gər bararan win Məššina əd win Iblis: Wa wər nətəgg' a oɣ dan madeɣ wər ira amidi nnet n əddin wər imos i n Məššina.


Apa yang Kukatakan ini bukanlah mengenai kalian semua. Aku tahu siapa-siapa yang sudah Kupilih. Tetapi apa yang tertulis dalam Alkitab, harus terjadi, yaitu 'Orang yang makan bersama Aku, akan melawan Aku. 	 Wər dawan-gənna ketnawan; win sannafrana kul əzdâyaq-qan mišan kundaba inda awa əmalan əlkəttaban as ənnan: "Wa dər ədrawa, iqqal amaksan-in".


Kita sendiri tahu dan percaya akan kasih Allah kepada kita. Allah itu kasih. Orang yang hidupnya dikuasai oleh kasih, orang itu bersatu dengan Allah, dan Allah bersatu dengan dia 	 Nakkanay nəss n daɣ tara ta dana iga Məššina tolas nəzzigzan tat. Məššina tara a imos. Was taha tara iman net irt y əd Məššina, wədi iha Məššina iman net.


Meskipun begitu saya telah ditipunya dan diubahnya upah saya sampai sepuluh kali. Tetapi Allah tidak membiarkan dia berbuat jahat kepada saya 	 Mišan iyyəwan i təkaddilt, iyyəwan əsəṃṃəttəy n alxaqq in. Mišan wər t'ikfa Məššina turagat n a di agu əššur.


Zila melahirkan Tubal-Kain, dan keturunannya membuat segala macam perkakas dari tembaga dan besi. Adik perempuan Tubal-Kain bernama Naama 	 Tsilla ənta da teraw Tubal-Kayin əmaraw ən ṇadan win əggatnen daruɣ əd ṭəzoli. Tamaḍrayt ən Tubal-Kayin eṣəm-net Naɣama.


Ia mempercayakan tahanan-tahanan lainnya kepada Yusuf, dan Yusuflah yang diserahi tanggung jawab atas segala pekerjaan yang dilakukan di dalam penjara itu 	 Təzzar, issəɣlaf əmuzar ən kasaw Yusəf iməskəsa kul, a wa itaggan kul ənta a ɣur du itakay.


Kalau kita berkata bahwa kita tidak berdosa, kita menipu diri sendiri; dan Allah tidak berada di dalam hati kita 	 As nənna wər ana iwer abakkad waliyyan wədi nəh'alxata,maran wər nəha tidət.


Sementara itu pengikut-pengikut-Nya mengajak Yesus makan. "Bapak Guru," kata mereka, "silakan makan. 	 As itagg' awen inalkiman gammayan daɣ Ɣaysa ad atšu, gannan-as: «Əššix, atš' arat iyyan.»


Kedua orang itu mengambil jenazah Yesus lalu membungkusnya dengan kain kafan bersama-sama dengan ramuan wangi itu menurut adat penguburan orang Yahudi 	 Idkal-du Yusəf əd Nikodemos alzanazat ən Ɣaysa əgan-tat daɣ šifit təgat daɣ təsəwad, əssəlalan-tat adutan əzodnen. Arat wa imos alɣadat ən Kəl-Əlyəhud daɣ anabal ən nəmməttan.


"Siapa engkau?" tanyanya. "Saya Rut, Pak!" jawab Rut. "Bapak adalah keluarga kami yang dekat yang harus bertanggung jawab atas hidup saya. Sudilah Bapak mengambil saya menjadi istri Bapak. 	 «Ma təmosa?» inn'as. Tənn'as : «Nak Rut. Areɣ a di təsəwəra əfus nak, kay ilan alhaq n a wen id kay ənəmmehəz nana daɣ tamet a təmosa.»


Pengawal-pengawal itu menjawab, "Wah, belum pernah ada orang berbicara seperti Dia! 	 Ənnan-asan magazan: «Wər kala itawanay awedan igan awal olan əd wa iga aləs en.»


Lalu Abraham memandang ke sekitarnya dan melihat seekor domba jantan yang tanduknya tersangkut dalam semak-semak. Abraham mengambil domba itu lalu mempersembahkannya kepada TUHAN sebagai kurban bakaran pengganti anaknya 	 Idkal Ibrahim aṣawad-net ogga ajaɣol iyyan daɣ təfəṣṣaɣ itiwaṭṭaf s əṣkawan. Təzzar ikk-ay Ibrahim ibaz-t-iddu, ig-ay takutay təkwayat daɣ adagg ən barar-net.


Lalu raja memanggil Abram dan bertanya kepadanya, "Apa yang telah kaulakukan terhadap aku ini? Mengapa tidak kauberitahukan bahwa ia istrimu 	 Təzzar isassaɣra-ddu Firɣawna Abram iṇṇ-as: «Ma di təge da? Ma fəl di wər təmela as tanṭut-nak a wa?


Maka Abraham sujud di hadapan orang-orang Het itu 	 Issəjad Ibrahim dat Kəl Xet.


Kemudian Yakub mengambil dahan-dahan hijau dari pohon hawar, pohon badam dan pohon berangan, dan mengupas sebagian dari kulitnya sehingga menjadi belang-belang 	 Iɣtas-du Yaqub iləgwan win əbdagnen daɣ karad rawan n eškan əṃosnen libne, luz d ermon. Təzzar ig'asan izalwakan mallolnen s əzənzəf.


Aku akan memberkati engkau dengan berlimpah-limpah dan membuat keturunanmu sebanyak bintang di langit dan sebanyak pasir di tepi laut. Anak cucumu akan mengalahkan musuh-musuh mereka 	 illikan as a fall-ak aga albaraka əs tidət tolas əssəgətaɣ əzzurriya-nnak, šilat n eṭran ən jənnawan madeɣ aṃadal daɣ ṭama n agarew, amaran əzzurriya-nnak ad-arnu imagzaran-net.


"Bapak," kata mereka, "berilah kepada kami roti itu selalu. 	 Ənnan-as: «Əməli, hakk-ana amensay wədi faw.»


Pada waktu itu sudah dekat Hari Raya Paskah Yahudi. Banyak orang dari desa-desa sudah pergi ke Yerusalem untuk menjalankan upacara pembersihan diri sebelum perayaan itu 	 Azzaman en amud ən Kəl-Əlyəhud wa n Akkay ihoz-du. A du-tagazzayan aytedan aggotnen n akal wen kul, takkin-du Yerusalam, fəl ad əzzəzdəgan dat əmud.


Kemudian Allah berkata, "Hendaklah air yang ada di bawah langit mengalir ke satu tempat, sehingga tanah akan kelihatan." Lalu hal itu terjadi 	 Iṇṇa Məššina: «Aṃan win daw jənnawan iddawanet, əggəzan edagg iyyanda fəl ad-d-inəfiləl edag wa iqquran.» Iga a wen da.


Mereka menjawab dengan berteriak-teriak, "Tidak, jangan Dia, tapi Barabas!" (Barabas adalah seorang perampok. 	 Saɣɣaren-du ket-nasan ənnan-as: «Kala, kala, wərgeɣ ənta! Barabbas as nəra danaq-q-idu-təkkəsa.» Barabbas wa əjajəb n anasgafa a imos.


Tetapi Yesus berkata kepada mereka, "Jangan takut, ini Aku! 	 Mišan inn-asan: «A kawan wər təggəz tasa, awa nakku!»


Sebab, sebetulnya dahulu saya diculik dari negeri orang Ibrani dan di sini pun, di Mesir ini, tidak pernah saya melakukan sesuatu kejahatan sampai harus dimasukkan ke dalam penjara. 	 Fəlas əmətkəla du s əššil daɣ akal ən Kəl Ibri, aṃaran edag wa ənta da wər əmmozala a di igan daɣ kasaw.»


Kami sendiri sudah melihat Anak Allah, dan kami mengabarkan bahwa Ia diutus oleh Bapa untuk menjadi Raja Penyelamat dunia ini 	 Nakkanay nəzigazd'ay, nətagayyat as : Abba issoka ddu barar net fəl ad iqqəl ənəssefsi nn əddənet.


Sesudah itu ia membasuh mukanya, lalu keluar lagi, dan dengan menahan hatinya, ia menyuruh menghidangkan makanan 	 As iššorad udəm-net iqqal tan du, igammay iḍuf ən tala daɣ ṃan-net, iṇṇ'asan: «Əggəzat šin taṭṭay!»


Waktu anak yang kedua dilahirkan, tangannya memegang tumit Esau. Sebab itu ia dinamakan Yakub. Ishak berumur enam puluh tahun pada waktu mereka lahir 	 Dəffər adi ig̣mad du amaḍray-net as əfus-net iṭtaf erəz n amaqqar-net Esaw adi da fəl as itawagga eṣəm Yaqub. Isxaq iga ṣədisat təṃərwen n awatay as əhuwan.


Di mana pun Ibu meninggal, di situ juga saya mau meninggal dan dikuburkan. TUHAN kiranya menghukum saya seberat-beratnya, jika saya mau berpisah dari Ibu, kecuali kematian memisahkan kita! 	 «Edag wa daq qam aba, di daɣ as iba nak da. Əmbala daɣ as. Iwarat i əttabib n Amaɣlol wa og ran as di izammazay dər əm a wər nəmos tamattant.»


Adapun Abraham dan Sara sudah sangat tua, dan Sara sudah mati haid 	 Ibrahim əd Sarata əglan daɣ elan, amaran Sarata təsiɣaraggat.


Banyak orang mendengar apa yang dikatakan oleh Yesus, dan di antara mereka ada yang berkata, "Orang ini pasti Nabi itu! 	 Edes n aytedan ən tiddawat ten, as əslan i batuten šin iga Ɣaysa da ənnan: «Illikan as aləs wa ənta a imosan Ənnəbi wa ittəmalan!»


menjadi bijaksana, hidup suci dan menjadi ibu rumah tangga yang baik yang tunduk kepada suaminya. Dengan demikian tidak ada orang yang dapat mencela berita dari Allah 	 Əqqəlnat šidoden ənnodanen daɣ wallan-nasnat, aginat alxal zəddigan. Annattafnat d əššəɣəlan ən ɣawnatan-nasnat, aləɣnat, abbardagnat i meddan-nasnat. As ig'adi, wər z'itəwəlku Awal ən Məššina.


Tetapi kalau Ayah tidak mengizinkan Benyamin ikut, kami tidak mau pergi, sebab gubernur itu telah berkata bahwa kami tidak boleh menghadap jika adik kami tidak ikut. 	 Mišan as wər dər-na iddew wər za naglu fəlas aləs wen iṇṇ'ana wər dər-əs za naṃṃanay ar s ad nəddew d amaḍray nnana.»


Kemudian Yusuf menjadikan hal itu undang-undang di negeri Mesir, yaitu bahwa seperlima dari hasil panen harus menjadi milik raja. Sampai sekarang undang-undang itu masih berlaku. Hanya tanah imam-imamlah yang tidak menjadi milik raja 	 Iga Yusəf a wen əlqanun iktaban ən təwəgas n akal ən Masar kul a tt'illan har azalada iga sər-əs əššəɣəl: təzunt ta n ṣəmmosat a igarraw Firɣawna. Iṃədlan win n əlfəqqitan ɣas a wər nəha təla ən Firɣawna.


(Yesus berbicara tentang Roh Allah, yang akan diterima oleh orang-orang yang percaya kepada-Nya. Sebab pada waktu itu Roh Allah belum diberikan; karena Yesus belum dimuliakan dengan kematian-Nya. 	 Infas wa Zəddigan fəl imməgrad Ɣaysa den, s ənta a z'əgrəwan aytedan win sər-əs əzzəgzannen. Azzaman en Infas wa Zəddigan wər itawagraw fəlas Ɣaysa harwada wər igrew adkul.


Yakub marah kepada Rahel dan berkata, "Saya ini bukan Allah. Dialah yang membuat engkau tidak mendapat anak. 	 Iggaz t alham-net iṇṇ'as: «Nak wər əṃosa Məššina. Ənta a dam igdalan təla n aratan.»


Mulai hari itu para penguasa Yahudi bersekongkol untuk membunuh Yesus 	 Əzəl wen da daɣ əgan muzaran ən Kəl-Əlyəhud tanat ta n tanaɣay-net.


Jangan biarkan kami mati! Jangan biarkan ladang-ladang kami menjadi tandus. Belilah kami dan tanah kami dengan gandum sebagai pembayarannya. Kami dan tanah kami akan menjadi milik raja. Berilah kami gandum untuk menyambung hidup kami dan juga benih untuk ditabur di ladang kami! 	 Ənnar əddəlil nəhallak nakkanay əd təwəgas nana? Zanz'ana an nəggəz təla ən Firɣawna nakkanay əd təwəgas nana, takfaɣ ana a nətša. Akf'ana aṃasa a du nərəg aqqam aṃadal wər iṃṃut.


Maka Allah menciptakan binatang-binatang raksasa laut, dan segala jenis makhluk yang hidup di dalam air, serta segala jenis burung. Dan Allah senang melihat hal itu 	 Ixlak-du Məššina šixəllak əknanen təzzəwwərt əddarnen daɣ aṃan əd mudaran kul win daɣ-san wašankalnen əkkulluk n iyyan d iri-nnet, ixlak-du tolas ig̣ədad kul əkkulluk n iyyan d iri-nnet. Inay Məššina as arat wa olaɣ.


Sekarang, sesudah menggeledah segala barang saya, apakah Paman menemukan barang milik Paman? Keluarkanlah barang itu dan letakkan di sini, supaya orang-orang saya dan orang-orang Paman dapat melihatnya dan memutuskan siapa di antara kita yang benar 	 Daɣ adi əmərədda ad təsaffataktaka ilalan nin kul ma du təgrawa təleq qu? Sakn'ay y aytedan in əd win nak ad aggayen fəl a wa illan gar-ena!


Kemudian ia pindah dari situ dan menggali sumur yang ketiga. Kali ini tidak terjadi pertengkaran. Karena itu, Ishak menamakan sumur itu "Kebebasan". Katanya, "Sekarang TUHAN telah memberi kita kebebasan untuk tinggal di negeri ini, dan kita akan menjadi makmur di sini. 	 Iggəlat Isxaq əddi iɣaz aṇu iyyan wa fəl wər z' ag'əkənnas maran ig'as eṣəm Rəxobot (tənaflit) fəlas iṇṇa: «Əməli əmərədda isannaflay ana ikf'ana təkarzay daɣ akal a.»


Yakub merobek pakaiannya karena sedih dan memakai pakaian kabung. Berhari-hari lamanya ia meratapi anaknya itu 	 Ad izazarrat Yaqub telassay-net fəl tərəmmeq, iggaz afartay ən rur-es har ig'azzaman aggotnen.


Tetapi Esau berlari mendapatkan Yakub, lalu memeluknya dan menciumnya. Dan kedua orang itu bertangis-tangisan 	 Ozal Esaw, issəlkad-as, izalammat-tu igabarrat iri-nnet Aṃaran ad hallan fəl tədəwit n əṃənəy.


Setelah itu kamu harus membawa adikmu yang bungsu kepadaku. Itulah buktinya nanti bahwa perkataanmu itu benar, dan kamu tidak akan kuhukum mati." Mereka setuju dengan keputusan gubernur itu 	 Təzzar tawəyam i du amaḍray nnawan ad əṣṣənaɣ as tidət a di təgam aṃaran wər za taṃṃatim.» Ərdan s a wen da.


Sama seperti Musa menaikkan ular tembaga pada sebatang kayu di padang gurun, begitu juga Anak Manusia harus dinaikkan 	 Əmmək was isaddakal Musa aššol ən daroɣ əs təgəttawt daɣ taneray, əmmək di daɣ as z itəwəsədukəl Agg Awedan,


Yusuf bagai keledai muda, keledai liar dekat mata air, berlari-lari di lereng gunung 	 Yusəf šilan ənezər n ašək itarawan s igət Illan dagma n aṃan ən šaṭ, Əg̣g̣aran taɣərt iləlad-net.


Kemudian Lea hamil lagi dan melahirkan seorang anak laki-laki. Katanya, "Kali ini saya akan memuji TUHAN." Lalu dinamakannya anaknya itu Yehuda. Sesudah itu Lea tidak melahirkan lagi 	 Təlas igi ən tədist, təgraw barar, təṇṇa: «Əmərədda ad əɣbəda Əməli.» Adi da fəl das təg' eṣəm Yuda. Təmməzzay d ara.


Ya, kamu harus beranak cucu yang banyak, supaya keturunanmu mendiami seluruh bumi. 	 Amaran əggəzat šin n ara, təfələyləyam, təwəšənkəlam fəl aṃadal, təwəziwəzam fall-as.»


Pada suatu sore ia keluar kemahnya hendak berjalan-jalan di ladang, lalu dilihatnya unta-unta datang 	 Takəst iqqab iwilallag daɣ əṣuf, as ogga iṃənas a t-idu-zaynen.


Aku datang dengan kuasa Bapa-Ku, namun kalian tidak menerima Aku. Tetapi kalau orang lain datang dengan kuasanya sendiri, kalian mau menerima dia 	 Nak Abba-nin a di-d-issəglan mišan wər tərem əlqəbulat-in. Amaran as kawan d-osa awedan iyyan a d-iglan gar-es əd man-net, a tu-təqbəlam!


Kami hanya dapat menyetujui permintaanmu itu dengan satu syarat, yaitu: Kalian harus menjadi seperti kami, artinya semua laki-laki di antara kalian harus disunat 	 «Wər kawan-za-nakfu tərəddat-nana, ar s-ad-təsəmməṇkədam yayyan kul win əzdaɣnen aɣrəm a.


Setelah Esau mendengar itu, dia menangis dengan nyaring dan penuh kepedihan, lalu katanya, "Berkatilah saya juga, Ayah! 	 As isla Esaw y awalan n abba-net ig̣mad tu əməsli labasan iḍnay atkər, ad itigunun abba nnet: «Səwər i albaraka nnak nak da, abba nin.»


Maka Esau yang juga dinamakan Edom, menetap di daerah pegunungan Seir 	 Esaw, igan eṣəm tolas Edom, iɣsar daɣ adɣaɣ wa n Sehir.


Setelah Terah berumur 70 tahun, ia mendapat tiga anak laki-laki, yaitu Abram, Nahor dan Haran 	 As iga Terax əṣṣayat təṃərwen n awatay eraw Abram, Naxor əd Haran.


Tengah-tengah perayaan, Yesus masuk ke dalam Rumah Tuhan, lalu mulai mengajar 	 As isaggaraygaray əmud iggəzzay Ɣaysa s Ahan ən Məššina ad isasaɣru aytedan.