Tquieˈcañom naⁿˈñeeⁿ Felipe. Jom tsˈaⁿ tsjoom Betsaida, tsˈo̱ndaa Galilea. Nnˈaⁿ griegosˈñeeⁿ tyˈecataⁿna cwii nayaˈñeeⁿ nnoom, jluena: —Aa re sa, lˈue nˈo̱o̱ⁿyâ na nlana̱a̱ⁿyâ ñˈeⁿ Jesús. 	 ایشان نزدفیلپس که از بیت صیدای جلیل بود آمدند و سوال کرده، گفتند: «ای آقا می‌خواهیم عیسی را ببینیم.»


Catoˈñoomˈyoˈ jom ñequio xueeˈ Nquii na cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom jaa chaˈxjeⁿ na macaⁿnaˈ na calˈaa jaa nnˈaⁿ na cwilayuˈya nˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ cateiˈjndeiˈyoˈ jom ñequio meiⁿnquia nnom na macaⁿnaˈ. Ee jom jndye nnˈaⁿ jnda̱ ñeteijneiⁿ, ndoˈ mati ja. 	 تااو را در خداوند بطور شایسته مقدسین بپذیرید ودر هر چیزی که به شما محتاج باشد او را اعانت کنید، زیرا که او بسیاری را و خود مرا نیز معاونت می‌نمود.


Ndoˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê jlaˈtjomna ntaⁿˈ ntyooˈ ñˈeⁿ calcaa na ˈndiinaˈ. Tooˈ canchooˈwe tsquiee. 	 و ازخرده های نان و ماهی، دوازده سبد پر کرده، برداشتند.


Na chaˈtsondyô̱ na mˈaaⁿyâ tsˈom wˈaandaa, we siaⁿnto waljooˈ ndyeenˈaaⁿ nchooˈ nqui nchooˈ yomndyô̱. 	 و جمله نفوس در کشتی دویست و هفتاد و شش بودیم.


Sa̱a̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na juu Herodías ljeiiⁿ chiuu ya na nnda̱a̱ nntsˈaaⁿ. Ee tueeˈ xueechuuˈ Herodes, tyolaˈtˈmaaⁿˈndyena jom. Tquiaaⁿ nantquie na tcwaˈ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ, ñequio nnˈaⁿ na cwitsa̱ˈntjom sondaro, ndoˈ ñequio ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye tsˈo̱ndaa Galilea. 	 اما چون هنگام فرصت رسید که هیرودیس در روز میلاد خودامرای خود و سرتیبان و روسای جلیل را ضیافت نمود؛


Ndoˈ juu tsˈaⁿ na matsa̱ˈntjom naⁿˈñeeⁿ tˈuu chjoowiˈ ndaatioo na jnda̱ seicwaqueⁿ Jesús na winom. Ticaljeii tsaⁿˈñeeⁿ yuu jnaⁿnaˈ sa̱a̱ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjom joˈ joˈ nquiucheⁿna yuu tjeiiˈna juunaˈ. Quia joˈ tcwaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ tsˈaⁿ na macoco. 	 و چون رئیس مجلس آن آب را که شراب گردیده بود، بچشید و ندانست که از کجااست، لیکن نوکرانی که آب را کشیده بودند، می‌دانستند، رئیس مجلس داماد را مخاطب ساخته، بدو گفت:


Sa̱a̱ joona yacheⁿ jlaˈcheⁿna, ee mayuuˈ xjeⁿ na ñeñjomndyena nato tyolaˈncjooˈndyena ˈñeeⁿ cwii joona tˈmaⁿti cwiluiiñe. 	 اما ایشان خاموش ماندند، از آنجا که در راه با یکدیگر گفتگومی کردند در اینکه کیست بزرگتر.


Quia joˈ gobiernom sˈo̱o̱ lˈo̱o̱ⁿ na catseineiⁿ Pablo. Joˈ chii tˈo̱ Pablo matsoom: —Ntyjiiyaya ˈu ta na jndye ndyu macuˈxeⁿˈ ndyuaa njoomyâ. Joˈ chii tˈmaⁿya tsˈo̱o̱ⁿya na nncˈo̱ya ˈndyoˈ. 	 چون والی به پولس اشاره نمود که سخن بگوید، او جواب داد: «از آن رو که می‌دانم سالهای بسیار است که تو حاکم این قوم می‌باشی، به خشنودی وافر حجت درباره خود می‌آورم.


Ndoˈ quia na jnda̱ tmaⁿ lqueeⁿ, ˈoocatyje nnˈaⁿ joonaˈ ee na jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na nno̱ⁿnaˈ. 	 و چون ثمر رسید، فور داس را بکار می‌برد زیرا که وقت حصاد رسیده است.»


Mañejuu tsˈaⁿ na jnda̱ ñetsjo̱o̱ya nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ na ˈio cha nleitquiooˈñe cwii tsˈaⁿ quiiˈntaaⁿˈyoˈ na tˈmaⁿti cwiluiiñe, nchiiti ja. Ee mˈaaⁿ cwii tjo̱o̱cheⁿ na nluiindyo̱. 	 این است آنکه من درباره او گفتم که مردی بعد از من می‌آید که پیش از من شده است زیرا که بر من مقدم بود.


Tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱na: —Tancwinomˈyoˈ na cwitjeiˈyoˈ tsˈiaaⁿnda̱a̱ nnˈaⁿ. Cataⁿˈyoˈ tomti na matsonaˈ na nntioomna. 	 بدیشان گفت: «زیادتر از آنچه مقرر است، مگیرید.»


Ndoˈ jeˈ jeˈ ˈu Ta, queⁿˈ cwenta ñˈoom wiˈ na jndeiˈnaˈ na cwiluena nda̱a̱yâ, ndoˈ cateijndeiˈ jâ na cwindya̱ˈntjo̱o̱ⁿyâ njomˈ na calana̱a̱ⁿyâ ñˈoom naya ˈnaⁿˈ ñequio na tˈmaⁿ nˈo̱o̱ⁿyâ. 	 و الان ای خداوند، به تهدیدات ایشان نظر کن و غلامان خود را عطا فرما تا به دلیری تمام به کلام تو سخن گویند،


Jnda̱ jluiˈ Jesús joˈ joˈ ndi ñˈa̱a̱ⁿyâ ñˈeⁿñê, tjaaⁿ ˈndyoo ˈndyoo ndaaluee Galilea. Tjawaaⁿ cwii ta, tjacjom joˈ joˈ. 	 عیسی از آنجا حرکت کرده، به کناره دریای جلیل آمد و برفراز کوه برآمده، آنجا بنشست.


Nquii Espíritu Santo ñequio joo nnˈaⁿ na cwiluiindye scuuˈ Catsmaⁿ cwiluena: —Ta Jesús, candyoˈ. Ndoˈ ˈñeeⁿ juu na mandii na matseiˈnaaⁿˈ tsˈaⁿ ñˈoommeiiⁿ, catso: —Candyoˈ, Ta Jesús. Ndoˈ ˈñeeⁿ juu na ñeˈcˈuu ndaa, candyontyjaaˈ jom. Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na ntyjaaˈ tsˈom na nluiˈnˈmaaⁿñe, candyocˈuu ndaa na cweˈyu na mañequiaa na cwitaˈndoˈ nnˈaⁿ. 	 و روح و عروس می‌گویند: «بیا!» و هر‌که می‌شنود بگوید: «بیا!» و هر‌که تشنه باشد، بیاید وهر‌که خواهش دارد، از آب حیات بی‌قیمت بگیرد.


Quia joˈ ¿ljoˈ meindoˈ jeˈ? Quicantyjaˈ ndoˈ cwitsˈoomndyuˈ. Caⁿˈ nnom Ta Jesús na catseiljoomˈm ˈu jnaⁿˈ na matseiˈxmaⁿˈ.” 	 و حال چرا تاخیر می‌نمایی؟ برخیز و تعمید بگیر و نام خداوند را خوانده، خود را از گناهانت غسل ده."


Joˈ chii jñoomna nnˈaⁿ ˈnaaⁿna ñequio ntˈom nnˈaⁿ ˈnaaⁿˈ Herodes na cˈootaˈjndoondyena Jesús. Tyˈe naⁿˈñeeⁿ, jluena: —ˈU Maestro, manquiuuyâ na ˈu tsˈaⁿ na xcweeˈ tsˈomˈ, ndoˈ tiquiquiuˈnnˈaⁿˈ ñˈoom na maˈmo̱o̱ⁿˈ cantyja ˈnaaⁿˈ natooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ mati meiⁿ tjaa na cochˈeenaˈ ˈu ljoˈ cwilaˈtiuu nnˈaⁿ oo meiⁿljoˈcheⁿ na cwiluiindyena. 	 و شاگردان خودرا با هیرودیان نزد وی فرستاده، گفتند: «استادامی دانیم که صادق هستی و طریق خدا را به راستی تعلیم می‌نمایی و از کسی باک نداری زیراکه به ظاهر خلق نمی نگری.


Naquiiˈ ñˈoom na tyoˈmo̱o̱ⁿ, tsoom: —Calˈaˈyoˈ cwenta nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés ee joona jeeⁿ cjaaweeˈ nˈomna na nncoˈnomna na cweeˈna liaa jnda na teiˈncoo ndoˈ na nntaⁿ nnˈaⁿ lueena na nlaˈtˈmaaⁿˈndye joona ñequio na jndooˈcheⁿ nnˈaⁿ. 	 پس در تعلیم خود گفت: «از کاتبان احتیاطکنید که خرامیدن در لباس دراز و تعظیم های دربازارها


Nquii ángel na seineiⁿ ñˈeⁿndyo̱ maleiñˈoom cwii tsˈoomxjeⁿ na tuiinaˈ ñˈeⁿ sˈom cajaⁿ. Ñˈeⁿ juunaˈ nncwjeeⁿˈeⁿ xjeⁿ tsjoomˈñeeⁿ, ñequio tatiom na meintyjeeˈ ndiocheⁿ ndoˈ ñequio ndyueelˈa tatiomˈñeeⁿ. 	 و آن کس که با من تکلم می‌کرد، نی طلاداشت تا شهر و دروازه هایش و دیوارش رابپیماید.


Joˈchii cajñomˈ nnˈaⁿ na cˈoona tsjoom Jope na cˈooqueeⁿˈndyena Simón tsaⁿ na mati jndyu Pedro. 	 اکنون کسانی به یافا بفرست و شمعون ملقب به پطرس را طلب کن


Ee queⁿˈyoˈ cwenta, manncueˈntyjo̱ xuee na nlue nnˈaⁿ: “Jeeⁿ teijnoom yolcu na tileicˈom nda, na tîcandeiindye, meiⁿ tjaa yoˈndaa jlaˈcanteiˈ.” 	 زیرا اینک ایامی می‌آیدکه در آنها خواهند گفت، خوشابحال نازادگان ورحمهایی که بار نیاوردند و پستانهایی که شیرندادند.


Tˈo̱ tsaⁿˈñeeⁿ, matso: —Ljeiiˈñeeⁿ luaa matsa̱ˈntjomnaˈ: “Cˈoomˈ na candyaˈ tsˈomˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaˈ ñequio na xcweeˈya tsˈomˈ, ñequio chaˈwaa na jnda ntyjiˈ, ñequio chaˈwaa na jnduˈ ndoˈ ñequio chaˈwaa na jndo̱ˈya tsˈomˈ.” Ndoˈ mati matsonaˈ: “Cˈoomˈ na wiˈ tsˈomˈ xˈiaˈ chaˈxjeⁿ na jnda ntyjiˈ ñequio nncuˈ.” 	 جواب داده، گفت: «اینکه خداوند خدای خود را به تمام دل و تمام نفس و تمام توانایی و تمام فکر خودمحبت نما و همسایه خود را مثل نفس خود.»


Tsoom nda̱a̱na: —Catsaˈyoˈ juu tsjoom chjoo na mˈaaⁿ ndyeyu jo nda̱a̱ˈyoˈ, ndoˈ chaˈna nntsaaquieˈyoˈ joˈ, nliuˈyoˈ cwii snom chjoo na ñjom. Juu quiooˈñeeⁿ meiⁿcwii ndiiˈ tyoowaˈljoo tsˈaⁿ. Calacanaⁿˈyoˈ, nquioñˈomˈyoˈ juuyoˈ ñjaaⁿ. 	 گفت: «به آن قریه‌ای که پیش روی شما است بروید و چون داخل آن شدید، کره الاغی بسته خواهید یافت که هیچ‌کس بر آن هرگز سوار نشده. آن را باز کرده بیاورید.


Ñequiiˈcheⁿ cwilaˈneiⁿna ñˈoom ntjeiⁿ nacjoo ncˈiaana. Ñˈoom na cwilaˈndaaˈnaˈ naⁿˈñeeⁿ. 	 ودهان ایشان پر از لعنت و تلخی است.


Ndoˈ tso Jesús nnom tsaⁿˈñeeⁿ: —Caˈndiiˈ nmeiⁿˈ. Mˈaⁿ ntˈom nnˈaⁿ na ticataˈndoˈ cantyja ˈnaⁿya, laˈxmaⁿna chaˈcwijom lˈoo. Joona catyˈiuundye ntyjeena. Sa̱a̱ ˈu cjaˈquiaaˈ ñˈoom cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ. 	 عیسی وی را گفت: «بگذار مردگان مردگان خود را دفن کنند. اما تو برو و به ملکوت خداموعظه کن.»


Tˈo̱ Jesús nnom, tsoom: —¿Chiuu tˈmaⁿ ljeii na mawaa? ¿Chiuu matseiˈno̱ⁿˈ na matseiˈnaⁿˈ juunaˈ? 	 به وی گفت: «در تورات چه نوشته شده است و چگونه می‌خوانی؟»


Ee majndye nnˈaⁿ tyˈenquia ñˈoom na cweˈ cantu sa̱a̱ tiñecwii ñˈoom tquiana joˈ chii ticaluiˈyuuˈ ñˈoomˈñeeⁿ nacjoomˈm. 	 زیراکه هرچند بسیاری بر وی شهادت دروغ می‌دادند، اما شهادت های ایشان موافق نشد.


Quia joˈ jnaⁿ tiaˈ cañoomˈluee. Juu Miguel ñequio ángeles ˈnaaⁿˈaⁿ tyolˈana tiaˈ nacjooˈ catsoomjndii. Ndoˈ catsoomjndiiˈñeeⁿ ñequio naⁿjndii ˈnaaⁿˈaⁿ tyolaˈjnda̱na, tyolˈana tiaˈ ñˈeⁿ joo ángelesˈñeeⁿ. 	 و در آسمان جنگ شد: میکائیل وفرشتگانش با اژدها جنگ کردند و اژدها وفرشتگانش جنگ کردند،


Ee tyeⁿ waa na cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿyâ jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaⁿˈyoˈ, ee manquiuyaayâ quia maleichuuwiˈnaˈ ˈo chaˈxjeⁿ na cwitjo̱o̱ⁿyâ, mati mañequiaaⁿ na cwiñˈomˈtˈmaaⁿˈndyoˈ nˈomˈyoˈ chaˈxjeⁿ na mañequiaaⁿ na cwiñˈo̱ⁿtˈmaaⁿˈndyô̱ nˈo̱o̱ⁿyâ. 	 و امید ما برای شما استوار می‌شودزیرا می‌دانیم که چنانکه شما شریک دردهاهستید، همچنین شریک تسلی نیز خواهید بود.


Ee chaˈtsoñˈeⁿ niom ncˈe jom, ndoˈ tseixmaⁿñˈeeⁿ joˈ. Joˈ chii macanda̱ jom caluiitˈmaⁿñê chaˈwaati xuee. Amén. 	 زیرا که از او و به او و تا او همه‌چیز است؛ و او را تا ابدالاباد جلال باد، آمین.


ˈO jeˈ ˈio ndi ˈio quiaˈyoˈ na tˈmaⁿ nˈom ncˈiaaˈyoˈ yocheⁿ na ndicwaⁿ wanaaⁿ na matseineiⁿ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ, cha tjaa ˈñeeⁿ juu quiiˈntaaⁿˈyoˈ na nñequiuˈnnˈaⁿ jnaⁿ juu na mati nntseiquieˈ tsˈom. 	 بلکه هر روزه همدیگر رانصیحت کنید مادامی که «امروز» خوانده می‌شود، مبادا احدی از شما به فریب گناه سخت دل گردد.


Yocheⁿ na machˈeeⁿ tsioom suu jndye nnˈaⁿ mˈaⁿ tachˈeeⁿˈ watsˈom tˈmaⁿ na cwilaˈneiⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 و در وقت بخور، تمام جماعت قوم بیرون عبادت می‌کردند.


ˈO nnˈaⁿ tsjoom Belén, tsˈo̱ndaa Judá, meiⁿchjoo ticjuˈcjenaˈ tsjomˈyoˈ quiiˈntaaⁿ njoom ntˈmaⁿ chaˈwaa tsˈo̱ndaa Judá. Ee quiiˈntaaⁿˈyoˈ nluiˈ cwii tsˈaⁿ na nluiitquieñe na nnteixˈee nnˈaaⁿya Israel. 	 و تو‌ای بیت لحم، در زمین یهودا از سایر سرداران یهودا هرگز کوچکترنیستی، زیرا که از تو پیشوایی به ظهور خواهدآمد که قوم من اسرائیل را رعایت خواهد نمود.»


Ndoˈ jndeii seineiiⁿ, tsoom: —Quiiˈntaaⁿ chaˈtsondye tyja̱a̱lcuuya, ˈu na matioˈnaaⁿñeti Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ matioˈnaaⁿñê yuˈndaa na njom tsˈom tsiaˈ. 	 به آواز بلند صدا زده گفت: «تو در میان زنان مبارک هستی و مبارک است ثمره رحم تو.


Ndoˈ nnˈaⁿ fariseos quia na ntyˈiaana na luaaˈ cwilˈaayâ, jluena nnom Jesús: —Queⁿˈ cwenta, nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿndyuˈ cwilˈana yuu na ticatyˈiomnaˈ xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ. 	 اما فریسیان چون این را دیدند، بدوگفتند: «اینک شاگردان تو عملی می‌کنند که کردن آن در سبت جایز نیست.»


Majuu xjeⁿˈñeeⁿ tyjeeˈ ndyee tsˈaⁿ wˈaa yuu na tyomˈaaⁿyaya. Jnaⁿ naⁿˈñeeⁿ tsjoom Cesarea na jñom tsˈaⁿ joona na quiocalˈueena ja. 	 و اینک در همان ساعت سه مرد از قیصریه نزد من فرستاده شده، به خانه‌ای که در آن بودم، رسیدند.


Meiⁿ ticaliuˈyoˈ na yati xeⁿ na cueˈ cwii tsaⁿsˈa cwentaa chaˈtsondye nnˈaⁿ ndyuaaya, cha tintsˈaa gobiernom na cwja̱a̱ya na chaˈtsondyo̱. 	 و فکر نمی کنید که بجهت مامفید است که یک شخص در راه قوم بمیرد وتمامی طائفه هلاک نگردند.»


Tsoom nda̱a̱na: —Meiⁿcwii tjaa ljoˈ catsaañˈomˈyoˈ na nleilˈueeˈndyoˈ nato, meiⁿ tsˈoomlˈeii, meiⁿ ˈnaⁿ na cwicañjom sˈom, meiⁿ nantquie, meiⁿ tsjo̱ˈñjeeⁿ, manda̱ liaa na cweeˈyoˈ. 	 و بدیشان گفت: «هیچ‌چیز بجهت راه برمدارید نه عصا و نه توشه‌دان و نه نان و نه پول ونه برای یک نفر دو جامه.


’Quia na cwilaneiⁿˈyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, tanduˈyoˈ ñˈoom na ñejuu ñejuunaˈ, chaˈxjeⁿ quilˈa nnˈaⁿ na ticataˈjnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ee joona cwilaˈtiuuna na jndye ndiiˈ cwiluena, joˈ na mañeeⁿ. 	 و چون عبادت کنید، مانند امت‌ها تکرار باطل مکنید زیرا ایشان گمان می‌برند که به‌سبب زیاد گفتن مستجاب می‌شوند.


Ndoˈ mati tyˈechona we nnˈaⁿ na wiˈndye na nntyˈioomna nˈomˈnaaⁿ. 	 و دو نفر دیگر را که خطاکار بودند نیزآوردند تا ایشان را با او بکشند.


Teintyjeeˈ cwii tsˈaⁿ na maˈmo̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés. Taxˈee nnom Jesús na cweˈ ñeˈcantyˈiaaˈ chiuu nntsˈaaⁿ. Matso: —Ta, ¿cwaaⁿ na tseixmaⁿya na catsˈaa cha na nndaya na ticantycwii na nncwaˈndo̱ˈa? 	 ناگاه یکی از فقها برخاسته از روی امتحان به وی گفت: «ای استاد چه کنم تا وارث حیات جاودانی گردم؟»


Xeⁿ cwilˈuuya na cwilajomndyo̱ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, ndoˈ mati cwitsaamˈaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ na jaaⁿñe, cantu cwilana̱a̱ⁿya meiⁿ ticˈo̱o̱ⁿya nacje ˈnaaⁿˈ ñˈoom na mayuuˈ. 	 اگر گوییم که با وی شراکت داریم، در حالیکه در ظلمت سلوک می‌نماییم، دروغ می‌گوییم و براستی عمل نمی کنیم.


ˈÑeeⁿ juu na niom lueˈ nˈom luaˈqui na nndii, candii. 	 هر‌که گوش شنوا دارد بشنود.


Tyoqueⁿna cwenta xeⁿ nntsoom cwii ñˈoom na nñequiaanaˈ na ntˈuiinaˈ jom. 	 و در کمین او می‌بودند تا نکته‌ای از زبان او گرفته مدعی اوبشوند.


Tquie nnˈaⁿ quiiˈntaaⁿˈyoˈ na jeeⁿ neiⁿncooˈ ñˈoom cwilaˈneiⁿna nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ chiuu cwilaˈxmaⁿ nquieena. Jâ xocalˈaayâ na ljoˈ. Laxmaⁿna nnˈaⁿ na cweˈ cwilˈato quia na cwitjeiiˈ cheⁿnquieena cwenta cantyja ˈnaaⁿna ñequio chiuu cwiˈoomˈaⁿ ntˈomcheⁿ ncˈiaana. 	 زیرا جرات نداریم که خود را از کسانی که خویشتن را مدح می‌کنند بشماریم، یا خود را باایشان مقابله نماییم؛ بلکه ایشان چون خود را باخود می‌پیمایند و خود را به خود مقابله می‌نمایند، دانا نیستند.


Quia joˈ nnˈaⁿ judíos ñequio nnˈaⁿ na nchii joˈ jlaˈjomndyena ñequio naⁿmaⁿnˈiaaⁿ tsjoomna na tyolˈueendyena chiuu nntaˈwiˈna naⁿˈñeeⁿ ndoˈ na njñomna ljo̱ˈ. 	 وچون امت‌ها و یهود با روسای خود بر ایشان هجوم می‌آوردند تا ایشان را افتضاح نموده، سنگسار کنند،


Chaˈwaa tsjoomnancue nncˈoo nnˈaⁿ na nñeˈquiana ñˈoom nayawaañe cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. Juunaˈ nncwjiˈyuuˈñenaˈ chiuu calˈa nnˈaⁿ cwii cwii ndyuaa, quia ljoˈcheⁿ nncueˈntyjo̱ na nntycwii tsjoomnancue. 	 و به این بشارت ملکوت در تمام عالم موعظه خواهد شد تا بر جمیع امت‌ها شهادتی شود؛ آنگاه انتها خواهد رسید.


Tyeⁿ ñˈoom tjoomˈm na cjoomˈm na malcweeⁿˈeⁿ xueeˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na tjaa yuu ntycwii na wandoˈ, nqueⁿ na sˈaaⁿ cañoomˈluee ñequio tsjoomnancue ñequio ndaaluee ñequio chaˈtso nnom na niom joˈ joˈ. Luaa ñˈoomtyeⁿ na seineiiⁿ, tsoom: —Taxocwindooˈti Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 قسم خورد به او که تا ابدالاباد زنده است که آسمان و آنچه را که در آن است و زمین و آنچه را که در آن است و دریا و آنچه را که در آن است آفرید که «بعد از این زمانی نخواهد بود،


Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na machˈee yuu na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom, tsaⁿˈñeeⁿ cwiluiiñe tiˈtyjo̱, ndoˈ nomtyjo̱, ndoˈ tsondyo̱. 	 زیرا هر‌که اراده خدا را به‌جا آردهمان برادر و خواهر و مادر من باشد.»


Joˈ chii cajñomˈ nnˈaⁿ na cˈoona tsjoom Jope na nncˈooqueeⁿˈndyena Simón tsˈaⁿ na mati jndyu Pedro. Jom cweˈ macˈeⁿyaaⁿ waaˈ tcayoomˈm Simón tsˈaⁿ na matseicato̱o̱ˈñe ntjaⁿ, tsˈaⁿ na waa waaˈ ˈndyoo ndaaluee.” 	 پس به یافا بفرست و شمعون معروف به پطرس را طلب نما که در خانه شمعون دباغ به کناره دریا مهمان است. او چون بیاید با تو سخن خواهد راند."


Quia joˈ capeitaⁿˈñeeⁿ tjañˈoom tyochjoo yuu na mˈaaⁿ nquii tsˈaⁿ na cwiluiitquieñeti nda̱a̱na. Matsoom: —Nquii pra̱so Pablo tˈmaaⁿ ja. Tcaaⁿ na candyo̱ñˈo̱ⁿ tyochjoomˈaaⁿ na mˈaaⁿˈ, ee waa na nntsoom njomˈ. 	 پس او را برداشته، به حضور مین باشی رسانیده، گفت: «پولس زندانی مرا طلبیده، خواهش کرد که این جوان را به خدمت تو بیاورم، زیرا چیزی داردکه به تو عرض کند.»


Ee ñequiiˈcheⁿ mañequiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na ˈo ndoˈ jâ cwiljooˈndyo̱tya̱a̱ⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo ndoˈ jnda̱ tqueeⁿ na cwiluiindyo̱ na ljuˈ nˈo̱o̱ⁿya. 	 اما او که ما را با شما در مسیح استوارمی گرداند و ما را مسح نموده است، خداست.


Matseicwanom Gayo na xmaⁿndyoˈ. Ja Pablo mˈaaⁿya waⁿˈaⁿ na mateixˈeeⁿ ja. Ndoˈ mañjaaⁿ cwitjomndye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ. Ndoˈ mati Erasto matseicwanoom na xmaⁿndyoˈ. Jom tsaⁿcoñom sˈom tsjoomwaa. Mati juu nnˈaⁿya Cuarto matseicwanoom na xmaⁿndyoˈ. 	 قایوس که مرا وتمام کلیسا را میزبان است، شما را سلام می‌فرستد. و ارسطس خزینه دار شهر و کوارطس برادر به شما سلام می‌فرستند.


Ndoˈ juu xjeⁿˈñeeⁿ joo nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés na matsa̱ˈntjomnaˈ ñequio nnˈaⁿ tmaaⁿˈ fariseos tquioñˈomna cwii yuscu na mˈaaⁿ. Yuscuˈñeeⁿ jliuna juu xcwe na matseitjo̱o̱ñe na mˈaaⁿ ñˈeⁿ cwii tsaⁿsˈa. Tquioqueⁿna juu xcwe quiiˈntaaⁿna. 	 که ناگاه کاتبان و فریسیان زنی را که در زنا گرفته شده بود، پیش او آوردند و او را در میان برپا داشته،


’¿Aa tyoolaˈnaⁿˈyoˈ ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na matsonaˈ: Majuuto tsjo̱ˈ na tixocwilˈue nquiu luañeⁿ na cwilˈa tsiaⁿtsjo̱ˈ, jnda̱ mawacatyeeⁿnaˈ nqui tsiaⁿtsjo̱ˈ? 	 آیا این نوشته رانخوانده‌اید: سنگی که معمارانش رد کردند، همان سر زاویه گردید؟


ˈO yonchˈu, ncˈe na cwilaˈyuˈyoˈ ñequio Jesucristo, laxmaⁿˈyoˈ na cˈomˈyoˈ na ndyaandyoˈ jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na nda oˈ ee matyˈiomyanaˈ na nlˈaˈyoˈ naljoˈ. 	 ای فرزندان، والدین خود را در خداونداطاعت نمایید، زیرا که این انصاف است.


Ñˈoomwaaˈ matsoom cha caˈmo̱ⁿnaˈ cwaaⁿ cwii nnom na nntjoom na nncueeⁿˈeⁿ. 	 و این را گفت کنایه از آن قسم موت که می‌بایست بمیرد.


Xeⁿ mˈaaⁿ cwii gobiernom na cwito̱ⁿˈndye nnˈaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ, ntˈom cwiˈoo nacjoomˈm ndoˈ ntˈom cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê, tsaⁿˈñeeⁿ xocaljooˈñetyeeⁿ tsˈiaaⁿ. 	 و اگر مملکتی برخلاف خود منقسم شود، آن مملکت نتواندپایدار بماند.


Ndoˈ naquiiˈ ljeii na tqueⁿ Moisés matsa̱ˈntjomnaˈ na catua̱a̱ˈa ljo̱ˈ cjoo yolcu na cwilˈa na luaaˈ. Sa̱a̱ ˈu jeˈ, ¿chiuu matsuˈ? 	 و موسی در تورات به ما حکم کرده است که چنین زنان سنگسار شوند. اما تو چه می‌گویی؟»


Chaˈxjeⁿ na tyolˈa nnˈaⁿ xjeⁿ na tyomˈaaⁿ Noé, maluaaˈ nntseijomnaˈ nlˈa nnˈaⁿ xjeⁿ na manndyo̱o̱nndaˈa na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee. 	 و چنانکه در ایام نوح واقع شد، همانطوردر زمان پسر انسان نیز خواهد بود،


Taxˈeeñê nda̱a̱na: —¿Cwanti tyooˈ cwileiˈñˈomˈyoˈ? Tˈo̱o̱na, jluena: —Ntquieeˈ taⁿˈ tyooˈ. 	 از ایشان پرسید: «چند نان دارید؟» گفتند: «هفت.»


Quia na tjo̱ya Jerusalén, ntyee na cwiluiitquiendye ñequio nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos tyoñeˈquiana jnaaⁿˈaⁿ no̱o̱ⁿya. Tyotaⁿna na catsa̱ˈntjo̱ⁿya na cueeⁿˈeⁿ. 	 که درباره او وقتی که به اورشلیم آمدم، روسای کهنه و مشایخ یهود مرا خبر دادند وخواهش نمودند که بر او داوری شود.


Joˈ chii matseijndo̱ˈa nˈomˈyoˈ, caˈndyeˈyoˈ tiˈmˈaⁿˈ. Cajndooˈ nquieena, ee xeⁿ ñˈoommeiⁿˈ ñequio tsˈiaaⁿmeiⁿˈ cwilaˈxmaⁿnaˈ cweˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿ nnˈaⁿ quia joˈ nncjaandyue cheⁿnquieenaˈ. 	 الان به شما می‌گویم از این مردم دست بردارید و ایشان را واگذارید زیرا اگراین رای و عمل از انسان باشد، خود تباه خواهد شد.


Jeˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Jesucristo mˈaⁿˈyoˈ na cwilaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. Manquiityeeⁿ tquiaaⁿ na tandoˈxco juu jnda̱ na tueˈ, ndoˈ seitˈmaaⁿˈñê juu. Ndoˈ ncˈe na ljoˈ cwilaˈyuˈya nˈomˈyoˈ ñˈeⁿñê, ndoˈ cwicantyjaaˈ nˈomˈyoˈ jom. 	 که بوساطت او شما بر آن خدایی که او را از مردگان برخیزانیدو او را جلال داد، ایمان آورده‌اید تا ایمان و امیدشما بر خدا باشد.


Mati nnˈaⁿ ntˈomcheⁿ ndyuaa na cwilaˈjnda ndoˈ cwinda̱a̱ nntyueena ndoˈ nntseichjooˈnaˈ nˈomna cantyja ˈnaaⁿˈ tsjoomˈñeeⁿ. Ee tjaa ˈñeeⁿ cwii ˈndiinaˈ na ñeˈcatseijndati ˈnaⁿ na cwinda̱a̱na. 	 «و تجار جهان برای او گریه و ماتم خواهندنمود، زیرا که از این پس بضاعت ایشان را کسی نمی خرد.


Sa̱a̱ laaˈtiˈ waa na seicanda̱a̱ˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈoom na seineiiⁿ ñequio ndyuee profetas na maxjeⁿ nncueˈ Cristo tsaⁿ na jñoom. 	 و لیکن خدا آن اخباری را که به زبان جمیع انبیای خود، پیش گفته بود که مسیح باید زحمت بیند، همینطور به انجام رسانید.


Joˈ chii calaˈno̱ⁿˈyoˈ na chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈya nˈom ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, maqueeⁿ joona na cwiluiindyena tsjaaⁿ ˈnaaⁿˈ Abraham na jndyowicantyjooˈ. 	 پس آگاهید که اهل ایمان فرزندان ابراهیم هستند.


Ñˈeeⁿˈndyo ˈo na tyocaluiˈjnaaⁿˈndyoˈ lˈa nnˈaⁿ ndoˈ na tyotaˈwiˈna ˈo jo nda̱a̱ ntˈomcheⁿ, ndoˈ ntˈomndyoˈ ˈo tyoteijndeiˈyoˈ nnˈaⁿˈyoˈ na cwilaˈyuˈ na teinomna nawiˈñeeⁿ. 	 چه از اینکه از دشنامها وزحمات تماشای مردم می‌شدید، و چه از آنکه شریک با کسانی می‌بودید که در چنین چیزها بسرمی بردند.


Ndoˈ mati waa cwiicheⁿ ñˈoomˈm na teiljeii na maˈmo̱ⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ juu ñˈoomˈñeeⁿ. Matsonaˈ: Tijoom xuee nñequia na nncˈooquieˈna ndyuaa yuu na matsˈaa naya na nntaˈjndyeena cantyja ˈnaⁿya. 	 و بازدر این مقام که «به آرامی من داخل نخواهند شد.»


Quia na jnda̱ jnda̱a̱ˈ cwii meiⁿ ndyuˈñeeⁿ, nndyaañe Satanás yuu na chuˈtyeⁿñê 	 و چون هزار سال به انجام رسد، شیطان اززندان خود خلاصی خواهد یافت


ˈO nnˈaⁿya, tintioˈñˈoomˈyoˈ ntyjeeˈyoˈ. Ee tsˈaⁿ na nntioˈñˈoom oo matseijndaaˈñe jnaaⁿˈ xˈiaaˈ, wjaⁿ nacjooˈ ljoˈ na maˈmo̱ⁿ ljeii, ndoˈ matseijndaaˈñe ljoˈ tisˈa matseixmaⁿ ljeii. Ee xeⁿ na ˈu matseijndaaˈndyuˈ na tijoˈndyo ljoˈ matso ljeii quia joˈ machˈeenaˈ na ˈu cwiluiindyuˈ tsˈaⁿ na matseijndaaˈñe ljoˈ tijoˈndyo matseineiⁿ ljeii, nchii cwiluiindyuˈ tsˈaⁿ na matseicanda̱a̱ˈñe ljoˈ na matsonaˈ. 	 ای برادران، یکدیگررا ناسزا مگویید زیرا هرکه برادر خود را ناسزاگوید و بر او حکم کند، شریعت را ناسزا گفته و برشریعت حکم کرده باشد. لکن اگر بر شریعت حکم کنی، عامل شریعت نیستی بلکه داورهستی.


Sa̱a̱ cwii cwii tsˈaⁿ na nncwjiˈ xueya na cwiluiindyo̱ na matsa̱ˈntjo̱ⁿ, juu tsaⁿˈñeeⁿ nluiinˈmaaⁿñe.” Luaaˈ ñˈoom na tso Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio ˈndyoo Joel. 	 وچنین خواهد بود که هر‌که نام خداوند را بخواند، نجات یابد."


Ntyˈiaaˈ Jesús nda̱a̱na, tsoom: —Tijoom canda̱a̱ nncwjiˈnˈmaaⁿñe cheⁿnquii tsˈaⁿ. Macanda̱ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom nnda̱a̱ nncwjiˈnˈmaaⁿñê tsˈaⁿ. Ee tjaaˈnaⁿ cwii na xocanda̱a̱ nntsˈaaⁿ. 	 عیسی به ایشان نظر کرده، گفت: «نزد انسان محال است لیکن نزد خدا نیست زیراکه همه‌چیز نزد خدا ممکن است.»


Ndoˈ jluiˈ naⁿˈñeeⁿ tsjoomna, tyˈena yuu na mˈaaⁿyâ ñˈeⁿ Jesús. 	 پس از شهر بیرون شده، نزد اومی آمدند.


Jlaˈcweena cwii liaa colo catsiooˈ jom. Tyolaˈtyjoondyena lˈo̱o̱ nioom, lˈana cwii tsei, tioomna juunaˈ xqueeⁿ. 	 وجامه‌ای قرمز بر او پوشانیدند و تاجی از خاربافته، بر سرش گذاردند


Quia joˈ ¿chiuu nncuaa? ¿Aa ncˈe na ticˈo̱o̱ⁿya xjeⁿ ˈnaaⁿˈ ljeiiˈñeeⁿ, joˈ chii nlaˈtjo̱o̱ndyo̱tya̱a̱ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom? ¿Aa nlˈaa na ljoˈ ncˈe na cwicandaaya naya na matseixmaaⁿ? Jeeⁿ ticˈoomˈnaˈ joˈ. 	 پس چه گوییم؟ آیا گناه بکنیم از آنرو که زیر شریعت نیستیم بلکه زیر فیض؟ حاشا!


Mati cwileiñˈomna cwantindyo calcaa nchˈu. Jnda̱ na tquiaaⁿ na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, tsoom na quiana jooyoˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 و چند ماهی کوچک نیز داشتند. آنها را نیز برکت داده، فرمود تا پیش ایشان نهند.


Quia joˈ chaˈxjeⁿ na cwitando̱o̱ˈa cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu, mati matsonaˈ na nñequiaaya na caˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ya chiuu waa na tsamˈaaⁿtya̱a̱ya. 	 اگر به روح زیست کنیم، به روح هم رفتار بکنیم.لاف‌زن مشویم تا یکدیگر را به خشم آوریم و بر یکدیگر حسد بریم.


Ndoˈ quia laˈxmaⁿ patrom ˈnaaⁿna nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ, jeeⁿ matsonaˈ na calaˈtˈmaaⁿˈndyena naⁿˈñeeⁿ ee na nnˈaaⁿndyena ncˈe na cwilaˈyuˈna. Matyˈiomnaˈ na yati candyeˈntjomna nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ. Ee tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿ naⁿˈñeeⁿ cwilˈana ndoˈ cwiluiindyena na nnˈaaⁿndyena na wiˈ nˈom ntyjeendyena ncˈe tjom na cwilaˈyuˈna. Caˈmo̱ⁿˈ ndoˈ quiaaˈ ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 اما کسانی که آقایان مومن دارند، ایشان را تحقیر ننمایند، ازآنجا که برادرانند بلکه بیشتر خدمت کنند از آنروکه آنانی که در این احسان مشارکند، مومن ومحبوبند.


Quia joˈ taˈxˈee Pilato nnoom, tso: —¿Aa ˈu cwiluiindyuˈ rey na catsa̱ˈntjom nnˈaⁿ judíos? Tˈo̱ Jesús nnom: —Maxjeⁿ joˈ ja, chaˈxjeⁿ na matsuˈ. 	 پس پیلاطس از او پرسیده، گفت: «آیا توپادشاه یهود هستی؟» او در جواب وی گفت: «تومی گویی.»


Jnda̱ chii tjañˈoom tsaⁿjndii jom xqueⁿ cwii sjo̱ nandye. Ndoˈ mantyjacheⁿ tˈmo̱ⁿ nnoom chaˈtsoti nˈiaaⁿ ntˈmaⁿ na mˈaⁿ nnˈaⁿ tsjoomnancue. 	 پس ابلیس او رابه کوهی بلند برده، تمامی ممالک جهان را درلحظه‌ای بدو نشان داد.


Simón, tsˈaⁿ na ndiiˈñe tmaaⁿˈ nnˈaⁿ partido cananista, ndoˈ ñˈeⁿ Judas Iscariote, tsaⁿ na tquiaa cwenta Jesús. 	 شمعون قانوی و یهودای اسخریوطی که او را تسلیم نمود.


Luaa waa na nntseixmaⁿ tsˈaⁿ na ticantycwii na wandoˈ añmaaⁿˈaⁿ, na catseiˈno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na ñenncuˈcheⁿˈ cwiluiindyuˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na mayuuˈ ndoˈ mati na ja Jesús cwiluiindyo̱ Cristo na jñomˈ ja quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ tsjoomnancue. 	 و حیات جاودانی‌این است که تو را خدای واحد حقیقی و عیسی مسیح را که فرستادی بشناسند.


Ndoˈ cwii tmaaⁿˈ tˈmaⁿ nnˈaⁿ tyˈentyjo̱ naxeⁿˈ Jesús, ndii ñˈeeⁿ yolcu na jeeⁿ cwityuee ndoˈ cwilaˈxuaa na matseiˈndaaˈnaˈ nˈom na cwintyˈiaa na luaaˈ matjoom. 	 و گروهی بسیاراز قوم و زنانی که سینه می‌زدند و برای او ماتم می‌گرفتند، در عقب او افتادند.


Queⁿˈyoˈ cwenta, ja njño̱o̱ⁿya profetas na nncˈom naquiiˈ ntaaⁿˈyoˈ ndoˈ na nlaˈneiⁿna cantyja na jndo̱ˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ na nntˈmo̱o̱ⁿna ñˈoom na matsa̱ˈntjoom. Sa̱a̱ ˈo nlaˈcwjeˈyoˈ cwantindye naⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ ntˈom naⁿˈñeeⁿ nntyˈiomˈyoˈ nˈoomˈnaaⁿ. Ndoˈ ntˈom nntjaˈyoˈ naquiiˈ lanˈom ˈnaⁿˈyoˈ. Ndoˈ ntˈomndye joona nleiˈntyjo̱ˈyoˈ cwii ndoˈ cwii tsjoom. 	 لهذا الحال انبیا و حکماء وکاتبان نزد شما می‌فرستم و بعضی را خواهیدکشت و به دار خواهید کشید و بعضی را درکنایس خود تازیانه زده، از شهر به شهر خواهیدراند،


Meiⁿ ticatsonaˈ na cwiindyoˈ ˈo nncˈoomˈ tsˈom na matseiljeiya cartameiiⁿ cweˈ cha catseicatyˈuenaˈ juu. 	 که مبادا معلوم شود که شما را به رساله‌ها می‌ترسانم.


Tilaˈqueeⁿ nˈomˈyoˈ sˈom. Caljoya nˈomˈyoˈ cwanti na cwileiñˈomˈtiˈyoˈ. Ee manquiiti Tyˈo̱o̱tsˈom jnda̱ tsoom: “Tijoom nntseitjo̱o̱ na nñequiaya na macaⁿnaˈ ˈu. Tijoom ˈndiya ˈu.” 	 سیرت شما از محبت نقره خالی باشد و به آنچه دارید قناعت کنید زیرا که او گفته است: «تو را هرگز رها نکنم و تو را ترک نخواهم نمود.»


Jnda̱ mamatseina̱ⁿya nda̱a̱ nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿ ˈnaⁿ na niom tsjoomnancue cha calaˈno̱ⁿˈyoˈ, sa̱a̱ tiñeˈcalayuˈyoˈ ñˈoomˈñeeⁿ. Quia joˈ, ¿chiuu ya nntsˈaa cha na nlayuˈyoˈ ñˈoom na mañequia cantyja ˈnaaⁿˈ cañoomˈluee? 	 چون شما را از امور زمینی سخن گفتم، باور نکردید. پس هرگاه به امور آسمانی با شما سخن رانم چگونه تصدیق خواهید نمود؟


Cwii tsˈaⁿ na matseijomñe ñˈeⁿ Jesús na meintyjeeˈ joˈ tjeiiⁿˈeⁿ xjo espada ˈnaaⁿˈaⁿ. Tioom juunaˈ mosooˈ nquii tyee na cwiluiitquieñe. Jno̱ⁿ tsuaˈqui. 	 و یکی از حاضرین شمشیر خود را کشیده، بر یکی از غلامان رئیس کهنه زده، گوشش را ببرید.


Quia joˈ ¿chiuu ya nlˈaayo̱o̱ya? Ee nnˈaaⁿya na cwilaˈyuˈ na mˈaⁿ tsjoomwaa, maxjeⁿ nntjomndyena quia na jnda̱ jndyena na mamˈaaⁿndyuˈ. 	 پس چه باید کرد؟ البته جماعت جمع خواهند شد زیراخواهند شنید که تو آمده‌ای.


Quia joˈ patromˈñeeⁿ tqueeⁿˈñê mosoomˈm, tsoom nnom: “Cwa jeeⁿ ndyaˈ wiˈndyuˈ, ˈu mosoya. Ja jnda̱ seitˈmaⁿ tsˈo̱o̱ⁿya chaˈtso na chujnaⁿˈ ee na jeeⁿ seintyˈiaaˈndyuˈ no̱o̱ⁿ. 	 آنگاه مولایش او راطلبیده، گفت: "ای غلام شریر، آیا تمام آن قرض را محض خواهش تو به تو نبخشیدم؟


Quia na jnda̱ seineiiⁿ ñˈoomwaaˈ, tsoom na catˈoomˈndyena. 	 این را گفته، جماعت را متفرق ساخت.


Ee naⁿmˈaⁿˈ tiˈmaaⁿˈ nˈomna meiⁿ cwjena na mˈaⁿna cantyja ˈnaaⁿˈ Taya Jesucristo. 	 اشخاصی که جانهای خود را در راه نام خداوند ما عیسی مسیح تسلیم کرده‌اند.


Cweˈ ncˈe joˈ quia macheˈ naya cwii tsˈaⁿ, catsaˈ na ñenncuˈ ntyjiˈ, tintseixuaandyuˈ. Ee mˈaⁿ nnˈaⁿ na cweˈ cwilˈaya na ya nnˈaⁿndye. Cwiˈoona lanˈom ñequio nˈom nantaa cˈuaa ndyueena na cwilˈana naya ndyeñeeⁿˈ, cha queⁿ nnˈaⁿ cwenta ndoˈ calaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ joona. Mayuuˈcheⁿ nntsjo̱o̱ nndyeˈyoˈ, cweˈ tomti juu cantyja na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ joona, joˈ na cwitaˈntjomna. 	 پس چون صدقه دهی، پیش خود کرنا منواز چنانکه ریاکاران در کنایس و بازارها می‌کنند، تا نزد مردم اکرام یابند. هرآینه به شما می‌گویم اجر خود رایافته‌اند.


Ndoˈ mati ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ tyondyena cantyja ˈnaaⁿ jndye nnom tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ na tyochˈeeⁿ. Quia joˈ jndyendyena jnaⁿna tsˈo̱ndaa Judea ñequio tsjoom Jerusalén, ñequio ndyuaa Idumea, ñequio xndyaaˈ jndaa Jordán, ndoˈ ñequio ndiocheⁿ tsjoom Tiro ñˈeⁿ Sidón. Tyˈentyjaaˈna jom. 	 واز یهودیه و از اورشلیم و ادومیه و آن طرف اردن و از حوالی صور و صیدون نیز جمعی کثیر، چون اعمال او را شنیدند، نزد وی آمدند.


Sa̱a̱ nchii na mayuuˈ na waa cwiicheⁿ ñˈoom na cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ nluiˈnˈmaaⁿñe tsˈaⁿ. Cweˈ na mˈaⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈñˈeeⁿˈndyena ˈo ndoˈ ñeˈcalaˈchuiiˈna ñˈoom na nluiˈnˈmaaⁿñe tsˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo. 	 که (انجیل ) دیگر نیست. لکن بعضی هستند که شما را مضطرب می‌سازندو می‌خواهند انجیل مسیح را تبدیل نمایند.


Cwintyjeˈtyeⁿˈyoˈ cwentaaⁿˈaⁿ na cwilˈueeˈndyoˈ ñˈoomˈm chaˈxjeⁿ sondaro matseityeeⁿ xcweeⁿˈeⁿ ñequio tjaⁿ, calˈaˈyoˈ na matyˈiomyanaˈ ee juunaˈ nncwañoomˈnaˈ ˈo chaˈxjeⁿ cotom xjo wañoomˈnaˈ sondaro. 	 پس کمر خود را به راستی بسته و جوشن عدالت رادربر کرده، بایستید.


Nquii Tsotya̱ya na jñoom ja quiiˈntaaⁿˈyoˈ, jom wanoomˈm ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ mati wando̱ˈa. Maluaaˈ matseijomnaˈ ñˈeⁿ tsˈaⁿ na maquii seiiˈa, nncwandoˈ añmaaⁿˈ cantyja ˈnaⁿya. 	 چنانکه پدر زنده مرا فرستاد و من به پدر زنده هستم، همچنین کسی‌که مرا بخورد او نیز به من زنده می‌شود.


Matsonaˈ: ˈO nnˈaⁿ tsjoom Jerusalén, tilaˈcatyuendyoˈ. Cantyˈiaˈyoˈ macwjeeˈcañoom nqueⁿ na cwiluiiñê Rey cwentaˈ ˈo, na waljoom snom. 	 که «ای دختر صهیون مترس، اینک پادشاه تو سوار بر کره الاغی می‌آید.»


ˈU mantyjiˈ ljeii naqui na matsa̱ˈntjoom. Matsonaˈ: “Tincˈomˈyaˈ ñˈeⁿ cwiicheⁿ tsˈaⁿ. Tintseiˈcueˈ tsˈaⁿ. Tinchˈueeˈ ˈnaaⁿˈ tsˈaⁿ. Tintseineiⁿˈ ñˈoom na cweˈ cantu nacjooˈ tsˈaⁿ. Tiñenquiuˈnnˈaⁿˈ tsˈaⁿ. Catseitˈmaaⁿˈndyuˈ tsotyeˈ ñˈeⁿ tsoˈndyoˈ.” 	 احکام را می دانی، زنا مکن، قتل مکن، دزدی مکن، شهادت دروغ مده، دغابازی مکن، پدر و مادر خود راحرمت دار.»


Luaa tuii cwii xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ. Mawinom Jesús yuu waa ntjom lqueeⁿ trigo. Ndoˈ jâ nnˈaⁿ na cwilajomndyô̱ ñˈeⁿñê na ñeˈjndo̱o̱ˈâ, to̱o̱ˈâ tyotyja̱a̱yâ xuˈlqueeⁿ. Tyotyˈueendyô̱, tyotquia̱a̱yâ joonaˈ. 	 در آن زمان، عیسی در روز سبت از میان کشتزارها می‌گذشت و شاگردانش چون گرسنه بودند، به چیدن و خوردن خوشه هاآغاز کردند.


Joˈ chii cˈomˈcˈeendyoˈ chaˈwaa xuee na mˈaⁿˈyoˈ. Ndoˈ calatyˈoondyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cha nncˈoom jndeiiˈ nˈomˈyoˈ na nnda̱a̱ nnaⁿndyoˈ nawiˈ na quia nndyo, ndoˈ nnda̱a̱ nncwintyjeˈtyeⁿˈyoˈ jo no̱o̱ⁿ na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee. 	 پس در هر وقت دعا کرده، بیدار باشید تاشایسته آن شوید که از جمیع این چیزهایی که به وقوع خواهد پیوست نجات یابید و در حضورپسر انسان بایستید.»


Tsoom nnom tsaⁿˈñeeⁿ: “ˈU re, ¿chiuu tuiiyuu na jndyoˈtseiˈjomndyuˈ ndoˈ ticweˈ liaa chaˈxjeⁿ na cwicweeˈ nnˈaⁿ quia na macoco tsˈaⁿ?” Sa̱a̱ tîcanda̱a̱ nncˈo̱ tsaⁿˈñeeⁿ. 	 بدوگفت: "ای عزیز چطور در اینجا آمدی و حال آنکه جامه عروسی در بر نداری؟" او خاموش شد.


Mˈaⁿ we nnˈaⁿ ˈnaⁿya na cwitjeiˈyuuˈndye cantyja ˈnaⁿya. Joona nlqua̱a̱ⁿya na nñeˈquiana ñˈoom nda̱a̱ nnˈaⁿ cwii meiⁿ xuee waljooˈ we siaⁿnto waljooˈ ndyeenˈaaⁿ xuee. Ndoˈ nlcweeˈna liaa ntom na cwantindyo. 	 و به دوشاهد خود خواهم داد که پلاس در بر کرده، مدت هزار و دویست و شصت روز نبوت نمایند.»


Ñenquiiˈcheⁿ na cwiñeˈquiaayâ na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaⁿˈyoˈ na chaˈtsondyoˈ. Cwijaañjoomˈ nˈo̱o̱ⁿyâ ˈo quia na cwilana̱a̱ⁿyâ nnoom. 	 پیوسته درباره جمیع شما خدا را شکرمی کنیم و دائم در دعاهای خود شما را ذکرمی نماییم،


Luaaˈ waa na matsjo̱o̱ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomwaaˈ, sa̱a̱ tintjeiˈyoˈ cwenta na tseixmaⁿnaˈ ñˈoom na matsa̱ˈntjomnaˈ. 	 لکن این را می‌گویم به طریق اجازه نه به طریق حکم.


Tyoluena: —¿Chiuu nlˈaayo̱o̱ ñequio tiˈmˈaⁿˈ? Ee chaˈtsondye nnˈaⁿ tsjoom ñjaaⁿ Jerusalén manquiuyana na jnda̱ lˈa naⁿmˈaⁿˈ cwii tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ na xocanda̱a̱ nntsˈaa na cweˈ na jndeii nquii tsˈaⁿ ndoˈ jaa xonda̱a̱ nlˈuuya na tiyuuˈ na ljoˈ. 	 که «با این دو شخص چه کنیم؟ زیرا که برجمیع سکنه اورشلیم واضح شد که معجزه‌ای آشکار از ایشان صادر گردید و نمی توانیم انکار کرد.


Cweˈ ncˈe joˈ yati xeⁿ ˈu seiweˈ sˈom ˈnaⁿya wˈaa banco yuu na cwileiweya sˈom ˈnaaⁿ nnˈaⁿ, quia joˈ toˈño̱ⁿ sˈom ˈnaⁿya ñequio tsˈiaaⁿnnomnaˈ quia na tyja̱.” 	 از همین جهت تو را می‌بایست نقد مرابه صرافان بدهی تا وقتی که بیایم مال خود را باسود بیابم.


Ndoˈ quia jnda̱ to̱ˈa na matseina̱ⁿya nda̱a̱na toˈñoomna Espíritu Santo naquiiˈ nˈomna chaˈxjeⁿ na toˈño̱o̱ⁿ jaa jom xueeˈñeeⁿcheⁿ. 	 و چون شروع به سخن‌گفتن می‌کردم، روح‌القدس بر ایشان نازل شد، همچنانکه نخست بر ما.


Sa̱a̱ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye quiiˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, xeⁿ cwilaˈtjo̱o̱ndyena meiⁿ tiñeˈcaˈndyena na ljoˈ cwilˈana, catseitiaˈ joona jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ chaˈ catseicatyˈuenaˈ joona. 	 آنانی که گناه کنند، پیش همه توبیخ فرما تا دیگران بترسند.


Tcwaˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ hasta tjacjoona. 	 پس جمیع خورده، سیر شدند.


Quia na ntyˈiaaˈ Jesús na jndyendye nnˈaⁿ mˈaⁿ nacañomˈm, tsoom nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê na calaˈjndaaˈndyena wˈaandaa na nncˈoona xndyaaˈ ndaaluee. 	 چون عیسی جمعی کثیر دور خود دید، فرمان داد تا به کناره دیگر روند.


Ticwii cwii tsˈoom, ta̱a̱ˈnaˈ maˈmo̱ⁿnaˈ ljoˈ tsˈoom juunaˈ. Ee tijoom nntseicjoo tsˈaⁿ ta̱ higo tsˈoom nioom. Meiⁿ tijoom nntseicjoo tsˈaⁿ ta̱uva cwii tsˈo̱o̱ nioom. 	 زیراکه هر درخت از میوه‌اش شناخته می‌شود از خارانجیر را نمی یابند و از بوته، انگور را نمی چینند.


Ee nchii cweˈ aa macwaˈ tsˈaⁿ nantquieˈñeeⁿ, oo, aa ticwaaⁿˈaⁿ joonaˈ, joˈ na macjaaweeˈ ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom jom. Meiⁿ nchii na jeeⁿ ya nnˈaⁿndyo̱tya̱a̱ xeⁿ cwicwaaˈa joonaˈ, oo nchii nnˈaⁿ na tiannˈaⁿndyo̱tya̱a̱ xeⁿ ticwaaˈa joonaˈ. 	 اما خوراک، ما رامقبول خدا نمی سازد زیرا که نه به خوردن بهتریم و نه به ناخوردن بدتر.


Coˈtianaˈ nquiuˈyoˈ, catyueeˈyoˈ ndoˈ cataˈtioˈyoˈ na cwilaˈtjo̱o̱ndyoˈ. Na cwincoˈyoˈ na neiⁿnco nˈomˈyoˈ, catseicwaqueⁿnaˈ joˈ na chjooˈ nˈomˈyoˈ na cwilaˈtjo̱o̱ndyoˈ. 	 خود را خوار سازید و ناله وگریه نمایید و خنده شما به ماتم و خوشی شما به غم مبدل شود.


Quia joˈ jluiˈna, tyˈena chaˈtso njoom nchˈu, tyoñeˈquiana ñˈoom chiuu na nluiˈnˈmaaⁿndye nnˈaⁿ ndoˈ tyolaˈnˈmaⁿna nnˈaⁿ wii. 	 پس بیرون شده در دهات می‌گشتند و بشارت می‌دادند و درهرجا صحت می‌بخشیدند.


Jâ tyojndo̱o̱ˈâ ˈo ñequio na jnda nquiuuyâ ñˈeⁿndyoˈ chaˈxjeⁿ cwii yuscu na jeeⁿ wiˈ tsˈom ntseinda, ya cwenta machˈee joona. 	 بلکه در میان شما به ملایمت بسر می‌بردیم، مثل دایه‌ای که اطفال خود را می‌پرورد.


Jluena nnoom: —Jâ tquio̱o̱yâ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ tsˈaⁿ na jndyu Cornelio, tsˈaⁿ na matsa̱ˈntjom cwii tmaaⁿˈ sondaro. Jom tsˈaⁿ na machˈee yuu na matyˈiomyanaˈ ndoˈ na matseitˈmaaⁿˈñê Tyˈo̱o̱tsˈom. Chaˈtsondye nnˈaⁿ judíos ya ñˈoom cwilaneiⁿna cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ ndoˈ jnda nquiuna jom. Cwii ángel cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom tso nnoom na catseicañeeⁿ ˈu na cjaˈ waⁿˈaⁿ ndoˈ na nñeeⁿ ñˈoom na nntseineiⁿˈ. 	 گفتند: «کرنیلیوس یوزباشی، مرد صالح و خداترس و نزد تمامی طایفه یهود نیکنام، از فرشته مقدس الهام یافت که تو را به خانه خود بطلبد و سخنان از تو بشنود.»


Ndoˈ ntyee na cwiluiitquiendye ñequio nnˈaⁿ fariseos, jnda̱ na jndyena ñˈoom tjañoomˈmeiⁿˈ na seineiⁿ Jesús, jlaˈno̱ⁿˈna na cantyja ˈnaaⁿna tjeiiⁿˈeⁿ ñˈoomwaaˈ. 	 وچون روسای کهنه و فریسیان مثلهایش راشنیدند، دریافتند که درباره ایشان می‌گوید.وچون خواستند او را گرفتار کنند، از مردم ترسیدند زیرا که او را نبی می‌دانستند.


Jo nnom nquii Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio nnom Jesucristo na nncwjeeˈcañoom na cwiluiiñê rey na nncuˈxeeⁿ nnˈaⁿ na nnditaˈndoˈ ndoˈ nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱, matˈio̱ⁿya tsˈiaaⁿmeiiⁿ ˈu, 	 تو را در حضور خدا و مسیح عیسی که برزندگان و مردگان داوری خواهد کرد قسم می‌دهم و به ظهور وملکوت او


Joˈ chii Jesús tcwaaⁿ joona, tsoom nda̱a̱na: —ˈO manquiuˈyoˈ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye cwii cwii tsjoomnancue cwilaˈsˈandyena nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwitsa̱ˈntjomna. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwiluiitˈmaⁿndye cwiqueⁿna xjeⁿ nnˈaⁿ na mˈaⁿ nacje ˈnaaⁿna. 	 عیسی ایشان را خوانده، به ایشان گفت: «می‌دانید آنانی که حکام امتها شمرده می‌شوند برایشان ریاست می‌کنند و بزرگانشان بر ایشان مسلطند.


Cjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ ñˈoom na jnda̱ ñetsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, na juu tsˈaⁿ na mˈaaⁿ moso ticaluiitˈmaⁿñê chaˈxjeⁿ nquii tsˈaⁿ na matsa̱ˈntjom jom. Ncˈe na cwitaˈwiˈ nnˈaⁿ ja, mati nntaˈwiˈna ˈo. Ndoˈ xeⁿ cwilaˈcanda̱a̱ˈndyena ñˈoom na mañequiaya, quia joˈ mati nlaˈcanda̱a̱ˈndyena ñˈoom na nñeˈquiaˈyoˈ. 	 به‌خاطر آرید کلامی را که به شما گفتم: غلام بزرگتراز آقای خود نیست. اگر مرا زحمت دادند، شما رانیز زحمت خواهند داد، اگر کلام مرا نگاه داشتند، کلام شما را هم نگاه خواهند داشت.


ndoˈ na luaaˈ cwilˈaˈyoˈ cwitˈmo̱ⁿˈ cheⁿncjoˈyoˈ na cweˈ jndaaˈ ˈñeeⁿ na cwiluiitˈmaⁿñeti quiiˈntaaⁿˈyoˈ, ndoˈ naljoˈ maˈmo̱ⁿnaˈ na tisˈa cwilaˈtiuuˈyoˈ, tixcwe cwitjeiˈyoˈ cwenta. 	 آیا در خود متردد نیستید و داوران خیالات فاسد نشده‌اید؟


Joˈ chii matsˈaa tyˈoo nda̱a̱ˈyoˈ na nlcwaˈyoˈ cha nncˈomjndeiiˈ nˈomˈyoˈ ee meiⁿcwiindyoˈ xocwjeˈyoˈ. Chaˈtsondyoˈ nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ. 	 پس استدعای من این است که غذا بخورید که عافیت برای شما خواهد بود، زیرا که مویی از سر هیچ‌یک از شما نخواهد افتاد.»


Ee lˈo̱ tsˈiaaⁿ na cwiwilˈueeˈndyô̱ cha catyuiiˈ tsˈiaaⁿtyeⁿ na matseijndaaˈñe tsaⁿjndii tilaˈxmaⁿnaˈ chaˈxjeⁿ joo na cwiwilˈueeˈndye ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ. Juu najndeii na cwiluiiñe Tyˈo̱o̱tsˈom, tseixmaⁿnaˈ lˈo̱ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿyâ na nntseityuiiˈnaˈ najndeii na matseixmaⁿ tsaⁿjndii. 	 زیرا اسلحه جنگ ما جسمانی نیست بلکه نزد خدا قادر است برای انهدام قلعه‌ها،


Ndoˈ nntioomna nnˈaⁿ na wiˈndye naquiiˈ chom bˈio. Joˈ joˈ nndyuee naⁿˈñeeⁿ ndoˈ nnteinquiena ndeiˈnˈomna na wiˈ cwitjoomna. 	 ایشان را در تنور آتش خواهندانداخت، جایی که گریه و فشار دندان می‌باشد.»


Ndoˈ na luaaˈ tsoom, seichjooˈnaˈ tsˈom Herodes, sa̱a̱ cweˈ ncˈe ñˈomtyeⁿ na tjoomˈm nacjoomˈm ndoˈ ncˈe na ndyecheⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê, joˈ chii tsoom na quiana ljoˈ na macaⁿ yuscundyuaˈñeeⁿ. 	 آنگاه پادشاه برنجید، لیکن بجهت پاس قسم و خاطر همنشینان خود، فرمود که بدهند.


Joˈ na taˈxˈeena nnoom, jluena: —¿Chiuu tuiiyuu na ya teitquioˈ jeˈ? 	 بدو گفتند: «پس چگونه چشمان تو بازگشت؟»


Ñˈoommeiiⁿ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom nnom nquii Jesucristo na jom caˈmo̱o̱ⁿ joonaˈ nda̱a̱ nquiee nnˈaⁿ na cwindyeˈntjom nnoom. Ñequio ˈndyoo ángel cwentaaⁿˈaⁿ seicaˈmo̱o̱ⁿ ñˈoomˈñeeⁿ no̱o̱ⁿ ja Juan na mandiˈntjo̱ⁿya nnoom. Ee joo ñˈoommeiiⁿ cwilaˈneiⁿnaˈ cantyja na jnda̱ teicandyooˈ na nluii. 	 مکاشفه عیسی مسیح که خدا به او داد تا اموری را که می‌باید زود واقع شود، برغلامان خود ظاهر سازد و بوسیله فرشته خودفرستاده، آن را ظاهر نمود بر غلام خود یوحنا،


Jnda̱ tua̱a̱ˈâ xuljoo tsˈom wˈaandaa jlaˈtyeⁿna wˈaandaa ñequio lˈuaa cha tintyuiiˈnaˈ. Nquiaana xeⁿ nncjaacˈo̱o̱ˈ wˈaandaa cwii joo na jndyunaˈ Sirte yuu na jndye teiˈ ñjom. Joˈ chii toˈñoomna liaa ntmeiⁿ na macwjaaˈñenaˈ jndye ee ñeˈcalaˈxjeeⁿˈndyena na jndeii mantquie jndye wˈaandaa. Jnda̱ joˈ ˈndyetona tjantquie jndye juunaˈ. 	 و آن را برداشته و معونات را استعمال نموده، کمر کشتی را بستند و چون ترسیدند که به ریگزار سیرتس فرو روند، حبال کشتی را فرو کشیدند و همچنان رانده شدند.


Joona ticalaxmaⁿna cantyja ˈnaaⁿˈ tsjoomnancue chaˈxjeⁿ ja meiⁿ ticatseixmaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ. 	 ایشان از جهان نیستند چنانکه من از جهان نمی باشم.


Ndoˈ naljoˈ nnda̱a̱ nncˈomˈyoˈ chaˈxjeⁿ matsonaˈ na cˈom nnˈaⁿ na laxmaⁿnaˈ cwentaaˈ Ta Jesús, na ñequiiˈcheⁿ cwilˈaˈyoˈ yuu na cjaaweeˈ ntyjeeⁿ, na chaˈtso nnom tsˈiaaⁿ na ya nleitquiooˈ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ na chaˈcwijom cwiweˈ ntjom, na nncjaachuuñetinaˈ ˈo na yati nntaˈjnaⁿˈyoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 تا شما به طریق شایسته خداوند به‌کمال رضامندی رفتارنمایید و در هر عمل نیکو بار آورید و به معرفت کامل خدا نمو کنید،


manquiiti tsaⁿ na tquia nnˈaⁿ cwenta na cueˈ cwentaaˈ jnaaⁿya ndoˈ na tquiaaⁿ na tandoˈxco cha nncwjiˈnˈmaaⁿñe jaa. 	 که به‌سبب گناهان ما تسلیم گردید و به‌سبب عادل شدن ما برخیزانیده شد.


Quia joˈ tso Jesús: —¿Aa nchii quindye nnˈaⁿ na ljuuˈndye? Ndoˈ ntˈomcheⁿ ñjeeⁿ jeˈ ¿yuu mˈaⁿ? 	 عیسی ملتفت شده گفت «آیا ده نفر طاهر نشدند، پس آن نه کجا شدند؟


Ee cantyjati na tseixmaⁿ naquiiˈ tsˈom tsˈaⁿ joˈ na cwiwitquiooˈ natia na matseitiuu chaˈna cweˈ nncˈoomya tsˈaⁿ ñˈeⁿ xˈiaaⁿˈaⁿ, oo ñˈeⁿ sculjaaˈ, chaˈna nntseicueeˈ tsˈaⁿ xˈiaaⁿˈaⁿ, 	 زیرا که از درون دل انسان صادر می‌شود، خیالات بد و زنا و فسق و قتل ودزدی


Ndoˈ jndye ñˈoom tyowaxˈeeⁿ, sa̱a̱ meiⁿcwii ñˈoom ticˈo̱ Jesús. 	 پس چیزهای بسیار از وی پرسید لیکن او به وی هیچ جواب نداد.


To̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na. 	 آنگاه دهان خود را گشوده، ایشان را تعلیم داد و گفت:


Jesús tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱na. Matsoom: —Ja ticˈoom tsaⁿjndii quiiˈ tsˈo̱o̱ⁿ. Ja Tsotya̱ya matseitˈmaaⁿˈndyo̱, sa̱a̱ ˈo cwilajnaⁿˈyoˈ ja. 	 عیسی جواب داد که «من دیو ندارم، لکن پدرخود را حرمت می‌دارم و شما مرا بی‌حرمت می‌سازید.


Quia na nncueⁿˈeⁿ joˈ joˈ, nljeiiⁿ na jnda̱ taa ndoˈ jnda̱ teijndaaˈya. 	 پس چون آید، آن را جاروب کرده شده و آراسته می‌بیند.


Ñˈoomˈñeeⁿ tsotinaˈ: Luaaˈ ñˈoom na teiyo tˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ya ñequio tsˈiaaⁿmeiiⁿ na machˈeeⁿ. 	 این را می‌گوید خداوندی که این چیزها را از بدو عالم معلوم کرده است.


Quia joˈ nquiee nnˈaⁿ na tˈue Jesús, tyˈeñˈomna jom waaˈ Caifás, juu tyee na cwiluiitquieñe. Joˈ joˈ jnda̱ tjomndye nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés, ñequio nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye naquiiˈ tsjoom. 	 و آنانی که عیسی را گرفته بودند، او را نزدقیافا رئیس کهنه جایی که کاتبان و مشایخ جمع بودند، بردند.


’Ndoˈ Moisés, quia na tueeˈ chaˈna wenˈaaⁿ choomˈm sˈaanaˈ tsˈoom na ñeˈcjaacanoomˈm nnˈaⁿ tsjaaⁿ na tuiiñê ntseindacantyjo Israel. 	 چون چهل سال ازعمر وی سپری گشت، به‌خاطرش رسید که ازبرادران خود، خاندان اسرائیل تفقد نماید.


Quia joˈ tioondyo̱ nomtyuaa ndoˈ jndiiya na matseineiⁿ tsˈaⁿ no̱o̱ⁿ, matso: “Aa ndiˈ Saulo, ¿chiuu na macoˈwiˈ ja?” 	 پس بر زمین افتاده، هاتفی را شنیدم که به من می‌گوید: "ای شاول، ای شاول، چرا بر من جفا می‌کنی؟"


Cwii tsˈo̱o̱ⁿ ndiiˈ libro chjoo na jnda̱ nˈmeiiⁿˈ. Tcoomˈm xˈeeⁿ ntyjaya nnom ndaaluee, ndoˈ xˈeeⁿ ntyjatymaaⁿˈ nnom tyuaatcwii. 	 و در دست خودکتابچه‌ای گشوده دارد و پای راست خود را بردریا و پای چپ خود را بر زمین نهاد؛


Ndoˈ na luaaˈ cwilˈaˈyoˈ, cwiluiˈyuuˈ na cwilajomndyoˈ na luaaˈ lˈana. Ee joona jlaˈcwjeena naⁿˈñeeⁿ ndoˈ ˈo jeˈ cwilˈaˈxcoˈyoˈ ndeiˈluaa naⁿˈñeeⁿ. 	 پس به‌کارهای پدران خود شهادت می‌دهید و از آنها راضی هستید، زیرا آنها ایشان را کشتند و شما قبرهای ایشان را می‌سازید.


Tˈo̱ Jesús, matsoom nnom: —¿Aa luaaˈ matsuˈ ee na matseiˈno̱ⁿˈ cheⁿnncuˈ? Oo, ¿aa mˈaⁿ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na cwilue na ljoˈ cantyja ˈnaⁿya njomˈ? 	 عیسی به او جواب داد: «آیا تو این رااز خود می‌گویی یا دیگران درباره من به توگفتند؟»


Ndoˈ naⁿˈñeeⁿ na cweˈ tomti naⁿnom, chaˈna ˈom meiⁿndyena. Quia joˈ tsoom nda̱a̱ nnˈaⁿ canchooˈwe: —Canduˈyoˈ nda̱a̱ naⁿmˈaⁿˈ na cwindyuaandyena xjeⁿ ntmaaⁿˈ na wenˈaaⁿ wenˈaaⁿ nchooˈ qui na cwii cwii tmaaⁿˈ. 	 زیرا قریب به پنجهزار مرد بودند. پس به شاگردان خود گفت که ایشان را پنجاه پنجاه، دسته دسته، بنشانند.»


Taxocwilˈuenaˈ, meiⁿ quio tyuaa, meiⁿ ñˈeⁿ toˈ. Cweˈ quiityeⁿˈquieeˈ nnˈaⁿ joonaˈ. Maluaaˈ matseijomnaˈ ˈo, mˈaⁿˈyoˈ chaˈcwijom tsjaaⁿˈ na tilˈue xeⁿ tyooteiˈjndeiˈyoˈ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ. ˈÑeeⁿ juu na niom lueˈ nˈom luaˈqui na nndii, candiiya. 	 نه برای زمین مصرفی دارد و نه برای مزبله، بلکه بیرونش می‌ریزند. آنکه گوش شنوا دارد بشنود.»


Tyoteijneiⁿ welooya, nnˈaⁿ Israel na tyondyeˈntjom nnoom, cha caˈmo̱ⁿnaˈ na mañjom tsˈoom na nntseicanda̱a̱ˈñê ñˈoom na tsoom nda̱a̱na na nntsˈaaⁿ. 	 بنده خود اسرائیل را یاری کرد، به یادگاری رحمانیت خویش،


Sa̱a̱ tsaⁿsˈa jeˈ, ticatyˈiomnaˈ na ñjom ˈnaⁿ xqueeⁿ ee jluiiˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ tqueeⁿ na cantyja ˈnaaⁿˈ juu na caluiitˈmaaⁿˈñê sa̱a̱ wandyo̱o̱ˈ cantyja ˈnaaⁿˈ tsaⁿscu ee tsaⁿsˈa matseitˈmaaⁿˈñenaˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 زیراکه مرد را نباید سر خود بپوشد چونکه او صورت و جلال خداست، اما زن جلال مرد است.


Matsoom nnom Jesús: —Mayuuˈ Ta, matseiyuˈa na ˈu cwiluiindyuˈ Cristo, Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom. Maˈu joˈ na tseixmaⁿˈ na nncwjeˈcañoomˈ tsjoomnancue. 	 او گفت: «بلی‌ای آقا، من ایمان دارم که تویی مسیح پسر خدا که در جهان آینده است.»


Sa̱a̱ jeeⁿ ndyaˈ quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, na ˈo meiiⁿ na tyeⁿ ñejndyeˈntjomˈyoˈ nnom jnaⁿ, sa̱a̱ jeˈ ñequio na xcweeˈya nˈomˈyoˈ cwilaˈñˈoomˈndyoˈ ñˈoom na tˈmo̱o̱ⁿ nnˈaⁿ nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 اما شکرخدا را که هرچند غلامان گناه می‌بودید، لیکن الان از دل، مطیع آن صورت تعلیم گردیده‌اید که به آن سپرده شده‌اید.


’¿ˈÑeeⁿ cwiindyoˈ ˈo na mˈaaⁿ yucachjoo jnda, ndoˈ xeⁿ macaaⁿ tyooˈ njomˈ, aa nñequiaaˈyuˈ tsjo̱ˈ nnoom? Tjaaˈnaⁿ ˈñeeⁿ nntsˈaa na ljoˈ. 	 و کدام آدمی است از شما که پسرش نانی از او خواهد و سنگی بدو دهد؟


ˈU re nnˈaⁿya na jeeⁿ jnda ntyjiiya, jeeⁿ xcwe macheˈ na mateixeˈ nnˈaaⁿya na cweˈ cwiquieya na mˈaaⁿˈ, meiiⁿ joona nnˈaⁿ na ticwajnaⁿˈ. 	 ای حبیب، آنچه می‌کنی به برادران خصوص به غریبان، به امانت می‌کنی،


Cwa catseiljeiˈ chaˈtso na macoˈnaˈ njomˈ na mantyˈiaˈ, ñequio chaˈtso na nlcoˈnaˈ nntyˈiaˈ na cwiluii jeˈ ndoˈ na cwii nncjaaluii. 	 پس بنویس چیزهایی را که دیدی و چیزهایی که هستند و چیزهایی را که بعد از این خواهند شد،سر هفت ستاره‌ای را که در دست راست من دیدی و هفت چراغدان طلا را. اما هفت ستاره، فرشتگان هفت کلیسا هستند و هفت چراغدان، هفت کلیسا می‌باشند.


Eva tquiuˈnnˈaⁿ catsuu jom cantyja na jndo̱ˈ tsˈomyoˈ. Mati macatˈua̱ na joo ñomtiuu ˈnaⁿˈyoˈ nnquiuˈnnˈaⁿnaˈ ˈo, nntsˈaanaˈ na nlaˈtquio̱o̱ˈndyoˈ ñequio na xcwe cˈoom tsˈaⁿ na candyaˈ tsˈom Cristo. 	 لیکن می‌ترسم که چنانکه مار به مکر خود حوا را فریفت، همچنین خاطرشما هم از سادگی‌ای که در مسیح است، فاسدگردد.


Ñequiiˈcheⁿ ñˈoom tjañoomˈ seineiⁿ Jesús na tyoˈmo̱o̱ⁿ ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ. Meiⁿcwii ñˈoom tîcatseineiiⁿ nda̱a̱na na nchii ñˈoom tjañoomˈ. 	 همه این معانی را عیسی با آن گروه به مثلهاگفت و بدون مثل بدیشان هیچ نگفت،


Ndoˈ nnˈaⁿ judíos na ticueeˈ nˈomna jom jeeⁿ tyolˈueena jom quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ na tquio ncuee. Tyotaˈxˈeena, tyoluena: —¿Yuu mˈaaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ? 	 اما یهودیان در عید او را جستجو نموده، می‌گفتند که او کجااست.


Xjeⁿˈñeeⁿ tsoom nda̱a̱na: —Catsaˈyoˈ chaˈwaa tsjoomnancue, nñeˈquiaˈyoˈ ñˈoom naya nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ na macwjiˈñˈmaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom joona. 	 پس بدیشان گفت: «در تمام عالم بروید وجمیع خلایق را به انجیل موعظه کنید.


Sa̱a̱ tso Jesús nda̱a̱na: —Talaˈtsaaⁿˈndyoˈ jom ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na machˈee tsˈiaaⁿ tˈmaⁿ ñequio xueya, xocatsˈaanaˈ na nda̱nquia nntso cwii ñˈoom wiˈ nacjoya. 	 عیسی گفت: «او را منع مکنید، زیرا هیچ‌کس نیست که معجزه‌ای به نام من بنماید و بتواند به زودی درحق من بد گوید.


Quia na ntyˈiaaˈ Jesús na cwilaˈyuˈya nˈom naⁿˈñeeⁿ, tsoom: —ˈU re, matseitˈmaⁿ tsˈo̱o̱ⁿya jnaⁿˈ na matseixmaⁿˈ. 	 چون او ایمان ایشان را دید، به وی گفت: «ای مرد، گناهان تو آمرزیده شد.»


Meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na ticajnda ntyjii nquii Ta Jesucristo, quiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na quioo ñˈoomwiˈ nacjooˈ tsaⁿˈñeeⁿ. Quiaaⁿ na matyuaaˈ cwjeeˈnndaˈ nquii Ta Jesucristo. 	 اگر کسی عیسی مسیح خداوند را دوست ندارد، اناتیما باد. ماران اتا.فیض عیسی مسیح خداوند با شما باد.


Sa̱a̱ nda̱a̱ ˈo na jnda̱ tmaˈcoˈyoˈ, luaa waa ñˈoom na matsa̱ˈntjomnaˈ, nchii cweˈ ñˈoom ˈndyo̱ ja, ñˈoom ˈndyoo nquii Ta Jesús joˈ: juu scuuˈ tsˈaⁿ ticato̱ⁿˈñê ñequio saaⁿˈaⁿ. 	 اما منکوحان را حکم می‌کنم و نه من بلکه خداوند که زن از شوهر خود جدا نشود؛


Ndoˈ tyee na cwiluiitquieñe ñequio tsˈaⁿ na matsa̱ˈntjom nnˈaⁿ na cwilˈa cwenta watsˈom tˈmaⁿ ñequio ntˈomcheⁿ ntyee na cwiluiitquiendye, quia na jndyena na luaaˈ, tyomˈaaⁿˈ nˈomna chiuu ya nluii cha nleicheⁿ ñˈoomwaaˈ. 	 چون کاهن و سردار سپاه هیکل و روسای کهنه این سخنان را شنیدند، درباره ایشان در حیرت افتادند که «این چه خواهد شد؟»


Jnda̱ joˈ tsoom nda̱a̱ chaˈtsondye nnˈaⁿ: —¿Aa jndoˈyoˈ? Nmeiiⁿˈ quichˈeenaˈ. Queⁿndyoˈ cwenta na tilaqueeⁿ nˈomˈyoˈ ˈnaⁿ. Ee na wandoˈ tsˈaⁿ nchii manaⁿnaˈ cweˈ na jndye ˈnaaⁿˈaⁿ niom. 	 پس بدیشان گفت: «زنهار از طمع بپرهیزید زیرا اگرچه اموال کسی زیاد شود، حیات او از اموالش نیست.»


Joˈ chii ticaˈndyencˈuaaˈndyô̱ ee meiiⁿ na jaajuˈcjenaˈ seiiˈâ sa̱a̱ ˈio ndi ˈio cwiwiteiiⁿxco naquiiˈ nˈo̱o̱ⁿyâ. 	 از این جهت خسته خاطرنمی شویم، بلکه هرچند انسانیت ظاهری ما فانی می‌شود، لیکن باطن روز بروز تازه می‌گردد.


Quia joˈ tjañjoomˈ tsˈom Pedro, tsoom nnom Jesús: —Cantyˈiaˈ Maestro, tsˈoom na tjuˈwiˈ ñˈoom nacjooˈ jnda̱ tcaaⁿñˈeⁿnaˈ. 	 پطرس به‌خاطر آورده، وی را گفت: «ای استاد، اینک درخت انجیری که نفرینش کردی خشک شده!»


Ndoˈ majoˈto xjeⁿˈñeeⁿ jndeii nntsˈeii. Quiiˈntaaⁿ qui wario na tseixmaⁿ tsjoom tˈmaⁿˈñeeⁿ, nntseityuiiˈnaˈ cwiinaˈ. Ndoˈ ntquieeˈ meiⁿ nnˈaⁿ nncwje cantyja na nntsˈeii. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwinˈndiinaˈ, nlaˈcatyuendyena, nnto̱ˈna na nlcwiiˈna Tyˈo̱o̱tsˈom na mˈaaⁿ cañoomˈluee. 	 و در همان ساعت، زلزله‌ای عظیم حادث گشت که ده‌یک از شهر منهدم گردید و هفت هزارنفر از زلزله هلاک شدند و باقی ماندگان ترسان گشته، خدای آسمان را تمجید کردند.


Xeⁿ mˈaaⁿ tsˈaⁿ na mawaxˈee ˈñeeⁿ cwiluiiñe Tito, canduˈyoˈ na cwiluiiñê xˈiaya. Matseijomñê ñˈeⁿndyo̱ na cwindyeˈntjo̱o̱ⁿyâ nda̱a̱ˈyoˈ. Ndoˈ xeⁿ cwitaˈxˈee nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿ ntˈomcheⁿ naⁿmˈaⁿˈ canduˈyoˈ na ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ cwijñoomna naⁿmˈaⁿˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈaⁿ ndoˈ matseitˈmaaⁿˈñenaˈ Cristo cantyja ˈnaaⁿna. 	 هرگاه درباره تیطس (بپرسند)، او درخدمت شما رفیق و همکار من است؛ و اگر درباره برادران ما، ایشان رسل کلیساها و جلال مسیح می‌باشند.پس دلیل محبت خود و فخر ما را درباره شما در حضور کلیساها به ایشان ظاهرنمایید.


Luaa waa na maˈmo̱ⁿnaˈ na candyaˈ nˈo̱o̱ⁿya Tyˈo̱o̱tsˈom na cwilaˈcanda̱a̱ya ñˈoom na tqueeⁿ na matsa̱ˈntjoom, ndoˈ joonaˈ nchii cwii na xocanda̱a̱ nlaˈcanda̱a̱ˈndyo̱, 	 زیرا همین است محبت خدا که احکام او را نگاه داریم و احکام اوگران نیست.


Jnda̱ na ntyˈiaaˈ Simón na joo nnˈaⁿ na jñom Tyˈo̱o̱tsˈom tioona lueena nacjoo naⁿˈñeeⁿ, toˈñoomna Espíritu Santo naquiiˈ nˈomna, quia joˈ seiqueeⁿnaˈ tsˈoom na mati jom ñeˈcatsˈaaⁿ na ljoˈ. Joˈ chii tsoom nda̱a̱na na sˈom nñequiaaⁿ. 	 اما شمعون چون دید که محض گذاردن دستهای رسولان روح‌القدس عطا می‌شود، مبلغی پیش ایشان آورده،


Ee joˈ joˈ tyomˈaaⁿ cwii tsaⁿsˈa na jndyu Demetrio na tyotseindo̱ sˈom. Ñequio sˈom xuee tyochˈeeⁿ na jluiˈtsjaaⁿ watsˈom cwentaaˈ ndyo̱o̱ Diana. Tˈmaaⁿˈ tantjoom ñequio ncˈiaaⁿˈaⁿ na tyolˈana tsˈiaaⁿˈñeeⁿ. 	 زیرا شخصی دیمیتریوس نام زرگر که تصاویربتکده ارطامیس از نقره می‌ساخت و بجهت صنعتگران نفع خطیر پیدا می‌نمود، ایشان را و دیگرانی که در چنین پیشه اشتغال می‌داشتند،


Ndoˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na jndyendye tcwaˈ tjacjoo. Jnda̱ chii jlaˈtjo̱o̱ⁿyâ ntaⁿˈ ntyooˈ ñequio calcaa na ˈndiinaˈ. Tooˈ canchooˈwe tsquiee. 	 و همه خورده، سیر شدند و از پاره های باقی‌مانده دوازده سبد پرکرده، برداشتند.


Ee tsjom jeˈ naquiiˈ tsjoomˈ David tuiiñe cwii tsˈaⁿ na nncwjiˈnˈmaaⁿñe ˈo. Majuu Cristo na cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom. 	 که امروز برای شما در شهر داود، نجات‌دهنده‌ای که مسیح خداوند باشد متولد شد.


Nquiee cwintyˈiaana jo nandye tsjo̱ˈluee xjeⁿ na mawjaaⁿ, ndoˈ matsˈiaa joˈ teitquiooˈndye we yonom nacañoomna na jeeⁿ canchiiˈ liaa cweeˈ. 	 و چون به سوی آسمان چشم دوخته می‌بودند، هنگامی که او می‌رفت، ناگاه دومرد سفیدپوش نزد ایشان ایستاده،


Jesús maxjeⁿ mantyjeeⁿ na luaaˈ cwilaˈtiuuna. Joˈ chii tsoom nda̱a̱na: —¿Chiuu na ticuaaya nquiuˈyoˈ ñˈeⁿndyo̱? 	 عیسی خیالات ایشان رادرک نموده، گفت: «از بهر‌چه خیالات فاسد به‌خاطر خود راه می‌دهید؟


Sa̱a̱ tsˈaⁿ na matseixmaⁿ Espíritu nnda̱a̱ nntseiˈno̱ⁿˈ ñˈoommeiⁿˈ, meiⁿ tjaa ˈñeeⁿ tsˈaⁿ na wanaaⁿ na nntso na tixcwe machˈeeⁿ. 	 لکن شخص روحانی در همه‌چیز حکم می‌کند و کسی را در او حکم نیست.«زیرا کیست که فکر خداوند را دانسته باشد تااو را تعلیم دهد؟» لکن ما فکر مسیح را داریم.


Ndoˈ juu ángel na ntyˈiaya na meintyjeeˈ nnom ndaaluee ndoˈ nnom tyuaatcwii, seiweeⁿ tsˈo̱o̱ⁿ ntyjaya jo cañoomˈluee. 	 و آن فرشته‌ای را که بر دریا و زمین ایستاده دیدم، دست راست خود را به سوی آسمان بلندکرده،


Juu Epafras tyoˈmo̱o̱ⁿ ñˈoom nayawaañe nda̱a̱ˈyoˈ. Tjom cwindya̱ˈntjo̱o̱ⁿyâ nnom Cristo ñˈeⁿñê, ndoˈ jeeⁿ jnda nquiuuyâ jom. Mati jeeⁿ xcweeˈ tsˈoom na mandiˈntjoom nda̱a̱ˈyoˈ. 	 چنانکه ازاپفراس تعلیم یافتید که همخدمت عزیز ما وخادم امین مسیح برای شما است.


Tueeˈ xuee na cwiwityeⁿ ncuee na cwicwaˈ nnˈaⁿ tyooˈ na tjaa ndaaljoˈ tjaquieeˈ. Jâ nnˈaⁿ na cwilajomndyô̱ ñˈeⁿ Jesús jlaˈcandyooˈndyô̱ na mˈaaⁿ, lˈuuyâ: —¿Yuu lˈue tsˈomˈ na nntsalajndaaˈndyô̱ cantyja ˈnaaⁿˈ xuee pascua na nleiñˈoomˈ na nlquiˈ catsmaⁿ? 	 پس در روز اول عید فطیر، شاگردان نزدعیسی آمده، گفتند: «کجا می‌خواهی فصح راآماده کنیم تا بخوری؟»


Joo nnˈaⁿ na cwiluiindyena cwentaaˈ Cristo, nnom tsˈoomˈnaaⁿ jnda̱ tyˈioomna chaˈtso na queeⁿ tsˈom seiina ñequio na tijoˈndyo na lˈue tsˈomnaˈ. 	 و آنانی که از آن مسیح می‌باشند، جسم را با هوسها و شهواتش مصلوب ساخته‌اند.


Ndoˈ yuscuˈñeeⁿ matso: —Jeeⁿ ˈu Ta quiaaˈ ndaatioowaaˈ cha na tacandyo na ñeˈcˈuatya̱, meiⁿ tantseicachjuundyo̱ na ñequiiˈcheⁿ na candyo̱cwjiiˈa juunaˈ. 	 زن بدو گفت: «ای آقا آن آب را به من بده تا دیگر تشنه نگردم و به اینجابجهت آب کشیدن نیایم.»


Ee jeˈndyo tyjeeˈ cwii tsˈaⁿ na ya ñˈoom ja ñˈeⁿñe wˈaya na cweˈ mawinomyaaⁿ, tquia quia wjaatyeeⁿcheⁿ. Ndoˈ ja tjaaˈnaⁿ ljoˈ ya na nlcwaaⁿˈaⁿ.” 	 چونکه یکی از دوستان من از سفر بر من وارد شده وچیزی ندارم که پیش او گذارم.


ndoˈ mati wanaaⁿ na nncjaañˈeⁿ cwii yuscu na matseiyuˈ quia jo̱nquiaya ñˈoom naya chaˈxjeⁿ cwilˈa ntˈomcheⁿ apóstoles, ñequio ntyjee nquii Ta Jesús ndoˈ mati Pedro. 	 آیااختیار نداریم که خواهر دینی را به زنی گرفته، همراه خود ببریم، مثل سایر رسولان و برادران خداوند و کیفا؟


Jnda̱ teinom na nmeiiⁿˈ, teityˈio̱o̱ˈâ ndaaluee Galilea ñˈeⁿ Jesús na mati jndyu juunaˈ Tiberias. 	 و بعد از آن عیسی به آن طرف دریای جلیل که دریای طبریه باشد، رفت.


Ndoˈ jndii Pedro na teicˈuaa, seineiⁿ, matso: —Quicantyjaˈ Pedro. Catseicueˈ quiooˈ na nlquiˈ. 	 و خطابی به وی رسید که «ای پطرس برخاسته، ذبح کن و بخور.»


Cwiwijndyaayâ na cwilˈaayâ tsˈiaaⁿ. Quia cwitioo nnˈaⁿ ñˈoomwiˈ cjooyâ, cwitaaⁿyâ na catioˈnaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom joona. Quia cwileintyjo̱na jâ, cwilaˈquii nˈo̱o̱ⁿyâ. 	 و به‌دستهای خود کار کرده، مشقت می‌کشیم و دشنام شنیده، برکت می‌طلبیم و مظلوم گردیده، صبر می‌کنیم.


Juu ljeii na tqueⁿ Moisés matseijomnaˈ juunaˈ cweˈ cwii ncwaaⁿˈ joo naya na tseixmaⁿ Cristo na quia nntoˈño̱o̱ⁿya, nchii tseixmaⁿnaˈ cwii na nlqueⁿnaˈ tsˈaⁿ na canda̱a̱ˈñe jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Ncˈe na luaaˈ, juu ljeiiˈñeeⁿ tijoom canda̱a̱ nlqueⁿnaˈ na canda̱a̱ˈ laˈxmaⁿ nnˈaⁿ na chu ndoˈ chu cwilacandyooˈndyena na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 زیرا که چون شریعت را سایه نعمتهای آینده است، نه نفس صورت آن چیزها، آن هرگز نمی تواند هر سال به همان قربانی هایی که پیوسته می‌گذرانند، تقرب جویندگان را کامل گرداند.


Tmaaⁿndye nnˈaⁿ joˈ joˈ. Ndoˈ juu xjeⁿˈñeeⁿ xuee na cwilaˈjndaaˈndye nnˈaⁿ jndíos ˈnaⁿ na nlcaⁿnaˈ joona ee jnda̱ jnaⁿnaˈ xuee na nntaˈjndyeena. 	 و چون شام شد، از آن جهت روز تهیه یعنی روز قبل از سبت بود،


Sa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom jâ na nñequiaayâ ñˈoom nda̱a̱ nnˈaⁿ ndoˈ na catjeiˈyuuˈndyô̱ na tqueeⁿ Jesús na cuˈxeⁿ nnˈaⁿ na taˈndoˈ ñequio nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱. 	 و ما را مامور فرمود که به قوم موعظه و شهادت دهیم بدین که خدا او رامقرر فرمود تا داور زندگان و مردگان باشد.


Quia joˈ jaa nnˈaⁿ judíos, ¿aa waa cwii nnom na machˈeenaˈ na yati cantyja ˈnaaⁿya jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, nchiiti nnˈaⁿ na nchii judíos? Meiⁿchjoo nchii joˈ, ee jnda̱ macwilˈuuya na chaˈtso nnˈaⁿ mˈaⁿna nacje ˈnaaⁿˈ jnaⁿ, meiiⁿ nnˈaⁿ judíos, ndoˈ meiiⁿ nnˈaⁿ na nchii judíos. 	 پس چه گوییم؟ آیا برتری داریم؟ نه به هیچ وجه! زیرا پیش ادعا وارد آوردیم که یهود ویونانیان هر دو به گناه گرفتارند.


’Ndoˈ jeˈ jeˈ ˈo nnˈaⁿya maˈndiya ˈo ñequio lˈo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio juu ñˈoom naya na matseixmaaⁿ. Cantyja ˈnaaⁿˈ juunaˈ nntsaanajnda̱ˈyoˈ ndoˈ tjom nntoˈñoomˈyoˈ naya na mañequiaaⁿ nda̱a̱ chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwiluiindye cwentaaⁿˈaⁿ. 	 والحال‌ای برادران شما را به خدا و به کلام فیض اومی سپارم که قادر است شما را بنا کند و در میان جمیع مقدسین شما را میراث بخشد.


Ndoˈ juu tsˈoo Lázaro, jlueeⁿˈeⁿ na chuˈtyjoo liaa na tintmeiⁿ ncˈeeⁿ ndoˈ lˈo̱o̱ⁿ. Ndoˈ ta̱ˈ nnoom payom. Matso Jesús nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ: —Calacano̱ⁿˈyoˈ liaameiⁿˈ cha nnda̱a̱ nncjaⁿ. 	 در حال آن مرده دست و پای به کفن بسته بیرون آمد وروی او به‌دستمالی پیچیده بود. عیسی بدیشان گفت: «او را باز کنید و بگذارید برود.»


Ndoˈ xeⁿ na nljeiiⁿ juuyoˈ, nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, mayuuˈcheⁿ tˈmaⁿti nñequiaanaˈ na neiiⁿˈeⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ catsmaⁿˈñeeⁿ nchiiti cantyja ˈnaaⁿ chaˈtsondye ntˈom canmaⁿ na tyootsuundye. 	 و اگر اتفاق آن را دریابد، هرآینه به شما می‌گویم بر آن یکی بیشتر شادی می‌کند از آن نود و نه که گم نشده‌اند.


¿Ljoˈ cwilatiuuˈyoˈ jeˈ ñˈeⁿñê? Tˈo̱o̱ nnˈaⁿ nnoom, jluena: —Tsaⁿmˈaaⁿˈ maxjeⁿ tseixmaaⁿ na cueeⁿˈeⁿ. 	 چه مصلحت می‌بینید؟» ایشان در جواب گفتند: «مستوجب قتل است!»


Nchii Tyˈo̱o̱tsˈom sˈaaⁿ naljoˈ ee jom maqueeⁿˈñê ˈo. 	 این ترغیب از او که شما را خوانده است نیست.


Sa̱a̱ ñˈoom na mayuuˈcheⁿ na tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na wandoˈxco Cristo. Matseijomnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ chaˈcwijom ntjom na cwiweˈ jndyee ee quiiˈntaaⁿ lˈoo jom tsˈaⁿ najndyee na tandoˈxco. 	 لیکن بالفعل مسیح از مردگان برخاسته ونوبر خوابیدگان شده است.


Sa̱a̱ jeˈ jnda̱ tˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom chiuu ya yuu na tseixmaⁿ tsˈaⁿ na tjaa jnaaⁿˈ jo nnoom, taxocwilˈue meiiⁿ na ñeˈtseicanda̱ tsˈaⁿ ljeii na tquiaaⁿ nnom Moisés ñequio ntˈom ñˈoom na tandyo xuee jlaˈljeii profetas, cwitˈmo̱o̱ⁿnaˈ na ljoˈ. 	 لکن الحال بدون شریعت، عدالت خداظاهر شده است، چنانکه تورات و انبیا بر آن شهادت می‌دهند؛


cˈomˈyoˈ chaˈxjeⁿ na macaⁿnaˈ cha meiⁿcwii ñomtiuu tacandiiˈ nquiuˈyoˈ cha joo nnˈaⁿ na tia cwilaneiⁿna cantyja chiuu cwitsaamˈaⁿˈyoˈ na cwilayuˈyoˈ ñˈeⁿ Cristo, ncˈomna na jnaaⁿna cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoom na cwilaneiⁿna. 	 و ضمیر خود را نیکو بدارید تاآنانی که بر سیرت نیکوی شما در مسیح طعن می‌زنند، در همان چیزی که شما را بد می‌گویندخجالت کشند،


Najndyee macaⁿnaˈ na nlqueⁿ nnˈaⁿ cwenta aa cwilaˈcanda̱a̱ˈndye naⁿˈñeeⁿ ndoˈ xeⁿ teitquiooˈ na ya cwilˈana, quia joˈ ya nndyeˈntjomna nnom tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ. 	 اما بایداول ایشان آزموده شوند و چون بی‌عیب یافت شدند، کار شماسی را بکنند.


ee manquiiti Tsotya̱ya mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom ˈo, ncˈe na jnda nquiuˈyoˈ ja ndoˈ jnda̱ macwilayuˈyoˈ na jnaaⁿya na mˈaaⁿ. 	 زیرا خود پدر شما را دوست می‌دارد، چونکه شما مرا دوست داشتید و ایمان آوردیدکه من از نزد خدا بیرون آمدم.


Tsˈaⁿ na matseiyuˈya tsˈom ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, majndaaˈya ntyjii na nloˈñom ljoˈ na macantyjaaˈ tsˈom jo nnoom. Ndoˈ mati maniom ˈnaⁿ meiiⁿ na tyoontyˈiaa nda̱a̱ya. 	 پس ایمان، اعتماد بر چیزهای امید داشته شده است و برهان چیزهای نادیده.


Jnda̱ chii tuo̱o̱ⁿ tsˈom wˈaandaa ñˈeⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Tyˈena ndyuaa Dalmanuta. 	 و بی‌درنگ با شاگردان به کشتی سوار شده، به نواحی دلمانوته آمد.


Xeⁿ cwilaˈyuˈyoˈ ñequio Moisés, quia joˈ mati nlaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿndyo̱, ee seiljeiⁿ cantyja ˈnaⁿya. 	 اما چون نوشته های او را تصدیق نمی کنید، پس چگونه سخنهای مرا قبول خواهید کرد.»


’Cwii tsaⁿjndii quia na jnda̱ tjeiˈnaˈ jom naquiiˈ tsˈom tsˈaⁿ, cweˈ manomtoom jo ndoˈ yuu na tjaa nnˈaⁿ cˈom na malˈueeⁿ yuu na nljooˈñê. Sa̱a̱ na tîcaljeiiⁿ joˈ, seitioom naquiiˈ tsˈoom, tsoom: 	 و وقتی که روح پلید از آدمی بیرون آید، درطلب راحت به‌جایهای بی‌آب گردش می‌کند ونمی یابد.


Ndoˈ matsoom: —Cantyˈiaˈyoˈ. Mantyˈiaya na jnda̱ jnaaⁿ cañoomˈluee, ndoˈ nquii Jesús na jnaⁿ joˈ joˈ, meintyjeeˈ ntyjaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ntyjaya. 	 «اینک آسمان را گشاده، و پسر انسان رابه‌دست راست خدا ایستاده می‌بینم.»


’ˈÑeeⁿ juu tsˈaⁿ na matseiˈnaaⁿˈ ñˈoommeiiⁿ, catseiˈno̱ⁿˈ ljoˈ ñecatsonaˈ. Juu profeta Daniel, seiljeiⁿ ñˈoom cantyja ˈnaaⁿˈ juu na jeeⁿcheⁿ ndyaaˈ tiaaˈ na nntseityuiiˈ chaˈtso. Quia na nntyˈiaˈyoˈ na jnda̱ mamˈaaⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ yuu na ljuˈti na cwiluiiñenaˈ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, 	 «پس چون مکروه ویرانی را که به زبان دانیال نبی گفته شده است، در مقام مقدس بر پاشده بینید هر‌که خواند دریافت کند


Ndoˈ yuscundyuaˈñeeⁿ seijndo̱ˈ tsoñeeⁿ tsˈoom na caaⁿ xqueⁿ Juan. Quia joˈ tsoom nnom Herodes: —Luaa macaⁿˈa. Quiaaˈ cwii xio ñjaaⁿ na njom xqueⁿ Juan, tsaⁿ na ñeseitsˈoomñe nnˈaⁿ. 	 و او از ترغیب مادر خود گفت که «سریحیی تعمید‌دهنده را الان در طبقی به من عنایت فرما.»


Jnda̱ na jnomˈ tsˈaⁿ lqueeⁿˈñeeⁿ cwiˈoomnaˈ, wjaawindyenaˈ, mawinomˈnaˈ chaˈtso ntjom na tiquiwindye. Cwileitanaˈ hasta cantsaa na cwiˈoontyja cwitaˈjndyeeyoˈ ncwaⁿˈ lˈo̱ tsˈoomˈñeeⁿ. 	 لیکن چون کاشته شد، می‌روید و بزرگتر از جمیع بقول می‌گردد و شاخه های بزرگ می‌آورد، چنانکه مرغان هوا زیر سایه‌اش می‌توانند آشیانه گیرند.»


Ndoˈ ljeiya na cweˈ cwiqueⁿtona ñˈoom nacjoomˈm cantyja ˈnaaⁿˈ ljeii na cwileiñˈom nquieena. Sa̱a̱ nchaa lˈuu waa ljoˈ sˈaaⁿ na tseixmaaⁿ na nncueeⁿˈeⁿ oo na nljooˈñê wˈaancjo. 	 پس یافتم که در مسائل شریعت خود از او شکایت می‌دارند، ولی هیچ شکوه‌ای مستوجب قتل یا بند نمی دارند.


Ndoˈ quia na tjawiñoomˈm tsjoom Betfagé ñequio tsjoom Betania nndyooˈ yuu waa ta na jndyu Olivos, jñoom we nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê na cˈoona lˈaa. 	 و چون نزدیک بیت‌فاجی وبیت عنیا بر کوه مسمی به زیتون رسید، دو نفر ازشاگردان خود را فرستاده،


Nchii Tyˈo̱o̱tsˈom mañequiaaⁿ na mˈaaⁿya na nquiaaya. Jom mañequiaaⁿ na laxmaaⁿya najndeii na matseixmaaⁿ ñequio na cˈo̱o̱ⁿya na wiˈ nˈo̱o̱ⁿya nnˈaⁿ ndoˈ mati na queⁿndyo̱ cheⁿncjo̱o̱ xjeⁿ cantyja ˈnaaⁿya. 	 زیرا خداروح جبن را به ما نداده است بلکه روح قوت ومحبت و تادیب را.


Jaachˈee xuee mañjom tsˈo̱o̱ⁿya chaˈtso na tuii. Jeˈ machˈeenaˈ tsˈo̱o̱ⁿ na mati ja nntseiljeitcuundyo̱ ñˈoomwaa na nntseiˈnaⁿˈ, 	 من نیز مصلحت چنان دیدم که همه را من البدایه به تدقیق در‌پی رفته، به ترتیب به تو بنویسم‌ای تیوفلس عزیز،


Sa̱a̱ xeⁿ cwilˈuuya na tjaa jnaⁿ laxmaaⁿya, cwinquio̱ˈnnˈaⁿndyo̱ cheⁿncjo̱o̱ya, meiⁿ tilaxmaaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ na mayuuˈ. 	 اگر گوییم که گناه نداریم خود را گمراه می‌کنیم و راستی در ما نیست.


Chu na jnda̱ quinˈoom na mˈaaⁿ Tiberio César tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ tsjoom Roma, quia joˈ tyomˈaaⁿ Poncio Pilato gobiernom tsˈo̱ndaa Judea. Ndoˈ Herodes tyomˈaaⁿ gobiernom tsˈo̱ndaa Galilea. Tyjeeⁿ Felipe tyomˈaaⁿ gobiernom tsˈo̱ndaa Iturea ñequio tsˈo̱ndaa Traconite. Lisanias tyomˈaaⁿ gobiernom tsˈo̱ndaa Abilinia. 	 و در سال پانزدهم از سلطنت طیباریوس قیصر، در وقتی که پنطیوس پیلاطس، والی یهودیه بود و هیرودیس، تیترارک جلیل وبرادرش فیلپس تیترارک ایطوریه تراخونیتس ولیسانیوس تیترارک آبلیه


Sa̱a̱ tsˈaⁿ na ticaluiiñe cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom titseiñˈoomˈñe ñˈoom na matseijndaaˈñe Espíritu na cwiluiiñê ee ndooˈ ntyjii tsaⁿˈñeeⁿ na cweˈ ñˈoom na tilˈue joonaˈ. Ee manda̱ tsˈaⁿ na matseixmaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu, juu nnda̱a̱ nntseiˈno̱ⁿˈ. 	 اما انسان نفسانی‌امور روح خدا را نمی پذیرد زیرا که نزد او جهالت است و آنها را نمی تواند فهمید زیرا حکم آنها ازروح می‌شود.


sa̱a̱ xeⁿ cweˈ nˈoomnioom ñequio lˈo̱o̱nioom cwiˈoom tyuaaˈñeeⁿ, cwiwitquiooˈ na majuˈwiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom tyuaaˈñeeⁿ ndoˈ na macanda̱ njñom tsˈaⁿ chom juunaˈ. 	 لکن اگر خار و خسک می‌رویاند، متروک و قرین به لعنت و در آخر، سوخته می‌شود.


Ee nnˈaⁿ saduceos cwiluena xocatandoˈnndaˈ nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱, meiⁿ ángel meiⁿ espíritu, tjaaˈnaⁿ. Sa̱a̱ nnˈaⁿ fariseos cwilayuˈna na mˈaⁿ ángel, ndoˈ na mˈaaⁿ espíritu ndoˈ na nntandoˈnndaˈ nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱. 	 زیراکه صدوقیان منکر قیامت و ملائکه و ارواح هستند لیکن فریسیان قائل به هر دو.


Toom cweˈ joo nnˈaⁿ na cwilaˈñˈeeⁿˈndyena ˈo ñequio ñˈoomwaaˈ nntyjeñˈeⁿna yuu na naⁿnom joona. 	 کاش آنانی که شما را مضطرب می‌سازند خویشتن را منقطع می‌ساختند.


Tso Ta Jesús: —Jweˈñeeⁿ meiiⁿ na wiˈñe sa̱a̱ ¿aa cwiqueⁿˈyoˈ cwenta na tsoom na nncwañomˈtoom yuscuˈñeeⁿ? 	 خداوند گفت بشنوید که این داوربی انصاف چه می‌گوید؟


Sa̱a̱ calˈuu na juu mosoˈñeeⁿ cwiluiiñê na tia tsˈaⁿñê ndoˈ nntseitioom naquiiˈ tsˈoom na taxocwjeeˈ patrom ˈnaaⁿˈaⁿ na tyuaaˈ, 	 لیکن هرگاه آن غلام شریر با خود گوید که آقای من در‌آمدن تاخیر می‌نماید،


Matso Pablo: “ˈO re nnˈaⁿya, ticaljeiiya na jom tyee na cwiluiitquieñe. Ee mayuuˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na maxjeⁿ waa na jnda̱ teiljeiinaˈ matsonaˈ na tintseineiⁿ tsˈaⁿ ñˈoom na matseijnaaⁿˈnaˈ tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe nda̱a̱ nnˈaⁿ tsjomˈm.” 	 پولس گفت: «ای برادران، ندانستم که رئیس کهنه است، زیرا مکتوب است حاکم قوم خود رابد مگوی.»


Jnda̱ chii tso Jesús nda̱a̱yâ: —Meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na lˈue tsˈom na nncwˈaaˈñe ja, cwjiˈñê ljoˈ na matseitiuu nqueⁿ. Caljoya tsˈoom nawiˈ na matjoom meiiⁿ cueeⁿˈeⁿ. Ndoˈ candyontyjo̱o̱ⁿ cantyja na matsˈaa. 	 آنگاه عیسی به شاگردان خود گفت: «اگر کسی خواهدمتابعت من کند، باید خود را انکار کرده وصلیب خود را برداشته، از عقب من آید.


Ja ñetco̱ˈwiˈa nnˈaⁿ na mˈaⁿ natooˈ Jesús, hasta sˈa na tja̱ joona. Tyowjaya naⁿnom ndoˈ naⁿlcu, tyotio̱o̱ⁿya joona wˈaancjo. 	 و این طریقت را تابه قتل مزاحم می‌بودم به نوعی که مردان و زنان رابند نهاده، به زندان می‌انداختم،


Quia na jndyolcweˈnnaaⁿˈaⁿ na mˈaⁿna, majoˈti ljeiiⁿ na cwindana, ee jeeⁿ tyeⁿ waa na maleichuu tsaⁿtsjom joona. Ndoˈ meiⁿ cweˈ ticaliuna ljoˈ nluena nnoom. 	 و نیز برگشته، ایشان را در خواب یافت زیرا که چشمان ایشان سنگین شده بود وندانستند او را چه جواب دهند.


Sa̱a̱ tîcantyˈiaya ntˈomcheⁿ naⁿˈñeeⁿ na jñom Cristo ñequioñˈoom naya ˈnaaⁿˈaⁿ, ñenquii Jacobo, tyjee nquii Ta Jesús, ntyˈiaya. 	 اما از سایر رسولان جز یعقوب برادر خداوندرا ندیدم.


’Ñˈoom na mayuuˈcheⁿ matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ. ˈÑeeⁿ juu na mandii ñˈoom ˈndyo̱ ndoˈ matseiyuˈ ñequio nqueⁿ na jñoom ja, juu tsaⁿˈñeeⁿ matseixmaⁿ na ticantycwii na wandoˈ, meiⁿ ticatuˈxeⁿñe cantyja jnaaⁿˈ. Ñeseixmaⁿ na tsˈoo juu sa̱a̱ jeˈ matseixmaⁿ na ticantycwii na wandoˈ. 	 آمین آمین به شما می‌گویم که ساعتی می‌آید بلکه اکنون است که مردگان آواز پسر خدارا می‌شنوند و هر‌که بشنود زنده گردد.


Ndoˈ juu yuscuˈñeeⁿ, jeeⁿ cwiteiñê na macatyˈueeⁿ ee na ntyjiicheeⁿ na jom jnda̱ tcoˈyanaˈ. Seicandyooˈñê, tcoomˈm xtyeeⁿ jo nnom Jesús. Tjeiˈyuuˈñê na jom tyenquioomˈm. 	 آن زن چون دانست که به وی چه واقع شده، ترسان و لرزان آمد و نزد او به روی در‌افتاده، حقیقت امر رابالتمام به وی باز‌گفت.


Nquii Espíritu na matseixmaⁿ Cristo na tyomˈaaⁿ quiiˈ nˈomna, tyuaaˈ tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ nawiˈ na ntjom Cristo ndoˈ na nda̱quia nntseitˈmaaⁿˈñenaˈ juu. Tcuu tcuu tyolˈueena ˈñeeⁿ tsˈaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ na tˈmo̱ⁿ Espíritu nda̱a̱na ndoˈ cwaaⁿ xjeⁿ nncwjeeˈ. 	 و دریافت می‌نمودند که کدام و چگونه زمان است که روح مسیح که درایشان بود از آن خبر می‌داد، چون از زحماتی که برای مسیح مقرر بود و جلالهایی که بعد از آنهاخواهد بود، شهادت می‌داد؛


Ndoˈ tso Jesús nda̱a̱na: —Jndaˈjom tquioˈcatˈueˈyoˈ ja chaˈcwijom tquioˈyoˈ nacjooˈ cwii tsaⁿcanchˈue na choˈyoˈ ncjo espadas ñˈeⁿ nˈoom nchˈio. 	 عیسی روی بدیشان کرده، گفت: «گویا بر دزد با شمشیرها وچوبها بجهت گرفتن من بیرون آمدید!


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, mantseina̱ⁿya ñˈoom nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ na matseijndaaˈñe cwii tsˈaⁿ ñˈoomtyeⁿ ñˈeⁿ xˈiaaⁿˈaⁿ. Quia na jnda̱ sˈaaⁿ xueⁿˈeⁿ cjooˈ tsomˈñeeⁿ, ticwanaaⁿ na nntso cwiicheⁿ tsˈaⁿ na ticaluii chiuu tso tsomˈñeeⁿ oo na nntseicwaljoˈti tsˈaⁿ ñˈoom na tso juunaˈ. 	 ای برادران، به طریق انسان سخن می‌گویم، زیرا عهدی را که از انسان نیز استوار می‌شود، هیچ‌کس باطل نمی سازد و نمی افزاید.


Ndoˈ catseitˈmaⁿ tsˈomˈ jâ jnaaⁿyâ, ee mati cwilaˈtˈmaⁿ nˈo̱o̱ⁿyâ chaˈtso nnˈaⁿ na cwilaˈtjo̱o̱ndye nda̱a̱yâ. Cateijndeiˈ na tincjaachuuñenaˈ jâ na nlˈaayâ yuu na ticatsa̱ˈntjomnaˈ. Ndoˈ catseicandyaandyuˈ jâ lˈo̱ juu natia. 	 و گناهان ما را ببخش زیرا که ما نیز هر قرضدار خود را می‌بخشیم. و ما را در آزمایش میاور، بلکه ما را از شریر رهایی ده.»


Ee nncwjiˈyuuˈndyuˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ chaˈtso nnˈaⁿ. Nntsuˈ nda̱a̱na cantyja na jnda̱ ntyˈiaˈ jom ndoˈ na jnda̱ jndiˈ ñˈoom na seineiiⁿ njomˈ. 	 زیرااز آنچه دیده و شنیده‌ای نزد جمیع مردم شاهد براو خواهی شد.


Ndoˈ liaa na ntyjatyˈio na matseicuˈnaˈ yuu na ljuˈti naquiiˈcheⁿ watsˈom tˈmaⁿ, jndiiˈtconaˈ hasta xjeⁿ nomtyuaacheⁿ. 	 آنگاه پرده هیکل از سر تا پا دوپاره شد.


Quia na jndii Jesús ñˈoomwaaˈ, jeeⁿ tjaweeˈ tsˈoom cantyja ˈnaaⁿˈ tsaⁿˈñeeⁿ. Taqueeⁿ ntyˈiaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ na ˈoontyjo̱ naxeeⁿˈeⁿ, tsoom: —Candyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, meiⁿ cwii tsˈaⁿ tyooljeiya quiiˈntaaⁿ jaa nnˈaⁿ Israel, na tˈmaⁿ matseiyuˈya tsˈom chaˈna tsaⁿmˈaaⁿˈ. 	 چون عیسی این راشنید، تعجب نموده به سوی آن جماعتی که از عقب او می‌آمدند روی گردانیده، گفت: «به شمامی گویم چنین ایمانی، در اسرائیل هم نیافته‌ام.»


Tyjeˈcañoom nnˈaⁿ judíos na mañecwii ndyuaana ñˈeⁿñê, sa̱a̱ tîcatoˈñoomna jom. 	 به نزد خاصان خود آمد و خاصانش او را نپذیرفتند؛


Sa̱a̱ quia jndye naⁿˈñeeⁿ ñˈoomwaaˈ, jnaⁿnaˈ na macoˈtianaˈ nquiuna. Quia joˈ to̱ˈna na cwii ndoˈ cwiindyena jluiˈna joˈ joˈ. Nnˈaⁿ na tquiendye jluiˈjndyeena, jnda̱ joˈ nnˈaⁿ na cjeti mˈaⁿ. Na macanda̱ ˈndiinaˈ nquii Jesús ñequio yuscuˈñeeⁿ na meintyjeeˈ jo nnoom. 	 پس چون شنیدند، از ضمیرخود ملزم شده، از مشایخ شروع کرده تا به آخر، یک یک بیرون رفتند و عیسی تنها باقی ماند با آن زن که در میان ایستاده بود.


Jnda̱ na tcwaˈna tyooˈñeeⁿ, majoˈti sˈaaⁿ, toˈñoom waso. Tsoom: —Juu ndaa winom na ñjom wasowaa tseixmaⁿnaˈ ñˈoom xco na maqua̱ⁿtya̱ⁿ ñequio nioomˈa na nnquioo cwentaˈyoˈ. 	 و همچنین بعد از شام پیاله راگرفت و گفت: «این پیاله عهد جدید است در خون من که برای شما ریخته می‌شود.


Mati ˈo, quia na jnda̱ lˈaˈyoˈ chaˈtso na matsa̱ˈntjomnaˈ na calˈaˈyoˈ, quia joˈ canduˈyoˈ: “Jâ cwiluiindyô̱ moso na tjaa yuu lˈuendye. Ee cweˈ tomti na laxmaaⁿyâ na calˈaayâ jnda̱ ñelˈaayâ.” 	 همچنین شما نیز چون به هر چیزی که مامور شده‌اید عمل کردید، گویید که غلامان بی‌منفعت هستیم زیرا که آنچه بر ما واجب بود به‌جا آوردیم.»


Tquiaaⁿ cantyja najndeii na tseixmaaⁿ na nlaˈxmaⁿna cha nnda̱a̱ nlaˈnˈmaaⁿna nnˈaⁿ ndoˈ nnda̱a̱ nntjeiiˈna jndyetia naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ. 	 وایشان را قدرت باشد که مریضان را شفا دهند ودیوها را بیرون کنند.


Ndoˈ jlatjo̱o̱ⁿyâ ntaⁿˈ ntyooˈ na ˈndiinaˈ na tcwaˈ naⁿˈñeeⁿ na tuiinaˈ ñˈeⁿ jnda̱a̱tyooˈ cebada. Jlaˈcato̱o̱ˈâ canchooˈwe tsquiee ñˈeⁿ joonaˈ. 	 پس جمع کردند و ازپاره های پنج نان جو که از خورندگان زیاده آمده بود، دوازده سبد پر کردند.


Sa̱a̱ jom tˈo̱o̱ⁿ nnom, tsoom: —Matˈmaⁿti matioˈnaaⁿñê nnˈaⁿ na cwindye ñˈoomˈm ndoˈ cwilaˈcanda̱ joonaˈ. 	 لیکن او گفت: «بلکه خوشابحال آنانی که کلام خدا را می‌شنوند و آن را حفظمی کنند.»


Cwii cwii ndiiˈ na macjaañjoomˈ tsˈo̱o̱ⁿya ˈo, nnom Tyˈo̱o̱tsˈomya, mañequiaya na quianlˈuaaⁿˈaⁿ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ. 	 در تمامی یادگاری شما خدای خود را شکرمی گذارم،


Quia na jnda̱ tmaaⁿncue tso patrom nnom moso tquiee ˈnaaⁿˈaⁿ: “Cwaⁿˈ naⁿntjommˈaⁿˈ ndoˈ catiomˈlˈuaˈ joona. Cato̱ˈjndyeeˈ ñequio joo nnˈaⁿ na tyˈequieˈ na macanda̱. Tcuu cjaanaˈ hasta nncueeˈcañoomnaˈ nnˈaⁿ na tyˈequieˈjndyee.” 	 و چون وقت شام رسید، صاحب تاکستان به ناظر خود گفت: "مزدوران راطلبیده، از آخرین گرفته تا اولین مزد ایشان را اداکن."


Mati juu tsˈaⁿ na toˈñom we meiⁿ, tyochˈeeⁿ tsˈiaaⁿ ñˈeⁿ joonaˈ ndoˈ tantjoom cwiicheⁿ we meiⁿ. 	 و همچنین صاحب دوقنطار نیز دو قنطار دیگر سود گرفت.


Ee ñenqueⁿ mˈaaⁿˈ tsˈoom cantyja ˈnaⁿˈyoˈ chaˈxjeⁿ ja luaa na jaawa jaacue na mˈaaⁿˈ tsˈo̱o̱ⁿ chiuu ya nnteijndeiinaˈ ˈo, 	 زیراکسی دیگر را همدل ندارم که به اخلاص درباره شما اندیشد.


Sa̱a̱ macwjiˈyuuˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom na nchii laˈxmaaⁿyâ nnˈaⁿ na mañejuu xjeⁿ cwilˈuuyâ nda̱a̱ˈyoˈ na waa na lˈaayâ sa̱a̱ ticalˈaayâ. 	 لیکن خدا امین است که سخن ما با شما بلی و نی نیست.


Jnda̱ joˈ teiˈcantyja ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na tquia cwiicheⁿ ñˈoom na tiyuuˈ nacjoomˈm, jluena: 	 وبعضی برخاسته شهادت دروغ داده، گفتند:


Sa̱a̱ jeˈ na cwitaˈjnaⁿˈyoˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, oo yati na nlˈuuya na mawajnaⁿˈaⁿ ˈo, ¿chiuu waayu na cwilcweˈnndaˈyoˈ na ntyjaaˈ nˈomˈyoˈ na nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ˈnaⁿ na tijnda̱naˈ ndoˈ tilˈuenaˈ, na nndyeˈntjomˈtyeⁿˈnndaˈyoˈ nda̱a̱naˈ? 	 اما الحال که خدا را می‌شناسید بلکه خدا شما را می‌شناسد، چگونه باز می‌گردید به سوی آن اصول ضعیف و فقیر که دیگرمی خواهید از سر نو آنها را بندگی کنید؟


Sa̱a̱ tjacatiiˈñe nquii Claudio Lisias, tsaⁿ na cwiluiitquieñe nda̱a̱ sondaro. Ndoˈ ñequio na jndeiˈnaˈ tjacwjiiˈñê Pablomˈaaⁿˈ lua̱a̱yâ. 	 ولی لیسیاس مین باشی آمده، او را به زور بسیار ازدستهای ما بیرون آورد،


Jnda̱ tjawijndyeti nnˈaⁿ na cañoomˈ Jesús, to̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na matsoom nda̱a̱na: —Nnˈaⁿ na mˈaⁿ jeˈ, jeeⁿ ndyaˈ tia nnˈaⁿndye. Cwitaⁿna na caluii cwii ˈnaaⁿ na nntyˈiaana na xocanda̱a̱ nntsˈaa na cweˈ tsˈaⁿ, sa̱a̱ taxocaluii na cwitaⁿna, macanda̱ nluii ˈnaaⁿ chaˈxjeⁿ na tjom Jonás. 	 و هنگامی که مردم بر او ازدحام می‌نمودند، سخن‌گفتن آغاز کرد که «اینان فرقه‌ای شریرند که آیتی طلب می‌کنند و آیتی بدیشان عطا نخواهدشد، جز آیت یونس نبی.


Ndoˈ mati jnda̱ na tcwaˈna, toˈñoom waso, tsoom: “Juu wasowaañe tseixmaⁿnaˈ ñˈoomxco na maqua̱ⁿya ñequio nioomˈa. Cwii cwii ndiiˈ na cwiweˈyoˈ juunaˈ, cjaañjoomˈtyeⁿ nˈomˈyoˈ ja.” 	 و همچنین پیاله را نیز بعد از شام وگفت: «این پیاله عهد جدید است در خون من. هرگاه این را بنوشید، به یادگاری من بکنید.»


Ee xuee na cwitaˈjndyee nnˈaⁿ quia sˈaa Jesús tsooˈ na sˈaaⁿ na ya mantyˈiaaˈ tsaⁿˈñeeⁿ. 	 و آن روزی که عیسی گل ساخته، چشمان او را باز کرد روز سبت بود.


Queⁿˈyoˈ cwenta, maˈndii Tyˈo̱o̱tsˈom ˈo. Taxocˈoomñê watsˈom tˈmaⁿ ˈnaⁿˈyoˈ. 	 اینک خانه شما برای شما ویران گذارده می‌شود.زیرا به شما می‌گویم از این پس مرا نخواهید دید تا بگویید مبارک است او که به نام خداوند می‌آید.»


Quia joˈ nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés ñequio nnˈaⁿ fariseos to̱ˈna na tiya nquiuna ñˈeⁿñê. Tyolaˈtiuuna naquiiˈ nˈomna: “¿ˈÑeeⁿ cwiluiiñe tsaⁿmˈaaⁿˈ na tiˈmaaⁿˈ tsˈoom na matseineiⁿ ñˈoom na wjaanaˈ nacjooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom?” 	 آنگاه کاتبان و فریسیان در خاطر خود تفکرنموده، گفتن گرفتند: «این کیست که کفر می‌گوید. جز خدا و بس کیست که بتواند گناهان رابیامرزد؟»


Ndoˈ xjeⁿˈñeeⁿ to̱o̱ⁿˈo̱ⁿ, tyolˈueeˈñê chiuu ya nntsˈaaⁿ na nñequiaaⁿ cwenta Jesús lueena. 	 و از آن وقت در صدد فرصت شد تا اورا بدیشان تسلیم کند.


Joˈ chii tacalaneiⁿˈyoˈ cantu, cwii ndoˈ cwiindyoˈ catseineiⁿ ñˈoom na mayuuˈ ñˈeⁿ ncˈiaaˈ ee chaˈtsondyo̱ cwiluiindyo̱ cwii cwii nnom ljoˈ na tjacañjoomˈñe seiiˈ Cristo. 	 لهذا دروغ را ترک کرده، هرکس با همسایه خود راست بگوید، زیرا که ما اعضای یکدیگریم.


Tˈo̱ Jesús, tsoom nnom: —ˈU leii, Marta, tˈmaⁿ matseiñˈeeⁿˈnaˈ ˈu na jndye ñˈomtiuu mˈaaⁿˈ. 	 عیسی در جواب وی گفت: «ای مرتاه، ای مرتاه تو در چیزهای بسیار اندیشه و اضطراب داری.لیکن یک چیز لازم است و مریم آن نصیب خوب را اختیار کرده است که از او گرفته نخواهد شد.»


Mati Satanás xeⁿ mato̱ⁿˈñe cheⁿnqueⁿ, quia joˈ ¿chiuu nntsˈaayuunaˈ na nljotyeⁿ cantyja na matsa̱ˈntjoom? Luaaˈ matsjo̱o̱ya ee ˈo cwinduˈyoˈ na ja macwjiiˈa naⁿjndii naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ ncˈe Beelzebú. 	 پس شیطان نیز اگر به ضد خود منقسم شود سلطنت اوچگونه پایدار بماند. زیرا می‌گویید که من به اعانت بعلزبول دیوها را بیرون می‌کنم.


Ee ñˈoom na mayuuˈ na chaˈtsondye nnˈaⁿ na ñeˈcˈomna na xcweeˈ nˈomna cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo Jesús, maxjeⁿ wiˈ ncwinomna. 	 و همه کسانی که می‌خواهند در مسیح عیسی به دینداری زیست کنند، زحمت خواهند کشید.


Matso tsaⁿˈñeeⁿ no̱o̱ⁿ: “ˈU re Cornelio, mandii Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈoom na matseiˈneiⁿˈ nnoom ndoˈ macañjom tsˈoom na mateijndeiˈ nnˈaⁿ ljoˈ na matseitjo̱o̱naˈ joona. 	 و گفت: "ای کرنیلیوس دعای تو مستجاب شد و صدقات تو در حضورخدا یادآور گردید.


Joˈ chii jeeⁿ queeⁿ tsˈo̱o̱ⁿya na mati nñequiaya ñˈoom na macwjiˈnˈmaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ nda̱a̱ ˈo quia na nncua̱ya na mˈaⁿˈyoˈ Roma. 	 پس همچنین بقدر طاقت خودمستعدم که شما را نیز که در روم هستید بشارت دهم.


Ndoˈ tˈo̱ tsˈaⁿ na wiiˈ nnoom. Matso: —Ta, tjaa ˈñeeⁿ nnchjeeñe ja quiiˈ ndaa quia na cwitsja̱naˈ, ee yocheⁿ na matseijndo̱, cwiicheⁿ tsˈaⁿ jnda̱ teinomˈ ja. 	 عیسی بدو گفت: «برخیز و بستر خود رابرداشته، روانه شو!»


Ee manquiiti Jesús nnaaⁿ cañoomˈluee, jndeiiˈ ñˈoom na nntsa̱ˈntjoom, ndoˈ nndyocueeⁿ, xjeⁿˈñeeⁿ nleicˈuaa jndyeeˈ ángel na cwiluiitquieñe ndoˈ mati ndu ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Quia joˈ joo nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱ na ñejlaˈyuˈ ñˈeⁿ Jesús, joona najndyee nntaˈndoˈxcona. 	 زیرا خود خداوند با صدا و با آواز رئیس فرشتگان و با صور خدا از آسمان نازل خواهدشد و مردگان در مسیح اول خواهند برخاست.


Quia joˈ tso Jesús nda̱a̱na: —ˈÑeeⁿ juu na niom lueˈ nˈom luaˈqui na nndii, candii. 	 پس گفت: «هر‌که گوش شنوا دارد، بشنود!»


’Ja nlcaaⁿˈa nnom Tsotya̱ na cajñoom Espíritu na cwiluiiñe na mayuuˈ naquiiˈ nˈomˈyoˈ. Quia na jnda̱ tyjeeⁿˈeⁿ nncwjiˈyuuˈñê cantyja ˈnaⁿya. 	 لیکن چون تسلی دهنده که او را از جانب پدر نزد شما می‌فرستم آید، یعنی روح راستی که از پدر صادر می‌گردد، او بر من شهادت خواهد داد.و شما نیزشهادت خواهید داد زیرا که از ابتدا با من بوده‌اید.


Tilˈaˈyoˈ cwii nnom na cweˈ nlˈaˈtoˈyoˈ, calaˈno̱ⁿˈyaˈyoˈ ljoˈ lˈue tsˈom Ta Tyˈo̱o̱tsˈom na nlˈaˈyoˈ. 	 ازاین جهت بی‌فهم مباشید، بلکه بفهمید که اراده خداوند چیست.


Sa̱a̱ juu tsˈaⁿ na tyeⁿ cwiljooˈñe cantyja ˈnaⁿya hasta na macanda̱, tsaⁿˈñeeⁿ nluiˈnˈmaaⁿñê. 	 لیکن هر‌که تا به انتها صبر کند، نجات یابد.


Seineiⁿ Jesús ñˈoomwaaˈ ee na mˈaaⁿ tsˈooñe Lázaro, sa̱a̱ jâ jlatiuuyâ na maˈmo̱o̱ⁿ na watsoo tsaⁿˈñeeⁿ. 	 اما عیسی درباره موت او سخن گفت وایشان گمان بردند که از آرامی خواب می‌گوید.


Jesús cwiluiiñê tyee cwentaaya na tjacantyja na cwiluiitˈmaⁿñê na matsa̱ˈntjoom nnˈaⁿ na cwiluiindye cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 و کاهنی بزرگ را بر خانه خدا داریم،


Juu ñˈoomˈñeeⁿ tsoom na nntsˈaaⁿ nnom welooya Abraham na ñetˈoom teiyoticheⁿ. 	 سوگندی که برای پدر ما ابراهیم یادکرد،


Joˈ chii tˈuena naⁿˈñeeⁿ. Tioomna joo wˈaancjo. 	 و بر رسولان دست انداخته، ایشان را در زندان عام انداختند.


Ndoˈ sondaro na matiom jndye ntu, xeⁿ tijndaaˈ cˈuaa jndye machˈeeⁿ, tixocalaˈcˈeendye ncˈiaaⁿˈaⁿ na nlˈana ndiaˈ. 	 زیر اگر کرنا نیز صدای نامعلوم دهد که خود رامهیای جنگ می‌سازد؟


ˈÑeeⁿ juu na ticaljooˈñe cantyja ˈnaⁿya, nntquieˈnaˈ juu chaˈxjeⁿ cwityeⁿnquieˈ lˈo̱ tsˈo̱o̱, ndoˈ joˈ joˈ cwicaaⁿnaˈ. Jnda̱ chii cwicajñeeⁿˈ nnˈaⁿ lˈo̱o̱ˈñeeⁿ, cwitioomna joonaˈ quiiˈ chom. 	 اگر کسی در من نماند، مثل شاخه بیرون انداخته می‌شود و می‌خشکد و آنها را جمع کرده، در آتش می‌اندازند و سوخته می‌شود.


Tˈo̱o̱ⁿ nda̱a̱yâ cwii ñˈoom tjañoomˈ, tsoom: —Tsotya̱ya na mˈaaⁿ cañoomˈluee, ticwii cwii tsˈoom ntjom na nchii nqueⁿ tcoomˈm, maxjeⁿ nnqueeⁿ juunaˈ. 	 او در جواب گفت: «هر نهالی که پدرآسمانی من نکاشته باشد، کنده شود.


Quia na jnda̱ tmaaⁿya, tquiocho nnˈaⁿ jndye ncˈiaana na cwileiˈcho jndyetia na mˈaaⁿ Jesús. Ñeˈcwii sa̱ˈntjoom na caluiˈ jndyetia, quia joˈ jluiˈna naquiiˈ nˈom naⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ seinˈmaaⁿ chaˈtso nnˈaⁿwii. 	 اما چون شام شد، بسیاری از دیوانگان را به نزداو آوردند و محض سخنی ارواح را بیرون کرد وهمه مریضان را شفا بخشید.


Quia joˈ matso Agripa nnom Pablo: —Wanaaⁿ na catseineiⁿˈ cantyja ˈnaⁿˈ. Seintyja Pablo tsˈo̱o̱ⁿ. To̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na tyotseineiiⁿ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 اغریپاس به پولس گفت: «مرخصی که کیفیت خود را بگویی.»


Jnda̱ tuii na luaaˈ, quia joˈ Judas Iscariote, cwindye nnˈaⁿ na canchooˈwendye, tjaaⁿ na mˈaⁿ ntyee na cwiluiitquiendye na nntseijndaaˈñê ñequio joona na nñequiaaⁿ cwenta Jesús lueena. 	 پس یهودای اسخریوطی که یکی از آن دوازده بود، به نزد روسای کهنه رفت تا او رابدیشان تسلیم کند.


Ndoˈ catseicandiiya cantyja ˈnaaⁿˈ tiempo na tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na nluiˈnˈmaaⁿndye añmaaⁿ nnˈaⁿ. 	 و از سال پسندیده خداوند موعظه کنم.»


Na chaˈtso na cwilˈaayâ cwijooˈya nˈo̱o̱ⁿyâ na mˈmo̱ⁿnaˈ na cwiluiindyô̱ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjomtyeⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, na jndye nnom nawiˈ na cwiwino̱o̱ⁿyâ, mˈaaⁿyâ na tˈmaⁿya nˈo̱o̱ⁿyâ, ñequio na matseitjo̱o̱naˈ na nleilˈueeˈndyô̱ ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ cwii cwii nnom najndeiˈnaˈ na matˈuiinaˈ jâ, 	 بلکه در هر امری خود را ثابت می‌کنیم که خدام خدا هستیم: درصبر بسیار، در زحمات، در حاجات در تنگیها،


Jnda̱ na jndii Jesús na luaaˈ cwiluena, tsoom nda̱a̱na: —Nnˈaⁿ na tiwii titjo̱o̱ndyena tsˈaⁿ na machˈee nasei. Sa̱a̱ nnˈaⁿ na wii, tjo̱o̱ndyena tsaⁿˈñeeⁿ. Ja nchii na jndyo̱o̱ na nncwaⁿya nnˈaⁿ na mˈaⁿ cantyja na matyˈiomyanaˈ, ja jndyo̱o̱ na nncwaⁿya nnˈaⁿjnaⁿ. 	 عیسی چون این را شنید، بدیشان گفت: «تندرستان احتیاج به طبیب ندارند بلکه مریضان. و من نیامدم تا عادلان را بلکه تا گناهکاران را به توبه دعوت کنم.»


Nnda̱a̱ nntsˈaanaˈ na nljooˈndyo̱ ñˈeⁿndyoˈ meiiⁿ ñeˈcwantindyo xuee oo chaˈwaa ncueeteiⁿ. Quia joˈ ˈo nnda̱a̱ nntsalacwanomˈyoˈ ja nato quia na nncjo̱ xeⁿ yuu cwijo̱yo̱. 	 واحتمال دارد که نزد شما بمانم بلکه زمستان را نیزبسر برم تا هرجایی که بروم، شما مرا مشایعت کنید.


Matsoom nnom: —Ticwii cwii joo na ñetjo̱ na tˈunco nnˈaⁿ, najndyee tyoñeˈquia nnˈaⁿ winom na yaticheⁿ na nncwe ncˈiaana. Ndoˈ quia na jnda̱ mawjaacjoo naⁿˈñeeⁿ na cwiwena, quia joˈ cwiñeˈquiana winom na ticueˈntyjo̱ na yanaˈ. Sa̱a̱ ˈu jeˈ, jnda̱ seiljoˈ winom na yaticheⁿ na quia jeˈcheⁿ nleilˈuenaˈ. 	 «هرکسی شراب خوب رااول می‌آورد و چون مست شدند، بدتر از آن. لیکن تو شراب خوب را تا حال نگاه داشتی؟»


Ndoˈ na luaaˈ, meiⁿ juu tsˈaⁿ na manomˈ titˈmaⁿ cwiluiiñe, meiⁿ tsˈaⁿ na matseicandaaˈ. Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom tˈmaⁿ cwiluiiñê ee jom machˈeeⁿ na wjaanajndeii tsˈiaaⁿˈñeeⁿ. 	 لهذانه کارنده چیزی است و نه آب دهنده بلکه خدای رویاننده.


Xeⁿ cweˈ nntso xˈee tsˈaⁿ: “Ncˈe na titseixmaⁿya tsˈo̱ tsˈaⁿ joˈ chii ticatseixmaⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ seiiˈ tsˈaⁿ.” 	 اگر پاگوید چونکه دست نیستم از بدن نمی باشم، آیابدین سبب از بدن نیست؟


Quicantyjaˈyoˈ, cjaaya. Cantyˈiaˈyoˈ luaaˈ mandyocwjeeˈcañoom juu tsˈaⁿ na mañequiaa cwenta ja luee nnˈaⁿ. 	 برخیزید برویم. اینک تسلیم‌کننده من نزدیک است!»


Sa̱a̱ meiiⁿ na jndye nnom na tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na tjacatˈuiiñe tsˈaⁿ, maxjeⁿ ñˈeⁿ joo joˈ canda̱a̱ˈ cwiluiiñe seiiˈ tsˈaⁿ. 	 اما الان اعضابسیار است لیکن بدن یک.


Ndoˈ xeⁿ waa cwiicheⁿ ñˈoom na lˈue nˈomˈyoˈ na nleijndaaˈ, nleijndaaˈnaˈ quia na nncuaa jomta. 	 و اگر در امری دیگر طالب چیزی باشید، درمحکمه شرعی فیصل خواهد پذیرفت.


Ndyee ndiiˈ teicˈuaa seineiⁿ. Jnda̱ chii juu ˈnaⁿˈñeeⁿ tjalcweˈnndaˈnaˈ cañoomˈluee. 	 واین سه مرتبه واقع شد که در ساعت آن ظرف به آسمان بالا برده شد.


Ndoˈ na luaaˈ, joˈ chii tcaⁿnaˈ na cweˈ nioom quiooˈ cha queⁿljuˈnaˈ joo ˈnaⁿ na teilˈue quiiˈ watsˈomliaa na joonaˈ jluiˈtsjaaⁿˈnaˈ joo ˈnaⁿ na niom cañoomˈluee, sa̱a̱ joo ˈnaⁿˈñeeⁿ tcaⁿnaˈ na cueˈ cwii na canda̱a̱ˈti. 	 پس لازم بود که مثل های چیزهای سماوی به اینها طاهر شود، لکن خود سماویات به قربانی های نیکوتر از اینها.


Jnda̱ na tuii na luaaˈ, quia joˈ jâ nnˈaⁿ na cwindya̱a̱yâ ñˈoom na mañequiaaⁿ, saayâ Capernaum ñˈeⁿñê, ñequio tsoñeeⁿ ñequio ntyjeeⁿ. Ndoˈ ljooˈndyô̱ joˈ joˈ cwantindyo xuee. 	 و بعد ازآن او با مادر و برادران و شاگردان خود به کفرناحوم آمد و در آنجا ایامی کم ماندند.


Tsoom: —Ñˈoom na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeiinaˈ na cwileiñˈo̱o̱ⁿya, manquiuuya na matsonaˈ na ticatyˈiomyanaˈ na nntuˈxa̱a̱ⁿya cwii tsˈaⁿ cwii tjo̱o̱cheⁿ na nndya̱a̱ya jnaaⁿˈ, ndoˈ na nliuuya ljoˈ sˈaa. 	 «آیاشریعت ما بر کسی فتوی می‌دهد، جز آنکه اول سخن او را بشنوند و کار او را دریافت کنند؟»ایشان در جواب وی گفتند: «مگر تو نیزجلیلی هستی؟ تفحص کن و ببین زیرا که هیچ نبی از جلیل برنخاسته است.» پس هر یک به خانه خود رفتند.


Jom nncjaⁿ nacjoo chaˈtso na laˈxmaⁿ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ñequio chaˈtso nnom na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ. Joˈ chii ncjaaqueⁿˈeⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Nncwjeeⁿˈeⁿ ñˈoom na jom cwiluiiñê nquii Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ calaˈtˈmaaⁿndye nnˈaⁿ jom. 	 که او مخالفت می‌کند و خود را بلندتر می‌سازداز هر‌چه به خدا یا به معبود مسمی شود، بحدی که مثل خدا در هیکل خدا نشسته، خود را می نماید که خداست.


Sa̱a̱ ntˈomndye joona jlue: —Nchaa lˈuu ñˈoommeiⁿˈ laˈxmaⁿnaˈ ñˈoom na nntseineiⁿ tsˈaⁿ na mˈaaⁿ nacje ˈnaaⁿˈ tsaⁿjndii. ¿Aa nntsˈaacheⁿnaˈ cwii tsˈaⁿ na mˈaaⁿ nacje ˈnaaⁿˈ tsaⁿjndii nnda̱a̱ nntsˈaa na nntyˈiaaˈ tsˈaⁿ na nchjaaⁿˈ? 	 دیگران گفتند که «این سخنان دیوانه نیست. آیا دیو می‌تواند چشم کوران را بازکند؟»


Sa̱a̱ teijaaⁿ tyjeeˈ cwii ángel cwentaaˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom. Seicanaaⁿñê ndyueelˈa wˈaancjo. Tjeiiⁿˈeⁿ naⁿˈñeeⁿ chˈeⁿ. 	 شبانگاه فرشته خداوند درهای زندان را باز کرده و ایشان را بیرون آورده، گفت:


Jnda̱ joˈ teitquiooˈñê nda̱a̱ canchooˈcwii nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê yocheⁿ na cwimeindyuaandyena nacañoomˈ meiⁿsa na cwicwaˈna. Ncˈe na tiñeˈcalaˈyuˈya nˈomna, joˈ na seitiaaⁿˈaⁿ joona na quieˈ nˈomna. Ee tîcalaˈyuˈna na jnda̱ wandoˈxcoom meiiⁿ na jlaˈcandii nnˈaⁿ na jnda̱ ntyˈiaanda̱a̱ jom. 	 و بعد از آن بدان یازده هنگامی که به غذانشسته بودند ظاهر شد و ایشان را به‌سبب بی‌ایمانی و سخت دلی ایشان توبیخ نمود زیرا به آنانی که او را برخاسته دیده بودند، تصدیق ننمودند.


Cwilˈueeˈndyoˈ chaˈtso nnom lˈo̱ tsˈiaaⁿ ndiaˈ na jnda̱ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ˈyoˈ, cha na nnda̱a̱ nnaⁿndyoˈ nacjooˈ chaˈtso nnom na manquiuˈnnˈaⁿ tsaⁿjndii ˈo. 	 اسلحه تمام خدا را بپوشید تا بتوانید با مکرهای ابلیس مقاومت کنید.


Chaˈtsondyo̱ jaa na laxmaaⁿya na canda̱a̱ˈ cwilaˈyuˈya nˈo̱o̱ⁿya matsonaˈ na laaˈtiˈ cˈoomˈ nˈo̱o̱ⁿya. Ndoˈ xeⁿ waa cwiicheⁿ nnom na mˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomwaaˈ, nntseijndo̱ˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nˈomˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ. 	 پس جمیع ما که کامل هستیم، این فکر داشته باشیم و اگر فی الجمله فکردیگر دارید، خدا این را هم بر شما کشف خواهدفرمود.


Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom wjaañequiaaⁿ najnda̱ˈyoˈ na cwindyeˈntjomˈtyeⁿˈyoˈ nnoom. Ndoˈ wjaachˈeeⁿ na ljoˈ hasta na nncueˈntyjo̱ xuee na nncwjeeˈnndaˈ Jesucristo na nntuˈxeⁿndye nnˈaⁿ. Quia joˈ nleitquiooˈ na tatjaaˈnaⁿ jnaⁿ cwicwilaˈxmaⁿˈyoˈ. 	 که او نیز شما را تا آخر استوار خواهدفرمود تا در روز خداوند ما عیسی مسیح بی‌ملامت باشید.


Cantyja na jndyo Jesucristo tsjoomnancue, niom we nnom na maˈmo̱ⁿnaˈ cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ, ndaatioo ndoˈ niomˈ, nchii ñequiiˈcheⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ ndaatioo sa̱a̱ ñˈeⁿ ndaatioo ndoˈ niomˈ. Nquii Espíritu macwjiˈyuuˈñe cantyja ˈnaaⁿˈ na ljoˈ ndoˈ jom cwiluiiñê ñˈoom na mayuuˈ. 	 همین است او که به آب و خون آمد یعنی عیسی مسیح. نه به آب فقط بلکه به آب و خون. وروح است آنکه شهادت می‌دهد، زیرا که روح حق است.


Ee mˈaaⁿya na cwicantyjaaˈ nˈo̱o̱ⁿya na maqueⁿnaˈ jaa na tjaa jnaⁿ cwicolaˈxmaaⁿya ncˈe nquii Espíritu ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ na cwilaˈyuˈya nˈo̱o̱ⁿya. 	 زیرا که ما بواسطه روح از ایمان مترقب امید عدالت هستیم.


Ee maˈmo̱o̱ⁿ chiuu waa na nntjoom na cwiluiiñê tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee na nñequiaa tsˈaⁿ cwenta jom luee nnˈaⁿ ndoˈ nlaˈcueeˈ jom sa̱a̱ xeⁿ jnda̱ ndyee xuee na tueeⁿˈeⁿ maxjeⁿ nncwandoˈxcoom. 	 زیرا که شاگردان خود را اعلام فرموده، می‌گفت: «پسرانسان به‌دست مردم تسلیم می‌شود و او راخواهند کشت و بعد از مقتول شدن، روز سوم خواهد برخاست.»


Mˈmo̱o̱ⁿ na laˈxmaⁿ nnˈaⁿ jnaⁿ cweˈ ncˈe na tiñeˈcalaˈyuˈna ñˈeⁿndyo̱. 	 اما بر گناه، زیرا که به من ایمان نمی آورند.


Ndoˈ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ na mˈaⁿ Jerusalén, jnda̱ na jndyena na ljoˈ, jñoomna Bernabé tsjoom Antioquía. 	 اما چون خبر ایشان به سمع کلیسای اورشلیم رسید، برنابا را به انطاکیه فرستادند


Meiⁿ cweˈ na nndyocatjomñê ˈu, ticatseixmaaⁿ. Ndoˈ ntyjeeⁿ na meiiⁿ cweˈ ñˈoom na nntsuˈ, nnˈmaⁿ mosoomˈm. 	 و از این سبب خود را لایق آن ندانستم که نزد تو آیم، بلکه سخنی بگو تا بنده من صحیح شود.


Ndoˈ ncˈe na cwitoˈño̱o̱ⁿya ñˈoom na cwitjeiˈyuuˈndye nnˈaⁿ, majndeiiti nnda̱a̱ nntoˈño̱o̱ⁿya ñˈoom na macwjiˈyuuˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom na juunaˈ jndati tseixmaⁿnaˈ, ee tseixmaⁿnaˈ ñˈoom na jnda̱ tjeiˈyuuˈñê cantyja ˈnaaⁿˈ Jnaaⁿ. 	 اگر شهادت انسان را قبول کنیم، شهادت خدابزرگتر است؛ زیرا این است شهادت خدا که درباره پسر خود شهادت داده است.


Sˈom na tîcatiomˈlˈuaˈyoˈ nnˈaⁿ na ñelˈa tsˈiaaⁿ ˈnaⁿˈyoˈ cwiñequianaˈ jnaⁿˈyoˈ na tisˈa cwilˈaˈyoˈ. Ndoˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom jnda̱ jñeeⁿ ñˈomndyuee naⁿntjoomˈyoˈ na ñelˈa tsˈiaaⁿ ˈnaⁿˈyoˈ. 	 اینک مزد عمله هایی که کشته های شما را درویده‌اند و شما آن را به فریب نگاه داشته‌اید، فریاد برمی آورد و ناله های دروگران، به گوشهای رب الجنود رسیده است.


Sa̱a̱ jâ ñecwitco nlana̱a̱ⁿyâ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ na nñequiaayâ ñˈoomˈm nda̱a̱ nnˈaⁿ. 	 اما ما خود را به عبادت وخدمت کلام خواهیم سپرد.»


Ndoˈ tyjeˈcañoom tsaⁿjndii na machˈee xjeⁿ nnˈaⁿ. Tso nnoom: —Xeⁿ mayuuˈcheⁿ cwiluiindyuˈ Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom, cwa catsa̱ˈntjomˈ ljo̱ˈmeiiⁿ na catseicwaqueⁿnaˈ tyooˈ joonaˈ na nlcwaˈ. 	 پس تجربه کننده نزد او آمده، گفت: «اگر پسر خداهستی، بگو تا این سنگها نان شود.»


Ndoˈ juu xueeˈñeeⁿ, xuee na cwilajndaaˈndyo̱ jaa nnˈaⁿ judíos na nntquia̱a̱ya catsmaⁿ chjoo. Tuii na luaaˈ chaˈna quiajmeiⁿˈ. Quia joˈ matso Pilato nda̱a̱ nnˈaⁿ judíosˈñeeⁿ: —Cantyˈiaˈyoˈ, luaañe rey na tseixmaⁿ na nntsa̱ˈntjom ˈo. 	 ووقت تهیه فصح و قریب به ساعت ششم بود. پس به یهودیان گفت: «اینک پادشاه شما.»


Ndoˈ ñˈeⁿ Juana, jom scuuˈ Chuza, tsˈaⁿ na mandoˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Herodes. Ndoˈ mati ñˈeⁿ Susana, ñequio jndyendye ntˈomcheⁿ yolcu. Tyocaljondyena sˈom na tyoteiˈjndeiina Jesús ˈnaⁿ na macaⁿnaˈ jom ñˈeⁿ nnˈaⁿ canchooˈwe. 	 و یونا زوجه خوزا، ناظر هیرودیس و سوسن و بسیاری از زنان دیگرکه از اموال خود او را خدمت می‌کردند.


Xeⁿ mˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ quiiˈntaaⁿˈyoˈ na matseitiuu na macanda̱ juu jeeⁿ xcwe machˈee sa̱a̱ ticatsˈaa xjeⁿ tsaa, quia joˈ manquiuˈnnˈaⁿñe cheⁿnquii, ndoˈ ñˈoom na matseitiuu joˈ tjaa yuu lˈuenaˈ. 	 اگرکسی از شما گمان برد که پرستنده خدا است وعنان زبان خود را نکشد بلکه دل خود را فریب دهد، پرستش او باطل است.پرستش صاف وبی عیب نزد خدا و پدر این است که یتیمان وبیوه‌زنان را در مصیبت ایشان تفقد کنند و خود رااز آلایش دنیا نگاه دارند.


ˈU na cweˈ tsˈaⁿ ˈu, ¿ljoˈ tsˈiaaⁿˈ na ñeˈcatseincjooˈndyuˈ nacjooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom? ¿Aa matyˈiomnaˈ na xuaa na tuii ñˈeⁿ tsˈocachu nntsonaˈ nnom tsˈaⁿ na sˈaa juunaˈ: “¿Chiuu tsˈiaaⁿˈ na luaaˈ saˈ ja?” 	 نی بلکه تو کیستی‌ای انسان که با خدا معارضه می‌کنی؟ آیا مصنوع به صانع می‌گوید که چرا مراچنین ساختی؟


Quia na ljeiiⁿ cwii ta̱ˈ perla na jeeⁿcheⁿ ndyaaˈ ya ndoˈ jndanaˈ, tja tsaⁿˈñeeⁿ tjacajna̱a̱ⁿ chaˈtso ˈnaaⁿˈaⁿ, jnda̱ chii seijnaaⁿ ta̱ˈ perlaˈñeeⁿ. 	 و چون یک مروارید گرانبها یافت، رفت و مایملک خود رافروخته، آن را خرید.


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ ñequio Jesucristo na cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom jaa, ñequio najndeii na cwiluiiñê matseityˈoondyo̱ nda̱a̱ˈyoˈ na cˈomˈyoˈ na tjoomˈ mˈaⁿˈyoˈ ñequio ncˈiaaˈyoˈ na cwilaˈyuˈ, tancˈomˈyoˈ na meiⁿto̱ⁿˈ ñˈeⁿndyena. Cˈomˈyoˈ na ñecwiixjeⁿ nquiuˈyoˈ ñˈeⁿndyena. 	 لکن‌ای برادران از شما استدعا دارم به نام خداوند ما عیسی مسیح که همه یک سخن گوییدو شقاق در میان شما نباشد، بلکه در یک فکر ویک رای کامل شوید.


tjaaⁿ na mˈaaⁿ Pilato, tjacaaⁿ tsˈoo Jesús. Ndoˈ tquiaa Pilato ñˈoomˈm na nñeˈquia sondaro seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈ Jesús nnom José. 	 و نزد پیلاطس رفته، جسد عیسی را خواست. آنگاه پیلاطس فرمان داد که داده شود.


Sa̱a̱ tˈo̱ tsaⁿˈñeeⁿ nnoom, tso: “Ta, caˈndiiˈyaˈ juunaˈ meiiⁿ cweˈ chuwaa hasta na jnda̱ ˈña̱a̱ⁿ ndiocheⁿ xˈeenaˈ ndoˈ nntio̱o̱ⁿ tsˈo toˈ. 	 در جواب وی گفت، ای آقاامسال هم آن را مهلت ده تا گردش را کنده کودبریزم،


Quia na jnda̱ jnda̱ seineiⁿ Jesús chaˈtso ñˈoommeiⁿˈ, nnˈaⁿ na jndyendye jeeⁿ tjaweeˈ nˈomna ñˈoom na tˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na. 	 و چون عیسی این سخنان را ختم کرد آن گروه از تعلیم او در حیرت افتادند،زیرا که ایشان را چون صاحب قدرت تعلیم می‌داد و نه مثل کاتبان.


Mati mawaa cwiicheⁿ ñˈoom na teiljeii na matsonaˈ: Chaˈtsondyoˈ ˈo nnˈaⁿ na nchii judíos cwiluiindyoˈ, calaˈtˈmaaⁿˈndyoˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 و ایض «ای جمیع امت‌ها خداوند را حمد گویید و‌ای تمامی قومهااو را مدح نمایید.»


Mayuuˈ na ljoˈ. Jndiiˈñenaˈ joona ncˈe na ticalaˈyuˈya nˈomna, ndoˈ ˈu tyeⁿ meiⁿntyjeˈ na matseiyuˈya tsˈomˈ. Joˈ chii tintseisˈandyuˈ ndoˈ tintseiscundyuˈ, yati cˈoomˈ na nquiaˈ. 	 آفرین بجهت بی‌ایمانی بریده شدند و تومحض ایمان پایدار هستی. مغرور مباش بلکه بترس!


Calˈueeˈndyuˈ chiuu nnteiˈjndeiˈyoˈ yolcu na jnda̱ ljondye na mayuuˈcheⁿ tjaa ˈñeeⁿ na nnda̱a̱ nnteiˈxˈee joona. 	 بیوه‌زنان را اگرفی الحقیقت بیوه باشند، محترم دار.


Quia na jndyena na seineiiⁿ nda̱a̱na ñequio ñˈoomna ñˈoom hebreo, jlaˈcheⁿna, tyoqueⁿtina cwenta. 	 چون شنیدند که به زبان عبرانی با ایشان تکلم می‌کند، بیشتر خاموش شدند. پس گفت:


Ndoˈ juu tsaⁿsˈaˈñeeⁿ na maleiñˈoom jndyetia, tjuˈñê nacjoona. Jnaaⁿ joona. Cwajndii sˈaaⁿ hasta ˈñeeⁿ joona na ñecantseiˈndyena ndoˈ tquieeˈndyena. Jndeii jluiˈna naquiiˈ wˈaa na jleiˈnomna jom. 	 و آن مرد که روح پلید داشت برایشان جست و بر ایشان زورآور شده، غلبه یافت بحدی که از آن خانه عریان و مجروح فرار کردند.


Quia joˈ jndyolcweˈ Jesús na mˈaⁿ ndyee naⁿˈñeeⁿ. Ndoˈ ljeiiⁿ na cwindana. Tsoom nnom Pedro: —Aa ndiˈ Simón, ¿aa waˈtsuˈ? ¿Aa maxjeⁿ tîcanda̱a̱ nntsaˈ na ticatsuˈ meiⁿ ñeˈcwii hora? 	 پس چون آمد، ایشان را در خواب دیده، پطرس را گفت: «ای شمعون، در خواب هستی؟ آیا نمی توانستی یک ساعت بیدار باشی؟


Sa̱a̱ tsˈaⁿ na jndooˈ cwii nnˈaaⁿˈ na matseiyuˈ ndicwaⁿ mˈaaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ najaaⁿñe, matseijomñê ñˈeⁿ juunaˈ, meiⁿ ticaljeiiⁿ yuu wjaⁿ, ee juu najaaⁿ matseinchjaaⁿˈnaˈ jom. 	 اما کسی‌که ازبرادر خود نفرت دارد، در تاریکی است و درتاریکی راه می‌رود و نمی داند کجا می‌رود زیرا که تاریکی چشمانش را کور کرده است.


Jnda̱nquia seitiuu Pablo na nncjaawinoom ndyuaa Macedonia ñequio ndyuaa Acaya. Jnda̱ chii nncjaⁿ tsjoom Jerusalén. Xeⁿ jnda̱ tjaaⁿ Jerusalén maxjeⁿ jndeiˈnaˈ na cjaⁿ tsjoom Roma. 	 و بعد از تمام شدن این مقدمات، پولس درروح عزیمت کرد که از مکادونیه و اخائیه گذشته، به اورشلیم برود و گفت: «بعد از رفتنم به آنجا روم را نیز باید دید.»


Tijndo̱ˈ tsˈom tsˈaⁿ na luaaˈ nncwaxˈee, ee tsjaaⁿ na nnomˈ tsˈaⁿ chaˈcwijom nncueˈnaˈ cha nncwandoˈ ntjomˈndaa. 	 ای احمق آنچه تو می‌کاری زنده نمی گردد جز آنکه بمیرد.


Ñˈoom na mayuuˈ quia tyolacanda̱a̱ndye ntyee nioom quiooˈndyo ñequio nioom canchˈioo nacjoo nnˈaⁿ ñequio tsjaaˈ na tcoñe casondyecu, tyowaa najndeii na tyolaˈxmaⁿ tsˈiaaⁿmeiⁿˈ na tqueⁿ ljuˈnaˈ nnˈaⁿ cha nnda̱a̱ nlaˈtˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 زیرا هر گاه خون بزها و گاوان و خاکستر گوساله چون بر آلودگان پاشیده می‌شود، تا به طهارت جسمی مقدس می‌سازد،


Sa̱a̱ ˈu jeˈ, ¿chiuu na xjeⁿto ˈu ñeˈcuˈxeⁿˈ cwii nnˈaⁿˈ na matseiyuˈ oo chiuu na mˈaaⁿˈ na ticueeˈ tsˈomˈ jom? Ee chaˈtsondyo̱ nncwino̱o̱ⁿ jo nnom Cristo na nncuˈxeeⁿ jaa. 	 لکن تو چرا بر برادر خود حکم می‌کنی؟ یا تونیز چرا برادر خود را حقیر می‌شماری؟ زانرو که همه پیش مسند مسیح حاضر خواهیم شد.


Ee jaa tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ, cwiluiindyo̱ seiiˈ Cristo na chaˈwaañê. Ndoˈ cwii cwiindyo̱ matseijomnaˈ cwii cwii nnom na matseicañjoomˈnaˈ jom. 	 زانرو که اعضای بدن وی می‌باشیم، از جسم و از استخوانهای او.


’Ndoˈ meiⁿyuucheⁿ na nntsaquieˈyoˈ, meiiⁿ tsjoom tˈmaⁿ, meiiⁿ tsjoom chjoo, joˈ joˈ calˈueeˈndyoˈ ˈñeeⁿ juu tseixmaⁿ na ya tsˈaⁿñe. Waaˈ tsaⁿˈñeeⁿ joˈ caljooˈndyoˈ hasta quia na nluiˈyoˈ tsjoomˈñeeⁿ. 	 و در هر شهری یا قریه‌ای که داخل شوید، بپرسید که در آنجا که لیاقت دارد؛ پس درآنجا بمانید تا بیرون روید.


Quia joˈ jluiˈna naquiiˈ tseiˈtsuaa. Jndeii tyˈelcweeˈna ndoˈ cwiteindyena, ndooˈ nquiuna na tanchii joona. Ndoˈ cweˈ na jeeⁿ tyuena, joˈ na seitsaⁿˈnaˈ joona, meiⁿ tîcaluena nnom meiⁿcwii tsˈaⁿ chiuu tuii. 	 پس بزودی بیرون شده از قبر گریختندزیرا لرزه و حیرت ایشان را فرو گرفته بود و به کسی هیچ نگفتند زیرا می‌ترسیدند.


’Jom sˈaaⁿ tsjoomnancue ñequio chaˈtso ˈnaⁿ na niom nnomnaˈ. Cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom chaˈwaa cañoomˈluee ñequio tsjoomnancue. Joˈ chii ticaⁿnaˈ wˈaa na nlˈa nnˈaⁿ yuu na nncˈoomñê. 	 خدایی که جهان و آنچه در آن است آفرید، چونکه او مالک آسمان و زمین است، درهیکلهای ساخته شده به‌دستها ساکن نمی باشد


Ja Pablo cwiluiindyo̱ apóstol ˈnaaⁿˈ Jesucristo, Tyˈo̱o̱tsˈom tyˈioom tsiaaⁿwaañe ja ncˈe na lˈue tsˈoom, chaˈxjeⁿ ñˈoom na jnda̱ tsoom na mañequiaaⁿ na cwitaˈndoˈ añmaaⁿ nnˈaⁿ na cwilajomndyena ñˈeⁿ Cristo Jesús. 	 پولس به اراده خدا رسول مسیح عیسی، برحسب وعده حیاتی که در مسیح عیسی است،


Ndoˈ nnˈaⁿ na chaˈwaa tsjoomnancue nntjomndyena jo no̱o̱ⁿ. Quia joˈ nnto̱ⁿˈa joona chaˈxjeⁿ na mato̱ⁿˈ cwii pasto canmaⁿ ñequio canchˈioo ntsmeiiⁿˈeⁿ. 	 و جمیع امت‌ها درحضور او جمع شوند و آنها را از همدیگر جدامی کند به قسمی که شبان میشها را از بزها جدامی کند.


Nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, xuee na cwii wjaatinaˈ taxocˈuanndaˈa ndaa winom hasta quia jnda̱ tueˈntyjo̱ na mamatsa̱ˈntjom Tsotya̱. Quia ljoˈcheⁿ nncˈuaxco̱ juunaˈ ñˈeⁿndyoˈ yuu na matsa̱ˈntjoom. 	 اما به شمامی گویم که بعد از این از میوه مو دیگر نخواهم نوشید تا روزی که آن را با شما در ملکوت پدرخود، تازه آشامم.»


Ñˈoomwaa jeeⁿ mayuuˈ juunaˈ: Xeⁿ laˈxmaaⁿya lˈoo cantyja ˈnaaⁿˈ Jesucristo mati nntando̱o̱ˈa ñequioñê, 	 این سخن امین است زیرا اگر با وی مردیم، با او زیست هم خواهیم کرد.


Quia na tyˈequieˈna joˈ joˈ, taticaliuna seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈ Ta Jesús. 	 چون داخل شدند، جسد خداوند عیسی را نیافتند


Tyomˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na jndyu José na jnaⁿ tsjoom Arimatea tsˈo̱ndaa Judea. Tsaⁿˈñeeⁿ cwii joo nnˈaⁿ na mˈaⁿ nˈiaaⁿ cwentaa nnˈaⁿ judíos. Jom ya tsˈaⁿñê ndoˈ machˈeeⁿ na matyˈiomyanaˈ. 	 و اینک یوسف نامی از اهل شورا که مردنیکو و صالح بود،


Quia na jnda̱ squia̱a̱yâ tsjoom Roma, capeitaⁿ tquiaaⁿ cwenta pra̱so lˈo̱ tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe cantyja ˈnaaⁿ sondaro. Sa̱a̱ Pablo tquiana na wandyo̱ˈ nncˈoom ñequio cwii sondaro na nntsˈaa cwenta jom. 	 و چون به روم رسیدیم، یوزباشی زندانیان را به‌سردار افواج خاصه سپرد. اما پولس را اجازت دادند که با یک سپاهی که محافظت او می‌کرد، در منزل خودبماند.


ˈO cwilˈaˈyoˈ chaˈxjeⁿ na machˈee nquii tsotyeˈyoˈ. Jluena nnoom: —Jâ nchii na tuiindyô̱ na tijndaaˈ tsotya̱a̱yâ. Jâ laˈxmaaⁿyâ na ñecwii tsotya̱a̱yâ, nquii Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 شمااعمال پدر خود را به‌جا می‌آورید.»


Ndoˈ quia na tueeˈcañoom Simón Pedro joˈ joˈ, na cwijndyontyjo̱o̱ⁿ naxa̱ⁿˈa, jom tjaqueⁿˈeⁿ hasta naquiiˈcheⁿ tseiˈtsuaa. Mati ntyˈiaaⁿˈaⁿ joo liaaˈñeeⁿ na ñechuˈtyjooñe Jesús meindyuaanaˈ joˈ joˈ. 	 بعد شمعون پطرس نیز از عقب او آمد و داخل قبرگشته، کفن را گذاشته دید،


Taxˈeeñe Natanael nnoom: —¿Chiuu ljeiˈyuˈ Ta na ljoˈ matseixmaⁿya? Tˈo̱ Jesús, matsoom nnom: —Cwii tjo̱o̱cheⁿ na nncjaacwaⁿ Felipe ˈu, ntyˈiaya ˈu quia mˈaaⁿˈ waˈ xˈee tsˈoom higuera ˈnaⁿˈ. 	 نتنائیل بدو گفت: «مرا از کجامی شناسی؟» عیسی در جواب وی گفت: «قبل ازآنکه فیلپس تو را دعوت کند، در حینی که زیردرخت انجیر بودی تو را دیدم.»


Quia joˈ ntˈom nnˈaⁿ fariseos ñequio nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés jluena nnom Jesús: —Cwa, Maestro, lˈue nˈo̱o̱ⁿyâ na mˈmo̱ⁿˈ cwii ˈnaaⁿ na tˈmaⁿ na nntyˈiaayâ. 	 آنگاه بعضی از کاتبان و فریسیان در جواب گفتند: «ای استاد می‌خواهیم از تو آیتی ببینیم.»


Quia joˈ seicandyooˈñe Jesús nacañoomna. Tyeⁿnquioomˈm joona, tsoom nda̱a̱na: —Quicantyjaˈyoˈ. Talacatyuendyoˈ. 	 عیسی نزدیک آمده، ایشان را لمس نمود و گفت: «برخیزید و ترسان مباشید!»


Ndoˈ ˈñeeⁿ juu quiiˈntaaⁿˈyoˈ na maqueⁿ tsˈom na juu nlcoˈnnomnaˈ jo nda̱a̱ˈyoˈ, matsonaˈ na cateijndeii ˈo. 	 و هر‌که خواهد مقدم بر شما شود، غلام همه باشد.


Quia joˈ ¿chiuu waa na saacantyˈiaˈyoˈ? ¿Aa ntyˈiaˈyoˈ jom na cweⁿ liaa na jeeⁿ jnda? Ntyjii nchii joˈ. Queⁿˈyoˈ cwenta, nnˈaⁿ na cwicweeˈ liaa na jnda, joona jeeⁿ lˈue mˈaⁿna ndoˈ ya cwicˈeeⁿna quiiˈ lanˈiaaⁿ ntˈmaⁿ. 	 بلکه بجهت دیدن چه بیرون رفتید، آیا کسی را که به لباس نرم ملبس باشد؟ اینک آنانی که لباس فاخر می‌پوشندو عیاشی می‌کنند، در قصرهای سلاطین هستند.


Quia na jnda̱ teixuee, nnˈaⁿ na cwileiˈñˈom wˈaandaa tîcataˈnaaⁿˈna ndyuaaˈñeeⁿ. Sa̱a̱ jliuna cwii joo yuu na tjaquieeˈndiiˈ na mˈaaⁿ ndaaluee yuu ñequiiˈ tsˈoteiˈ. Jlaˈtiuuna ya xeⁿ nnda̱a̱ nlˈana na nncjaaquieeˈ wˈaandaa joˈ joˈ. 	 اما چون روز، روشن شد، زمین را نشناختند؛ لیکن خلیجی دیدند که شاطی‌ای داشت. پس رای زدند که اگر ممکن شود، کشتی را بر آن برانند.


Quia joˈ seitjom Pilato ntyee na cwiluiitquiendye nda̱a̱ ntyee ñequio nnˈaⁿ na laˈxmaⁿ nˈiaaⁿ ñequio nnˈaⁿ na jndyendye. 	 پس پیلاطس روسای کهنه و سرادران وقوم را خوانده،


Joˈ chii chaˈxjeⁿ na tqueⁿtyeⁿ Tsotya̱ya ñˈoom na ja nntsa̱ˈntjo̱ⁿ, malaaˈtiˈ maqua̱ⁿ na ˈo nntsa̱ˈntjomˈyoˈ. 	 و من ملکوتی برای شما قرار می‌دهم چنانکه پدرم برای من مقرر فرمود.


Sa̱a̱ teijndeii tyuaa yuscuˈñeeⁿ ee seintquiooñenaˈ ˈndyoonaˈ ndoˈ tˈuunaˈ jndaaˈñeeⁿ na tjuˈ catsoomjndii ñequio ˈñom. 	 وزمین زن را حمایت کرد و زمین دهان خود راگشاده، آن رود را که اژدها از دهان خود ریخت فرو برد.و اژدها بر زن غضب نموده، رفت تا باباقی ماندگان ذریت او که احکام خدا را حفظمی کنند و شهادت عیسی را نگاه می‌دارند، جنگ کند.


ˈO nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈyoˈ, xeⁿ mˈaaⁿ cwii nnˈaⁿˈyoˈ na jnda̱ tjuˈcje jnaⁿ juu, ˈo na cwitsamˈaⁿˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu, laxmaⁿˈyoˈ na cateijndeiˈyoˈ jom na cˈoomnnaaⁿˈaⁿ nacje ˈnaaⁿˈ Cristo, sa̱a̱ calˈaˈyoˈ naljoˈ ñequio na cwitueˈndyoˈcjeˈyoˈ. Ndoˈ ticwiindyoˈ ˈo calˈandyoˈ cwenta cantyja ˈnaⁿˈyoˈ, tintsˈaanaˈ na mati nncjuˈcje jnaⁿ ˈo. 	 اما‌ای برادران، اگر کسی به خطایی گرفتارشود، شما که روحانی هستید چنین شخص را به روح تواضع اصلاح کنید. و خود راملاحظه کن که مبادا تو نیز در تجربه افتی.


Jluiiˈâ tsjoom Tiroˈñeeⁿ, saayâ squia̱a̱yâ tsjoom Tolemaida. Joˈ joˈ jluiiˈâ wˈaandaa. Saanquiaayâ na xmaⁿndye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ tsjoomˈñeeⁿ ndoˈ ljooˈndyô̱ ñˈeⁿndyena cwii xuee. 	 و ما سفر دریا را به انجام رسانیده، از صور به پتولامیس رسیدیم و برادران را سلام کرده، باایشان یک روز ماندیم.


Ee juu na ndooˈ nquiu nnˈaⁿ na tseixmaⁿnaˈ na tixcwe machˈee Tyˈo̱o̱tsˈom jndo̱ˈti tsˈoom na luaaˈ machˈeeⁿ, nchiiti juu na jndo̱ˈ nˈom nnˈaⁿ, ndoˈ juu na cwitjeiiˈna cwenta na tijneiⁿ na tquiaaⁿ na luaaˈ tjom Cristo, juu joˈ maˈmo̱ⁿnaˈ na jndeiityeeⁿ, nchiiti chaˈtso najnda̱ na laˈxmaⁿ nnˈaⁿ. 	 زیرا که جهالت خدا از انسان حکیمتر است و ناتوانی خدا از مردم، تواناتر.


sˈaaⁿ na luaaˈ cha nntˈuiityeⁿnaˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ jnaaⁿˈ na tiˈcatoˈñoomna ñˈoom na mayuuˈ ee neiiⁿtina na nlˈana natia. 	 و تا فتوایی شود بر همه کسانی که راستی را باور نکردند بلکه به ناراستی شاد شدند.


Ndoˈ ntˈom lqueeⁿ na tquiaa yuu na jeeⁿ ljo̱ˈ, mannˈaⁿ na cwindye ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ ñequio na neiiⁿna cwitoˈñoomna juunaˈ. 	 و آنکه بر سنگلاخ ریخته شده، اوست که کلام را شنیده، فی الفور به خشنودی قبول می‌کند،


Sa̱a̱ mˈaⁿ nnˈaⁿ na majnda̱ majndaaˈya na laˈxmaⁿ na nntaˈndoˈxcona na jnda̱ tja̱. Ndoˈ laˈxmaⁿna na nncˈomna tiempo na nncuaaxco tsjoomnancue. Naⁿˈñeeⁿ taxocˈuncona, meiⁿ naⁿnom, ndoˈ meiⁿ naⁿlcu. 	 لیکن آنانی که مستحق رسیدن به آن عالم و به قیامت از مردگان شوند، نه نکاح می‌کنند و نه نکاح کرده می‌شوند.


Joˈ joˈ tyoñequiana ñˈoom tsjoom Perge. Jnda̱ chii tyˈena tsjoom Atalia. 	 و در پرجه به کلام موعظه نمودند و به اتالیه فرود آمدند.


Ee matseijomnaˈ ja chaˈcwijom cwii tsˈaⁿ na tˈmaⁿ chujnaⁿ, tseixmaⁿya na ljoˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈneiⁿ ñˈoom griego, ndoˈ mati nda̱a̱ meiⁿquia nnˈaⁿ na tjachuiiˈ ñˈoom na cwilaˈneiⁿ. Oo nda̱a̱ nnˈaⁿ na jndo̱ˈ nˈom cantyja ˈnaaⁿˈ ljeii, ndoˈ mati nda̱a̱ nnˈaⁿ na ticataˈjnaaⁿˈ ljeii. 	 زیرا که یونانیان و بربریان و حکما و جهلا راهم مدیونم.


Ndoˈ nquiee apóstoles tyotjeiiˈyuuˈndyena ñequio najndeii na matseixmaaⁿ na jnda̱ mawandoˈxco Ta Jesús. Ndoˈ tˈmaⁿ tioˈnaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom joona. 	 و رسولان به قوت عظیم به قیامت عیسی خداوند شهادت می‌دادند و فیضی عظیم برهمگی ایشان بود.


—ˈU Maestro, naquiiˈ ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na tqueⁿ Moisés, ¿cwaaⁿ ñˈoom na tˈmati cwiluiiñenaˈ? 	 «ای استاد، کدام حکم در شریعت بزرگتر است؟»


Ee tileicalaˈñˈoomˈndyena ñˈoom na sa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom, na tsoom: “Meiiⁿ tsˈaⁿ ndoˈ meiiⁿ quiooˈ, xeⁿ nnto̱ˈ na nncjaawa sjo̱waañe, calaˈcwjeˈyoˈ joo ñˈeⁿ ljo̱ˈ oo ñˈeⁿ lantsa.” 	 زیرا که متحمل آن قدغن نتوانستند شد که اگر حیوانی نیز کوه رالمس کند، سنگسار یا به نیزه زده شود.


Ncˈe naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na cweˈ yu, joˈ chii cwicaluiiˈnˈmaaⁿndyoˈ ee na cwilaˈyuˈyaˈ nˈomˈyoˈ ñˈeⁿñê. Meiⁿ nchii laxmaⁿˈyoˈ na ljoˈ ncˈe cwii na jnda̱ lˈaˈ ncjoˈyoˈ, laxmaⁿˈyoˈ naljoˈ ncˈe machˈeeⁿ na cwicandaˈyoˈ juunaˈ. 	 زیرا که محض فیض نجات یافته‌اید، بوسیله ایمان و این از شمانیست بلکه بخشش خداست،


Tˈo̱ Jesús nnoom: —Xeⁿ lˈue tsˈo̱o̱ⁿ na ñecˈoom hasta quia nndyo̱o̱nndaˈa, ¿ljoˈ machˈeenaˈ ˈu? ˈU candyoˈntyjo̱ˈ naxa̱ⁿˈa. 	 عیسی بدوگفت: «اگر بخواهم که او بماند تا باز آیم تو را چه؟ تو از عقب من بیا.»


Ndoˈ mati naⁿnom nchii macanda̱ cweˈ ñequio yolcu tyomˈaⁿna. Seijmeiⁿˈtinaˈ joona na queeⁿ nˈomna ncˈiaana. Tyomˈaⁿna meiiⁿ ñˈeⁿ ntyjenomna, ndoˈ nchii ljoˈ teincoondyena, cwii na jnaaⁿˈticheⁿ. Ndoˈ na ljoˈ lˈana, tyotaˈwiˈndye cheⁿnquieena, tioomndyena ñequio seiina na ntjeiⁿ ljoˈ ñelˈana. 	 و همچنین مردان هم استعمال طبیعی زنان را ترک کرده، از شهوات خود با یکدیگرسوختند. مرد با مرد مرتکب اعمال زشت شده، عقوبت سزاوار تقصیر خود را در خود یافتند.


Sa̱a̱ tyochjoo jnda yuscu tyjee Pablo jndii na ljoˈ nlˈana. Joˈ chii tjaaⁿ wˈaa yuu cwicˈeeⁿ sondaro. Tjaqueⁿˈeⁿ seicañeeⁿ Pablo na ljoˈ. 	 اما خواهرزاده پولس از کمین ایشان اطلاع یافته، رفت و به قلعه درآمده، پولس را آگاهانید.


Mati seineiⁿ David cantyja ˈnaaⁿna, tsoom: Majoo nantquie na cwicwaˈna catseicwaqueⁿnaˈ teiⁿncoˈ na nntseityuuˈnaˈ joona, ndoˈ mañequio joonaˈ cwiˈtyˈuiina cha na catioomndyena natia na cwilˈana. 	 و داود می‌گوید که «مائده ایشان برای ایشان تله و دام و سنگ مصادم و عقوبت باد؛


Tso yuscuˈñeeⁿ nnoom: —Mayuuˈ Ta, sa̱a̱ meiiⁿ na ljoˈ, cwicwaˈ calueˈ nchˈu nacajnda̱a̱ na cwiquiaa nacjeeˈ meiⁿsa ˈnaaⁿˈ ntyˈoyoˈ. 	 عرض کرد: «بلی خداوندا، زیرا سگان نیز از پاره های افتاده سفره آقایان خویش می‌خورند.»


nchii nncˈoom tsaⁿsˈa ñequio scoomˈm na ncwinomˈnaˈ ljoˈ machˈeeⁿ na tia na matseitioom ñˈeⁿñe chaˈxjeⁿ cwilˈa nnˈaⁿ na ticˈom nacje ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 و نه در هوس شهوت، مثل امت هایی که خدا را نمی شناسند.


Tiñeˈquiandyoˈ na nntjeiiˈ naⁿmˈaⁿˈ naya ˈnaⁿˈyoˈ na jeeⁿ jndanaˈ na cweˈ cwilˈayana na jeeⁿ nioomˈ nˈomna ndoˈ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyena ángeles. Joona cwitiiˈndyena cantyja ˈnaaⁿ ñˈoom na tyoontyˈiaana na cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ cwilaˈsˈandyena ncˈe ñˈoom na mˈaaⁿˈ nˈom nquieena. 	 و کسی انعام شما رانرباید از رغبت به فروتنی و عبادت فرشتگان ومداخلت در اموری که دیده است که از ذهن جسمانی خود بی‌جا مغرور شده است؛


Meiiⁿ na jeeⁿ jnaaⁿˈa na nntsjo̱o̱ na ljoˈ, sa̱a̱ tileicˈo̱ⁿ tˈmaaⁿˈndyô̱ nˈo̱o̱ⁿyâ na nlˈaayâ chaˈxjeⁿ cwilˈa naⁿˈñeeⁿ. Meiiⁿ na matseina̱ⁿya chaˈna tsˈaⁿ na jnda̱ teintjeiⁿñe, sa̱a̱ yuu na wanaaⁿ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye naⁿˈñeeⁿ, mati wanaaⁿ na ljoˈ nntsˈaa ja. 	 از روی استحقار می‌گویم که گویاما ضعیف بوده‌ایم.


Sa̱a̱ tso Jesús nnoom: —Matsonaˈ na nlcwaˈjndyee yocanchˈu, ee ticatyˈiomnaˈ na nntjeiiˈa na cwicwaˈna na nñeˈquiaayo̱o̱ joonaˈ nda̱a̱ calueˈ nchˈu. 	 عیسی وی را گفت: «بگذار اول فرزندان سیر شوند زیرا نان فرزندان راگرفتن و پیش سگان انداختن نیکو نیست.»


Nchii nqueⁿ cwiluiiñê naxueeñe sa̱a̱ jñoom na nncwjiˈyuuˈñê cantyja ˈnaaⁿˈ juu na cwiluiiñe naxueeñe. 	 اوآن نور نبود بلکه آمد تا بر نور شهادت دهد.