E'tane ɨnʉ' rɨ kʉrɨ isapema pe Wakʉ A'kwarʉ pɨ' isauro'sa' pɨ' usentu'man pʉra rɨ iyesi mɨrɨ, apʉne pʉra siyaro' pe rɨ iye'makoimasa' mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Amma boro kulu kaŋ ga Biya Hanno kayna, a sinda yaafayaŋ hal abada amma bora din gonda hal abada zunubi taali no.»


(Sises uya rɨ, “Pu'kena' namanin pʉn nɨ ipata'se' yau,” tasa' esi'pʉ.) 	 Zama Yesu bumbo seeda ka ne: «Annabi sinda beeray nga laabo ra.»


Serɨ ton yau rɨ mɨpininpɨ'ta'tʉi wapiyaro' yau ɨuko'mamʉ kon a'tai. 	 I game ra mo no araŋ n'araŋ diraw te waato, waato kaŋ araŋ goro hayey din ra.


“Utonpa ton, ɨsɨ yau kuru e'nɨ tukai' senyai'. A'setun uya kanau, apuru, urɨ'nokon nɨ nɨrɨ ma'tanʉkʉ poken iyesi,” ta'pʉ iya. 	 ka ne: «Hay, ay borey, ay diyaŋo gaa dirawo wo ga te hasaraw da mursay boobo, kaŋ manti hiyo da jinayey hinne gaa bo, amma hala baa iri fundey.»


Sises uya serɨ ta'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau to' enupa tʉuya a'tai Ka'paneyan po. 	 A na sanney din ci Yahudance diina marga* fuwo ra waato kaŋ a goono ga dondonandi Kafarnahum ra.


Piri', mɨrɨ awonsi'kɨ Pa'taramiu; Tamas, mɨrɨ awonsi'kɨ Ma'siu, Roman kopʉnaai ena' use'man nɨto' amʉranʉ'nin; Isens (Arʉ'piyas mu), mɨrɨ awonsi'kɨ Tatiyas; 	 Filibos da Bartalami; Toma da Matta, jangal taakwa; Yakuba Halfa ize da Taddawus;


(Satu'si amʉ' uya, iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'ka pʉra rɨ iyesi, inserʉ amʉ' pʉra rɨ iyesi, a'kwarʉ'san pʉra rɨ iyesi ta, e'tane Pari'si amʉ' uya moro rɨ iyesi, to' rɨ esi ta.) 	 Zama Sadusi fonda borey goono ga ne buukoy tunyaŋ wala malaykey wala biya, ikulu si no. Amma Farisi fonda borey goono ga seeda ka ne ikulu go no.


Ɨ'rɨto' pe pʉra rɨ pe' ɨyekota'masa' kon? Ɨ'rɨ ku'nin pe rɨ iyesi'pʉ mɨrɨ. 	 Wala araŋ na taabi boobo haŋ yaamo no? Da day daahir yaamo no!


Sises e'sara'tɨ e'tʉrawasoman pɨ' rawɨrɨ, Isaan uya itekare ekama'pʉ tanporon kon Esuwerʉ awon kon pɨ', ɨri tʉnkupʉnʉ kon apai to' era'tɨto' pe, mɨrɨpan kon epa'taisimato' pe. 	 Za Yesu mana kaa, Yohanna jin ka tuubi baptisma waazu Israyla jama kulu se.


Isutʉ, Sises Kʉrai poitorʉ, Isens akon nɨrɨ winɨpaino, Kamoro ikɨ'masa' kon, Papa Ikʉipʉnʉ ni'nʉnka'san, mɨrɨ awonsi'kɨ Sises Kʉrai nʉpa'sima'san enakan: 	 Ay, Yahuda, ay ya Yesu Almasihu bannya nda Yakuba nya ize mo no. Ay go ga tiro wo hantum borey kaŋ Irikoy ce se, kaŋ yaŋ goono ga goro Baaba Irikoy baakasina ra, kaŋ yaŋ Irikoy go ga hallasi mo Yesu Almasihu se.


Main urepa'pʉ auya ike ke to' repasa' uya, mɨrɨpan anʉnsa' to' uya. To' uya nɨrɨ i'tusa' ɨwinɨ uye'sa' tukai', uyenno'sa' auya tukai' nɨrɨ to' uya apurɨsa'. 	 Zama sanney kaŋ ni n'ay no, ay n'i no i se, i n'i ta mo. I bay kaŋ cimi no ay fun ni do, i cimandi mo kaŋ ni n'ay donton.


Mɨrɨ koro'tau, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru uya Sises ekama'popɨtʉ'pʉ ipoitorʉ pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ enupan nɨto' iya pɨ'. 	 Alfaga beero na Yesu hã a talibey da a dondonandiyaŋo sanni.


Mɨrɨ a'tai nin si, ‘Ɨpokon pe sa'ne ina nʉta're'tɨtai ko, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' menupatai ko ina e'ma tau'ne.’ 	 Waato din gaa araŋ ga soobay ka ne: ‹Iri ŋwa, iri haŋ ni jine, iri fondey ra mo ni na dondonandiyaŋ te.›


Pena a'tai, ka'pon amʉ' uya ti'tu pʉra iyesi pɨ', Papa uya to' enpɨtʉ'pʉ, ɨ'rɨ pe to' tʉku'se pʉra rɨ. E'tane si serɨ pe, mɨ yawɨron kon nɨ ka'pon amʉ' pɨ', ‘Amakooi kon apai era'tɨka'tɨ'!’ ta iya. 	 Ammataray jirbey, Irikoy n'i muray, amma sohõ a goono ga borey kulu lordi nangu kulu ka ne i ma tuubi,


I'nai rɨ iyesi ta auya pʉse rɨ ka'pon e'koyonkasa' rɨ, mɨrɨpan esi tʉmakooi ke; tiwarɨ rɨ iseno'ma. 	 Zama ni ga bay kaŋ bora din dumi ya siirante no, a goono ga zunubi te mo, ka nga boŋ ciiti ka zeeri.


Wʉi kaisa rɨ ina irepakɨ wʉi kaisa rɨ te'sen ina i'kiyari ke. 	 M'iri ŋwaaro no iri se hunkuna nda suba.


Mɨ pe te'ku'sen pe pʉra enatɨ' Itepuru rau, ayanʉnto' kon pe iya. 	 Wa araŋ boŋ kaynandi Rabbi jine, nga mo g'araŋ beerandi.


To' uyee'pʉ Piri', Pe'saita, Kiyarari airon winon piya', i'se te'to' kon ekama'poi' ipɨ', “Itepuru, Sises ɨnenpai ina man,” ta'pʉ to' uya. 	 I binde kaa Filibos do, kaŋ ga ti Baytsayda kwaara kaŋ go Galili laabo ra boro, k'a hã ka ne: «Iri jine bora, iri ga ba iri ma di Yesu.»


Apʉne pʉra pʉsamoro rupɨ esi uyepuru kon Kʉrai apiyo' pe pʉra, e'tane tiwano' kon nɨ. Wakʉ pe kuru rɨ tʉusaurokʉ kon ke, mɨrɨ awonsi'kɨ ennakan nɨto' ike ke entu'ma' rɨ te'san ka'pon amʉ' enku'tɨ to' uya. 	 Zama ngey kaŋ yaŋ go yaadin, manti iri Rabbo Almasihu se no i go ga goy, amma ngey bumbey gundey se. I me kaana da i sanni baana do no i ga boŋ-dogonay biney halli.


Tu'kan kon ka'pon amʉ' uya tʉpon kon ta'nʉkʉ'pʉ asanta tawɨrɨ, tʉron kon uya mɨrɨ'tawon yʉi pantarʉ'pɨ'sa' ta'nʉ'tane asanta tawɨrɨ. 	 Boro boobo mo na ngey bankaarayey daaru fonda ra, afooyaŋ mo tuuri kambe baano yaŋ kaŋ i dumbu saajo ra.


Tanporon kon ka'pon amʉ' uya rɨ ɨyewaruma'tɨto' oton kon urɨ uriya'. 	 Araŋ ga ciya konnari hari yaŋ mo ndunnya dumey kulu do ay maa sabbay se.


Pu'kena' Aisaya uya ta'pʉ rʉ'pʉ a'ku'tɨ pe: 	 zama haŋ kaŋ annabi Isaya ci ma to kaŋ ne:


Tʉmaimu awɨrɨ pʉra rɨ to' e'tane, to' nʉkupʉnʉ moronka pɨ' iyesi'pʉ 40 kaisa rɨ wʉipiya rɨmono' tau to' uko'mamʉ koro'tau. 	 A te i se danga baaba cine, jiiri waytaaci cine no a go ga suuru nd'ey ganjo ra.


Mɨrɨpan kon pɨ' ta'pʉ iya, “Tetʉipɨ'se pʉra e'tɨ', tʉkasimai' pʉra, e'mʉ'sa'kasa' apurɨtɨ', 	 Kal a ne i se: «Ifo se no araŋ laakaley tun? Ifo se mo no araŋ goono ga sikka araŋ biney ra?


Apʉne pʉra mɨrɨ a'tai eke rɨ usewankaman e'to' oton pena pata epiya'tɨ'pʉ si'kɨrɨ iye'ku'sa' rʉ'pʉ kasa pʉra rɨ serɨ pʉ'kʉ pona, mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ kasa iye'to' oton pen nɨ kanan serɨ enta'. 	 Zama alwaato din ra i ga gurzugay bambata te kaŋ dumi mana bay ka te ce fo za ndunnya sinjiyaŋ ka kaa hunkuna, a si ye ka te mo abada.


E'tane Sises uya ta'pʉ tʉpoitorʉ ton pɨ', “Tɨwɨ nesii!” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan uya a'pɨtʉ ke rɨ ipana epi'tɨ'pʉ. 	 Amma Yesu ne: «Wa naŋ yaadin.» A na hanga ham k'a yayandi.


Tʉron kon Esuwerʉ amʉ' uya Arisanta itese' ka'pon a'tu'ma'pʉ amʉran nɨto' iwʉ' tau, ka'pon amʉ' rau iye'mʉ'sa'kato' pe. Tʉron kon ka'pon amʉ' anpisin koro'tau te'san ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ Arisanta auro'ka pe. Arisanta uya temiyatʉ anʉmʉ'pʉ, e'pana e'tɨ' ta tʉuya e'kwa pe, tiwano' pe rɨ tʉusaurokʉ wenai. 	 Jama ra boro fooyaŋ na Iskandari fahamandi _da haŋ kaŋ goono ga te__. Yahudancey mo n'a tuti ka daŋ jama jine. Iskandari mo na nga kamba sambu, zama a ga ba nga ma salaŋ borey se k'i kaa kambe.


Meri Mataren mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ Meri ereutasa' esi'pʉ tɨ' akasa' uruwai' pe ratoi pe. 	 Maryama, Magdaliya bora mo go no, nga nda Maryama fa, i goono ga goro saara tanjay.


Inke pʉra tʉpoitorʉ ton ekanwa'tɨto' pe kanau ya' ikuu'pʉ iya, to' utɨto' pe tʉrawɨrɨ Pe'saita pona, anpisin enno'tane tʉuya. 	 Sahãadin-sahãadin Yesu na nga talibey tilasandi k'i daŋ jina i ma furo hi ra ka daŋandi ka koy ya-haray hala Baytsayda, hala nga ma jama sallama.


Ito'ka'nʉ'tɨ', kamoro apurɨnin nan esi Epʉra'an munkɨ amʉ' pe tukai'. 	 Araŋ ma woone bay mo: borey kaŋ yaŋ ga cimandi, ngey no ga ti Ibrahim izey.


Serɨ eta to' uya a'tai, Pi'ta sapemato' tʉuya'nokon ereutanʉkʉ'pʉ to' uya, Papa rɨken apurɨpɨtʉ'pʉ to' uya. “Papa uya ken ka'wa Esuwerʉ amʉ' pen kanan ku'sa' tʉmakooi kon apai tera'tɨi' tʉuko'mansan pe,” ta'pʉ to' uya. 	 Waato kaŋ i maa woodin, jama dangay ka Irikoy beerandi. I ne: «Yaadin gaa, dumi cindey mo se Irikoy na tuubiyaŋ no zama i ma du fundi.»


Mɨrɨpan ipoitorʉ ton utɨ'pʉ itekare ekamase'na mɨ awɨrɨ rɨ, mɨrɨpan Itepuru e'tʉrawasoma'pʉ to' a'kɨrɨ, mɨrɨpan i'napai rɨ tʉmaimu to' nekamanʉ esi ekamanin pe i'tuto' ipɨkɨrɨ eke ton tʉrawaso kupʉ'pʉ iya. 	 Talibey koy ka waazu nangu kulu, Rabbi mo goono ga goy i banda ka sanno tabbatandi nda alaamey kaŋ a n'i no din.


Isuta esi'pʉ Peres mɨrɨ awonsi'kɨ Sera pokon kʉipʉnʉ pe, Temarʉ esi'pʉ na'ne' to' san pe. Peres esi'pʉ Esuran kʉipʉnʉ pe, Esuran esi'pʉ Ran kʉipʉnʉ pe, 	 Yahuda na Farisa nda Zera hay Tamar gaa, Farisa mo na Hezron hay, Hezron na Arama hay,


Apʉne pʉra i'tu'nokon pɨ' Kʉrai e'mʉ'sa'kasa' pɨ' eri'nɨsa' apai, iyeri'kapʉ pen kanan; itentai uma'tan nɨto' esi pen. 	 Iri bay mo kaŋ Almasihu kaŋ Irikoy tunandi a ma fun buukoy game ra, a si ye ka bu koyne, buuyaŋ sinda dabari kulu a boŋ.


Mɨrɨ a'tai rɨ, Sises uya tʉmeruntɨrʉ epa'ka'pʉ i'tu'pʉ, mɨrɨpan era'tɨpɨtʉ'pʉ anpisin koro'tau, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Ɨnʉ' upon a'pɨtʉi?” tai'ma. 	 Sahãadin-sahãadin Yesu maa nga ra kaŋ dabari fo fun nga do. Gaa no a bare ka zagu jama gaa ka ne: «May no k'ay bankaaray ham?»


Makoi a'kwarʉ ton epa'ka'pʉ ɨpirorʉnpɨtʉi'ma ka'pon amʉ' apai. Tu'kan kon ise'mesa' kon, sekentei'pa' nan usepi'tɨ'pʉ, apʉne pʉra Papa uya Piri' ku'sa' wenai to' epi'tɨnin pe. 	 Zama i ra boro boobo kaŋ gonda follayyaŋ, i follayey goono ga fatta. I goono ga kaati nda jinde beeri. Yeenikooni nda laruko boobo mo du baani.


Inserʉ uyee'pʉ ipiya'. Mɨrɨpan a'tai, “Miyarɨ, Papa Nanʉmʉ'pʉ! Itepuru man ɨpiyau,” ta'pʉ iya. 	 Malayka furo a do ka ne a se: «Fofo, nin kaŋ du gomni. Rabbi go ni banda.»


Mɨrɨ a'tai, Isutas (Isutas Eskariya' pen) uya ta'pʉ, “E'tane sa'ne Uyepuru, ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' ina enu ya' ɨusenpoika, serɨ non pon kon enu ya' pʉra rɨ?” ta'pʉ iya. 	 Yahuta fo kaŋ manti Kariyoti bora ne a se: «Rabbi, ifo se no ni ga ni boŋ bangandi iri se, amma manti ndunnya se?»


Apʉne pʉra iye'menukasa': “Pu'kena' ton pu'ketʉ ma'tanʉkʉ uya mɨrɨ; emiya'poke' ton emeporʉ eno'ma uya mɨrɨ,” tasa' iya. 	 Zama haciika a ga tilas no wurdi waani-waani ma bara araŋ game ra, hala borey kaŋ yaŋ gonda cimi araŋ game ra ma bangay.


“Asakorooi kon yau kamakoitatʉu.” Wʉi enu u'tɨ tane ke'tʉu ausakorotasa' kon nɨ marɨ e'tane, 	 D'araŋ bine tun, araŋ ma si zunubi te, wa si naŋ wayna ma kaŋ k'araŋ futa gar.


Apʉne pʉra ɨyewan pokon pe apurɨ auya mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyekoneka, mɨrɨ awonsi'kɨ anta ke ekama auya mɨrɨ awonsi'kɨ si ɨyepika'tɨ. 	 Zama bine no boro ga cimandi nd'a ka du _Irikoy jine__ adilitaray, me mo no boro ga seeda nd'a ka du faaba.


Surusiran po, Pesʉ'tas piya' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' epuru ton utɨ'pʉ Paarʉ eseru'tɨse'na, “Tu'kan nɨ ɨri ton ku'sa' iya,” ta'pʉ to' uya. 	 Yahudancey alfaga beerey da koyey kande Bulos kalima a do. I n'a ŋwaaray


I'napai rɨ ɨtonpa kon pokon pe ko'tʉ tau ɨwe'to' kon uya ekama, ɨneporonʉ kon eposa' auya'nokon pʉra iyesi. Tɨwɨ ipoken pʉra ɨku'to' kon anʉntɨ'. Tɨwɨ tennakai' to' arapumatʉu. 	 Zama ay si ba ay ma kabay ka di araŋ bisayaŋ boŋ. Ay gonda beeje ay ma te jirbiyaŋ araŋ banda, da Rabbi ba.


Mɨrɨpan utɨ'pʉ tanporo Te'ka'pores poro, Sises nʉkupʉ'pʉ tʉpɨ' ekama pɨ', mɨrɨ pɨ' tanporon kon usewansiuka'pʉ. 	 A koy mo ka sintin ka hay kulu kaŋ Yesu te a se dede Dikabolis kwaarey ra. Boro kulu mo dambara.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Isutas pata'pʉ iyakan epopai'nokon, pena rɨ Sises a'tai uya'kɨrɨ'nokon iye'sa' rʉ'pʉ, 	 Boroyaŋ go no iri banda jirbey kulu ra kaŋ Rabbi Yesu go ga furo ka fatta iri game ra,


Iye'menukasa' na'ne' kasa: “Papa ese' e'sapema Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau ɨmɨrɨ'nokon uriya',” tawon. 	 Mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Zama i goono ga Irikoy maa kayna dumi* cindey game ra araŋ sabbay se.»


Iyakon ite'kwa pe to' utɨsa' a'tai, Isose' usekama'pʉ tʉrui ton pɨ'. Mɨrɨ a'tai si, Peero uya Isose' tonpa ton i'tu'pʉ mɨrɨ. 	 Sorro hinkanta alwaato ra no Yusufu na nga boŋ bangandi nga baabayzey se. Firawna mo du ka Yusufu dumo bay.


Use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' ene uya pʉra iyesi'pʉ pata yau, apʉne pʉra use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' pe rɨ Itepuru Papa Meruntɨ pe kuru te'sen ye' mɨrɨ awonsi'kɨ karimeru mʉre esi pɨ'. 	 Koyne, ay mana di fuwo kaŋ ra i ga sududu Irikoy se birno din ra, zama Rabbi Irikoy, Hina-Kulu-Koyo, da Feej'izo, ngey no ga ti a sududuyaŋo do.


Takuru'kenan kon ka'pon amʉ' mepi'tɨtʉi', iyeri'sa' kon nɨrɨ ka'pon amʉ' mi'mʉ'sa'kapɨ'tʉi'. Ere' pɨ' te'san mepi'tɨtʉi', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri a'kwarʉ ton menpa'kapɨ'tʉi'. Te'mai' pʉra eposa' auya'nokon kasa rɨ, te'mai' pʉra mʉtʉtʉi'. 	 Araŋ ma doorikomey no baani. Araŋ ma buukoy mo tunandi. Araŋ ma jirayey hanandi. Araŋ ma follayey gaaray. Nooyaŋ no araŋ du, araŋ mo ma no gomni.


5 pe iku'nin esi'pʉ tɨ' sarʉtone' tato', 6 pe iku'nin esi'pʉ tɨ' kaneriyan tato', 7 pe iku'nin esi'pʉ tɨ' kiri'sorai' tato', 8 pe iku'nin esi'pʉ tɨ' pererʉ tato', 9 pe iku'nin esi'pʉ tɨ' to'pas tato', 10 pe iku'nin esi'pʉ tɨ' kʉrisopʉres tato', 11 pe iku'nin esi'pʉ tɨ' isa'sen tato', mɨrɨ awonsi'kɨ 12 pe iku'nin esi'pʉ tɨ' ama'tes tato'. 	 iguwanta sardoniks* tondi no, iddanta sardiyus* tondi no, iyyanta krisolit* tondi no, ahakkanta beril* tondi no, yagganta topaz* tondi no, iwayanta krisopras* tondi no, iway cindi fa yasint* tondi no, iway cindi hinkanta mo ametist* tondi no.


“Serɨ na'ne' kasa si te'ton kon ka'pon amʉ' mentaino kon pe to' esi a'tai, apʉne pʉra Papa e'to' i'se kupʉ to' uya pʉra iyesi pɨ',” ta'pʉ Sises uya. 	 Yaadin mo no nga nda boro kaŋ ga arzaka jisi nga boŋ se, nga wo manti arzakante no Irikoy do.»


Resipe' uya Meri maimu etasa' a'tai, imʉre utama'pʉ itewan yau. Resipe' nin si uta'kwarʉ'tɨ'pʉ, Papa A'kwarʉ ke, 	 A go no mo, waato kaŋ Alizabata maa Maryama fooyaŋo, kala attaciriya sar Alizabata gunda ra. Nga mo to nda Biya Hanno.


Sises uya anpisin ensa' a'tai tʉwoi, tʉpoitorʉ ton pɨ', “Parau ku'pɨri ratoi pona e'kwɨrɨ'nɨpai'nokon,” ta'pʉ iya. 	 Waato kaŋ Yesu di borey marga go nga banda, a lordi ka ne i ma daŋandi ka koy ya-haray kambo gaa.


Tanporo ɨpona'nokon ɨpʉrema yau, tɨwɨrɨ rɨ ɨpʉrema pori' pe esii'ma, 	 Alwaati kulu ay adduwey kulu ra ay goono ga ŋwaarayyaŋ te araŋ kulu se da farhã.


Serɨ eta tʉuya'nokon a'tai, ipan pe rɨ to' usakorota'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ to' rɨ ɨnwɨpai to' ena'pʉ, 	 Waato kaŋ jama maa sanno din, a goono g'i biney gooru, i ga ba mo ngey ma diyey wi.


Ɨnʉ' kʉrɨ A'poros? Ɨnʉ' kʉrɨ Paarʉ? Poitorʉ ton nɨ nin, kamoro poro apurɨnin nan pe ɨyenasa' kon—Itepuru uya to' poirɨ'ne to' tʉrawasoi'tɨpɨ'sa' awɨrɨ. 	 Baakasinay si te haŋ kaŋ mana hagu, a si nga boŋ nafa ceeci, a baa si nda zukkuyaŋ, a si laala lasaabu.


Paarʉ u'tɨ'pʉ, mɨrɨpan ena'pʉ ipʉro'pona, temiyatʉ tʉrʉ'pʉ iya iwoi, “Ipan pe kuru kɨsewankamatʉu! Nurɨne rɨ man!” ta'pʉ iya. 	 Bulos mo zumbu k'a ganday nga ganda ra. A ne borey se: «Wa si hẽ, zama fundo go a ra.»


“Wana' na mɨrɨ awonsi'kɨ ipo'tɨ kasa, mɨrɨ kasa si iye'to' oton pata weyu u'ma'sa' a'tai. 	 Mate kaŋ cine i ga borbota margu k'a ton danji ra din, yaadin no a ga ciya zamana bananta ra.


E'tane Pari'si amʉ' uya serɨ etasa' tʉuya'nokon a'tai, “Pirɨsipupʉ, makoi amʉ' epuru uya tʉpika'tɨi' makoi amʉ' enpa'kapɨtʉ pʉse rɨ uya mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 Amma waato kaŋ Farisi* fonda borey maa woodin, i ne: «Boro wo, Baalzabula* (kaŋ ga ti follayey koyo) dabaro no Yesu goono ga follayyaŋ gaaray d'a.»


“Urɨ pe kuru imaimu ɨnetapai e'ai',” ta'pʉ Akʉri'pa uya Pesʉ'tas pɨ'. “Awanapai rɨ etato' pe ikupʉ uya mɨrɨ. Isaurokʉ etase'na mɨsipʉi',” ta'pʉ Pesʉ'tas uya. 	 Agariba ne Fastos se: «Ay bumbo ga ba ya hangan bora din se.» Fastos mo ne: «Suba no ni ga maa a sanno.»


Iya'kwarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ inmari'manʉ uri'san uya, “Ɨsi'kɨ!” ta, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ serɨ etayai'ne', “Ɨsi'kɨ!” nɨkai rɨ marɨ. Tɨwɨ tuna'kiri' ke na'ne' nʉyepʉi, tɨwɨ i'se na'ne' te'masen pen uko'man nɨto' tuna'kwaai anʉmʉi. 	 Biya nda wayhiijo ga ne: «Kaa!» Boro kaŋ go ga maa mo ma ne: «Kaa!» Boro kaŋ jaw mo ma kaa. Boro kaŋ ga ba, a ma kaa ka ta fundi hari, nooyante no.


Apurɨto' winɨ tʉpata oton koneka'pʉ iya usauro'nɨsa' rʉ'pʉ ipɨ' nono yau, ka'kʉran pe rɨ ɨnnon nɨ pata yau; ta'porin tau iko'manpɨtʉ'pʉ, Aisi' mɨrɨ awonsi'kɨ Seko' pokon nɨ nɨrɨ uko'mamʉ'pʉ mɨrɨ kasa, mɨrɨ rɨ marɨ usauro'nɨsa' rʉ'pʉ ipɨ' eponin nan ipokon pe, 	 Cimbeeri ra no a goro danga yaw alkawlo laabo ra. A goro mo kuuru fuyaŋ ra, nga nda Isaka nda Yakuba, kaŋ yaŋ na alkawli follonka tubu Ibrahim banda.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨsoisaai ton apiyo'ma' iuruwasii erasuntɨto' pe to' uya serɨ awonsi'kɨ osorʉwau wʉi pʉ'kʉ pona rɨ ima'ta'pʉ awonsi'kɨ. Mɨrɨ pʉra nin iyesi yau, ipoitorʉ ton uyepʉ mɨrɨ itekepu onanse'na, mɨrɨpan a'tai nin si ka'pon amʉ' pɨ', ‘Sises e'mʉ'sa'kakaa'pʉ man,’ ta to' uya mɨrɨ. Serɨ nin si e'ku'sa' a'tai, wapiya iyesi'pʉ entai rɨ nin si ennakan nɨto' e'to' oton mɨrɨ ipan pe rɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 A binde, ni ma lordi ka ne i m'a saara daahirandi hala jirbi hinzanta, zama a talibey ma si kaa k'a zay, day i ma ne borey se a bu ka tun no. A kokor banda halliyaŋo ma kaa ka jaase ijina.»


Karimeru mʉre uya 5 pe iku'nin a'si'sa' a'kokasa' a'tai, use'man nɨto' apon o'no ka'pon amʉ' a'kwarʉ ene'pʉ uya, iwɨpɨ'sa' kon Papa Maimu ekama to' uya pɨkɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ Papa nʉkupʉ'pʉ tʉpɨ'nokon ekama pɨ' to' e'sa' pɨ'. 	 Alwaato kaŋ a na kawaatimi guwanta feeri, borey kaŋ yaŋ i wi Irikoy sanno da seeda kaŋ i te sabbay se, ay di i fundey go sargay* feema cire.


teposen ekare pɨ' uta'kwarʉka epoto' pe uya, Papa uya ukɨ'masa' na'ne' ipona Epʉn winɨkʉi' Kʉrai Sises awɨrɨ. 	 Ay goono ga zuru zama ay ma du alhakko. Alhakko wo ga ti Irikoy beene ceeyaŋ wano, kaŋ go Almasihu Yesu ra.


Tʉron nɨ a'tai, Sises uya ikɨ'masa' kon ereutasa' ene'pʉ eke ton pe te'san apon po. Mɨrɨpan kon pana ya' se panton ekama'pʉ iya: 	 Waato kaŋ a di mate kaŋ i goono ga nangoray darzakoyey suuban ngey boŋ se, kal a na misa fo ci ngey kaŋ yaŋ i ce se. A ne i se:


Mɨrɨ rɨ mʉta apai apurɨpɨ'to' mɨrɨ awonsi'kɨ e'pa'nʉ'nɨto' epa'ka. Utonpa ton, serɨ kʉse'ku'nin! 	 Saabuyaŋ da laaliyaŋ mo goono ga fun me folloŋ ra. Ay nya-izey, a si hima yaadin ma te.


Mɨrɨ rɨ esi'pʉ iyepiya'tɨ pe Papa piyau. 	 Za sintina nga nda Irikoy no.


kʉrɨ rɨ pe rɨ enno'sa' pe e'ai'ne' i'sen yau. Ɨpʉrematɨ' enari'mʉra ekamato' pe uya, e'to' awɨrɨ. 	 Zama ay ma seeda te mo da bine-gaabi mate kaŋ a ga hima ay ma te. Zama Baaru Hanna sabbay se ay ya wakiilu no kaŋ go hawante kasu ra.


Mɨrɨ kasa si serɨ non pon pʉrata mɨrɨ awonsi'kɨ mamin ma'tanʉ'nin pe ɨwesi yau, Papa uya wakʉ nin si ɨimamin ke Epʉn pon ke ɨrepa pʉra rɨ iyesi mɨrɨ. 	 Yaadin no, d'araŋ mana goro nda naanay arzaka kaŋ sinda adilitaray do, may no ga cimi-cimo wane talfi araŋ gaa?


E'tane Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas eporo'pʉ to' uya pen. Mɨrɨ wenai, Ise'sʉn pi'sikʉ'pʉ to' uya. Tʉron kon nɨrɨ Sises apurɨnin nan ne'sa' nɨrɨ to' uya esi'pʉ eke ton itepuru ton piya'. Tu'kan kon ka'pon amʉ' ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ, “Pʉsamoro manenpanin ku'nin nan pata yau uye'sa' man serɨ yau. 	 Amma waato kaŋ i mana di ey, i na Yason da nya-izey fooyaŋ candi ka kond'ey kwaara alkaaley jine. I goono ga kuuwa ka ne: «Borey din kaŋ na ndunnya bare, ngey no ka kaa neewo mo. Yason wo mo, a n'i zumandi.


Mɨrɨ tʉpo, eri'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ iyeri'sa' kon pata eno'ma'pʉ to' uya apo' ku'pɨri ka'. Serɨ apo' ku'pɨri esi iyakon ite'kwa pe eri'nɨto'. 	 I na buuyaŋ da Alaahara jindaw mo danji bango ra. Buuyaŋ hinkanta nooya, kaŋ ga ti danji bango.


Saraman esi'pʉ Reyopowan kʉipʉnʉ pe, Reyopowan esi'pʉ Apaya kʉipʉnʉ pe, Apaya esi'pʉ Esa kʉipʉnʉ pe, 	 Suleymanu mo na Rehobowam hay, Rehobowam na Abiya hay, Abiya na Asa hay,


Esuwerʉ amʉ' uya imaimu eikʉ'pʉ, “Serɨ ton wenai tɨ' ke ɨwɨnɨ i'se ina esi pen, e'tane isapema auya wenai. Ka'pon pe rɨ esii'ma Papa pe ɨye'kupʉ,” ta'pʉ to' uya. 	 Yahudancey tu a se ka ne: «Goy hanno sabbay se iri si ga ni catu bo, amma Irikoy alaasiray sabbay se no, zama nin kaŋ ga ti boro, ni ga ni boŋ himandi Irikoy.»


Mɨrɨ ekama uya ɨpɨ'nokon, mɨrɨ kasa kuru si iyesi epori'man esi eke pe Epʉn po tikin nan tʉmakooikenan era'tɨsa' a'tai, kamo 99 kaisaron kon ipokena' ton ka'pon amʉ' pɨ' pori' pe e'nɨ entai. 	 Ay ga ne araŋ se: Yaadin mo no i ga farhã beena ra zunubikooni folloŋ boŋ kaŋ tuubi, ka bisa adilante wayga cindi yagga kaŋ si laami nda tuubiyaŋ.


“Nai kasa si serɨ esi?” ta'pʉ Nekutimas uya mɨrɨ pɨ'. 	 Nikodimu tu a se ka ne: «Mate no woone ga te ka te?»


Apʉne pʉra Papa e'to' esa' wannɨ pe esi usauro'nɨ pe rɨken pen, e'tane ipana'pano. 	 Nya-izey, fahamay ra araŋ ma si ciya zankayaŋ. Amma laala do haray araŋ ma ciya zanka kaynayaŋ, fahamay do haray mo araŋ ma te albeeriyaŋ.


Pi'ta usaurokʉ'pʉ tɨpiyɨ'se pʉra, “Utonpa ton, eke utamokori kon Tepi' erikʉ'pʉ, mɨrɨpan uruwasii esi serɨ pona rɨ. 	 Ya nya-ize alborey, kal ay ma baabey kaayo Dawda sanni ci araŋ se taray kwaaray. A bu, i n'a fiji, a saara mo go iri do hala hõ.


Tepi' rɨ usaurokʉ'pʉ Wakʉ A'kwarʉ uya tʉmaimu'tɨi', “‘Itepuru uya ta'pʉ uyepuru pɨ': “Ereuta' enwo'ne' uyemiyatʉ winɨ, ɨyeyaton non tʉrʉ uya a'ta o'koi' pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ iya.’ 	 Biya Hanna ra Dawda bumbo ne: ‹Rabbi ne ay Koyo se: Ma goro ay kambe ŋwaaro gaa, hal ay ma ni ibarey daŋ ni ce taamey cire.›


Sises esi koro'tau tikin sarɨ, isaurokʉ etanin nʉ'san uyee'pʉ ipoitorʉ ton pokon pe ekama'pose'na, ɨ'rɨ ta iya e'kwa pe iyesi tukai'. 	 Waato kaŋ a go nga hinne, a windanta borey da iway cindi hinka din n'a hã misey din.


Mɨrɨpan pɨ' Sises uya ta'pʉ, “Ka'pon, Papa winon, anʉnsa' auya'nokon a'tai ka'takʉi', mɨrɨ a'tai ui'tuto' auya'nokon oton ɨnʉ' pe esi tukai', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ rɨ kupʉ uya pʉra iyesi uiwano' pe, e'tane ikʉipʉnʉ uya rɨken uyenupa'pʉ pɨ' usaurokʉ. 	 Yesu binde ne i se: «Waati kaŋ araŋ ga Boro Izo sambu beene, araŋ ga bay kaŋ ay no ga ti AY* GO NO. Ay si hay kulu te ay boŋ se, amma ay goono ga hayey din salaŋ mate kaŋ cine ay Baaba n'ay dondonandi nd'a.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ non e'weuka pʉ'kʉ pona, ɨ'rɨ rɨ mo'ka pʉra iyesi Papa Maimu yapai. Aiko pe rɨ na'ne' pen nʉwarai'ka'pʉ esi moro rɨ Main pe tanporon nɨ uta'ku'tɨ pʉ'kʉ pona. 	 Cimi no ay go ga ci araŋ se: hala day beena nda ganda mana bisa, hay kulu no si daray Tawretu* ra, biir'ize folloŋ wala tomb'ize folloŋ, kala waati kaŋ hay kulu kubay.


To' ɨ'kwɨrɨ'sa' a'tai, to' e'te'ka'pʉ Kenesare' airɨ, mɨrɨpan kon uya tʉkanwa kon ewa'tɨ'pʉ mɨrɨ yau. 	 Waato kaŋ i daŋandi mo, i to Janisarata laabu, i na hiyo haw jabo gaa.


“Papa apurɨpɨ'pai'nokon, Esuwerʉ amʉ' e'to' itese' pɨ', apʉne pʉra iye'sa' pɨ' tʉpoitorʉ ton mo'kase'na. 	 «I ma Rabbi Israyla Irikoyo sifa, Zama a kaa ka nga borey kunfa, ka fansa te i se.


Ɨsɨ sɨ, ka'pon amʉ' non pon kon, apʉne pʉra ka'pon amʉ' umakoita emapu'tɨ to' uya pɨ'. Mɨrɨ warai ton nɨ e'ku'to' pe iyesi e'tane, ɨsɨ yau kʉrɨ man iye'kupʉ emapu'tɨnin. 	 Kaari nin, ndunnya wo, hartayaŋ daliiley sabbay se! Daahir no, hartayaŋ sabaabey si jaŋ ka kaa, amma kaari nga, bora kaŋ a do haray no hartayaŋ sabaabey goono ga fun ka kaa.


Mɨrɨ yau inke kuru pʉra rɨ ina esi'pʉ tʉpo, pu'kena' Akapas itese' uyee'pʉ Isutiya winɨ. 	 Waato kaŋ iri goono ga goro noodin jirbiyaŋ, kala annabi fo kaa ka fun Yahudiya ra kaŋ maa Agabos.


Mɨrɨ kasa si ɨmɨrɨ, ka'pon nɨ nin, uya eseru aimenkato' kupʉ a'tai to' pɨ' mɨrɨ rɨ kupʉi'ma, Papa uya eseru aimenkato' piyapai ayainʉmʉ tukai' pe' ɨye'kupʉ? 	 Ya Adam-ize, ni kaŋ goono ga borey kaŋ yaŋ ga goyey din te ciiti, nga no ni bumbo ni goono ga woodin yaŋ te mo, ni ga tammahã hala ni ga kooma Irikoy ciito gaa no?


Esukenan kon pona, tanporon nɨ esi esuken, e'tane kamoro ɨri nʉma'tanʉkʉ'san mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨnin nan pen, ɨ'rɨ esukenan pʉra rɨ iyesi to' pona. I'nai rɨ, asa'rɨ rɨ to' usenuminkato' mɨrɨ awonsi'kɨ to' ewan ma'tanʉ'sa' ɨri uya. 	 Hay kulu ga hanan fundi hannokoyey se, amma borey kaŋ ga ziibi, kaŋ si cimandi mo, hay kulu si hanan i se. Amma i laakaley d'i bine lasaabey kulu ga ziibi no.


Uta'mo'ka'pʉ i'ta piyau apurɨpɨ'se'na, e'tane, “Kʉ'kupʉi. Awaraino rɨ marɨ urɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨtonpa ton na'ne' warai rɨ marɨ i'napairon Sises nenpoika'pʉ pokon nɨ marɨ. Papa apurɨpɨ'kɨ! I'napairon Sises nenpoikanʉ uya ka'pon amʉ' koneka tʉusauro'san pe pu'kena' amʉ' kasa,” ta'pʉ iya. 	 Kal ay ye ganda a jine zama ya sududu a se. Amma a ne ay se: «Ma si ta ka woodin te! Zama ay wo ni tamtaray hangasin no, nin da ni nya-izey mo kaŋ yaŋ goono ga Yesu seeda gaay. Ma sududu Irikoy se. Zama Yesu seeda ya annabitaray biya no.»


A'sito' tʉuya'nokon ipɨkɨrɨ warinpa'pʉ to' uya, apʉne pʉra tʉpɨ'nokon ta iya e'kwa pe mɨrɨ panton ekamasa' iya tukai' to' uya i'tu'pʉ. E'tane anpisin ton ka'pon amʉ' pɨ' to' enari'nʉmʉ'pʉ; mɨrɨpan kon uya nin si inɨmɨ'pʉ mɨrɨ, to' utɨ'pʉ ipiyapai. 	 I ceeci ngey ma Yesu di, amma i ga humburu borey marga, zama i faham kaŋ ngey boŋ no a na misa wo ci. I n'a naŋ ka dira.


Miyarɨ rɨ Pi'ta usaurokʉ'pʉ, “Iye'menukasa' man Eren yau, “‘Tɨwɨ itawon pʉra itiwʉ' nesii, ɨnʉ' rɨ kʉse'nin itau,’ mɨrɨ awonsi'kɨ, “‘Tɨwɨ tʉron nɨ itepuru pe te'ton ipata'pʉ anʉmʉi,’ tukai'. 	 Zama i hantum Zabura* tira ra ka ne: ‹A nangora ma ciya kurmu, boro kulu ma si goro a ra mo. Boro fo mo m'a goyo sambu.›


Ipoitorʉ ton uya ekama'po'pʉ, “Nai yau rɨ tʉ'kenan yau pʉsamoro ka'pon amʉ' ewe'to' ike eporo serɨ?” ta'pʉ to' uya. 	 A talibey tu ka ne a se: «Day man no boro ga du buuru ganji wo ra kaŋ ga borey wo kungandi?»


Ɨkorʉʉi kon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsirʉpaai kon ukaranpɨ'sa' man. Serɨ ikaranpɨ'sa' uya apa'nʉkʉ kon mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpun kon anɨ iya apo' kasa. Eke pe kuru ɨimamin kon amʉranʉ'sa' auya'nokon serɨ iweyu ton u'matʉ yau. 	 Araŋ wura nd'araŋ nzarfo mo hay. I hayyaŋo mo ga goro seeda araŋ boŋ k'araŋ gaahamey ŋwa danga danji cine. Araŋ n'araŋ arzakey jisi zaari banantey ra.


Panton yai to' auro'ka pɨ' Sises e'sara'tɨ'pʉ: “Ka'pon uya umɨ pɨmɨ'pʉ kʉre' itese', si'na' pe te'sen kiyari ye' ke. Iwoi iwekupiri'tɨ'pʉ iya, ikasu'kato' iyai aka'pʉ iya, mɨrɨ awonsi'kɨ ipa'simato' awonsi'kɨ ka'tawon soto'pan ɨutɨ amɨ'pʉ iya. Mɨrɨpan nin si tʉrʉ'pʉ iya mɨrɨ umɨ pɨ' te'san ena', mɨrɨpan utɨ'pʉ siya rɨ tʉpata'se' yapai. 	 Yesu sintin ka salaŋ i se da misayaŋ ka ne: «Boro fo na reyzin* kali tilam k'a windi da sinkita, a na guusu fansi mo reyzin haro kankamyaŋ sabbay se. A na jidan bisa cina ka kalo sufuray goy-teeri fooyaŋ se ka koy laabu fo ra.


Kʉrai pe' e'ta'nʉ'sa'? Paarʉ pe' pokapɨtʉ'pʉ kurusu' pona ɨiwano' kon pe? Ɨyepa'taisima'pʉ kon pe' Paarʉ ese' ya'? 	 Araŋ ma sanno dumbu araŋ boŋ se, hal a ga hima wayboro kaŋ mana daabu ma adduwa te Irikoy gaa?


Eta'pʉ auya'nokon kuru rɨ Papa uya wakʉ nonkasa' tʉrawasooi, iye'tʉsa' uyena', ɨyena'nokon mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon ena' ekanto' pe uya ɨpika'tɨnin kon pe. 	 Zama araŋ maa mate kaŋ Irikoy n'ay no nga gomni goyo wo ay m'a te araŋ sabbay se.


apurɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ i'tuto' inke uko'man nɨto' pɨ' e'ku'nɨto' na'ne' yapon pe, Papa, kasi pe te'sen pen usauro'sa' rʉ'pʉ pata weyu epiya'tɨ rawɨrɨ, 	 Woodin yaŋ go fundi hal abada beeja ra. Irikoy kaŋ si taari, a n'a alkawlo sambu za zamaney kulu mana te.


Sises ekanwakasa' koro'tau, ka'pon uruwai' apai iyepa'kasa' uya eporo'pʉ. Pʉse rɨ ka'pon yau makoi a'kwarʉ esi'pʉ, 	 Waato kaŋ Yesu fun hiyo ra, sahãadin-sahãadin boro fo kuband'a kaŋ gonda follay, a goono ga fun saarayey ra.


“‘Wakʉ kuru rɨ ku'sa' auya man, upoitorʉ, wakʉ mɨrɨ awonsi'kɨ usauro'nɨsa' awɨron! Tu'kan pen nʉ'kwɨ rɨ pɨ' yawɨrɨ ɨwe'sa' man. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', tu'kan nɨ esa' pe ɨnonka uya. Ɨsi'kɨ upiya' pori' pe e'tanʉ'kɨ ɨyepuru pokon pe!’ ta'pʉ iya. 	 A koyo ne a se: ‹A boori! Ni ya tam hanno no, naanaykoy mo. Ni na naanay cabe hari kayna yaŋ ra, ay ga ni daŋ hari boobo boŋ. Ma furo ni koyo farhãyaŋo ra.›


“5 kaisaron kon pe' toron amʉ' tʉkʉrʉpo'pomasan pen asa'ron pʉrata pun kaisa rɨ? E'tane tikin nan nɨ to' tonpa pu'tɨka'nʉkʉ Papa uya pʉra iyesi. 	 Manti i ga sasa gu neera dala hinka? Kaŋ i ra baa afo Irikoy mana dinya a gaa.


Mɨrɨpan kuu'pʉ ipoitorʉ ton uya, tanporon kon ereutapɨtʉ'pʉ. 	 I te yaadin k'i kulu gorandi.


Serɨ etasa' tʉuya'nokon a'tai, tu'kan kon ipoitorʉ ton uya, “Sa'man pe kuru se usenupan nɨto' man. Ɨnʉ' uya rɨ serɨ anʉmʉ?” ta'pʉ. 	 Waato kaŋ i maa woodin, Yesu talibey ra iboobo ne: «Sanno wo ga sandi. May no ga hin ka yadda a gaa?»


Mɨrɨpan a'tai Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Ɨyekama'po uya 'nokon. Nai esi Main awɨrɨ Sapa' a'tai tʉku'sen pe: Wakʉ kupʉ mɨrɨ pe pʉra ɨri kupʉ katɨ? Ka'pon pika'tɨ, ima'tanʉkʉ katɨ?” 	 Yesu binde ne i se: «Ay g'araŋ hã hal a ga halal boro ma goy hanno te asibti zaaro ra, wala a ma goy laalo te? I ma fundi faaba wala i m'a halaci?»


Tu'kan kon piyai'san amʉ' eseru kupʉ pɨ' iko'mansa' kon uya tu'kan nɨ ɨri ekareei apon kareta amʉranʉkʉ'pʉ, mɨrɨpan po'tɨpɨtʉ'pʉ to' uya annau. Pʉrata pe kareta ton epe' i'tu'pʉ to' uya a'tai, 50,000 kaisa rɨ sirʉpa pun pe iyepa'ka'pʉ. 	 Moodabal teekoy ra boro fooyaŋ mo, kaŋ manti jama kayna bo na ngey tirey margu. I goono g'i ton borey kulu jine. I na tirey noorey lasaabu. A to nzarfu noor'ize zambar waygu.


Itɨ'pʉ kareta amon mo'kai', apono' po iyereutasa' na'ne' emiya enwo'netʉ apai. 	 A kaa ka tira ta nga kaŋ go ga goro karga boŋ din kambe ŋwaaro ra.


Sises utɨ'pʉ siya rɨ Kiyarari awɨrɨ ka'pon amʉ' enupa pɨ' Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau'ne. Wakʉ itekare ekama pɨ' iyesi'pʉ, Papa e'to' esa' wannɨ pe pɨ'. Paran pokon kon mɨrɨ awonsi'kɨ takuru'kena' nan ka'pon amʉ' epi'tɨ pɨ' iyesi'pʉ. 	 Yesu goono ga windi Galili ra. A goono ga dondonandi i diina marga* fuwey ra. A goono ga koytaray Baaru Hanna waazu, ka doorikom dumi kulu da jantekom kulu no baani borey game ra.


“Papa uya Tepi' pa rʉ'pʉ, Sises ennoko'pʉ Esuwerʉ amʉ' pika'tɨse'na. Mɨrɨ kupʉ uya ta'pʉ tʉuya utamokori ton pɨ' awɨrɨ. 	 To, bora din haamey ra no, alkawlo boŋ, Irikoy kande Israyla se Faabako, kaŋ ga ti Yesu.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Papa kasa te'san pe e'tɨ', ini'nʉnkanʉ ton imunkɨ pe, 	 Wa Irikoy dondon danga a izeyaŋ kaŋ a ga ba.


I'tupɨ'nin uyee'pʉ ipiya', mɨrɨpan uya ta'pʉ ipɨ', “Papa Mumu pe ɨwesi yau, se ton tɨ' amʉ' pɨ' pʉreti pe enakɨ ka'kɨ,” ta'pʉ iya. 	 Siikwa kaa a do mo ka ne a se: «Da ni ya Irikoy Izo no, ma ci tondey wo se i ma bare ka te buuru.»


Ina man ekama pɨ', ka'pon amʉ' auro'ka pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ to' enupa pɨ' tanporon ipu'ketʉ pokon pe, ina uya tanporon kon tʉto' pe wakʉ pe Kʉrai yau. 	 Iri goono ga Almasihu baaro waazu, iri goono ga boro kulu yaamar. Iri goono ga boro kulu dondonandi laakal kulu ra, hal iri ma boro kulu salle toonante Almasihu ra.


12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton auro'ka tʉpo, Sises utɨ'pʉ mɨrɨ pata apai itekare ekamai' mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' enupai' Kiyarari po'nan pata ton yau. 	 Waato kaŋ Yesu na nga talibi way cindi hinka lordi ka ban, kal a tun noodin zama nga ma dondonandi ka waazu kwaarey ra.


Mɨrɨ ema'sa' yau, Pe'tani poi to' enna'po koro'tau, Sises esi'pʉ iwan pe. 	 Susubay ra, waato kaŋ i fun Baytaniya, a maa haray.


Asa' ipɨ' si esii'ma Sises ekepu asa' tʉuya'nokon ontɨ'pʉ to' uya mɨrɨ a'po'nan pokon pe, pon renen tato' atʉ saai'pɨ'sa' ke. Serɨ esi'pʉ mɨrɨ Esuwerʉ amʉ' uya tekepu kon u'na'tɨ eseru yau. 	 I na Yesu gaahamo sambu k'a kasance nda lin* taafe da yaazi jinayey din, Yahudancey fijiyaŋ alaada boŋ.


Itenu ton esi'pʉ apo' epo'tɨ kasa mɨrɨ awonsi'kɨ tu'kan nɨ aro', kʉron amʉ' esi'pʉ i'pai po. Ese' e'menukasa' esi'pʉ ipɨ', ɨnʉ' ni'tunʉ pen nɨ, kʉrɨ rɨ uya rɨken i'tu. 	 A moy ya danga beeleyaŋ no, koytaray fuula boobo mo go a boŋo gaa. A gonda maa hantumante kaŋ boro kulu s'a bay kala nga bumbo hinne.


Isairas iwʉ' ta' tʉuye'sa' a'tai, ɨnʉ' rɨ ewomʉ i'se pʉra iyesi'pʉ ta'kɨrɨ, Pi'ta, Isens, mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan nɨken mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ rɨ si mʉre sanon. 	 Kaŋ a furo fuwo ra, a mana naŋ boro kulu ma furo nga banda kala Bitros, da Yohanna, da Yakuba, da wandiya din baabo d'a nyaŋo.


“Ɨ'rɨ pɨ' ɨusewansiuka?” ta'pʉ inserʉ uya upɨ'. “Ekama uya mɨrɨ ɨpɨ' ɨ'rɨ ekamanin pe uri'san esi mɨrɨ awonsi'kɨ ene anin pe na'ne', ene 7 kaisaron i'pai mɨrɨ awonsi'kɨ 10 kaisaron iretʉ. 	 Kala malayka ne ay se: «Ifo se no ni dambara? Ay ga ci ni se waybora din gundo da alman laala kaŋ goono g'a jare kaŋ gonda boŋ iyye nda hilli way wano.


E'tane ta'kwarʉkena' nan uya tʉraan'puui kon arɨ'pʉ iparu u'ma'sa' a'taino a'kɨrɨ. 	 Amma laakalkooney wo na ji sambu sintiliyaŋ ra, da fitilley ngey banda.


Mɨrɨpan utɨ'pʉ Papa iwʉ' ta', mɨrɨpan enta'na'pʉ ipʉremasa' pʉreti pɨ'. Serɨ e'kupʉ'pʉ Apiya'ta, Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru a'tai. Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan nɨken nɨkunʉ Main uya tasa' awɨrɨ. E'tane Tepi' enta'na'pʉ ipɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉtonpa ton nɨ nɨrɨ repapɨtʉ'pʉ iya,” ta'pʉ iya. 	 A furo Irikoy* fuwo ra, alfaga* beero Abiyatar jirbey ra, ka buuru* jisanta ŋwa, k'a no mo nga borey se. Buuro din mo, a mana halal boro kulu se a m'a ŋwa, kala day alfagey hinne.»


Anpisin auro'ka'pʉ iya to' ereutato' pe non pona. 	 Yesu na jama lordi ka ne i ma goro ganda laabo ra.


Ɨmenukasa' uya 'nokon unennokonʉ ukaretaai yau tekumasan ka'pon amʉ' pokon pe ɨwesi kon namai'. 	 Zama ay ya diyey koda no, kaŋ a mana hima baa i ma ne ay se diya, za kaŋ ay na Irikoy marga gurzugandi.


Sises enna'pokaa'pʉ iyakon ite'kwa pe ɨpʉremase'na. “Ukʉipʉnʉ, iye'kupʉ poken pʉra rɨ iyesi yau, serɨ ko' utama poken pʉra upiyapai ensi uya a'tai rɨken, tɨwɨ ɨyeseru ne'kupʉi,” ta'pʉ iya. 	 A ye ka koy sorro hinkanta ka te adduwa ka ne: «Ya nin ay Baaba, hala day woone wo si bisa kala day y'a haŋ, to, ni miila ma te.»


apʉne pʉra Papa e'tʉrawasoma ayau'nokon iku'nin pe mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnku'pai ɨwesi kon pa ipori'manin pe te'sen. 	 Zama Irikoy no goono ga goy araŋ ra hal araŋ ma miila da goy mo te kaŋ ga kaan a se.


iye'tʉsa' rʉ'pʉ tiwa rɨ uye'manin kon pe tanporon ɨri ton apai mɨrɨ awonsi'kɨ ukorʉkato' kon pe tʉuya tiwano' ton pe ka'pon amʉ' itiwano' ton kuru, wakʉ ɨnku'pai kuru te'san. 	 Nga no ka nga boŋ no _ka bu__ iri se zama a m'iri fansa zunubi kulu gaa. Zama a m'iri ciya mo nga boŋ se jama hanante kaŋ ga ti nga bumbo wane, kaŋ gonda ihanno teeyaŋ anniya.


Ipoitorʉ ton uya serɨ ensa' a'tai, to' usewansiuka'pʉ, to' uya ekama'po'pʉ, “Nai kasa si pi' e' useketa inke pʉra rɨ?” ta'pʉ to' uya. 	 Waato kaŋ a talibey di woodin, i dambara ka ne: «Mate no tuuri-nyaŋo wo koogu nd'a sahãadin-sahãadin ya-cine?»


Serɨ ekama'pʉ iya wakʉ pe kuru rɨ to' pɨ', mɨrɨpan arɨ'pʉ Pi'ta uya esereme'se'na. 	 A na hayey din ci i se taray kwaaray. Bitros mo n'a kaa waani ka sintin ka deen'a gaa.


Sises uya to' usenuminkato' i'tusa' esi'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Ti'tui' pʉra rɨ esa' wannɨ pe te'san epantakapɨ'sa' ɨsewa'nomai' uma'ta rɨ mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tiwʉ' tawon kon epantakapɨ'sa' ɨsewa'nomai' rɨ uta'mo'ka mɨrɨ. 	 Amma kaŋ Yesu g'i miiley bay, a ne i se: «Koytaray kulu kaŋ fay ihinka ka gaaba nda care ga say. Fu mo kaŋ gaaba nda care ga kaŋ.


Mɨrɨpan kon ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ, “Ɨ'rɨ pe ina ku'se'na ɨuye'sa', Papa Mumu? Iweyu rawɨrɨ rɨ pe' ina kota'mai' ɨuye'sa'?” ta'pʉ to' uya. 	 Kal i na ngey jindey sambu ka ne: «Ya nin Irikoy Izo! ifo k'iri zaa da nin! Ni kaa ne nooya k'iri gurzugandi za alwaato mana to, wala?»


E'tane uiwano' kon pe e'nɨ na'ne' kaisa rɨ wakʉ nonkasa' e'tʉsa' upona'nokon Kʉrai uya iku'sa' na'ne' awɨrɨ. 	 Amma iri kulu se i na gomni no Almasihu nooyaŋ neesijo boŋ.


“Taya'tira pon so'si inserʉʉi ena' imenuka': “Se ka'kɨ ɨmunkɨ amʉ' pɨ', tukai': Serɨ main esi Papa Mumu winɨpaino, apo' e'werouwerouma waraino itenu mɨrɨ awonsi'kɨ karukuri aku'nɨsa' kasa tʉurenpanpɨ'sen i'ta. 	 Ma hantum Almasihu marga diya se kaŋ go Tiyatira ka ne: «Irikoy Izo kaŋ a moy go danga danji beele, a cey mo, sanda guuru-say ziirante, sanno kaŋ a ci neeya:


Pana' pe ita'sito' pe iyesi tapurɨsen kuru itekare pɨ' isekamasa' na'ne' awɨrɨ, tʉron kon pori'manin pe wakʉ usenupan nɨto' ike ke mɨrɨ awonsi'kɨ ipoken pʉra ɨwesi kon tawon pe tekareei ewa'nomanin nan pɨ'. 	 A ma gaabu sanni naanaykoyo gaa kaŋ ga saba nda dondonandiyaŋo kaŋ a du, hal a ma du ka borey yaamar da dondonandiyaŋ cimi-cimo, ka hin borey kaŋ ga gaaba nd'a mo.


Mɨrɨ pe pʉra ɨusenuminka kon nɨ katɨ iye'menukasa' Papa Maimu uya ta iwenai pʉra rɨ, “Iya'kwarʉ uyau'nokon iko'manto' pe inkupʉ'pʉ esi tiwano' pe rɨken ui'se'nokon,” tukai'? 	 Wala mo araŋ goono ga tammahã Irikoy Tira Hanney salaŋ yaamo no kaŋ i ne: Biya _Hanna__ kaŋ Irikoy gorandi iri ra goono ga canse iri se gumo?


Main, “iku'to' esi'pʉ mɨrɨ,” tawon e'menuka'pʉ kʉrɨ rɨ iwano' pe rɨken pen, 	 Guna mo, manti Ibrahim hinne se no i na woodin hantum ka ne Irikoy n'a lasaabu a se.


Sises uya ta'pʉ, “Tanporon kon ka'pon amʉ', ‘Uyepuru, uyepuru!’ tawon nan upɨ' epa'kato' oton pen nɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe pata'se' ya', e'tane kʉrɨ rɨken ukʉipʉnʉ, Epʉn pon e'to' i'se ku'nin. 	 Manti boro kulu kaŋ ga ne ay se: ‹Rabbi! Rabbi!› no ga furo beene koytara ra bo, kala day boro kaŋ ga te haŋ kaŋ ay Baaba ga ba, nga kaŋ go beena ra.


Tʉron kon uya, “Pʉse rɨ kʉrɨ rɨ,” ta'pʉ. Tʉron kon uya, “Kʉrɨ rɨ kasa rɨ marɨ isene,” ta'pʉ. E'tane, “Urɨ rɨ kʉrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Boro fooyaŋ goono ga ne: «Nga no.» Afooyaŋ mo goono ga ne: «Abada! Amma a ga him'a.» Nga bumbo ne: «Ay no.»


Mɨrɨ tʉpo, Epʉn uta'koka ene'pʉ uya, aimu'nan kaware esi'pʉ, ipo te'sen ese' esi'pʉ Iyawɨron Kuru, mɨrɨ awonsi'kɨ I'napairon. Wakʉ pe ɨsi'kaisa rɨ eseru aimenkanin mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewa'nomasen. 	 Kal ay di beena feerante. Guna mo, bari kwaaray fo neeya, d'a kaarukwa kaŋ se i ga ne Naanaykoy da Cimikoy. Adilitaray ra no a ga ciiti, a ga wongu mo.


Apʉne pʉra wapiya tapɨtʉ pɨ' rɨ e'sa' ɨpɨ'nokon, serɨ pe kanan si takapʉ uya akaramʉi'ma, tu'kan kon nɨ uko'mamʉ Kʉrai kurusukuui eyaton pe. 	 Zama boro boobo goono ga dira kaŋ ibareyaŋ no Almasihu kanjiyaŋ bundo se. Ay binde n'i baaru ci araŋ se sorro boobo. Baa sohõ mo ay goono g'a ci araŋ se da mo-mundi.


mɨrɨpan kon ereuta'pʉ enpɨ'se'na. 	 Gaa no i goro k'a batu noodin.


Mɨrɨ yau iyesi'pʉ Sises apurɨnin, Ananayas itese'. Ananayas enu uta'kwakasa' koro'tau, Itepuru maimu eta'pʉ iya, “Ananayas!” tawon. “Setayai' rɨ, Uyepuru,” ta'pʉ iya. 	 Amma talibi fo go no Damaskos, kaŋ a maa ga ti Hananiya. Rabbi mo ne a se bangayyaŋ ra: «Hananiya!» Nga mo ne: «Ay neeya, ya Rabbi.»


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Ka'pon, Papa winon esi Sapa' Epuru pe rɨ,” ta'pʉ iya. 	 A ne i se mo: «Boro Izo ya asibti zaari Koyo no.»


Sises uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ɨ'rɨ pe ken iyesi pɨ' Papa Maimu i'kwɨtʉ auya'nokon, ɨyeseru kon awɨrɨ ɨwesii'ma'nokon? 	 Amma a tu ka ne i se: «Ifo se no araŋ mo ga Irikoy lordey* harta araŋ alaadey sabbay se?


Soisa amʉ' epuru esi'pʉ ɨni'tupai ɨ'rɨ pɨ' Esuwerʉ amʉ' uya, ɨri ku'sa' Paarʉ uya ta, tukai'. Mɨrɨ pɨ', itepuru uya soisa amʉ' apiyo'ma'pʉ Paarʉ auronpɨ'sa' ara'ka pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton kanan amʉrato' pe amʉran iwʉ' ta' ekama'pʉ iya, mɨrɨpan kon amʉra'pʉ. Mɨrɨpan itepuru uya Paarʉ nee'pʉ to' amʉrasa' koro'ta', mɨrɨpan uya iye'mʉ'sa'kato' pe ikupʉ'pʉ to' rau. 	 A wane suba mo, a ga ba nga ma bay da cimi haŋ kaŋ se no Yahudancey goono g'a kalima. A na Bulos kaa taray ka alfaga beero da Yahudancey arkusey marga borey kulu lordi ka ne i ma margu. A kande Bulos mo k'a kayandi i jine.


Apʉne pʉra pena rɨ to' eno'mato' pɨ' iye'menukasa' rʉ'san tʉron kon ka'pon amʉ' ewonsa' man ama'ai ɨ'koro'ta'nokon. Papa uya tasa' pen nɨ awɨrɨ te'san ka'pon amʉ', Papa, itese' pɨ' e'nɨto' uya wakʉ nonkasa' ensimanin nʉ'san makoi eseru ya', mɨrɨ awonsi'kɨ Sises Kʉrai tikin nan nɨ rɨken eke, uyepuru kon tʉnonkai'. 	 Zama boro fooyaŋ mollo ka furo iri game ra, ngey kaŋ ciiti ka zeeriyaŋo go hantumante za gayyaŋ. Boroyaŋ no kaŋ ga wangu Irikoy, kaŋ yaŋ g'iri Irikoyo gomno bare mo ka te furkutaray kobay. I goono g'iri wane Koy follonka ze kaŋ ti iri Rabbi Yesu Almasihu.


ikuu'pʉ iya ipoken tesi serɨ a'tai tukai' enpoikanin pe, ipoken teseru esi enpoikanin pe mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' anʉnnin pe ipokena' pɨkɨron kon pe Sises apurɨto' winɨ. 	 Amma sohõ, zamana wo ra, a na nga adilitara cabe, kaŋ nga ya adilitaraykoy no, a ga boro kaŋ ga Yesu cimandi ciya adilante _nga jine__ mo.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “To' ewe'tɨ',” ta'pʉ iya. Mɨrɨpan pɨ' ta'pʉ to' uya, “5 kaisa rɨ rʉ'kwɨ itekiino pʉreti esi, mɨrɨ awonsi'kɨ asa'ron kon nʉ'kwɨ moro' amʉ'. Kiyari rɨ nin ennase utɨn nɨsa' a'tai, to' ewe'to'pan,” ta'pʉ to' uya. 	 Amma Yesu ne i se: «Araŋ bumbey m'i no ŋwaari.» I ne: «Iri sinda haŋ kaŋ ga bisa buuru kunkuni gu nda hamisa hinka. Wala iri ma koy ka ŋwaari day borey din kulu se no?»


E'tane kʉrɨ ipoi rɨ tenu tʉtʉse wakʉ main, mo'kanin wannɨ ennin mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuko'mansen serɨ kupʉ pɨ' tʉneta'pʉ tʉpu'tɨka'nʉ'se pʉra e'tane ikupʉ pɨ'—kʉrɨ rɨ uya wakʉ epoto' oton mɨrɨ tʉnkupʉnʉ yau. 	 Amma bora kaŋ goono ga mo sinji asariya toonanta gaa, asariya kaŋ ga burcinandi, a ga soobay ka woodin te mo, bora din wo manti maako no kaŋ goono ga dinya, amma teeko no kaŋ goono ga goy. Nga wo ga ciya albarkante nga goyo ra.


Mɨrɨ kupʉ'pʉ uya pana' pe to' e'to' pe tewan kon yau mɨrɨ awonsi'kɨ tikin nɨ tenai' tʉusi'nʉnkai' to' e'to' pe, tanporo, iye'to' awɨrɨ, eke pe kuru rɨ ito'ka'nʉ'nin pe e'nɨto' epoto' pe to' uya ama'aino Papa eseru i'tunin pe to' e'to' pe, Kʉrai si. 	 Ay go ga tangam zama i biney ma du gaabi, i ma goro margante baakasinay ra hal i ma du arzaka kaŋ ga fun fahamay tabbatante ra. Woodin yaŋ no ga naŋ i ma Irikoy gundo bay, kaŋ ga ti Almasihu.


Ɨpɨ' enari'nʉmʉ'pʉ, apʉne pʉra sa'man pe rɨ ɨwesi pɨ'. Anpata'tɨ'pʉ pen nɨ mo'kanin mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnpɨmɨ'pʉ pen nɨ anʉnnin,’ ta'pʉ iya. 	 Zama ay humburu nin, zama ni ya boro no kaŋ cine ga gaabu. Ni ga sambu hari kaŋ ni mana jisi, ni ga wi mo hari kaŋ ni mana duma.›


Mɨrɨpan e'tane, itekareei useta'pʉ. Mɨrɨ wenai, tu'kan kon ka'pon amʉ' uyee'pʉ etase'na mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsepi'tɨpɨ'se'na teparan kon apai. 	 Amma Yesu baaro baa ka tonton. Jama boobo soobay ka margu zama i ma maa, i ma du baani ngey doorey gaa mo.


“Uni'nʉnkanʉ ton pɨrɨ'kanin mɨrɨ awonsi'kɨ to' panamanin urɨ. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', i'napairon pe mɨrɨ awonsi'kɨ amakooi kon yapai tera'tɨi' e'tɨ'. 	 Borey kulu kaŋ ay ga ba, ay ga deeni i gaa k'i gooji. Yaadin gaa, ma anniya daŋ ka tuubi.


Sises uyee'pʉ, pʉreti tanʉnse to' repa'pʉ iya, mɨrɨ kasa rɨ moro' ke to' repa'pʉ iya. 	 Yesu kaa ka buuro sambu ka no i se, a na hamisa mo no i se.


e'tane eke pe iku'to', inamato' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' esi tanporo wakʉ ku'nin nan iwano' pe: wapiya Esuwerʉ amʉ' pɨ', mɨrɨ tʉpo Esuwerʉ amʉ' pen pɨ', 	 Amma borey kulu kaŋ yaŋ ga ihanno te ga du darza nda beeray da laakal kanay, sintina Yahudancey, gaa dumi cindey mo.


Apʉne pʉra, eke pe te'ku'san tiwano' kon pe ena mɨrɨ se pe rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ se pe te'ku'san ena mɨrɨ eke pe,” ta'pʉ iya. 	 Zama boro kulu kaŋ ga nga boŋ beerandi, i g'a kaynandi. Boro kaŋ ga nga boŋ kaynandi mo, i g'a beerandi.»


I'pai pʉ'kʉ pe te'to' apai iyemo'kasa', tanporo ɨsipona ipun a'sinin pe te'sen ikara ton isemo'kato' pe Papa uya ikupʉ koro'tau. 	 I fay no ka fun boŋo gaa. A do no gaahamo kulu goono ga gaay ka haw care gaa dabey da kaajey do, ka tonton da toonandiyaŋ kaŋ ga fun Irikoy do.


Kʉrɨ eke pe kuru tikin nan wʉi esi nɨkayai'ne' uya ikupʉ mɨrɨ Itepuru iwano' pe. Kʉrɨ o' anyai'ne' uya anɨ mɨrɨ Itepuru iwano' pe, apʉne pʉra Papa pɨ' tenki ta iya ke; mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrɨ anɨ iya pʉra na'ne' uya ikupʉ mɨrɨ Itepuru iwano' pe, mɨrɨpan uya tenki ta Papa pɨ'. 	 Boro kaŋ goono ga zaari fo haggoy, Rabbi se no a goono g'a haggoy. Boro kaŋ goono ga hay kulu ŋwa, Rabbi se no a goono g'a ŋwa, zama a ga Irikoy saabu. Boro kaŋ siino ga ŋwa mo, Rabbi se no a siino ga ŋwa, a ga Irikoy saabu mo.


“Tʉrawaso amʉ' iye'sara'tɨsa' kon e'tʉrawasoman pɨ' 5 a'kʉra' a'tai uyee'pʉ tʉpʉrataai kon ipun si epose'na. 	 Borey kaŋ yaŋ i sambu wiciri kambu guuru guwa ra din, i kaa. I afo kulu du zaari fo far-far'ize banandi.


Serɨ kasa isaurokʉ a'tai, soisa amʉ' tonpa iye'mʉ'sa'kasa' uya temiyatʉ ke itemʉ' pɨ' iwɨnɨ'pʉ. “Mɨrɨ kasa pe' tʉmaimu'sen kʉrɨ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru?” tai'ma. 	 Waato kaŋ a na sanney din ci, doogarey kaŋ goono ga kay noodin ra afo na Yesu saŋ ka ne: «Ya-cine no ni ga tu alfaga beero se d'a?»


Saiman Pi'ta uya eikʉ'pʉ, “Uyepuru, ɨnʉ' piya' nɨrɨ ina utɨ? Ɨpiyau sa'ne Main esi mɨrɨ ko, tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' pe ku'nin. 	 Siman Bitros tu a se ka ne: «Rabbi, may do no iri ga koy? Nin no gonda fundi hal abada sanney.


I'tu auya'nokon pʉra pe' nai ɨpun kon esi Wakʉ A'kwarʉ iwʉ' pe, ayau'nokon na'ne', ɨneporo'pʉ kon Papa winɨpai? Ɨiwano' kon pen nɨ ɨmɨrɨ'nokon; 	 Almasihu margey kaŋ go Aziya laabo ra go g'araŋ fo. Akila nda Birisila g'araŋ fo gumo Rabbi ra, ngey nda Almasihu marga kaŋ ga margu i windo ra.


“Wakʉ pe te'sen kʉ'tʉtʉu pero amʉ' ena'; mokon pun ton ɨiwano' kon kʉseno'matʉu peiruku amʉ' ena', to' uya iwasa'kapɨtʉ esi mɨrɨ awonsi'kɨ to' era'tɨ esi akarapɨ'se'na. 	 Ma si haŋ kaŋ ga hanan no hansi se. Araŋ ma si luluwey* catu mo gursuney* jine, zama i ma s'i taamu-taamu ngey cey cire, ka bare ka ye k'araŋ tooru-tooru.


“To' mʉta ton epe'tɨpɨ'sa' e'pa'nʉ'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsipɨ' e'nɨto' ke.” 	 «I meyey to da laaliyaŋ da forti mo.»


“Ɨnʉ' makoi ton pɨ' rɨ ɨusentu'ma yau, ipɨ' rɨ usentu'man; mɨrɨ ton pɨ' ɨusentu'ma pʉra iyesi yau, mɨrɨ ton pɨ' rɨ usentu'man pʉra iyesi mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Boro kulu kaŋ araŋ n'a zunubey yaafa a se, Irikoy jin k'i yaafa a se nooya. Boro kulu mo kaŋ araŋ g'a zunubey lasaabu a se, Irikoy jin k'i lasaabu a se nooya.»


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', tanporo Papa amataai ya' enatɨ', ɨri weyu e'seposa' a'tai, wakʉ pe ɨye'soto'ka kon pa, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon nɨ kupʉ tʉpo, ɨye'soto'ka kon pa. 	 Woodin sabbay se binde, araŋ ma wongu jinayey kulu sambu kaŋ Irikoy n'araŋ no, zama araŋ ma du ka kay zaari laaley ra. Koyne, d'a kulu ban banda, araŋ ga kay.


Itonpa pe rɨ, 1 3 e'to' airɨ ka'pon amʉ' wɨnɨ'pʉ mɨrɨ osorʉwawon paran; apo', ikɨrɨsin mɨrɨ awonsi'kɨ sorʉ'pa kaware amʉ' mʉta yai tepa'kasen uya. 	 Balaaw hinza din do no, danji, da dullu nda sufar kaŋ goono ga fun i meyey ra, i na borey kanandi hinza ra afo wi.


“Ɨ'rɨ ta auya e'kwa pe iyesi, ‘Ikupʉ auya poken iyesi yau,’ mʉkayai'ne'? Tanporon nɨ e'kupʉ apurɨnin nan pɨ',” ta'pʉ Sises uya. 	 Yesu mo ne a se: «D'ay ga hin! Hay kulu ga hin ka te nga kaŋ ga cimandi se.»


Mɨrɨ a'tai, main eta'pʉ iya, “Ɨyo' tʉwɨse enta'nakɨ,” tawon. 	 Jinde fo mo kaa Bitros do ka ne a se: «Bitros, tun ka wi ka ŋwa.»


To' pɨ' ta'pʉ iya, “Ama' aino Papa e'to' esa' wannɨ pe e'tʉsa' ɨyena'nokon. E'tane kamoro mɨ airon kon pɨ' tanporon nɨ usekama panton yai, 	 A ne i se: «I n'araŋ no araŋ ma Irikoy koytara gundey* bay. Amma ngey kaŋ go taray, i ga hay kulu ci i se nda misayaŋ.


Tʉron kon esi'pʉ Sises eseru'tɨto' tʉuya'nokon iwenai kupʉ iya ene i'se, mɨrɨpan kon uya a'ko pe esii'ma enpɨtʉ'pʉ, Sapa' a'tai pe' epi'tɨ iya tukai'. 	 Boro fooyaŋ na Yesu mo-kuru-kuru ka di hal a g'a no baani asibti zaaro ra, zama i ma du k'a kalima se.


To' e'sei'pɨ'to' ena'pʉ ɨsɨ pe, mɨrɨpan pɨ' eke soisa amʉ' epuru enari'nʉmʉ'pʉ Paarʉ rɨ na'kɨ karapɨtʉ to' uya ko tukai'. Mɨrɨpan uya soisa amʉ' apiyo'ma'pʉ Paarʉ enpa'kato' pe to' uya to' piyapai soisa amʉ' iwʉ' ta'. 	 Waato kaŋ kosongo beeri gumo, wongu nyaŋo, kaŋ ga humburu borey ma si koy ka Bulos nyage-nyage, na soojey lordi ka ne i ma koy ka Bulos kaa borey game ra da gaabi ka kand'a soojey fuwo ra.


ɨri pe ka'pon pɨ' tʉusauro'san pe, Papa ewaruma'tɨnin nan pe, sapemanin nan pe, i'tunin pe te'ku'san pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉutapurɨsan pe; ɨri kupʉ eseru sara'tɨnin nan pe; tʉsan kon maimu awɨron kon pen pe; 	 I ciya mimandakomyaŋ, da alaasirayyaŋ, da Irikoy wangayaŋ, da mo-koogay-koyyaŋ, da boŋbeeraykoyyaŋ, da foomanteyaŋ. I ga laala teeyaŋ fondo taji ceeci, i ga murte ngey hayrey gaa.


Tʉnamanin nan pɨ', tʉusentu'masen Kʉrɨ rɨ, to' epamʉ kaisarɨ rɨ. 	 A suujo go baabey da ngey waddey gaa ka koy izey da ngey waddey gaa, Ngey kaŋ yaŋ ga humbur'a gaa no.


Apʉne pʉra itɨ pen mɨrɨ itewan ya' e'tane itɨ mɨrɨ iwenu'pɨ ya', mɨrɨpan epa'ka ipun apai,” ta'pʉ iya. (Sises uya serɨ ta'pʉ, tanporo rɨ sa'ne kiyari esi mɨrɨ ko enta'nan nɨto' ipɨ' pe, ta tʉuya e'kwa pe.) 	 zama a si furo a bina ra, amma a ga goro teeley ra ka ye ka fatta taray.» (Yesu na sanney din ci zama nga ma ŋwaari kulu ciya halal* no.)


Sises mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton utɨ koro'tau, to' uyee'pʉ eke iwa pata ya'. Mɨrɨ pata yau, uri'san, Mata itese' uya Sises kɨ'ma'pʉ tiwʉ' ta'. 	 Kaŋ i go fonda ra ga koy, a furo kawye fo ra. Wayboro fo kaŋ maa Marta n'a zumandi nga windo ra.


Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan esi'pʉ Sises enpɨtʉ pɨ' eseru'tɨto' pe tʉuya'nokon. A'ko pe enpɨtʉ pɨ' to' esi'pʉ Sapa' a'tai ka'pon epi'tɨ iya ene i'se. 	 Asariya dondonandikoy da Farisi fonda borey mo goono ga Yesu mo-kuru-kuru ka di hal a ga baani nooyaŋ te asibti zaaro ra, zama i ma du k'a kalima se.


Mɨrɨ wenai utonpa ton, kenari'nʉntʉu! Papa apurɨto' uya esi pɨ' iye'kupʉ rɨ inserʉ nekama'pʉ awɨrɨ. Mɨrɨ kasa kuru inserʉ uya uyauro'ka'pʉ mɨrɨ. 	 Ya alborey, woodin sabbay se, araŋ ma te bine-gaabi, zama ay ga Irikoy cimandi: mate kaŋ a ci ay se din boŋ, yaadin no a ga bara.


Itepuru uya uyauro'ka, ‘Inke pʉra enta Surusiran apai, apʉne pʉra to' uya upɨ' ausauro'to' apurɨ pʉra iyesi mɨrɨ,’ ta'pʉ iya upɨ'. 	 Ay di Rabbi, a goono ga ne ay se: ‹Ma waasu ka fun Urusalima da waasi, zama i si ni seeda ta ay boŋ.›


ka'kʉran pe e'tane, ɨiwʉ' kon ta' ukɨ'masa' auya'nokon pʉra iyesi; upon i'se e'tane, upon ke urepasa' auya'nokon pʉra iyesi; takuru'ke e'tane, umainanpasa' auya'nokon pʉra iyesi; pariki'si tau e'tane, uka'kʉranpai' ɨutɨsa' kon pʉra iyesi,’ tato' iya oton to' pɨ'. 	 Ay go yawtaray ra, araŋ man'ay zumandi, da banji ra mo, araŋ man'ay bankaaray. Ay jante, ay furo kasu mo, araŋ day man'ay kunfa.›


mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ kanan iye'menukasa', “Tʉnapuruka'pʉ kon enpɨ'to' oton to' uya,” tawon. 	 Koyne, Irikoy Tira Hanna sanno fo ne: «I ga bora kaŋ i gooru guna.»


“E'mʉ'sa'ka', ɨu'tɨ'; tʉusenuminkai' pʉra itɨkɨ to' a'kɨrɨ. To' enno'sa' uya mɨrɨ ɨpiya',” ta'pʉ. 	 Sohõ ni ma tun ka zumbu ganda ka koy i banda. Ma si hay kulu sikka, zama ay no k'i donton.»


Mɨrɨpan uya rɨ ta'pʉ, “Nepa'kayai'ne' ka'pon yapai uya nin ikupʉ mɨrɨ ɨri pe. 	 Koyne, Yesu ne i se: «Haŋ kaŋ ga fun boro ra, nga no ga boro ziibandi.


Tʉweyu nin si i'se a'sinin ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ mɨrɨ, mɨrɨpan ewomʉ'pʉ Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Sairas pokon rakʉi' iye'sekunka'pʉ e'tɨtɨtɨ'kai'ma. 	 Batukwa ne i ma kande nga se danji. A waasu ka furo _nda danjo__ ka ye ganda Bulos da Sila jine. A goono ga jijiri humburkumay sabbay se.


Ipoitorʉ ton uya mɨrɨ kasa rɨ nin si To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pɨ' te'to' kon koneka'pʉ, ta'pʉ iya na'ne' awɨrɨ rɨ. 	 Talibey mo te sanda mate kaŋ Yesu n'i lordi nd'a ka Paska ŋwaaro soola.


Mɨrɨ pe pʉra iyesi yau, ɨ'rɨ ken ense'na ɨutɨ'pʉ kon? Wakʉ pe katɨ ka'pon epontɨpɨ'sa' ense'na? Kane. Kamoro epe'kena' ton pon yau te'san esi use'wanpan pɨ' te'sen pata esanon iwʉ' tawon kon. 	 Wala ifo no araŋ koy ka guna? Boro no kaŋ ga bankaaray baano daŋ? Guna, borey kaŋ yaŋ gonda bankaaray caadanteyaŋ, kaŋ yaŋ ga te watay goray, i go koyey windey ra.


Serɨ si ekonekan nɨto' esakʉ iya winɨ “emenna',” tukai', wapiyaro' ku'sa' iya tapurɨsen pe pʉra; mɨrɨpan si tapurɨsen pe pʉra te'sen mɨrɨ awonsi'kɨ ipooi'pɨ pe te'sen pʉra iyena serɨ pe rɨ. 	 Za kaŋ a ne alkawli taji no -- yaadin gaa a na sintina wano ciya izeeno nooya. Haŋ kaŋ zeen, a gay mo, a maan darayyaŋ.


Pari'si amʉ' amʉrasa' koro'tau, Sises uya to' ekama'popɨtʉ'pʉ, 	 Za Farisi fonda borey goono ga margu nangu folloŋ, Yesu n'i hã


ɨrepai'nokon tanporon wakʉ ton ke i'se iye'to' kupʉ kon pa, mɨrɨ awonsi'kɨ tɨwɨ uyau'nokon nʉtʉrawasomai tʉpori'manin pe te'sen, Sises Kʉrai poro, itiwano' pe eke pe iku'to' nesii, inke rɨ, inke rɨ. Amen. 	 m'araŋ toonandi hari hanno kulu ra hal araŋ m'a miila te. A ma haŋ kaŋ ga kaan nga se goy iri ra Yesu Almasihu do. Darza ma bara Yesu Almasihu se hal abada abadin! Amin!


Mɨrɨ tʉpo utɨ'pʉ Siriya itese' pata pona mɨrɨ awonsi'kɨ Siri'siya itese' pata pona. 	 Woodin banda ay koy Suriya nda Silisiya laabey ra.


“Papa, ausaurokʉ'pʉ ku'sa' auya si man, tɨwɨ si urɨ, ɨpoitorʉ eri'to' pe iku'kɨ ewankamanin pʉra. 	 «Sohõ, ya Koy Beero, ma naŋ ay, ni tamo ma dira baani, ni sanno boŋ.


Tʉron nɨ i'tuto' ipɨkɨrɨ ene'pʉ uya ka' yau, eke, a'kwarʉpɨ'nin nɨ: 7 kaisaron kon inserʉ amʉ' esi'pʉ 7 kaisaron paran amʉ' u'matʉ esanon, apʉne pʉra Papa uya kota'man nɨto' u'ma'sa' ekamanin pe iyesi'pʉ. 	 Ay di alaama fo mo beena ra kaŋ ga beeri, dambara hari mo no: malayka iyye no kaŋ yaŋ gonda balaaw iyye, kaŋ yaŋ ga ti kokorantey, zama i ra no Irikoy futa kubay.


Sises uya entakanoma'pʉ, “Tikin nan pɨ' rɨ marɨ ɨyekama'po uya 'nokon nɨ nɨrɨ mɨrɨ. Umaimu ei'sa' auya'nokon a'tai, ekama uya rɨ nɨrɨ mɨrɨ ɨpɨ'nokon, ɨnʉ' uya umeruntɨrʉ'tɨsa' serɨ ton ku'to' pe uya tukai'. 	 Yesu mo tu ka ne i se: «Ay mo g'araŋ hã sanni fo. Wa ci ay se, gaa no ay mo ga ci araŋ se dabari kaŋ dumi no ay goono ga hayey din te d'a.


“Ewai', uyepuru, sapurɨyai' Kʉrai pe ɨwesi, Papa Mumu pe tʉuye'ton serɨ non pona, tasa' rʉ'pʉ,” ta'pʉ iya. 	 A ne Yesu se: «Oho, ya Rabbi, ay cimandi kaŋ ni ya Almasihu no, Irikoy Izo, kaŋ ga kaa ndunnya ra.»


Komi' pe pata esi'pʉ, mɨrɨ pɨ' to' poitorʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ eke ton nɨ e'soto'pɨ'sa' esi'pʉ a'non pɨ' apo' piyau. Pi'ta rɨ nɨrɨ e'soto'kasa' esi'pʉ to' koro'tau a'non pɨ'. 	 Bannyey da doogarey goono ga kay noodin. I jin ka danji funsu nda danji bi, zama hargu go no. I goono ga caan. Bitros mo go i banda, a goono ga kay noodin ka caan.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', utonpa ton, urɨ'nokon esi poitorʉ uri'san munkɨ pe pʉra, e'tane ɨnʉ' enawon pen munkɨ pe e'nɨ'nokon. 	 Yaadin gaa, nya-izey, iri wo manti koŋŋa izeyaŋ no, amma iri ya wayboro burcino izeyaŋ no.


Paarʉ uya Sisariya eposa' a'tai, iyekanwaka'pʉ, “Miyarɨ!” ka'se'na Sises apurɨnin nan pɨ' Surusiran pona, mɨrɨ awonsi'kɨ iu'tɨ'pʉ Antiyo' pona. 	 Waato kaŋ a zumbu Kaysariya, a koy ka Almasihu marga fo, gaa no a koy Antiyos.


Apʉne pʉra Isutas esi'pʉ pʉrata esa' pe, tʉron kon nɨ nin si usenuminka'pʉ mɨrɨ, i'se te'to' kon Iweyu Rʉ'pʉ pɨ' e'nɨ iwano' pe rɨ na'kɨ ennato' pe iya, mɨrɨ pe pʉra entu'manin nan irepakɨ ta iya rɨ na'kɨ ta'pʉ to' uya. 	 Zama boro fooyaŋ tammahã, za kaŋ Yahuta gonda nooru foola, hala Yesu ne a se: «Ma day haŋ kaŋ yaŋ iri ga laami nd'a bato se,» wala a ma hay fo no alfukaarey se.


To' koro'tau Meri Mataren; Meri, Isens mɨrɨ awonsi'kɨ Isose' san; mɨrɨ awonsi'kɨ Sepiti munkɨ amʉ' san. 	 I ra Maryama Magdaliya bora go no, da Maryama, Yakuba nda Yosi nya, da Zabadi izey nya.


Iwekupiri esi'pʉ tɨ', isaspa tato' pe; eke pata esi'pʉ korʉ pe, esukenan wanamari kasa. 	 Windi cinaro yaspidi* no, birno mo wura hanno no kaŋ ga hima diji hanno.


Uyapurɨ auya pʉra iyesi serɨ non pon pɨ' ayauro'ka tane uya, nai kasa ken si uyapurɨ auya Epʉn pon pɨ' ayauro'ka uya yau? 	 D'ay na ndunnya sanni ci araŋ se, araŋ man'a cimandi mo, mate no araŋ ga te ka cimandi d'ay ga beene sanni ci araŋ se?


Mɨrɨ kasa rɨ, serɨ ton e'kupʉ ene auya'nokon a'tai, a'ko pe iyesi mʉra'ta nau rɨ tukai' i'tu auya'nokon. 	 Yaadin no araŋ mo, waati kaŋ araŋ ga di hayey din go ga sintin, araŋ ma bay kaŋ Boro Izo maanu, hala a to fu meyo gaa zaati.


Ɨyekama'poyai'ne'nokon irepatɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ kera'tɨi ɨnʉ' rɨ ɨyekama'ponin ɨiwano' pɨ' piyapai. 	 Boro kaŋ na ni ŋwaaray mo, m'a no. Boro kaŋ ga ba nga ma garaw sambu ni gaa mo, ma si banda bare a se.


Tʉron kon itekare ekamai' enno'sa' kon ensa' uya pʉra iyesi—Isens rɨken, Itepuru akon. 	 Amma diya cindey, ay mana di ey, kala Yakuba, Rabbi nya izo.


Iyeri'sa' pe ɨwesi kon koro'tau amakooi kon yau mɨrɨ awonsi'kɨ ipi'pɨ puturʉkasa' pen a'taino kasa amakooi kon yau ɨwe'tane'nokon, Papa uya nurɨne ɨkuu'pʉ kon Kʉrai pokon pe. Tanporo umakooi kon eno'ma'pʉ iya, 	 Araŋ mo kaŋ go buukoyaŋ araŋ taaley d'araŋ Adam-ize daa laala dambanguyaŋ-jaŋay sabbay se, Irikoy n'araŋ funandi a banda k'iri taaley kulu yaafa iri se.


Ɨ'rɨ ken tukai' mɨsenuminkayatʉu?” ta'pʉ iya to' pɨ'. “Ima'tato' pe rɨ iyesi!” ta'pʉ to' uya. 	 Ifo no araŋ di?» I tu ka ne: «A to wiyaŋ.»


Tenna'posa' kon a'tai, tɨ' akasa' uruwai' apai, 11 pan kon ipoitorʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon ipoitorʉ ton pana'tɨ'pʉ to' uya tanporon nɨ iye'ku'sa' rʉ'pʉ ke. 	 I kaayanta ka fun saara do, i na baaro din kulu no iway cindi fa din da ganakoy kulu se.


E'tane ewarupɨ nau, Papa inserʉʉi uya pariki'si mʉra'taai a'koka'pʉ, mɨrɨpan uya to' enpa'ka'pʉ. 	 Amma cino ra Rabbi malayka* na kasu fu meyo fiti k'i kaa taray. A ne:


Serɨ etasa' Sises uya a'tai, ta'pʉ iya ipɨ', “Tikin nan nɨken iyawɨrɨ ɨwe'to' e'ku'sa' man; tanporo ɨimamin pe na'ne' ikʉrʉpo'pomakɨ, mɨrɨpan itepe'pʉ tʉrʉ pa entu'manin nan ena', mɨrɨpan epe'pʉ pe wakʉ eporo pa Epʉn po. Mɨrɨ ku'sa' auya tʉpo, upɨkɨrɨ si ɨsi'kɨ,” ta'pʉ iya. 	 Amma kaŋ Yesu maa woodin, a ne a se: «Hari folloŋ no ni jaŋ jina. Ma koy ka hay kulu neera kaŋ go ni se ka fay-fay talkey se -- ni mo ga du arzaka beena ra. Ma kaa mo k'ay gana.»


Pi'ta uya Sises ekama'po'pʉ, “Uyepuru, ina rɨken pe' pana ya' serɨ panton ekama auya, mɨrɨ pe pʉra tanporon kon pɨ' rɨ katɨ?” ta'pʉ iya. 	 Bitros ne: «Rabbi, iri se no ni goono ga misa wo ci, wala boro kulu se?»


Sises uya e'se'ne' pe makoi a'kwarʉ yen ton panama'pʉ, kʉrɨ rɨ kʉrɨ rɨ ta to' uya namai' tʉpɨ'. 	 Amma a deeni i gaa gumo ka ne i ma s'a bangandi.


“Pori' pe ɨwesi kon mɨrɨ ka'pon amʉ' uya asapema kon a'tai, iwenai pʉra ɨkota'ma'nokon a'tai mɨrɨ awonsi'kɨ to' usaurokʉ ɨri pe rɨ ɨpɨ'nokon a'tai urɨ uriya'. 	 Albarkanteyaŋ no araŋ, waati kaŋ i g'araŋ wow, i g'araŋ gurzugandi, tangari boŋ mo i g'araŋ maa ce da izefututaray kulu dumi, ay wo sabbay se.


Sises uya imaimu eikʉ'pʉ, “Ipoken pʉra usauro'sa' pe iyesi yau, ekama'. E'tane i'napairon pɨ' usauro'sa' pe iyesi yau, ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' uwɨnɨ auya?” ta'pʉ iya. 	 Yesu tu a se ka ne: «D'ay na sanni laalo salaŋ, kala ni m'a seeda, amma nda ihanno no, ifo se no ni g'ay kar?»


“‘Ɨnʉ' ɨmɨrɨ, Uyepuru?’ tukai' ekama'po'pʉ uya. “‘Sises urɨ, Nasare' winon, mʉkota'mayai'ne',’ ta'pʉ iya. 	 Ay tu a se ka ne: ‹Nin no may, ya Rabbi?› A ne ay se: ‹Ay no Yesu, Nazara bora, kaŋ ni goono ga gurzugandi.›


To' ensa' iya a'tai, ta'pʉ iya, “Entantɨ', ɨsekamatantɨ' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan piya' ɨusepi'tɨsa' kon nɨ man tato' pe to' uya,” ta'pʉ iya. To' utɨ koro'tau, to' usepi'tɨ'pʉ. 	 Waato kaŋ a di ey, a ne i se: «Wa koy k'araŋ boŋ cabe alfagey se.» A go no mo, i diraw ra, i n'i hanandi.


Tikin nan wʉi yau inke rɨ ɨpɨ' iye'makoimapɨtʉ a'tai, mɨrɨpan enna'popɨtʉ ɨpiya' a'tai, ‘Umakooi apai era'tɨsa' man,’ tase'na ipɨ' ɨsentu'makɨ,” ta'pʉ iya. 	 D'a na zunubi te ni se hala sorro iyye zaari fo ra, hala sorro iyye mo a ma ye ni do ka ne: ‹Ay tuubi,› kulu ni m'a yaafa.»


mɨrɨpan kon uya ɨri ton ka'pon amʉ' eno'mato' oton apo' ya'. To' ukaranto' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉyɨ kon kɨtɨtɨi'mato' oton to' uya mɨrɨ yau,” ta'pʉ iya. 	 k'i catu danji futa ra. Noodin no i ga hẽ ka hinjey kanji.


Makoi uya arɨ'pʉ Surusiran pona mɨrɨpan uya Papa ena' Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ka'tawon inakapu putu po iye'mʉ'sa'kato' pe ikupʉ'pʉ. “Papa Mumu pe ɨwesi yau, ata'mo'kakɨ serɨ awonsi'kɨ,” ta'pʉ iya ipɨ', 	 Koyne, a kond'a hala Urusalima* k'a kayandi Irikoy* windo gar'izo boŋ beene ka ne a se: «Da ni ya Irikoy Izo no, ma ni boŋ taŋ ganda.


Pena iwa rɨ ɨ'rɨ ku'nin pe pʉra rɨ iyesi'pʉ ɨiwano' pe, e'tane nin si serɨ pe asa'yi pɨ' tapurɨsen pe nin si iyesi, ɨmɨrɨ uya mɨrɨ awonsi'kɨ urɨ uya. 	 Doŋ a sinda nafa ni se, amma sohõ a gonda nafa in da nin kulu se.


“I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon; pʉse rɨ entu'manin nʉ'kwɨ itaan'pʉ ima'tasa' rʉ'pʉ uya itʉsa' eke pe tanporon kon nʉtʉrʉ'pʉ entai rɨ. 	 Kal a ne: «Haciika ay ga ne araŋ se: hari kaŋ wayboro talka wo kaŋ kurnye bu daŋ, a bisa i kulu wane.


E'tane kʉrɨ rɨ i'tunin pen tepuru e'to' i'se, mɨrɨpan uya ɨri kupʉ, mara rʉ'kwɨ itepuru uya ikota'mato' oton. Kʉrɨ rɨ eke pe Papa uya irepasa' na'ne' winɨ eke pe iwarinpa iya. Kʉrɨ rɨ nɨrɨ Papa uya irepasa' na'ne' itemiya'porʉ ke, eke pe kuru tʉrawaso ku'to' iya ike ke winɨ, ekama'poto' oton eke pe kuru itʉrawasooi rʉ'pʉ pɨ',” ta'pʉ Sises uya. 	 Amma boro kaŋ mana bay, a te mo haŋ kaŋ to barzuyaŋ, i g'a barzu kayna. Boro kulu mo kaŋ se i na iboobo no, a do no i ga iboobo ceeci. Nga mo kaŋ i na iboobo daŋ a kambe ra, a do no i ga ceeci ka bisa.


Ima'tato' yau ipokon pe uta'si'nɨsa' yau, ipokon pe kuru rɨ marɨ uta'si'nɨ'nokon mɨrɨ iye'mʉ'sa'kato' yau. 	 Zama d'iri margu nda Almasihu ka bu a banda misa ra, yaadin gaa iri ga margu nd'a a tunyaŋo ra mo.


upona'nokon itʉsa' iya eke pe kuru rɨ tanporo tʉpu'ketʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ito'ka'nʉ'to' pokon pe. 	 A n'iri no gomni nda yulwa, laakal da fahamay kulu ra.


Tanporo ka'pon amʉ' uya i'tu mɨrɨ upoitorʉ ton pe ɨwesi kon tukai' ɨtonpa kon i'nʉnka auya'nokon yau,” ta'pʉ iya. 	 D'araŋ ga ba care, woodin do no borey kulu ga bay kaŋ araŋ ya ay talibiyaŋ no.»


Ani ke uyepuru kon mɨrɨ awonsi'kɨ ukʉipʉnʉ kon apurɨpɨtʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ ke rɨ ka'pon amʉ' pa'nʉkʉ, Papa waraino kon pe ika'sa' kon. 	 Deene no iri goono ga Rabbi nda Baabo saabu nd'a. Deene mo no iri goono ga borey laali nd'a, kaŋ Irikoy te nga himando boŋ.


Serɨ etasa' tʉuya'nokon a'tai, to' ɨpʉrema'pʉ ɨsewan ya' tenai' Papa pɨ'. “Itepuru, Ɨmɨrɨ nʉkoneka'pʉ Epʉn mɨrɨ awonsi'kɨ non mɨrɨ awonsi'kɨ parau mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon nɨ mɨrɨ yawon. 	 Waato kaŋ jama maa, i na ngey jindey tunandi Irikoy gaa da bine folloŋ ka ne: «Ya Koy Beero, nin no na beene nda ganda, da teeku, da hay kulu kaŋ go i ra mo te.


“Nai yau inonkasa' auya'nokon?” ta'pʉ iya to' pɨ'. “Itepuru, entanʉ'kɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 A ne: «Man gaa no araŋ n'a jisi?» I ne a se: «Rabbi, kaa ka di.»


“Ɨnʉ' rɨ tʉno'pʉ nonkayai'ne' mɨrɨpan uya tʉron nɨ uri'san mari'ma, ekuma pe iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon inonkasa' rʉ'pʉ mari'mayai'ne', ekuma pe iyesi,” ta'pʉ Sises uya. 	 Boro kulu kaŋ ga nga wando fay, k'afo hiiji, zina no a goono ga te. Boro kaŋ ga wayboro hiiji kaŋ kurnyo n'a fay mo, zina no a goono ga te.


Sises usaurokʉ koro'tau, uri'san uya ta'pʉ anpisin koro'tapai, “Pori' pe kuru asan man ɨpɨ'!” ta'pʉ iya. 	 A go no mo, waato kaŋ Yesu goono ga hayey din salaŋ, kala wayboro fo kaŋ go jama game ra na nga jinde sambu ka ne a se: «Albarkante no gunde kaŋ na ni hay da fafa kaŋ ni naanu mo.»


Papa A'kwarʉ yen pe te'sen ka'pon uya rɨ tanporon nɨ aimenka, e'tane ɨnʉ' uya nin iteseru aimenkato' pe pʉra iyesi: 	 Da ce ne: «Za kaŋ ay wo manti kambe, yaadin gaa ay manti gaahamo wane» -- woodin si naŋ a ma si ciya gaahamo wane.


Papa, tʉmu, Sises Kʉrai pokon pe ɨwesi kon pa ɨkɨ'manin nʉ'pʉ kon esi, tʉusaurokʉ'pʉ awɨron pe. 	 Woodin banda, i mana alboro taka wayboro sabbay se, amma day wayboro no i taka alboro sabbay se.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨnʉ' rɨ ɨyeseru kon aimenkanin ananɨnʉ kon mɨrɨ pe pʉra ɨnensinʉ kon winɨ, ɨ'rɨ weyu rʉ'pʉ pɨ' rɨ ɨwɨpʉrema kon winɨ, emenna' pe kapʉi epa'ka pɨ' ɨwɨpʉrema kon winɨ rɨ, mɨrɨ pe pʉra Sapa' weyu winɨ rɨ. 	 Wa si ta boro kulu m'araŋ ciiti ŋwa da haŋ ciine ra, wala batu hane, wala handu kayyaŋ, wala asibti* zaari ciine ra.


tenku'na' nan enasa' man ennin nan pe; ise'mesa' kon enasa' man tʉusasan pe; erekʉ'pa' nan usepi'tɨsa' man; etanin nan pen enasa' man etanin pe; eke' amʉ' e'mʉ'sa'kasa' man, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ itekare usekamasa' man entu'manin nan pana ya'. 	 Danawyaŋ goono ga di, simbarkoyaŋ goono ga kay ka dira, jiraykooniyaŋ goono ga hanan, lutuyaŋ goono ga maa, buukoyaŋ goono ga tun, i goono ga Baaru Hanna waazu talkey se mo.


Tanporo kamoro Sises i'tunin nan e'soto'pɨ'sa' esi'pʉ mɨrɨ te'ku'sen enpɨtʉ pɨ' ɨnnonsi'kɨ, uri'sami'si amʉ' rɨ esi'pʉ, iya'kɨrɨ iye'sa' kon nʉ'san Kiyarari poi. 	 Yesu mo-ka-bayrayey kulu, da wayborey kaŋ n'a gana za Galili, i kay nangu mooro ka hayey din guna.


Paire' uya imaimu eikʉ'pʉ, “Esuwerʉ pe' urɨ? Ɨtonpa ton, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru uya ɨtʉsa' uyena'. Ɨ'rɨ kupʉ'pʉ auya?” ta'pʉ iya. 	 Bilatos tu a se ka ne: «Ay ya Yahudance no? Ni jama da alfaga beerey no ka ni nooyandi ay se. Ifo no ni te?»


Iyakon ese' esi'pʉ Meri. Mɨrɨpan ereutasa' esi'pʉ Sises piyau, tauro'kato' eta pɨ' iyesi'pʉ. 	 Kayne fo go a se kaŋ maa Maryama. A goro ganda Yesu jarga ka soobay ka hangan a sanney se.


Mɨrɨpan utɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' epuru ton pana'tɨi' Sises uya kenʉ' tepi'tɨsa' ka'se'na. 	 Bora din koy ka ci Yahudancey se ka ne Yesu no na nga no baani.


Ɨnʉ' rɨ iyapiyo' pe te'sen esi pʉra iyesi asa'ron kon tepuru ton apiyo' pe. Tikin nan ewaruma'tɨ iya, isakon i'nʉnka iya; tikin nan pɨ' ita'si, isakon sanoma iya pʉra. Asa'rɨ rɨ marɨ Papa mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrata apiyo' pe ɨwesi kon pʉra iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Goy-teeri kulu si hin ka may koy hinka se. Kal a ma wangu afa, ka ba afa, wala a ma mo ye afa gaa, ka donda afa. Araŋ si hin ka may Irikoy da arzaka se care banda.»


Esuwerʉ amʉ' pen uya Papa apurɨpɨ'to' pe ɨsentu'ke' pe iyesi pɨ', iye'menukasa' na'ne' kasa: “Serɨ wenai ayapurɨpɨtʉ uya mɨrɨ Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau; eren erenka uya mɨrɨ ɨyese' pɨ',” tasa' iya. 	 Zama dumi* cindey mo ma Irikoy beerandi a suujo sabbay se, mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Woodin se no ay ga saabu ni se dumi cindey game ra, Ay ma sifayaŋ baytu te ni maa gaa.»


Awanakʉi' kuru suntaaka epiya'tɨ pe wʉi enu enu'tane, to' utɨ esi'pʉ tɨ' akasa' uruwai' pona, 	 Jirbi iyya zaari sintina i kaa saara do za nda hinay, waato kaŋ wayna fun.


Eperʉ mʉnʉ awonsi'kɨ Sakaraya mʉnʉ pʉ'kʉ pona iwɨsa' rʉ'pʉ Papa ena' use'man nɨto' apon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpʉreman nɨto' iwʉ' ka'sanau. Ewai', ekama uya, serɨ a'taino kon e'to' oton tanporo serɨ esa' pe. 	 za Habila kuro ka koy Zakariya kuro, kaŋ i halaci sargay* feema da Nangoray Hanna game ra. Haciika, ay ga ne araŋ se: zamana wo izey gaa no i g'a ceeci.


Mɨrɨ a'tai, to' usakorota'pʉ se kasa iyesi pɨ', asa'ron kon enno'sa' kon uya ka'pon amʉ' enupa esi'pʉ Sises e'mʉ'sa'ka'pʉ pɨ' teri'sa' apai. Serɨ enta', iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'ka ekamanin pe. 	 Kankami go i biney ra, zama Bitrosyaŋ goono ga borey dondonandi ka buuyaŋ tunyaŋo waazu Yesu maa ra.


Ta uya ɨmɨrɨ'nokon tonpa ton Taya'tira pon kon pɨ', ita'sisa' pʉra na'ne' nan isenupato' pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ isenupasa' pʉra na'ne' nan ama'aino kuru Se'tan eseru tato' pɨ'. E'tane ekama uya ɨpɨ'nokon, tʉron nɨ rɨ e'tape'ne' nonka uya pen serɨ ɨpona'nokon. 	 Amma araŋ boro cindey kaŋ go Tiyatira se no, kaŋ yaŋ sinda dondonandiyaŋo din, kaŋ hayey kaŋ se i ga ne ‹Saytan* hari guusey›, araŋ s'i bay, ay ga woone ci: ay si jaraw fo mo dake araŋ boŋ koyne,


“Mɨrɨpan kon utɨto' oton tɨwɨrɨ rɨ ekota'man nɨto' ya', e'tane ipokena' ton pe iye'sa' kon utɨto' oton tɨwɨrɨ rɨ uko'man nɨto' ya',” ta'pʉ Sises uya. 	 Woodin yaŋ mo ga koy gurzugay kaŋ ga duumi bona ra, amma adilantey ga koy fundi hal abada ra.»


Sises uya kanan takaa'pʉ, “Papa e'to' esa' wannɨ pe esi mɨrɨ ka'pon kiyari ye' pɨnnin tʉpa'karakai' tʉmainarʉ yau kasa. 	 A ne i se: «Yaadin no Irikoy koytara ga bara sanda boro kaŋ ga gurayzey say laabo ra.


Epʉra'an awonsi'kɨ Tepi', kin pe te'sen pʉ'kʉ pona, 14 kaisa rɨ itamokori ton u'tɨsa' esi'pʉ mɨrɨ. Tepi', kin pe te'sen awonsi'kɨ, to' eyaton non uya Esuwerʉ amʉ' a'sisa' arɨ Paperan pona pʉ'kʉ pona, 14 kaisa rɨ itamokori ton u'tɨsa' esi'pʉ mɨrɨ. To' eyaton non uya Esuwerʉ amʉ' a'sisa' arɨ'pʉ Paperan pona awonsi'kɨ, Kʉrai entu pʉ'kʉ pona, 14 kaisa rɨ itamokori ton u'tɨsa' esi'pʉ mɨrɨ. 	 Kaayey kulu za Ibrahim gaa ka koy Dawda gaa, iway cindi taaci no. Dawda gaa ka koy Babila koyyaŋ diraw, nga mo iway cindi taaci no. Babila koyyaŋ diraw banda mo ka kaa Almasihu gaa, kaay way cindi taaci no.


Miyarɨ ka'tɨ' rɨ marɨ so'si to' iwʉ' tau tamʉrasan pɨ'. Miyarɨ ka'tɨ' utonpa rʉ'kwɨ Epene'tos pɨ', wapiya kuru iyera'tɨsa' rʉ'pʉ Kʉrai winɨkʉi' Eisa nono po. 	 Wa Almasihu marga kaŋ go ga margu i windo ra mo fo. W'ay baakwa Epinetus fo. Nga no ga ti Almasihu ganako sintina Aziya laabo ra.


Inke rɨ kin Akʉri'pa mɨrɨ awonsi'kɨ Pones uko'manpɨtʉ'pʉ; mɨrɨpan koro'tau, Pesʉ'tas uya Paarʉ ekareei ekama'pʉ Akʉri'pa pɨ'. “Moro ka'pon man a'sisa', Paarʉ itese', itepuru Piri'kʉs na'si'pʉ. 	 I te jirbi boobo noodin. Kala Fastos kande Bulos sanni i do ka ne: «Boro fo go no ne kaŋ Filikos naŋ kaso ra.


itʉsa' uneporonʉ kon ekamanin pe kamoro Papa iwano' pe te'san e'ma pona rɨ—eke pe tesi pɨ' tapurɨpɨ'to' pe. 	 Biya binde ga ti iri tubo se daymi kayandiyaŋ hari ka koy hala hano kaŋ hane Irikoy ga haya kaŋ nga day din fansa, iri ma ciya Irikoy darza sifayaŋ hari.


Mɨrɨ pɨ' nin si, ukaisarɨ'nokon usekaman nɨto' oton kon Papa pɨ'. 	 Yaadin no, iri boro fo kulu ga kande nga bumbo te-goyey Irikoy jine.


“Imenukakɨ, ɨnene'pʉ, serɨ pe na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ tʉpo te'ku'ton. 	 Yaadin gaa, haŋ kaŋ ni di, da haŋ kaŋ go no sohõ, da haŋ kaŋ ga aniya ka te hayey din banda, m'i hantum.


Mɨrɨ awonsi'kɨ upɨ' ta'pʉ iya, “Ama' pe, te'ku'ton ekamanin, serɨ kareta yawon kʉsenkurunpai, apʉne pʉra a'ko pe tanporo iye'ku'to' weyu man. 	 A ne ay se koyne: «Ma si tira wo annabitaray sanney din daabu nda kawaatimi, zama alwaato maan.


Sises uya ta'pʉ ipɨ', “Se kuru serɨ eke, ‘Etatɨ' Esuwerʉ amʉ' rʉ'kwɨ; Itepuru itese' pɨ' e'nɨto' esi, tikin nan nɨ Itepuru; 	 Yesu tu ka ne: «Sintina neeya: ‹Ya Israyla*, wa maa! Rabbi iri Irikoyo, ya Rabbi folloŋ no.


Utamokori kon ɨpʉremapɨtʉ'pʉ serɨ wʉ' po, e'tane si serɨ pe ɨmɨrɨ'nokon Esuwerʉ amʉ' uya Surusiran kuru mɨrɨ Papa pɨ' ɨpʉreman pata ta auya'nokon,” ta'pʉ iya. 	 Iri kaayey sududu tondi kuuko wo boŋ. Araŋ mo go ga ne borey se, a ga tilas i ma sududu Urusalima* kwaara ra.»


Uyapurɨpɨ'to' ipɨ' nepʉ iya mɨrɨ uiwano' mo'ka tʉuya winɨ i'tunin pe ɨwesi kon pa ikupʉ iya. 	 A g'ay beerandi, zama a ga sambu ay waney ra k'araŋ kabarandi nd'ey.


Serɨ pe rɨ, serɨ non pon kon uya uyene pʉra iyena, mɨrɨ e'tane uyento' auya'nokon oton. Apʉne pʉra uko'mamʉ pɨ', ɨmɨrɨ'nokon nɨ marɨ uko'manto' oton. 	 A cindi kayna ndunnya si di ay koyne, amma araŋ wo ga di ay. Zama ay go ga funa, araŋ mo ga funa.


Uta'mo'ka'pʉ non pona, main eta'pʉ uya, ‘Saarʉ, Saarʉ, ɨ'rɨto' pe ukota'ma auya?’ tawon. 	 Ay kaŋ ganda. Kal ay maa jinde fo kaŋ ne ay se: ‹Sawulu, Sawulu, ifo se no ni goono g'ay gurzugandi?›


E'tane tanporo rɨ serɨ e'ku'sa' pu'kena' amʉ' nʉmenuka'pʉ uta'ku'tɨto' pe,” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai si, tanporo ipoitorʉ ton uya inonka'pʉ, mɨrɨpan kon ainʉmʉ'pʉ. 	 Day, woone wo kulu te no zama i ma Tirey kaŋ annabey hantum toonandi.» Noodin ya binde a talibey kulu n'a naŋ ka zuru.


To' ukɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Esuwerʉ amʉ', ina ipika'tɨtɨ'! Pʉse rɨ si ka'pon mɨ yawɨron kon tanporo ka'pon amʉ' enupanin, urɨ'nokon Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ', mɨrɨ awonsi'kɨ Main, Mosi' winon ewa'nomanin. Mɨrɨ pona, Kiri' amʉ' ne'sa' iya Papa ena' use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' ta', wakʉ pata ma'tanʉ'se'na,” ta'pʉ to' uya. 	 I kuuwa ka ne: «Ya Israyla borey, wa iri gaa! kaŋ se boro wo no ga ti bora kaŋ goono ga boro kulu dondonandi nangu kulu ka gaaba nda iri dumo nda Tawreto, da nangu wo mo. A kande baa Gareku fooyaŋ mo ne Irikoy windo ra ka nangu hananta wo ziibandi.»


mɨrɨpan asa'ron kon ena tikin nɨ ipun,’ tasa' iya. Asa'rɨ to' esi pen, e'tane tikin nɨ to' esi. 	 i boro hinka mo ga ciya gaaham folloŋ.› Yaadin gaa, ngey wo manti ihinka no ne ka koy jina, amma gaaham folloŋ no.


Tikin nɨ suntaaka iyenasa' a'tai, itun pi'pɨ puturʉkato' e'seporo'pʉ. Mɨrɨpan ese'tɨ to' uya esi'pʉ Sakaraya tukai', ikʉipʉnʉ ese' yau. 	 Kala jirbi ahakkante hane i kaa zama ngey ma zanka dambangu*. I ho k'a maa ce Zakariya, a baabo maa.


Apʉne pʉra Kʉrai rɨ nɨrɨ uya tʉpori'manin ku'sa' pʉra iyesi, e'tane iye'menukasa' na'ne' kasa: “Asapemato' asapemanin nan uya uta'mo'kasa' man upona,” tasa'. 	 Zama Almasihu bumbo mana te haŋ kaŋ ga kaan nga boŋ se. Amma mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Ni wowkoy wowey kaŋ ay boŋ.»


Sises uya eikʉ'pʉ, “Maikan amʉ' kamoro tenkena' nan, mɨrɨ awonsi'kɨ toron amʉ' kanan esi tʉpon ke, e'tane Ka'pon, Papa winon esi mɨrɨ ti'pai nonkato' iya yau pʉn nɨ,” ta'pʉ iya. 	 Yesu mo ne a se: «Zoŋey gonda guusuyaŋ, beene curey mo gonda fitiyaŋ, amma Boro* Izo sinda nangu kaŋ a ga nga boŋo dake.»


Mɨrɨ a'tai, itonpa pe rɨ, 1 3 e'to' airɨ rɨ parau kau te'san eri'pɨtʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ itonpa pe rɨ, 1 3 e'to' airɨ rɨ kanau epotorʉ'pʉ ton uma'ta'pʉ. 	 Teeko ra takahari kaŋ yaŋ gonda fundi, i kanandi hinza ra afo bu. Hiyey ra mo kanandi hinza ra, kanandi fo halaci.


Ɨyekama'po uya ken si: Papa uya pe' tʉmunkɨ amʉ' ewaruma'tɨsa'? Kane ku! Urɨ rɨ nɨrɨ Esuwerʉ pon, Epʉra'an pa rʉ'pʉ, Pensiman ko' winɨpaino. 	 Ay ne hã: Irikoy na nga jama furu no? Abada! Zama baa ay bumbo Israyla* boro no, Ibrahim dumi, Benyamin kunda no.


Mɨrɨ a'tai, pu'kena' Iseremaya nekama'pʉ uta'ku'tɨ'pʉ: 	 Han din hane no i na haya kaŋ i ci annabi Irimiya do toonandi, kaŋ ne:


“apʉne pʉra iye'menukasa': “‘Tinserʉʉi apiyo'ma iya ɨpɨ' wakʉ pe to' e'to' pe ɨyerasu pe. 	 Zama i n'a hantum ka ne: ‹A ga lordi no nga malaykey se ni boŋ, i ma ni hallasi.


Wakʉ iwa pe rɨ iyesi eno'ma a'tai parau ka' tɨ' a'nai' e'pato' yai tewa'tɨi' i'mʉ pɨ' pʉsamoro aiko ton nʉ'kwɨ tonpa e'makoima emapu'tɨ iya entai. 	 Dambe day bora se i ma fufuyaŋ* tondi sarku a jinda gaa k'a jindaw teeko ra, a ga bisa a ma daŋ afolloŋ zanka kayney wo ra i ma taali te.


Sises utɨ koro'tau Surusiran pona, Sameriya mɨrɨ awonsi'kɨ Kiyarari a'sanawɨrɨ, 	 Waato kaŋ Yesu goono ga koy Urusalima, kal a gana ka bisa Samariya nda Galili ra.


Ɨri ku'nin nʉ'pʉ ɨpɨ'nokon kʉse'matʉu ɨri ke. Ti'tui' wakʉ iku'tɨ' ka'pon amʉ' uya ɨyentane'nokon. 	 Wa si boro kulu laala bana nda laala. Wa ceeci ka te haŋ kaŋ ga boori borey kulu jine.


Eikʉ pe, Sises uya ta'pʉ: “Ka'pon utɨ'pʉ Surusiran poi Iseri'ko pona, mɨrɨpan uya ama' amʉ' eporo'pʉ. Mɨrɨpan kon uya a'si'pʉ, mɨrɨpan kon uya iponkapɨtʉ'pʉ, to' uya iwɨpɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan akamasa' nɨmɨ'pʉ to' uya. 	 Yesu tu ka ne: «Boro fo go no kaŋ fun Urusalima ka do Yeriko kwaara. Kal a kaa ka kaŋ kosaraykoyaŋ game ra. Ngey mo n'a jinayey kulu ta a gaa, k'a kar ka gaahamo bagu-bagu. I dira k'a naŋ buuyaŋ da fundi game ra.


Mɨrɨ a'tai, Meri uya ten yau rɨ esukenan natʉ, epe'kena' po'piyun nee'pʉ, mɨrɨpan ma'pʉ iya Sises pʉta pona, ikuka'pʉ iya tʉnse' ke, mɨrɨpan po'piyun kɨtun uya a'po'ne ɨutɨ kɨ'nʉnpasa' esi'pʉ. 	 Maryama binde na kilo jare nardi* ji hanno sambu, kaŋ nooru ga baa. A na waddo soogu Yesu cey boŋ k'a cey tuusu nda nga boŋ hamno. Fuwo kulu to nda waddo hawo.


Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ iyamʉrasa' kon pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpoitorʉ ton pɨ': 	 Gaa no Yesu salaŋ nga talibey da jama marga se.


Iyau mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨto' uya'nokon poro Papa epoto' pe iteme'nin pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ en wannɨ yau te'se. 	 A do no, da cimbeeri kaŋ iri daŋ a ra, iri gonda bine-gaabi nda furoyaŋ fondo Irikoy do naanay ra.


tikin nɨ nin si itewan mɨrɨ awonsi'kɨ inta esii'ma urɨ'nokon Epuru Sises Kʉrai e'to' itese' pɨ' Papa mɨrɨ awonsi'kɨ Ikʉipʉnʉ apurɨpɨtʉ kon pa. 	 kaŋ ga naŋ da bine folloŋ, da me folloŋ mo, araŋ ma iri Rabbi Yesu Almasihu Irikoyo, kaŋ ti a Baabo mo, beerandi.


Moro uyau ɨwesi kon pe iyesi yau, umaimu rɨ nɨrɨ esi moro ayau'nokon, i'se ɨwe'to' kon ekama'potɨ', ɨrepa kon nɨ mɨrɨ ike. 	 D'araŋ ga goro ay ra, nga no ay sanney go araŋ ra, hay kulu kaŋ araŋ ga ba, araŋ m'a ŋwaaray, araŋ ga du a mo.


E'tane se pe rɨ usekama'popɨ' nɨ main ton pɨ' mɨrɨ tʉpo ɨiwano' kon ɨyeseru kon, ɨiwano' kon pe rɨ ɨnkoneka'pʉ kon pɨ' rɨ ɨwesi kon wenai, ɨiwano' kon pe ikonekatɨ'. Serɨ waraino ɨyeseru kon aimenka uya pʉra man,” ta'pʉ iya. 	 Amma hala day sanney da maayey d'araŋ bumbey asariya fintalyaŋo no, araŋ bumbey ma woodin guna. Ay si ciya woodin yaŋ ciitiko.»


Sises uya tekareei ekama'pʉ ka'pon amʉ' pɨ' tu'kan nɨ serɨ warai'nan panton yai'ne, to' uya ito'ka'nʉkʉ poken. 	 Woodin dumi boobo boŋ no Yesu salaŋ i se da misayaŋ, i maayaŋey hina me boŋ.


“E'tane pʉsamoro ka'pon amʉ' ɨnɨkɨntanʉ'pai pʉra e'nɨ. Mɨrɨ pɨ', konoi' pɨ' enta parau ku'pɨri ka', mɨrɨpan wapiya kuru anma'pʉ moro' inta nau pʉrata pun eporo auya mɨrɨ, asakɨrɨ'ne wʉi e'tʉrawasoman nɨsa' epe'pʉ airon nɨ, mɨrɨpan ke e'mase'na mɨtɨi' uiwano' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨiwano' pe nɨrɨ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Amma kulu nda yaadin, zama iri ma si daŋ i ma ture, ni ma koy teeko me gaa ka darbu catu. Hamisa kaŋ ni jin ka du din, waato kaŋ ni g'a meyo feeri ni ga di nooru ize fo go a meyo ra. M'a sambu ka no i se, in da nin wano no.»


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Papa uya to' nonkasa' ɨri to' ewan e'to' i'se yau ɨri pe tekumato' kon yau tʉtonpa kon pokon pe tʉpun kon eno'mato' to' uya ya'. 	 Woodin sabbay se Irikoy n'i naŋ ngey bine* ibaay laaley se i ma furo ziibi goy kulu ra, hal i ma ngey gaahamey kaynandi ngey nda care game ra.


“Iye'menukasa', ‘Uiwʉ' e'to' esi ɨpʉreman nɨto' iwʉ' pe,’ tawon; e'tane ‘ama' amʉ' en pe rɨ’ iku'sa' auya'nokon man!” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 A goono ga ne i se: «I hantum ka ne: ‹Ay windo ga ciya adduwa windi.› amma araŋ n'a bare ka ciya ‹zayyaŋ guusu›.»


Surusiran pon kon enno'sa' kon uya etasa' a'tai, tu'kan kon Sameriya yawon kon uya Papa maimu apurɨsa' tawon, to' uya Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan ennoko'pʉ to' piya'. 	 Waato kaŋ diyey kaŋ yaŋ go Urusalima maa baaro kaŋ Samariya borey na Irikoy Sanno ta mo, i na Bitros da Yohanna donton i do.


Mɨrɨ a'tai si, to' uya Ka'pon, Papa winon ento' oton uyepʉ kapuru' yau tʉmeruntɨrʉ ke, mɨrɨ awonsi'kɨ eke rɨ a'kwarʉ pokon pe. 	 Gaa no i ga di Boro Izo go ga kaa beene buru fo ra da dabari nda darza bambata.


Eke i'tuto' ipɨkɨrɨ usenpoika'pʉ ka' yau: Uri'san epontɨsa' esi'pʉ wʉi enu ke, kapʉi esi'pʉ i'ta o'no, mɨrɨ awonsi'kɨ 12 kaisaron kon sirikɨ amʉ' aro', kʉron tato' esi'pʉ i'pai po. 	 I di alaama bambata fo beena ra: wayboro fo goono ga daabu nda wayna, hando mo go a cey cire. Koytaray fuula kaŋ gonda handariyayze way cindi hinka mo go a boŋo gaa.


“Ɨsenupatɨ' se pi' e' pɨ': Iyepanta'tɨ are ton atu'ta a'tai, a'ko pe wʉi a'ne' pe pata e'to' weyu e'seporo tukai' i'tu auya'nokon. 	 Jeejay nya gaa araŋ ma misa wo dondon. Waati kaŋ a kambey jin ka zay, a goono ga kobto kaa mo, araŋ ga bay day kaŋ kaydiya maan nooya.


Apʉne pʉra ɨyeri'sa' kon mɨrɨ, mɨrɨpan ɨuko'manto' kon e'so'nansa' Kʉrai pokon pe Papa yau. 	 Zama araŋ bu no. Araŋ fundey mo goono ga tugu Almasihu banda Irikoy do.


Tentusen uri'san utaimerunpa mɨrɨ e'ne' pe tesi pɨ', apʉne pʉra tʉweyu e'seposa' pɨ'; e'tane nin si tʉmʉre entusa' a'tai, e'ne' pe tesi'pʉ pu'tɨka'nʉkʉ iya mɨrɨ, apʉne pʉra pori' pe tesi pɨ' mʉre entunʉ'sa' tʉuya pɨ' orʉ pona. 	 Waati kaŋ wayboro go hay-zaŋay ra, a bine ga sara zama a saaya to, amma waati kaŋ a na ize hay, a si fongu nda taabo koyne farhã sabbay se, zama a na ize hay ndunnya ra.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨyekama'po uya 'nokon kuru, utonpa ton, ɨsentu'ke' pe Papa esi pɨ', te'tʉsen pe ɨwesi kon pa nurɨnan use'man nɨto' ton ike ye' pe, wakʉ, Papa pori'manin ye' pe—iya'kwarʉ yau apurɨpɨ'to' auya'nokon. 	 Yaadin gaa, nya-izey, ay g'araŋ ŋwaaray Irikoy suujey sabbay se: araŋ m'araŋ gaahamey salle sargay fundikooniyaŋ, hananteyaŋ, kaŋ yaŋ ga kaan Irikoy se. Woodin araŋ saajaw goy no kaŋ ga saba nda fahamay.


Tikin nɨ ɨwe'to' kon Iya'kwarʉ iwano' yau enkurunpatɨ' kuru tʉusewankamai' pʉra e'nɨto' na'si'ai'ne' poro. 	 Araŋ ma kookari ka goro afolloŋ bine ra, goray folloŋ ra kaŋ Biya _Hanno__ goono ga no, laakal kanay ra kaŋ g'araŋ haw care gaa.


to' pɨ' uko'man nɨto' ekareei ekama auya'nokon koro'tau. Mɨrɨ kupʉ auya'nokon yau, utapurɨto' esi mɨrɨ Kʉrai weyu a'tai, apʉne pʉra enpoika iya mɨrɨ utʉrawasooi, unkuu'pʉ e'sa' pʉra iyesi notʉn pe. 	 kaŋ araŋ goono ga fundi sanno salle. D'araŋ ga woodin te, ay ga farhã Almasihu zaaro ra, zama yaadin gaa ay mana zuru yaamo, ay mana taabi yaamo mo.


Kamoro ipiyawɨrɨ tʉutɨsan uya ɨri pe rɨ isapema'pʉ. Ti'pai kon sʉkʉsʉkʉma'pʉ to' uya, “Ɨmɨrɨ si, ‘use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' ma'tanʉkʉ uya, mɨrɨpan kanan amɨkapʉ uya osorʉwau wʉi yau,’ tawon nʉ'pʉ, 	 Borey kaŋ yaŋ goono ga bisa n'a kayna, ka ngey boŋey zinji ka ne: «Ahãa, nin kaŋ ga Irikoy fuwo zeeri ka ye k'a cina jirbi hinza nda care game ra!


Sises uya iyɨpɨrinkasa' ene'pʉ mɨrɨ yau, i'tu'pʉ iya inke rɨ takuru'ke iko'mansa', mɨrɨpan uya, “Ɨsepi'tɨpai pe' me'an?” ta'pʉ ipɨ'. 	 Kaŋ Yesu di bora din go ga kani, a bay mo kaŋ a gay yaadin, a ne a se: «Ni ga ba ni ma du baani, wala?»


E'tane nin si mɨrɨ use'man nɨto' esi wʉipiya kaisa rɨ makoi pɨ' emiya'pontɨpɨ'nin pe, 	 Amma sargay fey din ra i ga fongu zunubey jiiri ka kaa jiiri.


To' pana'pano e'to' oton ka' a'konin pe tuna uyepʉ namai' Papa Maimu ekama pɨ' to' esi koro'tau. To' meruntɨrʉ e'to' oton tuna ra'tɨnin pe mʉn pe, mɨrɨ awonsi'kɨ non pona ti'tui' pʉra rɨ paran ne'to' oton to' uya inke i'se te'to' kon awɨrɨ rɨ. 	 Borey din gonda dabari ka beene daabu hala hari ma si kaŋ ngey annabitaray jirbey ra. I gonda dabari haro boŋ mo k'a bare ka ciya kuri, ka ndunnya kar da balaaw dumi kulu, mate kaŋ i ga ba kulu.


Mɨrɨpan kon userenka'pʉ eke pe: “Wakʉ kuru karimeru mʉre iwɨsa' rʉ'pʉ uya tʉpana'pano, timamin, tʉpu'ketʉ, tʉmeruntɨrʉ, tʉnamato', eke pe ti'tuto' mɨrɨ awonsi'kɨ tapurɨpɨ'to' eporo!” tukai'. 	 Da jinde beeri no i goono ga ne: «Feej'izo kaŋ i wi din, nga no to a ma du dabari, da arzaka, da laakal, da gaabi, nda beeray, da darza, da albarka!»


Mɨrɨ a'tai, Itepuru maimu utɨ'pʉ tanporo mɨrɨ nono awɨrɨ. 	 Rabbi sanno mo goono ga say-say laabo din kulu ra.


se nesii ɨyenu kon yau: Ɨnʉ' uya rɨ tʉmakooikenan na'po ipokenan pen apai uya ipika'tɨ mɨrɨ ima'tato' apai, mɨrɨ awonsi'kɨ tu'kan nɨ makooi nɨpontɨ iya mɨrɨ. 	 wa woone bay: boro kaŋ ga zunubikooni bare ka ye nga fonda ra kaŋ gaa a kamba, a g'a fundo faaba buuyaŋ gaa ka zunubi boobo daabu a se mo.


‘Tɨwɨ asa'rɨ rɨ nʉsemo'kai iteperu akʉ'pʉsa' anʉmʉ weyu e'seporo pona rɨ. Mɨrɨ a'tai, anʉnnin nan apiyontɨto' pe uya, wapiya kuru wana' nato' pe to' uya, mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya auronpɨ'to' pe iyepo'tɨpɨ'to' pe, mɨrɨ tʉpo nin si to' uya a'nai' i'kwɨ'pɨ'to' pe, mɨrɨpan amʉranʉ'to' pe to' uya ui'kiyari iwʉ' ta',’ ta'pʉ itepuru uya tʉpoitorʉ ton pɨ',” ta'pʉ Sises uya anpisin ka'pon amʉ' pɨ'. 	 Wa fay d'ey i ma beeri care banda hala wiyaŋo waate. Wiyaŋo gaa ay ga ne wiikoy se: Araŋ ma borbota wi jina, k'i haw bokoyaŋ zama i m'i ton, amma araŋ ma alkama margu ay barmey ra.› »


apʉne pʉra tikin nan nɨ use'man nɨto' ike ke kamoro wakʉ pe tekonekasan konekasa' iya wakʉ pe inkero' pe rɨ. 	 Zama sargay folloŋ do no a na borey ciya toonanteyaŋ hal abada, ngey kaŋ yaŋ _Biya Hanno__ goono ga hanandi.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, warawoti'si amʉ' uya i'naino uri'san pokon pe e'nɨto' nonkasa', mɨrɨpan kon a'mintasa' tʉnɨkɨru kon yau tʉtonpa kon pɨ'. Warawoti'si amʉ' uya ɨri rɨ kuu'pʉ warawoti'si amʉ' pokon pe, mɨrɨpan kon uya tekota'mato' kon eposa' tʉpun kon yau iye'to' awɨrɨ pʉra te'sa' kon wenai. 	 Yaadin mo no alborey na haŋ kaŋ ga hima nd'a ngey se wayboro do naŋ. I goono ga ton da biniyay ngey nda care se, alboro nda alboro goono ga te haŋ kaŋ mana hima nd'a. I goono ga du mo ngey bumbey do alhakko kaŋ i darayyaŋo to.


Mɨrɨpan uya 10 kaisa rɨ tʉpoitorʉ ton kɨ'ma'pʉ mɨrɨpan kon repa'pʉ iya 10 kaisa rɨ maina. ‘Serɨ pʉrata itʉrawasomatɨ' enna'po pʉ'kʉ pona,’ ta'pʉ iya. 	 A na nga tam way ce, k'i no mina way. A ne i se: ‹Araŋ ma soobay ka daymi te hal ay ga ye ka kaa.›


Apʉne pʉra Esuwerʉ amʉ' esi tʉron nɨ pe Esuwerʉ amʉ' pen kasa pʉra tato' pʉra rɨ iyesi—kʉrɨ rɨ rɨ epuru esi tanporon kon epuru pe, mɨrɨpan uya eke pe rɨ wakʉ tʉrʉ tanporon kon tesa'nin nan pona, 	 Zama fayyaŋ si no Yahudancey da dumi* cindey game ra, zama Rabbi follonka ga ti i kulu Rabbo, arzakante mo no borey kulu kaŋ yaŋ g'a ce se.


Mɨrɨ kasa rɨ, Iya'kwarʉ uya upika'tɨ kon ɨ'sɨ'mʉra e'nɨto' yau. Ɨpʉreman nɨto' i'tu'nokon pʉra iyesi, e'tane Iya'kwarʉ rɨ ɨpʉrema upona'nokon ta'nʉnse main uya ekama poken pʉra rɨ. 	 Yaadin cine no Biya _Hanno__ goono g'iri gaakasinay naŋ kaŋ iri gonda londibuunay. Iri si bay mate kaŋ cine no a ga hima iri se iri ma te adduwa, amma Biya _Hanno__ bumbo goono ga ŋwaaray iri se da durayyaŋ kaŋ me si ci.


Apʉne pʉra Papa poitorʉ pe iyesi wakʉ pe ɨku'nin kon pe. E'tane ipokena' pen ku'sa' auya'nokon yau, ipɨ' enari'nʉntɨ', notʉn pe supara esa' pe te'sen pen kʉrɨ rɨ. Papa poitorʉ kʉrɨ rɨ, Papa uya kota'man nɨto' ne'nin kamoro ɨri ku'nin nan kota'mai'. 	 Zama nga wo Irikoy goy-teeri no ni se ni boriyandiyaŋo se. Amma da ni goono ga goy laalo te, ma humburu. Zama manti yaamo no a go ga takuba jare bo. Zama nga wo Irikoy goy-teeri no kaŋ ga dukuri bana boro se kaŋ goono ga goy laalo te.


Uyapurɨpɨ'to' warinpa uya pen, e'tane moro iyesi mɨrɨ iwarinpanin; kʉrɨ rɨ kʉrɨ rɨ eseru aimenkanin. 	 Amma ay wo, manti ay boŋ beeray no ay goono ga ceeci bo. A go no nga kaŋ g'a ceeci, a ga ciiti mo.


apo' i'nɨ'panʉ'pɨ'nin nʉ'san, supara yɨ apai iyainʉnsa' kon; ɨ'sɨ'mʉra to' e'to' enapɨ'sa' rʉ'san meruntɨ pe; pana' pe to' enapɨtʉ'pʉ to' usewa'noma a'tai, mɨrɨpan kon enapɨtʉ'pʉ ɨnnon kon soisaai amʉ' entai kuru. 	 I na danji dabaro wi, i na takuba me yana. Gaabi-jaŋay ra i du gaabi, i te wongaariyaŋ wongu ra, i na yawey wongu margayaŋ gaaray hal i zuru mo.


Sises uya to' usenuminkato' i'tusa' esi'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Tanporo esa' wannɨ pe te'san epantakapɨ'sa' a'tai ɨsewa'nomai' tiwano' kon pe rɨ, to' uma'ta mɨrɨ; pata mɨrɨ pe pʉra ɨsiwʉ' tawon kon ka'pon amʉ' epantakapɨ'sa' a'tai ɨsewa'nomai' tiwano' kon pe rɨ uko'mamʉ pen nɨ mɨrɨ. 	 Amma kaŋ Yesu g'i miiley bay, a ne i se: «Koytaray kulu kaŋ fay ihinka ka gaaba nda care, woodin ga say. Kwaara kulu mo, wala windi, kaŋ fay ihinka ka care wangu ga kaŋ.


Serɨ tawon eta tʉuya'nokon a'tai, to' usewansiuka'pʉ tenupato' iya 'nokon pɨ'. 	 Waato kaŋ borey maa woodin i te dambara nd'a dondonandiyaŋo.


Ɨnʉ' pe ken ɨwesi, ka'pon poitorʉ rɨ eseru aimenka pa? Itesa' pona iye'mʉ'sa'kasa' pe iyesi mɨrɨ pe pʉra ita'mo'kasa' pe rɨ. Mɨrɨ awonsi'kɨ iye'mʉ'sa'ka rɨ si, apʉne pʉra Itepuru uya iye'mʉ'sa'kato' pe ikupʉ pɨ'. 	 Nin no may kaŋ ga boro fo tam ciiti? D'a kay wala nd'a kaŋ, woodin a koyo sanni no. Amma a ga kay, zama Rabbi gonda dabari k'a kayandi.


Taukʉ ke 1 3 kaisa rɨ sirikɨ amʉ' tonpa mo'ka'pʉ iya ka' poi, mɨrɨpan kon eno'ma'pʉ iya non pona. Iye'mʉ'sa'kasa' esi'pʉ uri'san tentusen rau, imʉre anto' pe tʉuya iyentusa' a'tai. 	 A dibba mo goono ga beene handariyayzey kanandi hinza ra afo candi k'i catu ndunnya ra. Dodo-beero mo goono ga kay waybora kaŋ ga ba ka hay din jine, zama waati kaŋ a hay nga m'a izo ŋwa.


Mɨrɨpan uya Paarʉ poitorʉ arɨ'pʉ soisa amʉ' epuru piya'. “Paarʉ uya uyenno'sa' ɨpiya', pʉse rɨ moineri'pɨ nekamanʉ esi pɨ',” ta'pʉ iya. 	 Nga mo kond'a wongu nyaŋo do. A ne: «Bulos, kas'izo din no, n'ay ce ka ne ya kaa nga do. A n'ay ŋwaaray ka ne ya kande arwaso wo ni do. A gonda sanni kaŋ a ga ba nga ma ci ni se.»


Apʉne pʉra imunkɨ pe ɨwesi kon pɨ', Papa uya Tʉmu A'kwarʉ ennoko'pʉ uyewan kon ya', Ita'kwarʉ tʉukɨ'pɨ'nʉnsen, “Apa, Papai,” tukai'. 	 Za kaŋ araŋ ya izeyaŋ no, Irikoy na Biya _Hanno__ donton araŋ biney ra kaŋ ga hẽ ka ne: «Baaba, ay Baaba!» Biya _Hanna__ din, Irikoy Izo do no a fun.


“Ɨserasu pe rɨ me'tʉi'. Ɨtʉto' oton kon mɨrɨ pata konsʉrʉʉi amʉ' ena', mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau ayari'po'pɨ'to' oton kon. Urɨ pɨkɨrɨ ɨye'soto'kato' oton kon kopʉna amʉ', mɨrɨ awonsi'kɨ kin amʉ' rau rɨ to' pana ya' urɨ ekama pɨ'. 	 Amma araŋ ma haggoy da araŋ boŋ. I g'araŋ nooyandi marga ciiti borey se, Yahudance diina marga fuwey ra mo i g'araŋ barzu. Araŋ ga kay laabu koyey da bonkooni beerey jine ay sabbay se mo, zama araŋ ma ciya i se seedayaŋ.


Sises uya mʉre rʉ'kwɨ kɨ'ma'pʉ, mɨrɨpan soto'ka'pʉ iya to' koro'tau, 	 Kal a na zanka kayna fo ce nga do k'a kayandi i bindo ra,


Papa, iyeri'sa' kon e'to' itese' pɨ' pen, e'tane nurɨnan kon, apʉne pʉra tanporo ipona nurɨne to' esi,” ta'pʉ iya. 	 Amma nga wo manti buukoy Irikoyo no bo, day fundikooney wane no. Zama boro kulu ga funa a jine.»


Sises uya serɨ etasa' a'tai, isewansiuka'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ tʉpɨkɨrɨ te'san ka'pon amʉ' pɨ', “I'napairon ekama uya serɨ ɨpɨ'nokon, ɨnʉ' rɨ eposa' uya pʉra rɨ man Esuwerʉ po eke rɨ serɨ waraino apurɨto' esa'. 	 Waato kaŋ Yesu maa woodin, a dambara. A ne nga banda borey se: «Haciika ay ga ci araŋ se, ay mana di cimbeeri* gaabikooni sanda woone cine, baa Israyla ra.


Ɨsɨ yau me'atʉi', ɨmɨrɨ'nokon tʉuta're'tɨsan, apʉne pʉra iwan pe ɨwe'to' oton kon. Ɨsɨ yau me'atʉi', ɨmɨrɨ'nokon tʉuta'kɨrɨsan, apʉne pʉra tʉuta'kwarʉkai' aukaranto' oton kon. 	 Kaari araŋ wo kaŋ yaŋ ga kungu sohõ! Zama araŋ ga aniya ka maa haray. Kaari araŋ wo kaŋ yaŋ ga haaru sohõ! Zama araŋ ga aniya ka hẽ ka baray.


Apʉne pʉra Papa uya i'naino ipanta ton enkurunpasa' pʉra iyesi yau, ɨmɨrɨ rɨ nɨrɨ enkurunpa iya pʉra iyesi mɨrɨ. 	 Zama nda Irikoy mana fay da zeytun nya hanna kambey, a si fay da nin mo.


Serɨ si apurɨto' esi mɨrɨ i'nai rɨ iyesi tato' e'ku'nɨto' pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ moro kuru iyesi tato' entane pʉra rɨ. 	 Cimbeeri ga ti hayey kaŋ iri goono ga beeje nd'a tabbatandiyaŋ. Nga no ga hayey kaŋ mo si di daahirandi.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', utonpa ton, unkupʉnʉ kon kuru esi—e'tane u'naino kon umakooi kon pɨ' pen, tʉuko'mansan pe iteseru awɨrɨ pen. 	 Yaadin gaa, nya-izey, garaw si no iri gaa Adam-ize daa laalo do, kaŋ ga naŋ iri m'a gana.


Umɨ pɨ' te'sen uya Papa Maimu pa'karaka. 	 To! Dum'izey saykwa goono ga Irikoy Sanno say.


Serɨ kupʉ ka'pon amʉ' uya pe iyesi yau isenan pe yʉi esi koro'tau, ɨ'rɨ pe ken si iyesi mɨrɨ iyaipʉtasa' pe iyesi a'tai?” ta'pʉ iya. 	 Zama nd'i goono ga hayey wo te tuuri tayo ra, to, ifo no i ga te ikoga ra?»


Tʉron kon ka'pon amʉ' esi ite' ton tɨ' pona ita'po'sa' kasa. Main eta tʉuya'nokon a'tai, inke pʉra rɨ to' uya anʉmʉ tepori'ma kon pe. 	 Yaadin mo no wo kaŋ yaŋ i say tondi batama ra neeya: ngey kaŋ yaŋ d'i maa sanno, sahãadin-sahãadin i g'a ta da farhã,


E'tane tu'kan kon wapiyaro' kon nʉ'san e'to' oton ite'ma'pʉ pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tu'kan kon iu'matʉ pe iye'sa' kon e'to' oton wapiyaro' pe,” ta'pʉ Sises uya. 	 Amma boro boobo kaŋ ga ti sintina waney ga ye kokor banda, kokor banda waney mo ga ciya sintina.


Ennoko uya ɨpiya'nokon mɨrɨ pɨkɨrɨ, ina i'tu kon pa mɨrɨ kasa ina esi tukai', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨpori'manin kon pe. 	 Woodin sabbay se no ay n'a donton araŋ do, zama araŋ m'iri gora bay, nga mo m'araŋ biney yeenandi.


Tʉron nɨ a'tai kanan, Pari'si amʉ' uya Sises ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ a'tai Papa e'to' esa' wannɨ pe uyepʉ?” tukai'. Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Enton pʉra rɨ iyesi mɨrɨ Papa ena a'tai esa' wannɨ pe, 	 Kaŋ Farisi* fonda borey na Yesu hã alwaati kaŋ cine no Irikoy koytara ga kaa, a tu i se ka ne: «Irikoy koytara si kaa da fonnayyaŋ.


To' osorʉwano rʉ'pʉ uya kanan imari'ma'pʉ, mɨrɨpan kanan erikʉ'pʉ. Mɨrɨ kasa tanporo 7 pan kon uya imari'mapɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan 7 pe rɨ to' erikʉ'pʉ tʉmunkɨ ke pʉra rɨ. 	 Ihinzanta n'a hiiji. Yaadin mo no iyya din kulu, i mana du ize kal i bu.


Ina weyu u'ma'sa' a'tai to' piyau ina e'to', ina uya to' nɨmɨ'pʉ, tanporo Sises apurɨnin nan, to' no'pʉ ton, to' munkɨ amʉ' nɨrɨ utɨ'pʉ ina a'kɨrɨ eke pata apai. Mɨrɨ yau, tuna e'pi po ina e'sekunka'pʉ ɨpʉreman pɨ'. 	 Waato kaŋ iri na jirbey din toonandi, iri fatta k'iri diraw te. Ikulu mo, d'i wandey d'i izey, n'iri dum kala kwaara banda. Iri gurfa noodin teeko me gaa ka adduwa te.


mɨrɨpan kon ukɨ'pɨ'nʉnpɨ'to' oton: “‘Ɨsɨ kusa! Ɨsɨ kusa mɨrɨ eke pata, tepontɨsen pe iye'sa' rʉ'pʉ epe'kena' pon renen tato' ya', tʉtariren mɨrɨ awonsi'kɨ isuweyu pon ya', mɨrɨ awonsi'kɨ iye'wontɨpɨ'sa' rʉ'pʉ korʉ konekasa' a'kʉ pe ke, epe'kena' ton tɨ' ke, mɨrɨ awonsi'kɨ mokon ke! 	 ka ne: «Kaari! Kaari! Birni beero kaŋ goono ga bangum da lin baano da moni da taafe ciray, kaŋ goono ga taalam da wura nda tondey kaŋ gonda darza, da lulu mo! Zama guuru folloŋ ra no arzaka boobo wo cine halaci.»


Apʉne pʉra eke pe rɨ ɨri epamʉ uriya', tu'kan kon nɨ usi'nʉnkato' e'nɨ'panto' oton. 	 Zama izefututaray no ga tonton, borey baayaŋ baakasina mo ga ye da banda.


Eri'nɨsa' pe iyesi yau Kʉrai pokon pe, apurɨ'nokon ipokon pe rɨ marɨ uko'man nɨ'nokon tukai'. 	 Amma za kaŋ iri bu Almasihu banda, iri ga cimandi kaŋ iri ga funa a banda mo.


Serɨ pɨ' ɨsenuminkase'na itekare ekamai' enno'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ so'si epuru ton amʉra'pʉ. 	 Diyey da arkusey margu zama ngey ma sanno din saaware te.


tʉnanʉmʉ'pʉ iweyu a'tai tʉmaimu si enpoika'pʉ iya isekamato' pe tʉntʉrʉ'pʉ uyena', Papa, upika'tɨnin kon uya apiyontɨn winɨ— 	 A na nga sanno bangandi mo a alwaato ra, waazuyaŋo kaŋ a talfi ay gaa do iri Faabakwa Irikoy lordo boŋ.


Tʉmɨrɨ pe serɨ ta'pʉ iya pen nɨ, e'tane use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru pe rɨ nin tesi pɨ' mɨrɨ wʉipiya yau, Sises eri'to' oton nɨ nin ekama'pʉ iya ka'pon amʉ' iwano' pe. 	 A na woodin ci, manti nda nga boŋ bo, amma zama nga ga ti alfaga beero jiiro din ra, a na annabitaray te ka ne Yesu ga bu jama kulu se.


e'tane ɨnʉ' uya rɨ ani enupanka pʉra iyesi. Tereutasen pen nɨ ɨri pe kuru rɨ iyesi, eke pe rɨ eri'nʉ'kanin paisin yen pe iyesi. 	 Amma boro kulu sinda dabari ka deene gooji. Ilaalo no kaŋ si fulanzam, a to mo da naaji kaŋ ga boro wi.


“Uyepuru, tu'kan kon ka'pon amʉ' uya uyauro'kasa' man, wakʉ ton Papa nʉkupʉ'san ekota'mato' emapu'tɨsa' iya ipan pe Surusiran po. 	 Amma Hananiya tu ka ne: «Rabbi, ay maa bora din baaru boro boobo do, mate kaŋ a na hari laalo boobo te ni hanantey se Urusalima ra.


Ɨnʉ' nai pu'kena' mɨrɨ awonsi'kɨ ito'ka'nʉ'nin ɨ'koro'tau'nokon? Tɨwɨ nenpoikai wakʉ pe tʉuko'manto' eseru ke, mɨ pe te'ku'se pʉra tʉnkupʉnʉ ke ipu'ketʉ winɨpai tʉuye'sen. 	 Araŋ ra may no ga ti laakalkooni nda fahamante? Bora ma nga goray hanna cabe nga goyey do kaŋ a ga te da lalabu kaŋ ga fun laakal ra.


Mɨrɨ kasa rɨ marɨ, ta'porin mɨrɨ awonsi'kɨ itau tapurɨsen ɨ'rɨ e'kupʉ yau pai'pai'ma'pʉ iya mʉn ke. 	 Yaadin cine mo no, a na kuri say-say hukumo* da saajaw jinayey kulu gaa.


Wakʉ amaimu kon winɨ ayanʉnto' oton kon, ɨri amaimu kon winɨ ɨyeno'mato' oton kon,” ta'pʉ Sises uya. 	 Zama ni sanno do no i ga ni adilandi*, ni sanno do mo no i ga ni zeeri.»


Mɨrɨ weyu u'tɨsa' pʉra iyesi yau inke pʉra, ɨnʉ' ne'nonkai'no pen nɨ moro, e'tane kamoro, Papa nanʉmʉ'san pɨkɨrɨ iweyu to'kena'mato' iya oton. 	 Da manti kaŋ i na jirbey din dunguriyandi, doŋ fundikooni si no kaŋ ga du faaba. Amma suubanantey sabbay se no i g'i gazandi.


Mɨrɨpan a'tai, Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Nai pan kon ɨmɨrɨ'nokon iya'kwarʉ pʉnon kon nɨ, apurɨ auya'nokon pʉra kuru rɨ iyesi pu'kena' amʉ' nekama'pʉ te'ku'ton tukai'. 	 Kala Yesu ne i se: «Araŋ kaŋ sinda laakal, kaŋ biney ga sandi ka hay kulu cimandi kaŋ annabey ci.


“Wapiya mʉre amʉ' nenta'nakapʉi tanporo i'se te'to' kon pe, apʉne pʉra ipoken pʉra iyesi mʉre amʉ' yu pʉreti eno'ma to' ikʉn non pero amʉ' ena',” ta'pʉ iya. 	 Yesu ne a se: «Ma naŋ zankey ma kungu jina, zama a si hagu i ma zankey ŋwaaro sambu k'a catu hans'izey se.»


Sises e'takʉ'ka'pʉ, mɨrɨpan uya, “Kʉrɨ rɨ ka'pon ine'tɨ' upiya',” ta'pʉ. Iye'sa' a'tai, Sises uya ekama'po'pʉ, 	 Kala Yesu kay ka ne i ma kand'a nga do. Waato kaŋ a maan mo, Yesu n'a hã ka ne:


Ikʉipʉnʉ ton, ɨmunkɨ kon tʉsakoropai' pʉra e'tɨ'; e'tane ru'ku, to' emo'katɨ' Itepuru eseru yau to' tenupai' mɨrɨ awonsi'kɨ to' tauro'kai'. 	 Baabey, araŋ mo ma si araŋ izey kurtunandi hal i ma te bine, amma araŋ m'i biiri goojiyaŋ da kaseetiyaŋ ra, Rabbi wane.


Apurɨto' winɨ ito'ka'nʉkʉ tanporo non ekoneka'pʉ Papa maimu ke, tensen pe na'ne' ekoneka'pʉ tensen pen apai. 	 Cimbeeri no naŋ iri faham kaŋ Irikoy na ndunnya taka nda nga me sanno, hala hayey kaŋ mo ga di, a man'i te da hayey kaŋ yaŋ go bangante.


To' uya uyekama'popɨtʉ'pʉ tʉpo, unonkapai to' esi'pʉ, apʉne pʉra ɨri ku'sa' uya pʉra iyesi'pʉ uwɨto' ipɨkɨrɨ. 	 Ngey mo, waato kaŋ i n'ay gosi, i goono ga miila ngey m'ay taŋ zama ay mana taali fo te kaŋ to buuyaŋ.


Mɨrɨ a'tai, inserʉ e'mʉ'sa'kasa' ene'pʉ uya wʉi enu yau. Eke pe ikɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ tanporo kau te'san toron amʉ' uya etato' pe, “Ɨsi'tɨ', tanporo eke pe Papa uta're'tɨ ya' amʉratɨ'. 	 Ay di malayka fo mo goono ga kay wayna ra. A kuuwa nda jinde beeri ka ne curey kulu kaŋ ga deesi beene batama bindo ra se: «Wa kaa ka margu ka koy Irikoy batu beero ŋwaaro do!


Wakʉ pe rɨ kʉrɨ rɨ ipoitorʉ e'to' oton itepuru neporonʉ mɨrɨ kupʉ pɨ' tenna'po a'tai. 	 Tamo wo ya albarkante no, d'a koyo kaa ka gar a goono ga te yaadin.


utɨsa' pʉra rɨ iyesi Surusiran pona urawɨron kon itekare ekamai' enno'sa' kon ense'na, e'tane ru'ku utɨ'pʉ inke pʉra Arepiya pona, emennʉ'pʉ tenna'po ton pe Tamaskas pona. 	 Ay mana koy Urusalima* mo borey kaŋ yaŋ n'ay jin diyataray ra do. Amma ay koy Laarabey* laabo ra. Waato din gaa no ay ye ka kaa Damaskos kwaara.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' uya pʉsamoro sepa' nan nʉ'kwɨ rɨ o'pa yau komi' tuna ke rʉ'kwɨ rɨ, apʉne pʉra upoitorʉ pe to' esi pɨ', i'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, tepe'pʉ nonka iya pen kuru rɨ mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Boro kaŋ ga ikayney wo ra afo no hari yeeno gullayze fo hinne a m'a haŋ zama ay talibi no, haciika ay ga ne araŋ se, a si jaŋ nga alhakko baa kayna.»


“Ipon nʉ'kwɨ rɨ a'pɨ'sa' uya yau, usepi'tɨ rɨ mɨrɨ,” ta'pʉ iya ti'nau rʉ'kwɨ rɨ. 	 Zama a ne: «Baa ay du k'a kwaayo ham, kulu ay ga du baani.»


“Pʉse rɨ Mosi', Esuwerʉ amʉ' auro'kanin nʉ'pʉ, ‘Papa uya pu'kena' anʉnto' oton ɨ'koro'tapai'nokon uwaraino,’ tawon nʉ'pʉ. 	 Nga ga ti Musa din kaŋ ne Israyla izey se: ‹Irikoy ga annabi fo tunandi araŋ se araŋ nya-izey game ra, danga ay cine.›


Asa'rɨ rɨken wʉi e'ku'ka'sa' esi'pʉ To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ A'sarutanʉ'sa' Pen Pʉreti Pɨ' Enta'nan Weyu e'seporo rawɨrɨ, mɨrɨ pɨ' Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan esi'pʉ ama'ai Sises a'sito' tʉuya'nokon ipɨkɨrɨ warinpa pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ iwɨto' pe tʉuya'nokon. 	 A ga cindi jirbi hinka hala Paska* nda buuru kaŋ sinda dalbu bato* ga to. Alfaga beerey da asariya* dondonandikoy ceeci mate kaŋ ngey ga te ka Yesu di da carmay, ngey m'a wi.


Mɨrɨpan kon uya ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ kuru ken kupʉ ina uya, Papa tʉrawasooi kupʉ pe ta auya?” ta'pʉ to' uya. 	 I ne a se: «Mate no iri ga te ka goyey kaŋ Irikoy ga ba te?»


Mɨrɨ pe iyesi pɨ' ipan pe pori' pe kuru e'tɨ', apʉne pʉra eke rɨ ɨyepe'pʉ kon esi pɨ' Epʉn po, apʉne pʉra mɨrɨ kasa rɨ arawɨron kon pu'kena' amʉ' kota'mapɨtʉ'pʉ to' uya mɨrɨ. 	 Araŋ biney ma kaanu, araŋ ma farhã gumo, zama araŋ alhakku beero go beena ra. Zama yaadin cine no i na annabey kaŋ yaŋ n'araŋ jin din gurzugandi nd'a.


Mɨrɨ a'tai rɨ, uri'san, mʉn ennoko pɨ' te'sen uyee'pʉ ipɨkɨrɨ, ipon e'pi a'pɨ'se'na. Mɨrɨ pɨ' iko'mansa' esi'pʉ 12 kaisa rɨ wʉipiya. 	 Wayboro fo mo go no kaŋ te jiiri way cindi hinka kuri goono ga dooru a se. A kaa Yesu se banda k'a kwaayo me bazayey ham.


“Iyepʉ rawɨrɨ Ra' a'tai iyesi'pʉ kasa rɨ marɨ iye'to' oton. Ka'pon amʉ' esi'pʉ uta're'tɨn pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrʉpo'po pɨ', e'pɨn nɨ pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨutɨ amɨpɨtʉ pɨ'. 	 Yaadin cine no a bara Lotu jirbey ra mo: i goono ga ŋwa, i goono ga haŋ, i goono ga day, i goono ga neera, i goono ga duma, i goono ga cina.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', “Papa apon piyau to' esi mɨrɨ, to' esi i'se iye'to' kupʉ pɨ' wʉi nai mɨrɨ awonsi'kɨ ewarupɨ nau, ipɨ' ɨpʉreman nɨto', use'man nɨto' iwʉ' tau; kʉrɨ rɨ apono' po iyereutasa' na'ne' uko'manto' oton to' pokon pe. 	 Woodin sabbay se no, I go Irikoy karga jine. I goono ga may a se cin da zaari a fuwo kaŋ ra i ga sududu a se. Nga mo kaŋ goono ga goro karga boŋ ga nga kuuru fuwo daaru i boŋ.


Mɨrɨ a'tai, itonpa ton mɨrɨ awonsi'kɨ wapiya tenku'ne ennin nʉ'san uya ta'pʉ, “Pʉse rɨ pen pe' tereutai' eta'kwanʉn nɨ pɨ' nʉko'manpɨ'taine' pen?” ta'pʉ. 	 A gorokasiney da borey kaŋ di a za doŋ, kaŋ yaŋ bay bar karko no, i goono ga ne: «Wala manti nga no doona ka goro ka bar kar?»


Mɨrɨ kasa ɨwesi kon mɨrɨ: Ɨupokoita kon weyu si serɨ, e'tane ɨyento' uya 'nokon oton; mɨrɨ a'tai, ɨyepori'ma kon mɨrɨ, ɨnʉ' uya rɨ pori' pe ɨwe'to' kon mo'kato' oton pen. 	 Araŋ mo, sohõ araŋ gonda bine saray, amma ay ga ye ka di araŋ. Waato din no araŋ biney ga farhã, araŋ farhãyaŋo mo boro kulu s'a kaa araŋ gaa.


Ina ɨpʉrema serɨ pɨ' ɨuko'mamʉ kon pa Itepuru enu yau wakʉ pe te'sen uko'man nɨto' yau, mɨrɨpan pori'manin pe ɨwesi kon pa tanporon yau rɨ, tanporon yau rɨ wakʉ tʉrawaso yau epetan pɨ' Papa i'tuto' yau usemo'kan pɨ', 	 Iri go ga ŋwaaray araŋ ma diraw te kaŋ ga saba nda Rabbi beerandiyaŋo hal a ma maa araŋ kaani gumo, goy hanney kulu ra mo araŋ ma albarka no, araŋ ma tonton mo Irikoy bayray ra.


E'tane eke pe miyarɨ parɨ wakʉ nonkasa' iya upona'nokon. Mɨrɨ pɨ', iye'menukasa' Papa Maimu uya ta, “Papa uya mɨ pe te'ku'sen ewaruma'tɨ, e'tane mɨ pe te'ku'sen pen pona wakʉ nonkasa' tʉrʉ iya,” ta iya. 	 Amma Irikoy goono ga gomni no ka tonton. Woodin sabbay se Irikoy Sanno ne: «Irikoy ga wangu boŋbeeraykoy, Amma a ga gomni no lalabukoy se.»


E'tane ru'ku, tʉron nɨ uya tʉtonpa arɨ ko'tʉ ta', apurɨnin nan pen nɨ rakʉi'! 	 Amma hambara ay ga goro araŋ do, wala baa ay ma jawo te noodin, hal araŋ m'ay gaakasinay da hindoonay kaŋ ga kond'ay nangu kaŋ ay ga koy hino.


“E'tane, ‘Kane, wana' na auya'nokon koro'tau, iya'tai pʉra kiyari ye' kanan na auya'nokon esi,’ ta'pʉ to' epuru uya to' pɨ'. 	 Amma a ne: ‹Abada! A ma si ciya, waato kaŋ araŋ goono ga borbota dagu, araŋ ma alkama mo dagu a banda.


Apʉne pʉra imakooi uka'putasa' man ka' tepose, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa uya ɨri ton iteseru kupʉ tenu yau. 	 Zama a zunubey to kala beena gaa, Irikoy mo fongu nd'a goy laaley.


Sises uya ta'pʉ, “Soisa amʉ' amʉrasa' ene auya'nokon a'tai Surusiran woi, i'tu auya'nokon mɨrɨ to' uya ima'tanʉkʉ tukai'. 	 Amma waati kaŋ araŋ ga di i na Urusalima windi nda wongu marga, alwaati woodin araŋ ma bay kaŋ a halaciyaŋo maan a gaa.