Sises uya ene'pʉ tekama'popai'nokon to' esi serɨ pɨ', mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Ɨusekama'popɨtʉ kon ɨ'rɨ ta uya e'kwa pe iyesi, ‘Serɨ pe iwa rɨ mɨrɨ enta' uyento' auya'nokon oton pen, mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ tʉpo uyento' auya'nokon oton nɨ mɨrɨ’? 	 Waato kaŋ Yesu bay kaŋ i ga ba ngey ma nga hã, kal a ne i se: «Araŋ goono ga care hã sanno wo kaŋ ay ne araŋ se boŋ, kaŋ ay ne: a cindi kayna fo araŋ si ye ka di ay, a cindi kayna koyne araŋ ga ye ka di ay?


12,000 kaisa rɨ Simiyan ko' amʉ', 12,000 kaisa rɨ Ripai ko' amʉ', 12,000 kaisa rɨ E'sa'karʉ ko' amʉ', 	 Simeyon kunda ra, zambar way cindi hinka; Lawi kunda ra, zambar way cindi hinka; Isakar kunda ra, zambar way cindi hinka;


Mosi' nʉmenuka'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ pu'kena' amʉ' nʉmenuka'pʉ usekama'pʉ tʉpo, Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' epuru ton uya ka'pon ennoko'pʉ Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas piya' tʉmaimu kon pe, mɨrɨpan uya, “Ina tonpa ton, ɨnʉ' rɨ esi a'tai asauro'pai tɨwɨ ka'pon amʉ' auro'kai' to' pori'ma pe,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Tawretu* nda Annabey* Tirey cawyaŋ banda, Yahudance diina marga fuwo jine borey donton i gaa ka ne: «Nya-izey, d'araŋ gonda yaamaryaŋ sanni fo jama se, kal araŋ ma ci.»


“A'kopɨ'sa' pe kuru rɨ pariki'si eporo'pʉ ina uya iterasu ton nɨ e'soto'pɨ'sa' esi'pʉ mʉra'ta nau, e'tane ina uya a'kokasa' a'tai, ɨnʉ' pʉra iyesi'pʉ itau,” ta'pʉ to' uya. 	 I ne: «Iri na kasu fuwo gar daabante hal a ma boori, batukoy mo goono ga kay meyey gaa. Amma waato kaŋ iri na kaso feeri, iri mana boro kulu gar a ra.»


Serɨ ton uya ka'pon kupʉ mɨrɨ ɨri pe, temiyatʉ tʉkorʉkai' pʉra iyenta'na uya pen,” ta'pʉ Sises uya. 	 Woodin yaŋ dumi no ga boro ziibandi. Amma i ma ŋwa da kambe kaŋ mana nyun, woodin si boro ziibandi.»


Mɨrɨ yau iyesi'pʉ ka'pon, Saiman itese', enwoke', eke pe te'ku'sen mɨrɨ pata yau. Enwoke' pe tesi winɨ te'ku'sen pen nɨ ku'nin pe iyesi'pʉ Sameriya yawon kon tewansiukai'. 	 Boro fo go no mo kaŋ maa Siman, kaŋ doŋ moodabal-teeko no gallo ra. A ga Samariya laabo borey dambarandi, ka nga boŋ sambu sanda boro beeri.


Ka'pon pe e'nɨto' yau ekama uya apʉne pʉra ɨ'sɨ'mʉra a'naino kon ɨyeseru kon yau ɨwesi kon pɨ'. Ɨpun kon pʉ'kʉ tʉpɨtʉ'pʉ auya'nokon kasa kuru ɨri poitorʉ pe, eke pe rɨ tepansen ɨri ena', mɨrɨ kasa si itʉtɨ' ipoken Papa enu yau poitorʉ pe e'nɨto' ya', wakʉ pe ɨwesi kon pa. 	 Ay go ga salaŋ da boro misa, gazeyaŋo kaŋ go araŋ Adam-ize daa laala gaa sabbay se. Mate kaŋ cine waato din araŋ n'araŋ gaaham jarey nooyandi sanda bannyayaŋ ziibi se, da laala se ka koy to laala boobo teeyaŋ gaa, yaadin mo no sohõ kal araŋ m'araŋ gaaham jarey nooyandi i ma ciya bannyayaŋ adilitaray se ka koy to hananyaŋ gaa.


Kʉrɨ rɨ uya tʉron kon kuu'pʉ itekare ekamai' enno'sa' kon pe, tʉron kon pu'kena' amʉ' pe, tʉron kon itekare ekamanin nan pe, tʉron kon ka'pon amʉ' ennin nan pe mɨrɨ awonsi'kɨ ti'sa amʉ' pe, 	 A no afooyaŋ se i ma ciya diyayaŋ*, afooyaŋ mo annabiyaŋ*, afooyaŋ mo Baaru Hanno waazukoyaŋ, afooyaŋ mo kurukoyaŋ kaŋ ga dondonandi.


E'tane ru'ku, wapiya kuru esa' wannɨ pe iye'to' iwarinpatɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ipokena' pe iye'to', mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo serɨ ton nɨ nin si e'tʉrʉ mɨrɨ ɨyena'nokon nɨ nɨrɨ. 	 Day wa jin ka Irikoy* koytara d'a adilitara ceeci jina, nga mo ga hayey din kulu tonton araŋ se.


Mɨrɨ pɨ' nin si Papa itese' pɨ' e'to' uya tanporon nɨ i'se ɨwe'to' kon ke ɨrepa kon mɨrɨ eke pe rɨ itesa' pe te'to' ke Kʉrai Sises yawɨrɨ. 	 Ay Irikoyo mo g'araŋ laamey kulu bana nga arzaka boŋ darza ra, Almasihu Yesu ra.


Serɨ ekamasa' rʉ'pʉ enupɨkɨrɨ 12 kaisaron kon Esuwerʉ pon kon esi mɨrɨ. Papa apurɨ pɨ' esii'ma wʉi nai mɨrɨ awonsi'kɨ ewarupɨ nau, epoto' pe tʉuya'nokon. Kin, serɨ pɨ' e'ku'to' wenai Esuwerʉ amʉ' uya uyewa'noma mɨrɨ. 	 Alkawlo din se iri dumi way cindi hinka goono ga beeje sinji ngey ga to a gaa, kaŋ cin da zaari i goono ga may Irikoy se da anniya. Ya Bonkoono, beeje woodin se no Yahudancey goono g'ay kalima.


E'tane Saiman mɨrɨ awonsi'kɨ itonpa ton utɨ'pʉ iwarinpase'na. 	 Siman da nga hangasiney na Yesu ce banda gana.


mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon uya ekama Sises Kʉrai esi Itepuru pe, Papa Ikʉipʉnʉ ku'to' eke pe kupʉ pe. 	 Deene kulu mo ma seeda ka ne: Yesu Almasihu ya Rabbi no, ka koy Baaba Irikoy darza gaa.


Utonpa ton, ɨtonpa kon pɨ' ɨri pe isapema pe tʉusauro'se pʉra e'tɨ'. Ɨnʉ' rɨ ɨri pe isapema pe tʉtonpa pɨ' tʉusauro'sen, mɨrɨ pe pʉra iteseru aimenkanin usaurokʉ main, Mosi' winon pɨ' ɨri pe isapema pe mɨrɨ awonsi'kɨ iteseru aimenka iya. Main eseru aimenka auya a'tai, iyawɨrɨ ɨwesi pen mɨrɨ, e'tane iteseru aimenkato' auya po ɨyereuta. 	 Ay nya-izey, araŋ ma si care ciinay da taali. Boro kaŋ ga nga nya-ize ciinay da taali, wala a ga nga nya-ize ciiti, a goono ga asariya* ciinay da taali k'a ciiti mo. Amma da ni ga asariya ciiti, yaadin gaa ni manti asariya ganako, amma ni wo asariya ciitiko no.


upika'tɨ'pʉ iya 'nokon, ipokena' ku'sa' wenai pen, e'tane ɨsentu'ke' pe tesi wenai. Upika'tɨ'pʉ iya 'nokon entuka'nɨ pe kanan e'nɨ ekorʉka winɨ mɨrɨ awonsi'kɨ emenna' pe Wakʉ A'kwarʉ winɨ ekonekan ke, 	 a n'iri faaba. Manti goy hanney do kaŋ iri bumbey te bo, amma a suujo do no _a n'iri faaba__, hayyaŋ taji nyumayyaŋo do da Biya* Hanno tajandiyaŋo do.


Kʉrɨ Epʉn tesa'pɨ'se iku'to' pe uya tukai' tʉusauro'sen, usaurokʉ mɨrɨ Papa apon tesa'pɨ'se mɨrɨ awonsi'kɨ ipo te'sen. 	 Koyne, boro kaŋ ze da beene, a koy ze da Irikoy karga, ka margu nda nga kaŋ go a boŋ ga goro mo.


Pʉsamoro uyese' apurɨnin nan uya si i'tuto' ipɨkɨrɨ meruntɨ eporo mɨrɨ makoi amʉ' enpa'kapɨtʉ mɨrɨ uyese' yau to' si usaurokʉ mɨrɨ emenna' main, siran yau. 	 I ga alaamey wo no cimandikoy se: i ga follayyaŋ gaaray ay maa ra, i ga salaŋ da deene tajiyaŋ,


Se ta uya, inonkasa' rʉ'pʉ anʉnnin esi pɨ' mʉre pe rɨ marɨ, poitorʉ kasa pʉra tʉpona rɨ iyesi pen nɨ, tanporon nɨ tiwano' esa' pe rɨ te'tane. 	 Amma ay ga ne araŋ se: alwaati kulu kaŋ tubukwa go zanka, hay kulu man'a fay da bannya, baa kaŋ nga no ga ti hay kulu koyo.


Usauro'nɨ pɨ' rɨ marɨ iyesi koro'tau, Isutas, 12 kaisaron kon tonpa pe te'sen uyee'pʉ. Ipokon pe anpisin kuru rɨ usepai'tɨpɨ'sa' supara ke mɨrɨ awonsi'kɨ wa'tana ke esi'pʉ, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' epuru ton nennoko'san. 	 Za a go ga salaŋ, iway cindi hinka din ra afo kaŋ ti Yahuta kaa. A kande jama boobo da takubayaŋ da goobuyaŋ. I fun alfaga beerey da asariya dondonandikoy da arkusey* do.


Mɨrɨ pɨ' Pari'si amʉ' utɨ'pʉ nai kasa ipoken pʉra isauro'to' pe ikupʉ'nokon ka'se'na. 	 Saaya din ra binde Farisi* fonda borey koy ka ngey saaware te mate kaŋ ngey ga Yesu hirri k'a di a sanno ra.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Kʉsereutanʉ'tʉu, apʉne pʉra ɨnʉ' rɨ eke Papa tʉrawasooi ku'nin nʉ'pʉ uyese' yau usaurokʉ poken pʉra iyesi mɨrɨ tʉpo ɨri pe upɨ'. 	 Amma Yesu ne: «Wa s'a gaay. Zama boro kulu si no kaŋ ga dabari goy te ay maa ra kaŋ sahãadin-sahãadin mo a g'ay ciinay te da sanni yaamo.


Wʉ' ponsi'kɨ Sises u'tɨsa' a'tai, anpisin ton nɨ ka'pon amʉ' uya e'ma'pʉka'pʉ. 	 Kaŋ Yesu zumbu ka fun tondo boŋ, borey marga bambata n'a gana.


Ipoitorʉ ton uya te'ku'sen ensa' a'tai, Sises pɨ' ta'pʉ to' uya, “Ina epuru, ina uya pe' si to' panta'ma serɨ tʉsuparaai kon amʉ' ke?” ta'pʉ to' uya. 	 Ngey kaŋ goono g'a windi, waato kaŋ i di haŋ kaŋ ga ba ka te, i ne: «Rabbi, iri ma kar da takuba, wala?»


Awanakʉi' kuru rɨ nin si, suntaaka epiya'tɨ pe, Sapa' ema'sa' yau, Meri Mataren mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ Meri utɨ'pʉ Sises uruwasii tɨ' akasa' ense'na. 	 Asibto* banda, jirbi iyya zaari sintina susubay za da hinay, kala Maryama Magdaliya bora da Maryama fa mo, i koy ka saara guna.


Mɨrɨ awonsi'kɨ tiwano' pe rɨ Se'tan usewa'noma yau mɨrɨpan epantakapɨ'sa', moro iko'mamʉ pen nɨ mɨrɨ; iu'ma'to' rɨ e'seposa'. 	 Da Saytan mo tun ka gaaba nda nga boŋ, a fay ihinka nooya. A si du ka kay, amma a kokora nooya.


(Asa'ron kon kanan ka'pon amʉ' e'to' oton tʉmainarʉ kon yau. Tikin nɨ anʉnto' oton, isakon e'nɨnto' oton,” ta'pʉ Sises uya.) 	 Boro hinka ga bara fari fo ra. I g'afa sambu k'afa naŋ.»


Ɨ'rɨ tukai' mɨsenuminkayan? Ka'pon esi yau 100 kaisaron kon karimeru amʉ' esa' pe, mɨrɨpan kon tonpa utano'masa' yau, 99 pan kon pe' karimeru amʉ' nɨmɨ iya pen wʉ' po itano'masa' rʉ'pʉ warinpase'na tʉutɨto' pe? 	 Ifo no araŋ ga tammahã? Da boro fo gonda feeji zangu, afolloŋ fun i ra ka daray, manti a ga wayga cindi yagga din naŋ tondi kuukey ra ka koy ka wo kaŋ daray din ceeci no?


Tu'kan ke rɨ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru uya eseru'tɨ'pʉ. 	 Alfaga beerey kand'a kalima nda hari boobo.


Tʉwɨpʉrema tʉpo, ka'pon amʉ' auro'ka pɨ' iye'sara'tɨ'pʉ. “Tanporon nɨ esi ukʉipʉnʉ nʉnonka'pʉ pe uyena'. Ɨnʉ' uya rɨ imu i'tu pʉra iyesi, e'tane ikʉipʉnʉ uya rɨken i'tu. Ɨnʉ' uya rɨ ikʉipʉnʉ i'tu pʉra iyesi, e'tane imu uya rɨken i'tu mɨrɨ awonsi'kɨ kamo nɨrɨ imu na'ne' e'to' ɨnenpoikapai itena' ton,” ta'pʉ iya. 	 Ay Baabo na hay kulu daŋ ay kambe ra. Boro kulu si Izo bay kala Baabo, wala mo boro kulu si Baabo bay kala Izo da boro kulu mo kaŋ se Izo miila nga m'a bangandi.


Mɨrɨ pɨ' Esuwerʉ amʉ' epuru ton uya, “Sapa' serɨ; wakʉ pe pʉra iyesi Main, Mosi' winon pona ayapon arɨ pɨ' me'ai'ne',” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 Woodin sabbay se no Yahudancey go ga ne bora kaŋ du baani se: «Asibti zaari no hunkuna. A si halal* ni se ni ma ni daarijo sambu.»


Esuwerʉ amʉ' epuru ton uyee'pʉ ekama'poi', “Ɨ'rɨ ɨi'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ auya, serɨ ku'to' auya ekamanin pe?” ta'pʉ to' uya. 	 Gaa no, Yahudancey tu a se ka ne: «Alaama fo dumi no ni ga cabe iri se, kaŋ ni goono ga hayey wo te?»


Mɨrɨpan uya to' ekama'po'pʉ, “Ɨnʉ' nai ipɨ', ɨnʉ' ese' nai ipɨ'?” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 A ne i se: «Foto nda hantumo wo binde, may wane no?»


ɨyeyaton non ku'tane uya a'ta apon pe,”’ tasa'. 	 hal ay ma ni ibarey te ni ce taamey se furkange.›


Kʉrɨ rɨ si 5 kaisaron paiki pʉrata eponin nʉ'pʉ utɨ'pʉ inke pʉra rɨ mɨrɨ pʉrata e'tonpa'tɨto' pe itʉrawasomase'na, emennʉ'pʉ tʉpoi'ne rɨ nin si, 5 kaisarɨ rɨ marɨ iye'tonpa'tɨsa' esi'pʉ. 	 Sahãadin-sahãadin nga kaŋ na iguwa din ta koy ka daymi te ka du igu fo koyne.


Mɨrɨ ewarupɨɨi tau, Itepuru Sises uyee'pʉ Paarʉ piya', mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Kenari'nʉmʉi! Serɨ yau, Surusiran po uyekareei ekamasa' auya man, mɨrɨ na'ne' kasa rɨ marɨ Ron po uyekareei mekamai',” ta'pʉ iya. 	 A wane suba cino ra no Rabbi kay Bulos jarga ka ne a se: «Ma te bine-gaabi, zama mate kaŋ ni na seeda no ay boŋ ne Urusalima ra, yaadin cine mo no tilas ni ma seeda te Roma mo ra.»


Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ non pʉra iyenato' oton, e'tane umaimu mɨrɨ tereuta ton pen nɨ. 	 Beene nda ganda ga tuusu, amma ay sanney wo si tuusu.


E'tane Taya mɨrɨ awonsi'kɨ Saitan pon kon uya pa rɨ imoronkato' oton eseru aimenka weyu e'seposa' a'tai ɨmɨrɨ'nokon entai. 	 Kulu nda yaadin, Tir da Zidon ga du rongome ciito hane ka bisa araŋ.


Utonpa ton, ta'kwarʉ kenan kon auro'ka kasa ayauro'kato' uya 'nokon pʉra iyesi, e'tane serɨ non pon kon pe rɨ nin ayauro'ka uya 'nokon, amiyu amʉ' pe rɨ Kʉrai pona. 	 D'ay ga salaŋ da Adam-izey da malaykey deeney, day ay sinda baakasinay, ay ciya danga guuru-say kaŋ ga hẽ, wala can-caŋ kaŋ ga kosongu.


“I'napairɨ rɨ ka'si, pariki'si tapai epa'kasa' serɨ wa!” ta'pʉ Pi'ta uya. “Si'tuka'ai' si, Itepuru uya tinserʉʉi enno'sa' upika'tɨi' Era' esi tʉnkupʉnʉ ɨnku'pai upɨ' apai mɨrɨ awonsi'kɨ iye'kupʉ kuru tawon nan nɨrɨ Esuwerʉ amʉ' piyapai,” ta'pʉ iya. 	 Waato kaŋ Bitros laakalo ye a gaa, a ne: «Sohõ ay bay kaŋ haciika Rabbi no ka nga malayka donton k'ay faaba Hirodus kambe ra da Yahudancey jama hanganyaŋ kulu gaa.»


Mɨrɨpan uyee'pʉ Sises a'poi winɨ ipon e'pi pɨ' a'pɨ'se'na. Mɨrɨ a'tai rɨ, imʉnʉ utɨ ereuta'pʉ. 	 Nga mo kaa ka maan banda ka Yesu kwaayo me bazayey ham. Sahãadin-sahãadin a kuro dooruyaŋo kay.


Itepuru uya eikʉ'pʉ, “Ɨnʉ' ken usauro'nɨ'pʉ awɨron mɨrɨ awonsi'kɨ emiya'pokena' tʉtonpa esa' e' pe nai? Itesa' nʉnonkanʉ tʉpoitorʉ ton esa' pe to' i'kiyari epe' ke to' repanin pe itʉto' weyu a'tai? 	 Rabbi mo ne: «May no binde jine funo wo kaŋ gonda naanay da laakal, kaŋ a koyo n'a daŋ nga windo almayaaley boŋ, zama a m'i no ŋwaari alwaato kaŋ ga hagu ra?


“Isi' pon pen pe' ɨmɨrɨ manenpanin sara'tɨnin nʉ'pʉ, 4,000 kaisaron kon wɨnin nan anin nʉ'pʉ rɨmono' ta' pena?” ta'pʉ iya. 	 Haba, manti nin no ga ti Misiranca din bo, kaŋ na boro-wiiko zambar taaca din daŋ i ma murte, kaŋ kond'ey saajo ra mo za jirbi bandey?»


Tikin nan itepuru uya Sises ekama'po'pʉ, “Wakʉ ti'sa, ɨ'rɨ kuru ku'to' uya esi wakʉ uko'man nɨto' tɨwɨrɨ rɨ, epoto' pe uya?” ta'pʉ iya. 	 Jine boro fo mo na Yesu hã ka ne: «Alfa hanno, ifo no ay ga hima ka te hal ay ma du fundi hal abada ka tubu?»


Awanakʉi' kuru, pata emakʉ wapiya, Sises epa'ka'pʉ tʉpoitorʉ ton piya'. Parau ku'pɨri po itɨ'pʉ. 	 Amma cin guuru hinza ka koy guuru iddu bato ra Yesu kaa i do, a go ga dira teeko boŋ.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Serɨ pe metatʉune' uta'ku'tɨsa' si man,” ta'pʉ iya. 	 A sintin ka ne i se: «Hunkuna i na annabitaray sanno wo toonandi araŋ hangey ra.»


“Non waiyori pe rɨ ɨwesi kon, e'tane ine'ne' pe pʉra waiyo enasa' yau, nai kasa ine'ne' pe kanan iye'to' pe ikupʉ? Wakʉ pe pʉra rɨ iyesi mɨrɨ, eno'mato' pe rɨ iyesi ka'pon amʉ' uya iwasa'pɨ'to' pe tʉusarɨ kon a'tai. 	 Araŋ no ga ti ndunnya ciiri, day da ciiri tar, ifo no i g'a hanse nd'a? Ne ka koy jine a sinda nafa kulu, kal i m'a furu, i m'a taamu borey ce taamey cire.


Mɨrɨ tʉpo, non esa' utɨ'pʉ kʉrʉpo'po pɨ' e'nɨto' pata'se' ya' ko'mamʉ pe 5 a'kʉra' a'tai. Mɨrɨ yau, ka'pon amʉ' e'soto'pɨ'sa' ene'pʉ iya. To' ekama'po'pʉ iya, ‘Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' ɨye'soto'pɨ'sa' kon te'tʉrawasomai' pʉra rɨ?’ ta'pʉ iya. 	 Sanda wiciri kambu guuru gu cine, a ye ka fatta koyne. Kal a di afooyaŋ kaŋ goono ga kay. A ne i se: ‹Ifo se no araŋ goono ga kay ne ka foy yaamo?›


Inke pʉra tepa'taisima'pʉ rʉ'pʉ pe, Sises ekanwaka'pʉ tuna kapai. Mɨrɨ a'tai kuru rɨ, ka' uta'koka'pʉ, mɨrɨpan uya Papa A'kwarʉ u'tɨ ene'pʉ wako'wa kasa, mɨrɨpan uta'si'pʉ ipɨ'. 	 Yesu mo, waato kaŋ i na baptisma te a se, a fatta nda waasi haro ra. Guna mo, beena feeri, a di Irikoy Biya mo go ga zumbu sanda koloŋay cine, a goono ga kaa nga boŋ.


“Ina pɨ' ekamakɨ, ɨ'rɨ a'tai kuru ken si serɨ ton e'ku'to' oton? Ɨ'rɨ kuru ken si esi mɨrɨ ento' ipɨ' pe tanporo serɨ ton uta'ku'tɨ ekamanin pe?” ta'pʉ to' uya. 	 «Ma ci iri se, waatifo no hayey din ga te? Alaama woofo no ga te waati kaŋ hayey din ga ba ka to?»


mɨrɨ awonsi'kɨ, “Iye'ku'to' oton to' pɨ', ‘Umunkɨ amʉ' pen nɨ ɨmɨrɨ'nokon,’ ta'pʉ yau kuru rɨ, ‘Papa, tʉuko'mansen munkɨ amʉ',’ tato' oton to' pɨ',” tasa' iya. 	 A ga ciya mo, nangu kaŋ i ne i se: « ‹Araŋ wo manti ay jama no.› Noodin no i ga ne i se: ‹Irikoy fundikoono izeyaŋ.› »


E'tane iye'kapʉ epiya'tɨ yau, ‘Papa uya warawo' mɨrɨ awonsi'kɨ uri'san kaa'pʉ,’ tasa' iya. 	 Amma za takayaŋ sintina, Irikoy n'i te alboro nda wayboro.


mɨrɨ kasa si, Kʉrai e'to' pe ayau'nokon apurɨto' poro. Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉrema kanan ɨmɨrɨ'nokon, imisitasa' pe mɨrɨ awonsi'kɨ iyekonekasa' pe ɨwesi kon pa usi'nʉnkan nɨto' yau, 	 Ay ga ŋwaaray a m'araŋ gaabandi hala Almasihu ma goro araŋ biney ra cimbeeri do. Araŋ kaajo d'araŋ daba, Irikoy n'i sinji baakasinay ra.


Mɨrɨpan pɨ' panton ekama'pʉ iya se tawon: “Ka'pon eke ton mʉre pe iyentusa' rʉ'pʉ utɨ'pʉ ɨnnon nɨ pata ya' kin pe tanʉnto' pe mɨrɨ awonsi'kɨ tenna'poto' pe. 	 Woodin sabbay se Yesu ne: «Bonkooni banda fo koy laabu fo ra kaŋ ga mooru, zama nga ma du koytaray ka ye ka kaa.


“Papa e'to' esa' wannɨ pe esi kin, tʉmu emari'ma i'kiyari konekanin nʉ'pʉ kasa, 	 «Beene* koytara go sanda koy fo kaŋ na hiijay batu te nga izo se.


“Umunkɨ amʉ', mara rʉ'kwɨ kuru inke rʉ'kwɨ esi serɨ ɨpiyau'nokon, uwarinpato' auya'nokon oton, Esuwerʉ amʉ' pɨ' ukataine' kasa rɨ ta uya ɨpɨ'nokon: Utɨyai'ne' ya' ɨuyepʉ kon poken pʉra iyesi. 	 Ize kayney, alwaati kayna fo ka cindi kaŋ ay go araŋ banda. Araŋ g'ay ceeci, amma danga mate kaŋ ay ci Yahudancey se ka ne naŋ kaŋ ay ga koy i si hin ka kaa, yaadin no ay goono ga ci araŋ mo se sohõ.


Surusiran pona utɨsa' a'tai, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon Esuwerʉ amʉ' epuru ton uya uyeseru kon i'se pʉra iyesi, ɨri ku'sa' iya ta uya i'se to' esi'pʉ. 	 Waato kaŋ ay go Urusalima, alfaga beerey da Yahudancey arkusey kande a kalima. I ŋwaaray ka ne i ma ciiti a se k'a di.


Papa ena' use'man nɨto' apon piyau ɨntʉrʉnʉ tʉnonkai', wapiya ɨtonpa a'kɨrɨ ekoneka ta, ɨyenna'po pa ɨntʉrʉnʉ tʉse'na. 	 kala ni ma ni sarga naŋ noodin sargay teeyaŋo do. Ni ma koy, nin da ni nya-izo ma saba jina, waato gaa ni ma kaa ka ni sarga salle.


E'tane ɨuseruma a'tai tenta'nai' pʉra, ɨsenpatauka', mɨrɨ awonsi'kɨ ekarapaima'. 	 Amma nin, waati kaŋ ni ga mehaw, ma ji tuusu ni boŋo gaa, ma ni moyduma nyun,


Iye'nʉntane rɨ ewarupɨ nau, ipakasa' rɨ e'tane wʉi nai, kiyari ye' rɨ a'ta mɨrɨ, ɨ'rɨ kasa iye'sa' tukai' i'tu iya pʉra rɨ iyesi. 	 A ma kani ka tun cin da zaari. Gurayzey mo ma fun ka beeri, amma nga din si bay mate kaŋ woodin ga bara nd'a.


Mɨrɨ awonsi'kɨ pana'pan inserʉ ene'pʉ uya, eke pe ekama'po'pʉ iya, “Ɨnʉ' nai wakʉ serɨ kareta amon a'si'sa' rʉ'pʉ i'kwɨ'nin pe mɨrɨ awonsi'kɨ a'kokanin pe?” ta'pʉ iya. 	 Ay di malayka gaabikooni fo mo goono ga fe da jinde beeri ka ne: «May no to a ma tira feeri, a m'a kawaatimey feeri mo?»


Mɨrɨpan kamoro apurɨto' esanon pʉremasa' Epʉra'an, apurɨto' esa' pokon pe. 	 Yaadin gaa borey kaŋ goono ga cimandi, ngey no ga du albarka Ibrahim banda, nga kaŋ na Irikoy cimandi.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, ɨnʉ' rɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe eporo iya pʉra na'ne' mʉre kasa te'se, epa'kato' oton pen nɨ ya',” ta'pʉ iya. 	 Haciika ay ga ne araŋ se: boro kulu kaŋ si Irikoy koytara ta sanda zanka kayna cine, a si furo a ra hal abada.»


“Kʉrɨ rɨ entakanin nʉ'pʉ i'se e'to' kupʉ pɨ' iye'sa' iu'matʉ pona rɨ ena' eke pe e'nɨto' tʉto' uya oton ukʉipʉnʉ winɨpai uneporo'pʉ, ka'pon amʉ' tʉpataron kon esa' pe iye'to' pe— ‘Wa'ka pun konekasa' itɨɨi pe esii'ma to' esa' pe iyesi; mɨrɨ awonsi'kɨ to' a'morʉka iya tawa ka'sa' ɨinɨ pe a'morʉka kasa.’ Awanakʉi'no kaiyono' ke nɨrɨ irepa uya mɨrɨ. 	 Boro kaŋ te zaama, kaŋ n'ay goyey haggoy kala bananta, nga no ay ga no dabari dumi cindey boŋ.


“Ina esi mɨrɨ tanporo Esuwerʉ amʉ' pata'se' awɨrɨ, Surusiran poro rɨ, inkupʉ'pʉ tʉnene'pʉ kon ekamanin pe. To' uya iwɨnɨ'pʉ kurusu' pona tʉpokapɨ'se. 	 Iri mo seedayaŋ no hay kulu boŋ kaŋ a te Yahudiya laabo ra da Urusalima ra. I n'a wi mo kanjiyaŋ bundo gaa.


iyau tʉumisitai' mɨrɨ awonsi'kɨ te'ka'se iyau pana' pe apurɨto' auya'nokon tʉku'se ɨyenupa'pʉ kon awɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe kuru tenki tato' auya'nokon nanʉkʉi. 	 Araŋ kaajey sinji a ra. Araŋ cina a boŋ mo hal araŋ te gaabi cimbeeri ra, mate kaŋ cine i n'araŋ dondonandi nd'a. Araŋ goono ga yulwa a ra da saabuyaŋ mo.


Ta'pʉ to' uya ɨpɨ'nokon, “Iweyu u'matʉ a'tai, sapeman pe tʉuta'kɨrɨsan e'to' oton, ɨri eseru i'se te'to' kon awɨrɨ te'san,” tawon. 	 Zama i ne araŋ se kaŋ alwaati bananta ra hahaarakoyaŋ ga kaa. I ga ngey ibaay laaley gana Irikoy wangay ra.


E'tane nin si ekama uya ɨpɨ'nokon, Iraisa uye'ka'sa', mɨrɨpan pɨ' i'se te'to' kon ku'sa' to' uya ipɨ' iye'menukasa' na'ne' kasa rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Amma ay ga ne araŋ se: Iliya jin ka kaa, i te a se mo haŋ kaŋ kaan ngey se, mate kaŋ i hantum a boŋ.»


Tanporon kon nɨ ka'pon amʉ' enta'na'pʉ ta'wetapɨ'se, mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton uya kiyari punu'pɨ e'nonkasa' ke 12 kaisaron pa'siki'ti arʉ'tɨ'pʉ. 	 Borey kulu ŋwa hal i kungu. I na patarmey kaŋ yaŋ cindi margu ka cilla kayna way cindi hinka toonandi.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Uiwano' pe rɨ si usekama pe iyesi yau, ukayai'ne' nin si esi i'napairɨ rɨ, apʉne pʉra iwinɨ uye'sa' rʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ utɨto' ya' i'tu uya. E'tane nai winɨ uye'sa', nai ya' utɨ tukai' i'tu auya'nokon pʉra iyesi. 	 Yesu tu i se ka ne: «Baa d'ay ga seeda ay boŋ se, ay seeda ya cimi no, zama ay ga bay naŋ kaŋ ay fun da naŋ kaŋ ay ga koy mo. Amma araŋ si bay naŋ kaŋ ay fun da naŋ kaŋ ay ga koy.


Sises uya Isaan esi pariki'si tau tawon etasa' a'tai, iyenna'po'pʉ Kiyarari pona. 	 Waato kaŋ Yesu maa i na Yohanna daŋ kasu, nga mo kamba ka koy Galili.


Itisakon ɨsɨ, nari' kuru utɨka'sa' e'tane; enkɨ, itosorʉwano rʉ'pʉ ɨsɨ, nari' kuru uye'nɨ pɨ' man serɨ pe rɨ marɨ. 	 Balaaw hinkanta bisa, guna balaaw hinzanta goono ga kaa da waasi.


Mɨrɨpan o'pa'pʉ to' uya waain sumasa' i'ne' mɨrʉ itese' ke, e'tane ensi iya pʉra iyesi'pʉ. 	 I n'a no duvan* margante nda zawul* safari. Amma Yesu man'a ta.


Enupan nɨ iya “Kane” tawon pe Papa uya tasa' pen na'ne' pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ non eseru pɨ' mentai kuru e'nɨto' pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ iwano' wannɨ pe tʉuse'se'tɨi' uko'man nɨto' pe, ipoken mɨrɨ awonsi'kɨ Papa uya tasa' kasa tʉuko'mansen pe serɨ pe na'ne' uko'man nɨto' yau, 	 Gomno din g'iri dondonandi iri ma fay da Irikoy wangay da ndunnya ibaay laaley, k'iri baafuna te da laakal, da adilitaray, da Irikoy ganayaŋ sohõ zamana woone ra.


Mɨrɨ ema'sa' yau, anpisin ton kuru rɨ iye'sa' kon nʉ'san Iweyu Rʉ'pʉ pɨ' uya Surusiran pona Sises utɨ etasa' esi'pʉ. 	 A wane suba, jama boobo kaa bato do. Waato kaŋ i maa baaru kaŋ Yesu go kaa Urusalima,


Apʉne pʉra ɨnʉ' uya rɨ tʉron nɨ iyapon nonka poken pʉra iyesi inonkasa' na'ne' Sises Kʉrai, enta'. 	 Waato kaŋ ay go zanka, ay go ga salaŋ sanda zanka cine, ay go ga miila sanda zanka cine, ay go ga lasaabu sanda zanka cine. Amma sohõ kaŋ ay te albeeri, ay na zankataray harey jisi.


Eren yai ɨtonpa kon auro'katɨ', ɨpʉreman eremu mɨrɨ awonsi'kɨ iya'kwarʉ pe te'sen eren yai. Ɨserenkatɨ' ɨyewan kon apai Itepuru pɨ', 	 Araŋ ma salaŋ care se da Zaburayaŋ da saabi baytuyaŋ da dooniyaŋ kaŋ yaŋ fun Biya Hanno do. Wa baytu ka doon araŋ biney ra Rabbi se.


To' enta'na'pʉ ta'weta kon pona rɨ. Mɨrɨpan tonpa'pʉ amʉranʉkʉ'pʉ ipoitorʉ ton uya, 12 kaisa rɨ pa'siki'ti. 	 Borey kulu ŋwa hal i kungu. Woodin banda i na patarmey kaŋ yaŋ cindi margu, ka cilla kayna way cindi hinka toonandi.


Pi'ta usaurokʉ koro'tau, ite'kwanau pʉra rɨ, Wakʉ A'kwarʉ u'tɨ'pʉ tanporo ka'pon amʉ' etanin nan pona. 	 Za Bitros goono ga sanney din salaŋ, kala Biya Hanna zumbu borey kulu kaŋ yaŋ goono ga maa sanno din boŋ.


Serɨ apurɨto' uyepʉ rawɨrɨ, Main uya a'sin nɨsa' esi'pʉ, a'kon nɨsa' iya esi'pʉ, apurɨto' usenpoika pʉ'kʉ pona rɨ. 	 Amma za cimbeeri mana kaa, iri ya asariya kas'izeyaŋ no. Iri go daabante no hala cimbeeri ga aniya ka bangay.


Tenu ke rɨ pe' ɨwe'tane'nokon ene auya'nokon pʉra iyesi? Tʉpana ke rɨ, e'tane eta auya'nokon pʉra rɨ? Ɨyenu kon yau pʉra nai? 	 Araŋ gonda mo, araŋ si di no? Araŋ gonda hanga, araŋ si maa no? Wala araŋ si fongu no?


Ipan pe Sises pawana'tɨ'pʉ to' uya, “Tɨwɨ takuru'kena' nan ka'pon amʉ' ɨpon e'pi a'pɨ'pɨtʉi,” ta'pʉ to' uya, mɨrɨpan tanporo kon a'pɨ'pɨ'nin nʉ'san usepi'tɨpɨtʉ'pʉ. 	 I n'a ŋwaaray mo a ma yadda ngey se ngey ma baa a kwaayo me ham. Boro kulu kaŋ n'a ham mo du baani.


“Ti'sa,” ta'pʉ Isaan uya, “Ka'pon ene'pʉ ina uya ɨyese' yau makoi a'kwarʉ ton enpa'kapɨ'nin. Iyereutato' pe ina uya ikupʉ'pʉ, apʉne pʉra urɨ'nokon tonpa pe pʉra iyesi pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Yohanna ne a se: «Alfa, iri di boro fo kaŋ goono ga follayyaŋ gaaray ni maa ra. Iri n'a gaay mo, zama a si ga iri gana.»


To' usaurokʉ'pʉ tiwano' kon pe, “Apʉne pʉra pʉreti ne'sa' kasa pʉra isaurokʉ mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 Talibey soobay ka care miisi ka ne: «Zama iri dinya ka kande buuru se no, wala?»


Eporo tʉuya'nokon kasa pʉra, to' enna'po'pʉ Surusiran pona iwarinpase'na. 	 I mana di a mo, kal i ye Urusalima, i goono g'a ceeci.


Ɨmɨrɨ'nokon pona serɨ e'moronkato' oton ipokena' ton mʉnʉ enno'sa' auya'nokon wenai serɨ non po, ipokena' Eperʉ mʉnʉ awonsi'kɨ, Sakaraya, Pere'kaya mu pe te'sen mʉnʉ pʉ'kʉ pona rɨ, ɨnwɨnɨ'pʉ kon ɨpʉreman nɨto' iwʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ use'man nɨto' apon ka'sanau. 	 Zama adilante kulu kaŋ i n'a kuri mun ne ndunnya ra, i m'a alhakko kaa araŋ gaa, za adilanta Habila kuro ka koy Baraciya izo Zakariya kuro, nga kaŋ araŋ wi Irikoy fuwo da sargay feema game ra.


Tʉpataron kon uya tʉpataron kon nɨ nɨrɨ ewa'nomato' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ esa' wannɨ pe te'san esa' wannɨ pe te'san nɨ nɨrɨ ewa'nomato' oton. Iwankan mɨrɨ awonsi'kɨ tʉrʉ'pʉnʉ e'to' oton pata ton yau'ne. 	 Zama dumi ga tun dumi gaa, mayray mo ga tun mayray gaa. Haray da laabu zinjiyaŋ ga te nangu waani-waani ra.


Pata uko'mansa' a'tai, ipoitorʉ ton uyee'pʉ ipiya', mɨrɨpan kon uya, “Pata uko'manka'sa' kuru rɨ man, ɨnnon sa'ne serɨ pata ko,” ta'pʉ. 	 Waato kaŋ wayna ga ba ka kaŋ, Yesu talibey kaa a do ka ne: «Neewo ya saaji no, wayna mo ga ba ka kaŋ.


Mɨrɨ pɨ' si ka'pon e'to' i'se pɨ' mɨrɨ pe pʉra inkuu'pʉ pɨ' iyesi pen, e'tane Papa usentu'mato' pɨ' iyesi. 	 Yaadin gaa, manti boro kaŋ ga ba do no, wala manti boro kaŋ ga goy gumo do, amma day Irikoy kaŋ ga bakar do no.


Pi'ta maimu apurɨnin nʉ'san pa'taisima'pʉ enno'sa' kon uya, mɨrɨpan 3,000 kaisaron kon ena'pʉ to' tonpa pe. 	 Borey kaŋ yaŋ n'a sanno ta mo, i te i se baptisma. Zaaro din ra Irikoy na boro zambar hinza cine tonton i se.


Sises uya kanan to' auro'kakaa'pʉ panton yai. Ta'pʉ iya: 	 Yesu ye ka salaŋ i se koyne nda misayaŋ ka ne:


E'tane Sises poitorʉ ton tonpa, Isutas Eskariya', eparanka ton si pona ipoken pʉra iyesi'pʉ, 	 Amma Yahuta, Kariyoti bora, kaŋ ga ti Yesu talibey ra afo, nga kaŋ ga ba k'a amaana ŋwa, ne:


Tanporo serɨ ton ekamanin nʉ'pʉ uya, “I'napai rɨ iyesi mɨrɨ; serɨ pe kuru uye'ai',” ta. Amen. Ɨsi'kɨ, Itepuru Sises. 	 Nga kaŋ ga hayey din seeda ne: «Oho, ay goono ga kaa da waasi!» Amin! Ya Rabbi Yesu, ma kaa!


Mɨrɨ awonsi'kɨ ina kʉsarɨi i'tupɨ'nɨto' ya', e'tane ɨri pe te'sen piyapai ina imo'kakɨ.’ 	 Ma si konda iri siyaŋ do, Amma m'iri faaba k'iri wa da Izefuto. Zama koytaray da dabari nda darza, Ni wane yaŋ no hal abada abadin. Amin.


“Ɨmɨrɨ'nokon kamoro uya'kɨrɨ iye'sa' kon ui'tupɨ'to' yau'ne rɨ, 	 Amma araŋ wo ga ti ngey kaŋ yaŋ goro ay banda ay siyaŋey ra.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, serɨ tʉpo Epʉn uta'koka ento' auya'nokon oton, Papa inserʉʉi ton u'tɨpɨtʉ mɨrɨ awonsi'kɨ enu'pɨtʉ Ka'pon, Papa winon pona,” ta'pʉ Sises uya. 	 A ne a se koyne: «Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: araŋ ga di beena feerante. Araŋ ga di mo Irikoy malaykey* goono ga kaaru ka zumbu Boro* Izo boŋ.»


Usi'nʉnkan nɨto' nesii i'nairon pe kuru. Ɨri eseru ewaruma'tɨtɨ'; wakʉ pɨ' ata'sitɨ'. 	 Baakasinay ma si te da munaficitaray. Wa ilaalo fanta, wa gaabandi ihanno gaa.


To' utɨ'pʉ Ke'semani tukai' tesa'sen pata ya'. Mɨrɨ yau, Sises uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ', “Ereutapɨ'tɨ' se airɨ ɨpʉrema tane,” ta'pʉ iya. 	 I kaa nangu fo kaŋ se i ga ne Jatsamani. Yesu ne nga talibey se: «Araŋ ma goro ne hal ay ma te adduwa.»


Ekama uya, iye'menukasa' na'ne' upɨ' uta'ku'tɨto' pe rɨ iyesi, ‘Ka'pon amʉ' uya ɨri ton main awɨron kon pen tonpa pe iyesi'pʉ tato' oton,’ tawon. Serɨ iye'menukasa' rʉ'pʉ urɨ pɨ' rɨ uta'ku'tɨ mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Zama ay ga ne araŋ se: Wo kaŋ i hantum ka ne: ‹I n'a lasaabu taali-teerey banda,› tilas i ma woodin toonandi ay do. Zama da cimi hari kaŋ i hantum ay boŋ gonda toonandiyaŋ.»


12,000 kaisa rɨ Aisarʉ ko' amʉ', 12,000 kaisa rɨ Na'tari ko' amʉ', 12,000 kaisa rɨ Mana'sa ko' amʉ', 	 Aser kunda ra, zambar way cindi hinka; Naftali kunda ra, zambar way cindi hinka; Manasse kunda ra, zambar way cindi hinka;


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan e'soto'pɨ'sa' esi'pʉ mɨrɨ yau Sises eseru'tɨ pɨ'. 	 Alfaga beerey da asariya dondonandikoy mo kay k'a kalima nda futay gumo.


Apʉne pʉra ɨuko'mamʉ kon pe iyesi yau a'naino kon amakooi kon awɨrɨ, ɨyerikʉ kon; e'tane Iya'kwarʉ winɨ ipun nʉkupʉ'pʉ ipoken pʉra tʉsa' auya a'tai ima'tato' ya', ɨuko'mamʉ kon nɨ, 	 Da Adam-ize daa laalo boŋ no araŋ goono ga funa, tilas kal araŋ ma bu. Amma da Biya _Hanno__ dabaro do no araŋ goono ga gaaham te-goyey wi, kulu araŋ ga funa.


Apʉne pʉra uko'mamʉ pe iyesi yau upun yau rɨ, serɨ esi mɨrɨ miyarɨ rɨ epekena' pe e'tʉrawasoma ta e'kwa pe. Mɨrɨ rɨ e'tane, ɨ'rɨ kuru ken si anʉmʉ uya? I'tu uya pʉra rɨ iyesi! 	 Amma d'ay ga funa gaahamo ra, ay goyo ga te albarka, ay si bay mo wo kaŋ ay ga suuban.


Mɨrɨpan kon uya tɨ' ama'pʉ. Mɨrɨ a'tai, kakʉi' tenu tʉtʉse Sises uya ta'pʉ, “Papai, tenki ukayai' umaimu etasa' auya pɨ'. 	 Gaa no i na tondo kaa. Yesu mo na boŋ sambu ka beene guna ka ne: «Ya Baaba, ay ga saabu ni se kaŋ ni maa ay se.


Mɨrɨ a'tai, ipoitorʉ ton uya tanporo serɨ ton to'ka'nʉkʉ'pʉ pen. Sises rɨ nin enasa' tapurɨpɨ'to' ya' tʉpo---iyeri'sa' rʉ'pʉ, e'mʉ'sa'kasa' tʉpo rɨ nin---to' uya i'tu'pʉ serɨ ton e'menukasa' esi'pʉ ipɨ', serɨ ton nɨ kenʉ' si ku'sa' to' uya esi'pʉ itiwano' pe. 	 A talibey mana faham da hayey din za sintina, amma waato kaŋ Irikoy na Yesu beerandi, waato gaa no i fongu kaŋ i na hayey din hantum a boŋ, i na hayey din te a se mo.


Mɨrɨ tʉpo, tuna ma'pʉ iya pesʉn ya', mɨrɨpan uya tʉpoitorʉ ton pʉta korʉkapɨtʉ'pʉ a'munakapɨtʉi'ma tʉworo'pai pokon towerʉ ke. 	 Waato gaa a na hari dooru gaasu ra ka sintin ka talibey cey nyum k'i tuusu nda ce tuusuyaŋ zaara din kaŋ go a canta gaa.


ama' amʉ' rɨ, mentaino kon nɨ, te'taripasan nɨ, ɨri pe tʉtonpa kon pa'nʉ'nin nan, tʉtonpa kon a'kwarʉkanin nan itimamin pɨ', uya Papa e'to' esa' wannɨ pe eporo pʉra iye'to' oton. 	 Da Timotiyos kaa, wa te mate kaŋ ga naŋ a ma goro araŋ do humburkumay si, zama Rabbi goyo no a go ga te, danga ay cine.


Mɨrɨ a'tai, ko' anʉmʉ'pʉ iya, tenki ta'pʉ iya Papa pɨ', mɨrɨpan uya to' o'pa'pʉ, tanporon kon uya iyawon ensi'pʉ. 	 A na gaasiya mo sambu. Waato kaŋ a na Irikoy saabu, a n'a no i se, i kulu haŋ a ra mo.


Itɨkaa'pʉ ɨpʉremase'na mɨrɨ kasa rɨ marɨ kanan. 	 A ye ka dira ka koy ka te adduwa, a go ga salaŋ doŋ sanney cine.


Utonpa ton, ipan pe ɨyekama'po uya 'nokon apanamato' kon uya eta kon pa, apʉne pʉra to'ken nʉ'kwɨ rɨ kareta menukasa' uya ɨyena'nokon. 	 Amma ay g'araŋ ŋwaaray, nya-izey, araŋ ma suuru nda yaamaryaŋ sanno, zama sanni kayna fo no ay hantum araŋ se.


Ipoken pʉra rɨ ɨusenuminka kon ina e'taripasa' tukai'. Awanakʉi' rɨ marɨ pata man, 9 a'kʉra' rɨ marɨ. Ɨnʉ' e'taripa pʉra rɨ iyesi mɨrɨ a'tai. 	 Zama borey wo manti boroyaŋ kaŋ bugu, mate kaŋ cine araŋ goono ga tammahã, za kaŋ sohõ susubay guuru yagga no.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Tenu ke e'tɨ', ɨnʉ' uya rɨ ɨyenku'tɨ kon namai'. 	 Yesu mo sintin ka salaŋ i se ka ne: «Wa haggoy boro kulu ma si araŋ darandi.


ka'pon amʉ' uya ɨyereutanʉkʉ kon pʉra iyesi yau, a'ta kon mʉtɨutɨpɨ'tʉi' to' pata nɨmɨ auya'nokon a'tai, Papa uya to' kota'mato' oton ekamanin pe,” ta'pʉ iya. 	 Boro kulu mo kaŋ si araŋ kubayni, waati kaŋ araŋ fatta kwaara din ra, kal araŋ ma kusa kaŋ go araŋ cey gaa din kokobe, zama a ma ciya i se seeda.»


Pari'si amʉ' tonpa ton uyee'pʉ i'tupɨ'se'na. To' uya ekama'po'pʉ, “Main awɨrɨ rɨ e'nɨ pe rɨ pe' iyesi ka'pon uya tʉno'pʉ nonkato' ɨ'rɨ rɨ wenai?” ta'pʉ to' uya. 	 Farisi* fonda borey mo kaa a do zama ngey m'a si. I ne: «A ga halal* no boro ma nga wande fay sabaabu kulu sabbay se, wala?»


Pi'ta uya ta'pʉ Sises pɨ', “Uyepuru! Wakʉ rɨ pan pe serɨ yau ina man! I'se ɨwesi yau, osorʉwau ɨiwʉ' kon amɨ uya mɨrɨ; tikin nɨ ɨiwano' pe, Mosi' iwano' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Iraisa iwano' pe,” ta'pʉ iya. 	 Bitros binde tu ka ne Yesu se: «Rabbi, iri ne goonoyaŋo ga boori. Day, da ni yadda, ay ga tanda hinza te neewo, afo ni se, afo Musa se, afo mo Iliya se.»


Mɨrɨ awonsi'kɨ main uyee'pʉ Epʉn awonsi'kɨ, “Umu ɨmɨrɨ, uni'nʉnkanʉ; ɨpɨ' pori' pe e'ai' ipan pe,” tawon. 	 Jinde fo mo fun beena ra ka ne: «Nin no ga ti ay Izo kaŋ ay ga ba. Ay ga maa ni kaani gumo.»


Apʉne pʉra tikin nɨ wʉi tʉweyu ku'sa' iya ka'pon amʉ' eseru aimenkato' tʉuya weyu pe, serɨ ku'ton ka'pon epoka'sa' Papa uya tiwano' pe ka'pon amʉ' uya apurɨto' pe. Papa uya tʉnanʉmʉ'pʉ enpoikasa' to' enu ya', i'mʉ'sa'ka tʉuya winɨ iyerikʉ'pʉ apai,” ta'pʉ Paarʉ uya. 	 za kaŋ Irikoy na zaari fo daŋ kaŋ ra a ga ndunnya kulu ciiti adilitaray boŋ. A g'a te mo bora kaŋ a waadu do, kaŋ boŋ Irikoy tabbatandi boro kulu se za kaŋ a n'a tunandi ka kaa buukoy game ra.»


E'tane inmenuka'pʉ apurɨ auya'nokon pʉra iyesi pɨ', ɨ'rɨ tukai' umaimu apurɨ auya'nokon?” ta'pʉ iya. 	 Amma d'araŋ mana tira kaŋ a hantum cimandi, mate no araŋ ga te k'ay sanno cimandi?»


“Itepuru, tɨwɨrɨ rɨ ken si serɨ pʉreti ke ina irepapɨ'kɨ,” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 I ne a se: «Rabbi, m'iri no buuro wo alwaati kulu.»


ɨkʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ asan nɨrɨ inamakɨ, ɨtonpa ti'nʉnkai' e'kɨ, mɨsi'nʉnkayai'ne' kasa,” ta'pʉ iya. 	 ni ma ni baaba nda ni nya beerandi, ni ma ba ni gorokasin danga ni boŋ cine.»


“‘Sarakuwa turunpa'pʉ ina uya, e'tane aumanʉnsa' kon pʉra iyesi. Eke' eremu pɨ' ina userenka'pʉ, e'tane tʉuta'kwarʉkai' aukaransa' kon pʉra iyesi,’ tawon nan kasa. 	 ka ne: ‹Iri na seese kar araŋ se, amma araŋ mana gaan. Iri na bu baray te, amma araŋ mana hẽ.›


Erekʉ'pan ka'pon uyee'pʉ Sises piya'. Tese'mu po esii'ma iyeta'kwanʉmʉ'pʉ ipɨ', “Ɨnku'pai ɨwesi yau, wakʉ pe ukupʉ auya,” ta'pʉ iya. 	 Jiraykooni fo kaa a do k'a ŋwaaray ka sombu a jine ka ne a se: «Da ni yadda, ni ga hin k'ay hanandi.»


Apʉne pʉra si serɨ ton ekamasa' uya pɨ' ɨupokoitasa' kon nin si. 	 Amma araŋ biney to da bine saray zama ay na sanney din salaŋ araŋ se.


Serɨ, serɨ wakʉ itekare epiya'tɨ Papa Mumu, Sises Kʉrai pɨ'. 	 Yesu Almasihu, Irikoy Izo baaru hanna sintina neeya.


Apʉne pʉra urɨ kʉrɨ rɨ tepuru kenan, soisa amʉ' esa' uwo'noro te'san. Pʉse pɨ', ‘Enta,’ ta uya a'tai, itɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ pɨ', ‘Ɨsi'kɨ,’ ta uya a'tai, iyepʉ. Upoitorʉ pɨ', ‘Se iku'kɨ,’ ta uya a'tai, ikupʉ iya,” ta'pʉ iya. 	 Zama ay mo, boro fo dabari ra no ay go, soojeyaŋ go ay bumbo dabaro ra mo. Ay ga ne woone se: ‹Koy!› -- kal a ma koy. Ay ga ne afo se: ‹Kaa!› -- kal a ma kaa. Ay ga ne ay bannya se: ‹Ma te woone!› -- kal a m'a te.»


Pʉsamoro na'ne' 12 kaisaron kon enno'sa' kon ese' ton: wapiya Saiman (Pi'ta tukai' tesa'sen), iyakon Anturu; Isens, Sepiti mu, mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon Isaan; 	 Diya* way cindi hinka din maayey neeya: sintina day Siman kaŋ se i ga ne Bitros, da Andarawos kaŋ ga ti a kayne; Yakuba Zabadi ize da nga kayne Yohanna;


Sises uya mɨrɨ eposa' a'tai, tenu tʉrʉ'pʉ iya ka'takʉi', mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Sa'kiyas, inke pʉra ɨu'tɨkɨ. Serɨ pe ɨiwʉ' ta' utɨ serɨ aka'kʉranpai',” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. 	 Waato kaŋ Yesu to noodin, a guna beene ka ne a se: «Zaaku, ma waasu ka zumbu, zama hunkuna a ga tilas ay ma zumbu ni kwaara.»


Serɨ kasa to' uya ɨkupʉ kon mɨrɨ uyese' pɨ' ɨwesi kon pɨ', apʉne pʉra to' uya i'tu pʉra iyesi kʉrɨ uyenno'nin nʉ'pʉ. 	 Amma i ga hayey din kulu te araŋ se ay maa sabbay se, zama i s'ay dontonkwa bay.


Mɨrɨpan enna'po'pʉ tʉkʉipʉnʉ piya'. “Ɨnnɨ rɨ marɨ iye'tane, ikʉipʉnʉ uya ensa' esi'pʉ. Mɨrɨpan tense isentu'ma'pʉ, mɨrɨpan eka'tumʉ'pʉ a'sise'na. Mɨrɨ tʉpo, ereutanʉkʉ'pʉ iya, a'su'kapɨtʉ'pʉ iya etupa pe. 	 A tun mo ka kaa nga baabo do. Amma za a go nangu mooro, baabo n'a fonnay. A bina hẽ da bakaraw. A zuru ka koy, k'a di k'a ganday, ka soobay k'a sunsum.


Inke pʉra, tʉkanwa kon mɨrɨ awonsi'kɨ tʉkʉipʉnʉ kon tʉnɨnse to' utɨ'pʉ ipɨkɨrɨ. 	 Sahãadin-sahãadin i na hiyo da ngey baabo naŋ, k'a gana.


Mɨrɨ a'tai, parau po mɨrɨ awonsi'kɨ non po iye'mʉ'sa'kasa' unene'pʉ inserʉ uya enwo'ne' winon temiyatʉ ɨnka'pʉ Epʉn winɨkʉi'. 	 Malayka kaŋ ay di go ga kay teeko da laabo boŋ mo na nga kambe ŋwaaro sambu beene haray.


Mɨ pe te'ku'sen pe enanpai'nokon pʉra, tonpa tʉsakoropai' pʉra, tɨkɨntai' pʉra e'nɨpai'nokon. 	 Iri ma si ciya foomanteyaŋ, ka care futandi, ka canse care gaa.


Mɨrɨ pɨ' si, upɨ' ɨwɨpʉremasa' yau, tanporon nɨ esi ɨiwano' pe,” ta'pʉ iya. 	 Da day ni ga sombu ay jine, a kulu ga ciya ni wane.»


Tʉron nɨ uta'pokʉ'pʉ tɨ' pe te'sen ya' eke pe pʉra te'sen non ya'. Iya'ta'pʉ inke pʉra, apʉne pʉra i'nau pʉra non esi ke. 	 Afooyaŋ mo kaŋ tondi batama boŋ, nangu kaŋ sinda laabu boobo. Sahãadin-sahãadin i fun, zama laabo mana baa.


Mʉre amʉ' anʉmʉ'pʉ iya temekon pona, mɨrɨpan kon pona temiyatʉ tʉtʉse to' pʉrema'pʉ iya. 	 A na zankey ganday ka nga kambey dake i boŋ, ka albarka daŋ i gaa.


“Ɨnʉ' uya Itepuru usenuminkato' i'tu, enupato' pe tʉuya?” ta iya. Urɨ'nokon nin man tɨ Kʉrai usenuminkato' esa' pe. 	 Da hanga mo ne: «Za kaŋ ay wo manti mo, yaadin gaa ay manti gaahamo wane» -- woodin si naŋ a ma si ciya gaahamo wane.


Wakʉ pe kuru ina uya pata eposa' a'tai, ina uya Marʉ'ta itese' mɨrɨ opa'wʉ tukai' i'tu'pʉ. 	 Saaya kaŋ cine iri du ka fatta, gaa no iri du ka bay kaŋ gungo maa ga ti Malita.


Paarʉ nʉkupʉ'pʉ tense, papa amʉ' tato' pe rɨ Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas kupʉ'pʉ to' uya. Tʉmaimu kon, Rai'koniya pon kon maimu yau to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Apʉne, entɨ'! Pʉsamoro ka'pon amʉ' esi mɨrɨ papa amʉ' pe, e'tane ka'pon amʉ' pe to' era'tɨsa', mɨrɨpan kon u'tɨsa' ka' winɨpai upika'tɨse'na'nokon!” ta'pʉ to' uya. 	 Waato kaŋ jama di haŋ kaŋ Bulos te, i na ngey jinde tunandi nda Likoniya sanni ka ne: «De-koyey zumbu iri do ka hima borey cine!»


Iwɨto' ipɨkɨrɨ pʉra rɨ iyesi tukai' i'tu'pʉ uya e'tane, Sisa uya kuru tekama'popɨtʉ i'se iye'sa'. Mɨrɨpan Ron pona enno'to' pe uya e'kamasa'. 	 Amma ay wo di a mana hay fo te kaŋ to buuyaŋ. Amma za kaŋ nga bumbo konda nga ŋwaarayyaŋo koyo do, ay mo na sanka sambu ay m'a donton.


To' pʉrema pɨ' iyesi koro'tau, to' nɨmɨ'pʉ iya, itanʉmʉ'pʉ Epʉn pona. 	 A go no mo, kaŋ a go i albarkandiyaŋo gaa, kal a fay d'ey ka ziji beene.


Tʉron kon a'kɨrɨ e'sara'tɨtɨ' unkupʉ'pʉ kupʉ pɨ' utonpa ton, kamo ina nʉkupʉ'pʉ kasa tʉuko'mansan entɨ'. 	 Nya-izey, araŋ kulu, araŋ ma goro care banda ay dondonkoyaŋ. Araŋ ma laakal da borey mo kaŋ yaŋ goono ga dira iri alhaalo boŋ.


Sises uya to' etasa' a'tai, te'takʉ'kai' to' kɨ'ma'pʉ iya. To' ekama'po'pʉ iya, “Ɨ'rɨ kupʉ uya i'se me'atʉu ɨiwano' kon pe?” ta'pʉ iya. 	 Yesu binde kay k'i ce ka ne: «Ifo no araŋ ga ba ay ma te araŋ se?»


enpoikato' tʉuya serɨ entakan nʉye'ai'ne' a'tai mɨrɨ kaisaron ta pokena' pen wakʉ nonkasa', enpoikasa' iya ɨsi'nʉnke' pe te'to' yau upɨ'nokon Kʉrai Sises yau. 	 A na woodin te hala zamaney kaŋ ga kaa ra a ma nga gomno bangandi booriyaŋ ra kaŋ a te iri se Almasihu Yesu ra. Gomno wo gonda arzaka kaŋ sinda me.


Kʉrɨ serɨ tɨ' pona nʉta'mo'kayai'ne' utakiti'kwa mɨrɨ, e'tane kʉrɨ tɨ' nʉta'mo'kayai'ne' ipona uta'si'kɨrɨ mɨrɨ ipʉra rɨ nin,” ta'pʉ iya. 	 Boro kulu kaŋ ga kaŋ tondo din boŋ, a ga ceeri-ceeri, amma boro kaŋ boŋ a ga kaŋ, a g'a fufu k'a te sanda kusa cine.»


E'tane iye'menukasa' itekare uya ekama tanporo orʉ esi makoi na'si'pʉ pe, mɨrɨ si usauro'nɨsa' rʉ'pʉ ipɨ', iye'tʉsa' rʉ'pʉ pe te'sen apurɨto' poro Sises Kʉrai yau, e'tʉto' pe kamoro apurɨnin nan ena'. 	 Amma Irikoy Tira Hanney ne boro kulu go daabante no zunubi dabaro cire, hal i ma alkawlo no borey kaŋ yaŋ goono ga cimandi se. Alkawlo wo ga ti cimbeeri wane Yesu Almasihu ra.


Pi'ta uya ta'pʉ, “Uyepuru, ɨmɨrɨ pe iyesi yau, ukɨ'makɨ ɨpiya' utɨto' pe tuna pʉro'po!” ta'pʉ iya. 	 Bitros tu ka ne a se: «Rabbi, hala day nin no, ma naŋ ay ma kaa ni do haro boŋ.»


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, wakʉ yʉi epeta wakʉ pe rɨ, ɨri yʉi epeta ɨri pe rɨ. 	 Yaadin mo no, tuuri hanno kulu ga ize hanno hay, amma tuuri laalo, ize laalo no a ga hay.


To' ɨ'kwɨrɨ'sa' a'tai, to' e'te'ka'pʉ Kenesare' airɨ. 	 Waato kaŋ i daŋandi mo, i to Janisarata laabu.


Isanon uya ensa' a'tai, to' kanan usewansiuka'pʉ. Mɨrɨpan isanon uya ta'pʉ ipɨ', “Mooi, ɨ'rɨto' pe serɨ kasa ina ku'sa' auya? Ipan pe ina ewankamasa' auya serɨ, mɨrɨpan pɨ' ina uya awarinpa,” ta'pʉ to' uya. 	 Kaŋ hayrey di Yesu, i dambara. Kala nyaŋo ne a se: «Ay izo, ifo se no ni na woone te iri se? Guna, in da ni baaba, iri go ga ni ceeci nda bine saray.»


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Nai kasa warawo' temari'masen nʉkɨ'ma'san esi tʉuta'kwarʉkai' ukaran nɨ pɨ' tʉpiyau'nokon nɨ iye'tane? Iweyu rɨ e'seporo mɨrɨ temari'masen utanʉnto' oton to' piyapai, mɨrɨ a'tai nin si to' useruma mɨrɨ tenta'nai' pʉra,” ta'pʉ iya. 	 Yesu mo ne i se: «Day, hiijay batu borey ga te bine saray za arhiijo go i banda no? Amma jirbiyaŋ ga kaa kaŋ i ga arhiijo kaa i game ra. Waato din gaa no i ga mehaw.


Ɨnʉ' uya rɨ imaimu entakanoma poken pʉra iyesi'pʉ, mɨrɨ wʉi awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ esi'pʉ mɨrɨ enta' ɨnekama'popɨ'pai pʉra. 	 Boro kulu mana ta ka tu a se da sanni kulu. Za han din hane mo no boro kulu mana ta k'a hã hari fo koyne.


mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ tʉkurusukuui tanʉnse upɨkɨrɨ ɨtɨpai pʉra na'ne' esi uiwano' pe pʉra. 	 Boro kaŋ si nga kanjiyaŋ* bundo sambu k'ay gana mo, a mana to a ma ciya ay wane.


Anpisin ton koro'tawon ka'pon uya eikʉ'pʉ, “Ti'sa, umu ne'sa' uya ɨpiya', apʉne pʉra ɨri a'kwarʉ esi iyau, mɨrɨpan uya imaimu'kasa'. 	 I ra boro fo tu ka ne: «Alfa, ay kande ay izo ni do kaŋ gonda beebetaray follay.


E'tane wapiya tanporon nɨ e'ne' moronkato' iya esi, mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ a'taino kon uya ewaruma'tɨto' pe rɨ iyesi. 	 Amma a ga tilas a ma maa hari boobo gurzugay jina, zamana wo izey ma wang'a mo.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Ɨpɨ' ta uya serɨ, serɨ pe upiyau ɨwesi mɨrɨ wakʉ upata yau,” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. 	 Nga mo ne a se: «Haciika ay ga ne ni se: hunkuna ni ga bara ay banda Paradiso* ra.»


“Ɨsi'kaisa rɨ a'ta kon e'ma ikonekatɨ',” ise'mesa' pe te'sen utakonomapɨtʉ namai', e'tane isepi'tɨto' pe. 	 Araŋ ma fondo kayyanteyaŋ te araŋ cey se, hala boro kaŋ go ga simbar ma si goori, amma a ma du baani.


“Pori' pe kuru kamoro esi tʉpon kon korʉkasa' to' uya na'ne' wakʉ pe, mɨrɨpan kon repato' oton Papa uya uko'man nɨto' ku'nin ye' eperu ke, to' ewonto' pe mʉra'ta amʉ' awɨrɨ eke pata ya'. 	 Albarkanteyaŋ no borey kaŋ yaŋ ga ngey bankaarayey nyuna, zama ngey ma du fondo ka kaa fundi tuuro do, i ma furo birni meyey ra mo.


Mɨrɨ kasa nin si tanporo Esuwerʉ amʉ' epika'tɨ mɨrɨ, iye'menukasa' na'ne' kasa: “Mo'kanin uye'to' oton Sayan winɨ; Papa pʉra e'nɨto' ra'tɨ iya Seko' piyapai. 	 Yaadin mo no Israyla kulu ga du faaba, mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Fansakwa ga fun Sihiyona* ra kaŋ ga Irikoy wanga kosaray Yakuba se.


Miyarɨ rɨ marɨ Sises esi'pʉ to' enupa pɨ' se kasa: “Apo' ne'sa' uya serɨ non pona, epo'tɨn pɨ' iye'sara'tɨka'sa' i'se e'ai'. 	 Ay kaa zama ay ma danji catu ndunnya boŋ. Doŋ day i ma jin k'a funsu!


Ita'kwarʉ winɨ uko'man nɨ'nokon pɨ', Ita'kwarʉ pɨkɨrɨ e'nɨpai'nokon. 	 Da Biya _Hanno__ do no iri goono ga funa, yaadin gaa iri ma dira Biya _Hanno__ ra.


Inke rɨ mɨrɨ ta pɨ' iyesi'pʉ Paarʉ tanpokʉmai', mɨrɨpan era'tɨ'pʉ makoi a'kwarʉ yen winɨkʉi', mɨrɨpan uya, “Sises Kʉrai ese' yau ayauro'ka uya, pʉse uri'san apai epa'ka'!” ta'pʉ. Mɨrɨ a'tai rɨ, makoi a'kwarʉ epa'ka'pʉ iyapai. 	 Jirbi boobo yaŋ ra a goono ga woodin te. Amma Bulos, zama a bina sara gumo, bare ka ne follay laala din se: «Yesu Almasihu maa ra no ay goono ga ni lordi ka ne ni ma fun wandiya din gaa!» Saaya din ra no folla dira.


Ka'pon amʉ' utɨ'pʉ ipiya' Surusiran mɨrɨ awonsi'kɨ Isutiya apai, tanporo Isotan nono piyawo' nan pata apai'ne. 	 Alwaato din no Urusalima borey da Yahudiya laabo borey kulu da borey kulu kaŋ go Urdun* windanta fatta ka kaa a do.


Papa usi'nʉnkato' yau e'tɨ', uyepuru kon Sises Kʉrai usentu'mato' enupɨkɨrɨ ɨwesi kon koro'tau, miyarɨ rɨ ɨuko'manto' kon ya' ayase'na'nokon tʉuye'sen. 	 Wa araŋ boŋ gaay Irikoy baakasina ra, waati kaŋ araŋ goono g'iri Rabbi Yesu Almasihu suujo batu ka koy fundi hal abada do.


Serɨ pe rɨ iyentu esi'pʉ, te'tinkasa' pɨ' ikɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ. 	 A gonda gunde, a hẽ mo hay-zaŋay ra, a goono ga maa doori mo hayyaŋo sabbay se.


Ɨ'rɨ rɨ ka'pon mʉta ya' nʉtɨyai'ne' uya wakʉ pe pʉra ka'pon kupʉ pen; e'tane ka'pon mʉta yai nepa'kayai'ne' uya kuru wakʉ pe pʉra ka'pon kupʉ,” ta'pʉ iya. 	 Manti hari kaŋ ga furo me ra no ga boro ziibandi* bo. Amma wo kaŋ ga fun me ra din, nga no ga boro ziibandi.»


Pi'ta uya e'ma'pʉka'pʉ ɨnnonsi'kɨ rɨ, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru iwʉ' pʉrorooi pona. Mɨrɨ yau iyereutasa' esi'pʉ erasu amʉ' pokon pe a'non pɨ' apo' piyau. 	 Bitros mo na banda gana nangu mooru kala alfaga beero windo batama ra, ka goro noodin faadancey banda. A go ga caan danjo do.


“Aiko sɨ! Surusiran pon kon, Surusiran pon kon! Ɨmɨrɨ'nokon pu'kena' amʉ' tʉ'kanin nʉ'san, tɨ' ke ɨpiya'nokon enno'sa' kon wɨpɨ'nin nʉ'san. Inke rɨ ɨmunkɨ amʉ' amʉranʉkʉ i'se esi'pʉ, kɨrɨtɨkɨ uya tʉmunkɨ amʉ' amʉranʉkʉ kasa tapiri o'koi', e'tane mɨrɨ kupʉ uya i'se pʉra ɨwesi'pʉ kon. 	 Ya Urusalima*, Urusalima, kaŋ ga annabey wi! Borey kaŋ yaŋ i donton ni do mo, ni g'i catu-catu nda tondiyaŋ! Sorro marge no ay ga ba ya ni izey margu, sanda mate kaŋ cine goroŋo nya ga nga fambu taji margu nga fatey cire, amma araŋ mana ta!


Tu'kan kon anpisin utɨ'pʉ ipɨkɨrɨ, mɨrɨpan kon epi'tɨ'pʉ iya mɨrɨ yau. 	 Borey marga bambata mo n'a gana, a n'i kulu no baani mo noodin.


E'tane e'mʉ'sa'kasa' tʉpo, utɨ mɨrɨ arawɨrɨ'nokon Kiyarari pona,” ta'pʉ iya. 	 Amma ay tunyaŋo banda ay ga furo araŋ se jine ka koy Galili laabo ra.»


Itepuru ton usewansiuka'pʉ, ɨpiyɨ'ke' pe pʉra Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan ene tʉuya'nokon pɨ' sepa' nan nɨ mɨrɨ awonsi'kɨ isenupasa' kon pen nɨ, e'tane to' uya to' to'ka'nʉkʉ'pʉ Sises a'kɨron kon nʉ'san pe. 	 Waato kaŋ i di Bitros da Yohanna bine-gaabey, i di mo kaŋ boroyaŋ no kaŋ mana caw, talkayaŋ mo no, jama go ga dambara. I bay mo kaŋ Bitrosyaŋ go Yesu banda za doŋ.


Sepiti munkɨ amʉ', Isens, mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan, usewansiuka'pʉ nɨrɨ, Saiman tonpa pe te'san. Sises uya ta'pʉ Saiman pɨ', “Kenari'nʉmʉi, serɨ si'kɨrɨpai ka'pon amʉ' nin si a'sinin pe ɨwesi mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Yaadin mo no Yakuba nda Yohanna, Zabadi izey kaŋ ga ti Siman hangasiney. Yesu ne Siman se: «Ma si humburu. Ne ka koy jina ni ga boroyaŋ di.»


“I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, tanporon nɨ ka'pon amʉ' makooi, isapema pe rɨ to' usauro'sa' rʉ'pʉ pɨ' usentu'man. 	 Haciika ay ga ne araŋ se: i ga Adam-izey zunubey kulu yaafa i se, da Irikoy alaasiray kulu kaŋ i g'a kayna d'a.


To' eikʉ'pʉ to' uya, Sises uya ta'pʉ kasa rɨ, mɨrɨpan kon uya to' uya ato' pe ikupʉ'pʉ. 	 I ci i se mate kaŋ Yesu ne, i n'i naŋ mo.


Mɨrɨ a'tai, Seko' utɨ'pʉ Isi' pona, mɨrɨpan uma'ta'pʉ. Imunkɨ amʉ' rɨ nɨrɨ uma'tapɨtʉ'pʉ mɨrɨ yau. 	 Yakuba mo koy Misira. Nga bumbo bu noodin, d'iri kaayey mo.


“To' maimu pe' metayan?” ta'pʉ to' uya Sises pɨ'. “Ewai',” ta'pʉ Sises uya. “Iye'menukasa' pe' ene auya'nokon pʉra nai: “‘Apurɨpɨ'nin pe eke ton nʉ'kwɨ mʉre amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ mana' pokon kon mʉre amʉ' ku'sa',’ tawon?” ta'pʉ iya. 	 I ne a se: «Ni goono ga maa haŋ kaŋ no borey wo goono ga ci, wala?» Yesu mo ne i se: «Oho. Araŋ mana caw ce fo kaŋ ‹Attaciriyey da naanandey me ra no ni na kukuyaŋey toonandi?› »


Serɨ warai'nan si apiyontɨn nɨto' ton esi ka'pon uya rɨ nin enupan nɨto' ton ike pe itʉsa' ton pe na'ne' apurɨka'sa' pɨ'. 	 Hayey din binde ga halaci ngey goyey ra, zama i n'i sinji borey lordey* d'i dondonandiyaŋey boŋ.


E'tane tu'kan kon ka'pon amʉ' uya itekare etaka'sa' esi'pʉ, mɨrɨpan kon uya apurɨ'pʉ, mɨrɨpan kon e'tonpa'tɨsa' esi'pʉ 5,000 kaisa rɨ. 	 Amma boro boobo kaŋ yaŋ maa sanno din n'a cimandi, alborey baayaŋo mo kaa ka to sanda boro zambar gu cine.


To' uya imaimu eikʉ'pʉ, “Kareta rɨ eposa' ina uya pʉra man ɨmɨrɨ ekamanin. Ɨnʉ' yan nɨ uye'sa' mɨrɨ apai uya ɨyeseru patakasa' pʉra rɨ man. 	 I ne a se: «Iri mana du tira ni boŋ kaŋ fun Yahudiya. Nya-izey kaŋ yaŋ kaa ra mo, boro kulu mana ni baaru ci iri se, wala a ma hay fo laalo ci iri se ni boŋ.


Mɨrɨ a'tai, temiyatʉ tʉrʉ'pʉ iya ipona, mɨrɨ a'tai rɨ nin si, to'sa rɨ iyena'pʉ mɨrɨ. Mɨrɨpan uya Papa apurɨpɨtʉ'pʉ. 	 Yesu na nga kambey dak'a gaa, sahãadin-sahãadin mo a tun ka salle soosay. A soobay ka Irikoy beerandi.


E'tane Papa usakorotasa' era'tɨ'pʉ to' piyapai, apʉne pʉra papa tato' ipɨ' ika'sa' konekasa' to' uya wenai. To' nonka'pʉ iya to' ɨpʉremato' pe wʉi enu, kapʉi, mɨrɨ awonsi'kɨ sirikɨ amʉ' pɨ'. Serɨ e'menukasa' esi'pʉ pu'kena' karetaai yau: “‘Esuwerʉ amʉ' rʉ'kwɨ, serɨ ɨuse'mato' kon nepʉ auya'nokon pʉra iyesi'pʉ uyena' 40 kaisa rɨ wʉipiya rɨmono' tau ɨwesi kon a'tai. 	 Amma Irikoy bare k'i nooyandi i ma sududu beene marga se, mate kaŋ i hantum annabey tira ra ka ne: ‹Ya Israyla dumo, jiiri waytaaci ganjo ra, manti ay se no araŋ goono ga kande almanyaŋ da sargayyaŋ k'i sarga* bo.


Makooi apai epika'tɨn nɨto' e'seposa' Sises poro rɨken, tanporo serɨ non po ɨnʉ' rɨ Papa nʉtʉrʉ'pʉ pika'tɨnin wannɨ pe pʉra rɨ iyesi mɨrɨ,” ta'pʉ Pi'ta uya. 	 A cine fo mo si no kaŋ do faaba go, zama maa fo si no koyne beeno wo cire kaŋ Irikoy no borey se kaŋ do tilas iri ma du faaba.»


ipan pe ti'tui' Papa esi meruntɨ rɨ ikupʉ tʉuya tukai' tʉusaurokʉ'pʉ ku'nin ye'. 	 A goono ga tabbatandi gumo mo kaŋ alkawlo kaŋ Irikoy sambu, a gonda hina mo k'a toonandi.


Tʉuseruma tʉpo tenta'nai' pʉra 40 kaisa rɨ wʉi mɨrɨ awonsi'kɨ ewarupɨ, mɨrɨpan esi'pʉ ipan pe kuru iwan pe. 	 Waato kaŋ a mehaw* zaari waytaaci da cin waytaaci, gaa no a maa haray.


Tʉusakorotai' itepuru uya itʉrʉ'pʉ pʉresiman amʉ' ena' to' uya a'sito' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ ipanta'mapɨ'to' pe to' uya, tanporo tʉpʉrataai na'po iya pona rɨ. 	 A koyo mo futu. A n'a no gurzugandikoy se, hal a ma garaw kulu kaŋ go a gaa bana.


Ipoitorʉ ton uya ta'pʉ ipɨ', “Apʉne enkɨ, asa'rɨ rɨ supara man ina piyau,” ta'pʉ to' uya. “Mɨrɨ kasa rɨ si e'paka'tɨ', tʉron nɨ enna pɨ' kasauro'tʉu,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 I ne: «Rabbi, takuba hinka neeya.» Kal a ne i se: «A wasa.»


Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas pokon uko'manpɨtʉ'pʉ Antiyo' po inke rɨ kapʉi tenno'pɨ'se, Sises pɨ' enupasa' kon mɨrɨ pata yawon kon piyau. 	 I goro jirbi boobo talibey banda noodin.


Tʉron kon uya tʉpatakapɨtʉ kon moronka'pʉ tari'po'pɨtʉ kon, tʉron kon auronpɨtʉ'pʉ pariki'si ta' to' tʉpɨtʉ'pʉ to' uya. 	 I na boro fooyaŋ mo si da hahaarayaŋ da barzuyaŋ, oho da sisiri nda kasu mo.


Kamoro 144,000 kaisaron kon e'mʉ'sa'kasa' esi'pʉ apono', asakɨrɨ'nan kon ene amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ itepuru amʉ' rau, to' userenka'pʉ emenna' eren ɨnʉ' ni'tunʉ pen nɨ pɨ', kamoro rɨken nɨ non poi iyepika'tɨsa' kon usenupato' ipɨ'. 	 I goono ga baytu taji te karga jine, da fundikooni taaca din jine da arkusey jine mo. Boro si no kaŋ ga bayto din dondon kala ngey boro zambar zangu nda zambar waytaaci cindi taaca din kaŋ yaŋ Irikoy fansa ndunnya ra.


Tʉusewankamai' pʉra ɨwe'to' kon nɨmɨ uya serɨ ɨpiyau'nokon; uiwano' pe te'sen tʉrʉ uya ɨyena'nokon. Serɨ non nʉtʉyai'ne' kasa itʉrʉ uya pen. Kɨsewankamatʉu, kenari'nʉntʉu. 	 Laakal kanay no ay ga naŋ araŋ se, ay laakal kana no ay g'araŋ no. Manti danga wo kaŋ ndunnya ga no cine no ay g'araŋ no bo. Araŋ biney ma si sara, i ma si humburu mo.


Kin, kopʉna, Pones, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon to' a'kɨrɨ te'san e'mʉ'sa'ka'pʉ. 	 Bonkoono tun, nga nda dabarikoono da Barnisi, da borey kaŋ yaŋ goono ga goro i banda.


Kʉrɨ rɨ e'kupʉ'pʉ to' wanmʉra ɨri pe to' ma'tanʉkʉ pɨ', urɨ'nokon tamokori ton kota'ma'pʉ to' uya. To' apiyo'ma'pʉ to' uya tentusan mʉre amʉ' eno'mato' pe to' uya, to' uma'tato' pe. 	 Bonkoono din binde n'iri dumey hiila k'iri kaayey gurzugandi. A n'i tilasandi i ma ngey ize attaciriyey furu, zama i ma si du ka funa.


Mɨrɨ tʉpo si, Sises uya to' nɨmɨ'pʉ, mɨrɨpan utɨ'pʉ Pe'tani pona. Mɨrɨ yau, pata tʉrʉ'pʉ iya. 	 Yesu n'i naŋ ka fatta gallo ra. A koy Baytaniya ka kani noodin.


Sises kanan ukɨ'pɨ'nʉnkaa'pʉ, mɨrɨpan uya ta'kwarʉ tʉrʉ'pʉ. 	 Yesu ye ka ce koyne nda jinde beeri, gaa no a na nga fundo taŋ.


Mɨrɨ pe pʉra 18 kaisaron kon iyeri'sa' kon Sairon pon ka'ta' amɨsa' ɨutɨ uta'mo'kasa' a'tai tʉpona'nokon. Surusiran pon kon entai kuru pe' ɨri pe to' esi'pʉ pe ekama auya'nokon, mɨrɨ wenai to' e'wɨnɨ'pʉ na'ne'? 	 Wala iway cindi ahakka din, kaŋ jidan bisa fo kaŋ i boŋ Silowam ra k'i wi -- araŋ ga tammahã ngey wo garawkooniyaŋ no ka bisa boro kulu kaŋ go Urusalima* ra?


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon nɨ Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton esi'pʉ kasi pe rɨ Sises eseru'tɨto' warinpa pɨ', iyeri'to' ya' itʉto' pe tʉuya'nokon. 	 Kal alfaga beerey da Yahudancey arkusey marga kulu soobay ka tangari seedayaŋ ceeci Yesu boŋ zama ngey ma du k'a wi se.


Mɨrɨpan kon uya Sises ekama'po'pʉ, “Ti'sa, ina uya i'tu ausaurokʉ mɨrɨ awonsi'kɨ enupan auya ipokenan pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' menkanin pen ɨmɨrɨ, e'tane Papa eseru pɨ' enupan auya i'napairon awɨrɨ. 	 I n'a hã ka ne: «Alfa, iri ga bay kaŋ ni goono ga hayey kaŋ ga saba ci no, ka dondonandi yaadin mo. Ni si baar'a-baar'a te, amma cimi no ni goono ga Irikoy fonda dondonandi nd'a.


Tanporo e'nɨ na'ne' kaisa rɨ uko'man nɨ'pʉ'nokon to' koro'tau pena a'tai, u'naino kon umakooi kon e'to' i'se kupʉ pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ i'se iye'to' mɨrɨ awonsi'kɨ isenuminkato' pɨkɨrɨ utɨn pɨ'. To' kasa rɨ, i'naino kota'man nɨto' iwano' pe e'nɨ'pʉ. 	 I game ra mo iri kulu n'iri gora te doŋ, iri bine* ibaay laaley ra. Iri goono ga bine ibaay d'iri fonguyaŋey gana. Iri zunubi daa kaŋ iri hay d'a sabbay se mo iri ciya boroyaŋ kaŋ se Irikoy bine ga tun, danga boro cindey cine.


Ene repasa' esi'pʉ mɨ pe te'to' yau isauro'to' pe, Papa sapema pe rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe te'to' yau rɨ iye'to' pe 42 kaisa rɨ kapʉi yau. 	 I n'a no me mo kaŋ ga hari bambata yaŋ da alaasiray sanniyaŋ salaŋ. I n'a no hin mo a ma nga goyo te hala handu waytaaci cindi hinka.


Esuwerʉ amʉ' ɨkɨnta'pʉ anpisin pe ka'pon amʉ' ene tʉuya'nokon a'tai, mɨrɨpan kon usaurokʉ'pʉ ɨri pe Paarʉ pa'nʉkʉ pe. 	 Amma waato kaŋ Yahudancey di jama boobo, i to da canse. I na sanney kaŋ Bulos ci din kakaw, ka alaasiray sanniyaŋ ci.


Enno'sa' kon uya tu'kan nɨ i'tuto' ipɨkɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ a'kwarʉpɨ'nin kupʉ'pʉ ka'pon amʉ' koro'tau, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon Sises apurɨnin nan pe te'san esi'pʉ pʉroroi po, Saraman Epa'kato' Iya' tato' tau. 	 Alaama nda dambara hari boobo goono ga te diyey kambey do jama ra. I kulu mo goono ga margu Suleymanu tanda ra da bine folloŋ.


Itɨ'pʉ miyarɨ parɨ ɨnnɨ iwa ita'mo'ka'pʉ non pona ɨpʉremase'na tʉpɨ' te'ku'sen si usentakato' pe. 	 A koy jina kayna ka kaŋ laabo ra ka te adduwa. A go ga ŋwaaray hala nda haŋ kaŋ ga hin ka te no, saaya din ma bisa nga gaa.


Serɨ ta uya nin si ɨpɨ'nokon, ta uya kuru rɨ Itepuru yau ɨpɨ'nokon, kɨko'mantʉu serɨ enta' itekare apurɨnin nan pen, iwotori'pɨ pʉra tʉusenuminkato' kon yau te'san kasa. 	 Woodin se no ay goono ga woone ci, ay goono ga seeda mo Rabbi ra: araŋ ma si ye ka dira sanda mate kaŋ dumi* cindey ga dira ngey miila yaamey ra.


Ɨyenupa'pʉ kon, ɨuko'mamʉ'pʉ kon eseru pɨ', penaro' ɨyeseru kon nonka kon pa, ɨyenku'tɨpai'nokon te'sen pɨkɨrɨ ɨwesi kon nʉma'tanʉkʉ'pʉ; 	 I n'araŋ dondonandi araŋ ma doŋ goray zeena kaa araŋ biney ra, sanda boro* zeena nooya. Boro zeena din goono ga halaci nga ibaay laaley kaŋ ga fafagu do.


Ikʉipʉnʉ esi na'ne' kasa uko'man nɨto' esa' pe, mɨrɨ kasa rɨ marɨ tʉmu konekasa' iya uko'man nɨto' esa' pe. 	 Zama danga mate kaŋ cine Baabo gonda fundi nga bumbo ra, yaadin mo no a na Izo no a ma bara nda fundi nga bumbo ra.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨyekama'po uya 'nokon kuru unkupʉnʉ kupʉ kon pa. 	 Da manti yaadin, da ni go ga saabu nda biya, mate no boro kaŋ si waani ga te ka ne: «Amin!» ni saabuyaŋo banda, za kaŋ a si bay haŋ kaŋ no ni go ga ci?


Tʉron kon ipoitorʉ ton uya ensa' a'tai, inkupʉnʉ tense ipan pe to' upokoita'pʉ. Mɨrɨ a'tai, to' utɨ'pʉ tepuru kon pɨ' ekamase'na tanporo inkupʉ'pʉ. 	 Waato kaŋ a tamtaray hangasiney di haŋ kaŋ a te, i biney sara gumo. I koy ka ci ngey koyo se hay kulu kaŋ te.


To' esanon uya serɨ ensa' a'tai, to' utɨ'pʉ pata pona ekare'tɨse'na siya rɨ pata kaisarɨ rɨ. 	 Waato kaŋ kurukoy di haŋ kaŋ te, i zuru ka koy ka baaro ci gallo da kawyey ra.


Mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon tʉpataron kon pɨ' itekare usekamato' oton itese' yau, makoi apai era'tɨn nɨto' pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ makoi pɨ' usentu'man nɨto' pɨ', Surusiran po te'sara'tɨi'. 	 I ga tuubi nda zunubi yaafayaŋ waazo te a maa ra mo ndunnya dumey kulu se. I g'a sintin za Urusalima.


Tʉtonpa ton piya' iyee'pʉ, e'tane itonpa ton uya isanoma'pʉ pen. 	 A kaa nga waney do, amma a wane borey man'a ta.


Isose' uya nin si itekepu arɨ'pʉ mɨrɨ. Iwontɨ'pʉ iya epe'kena' pon renen tato' atʉ ke, 	 Yusufu binde n'a gaahamo sambu, a n'a didiji nda lin* kasance hanno.


“Ikarapɨ'pai'nokon pʉra, apʉne tʉusi'tui' te'wapiya'kai' imo'kapai'nokon,” ta'pʉ to' uya. Serɨ e'kupʉ'pʉ iye'menukasa' itekare uta'ku'tɨto' pe, “To' uya tʉkaisarɨ'nokon upon ekamʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusi'tui' te'wapiya'kai' to' uya upon anʉmʉ'pʉ,” tawon. Mɨrɨ si kupʉ'pʉ soisa amʉ' uya mɨrɨ. 	 I ne care se: «Iri ma s'a kottu, amma iri ma kurne te a boŋ, boro kaŋ n'a ŋwa, a ma ciya a wane.» Woodin te zama Irikoy Tira Hanna sanno ma to kaŋ ne: «I n'ay bankaarayey fay-fay ngey nda care game ra, ay kwaayo boŋ mo, i na kurne te.» Hayey din binde no soojey te.


Pʉsamoro esi ɨri pe iteseru usi'nʉnkan pe usewe'nɨto' yau, enta'nan pɨ' aya'kɨrɨ'nokon, mara rʉ'kwɨ rɨ to' ɨpiyɨ'to' pʉra rɨ—karimeru amʉ' pa'simanin nan tiwano' kon pe tʉuta're'tɨsan pe rɨ to' esi. Kapuru' tuna a'kɨron pen pe rɨ to' esi, a'setun nʉposi'manʉ; wʉi a'taino yʉi ton, iteperu pʉnon, mɨrɨ awonsi'kɨ ikuru'kasa'—asa' ite'kwa ima'tasa' pe to' esi. 	 Borey din ya danga hari ra tondi tuganteyaŋ no araŋ baakasinay batuyaŋey ra. I si humburu mo waati kaŋ i ga ŋwa araŋ banda. Kurukoyaŋ no kaŋ ga ngey boŋ kuru, beene buruyaŋ no kaŋ sinda hari, kaŋ haw goono ga gaaray. Tuuriyaŋ no kaŋ sinda ize heemar waate, kaŋ yaŋ bu sorro hinka, kaŋ yaŋ i dagu mo.


E'tane tʉron kon Esuwerʉ amʉ' ɨkɨnta'pʉ. Mɨrɨ a'tai, ɨri iteseru ton ka'pon amʉ' kan to' utɨ'pʉ kʉrʉpo'po pɨ' e'nɨ pata'se' apai. Mɨrɨ tʉpo, ka'pon amʉ' amʉranʉkʉ'pʉ to' uya, mɨrɨpan kon uya usewankaman nɨto' sara'tɨ'pʉ. Mɨrɨpan kon utɨ'pʉ Ise'sʉn iwʉ' ta' Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas warinpai', to' ne'to' pe tʉuya'nokon tu'kan kon ka'pon amʉ' koro'ta'. 	 Amma Yahudancey to da canse. I du boro laalo fooyaŋ kwaara boro yaamey ra, ka boro boobo margu, ka kwaara toonandi nda kuraari karyaŋ. I na Yason windo taaru ka furo. I goono ga ceeci ngey ma Bulosyaŋ kaa taray borey do.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨri eseru mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri inonkatɨ' eke pe ɨwoi'nokon na'ne', mɨrɨ awonsi'kɨ mɨ pe te'ku'se pʉra Papa Maimu anʉntɨ' ɨyewan kon ya', iye'pɨnka'sa' na'ne' ayau'nokon; main ɨpika'tɨnin kon pe kuru te'sen. 	 Woodin sabbay se mo araŋ ma ziibi kulu nda laala kaŋ baa kulu kaa. Lalabu ra araŋ ma yadda nda sanni kaŋ i duma araŋ ra, kaŋ gonda dabari k'araŋ fundey faaba.


Mɨrɨ yau ɨ'rɨ rɨ tewonsen pʉra iyesi mɨrɨ ka'pon ya' kɨpo'ponsi'kɨ ɨri pe iku'se'na, e'tane ka'pon apai iyepa'kasa' uya ɨri pe ikupʉ,” ta'pʉ iya. 	 hay kulu si no kaŋ go boro se taray, kaŋ d'a furo boro gunda ra, a ga boro ziibandi. Amma wo kaŋ ga fun boro ra, nga no ga boro ziibandi.»


Rɨmono' tau iyesi'pʉ 40 kaisa rɨ wʉi, Se'tan esi'pʉ i'tupɨtʉ pɨ'. Mɨrɨ yau rɨ kanan ene amʉ' pokon pe iyesi'pʉ, mɨrɨpan ene pɨ' inserʉ amʉ' esi'pʉ. 	 A goono ga goro ganjo ra jirbi waytaaci. Saytan* goono g'a si. Yesu go no, nga nda ganji hamey, malaykey mo goono g'a saajaw.


Upona rɨ nin iyesi Papa uya ina itekare ekamai' enno'sa' kon tʉsa' tensan pe tʉutɨsan a'mu yawon kon kasa, ka'pon amʉ' iyeri'to' pe eno'masa' kon kasa Roman amʉ' usennakato' pata'se' ya'. Mɨ yawɨron kon nɨ, inserʉ amʉ' rɨ ka'pon amʉ' rɨ nenpɨtʉnʉ pe ina ku'sa'. 	 Yaadin mo no araŋ bumbey, d'araŋ deeney si sanni kaŋ i ga tara ka faham d'a salaŋ, mate no i ga te ka bay haŋ kaŋ araŋ goono ga ci? Zama araŋ goono ga salaŋ hawo ra.


Nai kasa ken tʉnapurɨnʉ kon pen nɨ esakʉi'no to'? Mɨrɨ awonsi'kɨ, nai kasa ken ɨ'rɨ rɨ tʉneta'pʉ kon ipɨ' pen nɨ apurɨi'no to'? Mɨrɨ awonsi'kɨ, nai kasa ken to' uya eta, ɨnʉ' uya rɨ itekare ekama tane pʉra rɨ to' pɨ'? 	 Amma mate no i ga te k'a ce d'i man'a cimandi? Wala, mate no i ga te k'a cimandi d'i mana maa a baaro? Wala, mate no i ga te ka maa da waazuko si no?


Tʉusewa'nomasan mɨrɨ awonsi'kɨ usewa'noman man tawon eta auya'nokon a'tai, ketʉipɨ'tʉu mɨrɨ pɨ'. Serɨ warai'nan nɨ e'ku'to' pe iyesi e'tane apʉne rɨ non weyu u'ma'to' uye'tane rɨ iyesi. 	 Waati kaŋ araŋ maa wongu baaru nda wongu ruubuyaŋ mo, araŋ laakaley ma si tun, zama tilas no kala hayey din ma jin ka te, amma bananta mana to jina.


Papai, eke pe ɨyese' e'to' enpoikakɨ,” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai main uyee'pʉ Epʉn poi, “Enpoikaka'sa' uya rɨ man, mɨrɨ awonsi'kɨ enpoikakapʉ uya rɨ kanan mɨrɨ,” tawon. 	 Ya Baaba, ma ni maa beerandi!» Kala jinde fun beena ra ka ne: «Ay jin k'a beerandi, ay g'a beerandi mo koyne.»


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', utonpa ton, ewon nɨ'nokon Ipan Wakʉ Kuru Pata ya' tukai' uyenu kon yau e'nɨ'nokon pɨ' Sises mʉnʉ winɨ, 	 Yaadin gaa, nya-izey, iri gonda naanay kaŋ ga naŋ iri ma furo Nangu Hanna ra Yesu kuro do,


Mɨrɨ kasa, asa'rɨ to' esi pen, e'tane tikin nɨ. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Papa na'sikʉ'san ɨsipona, mo'ka ka'pon uya kʉse'nin,” ta'pʉ iya. 	 A ga ciya mo ne ka koy jine i manti ihinka koyne, amma gaaham folloŋ no. Haŋ kaŋ Irikoy haw care gaa, boro ma s'a feeri.»


Mɨrɨ ema'sa' yau, Mosi' uya asa'ron kon Esuwerʉ pon kon epanta'ma ene'pʉ, to' epanta'ma ereutanʉkʉ i'se iyesi'pʉ. Ta'pʉ iya to' pɨ', ‘Warawo' amʉ' ɨsitonpa pe ɨwesi kon mɨrɨ. Ɨtonpa kʉ'wɨpɨtʉi,’ ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 A wane suba mo, a kaa ka Israyla ize fooyaŋ gar kaŋ yaŋ goono ga yanje. Musa ga ba nga m'i sasabandi. A ne i se: ‹Ya alborey, araŋ ya care nya-izeyaŋ no. Ifo se no araŋ goono ga care toonye?›


Mɨrɨ a'tai, Sises usaurokʉ'pʉ ka'pon amʉ' pata yau to' eno'ma pe, eke Papa tʉrawasooi kupʉ'pʉ tʉuya yau'ne, apʉne pʉra tʉmakooi kon apai to' era'tɨ kasa pʉra. 	 Kal a sintin ka kwaarey foy kaŋ yaŋ ra a na nga dabari goy baayaŋ te, zama i mana tuubi.


Mɨrɨ pɨ' to' auro'ka uya mɨrɨ panton yai: “Ennin pe rɨ to' e'tane, to' uya ene pʉra iyesi pɨ'; etanin pe rɨ to' e'tane, to' uya eta mɨrɨ pe pʉra ito'ka'nʉkʉ pʉra iyesi pɨ'. 	 Woodin se no ay goono ga salaŋ i se da misayaŋ, zama gunayaŋ ra i si di, hanga maayaŋ ra mo i si maa, i si faham mo.


eke iwa pata eporo iya koro'tau, 10 kaisaron kon erekʉ'pa' nan uya eporo'pʉ. Ɨnnɨ Sises piyapai to' e'soto'ka'pʉ, 	 Kaŋ a furo kawye fo ra, jiraykooni way kuband'a. I kay hala nangu mooro ka


“Sises, Nasare' pon,” tukai' to' uya eikʉ'pʉ. “Kʉrɨ rɨ urɨ,” ta'pʉ Sises uya. (Isutas nin si eparankanin e'soto'kasa' esi'pʉ mɨrɨ to' pokon pe.) 	 I tu a se ka ne: «Yesu, Nazara bora.» Yesu ne i se: «Ay no ga ti NGA.» (Yahuta mo, kaŋ goono g'a nooyandi go ga kay i banda.)


Mɨrɨ wenai Ikʉipʉnʉ rau e'sekunka, 	 Woodin sabbay se no ay goono ga sombu Baaba jine,


E'tane Sises utɨpɨtʉ'pʉ ɨpʉremase'na tʉ'kenan ya'. 	 Amma nga wo, alwaati ka kaa alwaati a ga koy saajo ra ka te adduwa.


Mɨrɨpan kon enari'nʉmʉ'pʉ ipan pe, mɨrɨpan kon uya si Papa apurɨpɨtʉ'pʉ. “Eke pu'kena' uye'sa' man u'koro'ta'nokon! Papa uye'sa' man tʉmunkɨ ton pika'tɨse'na!” ta'pʉ to' uya. 	 Humburkumay na borey marga kulu di. I na darza no Irikoy se ka ne: «Annabi bambata fo tun iri game ra!» I ne mo: «Irikoy kaa ka nga borey kunfa!»


Sises nin si eikʉ'pʉ to' uya mɨrɨ, “Ina uya i'tu pʉra man,” ta'pʉ to' uya. Mɨrɨ a'tai, ta'pʉ iya, “Ekamasa' auya'nokon pʉra iyesi ke, ekama uya nɨrɨ pen nɨ serɨ mɨrɨ meruntɨrʉ winɨ serɨ ton kupʉ uya tukai',” ta'pʉ iya. 	 I binde tu Yesu se ka ne: «Iri si bay.» Nga mo ne i se: «Ay mo si ci araŋ se dabari kaŋ dumi no ay goono ga hayey din te d'a.


Ɨnʉ' rɨ tʉmainarʉ yau te'sen kʉ'tɨnin tiwʉ' ta' tʉpon epose'na. 	 Boro kaŋ go fari mo ma si ye banda ka nga taafa sambu.


Serɨ ton pɨ' si enupan auya mɨrɨ. Tanporon ɨmeruntɨrʉ ke ɨnenupanʉ ton ipori'ma' mɨrɨ awonsi'kɨ to' esereme'kɨ. Ɨnʉ' rɨ tenu yau pʉra ɨku'nin. 	 Ma woodin yaŋ ci, ka yaamaryaŋ te, ka deeni da ni dabaro kulu. Ma si ta boro kulu ma donda nin.


Tɨwɨ tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' Kʉrai iwano', ɨyesa' kon pe nesii ɨyewan kon yau, tikin nan ipun pʉ'kʉ pe ɨwesi kon, tʉusewankamai' pʉra ɨwe'to' kon ya' ɨkɨ'masa' iya 'nokon. Tenki tawon pe e'tɨ'. 	 Almasihu laakal kana mo m'araŋ biney may, zama laakal kanay wo se no i n'araŋ ce gaaham folloŋ ra. Araŋ ma saabu mo.


Papa uya tʉusaurokʉ'pʉ kupʉ mɨrɨ ɨpɨ'nokon, apayan kon nʉ'san pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ sunwaron kon pɨ' nɨrɨ, tanporon kon Itepuru, itese' pɨ' e'nɨto' Papa nʉkɨ'manʉ ton pɨ' rɨ nɨrɨ,” ta'pʉ Pi'ta uya. 	 Zama alkawlo go araŋ, d'araŋ izey, da boro kulu kaŋ ga mooru se, hala ka koy i kulu me kaŋ yaŋ Rabbi iri Irikoyo ga ce nga do.»


Mɨrɨ yau, ka'pon eporo'pʉ iya, Eniyas itese'. Te'kwe' poi iye'mʉ'sa'ka pʉra iyesi'pʉ, 8 kaisa rɨ wʉipiya ise'mesa' uko'mansa' esi'pʉ. 	 Noodin no a na boro fo gar kaŋ maa ga ti Inyasu, kaŋ jiiri ahakku no a goono ga kani nga daaro boŋ, zama yeeni bari no.


Sises utɨ'pʉ ipiya', itemiyatʉ pɨ' ta'sii' i'mʉ'sa'ka'pʉ iya. Iye'kɨɨi'mato' ereuta'pʉ, mɨrɨpan uya to' mʉta'napa'pʉ. 	 Yesu kaa a do k'a kambe di k'a tunandi. Konno fun a gaa. Waybora n'i saajaw mo.


Mɨrɨpan Sises ɨpʉrema'pʉ ipan pe, tʉuta'kwarʉkai', apʉne pʉra pokoi pe tesi pɨ', mɨrɨpan eramu'ta usee'kwa esi'pʉ non pona mʉn kasa.] 	 Kaŋ Yesu go gurzugay ra, a go ga adduwa te da anniya, a sungay mo te danga kuri tolliyaŋ bambata cine, kaŋ soobay ka kaŋ laabo ra.


“E'tane kin uye'sa' a'tai to' ense'na, ene'pʉ iya moro ka'pon emari'man pon pe pʉra ipon. 	 Amma waato kaŋ koyo furo zama nga ma di yawey, kal a di boro fo kaŋ mana hiijay bato kwaay daŋ.


Serɨ rɨken pe: Uiwʉ' oton iwa'kʉ'sa' ɨnkoneka', apʉne pʉra e'ku'to' man ɨpiya' enna'po ɨwɨpʉrema'pʉ kon ei'nin pe. 	 Koyne ni ma zumbuyaŋ nangu soola ay se, zama ay gonda beeje kaŋ araŋ adduwey sabbay se Irikoy ga fondo feeri ay se ay ma ye ka kaa araŋ do.


Kʉrai rɨ nin uya e'ne' moronka nesii'no inke rɨ, non e'kaa'pʉ si'kɨrɨ rɨ. E'tane si isenpoikasa' tikin ite'kwa tʉnakonomaton pe pʉra rɨ nin, pata weyu u'matʉ a'tai makoi eno'ma pe tʉmɨrɨ ke tʉuse'ma ke. 	 Zama nda yaadin no, doŋ a ga tilas Almasihu ma taabi sorro boobo za ndunnya sinjiyaŋ waate. Amma sohõ, sorro folloŋ lok! alwaatey bananta ra a bangay ka nga boŋ salle sargay zama nga ma zunubi kaa.


10 kaisaron iretʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ene meneine' uya tekumasen ewaruma'tɨto' oton, tanporo itiwano' mo'kato' oton to' uya, ipon pʉra to' uya iku'to' oton. To' uya anto' oton, mɨrɨpan ma'tanʉ'to' oton to' uya apo' ke. 	 Hilli waya din kaŋ ni di mo, da alman laala, i ga konna kaaruwa. I g'a halaci, i g'a kaa koonu, i g'a hamo ŋwa, _wo kaŋ cindi_, danji m'a ŋwa.


Apʉne pʉra Papa pu'ketʉ yau, pata uya tʉpu'ketʉ yau i'tusa' pʉra iyesi, Papa epori'ma'pʉ se pe te'sen itekare ina nekamanʉ poro kamoro apurɨnin nan epika'tɨto' pe. 	 Zama ŋwaaro do boro kulu ga cahã ka nga wano ŋwa. Boro fo ga maa haray, afo mo ga haŋ ka bugu.


6 pe to' ku'nin inserʉ uya ti'sawʉ yawon i'kwamʉ'pʉ eke tuna tʉu'tɨsen Yu'pʉretes itese' ka', mɨrɨpan mɨrɨ tuna a'muna'pʉ kin amʉ' wʉi enu uyepʉ winɨpaino kon uye'to' pe iyawɨrɨ. 	 Iddanta mo na nga sintilo dooru isa beero kaŋ ti Ufratis boŋ. A haro mo koogu zama fondo ma te bonkooney kaŋ ga fun wayna funay haray se.


Kin upokoita'pʉ tʉusaurokʉ'pʉ pɨ' ipan pe, e'tane, apʉne pʉra ikupʉ uya kuru tasa' tʉuya rʉ'pʉ pɨ' tʉnkɨ'ma'san pana airɨ, inurunpa iya poken pʉra iyesi'pʉ. 	 Bonkoono bina sara gumo, amma za-jinda kaŋ a te sabbay se, da yawey mo sabbay se koyne, a si ba nga ma wangu a se, zama a ze i jine no.


Mɨrɨ a'tai, tʉron nɨ inserʉ epa'ka'pʉ Papa ena' use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' tapai, mɨrɨpan uya eke pe kapuru' po iyereutasa' auro'ka'pʉ, “Amariyarʉ, si'kʉrʉ apurɨkɨ, kiyari akʉ'pʉsa' anʉnkɨ, iweyu e'seposa' man non akʉ'pʉsa' a'tɨto' pe,” ta'pʉ iya. 	 Kala malayka fo mo kaa ka fun fuwo kaŋ ra i ga sududu Irikoy se. A kuuwa nda jinde beeri nga kaŋ goono ga goro buro boŋ din gaa ka ne: «Ni cando salle ka heemar albarka wi, zama wiyaŋo alwaato to, zama ndunnya dum'izey nin.»


Ekamakapʉ uya kanan, tanporon kon ka'pon amʉ' tʉyun kon pi'pɨ puturʉkanin nan pɨ', to' tʉrawasooi pe kuru iyesi tanporon main awɨrɨ to' e'to' pe iyesi. 	 Oho, koyne ay go ga seeda ka ne boro kulu kaŋ ga dambanguyaŋ ta se: bora din ciya garawkooni a ma hay kulu kaŋ asariya ci te.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ipɨkɨron esi iwaraino rɨ marɨ: ‘Ɨtonpa i'nʉnkakɨ mɨsi'nʉnkayai'ne' kasa,’ tawon. 	 Afo mo koyne, ihinkanta, sanda woodin cine: ‹Ni ma ba ni gorokasin danga ni boŋ cine.›


Ɨpʉrema rɨ nɨrɨ ɨyewan kon yau ɨyenu kon uta'kwakato' pe ɨkɨ'mato' iya 'nokon ipona ɨye'ku'to' kon i'tunin pe ɨwesi kon pa, eke pe kuru rɨ meruntɨ pe ɨneporonʉ kon esi wakʉ pe te'san yau, 	 Ay ga ŋwaaray araŋ ma du boŋ-feeray zama araŋ ma bay haŋ kaŋ ga ti beeja kaŋ se Irikoy n'araŋ ce, da arzaka beero wo dumi kaŋ ga ti a tubuyaŋ darzanta hanantey ra.


7 pe to' ku'nin inserʉ uya ti'sawʉ yawon i'kwamʉ'pʉ kakʉi'. Eke main uyee'pʉ apono' winɨpai Papa ena' use'man nɨto' iwʉ' tapai, “Iu'ma'sa' man!” ta'pʉ iya. 	 Iyyanta mo na nga sintilo dooru beene batama ra. Kala jinde beeri fo fun fuwo kaŋ ra i ga sududu Irikoy se karga do ka ne: «A ban!»


Asakɨrɨ'nan kon inserʉ amʉ' eukapɨtʉ'pʉ iya, to' e'kamasa' esi'pʉ serɨ a'taino pe, serɨ wʉi a'tai, serɨ kapʉi pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ wʉipiya pɨ', itonpa pe rɨ, 1 3 e'to' airɨ ka'pon amʉ' tʉ'kato' pe to' uya. 	 Kal a na malayka taaca din feeri, kaŋ yaŋ i soola saaya nda zaaro nda hando nda jiiro sabbay se, zama ndunnya borey kanandi hinza ra i ma kanandi fo wi.


To' kaisa rɨ to' apiri esi'pʉ 6 kaisa rɨ'ne, mɨrɨ awonsi'kɨ to' enu esi'pʉ to' oi'ne rɨ, to' apiri o'no'ne rɨ. Mɨrɨpan kon ereuta pʉra rɨ iyesi'pʉ wʉi nai mɨrɨ awonsi'kɨ ewarupɨ nawɨrɨ rɨ: “Wakʉ, Wakʉ, Wakʉ, Itepuru Papa Meruntɨ pe kuru te'sen ye', moro iye'sa' rʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ moro na'ne', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuye'ton,” ta tʉuya'nokon apai. 	 Fundikooni taaca din, i afo kulu gonda fata iddu-iddu. I to da moy, taray da a ra. I sinda fulanzamyaŋ mo. Cin da zaari i goono ga ne: «Ihanna, Ihanna, Ihanna no Rabbi Irikoyo, Hina-Kulu-Koy, nga kaŋ go no za doŋ, kaŋ go no sohõ, kaŋ ga kaa mo.»


E'tane Papa, uyamanin nʉ'pʉ entu'pʉ si'kɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ukɨ'ma'pʉ iya wakʉ nonkasa' tʉuya winɨ, esi'pʉ pori' pe 	 Amma Irikoy n'ay fay waani za ay go ay nyaŋo gunda ra. A n'ay ce mo nga gomno do. Waato kaŋ a kaan a se


Non pon kon pe rɨ marɨ ɨwesi kon. Apʉne pʉra moro rɨ ɨkɨntan mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsipɨ' e'nɨ esi pɨ' ɨ'koro'tau'nokon, non pon kon pe pʉra pe' me'atʉu? Ka'pon amʉ' Papa pʉnon kon e'to' kasa pʉra pe' me'atʉu? 	 Baa d'ay n'ay arzaka kulu fay ka zaban alfukaarey se, d'ay g'ay gaahamo no mo hal i m'a ton, nga no ay sinda baakasinay, a si hay kulu hanse ay se.


E'tane ipoitorʉ ton uya serɨ to'ka'nʉkʉ pʉra rɨ iyesi'pʉ. Ɨ'rɨ kuru ta iya e'kwa pe mɨrɨ pɨ' isaurokʉ tukai'. 	 Amma i mana faham da hayey din kulu. Sanno wo mo goro tugante i se, hal i mana faham da hayey din kaŋ a ci.


Kapirita amʉ' mʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ warawo' pe te'sen paka amʉ' mʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ paka mʉre po'tɨsa' urumɨrʉ'pʉʉi tʉrʉ'pɨ'sa' kamoro ɨri pe te'san korʉkanin pe ɨri apai to' e'to' pe wakʉ pe kɨpo'po. 	 Zama hincin da yeeji kuri, da handayze boosu kaŋ i ga say-say borey kaŋ ziibi boŋ g'i fay waani k'i hanandi gaaham do.


Sises uya tanporon nɨ tʉpɨ' te'ku'ton i'tu wenai, itɨ'pʉ to' ekama'poi', “Ɨnʉ' i'se ɨwesi kon?” tukai'. 	 Yesu binde ga bay hay kulu kaŋ goono ga kaa nga gaa. A fatta ka ne i se: «May no araŋ goono ga ceeci?»


Serɨ ta'pʉ iya, apʉne pʉra Sises uya epa'kakɨ iyapai taka'sa' pɨ' tʉpɨ'. Sises uya eporo rawɨrɨ, inke rɨ sa'ne makoi a'kwarʉ uya a'sisa' ko'manʉ'sa' esi'pʉ. To' uya rɨ temiyatʉ, ti'ta rɨ auronpɨ'sa' e'tane i'sen ke, tʉpa'simanin ke rɨ te'tane, i'kɨrɨpɨtʉ'pʉ iya rɨ, mɨrɨpan apɨtʉ'pʉ makoi a'kwarʉ ton uya tʉ'kena'pɨ ya'. 	 (Zama Yesu goono ga ci folla se a ma fun bora banda.) Zama sorro boobo a ga bora di hala borey m'a batu k'a haw da sisiriyaŋ da baka* mo. Amma a ga hawyaŋ harey pati, kala folla ma kond'a hala saajey ra.


Moro tikin nan nɨken Main tʉnin mɨrɨ awonsi'kɨ iteseru aimenkanin esi, kʉrɨ rɨ kʉrɨ rɨ tʉmeruntɨrʉ kenan ipika'tɨto' ike mɨrɨ awonsi'kɨ ima'tanʉ'to' ike. E'tane si ɨmɨrɨ—ɨnʉ' pe ɨwesi ɨtonpa eseru aimenka pa? 	 Zama asariya Nooko da Ciitiko folloŋ hinne ka bara. Nga no gonda faaba dabari, a gonda halaciyaŋ dabari mo. Ni wo may no, kaŋ ga ni gorokasin ciiti?


3 a'kʉra' iye'tane Sises ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ eke pe rɨ, “Iroi, Iroi, rama sapa'tani?” ta'pʉ iya, “Papa, Papa, ɨ'rɨto' pe unonkasa' auya?” ta e'kwa pe. 	 Waato kaŋ guuru hinza to, Yesu ce nda jinde beeri ka ne: «Eli, Eli, lama sabaktani!» (sanda a feerijo ga ti: «Ya ay Irikoyo, ay Irikoyo, ifo se no ni n'ay furu?»)


Ɨri ku'nin nʉ'san pen nɨ eno'ma'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉ'ka'pʉ auya'nokon, ɨyewa'nomanin kon pokena' nan pen nɨ. 	 Araŋ na boro adili ciiti ka zeeri k'a wi mo, a mana wangu araŋ se mo.


Mɨrɨpan Main pɨ' enupanin uyee'pʉ ipiya', “Uyepuru, siya rɨ mʉtɨyai'ne' ya' rɨ aya'kɨrɨ utɨ serɨ,” tase'na ipɨ'. 	 Kala asariya dondonandiko fo kaa ka ne a se: «Alfa, ay ga ni gana nangu kulu kaŋ ni ga koy.»


Pi'ta uya Sises ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ ta e'kwa pe serɨ panton esi?” ta'pʉ iya. 	 Bitros tu ka ne a se: «Ma misa din feeri iri se.»


Mɨrɨ ene auya'nokon a'tai, ito'ka'nʉkʉ auya'nokon Kʉrai nʉkupʉnʉ tonan tau ennin pe esi, 	 Waati kaŋ araŋ ga woone caw, araŋ ga faham d'ay bayra Almasihu gundo ra.


Ɨyenu kon yau nesii iweyu anʉnsa' auya'nokon a'taino rʉ'pʉ, meruntɨ pe ɨye'soto'ka'pʉ kon eke rɨ sa'man usi'tun nɨto' annawɨrɨ rɨ. 	 Amma araŋ ma fongu nda doŋ jirbey, kaŋ araŋ fahamay duyaŋo banda araŋ hin suuru taabi gurjay bambata ra.


Sises uya eikʉ'pʉ, “Ɨnʉ' rɨ serɨ tuna ensinin nʉ'pʉ e'tuna'kiripakapʉ kanan mɨrɨ, 	 Yesu tu a se ka ne: «Boro kulu kaŋ ga haŋ haro wo gaa ga ye ka maa jaw koyne.


Utonpa ton, apʉne wʉi kaisa rɨ uko'man nɨto' eseru pɨ' sekamai'ya. Ɨnʉ' uya rɨ ka'pon amʉ' ekonekasa' rʉ'pʉ pena iteseru ye' awɨrɨ isara'tɨsa' mo'ka mɨrɨ pe pʉra itonpa'tɨ pʉra iyesi mɨrɨ. Mɨrɨ na'ne' kasa serɨ esi mɨrɨ. 	 Ay nya-izey, ay ga salaŋ araŋ se da haŋ kaŋ bora kulu ga bay: baa alkawli kaŋ ti boro wane, waati kaŋ i n'a daahirandi, boro kulu s'a kaa, boro kulu si tonton a gaa mo.


Sises uya to' ekama'po'pʉ, “Ɨyenno'sa' uya 'nokon a'tai, itekare ekamai', ɨpʉrataai kon pʉra, apaikii kon pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ asapatooi kon pʉra, ɨ'rɨ rɨ na'kɨ i'se ɨwe'to' kon mʉwarinpata'tʉi'nokon?” ta'pʉ iya. “Kane,” ta'pʉ to' uya. 	 A ne i se mo: «Waato kaŋ ay n'araŋ donton nooru lonko si, foolo si, taamu si, araŋ jaŋ hay fo no?» I ne: «Abada!»


Serɨ ton kupʉ'pʉ iya pena pu'kena' Aisaya nekama'pʉ rʉ'pʉ a'ku'tɨ pe: “Ɨ'sɨ'mʉra e'nɨto' mo'ka'pʉ iya, mɨrɨpan uya uyeparan kon arɨ'pʉ,” tawon. 	 Zama i ma sanno toonandi kaŋ i ci annabi Isaya me ra, kaŋ ne: «Nga bumbo n'iri londibuunay ta, a n'iri doorey sambu mo.»


Mɨrɨpan kon uya Papa, Epʉn pon pa'nʉkʉ'pʉ e'ne' pe tesi kon pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ erekʉ' pe tesi kon pɨ'. E'tane ɨri teseru kon piyapai era'tɨpai pʉra to' esi'pʉ. 	 I na beene Irikoyo kayna ngey gurzuga da ngey jombey se, i mana tuubi mo ka ngey goyey naŋ.


Ɨmɨrɨ si, ɨ'rɨto' pe ɨtonpa eseru aimenka auya? Mɨrɨ pe pʉra, ɨ'rɨto' pe ɨtonpa ewaruma'tɨ auya? Tanporo urɨ'nokon e'mʉ'sa'kasa' e'to' oton Papa uya eseru aimenkato' apon piyau. 	 Amma nin: ifo se no ni goono ga ni nya-izo guna nda taali? Wala ni mo koyne: ifo se no ni goono ga donda ni nya-izo? Zama iri boro kulu ga kay Irikoy ciiti karga jine!


Utonpa kon amʉ' usenupato' pe iyesi te'tʉsan pe wakʉ ku'nin nan pe, wʉi kaisa rɨ i'se e'nɨto' eponin nan pe tʉuko'mansan pe pʉra ɨ'rɨ kupʉi'ma pʉra rɨ. 	 Ma naŋ iri borey ma goy hanno teeyaŋ dondon. Gaa no i ga laamey kaŋ ga tilas kaa hal i gora ma si ciya yaamo.


e'tane Esuwerʉ amʉ', main ipoken e'nɨto' ku'nin nʉ'san, uya eposa' pʉra iyesi. 	 Amma Israyla, kaŋ goono ga asariya* fo gana zama nga ma du _Irikoy jine__ adilitaray, mana to a gaa.


Mɨrɨ a'tai A'sarutanʉ'sa' Pen Pʉreti Pɨ' Enta'nan Weyu e'seporo'pʉ karimeru mʉre wɨto' Itepoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ iwano' pe. 	 Buuru kaŋ sinda dalbu bato* hane kaa ka to, kaŋ ra i ga Paska feeji wi.


Epetatɨ' ɨyera'tɨsa' kon amakooi kon apai ekamanin ke. 	 Araŋ ma te-goy cabe kaŋ ga saba nda tuubiyaŋ.


Eke pata e'mopɨtʉ'pʉ osorʉwau iye'to' airɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpataron kon pata'se' ton uta'morʉka'pʉ. Papa uya eke Paperan kupʉ'pʉ tenu yau, mɨrɨpan uya tʉyuku ensito' pe tʉkokʉ yai ikupʉ'pʉ, kota'man nɨto' tʉuya euku. 	 Birni bambata mo fay ihinza, dumi cindey galley mo kaŋ. Irikoy fongu mo nda Babila* beero, zama nga m'a no nga futay dunga duvaŋo* gaasiya.


E'tane ayau'nokon Kʉrai esi yau, ɨpun kon esi iyeri'sa' pe apʉne pʉra makoi esi pɨ', e'tane aya'kwarʉ kon esi nurɨne apʉne pʉra Papa uya ayanʉmʉ kon pɨ' ipokena' ton pe. 	 Da Almasihu go araŋ ra, baa kaŋ araŋ gaahamey ya buukoyaŋ no zunubi sabbay se, kulu nda yaadin araŋ biyey gonda fundi zama araŋ gonda adilitaray _Irikoy jine__.


Entakanoma'pʉ iya, “Ɨyekama'po uya 'nokon nɨ marɨ. Ekamatɨ' upɨ', 	 Yesu tu ka ne i se: «Ay mo g'araŋ hã sanni fo, kal araŋ ma tu ay se.


Ensa' uya si man pʉse ina pika'tɨnin pe ɨnennoko'pʉ. 	 Zama ay moy di ni faaba


Mɨrɨ a'tai'ne, Sises apurɨnin nan, pu'kena' amʉ' utɨ'pʉ Antiyo' pona, Surusiran apai. 	 Jirbey din ra mo annabi fooyaŋ fun Urusalima ka zulli ka koy Antiyos.


i'tu uya wenai ɨwɨpʉremato' kon winɨ mɨrɨ awonsi'kɨ epika'tɨto' esi Sises Kʉrai a'kwarʉ winɨ, serɨ iye'ku'sa' rʉ'pʉ upɨ' esi mɨrɨ upa'kanin pe. 	 Zama ay ga bay kaŋ araŋ adduwey do, da gaakasinay ra kaŋ Yesu Almasihu Biya _Hanna__ g'ay no, woone kulu kaŋ du ay ga bare k'ay kaa kambe.


Apʉne pʉra tanporon kon ekama'po pɨ' na'ne' nan uya eporo; kʉrɨ rɨ iwarinpa pɨ' na'ne' uya rɨ eporo, mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ rɨ iwɨpɨtʉ pɨ' na'ne' ena' rɨ mʉra'ta uta'koka. 	 Zama boro kulu kaŋ ga ŋwaaray, i g'a no, boro kaŋ ga ceeci ga du, boro kaŋ ga kobi mo, i ga fiti a se.


Sises mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton ekanwa'tɨ'pʉ, mɨrɨpan kon ɨ'kwɨrɨtʉ'pʉ. To' uyee'pʉ tʉpata'se' kon ya'. 	 Kaŋ Yesu ye ka furo hiyo ra, a daŋandi ka kaa nga kwaara ra.


Mɨrɨ wenai Temu'ti ennoko uya serɨ ɨpiya'nokon, umu uni'nʉnkanʉ, usauro'nɨsa' awɨron Itepuru yau. Ɨyemiya'pontɨ iya 'nokon mɨrɨ uko'manto' Sises Kʉrai yau eseru pɨ', enupan nɨto' uya poron nɨ mɨ awɨrɨ rɨ so'si kaisa rɨ. 	 Zama nin wo, daahir ni go ga saabu ihanna dumo, amma bora din mana du jina-koyyaŋ.


Mɨrɨ a'tai, tʉron kon e'soto'pɨ'sa' usaurokʉ'pʉ kasi ye' pe rɨ ipɨ' se tukai': 	 Afooyaŋ koyne tun ka kande tangari seeda a boŋ ka ne:


E'tane serɨ ton e'menukasa' apurɨ kon pa, Sises esi Kʉrai, Papa Mu, mɨrɨpan apurɨ auya'nokon winɨ ɨuko'manto' kon eporo kon pa itese' yau. 	 Amma woone yaŋ go hantumante zama araŋ ma cimandi kaŋ Yesu ga ti Almasihu, Irikoy Izo, cimandiyaŋ ra mo araŋ ma du fundi a maa ra.


Isa'pa winon kon, Esuwerʉ amʉ', Sises apurɨnin nan, Pi'ta a'kɨrɨ iye'sa' kon usewansiuka'pʉ, apʉne pʉra Papa uya Ta'kwarʉ tʉsa' pɨ' Esuwerʉ amʉ' pen nɨ pona. 	 Yahudancey kulu kaŋ cimandi, ngey kaŋ yaŋ kaa Bitros banda te dambara, zama i di kaŋ Irikoy na Biya Hanna zumandi dumi cindey mo boŋ gomni.


E'tane kʉrɨ, i'napairon A'kwarʉ uye'sa' a'tai, ayarɨ iya 'nokon mɨrɨ i'napairon ya'. Tiwano' pe isauro'to' oton pen, tʉneta'pʉ pɨ' rɨken isauro'to' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ ekamato' iya oton miyarɨ rɨ tʉuye'sen. 	 Amma waati kaŋ nga kaŋ ti cimi Biya ga kaa, a ga furo araŋ jine cimi kulu ra, zama a si salaŋ nga boŋ sanni, amma sanni kulu kaŋ a maa, nga no a ga ci. A g'araŋ kabarandi nda hayey kaŋ ga kaa mo.


Tʉuma'tato' kon annau rɨ upika'tɨ'pʉ to' uya. Urɨ rɨken pen e'tane tanporon nɨ so'si ton Esuwerʉ amʉ' pen iwano' ton esi pori' pe to' pɨ'. 	 Ay fundo sabbay se i na ngey boŋ salle. Manti ay hinne no ga saabu i se, amma Almasihu margey kulu kaŋ go dumi cindey game ra mo.


“Mɨrɨpan uya Karʉtiya pon kon nɨmɨ'pʉ. Eran po iyepatama'pʉ. Ikʉipʉnʉ uma'ta'pʉ tʉpo, Papa uya ennoko'pʉ serɨ mʉko'manyatʉi'ne' ya'. 	 Gaa no a fun Kaldancey laabo ra ka kaa ka goro Haran. Waato gaa, a baabo buuyaŋo banda, Irikoy kand'a ne laabu woone ra, naŋ kaŋ araŋ go da goray sohõ.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya eikʉ'pʉ, “Uwenai kuru pe' auma'ta? I'napairon ekama uya serɨ ɨpɨ', kɨrɨtɨkɨ uturumʉ rawɨrɨ, osorʉwau ite'kwa kuru ui'tunin pe pʉra ɨye'ku'to' oton!” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 Yesu mo tu a se ka ne: «Ni ga ni fundo no ay sabbay se? Haciika, haciika ay ga ci ni se: gorongaari si ca, ni man'ay ze sorro hinza.»


Enpoika'pʉ uya Esuwerʉ amʉ', Kiri' amʉ' pɨ' nɨrɨ tʉmakooi kon pɨ' to' usewankama era'tɨto' pe Papa winɨkʉi', Sises yau apurɨto' esa' pe to' enato' pe. 	 Ay goono ga seeda Yahudancey da Garekey se ka ne i ma tuubi Irikoy se, i ma iri Rabbi Yesu cimandi mo.


Isaurokʉ'pʉ Papa ese' yau, inke rɨ tʉuko'mansen, Epʉn konekanin nʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo iyau te'sen, non konekanin nʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo ipo te'sen mɨrɨ awonsi'kɨ parau mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo ikau te'san, “Iyenkurunto' pʉra man!” ta'pʉ inserʉ uya. 	 A ze nda nga kaŋ goono ga funa hal abada abadin, kaŋ na beene da haŋ kaŋ go a ra, da ganda nda haŋ kaŋ go a ra, da teeku nda haŋ kaŋ go a ra din taka. A ne: «Murayyaŋ si no koyne,


Mɨrɨ pɨ' ta uya ɨpɨ', eke rɨ imakooi pɨ' usentu'masa' wenai, eke pe isi'nʉnkato' esi. E'tane si, kʉrɨ mararon imakooi pɨ' usentu'masa' na'ne' uya nin si, mara rɨ i'nʉnkan,” ta'pʉ iya. 	 Woodin sabbay se ay ga ci ni se, i n'a yaafa nda nga zunubi booba, zama a na baakasinay cabe gumo. Amma bora kaŋ se i na yaafa kayna te, a gonda baakasinay kayna.»


Tʉusi'nʉnkasen pe e'tɨ' ɨsitonpa pe. Ɨtonpa kon tʉnamai' ɨyentaino kon pe e'tɨ'. 	 Wa bara nda baakasinay care se danga nya izeyaŋ kaŋ ga ba care. Araŋ ma care beerandi ka care daŋ jine.


Apʉne pʉra Isona esi'pʉ osorʉwau wʉi mɨrɨ awonsi'kɨ osorʉwau ewarupɨ nɨrɨ eke moro' ewan yau. Mɨrɨ na'ne' kasa, Ka'pon, Papa winon uko'manto' oton osorʉwau wʉi mɨrɨ awonsi'kɨ osorʉwau ewarupɨ non ewan yau. 	 Zama mate kaŋ cine Yonana goro cin hinza da zaari hinza teeku ham beero gunda ra, yaadin cine no Boro Izo mo ga goro cin hinza da zaari hinza laabo bina ra.


To' uta'kɨrɨ'pʉ ipɨ', iyeri'sa' tukai' i'tu tʉuya'nokon pɨ'. 	 Amma i dond'a k'a haaru, zama i bay kaŋ a bu.


Tanporo ense'na iyamʉrasa' kon Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton iwʉ' ta' uya enpɨtʉ'pʉ itemʉ' poi rɨ, mɨrɨpan kon uya itemʉ' ene'pʉ inserʉ emʉ' kasa rɨ. 	 Boro kulu mo kaŋ goono ga goro Yahudancey arkusey marga ra na mo sinji a gaa. I di a moyduma go sanda malayka moyduma cine.


e'tane urɨ'nokon nɨ nɨrɨ iwano' pe, anʉnsa' pe ipoken e'nɨto' e'ku'to' oton na'ne'—urɨ'nokon apurɨpɨ' na'ne' nan uyepuru kon Sises i'mʉ'sa'kasa' iya pɨ' eri'nɨto' apai. 	 Amma iri sabbay se mo no i n'a hantum, iri kaŋ Irikoy ga woodin lasaabu iri se, iri kaŋ goono g'a cimandi, nga kaŋ na Yesu iri Rabbo tunandi ka kaa buukoy game ra.


Sises uya tu'ke rɨ eke Papa tʉrawasooi ti'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ'pʉ tʉpoitorʉ ton uya entane, e'tane serɨ kareta pɨ' iye'menukasa' pʉra iyesi. 	 Alaama boobo fooyaŋ go no kaŋ Yesu te talibey jine kaŋ si hantumante tira wo ra.


To' uya ekama'po'pʉ, “Ɨnʉ' pe si kʉrɨ rɨ esi, ‘Ayapon tanʉnse enta,’ tawon ɨpɨ'?” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 I n'a hã ka ne: «May no, bora kaŋ ne ni se ni ma ni daarijo sambu ka dira?»


Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Esuwerʉ amʉ' enna'po tane pʉra rɨ ɨmɨrɨ rɨken Esuwerʉ pen nɨ nin enna'posa' Papa apurɨpɨ'se'na?” ta'pʉ iya. 	 I mana du boro kulu kaŋ ye ka kaa ka darza no Irikoy se kala day mebaraw wo hinne?»


To'panʉ'nin pʉreti pe esi, Epʉn poi iu'tɨsa'. Ɨnʉ' uya rɨ serɨ pʉreti ɨ'sa' yau, iko'manto' oton nɨ tɨwɨrɨ rɨ. Pʉreti serɨ upun, untʉton pata uya uko'man nɨto' epoto' pe,” ta'pʉ iya. 	 Ay no ga ti buuru fundikoono kaŋ zumbu ka fun beena ra. Boro kulu kaŋ ga buuro wo ŋwa ga funa hal abada. Oho, buuro kaŋ ay ga no mo ga ti ay gaahamo zama ndunnya ma du fundi.»


Mɨrɨ tʉpo, “Ekoneka', asapatooi ipata'tɨ',” ta'pʉ inserʉ uya ipɨ', mɨrɨpan kupʉ'pʉ Pi'ta uya. “Ɨpon pʉro'pon ipata'tɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ uya'kɨrɨ ɨsi'kɨ,” ta'pʉ inserʉ uya. 	 Malayka ne a se: «Ma guddu ka ni taamey mo haw.» Yaadin mo no a te. Malayka ne a se: «Ma ni kwaayo daŋ k'ay gana.»


Mɨrɨ tʉpo, Papa uya uyauro'ka eta'pʉ uya, ‘Pi'ta, ɨyo' oton tʉwɨse enta'na',’ tawon. 	 Ay maa jinde fo mo kaŋ ne ay se: ‹Bitros, tun ka wi ka ŋwa.›


Uyanʉmʉ'pʉ tonan tau Papa, tanporon konekanin nʉ'pʉ, nʉkuu'pʉ iyepiya'tɨ si'kɨrɨ ku'nin pe sa'man pe pʉra tanporon kon ena'. 	 A n'ay no gomno wo zama ay ma cabe boro kulu se haŋ kaŋ ga ti gundo din toonandiyaŋ. Irikoy kaŋ na hay kulu taka na gundo din tugu nga do zamaney kaŋ bisa ra.


Mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo pʉra pe' iparusi ton nai upiyau'nokon? Nai yau ken si serɨ ton epopɨtʉ'pʉ iya?” ta'pʉ to' uya. 	 A waymey mo, manti ne no ikulu go iri banda? Day, man no boro wo du hayey wo kulu?»


Pori' pe kuru tesi kon ke, “I'napai rɨ se esi pen nɨ serɨ?” ta'pʉ to' uya. Mɨrɨpan kon pɨ' ta'pʉ iya, “Kiyari pe' moro nai enta'nan nɨto' ipɨ'?” ta'pʉ iya. 	 Za i go cimandiyaŋ-jaŋay ra jina, dambara nda farhã sabbay se, a ne i se: «Araŋ gonda ŋwaari ne, wala?»


Apʉne pʉra eke to' uya kota'man nɨto' weyu si serɨ yau man. Ɨnʉ' uya ken si a'kʉre'tɨ?” ta'pʉ to' uya. 	 Zama i futay zaari bambata kaa. May no ga hin ka kay mo?»


Kamoro ka'pon amʉ' esi uri'sami'si a'kɨrɨ iyekumasa' kon pen nɨ. A'pɨ' pʉra to' esi. Karimeru mʉre pɨkɨrɨ to' e'sa' mɨ airɨ rɨ itɨ a'tai. Ennasa' kon tʉron kon ka'pon amʉ' koro'tapai, mɨrɨpan kon e'to' oton wapiya kuru Papa mɨrɨ awonsi'kɨ karimeru mʉre ena' tʉtʉsan pe. 	 Ngey no ga ti borey kaŋ yaŋ mana ngey boŋ ziibandi wayborey do, zama arwasu ciray yaŋ no. Ngey no ga Feej'izo gana naŋ kulu kaŋ a ga koy. A na woodin yaŋ fansa borey ra i ma ciya boŋ-jina Irikoy da Feej'izo se.


Tɨ' akasa' uruwai' pe ya' to' ewomʉ koro'tau, moine, aimu'nan ipon ereutasa' enwo'ne' winɨ ene'pʉ to' uya, mɨrɨpan pɨ' to' etʉipɨtʉ'pʉ. 	 Waato kaŋ i furo saara ra, i di arwasu fo goono ga goro kambe ŋwaaro haray, kaŋ gonda kwaay kwaaray nga gaahamo gaa. Kala wayborey dambara gumo.


Meruntɨ pe tesi ke, wakʉ ton, eke ton ku'sa' iya; mɨ pe te'ku'san aimʉrʉnpasa' iya to' eseru pokon pe. 	 A na gaabi cabe nda nga kamba. A na borey kaŋ gonda boŋbeeray ngey biney saawarey ra din say-say.


To' enta'na koro'tau rɨ, Sises uya pʉreti anʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan uya tenki ta'pʉ Papa pɨ'. I'kwɨ'pɨtʉ'pʉ iya, mɨrɨpan ekamʉ'pʉ iya tʉpoitorʉ ton ena', tai'ma to' pɨ', “Anʉntɨ', mɨrɨpan ɨ'tɨ'. Serɨ serɨ upun,” ta'pʉ iya. 	 I go ŋwaari gaa, kala Yesu na buuru sambu k'a albarkandi. A n'a ceeri ka zaban nga talibey se ka ne: «W'a sambu ka ŋwa, woone wo ay gaahamo no.»


Pi'ta uya temiyatʉ ke e'pana e'tɨ' ta'pʉ to' pɨ', mɨrɨpan uya Papa inserʉʉi uya tenpa'kasa' pariki'si tapai rʉ'pʉ ekama'pʉ. “Serɨ mekamatʉi' Isens pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon ɨtonpa kon amʉ' pɨ',” ta'pʉ iya. Mɨrɨ tʉpo, tʉron nɨ pata ya' itɨ'pʉ. 	 A na nga kamba sambu ka ne i ma dangay. Waato gaa a ci i se mate kaŋ cine no Rabbi na nga kaa kaso ra nd'a. A ne: «Araŋ ma hayey din ci Yakuba da nya-izey se.» Gaa no a fatta ka koy nangu fo.


“Simerʉna pon so'si inserʉʉi ena' imenuka': “Se ka'kɨ ɨmunkɨ amʉ' pɨ', tukai': Serɨ main esi Wapiyaro' mɨrɨ awonsi'kɨ Iu'matʉ, iyeri'sa' rʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuko'mansen nurɨne winɨpaino. 	 Ma hantum Almasihu marga diya se kaŋ go Samurna ka ne: «Nga kaŋ ga ti Sintina nda Bananta, nga kaŋ bu ka ye ka funa koyne, sanno kaŋ a ci neeya:


Mɨrɨ yau, Esuwerʉ amʉ' uyee'pʉ Sisariya pona, Paarʉ eseru aimenkato' a'tai. Ina uyee'pʉ ema'sa' yau, Paarʉ ne'to' pe to' uya ekama'pʉ uya. 	 Waato kaŋ binde i margu neewo, ay mana gay, amma a wane suba ay goro ciiti karga boŋ. Ay lordi ka ne i ma kande bora din.


Utonpa ton, iputurʉka pɨ' rɨ marɨ usaurokʉ yau, ɨ'rɨ pe ken iyesi pɨ' ɨsɨ pe rɨ to' uya ukupʉ rɨ marɨ? Mɨrɨ pe iyesi pɨ' si, kurusu' uya ɨkɨnʉntanʉ'nɨto' useno'ma'pʉ. 	 Amma, ay nya-izey, d'ay goono ga dambanguyaŋ sanni waazu hala ka kaa sohõ, ifo se no i goono g'ay gurzugandi? Zama nda yaadin no, kanjiyaŋ bundo si ciya katiyaŋ hari koyne.


Tanporon kon ɨyekama'poyai'ne'nokon irepatɨ', ɨnʉ' uya rɨ ɨiwano' kon anʉmʉ yau, inna'pokɨ kʉkatʉu. 	 Ma no boro kulu kaŋ ga ni ŋwaaray se. Bora kaŋ ga ni jinayey kom, ma s'a hã a m'a yeti.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya, “Apurɨ auya yau, Papa meruntɨrʉ ene auya tukai' pe' apana'tɨ uya pʉn?” ta'pʉ. 	 Yesu ne a se: «Manti ay ne ni se da ni cimandi, ni ga di Irikoy darza?»


I'tu auya'nokon pʉra rɨ iyesi ɨ'rɨ e'kupʉ awanapai rɨ tukai'. Ɨ'rɨ mɨ ɨuko'manto' kon? Ɨmɨrɨ'nokon esi kapuru' pe, aka'ne' pe rɨ tʉusenpoikasen mɨrɨ awonsi'kɨ tapasen kasa. 	 Araŋ kaŋ si baa bay haŋ kaŋ ga te suba! Ifo no ga ti araŋ fundey? Araŋ wo dullu no kaŋ ga bangay alwaati kayna, woodin banda a ga say-say ka daray.


Soisa amʉ' uya nin si pʉrata a'si'pʉ mɨrɨ; kamoro uya mɨrɨ kasa me'tʉi' tasa' awɨrɨ rɨ to' uya ikupʉ'pʉ. Mɨrɨ uriya', siya rɨ serɨ panton utɨsa' mɨrɨ Esuwerʉ amʉ' koro'tau rɨ serɨ pʉ'kʉ pona rɨ. 	 Ngey mo na nooro ta. I koy ka te mate kaŋ cine i n'i dondonandi nd'a din. Sanno wo koy mo nangu kulu Yahudancey game ra hala hõ.


Isaan poitorʉ ton uya si tanporo serɨ ton ekama'pʉ mɨrɨ ipɨ'. Isaan uya asa'ron kon tʉpoitorʉ ton kɨ'ma'pʉ, 	 Yohanna talibey n'a no hayey din baaru. Kala Yohanna na nga talibi hinka fo ce nga do,


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ kasa Papa e'to' esa' wannɨ pe esi? Ɨ'rɨ pɨ' mɨrɨ kasa iyesi tukai' ekama uya? 	 Yesu ne binde: «Sanda ifo cine no Irikoy koytara ga bara nd'a? Ifo no ay g'a himandi nd'a?


Mɨrɨ pɨ' nin si, iwɨnɨ pɨ' to' e'kama'pʉ mɨrɨ, mɨrɨ wʉi awonsi'kɨ. 	 Za zaaro din no i saaware ngey m'a wi.


Upona nɨrɨ ɨpʉrematɨ', unta a'koka uya a'tai, main ke urepato' pe enari'mʉra tonan tawon itekare ku'to' pe uya ti'tusen pe, 	 Wa te adduwa ay mo se, hal ay m'ay meyo feeri ka salaŋ da bine-gaabi, ay ma Baaru Hanna gundo bayrandi borey se.


Kʉrai esi main, Mosi' winon u'ma'sa' pe rɨ, tanporon kon nɨ apurɨnin nan iwano' pe Papa uya anʉn nɨ ipokena' pe e'nɨto' ya'. 	 Almasihu ga ti asariya* bananta hala _Irikoy jine__ adilitaray ma bara borey kulu se kaŋ g'a cimandi.


Wakʉ poken iyesi'pʉ Wakʉ A'kwarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ina pona, ɨmɨrɨ'nokon pona e'tape'ne' rɨ tʉrʉ namai' i'se e'nɨto' entai rɨ. 	 Zama a boori Biya Hanna se d'iri mo se, iri ma si tiŋay fooyaŋ dake araŋ boŋ da manti hayey kaŋ yaŋ ga tilas no:


“Ui'kiyari esi, uyenno'nin nʉ'pʉ maimu awɨrɨ e'to' pe iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ itʉrawasooi i'ma'kato' uya pe iyesi intʉrʉ'pʉ iku'to' pe uya. 	 Yesu ne i se: «Ay ŋwaaro neeya: ay ma nga kaŋ n'ay donton miila te, ay m'a goyo toonandi mo.


Serɨ rɨken pe Sises uya Kena, Kiyarari airon ka'kʉranpa'pʉ, tuna koneka'pʉ tʉuya yau waain pe. Mɨrɨ yau, ka'pon, kin poitorʉ pe te'sen esi'pʉ, takuru'kenan imu Ka'paneyan po. 	 Yesu ye ka kaa Kana kwaara koyne Galili ra, nango kaŋ a na haro bare ka te duvan*. Faadance fo go no kaŋ ize aro jante Kafarnahum kwaara.


Isauro'tane rɨ marɨ, tu'kan kon uya rɨ apurɨto' tʉuya'nokon tʉrʉ'pʉ ipɨ'. 	 Kaŋ a na sanney din ci, boro boobo n'a cimandi.


ɨtonpa kon uya ta pe iyesi yau ipɨ', “Enta, wakʉ pe e'kɨ ukayai' ɨpɨ'; ikomi' pe pʉra ɨko'mankɨ, wakʉ pe mata're'tɨi',” e'tane ɨ'rɨ kupʉi'ma pʉra rɨ i'se iye'to' pɨ', wakʉ pe pe' iyesi? 	 araŋ ra boro fo ma ne a se: «Ma koy baani. Ma si maa hargu, ma kungu mo!» day araŋ man'a no mo gaaham laamey, ifo no a ga hanse?


Mɨrɨpan i'pai epoi tʉnmenuka'pʉ kon tʉsa' to' uya esi'pʉ: Pʉse rɨ si pʉse rɨ Esuwerʉ amʉ' iwano' kin, tawon. 	 Hantum fo go a boŋo se beene kaŋ ne: BORO WOONE YA YAHUDANCEY BONKOONO NO.


Serɨ tʉpo, Paarʉ uya A'tens nɨmɨ'pʉ, mɨrɨpan tʉpo Koren pata pona itɨ'pʉ. 	 Hayey din banda, Bulos tun Atina ka kaa Korint kwaara.


Asauro'tɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ iku'tɨ', kamo Main, mo'kanin wannɨ yai, iteseru aimenkato' naimenkaton kon pe, 	 Araŋ ma salaŋ, araŋ ma te mo, danga boro kaŋ yaŋ i ga ciiti nda asariya kaŋ ga burcinandi.


Pʉsamoro ka'pon amʉ' ewan enasa' sa'man pe; to' uya eta pʉra rɨ iyesi tʉpana kon ke, tenu kon a'kopɨ'sa' to' uya, tenu kon ke to' uya ene nesii'no, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpana kon ke to' netai'no, tewan kon ke to' nʉto'ka'nʉkʉi'no, to' nera'tɨi'no, mɨrɨpan kon sepi'tɨi'no,’ tawon. 	 Zama dumo wo bina te tijina, i na ngey hangey sandandi, i na ngey moy daabu mo. Da manti yaadin no i ga di da ngey moy, i ga maa da ngey hangey, i ga faham mo da ngey biney, ka ye ka bare ay do hal ay m'i no baani.›


Apʉne pʉra eke rɨ, wakʉ eseru ku'sa' Papa uya pɨ', upɨ'; wakʉ rɨ itese'. 	 Zama nga kaŋ ga ti Hinkoyo, A te ay se hari bambata yaŋ, A maa ya Ihanna mo no.


Mɨrɨpan tʉron kon nɨ eta'tapɨtʉ'pʉ ipona; to' uya itenu auromʉ'pʉ, tʉmokorooi kon ke to' uya iwɨnɨ'pʉ, mɨrɨpan, “Pu'kena' pe ekamakɨ!” ta'pʉ to' uya ipɨ', mɨrɨpan mo'ka'pʉ erasu ton uya, mɨrɨpan wɨpɨtʉ'pʉ to' uya. 	 Boro fooyaŋ sintin ka tuf'a gaa, i n'a moy haw ka soobay k'a kutubo ka ne a se: «Ma te annabitaray!» Faadancey mo du a k'a saŋ-saŋa.


Eikʉ'pʉ iya, “Ɨnʉ' si usan? Ɨnʉ' yan si uyakon non?” ta'pʉ iya. 	 Amma a tu bora se kaŋ salaŋ d'a, ka ne: «May no ga ti ay nya? Wala may no ga ti ay nya izey mo?»


Ka'pon entusa' mɨrɨ tʉpun ke tʉsanon winɨ, e'tane iyentuka'sa' kanan iya'kwarʉ yau esi mɨrɨ iya'kwarʉ winon pe rɨ. 	 Haŋ kaŋ i hay gaaham gaa, gaaham no. Haŋ kaŋ i hay Biya* _Hanno__ do, biya no.


Sises uya si ekama'po'pʉ, “Ɨnʉ' ɨyese'?” ta'pʉ iya. “Anpisin,” ta'pʉ iya ipɨ', apʉne pʉra anpisin yen pe rɨ tesi pɨ'. 	 Yesu n'a hã ka ne: «Mate ni maa?» A tu ka ne: «Iri ya jama no.» (Zama follay boobo no a banda.)


E'tane si to' uya ensa' a'tai, ipɨ' to' usaurokʉ'pʉ. ‘Pʉse rɨ kuru pʉse rɨ inonka'pʉ anʉnton. Iwɨpai'nokon, inanʉmʉnʉ kiyari pata'se' anʉnto' kon pe uiwano' kon pe,’ ta'pʉ to' uya. 	 Amma waato kaŋ goy-teerey di a, i ne ngey da care se: ‹Woone ya tubukwa no. Iri m'a wi hala tubo ma ciya iri wane.›


Asa'rɨ rɨ marɨ pe' wakʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ine'ne' tuna epa'ka poken nai mɨrɨ rɨ marɨ tuna epa'kato' euta yai? 	 Mansaare go no kaŋ ga hari kaano da hari fotto kaa taray hari mo follonku ra no?.


Kʉrɨ ama' pe iye'pɨ'sa' rʉ'pʉ kʉse'nin ama' pe mɨrɨ enta', e'tane tɨwɨ ne'tʉrawasomai, ɨ'rɨ rɨ kupʉ pɨ' nesii temiyatʉ ke, kamoro entu'ma' na'ne' nan repanin pe te'to' pe. 	 Boro kaŋ ga zay doŋ ma si ye ka zay koyne. Amma a ma goy da nga kambey zama a ma nga boŋ laami bana nd'a, hal a ma du ka boro kaŋ sinda mo no.


Tɨwɨ Papa imoronkato' pe ku'nin mɨrɨ awonsi'kɨ pori'mapɨ'nin a'samʉtʉ yau ɨwesi kon a'kwarʉ ke ɨrepatʉu Kʉrai Sises pɨkɨrɨ ɨwesi kon koro'tau, 	 Irikoy kaŋ ga suuru nda bine-gaabi no m'araŋ no laakal folloŋ araŋ da care game ra, Almasihu Yesu fonda boŋ,


Eke ton pe te'san, itepuru ton nu'tɨsa' iya to' apon poi, sepan kon nʉ'kwɨ rɨ anʉmʉi'ma. 	 A na gaabikooney zeeri ka kaa ngey koytaray kargey ra, Ka talkey beerandi.


Sises e'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨpan utɨ'pʉ iya'kɨrɨ. Ipoitorʉ ton nɨ nɨrɨ utɨ'pʉ iya'kɨrɨ. 	 Kala Yesu da nga talibey tun care banda ka bora din gana.


Pʉse rɨ uri'san esi'pʉ ka'kʉran pe, tʉron nɨ pata winon, iyentusa' Poni'siya, Siriya yawon yau, mɨrɨpan uya Sises pawana'tɨ'pʉ ɨri a'kwarʉ enpa'kato' pe iya tʉmʉre yapai. 	 Waybora din Gareku boro no, a asulo mo Siro-Finiciya boro no. A soobay ka Yesu ŋwaaray a ma folla gaaray nga ize wandiya banda.


Iraisa esi'pʉ ka'pon uwarai'nokon nɨ. Iyɨpʉrema'pʉ tʉuta'kwarʉpɨ'se, tuna uyepʉ pʉra iye'to' pe, tuna uyepʉ pʉra si iyesi'pʉ non amankanin pe osorʉwawon pona a'sa'mʉyai wʉipiya airɨ rɨ. 	 Iliya ya boro no kaŋ gonda takayaŋ sanda iri wano cine. A te adduwa da anniya hari ma si kaŋ, haro mana kaŋ laabo boŋ mo jiiri hinza nda handu iddu.


Apʉne pʉra se kasa ikupʉ uya tawon usekama'pʉ: “Iweyu pe iku'sa' rʉ'pʉ a'tai enna'po, mɨrɨ a'tai Sera e'to' oton tʉmʉre ke,” tukai'. 	 Zama woone no ga ti alkawlo sanno: «Yeesi alwaati woone cine ra no ay ga ye ka kaa, Saharatu mo ga ize aru hay.»


Isarɨ koro'tau, pʉrata amʉranʉ'nin, Ripai, Arʉ'piyas mu ene'pʉ iya, iyereutasa' pʉrata amʉranʉ'to' iwʉ' tau. Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Uya'kɨrɨ ɨsi'kɨ,” mɨrɨpan Ripai e'mʉ'sa'ka'pʉ, itɨ'pʉ iya'kɨrɨ. 	 Waato kaŋ a goono ga bisa a di Lawi, Halfa izo, kaŋ goono ga goro jangal taayaŋ fuwo ra. Kala Yesu ne a se: «M'ay gana.» A tun mo k'a gana.


Inke serɨ orʉ po esi pen, e'tane serɨ orʉ po to' esi, mɨrɨ awonsi'kɨ utɨ nin si ɨpiya'. Wakʉ ikʉipʉnʉ, ɨyese' meruntɨ ke to' iwapu'tɨkɨ---itese' urepa'pʉ auya ike---tikin nɨ to' e'to' pe, tikin nɨ e'nɨ na'ne' kasa. 	 Ay si ndunnya ra koyne, amma ngey wo go ndunnya ra, ay mo goono ga kaa ni do. Ya Baaba hanna, m'i gaay ni maa kaŋ ni n'ay no din ra, zama i ma goro afolloŋ danga iri cine.


Tanporo main amʉrasa' mɨrɨ tikin nan nɨ main ya': “Ɨtonpa i'nʉnkakɨ ɨmɨrɨ pe mɨsi'nʉnkayai'ne' kasa rɨ,” tukai'. 	 Zama asariya kulu toonandiyaŋ go sanni follonko boŋ, kaŋ ga ti: «Ni ma ba ni gorokasin danga ni boŋ cine.»


“Tʉpana ke te'sen, tɨwɨ Ita'kwarʉ uya so'si ton auro'kayai'ne' etai. Kʉrɨ rɨ entakanin nʉ'pʉ repato' uya oton tonan tawon mana tato' kiyari ke mɨrɨ awonsi'kɨ aimu'nan tɨ' ke irepato' uya oton, emenna' ese' e'menukasa' ipɨ', tʉron kon ni'tunʉ pen nɨ, eponin nɨken ni'tunʉ. 	 Boro kaŋ gonda hanga ma maa haŋ kaŋ Biya goono ga ci Almasihu margey se. Boro kaŋ te zaama, nga se no ay ga Manna* tuganta no, ay g'a no tondi kwaaray mo. Tondi kwaara din boŋ, maa taji go hantumante, kaŋ boro kulu s'a bay, kala nga kaŋ du a.»


Mɨrɨ a'tai, iyera'tɨ'pʉ uri'san winɨkʉi', tai'ma Saiman pɨ', “Pʉse uri'san menyan? Ɨiwʉ' ta' uyepʉi, e'tane u'tuna'kwaai'tɨ auya pʉn u'ta kumi'to' uya ike ke. Mɨrɨ e'tane tenu paru ke u'ta amankasa' iya, tʉnse' ke a'munakasa' iya nɨrɨ. 	 Waato din gaa a bare waybora do haray ka ne Siman se: «Ni go ga di wayboro wo, wala? Ay furo ni fuwo ra, ni man'ay no hari kaŋ g'ay cey nyun. Amma wayboro wo, a n'ay cey tayandi nda nga mundey k'i tuusu nda nga boŋ hamney.


Iyepiya'tɨ pe kuru, itekare ekama'pʉ uya Tamaskas pata awon kon pɨ', Surusiran pon kon mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo Isutiya pata pon kon pana ya' nɨrɨ. Mɨrɨ tʉpo, itekare ekama'pʉ uya Esuwerʉ amʉ' pen pana ya' to' era'tɨto' pe tʉmakooi kon apai Papa winɨkʉi'. To' auro'ka'pʉ uya i'napai rɨ to' uko'manto' pe tʉmakooi kon apai tera'tɨsa' kon ekamanin pe. 	 amma sintina Damaskos borey se, gaa Urusalima, da Yahudiya laabo kulu, hala ka koy dumi cindey do, ay ne i se i ma tuubi ka bare ka ye Irikoy do, i ma goy te mo kaŋ ga hagu i tuubiyaŋo se.


Ekama uya ɨpɨ'nokon, enta'nato' oton pen ipɨ' kanan, Papa na'ne' esa' wannɨ pe yau e'seposa' a'tai rɨken kanan enta'nan,” ta'pʉ iya. 	 Zama ay ga ne araŋ se: ay s'a ŋwa koyne, kala nd'i n'a toonandi Irikoy koytara ra.»


Ikʉipʉnʉ ya' tikin nɨ ina esi,” ta'pʉ iya. 	 In d'ay Baaba, iri kulu afolloŋ no.»


Awanakʉi' kuru rɨ kanan, tanporon kon tenupa iya 'nokon etanin nʉ'san uye'pɨtʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉ'kʉ ta' tenupato' kon iya etase'na. 	 Za susubay nda hinay, borey kulu soobay ka kaa a do Irikoy windo ra mo, zama ngey ma hangan a se.


E'tane eke pe to' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, tɨwɨ kurusu' pona ipokapɨtʉ nesii, tukai', mɨrɨpan kon nin si ena'pʉ imaimu entai. 	 Amma i di ka kaati nda jinde beeri yaŋ, i goono g'a ŋwaaray da gaabi i m'a kanji. Hala i jindey du hini.


Apʉne pʉra Mosi' pɨ' ta iya, “Ɨsentu'mapai rɨ e'to' ipɨ' pɨ' usentu'ma, aiko kapai rɨ e'to' ipɨ' pɨ' aiko ta uya,” tasa' iya. 	 Zama Irikoy ne Musa se: «Ay ga suuji cabe boro kaŋ ay ga suuji se. Ay ga bakar mo boro kaŋ se ay ga bakar.»


e'tane miyarɨ rɨ ɨiwano' kon pe kuru upun yau e'to' pe iyesi, 	 Amma a ga bisa araŋ se d'ay ga goro gaahamo ra.


Ɨyenupa'pʉ kon iku'tɨ' ɨyenu kon yau eta'pʉ auya'nokon awɨrɨ, iyawɨrɨ e'tɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ amakooi kon yapai era'tɨtɨ'. Aupaka kon pʉra iyesi yau, ama' kasa ɨpiya'nokon uyepʉ mɨrɨ, ɨpiya'nokon uyepʉ weyu i'tuto' auya'nokon oton pen. 	 Ma fongu mo haŋ kaŋ ni du nda haŋ kaŋ ni maa. Ni m'a gaay ka tuubi mo. Da ni mana batu binde, ay ga kaa sanda zay cine. Ni si bay mo saaya kaŋ cine ay ga ni jirsi.


Papa sapema pe iye'sara'tɨ'pʉ; itese', ipata iko'manto' yau mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo rɨ Epʉn po te'san pɨ' ɨri pe isaurokʉ'pʉ. 	 A na nga meyo fiti zama nga ma Irikoy kayna, k'a maa d'a nangora kayna, da borey kaŋ yaŋ goono ga goro beena ra mo.


apʉne pʉra Kʉrai tʉrawasooi pe te'sen serɨ kasa esi Papa pori'manin pe mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' uya wakʉ tato' ipɨ' pe. 	 Zama boro kaŋ ga may Almasihu se yaadin cine ga kaan Irikoy se, yaddante mo no borey jine.


Apurɨpɨ'to' nesii Papa mɨrɨ awonsi'kɨ uyepuru kon Sises Kʉrai kʉipʉnʉ iwano' pe, wakʉ pe upʉremanin nʉ'pʉ kon tanporon nɨ iya'kwarʉ pe pʉreman nɨto' Epʉn po e'nɨ pata yau Kʉrai yau. 	 Iri ma Rabbi Yesu Almasihu Irikoyo kaŋ ti a Baabo saabu, nga kaŋ n'iri albarkandi nda albarka kulu dumi kaŋ fun Biya Hanno do Almasihu ra beena ra nangey do.


E'tane pʉra rɨ ekama uya ɨpɨ'nokon, Satan pon kon uya parɨ imoronkato' oton eseru aimenka weyu e'seposa' a'tai ɨmɨrɨ'nokon entai,” ta'pʉ iya. 	 Amma ay ga ci ni se: Saduma laabo ga du rongome ciiti zaaro ra ka bisa nin.»


ɨpʉreman pɨ' parɨ ina e'to' pe ka'pon amʉ' enupa pɨ' Papa Maimu ke,” ta'pʉ to' uya. 	 Iri mo, iri ga mo ye adduwa nda Sanno goyo gaa.»


E'tane, ɨ'rɨ pe ken iyesi? Eke esi mɨrɨ tanporon yau, kasi ye' rɨ eseru wannɨ mɨrɨ pe pʉra i'nairo' yau, Kʉrai ekareei usekamasa'; serɨ wenai nin si pori' pe esi. Ewai', miyarɨ rɨ epori'man pɨ' esi, 	 Kulu nda yaadin, mate kulu kaŋ no, da munaficitaray wala nda cimi no, i ya day goono ga Almasihu baaro waazu. Ay mo maa woodin kaani. Oho, ay ga soobay ka maa a kaani mo.


Tanporo Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan amʉranʉ'sa' tʉuya a'tai, to' ekama'po'pʉ iya, “Nai yau Kʉrai entuto' oton tasa' pu'kena' amʉ' uya nai?” tukai'. 	 Gaa no, a na alfaga* beerey da asariya* dondonandikoy kulu margu kaŋ yaŋ go jama ra, k'i hã nango kaŋ i ga Almasihu hay.


Makoi uya arɨ'pʉ ka'tawon wʉ' pona. Mɨrɨpan uya inke pʉra tanporo eke ton pata enpoika'pʉ itenu ya'. 	 Kala Iblisi ziji nd'a k'a cabe ndunnya koytarayey kulu, mo-ka-mi ka daabu fo ra.


Kʉrɨ uyewaruma'tɨnin uya ukʉipʉnʉ rɨ marɨ ewaruma'tɨ mɨrɨ. 	 Boro kaŋ ga konna ay, a ga konna ay Baaba mo.