Mɨrɨ a'tai, Sises utɨ esi'pʉ eke iwa ton pata awɨrɨ'ne rɨ, Surusiran pona tʉutɨi'ma rɨ, ka'pon amʉ' enupa pɨ' iyesi'pʉ. 	 A na nga diraw te ka gana ka bisa kwaarey da kawyey ra, ka dondonandiyaŋ te, a go ga koy Urusalima haray.


Pi'ta uya to' eikʉ'pʉ, “Ewai', e'manin kʉrɨ rɨ,” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan Pi'ta utɨ'pʉ ɨutɨ ta'. Sises usaurokʉ'pʉ wapiya kuru, mɨrɨpan uya Pi'ta ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ tukai' mɨsenuminkayan Saiman? Ɨnʉ' yan rupɨ winɨpai kin amʉ' uya pʉrata amʉranʉ'to' pe iyesi? Patawon amʉ' mɨrɨ pe pʉra ka'kʉran amʉ' winɨpai katɨ?” ta'pʉ iya. 	 Bitros ne: «Oho! A ga.» Waato kaŋ a furo fuwo ra, Yesu jin ka salaŋ nd'a ka ne: «Ifo no ni di ni bina ra, Siman? Ndunnya koyey, may gaa no i ga dwan nooru wala jangal ta? Ngey izey gaa, wala yawey gaa no?»


Mɨrɨ a'tai, Sises uya to' pana'tɨ'pʉ, “Serɨ ewarupɨɨi tau kuru, tanporo rɨ unɨmɨ auya'nokon mɨrɨ, te'ku'sen upɨ' wenai, apʉne pʉra iye'menukasa', “‘Karimeru amʉ' pa'simanin wɨnɨ uya mɨrɨ, mɨrɨpan karimeru amʉ' e'ta'nʉ'to' oton tamʉ' ke te'to' kon apai,’ tukai'. 	 Gaa no Yesu ne i se: «Cin woone wo ra, araŋ kulu ga mulay ay sabbay se, zama i n'a hantum ka ne: ‹Ay ga kurukwa kar, kalo feejey mo ga say-say.›


“Nai yau ken si ina uya ikoneka i'se ɨwesi ite'ma ta'?” tukai' to' uya ekama'po'pʉ. 	 I ne a se: «Man gaa no ni ga ba iri ma soola te?»


Ɨmɨrɨ iyemari'masa' kon ka'pon amʉ' kʉsekumanin tawon, tekumasen pe' ɨmɨrɨ? Ɨmɨrɨ papa tato' ipɨ' pe ika'sa' itewaruma, ɨpʉreman nɨto', use'man nɨto' iwʉ' ton pe' rapumanin ɨmɨrɨ? 	 Ni kaŋ ga ne i ma si zina, ni wo siino ga zina no? Ni kaŋ wangu toorey, ni siino g'i windey kom no?


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Ipoken nɨ Aisaya usaurokʉ'pʉ ɨpɨ'nokon, wakʉ pe te'ku'san pɨ'; iye'menukasa' na'ne': “‘Pʉsamoro uya tʉnta kon ke rɨken unama; e'tane ɨnnɨ rɨ to' ewan esi upiyapai. 	 A ne i se: «Isaya na annabitaray te araŋ boŋ ihanna dumi, araŋ wo munaficey, mate kaŋ a hantum ka ne: ‹Jama wo go g'ay beerandi nda ngey meyey, amma i biney ga mooru ay.


Tanporo ka'pon amʉ' mɨrɨ yawon kon aiko ton mɨrɨ awonsi'kɨ eke ton nɨ uya apurɨ'pʉ. “Pʉse rɨ ka'pon esi Papa meruntɨrʉ yau,” ta'pʉ to' uya. Eke kuru tukai' ka'pon amʉ' uya esakʉ'pʉ. 	 Borey kulu goono ga hangan a se, za ikayney ka koy hal ibeerey gaa. I goono ga ne: «Boro wo ga ti Irikoy gaabo kaŋ se i ga ne beeraykoy.»


Serɨ etasa' itonpa ton uya a'tai, ikan to' utɨ'pʉ, apʉne pʉra ka'pon amʉ' uya, “Itano'masa',” ta pɨ'. 	 Waato kaŋ Yesu windi borey maa baaru, i tun ka kaa a do ngey m'a di se, zama i ne a boŋo koma.


Ɨpʉrema eke pe rɨ te'sen eke pe tʉku'to' apai ɨmeruntɨtanʉ'to' kon pe iya tʉpana'pano ke Ta'kwarʉ poro ayau'nokon, 	 Ay ga ŋwaaray a ma yadda araŋ se, nga darza arzakanta boŋ, a m'araŋ no hina nda dabari nga Biya do araŋ bina ra.


Osorʉwau ite'kwa kʉra' emiya era'tɨsa' tʉpo'ne rɨ, ino'pʉ uyee'pʉ, ɨ'rɨ e'ku'sa' tukai' i'tu iya pʉra iyesi'pʉ. 	 Sanda guuru hinza deedandi cine bisa, gaa no wando mo kaa ka furo. Day a mana bay haŋ kaŋ te.


Main e'tonpa'tɨ'pʉ ɨri e'kupʉ epanto' pe. E'tane makoi epansa' yau, wakʉ nonkasa' epansa' miyarɨ rɨ, 	 Asariya kaa zunubi furoyaŋ banda zama zunubi ma baa, amma nango kaŋ zunubi baa, noodin no gomni mo baa ka tonton gumo.


“Ɨsɨ sɨ, Main pɨ' enupanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ', ɨmɨrɨ'nokon wakʉ pe te'ku'san! 1 10 e'to' airɨ kiyari kɨ'nʉnpanin—min, tirʉ mɨrɨ awonsi'kɨ kumin tato' tʉnin. E'tane eke ton pe kuru te'sen Main yau—ɨsi'kaisa rɨ ka'pon ku'to', ɨsentu'ke' pe e'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ usauro'nɨ'pʉ awɨrɨ e'nɨto'. Emen iwa pe na'ne' kupʉ pɨ' ɨwesi'pʉ kon nesii'no, iwapiyaro' teno'mai' pʉra. 	 Kaari araŋ, asariya dondonandikoy da Farisi fonda borey, araŋ munaficey! Zama araŋ ga kori gabu da maari da yaazi zakka kaa, amma araŋ na Tawretu* ra hayey kaŋ yaŋ ga beeri ka bis'ey naŋ, ngey neeya: cimi ciiti nda bakaraw da cimbeeri*. Woone yaŋ no ga hima araŋ m'i te, ya-haray waney mo ma si gaze.


Inserʉ uya iwekupiri i'tu'pʉ, mɨrɨpan e'seporo'pʉ 144 kaisa rɨ ite'kwa yʉi ikawono, mɨrɨ esi'pʉ ka'pon napurɨnʉ airon i'tuto' ike nekamanʉ awɨrɨ. 	 A na windi cinaro mo neesi. A beene kuuyaŋo to kambe kar zangu nda waytaaci cindi taaci, boro kambe karyaŋ boŋ, kaŋ ga saba nda mate kaŋ malayka n'a neesi.


Soisa amʉ' uya tu'kan kon nɨ Esuwerʉ amʉ' tʉ'kato' oton, mɨrɨpan tʉron kon a'sisa' kon Esuwerʉ amʉ' ato' oton to' uya pata amʉ' kaisarɨ rɨ. Ka'pon amʉ', Esuwerʉ amʉ' pen uya Surusiran ma'tanʉ'to' oton ipan pe rɨ. To' uya ikupʉ weyu pe Papa nʉkupʉ'pʉ u'matʉ pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ iya. 	 Takuba g'i zeeri, i ga kond'ey tamtaray dumi kulu ra. Dumi cindey mo ga Urusalima taamu kala waati kaŋ i alwaatey ga kubay.


E'tane ɨ'koro'tau'nokon ekuman eseru rɨ kʉse'se'sa'pɨ'nin, mɨrɨ pe pʉra ɨri rɨ, mɨrɨ pe pʉra mentai e'nɨto', apʉne pʉra serɨ ton esi ipoken pʉra rɨ wakʉ ton Papa munkɨ amʉ' iwano' pe. 	 Amma zina, wala ziibi kulu, wala biniyay, i ma si baa i ciine te araŋ game ra, zama yaadin no a ga hagu nd'a hanantey se.


“Ipan pe serɨ non pon kon i'nʉnka tʉuya wenai, Papa uya tikin nan kuru tʉmu tʉrʉ'pʉ tanporo apurɨnin nan pe te'san uma'ta namai', e'tane tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' epoto' pe to' uya. 	 Zama Irikoy ga ba ndunnya hal a na nga Izo follonka no, zama boro kulu kaŋ g'a cimandi ma si halaci, amma a ma du fundi hal abada.


Apʉne pʉra Isaan uyee'pʉ iyenta'na mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ ensi iya pʉra, mɨrɨpan pɨ', ‘Makoi esi iyau,’ ta'pʉ to' uya. 	 Zama Yohanna kaa, a siino ga ŋwa, a siino ga haŋ, kal i ne, ‹A gonda follay.›


Itese' yau tanporon kon ka'pon amʉ' uya te'ku'to' kon tʉto' oton,” tawon. 	 A maa ra mo no dumi cindey ga beeje.»


Satu'si amʉ' tonpa ton eri'nɨ tʉpo e'mʉ'sa'kan pʉra iyesi tawon nan uyee'pʉ Sises piya' ekama'pose'na. 	 Sadusi* fonda boro fooyaŋ mo, kaŋ yaŋ goono ga ne buukoy tunandiyaŋ si no, maan Yesu do. I n'a hã


Tese'mu po ita'mo'ka'pʉ, eke pe iyɨpʉrema'pʉ, “Uyepuru, to' kʉ'kota'mai to' uya uwɨnɨ pɨ'!” ta'pʉ iya. Mɨrɨ ta tʉpo, iyerikʉ'pʉ. 	 A gurfa ganda mo ka ce da jinde beeri ka ne: «Ya Rabbi, ma si zunubi woone lasaabu i se.» Waato kaŋ a na woodin ci, a kani.


Miyarɨ rɨ, to' usenuminka kasa pʉra rɨ Papa i'tunin pe e'nɨto' enkurunpanin pe, to' nonkasa' iya iye'to' awɨrɨ pʉra to' usenuminkato' ya', tʉku'sen pen nɨ ku'to' pe to' uya. 	 Zama mo i wangu ka Irikoy bayray gaay ngey laakaley ra, Irikoy n'i naŋ ngey laakal siirantey se, i ma te haŋ kaŋ yaŋ i mana hima ka te.


Mɨrɨ yau, ka'pon esi'pʉ ise'mesa' iyentu'pʉ si'kɨron nɨ to' napɨtʉnʉ “Akorʉwan Mʉra'ta” tukai' to' nesakʉnʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉrorooi mʉra'ta na'. Mɨrɨ yau, to' uya inonkapɨtʉ'pʉ tʉpʉrataai oton ekama'poto' pe iya ka'pon amʉ' tewonsan pɨ'. 	 Boro fo binde go no kaŋ fanaka no za nyaŋo gunda ra. Zaari kulu borey ga kand'a ka jisi Irikoy windo me gaa kaŋ se i ga ne Ihanna, zama a ma bar kar borey kaŋ yaŋ ga furo windo ra gaa.


Mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Serɨ pɨ' sa'ne si kanyauro'kata'tʉi ko: ɨnʉ' rɨ uyepʉ pʉra iyesi upiya' ikʉipʉnʉ uya rɨken iye'ku'to' pe iku'sa' a'tai iyepʉ,” ta'pʉ iya. 	 A ne koyne: «Woodin sabbay se ay ne araŋ se: boro kulu si hin ka kaa ay do, d'a mana du woodin Baaba do.»


Sises uya kanan takaa'pʉ to' pɨ', “Miyarɨ'nokon! Ikʉipʉnʉ uya uyenno'sa' na'ne' kasa rɨ, ɨyennoko uya 'nokon serɨ,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Yesu binde ne i se koyne: «Laakal kanay ma bara araŋ banda. Mate kaŋ cine Baaba n'ay donton, yaadin cine no ay mo g'araŋ donton.»


Ina eposa' iya a'tai A'sos po, ina uya arɨ'pʉ Me'tirin pona. 	 Waato kaŋ a kuband'iri Assos, iri mo n'a sambu ka kaa Mitilen.


Imu uya ɨmo'kasa' kon pe iyesi yau, imo'kasa' pe kuru rɨ ɨwesi kon mɨrɨ. 	 Da Izo g'araŋ fansa, araŋ ga ciya fansanteyaŋ da cimi.


Mɨrɨ pe pʉra Epʉn pona iyepa'ka'pʉ e'tʉpɨ'se'na kanan pen, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru kasa Ipan Wakʉ Kuru Pata ya' wʉipiya kaisa rɨ tʉmʉnʉ pen nɨ esa' pe. 	 A mana furo mo hal a ma nga boŋ salle sorro boobo, sanda mate kaŋ cine alfaga beero ga furo Nango kaŋ ga hanan gumo ra jiiri ka kaa jiiri ka konda kuri kaŋ manti nga bumbo wane.


“Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' wakʉ eseru ɨnto'ka'nʉ'pai pʉra ɨwesi kon ɨiwano' kon pe? 	 Ifo se no araŋ bumbey, araŋ si ciiti nda wo kaŋ ga saba?


Mɨrɨ wenai, kʉrɨ ipɨnnin mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ inanʉ'nin esi mɨrɨ ɨ'rɨ pan pe pʉra rɨ, e'tane Papa rɨken ɨ'rɨ rɨ a'tanʉ'nin. 	 Baakasinay gonda bongu-daabay hay kulu ra, a ga ihanno cimandi hay kulu ra, a ga beeje hay kulu se, a ga suuru nda hay kulu.


Paarʉ kɨ'masa' a'tai si, Tɨ'turas uya si Paarʉ eseru'tɨto' tʉuya'nokon ekama'pʉ mɨrɨ Piri'kʉs pɨ'. Ta'pʉ iya, “Kopʉna Piri'kʉs, wakʉ pe rɨ, tʉusewankamai' pʉra, inke rɨ ina ko'manʉ'sa' auya man. Pata eseru rɨ koneka'pʉ auya wakʉ pe uko'man nɨto' yau pe, wakʉ i'tu auya wenai ina epuru pe ɨwesi koro'tau. 	 Waato kaŋ i na Bulos ce, Tartullos sintin ka kande a kalima. A ne:


Mɨrɨpan epa'kasa' a'tai, isaurokʉ pʉra iyesi'pʉ. To' uya i'tu'pʉ Papa uya itenu a'kwakasa' uya ɨ'rɨ rɨ ensa' tukai', apʉne pʉra temiyatʉ ke tauro'ka iya 'nokon pɨ', asaurokʉi'ma pʉra. 	 Waato kaŋ a fatta, a si hin ka salaŋ i se. I bay mo kaŋ a di bangayyaŋ fo Irikoy fuwo ra. Nga mo, a soobay ka te i se dedandiyaŋ, ka goro beebe.


Sises ekareei ekama'pʉ ka'pon amʉ' uya mɨ awɨrɨ rɨ Isutiya poro, mɨrɨ awonsi'kɨ iwoino' nan pata awɨrɨ'ne. 	 Baaro din koy Yahudiya laabo kulu ra, da laabu windanta mo.


Pʉse rɨ Mosi' esi'pʉ to' koro'tau rɨmono' tau. Inserʉ, Papa winon uya auro'ka'pʉ Sainai Wʉpʉ po. Main, uko'man nɨto' ipɨ' ekama'pʉ iya ipɨ'. 	 Woone ga ti bora kaŋ go jama ra ganjo ra iri kaayey banda nda malayka kaŋ salaŋ d'a Sinayi tondo ra banda. A na sanni fundikooney ta mo ka no iri se.


Paarʉ uya to' Konsʉrʉʉi amʉ' ene'pʉ Satu'si amʉ' pe mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' pe, eke pe isaurokʉ'pʉ konsʉrʉ amʉ' koro'tau, “Utonpa ton, Pari'si amʉ' tonpa sa'ne urɨ ko, Pari'si mu rɨ. Serɨ ekota'mato' yau esi iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'kato' oton tukai' i'tu uya wenai!” ta'pʉ iya. 	 Amma kaŋ Bulos bay kaŋ i ra jare fa Sadusi* fonda boroyaŋ no, jare fa mo Farisi fonda boroyaŋ no, a kuuwa Yahudancey arkusey marga ra ka ne: «Ay nya-izey, ay wo Farisi fonda boro no, Farisi fonda borey ize mo no. Buukoy tunyaŋo beeje ciine boŋ no i goono ga ciiti ay se.»


Uye'sa' pʉra iyesi yau to' auro'kase'na, tʉmakooi ke to' esi pɨ' ɨri pe to' nesii'no pen nɨ. E'tane nin si, mɨrɨ pɨ', tʉmakooi kon wapu'tɨto' uya poken pʉra iyesi. 	 D'ay mana kaa ka salaŋ i se, doŋ i sinda zunubi, amma sohõ i sinda ngey zunubey se kobay.


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton, Main pɨ' enupanin nan uya wakʉ kupʉ iya ensa' a'tai, mɨrɨ awonsi'kɨ mʉre amʉ' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ, “Usana! Kin Tepi' pa rʉ'pʉ apurɨpɨtʉ serɨ!” tawon etasa' a'tai, Esuwerʉ amʉ' epuru ton usakorota'pʉ ipan pe mɨrɨ pɨ'. 	 Amma waato kaŋ alfaga beerey da asariya* dondonandikoy di dambara goyey kaŋ Yesu te, da zankey mo kaŋ yaŋ goono ga jinde sambu Irikoy windo ra ka ne: «Hosanna* Dawda Izo gaa!» kal i dukur.


anapurɨnʉ esi namai' ka'pon pu'ketʉ pɨ' rɨ, e'tane Papa meruntɨrʉ pɨ'. 	 Saajawyaŋ waani-waani yaŋ mo go no, amma Rabbi follonka no.


Ikuu'pʉ iya tapurɨpɨ'to' pe, wakʉ nonkasa' tʉuya pɨ', i'nʉmʉra rɨ Tʉmu tʉni'nʉnkanʉ yau. 	 Irikoy ga ba iri ma saabu nga gomni darzanta se kaŋ a n'iri no da yulwa nga Baakwa ra.


Itosorʉwano ite'kwa pe Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Saiman, Isaan mumu, ui'nʉnkayan pe'?” ta'pʉ iya. Pi'ta ena'pʉ pokoi pe, apʉne pʉra Sises uya tekama'posa' pɨ' osorʉwau ite'kwa, “Ui'nʉnkayan pe'?” tukai', mɨrɨpan uya, “Uyepuru, tanporon nɨ i'tu auya; ɨi'nʉnka uya rɨ i'tu auya,” ta'pʉ. Sises uya, “Uikʉn non ken si karimeru amʉ' ewe'kɨ. 	 Sorro hinzanta Yesu ne a se koyne: «Siman, Yonana ize, ni ga ba ay no?» Bitros bina sara kaŋ a ne a se sorro hinzanta: «Ni ga ba ay no?» Bitros ne a se: «Rabbi, ni ga hay kulu bay. Ni ga bay kaŋ ay ga ba nin.» Yesu ne a se: «M'ay feejey kuru.


Mɨrɨpan kon eikʉ'pʉ iya, “Kʉrɨ rɨ pata ennakanin ipana'tɨtantɨ' unkupʉnʉ pɨ': ‘Ɨri a'kwarʉ ton enpa'ka pɨ' esi, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' epi'tɨ pɨ' esi, serɨ pe, awanapai rɨ nɨrɨ, mɨrɨ ema'sa' yau'ne rɨ nin si utʉrawasooi u'ma'sa' pe iyesi mɨrɨ.’ 	 A ne i se: «Wa koy ka ne zoŋa din se: ‹Guna, hunkuna nda suba ay goono ga follayyaŋ kaa, ay ga baani nooyaŋ te, zaari hinzanta mo ay g'ay bata timmandi.›


Sises uya tanporo to' amʉranʉkʉ'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “I'tu auya'nokon nɨ kamo itepuru pe na'ne' nan nɨ esi mɨrɨ Esuwerʉ amʉ' pen epuru pe, mɨrɨpan eke ton uya tʉmerunitɨrʉ kon apurɨ to' pɨ'. 	 Yesu n'i ce nga do ka ne i se: «Araŋ ga bay kaŋ ngey wo kaŋ i g'i lasaabu i ga dabari dumi cindey boŋ ga hin futay cabe i se. Dabarikooney mo ga dabari cabe i se.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, Sises ekota'ma'pʉ e'ne' pe eke kuru pata mʉra'taai pʉroroi entau, wakʉ pe tʉmunkɨ amʉ' ekonekato' pe tʉmʉnʉ winɨ. 	 Woodin sabbay se no Yesu mo na taabi haŋ birni meyo se taray, zama nga ma jama hanandi nda nga bumbo kuro.


Isaan a'sisa' to' uya tʉpo pariki'si ta', Kiyarari pona Sises utɨ'pʉ, wakʉ Papa ekareei ekama pɨ'. 	 I na Yohanna daŋ kasu. A banda Yesu kaa Galili. A goono ga Irikoy baaru hanna waazu


Apʉne pʉra kamoro tʉuko'mansan main awɨrɨ rɨken esi yau anʉnnin nan pe, apurɨto' esi mɨrɨ itepe' pe pʉra rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ iku'to' pe uya tukai' usauro'nɨsa' esi mɨrɨ se pe rɨ, 	 Zama nda asariya banda borey no ga ti tubukoy, yaadin gaa cimbeeri ciya yaamo, alkawlo mo si hay kulu hanse.


“Ɨ'rɨ ken si kupʉ kʉrɨ rɨ kiyari e'kwa esa' uya? Iyepʉ kamoro itesa' pe tʉnnonka'san wɨse'na, mɨrɨpan uya nin si mɨrɨ kiyari e'kwa tʉrʉ mɨrɨ tʉron kon ena'. 	 To. Ifo no kali koyo ga te? A ga kaa no ka goy-teerey din halaci ka kalo sufuray boro fooyaŋ se.


Pena sa'ne Tiyotas itese' ka'pon esi'pʉ ɨnʉ' pe rɨ e'kupʉ i'se. Tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ', 400 kaisaron kon era'tɨ'pʉ ipoitorʉ pe. Iwɨnɨ'pʉ to' uya, mɨrɨpan poitorʉ ton nʉ'san e'ta'nʉkʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ pʉra rɨ iyesi'pʉ. 	 Zama za jirbey wo mana kaa, Teyudas tun ka ne nga ya hay fo no. Boro fooyaŋ mo, i baayaŋ ga to danga zangu taaci cine, margu k'a gana. I n'a wi mo. Borey kaŋ yaŋ n'a sanno gana mo kar ka say-say ka ciya yaamo.


mɨrɨpan kon utɨ'pʉ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' epuru ton piya', “Ina e'kamasa' man, ɨ'rɨ rɨ pɨ' uta're'tɨn nɨto' pe pʉra Paarʉ wɨnɨ pʉ'kʉ pona rɨ tukai'. 	 I kaa alfaga beerey da arkusey do ka ne: «Iri na laaliyaŋ haw iri boŋ gaa kaŋ iri si ŋwaari kulu taba kala day d'iri na Bulos wi jina.


Makoi a'kwarʉ yen ton uya ensa' a'tai, to' uta'mo'kapɨtʉ'pʉ irakʉi', mɨrɨpan kon upirorʉnpɨtʉ'pʉ, “Ɨmɨrɨ rɨ kʉrɨ Papa Mumu!” ta'pʉ to' uya. 	 Waati kulu kaŋ follay tamey ga di a, i ga sombu a jine ka kuuwa ka ne: «Nin no ga ti Irikoy Izo!»


Mɨrɨ koro'tau, Sises apurɨnin nan uta'kwarʉ'tɨ'pʉ pori' ke mɨrɨ awonsi'kɨ Wakʉ A'kwarʉ ke. 	 Talibey mo goono ga to da farhã da Biya Hanno.


Mɨrɨ koro'tau, Saarʉ usakorotasa' uya, “Sises poitorʉ ton tʉ'ka uya,” ta'pʉ. Saarʉ utɨ'pʉ Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru piya' 	 Amma Sawulu go day nga funsuyaŋo gaa hala hõ da kaseetiyaŋ da wiyaŋ Rabbi talibey gaa. A kaa alfaga beero do


Papa ena' use'man nɨto' iwʉ' epe'tɨsa' esi'pʉ ikɨrɨsin Papa a'kwarii mɨrɨ awonsi'kɨ ipana'pano ke, ɨnʉ' rɨ ewomʉ pʉra iyesi'pʉ ita' 7 kaisaron paran i'ma'ka 7 kaisaron kon inserʉ amʉ' uya pʉ'kʉ pona rɨ. 	 Fuwo mo to da dullu Irikoy darza nd'a dabaro sabbay se. Boro kulu mo si hin ka furo fuwo ra kala nd'i na balaaw iyya, kaŋ ga ti malayka iyya din waney, ban.


Simiyan uya anʉmʉ'pʉ tena', mɨrɨpan uya Papa apurɨpɨtʉ'pʉ se tukai': 	 Kala Simeyon n'a sambu nga kambey ra ka Irikoy saabu ka ne:


Uko'man nɨto' esi kiyari entai, mɨrɨ awonsi'kɨ pun wannɨ, pon entai. 	 Zama fundi ga bisa ŋwaari, gaahamo mo ga bisa bankaaray.


Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ itonpa ton utɨ'pʉ Pʉrekiya nono poro mɨrɨ awonsi'kɨ Kare'siya itese' pata epose'na, apʉne pʉra Wakʉ A'kwarʉ esi'pʉ Sises ekareei ekama to' uya i'se pʉra Eisa po. 	 Bulosyaŋ gana ka bisa Firijiya laabu, da Galatiya laabu mo, zama Biya Hanna wangu i se i ma sanno ci Aziya laabo ra.


E'tane Pari'si amʉ' uya ta'pʉ, “Makoi amʉ' epuru winɨ makoi amʉ' enpa'kapɨtʉ iya,” ta'pʉ to' uya. 	 Amma Farisi* fonda borey ne: «Hay! Follayey koyo hino no a goono ga follayey gaaray d'a.»


Sises uya eikʉ'pʉ, “I'napairon ekama uya ɨpɨ', ɨnʉ' rɨ epa'ka Papa e'to' esa' wannɨ pe ya' pʉra iyesi mɨrɨ tentusa' a'tai rɨken, tuna mɨrɨ awonsi'kɨ iya'kwarʉ ke iyepa'ka. 	 Yesu tu ka ne a se: «Haciika, haciika ay ga ci ni se: d'i mana boro hay hari nda Biya _Hanno__ do, bora si hin ka furo Irikoy koytara ra.


Kaware mʉta ya' itewa pʉ'kʉ tʉsa' a'tai, umaimu kon awɨrɨ iye'to' pe, tanporo rɨ kaware ra'tɨ mɨrɨ. 	 D'iri ga alzamyaŋ daŋ bariyey meyey ra zama i m'iri gana se, iri g'i gaahamey kulu bare mo.


Tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ' uya to' ene'pʉ, to' i'tu'pʉ to' uya kamoro pe. Mɨrɨpan kon eka'tumʉ'pʉ tanporo pata ton apai'ne irawɨrɨ a'mun poro, mɨrɨpan kon uya pata eporo'pʉ to' rawɨrɨ. 	 Borey di ey kaŋ i go ga koy. Boro boobo n'i bay mo. I fun kwaara waani-waani ra ka zuru ce gaa k'i jin ka to noodin.


Paarʉ uya miye' eposa' a'tai, tu'kan kon e'sakoropasa' esi'pʉ ipan pe. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', soisa amʉ' uya arɨ'pʉ tʉra'runpai'. 	 Waato kaŋ a kaaru fu kaarimi jabey boŋ, soojey n'a sambu zama jama go g'a gurzugandi.


Sises uya kanan takaa'pʉ, “Ɨnʉ' yan kasa to' esi tukai' serɨ a'taino kon ekama uya? Mʉre amʉ' ereutapɨ'sa' kʉrʉpo'po pata'se' yau na'ne' tʉukɨ'pɨ'nʉnpɨ'san tʉron kon pɨ' kasa to' esi: 	 Amma ifo gaa no ay ga zamana wo borey himandi nd'a? I go sanda zankayaŋ kaŋ goono ga goro habu ra ka ngey hangasinyaŋ ce


Anpisin ton nɨ ereutapɨ'sa' esi'pʉ Sises woi, mɨrɨpan kon uya ipana'tɨ'pʉ, “Asan mɨrɨ awonsi'kɨ ayakon non esi pʉroroi po awarinpa pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 Borey marga goono ga goro k'a windi. I ne a se: «Guna, ni nya da ni nya ize alborey go taray ga ni ceeci.»


Serɨ pe si Papa uya ta'pʉ na'ne' penaro' kon ina tamokori ton pɨ' rɨ iyau e'ku'to' pɨkɨrɨ, serɨ pe uyekama'popɨtʉ auya na'ne'. 	 Sohõ mo ay goono ga kay ne i m'ay ciiti alkawli beeja boŋ kaŋ Irikoy sambu iri kaayey se.


tɨwɨrɨ rɨ tenki tawon pe e'tɨ' Papa, Ikʉipʉnʉ pɨ' tanporon pɨ' rɨ, uyepuru kon Sises Kʉrai ese' yau. 	 Araŋ ma Baaba Irikoy saabu hay kulu se waati kulu, iri Rabbo Yesu Almasihu maa ra.


Mɨrɨ yau, tʉron kon ka'pon amʉ' uya makoi yen ka'pon nee'pʉ Sises piya'. Kʉrɨ rɨ ka'pon esi'pʉ tenku'nan mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusauro'sen pen. Mɨrɨpan epi'tɨ'pʉ Sises uya makoi a'kwarʉ tenpa'kai', mɨrɨpan enasa' esi'pʉ tʉusauro'sen pe, mɨrɨ awonsi'kɨ ennin pe. 	 Gaa no i kand'a se follokom fo kaŋ dana, a beebe mo. Yesu n'a no baani, hala beeba salaŋ, a moy mo fiti, a go ga di.


E'ku'nɨto' ipɨ' pʉra kasa rɨ iye'tane, te'ku'to' yau rɨ Epʉra'an uya apurɨ'pʉ, mɨrɨpan ena'pʉ tu'kan kon tʉpataron kon kʉipʉnʉ pe, ta'pʉ na'ne' tʉpɨ' kasa rɨ, “Mɨrɨ kasa kuru apayan nʉ'san e'to' oton,” tawon. 	 Ibrahim na beeje daŋ ka cimandi, baa waato kaŋ beeje si no, zama a ma du ka ciya dumi boobo se baaba, sanno boŋ kaŋ i ci a se ka ne: «Yaadin no ni banda ga ciya.»


To' uya ekama'po'pʉ, “Ɨnʉ' pe ken ɨwesi? Iraisa pe'?” ta'pʉ to' uya. “Kane,” ta'pʉ iya. “Pu'kena' katɨ?” ta'pʉ to' uya. “Kane,” ta'pʉ iya. 	 I n'a hã ka ne: «Mate no, ni ya Iliya no?» A ne: «Ay wo manti nga no.» I ne: «Ni ya annabo* din no?» A tu ka ne: «Abada.»


Wapiya kuru tʉrui Saiman warinpai' itɨ'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Ina uya Me'saya eposa' man, Kʉrai tato' ipɨ',” ta'pʉ iya. 	 Nga wo, sintina a na nga nya izo Siman ceeci ka ne a se: «Iri di Almasihu» (sanda Kiristi nooya).


Pʉsamoro si inserʉ amʉ' enna'po'pʉ Epʉn pona a'tai, kamoro karimeru pa'simanin nan usaurokʉ'pʉ, “Pe'teri'en pona utɨnpai'nokon man, serɨ Itepuru nekama'pʉ upɨ'nokon ense'na,” ta'pʉ to' uya. 	 Waato kaŋ malaykey fay d'ey ka ye beena ra, kala kurukoy ne ngey nda cara se: «Wa naŋ iri ma koy hala Baytlahami ka di hayo kaŋ te, kaŋ Rabbi n'iri bayrandi nd'a.»


Wapiyaro' kon uya itekare ekama'pʉ Kʉrai pɨ' tiwano' kon pe ɨnku'pai te'to' kon i'napai rɨ pʉra rɨ, ekamʉn ne'nin pe upona a'sisa' pe esi koro'tau. 	 Amma afooyaŋ goono ga Almasihu baaro waazu nda gomni miila. I goono g'a te da baakasinay. I ga bay kaŋ Irikoy n'ay daŋ ay ma ciya Baaru Hanna faasako.


Mɨrɨ tʉpo, Pari'si pata'se' apai Sises enna'po'pʉ. Mɨrɨ si'kɨrɨ rɨ, Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan ena'pʉ iteyaton pe. Mɨrɨpan ekama'popɨtʉ'pʉ to' uya sa'man ton pɨ' rɨ, 	 Waato kaŋ a fun noodin, kala asariya dondonandikoy da Farisi fonda borey sintin k'a taabandi gumo. I goono g'a me hã hari boobo boŋ.


Iye'ku'to' pe kuru iyesi'pʉ Epʉn pon patakanin ekorʉkato' pe iyesi'pʉ serɨ ton use'man nɨto' ton ike mʉnʉ ke, e'tane si Epʉn po'nan kuru nin si ekorʉkato' pe iyesi serɨ entaino use'man nɨto' ton ike ke. 	 Yaadin gaa, tilas no i ma beene hayey misey hanandi yaadin. Amma beene hayey bumbey, kal i m'i hanandi nda sargayyaŋ kaŋ bisa afey din booriyaŋ.


Mɨrɨpan uya tapiyo' ton tonpa kɨ'ma'pʉ, mɨrɨpan ekama'po'pʉ iya, ‘Ɨ'rɨ ne'ku'an?’ tukai'. 	 a na bannya fo ce ka hayey din baaru hã.


Imu poitorʉ pe te'sen uri'san winɨpaino esi'pʉ entun eseru yau rɨ iyentusa' pe; e'tane imu apiyo' pen uri'san winɨ iyentusa' esi'pʉ iye'kupʉ tukai' usauro'nɨsa' otori'pɨ pe. 	 Day koŋŋa izo, i n'a hay gaaham miila do, amma wayboro burcino izo, i n'a hay Irikoy alkawlo boŋ.


“Inke pʉra rɨ, usewankaman pata'pʉ pe, “‘Wʉi enu ewarumanto' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ kapʉi e'wei'tɨto' oton pen; Sirikɨ amʉ' uta'po'to' oton ka' apai, mɨrɨ awonsi'kɨ ka' po te'sen ton nɨ e'tʉkʉukato' oton.’ 	 Amma sahãadin-sahãadin kankami jirbey din banda, ‹wayna ga te kubay, hando si kaari koyne, handariyayzey ga fun beena gaa ka kaŋ, beene dabarey mo ga zinji.›


“Tanporon kon ɨmɨrɨ'nokon pɨ' ta uya pen nɨ; i'tu uya kamo unanʉmʉ'san, e'tane serɨ esi iye'menukasa' itekare a'ku'tɨnin pe: ‘Upokon pe rɨ iyenta'nasa' rʉ'pʉ enasa' uyewa'nomanin pe,’ tawon. 	 Manti araŋ kulu boŋ no ay goono ga salaŋ. Ay ga bay borey kaŋ yaŋ ay suuban, amma _a ga tilas__ zama Irikoy Tira Hanna sanno ma to kaŋ ne: ‹Bora kaŋ go g'ay ŋwaaro ŋwa na nga ce konda tunandi ay gaa.›


e'tane ka'pon e'tʉrʉ i'tupɨ'nɨto' ya' ɨri i'se iye'to' winɨ, mɨrɨ uya rɨ ipi'sikʉ mɨrɨpan epori'ma ɨri pɨ'. 	 Amma boro ga du siyaŋ waati kaŋ ni ibaay laaley ga ni candi ka te ni se kumsay.


“Kin Akʉri'pa, wakʉ pe serɨ esi uiwano' pe usekamato' pe, to' nʉsauro'ai'ne' upɨ' pɨ'. Ito'ka'nʉkʉ uya tu'kan nɨ urɨ pɨ' kasi pe Esuwerʉ amʉ' usauro'to' upɨ' ekama uya ɨpɨ', 	 «A ga kaan ay se, ya Bonkoono Agariba, ay ma du k'ay boŋ fansa sambu ni jine hunkuna, hay kulu boŋ kaŋ yaŋ Yahudancey goono g'ay kalima nd'a.


Tɨ' eno'mato' enta' rɨ itɨ'pʉ, iye'sekunka'pʉ ɨpʉremase'na. 	 A fay d'ey ka koy jine danga tondi catuyaŋ fo cine. A sombu ka te adduwa,


Inke kuru tʉusaurokʉ kon tʉpo, Pi'ta e'mʉ'sa'ka'pʉ, ta'pʉ iya to' pɨ', “Utonpa ton, i'tu auya'nokon pena Papa uya uyanʉmʉ'pʉ ɨ'koro'tapai'nokon, Esuwerʉ amʉ' pen uya itekare etato' pe urɨ winɨ, to' uya apurɨto' pe nɨrɨ. 	 Waato kaŋ i na canda-canda beeri fo te, Bitros tun ka kay. A ne i se: «Ay nya-izey, araŋ ga bay kaŋ za gayyaŋ no Irikoy n'ay suuban araŋ game ra, zama ay me ra dumi cindey ma maa Baaru Hanna sanno ka cimandi.


Eke soisa amʉ' epuru uya a'si'pʉ. “Asa'rɨ i'sen ke aurontɨ',” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai, to' ekama'po'pʉ iya, “Ɨnʉ' pe iyesi? Ɨ'rɨ ku'sa' iya?” ta'pʉ iya. 	 Gaa no wongu nyaŋo kaa ka maan ka Bulos di. A lordi ka ne i m'a haw da sisiri hinka. A hã hala Bulos wo boro kaŋ no, da haŋ kaŋ no a te.


E'tane 7 pe te'sen inserʉ uya tʉronpi' turunpa a'tai, Papa uya ama' pe te'ku'to' ku'to' oton, tʉpoitorʉ ton, pu'kena' amʉ' pɨ' ekama'pʉ tʉuya kasa rɨ. 	 amma malayka iyyanta jinda jirbey ra, alwaato kaŋ a ga ba ka hillo kar, alwaato din no Irikoy gundo ga kubay, mate kaŋ a ci nga tamey kaŋ ga ti annabey* se.»


Apʉne pʉra Papa uya to' ewan ya' ipata'tɨsa' pɨ' ɨ'rɨ rɨ i'se te'to' ku'to' pe to' uya, ɨsi'kaisa rɨ tekonekai' tʉpana'pano kon tʉto' pe to' uya ene ena', ikoneka pe itesa' pe iye'to' pe, Papa maimu uta'ku'tɨ pʉ'kʉ pona rɨ. 	 Zama Irikoy daŋ i biney ra i ma nga miila te ka te bine folloŋ. I ma ngey dabaro no alman laala se mo hala waati kaŋ Irikoy sanney ga kubay.


To' konekanin pe iyesi yau, use'man nɨto' ike ereuta'pʉ nesii'no. Papa apurɨpɨ'nin nan ekorʉka'pʉ nesii'no tikin nan parɨ rɨ, tʉmakooi ke to' nʉsi'tui'no pen nɨ. 	 Zama nda asariya ga borey toonandi sargayey din do, manti i ga fay d'i salleyaŋ? Zama sududukoy, waati kaŋ i hanan sorro folloŋ, i si ye ka fongu ngey zunubey taaley gaa.


E'tane, esa' wannɨ pe iye'to' iwarinpatɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ ton nɨ nin si e'tʉrʉ mɨrɨ ɨyena'nokon nɨ nɨrɨ. 	 Day wa Irikoy koytara ceeci, nga mo ga hayey din tonton araŋ se.


Kopʉna uya to' ekama'po'pʉ, “Nai kʉrɨ kuru nonka uya i'se me'atʉu ɨyena'nokon?” ta'pʉ iya. “Parapas,” ta'pʉ to' uya. 	 A binde, dabarikoono tu ka ne i se: «I boro hinka wo ra, woofo no araŋ ga ba ay ma taŋ araŋ se?» I ne: «Barabbas!»


Mɨrɨ a'tai, to' pokon pe iyekoneka'pʉ to' e'mato' pe tʉuya tikin nɨ wʉi e'tʉrawasoman epe' pʉrata pun ke, mɨrɨpan kon ennoko'pʉ iya tʉmainarʉ ya'. 	 Nga nd'ey zinga mo ka saba zaari fo far-far'ize banandi boŋ. A n'i donton nga kalo ra.


“Urɨ esi wakʉ karimeru amʉ' pa'simanin. Uikʉn non karimeru amʉ' i'tu uya; to' uya nɨrɨ ui'tu— 	 Ay no ga ti kuruko hanna. Ay g'ay waney bay, ay waney mo g'ay bay


Main, Mosi' winon pe' awɨrɨ ɨwesi kon pɨ' Papa uya Ta'kwarʉ ke ɨrepa'pʉ kon, mɨrɨ awonsi'kɨ eke tʉtʉrawasooi pe' kupʉ'pʉ iya ɨ'koro'tau'nokon, mɨrɨ pe pʉra ɨneta'pʉ kon katɨ apurɨ auya'nokon pɨ'? 	 Irikoy binde goono ga Biya _Hanna__ no araŋ se, a goono ga dabari goyey te araŋ game ra mo. A goono ga woodin yaŋ te zama araŋ ga asariya gana se no, wala zama araŋ ga sanno kaŋ araŋ maa cimandi se no?


Sises esi'pʉ miyarɨ rɨ 12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton auro'ka pɨ'. Ta'pʉ iya to' pɨ', “Ɨyennoko uya 'nokon serɨ ɨri ton ka'pon amʉ' koro'ta', karimeru ennoko kasa ɨsɨ ton, ene amʉ' koro'tau. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', emepoke' pe me'tʉi' ɨkʉi kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsɨ pe pʉra wako'wa kasa me'tʉi'. 	 Wa guna, ay g'araŋ donton sanda feejiyaŋ sakaliyaŋ* game ra. Araŋ ma ciya carmaykomyaŋ sanda gondi, baanikomyaŋ mo sanda koloŋay.


7 kaisaron kon sirikɨ amʉ' a'sisa' iya esi'pʉ temiyatʉ enwo'netʉ winɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ iyɨkena', ɨsi'ratoi pokon iyɨ supara epa'ka'pʉ inta yapai. Itemʉ' esi'pʉ a'kwa pe kuru rɨ wʉi enu esi a'ne' pe a'taino kasa. 	 Kambe ŋwaaro ra mo a gonda handariyayze iyye. A meyo ra mo takuba kaano goono ga fatta. A moyduma mo ga hima wayna alwaati kaŋ a goono ga kaari da nga gaabo.


E'tane mɨrɨ kasa ɨwe'to' kon pe pʉra iyesi. E'tane ru'ku, eke pe na'ne' ɨ'koro'tau'nokon e'to' pe iyesi a'mi'pɨ wannɨ kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ esa' wannɨ, apiyo' wannɨ kasa. 	 Amma araŋ wo, manti yaadin no araŋ ga te, amma nga kaŋ ga ti ibeero araŋ game ra, a ma te danga koda. Nga kaŋ gonda mayray mo, a ma te danga saajawko cine.


Serɨ moronka'pʉ iya pɨ' tewa'noma tane tʉmakooikena' nan ka'pon amʉ' uya pɨ' ɨsenuminkatɨ', ɨuseta'ka kon namai' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyewan kon mo'ka auya'nokon namai'. 	 W'a guna, nga kaŋ suuru nda zunubikooney gaaba kaŋ dumi i te a se, zama araŋ ma si farga ka yangala araŋ biney ra.


Mɨrɨpan kon utɨ'pʉ eke iwa ton pata kaisa rɨ'ne, wakʉ itekare ekama pɨ', e'ne' ton nɨ nɨrɨ epi'tɨ pɨ'. 	 Talibey koy mo ka kawyey gana ka Baaru Hanna waazu ka borey no baani nangu kulu.


“‘Etatɨ' ɨmiyamoro, Papa sapemanin nan! Ɨusewansiuka kon mɨrɨ Papa nʉkupʉnʉ tense mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyeri'to' oton kon. Iku'to' uya oton aya'tai'nokon anapurɨnʉ ton kon pen nɨ ka'pon uya ekama tane ɨpɨ'nokon,’ tawon,” ta'pʉ iya. 	 kaŋ ne: ‹Ya dondakoy, wa guna. Wa dambara ka halaci. Zama ay ga goy fo te araŋ jirbey ra, goy kaŋ araŋ s'a cimandi abada, baa day boro fo n'a ci araŋ se.› »


Mɨrɨ yau, ite'kwanau pʉra rɨ, pata a'merumʉ'pʉ, eke pe a'setun kasa, ka' winɨpai, mɨrɨpan ewomʉ'pʉ to' iwʉ' ta', 	 Sahãadin kala yooje fo fun beene, danga haw gaabikooni faaruyaŋ cine. A na fuwo kulu kubay, nango kaŋ ra i go ga goro.


Wʉi enu enuku kamisi winɨ pese'tɨ uyepʉ a'tai, i'tu auya'nokon, a'ne' pe wʉi uyepʉ tukai', mɨrɨpan esi a'ne' pe rɨ. 	 Da haw ga faaru ka fun dandi kambe haray mo, kal araŋ ma ne: ‹Fufule ga te,› yaadin mo no a ga bara.


“Main Mosi' winon mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' Maimu esi'pʉ meruntɨ pe, Isaan Pa'tes uyepʉ pʉ'kʉ pona; mɨrɨ si'kɨrɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe ekareei usekamasa' serɨ, mɨrɨpan pɨkɨrɨ e'pai tu'kan kon nɨ uta'kwarʉkan pɨ' man. 	 I ga goy da Tawretu* nda Annabey Tirey hala Yohanna kaayaŋo. Za alwaato din mo i goono ga Irikoy koytara waazu, boro kulu mo goono ga tangam ka furo a ra.


I'tu'nokon serɨ tawon nʉ'pʉ, “Urɨ rɨ e'manin; urɨ uya ina'po,” mɨrɨ awonsi'kɨ kanan, “Itepuru uya tʉmunkɨ amʉ' eseru aimenka.” 	 Zama iri g'a bay, nga kaŋ ne: «Banayaŋ ya ay wane no. Ay no ga bana.» A ne mo: «Rabbi ga nga jama ciiti.»


Tanporon kon nɨ era'tɨsa' ɨsi'kaisa rɨ siya tanporo rɨ to' enasa' se pe rɨ; ɨnʉ' rɨ pʉra iyesi wakʉ ku'nin, tikin nan pʉra rɨ.” 	 I kulu kamba, i ciya yaamo care banda. Goy hanno teeko si no, baa afolloŋ si no.»


Ɨtonpa kon pokon pe a'kʉre'tɨtɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨtonpa kon pɨ' tʉusentu'mai' e'tɨ', ɨri rɨ esi a'tai ɨtonpa kon pokon pe ɨwe'to' kon. Ɨsentu'matɨ', Itepuru usentu'masa' ɨpɨ'nokon na'ne' kasa. 	 Araŋ ma suuru care se, araŋ ma care yaafa mo. D'araŋ ra boro fo gonda kalima sanni boro fo boŋ, a ga hima, mate kaŋ cine Rabbi n'araŋ yaafa, yaadin mo no araŋ ma te care se.


ɨnʉ' rɨ teseru'tɨi' tʉusauro'san pe pʉra, usewankaman ku'nin ye' pe pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon i'tunin nan pe, mɨrɨ awonsi'kɨ i'nai rɨ tanporo ka'pon amʉ' pɨ' mɨ pe te'ku'san ye' pe pʉra. 	 I ma si boro kulu ciinay da laala, i ma si ciya kusuumanteyaŋ, amma i ma ciya bine baanikoyyaŋ, ka ngey boŋ cabe lalabukoyaŋ boro kulu se.


Papa pe' esi Esuwerʉ amʉ' rɨken e'to' itese' pɨ' pe? Esuwerʉ amʉ' pen e'to' itese' pɨ' rɨ nɨrɨ pen pe' kʉrɨ? Ewai', Esuwerʉ amʉ' pen nɨ nɨrɨ, 	 Wala Irikoy ya Yahudancey hinne wane no? E! Manti dumi cindey wane mo no? Oho, sikka si, dumi cindey wane mo no,


Mɨrɨ a'tai ko'mamʉ pe pata enaka'tane, kanau esi'pʉ parau ku'pɨri aporo' po. Mɨrɨ koro'tau, Sises esi'pʉ tikin sarɨ a'mun po. 	 Waato kaŋ kuba furo, hiyo go teeko bindo ra. Yesu hinne go jabo gaa.


Tanporon nɨ e'kupʉ'pʉ Isutiya pata poro'ne i'tu auya'nokon mɨrɨ. Mɨrɨ ton e'sara'tɨ'pʉ Kiyarari po, itekare ekama pɨ' epa'taisimapɨ' nɨ pɨ' Isaan esi'pʉ pata'pʉ pe. 	 Araŋ bumbey ga bay haŋ kaŋ te Yahudiya kulu ra, ka sintin Galili ra, baptisma kaŋ Yohanna waazu din banda.


“E'se'ne' pe ina uya ta'pʉ ɨpɨ'nokon, ‘Sises ese' pɨ' ka'pon amʉ' kʉsenupatʉu,’ ta'pʉ e'tane rɨ, pata Surusiran emʉ' wɨsa' auya'nokon enupan nɨto' auya'nokon ike ke mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmakooi ke ina esi pʉse rɨ mʉnʉ uriya' ta auya'nokon,” ta'pʉ iya. 	 ka ne: «Manti iri n'araŋ lordi nda gaabi ka ne araŋ ma si dondonandi maa wo ra? Guna mo, araŋ na Urusalima toonandi nd'araŋ dondonandiyaŋo. Araŋ ga ba mo ka bora din fundi alhakko candi k'a dake iri boŋ.»


“Kʉsanʉmʉi! Kʉsonpai! Kʉsa'pɨtʉi!” tawo'nan nɨ marɨ. 	 Danga i ma ne: «Ma si woone ham! Ma si woone taba! Ma si lamba woone gaa!»


Mɨrɨ pɨ', ɨmɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ Konsʉrʉ amʉ' uya main ennoko i'se ina esi, eke soisa amʉ' epuru ena' Paarʉ enpa'kato' pe iya, ipokon pe asauro'pai kanan ina esi tukai', apʉne pʉra ina uya Paarʉ ekama'popɨ'to' esi tukai', itepuru mauro'katʉi'. Ina e'kama tane iwɨnɨ pɨ' iyepʉ koro'tau,” ta'pʉ to' uya. 	 Sohõ binde, kal araŋ da Yahudancey arkusey marga ma ne wongu nyaŋo se a ma kande Bulos araŋ do. Araŋ ma te sanda araŋ g'a sanno ciito te a ma boori gumo. Day iri mo, za a mana to neewo, iri go soolante iri m'a wi.»


“E'tane utamokori kon amʉ' uya apurɨ pʉra iyesi'pʉ. To' uya inurunpa'pʉ. Tewan kon yau, enna'popai to' esi'pʉ Isi' pona. 	 Amma iri kaayey si ba ngey m'a gana, hal i wang'a ka ngey biney bare ngey ma ye Misira do haray.


Mɨrɨ a'tai, ɨsɨ pe tʉrʉ'pʉnʉ esi'pʉ, apʉne pʉra Itepuru inserʉʉi u'tɨ esi'pʉ Epʉn poi. Tɨ' akasa' uruwai' piya' itɨ'pʉ, mɨrɨpan uya tɨ' ama'pʉ imʉra'taai apai, mɨrɨpan po iyereuta'pʉ. 	 Kala laabu zinjiyaŋ bambata fo te, zama Irikoy malayka no ka zumbu ka fun beene, a kaa ka tondo gunguray ka goro a boŋ.


Usenuminka serɨ pe ekota'man na'ne' esi urɨ'nokon yau tʉusenpoika ton Papa uya ikupʉ winɨ eke pe iku'to' kaisa rɨ i'nʉnke' pe iyesi pen nɨ. 	 Zama ay diyaŋo gaa, zamana woone taabey mana to boro m'i deedandi nda darza kaŋ ga aniya ka bangay iri ra.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya panton ekama'pʉ Papa e'to' esa' wannɨ pe eseru pɨ'. “Se na'ne' kasa Papa e'to' esa' wannɨ pe eseru esi: Kin esi'pʉ ka'pon amʉ' tʉpʉrataai ko'manʉ'pɨ'nin nan winɨ tʉpʉrataai amʉranʉkʉ pɨ'. 	 Woodin sabbay se no i ga beene koytara deedandi nda koy fo kaŋ ga ba ka nga nooru kaŋ go a tamyaŋ kambe ra kabu.


Paire' uya use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru, ka'pon amʉ' epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' rɨ nɨrɨ amʉranʉkʉ'pʉ. 	 Bilatos mo na alfaga beerey da jine borey da jama ce k'i margu.


“Upoitorʉ pe, unanʉmʉ'pʉ pʉse rɨ. Ipan pe uni'nʉnkanʉ, mɨrɨpan pɨ' epori'ma. Uya'kwarʉ ennoko uya mɨrɨ ipona, mɨrɨpan uya wakʉ pe e'nɨ eseru ekamato' oton tanporon kon ka'pon amʉ' pɨ'. 	 «Guna, ay tamo neeya kaŋ ay suuban, kaŋ ay ga ba, Kaŋ ay fundo ga maa a kaani gumo. Ay g'ay Biya zumandi a boŋ, A ga cimi ciiti fe dumi cindey se.


apʉne ɨyeyaton non entai ɨwesi pa ɨku'tane uya to' esa' pe ɨwesi pa,”’ tasa'. 	 hala ay ma ni ibarey te ni ce taamey se furkange.›


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan uya isapema'pʉ tʉmɨrɨ'nokon pe. “Tʉron kon pika'tɨ'pʉ iya, e'tane tiwano' pe iyepika'tɨ pʉra iyesi! 	 Yaadin mo no alfaga beerey da asariya dondonandikoy goono g'a hahaara ngey game ra ka ne: «A na boro fooyaŋ faaba, amma a si hin ka nga boŋ faaba.


“Ɨ'rɨ pɨ', ‘Uyepuru, uyepuru,’ tukai' uyesa'pɨtʉ auya'nokon, ukayai'ne' kupʉi'ma pʉra rɨ? 	 Ifo se binde araŋ ga ne ay se: ‹Rabbi, Rabbi,› kaŋ araŋ si te hari kaŋ ay ga ci?


Itepe'pʉ pe, apurɨto' uyepʉ tekamasen eta winɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tekamasen useta Kʉrai maimu poro ina nekamanʉ pe te'sen. 	 Yaadin no, sanno kaŋ boro ga hangan do no boro ga du cimbeeri*, sanno kaŋ boro ga hangan mo ga ti Almasihu wano.


“Ɨtonpa pe' Resipe' mi'tuyan tʉumu'tasen pen nɨ tato' ipɨ' e'tane, 6 kaisa rɨ kapʉi mono' pe iyesi mɨrɨ, no'sami'si pe kuru iye'tane, 	 Guna mo, ni nya-ka-fo-sina Alizabata gonda ize nga gunda ra, nga nda nga zeena. Woone mo ga ti a handu iddanta, nga kaŋ waato i ga ne a se waygunu.


Mɨrɨ pe pʉra ɨri pe rɨ usauro'nɨto', iya'kwarʉ pʉra rɨ usauro'nɨto' mɨrɨ pe pʉra ɨri pe te'sen main apurɨto', ipokena' pen nɨ, e'tane tenki tato' rɨken imaimu pe. 	 Wa si sanni ziibey salaŋ, wala sanney kaŋ sinda nafa, wala me ziibey kaŋ mana hima nd'a. Amma wo kaŋ ga bis'a ga ti saabuyaŋ.


Sises uya imaimu eikʉ'pʉ, “Ɨmɨrɨ pe rɨ pe' serɨ mʉkayan, tʉron kon uya rɨ katɨ ayauro'kasa' upɨ'?” ta'pʉ iya. 	 Yesu tu a se ka ne: «Nin no ka woodin ci ni boŋ se, wala boro fooyaŋ no k'a ci ni se ay boŋ?»


mɨrɨpan kon uya mɨrɨ pʉrata ke ɨinɨ ka'nin nan pata'se' e'ma'pʉ, uyepuru uya uyapiyo'ma'pʉ awɨrɨ rɨ,” tawon. 	 I n'a bana kusu cinako batama sabbay se, mate kaŋ Rabbi n'ay lordi nd'a.»


Serɨ serɨ eke kuru ama'aino—e'tane usaurokʉ serɨ Kʉrai mɨrɨ awonsi'kɨ so'si pɨ'. 	 Gundo wo ga beeri, amma Almasihu nda nga marga ciine no ay goono ga te.


Mɨrɨpan kon ekama'po'pʉ Sises uya, “Ɨ'rɨ pɨ' asaurokʉi'ma ɨutɨ kon?” ta'pʉ iya to' pɨ'. Mɨrɨpan kon e'takʉ'kasa' umaintapɨtʉ'pʉ, 	 A ne i se: «Sanni fo dumi no araŋ goono ga te care se araŋ dirawo ra?» I kay. I moydumey gonda bine saray alhaali.


Ɨ'rɨ ta uya mɨrɨ enta'? Uweyu pʉra man, Kitiyan pɨ', Para' pɨ', Sansʉn pɨ', Ise'ta pɨ', Tepi' pɨ', Sanwerʉ pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' pɨ' usaurokʉ weyu, 	 Ifo no ay ga ne woodin banda? Zama alwaati ga gaze ay se d'ay ne ay ma Jideyon baaro dede, da Barak, da Samson, da Yafta, da Dawda, da Samuwila, da annabey mo.


(Ipoitorʉ ton utɨ'pʉ esi'pʉ pata pona kiyari ennai'.) 	 (Zama a talibey koy ŋwaari dayyaŋ kwaara ra.)


“E'pana e'kɨ! Epa'kakɨ iyapai!” ta'pʉ Sises uya e'se'ne' pe ipɨ'. Mɨrɨ a'tai, makoi a'kwarʉ uya warawo' eno'ma'pʉ tu'kan kon koro'tau. Iyepa'ka'pʉ iyapai e'ne' pe pʉra rɨ tʉku'se. 	 Yesu deen'a gaa ka ne: «Ma dangay ka fun boro wo banda!» Waato kaŋ folla n'a zeeri i bindo ra, kal a fun a banda, a man'a maray.


Tʉron nɨ pɨ' nin si ta'pʉ iya mɨrɨ, “Ɨisirɨ uya'kɨrɨ,” ta'pʉ iya. E'tane eikʉ'pʉ iya, “Uyepuru, apʉne wapiya ukʉipʉnʉ siu'na'tɨka'tai'ya,” ta'pʉ iya. 	 A ne boro fo mo se: «Ay gana.» Amma nga wo ne: «Rabbi, ma yadda ay se ay ma koy k'ay baaba fiji jina.»


Isutas esi'pʉ anʉnsa' rʉ'pʉ ina tonpa pe itekare ekama pɨ' iye'tʉrawasomato' pe,” ta'pʉ Pi'ta uya. 	 Nga kaŋ waato i n'a kabu iri banda, a na nga baa ta mo goyo woone ra.


E'tane, ewai' ta iya pʉra iyesi'pʉ, a'si'pʉ iya pariki'si ta' tʉnko'manʉkʉ'pʉ e'ma iya pʉ'kʉ pona. 	 Amma a wangu k'a taŋ. A kond'a k'a daŋ kasu hal a ma nga garawo bana.


To' utɨ'pʉ Ka'paneyan pona; Sapa' uye'sa' a'tai, Sises utɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta'. Mɨrɨ yau, to' enupa pɨ' iyepiya'tɨ'pʉ. 	 I furo Kafarnahum kwaara. Sahãadin-sahãadin Yesu furo Yahudance diina marga* fuwo ra asibti zaari fo hane ka dondonandi.


Amaimu ke to' repasa' uya, mɨrɨpan kon ewaruma'tɨ orʉ pon kon uya, orʉ pon kon pe pʉra to' esi wenai, urɨ nɨrɨ esi orʉ pon pe pʉra na'ne' kasa. 	 Ay na ni sanno no i se, ndunnya mo konn'ey, zama ngey wo manti ndunnya wane yaŋ no, danga mate kaŋ cine ay wo manti ndunnya wane.


E'tane serɨ pe ɨpɨ'nokon ta uya pana' pe aya'kwarʉ kon nesii, apʉne pʉra ɨnʉ' rɨ uma'ta pe pʉra iyesi. Kanau rɨken uma'tato' oton. 	 Day sohõ, ay g'araŋ yaamar, wa te bine-gaabi, zama boro kulu si mursu nga fundo araŋ ra, kala hiyo hinne.


Era'tɨ'pʉ ɨnʉ' uya uyauro'ka tukai' ense'na. Era'tɨsa' a'tai, 7 kaisaron korʉ pun konekasa' raan'pu apon ton ene'pʉ uya. 	 Kal ay zagu zama ya di bora kaŋ jinda goono ga salaŋ d'ay. Kaŋ ay zagu, ay di wura fitilla suntulu iyye.


Kairau amʉ' uya ka'pon amʉ' eri'nʉ'kapɨtʉ namai' to' e'kupʉ'pʉ e'tane to' kota'mato' pe rɨken 5 kaisa rɨ kapʉi pʉ'kʉ pona rɨ. Mɨrɨ si e'ne' e'to' pe mɨnɨ' uya ka'pon si'posa' a'taino kasa. 	 I n'i daŋ i ma si borey din wi mo, amma i m'i gurzugandi handu gu. I gurzuga mo go sanda daŋ wane cine, waati kaŋ a na boro ton.


Ina pona ɨpʉrematɨ'. Ina uya i'tu ina ewan esi wakʉ pe, ekamʉn ku'sa' ina uya pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon yau rɨ wakʉ pe tʉnamasan pe ɨko'manpaino kon pe. 	 Araŋ ma adduwa te iri se. Zama iri ga bay kaŋ sikka si iri gonda bine lasaabu hanno. Iri ga ba iri ma diraw hanno te hay kulu ra.


Emennʉ'pʉ iwa rɨ, tʉron nɨ uya kanan ensa' esi'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Ɨmɨrɨ sa'ne kʉrɨ rɨ ko to' tonpa,” ta'pʉ iya. “Mooi, kʉrɨ rɨ pen nɨ urɨ!” ta'pʉ Pi'ta uya. 	 A gay kayna, kala boro fo di a ka ne: «Ni mo i boro fo no.» Amma Bitros ne: «Albora, manti ay.»


Mɨrɨ pɨ' to' uya ɨyekama'posa' a'tai, to' maimu kʉsetai, apʉne pʉra 40 entai rɨ Esuwerʉ amʉ' esi, mɨrɨpan kon e'so'nansa' enuri'to' oton Paarʉ enupɨkɨrɨ. ‘Ɨ'rɨ rɨ pɨ' uta're'tɨn pen mɨrɨ awonsi'kɨ ensi pen, Paarʉ wɨnɨ pʉ'kʉ pona rɨ,’ tasa' to' uya. Mɨrɨpan kon nin si enurikʉ ɨ'rɨ rɨ tukai' tʉmaimu kon eikʉ auya i'se,” ta'pʉ Paarʉ poitorʉ uya soisa amʉ' epuru pɨ'. 	 Ma si yadda i se fa, zama i ra boro fooyaŋ goono ga gum kaŋ yaŋ ga bisa boro waytaaci. I na laaliyaŋ haw ngey boŋ gaa, ŋwa si, haŋ si, kala nda ngey na Bulos wi jina. Sohõ i go soolante, ni do alkawlo _hinne__ mo no i goono ga batu.»


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Tikin nɨ eke Papa tʉrawasooi kupʉ'pʉ uya, mɨrɨpan pɨ' ɨusewansiuka'pʉ kon. 	 Yesu tu i se ka ne: «Goy folloŋ n'ay te, araŋ kulu mo dambara goyo din sabbay se.


Ɨnnɨ tare kenan, pi' e' ene tʉuya pɨ', itɨ'pʉ teperu ke pe' iyesi tukai' ense'na. Eposa' iya a'tai, ɨ'rɨ eporo'pʉ iya pen nɨ, iyare ton nɨken, apʉne pʉra pi' weyu pe pʉra pata esi'pʉ, 	 Za a go nangu mooro, a di jeejay* nya fo kaŋ gonda kobtey. A gana ka kaa ka di hal nga ga du ize a gaa. Waato kaŋ a to a do, a mana di hay kulu kala kobtey, zama manti jeejay hayyaŋ alwaati no.


“Tanporo mɨrɨ ton ku'sa' uya man. Ɨ'rɨ kuru ken e'ku'sa' nai?” ta'pʉ moineri'pɨ uya. 	 Arwaso ne a se: «Woodin yaŋ kulu no ay gana ka haggoy d'ey. Ifo ka cindi ay se koyne?»


Ina ekanwa'tɨ'pʉ kanau ya' Tʉrowas po, mɨrɨpan parau nɨ'kwɨrɨ'nʉkʉ'pʉ ina uya opa'wʉ Samo'tʉres itese' pona. Iyema'sa' yau, ina utɨ'pʉ Niya'pores itese' pata pona kanau yau. 	 Iri tun Tarawasa ka furo hi ra ka daŋandi turr ka koy hala Samotaraki gungo do, a suba mo iri kaa Niyabolis.


Mɨrɨ tʉpo to' asakɨrɨ'pano uya tʉwaai turunpa'pʉ. Mɨrɨ a'tai, 1 3 e'to' airɨ wʉi enu pʉ'kʉ, 1 3 e'to' airɨ kapʉi pʉ'kʉ mɨrɨ awonsi'kɨ 1 3 e'to' airɨ sirikɨ amʉ' tonpa ton e'wɨnɨ'pʉ, 1 3 e'to' airɨ rɨ. A'kwa pe iye'to' pʉra to' esi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ 1 3 e'to' airɨ wʉi naino pʉ'kʉ esi'pʉ iweyu pʉra, 1 3 e'to' airɨ kanan ewarupɨ pʉ'kʉ. 	 Malayka taacanta mo kar. Kal i na wayna kanandi hinza ra afo kar, da hando da handariyayzey mo, i kanandi hinza ra afo. Hal i kanandi hinza ra afo ma ciya kubay, zaaro mo, a kanandi hinza ra afo ma si kaari, cino mo yaadin.


Mɨrɨ yau, to' uya Sises o'pa'pʉ i'ne' ke waain tisumai'. Onpasa' tʉuya a'tai, ɨnensipai pʉra iyesi'pʉ. 	 i na Yesu no duvan* kaŋ i margu nda tay a ma haŋ. Waato kaŋ a n'a taba, a wangu k'a haŋ.


Papa, ina tamokori ton e'to' itese' pɨ', Sises i'mʉ'sa'kanin nʉ'pʉ iyeri'sa' apai ɨnwɨnɨ'pʉ kon tʉpokapɨ'se yʉi pona. 	 Iri kaayey Irikoyo na Yesu tunandi, nga kaŋ araŋ kanji bundo gaa k'a wi.


Se kasa ta uya e'kwa pe iyesi: Main, 430 kaisa rɨ wʉipiya tʉpo isekamasa' rʉ'pʉ uya Papa ekoneka'pʉ ka'pon amʉ' pokon pe iye'sara'tɨsa' rʉ'pʉ kuka pʉra iyesi, ikupʉ tukai' usauro'nɨ'pʉ eno'manin pe. 	 Woone ay goono ga ci: Irikoy jin ka alkawlo daahirandi. Asariya kaŋ furo jiiri zangu taaci nda waranza banda, a si alkawlo wo ganandi, hal a ma ciya yaamo.


Sises utɨ'pʉ Are' Wʉpʉ airɨ'ne te'pɨ'to' kasa rɨ ipoitorʉ ton uya e'ma'pʉka'pʉ. 	 A fatta ka koy Zeytun* tondo boŋ, mate kaŋ a doona ka te, talibey mo n'a gana.


E'tane i'tunin pe pʉra iye'kuu'pʉ tanporo mɨrɨ yawon kon rau esii'ma. “I'tu uya pʉra rɨ man ɨ'rɨ pɨ' ausaurokʉ tukai',” ta'pʉ iya. 	 Amma a ze borey kulu jine ka ne: «Ay si bay haŋ kaŋ no ni goono ga ci.»


Tu'kan kon ka'pon amʉ' uya to' eseremekʉ'pʉ, “E'pana e'tɨ'!” ta'pʉ to' uya, e'tane rɨ eke pe parɨ to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Ina epuru, Tepi' pa rʉ'pʉ, ina pɨ' ɨsentu'makɨ!” ta'pʉ to' uya. 	 Borey marga deeni i gaa ka ne i ma dangay, amma i kaati ka tonton ka ne: «Ya Rabbi, ma bakar iri se, ya Dawda Izo!»


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, ite'ma'pʉ pe te'sen, itesen o'non esi'pʉ ensa' tʉuya a'tai, iratoi poro rɨ marɨ itɨ'pʉ. 	 Yaadin no Lawiti* fo kaŋ nga mo to noodin; a di a ka kamba ka bisa.


Mɨrɨ pɨ' nin si use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton e'kama'pʉ Ʉrasaras rɨ nɨrɨ wɨnɨ pɨ', 	 Amma alfaga beerey te saaware ngey ma Liyaziru mo wi,


Ausaurokʉ'pʉ Wakʉ A'kwarʉ awɨrɨ ina tamokori, ɨpoitorʉ Tepi' poro rɨ, se kasa tukai': “‘Ɨ'rɨ pɨ' Esuwerʉ amʉ' pen usakorota; ɨ'rɨ pɨ' ka'pon amʉ' e'kama, epoton kon kasa rɨ? 	 Ni Biya Hanna do mo, ni tamo iri baabo Dawda me ra, ni ci ka ne: ‹Ifo se no ndunnya dumey follo, jamayaŋ mo ga hari yaamo yaŋ miila?


E'tane inke pʉra Paarʉ ennoko'pʉ itonpa ton uya tʉron nɨ pata ya', e'tane Sairas mɨrɨ awonsi'kɨ Temu'ti pokon uko'manpɨtʉ'pʉ Pereya po rɨ. 	 Gaa no, sahãadin-sahãadin nya-izey na Bulos donton hala teeko me, amma Sila da Timotiyos mo goro noodin.


(Ɨri eseru ku'sa' tʉuya epe'pʉ ke Isutas uya non e'ma'pʉ, mɨrɨpan yau ita'mo'ka'pʉ, iye'toi'kwa'pʉ tʉwenu'pɨ takanʉ'se. 	 Yahuta binde du batama fo, nga zamba alhakko wane. A kaŋ jinde-jinde, a gunda faw mo hal a teeley kulu gusam ganda.


Mɨrɨpan uya tʉyun pi'pɨ puturʉkato' eporo'pʉ ento' ipɨ' pe, Papa uya anʉnsa' ipokena' pe enpoikanin pe apurɨto' iya winɨ, itun pi'pɨ puturʉkasa' pe pʉra rɨ marɨ iyesi koro'tau. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', tanporon kon apurɨnin nan kʉipʉnʉ pe iyesi e'tane itun pi'pɨ iputurʉkasa' kon pen, anʉnsa' kon tato' pe to' pɨ'. 	 Woodin banda no a na dambanguyaŋ alaama ta, a ma ciya kawaatimi adilitaray kaŋ a du se zama a cimandi za i man'a dambangu. Woodin se no a te cimandikoy kulu se baaba, baa i man'i dambangu, hal Irikoy ma adilitaray lasaabu ngey mo se.


Kamoro pariki'si tau te'san pɨ' ɨusentu'mapɨtʉ'pʉ kon, ɨimamin kon nɨ mo'kasa' e'tane pori' pe rɨ ɨwesi'pʉ kon, apʉne pʉra i'tu auya'nokon ke wakʉ parɨ mɨrɨ awonsi'kɨ inke tʉuko'mansen ɨiwano' kon esi pɨ'. 	 Zama araŋ bakar borey kaŋ yaŋ go kasu ra se. Araŋ yadda nda bine kaani mo i m'araŋ arzakey hamay, zama araŋ ga bay kaŋ araŋ gonda arzaka kaŋ ga bis'ey kaŋ ga duumi mo.


apʉne pʉra tʉtonpa ton amʉ' pokon pe tʉusewansiukasa' kon pɨ' tʉna'si'san kon moro' amʉ' tense. 	 Zama dambara n'a di, nga nda borey kulu kaŋ yaŋ go a banda, hamisa kaŋ i du baayaŋo sabbay se.


Tanporo i'se te'to' kon pe tenta'na kon tʉpo, to' uya a'nai', wi' tato' tʉnarɨnʉ kon ma'kɨrɨ'pʉ parau ka' asi'ono pe kanau enato' pe. 	 Waato kaŋ i ŋwa ka kungu, i na alkama taŋ teeko ra ka hiyo tiŋa zabu.


Uyewankamayatʉi', ɨpɨ'nokon nɨ sa'ne wakʉ rɨ ku'to' uya i'ma'kasa' uya pɨ'. 	 Ay goono ga humburu araŋ se a ma si koy te goyo kaŋ ay te araŋ game ra ma ciya yaamo!


Mɨrɨpan kon uya pʉsamoro asa'ron kon pɨ' ta'pʉ, “I'napairɨ rɨ kenʉ' Sises e'mʉ'sa'kasa' man! Mɨrɨpan ene'pʉ Pi'ta uya!” ta'pʉ to' uya. 	 I goono ga ne: «Haciika, Irikoy na Rabbi tunandi, a bangay Siman se mo.»


Kwin, wʉi enu uye'to' kamisi winon e'mʉ'sa'kato' oton eseru aimenka weyu a'tai serɨ a'taino kon pokon pe to' eno'ma pe; apʉne pʉra iye'sa' wenai non u'matʉ apai Saraman pu'ketʉ etase'na. Serɨ pe eke Saraman entaino man serɨ yau,” ta'pʉ Sises uya. 	 Dandi kambe wayboro bonkoono ga tun suba-aliciyoma ciito ra zamana wo borey game ra, k'i zeeri. Zama za ndunnya me no a fun ka kaa ka maa Suleymanu laakal sanney. Guna mo, nga kaŋ bisa Suleymanu beeray go ne.


Mɨrɨpan kon a'kɨrɨ Sises utɨ'pʉ. Ɨnnɨ pʉra rɨ ɨutɨ piyapai iye'tane, soisa amʉ' epuru uya tʉtonpa ton ennoko'pʉ ipana'tɨse'na, “Uyepuru, katanpokʉmai, apʉne pʉra uiwʉ' ta' ɨuyepʉ pokena' pen nɨ urɨ. 	 Kala Yesu koy i banda. Kaŋ a to nangu fo kaŋ mana mooru windo gaa, sooje jine funa din na nga coroyaŋ donton Yesu do kaŋ yaŋ ne a se: «Ay jina bora, ma si ni boŋ taabandi. Ay mana to ni ma furo ay nangora ra.


Mɨrɨpan kon uya ta'pʉ, “Uyewan kon sa'ne a'pɨ'pɨtʉi ko asanta tau uyauro'ka iya 'nokon koro'tau pu'kena' amʉ' nekama'pʉ iye'menukasa' itekare pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 Gaa no i ne ngey nda care se: «Manti iri biney farhã iri ra, waato kaŋ a goono ga salaŋ iri se fonda ra, ka Tira Hanney feeri iri se?»


To' tonpa ton nin si utɨto' pe to' pɨkɨrɨ iye'kwɨ'pɨ'sa' ton paranka pɨ' tʉuta'sipɨ'se, serɨ ta itepuru uya awɨrɨ ina e'sa' wenai, a'mun eporo'pʉ ina uya wakʉ pe rɨ. 	 Borey kaŋ cindi mo, jare ma koy kataakuyaŋ boŋ, jare mo hi zanjarmey boŋ. Yaadin no i te hal ikulu du ka to jabo gaa baani samay.


E'tane, itentaino pana'pan ka'pon uye'sa' a'tai, itentai iyena mɨrɨ. Mɨrɨpan uya itamataai ton inapurɨnʉ pe te'sen mo'ka, mɨrɨpan uya itapuruui ton tʉneporo'pʉ pantakapɨtʉ tʉtonpa ton ena'. 	 Amma waati kaŋ afo kaŋ bis'a gaabi kaa, a g'a zeeri, kal a m'a wongu jinayey kaŋ gaa a ga naanay din sambu, k'i zaban boro fooyaŋ se.


Mɨrɨpan nin si eno'ma'pʉ to' uya kiyari e'kwa yapai, mɨrɨpan wɨnɨ'pʉ to' uya. “Ɨ'rɨ ken si kupʉ kiyari e'kwa esa' uya mɨrɨ to' pɨ': 	 Kala i n'a jindaw kalo banda k'a wi. Kali koyo binde, ifo no a ga te i se?


Ewai' ta auya a'tai, ewai' ka'kɨ; kane ta auya a'tai, kane ka'kɨ rɨ nɨrɨ. Tʉron nɨ pe ausaurokʉ a'tai mɨrɨ esi Makoi winon pe. 	 Amma wa naŋ araŋ sanney ma ciya: Oho, oho da hã'a, hã'a. Hay kulu mo kaŋ bisa yaadin, Ilaala* do no a fun.


Tɨwɨrɨ Sapa' kaisa rɨ'ne Esuwerʉ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Kiri' amʉ' pokon pe itekare pɨ' usauro'nɨ pɨ' iyesi'pʉ, Sises esi pika'tɨnin pe enno'sa' tukai' to' enu ya' enpoika i'se tesi wenai. 	 Bulos goono ga kakaw Yahudance diina marga* fuwo ra asibti kulu, a goono ga ceeci nga ma Yahudancey da Garekey bare.


tenki ta pɨ' Ikʉipʉnʉ pɨ', ɨkonekanin nʉ'pʉ kon wakʉ ton pokon pe ɨwesi kon pa a'kwa pe iweyu pe te'sen e'to' esa' wannɨ pe anʉmʉ pɨ'. 	 Araŋ ma Baaba saabu kaŋ n'iri to iri ma du baa hanantey tubo gaa kaŋ go annura ra.


Wakʉ pe ɨnkupʉnʉ kʉse'nin ɨri pe usauro'nɨto' ipɨ' pe. 	 Wa si naŋ haŋ kaŋ ga boori araŋ se ma ciya laala ciinay hari.


E'tane imi' pʉra iyesi wenai, inke pʉra kuru itano'ma. Manenpanin mɨrɨ pe pʉra kota'manin uye'sa' a'tai Main wenai, inke pʉra kuru ita'mo'ka. 	 Amma a sinda kaaji nga ra, a si gay mo. Zama waati kaŋ taabi nda gurzugay tun sanno sabbay se, sahãadin-sahãadin no a ga mulay.


“Ina tonpa ton, mɨrɨ kʉ'ku'tʉu! Ka'pon amʉ' rɨ marɨ ina, awarai'nokon nɨ marɨ! Emenna' itekare wakʉ kuru ekamai' ina uye'sa' ɨpɨ'nokon. Tʉron kon ika'sa' ton piyapai era'tɨtɨ'; i'napairon Papa piya' era'tɨtɨ'! To' uya ɨpika'tɨ kon pʉra iyesi. Kʉrɨ rɨ esi Papa pe, tanporon non koneka'pʉ iya tanporo ipo te'sen. Non koneka'pʉ iya, parau, tuna ton, ka' mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo urɨ'nokon. 	 ka ne: «Ya alborey, ifo se no araŋ goono ga woone te? Zama iri mo boroyaŋ no da takayaŋ sanda araŋ cine. Iri kaa ka kande araŋ se Baaru Hanno, hal araŋ ma bare ka fay da hari yaamey din. Wa kaa Irikoy fundikoono do, nga kaŋ na beene da ganda te, da teeko, da hay kulu kaŋ yaŋ go i ra.


E'tane to' uya ito'ka'nʉkʉ pʉra rɨ iyesi'pʉ, ɨ'rɨ ta iya e'kwa pe iyesi tukai', mɨrɨpan kon enari'nʉmʉ'pʉ mɨrɨ pɨ' ɨnekama'popai pʉra. 	 Amma i mana faham da sanno. I humburu mo ngey m'a hã.


Tʉpoitorʉ ton ekama'po'pʉ Sises uya, “Ɨ'rɨ pɨ' to' pokon pe ɨye'sei'pɨtʉ kon?” ta'pʉ iya. 	 A n'i hã ka ne: «Ifo boŋ no araŋ goono ga kakaw d'ey?»


Tu'ke kuru Esuwerʉ amʉ' uya itekare apurɨ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ eke ton Kiri' pasi ton mɨrɨ awonsi'kɨ warawoti'si amʉ' uya nɨrɨ apurɨ'pʉ. 	 Woodin sabbay se i ra boro boobo cimandi, da Gareku wayboro beerey da alborey mo koyne, manti jama kayna no.


5 kaisaron wʉi tʉpo, use'man nɨto' tʉrawasomanin epuru, Ananayas utɨ'pʉ Sisariya pona Esuwerʉ amʉ' epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ raya Tɨ'turas itese' pokon pe. Mɨrɨpan kon uya Paarʉ eseru'tɨto' tʉuya'nokon nepʉ'pʉ kopʉna piya'. 	 Jirbi gu banda, kala Hananiya kaŋ ga ti alfaga beero do ka kaa, nga nda arkusu fooyaŋ, da sanni feeriko fo kaŋ maa Tartullos. I konda Bulos kalima laabukoyo do.


Soisa amʉ' utɨ'pʉ itepuru uya tauro'kato' kon awɨrɨ rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ kareta arɨ'pʉ to' uya ta'kɨrɨ'nokon. Paarʉ arɨ'pʉ to' uya ta'kɨrɨ'nokon ewarupɨ nau pata Antipateres pʉ'kʉ pona rɨ. 	 Soojey binde na Bulos sambu mate kaŋ i n'i lordi din ka kond'a cino ra Antibatris kwaara.


E'tane non uya uri'san pika'tɨ'pʉ, tʉnta kari'ma'pʉ iya, mɨrɨpan uya tuna tʉu'tɨsen, urupere mʉta yapai tepa'kasen enko'ma'pʉ. 	 Amma laabo na waybora gaakasinay. A na nga meyo feeri ka isa kaŋ dodo-beero kaa nga meyo ra ka bambari din haŋ.


To' uya entakanoma'pʉ, “Tʉron kon uya Isaan Pa'tes ta ɨpɨ'; tʉron kon uya kanan pu'kena' Iraisa ta; tʉron kon uya rɨ marɨ Iseremaya mɨrɨ pe pʉra tʉron kon pu'kena' amʉ' tonpa ton ta ɨpɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 I tu ka ne: «Afooyaŋ goono ga ne Yohanna baptisma* teekwa no, afooyaŋ mo ga ne Iliya no, afooyaŋ mo ga ne Irimiya no, wala doŋ annabey ra afo no.»


Isaan uya epa'taisiman ekareei ekama'pʉ si'kɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ Sises enuku pʉ'kʉ pona rɨ iye'sa' rʉ'pʉ, mɨrɨpan e'to' pe utonpa kon pe Sises e'mʉ'sa'kasa' ene'pʉ tʉuya ekamanin pe,” ta'pʉ iya. 	 za Yohanna baptisma gaa kal a ma to hano kaŋ hane Yesu tun iri game ra ka koy beene. Tilas kal i ra boro fo ma ciya Yesu tunyaŋo se seeda iri banda.»


E'tane nin si serɨ Papa uya ka'pon amʉ' anʉnto' ipokenan pe usi'tusa', main piyapai, main, Mosi' winon mɨrɨ awonsi'kɨ Pu'kena' amʉ' nekamayai'ne'. 	 Amma sohõ, adilitaray kaŋ fun Irikoy do bangay, kaŋ manti nda asariya. Tawretu* nda Annabey* Tirey na woodin seeda.


Temu'ti i'tusa' auya'nokon nɨ, imu esi tʉkʉipʉnʉ a'kɨrɨ kasa uya'kɨrɨ iye'sa' wakʉ itekare tʉrawasooi yau. 	 Amma araŋ ga Timotiyos seeda bay: danga mate kaŋ cine ize ga may baaba se, yaadin mo no a goy ay banda Baaru Hanna goyo ra.


Pana' pe ɨye'mʉ'sa'ka kon winɨ ɨuko'manto' kon eporo auya'nokon,” ta'pʉ iya. 	 Araŋ biney ra kayyaŋo do no araŋ ga du araŋ fundey.


“Mɨrɨ yau, ukaran nɨto' oton mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ e'kɨtɨtɨi'mato' oton, Epʉra'an, Aisi', Seko' mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' ene auya'nokon a'tai, Papa e'to' esa' wannɨ pe yau, ɨyeno'masa' kon e'tane. 	 Noodin no araŋ ga hẽ ka araŋ hinjey kanji, alwaati kaŋ araŋ di Ibrahim, da Isaka, da Yakuba, da annabey kulu go no Irikoy koytara ra, day araŋ bumbey wo, i n'araŋ ye taray.


Ayamʉrasa' kon a'tai uyepuru kon Sises ese' yau, urɨ ɨpiyau'nokon iya'kwarʉ yau, mɨrɨ awonsi'kɨ uyepuru kon Sises meruntɨrʉ esi mɨrɨ yau, 	 i n'a fiji, Irikoy n'a tunandi mo zaari hinzanta hane sanda mate kaŋ i hantum Irikoy Tira Hanney ra.


Utonpa ton, 7 kaisaron kon ka'pon amʉ' epotɨ' ɨ'koro'tapai'nokon, i'tunin nan pe kuru ka'pon amʉ' ni'tunʉ ton, Wakʉ A'kwarʉ ke ita'kwarʉ'tɨsa' kon, serɨ i'se e'nɨto' tʉrawasomanin pe te'ton kon, 	 Araŋ ma guna binde, nya-izey, boro iyye araŋ ra kaŋ yaŋ gonda seeda hanno, kaŋ to da Biya Hanno da laakal mo, kaŋ iri ga daŋ goyo din boŋ.


Mɨrɨ rɨ e'tane, munui' amʉ' entu rawɨrɨ mɨrɨ pe pʉra ɨ'rɨ rɨ wakʉ mɨrɨ pe pʉra ɨri kupʉ to' uya rawɨrɨ—moro Papa uya anʉnto' mɨrɨto' pe tukai' e'to' esi'pʉ: 	 za izey mana hay, i mana hay kulu te mo, kaŋ ti ihanno wala ilaalo, waato din no Irikoy ci nyaŋo se, ka ne: «Ibeero no ga may ikayna se.» Irikoy na woodin ci hala nga suubanyaŋo kaŋ a ga te nga waado boŋ ma duumi, manti goyey do, amma nga kaŋ ga boro ce miila do.


Sises uya to' ekama'po'pʉ, “Ɨnʉ' si usan? Ɨnʉ' yan si uyakon non?” ta'pʉ iya. 	 A tu ka ne i se: «May no ga ti ay nya nd'ay nya izey?»


Tɨwɨ wakʉ nonkasa' pe kuru amaimu kon nesii, ine'ne'masa' pe, tanporo ka'pon amʉ' maimu eikʉ eseru i'tu kon pa. 	 Alwaati kulu araŋ sanney ma ciya gomni waney, danga ŋwaari kaŋ maa ciiri, zama araŋ ma du ka bay mate kaŋ cine no araŋ ga tu d'a boro kulu se.


A'ko pe rɨ mɨrɨ yau iyesi'pʉ umɨ, eke opa'wʉ pata epuru, Pa'piriyas itese' mainarʉ. Ina ereutanʉkʉ'pʉ iya tiwʉ' ta' osorʉwau wʉi e'to' airɨ. 	 Noodin jarga gonda fari nda fu yaŋ, gungo dabarikwa kaŋ maa Bubliyos wane yaŋ no. A n'iri kubayni, k'iri zumandi nga do kala jirbi hinza k'iri cabe beeray.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ iyesi ta uya ɨpɨ'nokon, Papa inserʉʉi amʉ' epori'ma tikin nan nɨ tʉmakooikenan era'tɨsa' a'tai,” ta'pʉ Sises uya. 	 Yaadin mo no ay ga ne araŋ se: farhã goono ga te Irikoy malaykey jine zunubikooni folloŋ kaŋ tuubi sabbay se.»


Upoitorʉ tukai' si ɨyesakʉ uya 'nokon pen serɨ enta', apʉne pʉra ipoitorʉ kʉrɨ rɨ tepuru tʉrawasooi i'tunin pen. E'tane ru'ku, ɨyesakʉ uya 'nokon utonpa ton tukai', apʉne pʉra tanporon nɨ usenupa'pʉ ipɨ' ukʉipʉnʉ winɨ i'tu kon pa iku'sa' uya pɨ'. 	 Ay si ye ka ne araŋ se bannyayaŋ koyne, zama bannya si bay haŋ kaŋ nga koyo goono ga te. Amma ay ga ne araŋ se coroyaŋ, zama hayey kulu kaŋ ay maa ay Baaba do, ay n'araŋ bayrandi nd'ey.


Entɨ' ayauro'ka uya 'nokon serɨ ton pɨ' iweyu wapiya. 	 Wa guna fa, ay jin ka ci araŋ se.


To' pɨ' rɨ usaurokʉ Papa i'tuto' tʉuya'nokon pɨ' kuru rɨ ipan pe to' e'tʉsa' tukai', e'tane to' e'to' ipan pe e'tʉpai esi Papa i'tuto' pɨ' pen nɨ. 	 Zama ay g'i seeda kaŋ i gonda anniya Irikoy se, amma day manti bayray _cimi-cimo__ boŋ.


Mɨrɨ awonsi'kɨ main eta'pʉ uya Epʉn winɨpai. Eke tuna ena kasa iseta'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe korʉme e'tʉrʉnpɨtʉ kasa. Main uneta'pʉ useta'pʉ wai turunpanin nan uya tʉwaai kon, a'pu turunpa kasa. 	 Ay maa jinde fo beena ra sanda hari zuru boobo kosongu cine no, sanda beene dunduyaŋ bambata kosongu cine. Jinda kaŋ ay maa go sanda moolo beeri wane, waati kaŋ mollo karkoy ga ngey mooley kar.


E'tane nin si isenpoikasa' pu'kena' amʉ' nʉmenuka'pʉ awɨrɨ Papa tɨwɨ rɨ tʉuko'mansen uya apiyontɨn awɨrɨ, tanporo tʉpataron kon uya tapurɨto' pe mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmaimu awɨrɨ to' e'to' pe. 	 Amma sohõ Irikoy n'a bangandi k'a bayrandi dumi kulu se annabey tirey ra, nga lordo boŋ, nga kaŋ go no duumi, hal i ma cimi fonda gana.


Mɨrɨ a'tai, Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan uya ta'pʉ Sises pɨ', “Ti'sa, eke Papa tʉrawasooi ɨi'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ auya ɨnenpai ina man,” ta'pʉ to' uya. 	 Alwaato din no asariya dondonandiko fooyaŋ da Farisi fonda borey tu ka ne a se: «Alfa, iri ga ba iri ma di alaama fo ni do.»


Mɨrɨpan kon era'tɨ'pʉ, Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' epuru a'sise'na, Sostenes itese', mɨrɨpan arɨ'pʉ to' uya ko'tʉ pɨ' e'nɨto' iwʉ' tapai, mɨrɨpan ari'po'pɨtʉ'pʉ to' uya ko'tʉ pɨ' e'nɨto' iwʉ' pʉrorooi po. Mɨrɨ pɨ' Kariyo usewankama'pʉ pen nɨ. 	 Ngey mo, ikulu na Sostano di, kaŋ ga ti Yahudance diina marga jine bora. I n'a kar ciiti karga jine, amma Galliyo mana woodin yaŋ kulu saal.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ tanporo serɨ ton e'kupʉ ene auya'nokon a'tai, i'tu auya'nokon a'ko pe iyesi, mʉra'ta nau rɨ. 	 Yaadin no araŋ mo: waati kaŋ araŋ ga di hayey din kulu, araŋ ma bay kaŋ Boro Izo maanu, hal a to fu meyo gaa zaati.


Sises uya e'se'ne' pe teruparu enpa'ka'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' serɨ a'taino kon uya eke Papa tʉrawasooi, ui'tuto' tʉuya'nokon ipɨkɨrɨ ekama'po? I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; mɨrɨ waraino i'tuto' ipɨkɨrɨ tʉrʉ pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 A duray nga biya ra ka ne: «Ifo se no zamana wo izey goono ga alaama ceeci? Haciika ay ga ne araŋ se, i si alaama no zamana wo borey se.»


Mɨrɨ pɨ', ipan pe rɨ Sises apurɨnin nan mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon serɨ etanin nʉ'san enari'nʉmʉ'pʉ. 	 Humburkumay bambata na Almasihu marga kulu di, da borey kulu kaŋ maa hayey din.


Papa uya tʉmu enno'sa' pʉra iyesi serɨ non pon kon eseru aimenkanin pe, e'tane to' epika'tɨto' pe iporo. 	 Zama Irikoy na nga Izo donton ndunnya ra, manti zama a ma ndunnya ciiti bo, amma zama ndunnya ma du faaba a do.


To' eikʉ'pʉ iya, “Ɨnʉ' ni'tunʉ pen nɨ ama'aino Papa e'to' esa' wannɨ pe i'tu kon pa ɨyena'nokon itʉsa', e'tane to' ena' itʉsa' pʉra iyesi. 	 Kala Yesu tu ka ne i se: «Zama i n'araŋ no araŋ ma beene koytara gundey bay, amma i man'a no ngey wo se.


Miyarɨ rɨ Sises uya tʉpoitorʉ ton auro'ka'pʉ. “Mɨrɨ a'tai si, Papa e'to' esa' wannɨ pe e'to' oton mɨrɨ se kasa; moine warawo' emari'ma ense'na 10 kaisaron kon uri'sami'si amʉ' utɨ'pʉ tʉraan'puui ke'ne. 	 Gaa no i ga beene koytara himandi sanda wandiyo way kaŋ yaŋ na ngey fitillayaŋ sambu ka koy ka arhiiji kubay.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; umaimu awɨron esi yau, iyeri'to' oton pen nɨ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: boro kaŋ g'ay sanno gana si di buuyaŋ hal abada.»


Sises uya to' uya enpa'ka'pʉ eta'pʉ. Eposa' tʉuya a'tai, ta'pʉ iya ipɨ', “Ka'pon, Papa winon pe' mapurɨyan?” ta'pʉ iya. 	 Yesu maa baaru kaŋ i n'a gaaray. Waato kaŋ a di a, a ne a se: «Ni ga Irikoy Izo cimandi, wala?»


Saarʉ e'mʉ'sa'ka'pʉ non poi, e'tane ɨ'rɨ ene iya pʉra iyesi'pʉ. Mɨrɨ wenai, to' uya arɨ'pʉ itemiyatʉ pɨ' ta'sii' Tamaskas pona. 	 Sawulu tun ka kay nga boŋ gaa. Waato kaŋ a na nga moy fiti, a si ga di hay kulu. I n'a kamba candi ka to d'a Damaskos.


Mɨrɨpan uya inke pʉra i'pairʉkanin ennoko'pʉ, Isaan i'pai rʉ'pʉ ne'to' pe iya. Itɨ'pʉ pariki'si ta', mɨrɨpan uya Isaan i'pairʉka'pʉ. 	 Sahãadin-sahãadin bonkoono na nga doogari fo donton. A n'a lordi ka ne a ma kande Yohanna boŋo. A koy mo k'a boŋo kaa kaso ra,


e'tane ekama uya ɨpɨ'nokon; ɨnʉ' rɨ tʉno'pʉ nonkayai'ne', iyekumasa' pen nɨ e'tane uya tekumasen pe iyesi emapu'tɨ mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ inonkasa' rʉ'pʉ mari'mayai'ne', ekuma pe iyesi mɨrɨ. 	 Amma ay ga ne araŋ se: boro kulu kaŋ ga nga wande fay, da manti zina sabbay se no, kulu a n'a daŋ zina fonda ra nooya. Koyne, boro kulu kaŋ ga wayboro fayante hiiji, zina no a go ga te.


Mɨrɨpan e'tane, Saiman uya ta'pʉ Sises pɨ', “Uyepuru, ewarupɨ nau ina rɨ nʉsi'tui to' a'si i'se ipan pe, e'tane ina uya to' a'si pʉn nɨ. E'tane pʉra, tʉpunwerʉ kon tʉrʉ ina uya, amaimu awɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Siman tu ka ne a se: «Ay jine bora, iri hanna ka taabi, iri mana du hay kulu. Amma ni sanno boŋ ay ga taarey zumandi.»


Wʉ' ponsi'kɨ tʉu'tɨ kon koro'tau, Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Ɨnʉ' pɨ' rɨ ɨnene'pʉ kon kʉsekamatʉu, Ka'pon, Papa winon eri'sa' e'mʉ'sa'ka pʉ'kʉ pona rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Waato kaŋ i go ga zumbu ka fun tondo boŋ, a n'i lordi ka ne i ma si ci boro kulu se haŋ kaŋ ngey di, kala waati kaŋ nga, Boro Izo tun ka fun buukoy game ra jina.


Ɨmɨrɨ'nokon pe ausaurokʉ kon pen mɨrɨ, e'tane ɨkʉipʉnʉ kon A'kwarʉ usauro'to' oton mɨrɨ ayawɨrɨ'nokon. 	 Zama manti araŋ no ga salaŋ bo. Araŋ Baabo Biya, nga no ga salaŋ araŋ meyey ra.


Kamoro iwano' pe rɨken pen e'tane iye'ta'nʉ'sa' kon Papa munkɨ amʉ' iwano' pe rɨ nɨrɨ, to' amʉranʉ'nin pe tikin nɨ to' tʉkonekai'. 	 Manti dumo din hinne se mo no, amma zama a ma Irikoy izey kaŋ yaŋ go say-sayante margu i ma ciya afolloŋ.


E'tane ipoken pʉra rɨ iyesi tato' ipɨkɨrɨ pʉra rɨ iyesi'pʉ, apʉne pʉra isaurokʉ pɨ' i'tunin pe kuru Iya'kwarʉ uya iku'sa' ke. 	 Amma i mana du k'a zeeri laakal da Biya _Hanno__ kaŋ do a ga salaŋ se.


Mɨrɨ wapiya Era' mɨrɨ awonsi'kɨ Paire' pokon esi'pʉ ɨ'seyaton pe, mɨrɨpan kon ena'pʉ ɨsitonpa pe mɨrɨ wʉi a'tai rɨ. 	 Hano din hane mo no Hirodus da Bilatos te corotaray da care, zama za doŋ ibaretaray go i game ra.


Umaimu apurɨ auya pʉra iyesi pɨ', ɨye'maimu'ka nin mɨrɨ, ausauro'to' oton pen unekama'pʉ e'kupʉ pʉ'kʉ pona rɨ,” ta'pʉ inserʉ uya. 	 Guna, ni ga dangay, ni si du ka salaŋ mo koyne kala han kaŋ hane hayey din ga te, za kaŋ ni mana cimandi ay sanney se, kaŋ Irikoy ga toonandi ngey alwaato ra.»


Ta uya ɨpɨ'nokon, wakʉ rɨken ku'to' auya'nokon pe iyesi Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan entai; mɨrɨ kupʉ auya pʉra iyesi a'tai, Papa e'to' esa' wannɨ pe ya' ɨyepa'kato' oton kon parɨ pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 Zama ay ga ne araŋ se: d'araŋ adilitara mana bisa asariya* dondonandikoy da Farisi fonda borey wano, yaadin gaa araŋ si furo beene koytara ra, baa kayna.


Mɨrɨ a'tai, kapuru' po iyereutasa' uya tʉmariyarʉ, si'kʉrʉ ari'ma'pʉ non epoi. Mɨrɨ a'tai nin si, non akʉ'pʉsa' uta'tɨ'pʉ. 	 Nga kaŋ goono ga goro buro boŋ mo na nga cando daŋ ndunnya ra. I na ndunnya dum'izey wi mo.


Tanporo Sises apurɨnin nan amʉrapɨtʉ'pʉ a'samʉtʉ yau, mɨrɨpan kon e'repapɨtʉ'pʉ tanporon ke rɨ tʉtonpa kon pokon pe, 	 Borey kulu kaŋ yaŋ cimandi mo go care banda. Hay kulu kaŋ go i se, i goono g'a margu.


Sises uya, “Enta, ɨmu rɨ uto'pamʉ mɨrɨ,” ta'pʉ ipɨ'. Sises maimu tapurɨi' itɨ'pʉ. 	 Yesu ne a se: «Koy! Ni izo gonda fundi.» Bora din na sanno kaŋ Yesu ci nga se din cimandi ka dira.


Ekama iya mɨrɨ, Papa uya tanporo ɨiwʉ' tawon kon pika'tɨto' oton,’ tukai', ta'pʉ inserʉ uya ipɨ'. 	 Nga no ga ci ni se sanney kaŋ do ni ga du faaba, nin da ni almayaaley kulu.›


Sises uya eikʉ'pʉ, “Papa apurɨto' esa' pe e'tɨ'. 	 Yesu tu ka ne i se: «Araŋ ma de Irikoy gaa.


papa tato' pe ipɨ' ika'sa' pɨ' ɨpʉreman nɨto', mɨrɨ awonsi'kɨ enwoke' pe e'nɨto'; ɨsewaruma'ke' pe e'nɨto', ɨsipɨ' e'nɨto', ɨkɨntan nɨto', ipan pe rɨ usakorotan nɨto', amʉre' pe e'nɨto', ɨseseru yau pʉra e'nɨto', eseru wannɨ pɨkɨrɨ usewa'noman nɨto', 	 da tooru ganayaŋ, da ziimataray, da ibaretaray, da kusuuma, da canse, da futay, da kakaw, da fay-ka-ye-waani-waaniyaŋ, da wurdi waani-waani,


Tʉron nɨ wʉi a'tai, Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan pokon utɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' ɨpʉreman weyu a'tai, ko'mamʉ pe, 3 a'kʉra'. 	 _Han fo__ Bitros da Yohanna goono ga koy Irikoy windo do, zaari guuru hinza, adduwa alwaato ra.


To' utɨ koro'tau asanta tawɨrɨ, tuna eporo'pʉ to' uya. “Apʉne tuna enkɨ! Upa'taisimakɨ. Ɨ'rɨ nɨrɨ ken uwa'kʉtʉi'no mɨrɨ apai?” ta'pʉ iya. 	 I dirawo gaa, kal i to hari fo do. Mantawo ne: «Guna hari neeya. Ifo no g'ay ganji ni ma te ay se baptisma?»


Mɨrɨpan kon uya ta'pʉ uri'san pɨ', “Ina si napurɨyan, tasa' auya pɨ' rɨken pen, e'tane tiwano' kon pe rɨ etasa' tʉuya'nokon pɨ', ina uya si i'tu i'napai rɨ kuru rɨ pata pika'tɨnin pe iyesi,” ta'pʉ to' uya. 	 I goono ga ne waybora se: «Sohõ iri go ga cimandi, manti ni sanno sabbay se bo, amma zama iri maa iri boŋ se. Iri ga bay mo kaŋ haciika boro wo ga ti ndunnya Faabakwa.»


Ipanta tonpa ton anpɨ'pʉ pe iyesi yau, ɨmɨrɨ si, mɨ airon are' enpu pe ɨwe'tane, ike ipata'pʉ yai rɨ are'na'tɨsa', mɨrɨpan nin si usewekʉ ite'ku are' mi' winon pɨ', 	 I na zeytun* kambe fooyaŋ ceeri. Nin mo, kaŋ ga ti ganjo ra zeytuno, i na ni dabu i game ra tuuri-nya hanna gaa, hala mo ni margu ka du zeytun kaajo albarka gaa i banda.


Ka'pon amʉ' uya tato' oton, ‘Mɨ airɨ man,’ mɨrɨ pe pʉra, ‘Se airɨ man,’ e'tane ta to' uya pɨkɨrɨ rɨ kɨtɨpɨ'tʉu. 	 I ga ne araŋ se: ‹Guna yongo!› wala: ‹Guna ne!› Wa si koy, wa s'i gana.


Isaan nɨrɨ esi'pʉ pa'taisiman pɨ' Inon yau, Sarin piyau, apʉne pʉra eke pe tuna esi pɨ' mɨrɨ yau. Ka'pon amʉ' utɨpɨtʉ'pʉ ipiya' inke rɨ epa'taisimai'. 	 Yohanna mo goono ga baptisma te Enon gooro ra, kaŋ ga maan Salim kwaara, zama hari boobo go noodin. Borey goono ga kaa, a goono ga baptisma te i se.


Kiya'pinta pen pe' pʉse rɨ? Meri mʉre; Isens, Isoses, Isutas mɨrɨ awonsi'kɨ Saiman pokon rui? Serɨ yau pe' upiyau'nokon iparusi ton pʉra nai?” ta'pʉ to' uya. Mɨrɨpan kon ɨkɨnʉmʉ'pʉ ipɨ'. 	 Manti woone ya saca din no, Maryama ize, Yakuba nda Yosi nda Yahuta nda Siman nya ize? A waymey mo, manti ikulu go neewo iri banda?» Kal a ciya i se hartayaŋ daliili.


To' uya si a'ko pe eke iwa pata epokapʉ esi'pʉ mɨrɨ tʉutɨto' kon ya', e'tane Sises e'kupʉ'pʉ to' entawon ya' parɨ tʉutɨ pe itese'. 	 I to kawya kaŋ do i go ga koy. Yesu te danga nga ga koy jina.


Mɨrɨpan kon eka'tunpɨtʉ'pʉ, tanporo mɨrɨ pata nono yau'ne, mɨrɨpan kon uya takuru'kena' nan epɨrinpɨ'sa' te'kwe' kon po nee'pʉ ipiya', mɨrɨ airɨ iyesi tukai' etasa' tʉuya'nokon airɨ. 	 I soobay ka zuru ka koy nangu kulu laabo din ra ka jantekomey sambu ngey daarey boŋ ka kond'ey nangu kaŋ i maa Yesu go no.


serɨ pe ina ekama'po auya'nokon ise'mesa' epi'tɨsa' ina uya pɨ', ɨ'rɨ kasa isepi'tɨsa' tukai'. 	 hunkuna araŋ goono g'iri guna nda goy hanno kaŋ iri te boro zaŋaykom fo se, da haŋ kaŋ do mo no bora din du baani.


Ka'pon amʉ' iya'kɨrɨ tʉutɨsan e'takʉ'ka'pʉ, ɨ'rɨ tai'ma pʉra rɨ; mɨrɨpan kon uya main eta'pʉ, e'tane ɨnʉ' rɨ ene to' uya pʉra iyesi'pʉ. 	 Borey kaŋ go a banda mo kay siw! I goono ga maa jinda, amma i mana di boro kulu.


Tanporo ikʉipʉnʉ iwano' pe na'ne' esi mɨrɨ uiwano' rɨ. Mɨrɨ pe iyesi pɨ' ukayai'ne', Iya'kwarʉ uya uiwano' mo'ka i'tunin pe ɨwesi kon pa ikupʉ iya. 	 Hay kulu kaŋ ga ti Baaba wane, ay wane no. Woodin sabbay se no ay ne cimi Biya din ga sambu ay waney ra k'araŋ kabarandi nd'ey.


Mɨrɨ a'tai, apono' amʉ' ene'pʉ uya mɨrɨ awonsi'kɨ ipo'ne iyereutapɨ'sa' kon kamoro eke pe to' e'to' pe eseru aimenkanin nan pe irepasa' kon. I'mʉrʉpɨ'sa' kon a'kwarʉ kanan ene'pʉ uya i'napairon Sises nenpoika'pʉ ekama to' uya pɨkɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa Maimu pɨkɨrɨ. Ene apurɨpɨ'sa' to' uya pʉra iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ ipe ika'sa' ene ma'kʉʉi eposa' to' uya pʉra iyesi tʉpee'pɨ kon pɨ', mɨrɨ pe pʉra temiyatʉ kon pɨ'. Mɨrɨpan kon e'mʉ'sa'kasa' terikʉ kon tʉpo esi'pʉ kin pe Kʉrai pokon pe 1,000 kaisa rɨ wʉipiya. 	 Ay di kargayaŋ mo. Boroyaŋ mo goono ga goro i boŋ. I na ciiti daŋ i kambey ra. Ay di mo borey kaŋ yaŋ i n'i boŋey sode Yesu seeda sabbay se da Irikoy sanno sabbay se, da borey kaŋ yaŋ mana sududu alman laala wala a himando se mo. I mana a seeda ta ngey sukutey wala ngey kambey gaa mo. Borey din ye ka funa ka koytaray ŋwa Almasihu banda jiiri zambar fo.


Mɨrɨpan enpa'kasa' iya a'tai, isaurokʉ'pʉ. Ipan pe rɨ ka'pon amʉ' usewansiuka'pʉ, mɨrɨpan kon uya ta'pʉ, “Serɨ waraino e'kupʉ ensa' pʉra rɨ iyesi wapiya Esuwerʉ po!” ta'pʉ to' uya. 	 Waato kaŋ Yesu na folla gaaray, beebetara mo ban. Bora salaŋ. Borey marga mo dambara, hal i ne: «I mana di woone dumi baa ce fo Israyla ra, abada.»


apʉne pʉra Papa enu yau eke pe kuru iye'to' oton. Ɨ'rɨ rɨ kata'pan ensinin pe kʉse'nin, Papa A'kwarʉ yen pe iye'to' oton iyentu'pʉ si'kɨrɨ. 	 Zama a ga te boro beeri no Rabbi jine. A si duvan* wala baji dumi kulu haŋ. A ga to mo nda Biya* Hanno za nyaŋo gunda ra.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨyekama'po uya 'nokon, temiya'nʉnse pʉra ɨwesi kon pa, ɨwenai'nokon ekota'ma pɨ', eke pe ɨku'to' kon ipɨ' pɨ' rɨ. 	 Woodin se ay g'araŋ ŋwaaray araŋ ma si yangala ay gurzuga sabbay se kaŋ ay go ga maa araŋ sabbay se. Woodin no ga ciya araŋ darza.


Apʉne pʉra ka'pon ewan yapai ɨri pɨ' isenuminkato' uyepʉ; e'wɨn, tʉron kon no'pʉ a'kɨrɨ te'sen pe, tʉnmari'ma'pʉ pen nɨ a'kɨrɨ tekumasen pe, ama' e' pe rɨ, kasi ye' pe rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pe tʉron kon pɨ' tʉusauro'sen pe. 	 Zama miila laaley, da boro wiyaŋ, da zina* kulu dumi, da zaytaray, da tangari seeda, da Irikoy gaa alaasirayyaŋ, bine do no i ga fun.


E'tane Sises uya to' apurɨ'pʉ pen, apʉne pʉra mɨrɨ waraino kon tukai' to' i'tu tʉuya wenai. 	 Amma Yesu mana naanay i gaa, zama a ga boro kulu bine bay.


A'kwarʉ amʉ' uya kin amʉ' amʉranʉkʉ'pʉ tanporo pata Amaketan tukai' Ipuru amʉ' nesakʉnʉ ya'. 	 Biya ziibo hinza din n'i margu nango kaŋ se i ga ne Ar-Magedon Yahudance sanni ra.


E'tane Esuwerʉ amʉ' a'kwarʉ ɨnne'pai Pesʉ'tas esi'pʉ, mɨrɨpan uya Paarʉ ekama'po'pʉ, “Surusiran pona pe' ɨtɨpai me'an? Mɨrɨ yau si, pʉsamoro uya ɨyekama'popɨ'to' pe upiyau,” ta'pʉ iya. 	 Amma Fastos, zama a ga ba nga ma du gaakuri Yahudancey do, tu Bulos se ka ne: «Ni ga ba ni ma koy Urusalima, i ma ciiti ni se hayey din boŋ ay jine noodin?»


mɨrɨ awonsi'kɨ senaman, kiyari isu, karapa, mɨrʉ tato' mɨrɨ awonsi'kɨ a'po'nan tʉkɨrɨi'nʉnpasen, waain, are' kasi', wakʉ kuru pʉrowa mɨrɨ awonsi'kɨ wi'; paka amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ karimeru amʉ'; kaware amʉ', tararan amʉ'; apiyo' ton ennanin pʉra iyesi pɨ'. 	 da cirinfi, da yaazi, da dugu, da waddi, da lubban*, da duvan, da ji, da hamni baano, da alkama, da hawyaŋ, da feejiyaŋ, da bariyaŋ, da torkoyaŋ, da bannyayaŋ, danga Adam-izey fundey nooya.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Mɨrɨ entai kuru kamoro Papa Maimu etanin nan, mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨnin nan esi mɨrɨ pori' pe,” ta'pʉ iya. 	 Amma Yesu ne: «Sanku fa borey kaŋ yaŋ ga maa Irikoy Sanno k'a gana ya albarkante yaŋ no.»


E'tane kamoro tiwano' kon pe rɨ te'san mɨrɨ awonsi'kɨ i'nairon ana'sipai pʉra te'san mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pɨkɨrɨ te'san pɨ', moro isakorotasa' pɨ' ekota'man nɨto' esi mɨrɨ. 	 Amma borey kaŋ ciya guunuwanteyaŋ, kaŋ yaŋ si cimi gana, amma i ga adilitaray-jaŋay gana, Irikoy ga futay da fotti cabe i se.


Entɨ'! Amainarʉ kon yau iye'tʉrawasomasa' kon epe'pʉ, to' e'ma'pʉ auya'nokon pʉra na'ne' ike ukaran nɨ pɨ' man apa'nʉkʉ kon pe. Ɨi'kiyari kon akʉ'pʉsa' anʉnnin nʉ'san ukaramʉ uya Meruntɨ pe kuru te'sen ye' Itepuru pana eposa' man. 	 Guna, alhakkey kaŋ araŋ zamba kaŋ araŋ wangu ka no goy-teerey kaŋ n'araŋ farey wi se, i goono ga jinde sambu. Fari wiikoy hẽeno mo furo Rabbi Kundeykoyo hangey ra.


Makoi uya apiyontɨn nɨto' apurɨsa' mɨrɨpan uya uyenku'tɨsa' uya uwɨsa' mɨrɨ main poro. 	 Zama waato kaŋ zunubi du daama lordo do, a n'ay halli. Lordo din do mo no zunubi n'ay wi.


Pata uko'mansa' a'tai, ka'pon amʉ' uya takuru'kena' nan nee'pʉ Sises piya'. Mɨrɨpan uya temiyatʉ ke to' a'pɨ'pɨtʉ'pʉ to' kaisa rɨ'ne, to' epi'tɨ'pʉ iya. 	 Waato kaŋ wayna ye ganda, boro kulu kaŋ gonda doorikom kaŋ gonda doori waani-waani, i kand'ey Yesu do. A na nga kambey dake i afo-fo kulu boŋ, k'i no baani.


Serɨ pe enpoika uya si serɨ non po, Ka'pon, Papa winon piyau meruntɨ esi makoi pɨ' usentu'man nɨto',” ta'pʉ iya, mɨrɨpan uya ipu'tɨka'sa' ka'pon pɨ' ta'pʉ, 	 Amma zama araŋ ma bay kaŋ Boro* Izo gonda dabari ndunnya ra nga ma zunubey yaafa,» (gaa no a ne yeenikoono se:)


“Surusiran pona utɨ'nokon serɨ, Ka'pon, Papa winon eparankato' oton use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan ena', to' uya eno'mato' oton ima'tato' ya', 	 «Wa guna, iri goono ga koy Urusalima. I ga Boro Izo nooyandi alfaga beerey da asariya dondonandikoy se. I ga buuyaŋ ciiti te a se.


Tʉpana'pano ke Papa uya Itepuru i'mʉ'sa'ka'pʉ iyeri'sa' apai, mɨrɨpan uya rɨ marɨ ui'mʉ'sa'kato' oton kon. 	 Hay kulu kaŋ araŋ ga te, w'a te da baakasinay.


Tu'ke rɨ a'kwarʉpɨ'nin mɨrɨ awonsi'kɨ i'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ'pʉ enno'sa' kon uya, mɨrɨpan pɨ' tanporon kon enari'nʉmʉ'pʉ. 	 Humburkumay goono ga zumbu borey kulu boŋ. Irikoy goono ga dambara hariyaŋ da alaama boobo yaŋ te diyey do.


Main pɨ' enupanin nan tonpa ton, Pari'si amʉ' pe te'san uya Sises enta'na ene'pʉ pʉrata amʉranʉ'nin nan mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmakooikena' nan pokon pe, mɨrɨpan kon uya ipoitorʉ ton ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' kamoro rupɨ pokon pe iyenta'na?” ta'pʉ. 	 Asariya* dondonandikoy da Farisi* fonda borey mo, waato kaŋ i di a go ga ŋwa nda zunubikooney nda jangal taakoy, kal i ne a talibey se: «Ifo se no Yesu da jangal taakoy, da zunubikooney goono ga ŋwa care banda?»


Kɨɨyi' amʉ' iwa enupakɨ itenu entai ɨ'rɨ rɨ ku'nin pe to' esi namai', tʉnamasan pe, tiwano' kon pe tʉuse'se'tɨi' te'san pe, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe apurɨto' yau te'san pe, usi'nʉnkan nɨto' yau mɨrɨ awonsi'kɨ sa'man a'kʉre'tɨto' yau. 	 Ma ne dottijey se i ma ciya boŋ hinkoyaŋ, boroyaŋ kaŋ gaa lalabu go, laakalkooniyaŋ, boroyaŋ kaŋ gonda gaabi cimbeero da baakasina da suuro ra.


Isetasa' man ekuman esi ɨ'koro'tau'nokon tukai', ɨri kuru rɨ sa'ne Papa i'tunin nan pen koro'tau te'ku'sen pen nɨ: ka'pon esi tʉkʉipʉnʉ no'pʉ tʉsanʉ'tɨnin ya' rɨ. 	 Sohõ, nya-izey, ay g'araŋ fongandi nda Baaru Hanna kaŋ ay waazu araŋ se, wo kaŋ araŋ ta, kaŋ ra araŋ go ga kay mo.


“Ɨ'rɨto' pe ɨye'nʉmʉ kon? Te'mʉ'sa'kai' ɨpʉrematɨ', i'tupɨ'nɨto' ya' auta'mo'ka kon namai',” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Kal a ne i se: «Ifo se no araŋ go ga jirbi? Wa tun ka te adduwa, zama araŋ ma si furo siyaŋ ra.»


Sises usentu'ma'pʉ to' pɨ'. To' enu a'pɨtʉ'pʉ iya. Inke pʉra rɨ, ennin pe to' ena'pʉ, mɨrɨpan kon e'sara'tɨ'pʉ ipɨkɨrɨ. 	 Yesu mo, za kaŋ a ga bakar i se, a n'i moy ham. Sahãadin-sahãadin i ye ka di, i n'a gana mo.


To' uya iponka'pʉ, mɨrɨpan tʉtariren pon ke to' uya ipontɨ'pʉ, 	 I n'a bankaaray kaa a gaa, ka kwaay ciray fo daŋ a gaa.


To' menupatʉi' tanporon nɨ ayauro'ka'pʉ uya 'nokon awɨron pe to' e'to' pe. I'napai rɨ kuru rɨ ɨpiyau'nokon esi iweyu u'matʉ pʉ'kʉ pona rɨ,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 k'i dondonandi i ma hari kulu te kaŋ ay n'araŋ lordi nd'a. Wa guna mo, ay go araŋ banda duumi hala zamana bananta.»


Mʉre amʉ', tanporon yau rɨ asanon kon maimu awɨrɨ e'tɨ', serɨ uya kuru Itepuru pori'ma mɨrɨ. 	 Zankey, araŋ m'araŋ hayrey gana hay kulu ra, zama woodin no ga kaan Rabbi se.


“Mɨrɨ pe pʉra, uri'san uya 10 kaisaron pʉrata pun tonpa ano'ma'pʉ pe iyesi yau tikin nɨ, ɨ'rɨ ken si kupʉ iya? Tʉraan'puui po'tɨ iya, tiwʉ' akorokato' pe tʉuya, iwarinpa iya, eporo tʉuya pʉ'kʉ pona. 	 Wala wayboro kaŋ gonda nzarfu tamma way, da afolloŋ daray a se, manti a ga fitilla diyandi ka fuwo haabu, k'a ceeci nda himma hal a ma di a?


Apʉne pʉra onansa' pe te'sen e'nɨponkato' pe rɨ iyesi; iwapu'tɨsa' pe te'sen epa'ka kɨpo'pona. 	 Zama hay kulu si no tugante kaŋ i s'a bangandi. Hay kulu mo si kaŋ go gundu ra kaŋ i s'a kaa taray kwaaray.


Sises esi'pʉ ɨpʉreman pɨ'. Mɨrɨpan e'nonkasa' a'tai, tikin nan ipoitorʉ uya ta'pʉ ipɨ', “Ina Epuru, ɨpʉreman eseru pɨ' ina enupakɨ, Isaan uya tʉpoitorʉ ton enupa'pʉ kasa,” ta'pʉ iya. 	 Han fo, kaŋ Yesu go nangu fo ga te adduwa, kaŋ a te ka ban, kal a talibey ra afo ne a se: «Rabbi, m'iri dondonandi adduwa, mate kaŋ cine Yohanna na nga talibey dondonandi nd'a.»


E'tane Papa uya i'mʉ'sa'ka'pʉ eri'nɨto' meruntɨrʉ apai, eri'nɨto' uya a'sisa' ko'manʉkʉ namai'. 	 Day Irikoy n'a tunandi, kaŋ a na buuyaŋ gurzuga feeri banda, za kaŋ a si du ka te buuyaŋ ma hin k'a gaay.


U'pai karapaimasa' auya pʉra rɨ iyesi uyeseru kon yau, e'tane u'ta pona po'piyun masa' iya. 	 Ni mana ji soogu ay boŋo boŋ, amma wayboro wo, a na waddi soogu ay cey boŋ.


E'tane rɨ to' utɨ'pʉ, mɨrɨpan kon uya serɨ si itekareei ekama'pʉ siya rɨ mɨrɨ nono kaisarɨ rɨ. 	 Amma waati kaŋ i fatta, i soobay ka baaro kar ka say laabo kulu ra.


Aiko sɨ, ka'pon. Ɨnʉ' ɨmɨrɨ Papa Maimu ei'pɨtʉ pa? “Inkaa'pʉ uya pe' ta mɨrɨ tʉka'nin nʉ'pʉ pɨ', ‘Ɨ'rɨto' pe uka'sa' auya se kasa?’” ta? 	 Abada, ya nin Adam-ize. Nin ga ti may, kaŋ ga kakaw da Irikoy? Haŋ kaŋ i taka ga ne nga takakwa se: «Ifo se no ni n'ay te ya-cine?»


“Ɨsɨ sɨ, Main pɨ' enupanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ', ɨmɨrɨ'nokon wakʉ pe te'ku'san! Papa e'to' esa' wannɨ ya' rɨ ɨtɨpaino kon wa'kʉ'sa' auya'nokon man. Ɨmɨrɨ'nokon pe rɨ epa'kapai pʉra ɨwesi kon, mɨrɨ pe pʉra epa'kapai na'ne' nan epa'kato' pe ikupʉ auya'nokon pʉra iyesi. 	 Amma kaari araŋ asariya dondonandikoy da Farisi fonda borey, araŋ munaficey! Zama araŋ na beene koytara furoyaŋ meyo daabu borey se. Araŋ bumbey din si furo, araŋ siino ga ta mo ngey kaŋ yaŋ ga ba ka furo ma du ka furo.


Isaan Pa'tes mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' poitorʉ ton useruma esi'pʉ tenta'nai' pʉra. Tʉron kon ka'pon amʉ' uyee'pʉ Sises piya' ekama'pose'na, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Isaan Pa'tes poitorʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' poitorʉ ton useruma tenta'nai' pʉra, e'tane ɨpoitorʉ ton useruma pʉra rɨ iyesi?” ta'pʉ to' uya. 	 Yohanna talibey da Farisi fonda borey, i mehaw han no zaaro din. I kaa Yesu do ka ne a se: «Ifo se no Yohanna talibey da Farisi fonda borey, i kulu ga hatta ka mehaw*, amma ni talibey ya siino ga mehaw?»


Isutas Eskariya', eparankanin pe iyesi'pʉ na'ne'. 	 da Yahuta, Kariyoti bora kaŋ bare ka Yesu amaana ŋwa. A kaa fu fo ra.


eke pe rɨ tepe'pʉ eporo mɨrɨ, serɨ pe na'ne' entai rɨ — tʉpata'se', takon non, tʉparusi ton, tʉsanon, tʉmunkɨ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmainarʉ rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ewa'noman nɨ nɨrɨ — mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ enta', tɨwɨ rɨ uko'man nɨto' eporo iya. 	 kaŋ a si du riiba boobo sohõ zamana wo ra, fuyaŋ, da nya-ize alboroyaŋ, da waymeyaŋ, da nyayaŋ, da izeyaŋ, da fariyaŋ -- ka marga nda gurzugay. Zamana kaŋ ga kaa ra mo, a ga du fundi hal abada.


mɨrɨpan e'tane ama'ai iwɨto' tʉuya'nokon eporo i'se to' e'tane, to' uya eporo pʉra iyesi'pʉ, apʉne pʉra ka'pon amʉ' esi'pʉ ipan pe rɨ imaimu eta pɨ'. 	 Amma i mana du haŋ kaŋ i ga te, zama borey kulu go ga lamb'a gaa ka hangan a se.


Ɨusi'nʉnkato' uya eke pe rɨ pori' pe uku'sa' man mɨrɨ awonsi'kɨ uyari'nʉnpasa' iya rɨ, apʉne pʉra ɨmɨrɨ, utonpa, uya wakʉ ton ewan to'panʉ'sa' pɨ'. 	 Zama ay du farhã da bine-gaabi bambata ni baakasina sabbay se, za kaŋ hanantey biney yay ni do, ya ay nya-izo.


Serɨ yau Kiri', Esuwerʉ pʉra rɨ iyesi, itun pi'pɨ puturʉkasa', itun pi'pɨ puturʉkasa' pen pʉra rɨ iyesi, isenupasa' kon pen, Sʉ'kitiyan, poitorʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' enawon kon pen pʉra rɨ iyesi, e'tane Kʉrai esi tanporon pe rɨ, Kʉrai esi tanporon yau rɨ. 	 Boro tajitara din ra fayanka si no: da Garekey no wala Yahudancey*, da dambanguyankoy wala boro kaŋ si dambangu, wala mebaraw, wala Sitancey _(danga mebaraw kulu koda)__, wala bannya, wala burcini. Amma Almasihu no ga ti hay kulu, a go hay kulu ra mo.


“E'tane Iweyu Rʉ'pʉ a'tai pen, ka'pon amʉ' nin e'sara'tɨ esi usewa'noman pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 Day i ne: «Manti bato jirbey ra bo, zama kusuuma ma si koy ka tun borey game ra.»


To' usaurokʉ a'tai, imenuka pɨ' e'kama'pʉ, e'tane main eta'pʉ uya Epʉn winɨpaino, “Ama' pe serɨ 7 kaisaron kon korʉme amʉ' usauro'sa' rʉ'pʉ iku'kɨ, kʉ'menukai,” tawon. 	 Waato kaŋ kaatiyaŋ iyya din salaŋ, ay soola ay ma hantum. Kal ay maa jinde kaŋ fun beene ka ne: «Ma haŋ kaŋ kaatiyaŋ iyya din ci daabu, ma si n'i hantum bo.»


10,000 kaisarɨ rɨ ɨyesanon kon e'tane Kʉrai poro, tu'ke pʉra ɨkʉipʉnʉ kon amʉ' esi, Kʉrai poro ɨkʉipʉnʉ kon pe enasa' wakʉ itekare poro. 	 Mate no? Ay ga adduwa te da biya, ay ga adduwa te da fahamay mo. Ay ga baytu te da biya, ay ga baytu te da fahamay mo.


Ensa' tʉuya'nokon a'tai, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ to' poitorʉ ton ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Kurusu' pona ipokapɨ'tɨ'! Kurusu' pona ipokapɨ'tɨ'!” tukai'. E'tane Paire' uya to' eikʉ'pʉ, “Anʉntɨ', kurusu' pona ipokapɨtʉ kon pa. Urɨ nin, ɨri pe iyesi tato' uya ipɨkɨrɨ pʉra nin man,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Waato kaŋ alfaga beerey da doogarey di a, i kuuwa a gaa ka ne: «A kanji*! A kanji!» Bilatos ne i se: «Wa kond'a araŋ bumbey k'a kanji, zama ay mana di taali hari kulu a gaa.»


Mosi' uya ayapiyontɨ'pʉ kon ɨmunkɨ kon yun pi'pɨ puturʉkapɨtʉ kon pa (Mosi' pen nɨ e'tane atamokori kon amʉ' uya isara'tɨ'pʉ), Sapa' a'tai si warawo' mʉre yun pi'pɨ puturʉka auya'nokon. 	 Musa n'araŋ no dambanguyaŋ* (baa kaŋ manti Musa do no a fun, amma za doŋ kaayey wane no). Araŋ ga boro dambangu mo asibti zaari.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨpiya' kuru rɨ utɨ ta uya pʉn, e'tane amaimu itʉkɨ, mɨrɨ a'tai upoitorʉ usepi'tɨto' pe. 	 Woodin sabbay se ay man'ay boŋ lasaabu hal ay to ay ma kaa ni do. Day, ma salaŋ hinne, ay zanka mo ga du baani.


Inke ina enta'nasa' pʉra ina uko'mansa' koro'tau, Paarʉ e'mʉ'sa'ka'pʉ to' pɨ' tase'na, “Utonpa ton, kanyauro'katantʉune' utɨnpai'nokon pʉra Kʉri' pata apai ukataine' tetai' pʉra ɨwesi'pʉ kon. Epika'tɨn nɨ nesii'no, apuru ton nɨ uma'ta pʉra nesii'no. 	 Waato kaŋ i gay i mana ŋwa, kala Bulos kay i game ra ka ne: «To, ay borey, d'araŋ maa ay sanno, doŋ araŋ si tun Karita gungo do, hal araŋ ma furo hasaraw da mursay wo ra.


Karimeru mʉre uya isakon pe te'sen a'si'sa' a'kokasa' a'tai, ene isakon uya, “Ɨsi'kɨ!” ta eta'pʉ uya. 	 Alwaato kaŋ a na kawaatimi hinkanta feeri, ay maa fundikooni hinkanta goono ga ne: «Kaa!»


Mɨrɨ pɨ' erasu ton uya, “Ɨnʉ' rɨ usaurokʉ pʉra iyesi pʉse rɨ kasa,” ta'pʉ to' uya. 	 Doogarey tu i se ka ne: «Boro kulu mana bay ka salaŋ danga boro wo cine.»


Antiyo' pona tʉuye'sa' kon a'tai, tanporo apurɨnin nan amʉranʉkʉ'pʉ to' uya. Papa nʉkupʉ'pʉ tʉporo'nokon ekama'pʉ to' uya to' pɨ', Esuwerʉ amʉ' pen uya apurɨto' pe ikupʉ'pʉ iya rʉ'pʉ. 	 Waato kaŋ i kaa, i na Almasihu marga margu. Gaa no i na hay kulu kaŋ Irikoy te ngey do dede, da mate kaŋ a na cimbeeri* meyo fiti dumi cindey se.


Serɨ ton eke ton Papa tʉrawasooi ti'tuto' ipɨkɨrɨ ku'sa' Sises uya e'tane tʉ'koro'tau'nokon, to' uya apurɨ pʉra rɨ marɨ iyesi'pʉ. 	 Amma baa kaŋ a na alaama boobo te i jine, i man'a cimandi,


Eke pe kuru iye'to' oton. Mɨrɨ awonsi'kɨ eke kuru Papa Mumu Kʉrɨ rɨ tukai', esa'to' oton. Itepuru Papa uya Kin pe iku'to' oton itamokori Tepi' esi'pʉ kasa, 	 A ga ciya mo boro beeri, i ga ne a se Koy Beero kaŋ bisa ikulu Ize no. Rabbi Irikoy g'a no a kaayo Dawda koytara karga.


Eke pe isaurokʉ'pʉ, “Papa inamatɨ', eke pe iye'to' apurɨpɨ'tɨ', ka'pon amʉ' eseru aimenkato' iya e'seposa' man, apurɨtɨ'. Kʉrɨ rɨ apurɨpɨ'tɨ' Epʉn, non, parau mɨrɨ awonsi'kɨ non yai tepa'kasen tuna konekanin nʉ'pʉ,” ta'pʉ iya. 	 A goono ga ci nda jinde beeri ka ne: «Wa humburu Irikoy, k'a no darza, zama a ciito saaya to. Wa sududu a se, nga kaŋ na beene, da ganda, da teeko da hari-moy te.»


Serɨ airɨ, Paarʉ wanʉ'tɨpa'pʉ kopʉna Pesʉ'tas uya isekama koro'tau. Ikɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ, “Ta'kwarʉ ke pʉra me'ai', Paarʉ!” tukai'. “Eke pe kuru ɨusenupasa' ayano'ma pɨ' man. Mɨrɨ uya aya'kwarʉ pʉra ɨku'sa' man,” ta'pʉ iya. 	 Waato kaŋ a goono ga nga boŋ fansa sambu ka hayey din ci, kala Fastos salaŋ da jinde beeri ka ne: «Bulos, ni boŋo koma! Ni cawyaŋ booba goono ga ni follandi!»


Mɨrɨpan nin si eka'tumʉ'pʉ mɨrɨ to' rawɨrɨ eke yʉi, si'kamorʉ itese' poi ekainʉnse'na mɨrɨ ponsi'kɨ ense'na. Mɨrɨ awɨrɨ rɨ Sises utɨ tukai' i'tu tʉuya ke. 	 Kal a zuru ka koy jina ka kaaru durmi nya fo boŋ, zama nga ma du ka di Yesu kaŋ goono ga fonda din gana.


Pʉse rɨ I'napairon A'kwarʉ, serɨ non pon kon nanʉmʉnʉ pen nɨ, apʉne pʉra ene to' uya pʉra iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ i'tu to' uya pʉra rɨ iyesi, e'tane i'tu auya'nokon apʉne pʉra ɨpiyau'nokon iyesi, ayau'nokon nɨ nɨrɨ iye'to' oton. 	 Nga no ga ti cimi Biya kaŋ ndunnya si hin k'a ta, zama a si di a, a s'a bay mo. Amma araŋ wo g'a bay, zama a goono ga goro araŋ banda, a ga bara araŋ ra mo.


Paire' uya mɨrɨ etasa' a'tai, mɨrɨ uya rɨ miyarɨ rɨ enari'pa'pʉ, 	 Waato kaŋ Bilatos maa sanno din, a humburu ka tonton.


Ta'kɨron kon pokon pe itɨ uya pata eporo koro'tau, Tamaskas itese', a'kwa, Epʉn winon uya iwei'tɨ'pʉ. 	 A go mo, waato kaŋ a go nga dirawo ra, kaŋ a maan Damaskos, kala sahãadin kaari fo fun beene ka nyaale a windanta.


A'po'nan epo'tɨ kɨrɨsin enuku'pʉ, Papa munkɨ amʉ' ɨpʉrema pokon pe, Papa rakʉi', inserʉ emiya apai. 	 Dugo dullo da hanantey adduwey ziji ka koy care banda Irikoy jine, ka fun malayka din kamba ra.


Tu'kan kon nɨ Sameriya pon kon mɨrɨ pata yawon kon uya Sises apurɨ'pʉ, apʉne pʉra uri'san uya, “Tanporon nɨ unku'pɨtʉ'pʉ ekamasa' iya upɨ',” tasa' pɨ'. 	 Kwaara din ra Samariyance boobo na Yesu cimandi waybora sanno sabbay se kaŋ seeda ka ne: «A ci ay se hay kulu kaŋ ay te.»


“Urɨ esi wakʉ karimeru amʉ' pa'simanin. Wakʉ karimeru pa'simanin pe te'sen uya tʉuko'manto' nonka karimeru amʉ' iwano' pe. 	 Ay no ga ti kuruko hanna. Kuruko hanno ga nga fundo no feejey sabbay se.


I'se e'ai', utonpa, epika'tɨto' ɨnepopai e'ai' ɨwinɨ Itepuru poro; uyewan ito'panʉ'kɨ Kʉrai poro. 	 Oho, ay nya-izo, ma yadda ka sabbo wo te ay se Rabbi ra, k'ay bina yeenandi Almasihu ra.


72 kaisaron kon inennoko'san nʉ'pʉ enna'po'pʉ pori' pe, mɨrɨpan kon uya ta'pʉ, “Uyepuru, ɨri ton a'kwarʉ rɨ esi'pʉ ina maimu awɨrɨ, ɨyese' yau ina uya tenpa'ka kon a'tai ka'pon amʉ' apai,” ta'pʉ to' uya. 	 Boro wayya din ye ka kaa da farhã ka ne: «Rabbi, baa follayey go iri dabaro cire ni maa ra!»


Pari'si e'soto'ka'pʉ tʉpɨ' rɨ asauro'se tʉwɨpʉrema itese', ‘Papa, tenki ta uya serɨ ɨpɨ' tanporon kon entai rɨ wakʉ pe esi pɨ'. Tʉron kon man ɨri ton nɨ, makoi ku'nin nan nɨ, e'tane urɨ esi mentaino pe pʉra, kasi ye' pe pʉra, tekumasen pe pʉra, kʉrɨ rɨ pʉrata amʉranʉ'nin kasa pʉra rɨ esi. 	 Nga, Farisi fonda bora, a kay ka adduwa te nda nga boŋ ka ne: ‹Ya Irikoy, ay ga saabu ni se kaŋ ay wo manti sanda boro cindey cine no -- zambanteyaŋ, adilitaray-jaŋay-koyyaŋ, zina-teeriyaŋ, wala baa jangal taako wo cine.


Eke main usaurokʉ eta'pʉ uya apono' winɨpai, “Serɨ pe si Papa pata'se' man ka'pon amʉ' piyau. To' piyau iko'manto' oton, imunkɨ amʉ' pe to' e'to' oton. Tʉmɨrɨ pe kuru Papa e'to' oton to' piyau, itese' pɨ' to' e'to' e' pe. 	 Ay maa jinde beeri fo mo kaŋ fun karga do kaŋ ne: «Guna, Irikoy nangora go borey banda. A ga goro i banda, ngey mo ga ciya a jama. Irikoy bumbo ga goro i banda, a ga ciya mo i Irikoyo.


Ɨ'rɨ ken si ta mɨrɨ a'tai? Esuwerʉ amʉ' pen, ipoken e'nɨto' ku'nin nʉ'san pen, uya si eposa', tanʉnto' kon ipokena' pe apurɨto' winɨ teposen; 	 Ifo binde no iri ga ne? To, kal iri ma ne: Dumi cindey, kaŋ yaŋ mana _Irikoy jine__ adilitara ceeci, du adilitaray, kaŋ ga ti wo kaŋ ga fun cimbeeri do.


“Kane, ito'ka'nʉkʉ uya pʉra man. Ka'pon uya rɨ nin enpoika a'tai, ito'ka'nʉkʉ uya rɨ,” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan uya Piri' kɨ'ma'pʉ tʉpiyau iyereutato' pe tʉkanwa ya'. 	 Cawka ne: «Mate n'ay ga te ka faham, da manti ay du boro fo kaŋ ga cab'ay se?» A na Filibos ŋwaaray a ma kaaru ka goro nga jarga.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', to' tonpa pe ke'tʉu. 	 Araŋ binde, ma si margu nd'ey,


“Tʉpana ke te'sen, tɨwɨ Ita'kwarʉ uya so'si ton auro'kayai'ne' etai. Kamoro entakanin nan repato' uya oton wakʉ, Papa pata'se' yawon uko'man nɨto' e' eperu ke to' uya ina'to' pe. 	 Boro kaŋ gonda hanga ma maa haŋ kaŋ Biya goono ga ci Almasihu margey se. Boro kaŋ te zaama, nga se no ay ga no a ma ŋwa fundi tuuro gaa, kaŋ go Irikoy Paradiso* ra.»


Ipan pe to' enari'pa tʉuya'nokon tʉpo, Konsʉrʉ amʉ' uya to' nonka'pʉ. Nai kasa to' kota'mato' tʉuya'nokon tukai' to' uya i'tu pʉra rɨ iyesi'pʉ, apʉne pʉra tanporon kon uya rɨ Papa apurɨpɨtʉ pɨ' iye'ku'sa' rʉ'pʉ pɨ'. 	 Waato kaŋ i kaseeti diyey gaa ka tonton, i n'i taŋ, zama i mana du fondo ka du k'i gooji jama sabbay se. Zama boro kulu goono ga Irikoy beerandi haŋ kaŋ te sabbay se.


Mɨrɨ yau, anpisin ton ka'pon amʉ' e'sara'tɨ'pʉ to' tonpa pe Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas ewa'noma pɨ', mɨrɨpan itepuru ton uya soisa amʉ' apiyontɨ'pʉ to' pon kara'pɨ'to' pe to' uya, mɨrɨ awonsi'kɨ to' ari'po'pɨ'to' pe to' uya. 	 Jama mo tun ka gaaba nd'ey. Alkaaley mo n'i bankaarayey kortu ka kaa i gaa. I lordi ka ne i ma Bulosyaŋ kar da goobu.


Ipɨ' rɨ te'ku'se umakoitan pɨ' uko'man nɨ yau i'nairon anʉnkapʉ tʉpo, mɨrɨ rupɨ makoi iwano' pe use'man nɨto' e'ku'sa' pʉra iyesi mɨrɨ, 	 Zama nd'iri go ga zunubi te da ganda-gaabay, waati kaŋ iri ban ka du cimo bayra, sargay kulu si no koyne zunubi se,


Kɨsenku'tɨtʉu: Papa esi ɨnʉ' nʉsapemanʉ pen nɨ. Ka'pon uya tʉnpɨmɨ'pʉ rɨ anʉmʉ mɨrɨ. 	 Wa s'araŋ boŋ darandi! Boro si Irikoy hahaara. Zama haŋ kaŋ boro duma, nga mo no ni ga wi.


“Pʉse rɨ ka'pon uya ka'pon amʉ' auro'ka Papa pɨ' to' ɨpʉremato' pe Main uya mɨrɨ kasa tasa' pʉra rɨ iye'tane,” ta'pʉ to' uya. 	 ka ne: «Boro wo goono ga borey candi i ma sududu Irikoy se da mate kaŋ si saba nda asariya.»


“Mɨrɨ pe iyesi pɨ', mɨrɨ pɨ' ekonekasa' man: sa'man pe iku'pai pʉra man Esuwerʉ amʉ' pen pona nera'tɨyai'ne' nan Papa winɨkʉi'. 	 Woodin sabbay se binde, ay diyaŋo gaa, borey kaŋ yaŋ ga bare ka ye Irikoy do dumi cindey ra, iri ma s'i taabandi.


e'tane Meri, e'soto'kasa' esi'pʉ tɨ' akasa' uruwai' pe piyau ukaran nɨ pɨ'. Akaramʉi'ma te'tɨmuikai' tenu tʉpɨtʉ'pʉ iya tɨ' akasa' uruwai' pe ya', 	 Amma Maryama kay saara do taray, a goono ga baray. Waato kaŋ a go bara gaa, kal a niigaw ka guna saara ra.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, moine ton ipori'makɨ tiwano' kon pe tʉuse'se'tɨi' to' e'to' pe. 	 Yaadin mo no, ma ko-arey yaamar ka ne i ma ciya laakalkooniyaŋ.


Ka'pon amʉ' iyamʉrasa' kon uya tanporo serɨ e'kupʉ ene'pʉ mɨrɨ, mɨrɨpan kon utɨ'pʉ ipan pe pokoi pe esii'ma. 	 Borey marga kaŋ margu mo zama ngey ma woodin gomdo, waato kaŋ i di hari kaŋ te, i ye kwaara, i goono ga ngey gandey di _bine saray sabbay se__.


apʉne pʉra i'tu auya'nokon apurɨto' auya'nokon i'tupɨ'to' uya iyannawɨrɨ utɨn nɨto' kupʉ. 	 zama araŋ ga bay kaŋ araŋ cimbeero gosiyaŋ ga kande suuru.


Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' iyewomʉ'pʉ, ipʉremasa' pʉreti tʉyu oton tepose iyenta'na'pʉ, Main uya Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan yu pe rɨken te'sen tasa' ɨku'pʉ iya, e'tane rɨ mɨrɨ uya imakoima'pʉ pen. Tʉtonpa ton nɨrɨ repa'pʉ iya,” ta'pʉ iya. 	 A furo Irikoy fuwo ra ka buuru* jisanta sambu ka ŋwa, k'a no mo nga borey se. Buuro din mo, a mana halal boro kulu se a m'a ŋwa, kala day alfagey hinne.»


Kamoro uya nin si isapema mɨrɨ, to' eta'tapɨtʉ ipona, to' uya ari'po'pɨtʉ; mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya iwɨnɨ. Osorʉwau wʉi pata'pʉ pe, iye'mʉ'sa'kato' oton,” ta'pʉ iya. 	 Ngey mo g'a hahaara ka tufa a gaa k'a barzu k'a wi mo. Jirbi hinza banda mo a ga ye ka tun.»


Mɨ awɨrɨ rɨ anpisin koro'tawɨrɨ etarerun nɨ pɨ' to' esi'pʉ ipɨ'. “Wakʉ kuru sa'ne,” ta'pʉ tʉron kon ka'pon amʉ' uya. “Kane,” ta'pʉ tʉron kon uya, “Ka'pon amʉ' rɨ enku'tɨ iya,” ta'pʉ to' uya. 	 I goono ga guunu-guunuyaŋ boobo te a boŋ jama ra. Boro fooyaŋ goono ga ne boro hanno no, afooyaŋ mo goono ga ne manti yaadin no, amma a goono ga jama halli no.


Mɨrɨ a'tai nin si ama'nomi'si iwa ton enupa to' uya mɨrɨ tʉtaan'pʉ kon mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmunkɨ kon i'nʉnkanin nan pe, 	 hal i ma saatarey cabe ka ne i ma ba ngey kurnyey da ngey izey.


Wa'ka pun kanau ku'nin peten ewa ton akʉ'pɨtʉ'pʉ to' uya, mɨrɨpan nonka'pʉ to' uya parau ka'. Mɨrɨ a'tai'ne rɨ, kanau a'sito' ike ewa ton amʉ' eukapɨtʉ'pʉ to' uya. Mɨrɨ tʉpo, iputu pon kanau anin kareku i'mʉ'sa'ka'pʉ to' uya, a'setun uya tato' kon pe parau ka'ta pona. 	 I na hiyo kanjey korfey feeri ka kaa a gaa k'i naŋ haro ra. Alwaato din ra mo i goono ga hiyo bareyaŋ korfa feeri. I goono ga hiyo zaarey kaŋ go boŋo gaa jina tunandi k'i feeri hawo karay haray, gaa no i du ka koy jabo gaa haray.


Apurɨto' winɨ Mosi' esi'pʉ, tʉusemo'kasa' a'tai, Peero ensi mʉre ta i'se pʉra tʉpɨ'. 	 Cimbeeri ra no Musa, waato kaŋ a to albeeri, a wangu ka yadda i ma ne nga se Firawna ize wayo ize.


Temiyatʉ ɨnka'pʉ Sises uya, mɨrɨpan uya a'pɨtʉ'pʉ, “Ɨnku'pai rɨ e'ai', wakʉ pe e'kɨ!” ta'pʉ iya ipɨ'. Inke pʉra rɨ, tʉwereei apai iyekoneka'pʉ. 	 Yesu na nga kambe salle k'a ham ka ne: «Ay yadda. Ni ma hanan.» Sahãadin-sahãadin mo jiraytara ban a gaa.


E'tane ɨi'tu uya 'nokon Papa i'nʉnkato' auya'nokon pʉra iyesi ɨyewan kon yau. 	 zama ay g'araŋ bay. Araŋ sinda Irikoy se baakasinay araŋ ra.


Sises uya Iseri'ko eporo koro'tau, tenku'nan esi'pʉ asanta ka'ta po eta'kwanʉn nɨ pɨ'. 	 A go no mo, waato kaŋ Yesu maan Yeriko kwaara, kala danaw fo go ga goro fonda me gaa ga bar kar.


Uwɨpai pe' ɨwesi Isi' ko' wɨnɨ'pʉ auya kasa ko'mamiyau?’ tai'ma. 	 Wala ni ga ba ni ma ay mo wi mate kaŋ ni na Misiranca wi bi?›


Mɨrɨpan kon uya eikʉ'pʉ, “Sisa,” tukai'. Mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Mɨrɨ wenai, itʉtɨ' ken si Sisa ena' itiwano' pe rɨ te'sen, Papa ena' kanan itiwano' pe rɨ nɨrɨ te'sen tʉrʉi'ma,” ta'pʉ iya. 	 Yesu ne i se: «Yaadin gaa, wa Kaysar hayey no Kaysar se. Irikoy hayey mo, araŋ m'i no Irikoy se.»


(Serɨ etasa' Esuwerʉ amʉ' uya a'tai, tʉmɨrɨ'nokon pe rɨ e'sei'pɨtʉi'ma to' enna'po'pʉ.) 	 Waato kaŋ a na sanney din ci, Yahudancey dira, i goono ga kakaw boobo te ngey nda care game ra.


Main poro Epʉra'an mɨrɨ awonsi'kɨ imunkɨ amʉ' uya iku'to' pe uya tukai' usauro'nɨsa' eporo'pʉ pen non anʉnto' iya, e'tane anʉn nɨto' tʉuye'sen apurɨto' winɨ. 	 Zama manti asariya do no Irikoy na alkawlo sambu Ibrahim d'a banda se, ka ne a ga ciya ndunnya tubuko, amma a du a adilitaray do kaŋ go cimbeeri ra.


Mɨrɨ a'tai, to' tonpa, Kaya'pas itese', use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru pe te'sen mɨrɨ wʉipiya yau, usaurokʉ'pʉ, “Ɨni'tunʉ kon pʉra rɨ iyesi mɨrɨ! 	 Amma i ra boro fo kaŋ maa Kayafa kaŋ ti alfaga* beero jiiro din ra ne i se: «Araŋ si hay fo bay, baa kayna.


Iweyu pe iyesi'pʉ pen, e'tane iweyu ekamanin pe enno'sa' pe iyesi'pʉ. 	 Nga bumbo manti annura no, amma a kaa ka seeda annura din boŋ.


To' enno'sa' uya a'tai to' tewe'se pʉra pata pona to' nin utɨpɨtʉ mɨrɨ yai tʉutɨ kon koro'tau apʉne pʉra tʉron kon uye'sa' ɨnnɨ rɨ,” ta'pʉ iya. 	 A ne mo: «D'ay n'i sallama i ma koy fu da haray, i ga gaze fonda boŋ. I ra afooyaŋ mo fun nangu mooro.»


Isaan uya ekama'pʉ eke pe tʉukɨ'pɨ'nʉnse, “Pʉse rɨ si kʉrɨ rɨ unekama'pʉ, ‘Kʉrɨ rɨ si uye'ma'pʉ tau tʉuye'ton esi mɨrɨ eke uyentaino, penaro' uwapiyaro' rʉ'pʉ rɨ,’” ta'pʉ iya. 	 Yohanna seeda a boŋ. A na nga jinde sambu ka ne: «Bora neeya kaŋ boŋ ay salaŋ ka ne: ‹Bora kaŋ ga kaa ay banda, ay jine boro no, zama a go no za i man'ay hay.› »


“Ɨi'tuto' pe ɨyenpoika'pʉ uya ka'pon amʉ' urepasa' auya na'ne' nan orʉ apai ena'. Ɨiwano' pe to' esi'pʉ; to' tʉsa' auya uyena', mɨrɨpan kon uya amaimu apurɨsa'. 	 Ay na ni maa bangandi borey kaŋ ni n'ay no ndunnya ra se. Borey din, ni wane yaŋ no. Ni n'ay no nd'ey, i na ni sanno gana mo.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ serɨ pu'kena' pe ekamanin kareta yapai imo'kanin esi yau, Papa uya rɨ ineporonʉ uko'man nɨto' e' mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ eke pata yau isekamasa' na'ne' serɨ kareta yau mo'ka mɨrɨ ipiyapai. 	 Koyne, boro kulu kaŋ ga annabitaray tira woone sanney ra hay fo zabu, Irikoy g'a baa kaa fundi tuuro gaa, da birni hananta ra, kaŋ yaŋ go hantumante tira woone ra.


Mɨrɨ tʉpo, Makoi, to' enku'tɨnin nʉ'pʉ useno'ma'pʉ sorʉ'pa epo'tɨ ku'pɨri ka', ene mɨrɨ awonsi'kɨ ennakanin pu'kena' eno'makaa'pʉ ika' rʉ'pʉ ka'; mɨrɨpan kon ekota'mato' oton wʉi kaisa rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ewarupɨ kaisa rɨ inke rɨ, inke rɨ. 	 Iblisi mo, kaŋ n'i halli, i n'a jindaw danji nda sufar* bango ra, naŋ kaŋ alman laala da tangari annabo go._ Noodin no__ i ga gurzugay haŋ cin da zaari hal abada abadin.


Ipoitorʉ ton uya serɨ ensa' a'tai, to' usakorota'pʉ, mɨrɨpan kon uya, “Ɨ'rɨto' pe ima'tanʉkʉ iya?” ta'pʉ. 	 Amma waato kaŋ a talibey di woodin, i te bine ka ne: «Ifo ga ti hasaraw woone wo sabaabu?


Pʉrata amʉranʉ'nin nan nɨ kanan utɨ'pʉ Isaan uya tʉpa'taisimato' kon pe. To' uya ekama'po'pʉ, “Ti'sa, ɨ'rɨ ken si kupʉ ina uya?” ta'pʉ to' uya. 	 Jangal taakoyaŋ kaa mo zama i ma te ngey se baptisma. I ne a se: «Alfa, ifo no iri ga te?»


Sises uya ensa' a'tai, isakorota'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ', “Tɨwɨ mʉre amʉ' nʉyepʉi upiya'. To' kʉsereutanʉ'tʉu, apʉne pʉra Papa e'to' esa' wannɨ pe esi pʉsamoro waraino kon iwano' pe. 	 Waato kaŋ Yesu di woodin, a te bine ka ne i se: «Wa naŋ zanka kayney ma kaa ay do. Wa s'i ganji, zama woone yaŋ dumi no Irikoy koytara ga bara nd'a.


mɨrɨpan kon ene'pʉ iya, pʉrata ke to' uya tʉrepa tukai'. 	 A n'i guna, a ho hala nga ga du hay fo i gaa.


Mata uya imaimu eikʉ'pʉ, “Si'tuyai' iye'mʉ'sa'kato' oton kanan e'mʉ'sa'kan weyu a'tai, pata weyu u'ma'sa' a'tai,” ta'pʉ iya. 	 Marta ne a se: «Ay ga bay kaŋ a ga ye ka tun koyne tunyaŋo ra zaari bananta ra.»


Mɨrɨ pe rɨ, tʉpunwerʉ kon tʉnɨnse to' utɨ'pʉ ipɨkɨrɨ. 	 Sahãadin-sahãadin i na taarey naŋ k'a gana.


Tikin nɨ to' tonpa, Akapas itese', e'mʉ'sa'ka'pʉ asauro'se'na. Papa A'kwarʉ uya tauro'kato' awɨrɨ ekama'pʉ iya to' pɨ', “Eke iwankan uta'mo'kan pɨ' man tanporo pata emʉ' kaisa rɨ,” ta'pʉ iya. (Serɨ e'kupʉ'pʉ Kʉrautiyas esi a'tai Ron o'no te'san pata ton epuru pe.) 	 I ra boro fo kaŋ se i ga ne Agabos tun ka kay ka cabe Biya _Hanno__ do kaŋ haray bambata ga ba ka te laabey kulu ra. Woodin binde mana te kala Kuludiyos zamana ra.


Kʉrai, ɨuko'manto' kon ipɨ' usenpoika a'tai, ɨusenpoikato' oton kon kanan iya'kɨrɨ a'kwa yau. 	 Waati kaŋ Almasihu kaŋ ga ti araŋ fundo ga bangay, araŋ mo ga bangay a banda darza ra.


To' utɨ'pʉ Ka'paneyan pona. Tewomʉ tʉpo, Sises uya tʉpoitorʉ ton ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ pɨ' me'sei'pɨ'tʉune' asanta tau?” ta'pʉ iya. 	 Yesu kaa Kafarnahum. Waato kaŋ a go fuwo ra, a na talibey hã ka ne: «Ifo no araŋ goono ga care kakaw d'a fonda ra?»


“Ti'sa, nai kuru esi eke pe iyawɨrɨ e'nɨto' pe Main, Mosi' winon yau?” ta'pʉ iya. 	 «Alfa, woofo ga ti lordo* kaŋ ga bisa ikulu Tawreto ra?»


Sises usarɨ uya tentaka kon ensa' tʉuya a'tai, “Pʉse rɨ si Papa iwano' karimeru mʉre!” ta'pʉ iya. 	 Waato kaŋ a di Yesu goono ga bisa, a ne: «Guna Irikoy feej'izo!»


Kʉrɨ tʉpana ke na'ne' etato' ike, tɨwɨ netai!” ta'pʉ iya. 	 Boro kulu kaŋ gonda hanga kaŋ ga maa, a ma maa!»


(Serɨ ta'pʉ iya Piri' i'tupɨtʉ pe rɨ; tʉnkupʉnʉ pe te'sen i'tukapʉi'ma rɨ.) 	 A na woone ci zama nga ma Filibos gosi, zama Yesu bumbo ga bay haŋ kaŋ nga ga ba ka te.


Ɨnʉ' rɨ tʉuko'manto' ɨnko'manʉ'paino uya inonkato' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ tʉuko'manto' nonkanin uya ikoneka mɨrɨ. 	 Boro kulu kaŋ ga ceeci nga ma nga fundo faaba, a fundo ga daray. Amma boro kulu kaŋ ga nga fundo nooyandi, a g'a hallasi.


“Mɨrɨ pe iyesi pɨ', enei'ma e'tɨ'; apʉne pʉra iweyu mɨrɨ pe pʉra iwekusi i'tu auya'nokon pʉra iyesi pɨ',” ta'pʉ Sises uya tʉpoitorʉ ton pɨ'. 	 Araŋ ma batu fa, zama araŋ si zaaro wala saaya bay!


E'tane Sises era'tɨsa' a'tai tʉpoitorʉ ton ense'na, mɨrɨpan uya Pi'ta eseremekʉ'pʉ, “Upiyapai enta, Se'tan!” ta'pʉ iya. “Ɨusenuminkato' esi ka'pon usenuminkato' pe, Papa usenuminkato' kasa pʉra rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Amma Yesu bare ka nga talibey guna. A deeni Bitros gaa ka ne: «Ma ye ka fun ay banda, nin Saytan* wo, zama ni miiley manti Irikoy wane yaŋ no, amma borey wane yaŋ no.»


Mɨrɨ tʉpo, osorʉwawon kon ɨri a'kwarʉ ton ene'pʉ uya, pɨrɨtuku waraino kon. To' epa'kapɨtʉ'pʉ urupere mʉta yapai, ene mʉta yapai, mɨrɨ awonsi'kɨ ennakanin pu'kena' mʉta yapai. 	 Ay di mo biya ziibo hinza sanda balancawyaŋ* cine. I fun dodo-beero* meyo ra, da alman laala meyo ra da tangari annabo meyo ra mo.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, a'nai' ena'pɨ uta'mo'kasa' non pona eri'sa' pʉra iyesi yau, tikin nɨ rɨ iko'mamʉ mɨrɨ, e'tane iyeri'sa' yau, tu'ke rɨ nin itena'pɨ epamʉ mɨrɨ. 	 Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: da alkama gurayze mana kaŋ laabo ra ka bu, a ga goro nga hinne. Amma d'a bu, a ga ize boobo hay.


Mɨrɨ wenai wapiyaro' ekonekan nɨto' e'kupʉ pʉra iye'pɨtʉ'pʉ mɨrɨ mʉn e'kwansa' pʉra iye'tane. 	 Baa sappa sintina mo, i man'a sinji kaŋ manti nda kuri.


Serɨ pata'pʉ pe, Sises enna'po'pʉ parau ku'pɨri Kiyarari (parau ku'pɨri Taipiriyas tato' rɨ marɨ) ratoi pona. 	 Woodin banda Yesu na Galili teeko daŋandi, sanda Tiberiya teeko nooya.


To' uya ɨyereutanʉkʉ kon a'tai, tɨwɨ ‘Miyarɨ,’ ta'pʉ auya'nokon nɨ ne'nonkai to' pona. Mɨrɨ kupʉ to' uya pʉra iyesi a'tai ɨpɨ'nokon, mʉna'potʉi' to' piyapai. 	 Da windo ya cimi wane no, araŋ salam ma goro a boŋ. Da mo manti cimi wane, naanayo ma ye ka kaa araŋ do.


E'tane si, tanporon kon ka'pon amʉ' enu ya' isenpoikasa', kʉrɨ rɨ uya wakʉ ton ke repan nɨsa' tukai' i'tu kon pa. Wakʉ ton nɨ ku'sa' iya ɨiwano' kon pe: tuna enno'sa' iya; tʉweyu a'tai iyepetato' pe ɨi'kiyari kon ku'sa' iya; eke pe rɨ kiyari ke ɨrepasa' iya 'nokon; mɨrɨ awonsi'kɨ pori' pe ɨku'sa' iya 'nokon,” ta'pʉ Paarʉ uya. 	 Amma a mana nga boŋ naŋ seeda si, mate kaŋ a goono ga gomni te, k'araŋ no beene hari da kunji alwaati, k'araŋ kungandi, k'araŋ biney toonandi da farhã.»


Iye'menukasa' na'ne' kasa Itepuru winon Maimu awɨrɨ, “Tanporon kon wapiya iyentusa' warawo' pe te'san tʉto' pe Papa ena',” tawon. 	 Mate kaŋ i n'a hantum Rabbi asariya ra ka ne: «Alboro hay-jine kulu, boro m'a fay waani k'a ye Rabbi se.»


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Etanin nan pen pe' ɨmɨrɨ'nokon Tepi' nʉkupʉ'pʉ tʉpoitorʉ ton pokon pe, iwan pe tesi kon pɨ' tenta'nato' kon i'se tesi kon a'tai? 	 Yesu ne i se: «Araŋ mana caw ka di haŋ kaŋ Dawda te no waato kaŋ nga nda nga jama jaŋ ŋwaari?


Mɨrɨ koro'tau rɨ, tu'kan kon warawoti'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ uri'sami'si amʉ' uya rɨ Itepuru apurɨ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ to' tonpa pe to' era'tɨ'pʉ. 	 Rabbi cimandikoy mo goono ga soobay ka tonton, marga bambata no, alboro nda wayboro yaŋ.