To' uye'sa' a'tai, ta'pʉ iya to' pɨ', “Pʉse rɨ ka'pon ne'sa' auya'nokon upiya', kopʉna ewa'nomanin pe ka'pon amʉ' kupʉ iya ta auya'nokon. Ekama'popɨ'sa' uya man apana airɨ'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ rɨ eposa' uya pʉra man meseru'tɨyatʉi'ne' ipɨ', pɨ'. 	 A ne i se: «Araŋ kand'ay se boro wo sanda boro kaŋ ga jama darandi. Guna mo, araŋ jine ay n'a hã ka gosi. Ay mana di taali hari kulu bora din gaa, hayey din ra kaŋ yaŋ araŋ goono g'a kalima nd'a.


Mɨrɨ uriya', Sises uya ka'pon amʉ' kɨ'ma'pʉ tʉpiya'. Mɨrɨ yau, panton ekama'pʉ iya to' pɨ': “Nai kasa Se'tan nɨrɨ enpa'ka Se'tan uya tukai'? 	 Yesu na jama ce nga do ka sintin ka salaŋ i se da misayaŋ. A ne i se: «Mate no Saytan* ga te ka Saytan gaaray?


Pu'kena' Iraisa esi a'tai, tu'kan kon itaan'pʉ ima'tasa' rʉ'san esi'pʉ Esuwerʉ po. Mɨrɨ a'tai si, ipʉra non aipʉta'pʉ osorʉwau wʉipiya entai rɨ. Iwankan pe pata tʉku'se iyesi'pʉ. 	 Haciika ay ga ci araŋ se: wayboro boobo kaŋ kurnye bu go no Israyla laabo ra Iliya* jirbey ra, alwaato kaŋ i na beena daabu jiiri hinza nda handu iddu, kaŋ haray bambata te laabo kulu ra.


Iteuta a'koka iya a'tai, ikɨrɨsin epa'ka'pʉ iyapai, eke apo' epo'tɨto' en yapai ikɨrɨsin epa'ka kasa, wʉi enu mɨrɨ awonsi'kɨ ka' ena'pʉ ewarupɨ pe iteuta kɨrɨsin ke. 	 A na guuso din meyo feeri. Dullu mo ciciri ka fun guuso ra, sanda dudal bambata dullu cine, hala beene batama nda wayna te kubay guuso kaŋ sinda me dullo sabbay se.


apʉne pʉra, “Papa, itese' pɨ' e'nɨto' esi ma'tanʉ'nin apo' pe rɨ,” tasa' iya. 	 Zama iri Irikoyo ya danji kaŋ ga ŋwa no.


E'tane ereutapai me'atʉi'ne' uyenwo'netʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ukamisi winɨ kupʉ uya poken pʉra iyesi. Serɨ esi mɨrɨ kamo to' ku'sa' na'ne' nan Papa uya rɨ pata'se' pe iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Amma ay kambe ŋwaaro d'ay kambe wow gaa gora, manti ay wane no hala y'a no, amma a ga ciya ngey din wane kaŋ se i n'a soola.»


Mɨrɨ rɨken pe pʉra, upoitorʉ ton, warawoti'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ uri'sami'si amʉ' pona uya'kwarʉ enno'to' uya oton nɨ marɨ, mɨrɨpan kon uya umaimu ekamato' oton. 	 Baa ay bannyey d'ay koŋŋey boŋ jirbey din ra, ay g'ay Biya zumandi, i ga annabitaray te mo.


apʉne pʉra tapiyo'masa' kon ipɨ' moronka tʉuya'nokon poken pʉra iyesi pɨ': “O' uya rɨ wʉ' a'pɨ'sa' pe iyesi yau, tɨ' ke iwɨto' pe iyesi,” tawon. 	 Zama a sandi i se i ma lordo gana kaŋ ne: «Baa da alman no ka lamba tondo gaa, i m'a catu ka wi da tondiyaŋ.»


Mɨrɨpan ekareei utɨ'pʉ siya rɨ mɨrɨ nono kaisarɨ rɨ. 	 Baaro wo binde koy nangu kulu laabo din ra.


Serɨ ton pɨ' si usentu'man nɨsa' pɨ', makoi ku'sa' pɨ' use'man nɨto' pʉra rɨ iyesi mɨrɨ. 	 Sohõ, naŋ kaŋ woodin yaŋ yaafa go, sargay kulu si cindi kaŋ i ga te zunubey se koyne.


mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra ka'pon uko'manto' ku'to' to' ni'tunʉ pen.” 	 I mana laakal kanay fonda bay mo.»


Serɨ tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto', to' uya ɨi'tuto' pe i'napairon Papa pe ɨwesi, Sises Kʉrai nɨrɨ i'tuto' pe to' uya ɨnennoko'pʉ tukai'. 	 Fundi hal abada ga ti woone: i ma ni bay, ni hinne kaŋ ti Irikoy cimi-cimo, i ma Yesu Almasihu mo bay kaŋ ni donton.


Pi'ta uya ekama'po'pʉ, “Uyepuru, ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' serɨ pe utɨ pʉra iyesi ɨpɨkɨrɨ? Ɨwenai rɨ uma'ta mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Bitros ne a se: «Rabbi, ifo se no ay si hin ka ni gana baa sohõ? Ay g'ay fundo no ni sabbay se!»


Mɨrɨpan uya Pi'ta, Isens mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan arɨ'pʉ ta'kɨrɨ, mɨrɨpan usewankama ena'pʉ ika'nɨ' pʉra ipan pe rɨ. 	 A konda Bitros da Yakuba nda Yohanna nga banda. A sintin ka kankam gumo ka taabi konno te nga bina ra.


Kamo apa'nʉ'nin nan kon pona ɨpʉrematɨ', ɨri pe ɨku'nin nan kon pona ɨpʉrematɨ'. 	 Araŋ ma albarka gaara ngey kaŋ yaŋ g'araŋ laali se. Wa te adduwa mo ngey kaŋ yaŋ g'araŋ wow se.


“Apa'taisima uya 'nokon tuna ke, amakooi kon apai ɨyera'tɨ kon pa. E'tane uye'ma'pʉ pe meruntɨ kuru uyepʉ mɨrɨ uyentaino, isapatooi arɨ uya poken pʉra e'ai'ne'. Apa'taisima iya 'nokon mɨrɨ Wakʉ A'kwarʉ ke mɨrɨ awonsi'kɨ apo' ke. 	 Ay wo, hari no ay goono ga baptisma te d'a araŋ se, tuubiyaŋ sabbay se. Amma bora kaŋ ga kaa ay banda din, a ga bisa ay dabari. Ay mana to naŋ kaŋ ay ga ce daŋ a ce ra. Nga no ga baptisma te araŋ se da Biya Hanno da danji mo.


Tanporo Isaan uya tʉnene'pʉ menukasa', serɨ si inmenuka'pʉ Papa maimu mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon Sises Kʉrai nenpoika'pʉ. 	 Nga no ka seeda no Irikoy sanno nda Yesu Almasihu seeda boŋ, sanda haŋ kaŋ a di kulu.


itekare parɨ pen kuru rɨ winɨkʉi'. Tʉron kon ka'pon amʉ' uya ɨyeno'ma kon poken iyesi utaipon nɨto' ya', mɨrɨpan kon esi wakʉ Kʉrai ekareei wʉuka i'se. 	 Baaru hanno waani fo mo si no, kala day boro fooyaŋ goono g'araŋ taabandi. I ga ba ngey ma Almasihu Baaru Hanna diibi-diibi.


Tepi' enu'sa' pʉra iyesi tʉpun yau Epʉn pona, e'tane Tepi' uya ta'pʉ, “‘Itepuru uya ta'pʉ uyepuru pɨ'; “Uyenwo'netʉ winɨkʉi' ereutatanʉ'kɨ Itepuru pe ɨwesi pa, 	 Zama Dawda mana ziji ka koy beena ra bo, amma nga bumbo ne: ‹Rabbi ne ay Koyo se: Ma goro ay kambe ŋwaaro gaa,


Mɨrɨ awonsi'kɨ e'ku'nɨto' uya ika'nɨ' pʉra ku'nɨ pen, apʉne pʉra Papa uya tʉusi'nʉnkato' nonkasa' uyewan kon ya' Wakʉ A'kwarʉ winɨ, itʉsa' iya na'ne' uyena'nokon. 	 Beeje mo si boro haawandi, zama Biya* Hanna, kaŋ Irikoy n'iri no, n'iri biney toonandi da Irikoy baakasina.


Tʉron kon ka'pon amʉ' uya to' auro'kasa' esi'pʉ ɨmɨrɨ pɨ' tanporo Esuwerʉ amʉ' enupasa' auya Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau tʉuko'mansan to' ereutato' pe Main, Mosi' winon piyapai to' auro'ka'pʉ auya, tʉmunkɨ kon yun pi'pɨ puturʉka to' uya namai', urɨ'nokon eseru awɨrɨ. 	 I maa ni baaru mo kaŋ ni goono ga Yahudancey kulu kaŋ yaŋ go dumi cindey game ra dondonandi ka ne i ma fay da Musa: i ma si ngey izey dambangu, i ma si alaadey mo gana.


Mɨrɨ pata'pʉ pe, tʉsanon enna'po koro'tau, iye'nɨmɨ'pʉ Surusiran po to' wanmʉra rɨ. 	 Kaŋ i na jirbey toonandi, i goono ga ye ka kaa, kala zanka Yesu goro banda Urusalima ra. A hayrey sind'a baaru.


Se si esi pʉreti Epʉn poi iu'tɨsa'. Ɨku tʉpo atamokori kon amʉ' erikʉ'pʉ na'ne' waraino pen. Kʉrɨ serɨ ɨ'nin uko'manto' oton tɨwɨrɨ rɨ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Woone ga ti buuro kaŋ kaa ka fun beena ra, manti sanda wo kaŋ cine araŋ kaayey ŋwa ka bu no bo. Boro kaŋ ga buuro wo ŋwa ga funa hal abada.»


Ta'porin i'mʉ'sa'ka'pʉ. Wapiyaro' iwa'kʉ'sa' tau raan'pu apon esi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tepʉrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ipʉremasa' pʉreti; serɨ esakʉ mɨrɨ Wakʉ Pata, tukai'. 	 Zama i na hukum* sintina soola kaŋ se i ga ne Nangu Hanna, kaŋ ra gonda fitilla suntulo, da taablo, da buuru jisantey.


E'tane ru'ku, wakʉ kuru pata, Epʉn pon enupɨkɨrɨ to' esi. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Papa ɨpiyɨtʉ pen nɨ, to' e'to' itese' pɨ' ta a'tai tʉpɨ', apʉne pʉra to' pata konekasa' tʉuya pɨ'. 	 Amma sohõ, laabu kaŋ ga bis'a booriyaŋ no i goono ga ceeci, kaŋ ti beene wano. Woodin sabbay se manti haawi hari no Irikoy se i ma ne a se ngey Irikoyo, zama a na birni soola i se.


Pʉreti, Papa nʉtʉrʉnʉ nin kʉrɨ rɨ Epʉn poi iu'tɨsa' pata repanin uko'man nɨto' ke,” ta'pʉ Sises uya. 	 Zama Irikoy buuro ga ti bora kaŋ goono ga kaa ka fun beena ra ka fundi no ndunnya se.»


Mɨrɨ a'tai, Sises uya mɨrɨ pata nɨmɨ'pʉ, mɨrɨpan utɨ'pʉ Isutiya nono pe te'sen ya' tuna Isotan ratoi pon anpisin pe rɨ kanan ka'pon amʉ' uye'kaa'pʉ ipiya', mɨrɨpan kon enupa'pʉ iya, teseru yau rɨ. 	 Yesu tun noodin ka koy Yahudiya* laabo ra, Urdun* daŋanta haray. Borey marga bambata ye ka margu a do koyne. Nga mo ye k'i dondonandi mate kaŋ nga doona ka te.


Sises uya kanan temiyatʉ tʉkaa'pʉ itenu pona. Serɨ a'tai kuru si, wakʉ pe itenu ena'pʉ mɨrɨ, mɨrɨpan uya tanporon nɨ ene'pʉ wakʉ pe. 	 Yesu ye ka nga kambey dake a moy gaa; nga mo guna, a di ka boori. A du baani ka di hay kulu far-da-far.


Epʉra'an esi'pʉ Aisi' kʉipʉnʉ pe, Aisi' esi'pʉ Seko' kʉipʉnʉ pe, Seko' esi'pʉ Isuta mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon non kʉipʉnʉ pe, 	 Ibrahim na Isaka hay, Isaka mo na Yakuba hay, Yakuba na Yahuda nda nga nya-izey hay,


Serɨ etasa' Main pɨ' enupanin nan tonpa ton uya a'tai, “Pʉse rɨ ka'pon usaurokʉ Papa sapema pe rɨ,” ta'pʉ to' uya tewan kon yau. 	 Kala asariya dondonandiko fooyaŋ ne ngey biney ra: «Boro wo goono ga Irikoy kayna.»


Mɨrɨpan uya, “Ewai',” ta'pʉ, mɨrɨpan esi'pʉ Sises tʉto' tʉuya weyu eporo i'se, anpisin pe ka'pon amʉ' esi a'tai pʉra. 	 Nga mo yadda. A na daama ceeci mo, zama nga m'a nooyandi i se saaya kaŋ borey marga si noodin.


“Asa'ron kon ka'pon amʉ' uya pʉrata tʉnin ye' ko'manʉ'pɨtʉ esi'pʉ te'mai' pʉra. Tikin nan uya 500 kaisa rɨ pʉrata pun ko'manʉ'pɨtʉ esi'pʉ, isakon uya 50 kaisa rɨ kanan pʉrata pun. 	 «To. Boro fo kaŋ ga garaw no gonda garawkooni hinka. Afo gonda garaw kaŋ ga bisa jiiri fo da jare banandi a boŋ, afa mo wo kaŋ ga bisa handu fo da jare wane.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', to' utɨ'pʉ to'sarɨ rɨ Maisa poro, mɨrɨpan kon epa'ka'pʉ Tʉrowas pona. 	 Waato kaŋ i bisa Misiya, i zulli ka koy Tarawasa kwaara.


Tepi' uya, ‘Uyepuru,’ tukai' esakʉ pe iyesi yau, nai kasa nɨrɨ ipa rʉ'pʉ pe nesii'no?” ta'pʉ iya. 	 Da Dawda ga ne a se Rabbi, to, yaadin gaa mate no Almasihu ga te ka ciya a se ize koyne?»


Apʉne pʉra Papa uya repan nɨto' esi yau main awɨrɨ e'nɨsa' wenai, isauro'sa' rʉ'pʉ wenai iyesi pen nɨ mɨrɨ, e'tane Papa uya, wakʉ nonkasa' tʉuya yau, Epʉra'an repa'pʉ iya ike tʉusauro'sa' poro. 	 Zama nda tubo fun asariya do, a si fun alkawli do. Amma Irikoy n'a no Ibrahim se alkawlo boŋ nga gomno ra.


E'tane kʉrɨ rɨ uyeparanka ton emiya esi uyemiya pokon pe rɨ tepʉrʉ po. 	 Amma guna, nga kaŋ g'ay nooyandi, a kamba go ay banda taablo boŋ.


12 kaisaron mʉra'ta amʉ' esi'pʉ 12 kaisaron mokon pun amʉ', tikin pa'ne mʉra'ta ekonekasa' esi'pʉ tikin pa'nan mokon pun ke, eke asanta, eke pata e'ma esi'pʉ esukenan korʉ pe, awai'ne wanamari kasa. 	 Birni me way cindi hinka mo lulu* way cindi hinka no, meyey ra afo kulu lulu folloŋ no. Birno fondo _beero__ mo wura hanno no, danga diji kaŋ ga hanan tisiyu.


Iye'to' pe rɨ serɨ kasa e'ku'ai' tanporo ɨpɨ'nokon, apʉne pʉra uyewan yau ɨkupʉ uya 'nokon pɨ', ɨ'rɨ pe rɨ esi yau a'sisa' pe mɨrɨ pe pʉra e'wa'kʉtʉ yau mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ itekare meruntɨtanʉkʉ uya yau, tanporo ɨmɨrɨ'nokon uya Papa uya wakʉ nonkasa' eporo upokon pe. 	 A ga saba mo ay ma fongu nd'araŋ kulu ya-cine, zama araŋ go ay bina ra. Baa kaŋ ay go hawante kaso ra, wala ay go ga Baaru Hanna faasa k'a tabbatandi mo, araŋ kulu ga margu ay banda Irikoy gomno ra.


Tʉron nɨ ka'pon pona eke tʉnamasen pe tikin nan wʉi esi tʉron nɨ ton kasa pʉra; tʉron nɨ ka'pon pona tanporon nɨ wʉi esi ɨsi'kaisa rɨ. Tʉkaisarɨ'nokon tʉusenuminkato' kon awɨrɨ to' nesii i'se te'to' kon pe kuru. 	 Boro fo ga zaari fo lasaabu kaŋ a bisa zaari fo beeray. Afo mo koyne ga lasaabu kaŋ zaari kulu ga saba. Boro kulu ma woodin tabbatandi nga bina ra.


Tʉron nɨ ton uta'pokʉ'pʉ tikʉkenan nʉ'ta', mɨrɨpan a'ta'pʉ ipokon pe, mɨrɨpan uya ɨwɨtanʉkʉ'pʉ. 	 Cindey mo kaŋ karjey game ra. Kaŋ i fun care banda, kala karjey na dum'izey koote.


Isan uya nin si ta'pʉ mɨrɨ to' poitorʉ ton pɨ', “Mɨrɨ iku'tɨ' ta iya mʉku'tʉi',” ta'pʉ iya. 	 Nyaŋo ci goy-teerey se ka ne: «Hay kulu kaŋ a ci araŋ se, araŋ m'a te.»


To' uya si pʉsamoro anʉnsa' kon nʉ'san tʉrʉ'pʉ enno'sa' kon piya', to' pʉremato' pe si to' uya, tʉtʉrawasooi kon si ku'to' pe to' uya. 	 Ngey wo, i n'i daŋ diyey jine. Waato kaŋ diyey te adduwa, i na ngey kambey dake i boŋ.


E'tane to' utɨsa' pariki'si ta' a'tai, to' eporo to' uya pʉra iyesi'pʉ. Mɨrɨ pɨ' to' enna'po'pʉ ɨsekamase'na, 	 Amma doogarey kaŋ koy man'i gar kaso ra. Doogarey ye ka kande baaro.


Serɨ ekonekan nɨsa' e'ku'to' pe ita'ku'tɨto' weyu ton e'seposa' a'tai—tanporon nɨ Epʉn pon mɨrɨ awonsi'kɨ non pon amʉranʉ'nin pe tikin nɨ itesa', kʉrɨ rɨ kʉrɨ rɨ Kʉrai. 	 Irikoy goyo ga ti nga ma takahari kulu margu waati kaŋ zamaney kubay k'i te afolloŋ Almasihu ra, hala hayey kaŋ yaŋ go beena ra da wo kaŋ yaŋ go ndunnya ra ma goro a mayra ra.


Mɨrɨpan pɨ' Sises uya ta'pʉ, “Ma'non, Papa apurɨ auya uya rɨ ɨyepi'tɨsa' man. Enta tʉusewankamai' pʉra,” ta'pʉ iya. 	 Kala Yesu ne a se: «Ay ize wayo, ni cimbeero* no ka ni no baani. Ma koy da laakal kanay.»


Sises uya nin si panton ekama'pʉ tʉpoitorʉ ton enupanin pe tɨwɨrɨ rɨ tʉwɨpʉremasan pe to' e'to' pe tʉuseta'kai' pʉra rɨ. 	 Yesu ye ka misa fo ci i se ka cabe a ga hima boro ma te adduwa alwaati kulu, a ma si farga.


Papa iwano' uya rɨ, Papa maimu eta mɨrɨ. Eta auya'nokon pʉra iyesi, apʉne pʉra Papa iwano' pe pʉra ɨwesi kon pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Boro kaŋ ga ti Irikoy wane ga maa Irikoy sanney. Haŋ kaŋ se araŋ siino ga maa r'ey neeya: zama araŋ wo manti Irikoy wane yaŋ no.»


Mɨrɨ pata yau rɨ, tʉuko'mansen uri'san, ɨri pe iteseru iko'mansa', uya Sises enta'na Pari'si iwʉ' tau etasa' a'tai, po'toro arapasta po'piyun yen nee'pʉ. 	 Kwaara wayboro fo go no kaŋ zunubikooni no. Waato kaŋ a maa Yesu go Farisi fonda bora fuwo ra ga goro, a kande albasta* kolba fo kaŋ gonda waddi a ra.


Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Upiyapai enta, Se'tan! Apʉne pʉra iye'menukasa', ‘Itepuru, Papa, itese' pɨ' ɨwe'to' pɨ' rɨken ɨpʉrema'; Kʉrɨ rɨ rɨken poitorʉ pe e'kɨ,’ tawon,” ta'pʉ Sises uya. 	 Alwaato din gaa no Yesu tu ka ne a se: «Koy, gana ay se, ya Saytan*! Zama i n'a hantum ka ne: ‹Ma sududu Rabbi ni Irikoyo se, nga hinne se mo no ni ga may.› »


Serɨ ta tʉpo, eke pe ikɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ, “Ʉrasaras, epa'ka'!” tukai'. 	 Waato kaŋ a na woodin ci, a kuuwa da jinde beeri ka ne: «Liyaziru, fatta!»


Ɨnʉ' uya Papa Maimu anin ereutanʉ'sa' a'tai, Papa Maimu anin pe iyesi pɨ' uya itepe'pʉ tonpa eporo mɨrɨ tepe'pʉ eporo iya a'tai. Ɨnʉ' uya rɨ ipokena' ka'pon ereutanʉ'sa' a'tai, ipokena' pe iyesi pɨ', kʉrɨ rɨ uya rɨ ipokena' ka'pon epe'pʉ tonpa eporo mɨrɨ tepe'pʉ eporo iya a'tai. 	 Boro kaŋ ga annabi ta annabi maa ra, annabi alhakku no a ga du. Boro kaŋ ga boro adili ta boro adili maa ra mo, adilante* alhakku no a ga du.


E'tane ekama uya ɨpɨ'nokon; ɨyeyaton kon nɨ i'nʉnkatɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉrematɨ' ɨkota'manin kon pona, 	 Amma ay ga ne araŋ se: araŋ ma ba araŋ ibarey. Araŋ ma gaara hanno te araŋ wowkoy se. Ngey kaŋ yaŋ ga wangu araŋ, araŋ ma te i se ihanno. Araŋ ma te adduwa araŋ taabandikoy se, kaŋ yaŋ goono g'araŋ gurzugandi,


Ka'pon, Papa winon utɨto' oton tʉpɨ' imenukasa' na'ne' kasa rɨ, e'tane ɨsɨ yau rɨ kʉrɨ rɨ ka'pon esi Ka'pon, Papa winon eparankanin. Wakʉ pe nesii'no iyentusa' pʉra iyesi yau,” ta'pʉ iya. 	 Boro Izo go ga koy, sanda mate kaŋ cine i hantum a boŋ, amma kaari bora din kaŋ nga no ga Boro Izo nooyandi! Doŋ i ma si bora din hay, pat!»


Ɨ'rɨ ken si ta'nokon serɨ, mɨrɨ a'tai? Umakoitan pɨ' rɨ e'nɨ'nokon, wakʉ nonkasa' epanto' pe? 	 Ifo no iri ga ne binde? Iri ma soobay ka zunubi te zama gomni ma baa no?


Se pɨ' sa'ne ta uya: Tʉron nɨ uya, “Paarʉ a'kɨron nin urɨ;” tʉron nɨ, “A'poros a'kɨron nin urɨ;” tʉron nɨ, “Ke'pas a'kɨron nin urɨ;” tʉron nɨ nɨrɨ kanan, “Kʉrai a'kɨron nin urɨ,” ta pɨ'. 	 Zama mate kaŋ cine i na wayboro kaa alboro gaa, yaadin mo no i ga alboro hay wayboro do, woone yaŋ kulu mo, Irikoy do no i fun.


Mɨrɨ a'tai, ukaramʉ'pʉ ipan pe, apʉne pʉra ɨnʉ' rɨ wakʉ ka'pon e'seporo pʉra iyesi'pʉ a'koka ton mɨrɨ awonsi'kɨ yawon enton. 	 Ay hẽ gumo mo kaŋ i mana du boro kulu kaŋ ga to ka tira feeri, wala a m'a guna.


To' tonpa Sises ni'nʉnkanʉ ipoitorʉ esi'pʉ ipiyau tʉteire' po. 	 Yesu talibey ra boro fo kaŋ a ga ba go taablo do, a goono ga jeeri Yesu ganda ra.


Apana'tɨ uya 'nokon, kamo uri'sami'si amʉ' nentunʉkʉ'san koro'tau, ɨnʉ' rɨ iyentusa' rʉ'pʉ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ eke Isaan entaino, mɨrɨ e'tane kʉrɨ aiko pe te'sen Papa e'to' esa' wannɨ pe yawon esi eke pe Isaan entai,” ta'pʉ Sises uya. 	 Ay ga ne araŋ se: boro kulu si no kaŋ wayboro hay kaŋ ga bisa Yohanna beeray. Amma kulu nda yaadin, boro kaŋ kayna da ikulu Irikoy koytara ra ga bisa Yohanna beeray.»


Mɨrɨpan e'mʉ'sa'ka'pʉ tepʉrʉ piyapai, tʉpon pʉro'pon mo'ka'pʉ iya, mɨrɨpan uya towerʉ e'me'pʉ tʉworo'pai pɨ'. 	 A binde tun ŋwaaro do ka nga kwaayey kaa k'i jisi waani. A na ce tuusuyaŋ zaara sambu k'a haw nga canta gaa.


Kamo tɨ' pon kon kamoro main anʉnnin nan pori' pe eta tʉuya'nokon a'tai, e'tane to' mi' pʉra rɨ to' esi. Aka'ne' pe rɨ to' uya apurɨ, e'tane ekamʉn uya teposa' kon a'tai, to' uya inonka. 	 Tondi boŋ waney ga ti borey kaŋ yaŋ ga maa, ka sanno ta nda farhã. Amma i sinda kaaji. Jirbi kayna fooyaŋ no i ga gana, amma siyaŋ alwaato ra i ga ye banda.


Ɨnʉ' uya rɨ tʉuko'manto' ɨnka miyarɨ parɨ, ipɨ' tʉusewankamai'? 	 Woodin banda, may no araŋ ra kaŋ nga boŋ karhã do ga hin ka baa kambe kar folloŋ tonton nga kuuyaŋo gaa?


Ɨrʉ esi'pʉ Isa'suwa mu pe. Isa'suwa esi'pʉ Eriyesa mu pe. Eriyesa esi'pʉ Isorin mu pe. Isorin esi'pʉ Ma'ta' mu pe. Ma'ta' esi'pʉ Ripai mu pe. 	 Yasuwa wane, Eliyezar wane, Yorima wane, Matata wane, Lawi wane,


Imʉra'taai amʉ' esi'pʉ osorʉwau'ne, osorʉwau iyesi'pʉ wʉi enu uye'to' winɨ, osorʉwau iyesi'pʉ wʉi enu enuku enwo'netʉ winɨ, osorʉwau iyesi'pʉ wʉi enu enuku kamisi winɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ osorʉwau iyesi'pʉ wʉi enu utɨto' winɨ. 	 Wayna funay haray gonda me hinza, azawa kambe me hinza, dandi kambe me hinza, da wayna kaŋay haray me hinza.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Tepi' uya nin si Kʉrai e'mʉ'sa'kato' oton i'tusa' tʉuya pɨ' ekama'pʉ, uruwai' yau iko'manto' oton pen nɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ipun ukɨta pen nɨ, tukai'. 	 Kaŋ Dawda di haŋ kaŋ ga haw ka kaa, a salaŋ Almasihu* tunyaŋo boŋ ka ne Irikoy mana Yesu naŋ Alaahara, a gaahamo mo mana fumbu.


Papa uya kamoro so'si tawon kon pen eseru aimenka mɨrɨ. “Ɨri ka'pon enpa'katɨ' ɨ'koro'tapai'nokon,” tasa'. 	 Da buukoy tunandiyaŋ si no, yaadin gaa Almasihu mo mana tun.


Inke pʉra, tikin nɨ to' tonpa pe te'sen si eka'tumʉ'pʉ mɨrɨ su'pa epose, waain maku'pɨ peneka ka' ikii'pʉ iya, yʉi pɨ' tepu'tɨi' Sises uya ensito' pe ikupʉ'pʉ. 	 Sahãadin-sahãadin i ra boro fo zuru ka zaara-zaara fo sambu k'a toonandi nda hari mooro k'a dake kwaari boŋ, k'a no Yesu se a ma haŋ.


Mɨrɨpan uya eposa' a'tai, inee'pʉ iya Antiyo' pona. Mɨrɨ yau, Panapas mɨrɨ awonsi'kɨ Saarʉ pokon uko'mamʉ'pʉ tikin nɨ wʉipiya apurɨnin nan pokon pe te'sepopɨ'se, mɨrɨpan kon uya tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ' enupapɨtʉ'pʉ. Antiyo' po wapiya kuru Sises poitorʉ ton esakʉ'pʉ to' uya mɨrɨ Kʉri'san amʉ' tukai'. 	 Waato kaŋ Barnaba di a, a kand'a Antiyos. I go no care banda Almasihu marga ra kala jiiri fo ka boro boobo dondonandi. Antiyos ra no i sintin ka ne talibey se «Almasihuyaŋ».


“Ɨ'rɨto' pe uwarinpa auya'nokon? Ukʉipʉnʉ iwʉ' tau pe' esi tukai' i'tu auya'nokon pʉra iyesi'pʉ?” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Yesu mo ne i se: «Ifo se no araŋ g'ay ceeci? Wala araŋ mana bay a ga tilas no ay ma bara ay Baabo muraado ra?»


tʉpana'pano ke ɨwesi kon pa, wakʉ ton amʉtʉ pe, ito'ka'nʉ'nin nan pe eke pe rɨ ika'ta, kusan pe rɨ, ka'tau rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ i'nau rɨ Kʉrai usi'nʉnkato' esi, 	 A sabbay se no ay ga ŋwaaray araŋ ma du dabari ka faham hanantey kulu banda haŋ kaŋ ga ti Almasihu baakasina hayyaŋo, d'a salleyaŋo, d'a beene kuuyaŋo, d'a ganda guusuyaŋo mo.


Mɨrɨ pɨ' si ka'pon amʉ' amʉranʉkʉ'pʉ 12 kaisaron kon uya tanporon kon Sises apurɨnin nan, mɨrɨ awonsi'kɨ ta'pʉ to' uya, “Iye'to' pe pʉra iyesi mɨrɨ upona'nokon Papa Maimu tekamai' pʉra tʉron nɨ pɨ' e'nɨ a'tai usekan nɨ pɨ' rɨ. 	 Diya way cindi hinka na ganakoy marga kulu ce ka ne i se: «A si hima iri ma Irikoy Sanno naŋ ka ŋwaari zaban.


Isaan urɨ, ɨrui kon, Sises a'kɨrɨ esi koro'tau ɨtonpa kon pe esi serɨ ɨsɨ a'kʉre'tɨ pɨ', esa' wannɨ pe iye'to' yawon kon pe te'san neporonʉ, opa'wʉ Pa'tʉmos itese' po inonkasa' pe esi'pʉ Papa maimu mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon Sises nenpoika'pʉ ekama uya pɨ'. 	 Ay, Yohanna kaŋ ti araŋ nya-izo d'araŋ markasin gurzuga da koytara ra, da kookaro gaa kaŋ go Yesu ra, ay go gungo kaŋ se i ga ne Batmus ra, Irikoy sanno da Yesu seeda sabbay se.


Epoka'sa' auya'nokon nɨ sa'ne tanporo i'se ɨwe'to' kon ta auya'nokon! Tanporon esa' pe rɨ ɨyenaka'sa' kon ta auya'nokon! Kin pe rɨ ɨyenapɨ'ka'sa' kon ina a'kɨrɨ pʉra rɨ ta auya'nokon! Kin pe kuru rɨ ɨyenapɨ'sa' kon i'se e'ai', ɨpokon pe ina e'to' pe kin pe! 	 Zama d'i na hilli kar kaŋ jinda mana kay ka boori, mate no boro ga te ka soola wongu se?


Sapa' a'tai, Sises esi'pʉ ka'pon amʉ' enupa pɨ' Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau. 	 A go Yahudance diina marga* fu fo ra, ka borey dondonandi asibti* zaaro hane.


Sises pawana'tɨ'pʉ ɨri a'kwarʉ ton uya peiruku amʉ' ya' tenno'to' kon pe iya. 	 Follayey na Yesu ŋwaaray ka ne: «M'iri donton gursuney din ra, zama iri ma furo i ra.»


Sises uya Na'taniyerʉ uyepʉ tekare pɨ' ensa' a'tai, ta'pʉ iya ipɨ', “Apʉne enkɨ, Esuwerʉ kuru rɨ, enku'tɨnin pen nɨ,” ta'pʉ iya. 	 Yesu di Nataniyel goono ga kaa nga do. A salaŋ a boŋ ka ne: «Guna, Israyla boro no da cimi kaŋ sinda gulinci.»


Mɨrɨ a'tai, ikʉipʉnʉ auro'ka'pʉ to' uya temiyatʉ kon ke ɨnʉ' tukai' ese'tɨ iya tukai'. 	 Kal i te dedandiyaŋ baabo se, k'a hã maa kaŋ no a ga ba i m'a ce d'a.


Isose' esi'pʉ Ma'ta'tayas mu pe. Ma'ta'tayas esi'pʉ Emos mu pe. Emos esi'pʉ Ne'an mu pe. Ne'an esi'pʉ E'sʉrai mu pe. E'sʉrai esi'pʉ Nakei mu pe. 	 Matatiya wane, Amos wane, Nahoma wane, Hasali wane, Najay wane,


Ito'ka'nʉkʉ auya'nokon pʉra iyesi wakʉ iwa pe iyesi ɨpona'nokon tikin nɨ ka'pon eri'to' pe ka'pon amʉ' iwano' pe, tanporon kon ka'pon amʉ' ekota'ma entai,” ta'pʉ iya. 	 Araŋ si lasaabu kaŋ a gonda nafa araŋ se boro folloŋ ma bu jama se, hala dumo kulu ma si halaci?»


Asa'ron kon, Temu'ti mɨrɨ awonsi'kɨ Erastas, tʉpika'tɨnin nan ennoko'pʉ iya tʉwapiya Ma'sitoniya pona inke rʉ'kwɨ parɨ ɨko'mamʉi'ma Eisa nono pata yau. 	 A na boro hinka donton nga saajawkoy ra, i ma koy Masidoniya, ngey Timotiyos da Arastos, amma nga bumbo goro kayna fo noodin Aziya laabo ra.


Tu'kan kon nɨ uye'to' oton uyese' yau, ‘Urɨ rɨ kʉrɨ rɨ,’ ka'se'na, mɨrɨpan kon uya tu'kan kon nɨ enku'tɨto' oton. 	 Zama boro boobo ga kaa k'ay ma sambu ka ne: ‹Ay no ga ti nga.› I ga boro boobo darandi mo.


Ka'pon amʉ' emiya'pontɨkɨ, pata esanon mɨrɨ awonsi'kɨ eke ton namanin nan pe to' e'to' pe, to' maimu awɨron kon pe, wakʉ pe te'sen ku'nin nan pe, 	 M'i fongandi mo i ma ngey boŋ ye ganda koyey kulu nda hinkoyey kulu se. I m'i sanney gana, i ma goro soolante goy hanno kulu teeyaŋ se.


(Isutas pɨ' isaurokʉ'pʉ, Saiman Eskariya' mu pɨ'. 12 kaisaron kon tonpa pe rɨ esii'ma, Isutas uya teparankato' oton pɨ'.) 	 A goono ga Yahuta, Kariyoti bora kaŋ ti Siman Ize sanni te, zama nga no g'a nooyandi, a go mo iway cindi hinka ra.


Mɨrɨ tʉpo, Esuwerʉ amʉ' enta'nato' weyu pɨ' Sises utɨ'pʉ Surusiran pona. 	 Woodin banda Yahudancey batu* fo te. Yesu koy Urusalima.


E'tane ru'ku, “Itepuru eseru pe iyesi yau, se, mɨrɨ pe pʉra mɨ kupʉ pɨ', uko'man nɨ'nokon mɨrɨ,” tato' auya'nokon pe iyesi. 	 Amma woone no araŋ ga hima ka ne: Da Rabbi ba, iri ga funa ka ya-cine nda ya-cine te.


Serɨ ta tʉpo, temiyatʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉteire' enpoika'pʉ iya to' ena'. Ipan pe rɨ ipoitorʉ ton epori'ma'pʉ itepuru ensa' tʉuya'nokon a'tai. 	 Waato kaŋ a na woodin ci, a na nga kambey da nga carawo cabe i se. Talibey binde farhã waato kaŋ i di Rabbi.


Ekota'ma pɨ' ta uya pen serɨ, apʉne pʉra isenupasa' urɨ ɨ'rɨ pe rɨ e'nɨ yau pori' pe te'sen pe. 	 Ay si ga hayey din ci zama ay ga laami hay fo bo, zama ay jin ka woone dondon: goray kulu kaŋ dumi ra ay go, ay fundo ma maa a kaani.


Mɨrɨ koro'tau rɨ Sises e'soto'kasa' esi'pʉ kopʉna Paire' piya', mɨrɨpan ekama'po'pʉ Paire' uya, “Esuwerʉ amʉ' kin pe' ɨmɨrɨ?” ta'pʉ iya. Sises uya imaimu eikʉ'pʉ, “Ewai', mʉkayai'ne' kasa rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Amma Yesu kay dabarikoono jine. Dabarikoono mo n'a hã ka ne: «Ni ya Yahudancey bonkoono no?» Yesu mo ne a se: «Mate kaŋ ni ci no.»


Inke pʉra rɨ, Ita'kwarʉ uya ennoko'pʉ rɨmono' ta'. 	 Sahãadin-sahãadin Biya n'a boy ka kond'a ganjo ra.


Pena urɨ'nokon nɨ nɨrɨ esi'pʉ iya'kwarʉ pʉra, Papa maimu awɨrɨ pʉra, enku'tɨsa' pe mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon nɨ ɨri ton ɨnku'pai mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon nɨ kupʉ uya pori' pe ukupʉ tawon uya ta'sii'. Uko'man nɨ'pʉ'nokon ɨri ɨnku'pai mɨrɨ awonsi'kɨ ukinitan pɨ', ewaruma'tɨsa' pe mɨrɨ awonsi'kɨ tonpa ewaruma'tɨ pɨ'. 	 Zama iri mo, waato iri jaŋ laakal, iri goro murtanteyaŋ, i n'iri halli mo. Iri goro ka bannyataray te bine ibaay laaley da watay kulu dumi se. Iri goro k'iri baafuna te zamba nda canse ra. Iri goro konnaari hari, iri konna care mo.


Mɨrɨpan uya asa'rɨ tʉpoitorʉ ton ennoko'pʉ. To' pɨ' ta'pʉ iya, “Entantɨ' eke pata pona, mɨrɨpan yau, tuna anin ka'pon uya ɨyeporo kon mɨrɨ. Ipɨkɨrɨ mʉtɨtʉi'. 	 A na nga talibi hinka donton ka ne i se: «Wa koy kwaara ra. Noodin alboro fo kaŋ go ga hari foobu fo jare ga kubanda araŋ. W'a gana.


“Apʉne entɨ', Papa uya Epʉn mʉra'taai a'kokasa'! Sises e'mʉ'sa'kasa' esi Papa enwo'netʉ winɨ!” ta'pʉ Si'tipʉn uya. 	 A ne: «Guna! Ay goono ga di beena feerante da Boro Izo kaŋ goono ga kay Irikoy kambe ŋwaaro gaa.»


Papa tato' pe ipɨ' ika'sa' ena' use'man nɨsa' rʉ'pʉ pɨ' kenta'natʉu; mɨrɨ pona mʉn pɨ' kenta'natʉu, mɨrɨ awonsi'kɨ o' erupatu'kasa' rʉ'pʉ nɨrɨ; tekumai' nɨrɨ ke'makoimatʉu. Wakʉ pe ɨwesi kon mɨrɨ serɨ ton apanama'pʉ kon awɨron pe ɨwesi kon yau. Ɨisirɨ ina ne'nonkayan, wakʉ pe si tanporo mɨko'mantʉi',” tawon. 	 araŋ ma mooru hay kulu kaŋ i salle tooru se, da kuri, da haŋ kaŋ i koote ka wi, da zina. D'araŋ g'araŋ boŋ gaay hayey din gaa, kulu araŋ boriyandi. Araŋ ma goro nda baani.»


Mɨrɨ koro'tau, Papa inserʉʉi usenpoika'pʉ itenu ya'. Mɨrɨpan e'soto'kasa' esi'pʉ a'po'nan kɨrɨi'nʉnpato' apon enwo'netʉ winɨ. 	 Rabbi malayka* fo mo bangay Zakariya se. A goono ga kay dugu tonyaŋ feema jarga, kambe ŋwaaro gaa haray.


Pi'ta uya ta'pʉ ipɨ', “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Itepuru A'kwarʉ i'tupɨtʉ kon pa ɨyekoneka'pʉ kon?” ta'pʉ iya. “Apʉne enkɨ, ataan'pʉ u'na'tɨnin nʉ'san nɨ marɨ esi moro mʉra'ta nau, mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya rɨ marɨ ɨyenpa'ka mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Amma Bitros ne a se: «Ifo se no araŋ te me folloŋ ka Rabbi Biya si? To, hangan! Borey kaŋ na ni kurnyo fiji cey _jinde__ go fuwo meyo do haray, i ga konda nin mo taray.»


Usauro'nɨsa' rʉ'pʉ ton usekama'pʉ Epʉra'an pana ya' mɨrɨ awonsi'kɨ imu ena'. Itekare iye'menukasa' uya, “ɨmunkɨ amʉ',” tasa' pʉra iyesi, tu'kan kon ta e'kwa pe, e'tane, “ɨmʉre,” tasa' iya, tikin nan pɨ'; kʉrɨ rɨ si esi Kʉrai. 	 Ibrahim da nga banda bora se no Irikoy na alkawlo no. A mana ne: «banda se», danga day boro boobo, amma «ni banda bora», danga banda gaa boro fo no, kaŋ ga ti Almasihu.


Paire' uya ta'pʉ, “Kin pe ka'si ɨwesi wa!” ta'pʉ iya. Sises uya imaimu eikʉ'pʉ, “Ipoken nɨ ɨwesi, kin pe esi mʉkayai'ne'. I'nai rɨ, entu'pʉ serɨ wenai, serɨ pɨ' uyee'pʉ serɨ non pona, i'napairon ekamai'. Tanporon kon i'napairon winɨ na'ne' uya umaimu eta,” ta'pʉ iya. 	 Bilatos binde ne a se: «Yaadin gaa, ni wo bonkooni no?» Yesu tu ka ne: «Mate kaŋ ni ci no, ay ya bonkooni no. Woodin sabbay se no i n'ay hay, woodin sabbay se mo no ay kaa ndunnya ra, zama ay ma cimo seeda. Boro kulu kaŋ ga ti cimo wane ga maa ay jinde.»


Ɨnʉ' uya rɨ tʉuko'manto' ɨnka miyarɨ parɨ ipɨ' tʉusewankamai'? 	 Woodin banda, may no araŋ ra kaŋ nga boŋ karhã do ga hin ka baa kambe kar folloŋ tonton nga kuuyaŋo gaa?


Utonpa ton nʉ'kwɨ, mɨrɨ wenai i'tutɨ': Tɨwɨ tanporon kon ka'pon amʉ' nesii inke pʉra etanin nan pe, tɨnɨn pɨ' tʉusauro'san pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tɨnɨn pɨ' tʉusakorotasan pe, 	 Wa fongu woone gaa, ay nya-izey, ay baakoy. Boro kulu ma waasu ka maa, day a ma si waasu sanni ciyaŋ gaa, a bine ma si waasu ka tun mo.


“Mɨrɨpan e'tane, Papa esi eke pe ka'pon namɨ'pʉ tau tʉuko'mansen pen. Pu'kena' amʉ' tonpa uya tasa', 	 Amma Beeraykoyo si ga goro fuwey ra kaŋ i te da kambey bo, mate kaŋ annabi ci ka ne:


Isaan uya to' eikʉ'pʉ, “Ɨnʉ' rɨ kʉrɨ asa'rɨ na'ne' ipon uya, isakon tʉto' pe iyesi ipon pʉn ena', kʉrɨ kanan ti'kiyari ke na'ne' uya mɨrɨ rɨ marɨ ku'to' pe iyesi,” ta'pʉ iya. 	 A tu ka ne i se: «Boro kaŋ gonda kwaay hinka, kal a ma no boro kaŋ sinda se. Boro kaŋ gonda ŋwaari mo, a ma te yaadin.»


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', serɨ a'taino kon e'to' oton pu'kena' amʉ' mʉnʉ esa' pe itɨsa' rʉ'pʉ orʉ epiya'tɨ'pʉ si'kɨrɨ, 	 zama annabey kuri kaŋ i dooru za ndunnya sinjiyaŋ, i m'i alhakku kulu ceeci zamana wo izey gaa,


Ewarupɨ' tau mɨrɨ awonsi'kɨ wʉi nai rɨ usarɨn pɨ' iyesi'pʉ uruwai' mɨrɨ awonsi'kɨ wʉ' poro'ne rɨ, ukɨ'pɨ'nʉnpɨ' nɨ pɨ' rɨ, tiwano' pe rɨ uta'tɨpɨ' nɨ pɨ' tɨ' ke. 	 Waati kulu mo, cin da zaari, saarayey da tondey ra a go ga kaati ka nga gaahamo kortu nda tondiyaŋ.


To' ekama'po'pʉ iya, ɨ'rɨ a'kʉra' kuru tʉmu uto'pamʉ'pʉ tukai', mɨrɨpan kon uya, “Ko'mamiyau, 1 a'kʉra' ko'mamʉ pe iye'kɨɨi'mato' ereuta'pʉ,” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 Nga mo n'i hã saaya kaŋ cine no a du baani. I ne a se: «Bi wiciri kambu guuru fo no konno n'a taŋ.»


Tʉpoitorʉ ton utanpokʉma ene'pʉ iya, tʉkanwa kon i'kura i'se, apʉne pʉra a'setun uya to' kota'ma esi'pʉ to' winɨkʉi' tʉuyepʉ ke. Awanakʉi', 3 a'kʉra' mɨrɨ pe pʉra 6 a'kʉra' rɨ to' piya' iyee'pʉ parau ku'pɨri pʉro'po. To' rɨ entaka iya esi'pʉ. 	 A di ey mo, i go ga taabi da hi candiyaŋ, zama haw goono ga gaaba nd'ey k'i tuti ka ye banda. A kaa i do susubay guuru hinza ka koy guuru iddu bato ra, a goono ga dira teeko boŋ. A te danga nga g'i casu.


Mɨrɨ wenai kanan a'si i'se to' esi'pʉ, e'tane to' enapai iyemo'ka'pʉ. 	 I goono ga ye ka ceeci ngey m'a di, amma a koma i se.


Kɨse'matʉu, utonpa ton, e'tane Papa uya kota'man nɨto' pata tʉku'se e'tɨ', apʉne pʉra iye'menukasa' esi: “Urɨ iwano' mɨrɨ e'man; urɨ uya rɨ e'ma,” ta Itepuru uya. 	 Ya ay baakoy, araŋ ma si bana, amma wa nangu cindi Irikoy futa se. Zama i n'a hantum ka ne: «Banayaŋ ya ay wane no. Ay no ga bana.» Yaadin no Rabbi ci.


E'tane miyarɨ parɨ e'se'ne' pe parɨ Pi'ta uya ta'pʉ, “Ɨ'rɨ pe pʉra rɨ aya'kɨrɨ uma'ta pe iyesi yau, ɨnonka uya pen nɨ,” ta'pʉ iya. Mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon uya rɨ mɨrɨ rɨ marɨ ta'pʉ. 	 Amma Bitros tonton ka salaŋ da gaabi gumo ka ne: «Baa a tilas no ay ma bu ni banda, ay day si ni ze.» Yaadin mo no cindey kulu soobay ka ci.


Mɨrɨ wenai rɨ nɨrɨ tamʉranʉ'sen pʉrata e'ma auya'nokon mɨrɨ, apʉne pʉra Papa poitorʉ pe eke ton esi pɨ', inke rɨ esa' wannɨ pe te'san pe. 	 Daliili woodin se no araŋ ga jangal bana mo, zama hinkoyey wo Irikoy goy-teeriyaŋ no a goyo se. I goono ga kookari woodin ra waati kulu mo.


Mɨrɨ rɨ nin si e'tane, iye'menukasa' na'ne' kasa: “En nene'pʉ pen nɨ, pana neta'pʉ pen nɨ, usenuminkan nɨto' ipɨ' pen nɨ, Papa nʉkoneka'pʉ kamoro ti'nʉnkanin nan iwano' pe rɨ esi,” tasa' iya. 	 Boro fo mo koyne du cimbeeri Biya _Hanno__ follonka do, afo mo du baani nooyaŋ dabari Biya _Hanno__ follonka din do.


Mɨrɨpan uya inee'pʉ parapi po, mɨrɨpan uya itʉrʉ'pʉ uri'san ena', mɨrɨpan uya itʉrʉ'pʉ tʉsan ena'. 	 ka kande boŋo taasa ra k'a no wandiya se. Wandiya mo n'a no nga nyaŋo se.


Mɨrɨpan utɨ'pʉ ɨko'manse'na Nasare' pona. Pu'kena' ton nekama'pʉ uta'ku'tɨ'pʉ mɨrɨ, “Nasarin tukai' esa'to' oton,” tawon. 	 A kaa ka goro kwaara fo ra kaŋ se i ga ne Nazara, zama i ma haŋ kaŋ i ci annabey me ra toonandi, kaŋ i ne: «I ga ne a se Nazara boro.»


Pe'teri'en po si to' esi koro'tau, iyentuto' weyu e'seporo'pʉ mɨrɨ. 	 A go no binde, waato kaŋ i go noodin, kala jirbey to kaŋ a ga hay.


E'tane isakon uya e'se'ne' pe eseremekʉ'pʉ, “Sises kasa rɨ pe' ama'tai'ma Papa nama auya pʉra iyesi? 	 Amma afa tu ka deen'a gaa ka ne: «Ni si humburu baa Irikoy, za kaŋ ni go ciiti fo ra a banda?


Serɨ ta tʉuya a'tai, tʉpokapɨtʉ'pʉ ɨ rʉ'pʉ enpoika'pʉ iya mɨrɨ to' ena'. 	 Kaŋ a na woodin ci, a na nga kambey da nga cey cab'i se.


Isa'pa pata po, Sises apurɨnin uri'san esi'pʉ, Tapi'ta itese'. Itese' esi'pʉ Kiri' maimu yau Tarʉ'kas, “usari” ta e'kwa pe. Tɨwɨrɨ rɨ wakʉ ku'nin pe iye'pɨtʉ'pʉ, entu'manin nan nɨ pika'tɨ pɨ'. 	 Talibi wayboro fo go no Yaffa kwaara ra, kaŋ se i ga ne Tabita, kaŋ a maa feerijo ga ti Jeeri. Waybora din to da goy hanno da nooyaŋey kaŋ a ga te.


Te'tʉrawasomato' weyu u'ma'sa' a'tai, itunta'pʉ tiwʉ' ta'. 	 A go no mo, kaŋ a goyo jirbey ban, a koy nga kwaara.


Sises e'sara'tɨ'pʉ Papa uya tʉtʉrawasooi'tɨ'pʉ kupʉ pɨ', 30 e'to' airɨ rɨ iwʉipiyaai esii'ma. Isose' mumu tato' ipɨ'. Isose' esi'pʉ Irai mu pe. 	 Yesu bumbo, waato kaŋ a sintin dondonandiyaŋ, a to sanda jiiri waranza cine. A go (mate kaŋ i tammahã) Yusufu ize, kaŋ ga ti Heli wane,


E'tane pʉse rɨ ka'pon, Erimas tato' ipɨ' Kiri' amʉ' maimu yau, enwoke' ta e'kwa pe esi'pʉ to' i'se pʉra, kopʉna auro'ka'pʉ iya Sises apurɨ iya namai'. 	 Amma Alima, kaŋ ga moodabal te (woodin no ga ti a maa feerijo), goono ga gaaba nd'ey. A ceeci nga ma maykwa bare k'a kaa cimi fonda gaa.


“Etakɨ,” ta pɨ' Sises man, “Serɨ pe kuru uye'ai'! Pori' pe kuru kamoro esi mɨrɨ serɨ kareta yau isekamasa' apurɨnin nan,” ta'pʉ iya. 	 Guna mo, ay goono ga kaa da waasi! Albarkante no boro kaŋ ga haggoy da annabitaray sanney din kaŋ go tira wo ra.»


tʉmu pɨ', ka'pon pe te'to' yau Tepi' pa rʉ'pʉ pe na'ne'. 	 Baaru Hanno wo Irikoy Izo boŋ no a ga salaŋ kaŋ ga ti iri Rabbi Yesu Almasihu. I n'a hay Dawda haama, gaaham do.


Mɨrɨpan kon ennoko'pʉ iya Pe'teri'en pona, “Wakʉ pe mʉre mʉwarinpatʉi'. Eposa' auya'nokon a'tai, upana'tɨi' mɨsi'tʉi', urɨ rɨ nɨrɨ utɨto' pe apurɨpɨ'se'na,” ta'pʉ iya. 	 A n'i donton mo i ma koy Baytlahami, ka ne: «Wa koy. Araŋ ma zanka din baaru ceeci nda laakal. Waati kaŋ araŋ du a mo, araŋ ma ye ka kande ay se baaro, zama ay mo ma koy ka somb'a se.»


Tanporon nɨ nin si ma'tanʉkʉ'pʉ iya pata'pʉ pe, iwankan uta'mo'ka'pʉ mɨrɨ, mɨrɨ pata yau, mɨrɨpan ekota'ma'pʉ. 	 Waato kaŋ a n'a kulu ŋwa, kala haray bambata te laabo din ra. Moori na arwaso di.


Ɨmu tukai' uyesakʉi, e'tane pʉra ayapiyo' ton tonpa pe uku'kɨ.’ 	 Ay mana to i ma ne ay ya ni ize no koyne. M'ay ye danga ni goy-ize fo cine.›


E'tane apurɨto' winɨ ina enurikʉ kuru serɨ Iya'kwarʉ poro ipokena' pe e'nɨto' epoto' pɨ' te'ku'to' kon pɨ'. 	 Zama iri wo, cimbeeri* boŋ no iri goono ga adilitaray kaŋ se iri ga beeje batu Biya _Hanno__ do.


apʉne pʉra tikin nan nʉ'kwɨ tensi 12 kaisaron iwʉipiyaai erikʉ pɨ'. Sises utɨ koro'tau Isairas iwʉ' winɨkʉi', anpisin ka'pon amʉ' uya iwontɨ'pʉ, i'ta pata'se' pʉra rɨ. 	 zama nga gonda ize wandiyo folloŋ, nga hinne mo no ga ti a se ize. A gonda sanda jiiri way cindi hinka cine, a goono ga ba ka bu mo. Kaŋ Yesu go fonda ra ga koy binde, kala borey marga n'a kankam.


Mɨrɨpan eka'tunsa' utɨ'pʉ Saiman Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ ipoitorʉ, kʉrɨ Sises ni'nʉnkanʉ piya', mɨrɨpan uya ta'pʉ, “To' uya Itepuru mo'ka'pʉ man tɨ' akasa' uruwai' pe apai, mɨrɨpan i'tu pʉra rɨ iyesi nai ya' rɨ nawon to' uya itʉrʉ'pʉ!” ta'pʉ iya. 	 A binde zuru ka kaa Siman Bitros da talibi fa din kaŋ Yesu ga ba do. A ne i se: «I na Rabbi sambu ka kaa saara ra. Iri si bay mo naŋ kaŋ i n'a jisi.»


Tʉron nɨ kaware epa'ka'pʉ, isuweyu. Ipo te'sen kupʉ'pʉ to' uya pana' pe iye'to' pe, e'wɨn nɨto' ku'to' pe iya serɨ non po tʉtonpa kon wɨto' pe ka'pon amʉ' uya mɨrɨpan repa'pʉ to' uya eke supara ke. 	 Bari fo mo fatta, bari ciray no. Bora kaŋ goono ga goro a boŋ mo, i naŋ a ma laakal kanay ta ndunnya gaa, hala borey ma care wi. I n'a no takuba bambata mo.


Ina uya tauro'ka eta iya pʉra iyesi wenai, ina uya inonka'pʉ. “Tɨwɨ Itepuru e'to' i'se ne'kupʉi i'se iye'to' awɨrɨ,” ta'pʉ ina uya. 	 Waato kaŋ iri mana hin a, iri naŋ, ka ne: «Kala day Rabbi miila ma te.»


“Ɨ'rɨ a'tai serɨ kasa iyesi e'sara'tɨ'pʉ?” ta'pʉ Sises uya ikʉipʉnʉ pɨ'. “Mʉre pe iyesi'pʉ si'kɨrɨ rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Yesu na baabo hã ka ne: «Za waatifo no woone du a?» A ne: «Za a go zanka.


Taukʉ ke'ne to' esi'pʉ, si'pon nɨto' ike ipɨ'ne mɨnɨ' kasa. To' aukʉ yau to' pana'pano esi'pʉ ka'pon amʉ' kota'mato' to' uya ike 5 kaisa rɨ kapʉi yau. 	 I gonda dibbayaŋ kaŋ gonda naaji mo danga daŋ wane cine. I dibbey ra mo no i dabaro go kaŋ i ga borey maray d'a hala handu gu.


mɨrɨpan uya rɨ ɨkupʉ kon kin pe ɨwesi kon pa ukʉipʉnʉ uya rɨ uku'sa' na'ne' kasa itesa' pe e'to' pe, 	 Ay mo go ga koytaray daŋ araŋ se, mate kaŋ ay Baaba na koytaray daŋ ay se,


Tʉron kon Sises apurɨnin nan esi'pʉ Sai'pʉras opa'wʉ pon kon mɨrɨ awonsi'kɨ Sairini pata yawon kon, mɨrɨpan kon utɨ'pʉ Antiyo' pata ya'. Mɨrɨ yau, itekare ekama'pʉ to' uya Esuwerʉ amʉ' pen nɨ pɨ', wakʉ Itepuru Sises ekareei. 	 Amma i ra boro fooyaŋ, Kubrus da Kayrawa boroyaŋ no, waato kaŋ i to Antiyos, i sintin ka salaŋ Gareku borey se mo ka Rabbi Yesu baaro waazu i se.


Mɨrɨ rɨ nin si e'tane, ipu'ketʉ ekareei ekama iyakʉ'pʉsa' kon koro'tau, serɨ a'taino kon pu'ketʉ pen, mɨrɨ pe pʉra serɨ a'taino kon epuru ton pu'ketʉ pen, ipʉra enan pɨ' na'ne' nan. 	 Goy dumi waani-waani yaŋ mo go no, amma Irikoy follonka no, nga kaŋ ga hay kulu goy boro kulu ra.


Sises uya tanporon nɨ nonkasa' ikʉipʉnʉ uya tena' tukai' i'tu'pʉ; tʉuye'sa' Papa winɨ, mɨrɨpan enna'po Papa piya' tukai' rɨ. 	 Yesu bay kaŋ nga Baaba na hay kulu daŋ nga kambe ra, a bay mo kaŋ nga fun Irikoy do, nga ga ye ka koy Irikoy do koyne.


To' maimu eikʉ'pʉ iya tai'ma, “Tʉmakooi ke iyesi, mɨrɨ pe pʉra imakooi pʉra iyesi, i'tu uya pʉra iyesi, e'tane tikin nan nɨ i'tu uya; tenku'ne esi'pʉ, e'tane serɨ pe ene uya!” ta'pʉ iya. 	 A binde tu i se ka ne: «Da zunubikooni no, ay si bay. Hari folloŋ no ay ga bay: doŋ ay ya danaw no, amma sohõ ay goono ga di.»


Mɨrɨpan pɨ' Sises uya ta'pʉ 12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton pɨ', “Ɨmɨrɨ'nokon si, e'nonkapai rɨ marɨ na'kɨ me'atʉu?” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Gaa no, Yesu ne iway cindi hinka se: «Araŋ wo, araŋ si ba araŋ ma koy no?»


Papa uya mɨrɨ rɨ Wakʉ A'kwarʉ ke to' repasa' urɨ'nokon repa'pʉ tʉuya ike ke rɨ Itepuru Sises Kʉrai apurɨ'nokon a'tai, ɨnʉ' pe ken si te'ku'se Papa ereutanʉkʉ i'se esi?” ta'pʉ Pi'ta uya ka'pon amʉ' Surusiran pon kon pɨ'. 	 Za kaŋ Irikoy n'i no nooyaŋ kaŋ ga saba nda iri wano kaŋ a n'iri no cine, waato kaŋ iri na Yesu Almasihu cimandi, may ci ay hal ay ma gaaba nda Irikoy?»


Iyeri'sa' pe ɨwesi kon yau Kʉrai pokon pe serɨ non eseru ton ya', ɨ'rɨ pe ken si iyesi pɨ' iyau kasa rɨ marɨ ɨwesi kon, iteseru kupʉ auya'nokon? 	 Za kaŋ araŋ bu Almasihu banda ka fay da ndunnya hayey, ifo se no araŋ goono g'araŋ gora te danga ndunnya goray, k'a lordey* gana.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ, “Ɨ'rɨ tukai' se pɨ' mɨsenuminkayatʉu? Ka'pon esi'pʉ asa'ron kon imunkɨ amʉ'. Wapiyaro' tʉmu piya' itɨ'pʉ, mɨrɨpan uya, ‘Mooi, e'tʉrawasomai' enta kʉre' itese' kiyari e'kwa na',’ ta'pʉ iya. 	 Amma ifo no araŋ ga ho? Boro fo no ka bara nda ize alboro hinka. A kaa ijina do ka ne a se: ‹Ay izo, hunkuna ma koy kalo do ka goy.›


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ipan pe ɨyekama'po uya 'nokon mararon pe pʉra pori' pe uku'tɨ' ɨsi'kaisa rɨ tʉusenuminkai', tʉusi'nʉnkai' mɨrɨ awonsi'kɨ tikin nɨ iya'kwarʉ, tikin nɨ isenuminkato' te'se. 	 w'ay farhã toonandi hal araŋ ma bara nda laakal folloŋ, da baakasinay folloŋ mo. Araŋ biney d'araŋ miiley mo ma ciya afolloŋ.


To' enei'ma, Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Ka'pon pona sa'man pe iyesi, e'tane Papa pona tanporo sa'man pe pʉra iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Amma kaŋ Yesu n'i guna, a ne i se: «I si hin ka woodin te borey do, amma Irikoy do hari kulu ga te.»


mɨrɨ kasa rɨ marɨ, Papa usentu'masa' ɨpɨ'nokon moron nʉ'pʉ pe, to' nin si enasa' main awɨrɨ pʉra tʉpɨ'nokon usentu'man nɨto' epoto' pe tʉuya'nokon. 	 Yaadin mo no ngey din kaŋ yaŋ wangu ka gana sohõ, i ga hin ka du suuji, wo kaŋ araŋ du din do.


Utonpa, a'sisa' pe te'sen Aresta'kos miyarɨ ta pɨ' man ɨpɨ'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ Ma', Panapas e'se uya nɨrɨ. (Ipɨ' ayauro'kato' kon epokaa'pʉ auya'nokon; ɨpiya'nokon iye'sa' yau, mereutanʉ'tʉi'.) 	 Aristarkos, ay kasu hangasino g'araŋ fo. Markos, Barnaba waymayzo mo goono g'araŋ fo. Araŋ jin ka du lordi a boŋ, d'a kaa araŋ do araŋ m'a zumandi.


E'tane wakʉ pe rɨ upika'tɨ pɨ' ɨwe'sa' kon man ekamʉn yau esi koro'tau. 	 Kulu nda yaadin, araŋ te haŋ kaŋ ga boori kaŋ araŋ n'ay gaakasinay ay kankamo ra.


Ɨsenupatantɨ', ɨ'rɨ ta iya e'kwa pe serɨ esi tukai': ‘Ka'pon amʉ' i'se esi ɨsentu'kena' pe, o' ke tʉuse'masan i'se esi pen,’ tawon. Uye'sa' serɨ ipokena' ton ka'pon amʉ' kɨ'mai' pen, e'tane uye'sa' serɨ tʉmakooikena' nan kɨ'mase'na,” ta'pʉ iya. 	 Kal araŋ ma woone feerijo bay jina: ‹Ay wo, suuji no ay ga ba, manti sargay bo.› Zama manti adilantey ceeyaŋ se no ay kaa bo, amma zunubikooney se.»


Sises uya ipan pe to' panama'pʉ ɨnʉ' pɨ' rɨ to' uya serɨ ekama namai'. 	 Amma Yesu n'i gongormandi i ma si woodin ci boro kulu se.


“Kʉrɨ rɨ ipoitorʉ epuru e'to' i'se i'tunin e'tane tekonekasen pen, tepuru tʉrawasooi ku'nin pen nɨrɨ, mɨrɨpan kota'mato' oton itepuru uya ipan pe kuru. 	 Tam kaŋ na nga koyo miila bay, amma a mana soola, a mana koyo miila te mo, kal i m'a barzu gumo.


Ɨsɨ pe rɨ iyesi Papa nurɨnan ena' uta'mo'kan. 	 Humburkumay hari no boro ma kaŋ Irikoy Fundikoono kambe ra.


Parau ku'pɨri ratoi pona to' ɨ'kwɨrɨ'sa' a'tai, pʉreti arɨ to' uya pʉra ipoitorʉ ton upu'tɨkaa'pʉ esi'pʉ. 	 Waato kaŋ talibey kaa ya-haray daŋanta, i dinya ka kande buuru.


Pata uya ɨyewaruma'tɨ kon pʉra iyesi, e'tane uyewaruma'tɨ iya, apʉne pʉra ɨri pe ɨyeseru man ta uya pɨ' tʉpɨ'. 	 Ndunnya si hin ka konna araŋ, amma ay wo, a ga konna ay, zama ay goono ga seeda ka ne a goyey ya ilaaloyaŋ no.


“Papa, non konekanin nʉ'pʉ, tanporon Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ non esi itiwano' pe, mɨrɨpan uko'mamʉ pen ka'pon namɨ'pʉ temiyatʉ ke ɨutɨ tau. 	 Irikoy, nga kaŋ na ndunnya nda hay kulu kaŋ go a ra te, nga ga ti beene nda ganda Koyo. A si goro fu kaŋ i te da kambe ra.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ennin nan pe si to' ena'pʉ. Mɨrɨ tʉpo, Sises uya ta'pʉ ipan pe to' pɨ', “Ɨnʉ' rɨ kʉ'pana'tɨtʉu serɨ pɨ',” ta'pʉ iya. 	 I moy fiti. Amma Yesu n'i kaseeti gumo ka ne: «Boro kulu ma si maa baaro wo.»


Parau pon ɨsɨ sipa'sipa pe to' esi, to' ɨpiyɨ'to' a'koronta; sirikɨ amʉ' tʉutano'ma kon pe tʉupininsan, to' iwano' pe ipan nɨ ewarupɨ ekonekasa' tɨwɨro' pe rɨ. 	 I ga hima teeku bonday futoyaŋ kaŋ goono ga ngey boŋ haawi kufo bangandi. Handariyayzeyaŋ no kaŋ go boŋdaray ra. Irikoy na kubay bi tik kaŋ ga duumi soola ka jisi i se.


Iya'kɨron kon esi'pʉ So'pa'tarʉ, Piros mu, Pereya winon; Aresta'kos, Sekuntos, Tesaroni'ka winon kon; Kayas, Terʉpi winon; Tai'ki'kas, Tʉro'pimas, Eisa winon kon; Temu'ti nɨrɨ. 	 Borey kaŋ yaŋ go a banda neeya: Sobataros, Burros ize, Beriya boro no, da Aristarkos da Sakundos, Tassalonikanceyaŋ no, da Gayos, Darba bora, da Timotiyos, da Aziya borey Ticikos da Turofimos.


Papa uya Iraisa ennoko pʉra iyesi'pʉ Esuwerʉ amʉ' piya', e'tane ennoko'pʉ iya Sera'pa' pon itaan'pʉ ima'tasa' rʉ'pʉ piya', Saitan nono pona. 	 Amma i mana Iliya donton baa afo do, kala day wayboro fo kaŋ kurnye bu kaŋ go Sarepta kwaara, Zidon laabo ra.


Apiyo' pe iyesi yau, tɨwɨ apiyo' pe nesii; enupanin pe iyesi yau, tɨwɨ enupan pɨ' nesii; 	 Boro kaŋ du saajaw goy ma nga boŋ no saajaw goyo se. Boro kaŋ ga dondonandi ma nga boŋ no dondonandiyaŋo se.


Serɨ e'ku'to' oton Papa uya ama'aino eseru aimenka weyu a'tai Sises Kʉrai poro, wakʉ uyekareei nekamayai'ne' kasa. 	 Yaadin no ga te hano kaŋ hane Irikoy ga borey gundey ciiti Yesu Almasihu do ay Baaru Hanna boŋ.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ tʉpatawono pɨ', “Ɨye'kɨ'ma a'tai, ɨtonpa ton nɨken kʉ'kɨ'mai, tapiyara ton kʉ'kɨ'mai, apʉne pʉra to' use'ma esi ɨmɨrɨ tʉkɨ'mai'. 	 A ne koyne bora kaŋ n'a ce din se: «Waati kaŋ ni ga fakaariyaŋ ce i ma kaa ni kwaara, ma si ni corey ce, wala ni nya-izey, wala ni dumey, wala ni gorokasiney kaŋ yaŋ gonda arzaka. A ma si te hambara ngey mo ma ni ce, k'a bana ni se.


“Wʉi nai pata esi koro'tau, a'ko pe Tamaskas eporo uya koro'tau, ite'kwanau pʉra rɨ, Epʉn winɨ a'kwa e'wei'tɨ uya uyenkasi'panʉkʉ'pʉ. 	 A go no binde, ay goono ga dira, hal ay maan Damaskos, sanda zaari sance cine. Kala sahãadin, kaari bambata fo fun beene ka nyaale ay windanta.


Mɨrɨpan kon uya esa'pɨtʉ'pʉ, “Miyarɨ, Esuwerʉ amʉ' kin!” ta'pʉ to' uya. 	 I soobay k'a fo ka ne: «Fofo, Yahudancey bonkoono!»


E'tane, se ito'ka'nʉ'tɨ': Ɨutɨ esa' uya ama' uyepʉ i'tusa' yau, tiwʉ' ta' ewon nɨ kuu'pʉ iya nesii'no pen. 	 Amma ma woone bay: da windikoyo ga bay saaya kaŋ no zay ga kaa, a si naŋ i ma nga fuwo fun.


E'tane Sises esi'pʉ itɨ i'se pʉra, e'tane, “Enna'pokɨ apata ya', ɨtonpa ton koro'ta'. Eke pe rɨ Itepuru nʉkupʉ'pʉ ɨpɨ' isentu'masa' ekamata,” ta'pʉ iya. 	 Amma Yesu mana yadda a se. A ne a se: «Ma koy fu ni borey do ka ci i se hari kulu kaŋ Rabbi te ni se, mate kaŋ a bakar ni se mo.»


Ka'pon amʉ' esi'pʉ iya'mamʉ enupɨkɨrɨ, mɨrɨ tʉpo iyerikʉ tukai' itenupɨkɨrɨ to' esi'pʉ. E'tane inke rɨ itenupɨkɨrɨ tesi kon tʉpo, ɨ'rɨ rɨ e'kupʉ pʉra iyesi pɨ' ipɨ', teseru kon ensima'pʉ to' uya. “Papa pe man,” ta'pʉ to' uya. 	 Ngey wo goono ga tammahã a ga fuusu, wala mo Bulos ma gaaru ka kaŋ sahãadin ka bu. Amma kaŋ i gay i mana di haŋ kaŋ du a, i bare ka ne kaŋ irikoy fo no.


Uyene iya a'tai, uyenno'nin nʉ'pʉ ene iya mɨrɨ. 	 Boro kaŋ go ga di ay go ga di nga kaŋ n'ay donton mo.


i'tu auya'nokon ke ɨimamin kon ɨnepoton kon Itepuru winɨpai, ɨyepe'pʉ kon pe. Itepuru Kʉrai apiyo' pe ɨwesi kon mɨrɨ. 	 Zama araŋ ga bay kaŋ Rabbi do araŋ ga du tubuyaŋ kaŋ ga ti araŋ alhakko. Wa may Rabbi Almasihu se!


Amaimu etasa' uya a'tai, uyau umʉre e'sanʉmʉ'pʉ tepori'ma ke. 	 Zama guna, waato kaŋ ni fooyaŋo jinda furo ay hangey ra, kala attaciriya sar ay gunda ra, farhã sabbay se.


Pori' pe kuru mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe kamoro esi wapiyaro' kon iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'ka koro'tau na'ne' nan. Itisakon uma'tan nɨto' pana'pano pʉra iyesi to' entai, e'tane Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan pe to' e'to' oton Papa iwano' pe mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai iwano' pe, mɨrɨpan kon e'to' oton itepuru pe ipokon pe 1,000 kaisa rɨ wʉipiya. 	 Albarkante da hanante no nga kaŋ gonda nga baa tunandiyaŋ sintina ra. Buuyaŋ hinkanta sinda dabari borey din boŋ, amma i ga goro Irikoy da Almasihu se alfagayaŋ. I ga may mo a banda jiiri zambar fo.


To' utɨto' ya' esi uma'tan nɨto', to' e'to' itese' pɨ' esi to' ewan, to' e'to' eke pe esi to' epiyɨ'to' yau. To' usenuminkato' esi non eseru pɨ' rɨ. 	 Borey din mo, i bananta ga ti halaciyaŋ. I irikoyo ga ti i gundey. I darza go i haawi ra. I goono ga laakal mo da ndunnya hayey.


“Ɨsɨ sɨ, Main pɨ' enupanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ', ɨmɨrɨ'nokon wakʉ pe te'ku'san! Itaan'pʉ iyeri'sa' kon nʉ'san iwʉ' ma'tanʉkʉ auya'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨwɨpʉrema kon kusan pe, ‘Wakʉ ton,’ tato' pe ɨpɨ'nokon. Mɨrɨ wenai, ipan pe rɨ Papa uya ɨkota'mato' oton kon. 	 Kaari araŋ, asariya dondonandikoy nda Farisi fonda borey, araŋ munaficey! Zama araŋ goono ga wayborey kaŋ kurnye bu windey ŋwa. Araŋ ga adduwa kuuku te ka te ce birji mo. Woodin se no i ga ciiti konno te araŋ se kaŋ ga jaase ikulu.


Umunkɨ amʉ' rʉ'kwɨ, itiwano' pe e'tinkaka'sa' kanan na'ne' nan, Kʉrai e'kapʉ ayau'nokon pʉ'kʉ pona, 	 Ay ize kayney, ay goono ga ye ka maa hay-zaŋay araŋ sabbay se hal Almasihu ma te ka boori araŋ ra!


Kamoro ennin nʉ'san uya ekama'pʉ ka'pon amʉ' pɨ', “Makoi a'kwarʉ yen pe te'sen epi'tɨ'pʉ Sises uya,” tukai'. 	 Borey kaŋ di mo dede mate kaŋ follokomo te ka du baani.


Sa'man pe pʉra rɨ iyesi Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ non pʉra iyena aiko pe rɨ na'ne' pen nʉwarai'ka'pʉ uta'mo'ka pen Main apai. 	 Amma a ga faala beene nda ganda se i ma si no, da masida* fo ma daray Tawretu ra.


Serɨ ta'pʉ tʉuya tʉpo, tʉyu anʉmʉ'pʉ iya, tenki ta'pʉ iya Papa pɨ', mɨrɨpan pɨ' iyenta'na'pʉ tanporon kon enu airɨ. 	 Waato kaŋ a na woodin ci no, nga bumbo na buuru sambu ka Irikoy saabu borey kulu jine. A na buuro ceeri ka soobay ka ŋwa.


Sises uya ene'pʉ i'nʉnka pe, “Tikin nan nɨken e'nonkasa' man. Tanporo ɨpiyau na'ne' ikʉrʉpo'pomata, mɨrɨpan epe'pʉ tʉrʉ pa entu'manin nan ena'. Mɨrɨ a'tai nin si, imaminke' pe ɨwesi mɨrɨ Epʉn po. Mɨrɨ ku'sa' auya tʉpo, upɨkɨrɨ ɨuyepʉ pa,” ta'pʉ iya ipɨ'. 	 Yesu n'a guna nda baakasinay ka ne a se: «Hari folloŋ no ni jaŋ. Ma koy ka hay kulu kaŋ go ni se neera k'a zaban talkey se -- ni mo ga du arzaka beena ra. Ma kaa mo k'ay gana.»


Serɨ ton ukayai'ne' i'tu ɨmɨrɨ, kin Akʉri'pa uya mɨrɨ; mɨrɨ wenai, usaurokʉ kuru rɨ, usaurokʉ nɨrɨ eta auya pe si'tuyai'. Sapurɨyai' serɨ ton iye'ku'sa' Sises pɨ' i'tu auya tukai', apʉne pʉra tu'kan kon uya Sises pɨ' iye'ku'sa' etasa' pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Za kaŋ nin, Bonkoono, ni ga hayey din bay, ay mo ga salaŋ ni se da bine-gaabi. Zama ay ga tabbatandi kaŋ hayey din kulu no sinda wo kaŋ koma ni laakalo se, zama hayo wo manti tuguyaŋ ra no i n'a te.


Mɨrɨ kasa si, serɨ main e'tʉrawasoma pe i'tusa' uya: Wakʉ ɨnku'pai esi a'tai, ɨri esi mɨrɨ moro upiyau. 	 Ay binde bay asariya wo gaa: waati kaŋ ay ga ba ay ma ihanno te, ilaalo go noodin ay ra.


Mɨrɨ yau, inserʉ uya tʉmariyarʉ, si'kʉrʉ ari'ma'pʉ non pona, mɨrɨpan uya kiyari, kʉre' eperu a'tɨ'pʉ ite' poi, mɨrɨpan eno'ma'pʉ iya eke Papa uya kota'man nɨto' kasu'kato' en ya'. 	 Kala malayka na nga cando daŋ ndunnya ra. A na ndunnya reyzin izey kaŋ go ndunnya ra wi, k'i gusam reyzin kankamyaŋ nangu bambata ra, Irikoy futa wano.


Sises e'takʉ'ka'pʉ, mɨrɨpan uya, “Ikɨ'matɨ',” ta'pʉ. Mɨrɨpan kon uya nin si ikɨ'ma'pʉ, “Epori'ma'! E'mʉ'sa'ka'! Ɨkɨ'ma iya,” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 Yesu mo kay ka ne: «W'a ce.» I na danawo ce ka ne a se: «Ni bina ma kaan. Tun, a goono ga ni ce.»


Inserʉ amʉ' nɨrɨ kanan, eke pe te'to' kon yau enkurunpaino kon pen e'tane tʉpata'se' kon nonkanin nʉ'san pɨ' ɨyemiya'pontɨ uya 'nokon—pʉsamoro ku'sa' iya ewarupɨ yau a'sisa' pe inke rɨ eseru wannɨ aimenkato' Weyu pona rɨ. 	 Malaykey* mo kaŋ mana goro ngey boŋ mayra ra, amma i fay da ngey goray nango, Irikoy n'i gaay zaari beero ciito se hal abada sisiriyaŋ ra kubay ra.


Paire' epa'kakaa'pʉ kanan Esuwerʉ amʉ' pɨ' tase'na, “Apʉne entɨ', enpa'ka uya serɨ ɨyena'nokon i'tu kon pa ɨri pe iyesi tato' uya ipɨkɨrɨ pʉra rɨ iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Bilatos mo ye ka fatta taray ka ne i se: «Wa guna, ay goono ga kand'a taray araŋ do zama araŋ ma bay kaŋ ay mana di taali hari kulu a gaa.»


E'tane nin si Piri' nekamanʉ wakʉ itekare, Papa e'to' esa' wannɨ pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Sises Kʉrai ese' ekareei apurɨsa' to' uya a'tai, warawoti'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ uri'sami'si amʉ' epa'taisima'pʉ. 	 Amma waato kaŋ i cimandi waazo kaŋ Filibos goono ga te Irikoy koytara da Yesu Almasihu maa boŋ, i te i se baptisma, alborey da wayborey.


To' uya ama'tanʉkʉ kon apata'se' kon pokon pe rɨ, ipʉra rɨ to' uya ima'tanʉ'to' oton enpɨ'ton pʉra rɨ, apʉne pʉra Papa uye'to' ɨpika'tɨi'nokon to'ka'nʉ'sa' auya'nokon pʉra iyesi pɨ',” ta'pʉ iya. 	 I ga ni zeeri hala ganda, nin da ni izey ni bindo ra. Ni do i si naŋ baa tondi fo ma cindi tondi fo boŋ, zama ni mana ni kunfa alwaato bay.»


“E'pe'sas pon so'si inserʉʉi ena' imenuka': “Se ka'kɨ ɨmunkɨ amʉ' pɨ', tukai': Serɨ main esi 7 kaisaron kon sirikɨ amʉ' a'sisa' iya na'ne' temiyatʉ enwo'netʉ yau winon pe mɨrɨ awonsi'kɨ 7 kaisaron korʉ pun ka'sa' raan'pu apon pe koro'tawɨrɨ nʉsayai'ne'. 	 Ma hantum Almasihu marga diya se kaŋ go Afasos ka ne: «Nga kaŋ goono ga handariyayze iyya din gaay nga kambe ŋwaaro ra, nga kaŋ goono ga dira wura fitilla suntulu iyya din game ra, sanno kaŋ a ci neeya:


Serɨ ton amʉ' anʉmʉ pe iyesi i'tuto' ipɨ' pe, apʉne pʉra pʉsamoro uri'sami'si amʉ' esi asa'ron ekonekan nɨsa' rʉ'pʉ pe. Tikin nan ekonekan nɨsa' rʉ'pʉ esi Sainai Wʉpʉ winon, apiyo' ton pe tʉumu'tasen: Pʉse rɨ pʉse rɨ Ekarʉ. 	 Hayey wo ciya misa, zama wayborey din ga hima alkawli hinka. Afa, Sinayi tondo do no a fun, wo kaŋ goono ga izeyaŋ hay tamtaray se, danga Hajaratu nooya.


Pata ema'sa' a'tai, a'mun pata eposa' tʉuya'nokon to'ka'nʉkʉ to' uya pʉra iyesi'pʉ, e'tane ikupai yau ite'pi ene'pʉ to' uya. Miyarɨ rɨ kanau arɨ pɨ' to' e'ku'sa' pe iyesi a'tai, iyereuta nesii'no a'mun pona. 	 Waato kaŋ mo bo, i mana laabo bay, amma i na batama fo fonnay jabo gaa haray kaŋ gonda taasi. I ne hala ngey ga hin ngey ma to nda hiyo taaso boŋ.


Wakʉ pe kopʉna Piri'kʉs epoto' pe Paarʉ uya, itikʉn non ipo itɨto' ton kaware amʉ' mɨnepotʉi',” ta'pʉ soisa amʉ' epuru uya tʉpoitorʉ ton pɨ'. 	 A ne i ma almanyaŋ soola mo kaŋ boŋ i ga Bulos dake ka kond'a baani samay laabukoyo Filikos do.


Ɨutɨ tawon uya si amaimu eikʉ, ‘Uyanpokʉmai, mʉra'ta uta'kopɨ'ka'sa', mɨrɨ awonsi'kɨ umunkɨ amʉ' e'nʉnsa' nɨrɨ. Ɨrepase'na e'mʉ'sa'ka poken pʉra man,’ ta iya yau. 	 Nga mo kaŋ go fuwo ra, a ma tu ka ne: ‹Ma s'ay taabandi. I na fu meyo daabu sohõ. Ay izey go ay do daaro boŋ mo. Ay si hin ka tun ka no ni se.›


Mɨrɨpan kon esi'pʉ Papa apurɨpɨtʉ pɨ', inke rɨ wʉi kaisa rɨ use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' pʉ'kʉ tau. 	 Waati kulu i go Irikoy windo ra mo ka Irikoy sifa.


Tikin nan ka'pon eka'tumʉ'pʉ su'pa ki'se'na waain peneka ka', yʉi pɨ' tepu'tɨi' Sises uya ensito' pe itʉrʉ'pʉ iya. “Tɨwɨ nesii; apʉne Iraisa uyepʉ imo'kase'na enpai'nokon,” ta'pʉ iya. 	 Boro fo mo zuru ka koy ka zaara-zaara fo toonandi nda hari mooro k'a dake kwaari boŋ k'a no Yesu se a ma haŋ. A ne: «Wa naŋ, iri ma di hal Iliya ga kaa k'a zumandi.»


Mɨrɨ yau Main e'tʉsa' esi'pʉ esa' wannɨ pe uyanin kon pe Kʉrai piya', ekonekan nɨto' pe apurɨto' winɨ. 	 Yaadin gaa, asariya n'iri gaay danga ize gaayko kala Almasihu kaa, hal iri ma ciya adilante _Irikoy jine__ cimbeeri ra.


Apʉne pʉra Mosi' uya ekama'pʉ, ‘Papa, Itepuru uya pu'kena', uwaraino anʉnto' oton ɨtonpa kon nɨ. Tanporon inekamanʉ main awɨrɨ me'tʉi'. 	 Haciika Musa ne: ‹Rabbi Irikoy ga annabi fo tunandi araŋ se araŋ nya-izey game ra, danga ay cine. A se no araŋ ga hima ka hangan hay kulu kaŋ a ga ci araŋ se ra.


Ɨpiyapai na'kɨ itɨ'pʉ pe iyesi aka'ne' pe rɨ ɨpiya' tenna'poto' pe inkero' pe rɨ— 	 Hambara woone sabbay se no a fay da nin alwaati kayna, zama ni ma ye ka du a hal abada,


Kʉrɨ imu apurɨto' esa' pe na'ne' uya tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' eporo, e'tane imu apurɨnin pen uya uko'man nɨto' ento' oton pen, apʉne pʉra Papa uya kota'man nɨto' uko'mamʉ ipo,” ta'pʉ iya. 	 Boro kaŋ ga Izo cimandi gonda fundi hal abada, amma boro kaŋ si Izo gana si du fundi, amma Irikoy futa go ga goro a boŋ.»


Esa' wannɨ ton epantakapɨ'sa' yau, tiwano' pe rɨ ɨsewa'nomai' to' uko'mamʉ pen nɨ mɨrɨ. 	 Da koytaray ga fay ihinka ka gaaba nda care, koytara din si du ka kay.


E'tane kʉrɨ umaimu eta pɨ' na'ne' mɨrɨpan kupʉ iya pʉra na'ne' esi ɨutɨ amɨnin ka'pon non po iyapon pʉra kasa. I'mʉnpʉ apʉ'netʉ uya mɨrɨ ɨutɨ wɨnɨ'pʉ, mɨrɨpan uta'mo'ka'pʉ, ipʉra rɨ tʉuma'tai',” ta'pʉ iya. 	 Amma boro kaŋ maa, a man'a te, a ga hima boro fo kaŋ na fu cina hari zuru fondo taasi boŋ, a mana daba sinjiyaŋ kulu te. Hari zuray kar a gaa, hala sahãadin d'a a kaŋ. Fuwo din kaŋyaŋ mo ga laala.»


Papa uya tasa' kasa warawo' amʉ' uya Si'tipʉn u'na'tɨ'pʉ, eke pe tʉuta'kwarʉkai' to' ukaramʉ'pʉ iwenai. 	 Ganakoy mo na Istifanos fiji ka baray bambata te a se.


Apurɨto' winɨ Eperʉ uya wakʉ tʉuse'mato' tʉrʉ'pʉ Papa ena' wakʉ Keen nʉtʉrʉnʉ entaino. Apurɨto' winɨ apurɨpɨtʉ'pʉ ipokena' e' pe te'sen tukai', Papa usauro'sa' a'tai wakʉ pe intʉrʉnʉ ton pɨ'. Mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨto' winɨ isaurokʉ rɨ, teri'sa' rɨ e'tane. 	 Cimbeeri ra no Habila na sargay salle Irikoy se kaŋ bisa Kaynu wano booriyaŋ. A boŋ mo no a du seeda kaŋ nga ciya adilante _Irikoy jine__, zama Irikoy yadda nd'a nooyaŋey. Woodin boŋ mo no, baa kaŋ a bu, a go ga salaŋ hala hõ.


Kʉrɨ rɨ entakanin nʉ'pʉ epontɨto' oton aimu'nan ya', to' kasa. Moro uko'man nɨto' ese' apon yapai itese' kukato' uya oton pen. E'tane Ukʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ itinserʉʉi ton uya eta tane uni'tunʉ kʉrɨ rɨ tato' uya oton. 	 Boro kaŋ te zaama ga bankaaray yaadin da bankaaray kwaaray yaŋ. Ay s'a maa tuusu fundi tira ra hal abada. Ay g'a maa seeda ay Baaba nda nga malaykey jine.


Iye'sekeukasa' wana' i'kwɨtʉ iya pen, mɨrɨ awonsi'kɨ usenkʉ'nɨ poken te'sen apo' enkʉ'nʉkʉ iya pen, wakʉ ena itentai pʉ'kʉ pona rɨ. 	 A si kwaar'ize ceera pati ka kaa, Fitilla kaŋ maan buuyaŋ mo, a s'a wi, Hal a ma daŋ cimi ciito ma zaama.


Tanporon kon nɨ nin esi tiwano' kon pɨ', Sises Kʉrai iwano' pɨ' pen nɨ nin. 	 Zama borey kaŋ cindi goono ga haggoy da ngey boŋ muraadey, manti nda Yesu Almasihu waney bo.


“Papa uya kuru serɨ ku'sa' serɨ uiwano' pe,” ta'pʉ iya. “Serɨ a'tai kuru si piyɨ'nʉ' imʉre pʉra ka'pon amʉ' koro'tau e'to' mo'kasa' iya man upiyapai,” ta'pʉ Resipe' uya. 	 «Ya-cine no Rabbi te ay se, hano kaŋ hane a bakar ay se, zama a m'ay jance haro ganandi borey jine.»


Pʉse rɨ si kʉrɨ rɨ ipoitorʉ ekama pɨ' na'ne' imenukasa' iya rɨ na'ne'. I'tu i'napai rɨ inekamanʉ esi. 	 Nga no ga ti talibo din kaŋ goono ga hayey din seeda, a na hayey din hantum mo. Iri ga bay mo kaŋ a seeda ya cimi no.


Main awɨron pe tʉkonekasan pe pʉra ɨwesi kon yau (tʉron kon koneka koro'tau main awɨron pe), pʉrau pe rɨ nin ɨwesi kon mɨrɨ, i'nairon kon imunkɨ pe ɨwesi kon pen nɨ. 	 Amma d'araŋ si du goojiyaŋ, kaŋ boro kulu ga du nga baa a ra, yaadin gaa araŋ ya zina izeyaŋ no, manti halal izeyaŋ.


E'tane Pari'si amʉ' uya apurɨ'pʉ pen tenku'ne iyesi'pʉ tukai', mɨrɨpan enasa' ennin pe tukai', tenku'nan sanon kɨ'ma tʉuya'nokon pona rɨ. 	 Yahudancey mana yadda nd'a sanno kaŋ a ne nga wo danaw no doŋ, a du diyaŋ mo. Kal i na bora kaŋ du diyaŋ hayrey ce


E'tane tu'ke Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Satu'si amʉ' uyepʉ ene tʉuya a'tai epa'taisiman ku'to' iya airɨ, ta'pʉ iya to' pɨ', “Ɨmɨrɨ'nokon ɨsɨ ton ɨkʉi munkɨ ton! Ɨnʉ' uya apana'tɨsa' kon ayainʉmʉ kon pa nʉye'ai'ne' ekota'man nɨto' piyapai? 	 Amma waato kaŋ a di Farisi* fonda borey da Sadusi* fonda borey iboobo goono ga kaa naŋ kaŋ a goono ga baptisma te, kala Yohanna ne i se: «Araŋ wo gazama izey! May no k'araŋ kaseeti ka ne araŋ ma zuru bona kaŋ goono ga kaa se?


Inserʉ tuna ton esa' pe te'sen uya ta eta'pʉ uya, “Wakʉ pe kuru me'ai', ka'pon amʉ' eseru aimenkato' auya yau, Ɨmɨrɨ Wakʉ, moro na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ moro iye'sa' rʉ'pʉ. 	 Ay maa hari malayka kaŋ ne: «Adilitaraykoy no nin kaŋ go no sohõ, kaŋ go no mo za doŋ, nin Ihanna, zama ni na ciiti te yaadin.


Sises uya nin si, “Se ton wai amʉ' ipe'tɨpɨ'tɨ' tuna ke,” ta'pʉ mɨrɨ to' poitorʉ ton pɨ', mɨrɨpan pe'tɨpɨtʉ'pʉ to' uya ite'pi ton tepopɨ'se. 	 Yesu ne i se: «Wa gulley din toonandi nda hari.» Ngey mo n'i toonandi kala meyey gaa.


Utonpa ton pe ɨwesi kon mɨrɨ ayapiyo'ma'pʉ uya 'nokon kupʉ auya'nokon yau. 	 Araŋ ya ay coroyaŋ no, d'araŋ ga haŋ kaŋ ay g'araŋ lordi nd'a te.


Moro ka'pon esi'pʉ Isose' itese', Konsʉrʉ pe te'sen, wakʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ipoken te'sen awɨron, 	 Guna mo, boro fo go no kaŋ maa Yusufu, i diina marga arkusu fo no, boro hanno no, adilante mo.


ina pɨ' ɨri pe usauro'nɨ a'tai, ina uya eikʉ ɨ'sɨ'mʉn yai. Serɨ pʉ'kʉ pona rɨ ina esi non neno'ma'pʉ pe rɨ, pata e'to' i'se pe pʉra rɨ. 	 Woodin se no boro kaŋ go ga salaŋ nda ciine waani, a ma Irikoy ŋwaaray hala nga ma du k'a feeri.


e'tane Paarʉ pona ipoken pʉra iyesi'pʉ, apʉne pʉra tʉnɨnsa' iya 'nokon pɨ' Panperiya yau iye'tʉrawasoma pʉra iyesi'pʉ to' a'kɨrɨ. 	 Amma Bulos di a mana hima a ma koy ngey banda, zama Bamfiliya no a fun i banda, a mana koy goy i banda.


eke si use'man nɨto' tʉrawasomanin esi pɨ' Papa iwʉ' esa' pe, 	 Iri gonda mo alfaga bambata Irikoy windo boŋ.


Sises uya mɨrɨ pata nɨmɨ'pʉ pata Taya itese' pʉ'kʉ pona, mɨrɨpan ewomʉ'pʉ ɨutɨ ta', ɨnʉ' uya rɨ ti'tu i'se pʉra rɨ iyesi'pʉ, mɨrɨ yau iyesi tukai', e'tane iye'so'namʉ poken pʉra rɨ iyesi'pʉ. 	 Waato kaŋ a tun noodin, a koy Tir* da Zidon*g* laabu. Kal a furo fu fo ra. A si ba boro kulu ma bay nga gaa, amma a si tugu borey se.


E'tane serɨ pe tanporo se ton inonkatɨ': sakoro, a'ne' pe ɨwe'to' kon, e'wɨpai ɨwe'to' kon, kasi pe ɨtonpa kon pantomʉ'tɨto' auya'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pe te'sen main inonkatɨ'. 	 Amma sohõ, kal araŋ ma woone yaŋ kulu naŋ: bine tunay, da futay, da zamba, da alaasiray. Sanni ziibo mo ma si fatta araŋ meyey ra.


To' uya entakanoma'pʉ, “Tʉron kon uya Isaan Pa'tes ta; tʉron kon uya kanan pu'kena' Iraisa ta; tʉron kon uya rɨ marɨ penaro' kon eke ton pu'kena' amʉ' tonpa e'mʉ'sa'kasa' ta ɨpɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 Kal i tu ka ne a se: «Yohanna baptisma teekwa. Amma boro fooyaŋ ga ne Iliya, afooyaŋ mo ga ne doŋ annabi fo no ka ye ka tun.»


Mɨrɨ a'tai, ɨnʉ' uya rɨ ta pe iyesi yau ɨpɨ'nokon, ‘Apʉne entɨ', serɨ airɨ Kʉrai man!’ mɨrɨ pe pʉra, ‘Apʉne entɨ'! Mɨ airɨ man!’ ta pe iyesi yau, kʉsapurɨtʉu. 	 Waato din da boro fo ga ne araŋ se: ‹Wa guna, Almasihu neeya!› wala: ‹Wa guna nga nooya yongo!› araŋ ma s'a cimandi.


“Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨwɨpʉrema kon a'tai, wakʉ pe te'ku'san kasa ke'tʉu. Ɨpʉremapaino kon te'mʉ'sa'kai' Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau mɨrɨ awonsi'kɨ asanta ka'taporo rɨ, tento' kon pe ka'pon amʉ' uya. I'napairon nɨ ekama uya serɨ ɨpɨ'nokon, to' uya tepe'pʉ kon epoka'sa' rɨ mɨrɨ. 	 Waati kaŋ araŋ ga adduwa te mo, araŋ ma si te sanda mate kaŋ cine munaficey ga te, zama i ga ba ngey ma kay ka adduwa te i diina marga fuwey ra da fondey boŋ, zama borey ma di ngey. Cimi no ay ga ci araŋ se, i alhakko mo nooya.


Mɨrɨ koro'tau rɨ nin si, utɨ rɨ, serɨ pe, awanapai rɨ, mɨrɨ ema'sa' yau, Surusiran pona. I'napai rɨ iyesi, ɨnʉ' rɨ pu'kena' wɨto' pʉra iyesi mɨrɨ mɨ airɨ rɨ e'tane Surusiran po rɨken. 	 Amma tilas kal ay m'ay diraw te hunkuna nda suba nda subasi mo, zama a si hin ka te annabi ma bu kala Urusalima kwaara ra.


Utonpa ton, ɨnʉ' rɨ e'makoimasa' a'tai, ɨmɨrɨ'nokon, ta'kwarʉ ke na'ne' nan nʉna'poi ɨ'sɨ'mʉn yai. E'tane ɨsenkɨ, a'tai pʉra ɨi'tupɨ'to' rɨ marɨ esi. 	 Nya-izey, d'araŋ bay boro fo na taali te, araŋ kaŋ to da Biya Hanno, araŋ ma bora din ye fondo nda lalabu. Ni mo ma haggoy da ni boŋ, hala ni ma si du siyaŋ.


E'tane, “Uya'kwarʉ pʉra esi pen serɨ, eke tʉnamasen Pesʉ'tas,” tukai' Paarʉ uya imaimu eikʉ'pʉ. “E'tane ukayai'ne' esi mɨrɨ i'napairon pe kuru tʉto'ka'nʉ'sen pe rɨ. 	 Amma Bulos ne: «Ay boŋo mana koma, ya Fastos beeraykoy, amma ay goono ga cimi da fahamay sanni ci.


Sises esi'pʉ wakʉ, ipokena' rɨ e'tane, ‘I'se pʉra ina man,’ ta'pʉ auya'nokon. Sises ɨnnonkapai Paire' esi'pʉ, e'tane ka'pon amʉ' wɨpɨ'nin nʉ'pʉ enna'pʉ auya'nokon inonkato' pe iya. 	 Amma Ihanna da Adilitaraykoyo, araŋ wang'a, hal araŋ ŋwaaray ka ne i m'araŋ no boro-wi fo.


E'pa'pʉras, utonpa pe a'sisa' pe te'sen Kʉrai Sises iwano' pe, miyarɨ tato' tʉuya ennoko pɨ' man ɨyena'. 	 Abafaras kaŋ go kaso ra ay banda Almasihu Yesu sabbay se goono ga ni fo.


Apʉne pʉra Papa uya ina apiyontɨsa' ina uya iku'to' pe, “‘To' weyu pe ɨyennoko uya serɨ non emʉ' kaisaron kon ka'pon amʉ' pana'tɨse'na, to' pika'tɨnin pe urɨ esi pɨ',’ tukai',” ta'pʉ Paarʉ uya. 	 Zama yaadin no Rabbi n'iri lordi nd'a ka ne: ‹Ay na ni daŋ ni ma ciya annura dumi cindey se, zama ni ma konda faaba hala ndunnya kulu me.› »


Eri'nɨsa' a'tai te'nonkasen imamin nʉ'pʉ wannɨ karetaai esi a'tai, i'nai rɨ pe' inonka tawon nʉ'pʉ eri'kaa'pʉ tukai' ti'tusen pe iyesi, 	 Zama naŋ kaŋ tubuyaŋ tira go, tilas kala boro kaŋ n'a te ma bu jina.


Moro unurunpanin mɨrɨ awonsi'kɨ umaimu ananʉnpaino pen eseru aimenkanin esi mɨrɨ, mɨrɨ rɨ main usauro'ai'ne' uya eno'mato' oton pata weyu u'ma'sa' a'tai. 	 Boro kaŋ ga wangu ay, a s'ay sanney ta mo, a gonda haŋ kaŋ g'a ciiti: sanno kaŋ ay ci din no g'a ciiti zaari bananta ra.


‘Pʉsamoro ka'pon amʉ' iye'tʉrawasomasa' kon aka'ne' pe rɨ e'masa' auya'nokon, ina kaisarɨ rɨ marɨ, sa'man pe rɨ ina e'tʉrawasomasa' e'tane a'ne' rɨ wʉi yau,’ ta'pʉ to' uya. 	 ka ne: ‹Kokor banda borey wo, kaŋ guuru folloŋ hinne no i te, ni na in d'ey kulu sasabandi, iri kaŋ yaŋ maa zaari taabo kulu da wayna konni forta.›


Mɨrɨ apai tʉutɨi', itɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta'. 	 Kal a tun noodin ka furo i diina marga fuwo ra.


Mɨrɨ koro'tau, tanporo ka'pon amʉ' ukaramʉ esi'pʉ tʉuta'kwarʉkai' iwenai. “E'pana e'tɨ'. Iyeri'sa' pen mɨrɨ, e'tane iye'nʉmʉ rɨ nin,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 Boro kulu mo goono ga hẽ ka baray. Amma Yesu ne: «Araŋ ma si hẽ. A mana bu bo, day jirbi gaa n'a go.»


Orʉ iwano' pe ɨwesi kon yau, ɨi'nʉnka iya 'nokon mɨrɨ tiwano' pe ɨwesi kon pɨ'. Na'ne' rɨ nin si, orʉ iwano' pe ɨwesi kon pen, e'tane ayanʉnsa' uya 'nokon orʉ apai. Mɨrɨ wenai, orʉ uya ɨyewaruma'tɨ kon. 	 D'araŋ ya ndunnya wane yaŋ no, doŋ ndunnya ga ba nga waney, amma za kaŋ araŋ wo manti ndunnya wane yaŋ no, amma ay n'araŋ suuban ka kaa waani ndunnya ra, woodin sabbay se no ndunnya ga konna araŋ.


Serɨ ton ta tʉpo, ta'pʉ iya to' pɨ', “Utonpa kon Ʉrasaras e'nʉmʉ, e'tane utɨ enpakase'na iye'nʉnto' apai,” ta'pʉ iya. 	 Waato kaŋ a na sanney din ci, a ne i se: «Iri cora Liyaziru jirbi, amma ay ga koy zama ay m'a tunandi.»


Mɨrɨ pɨ' si soisa amʉ' uyee'pʉ wapiyaro' pisi ton i'kwɨ'pɨ'se'na Sises pokon pe kurusu' pona ipokapɨ'sa' rʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ si isakon pisi ton. 	 Soojey binde kaa ka sintinay bora da nga cala kaŋ i kanji Yesu banda cey ceeri.


Mɨrɨpan pɨ', “Sises Nasare' pon utɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 I ne a se: «Yesu, Nazara bora no go ga bisa.»


Iye'menukasa' na'ne' kasa pu'kena' Aisaya maimu karetaai yau, “Rɨmono' tau ukɨ'pɨ'nʉnpɨ' nɨ, ‘Itepuru e'ma ikonekatɨ'; to'sa rɨ ite'ma ikonekatɨ'. 	 Mate kaŋ i n'a hantum annabi Isaya tira ra ka ne: «Boro fo kaŋ goono ga kuuwa ganjo ra jinda go ga ne: ‹Wa Rabbi fonda soola, w'a fondayzey sasabandi!


Ɨ'rɨ pʉra rɨ iyekorʉkasa' pe esii'ma unkupʉnʉ kupʉ uya koro'tau Esuwerʉ amʉ' Eisa nono winon kon uya uyeporo'pʉ. To' uya uyeporo'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' tau, anpisin pʉra rɨ uya'kɨrɨ, ɨri pe rɨ e'nɨto' ku'sa' uya pʉra rɨ iyesi. To' uye'sa' nin si ɨpiya' nesii'no urɨ nʉkupʉ'pʉ ekamase'na ɨpɨ'. 	 Ay goono ga woodin yaŋ te no, kaŋ i di ay Irikoy windo ra, hanante mo, kaŋ manti nda jama da kosongu mo.


Itepuru Sises yau, e'kupʉ kuru rɨ serɨ Temu'ti enno'to' pe uya serɨ pe'ne rɨ ɨpiya'nokon, pori' pe e'to' pe ɨyekareei kon etasa' uya a'tai. 	 Amma ay gonda anniya Rabbi Yesu ra ay ma Timotiyos donton araŋ do d'a tonton kayna, zama ay mo ma du bine-gaabi waati kaŋ ay du k'araŋ gora baaru bay.


E'tane apo' po'tɨsa' to' uya a'tai pʉroroi aporo' po, mɨrɨpan kon ereutasa' esi'pʉ a'samʉtʉ yau, Pi'ta ereuta'pʉ to' piyau. 	 Waato kaŋ i na danji funsu windo batama bindo ra ka goro ganda, Bitros mo goro i game ra.


Isens mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan, Sepiti munkɨ amʉ' (Powanoses tukai' to' ese'tɨ'pʉ iya, Korʉme Munkɨ ta e'kwa pe); 	 Yakuba Zabadi ize mo go no, da Yohanna Yakuba kayne. Ngey mo se a na maa-dake daŋ ka ne i se Bowanerges, sanda dunduyaŋ izey nooya.


“50 kaisa rɨ pʉra rɨ ɨwʉipiyaai man, mɨrɨ pe' e'tane Epʉra'an ene'pʉ auya?” ta'pʉ Esuwerʉ amʉ' uya ipɨ'. 	 Yahudancey binde ne a se: «Ni mana to jiiri waygu jina! Ni di Ibrahim, wala?»


Mɨrɨpan tanporo mɨrɨ yau te'san ɨpʉrema'pʉ, “Ina epuru, tanporon kon usenuminkato' i'tu auya. Apʉne ekamakɨ nai kʉrɨ rupɨ anʉnsa' auya pʉsamoro asa'ron kon ka'pon amʉ' apai 	 I te adduwa ka ne: «Ya Rabbi, nin kaŋ ga boro kulu biney bay, boro hinka din ra, ma cabe bora kaŋ ni suuban,


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, itekare nʉsekamayai'ne' airɨ rɨ pata emʉ' kaisa rɨ inkupʉ'pʉ rʉ'pʉ rɨ marɨ usekama mɨrɨ, en yau ikupʉ pe rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Haciika ay ga ci araŋ se: nangu kulu kaŋ i ga Baaru Hanno wo waazu ndunnya ra, i ga haya kaŋ waybora wo te dede zama i ma fongu nd'a.»


“Main pɨ' enupanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' esi mɨrɨ Mosi' pata'pʉ akan pe. 	 A ne: «Asariya* dondonandikoy da Farisi* fonda borey goono ga goro Musa nango ra.


Tʉusewankamai' pʉra pe' e'nɨto' ne'sa' uya pe ekama auya'nokon serɨ non pona? Tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' ne'sa' uya pen, e'tane epantakapɨ'nɨto' nin. 	 Wala araŋ ga tammahã ay kaa zama ay ma baani daŋ ndunnya ra no? Ay ga ne araŋ se: manti yaadin no bo, kala day fayyaŋ.


Uyapurɨpɨ'to' pe urepa'pʉ auya na'ne' ke to' repasa' uya, to' e'to' pe tikin nɨ, tikin nɨ e'nɨ na'ne' kasa rɨ marɨ: 	 Darza mo kaŋ ni n'ay no, ay n'a no i se, zama i ma goro afolloŋ danga mate kaŋ cine iri mo afolloŋ no.


E'tane se ito'ka'nʉ'tɨ': Ɨutɨ esa' uya mɨrɨ a'tai kuru ewarupɨ nau ama' uyepʉ tukai' i'tusa' yau, tenu ke iyesi'pʉ nesii'no, mɨrɨpan tiwʉ' ta' ewon nɨ kuu'pʉ iya nesii'no pen. 	 Amma ma woone bay: da windikoy ga bay saaya kaŋ no zay ga kaa, doŋ a ga batu, a si naŋ i ma nga fuwo fun.


Mɨrɨpan kon nin si utɨ'pʉ mɨrɨ uruwai' piya' erasuntɨse'na. To' uya a'si'pɨtʉ'pʉ wakʉ pe tɨ' pɨ'. Mɨrɨ tʉpo nin si, soisa amʉ' uya erasuntɨto' pe to' uya ikupʉ'pʉ mɨrɨ. 	 I binde koy ka saara daahirandi ka kawaatimi kar tondo gaa ka batukoyaŋ daŋ.


Tʉron kon nin si esi mɨrɨ ite' wakʉ non ya' ipa'karakasa' kasa. To' uya main eta, mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya rɨ anʉmʉ, mɨrɨpan kon epeta 30, 60, mɨrɨ awonsi'kɨ 100 kaisarɨ rɨ ite'kwa ipa'karakasa' rʉ'pʉ entai rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Wo kaŋ yaŋ i say laabu hanno ra mo neeya: ngey kaŋ go ga maa sanno k'a ta. I ga izey hay waranza, da waydu da zangu.»


Mɨrɨ awonsi'kɨ kanan, Aisaya uya ta, “Ise'si Atʉ rʉ'pʉ e'mʉ'sa'ka mɨrɨ, kʉrɨ te'mʉ'sa'ka ton tʉpataron kon esa' pe te'to' pe; Esuwerʉ amʉ' pen e'ku'to' e'to' oton iyau,” ta iya. 	 Koyne mo, Isaya ne: «Yasse kaajo ga bagu ka fatta, nga mo no ga tun ka dumi cindey may. A ra no dumi cindey ga beeje sinji.»


Wʉi kaisa rɨ to' amʉrapɨtʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' pʉ'kʉ ta', tanporo tamʉrapɨ'se to' uta're'tɨpɨtʉ'pʉ tiwʉ' kon tau'ne pori' pe, amʉre' pe pʉra to' usekanpɨtʉ'pʉ. 	 Zaari kulu mo i goono ga mo ye da bine folloŋ Irikoy* windo ra, ka buuru ceeri ngey fuwey ra, ka ngey ŋwaarey ŋwa care banda da farhã da bine folloŋ.


E'tane ɨ'rɨ kuru ken ense'na ɨutɨ'pʉ kon? Pu'kena' katɨ? Ewai' apana'tɨ uya 'nokon, pu'kena' entaino rɨ. 	 Amma ifo no araŋ fatta ka koy ka di? Annabi no? Oho, ay ga ne araŋ se, boro kaŋ ga bisa annabi no gumo!


Te'nonkasa' a'tai, tʉkaretaai e'mepɨtʉ'pʉ iya. Mɨrɨpan na'po'pʉ iya itʉrawasomanin ena'. Mɨrɨ tʉpo iyereuta'pʉ to' enupase'na. Tanporon kon esi'pʉ enpɨtʉ pɨ'. 	 Waato kaŋ a na tira daabu k'a yeti saajawkwa se, a goro. Boro kulu kaŋ go diina marga fuwo ra mo go g'a guna.


‘Papa urɨ, atamokori kon Epʉra'an, Aisi', mɨrɨ awonsi'kɨ Seko' e'to' itese' pɨ'.’ Mosi' enari'nʉmʉ e'tɨtɨtɨ'ka'pʉ, ɨnenpai pʉra. 	 ‹Ay no ga ti ni kaayey Irikoyo, Ibrahim da Isaka nda Yakuba Irikoyo.› Musa mo jijiri, a mana ta nga ma guna koyne.


Pi'ta utɨsa' a'tai Surusiran pona, Esuwerʉ amʉ' pen yun pi'pɨ puturʉka tawon nan uya isapema'pʉ mɨrɨ yau. 	 Waato kaŋ Bitros kaa Urusalima, borey kaŋ yaŋ ga ti dambanguyaŋ do haray waney kakaw da Bitros


“E'tane si ɨmɨrɨ'nokon, ɨnʉ' pe ken si esi tukai' mʉkayatʉu?” ta'pʉ iya. Pi'ta uya eikʉ'pʉ, “Ɨmɨrɨ kʉrɨ rɨ Kʉrai, Papa iwano',” ta'pʉ iya. 	 A ne i se: «Araŋ binde, araŋ ga ne ay ya may no?» Bitros tu ka ne: «Ni ya Almasihu no, Irikoy wano.»


Mɨrɨ rɨken pe pʉra, e'tane Rupe'ka munkɨ amʉ' esi'pʉ tikin nɨ ikʉipʉnʉ mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ rɨ rɨ to' kʉipʉnʉ pe urɨ'nokon tamokorii, Aisi'. 	 Manti yaadin hinne mo no, amma waato kaŋ Rabeka na gunde sambu boro follonka do kaŋ ga ti iri kaayo Isaka,


Ɨmɨrɨ si, tʉron kon enupanin, ɨiwano' pe pe' ɨusenupa pen nɨ? Ɨmɨrɨ ama' pe e'nɨ namai' itekare ekamanin, ama'manin pe' ɨmɨrɨ? 	 To! Ni kaŋ ga boro fo dondonandi, ni siino ga ni boŋ dondonandi no? Ni kaŋ ga ne i ma si zay, ni wo siino ga zay no?


Wakʉ usenupan nɨto' poro na'ne' ke usenupan iku'kɨ. 	 Amma ni wo, kala ni ma haŋ kaŋ ga saba nda dondonandiyaŋ cimi-cimo ci.


Pi'ta uye'sa' a'tai Antiyo' pona, ipɨrɨ'ka'pʉ uya itenpa tau, apʉne pʉra ipoken pʉra kuru rɨ iye'sa' pɨ'. 	 Amma waato kaŋ Kefas kaa Antiyos kwaara, ay kakaw d'a me-da-me, zama a na taali te.


Sises uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ', “Ka'pon amʉ' amʉranʉ'pɨ'tɨ' tamu'kuru' ke'ne mɨrɨpan kon ereutapɨ'to' pe wana' pona,” ta'pʉ iya. 	 Yesu ne nga talibey se i ma borey gorandi sata-sata subu taya boŋ.


mɨrɨpan kon utɨ'pʉ tʉron nɨ eke iwa pata ya'. 	 Boro Izo mana kaa zama nga ma borey fundey halaci se bo, amma zama a m'i faaba se.» Gaa no i koy kawye fo do.


“Ɨnʉ' rɨ uyekamayai'ne', ‘I'nai rɨ iyesi tukai',’ ka'pon amʉ' rau, urɨ uya rɨ nɨrɨ ekama, ‘I'nai rɨ iyesi tukai',’ ukʉipʉnʉ, Epʉn pon rau. 	 Boro kulu binde kaŋ g'ay seeda borey jine, ay mo g'a seeda ay Baabo kaŋ go beena ra jine.


tʉpun winɨ main, Mosi' winon nonka'pʉ tʉuya winɨ apiyontɨn nɨto' iya mɨrɨ awonsi'kɨ iyawɨrɨ e'nɨto' ton pokon pe. Ika'to' pe tʉuya iye'ku'to' esi'pʉ tikin nan pe asa'ron apai, usewankaman pʉra si iyesi tʉku'se; 	 waato kaŋ a na ibaretaray kaa nga gaahamo do, danga asariya* kaŋ gonda lordi* da farillayaŋ nooya. A na woodin te hal i boro hinka din ra a ma boro taji folloŋ taka nga bumbo ra. Yaadin no a na laakal kana te d'a.


tekamanin kareta, Tamaskas pon Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ton ta' epose'na. Serɨ kareta uya Saarʉ ku'sa' esi'pʉ, Ite'ma awɨron kon, warawoti'si mɨrɨ awonsi'kɨ uri'sami'si a'sisa' ato' pe iya Surusiran pona. 	 ka tirayaŋ ŋwaaray a do kaŋ ga naŋ nga ma du ka koy Damaskos kwaara Yahudance diina marga* fuwey do, zama da nga du Fonda din ganakoy, alboro wala wayboro, nga ma kand'ey hawante Urusalima.


Ekama'pokaa'pʉ iya kanan, “Ɨ'rɨ pɨ' mɨrɨ kasa Papa e'to' esa' wannɨ pe esi ta uya? 	 A ne koyne: «Ifo gaa no ay ga Irikoy koytara himandi?


Mɨrɨ a'tai si, ipoitorʉ Sises ni'nʉnkanʉ uya Pi'ta pɨ', “Itepuru pe man!” ta'pʉ mɨrɨ. “Itepuru pe man,” ta iya etasa' tʉuya pe rɨ, Saiman Pi'ta uya tʉpon pʉro'pon e'me'pʉ tʉwoi (imo'kasa' iya esi'pʉ), mɨrɨpan e'sanʉmʉ'pʉ tuna ka'. 	 Talibi fa din kaŋ Yesu ga ba binde ne Bitros se: «Rabbi no!» Waato kaŋ Siman Bitros maa kaŋ Rabbi no, kal a na nga kwaayo daŋ (zama a n'a kaa no) ka sar ka kaŋ teeko ra.


Mɨrɨ a'tai, Sises utɨ'pʉ tʉpoitorʉ ton pokon pe Ke'semani tukai' tesa'sen pata ya', mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Se airɨ ereutatɨ', mɨ airɨ ɨpʉremai' utɨ tane,” ta'pʉ iya. 	 Gaa no Yesu kand'ey nangu fo kaŋ se i ga ne Jatsamani. A ne nga talibey se: «Araŋ ma goro ne hal ay ma koy yongo ka te adduwa.»


Mɨrɨpan kon usaurokʉ'pʉ eke pe rɨ ɨri pe rɨ tʉsapemai'. 	 Sanni boobo no i ci a se koyne k'a kayna.


Mɨrɨ a'tai tʉron kon nʉ'san tʉpoitorʉ ton ennoko'pʉ iya wapiyaro' ennoko'pʉ tʉuya entai, umɨ esanon uya mɨrɨ kasa rɨ marɨ to' kupʉ'pʉ. 	 Hala hõ a ye ka bannya fooyaŋ donton koyne kaŋ yaŋ baa da ijiney. Ngey mo, yaadin no i te i se.


Pi'ta usenuminka koro'tau, “Ɨ'rɨ kuru si ekamanin se ko?” tukai', Koneriyas nennoko'san ka'pon amʉ' esi'pʉ enuri'nɨ pɨ' mʉra'ta nau. 	 Waato kaŋ Bitros boŋ haw gumo mo bangayyaŋo kaŋ a di feerijo boŋ, kala borey kaŋ yaŋ Korniliyos donton kaa. I jin ka Siman windo hã. I go ga kay windo me gaa.


ekama'popɨ'se'na, “Ɨmɨrɨ pe' kʉrɨ rɨ tʉuye'ton ta'pʉ rʉ'pʉ ipɨ', tʉron nɨ rɨ katɨ uyepʉ enupɨkɨrɨ ina e'to' nai?” tukai'. 	 ka ne: «Nin no ga ti bora kaŋ ga kaa din, wala iri ma afo batu?»


E'tane Pi'ta uya imaimu eikʉ'pʉ, “Uyepuru, mɨrɨ kupʉ uya pʉra man; ɨri tasa' na'ne' nan ipɨ' Main uya annin pen urɨ,” ta'pʉ Pi'ta uya. 	 Amma Bitros ne: «Manti yaadin no, ya Rabbi, zama ay mana hari kaŋ ga harram wala kaŋ ga ziibi ŋwa, baa ce fo.»


Ka'pon tanporon pɨ' rɨ tenta'nasen, kʉrɨ ipatamasa' kiyari pɨ' tenta'nasen pɨ' kʉ'sewaruma'tɨnin, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon tanporon pɨ' tenta'nasen pen kʉrɨ tanporon pɨ' tenta'nasen pe te'sen eno'manin, apʉne pʉra Papa uya anʉnsa' pe iyesi pɨ'. 	 Boro kaŋ ga hay kulu ŋwa ma si donda bora kaŋ siino ga ŋwa. Bora din kaŋ siino ga ŋwa mo ma si ŋwaakwa ciinay da taali, zama Irikoy n'a ta.


Meri, tʉno'pʉ oton pokon pe rɨ to' utɨ'pʉ tese' kon menukai'. Mono' pe iyesi'pʉ (Papa A'kwarʉ mʉre yen pe). 	 A koy zama i m'a hantum, nga nda nga wandiyo Maryama, kaŋ gonda gunde.


Upun esi pɨ' i'napairon kuru kiyari pe, umʉnʉ nɨrɨ i'napairon tensisen pe. 	 Zama ay gaahamo ya ŋwaari no da cimi, ay kuro mo haŋyaŋ hari no da cimi.


Mɨrɨ ton ɨri ku'sa' iya tawon kareta pʉra iye'tane a'sisa' ennoko Ron pona pʉra iyesi,” ta'pʉ Pesʉ'tas uya to' pɨ'. 	 Zama ay di kaŋ laakal-jaŋay no i ma kas'ize donton, i ma jaŋ ka kalima ci kaŋ i ga kande bora boŋ.»


Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas uya so'si epuru pe te'ton kon anʉmʉ'pʉ. Tʉwɨpʉremai' mɨrɨ awonsi'kɨ tenta'nai' pʉra tʉuserumai' to' tʉrʉ'pʉ to' uya to' napurɨnʉ Itepuru ena'. 	 Waato kaŋ i na arkusuyaŋ daŋ i se Almasihu marga fo kulu ra, i te adduwa nda mehaw* mo, gaa no i n'i talfi Rabbi kaŋ i cimandi din gaa.


Pari'si amʉ' uya serɨ ton pɨ' ka'pon amʉ' etarerumʉ eta'pʉ, mɨrɨpan kon uya use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' uya use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' erasu ton ennoko'pʉ Sises a'sise'na. 	 Farisi fonda borey maa kaŋ jama goono ga hayey din guunu-guunu Yesu boŋ. Kala alfaga* beerey da Farisi fonda borey na doogariyaŋ donton i m'a di.


Mɨrɨ a'tai kuru si iyee'pʉ mɨrɨ to' poi rɨ, mɨrɨpan uya tenki ta'pʉ Papa pɨ', mɨrɨpan usaurokʉ'pʉ pʉse rɨ mʉre pɨ' tu'kan kon pana ya' tenuri'san Papa uya Surusiran pon kon pika'tɨ ton ennoko i'se te'san. 	 A kaa mo saaya din ra. Kal a na Irikoy saabu gumo. A na zanka din ciine te borey se kaŋ ga Urusalima fansayaŋo batu.


Uyenno'nin nʉ'pʉ rɨ pokon pe esi; tikin sarɨ unonkasa' iya pen, apʉne pʉra ipori'manin ku'nin pe esi ke,” ta'pʉ iya. 	 Ay dontonkwa mo go ay banda, a man'ay naŋ ay hinne, zama ay goono ga te hayey kaŋ ga kaan a se waati kulu.»


Mɨrɨ a'tai si kin amʉ' non pon kon, itepuru amʉ', soisa epuru amʉ', ipʉrataaikena' ton, mɨrɨ awonsi'kɨ eke ton, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon nɨ poitorʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' enawon kon pen nɨ e'so'nanpɨtʉ'pʉ tɨ' euta na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ wʉ' po te'san tɨ' o'koi'ne. 	 Ndunnya bonkooney, da boro beerey, da wongu nyaŋey, da arzakantey, da gaabikooney, da bannyey da burciney kulu, i na ngey boŋ tugu guusey ra da tondi kuukey tondey game ra.


Ɨmɨrɨ'nokon nin si ɨri ton uya i'tu yau wakʉ ton e'repan nɨto' ke ɨmunkɨ kon amʉ' repa auya'nokon, mɨrɨ entai kuru ɨkʉipʉnʉ kon, Epʉn pon uya wakʉ ton e'repan nɨto' tʉrʉ kamoro ekama'ponin nan ena'. 	 Woodin sabbay se mo, d'araŋ wo, kaŋ ga ti boro laaloyaŋ ga waani mate kaŋ araŋ ga nooyaŋ hanney no araŋ izey se nd'a, sanku fa araŋ Baabo kaŋ go beena ra ga hari hanney no borey kaŋ yaŋ ga ŋwaaray a gaa se.


Epʉra'an i'tutɨ': “Papa apurɨ'pʉ iya, mɨrɨpan i'tu'pʉ iya wakʉ ipokena' e' pe kuru.” 	 Araŋ ma fongu Ibrahim: «A na Irikoy cimandi, Irikoy mo na woodin lasaabu a se adilitaray.»


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ pori' pe e'tɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ epori'matɨ' upokon pe. 	 Yaadin no araŋ mo, araŋ ma farhã ka maa kaani ay banda.


Mɨrɨ eta tʉuya pe rɨ, iye'mʉ'sa'ka'pʉ, iyee'pʉ inke pʉra ipiya'. 	 Nga mo, waato kaŋ a maa woodin, a tun da waasi ka koy a do.


Sises esi koro'tau enta'nan pɨ' Ripai iwʉ' tau tu'kan kon nɨ pʉrata amʉranʉ'nin nan mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmakooikena' nan esi'pʉ enta'nan pɨ' ipokon pe, mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton pokon pe rɨ, apʉne pʉra tu'ke rɨ ipɨkɨrɨ to' esi ke. 	 Yesu go ga ŋwa Lawi fuwo ra. Jangal taakoy da zunubikooni boobo goono ga goro Yesu nda nga talibey* banda, zama i boro boobo no k'a gana.


(Ɨ'rɨ ta e'kwa pe “Iyenu'sa'” ta? Iu'tɨ'pʉ pe rɨ marɨ iyesi non pona, non pe te'sen ya'. 	 Sanno din kaŋ ne: «a ziji beene,» -- ifo no a ga ne? A ga ne a jin ka zumbu ganda nangu guusey ra.


I'tunin pe pʉra kanan iye'ku'kaa'pʉ, Papa kuru tesa'pɨ'se: “Kʉrɨ rɨ i'tu uya pʉra man!” ta'pʉ iya. 	 Bitros ye ka ze da zeyaŋ ka ne: «Ay si bora din bay.»


Sises utɨ'pʉ wʉ' pona rɨ, mɨrɨpan uya kamo i'se te'to' ton kɨ'ma'pʉ, mɨrɨpan kon uyee'pʉ ipiya', 	 Yesu kaaru tondo boŋ ka borey kaŋ a ga ba nga ma suuban yaŋ ce nga do. I kaa a do mo.


kʉrɨ rɨ winɨ umakooi kon use'masa', upɨ'nokon isentu'ma ke. 	 A Izo ra mo no iri du fansayaŋ, iri zunubey yaafayaŋo nooya.


Tanporon kon nɨ o' amʉ', toron amʉ', ene amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ parau kawon kon nɨ ene amʉ', moro' amʉ' rɨ esi tenupansan pe, mɨrɨpan kon nɨ enupankasa' ka'pon uya, 	 Woodin banda, boro ga hin ka ganji hamey kulu gooji, da curey da gande fanakey da hamey kaŋ go teeko ra, i goro mo Adam-izey goojiyaŋ cire.


Eke Tiyo'peras, wapiyaro' ukaretaai yau imenukasa' uya man, tanporon nɨ Sises nʉkupʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ to' enupa'pʉ iya rʉ'pʉ 	 h1 Ya nin Tiyafilos, ay jin k'ay tira sintina hantum ni se. Ay hantum a ra hay kulu kaŋ Yesu sintin ka te da hay kulu mo kaŋ a dondonandi boŋ,


Ɨko'manse'na utɨto' e'ma enpoikasa' auya man; pori' pe uku'to' auya oton, apʉne pʉra tɨwɨ rɨ upiyau ɨwesi pɨ',’ ta'pʉ Tepi' uya,” ta'pʉ iya. 	 Ni naŋ ay ma fundi fondey bay, ni g'ay toonandi nda bine kaani ni goonoyaŋo ra.›


Mɨrɨ a'tai, asakɨrɨ'nan kon ka'pon amʉ' uya ipu'tɨka'sa' ka'pon nee'pʉ ipiya'. 	 I kande boro fo kaŋ yeeni na dabey wi. Boro taaci goono g'a jare.


e'tane enari'nʉn nɨto' rɨken eseru aimenkato' e'seporo pɨ', ɨsɨ rɨ apo', Papa eyaton non po'tɨ ton. 	 kala ciiti batuyaŋ humburkumay ra da danji konno mo kaŋ ga yanjekaarey ŋwa batuyaŋ.


To' uya Papa uya anʉn nɨto' ipoken e'nɨto' ya' ku'sa' se pe rɨ pɨ', mɨrɨpan kon e'warinpasa' tiwano' kon nɨ nin ipoken e'nɨto' ɨnkonekapai, to' e'tʉsa' pʉra iyesi Papa uya anʉn nɨto' ipoken e'nɨto' pe ya'. 	 Zama za kaŋ i mana bay mate kaŋ boro ga te ka ciya adilante Irikoy jine, i goono mo ga ceeci ngey ma ngey boŋ adilitara tabbatandi, i mana ngey boŋ ye ganda Irikoy jine adilitaray se.


apʉne pʉra tanporo pata yau upinimʉ koro'tau, ɨwɨpʉremato' kon yau ene pɨ' ɨuse'mato' kon apon eporo'pʉ uya. Mɨrɨ pɨ' iye'menukasa' ensa' uya man, ‘Ti'tusen pen nɨ Papa ena',’ tawon. Serɨ pe si ɨni'tunʉ kon pen nɨ ɨpʉreman nɨto' ipɨ' ekareei ekama uya serɨ ɨpɨ'nokon. 	 Zama waato kaŋ ay goono ga bisa, ay go ga di mo hayey kaŋ se araŋ goono ga sombu, kal ay di sargay feema fo kaŋ hantumo wo go a gaa kaŋ ga ne: IRIKOY KA} I SI BAY SE. To! Woodin kaŋ se araŋ goono ga sombu jaŋ-ka-bayyaŋ ra, nga no ay ga ba ay m'a baaro ci araŋ se.


mɨrɨ awonsi'kɨ makoi pʉta yen oton kʉ'ku'tʉu. 	 Araŋ ma si daama no Iblisi se mo.


Uwarinpato' auya'nokon oton e'tane uyepoto' auya'nokon oton pen, apʉne pʉra iyau e'ai'ne' ya' ɨutɨ kon pʉra iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Araŋ g'ay ceeci, araŋ si di ay mo. Nango kaŋ ay go mo, araŋ si hin ka kaa.»


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', enno'to' pe uya kuru rɨ e'kupʉ serɨ inke pʉra ɨ'rɨ pe rɨ te'sen e'kupʉ ensa' uya a'tai upɨ'. 	 Nga binde no ay gonda anniya ay ma donton da waasi, waati kaŋ ay ga di haŋ kaŋ ga te ay do.


Serɨ pʉ'kʉ pona e'tʉrawasoma serɨ, e'suranman pɨ' tanporo ipana'pano ke iye'tʉrawasoma meruntɨ pe kuru uyau. 	 Miila woodin se no ay goono ga goy. Ay goono ga kookari a dabaro boŋ kaŋ go ga goy ay ra da gaabi.


ɨyepa'taisima kon yau iya'kɨrɨ ɨye'u'na'tɨ'pʉ kon mɨrɨ awonsi'kɨ iya'kɨrɨ ɨye'mʉ'sa'ka'pʉ kon apurɨto' auya'nokon poro Papa meruntɨrʉ yau, i'mʉ'sa'kanin nʉ'pʉ iyeri'sa' apai. 	 I n'araŋ fiji a banda baptisma* ra, i n'araŋ tunandi mo a banda, _araŋ__ cimbeero do Irikoy goyo ra, nga kaŋ na Almasihu tunandi ka kaa buukoy game ra.


Mɨrɨpan eikʉ'pʉ Main pɨ' enupanin uya, “Kʉrɨ ipɨ' isentu'masa' rʉ'pʉ,” ta'pʉ iya. Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Iku'ta si kʉrɨ rɨ kasa,” ta'pʉ iya. 	 Nga mo ne: «E! Bora kaŋ te a se suuji.» Kala Yesu ne a se: «Ma koy, ni mo, ka te yaadin.»


‘Pʉse rɨ rʉ'kwɨ e'sara'tɨ'pʉ amɨ pɨ' e'tane, i'ma'ka iya pʉra iye'sa',’ tukai'. 	 ka ne: ‹Bora din sintin cinayaŋ, amma a mongo k'a ban.›


Inserʉ piya' utɨ'pʉ, mɨrɨpan ekama'po'pʉ uya aiko kareta amon tʉto' pe iya uyena', “Uyenapai imo'ka',” ta'pʉ iya upɨ'. “Ɨ'kɨ! Kata' pe iyena mɨrɨ ɨyewan yau, e'tane a'se'ku pe iyesi mɨrɨ anta yau, teusan kasa,” ta'pʉ iya. 	 Kal ay koy malayka do ka ne a se a m'ay no tira kayna din. A ne ay se: «Di ka ŋwa. A ga naŋ ni gunda ma fottu, amma ni me ra a ga mansi sanda yu.»


To' pona ɨpʉrema. Orʉ pona ɨpʉrema pen, e'tane urepa'pʉ auya ton pona, apʉne pʉra ɨiwano' pe to' esi pɨ'. 	 Ay go ga ŋwaaray i se. Ay si ga ŋwaaray ndunnya se, amma ay go ga ŋwaaray ngey kaŋ ni n'ay no se, zama ngey wo ni wane yaŋ no.


Tʉwɨpʉrema e'nonkasa' a'tai, Sises utɨ'pʉ tʉpoitorʉ ton pokon pe Kitʉron aranta tʉnɨ'kwɨrɨ'nʉ'se. Iratoi po are' e'kwa esi'pʉ, mɨrɨ ya' tʉpoitorʉ ton pokon pe Sises utɨ'pʉ. 	 Waato kaŋ Yesu na sanney din ci, a fatta, nga nda nga talibey. I na Kidron gooro daŋandi ka koy naŋ kaŋ kali fo go. A furo a ra, nga nda nga talibey.


Eke, ka'tawon iwekupiri esi'pʉ, 12 kaisa rɨ imʉra'taai ton mɨrɨ awonsi'kɨ 12 kaisa rɨ inserʉ amʉ' esi 12 kaisaron mʉra'ta amʉ' airɨ'ne. Mʉra'ta pɨ'ne 12 kaisaron kon Esuwerʉ pon kon ese' ton e'menukasa' esi'pʉ. 	 Cinari bambata kaŋ ga ku g'a windi. A gonda me way cindi hinka. Me kulu gonda nga malayka, da maa hantumante meyey gaa, Israyla kunda way cindi hinka maayey nooya.


Mɨrɨpan eikʉ'pʉ iya, “Esuwerʉ pon sa'ne ɨmɨrɨ ko; urɨ esi Sameriya pon pe. Nai kasa mairɨ uyekama'po auya ɨuku pɨ'?” ta'pʉ iya ipɨ'. (Esuwerʉ amʉ' esi'pʉ ɨsipʉsawʉ pokon kon pe pʉra.) 	 Samariya waybora ne a se: «Mate no nin kaŋ ga ti Yahudance ga haŋyaŋ hari ŋwaaray ay gaa, ay kaŋ ga ti Samariya wayboro?» (Zama yadda kulu si Yahudancey da Samariya borey game ra.)


Mɨrɨpan akon nʉ'pʉ uya ino'pʉ rʉ'pʉ mari'ma'pʉ, mɨrɨpan kanan erikʉ'pʉ. 	 Ihinkanta mo te yaadin.


Ɨnʉ' uya rɨ, ‘Serɨ ne' ko,’ mɨrɨ pe pʉra, ‘Mɨrɨ ne' ko,’ ta pʉra rɨ iyesi, apʉne pʉra, Papa e'to' esa' wannɨ pe esi ɨyewan kon yau rɨ,” ta'pʉ iya. 	 I si ne mo: ‹Guna ne!› wala: ‹Guna yongo!› Zama guna, Irikoy koytara go araŋ game ra.»


“Mɨrɨ na'ne' kasa kuru Epʉn pon, ukʉipʉnʉ uya ɨmɨrɨ'nokon, ɨtonpa kon pɨ' ɨyewan kon yau tʉusentu'masan pen, ku'to' oton,” ta'pʉ Sises uya. 	 Yaadin mo no ay Baabo kaŋ go beena ra ga te araŋ se, d'araŋ biney ra araŋ mana araŋ nya-izey yaafa.»


Kʉrɨ rɨ Papa iwano' pe eke pe iku'to' nesii tɨwɨrɨ rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ tɨwɨrɨ rɨ. Amen. 	 Darza ma bara a se hal abada abadin! Amin!


Mɨrɨpan tu'kan kon nɨ usenuminkato' usenpoikato' oton. Mɨrɨpan pɨrɨu kasa kuru pokoi uya ɨyewan pokato' oton,” ta'pʉ iya. 	 Hala ni bumbo mo, takuba ga ni fundo gooru, zama bine boobo miiley ma bangay.»


Mɨrɨpan tʉron kon uya tato' oton wʉ' ton pɨ', ‘Ina iwasa'kakɨ,’ i'kʉrʉ ton pɨ', ‘Ina iu'na'tɨkɨ,’ tato' oton to' uya. 	 Jirbey din ra i ga sintin ka ne tondi kuukey se: ‹Wa kaŋ iri boŋ!› I ma ne tudey mo se: ‹W'iri daabu!›


Pata a'merumʉ tetai', to' amʉra'pʉ Sises apurɨnin nan pata'se' ya'. To' usewansiuka'pʉ tʉmaimu kon tau'ne to' usaurokʉ eta tʉuya'nokon pɨ'. 	 Waato kaŋ i maa yooja din, jama zuru ka margu care do. I boŋ haw, zama boro kulu goono ga maa i goono ga salaŋ ngey bumbey ciiney ra.


Mɨrɨ wenai, ka'pon amʉ' uya mɨrɨ pata esakʉ Mʉn Pata'se' tukai' serɨ pʉ'kʉ pona. 	 Woodin se no i ga ne batama din se Kuri Batama, hala hunkuna.


Wʉi kaisarɨ rɨ, enupan pɨ' iyesi'pʉ use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' tau. E'tane Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton, Main pɨ' enupanin nan, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' koro'tau te'san itepuru ton esi'pʉ ɨnwɨpai, 	 Han kulu Yesu goono ga borey dondonandi Irikoy windo ra. Amma alfaga beerey da asariya dondonandikoy da jama arkusey ceeci mate kaŋ ngey ga te k'a halaci nd'a.


Entɨ'! Kapuru' yau iyepʉ! Tanporon kon uya rɨ ento' oton, apurupɨ'nin nʉ'san pokon pe rɨ. Tanporon kon non po te'san ka'pon amʉ' ukaranto' oton tʉuta'kwarʉkai' iwenai. Mɨrɨ kasa iye'to' oton! Amen. 	 Guna, a go kaa da burey nga banda. Mo kulu ga di a, baa ngey kaŋ yaŋ n'a gooru mo. Ndunnya dumey kulu ga baray a sabbay se. Oho, Amin!


Asa'ron kon uyekamanin nan esi mɨrɨ asa'ron are' e' mɨrɨ awonsi'kɨ asa'ron raan'pu amʉ', Itepuru, non esa' piyau te'san. 	 Ngey no ga ti zeytun* tuuri nya hinka da fitilla hinka kaŋ goono ga kay ndunnya Rabbo jine.


Ta'pʉ iya si to' pɨ', “Entantɨ' tanporo rɨ non poro pata awɨrɨ wakʉ itekare ekamatantɨ' Papa nʉkapʉ'san pɨ'. 	 A ne i se mo: «Araŋ ma koy ndunnya kulu ra, ka Baaru Hanna waazu borey kulu se.


Tanporo wakʉ ton, “Miyarɨ,” tato' ennoko pɨ' man ɨyena'nokon, kamoro kuru Sisa iwʉ' tawon kon. 	 Hanantey kulu go g'araŋ fo, sanku fa binde ngey kaŋ ga ti Kaysar* windi waney.


Serɨ si ɨnku'pai e'to' pen kupʉ uya yau, urɨ uya ikupʉ pen, e'tane makoi uyau nʉko'manyai'ne' uya ikupʉ. 	 Amma da haŋ kaŋ ay si ba no ay goono ga te, yaadin gaa manti ay bumbo no ga ti teekwa, amma day zunubo no kaŋ go ay ra da goray.


Papa i'tunin pe to' e'kupʉ, e'tane tʉnkupʉnʉ kon winɨ i'tunin pe pʉra to' esi. Ɨri pe kuru rɨ ewaruma wannɨ pe to' esi, Papa maimu awɨron kon pe pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ rɨ wakʉ kupʉ poken pʉra rɨ. 	 I goono ga ne ngey ga Irikoy bay, amma i goyey do no i goono g'a ze. Fanta hariyaŋ no, murtanteyaŋ, kaŋ yaŋ si hin ka goy hanno kulu te.


Apʉne pʉra Kʉrai yau rɨ iyenuka'sa' Papa uko'manto' uko'mamʉ mɨrɨ ka'pon pe, 	 Zama a ra no Irikoytara toonanta kulu goono ga goro a gaahamo ra.


Apʉne pʉra uye'sa' rɨ tasa': “‘warawo' era'tɨto' pe tʉkʉipʉnʉ ewa'noma pɨ', uri'san tʉsan ewa'noma pɨ', ipa'se tewo'pʉ ewa'noma pɨ'— ka'pon eyaton pe itiwʉ' tawon kon nɨ enato' oton,’” tawon. 	 Ay kaa no zama ay ma ‹boro nda nga baaba kubandi i ma gaaba nda care, ize way da nga nya, da ize aru wande nda nga anzuray waybora.


To' uya aya'sisa' kon arɨ a'tai ko'tʉ ta', pena rɨ kɨsewankamatʉu, ‘Ɨ'rɨ kuru ta uya?’ tukai', amaimu'tɨsa' kon na'ne' ke rɨ ausaurokʉ kon mɨrɨ, ɨiwano' kon pe ausaurokʉ kon pen e'tane Wakʉ A'kwarʉ usaurokʉ. 	 Waati kaŋ i g'araŋ candi k'araŋ nooyandi i se, araŋ laakal ma si tun da sanni kaŋ araŋ ga ci, amma hari kulu me kaŋ i g'araŋ no saaya din ra, woodin no araŋ ga ci. Zama manti araŋ no ga salaŋ bo, amma Biya Hanno no.


Ta'pʉ iya, “Uyepuru, ayapurɨ uya,” tai'ma iyepʉrema'pʉ ipɨ'. 	 A ne: «Rabbi, ay ga cimandi!» A sududu Yesu se mo.


To' utɨ koro'tau Surusiran pona, Sises to' rawɨrɨ, ipoitorʉ ton usewansiukasa' esi'pʉ, to' pɨkɨrɨ te'san enari'nʉntane. Sises uya kanan tʉpoitorʉ ton pantaka'pʉ, mɨrɨpan uya tʉpɨ' te'ku'ton ekama'pʉ to' pɨ'. 	 I go no fonda ra ga koy Urusalima*. Yesu goono ga dira i jine. Talibey mo dambara. Ngey kaŋ yaŋ goono g'a banda gana mo humburu. Yesu ye ka iway cindi hinka din ye kambu fo ka soobay ka ci i se haŋ kaŋ ga du nga.


Mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Ɨrepa uya mɨrɨ tanporo to' meruntɨrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe to' e'to' ke, apʉne pʉra urepa'pʉ ike pe iyesi pɨ'; mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨnrepapai e'to' rɨ repa uya ike. 	 A ne a se: «Dabari wo kulu nda ngey darza, ay g'i no ni se, zama i n'ay no nd'ey. Boro kulu kaŋ se ay ga ba y'a no mo, kal ay m'a no.


To' uya ina uyepʉ Ron pona tukai' etasa' a'tai, to' uye'sa' esi'pʉ ɨnnon A'piyas tepose rɨ, tʉron kon nɨrɨ uye'sa' esi'pʉ Osorʉwau Patatʉse' tepose'ne rɨ ina e'matai. Pʉsamoro eposa' tʉuya a'tai, Paarʉ uya Papa pɨ' tenki ta'pʉ, mɨrɨpan pori'ma'pʉ to' uya mɨrɨ yau. 	 Noodin mo, waato kaŋ nya-izey maa iri baaro, i tun ngey m'iri kubay. I kaa hal Abiya Habu da Yaw-Fu-Hinza. Kaŋ Bulos di borey din, a na Irikoy saabu, a du bine-gaabi mo.


“Aiko rʉ'kwɨ rɨ pʉrowa a'sarutanʉ'nin e'tʉrawasoma mɨrɨ tanporon iki'masa' yau.” 	 Dalbu kayna ga motta kulu fuurandi.


Sises uya si Surusiran enkapʉ esi'pʉ, Are' Wʉpʉ ponsi'kɨ, mɨrɨ pata awonsi'kɨ ka'pon amʉ' wenai ikaramʉ e'sara'tɨ'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, 	 Kaŋ Yesu kaa ka maan hal a di kwaara, kal a hẽ a boŋ


iyekonekasa' pe e'nɨ'nokon wakʉ nonkasa' iya winɨ, intʉrʉnʉ anʉnnin nan pe e'nɨto' kon pe tɨwɨ rɨ uko'man nɨto' pɨ' te'ku'sen pe e'nɨ'nokon pɨ'. 	 Irikoy na woodin te zama iri ma ciya tubukoyaŋ fundi hal abada beeja ra, za kaŋ a n'iri adilandi* _nga jine__ nga gomno do.


E'tane Papa uya iya'kwarʉ pʉra te'san non po anʉnsa' ta'kwarʉkena' nan piyɨ'nʉ'nin pe, Papa uya ɨ'sɨ'mʉnon anʉnsa' pana'pa' nan piyɨ'nʉ'nin pe. 	 Boro kulu mo kaŋ ga Rabbi buuro ŋwa, wala a g'a gaasiya haŋ da fondo kaŋ mana hima nd'a, bora din gonda taali Rabbi gaahamo d'a kuro do.


Ɨnʉ' rɨ ɨneporonʉ piyapai eponin pe pʉra ɨku'nin, kʉse'nin kasi ye' pe mɨ pe pʉra te'ku'sen, inserʉ amʉ' pɨ' rɨ ɨpʉreman pɨ' pori' pe te'sen. Pʉse rɨ rupɨ usaurokʉ mɨrɨ siya rɨ eke pe rɨ tʉnene'pʉ pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ iya'kwarʉ pʉra rɨ isenuminkato' uya a'sarutanʉkʉ sepan nɨ teseru ke. 	 Boro fooyaŋ go no kaŋ ga maa kaani ka ngey boŋ kaynandiyaŋ alhaali cabe ka sombu malaykey* se. Wa si naŋ borey wo dumi m'araŋ zamba k'araŋ zaamayaŋ alhakko zay. Borey din goono ga kay _bangayyaŋey__ kaŋ ngey di ra. I ga ngey boŋ beerandi sabaabu si, ngey Adam-ize lasaabey boŋ.


mɨrɨpan kon uya Papa teri'sen pen ku'to' eke pe entakanoma'pʉ to' uya ipe iye'to' pe ika'sa' ke ka'pon teri'sen pe rɨ nin mɨrɨ awonsi'kɨ toron amʉ' pe mɨrɨ awonsi'kɨ o' amʉ' pe mɨrɨ awonsi'kɨ ene amʉ' rɨ. 	 I na Irikoy kaŋ si bare ka sara darza barmay ka te tooru himandiyaŋ kaŋ ga hima boro kaŋ ga bu ka fumbu, da curoyaŋ, da almanyaŋ, da ganda fanakayaŋ mo.


Tʉpʉrataai kon tonpa rɨ nin tʉsa' to' uya, e'tane kʉrɨ rɨ, tekota'mato' apai rʉ'kwɨ rɨ tanporo rɨ tʉpiyawon tʉrʉ'pʉ tʉuko'manto' ipɨ' rʉ'kwɨ rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Zama ngey wo, i nooru booba ra no i kaa ka daŋ, amma wayboro wo, nga alfukaarutara ra no a daŋ hay kulu kaŋ a gonda nga baafuna se.»


Papa uya mɨrɨ entaino kuru wakʉ konekasa' uiwano' kon pe, urɨ'nokon pokon pe rɨken to' ekonekasa' e'to' pe wakʉ pe. 	 zama Irikoy na hay fo soola iri se kaŋ ga boori gumo hal i ma si ciya toonanteyaŋ kala in d'ey care banda.


E'tane isan uya, “Kane, Isaan itese' kʉrɨ rɨ,” ta'pʉ. 	 Amma nyaŋo tu ka ne: «Manti yaadin no. I ga ne a se Yohanna.»


apʉne pʉra ima'taiwa'pʉ rɨ Kʉrai tʉrawasooi pɨ', ɨsɨ rɨ tʉuma'tato' annau rɨ iyena'pʉ upika'tɨnin pe, ɨmɨrɨ'nokon uya ikupʉ poken pʉra iyesi pɨ'. 	 Zama Almasihu goyo sabbay se no a ga ba ka bu. A na nga fundo yababa zama a ma tonton hari kaŋ gaze araŋ saajawo ra ay se.


imeruntɨtasa' pe tanporon meruntɨ ke a'kwa yau iye'to' meruntɨrʉ ke, imoronkato' esa' pe ɨwesi kon pa eke pe mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuseta'kai' pʉra ɨwe'to' kon, mɨrɨ awonsi'kɨ pori' pe esii'ma 	 Iri ga ŋwaaray araŋ ma ciya dabarikooniyaŋ kaŋ gonda dabari kulu kaŋ araŋ du a hin darzanta do, hal araŋ ma hin hay kulu ka suuru nda farhã.


Serɨ eseru usenpoika'pʉ, apʉne pʉra ennakanin nan tonpa ton uyee'pʉ ina uya i'tu pʉra ɨ'rɨ kan to' uyee'pʉ tukai', e'tane to' kenʉ' uyee'pʉ ina nʉkupʉnʉ mɨrɨ pe pʉra ina uko'mamʉ eseru ense'na, Kʉrai Sises nʉmo'ka'san pe esii'ma, ina kanan ku'se'na a'sisa' kon pe. 	 _Sanno wo tun__ mo nya-ize tangari wane fooyaŋ sabbay se kaŋ mollo ka furo iri game ra, hal i m'iri burcinitara kaŋ go Almasihu ra sunsunay, zama i m'iri daŋ tamtaray ra.


Ɨnʉ' nʉkupʉ'pʉ pen nɨ ku'sa' uya pʉra iyesi yau to' koro'tau, tʉmakooi ke tesi kon pɨ' ɨri pe to' nesii'no pen nɨ. E'tane si serɨ eke tʉrawaso amʉ' kupʉ uya ensa' to' uya, e'tane si asa'rɨ rɨ marɨ urɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ukʉipʉnʉ ewaruma'tɨsa' to' uya. 	 D'ay mana goyey te i game ra kaŋ boro kulu mana te, doŋ i sinda zunubi, amma sohõ i di _goyey din__, i konna in d'ay Baaba mo.


“Serɨ pe ɨnonka uya 'nokon Papa ena', wakʉ nonkasa' iya maimu ya', ɨmɨrɨ'nokon ku'nin apurɨnin pe ya'. Mɨrɨ a'tai, ɨwe'to' oton kon Papa na'ne' yau tu'kan nɨ wakʉ ton epoto' auya'nokon, Papa nekama'pʉ tʉmunkɨ amʉ' pɨ'. 	 Sohõ binde ay g'araŋ talfi Irikoy gaa, d'a gomno sanno mo gaa kaŋ gonda dabari k'araŋ cina k'araŋ no tubu mo hanantey kulu banda.


Tʉron kon Main pɨ' enupanin nan Surusiran winɨ iye'sa' kon uya ta'pʉ, “Pirɨsipupʉ esi mɨrɨ iyau. Makoi amʉ' epuru winɨ makoi a'kwarʉ ton enpa'kapɨtʉ iya mɨrɨ,” ta'pʉ. 	 Asariya* dondonandikoy kaŋ fun Urusalima mo ne: «A gonda Baalzabula*.» I ne mo: «Follayey koyo dabari no a go ga follayyaŋ gaaray d'a.»


Tanporo Pi'ta uya to' enpa'ka'pʉ, mɨrɨpan e'sekunka'pʉ ɨpʉremai', nurɨne kanan Tarʉ'kas enato' pe. Mɨrɨ tʉpo, eke' winɨkʉi' iyera'tɨ'pʉ, “Tapi'ta, e'mʉ'sa'ka'!” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai rɨ, itenu ton uta'koka'pʉ. Pi'ta ene iya a'tai, iye'mʉ'sa'ka'pʉ ta'mu pona. 	 Amma Bitros n'i kulu kaa taray, gaa no a gurfa ka adduwa te. A ye ka bare buukwa do haray ka ne: «Tabita, tun!» Waybora na nga moy fiti. Waato kaŋ a di Bitros, a tun ka goro.


Sises entu'pʉ tʉpo Pe'teri'en po Isutiya yau, kin pe Era' esi a'tai, pu'kena' amʉ' uyee'pʉ wʉi enu uyepʉ winɨpai Surusiran pona, 	 I go no kala alwaato kaŋ i na Yesu hay Baytlahami, Yahudiya* laabu wane ra, Hirodus* koytaray zamana ra, nga no, seeku fooyaŋ fun wayna funay haray ka kaa Urusalima*, ka ne:


Iyeri'sa' kon ene'pʉ uya, eke ton mɨrɨ awonsi'kɨ aiko ton pokon pe rɨ, to' e'mʉ'sa'kasa' apono' piyau. Kareta amʉ' uta'koka'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ kareta uta'koka'pʉ, serɨ esi tʉuko'manton kon karetaai. Iyeri'sa' kon eseru aimenka'pʉ to' uya to' nʉkupʉ'pʉ pɨkɨrɨ, kareta yau iye'menukasa' pɨkɨrɨ. 	 Ay di buukoy, ibeerey da ikayney, goono ga kay a karga jine. I na tirayaŋ feeri, i na tira fo mo feeri, kaŋ ga ti fundi tira. I na buukoy ciiti da haŋ kaŋ go hantumante tirey ra, i goyey boŋ.


Ɨnʉ' rɨ ɨpiyɨtʉ yau upɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ umaimu ton pɨ', Ka'pon, Papa winon nɨ nɨrɨ ɨpiyɨtʉ mɨrɨ ipɨ' tʉmeruntɨrʉ yau tʉuyepʉ a'tai mɨrɨ awonsi'kɨ ikʉipʉnʉ meruntɨrʉ yau, mɨrɨ awonsi'kɨ inserʉ amʉ' meruntɨrʉ yau. 	 Boro kulu kaŋ haawi g'a di in d'ay sanney sabbay se, Boro Izo mo, haawi g'a di bora din sabbay se waati kaŋ a ga kaa nga nda Baabo da malayka hanney darza ra.


Serɨ tʉpo, Isose' uya tʉmaimu ennoko'pʉ tʉkʉipʉnʉ uye'to' pe tanporo tʉtonpa ton pokon pe Isi' pona. 75 kaisa rɨ tanporo to' esi'pʉ. 	 Gaa no Yusufu donton ka nga baabo Yakuba ce, nga da nga dumey kulu, ngey boro wayye cindi gu no.


Pori' pe rɨ to' esi'pʉ ikupʉ tʉuya'nokon pɨ', to' uya iku'to' pe rɨ iyesi to' iwano' pe. Apʉne pʉra Esuwerʉ amʉ' pen uya Esuwerʉ amʉ' neporonʉ iya'kwarʉ pe te'sen wakʉ rɨ eposa' pe iyesi yau, to' uya kuru rɨ iku'to' pe iyesi Esuwerʉ amʉ' pokon pe rɨ non pon wakʉ rɨ tiwano' kon ekanto' pe iyesi. 	 Oho me, a kaan i se. I gonda garaw ngey gaa mo. Dumi cindey du ngey baa Yahudancey albarkey ra, kaŋ fun Irikoy do. Yaadin gaa, garaw go dumi cindey gaa i ma Yahudancey saajaw i ndunnya arzakey ra.


Mɨrɨpan uya ta'pʉ ka'pon amʉ' tʉpiyawon kon pɨ', “Isaan Pa'tes kʉrɨ rɨ. Iye'mʉ'sa'kasa' terikʉ'pʉ apai; mɨrɨ wenai, eke Papa tʉrawasooi kupʉ iya mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 A ne nga zankey se: «Yohanna baptisma* teekwa no tun ka fun buukoy game ra, woodin se no dabari goyey din goono ga te a do.»


mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ esi yau wapiyaro' e' pe e'pai, tɨwɨ nesii ɨpoitorʉ kon pe. 	 Boro kulu mo kaŋ ga ba nga ma ciya jine boro araŋ game ra, a ga ciya araŋ kulu se bannya.


Ɨri a'kwarʉ uya a'sipɨ'pɨtʉ, mɨrɨ uya ipirorʉnpapɨtʉ, iyai enno'pɨtʉ iya, mɨrɨpan mʉta a'koronta. Inonka iya pʉra iyesi, ima'tanʉkʉ iya rɨ. 	 Follay fo go no kaŋ g'a di, hala sahãadin a ma kaati! Follay g'a kuubi-kuubi hal a meyo ma kufu kaa. Kala nda cat no a ga fun a banda, a g'a taabandi mo.


Serɨ si tʉrawaso enuka'nʉ'sa' uya tʉpo mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya si tʉneporonʉ kon eposa' ene tʉpo, utɨ si mɨrɨ Sʉ'pen pona utɨ pe ɨyenei'ma'nokon. 	 A binde, waati kaŋ ay na woodin ban ka albarka wo kawaatimandi i se, ay ga kabay araŋ do ka koy Espanya.


Papa A'kwarʉ uya uko'man nɨto' tʉrʉ; se pe rɨ nin ka'pon meruntɨrʉ esi mɨrɨ. Main ton ayauro'kasa' uya 'nokon na'ne' ike esi, a'kwarʉ wannɨ mɨrɨ awonsi'kɨ uko'man nɨto' ku'nin. 	 Biya no ga funandi, gaaham si hay kulu hanse. Sanney kaŋ ay ci araŋ se ya biya nda fundi no.


Ɨ'rɨ ken si kupʉ uya'nokon? To' uya kuru eta mɨrɨ ɨuye'sa' tukai'. 	 To, sohõ mate no? Zama sikka si i ga maa baaru kaŋ ni kaa neewo.


To' uya ewaruma'tɨto' esi yau non konekanin pe, ɨ'rɨ pe to' uya anʉnto' uya ikupʉ? Iyeri'sa' kon na'po kasa iyesi nurɨne to' e'to' ya'. 	 Zama za kaŋ i furuyaŋo ciya ndunnya se sasabandiyaŋ, mate no i ye ka tayaŋo ga hima nd'a, da manti buukoy se fundi nooyaŋ?


Mɨrɨ yau, itaan'pʉ ima'tasa' rʉ'pʉ esi'pʉ tɨwɨrɨ rɨ ata'kwarʉkai' tʉuye'pɨ'sen ipiya', ‘Upika'tɨkɨ uma'tanʉkʉ i'se na'ne' uyeyaton enapai,’ tapɨ'se'na. 	 Kwaara din mo wayboro fo kaŋ kurnye bu go no kaŋ ga kaa a do alwaati kulu ka ne: ‹Ma faas'ay se.›


Mɨrɨ pe si iyesi pɨ', tu'ke kuru rɨ kamoro iye'kupʉ tʉnene'pʉ kon ekamanin nan esi pɨ' uwoi'nokon, eno'mapai'nokon tanporon nɨ uko'manʉkʉ kon pɨ' na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ makoi upɨ'nokon ita'sisa' na'ne' sa'man pe rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ eka'tun nɨpai'nokon ikupʉ uya kuru tai'ma eka'tun nɨto' iyawɨrɨ pe iye'ma'kʉmasa' na'ne' awɨrɨ. 	 Woodin sabbay se binde, za kaŋ seeda marga bambata wo cine goono g'iri windi, kala iri ma hay kulu kaŋ ga tin kaa ka furu, da zunubo mo kaŋ goono g'iri naan. Iri m'iri zura kaŋ ra Irikoy n'iri daŋ te mo da suuru.


Pʉsamoro uri'sami'si amʉ' esi'pʉ mɨrɨ, Meri Mataren, Isowana, mɨrɨ awonsi'kɨ Isens san, Meri rɨ marɨ itese', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon uri'sami'si amʉ' esi'pʉ to' a'kɨrɨ. 	 Wayborey din neeya: Maryama Magdaliya bora, da Yuwanna, da Maryama Yakuba nya, da wayboro cindey kaŋ yaŋ n'i dum. I na hayey din kulu ci diyey* se.


Sises uya ta'pʉ, “Ɨnʉ' rɨ kʉrɨ rɨ tʉkʉipʉnʉ, tʉsan i'nʉnkanin urɨ i'nʉnka tʉuya entai esi mɨrɨ upoitorʉ ye' pe pʉra rɨ. Ɨnʉ' rɨ kʉrɨ tʉmu, mɨrɨ pe pʉra tensi i'nʉnkanin urɨ i'nʉnka tʉuya entai esi mɨrɨ upoitorʉ ye' pe pʉra rɨ, 	 Boro kaŋ ga ba baaba wala nya ka bisa ay mana to a ma ciya ay wane. Wala mo, boro kaŋ ga ba ize aru wala ize way ka bisa ay mana to a ma ciya ay wane.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Nai kasa warawo' temari'masen nʉkɨ'ma'san useruma tenta'nai' pʉra tʉpiyau'nokon nɨ iye'tane? To' useruma pʉra iyesi tʉpiyau'nokon iye'tane. 	 Yesu mo ne i se: «Day hiijay batu borey ga hin ka mehaw za arhiijo go i banda no? Jirbey kulu kaŋ arhiijo go i banda, i day si hin ka mehaw.


Papa usewankaman nɨto' pʉn nɨ uya Se'tan amo'korokʉ mɨrɨ a'ta kon o'no. Uyepuru kon Sises uya wakʉ nonkasa' nesii ɨpiyau'nokon. 	 Irikoy kaŋ ti Laakal-Kanay-Koyo mo ga waasu ka Saytan* mumuru araŋ cey cire. Iri Rabbo Yesu gomno ma bara araŋ banda.


Mɨrɨ a'tai iu'tɨ'pʉ Ka'paneyan pona, Kiyarari yau te'sen pata pona. Mɨrɨpan Sapa' a'tai ka'pon amʉ' enupa pɨ' iyepiya'tɨ'pʉ. 	 A do Kafarnahum, Galili laabu kwaara no. A goono g'i dondonandi asibti* zaari fo hane.


Serɨ ton ta'pʉ Sises uya tʉpo, tenu tʉrʉ'pʉ iya Epʉn winɨkʉi', mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Papai, iweyu uye'sa' man. Ɨmu apurɨpɨ'kɨ, ɨmu uya nɨrɨ ayapurɨpɨ'to' pe. 	 Yesu na sanney din ci, waato gaa a na nga boŋ sambu beene ka ne: «Ya Baaba, saaya to. Ma ni Izo beerandi zama ni Izo mo ma ni beerandi,