Eke ton imenu entɨ' ɨyena'nokon imenuka uya koro'tau uyemiyatʉ ke! 	 Wa guna biir'ize bambatey wo kaŋ ay goono ga hantum araŋ se d'ay kamba.


Iye'to' pe rɨ iyesi, e'tane anpɨ'pʉ mɨrɨ apʉne pʉra apurɨ pʉra iyesi pɨ', mɨrɨpan ɨmɨrɨ nin si esi mɨrɨ apurɨto' auya winɨ ɨye'mʉ'sa'kasa'. Mɨ pe ke'kupʉi, e'tane enari'nʉnkɨ. 	 To, i cimbeeri-jaŋa sabbay se no i n'i kaa. Ni mo, ni cimbeero* do no ni goono ga goro. Kala day ma si te boŋbeeray, amma ma humburu.


Tu'kan kon nɨ uri'sami'si amʉ' esi'pʉ enpɨtʉ pɨ' ɨnnonsi'kɨ. Sises e'ma'pʉkasa' to' uya esi'pʉ Kiyarari poi, ipika'tɨ pɨ' to' esi'pʉ i'se iye'to' ke. 	 Wayboro boobo mo goono ga kay nangu mooro ka fonnay, kaŋ yaŋ na Yesu gana za Galili, i go g'a saajaw mo.


Asa'rɨ wʉi tʉpo moro temari'masan esi'pʉ Kena po, Kiyarari airɨ. Mɨrɨ yau, Sises san esi'pʉ. 	 Zaari hinzanta hane i goono ga hiijay haw Kana kwaara Galili* laabo ra. Yesu nya go noodin.


Ɨ'koro'tapai'nokon nɨ to' e'mʉ'sa'kato' oton, itekare ensimato' oton to' uya, Sises apurɨnin nan era'tɨto' oton to' pɨkɨrɨ. 	 Baa araŋ ra boro fooyaŋ ga tun. I ga hari siiroyaŋ dede, zama ngey ma ganakoyaŋ candi ngey banda.


Pi'ta uya i'tusa' a'tai, itɨ'pʉ Meri, Isaan san iwʉ' ta'. Tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ' amʉrasa' ɨpʉremase'na tepose. 	 Waato kaŋ a na hayey din lasaabu binde, a koy Maryama kwaara, Yohanna kaŋ se i ga ne Markos nya no. Noodin no boro boobo margu zama ngey ma te adduwa.


“Pori' pe rɨ e'nɨ ukʉipʉnʉ kon Tepi' e'to' esa' wannɨ pe uyepʉ pɨ'!” “Usana ka' entawon yau!” tukai'. 	 «Albarkante no koytara kaŋ go kaa, iri baaba Dawda koytara nooya!» «Hosanna beene kaŋ bisa ikulu ra!»


tɨkɨnta kon wenai rɨ use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru uya Sises tʉsa' tena' i'tui'ma rɨ. 	 Zama a bay kaŋ canse sabbay se no alfaga beerey na Yesu nooyandi.


E'tane Sises uya imaimu eikʉ pʉra iyesi pɨ', ipoitorʉ ton uyee'pʉ ipiya' mɨrɨpan kon uya ta'pʉ ipɨ', “Enno'kɨ, apʉne pʉra ɨkɨ'pɨ'nʉnpɨtʉi'ma uye'ma'pʉkapɨtʉ kon pɨ' man,” ta'pʉ to' uya. 	 Amma Yesu mana tu a se da baa sanni fo. A talibey binde kaa k'a ŋwaaray ka ne: «M'a sallama, zama a go g'iri gana nda hẽeni.»


“Sepuran mɨrɨ awonsi'kɨ Na'tari nono pon kon, ka'pon amʉ' Kiyarari e'ma awɨron kon mɨrɨ awonsi'kɨ tuna Isotan ratoi pon kon, Kiyarari, Esuwerʉ amʉ' pen nono yau te'san. 	 «Zabluna laabu nda Naftali laabu, Teeko fonda gaa, Urdun daŋanta, Galili, dumi cindey wano:


Apʉne pʉra eta'pʉ auya'nokon uko'mamʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' eseru yau, ɨsɨ pe rɨ Papa so'sii kota'ma'pʉ uya, anma'tanʉ'pai rɨ esi'pʉ. 	 Zama araŋ maa ay gora baaru, waato kaŋ ay go Yahudancey* diina ra, mate kaŋ cine ay na Irikoy marga gurzugandi gumo k'a halaci.


Sises era'tɨ'pʉ, mɨrɨpan uya ene'pʉ. Ta'pʉ iya ipɨ', “Kɨsewankamai, ma'non. Papa uya ɨyepi'tɨsa' mɨrɨ, apʉne pʉra apurɨ auya ke,” ta'pʉ Sises uya ipɨ'. Mɨrɨ a'tai rɨ, uri'san usepi'tɨ'pʉ. 	 Yesu zagu ka di a, ka ne: «Ay ize wayo, ni bine ma kaan. Ni cimbeero* no ka ni no baani.» Sahãadin wayboro te baani.


Sises uya kanan takaa'pʉ to' pɨ', “Utɨto' oton mɨrɨ. Uwarinpato' auya'nokon oton, e'tane amakooi kon yau rɨ auma'tato' oton kon. Ɨutɨ kon pʉra iyesi utɨyai'ne' ya',” ta'pʉ iya. 	 A ye ka ci i se koyne ka ne: «Ay ga dira. Araŋ g'ay ceeci, araŋ ga bu araŋ zunubey ra mo. Naŋ kaŋ ay ga koy, araŋ si hin ka kaa.»


“Tu'kan kon pen Sates pon kon uya tʉpon kon oi'masa' pʉra man. Uya'kɨrɨ si to' usato' oton aimu'nan ya' tepontɨpɨ'se, apʉne pʉra mɨrɨ rɨ eponin nan ye' pe to' esi. 	 Amma ni gonda boro fooyaŋ Sardisu ra, kaŋ yaŋ mana ngey bankaarayey ziibandi. Ngey no ga dira ay banda da bankaaray kwaaray, zama i to r'a.


“Mɨrɨ rɨ marɨ tase'na ikʉipʉnʉ utɨ'pʉ tʉmu, isakon pɨ'. ‘Mooi, serɨ pe e'tʉrawasomata kʉre' kiyari e'kwa na',’ ta'pʉ iya. ‘Ewai', utɨ rɨ,’ ta'pʉ iya, e'tane itɨ'pʉ pen. 	 Baabo koy ihinkanta do ka ci nga mo se yaadin. Nga mo tu ka ne: ‹To, baaba, ay ga.› Amma a mana koy.


Utʉrawasooi pe pe' iyesi so'si tawon kon pen eseru aimenkato' pe uya? Kamoro pe' so'si tawon kon eseru aimenkato' auya pe pʉra iyesi? 	 Amma d'i go ga waazu ka ne Almasihu tun ka fun buukoy game ra, mate no araŋ boro fooyaŋ ga te ka ne buukoy tunandiyaŋ si no?


Mɨrɨ a'tai, Esuwerʉ amʉ' Antiyo' mɨrɨ awonsi'kɨ Ai'koniyan pon kon uyee'pʉ, mɨrɨpan kon uya tʉwinɨkʉi'nokon to' mo'ka'pʉ. Mɨrɨpan kon uya tɨ' ke Paarʉ wɨpɨtʉ'pʉ. Iyeri'sa' pe tekamai', to' uya ipi'sikʉ'pʉ pata apai. 	 Amma Yahudancey kaa noodin kaŋ yaŋ fun Antiyos da Ikoniya. Waato kaŋ i hin jama, i na Bulos catu da tondiyaŋ, k'a kurru ka kond'a kwaara banda. I ho hal a bu no.


Sises uya to' usenuminkato' i'tu'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Ɨ'rɨto' pe ɨri pe rɨ ɨusenuminka kon ɨyewan kon yau? 	 Yesu kaŋ g'i miiley bay, ne: «Ifo se no araŋ goono ga hari laaley wo miila araŋ biney ra?


Ɨnʉ' rɨ ɨpiyɨtʉ yau upɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ umaimu ton pɨ', serɨ iyemari'masa' ekumankanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri ton serɨ a'taino kon weyu a'tai'ne, Ka'pon, Papa winon nɨrɨ ɨpiyɨtʉ mɨrɨ ipɨ', tʉuyepʉ a'tai tʉkʉipʉnʉ meruntɨrʉ yau mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ ton nɨ inserʉ amʉ' pokon pe,” ta'pʉ Sises uya. 	 Zama boro kulu kaŋ haawi g'a di in d'ay sanno sabbay se, zamana kaŋ gonda zina nda zunubi wo ra, Boro Izo mo, haawi g'a di bora din sabbay se, alwaato kaŋ a ga kaa nga Baabo darza ra, nga nda malayka* hanney nga banda.»


Sises uya serɨ ta'pʉ Pi'ta uma'tato' eseru ekama tʉuya pe Papa apurɨpɨ'to' ipɨ' pe, mɨrɨpan uya, “Upɨkɨrɨ ɨsi'kɨ!” ta'pʉ ipɨ'. 	 (A na woodin ci zama a goono ga deedandi buuyaŋ kaŋ dumi no Bitros ga Irikoy beerandi nd'a.) Kaŋ a na woodin ci, Yesu ne a se: «M'ay gana.»


Apʉne pʉra Papa e'to' esa' wannɨ pe esi pen enta'nan mɨrɨ awonsi'kɨ ensi pe pen, e'tane Papa uya anʉn nɨ ipokena' pe, tʉusewankamai' pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ pori' pe Wakʉ A'kwarʉ yau, 	 Zama Irikoy koytara manti ŋwa da haŋ no, amma adilitaray no, da laakal kanay, da farhã Biya Hanno ra.


Mɨrɨpan kon ɨkɨnʉmʉ'pʉ ipɨ', e'tane Sises uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ipata'se' yau rɨken mɨrɨ awonsi'kɨ itonpa ton uya pu'kena' nama pʉra iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Kal a ciya i se hartayaŋ daliili. Amma Yesu ne i se: «Annabi si jaŋ darza kala nga laabo ra da nga windo ra mo.»


Sepan nɨ tapiyo' ku'sa' iya pɨ' tenu yau. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', serɨ si'kɨrɨ, tanporon kon serɨ entakanon kon uya uyapurɨpɨ'to' oton Papa uya pori' pe uku'sa' pɨ'. 	 Zama a na nga koŋŋa kaynandiyaŋo guna, Hal a go, ne ka koy jine zamana kulu izey ga ne ay se albarkante.


Mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, serɨ yau iye'soto'pɨ'sa' na'ne' nan tonpa ton eri'to' oton pen nɨ Papa e'to' esa' wannɨ pe uyepʉ meruntɨ pe ene tʉuya'nokon rawɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 A ne i se mo: «Haciika ay ga ne araŋ se: afooyaŋ goono ga kay ne, kaŋ yaŋ si buuyaŋ taba baa kayna kala nd'i di Irikoy koytara ma kaa da dabari jina.»


Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan uya ka'pon amʉ' auro'ka'pʉ tʉpo, Sises i'tusa' tʉuya'nokon nʉ'pʉ pɨ' itekare ekama'pʉ to' uya to' pɨ', Papa winon Sises ekareei, to' e'sara'tɨ'pʉ enna'pon pɨ' Surusiran winɨkʉi'. Tʉutɨ kon koro'tau, wakʉ Sises ekareei ekama'pʉ to' uya ka'pon amʉ' pɨ' Sameriya yawon eke iwa ton pata yau'ne. 	 Waato kaŋ i seeda ka Rabbi sanno salaŋ mo, gaa no Bitrosyaŋ ye Urusalima, ka Baaru Hanna waazu Samariya kawye boobo ra.


Soisa amʉ' epuru uya nin si tʉpana'tɨsa' a'tai, “Iyeri'ka'sa' rɨ,” tukai', itekepu nin si nonka'pʉ iya mɨrɨ Isose' ena'. 	 Waato kaŋ a maa baaru sooje jine funa do, a yadda Yusufu se a ma Yesu gaahamo sambu.


Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Iweyu si e'seposa' man Ka'pon, Papa winon apurɨpɨ'to' weyu. 	 Yesu tu i se ka ne: «Boro Izo beerandiyaŋo saaya to.


(Kasi pe pʉra, Esuwerʉ amʉ' pen, main, Mosi' winon esanon pen, uya ikupʉ ti'naino kon nɨ main e'to' i'se, main pe rɨ tiwano' kon pe to' esi, main esanon pe pʉra rɨ esii'ma, 	 (Waati kaŋ dumi cindey, kaŋ yaŋ sinda Tawretu* asariya ga asariya goy te zama i di kaŋ a ga hima, ngey wo kaŋ sinda Tawretu asariya, i ciya asariya ngey boŋ se.


Mɨrɨ tʉpo, Sises usenpoika'pʉ tʉron nɨ pe tenai' asa'ron kon utɨ koro'tau pata ya'. 	 Woodin banda Yesu bangay alhaali fo ra i boro hinka se, waato kaŋ i goono ga dira fonda ra ka koy kawye fo do.


apurɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ usi'nʉnkan nɨto' Epʉn po na'ne' ɨiwano' kon pe ɨye'ku'to' kon pɨkɨron, ɨnetakaa'pʉ kon nʉ'pʉ i'nairon main yau, wakʉ itekare 	 Araŋ cimbeero d'araŋ baakasina fun beeja do kaŋ go jisante beena ra araŋ se. Araŋ jin ka maa beeja din baaru cimi sanno kaŋ go Baaru Hanna ra


Papa munkɨ amʉ' ewa'nomato' pe iya irepasa' esi'pʉ to' entai iye'to' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe iye'to' ke irepasa' esi'pʉ tanporo rɨ irʉko' amʉ', tʉponaron kon, tʉmaimuron kon, tʉpataron kon epoi iye'to' pe. 	 I yadda a se mo a ma wongu nda hanantey, a ma te zaama nd'ey mo. I n'a no hin mo a ma kunda kulu, da jama kulu, da deene kulu da dumi kulu may.


emenna' pe ɨyenato' kon pe ɨusenuminkato' kon yau; 	 Araŋ bine miiley ma ciya itajiyaŋ.


E'tane nin si, ɨyemo'kasa' kon pɨ' makoi apai mɨrɨ awonsi'kɨ Papa poitorʉ pe nin si ɨyenasa' kon, wakʉ si ɨneporonʉ kon esi ayanin kon wakʉ pe e'nɨto' ya', mɨrɨpan moron nʉ'pʉ esi inke rɨ uko'man nɨto'. 	 Amma sohõ kaŋ Irikoy n'araŋ fansa zunubi gaa, hal araŋ ciya a se bannyayaŋ, araŋ gonda araŋ albarka ka koy to hananyaŋ gaa. A kokora mo fundi hal abada no.


Mɨrɨpan kon usewa'nomato' oton karimeru mʉre pokon pe, e'tane karimeru mʉre enato' oton to' entai, apʉne pʉra itepuru ton epuru pe iyesi, kin amʉ' epuru pe rɨ. Ipokon pe inkɨ'ma'san, inanʉmʉ'san, mɨrɨ awonsi'kɨ ipɨkɨron kon iyawɨrɨ te'san e'to' oton,” ta'pʉ iya. 	 Woodin yaŋ ga wongu nda Feej'izo. Feej'izo mo ga te zaama i boŋ, zama nga ga ti koyey kulu Koyo nda bonkooney kulu Bonkoono. Ngey mo kaŋ go a banda ya ceyanteyaŋ, da suubananteyaŋ da naanaykoyyaŋ no.


mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpoitorʉ pɨ', “Kʉrɨ rɨ si asan,” ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai rɨ, ipoitorʉ uya arɨ'pʉ tʉpata'se' ya'. 	 Waato gaa a ne nga talibo se: «Guna ni nya!» Za saaya din talibo din kond'a nga kwaara.


mɨrɨpan kon ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ, “Sises, ina epuru, ina pɨ' ɨsentu'ma'!” ta'pʉ to' uya. 	 ngey jindey tunandi ka ce ka ne: «Yesu, iri Koyo, m'iri suuji!»


E'tane si Pari'si amʉ' epa'kasa' utɨ'pʉ, mɨrɨpan kon ekoneka'pʉ iwɨto' tʉuya'nokon pɨ'. 	 Amma Farisi* fonda borey fatta ka saaware a boŋ, mate kaŋ ngey ga te k'a halaci.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨmɨrɨ'nokon nɨ nɨrɨ si esi kamoro Sises Kʉrai iwano' pe ikɨ'masa' kon koro'tau. 	 Araŋ mo go i game ra, araŋ kaŋ yaŋ Yesu Almasihu ce.


Isaan Pa'tes uya etasa' a'tai pariki'si tawonsi'kɨ Kʉrai nʉkupʉnʉ, tʉpoitorʉ ton ennoko'pʉ iya 	 Kaŋ Yohanna go kaso ra, a maa Almasihu goyey baaru. A na nga talibey donton Yesu do


Paarʉ e'ku'sa' esi'pʉ E'pe'sas entakato' pe tʉuya kanau yau, inke ɨko'manpai pʉra iyesi'pʉ Eisa po. Surusiran ɨnepopai isenutɨ'pʉ Penti'kas weyu a'tai. 	 Zama Bulos ho nga ma gana ka bisa Afasos hi ra zama nga ma si gay Aziya ra. A goono ga waasu no. D'a ga hin ka te, a ga ba nga ma du ka Pantakot* zaaro te Urusalima.


Sises uya to' i'tusa' esi'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ', “Ɨ'rɨ to' pe pʉse rɨ uri'san a'pɨ'pɨtʉ auya'nokon? Wakʉ rɨ ku'sa' iya mɨrɨ upɨ'. 	 Amma za kaŋ Yesu faham da woodin, a ne i se: «Ifo se no araŋ goono ga wayboro wo taabandi? Zama a na goy hanno te ay se.


E'tane apurɨ auya'nokon pʉra iyesi, apʉne pʉra uikʉn non karimeru amʉ' tonpa pe pʉra ɨwesi kon. 	 Amma araŋ mana cimandi zama manti ay feejey ra no araŋ go.


E'tane mɨrɨ ta iya to'ka'nʉkʉ to' uya pʉra rɨ iyesi'pʉ. 	 Amma i mana faham da sanno kaŋ a ci ngey se.


Mɨrɨ a'tai'ne ɨsɨ pe kuru rɨ uri'sami'si amʉ' mono' pe te'san pona iye'to' oton mɨrɨ awonsi'kɨ mana' pokon kon imunkɨ pona. Ipan pe rɨ usewankaman e'to' oton non po, mɨrɨ awonsi'kɨ ekota'man nɨto' e'to' oton pʉsamoro ka'pon amʉ' pɨ'. 	 Amma kaari ngey kaŋ gonda gunde, da ngey mo kaŋ yaŋ go ga naanandi jirbey din ra! Zama zarraba korno ga te laabo ra, futay mo ga te dumo wo gaa.


“Ɨisirɨ'nokon,” ta tʉpo tʉtonpa kon amʉ' pɨ', ina ekanwa'tɨ'pʉ kanau epotorʉ'pʉ ya'. Tʉron kon enna'po'pʉ tʉpata kon ya'. 	 Waato din gaa no iri na care sallama. Iri furo hiyo ra, ngey mo ye fu.


Sises uya to' ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ kaisa rɨ pʉreti nai ɨpiyau'nokon?” tukai'. Mɨrɨ pɨ', “7 pe rɨken mɨrɨ awonsi'kɨ tu'kan kon pen aiko ton moro' amʉ',” ta'pʉ to' uya. 	 Yesu ne i se: «Buuru kunkuni marge no ka bara araŋ do?» I ne a se: «Iyye no, da hamisa kayna fooyaŋ.»


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, ipoitorʉ esi pʉra rɨ iyesi eke pe tesa' entai, mɨrɨ pe pʉra main anin nɨ esi pʉra iyesi eke pe tenno'nin nʉ'pʉ entai. 	 Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: bannya si bisa nga koyo, diya mo si bisa nga dontonkwa.


Ɨimamin kon a'motasa' man, ene amʉ' uya ɨpon kon ɨ'sa' man. 	 Araŋ arzakey halaci, araŋ bankaarayey mo, kollo n'i ŋwa.


Sises uya eikʉ'pʉ, “I'tunin pe ɨwesi yau Papa e'repato' ike mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' uya ɨyekama'po tukai', mekama'poi'no, mɨrɨpan uya ɨwo'pa'pʉ nesii'no to'panʉ'nin tuna ke,” ta'pʉ iya. 	 Yesu tu a se ka ne: «Da ni na Irikoy nooyaŋo bay da bora kaŋ go ga ne ni se: ‹Ay no hari ay ma haŋ›, doŋ ni g'a ŋwaaray, nga mo ga ni no hari fundikooni.»


Mɨrɨ a'tai, Sises apurɨnin nan Pari'si amʉ' tonpa ton e'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨpan kon uya ta'pʉ, “Esuwerʉ amʉ' pen yun pi'pɨ puturʉkato' pe kuru rɨ iyesi mɨrɨ. Mosi' nekama'pʉ main apurɨto' pe to' uya ekama auya'nokon kuru mɨrɨ to' pɨ',” ta'pʉ to' uya. 	 Amma Farisi fonda boro fooyaŋ kaŋ yaŋ cimandi tun ka ne: «A ga tilas no i m'i dambangu k'i lordi mo ka ne i ma Musa lordey gana.»


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', iku'to' pe uya tukai' usauro'nɨsa' uyepʉ apurɨto' winɨ, iye'ku'to' pe wakʉ nonkasa' winɨ, mɨrɨpan e'kupʉ mɨrɨ a'tai tanporo Epʉra'an munkɨ amʉ' pɨ'—kamoro rɨken main pɨ' te'san pen e'tane kamoro Epʉra'an uya apurɨto' pɨ' te'san nɨ marɨ. Tanporo ukʉipʉnʉ kon pe iyesi. 	 Woodin sabbay se alkawlo go cimbeeri ra, zama a ma bara gomni boŋ, hal a ma tabbat a banda kulu se. A si borey din hinne se kaŋ yaŋ go asariya fonda ra, amma a go borey mo se kaŋ yaŋ gonda cimbeeri danga Ibrahim wano dumi. Nga no ga ti iri kulu baaba.


Tepi' uya tʉmɨrɨ pe rɨ ‘uyepuru’ tukai' esakʉ, nai kasa ken ipa rʉ'pʉ pe iyesi nesii'no?” ta'pʉ iya. Anpisin ton Sises etanin nan esi'pʉ pori' pe. 	 Da Dawda bumbo ga ne a se Rabbi, mate no Almasihu ga te ka ciya a se ize koyne?» Talkey mo hangan ka maa r'a da bina kaani.


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ tʉkurusukuui anapai pʉra na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ upɨkɨrɨ ɨtɨpai pʉra na'ne' esi upoitorʉ poken pʉra rɨ. 	 Boro kulu kaŋ si nga kanjiyaŋ bundo sambu k'ay gana si hin ka ciya ay talibi.


Pari'si amʉ' uya ta'pʉ ipɨ', “Apʉne enkɨ, ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Main uya tʉku'sen pen Sapa' a'tai tasa' rʉ'pʉ kupʉ to' uya?” ta'pʉ. 	 Farisi fonda borey mo ne Yesu se: «Guna, ifo se no ni talibey goono ga te haŋ kaŋ mana halal* i ma te asibti zaari ra?»


Serɨ kareta esi Sises Kʉrai nenpoika'pʉ, Papa nʉtʉrʉ'pʉ itena', tʉpoitorʉ ton auro'kato' pe iya serɨ pe'ne kuru te'ku'sen pɨ'. Kʉrai uya serɨ ton enpoika'pʉ tʉpoitorʉ Isaan ena', tinserʉʉi tenno'se ipiya'. 	 Yesu Almasihu bangandiyaŋ kaŋ Irikoy n'a no zama a m'a bangandi nga tamey se. Hayey neeya kaŋ yaŋ tilas ga haw ka te, kaŋ manti nda gayyaŋ. A donton mo nga malayka* meyo ra, a m'a cabe nga tamo Yohanna se.


Mɨrɨ a'tai Sises san mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon non uyee'pʉ ense'na, e'tane a'ko pe ipiya' to' utɨ poken pʉra rɨ iyesi'pʉ, apʉne pʉra anpisin esi wenai. 	 Yesu nya d'a nya izey kaa a do, amma i mana du ka maan a do borey marga sabbay se.


Mɨrɨpan kon uya, “Itepuru Sises apurɨkɨ ɨyepika'tɨ pa, ɨmɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨiwʉ' tau te'san,” ta'pʉ to' uya ipɨ'. 	 I ne a se: «Ma Rabbi Yesu cimandi, ni ga du faaba, nin da ni windo almayaaley.»


Paarʉ piyau iye'mʉ'sa'kasa' kon uya, “Mɨrɨ kasa ɨri pe rɨ Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru pɨ' ta auya pʉra iyesi mɨrɨ,” ta'pʉ. 	 Borey kaŋ goono ga kay noodin ne: «Irikoy alfaga beero no ni ga wow, wala?»


Ipoitorʉ ton uyee'pʉ ipiya' ekama'pose'na, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' ka'pon amʉ' auro'ka auya panton yai?” ta'pʉ to' uya. 	 Talibey kaa a do k'a hã ka ne: «Ifo se no ni goono ga salaŋ i se da misayaŋ?»


“‘Papa uya se kasa tasa': Se ton kupʉ uya mɨrɨ non weyu u'matʉ a'tai: Uya'kwarʉ enno'to' uya oton tanporon kon pona. Ɨmu kon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyensi kon amʉ' uya umaimu ekamato' oton, moineri'san enu uta'kwakasa' uya ento' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ kɨɨyi' amʉ' e'ne'pɨ'to' oton. 	 A do Irikoy ne: ‹A ga ciya jirbey bananta ra, ay g'ay Biya zumandi Adam-izey kulu boŋ. Araŋ ize arey d'araŋ ize wayey ga annabitaray te, araŋ sahãkooney ga di bangayyaŋ, araŋ dottijey mo ga hindiriyaŋ te.


Papa rɨken ta'kwarʉ kenan iwano' pe eke pe iku'to' nesii tɨwɨrɨ rɨ Sises Kʉrai poro! Amen. 	 Wa darza no Irikoy follonka kaŋ laakalo sinda cine se hal abada abadin Yesu Almasihu do! Amin!


Ka'pon amʉ' uya mʉre amʉ' nee'pʉ Sises piya' to' a'pɨ'to' pe iya, e'tane ipoitorʉ ton uya to' eseremekʉ'pʉ. 	 I kand'a se zanka kayna yaŋ koyne zama a m'i ham, amma talibey deeni i gaa.


Ina esi Papa tʉrawasooi ku'nin nan pe a'samʉtʉ yau, ɨmɨrɨ'nokon esi Papa mainarʉ ton pe, Papa namɨnʉ ɨutɨ pe rɨ nɨrɨ. 	 Zama iri ga bay kayna, iri ga annabitaray jare te.


Ipon ena'pʉ sirɨn pe aimu'ne, ipan pe rɨ aimu'ne ɨnʉ' rɨ serɨ non pon uya ikorʉkasa' uya aimu'nakasa' entai rɨ. 	 A bankaarayey mo kaari sanda wayna cine, ikwaaray pal-pal da cimi, hala kwaarandiyaŋ hari si no ndunnya ra kaŋ g'i kwaarandi danga woodin cine.


Isaurokʉ koro'tau, kapuru' usenpoika'pʉ, mɨrɨpan uya to' nɨpontɨ'pʉ, mɨrɨpan kon usi'nʉkʉ'pʉ kapuru' ya' ewomʉi'ma. 	 Za a go sanno din ciyaŋ gaa, kala buru fo kaa ka te i se yuumay. Talibey humburu mo waato kaŋ i furo buro ra.


Mɨrɨ yau, eseru'tɨ pɨ' to' esi'pʉ, “Pʉse rɨ uya ka'pon amʉ' ano'ma, ‘Pʉrata kʉ'nonkatʉu pata esa' ena', urɨ kʉrɨ rɨ Kʉrai pata esa',’ ta iya,” ta'pʉ to' uya. 	 I sintin k'a kalima ka ne: «Iri na boro wo gar a goono g'iri borey darandi. A ga wangu i ma jangal bana Kaysar* se, ga ne nga ya Almasihu no, bonkooni fo.»


Apʉne pʉra urɨ rɨ kʉrɨ rɨ tepuru kenan, soisa amʉ' esa' uwo'noro te'san. Pʉse pɨ', ‘Enta,’ ta uya a'tai, itɨ; kʉrɨ pɨ', ‘Ɨsi'kɨ,’ ta a'tai, iyepʉ rɨ; upoitorʉ pɨ', ‘Se iku'kɨ,’ ta uya a'tai, ikupʉ iya,” ta'pʉ iya. 	 Zama ay mo, boro fo dabari ra no ay go, soojeyaŋ go ay bumbo dabaro ra mo. Ay ga ne woone se: ‹Koy!› -- kal a ma koy. Ay ga ne afa se: ‹Kaa!› -- kal a ma kaa. Ay ga ne ay bannya se: ‹Ma te woone!› -- kal a m'a te.»


Tanporon kon nɨ e'ne'ne'ma mɨrɨ apo' ke. 	 Zama i ga boro kulu hanse nda danji, mate kaŋ i ga sargay te nda ciiri.


Tanporo serɨ ton i'tusa' auya'nokon e'tane, ɨyemiya'pontɨpai'nokon esi Itepuru uya tʉmunkɨ amʉ' enpa'ka'pʉ Isi' apai, mɨrɨ awonsi'kɨ apurɨnin nan pen to' koro'tau te'san ma'tanʉkʉ'pʉ iya. 	 Baa kaŋ araŋ jin ka hayey wo kulu bay, ay ga ba ay m'araŋ fongandi, kaŋ Rabbi na nga jama faaba ka kaa Misira laabo ra, amma woodin banda a na borey kaŋ mana cimandi halaci.


Tense e'tɨ', ɨnʉ' rɨ aya'sitɨ'nin a'ta rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ enku'tɨnin nɨ enupan nɨto' ike ke, ka'pon eseru erupa' rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ non nɨ uko'manto' eseru pɨ' te'sen, Kʉrai pɨ' pʉra rɨ. 	 Araŋ ma te laakal hala boro kulu ma si du araŋ da nga bayray da halliyaŋ yaamey, borey alaadey boŋ da ndunnya hayey boŋ, kaŋ manti Almasihu boŋ.


Pori' pe te'ton kon kamoro mɨ pe te'ku'san pen, apʉne pʉra tanporo rɨ non tʉrʉ Papa uya to' ena'. 	 Albarkanteyaŋ no ngey kaŋ yaŋ ga lalabu, Zama i ga ndunnya tubu.


Ekarʉ si esi Sainai Wʉpʉ, Arepiya pon pe rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ pe na'ne' eke pata Surusiran kaisa rɨ iyesi, apʉne pʉra tʉmunkɨ amʉ' pokon pe apiyo' pe iyesi pɨ'. 	 Zama Hajaratu wo, misa cine, a ga hima Sinayi tondo kaŋ go Laarabey* laabo ra. A ga ciya sanda Urusalima, sohõ wano, kaŋ nga nda nga izey go tamtaray ra.


Apiyo' pe pʉra e'nɨto' pe Kʉrai uya mo'kan nɨsa' serɨ. Mɨrɨ pɨ', pana' pe e'soto'katɨ', ke'wari'sa'tɨka'tʉu kanan apiyo' pe e'nɨto' ya' te'mʉkanse. 	 Almasihu n'iri fansa burcinitaray se. Yaadin gaa araŋ ma kay ka tarsasa. Araŋ ma si ye ka didiji tamtaray ra, k'a calo* daŋ koyne.


Ɨnʉ' uya rɨ ɨwɨnɨ yau ɨye'peta pɨ', iratoi rʉ'pʉ rɨ marɨ ira'tɨkɨ iwinɨkʉi'. Ɨnʉ' uya rɨ ɨpon kon pʉro'pon anʉmʉ pe iyesi yau, kʉsereutanʉ'tʉu iyo'non ɨpon anʉntane iya. 	 Bora kaŋ na ni saŋ garbe fo gaa, m'afa mo bare a se. Bora kaŋ ga ni taafe sambu, ma si wang'a se ni kwaayo mo.


Urɨ'nokon epuru Sises Kʉrai e'to' itese' pɨ' Papa, meruntɨ pe te'sen Ikʉipʉnʉ, ekama'po pɨ' rɨ esi ɨrepato' kon pe iya pu'ketʉ mɨrɨ awonsi'kɨ enpoikanin A'kwarʉ ke, wakʉ pe parɨ i'tunin pe ɨwesi kon pa. 	 Ay ga ŋwaaray Rabbi Yesu Almasihu Irikoyo, Baaba darzakoyo, ma laakal da bangandiyaŋ Biya no araŋ se hal araŋ ma Irikoy bay gumo.


Ko'mamʉ pe rɨ iyenaka'tane, ipoitorʉ ton uyee'pʉ ipiya', mɨrɨpan kon uya ta'pʉ ipɨ', “Ɨnnon sa'ne serɨ pata ko, mɨrɨ awonsi'kɨ pata kanan uko'manka'sa'. Ka'pon amʉ' ipana'tɨ' tiwano' kon pe ti'kiyari kon epose'na to' utɨto' pe eke iwa ton pata pona'ne,” ta'pʉ to' uya. 	 Kaŋ wiciri kambo to a talibey kaa a do ka ne: «Neewo ya saaji no, zaaro alwaato bisa. Ma borey marga sallama i ma koy kwaarey ra ka ŋwaari day ngey boŋ se.»


Atapurɨpai pʉra e'ai' e'tane uyepuru kon Sises Kʉrai kurusukuui pɨ' rɨken utapurɨ, iporo upona orʉ e'pokapɨtʉ'pʉ na'ne', mɨrɨ awonsi'kɨ urɨ rɨ e'pokapɨtʉ'pʉ na'ne' ipona. 	 Amma ay wo, ay si fooma abada, da manti iri Rabbi Yesu Almasihu kanjiyaŋ bundo kaŋ do i na ndunnya kanji* ay se, i n'ay kanji mo ndunnya se.


Eri'nɨ tʉpo e'mʉ'sa'kan nɨsa' a'tai, ɨnʉ' kuru no'pʉ pe ken si iyesi, tanporo 7 kaisaron kon uya imari'masa' pɨ'?” ta'pʉ to' uya. 	 Kayando hane binde, waybora ga bara i ra woofo wande, zama i boro iyya kulu n'a hiiji?»


E'tane ipu'ketʉ, Epʉn poi tʉuye'sen esi mɨrɨ wapiya kuru esukenan nɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉusewankamai' pʉra e'nɨto', tʉusi'nʉnkasen, tʉron kon ennin, main awɨron nɨ, ɨsentu'kena' rɨ, eke rɨ wakʉ ku'nin, te'menkasen pen nɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon nɨ. 	 Amma laakal kaŋ ga fun beene, sintina day a ga hanan, laakal kanay wane no, baani wane no, boŋ-dogonay wane mo no. Toonante no da suuji nda goy hannoyaŋ. A si sanni ci ka tun a boŋ, a sinda munaficitaray mo.


Usi'kapɨ' nɨ pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ utan nɨ pɨ' ɨwesi kon yau, ɨsiwano' pe rɨ auma'ta kon mɨrɨ. 	 Amma d'araŋ ga care nama ka care ŋwa, wa haggoy araŋ ma si care halaci.


“Papai, ɨnku'pai ɨwesi yau, serɨ ko' imo'kakɨ uyenapai, e'tane i'se ɨwe'to' awɨrɨ iku'kɨ, i'se e'to' awɨrɨ pen,” ta'pʉ iya. [ 	 ka ne: «Ya Baaba, da ni yadda, ma taabo wo sambu ay se. Day, manti ay miila ma te bo, amma ni wano.»


Menyatʉu, iweyu a'tai kuru sa'ne, imeruntɨrʉ pʉra rɨ marɨ e'nɨ'nokon a'tai, Kʉrai erikʉ'pʉ Papa uya tasa' pen awɨron kon iwano' pe. 	 Zama za iri go londibuunoyaŋ, Almasihu bu alwaati toonanta ra borey kaŋ yaŋ wangu Irikoy se.


Sises uya tanporo to' tʉkɨ'mai' to' amʉranʉkʉ'pʉ. Ta'pʉ iya to' pɨ', “I'tu auya'nokon Esuwerʉ amʉ' pen epuru ton esi to' esa' pe, mɨrɨpan eke ton uya tʉmeruntɨrʉ kon apurɨ to' pɨ'. 	 Amma Yesu n'i ce nga do ka ne i se: «Araŋ ga bay kaŋ dumi cindey koyey ga hina futay cabe i se, dabarikooney mo ga dabari cabe i se.


Ka'pon amʉ' uya tʉusepetasen pen yʉi a'tɨ eno'mato' pe tʉuya'nokon apo' ya'. 	 Tuuri kulu kaŋ si ize hanno hay, i g'a wi k'a catu danji ra.


Serɨ si makoi amʉ' enpa'ka uya pe iyesi yau Pirɨsipupʉ winɨ, ɨnʉ' winɨ ken si ɨpɨkɨron kon uya to' enpa'ka? Mɨrɨ wenai si ɨyeseru kon aimenkanin pe to' esi mɨrɨ. 	 D'ay goono ga follayey gaaray da Baalzabula dabaro, araŋ izey binde, may dabari no i goono ga follayey gaaray d'a? Woodin sabbay se, ngey wo ga bara araŋ se ciitikoyaŋ.


Mɨrɨ kasa to' eperu winɨ to' i'tu auya'nokon,” ta'pʉ iya. 	 I izey gaa no araŋ g'i bay.


Uri'san meneine' esi eke pata, non po te'san kin amʉ' esa',” ta'pʉ iya. 	 Waybora kaŋ ni di mo, birni bambata no kaŋ ga ndunnya bonkooney dabari.»


“Mi'tuyatʉi'ne' kasa rɨ To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ esi awanapai rɨ ema'sa' yau. Ka'pon, Papa winon tʉto' oton ipokapɨ'to' pe kurusu' pona,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 «Araŋ bay kaŋ Paska* bato jirbi hinka no ka cindi a se. I ga Boro Izo nooyandi, i g'a kanji mo.»


Tʉron kon esi'pʉ a'si i'se, e'tane ɨnʉ' uya rɨ temiyatʉ tʉrʉ'pʉ pen ipɨ'. 	 I ra boro fooyaŋ ga ba ngey m'a di, amma boro kulu mana kambe dake a gaa.


Sises pɨ' uyenu kon tʉtʉse e'nɨpai'nokon, apurɨto' piya'tɨnin nʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe ikonekanin nʉ'pʉ, pori' pe te'to' esi pɨ' tʉrau kurusu' moronkanin nʉ'pʉ, ɨpiyɨ'nɨto' tʉnamai' pʉra rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ si Papa apon enwo'netʉ winɨ iyereuta'pʉ. 	 Iri ma mo sinji Yesu gaa kaŋ ti iri cimbeero jine bora nd'a timmandikwa mo, nga kaŋ na kanjiyaŋ* bundo taabo haŋ ka donda haawi, farhã kaŋ i daŋ a jine sabbay se. A goro mo Irikoy karga kambe ŋwaaro gaa.


Sarʉman esi'pʉ Powas kʉipʉnʉ pe, Reyapu esi'pʉ na'ne' isan pe, Powas esi'pʉ Ope' kʉipʉnʉ pe, Ru' esi'pʉ na'ne' isan pe, Ope' esi'pʉ Ise'si kʉipʉnʉ pe, 	 Salmon na Buwaza hay Rahab gaa, Buwaza na Obida hay Ruta gaa, Obida na Yasse hay,


Itekareei utɨ'pʉ siya rɨ Siriya poron pata awɨrɨ'ne rɨ, mɨrɨpan ka'pon amʉ' uya tanporo e'ne' pe te'san nee'pʉ ipiya', ti'tui' pʉra rɨ teparan ke te'san. Tʉron kon eparan esi'pʉ ipan pe kuru te'kʉnkʉnmasen, tʉron kon yau makoi a'kwarʉ esi'pʉ, tʉron kon eparan esi'pʉ yai to' enno'pɨ'nin, tʉron kon ipu'tɨka'pɨ'sa' kon Sises uya tanporo pʉsamoro epi'tɨ'pʉ. 	 A baaro koy Suriya laabo kulu ra. I kand'a se doorikomey kulu, da borey kaŋ yaŋ goono ga taabi da doora-doora waani-waani da gurzugay, da follay* tamey da follokomey, da yeenikooney. A n'i kulu no baani.


Isaan Pa'tes weyu rʉ'pʉ si'kɨrɨ serɨ pʉ'kʉ pona, Epʉn po esa' wannɨ pe e'nɨto' uta'tu'man pɨ' man meruntɨ pe, mɨrɨpan a'si pɨ' meruntɨ ton ka'pon amʉ' man. 	 Amma za Yohanna baptisma teekwa jirbey ka kaa sohõ, beene koytara goono ga kaa da ceeriyaŋ, ceerikwa mo ga gurjay k'a di.


Makoi a'kwarʉ yen ton uya Sises ekama'po'pʉ ipan pe, “Ina ken si ennoko auya a'tai pʉsamo ka'pon amʉ' apai, apʉne ken si ina enno'kɨ kamo tu'kan kon peiruku amʉ' ya',” ta'pʉ to' uya. 	 Follayey mo na Yesu ŋwaaray ka ne: «Da ni g'iri gaaray, m'iri donton gursuney kuro din ra.»


Sises uya ta'pʉ, “Ekama uya ɨpɨ'nokon, pʉse rɨ, isakon pen, ekonekasa' Papa pokon pe enna'po'pʉ, apʉne pʉra mɨ pe te'ku'sen ena mɨrɨ se pe rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ se pe rɨ te'ku'sen ena mɨrɨ eke pe,” ta'pʉ iya. 	 Ay ga ne araŋ se: boro wo koy fu adilante _Irikoy jine__, amma manti afa din. Zama boro kaŋ ga nga boŋ beerandi, i g'a kaynandi. Amma boro kaŋ ga nga boŋ kaynandi, i g'a beerandi.»


Itosorʉwano rʉ'pʉ uya wapiyaro' kon asa'ron kon inserʉ amʉ' e'ma'pʉka'pʉ, mɨrɨpan uya eke pe, “Ɨnʉ' rɨ ene mɨrɨ awonsi'kɨ ipe ika'sa' rʉ'pʉ apurɨpɨ'nin nʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ima'kʉʉi menukanin nʉ'pʉ tʉpee'pɨ pɨ' mɨrɨ pe pʉra temiyatʉ pɨ', 	 Kala malayka fo mo, ihinzanta n'i banda gana. A goono ga ci nda jinde beeri ka ne: «Boro kulu kaŋ sududu alman laala nda nga himando se, a n'a seeda ta mo nga sukuto wala a kamba gaa,


Mɨrɨ tʉpo, Paarʉ uya ta'pʉ Ananayas pɨ', “Papa uya ɨkota'ma mɨrɨ, wakʉ pe tʉusensen, mɨrɨ ku'sa' auya pɨ'. Main, Mosi' winon awɨrɨ mɨrɨ airɨ ɨyereutasa' uya uyekama'popɨtʉ, e'tane iyawɨrɨ pʉra ɨwesi, ka'pon amʉ' mapiyo'mayai'ne' to' uya unta'mopɨ'to' pe,” ta'pʉ iya. 	 Gaa no Bulos ne a se: «Ni mo, Irikoy ga ni kar, nin cinari kaŋ i kwaarandi! Ni goono ga goro ka ciiti ay se Tawreto* boŋ, ni goono ga lordi mo ka ne i m'ay kar ka gaaba nda Tawreto?»


Eratiyas mʉre uye'sa' a'tai amanʉnse'na, imanʉmʉ uya wakʉ pe rɨ Era' kupʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ inkɨ'ma'san nɨrɨ. Mɨrɨ pɨ', kin uya ta'pʉ uri'san pɨ', “I'se ɨwe'to' pɨ' rɨ uyekama'pokɨ ɨrepa uya mɨrɨ ike,” ta'pʉ iya. 	 Kala Hirodiya ize wandiya furo ka gaan. Hirodus mo maa a kaani, nga nda yawey kaŋ goono ga goro noodin a banda. Hirodus ne wandiya se: «M'ay ŋwaaray hari kulu kaŋ ni ga ba, ay mo g'a no ni se.»


Mɨrɨ pɨ' si Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ ipoitorʉ ton e'sara'tɨ'pʉ tɨ' akasa' uruwai' pe pona utɨn pɨ'. 	 Bitros da talibi fa din binde fatta ka koy saara do.


Mɨrɨpan Sises mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton utɨ'pʉ eke iwa ton pata Sisariya Piri'pai oino' nan pona. Asanta tau to' ekama'po'pʉ iya, “Ɨnʉ' pe esi tukai' ka'pon amʉ' nʉsauro'an?” ta'pʉ iya. 	 Yesu mo dira noodin, nga nda nga talibey, ka koy Kaysariya Filibi kawyey ra. Waato kaŋ i go fonda ra, a na nga talibey hã ka ne i se: «Borey goono ga ne ay ya may no?»


Ɨ'rɨ ta imenukasa' itekare uya? “Epʉra'an uya Papa apurɨ'pʉ, mɨrɨ pɨ' ipokena' pe iyesi,” ta'pʉ ipɨ'. 	 Zama ifo no Irikoy Tira Hanna ci? A ne: «Ibrahim na Irikoy cimandi, Irikoy mo na woodin lasaabu a se adilitaray.»


Ɨ'rɨ ta e'kwa pe serɨ esi se, ta Pi'ta uya koro'tau, “Osorʉwawon kon ka'pon amʉ' esi ɨyenpai,” ta'pʉ Ita'kwarʉ uya ipɨ'. 	 Za Bitros goono ga fongu nda bangayyaŋo din mo, Biya _Hanno__ ne a se: «Guna, boro hinza goono ga ni hã.


Mɨrɨ a'tai si, ta auya, “Ipanta ton anpɨ'pʉ urɨ ke itare'na'tɨto' pe.” 	 Ni ga ne binde: «I na kambeyaŋ ceeri k'i kaa zama i m'ay dabu.»


“Tɨwɨ nesii, ɨ'rɨ pe ikupʉ i'se ɨwesi kon? Wakʉ rɨ ku'sa' iya mɨrɨ upɨ',” ta'pʉ Sises uya to' pɨ'. 	 Amma Yesu ne: «Wa fay d'a. Ifo se no araŋ go g'a taabandi? A te ay se gomni goy.


I'tun nɨto' ike ke to' i'tu'pʉ to' uya, mɨrɨpan i'ki'ma tane to' uya ita'mo'ka'pʉ Ma'tayas winɨkʉi', mɨrɨpan Ma'tayas ena'pʉ 11 pan kon enno'sa' kon tonpa pe. 	 I na kurne te i boŋ. Kala kurna na Mattiyas di. I n'a lasaabu mo diya way cindi hinkanta.


To' uya ipokon pe asa'ron kon ama' amʉ' pokapɨ'sa' kurusu' pona esi'pʉ, tikin nɨ itenwo'netʉ winɨ mɨrɨ awonsi'kɨ tikin nɨ ikamisi winɨ. 	 I na komko hinka kanji Yesu banda mo, afa a kambe ŋwaaro gaa, afa mo a kambe wow gaa.


Mɨrɨ yawon kon e'ne' ton mepi'tɨtʉi', ‘Papa e'to' esa' wannɨ pe man a'ko pe ɨpiyau'nokon,’ mʉkatʉi' to' pɨ'. 	 Araŋ ma doorikomey kaŋ go a ra no baani. Wa ci i se: ‹Irikoy koytara kaa ka maan araŋ gaa.›


Anpisin ton uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Sises pʉse rɨ, pu'kena' Nasare' winon, Kiyarari pon!” ta'pʉ to' uya. 	 Borey marga mo ne: «Woone annabo* din no, Yesu kaŋ fun Nazara, Galili wano.»


Iye'to' oton si, kamoro itesa' pe tʉnnonka'san tʉ'kase'na, mɨrɨpan uya tʉron kon ena' kiyari e'kwa nonkato' oton,” ta'pʉ Sises uya. Ka'pon amʉ' uya serɨ etasa' a'tai, “Serɨ e'pai pʉra rɨ man!” ta'pʉ. 	 To. Kal a ma kaa ka goy-teerey din halaci ka kalo sufuray afooyaŋ se.» Kaŋ borey maa woodin i ne: «Irikoy m'iri waa d'a!»


Anpisin ton kɨ'ma'pʉ Sises uya tʉpiya', mɨrɨpan uya, “Umaimu etatɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ito'ka'nʉ'tɨ'. 	 Yesu na borey marga ce nga do ka ne i se: «Araŋ ma maa ka faham mo:


Na'taniyerʉ uya ta'pʉ ipɨ', “Rapai, ɨmɨrɨ esi Papa Mumu pe, ɨmɨrɨ esi Esuwerʉ amʉ' Kin pe!” ta'pʉ iya. 	 Nataniyel tu a se ka ne: «Alfa, nin no ga ti Irikoy Izo! Nin no ga ti Israyla Bonkoono!»


Ɨsɨ esi mɨrɨ yau, miyarɨ rɨ Paarʉ uya tato' apurɨ pɨ' ka'pon amʉ' esi a'tai, urɨ'nokon nʉkupʉnʉ enato' oton tʉnamasen pe pʉra rɨ. Eke kuru uri'san papa tukai' tʉku'sen Arʉ'times iwʉ' enato' oton ka'pon amʉ' enu yau pʉra rɨ. Kamo rɨ nɨrɨ ika'sa' pɨ' tʉwɨpʉremasan Eisa pata awɨrɨ'ne, mɨrɨ awonsi'kɨ non emʉ' kaisa rɨ nɨrɨ inamato' pʉra rɨ iyenato' oton,” ta'pʉ iya. 	 Manti mo zama iri ceeco go kataru ra a ma ciya dondayaŋ hari hinne bo, amma hala baa Artemis fuwo, tooru wayboro beero, i g'a ye yaamo mo. I g'a beera zeeri mo, nga kaŋ Aziya nda ndunnya kulu goono ga sududu a se.»


Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton uya auro'ka'pʉ iye'to' pe Tamaskas pona ɨyese' pɨ' te'san a'sipɨ'se'na, to' ase'na Surusiran pona,” ta'pʉ Ananayas uya. 	 Baa neewo mo, a gonda dabari alfaga beerey do, kaŋ ga naŋ a ma hin ka ni maa ceeko kulu haw.»


Enno'sa' kon nin si, warawo' amʉ' enna'po'pʉ ɨutɨ ta' takuru'kenan usepi'tɨsa' tepose. 	 Waato kaŋ borey kaŋ i donton ye fu, i kaa ka gar bannya wo go baani.


pʉse rɨ ka'pon itʉtɨ' Se'tan ena' ipun uma'tato' pe, iya'kwarʉ epika'tɨto' pe Itepuru weyu a'tai. 	 A bangay Kefas se, waato din gaa talibi way cindi hinka se.


Apʉne pʉra, Papa eyaton pe e'nɨsa'nokon yau, itonpa pe enan nɨsa'nokon Imu eri'to' poro, mɨrɨ entai nin si, itonpa pe enan nɨsa' epika'tɨto' oton iko'manto' poro! 	 Zama nda Irikoy n'iri sasabandi nda nga bumbo a Izo buuyaŋo do waato kaŋ iri go ibareyaŋ, sanku fa sohõ kaŋ iri go sasabante iri ga du faaba Almasihu fundo do.


Tanporon kon uya imaimu eikʉ'pʉ, “Tɨwɨ ina mɨrɨ awonsi'kɨ ina munkɨ amʉ' iwano' pe imʉnʉ nesii!” ta'pʉ to' uya. 	 Borey kulu tu ka ne: «A fundi alhakko ma goro iri nd'iri izey boŋ!»


Apana'tɨ uya 'nokon serɨ; Ka'pon, Papa winon uye'to' oton tʉkʉipʉnʉ meruntɨrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ itinserʉʉi ton pokon pe. Mɨrɨ a'tai, to' epe'pʉ ke ka'pon amʉ' e'mato' iya oton to' nʉkupʉ'pʉ pɨkɨrɨ. 	 Zama Boro Izo ga kaa nga Baabo darza ra, nga nda nga malaykey. Alwaato din no a ga boro kulu bana nga goyo boŋ.


Mɨrɨ yau si, ka'pon esi'pʉ mɨrɨ tɨ Surusiran po Simiyan itese'. Ipokena' pe te'sen mɨrɨ awonsi'kɨ iye'tʉsa' pe itekare ya' te'sen, tenuri'sen Esuwerʉ amʉ' epika'tɨ enupɨkɨrɨ, Wakʉ A'kwarʉ esi'pʉ ipiyau. 	 Guna mo, boro fo go no Urusalima kaŋ maa Simeyon. Boro adili no, kaŋ ga humburu Irikoy mo, kaŋ goono ga Israyla kunfa batu.


I'tu tane auya'nokon pʉra rɨ, i'tu uya nin. I'tunin pen urɨ ta uya yau, kasi pe esi, akasa'nokon, e'tane i'tu uya, imaimu awɨrɨ nɨrɨ esi. 	 Araŋ man'a bay mo, amma ay wo g'a bay. D'ay ne ay s'a bay, ay ciya sanda araŋ cine, tangarikom. Amma ay g'a bay, ay g'a sanno gana mo.


Pena rɨ isi'tusa' rʉ'pʉ serɨ. 	 kaŋ yaŋ go bayrante za zamana sintina.›


Ka'pon, Papa winon utɨto' oton iye'menukasa' tʉpɨ' na'ne' kasa rɨ, e'tane ɨsɨ yau rɨ kʉrɨ rɨ ka'pon esi Ka'pon, Papa winon eparankanin! Wakʉ pe rɨ nesii'no iyentusa' pʉra iyesi yau,” ta'pʉ iya. 	 Zama Boro Izo go ga koy sanda mate kaŋ cine i hantum a boŋ, amma kaari bora din kaŋ nga no ga Boro Izo nooyandi! Doŋ i ma si bora din hay pat.»


Akʉri'pa uya ta'pʉ Pesʉ'tas pɨ', “Pʉse rɨ uya Sisa uya tekama'popɨ'to' pe tasa' pʉra iyesi yau, inonka'pʉ nesii'no rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Agariba ne Fastos se: «Boro wo, d'a mana konda nga ŋwaarayyaŋo Kaysar do, doŋ a ga hima i m'a taŋ.»


Mɨrɨ a'tai, Paire' uya Sises anʉmʉ'pʉ, mɨrɨpan ari'po'pɨ'to' pe ikupʉ'pʉ iya. 	 Waato gaa Bilatos na Yesu di k'a barzu.


E'tane ru'ku, ɨmɨrɨ'nokon pe rɨ tʉusennakai' ɨsitonpa pe esii'ma ɨ'senta' ɨye'rapuma kon, ɨsitonpa pe rɨ esii'ma ɨ'senta' ipoken pʉra ɨwesi kon, ɨtonpa kon pokon pe kuru rɨ. 	 Amma ay ga goro ne Afasos hala Pantakot* bato,


Tu'kan kon nɨ wapiya na'ne' nan e'to' oton iu'matʉ pe, mɨrɨ awonsi'kɨ iu'matʉ pe iye'sa' kon nin si e'to' oton wapiya te'ton kon pe,” ta'pʉ iya. 	 Amma boro boobo kaŋ ga ti sintina waney ga ye kokor banda, kokor banda waney mo ga ciya sintina.»


mɨrɨpan uya, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' serɨ po'piyun kʉrʉpo'pomasa' pʉra rɨ iyesi, itepe'pʉ ke entu'manin nan repato' pe? Tikin nɨ wʉipiya yau e'tʉrawasoman nɨsa' epe'pʉ e'to' airɨ rɨ iyesi mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 «Ifo se no i mana waddo wo kaŋ ga to danga jiiri fo banandi cine neera ka no talkey se?»


E'tane repan nɨto' ike esi ɨri ku'sa' Atan uya na'ne' warai pen nɨ. Apʉne pʉra tu'kan kon eri'sa' pe iyesi yau tikin nan ka'pon uya ɨri ku'sa' pɨ', mɨrɨ entai Papa uya wakʉ nonkasa' mɨrɨ awonsi'kɨ repan nɨto' tikin nan nɨ ka'pon, Sises Kʉrai uya wakʉ nonkasa' winɨ iye'sa', tu'kan kon nɨ ka'pon amʉ' uya eposa' eke pe kuru rɨ! 	 Amma mate kaŋ asariya taamuyaŋ ciya, manti yaadin no _Irikoy__ nooyaŋo go d'a. Zama nda boro folloŋ asariya taamuyaŋ do no boro boobo bu, Irikoy gomno bis'a gumo, za kaŋ boro folloŋ do, nga kaŋ ti Yesu Almasihu, gomni nda nooyaŋ kaŋ fun gomno do baa boro boobo se.


E'tane ru'ku, Itepuru Sises Kʉrai ke epontɨnpai'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ a'naino kon makoi e'to' i'se pɨ' tʉusenuminkai' pʉra imaimu awɨrɨ ɨwe'to' kon pɨ'. 	 Kal araŋ ma Rabbi Yesu Almasihu faka, araŋ ma si fongu mo nda mate kaŋ araŋ g'araŋ gaaham ibaay laaley kungandi nd'a.


Apiyo' ton, tanporon yau rɨ ka'pon, ɨyepuru kon maimu awɨrɨ e'tɨ', iku'tɨ' to' uya entane rɨken pen, to' uya wakʉ tato' pe, e'tane wakʉ pe ɨyewan kon pokon pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Itepuru nama pe. 	 Bannyey, araŋ m'araŋ koyey gana, kaŋ yaŋ ga ti ndunnya waney. Araŋ m'i gana hay kulu ra, manti waati kaŋ i goono g'araŋ guna hinne bo, zama se i ma maa araŋ kaani. Amma araŋ m'i gana nda bine folloŋ Rabbi humburkumay ra.


Mɨrɨ pe pʉra, i'tu auya'nokon pʉra katɨ iyesi urɨ'nokon tanporo iyepa'taisimasa' kon Kʉrai Sises ya' epa'taisima'pʉ ima'tato' ya'? 	 Wala araŋ mana bay kaŋ iri kulu kaŋ i na baptisma* te iri se Yesu Almasihu ra, a buuyaŋo ra no i na baptisma din te iri se?


Serɨ serɨ wapiyaro', eke kuru iyawɨrɨ e'nɨto'. 	 Woodin no ga ti ibeero, nga mo no ga ti ijina.


Tu'kan kon nɨ Esuwerʉ amʉ' na'poto' iya oton Papa winɨkʉi', 	 A ga Israyla* ize boobo bare k'i ye Rabbi ngey Irikoyo do haray.


Mɨrɨ 5 kaisaron kapʉi koro'tau uma'tan nɨto' warinpato' oton ka'pon amʉ' uya, e'tane to' uya epoto' oton pen; eri'pai to' e'tane, uma'tan nɨto' utɨpɨ'to' oton to' piyapai. 	 Jirbey din ra borey ga buuyaŋ ceeci, i si du a mo, mate kaŋ i n'a ceeci nd'a kulu. I ga ba buuyaŋ, buuyaŋ mo ga zuru i se.


Unkupʉnʉ i'tu uya pʉra rɨ iyesi, apʉne pʉra ɨnku'pai e'to' kupʉ uya pʉra iyesi, e'tane uyewaruma kupʉ uya. 	 Zama haŋ kaŋ ay goono ga te, ay si ga faham d'a. Zama manti haŋ kaŋ ay ga ba no ay goono ga te bo, amma haŋ kaŋ ay ga konna, nga no ay goono ga te.


Ɨnʉ' rɨ sirʉpaai, korʉʉi rɨ, pon nɨ enkuui pe esi pʉn. 	 Ay mana boro kulu nzarfu, wala a wura, wala a bankaaray bini.


Mɨrɨ ekama tʉpo, Sises uya ekama'po'pʉ, “Nai kʉrɨ ken si esi osorʉwawon kon apai ama' amʉ' eponin nʉ'pʉ tonpa pe tukai' mi'tuyan?” ta'pʉ iya. 	 To. I boro hinza din game ra, may no ni ga tammahã ka ciya gorokasin bora din se kaŋ kubay da kosaraykoy?»


Warawoti'si amʉ' pʉreti pɨ' iyenta'nasa' kon tu'kanoro esi'pʉ 5,000 kaisa rɨ. 	 Borey kaŋ n'a ŋwa si kala alboro zambar gu.


Ennoko uya serɨ ɨpiya'nokon mɨrɨto' pe tukai', ɨ'rɨ kasa ina emakʉ tukai' i'tu kon pa, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyewan kon pori'mapɨ'se'na. 	 Woodin sabbay se no ay n'a donton araŋ do, zama araŋ ma du k'iri gora bay, a m'araŋ biney gaabandi mo.


Kurusu' pona ipokapɨ'sa' tʉuya'nokon a'tai, ipon nʉ'pʉ ta'nʉkʉ'pʉ to' uya te'wapiya'kapɨ'se, 	 Saaya kaŋ i n'a kanji, i n'a bankaarayey fay-fay kurne catuyaŋ boŋ.


Serɨ tukai' to' uya ekama'po'pʉ tʉmusunu kon pe eseru'tɨto' tʉuya'nokon ipɨkɨrɨ pe. E'tane Sises e'tɨmuika'pʉ, mɨrɨpan e'sara'tɨ'pʉ non menuka pɨ' temiyatʉ ke. 	 (Amma i na woodin ci zama i goono g'a si, zama ngey ma du kobay a boŋ k'a kalima.) Amma Yesu gungum ka hantum laabo ra nda nga kambayzo.


Mɨrɨpan kon eta'tapɨtʉ'pʉ itemʉ' pona, mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya tʉmokorooi kon ke iwɨnɨ'pʉ. Tʉron kon uya rɨ inta'mopɨtʉ'pʉ, 	 Gaa no i tufa a moyduma gaa, ka soobay k'a kutubo. Boro fooyaŋ mo n'a saŋ-saŋ


“Wakʉ pe etatɨ' kanyauro'kayatʉi'ne', Ka'pon, Papa winon eparankato' oton ka'pon amʉ' ena',” ta'pʉ iya. 	 «Wa naŋ sanney wo ma furo araŋ hangey ra: I ga Boro Izo daŋ borey kambey ra.»


sirikɨ amʉ' uta'pokʉ'pʉ ka' poi non pona, iyakʉ'pʉsa' pen kiyari, pi' eperu a'pokʉ a'setun uya kasa. 	 Beene handariyayzey fun ka kaŋ ndunnya boŋ, sanda waati kaŋ haw bambata na jeejay* nya zinji k'a izey kaŋ mana nin dooru ganda.


Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' nɨmɨ iya koro'tau, ipoitorʉ ton tonpa uya ta'pʉ ipɨ', “Ti'sa, apʉne enkɨ; ɨ'rɨ eke ton nɨ tɨ' amʉ'! Ɨ'rɨ wakʉ pe rɨ amɨsa' ɨutɨ ton!” ta'pʉ iya. 	 Waato kaŋ Yesu goono ga fatta Irikoy windo ra, kal a talibi fo ne a se: «Alfa, guna tondey da cinarey kaŋ dumi go ne.»


Nai pe ito'ka'nʉkʉ auya'nokon pʉra iyesi pʉreti pɨ' ayauro'ka uya 'nokon pen tukai'? E'tane Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Satu'si amʉ' uya pʉreti a'sarutanʉ'to' namai' ɨye'mainanpa kon pa,” ta'pʉ iya. 	 Ifo se no araŋ mana faham kaŋ manti buuru sanni no ay goono ga te araŋ se? Amma araŋ ma te laakal nda Farisi fonda borey da Sadusi fonda borey dalbuwo!»


Kamoro nin si kanau yawon kon uya apurɨpɨtʉ'pʉ mɨrɨ, “I'napairɨ rɨ Papa Mumu pe ɨwesi,” ta'pʉ to' uya. 	 Borey kaŋ yaŋ go hiyo ra mo sombu a se ka ne: «Haciika ni ya Irikoy Ize no.»


Mɨrɨpan mʉre usemo'ka'pʉ pana' pe mɨrɨ awonsi'kɨ emiya'pokena' pe, Papa uya wakʉ nonkasa' esi'pʉ ipona. 	 Zanka mo, a beeri, a te gaabi, a to da laakal. Irikoy gomno mo go a boŋ.


Kʉrɨ Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' tesa'pɨ'se ikupʉ uya tukai', Papa, itau na'ne' ese' yau isauro'sa' na'ne', Papa uya wakʉ nonkato' tʉmunkɨ amʉ' pona iwʉ', mɨrɨ kasa rɨ marɨ iyesi tʉusauro'sa' kupʉ iya pe iyesi yau, Papa ese' tesa'pɨ'se Papa ena' use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' tawon. 	 Boro kaŋ ze da Irikoy fuwo, a ze da nga mo kaŋ go a ra.


Mɨrɨ wʉi a'tai, ɨ'rɨ pɨ' rɨ uyekama'po auya'nokon pen nɨ mɨrɨ. I'napairon ekama uya serɨ ɨpɨ'nokon; ukʉipʉnʉ uya rɨ ɨrepa kon uyese' yau ɨnekama'po'pʉ kon ke. 	 Zaaro din _kaŋ ga kaa__ ra, araŋ s'ay hã hay kulu. Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: hay kulu kaŋ araŋ ga Baaba ŋwaaray, a g'araŋ no nd'a ay maa ra.


Kin pe Era' esi a'tai Isutiya po, moro Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin esi'pʉ Sakaraya itese', Apisa o'noron kon tonpa. Ino'pʉ, Resipe' itese' esi'pʉ kanan, Eran pa rʉ'pʉ pe. 	 Waato kaŋ Hirodus* gonda Yahudiya koytaray, alfaga* fo go no kaŋ a maa ga ti Zakariya, Abiya kuray boro no. A wando maa Alizabata, Haruna* dumo gaa n'a fun.


E'tane si ka'pon to' nepi'tɨ'pʉ e'mʉ'sa'kasa' ene'pʉ to' uya to' piyau. Mɨrɨ a'tai, ɨ'rɨ rɨ tato' to' uya pʉra iyesi'pʉ Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ Isaan pɨ'. 	 I go ga di mo bora kaŋ du baani go ga kay i banda, i sinda mo hay kulu kaŋ i ga ci.


Serɨ pɨ' ɨusenupasa' kon ina tonpa rʉ'kwɨ E'pa'pʉras winɨ, Kʉrai apiyo' pe tʉusaurokʉ'pʉ awɨrɨ te'tʉrawasomasen ina pe rɨ, 	 Araŋ na woodin dondon iri baakoy Abafaras do, kaŋ ga ti iri tamtaray hangasino. Nga ga ti Almasihu saajawko naanaykoy araŋ sabbay se.


Mɨrɨ yau, ka'pon esi'pʉ, Sa'kiyas itese'. Kʉrɨ rɨ esi'pʉ mɨrɨ pʉrata amʉranʉ'nin nan epuru pe, mɨrɨpan esi'pʉ ipʉrataaikena' pe. 	 Guna mo, alboro fo go no kaŋ se i ga ne Zaaku. Jangal tayaŋ koy fo no, arzakante mo no koyne.


Ewarupɨ yau ausaurokʉ'pʉ usetato' oton wʉi nai, mɨrɨ awonsi'kɨ pana ya' ɨyetarerumʉ'pʉ i'nau ɨiwʉ' tau usekamato' oton ɨutɨ nakapu ponsi'kɨ. 	 Woodin sabbay se, hay kulu kaŋ araŋ ci kubay ra, i ga maa woodin kaari ra. Haŋ kaŋ araŋ ga salaŋ hanga ra lokoto-lokotey ra, i ga fatta k'a fe fuwey boŋ.


To' userenka'pʉ emenna' eren pɨ': “Wakʉ kuru ɨmɨrɨ, kareta amon mo'kanin mɨrɨ awonsi'kɨ a'si'pɨ'sa' a'kokanin, apʉne pʉra iwɨsa' rʉ'pʉ pe ɨwesi, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨmʉnʉ ke ka'pon amʉ' enna'pʉ auya Papa iwano' pe, tanporon kon rʉko' rɨ, tʉmaimuron kon, tʉponaron kon mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpataron kon ka'pon amʉ' koro'tapai. 	 I go ga baytu taji te ka ne: «Nin no to ni ma tira sambu k'a kawaatimey feeri. Zama i na ni wi, koyne, ni na borey day Irikoy se da ni kuro, kundey kulu, da deene kulu, da jama kulu, da dumey kulu ra.


Tanporo esii'ma to' uya ekama'po'pʉ, “Papa Mumu pe ken pe' si ɨwesi?” ta'pʉ to' uya. To' eikʉ'pʉ iya, “Ipoken me'atʉi' kʉrɨ rɨ pe esi mʉkayatʉi'ne',” ta'pʉ iya. 	 Kal i kulu ne: «Ni ya Irikoy Izo no, wala?» A ne i se: «Araŋ wo n'a ci, ay ga ti nga.»


Apʉne upana'tɨtɨ', ɨmɨrɨ'nokon main o'no e'paino kon, i'tu auya'nokon pʉra pe' nai main uya rɨ tasa'? 	 Wa ci ay se, araŋ wo kaŋ yaŋ ga ba araŋ ma ye asariya* ganayaŋ ra: araŋ mana maa haŋ kaŋ asariya ci no?


E'tane kʉrɨ Ɨpika'tɨnin kon, Wakʉ A'kwarʉ, ikʉipʉnʉ, uyese' yau nenno'ai'ne' uya ɨyenupato' oton kon tanporon pɨ' rɨ, ɨyemiya'pontɨ iya 'nokon nɨ kanyauro'kapɨ'ta'tʉine' pɨ'. 	 Amma Gaakwa kaŋ ga ti Biya Hanno, kaŋ Baaba ga donton ay maa ra g'araŋ dondonandi hay kulu k'araŋ fongandi nda hay kulu kaŋ ay ci araŋ se.


ɨyekama'posa' uya 'nokon yau, uyeikʉ auya'nokon pʉra iyesi. 	 Da mo ay n'araŋ hã, araŋ si tu baa kayna.


Esuwerʉ Amʉ' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ e'sepokapʉ rɨ a'tai, tu'kan kon nɨ utɨ'pʉ mɨrɨ pata yapai Surusiran pona, ekorʉkase'na mɨrɨ Weyu wapiya. 	 Yahudancey Paska bato* mo maan. Kawye boro boobo ziji ka koy Urusalima kwaara za Paska mana to, zama ngey ma ngey boŋ hanandi.


Sises uya 12 kaisaron kon tʉpoitorʉ ton amʉranʉ'sa' a'tai, to' repa'pʉ iya to' meruntɨrʉ ke, to' pana'pano ke tanporo ɨri a'kwarʉ a'tu'manin pe to' e'to' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ paran epi'tɨnin pe to' e'to' pe. 	 A na iway cindi hinka din ce k'i margu. A n'i no dabari da hin follay kulu boŋ, i ma du ka jante waani-waani kaa mo.


Unene'pʉ si ekama uya, pʉse rɨ si esi Papa Mumu pe,” ta'pʉ Isaan uya. 	 Ay bumbo mo di, ay seeda mo kaŋ nga no ga ti Irikoy Izo.»


Mɨrɨ a'tai, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru mɨrɨ awonsi'kɨ Pari'si amʉ' uya tʉkonsʉrʉʉi kon mitimu kupʉ'pʉ. “Ɨ'rɨ kupʉ'nokon nai?” ta'pʉ to' uya. “Pʉse rɨ ka'pon uya tu'ke rɨ eke Papa tʉrawasooi i'tuto' ipɨkɨrɨ kupʉ. 	 Gaa no alfaga beerey da Farisi fonda borey na Yahudancey arkusey marga margu ka saaware. I goono ga ne: «Ifo no iri go ga te? Zama bora din goono ga alaama boobo te.


Pata mʉra'taai ton amʉ' e'to' oton ta'kokai' rɨ wʉi tase, ita'koto' oton pen nɨ, apʉne pʉra ewarupɨ pʉra iye'to' oton mɨrɨ yau. 	 I si kwaara meyey mo daabu zaari hal abada (zama cin si no noodin).


Tʉron nɨ i'tuto' ipɨkɨrɨ usenpoika'pʉ ka' yau: Eke kuru, isuweyu urupere esi'pʉ 7 kaisaron i'pai mɨrɨ awonsi'kɨ 10 kaisaron iretʉ ton amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ 7 kaisaron aro', kʉron tato' esi'pʉ i'pai po'ne. 	 I ye ka di alaama fo mo beena ra. Guna mo, dodo-beeri* ciray bambata kaŋ gonda boŋ iyye da hilli way. Boŋey gaa mo koytaray fuula iyye go no.


“Kʉrʉpo'po pɨ' te'san uya se kasa tato' oton ipɨ', ‘Tanporo wakʉ ton i'se ɨwe'sa' rʉ'pʉ utɨ'pʉ man, tanporo ɨimamin ton, wakʉ pe ɨwe'to' utɨ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ epoto' auya oton pen nɨ.’ 	 Albarka hari kaŋ ni fundo ga bini kulu daray ni se, ngey nda haŋ kaŋ ga ti taalam wane kulu, da nyaaleyaŋ hari kulu -- ikulu daray ni se. Borey si ye ka di ey koyne.


E'tane pʉra, ɨri a'kwarʉ amʉ' e'sa' pɨ' amaimu kon awɨrɨ kepori'matʉu, e'tane epori'matɨ' ɨyese' kon e'menukasa' pɨ' Epʉn po,” ta'pʉ iya. 	 Kulu nda yaadin, araŋ ma si farhã woodin sabbay se, kaŋ follayey ga may araŋ se. Amma araŋ ma farhã da kaŋ i n'araŋ maayey hantum beena ra.»


Mɨrɨpan uya ipɨrʉkato' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ inonkato' iya oton wakʉ pe te'ku'san pata'se' ya'. Mɨrɨ yau nin si, ipan pe ukaran nɨ pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉyɨ ton kɨtɨtɨi'ma pɨ' iye'to' oton,” ta'pʉ Sises uya. 	 A ga tamo barzu k'a gaahamo kulu bagu-bagu. A g'a baa daŋ munaficey banda. Noodin no i ga hẽ ka hinjey kanji.


Mɨrɨ tʉpo, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ iya'kɨrɨ te'san itonpa ton utɨ'pʉ kanau yai Pa'pos ponsi'kɨ Pɨrʉka, Panperiya awon pona. Mɨrɨ yau, Isaan Ma' uya to' nɨmɨ'pʉ. Surusiran pona iyenna'po'pʉ. 	 Bulos d'a hangasiney kaŋ go a banda mo furo hi noodin Bafusa ka kaa Bargata kwaara, Bamfiliya laabo ra. Yohanna fun i banda noodin ka ye Urusalima.


Mɨrɨ awonsi'kɨ pata uya ɨyereutanʉ'sa' kon pʉra iyesi yau, mɨrɨ pe pʉra ɨyetapai'nokon pʉra rɨ iyesi yau, to' nɨmɨ auya'nokon a'tai a'ta kon mʉtɨutɨpɨ'tʉi'. Serɨ uya rɨ to' pana'tɨ mɨrɨ Papa uya to' kota'mato' oton ekamanin pe,” ta'pʉ iya. 	 Kwaara kulu kaŋ si araŋ kubayni, kaŋ si maa araŋ sanno, waati kaŋ araŋ goono ga fatta, araŋ ma kusa kaŋ go araŋ ce gaa din kokobe, zama a ma ciya i se seeda.»


Mɨrɨpan pɨ' ipoitorʉ ton usekama'popɨtʉ'pʉ, “Ɨnʉ' uya rɨ pe' iti'kiyari nee'pʉ pe iyesi?” tukai'. 	 Talibey mo go ga ne care se: «Wala boro fo kand'a se ŋwaari no?»


Mɨrɨ awonsi'kɨ ɨmɨrɨ'nokon nɨ nɨrɨ esi'pʉ Kʉrai yau i'nairon maimu etasa' auya'nokon a'tai, wakʉ ɨyepika'tɨto' kon ekareei. Apurɨsa' auya'nokon a'tai, ama'kʉi'tɨ'pʉ kon a'si'to' ike ke, usauro'nɨsa' rʉ'pʉ ipɨ' Wakʉ A'kwarʉ, 	 Araŋ na Almasihu cimandi waato kaŋ araŋ maa cimi sanno, kaŋ ga ti Baaru Hanna kaŋ kande araŋ se faaba. Waato kaŋ araŋ cimandi mo, Irikoy n'araŋ kawaatimandi Almasihu ra da Biya* Hanno, kaŋ a jin ka alkawli te ka ne nga ga no.


Mɨrɨ ena'pɨ esi aiko ton kuru tʉron nɨ ena'pɨ pokon pe i'tu a'tai, e'tane eke pe isemo'ka tʉron kon umɨ yau te'sen kiyari ye' entai, mɨrɨpan usemo'ka eke yʉi pe, toron amʉ' rɨ esi ipanta po'ne,” ta'pʉ Sises uya. 	 A go mo, haciika woone ga kayna ka bisa gurayzey kulu, amma waato kaŋ a ga beeri, kal a ma bisa tuuri ize kulu, ka te tuuri-nya, hala beene curey ga kaa ka zumbu a kambey boŋ.»


“Apana'tɨ uya 'nokon, utonpa ton, ɨpun kon wɨnin nan pɨ' kenari'nʉntʉu, mɨrɨ tʉpo ɨ'rɨ kupʉ to' uya pʉra iyesi. 	 Ay ga ne araŋ kaŋ ga ti ay corey se mo: araŋ ma si humburu borey kaŋ yaŋ ga gaaham wi, woodin banda i sinda hay kulu kaŋ i ga hin ka te.


Mɨrɨ kasa iyesi ke, paran uya iwɨto' oton tikin nan wʉi yau: uma'tan nɨto', tʉuta'kwarʉkai' ukaran nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ iwankan, mɨrɨ awonsi'kɨ apo' uya ipo'tɨto' oton, apʉne pʉra Itepuru Papa iteseru aimenkanin esi meruntɨ pe,” tawon. 	 Woodin se no zaari folloŋ ra no a balaawey ga kaa: buuyaŋ da seew da haray. I g'a ton mo da danji, saray! Zama Rabbi Irikoy kaŋ g'a ciiti ya gaabikooni no.»


Papa tʉrawasooi kʉ'ma'tanʉ'tʉu kiyari pɨkɨrɨ rɨ. Tanporon kiyari esi wakʉ pe Papa enu yau, e'tane ipoken pʉra iyesi ka'pon enta'na a'tai tʉron nɨ e'pi'po emapu'tɨnin pe. 	 }waari fo sabbay se ni ma si Irikoy goyo zeeri. Daahir, hay kulu ga halal. Kulu nda yaadin a si boori boro se kaŋ g'a ŋwa ka ciya katiyaŋ hari boro fo se.


Wakʉ pe rɨ iyesi mɨrɨ kuru ɨnku'pai ɨwesi kon a'tai, wakʉ iwano' pe iyesi pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ kasa te'sen pe tɨwɨrɨ rɨ, ɨpiyau'nokon nɨken esi a'tai pen. 	 Amma a ga boori boro ma bara nda anniya hari hanno ceeciyaŋ ra alwaati kulu, manti alwaati kaŋ ay go araŋ do hinne.


Irai esi'pʉ Ma'ta' mu pe. Ma'ta' esi'pʉ Ripai mu pe. Ripai esi'pʉ Merʉkai mu pe. Merʉkai esi'pʉ Isana mu pe. Isana esi'pʉ Isose' mu pe. 	 Matata wane, Lawi wane, Malki wane, Yanna wane, Yusufu wane,


Sises uya pʉreti anʉmʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tenki ta'pʉ iya, mɨrɨ awonsi'kɨ itʉpɨtʉ'pʉ iya iyereutasa' kon ka'pon amʉ' ena'. Mɨrɨ kasa rɨ marɨ moro' amʉ' kupʉ'pʉ iya. 	 Gaa no, Yesu na buurey sambu. Waato kaŋ a na Irikoy saabu, a n'i fay-fay borey kaŋ goono ga goro ganda se. Yaadin cine mo no a te hamisey se hala boro kulu ŋwa haŋ kaŋ cine a ga ba.


Use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru ton eke ton kuru, mɨrɨ awonsi'kɨ uyepuru kon amʉ' uya itʉrʉ'pʉ Roman amʉ' kopʉnaai ena' to' uya iwɨto' pe iku'to' pe iya. Mɨrɨpan pokapɨ'sa' to' uya kurusu' pona erikʉ'pʉ. 	 Mate kaŋ cine alfaga beerey d'iri mayraykoyey na wiyaŋ ciiti te a se k'a kanji* mo.


To' uya ɨkʉi anʉmʉ mɨrɨ temiyatʉ kon ke, mɨrɨpan kon uya ɨsɨ rɨ paisin ensi, e'tane e'ne' pe to' kupʉ iya pen nɨ, mɨrɨpan kon uya temiyatʉ kon nonka takuru'kena' nan ka'pon amʉ' pona'ne, mɨrɨpan kon usepi'tɨ,” ta'pʉ iya. 	 i ga gondiyaŋ sambu. Baa i na damari haŋ, a si hay kulu te i se baa kayna. I ga kambe dake jantekomey boŋ, ngey mo ga du baani.»


Wakʉ pe, ipoken e'nɨto' pe itenu awɨrɨ uko'man nɨ kaisa rɨ,” ta'pʉ iya. 	 Iri ma Irikoy gana hananyaŋ da adilitaray ra, Hal iri aloomarey me.


Kiyarari pona itɨsa' a'tai, mɨrɨ yawon kon ka'pon amʉ' uya wakʉ pe kuru ereutanʉkʉ'pʉ, apʉne pʉra itɨsa' kon nʉ'san pe to' esi'pʉ To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pɨ' Surusiran pona, mɨrɨpan kon uya tanporon nɨ inkupʉnʉ ensa' esi'pʉ mɨrɨ a'tai. 	 Waato kaŋ a furo Galili ra, Galili borey n'a kubayni, zama i di hay kulu kaŋ a te Urusalima, bato* jirbey ra, zama ngey mo koy bato do.


Ɨpoitorʉ ton piya' inee'pʉ uya, e'tane to' uya epi'tɨ poken pʉra iyesi'pʉ,” ta'pʉ iya Sises pɨ'. 	 Ay kand'a mo ni talibey do, amma i mana hin k'a no baani.»


Tʉron kon uya i'tupɨtʉ'pʉ tekama'popɨ'se i'tuto' Epʉn winon ku'to' pe iya. 	 Boro fooyaŋ mo goono g'a si, ka alaama fo ceeci a gaa kaŋ ga kaa ka fun beene.


Ɨ'rɨ rɨ Papa nʉpa'nʉkʉ'pʉ e'to' oton pen nɨ mɨrɨ pata yau. Papa mɨrɨ awonsi'kɨ karimeru mʉre apon e'to' oton mɨrɨ pata yau, mɨrɨpan poitorʉ ton uya apurɨpɨ'to' oton. 	 Laaliyaŋ kulu si no koyne. Irikoy nda Feej'izo karga ga goro a ra, a tamey mo ga may a se. I ga di a moyduma,


Amʉre' pe rɨ ɨwesi kon pɨ' ɨ'rɨ rɨ kʉ'ku'tʉu mɨrɨ pe pʉra rɨ autaperʉka kon pe rɨ, e'tane se pe rɨ e'ku'tɨ', tʉron kon kupʉi'ma wakʉ pe ɨyentai'nokon. 	 Araŋ ma si hay kulu te da fayyaŋ, wala boŋbeeray yaamo, amma lalabu ra boro kulu ma nga boŋ lasaabu kaŋ boro fo bisa nga.


Sises ereutasa' koro'tau Are' Wʉpʉ po, Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ratoi pe, Pi'ta, Isens, Isaan, mɨrɨ awonsi'kɨ Anturu pokon uya ekama'po'pʉ ama'ai, 	 Waato kaŋ Yesu goono ga goro Zeytun* tondo boŋ, Irikoy windo go a se jine, kala Bitros da Yakuba nda Yohanna da Andarawos n'a hã labu gaa ka ne:


40 entaino kon nɨ e'kama'pʉ serɨ kupʉ pɨ', 	 Borey kaŋ yaŋ na hawandiyaŋo wo te mo ga bisa boro waytaaci.


Saiman Pi'ta uya ekama'po'pʉ, “Uyepuru, nai ya' ɨutɨ?” ta'pʉ iya. Sises uya eikʉ'pʉ, “Utɨyai'ne' ya' upɨkɨrɨ ɨuyepʉ pʉra iyesi, e'tane emennʉ'pʉ rɨ upɨkɨrɨ ɨuye'to' oton,” ta'pʉ iya. 	 Siman Bitros ne a se: «Rabbi, man no ni go ga koy?» Yesu tu a se ka ne: «Nango kaŋ ay go ga koy, ni si hin k'ay gana sohõ, amma ni g'ay gana han fo.»


Ɨ'rɨ ken si eporo'pʉ utamokori kon Epʉra'an uya serɨ rupɨ pɨ' ta serɨ? 	 Ifo no iri ga ne Ibrahim du, nga kaŋ ga ti iri kaayo, gaa-basi do haray?


Ka'pon amʉ' ekama'po to' uya itekare ku'to' pe to' uya sa'man pe rɨ te'sen, e'tane ɨ'rɨ rɨ kupʉ to' uya pʉra rɨ iyesi tʉnauro'kapʉ kon pika'tɨnin pe. 	 Oho, i ga jaraw tiŋoyaŋ haw, kaŋ yaŋ sambuyaŋ ga sandi mo, ka dake borey jasey gaa, amma ngey din si ta k'i buti nda ngey kambayzey baa kayna.


Tɨ' ke to' uya tʉwɨnɨ koro'tau, Si'tipʉn ɨpʉrema'pʉ, “Uyepuru, Sises, uya'kwarʉ anʉnkɨ!” ta'pʉ iya. 	 Waati kaŋ i goono ga Istifanos catu ka wi da tondiyaŋ, a goono ga Rabbi ce ka ne: «Ya Rabbi Yesu, m'ay fundo ta.»


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', Papa uya to' nonkasa' piyɨ'nʉ'nin nɨ nɨkɨ eseru ya'. To' uri'samo ton nɨ uya i'naino pe rɨ e'nɨto' entakanoma i'naino pen nɨ ke. 	 A sabbay se mo no Irikoy n'i naŋ ngey bine ibaay haawantey se. Zama baa i wayborey na haŋ kaŋ ga hima nda ngey se din barmay da haŋ kaŋ ga gaaba nda woodin.


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', utonpa ton, ɨmɨrɨ'nokon uni'nʉnkanʉ ton mɨrɨ awonsi'kɨ itenupɨkɨrɨ e'to' ton, pori' pe uku'nin nan mɨrɨ awonsi'kɨ uyarʉko kʉron ton, mɨrɨ kasa kuru meruntɨ pe Itepuru yau te'mʉ'sa'kai' e'tɨ', utonpa ton nʉ'kwɨ! 	 Woodin se, ay nya-izey, ay baakoy, kal araŋ ma kay da gaabi Rabbi ra. Ay gonda araŋ faaji. Araŋ ciya ay farhã hari d'ay boŋtoba, ya ay baakoy.


Tanporo ka'pon amʉ' epa'taisimaka'sa' a'tai, Sises rɨ nɨrɨ epa'taisima'pʉ. Iyɨpʉrema koro'tau, ka' uta'koka'pʉ 	 A go no mo, waato kaŋ a na baptisma te borey kulu se ka ban, kaŋ a te Yesu se baptisma, Yesu mo goono ga adduwa, kala beena feeri.


“Serɨ rɨken pe tʉpoitorʉ ton ennoko'pʉ iya, ‘Apʉne enkɨ! Tanporon nɨ ekonekaka'sa' man. Paka amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ eka'nʉ'sa' ton paka munkɨ amʉ' wɨka'sa' ekonekasa' man. Ɨsi'tɨ' si emari'man i'kiyari pɨ' enta'nai'!’ ta'pʉ iya. 	 Koyo na tam fooyaŋ donton koyne ka ne: ‹Wa ci borey kaŋ yaŋ i ce se: A go, i na ŋwaari soola. I n'ay yeejey d'ay alman naasey wi. I na hari kulu soola ka ban. Wa kaa hiijay bato do.›


Entɨ' si! Ɨiwʉ' kon e'nonkasa' ɨyena'nokon iyarʉ pʉra! 	 Wa guna, i n'araŋ fuwo naŋ araŋ se kurmu.


Sises uya tanporo serɨ ton ekama'pʉ ka'pon amʉ' anpisin ton pɨ' panton yai; ɨ'rɨ ke rɨ panton yai pʉra to' auro'ka iya pʉra iye'pɨtʉ'pʉ. 	 Yesu na woodin yaŋ kulu ci marga se da misa. A mana hari kulu salaŋ i se kaŋ manti nda misa,


Pʉse rɨ si umʉre ima'tasa' kasa, iye'sa' rʉ'pʉ e'mʉ'sa'kasa' pe rɨ upona iyesi pɨ'. Itano'masa' rʉ'pʉ e'seposa',’ ta'pʉ iya to' pɨ'. Mɨrɨpan kon e'sara'tɨ'pʉ enta'nan pɨ'. 	 Zama ay izo wo, a bu, a ye ka funa. A daray, a ye ka margu.› Kal i sintin ka farhã.


iyemari'masa' ekumankanin pe, mentaino pe, e'wɨpaino, enku'tɨnin ye' pe, ɨri ku'nin pe rɨ, tɨkɨntai', teseru'tɨi' ka'pon pɨ' tʉusauro'sen pe, mɨ pe rɨ te'ku'sen pe, mɨrɨ awonsi'kɨ ita'kwarʉ pʉra te'sen pe. 	 da biniyay, da izefututaray, da zamba, da furkutaray, da mo futo, da Irikoy kaynayaŋ, da boŋbeeray, da saamotaray.


Ka'pon amʉ' uya moine arɨ'pʉ nurɨne. Ipan pe kuru pori' pe to' epori'masa' esi'pʉ. 	 I kande arwaso fundikooni. I du bine-gaabi gumo.


Mɨrɨ rɨken pe pʉra, ɨnʉ' rɨ eseru aimenka ikʉipʉnʉ uya pen. Tʉmu ena' eseru aimenkato' ike nonkasa' iya, 	 Zama Baabo bumbo si boro kulu ciiti, amma ciito kulu a n'a no Izo se,


Se esi mɨrɨ ento' auya'nokon ipɨ' pe. Se kasa eporo auya'nokon mɨrɨ. Iwontɨsa' pe mʉre esi kareku saai'pɨ'sa' ke, mɨrɨ awonsi'kɨ paka amʉ' yu yen yau iyesi,” ta'pʉ iya. 	 Woone mo ga ciya araŋ se alaama: araŋ ga attaciriya fo gar didijante kaŋ go ga kani garba fo ra.»


Apono' woi 24 kaisa rɨ apono' ton esi'pʉ, mɨrɨpan po'ne 24 kaisa rɨ itepuru ton ereutasa' esi'pʉ. To' epontɨpɨ'sa' esi'pʉ aimu'nan tʉpon kon ya', mɨrɨpan kon arʉkooi kʉron esi'pʉ korʉ pun konepɨ'sa' pe'ne to' i'pai po. 	 Karga waranka cindi taaci goono ga karga din windi. Kargey din boŋ mo arkusu waranka cindi taaci goono ga goro, kaŋ yaŋ gonda bankaaray kwaaray yaŋ ngey gaa. Wura koytaray fuulayaŋ go mo i boŋey gaa.


Sises uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Iye'menukasa' pʉra pe' nai Main yau, ‘Ta uya ɨpɨ'nokon papa pe'ne ɨwesi kon,’ tawon? 	 Yesu tu ka ne i se: «Manti a go hantumante araŋ asariya ra: ‹Ay ne: Araŋ ya irikoyyaŋ no?›


Ɨnʉ' uya pantakan Kʉrai uya ui'nʉnkato' kon apai? Ɨ'rɨ uya katɨ, usewankaman nɨto' uya, sa'man yau e'nɨto' uya, mɨrɨ pe pʉra iwenai pʉra kota'man nɨto' uya mɨrɨ pe pʉra iwankan uya, mɨrɨ pe pʉra ipon pʉra e'nɨto' uya, mɨrɨ pe pʉra ɨsɨ yau e'nɨto' uya, mɨrɨ pe pʉra supara uya katɨ? 	 May no g'iri fay da Almasihu baakasina? Taabi no? wala kankami, wala gurzugay, wala haray, wala banji, wala kataru, wala takuba?


Mɨrɨpan tanporo rɨ mɨrɨ pata yau te'san ka'pon amʉ' utɨ'pʉ Sises ense'na. To' uya Sises ensa' a'tai, tʉnono kon apai iyenna'poto' pe ipan pe to' uya auro'ka'pʉ. 	 Kala kwaara kulu fun taray ka Yesu kubay. Waato kaŋ i di a mo, i n'a ŋwaaray ka ne a ma fun ngey laabo ra.


Serɨ ekamasa' uya serɨ ɨpɨ'nokon iye'kupʉ rawɨrɨ, iye'kupʉ a'tai si tɨ apurɨ kon pa. 	 Sohõ ay ci araŋ se za a mana te, hala waati kaŋ a te araŋ ma cimandi.


Tʉnene'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉneta'pʉ ekama iya, e'tane ɨnʉ' uya rɨ imaimu apurɨ pʉra iyesi. 	 Haŋ kaŋ a di da haŋ kaŋ a maa, woodin yaŋ no a goono ga seeda, amma boro kulu si yadda nd'a seeda.


Ɨmɨrɨ'nokon si, iyeri'sa' pe iye'sa' rʉ'san main yawɨrɨ pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ amakooi kon yau, 	 Araŋ wo, waato araŋ go buukoyaŋ araŋ taaley d'araŋ zunubey sabbay se.


“E'tane tikin nan to' tonpa eikʉ'pʉ iya, ‘Utonpa, wakʉ pe rɨ iyesi serɨ pɨ' e'tʉrawasoma rɨ, tikin nan nɨ pʉrata pun pɨ', ta'pʉ auya. 	 Amma koyo tu ka ne i ra afo se: ‹Ay bora, ay mana ni zamba bo. Manti zaari fo far-far'ize banandi boŋ no iri wafaku?


Mɨrɨpan pɨ' ta'pʉ iya, “Tɨwɨ kamoro Papa ese' pokon kon pen tekepu kon u'na'tɨi, e'tane enta Papa e'to' esa' wannɨ pe ekareei ekamai',” ta'pʉ iya. 	 Amma Yesu ne a se: «Ma fay da buukoy i ma ngey buukoy fiji. Amma nin wo, ni ma koy ka Irikoy koytara baaru fe.»


Kawon ton pɨ' rɨken ɨsenuminkatɨ', non pon pɨ' pen. 	 Araŋ ma laakal dake hayey kaŋ yaŋ go beena ra gaa, manti hayey kaŋ yaŋ go ndunnya ra gaa.


Tenki tato' auya pʉra rɨ iyesi ɨpoitorʉ pɨ' amaimu awɨrɨ iye'sa' pɨ'. 	 Ngo, a ga bannya din saabu zama a te hayey kaŋ i ci a se?


Mɨrɨ tʉpo, Esuwerʉ amʉ' uya tɨ' ton amuku'pʉ iwɨto' pe tʉuya'nokon, 	 Yahudancey ye ka tondiyaŋ sambu zama ngey m'a catu.


Kʉrɨ rɨ Papa nennoko'pʉ usaurokʉ Papa maimu pɨ', Papa uya eke pe ta'kwarʉ tʉrʉ ipona tʉpʉ'kʉ ke pʉra. 	 Zama bora kaŋ Irikoy donton, Irikoy sanno no a ga ci, zama Irikoy si ga Biya _Hanno__ no a se da neesiyaŋ.


imunkɨ amʉ' enupa pɨ' ɨwe'to' oton epika'tɨn nɨto' pɨ', to' pɨ' Papa usentu'ma winɨ, 	 Ni ga faaba bayray no a borey se ngey zunubey yaafayaŋo do,


“Ewai', Esuwerʉ amʉ' epuru ton e'kamasa' ɨyekama'po pɨ' Paarʉ enpa'ka pa, Esuwerʉ amʉ' Konsʉrʉʉi ton ena'. Mɨrɨpan kon uya tato' oton ina esi wakʉ iwa pe ɨnekama'popɨ'pai tukai', e'tane i'napai rɨ pʉra mɨrɨ esi. 	 A ne: «Yahudancey te me folloŋ ga ni ŋwaaray ma kande Bulos Yahudancey arkusey marga do suba. I ga te sanda i ga ba ngey ma ye ka maa a sanney no soosay.


E'tane, “Kʉ'kupʉi,” ta'pʉ iya upɨ', “Awaraino rɨ marɨ urɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨtonpa ton pu'kena' amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ kamoro serɨ kareta yau iye'menukasa' awɨron kon tonpa. Papa apurɨpɨ'kɨ!” ta'pʉ iya. 	 Amma a ne ay se: «Ma si ta ka woodin te! Ay wo ni tamtaray hangasin no, da ni nya-izey kaŋ ti annabey, da borey kaŋ yaŋ goono ga tira woone sanney gana mo. Ma sududu Irikoy se!»


Wakʉ pe i'napairon poro to' iku'kɨ, amaimu esi i'napairon. 	 M'i fay waani cimi ra. Ni Sanno ga ti cimi.


Ukʉipʉnʉ urepanin nʉ'pʉ kamoro ke esi eke pe tanporon kon entai rɨ. Ɨnʉ' uya rɨ to' mo'ka pʉra iyesi ukʉipʉnʉ piyapai. 	 Ay Baabo kaŋ n'i no ay se ga bisa ikulu beeray. Boro kulu si hin k'i kom ay Baabo kambe ra.


(Tanporo A'tens mɨrɨ tʉpo ka'kʉran amʉ' mɨrɨ yau tʉuko'mansan esi'pʉ tʉweyu kon enno'pɨtʉ pɨ' emenna' itekare pɨ' usauro'nɨ pɨ'.) 	 Zama Atina borey kulu da yawey kaŋ goono ga goro i do sinda hay kulu joogole, kala day ngey ma ci wala mo ngey ma maa hari taji fo.


Ta auya'nokon kanan, ‘Ɨnʉ' rɨ usauro'sa' yau, iku'to' pe uya tukai' Papa ena' use'man nɨto' apon tesa'pɨ'se uya iku'to' pe kuru pʉra rɨ iyesi, e'tane ɨnʉ' rɨ usauro'sa' pe iyesi yau, iku'to' pe tʉuya tukai' tʉntʉrʉnʉ Papa ena' use'man nɨto' apon tesa'pɨ'se ikupʉ uya tukai', tʉusaurokʉ'pʉ ku'to' iya pe kuru rɨ iyesi,’ ta auya'nokon. 	 Araŋ ga ne mo koyne: ‹Boro kaŋ ga ze da sargay* feema, manti hay fo no, amma boro kaŋ ga ze da sarga kaŋ go feema boŋ, kal a zeyaŋo m'a di.›


Ka'pon amʉ' e'nonkasa' a'tai, anpisin pe Esuwerʉ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' pen e'tane Papa namanin nan uya Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas e'ma'pʉka'pʉ. Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas uya to' auro'ka'pʉ, Papa uya wakʉ nonkasa' tʉpona'nokon awɨrɨ to' uko'manto' pe. 	 A go mo, waato kaŋ jama kar ka say, i ra boro boobo, Yahudance da borey kaŋ yaŋ furo Yahudance diina ra ganako hanney, na Bulos da Barnaba gana. Ngey mo salaŋ boro woodin yaŋ se ka ne i ma soobay ka mo ye Irikoy gomno gaa.


Ɨnʉ' uya ɨkonekasa' kon tʉron nɨ pe, tʉron kon kasa pʉra? Ɨ'rɨ nai moro ɨpiyau'nokon ɨneporo'pʉ kon pen? Mɨrɨ awonsi'kɨ si, eposa' auya'nokon pe si iyesi yau, ɨ'rɨ pɨ' ken si autapurɨ kon eponin nʉ'san pen kasa? 	 Baa hayey kaŋ sinda fundi kaŋ boro g'i kar, da seese no wala moolo no, d'i s'a jinda fayanka, mate boro ga te ka bay haŋ kaŋ seesa wala moola ga ba ka ci?


Ka'pon amʉ' enato' oton ɨ'sɨ'mʉra tetʉipɨtʉ kon ke, tʉuye'sen non pona i'tu tʉuya'nokon pɨ', apʉne pʉra ka' yawon kon nɨ usi'ki'mato' oton pɨ'. 	 Borey ga yangala humburkumay da joote sabbay se, hayey kaŋ ga ba ka kaa ndunnya gaa sabbay se, zama beene dabarey ga zinji.


Utamokori kon uya mana tato' ɨ'pɨtʉ'pʉ rɨmono' tau, itekare iye'menukasa' nekamayai'ne', ‘To' nɨ'ton pʉreti ke to' repapɨtʉ'pʉ iya Epʉn poi,’ tukai',” ta'pʉ to' uya. 	 Iri kaayey na Manna* ŋwa ganjo ra, mate kaŋ i n'a hantum ka ne: ‹A na buuru kaŋ fun beene no i se i ma ŋwa.› »


Mɨrɨ tʉpo to' uya ipa'nʉkʉ'pʉ, “Ɨmɨrɨ esi mɨrɨ ipoitorʉ pe! Ina nin Mosi' poitorʉ ton,” tai'ma. 	 I n'a wow ka ne: «Nin no ga ti a talibo, amma iri ya Musa talibiyaŋ no.


I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, ɨnʉ' rɨ tuna ke ɨwo'payai'ne'nokon uyese' yau apʉne pʉra Kʉrai iwano' pe ɨwesi kon pɨ', tepe'pʉ nonka iya pen kuru rɨ mɨrɨ. 	 Boro kulu kaŋ g'araŋ no gullayze fo hari araŋ ma haŋ zama se araŋ wo Almasihu waney no, haciika ay ga ne araŋ se, a si jaŋ nga alhakko, baa kayna.»


Mairi'tos ponsi'kɨ, E'pe'sas so'sii epuru ton kɨ'ma'pʉ Paarʉ uya. 	 Za Militos a donton ka Afasos Almasihu marga arkusey* ce.


Ipan pe rɨ to' pɨ' isewansiukapɨtʉ'pʉ, apʉne pʉra apurɨto' to' uya pʉra iyesi pɨ'. Mɨrɨpan Sises utɨpɨtʉ'pʉ eke iwa ton pata ton kaisa rɨ'ne, ka'pon amʉ' enupapɨtʉ pɨ'. 	 A dambara mo d'i cimbeeri-jaŋa. A soobay ka windi kawyey ra ka dondonandi.


Tʉmakooi winɨpai iyera'tɨto' pe iweyu ke irepa'pʉ uya e'tane tekumato' ɨnnonkapai pʉra iyesi. 	 Ay n'a no alwaati mo hal a ma tuubi, amma a si ba nga ma tuubi ka fay da nga zinayaŋo.


Wapiyaro' ene usene'pʉ rayan kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ ite'ma'pʉ winon esi'pʉ paka mʉre kasa, to' osorʉwano esi'pʉ ka'pon emʉ' ke, mɨrɨ awonsi'kɨ to' asakɨrɨ'pano esi'pʉ imisimɨ arinta kasa. 	 Fundikooni sintina ga hima muusu beeri, fundikooni hinkanta ga hima handayze, fundikooni hinzanta gonda moyduma kaŋ ga hima boro wane, fundikooni taacanta mo ga hima zeeban kaŋ goono ga deesi.


“Papa pɨ' to' enari'nʉnto' pʉra rɨ iyesi to' enu yau,” tawon. 	 «Irikoy humburkumay si i jine.»


ɨnʉ' uya rɨ nin si uyese' yau tepa'taisimasa' ta pʉra iyesi mɨrɨ. 	 Amma da wayboro gonda boŋ hamni kuuku, a darza hari no. Zama Irikoy na boŋ hamni no a se, a ma ciya a boŋo daabuyaŋ hari.


Ka'pon pe si tʉusene pɨ', se pe rɨ iyena'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ uma'tan nɨto' maimu awɨrɨ rɨ iyesi'pʉ—kurusu' po rɨ uma'tan nɨto'! 	 Kaŋ a kaa boro alhaali ra mo, a na nga boŋ kaynandi ka yadda ka to hala buuyaŋ gaa, oho, hala kanjiyaŋ* bundo gaa buuyaŋo do.


Pʉsamoro kamoro ka'pon amʉ' ata'nʉ'nin kon, tʉpun kon eseru awɨron kon Iya'kwarʉ esanon pen. 	 Borey din ga ti borey kaŋ yaŋ goono ga fay-fayyaŋ te, i goono ga ngey Adam-ize daa laala gana, i sinda Biya _Hanno__ mo.


Mɨrɨ a'tai, ta'pʉ to' uya, “Ɨ'rɨto' pe miyarɨ ekamanin i'se e'nɨ? Etaka'sa' sa'ne mɨrɨ ko inta apai,” ta'pʉ to' uya. 	 I ne: «Man no iri ga laami nda seeda fo koyne? Zama iri bumbey, iri maa a meyo ra.»


Kenan esi'pʉ Inos mu pe. Inos esi'pʉ Se' mu pe. Se' esi'pʉ Atan mu pe. Atan esi'pʉ Papa mu pe. 	 Enosu wane, Sita wane, Adamu wane, Irikoy wane.


Mɨrɨ e'tane, Sairas ekoneka'pʉ mɨrɨ yau rɨ tʉuko'manto' pe. 	 Amma a kaan Sila se nga ma goro noodin.


“Se kasa nin si ɨwɨpʉremato' kon esi mɨrɨ: “‘Ina Kʉipʉnʉ Epʉn pon, tʉnamasen pe ɨyese' nesii. 	 Woodin se binde, d'araŋ ga te adduwa, araŋ ma ne: Ya iri Baabo kaŋ go beena ra, Ni maa ma ciya ihanna.


Tʉron kon uya ta'pʉ, “Makoi esa' maimu ton pen nɨ serɨ. Makoi uya pe' tenku'nan enu a'koka poken nai?” ta'pʉ to' uya. 	 Boro fooyaŋ goono ga ne: «Sanney din manti follokom wane no. Follay ga hin ka danawey moy fiti no?»


ta'pʉ iya to' pɨ', “Entantɨ', iyeri'sa' pen mɨrɨ; iye'nʉnsa' rɨ nin mɨrɨ,” ta'pʉ iya. E'tane to' uta'kɨrɨ'pʉ ipɨ'. 	 Kal a ne: «Wa gana, zama wandiya mana bu bo, day jirbi gaa n'a go.» I binde dond'a k'a haaru.


Inke kuru pʉra rɨ mɨrɨ pata'pʉ pe, imu akon si uya tanporo tiwano' pe iye'nonkasa' amʉranʉkʉ'pʉ. Mɨrɨpan utɨ'pʉ ɨnnon pata ya'. Mɨrɨ yau nin si tʉpʉrataai ma'tanʉkʉ'pʉ iya mɨrɨ. 	 Jirbi kayna yaŋ banda, kala koda na nga jinayey margu k'i ciya nooru, ka koy laabu fo kaŋ ga mooru. Noodin a na nga arzaka darandi furkutaray goray ra.


Wa'ka man yʉi amʉ' mi' airɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon yʉi amʉ' tepetasen pen a'tɨto' oton nɨ mɨrɨ, mɨrɨpan eno'ma apo' ya',” ta'pʉ Isaan uya. 	 Baa sohõ i na deesi dake tuurey tiksey gaa. Yaadin gaa, tuuri kulu kaŋ siino ga ize hanno hay, i g'a wi k'a catu danji ra.»


To' uye'sa' a'tai Surusiran pona, to' ereutanʉkʉ'pʉ apurɨnin nan uya, enno'sa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ so'si epuru ton uya. Mɨrɨ a'tai, Paarʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Panapas uya to' pɨ' ekama'pʉ tanporo Papa nʉkupʉ'pʉ tʉporo'nokon Esuwerʉ amʉ' pen koro'tau. 	 Waato kaŋ i kaa Urusalima, Almasihu marga nda diyey da arkusey n'i kubayni. Ngey mo na hay kulu kaŋ Irikoy te ngey do dede.


Utamokori kon Seko' uya repan nʉ'pʉ ike serɨ tuna yen, kʉrɨ rɨ, imunkɨ amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ itikʉn non nɨ uya tuna ensipɨtʉ'pʉ iyapai. Kʉrɨ rɨ entai kuru rɨ katɨ eke pe ɨwesi?” ta'pʉ iya. 	 Wala ni ga bisa iri kaayo Yakuba beeray no, kaŋ n'iri no dayo wo? A haŋ a gaa nga bumbo, da nga izey, da nga almaney mo.»


Sises uya to' entakanoma'pʉ, “Serɨ a'taino kon emari'ma, mɨrɨpan kon e'tʉrʉ emari'man nɨto' yau. 	 Yesu ne i se: «Zamana wo izey ga hiiji, i g'i hiijandi mo.


Tu'kan kon uya rɨ eseremekʉ'pʉ e'pana iye'to' pe, e'tane rɨ miyarɨ rɨ ikɨ'pɨ'nʉnpɨtʉ'pʉ, “Tepi' pa rʉ'pʉ, upɨ' ɨsentu'makɨ!” ta'pʉ iya. 	 Boro boobo deen'a gaa ka ne a ma dangay, amma a na nga jinda sambu gumo ka ne: «Ya Dawda Izo, ma bakar ay se!»


Ina uya Sire'kiyus eporo'pʉ. Mɨrɨ yau, osorʉwau wʉi ina uko'mamʉ'pʉ. 	 Iri zumbu Sirakusa ka te jirbi hinza noodin.


Mɨrɨ a'tai, Pari'si amʉ' uya tʉusenupato' kon iwʉ' nɨmɨ'pʉ, mɨrɨpan kon e'seporo'pʉ kin pe te'sen, Era' tonpa ton pokon pe, mɨrɨpan kon ekoneka'pʉ Sises wɨto' pe tʉuya'nokon pɨ'. 	 Kala Farisi* fonda borey mo fatta sahãadin-sahãadin, ngey nda Hirodus* borey. I saaware Yesu boŋ mate kaŋ ngey ga te k'a halaci.


“Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' entantɨ', ka'pon amʉ' pɨ' tanporo serɨ main ekamatantɨ' emenna' pe uko'man nɨto' ekareei,” ta'pʉ iya. 	 «Araŋ ma koy ka kay Irikoy windo ra ka fundo wo sanno kulu ci jama se.»


I'tu auya'nokon pʉra rɨ iyesi mɨrɨ, ukʉipʉnʉ pɨ' ɨpʉremato', mɨrɨ a'tai upiya' 12 kaisa rɨ ite'kwa anpisin ton kuru rɨ inserʉ amʉ' enno'to' iya upika'tɨnin nan pe. 	 Wala araŋ ga tammahã ay si hin k'ay Baabo ŋwaaray no, a g'ay no mo sohõ tilliyo haŋ kaŋ ga bisa baa malayka sata way cindi hinka?


To' uya kurusu' pona ipokapɨtʉ'pʉ 9 a'kʉra'. 	 A to guuru yagga cine kaŋ gaa i n'a kanji.


Ɨpɨ'nokon ina parusi Pepi ekama uya, so'si Senkʉre yawon poitorʉ pe te'sen. 	 Ay g'iri nya-ize waybora Fibi sifa araŋ se, saajawko no Almasihu* marga se kaŋ go Sankariya.


Ɨpiyɨ'nʉ'nin kon pe serɨ menuka uya pen, e'tane apanama uya 'nokon, umunkɨ pe ɨwesi kon pɨ'. 	 Zama d'ay te adduwa ciine waani ra, ay biya go ga salaŋ amma ay fahama mana du albarka.


Ka'pon amʉ' uya Si'tipʉn wɨnɨ'pʉ si'kɨrɨ, Sises apurɨnin nan apʉrʉmʉ'pʉ Surusiran apai tʉron nɨ pata ya'ne, apʉne pʉra mɨrɨ yawon kon ka'pon amʉ' uya tʉkota'ma kon pɨ'. Tʉron kon to' tonpa ton utɨ'pʉ Pini'siya pata ya', Sai'pʉras opa'wʉ pona, mɨrɨ awonsi'kɨ Antiyo' pata ya'. To' uya Sises ekareei ekama esi'pʉ Esuwerʉ amʉ' pɨ' rɨken mɨrɨ ton pata yau'ne. 	 Borey kaŋ yaŋ say-say gurzuga sabbay se kaŋ tun Istifanos sabbay se din koy hala Finiciya, da Kubrus da Antiyos. I siino ga Sanno ci boro kulu se kala Yahudancey hinne se.


Ka'pon amʉ' uya Sises eposa' a'tai parau ku'pɨri ratoi po, ta'pʉ to' uya ipɨ', “Rapai, ɨ'rɨ a'tai serɨ ya' ɨuyee'pʉ?” ta'pʉ to' uya. 	 Waato kaŋ i n'a gar teeko se ya-haray, i ne a se: «Alfa, waatifo no ni kaa ne?»


E'tane Esuwerʉ pe to' uya ito'ka'nʉ'sa' a'tai, isaurokʉ i'se pʉra to' esi'pʉ. Tikin nɨ te'sepose to' ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ asa' ite'kwa kʉra' emiya era'tɨto' e'to' poro, “Eke kʉrɨ rɨ Arʉ'times E'pe'sas pon kon iwano'!” tai'ma. 	 Amma waato kaŋ i di kaŋ Yahudance no, borey kulu soobay ka wurru me fo kal a to sanda guuru hinka cine ka ne: «Artemis, Afasos wano, ya ibeeri no!»


Serɨ si to' maimu anapurɨpai ɨwesi kon yau, Isaan nɨ si kʉrɨ rɨ Iraisa uyepʉ tasa' rʉ'pʉ ipɨ'. 	 D'araŋ ga ta mo, nga no ga ti Iliya kaŋ ga kaa din.


Paire' uya ta'pʉ to' pɨ', “Atɨ' si iteseru aimenka kon pa main, Mosi' winon awɨrɨ,” ta'pʉ iya. Esuwerʉ amʉ' epuru ton uya ta'pʉ ipɨ', “Main, Mosi' winon pe pʉra rɨ iyesi ɨnʉ' rɨ tʉto' pe ina uya iyeri'to' ya',” ta'pʉ to' uya. 	 Bilatos binde ne i se: «Wa konda araŋ bumbey k'a ciiti araŋ ciito boŋ.» Yahudancey ne a se: «Iri sinda fondo iri ma boro wi.»


Mɨrɨ a'tai, 7 pan kon inserʉ amʉ' tonpa 7 kaisaron pʉsau amʉ' esa' pe iye'sa' rʉ'pʉ uyee'pʉ upiya', mɨrɨpan uya, “Ɨsi'kɨ, ɨpɨ' ekamato' pe uya eke tekumasen ekota'mato' eseru, kʉrɨ rɨ tu'kan tuna pʉro'po te'sen. 	 Kala malayka iyya din kaŋ yaŋ gonda balaaw sintili iyya din, i ra afo kaa ka salaŋ d'ay ka ne: «Kaa neewo, ay ga ni cabe kaaruwa beero ciito, nga kaŋ goono ga goro hari booba boŋ.


Pata wekupiri apon a'kʉ'tɨsa' esi'pʉ ɨ'si'tai rɨ epe'kena' ton tɨ' amʉ' ke. Wapiyaro' kuru iyapon esi'pʉ tɨ' isaspa tato', isakon esi'pʉ tɨ' sa'paya tato', itosorʉwano esi'pʉ tɨ' isarʉ'setoni tato', itasakɨrɨ'pano esi'pʉ tɨ' emɨrarʉ tato', 	 A na birno cinaro dabey taalam da tondi darzante dumi kulu. Daba sintina yaspidi* tondi no, ihinkanta safir* tondi no, ihinzanta kalsedoni* tondi no, itaacanta emerod* tondi no,


Iseri'ko pona to' uyee'pʉ. Sises mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton mɨrɨ tʉpo anpisin ton ka'pon amʉ' uya mɨrɨ eke pata nɨmɨ koro'tau, tenku'nan ka'pon, Pa'timeyas itese' ereutasa' esi'pʉ asanta ka'ta po eta'kwanʉn nɨ pɨ' (Timeyas mumu pe te'sen). 	 I kaa Yeriko kwaara. Waato kaŋ Yesu goono ga fatta Yeriko, nga nda nga talibey nda borey marga bambata, danaw fo kaŋ a maa ga ti Bartimawus, Timawus ize goono ga goro fonda me gaa ka bar kar.


Apʉne pʉra kamoro mɨrɨ main etanin nan esi pen ipokena' pe Papa enu yau, e'tane kamoro main awɨron kon anʉmʉ Papa uya ipokena' ton tukai'. 	 Zama manti borey kaŋ yaŋ ga hangan asariya se no ga ciya adilante Irikoy jine bo, amma borey kaŋ yaŋ ga asariya goy te no ga ciya adilante _a jine__.


Upanta tepetasen pen a'tɨpɨtʉ iya, tepetasen pu'kuima iya ikaima pe, miyarɨ rɨ iyepetato' pe. 	 Kambe kulu kaŋ go ay ra kaŋ si ize hay, a g'a kaa. Wo kulu mo kaŋ ga izeyaŋ hay, a g'a hanse, zama a ma izeyaŋ hay ka tonton.


mɨrɨpan kon uya ta'pʉ Sises pɨ', “Ti'sa, pʉse rɨ uri'san eposa' ina uya ekuman pɨ'. 	 I ne Yesu se: «Alfa, wayboro wo, zina ra no i n'a di waato kaŋ a goono g'a te.


Pʉrata eporo tʉuya'nokon a'tai, to' entarumʉ'pʉ non esa' pɨ'. 	 Waato kaŋ i na noorey ta, a banda no i na windikoyo guunu-guunu


ɨpiya'nokon iye'sa' na'ne'. Tanporo non poro serɨ wakʉ itekare esi epetan pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ epan nɨ pɨ', ɨ'koro'tau'nokon ne'ku'taine' kasa kuru eta'pʉ auya'nokon si'kɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ Papa uya wakʉ nonkasa' to'ka'nʉkʉ'pʉ auya'nokon tanporo i'nai rɨ iye'to' yau. 	 kaŋ kaa araŋ do. Ndunnya kulu ra a goono ga albarka no, a goono ga tonton mo, mate kaŋ cine a goono ga te araŋ ra, za hano kaŋ hane araŋ maa ka faham ka boori mo da Irikoy gomno cimo ra.


apʉne pʉra utonpa pe ɨwesi kon wakʉ itekare yau, iye'sara'tɨ'pʉ si'kɨrɨ serɨ pʉ'kʉ pona rɨ, 	 Ay go ga Irikoy saabu d'araŋ Baaru Hanna ra gaakasina, za zaari sintina hala ka kaa hunkuna.


Mɨrɨ a'tai rɨ, Sises poitorʉ ton enna'posa' uyee'pʉ, mɨrɨpan kon usewansiuka'pʉ ipan pe rɨ, uri'san pokon pe isaurokʉ tepose. E'tane ɨnʉ' uya rɨ, “Ɨ'rɨ i'se ɨwesi pɨ' auro'ka auya?” ta'pʉ pen nɨ ipɨ', mɨrɨ pe pʉra, “Ɨ'rɨto' pe ipokon pe ausaurokʉ?” ta'pʉ to' uya pen nɨ Sises pɨ'. 	 Sanney din boŋ no a talibey kaa k'a gar. I goono ga dambara kaŋ a go ga salaŋ da wayboro fo, amma boro kulu mana ne a se: «Ifo no ni goono ga ceeci?» wala: «Ifo se no ni go ga salaŋ d'a?»


“Nai airɨ, Itepuru?” ta'pʉ to' uya. To' eikʉ'pʉ iya, “Eke' airɨ rɨ anwana amʉ' amʉrato' oton,” ta'pʉ iya to' pɨ'. 	 I tu a se ka ne: «Man gaa, Rabbi?» A ne i se: «Nangu kaŋ jifa go, noodin no gaadagey mo ga margu.»


Papa eseru awɨrɨ kuru enupasa' pe iyesi'pʉ. Pana' pe kuru nɨrɨ tʉusauro'sen pe iyesi'pʉ, iye'to' poro kuru Itepuru Sises eseru pɨ' enupanin pe kuru nɨrɨ iyesi'pʉ. Isaan Pa'tes ekareei epa'taisiman tawon nɨken i'tunin pe iyesi'pʉ. 	 Bora din na Rabbi fonda dondon gumo. A gonda anniya beeri mo nga bina ra. A goono ga salaŋ ka dondonandi mo gumo hayey kaŋ ga ti Yesu waney boŋ. Day Yohanna baptisma hinne no a ga bay.


Papa tato' pe ipɨ' ika'sa' More' iwʉ' apɨtʉ'pʉ auya'nokon, sirikɨ pe ika'sa' ka'pon amʉ' nesakʉnʉ Re'pan tukai'. Ika'sa' ɨwɨpʉremato' kon ipɨ'. Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨyenno'to' uya 'nokon oton ɨnnɨ’ Paperan enta'. 	 Araŋ na tooro kaŋ se i ga ne Molok hukumo sambu, da Ramfan tooru handariya, himandi-himandey kaŋ araŋ te zama araŋ ma sombu i se. Ay mo g'araŋ dagu ka konda araŋ Babila se ya-haray.›


Mɨrɨ a'tai, karimeru mʉre ene'pʉ uya. Iye'mʉ'sa'kasa' esi'pʉ apono' aporo' po, asakɨrɨ'nan kon ene amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ itepuru ton esi'pʉ iwoi. Karimeru mʉre usene'pʉ iwɨsa' rʉ'pʉ pe, 7 kaisa rɨ iretʉ mɨrɨ awonsi'kɨ 7 kaisa rɨ itenu ton esi'pʉ. Mɨrɨ ton esi'pʉ 7 kaisaron kon Papa A'kwarʉ amʉ' serɨ non emʉ' kaisa rɨ enno'sa' kon. 	 Karga nda fundikooni taaca din bindo ra, da arkusey game ra mo, ay di Feej'ize fo go ga kay, danga i n'a wi no. A gonda hilli iyye da mo iyye -- Irikoy Biya iyya nooya kaŋ yaŋ i g'i donton i ma koy ndunnya kulu ra.


Ɨnʉ' uya rɨ emenna' waain entɨ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ ipooi'pɨ iten ya'. Mɨrɨ kasa iyesi yau, asa'rɨ rɨ nin si ima'ta mɨrɨ. Emenna' iten esi emenna' waain yen pe,” ta'pʉ iya. 	 Boro kulu si no mo kaŋ ga reyzin* hari taji daŋ humbur zeeno yaŋ ra. Zama yaadin gaa reyzin hari tajo ga humburey bagu. Reyzin haro mo ga hasara, nga nda humburey kulu. Amma i ga reyzin hari taji daŋ humbur taji yaŋ ra.»


mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ kaisaron ta pokena' pen nɨ urɨ'nokon apurɨnin nan iwano' pe intʉrʉnʉ eke kuru rɨ ipana'pano. Mɨrɨ ipana'pano esi eke imeruntɨrʉ e'tʉrawasoma pe rɨ, 	 Ay ga ŋwaaray mo araŋ ma bay a dabari gaabikooni bambata gaa kaŋ goono ga goy iri ra, iri kaŋ yaŋ n'a cimandi. A dabaro ga goy gaabikooni te.


“Main useta Rama pata po, tʉuta'kwarʉkai' ukaran nɨ esi eke pe rɨ, Rʉi'serʉ esi ukaran nɨ pɨ' tʉmunkɨ amʉ' wenai, tʉpori'ma i'se pʉra iyesi, to' pʉra iyesi pɨ',” tawon. 	 «I maa jinde fo Rama ra, hẽeni nda baray bambata. Rahila* goono ga hẽ nga izey sabbay se, a wangu nda yaamaryaŋ, zama i si no.»


Pi'ta mɨrɨ awonsi'kɨ itonpa ton uya imaimu eikʉ'pʉ, “Papa Maimu awɨrɨ ina e'to' pe iyesi, ka'pon maimu awɨrɨ pen. 	 Amma Bitros da diyey tu ka ne: «Tilas no iri ma Irikoy gana ka bisa iri ma borey gana.


mɨrɨpan uya ta'pʉ pi' e' pɨ', “Tɨwɨ si ɨnʉ' rɨ ɨyeperu na'nin kanan serɨ enta',” ta'pʉ iya. Ipoitorʉ ton uya mɨrɨ ta iya eta'pʉ. 	 A salaŋ ka ne jeejay nyaŋo se: «Boro kulu ma si ize ŋwa ni gaa koyne hal abada.» A talibey mo maa woodin.


Mɨrɨ a'tai, “Moro rɨ e'ai', uye'sa' man i'se ɨwe'to' ku'se'na,” ta'pʉ iya. Wapiyaro' use'man nɨto' wʉrʉuka'pʉ iya ipɨkɨron pata pe. 	 Waato din gaa a ne koyne: «Ay neeya, ay kaa zama ay ma ni miila te.» A binde na sintina kaa zama a ma ihinkanta daŋ.


“Aitune' pe rɨ to' pʉta ton esi mʉn ennoko pɨ'; 	 «I cey ga waasu boro wiyaŋ gaa.


Mɨrɨpan kon pɨ' panton ekama'pʉ iya, “Ka'pon uya kʉre' itese' si'na' pe te'sen kiyari ye' patama'pʉ tʉmainarʉ yau, mɨrɨpan tʉrʉ'pʉ iya umɨ pɨ' te'san ena'. Mɨrɨpan utɨ'pʉ tʉron nɨ pata ya' ɨko'manse'na inke rɨ. 	 Yesu sintin ka misa wo ci borey se ka ne: «Boro fo na reyzin* kali tilam k'a sufuray goy-teeri fooyaŋ se. Nga wo koy laabu fo ka gay.


Mɨrɨpan kon upokoita'pʉ, to' uya tʉkaisarɨ'nokon, “I'napai rɨ, uyepuru, urɨ pen kuru rɨ nin!” ta'pʉ Sises pɨ'. 	 I biney sara gumo. I boro fo-fo ne a se: «Manti ay no, Rabbi, wala?»


Ikupʉ poken iyesi yau, ɨiwano' kon pe ɨwe'to' kon awɨrɨ, ɨko'mantɨ' ɨsɨ pe pʉra tanporon kon pokon pe. 	 Da fondo go no, wa te araŋ hina kulu ka goro nda laakal kanay, araŋ da boro kulu game ra.


“Serɨ serɨ to' pokon pe ekonekato' mɨrɨ tʉpo, ta Itepuru uya. Main uiwano' emaika uya to' ewan ya', to' usenuminkato' pɨ' imenuka uya.” 	 «Woone ga ti alkawlo kaŋ ay ga sambu i se jirbey din banda, yaa no Rabbi ci: Ay g'ay lordey daŋ i biney ra, ay g'i hantum mo i laakaley ra.» Waato din gaa no a ne:


Mɨrɨ rɨ e'tane mɨrɨ koro'tau rɨ tu'kan kon nɨ itepuru ton uya apurɨ'pʉ rɨ. E'tane Pari'si amʉ' esi pɨ', tʉnapurɨnʉ kon ɨnekamapai pʉra to' esi'pʉ. To' uya tenpa'ka kon tʉusenupato' kon iwʉ' tapai tukai' to' enari'nʉmʉ'pʉ; 	 Kulu nda yaadin, baa jine borey ra, iboobo n'a cimandi, amma Farisi fonda borey sabbay se i man'a seeda, zama i ma si ngey kaa Yahudance diina marga ra.


Mɨrɨ wenai, tanporo ina e'kupʉ'pʉ ka'pon amʉ' anʉmʉ pɨ', mɨrɨpan kon ennoko'pʉ ina uya ɨmiyamoro piya', Panapas mɨrɨ awonsi'kɨ Paarʉ pokon a'kɨrɨ, 	 Iri mo di, za kaŋ iri te me folloŋ, a ga boori iri ma boro fooyaŋ suuban k'i donton araŋ do. I ga kaa iri baakoy Barnaba da Bulos banda,


Mɨrɨ kasa si Papa uya wana' rɨ pontɨ pe iyesi yau wana' serɨ pe na'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ awanapairɨ eno'ma apo' ya', mɨrɨ na'ne' entai pe' ɨpontɨ iya 'nokon pen mɨ? Aiko sɨ, aiko pe rʉ'kwɨ rɨ apurɨto' auya'nokon esi! 	 Amma da Irikoy ga saajo ra subu bankaara yaadin cine, kaŋ hunkuna a go no, amma suba i g'a catu danji ra, sanku fa araŋ, cimbeeri* kayna koyey?


Mɨrɨpan kon si utɨ'pʉ Kerasa nono pona serɨ si parau ku'pɨri Kiyarari ratoi pona. 	 I fandi ka to Gadarancey laabo kaŋ go Galili laabo tanjay.


Serɨ e'kupʉ e'sara'tɨ ene ɨmɨrɨ'nokon upoitorʉ ton uya a'tai, mepori'matʉi' si, itenupɨkɨrɨ esii'ma, apʉne pʉra serɨ esi a'ko pe rɨ Papa uya ɨpika'tɨto' kon esi ekamanin pe,” ta'pʉ iya. 	 Amma alwaato kaŋ hayey din sintin teeyaŋ, kal araŋ ma salle ka beene guna, zama araŋ fansa go ga maan.»


Mɨrɨ a'tai, Ananayas utɨ'pʉ itau iye'to' ɨutɨ ta', mɨrɨpan uya temiyatʉ tʉrʉ'pʉ Saarʉ pona. “Utonpa Saarʉ, Sises, asanta tau isenpoikasa' rʉ'pʉ ɨyena' uya uyenno'sa' man, ennin pe kanan ɨyena pa, auta'kwarʉ'tɨ pa nɨrɨ Wakʉ A'kwarʉ ke,” ta'pʉ iya. 	 Hananiya mo tun ka koy furo fuwo _kaŋ__ ra _Sawulu go__, ka nga kambey dake a boŋ. A ne: «Ay nya-izo Sawulu, Rabbi Yesu kaŋ bangay ni se fonda kaŋ ni gana ka kaa din ra, nga no k'ay donton zama ni ma du ka di, ni ma to da Biya Hanno mo.»


Ka'pon, Papa winon uye'sa' na'ne' kasa rɨ tapiyo' pe e'nɨto' pe pen, e'tane iyapiyo' pe e'se, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuko'manto' tʉse'na, tu'kan kon ka'pon amʉ' epe' pe,” ta'pʉ iya. 	 Sanda mate kaŋ cine Boro Izo kaa, manti zama i ma nga saajaw bo, amma zama nga din ma borey saajaw, a ma nga fundo no mo fansa hari boro boobo nangu ra.»


Mɨrɨpan uya onpa'pʉ, tuna si enasa' waain pe. I'tu iya pʉra iyesi'pʉ nai winɨ iye'seposa' tukai' (e'tane to' poitorʉ ton uya rɨken i'tu'pʉ). Mɨrɨpan uya warawo', temari'masen kɨ'ma'pʉ, 	 Bato jine funa na haro taba kaŋ bare ka te duvan. A mana bay mo naŋ kaŋ no i du a (amma goy-teerey kaŋ na haro kaa wo bay). Gaa no bato jine funa na arhiijo ce


Tʉron kon ipoitorʉ ton uya nin si e'ma'pʉka'pʉ mɨrɨ kanau yau, tu'kan kon moro' amʉ' en punwe tewa'tɨi' to' uya ipi'sikʉ'pʉ, apʉne pʉra ɨnnɨ kuru pʉra rɨ 300 pi' e'to' airɨ rɨ tuna e'pi piyapai tesi kon ke. 	 Amma talibi cindey kaa hiyo din ra, zama i mana mooru jabo gaa. I go day danga kambe kar zangu hinka cine. I goono ga taaro candi kaŋ to da hamisa.


Mɨrɨ a'tai, Paarʉ uya ta'pʉ soisa amʉ' epuru pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ soisa amʉ' pɨ' rɨ, “Pʉsamo kanau yau te'tʉrawasomasan esi a'tai rɨken kanau yau, ɨyepika'tɨto' oton kon mɨrɨ,” ta'pʉ iya. 	 Kala Bulos ne sooje jine funa da soojey se: «Hala day borey wo mana goro hiyo ra, to, kulu araŋ si hin ka du faaba.»


Ɨpʉrema orʉ apai to' mo'ka pa pen, e'tane to' wapu pe ɨwesi pa ɨri namai'. 	 Ay si ga ŋwaaray ni m'i kaa ndunnya ra, amma ni m'i wa nda Izefuto.


Tai'ma iyera'tɨ'pʉ, mɨrɨpan uya Sises ene'pʉ iye'soto'kasa' mɨrɨ yau, e'tane Sises tukai' i'tu iya pʉra iyesi'pʉ. 	 Waato kaŋ a na woodin ci, a bare ka zagu. A di Yesu goono ga kay, amma a mana bay kaŋ Yesu no.


Pʉsamoro uya main, Mosi' winon i'tu pʉra iyesi mɨrɨ; mɨrɨ wenai, Papa nʉpa'nʉkʉ'san pe to' esi mɨrɨ,” ta'pʉ to' uya. 	 Amma jama wo kaŋ si Tawretu* bay ya laalante yaŋ no.»


Ɨnʉ' uya rɨ tʉnkupʉnʉ tʉtʉrawasooi onamʉ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ ti'tu i'se e'nɨ yau. Serɨ ton amʉ' kupʉ auya pɨ', tɨwɨ tanporon pata ɨi'tui',” ta'pʉ to' uya. 	 Zama boro kulu si no kaŋ ga hay fo te tuguyaŋ ra kaŋ nga bumbo mo goono ga ceeci i m'a bay taray kwaaray. Za kaŋ ni goono ga hayey din te, kala ma ni boŋ bangandi ndunnya se.»


Ka'pon amʉ' uya iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'ka'pʉ ta iya eta a'tai, isapema pe to' uta'kɨrɨ'pʉ, e'tane tʉron kon uya, “Serɨ ekareei parɨ ɨnetapai ina man,” ta'pʉ. 	 Waato kaŋ i maa buukoy tunandiyaŋo sanno, i ra boro fooyaŋ haaru. Amma boro fooyaŋ ne: «Iri ga ye ka maa ni se koyne sanno wo boŋ.»


Atamokori kon uya wapiyaro' kon pu'kena' amʉ' kota'ma'pʉ. To' uya rɨ Ipokena' Ka'pon uyepʉ ekamanin nan tʉ'ka'pʉ. Serɨ pe si eparanka'pʉ auya'nokon iteyaton non ena' to' uya iwɨto' pe. 	 Annabi woofo no kaa kaŋ araŋ kaayey man'a gurzugandi? Annabey kaŋ yaŋ kande Adilitaraykoyo kaayaŋo baaro mo, i n'i wi. Sohõ araŋ ciya a nooyandikoyaŋ d'a wiikoyaŋ.


Tanporon kon emari'man nɨto' namai, mɨrɨ awonsi'kɨ iyemari'masa' kon nesii tʉmaimu rʉ'pʉ kon awɨrɨ, apʉne pʉra temari'masa' e'tane iyekumasa' rʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo tekumasan eseru aimenkato' oton Papa uya pɨ'. 	 Hiijay ma ciya darza hari boro kulu do, hiijay daaro mo ma si bara nda ziibi. Zama Irikoy ga ziibantey da zina-teerey ciiti.


Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Serɨ pu'kena' ton maimu enpoika auya'nokon upɨ' tukai' si'tui, ‘Ta'ta, ɨiwano' pe ɨsepi'tɨ'.’ Mɨrɨ a'tai si, ta auya'nokon upɨ', ‘Apʉne ken si, ina neta'pʉ Ka'paneyan po ɨnkuu'pʉ, iku'kɨ serɨ apata yau,’ ta auya'nokon, si'tui.” 	 Kala Yesu ne i se: «Sikka si araŋ ga yaasay wo ci ay se ka ne: ‹Safarikoy, ma ni boŋ safar.› Hayey kaŋ yaŋ iri maa te Kafarnahum, kala ni m'i te ne mo, ni laabo ra.»


Mɨrɨ pe iyesi pɨ', iya'kwarʉ pʉra ke'tʉu, e'tane Itepuru eseru tʉto'ka'nʉ'se. 	 Woodin sabbay se, wa si goro danga boroyaŋ kaŋ sinda carmay, amma wa faham da haŋ kaŋ Rabbi ga ba.


To' uya kasi pe rɨ Si'tipʉn eseru'tɨsa' tʉuya'nokon nʉ'pʉ ekama'pʉ Konsʉrʉ amʉ' pɨ'. “Iyereuta pʉra rɨ pʉse rɨ usauro'nɨ pɨ' man ɨri pe use'man nɨto', ɨpʉreman nɨto' iwʉ' pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main, Mosi' winon pɨ'. 	 I kande tangari seedayaŋ kaŋ yaŋ ne: «Boro wo, waati kulu a ga salaŋ ka gaaba nda Nangu Hananto wo da Tawreto mo.


Eke ton ereutato' pata'se' yau kuru ereutapaino kon enta'nan a'tai'ne mɨrɨ awonsi'kɨ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' tau. 	 I ga ba mo jine goray bucey do, da boro beerey nangorayey diina marga* fuwey ra,


E'tane ɨnʉ' rɨ, unonkayai'ne' ka'pon amʉ' rau, urɨ uya rɨ nɨrɨ inonka mɨrɨ ukʉipʉnʉ, Epʉn pon rau. 	 Amma boro kulu kaŋ g'ay ze borey jine, ay mo g'a ze ay Baabo kaŋ go beena ra jine.


Mɨrɨ awonsi'kɨ utonpa kon pɨ' tʉusenuminkasen pe e'nɨpai'nokon to' pori'manin pe tʉusi'nʉnkasen pe mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ ku'nin pe to' e'to' pe. 	 Iri ma laakal daŋ care gaa ka care tuti baakasinay da goy hanno gaa.


Mɨrɨ awonsi'kɨ Wakʉ Papa A'kwarʉ kʉ'pokoitanʉ'tʉu aya'si'sa' kon na'ne' ike ɨye'mato' kon weyu pona rɨ. 	 Wa si Irikoy Biya* Hanna bine sara, nga kaŋ ra Irikoy n'araŋ kawaatimandi ka koy hala fansayaŋ zaaro gaa.


Surusiran pona Sises epa'kasa' a'tai, ka'pon amʉ' eke pata pon kon e'tʉrʉnka'pʉ, mɨrɨpan kon uya, “Ɨnʉ' pʉse rɨ?” ta'pʉ. 	 Waato kaŋ a furo Urusalima ra, kwaara kulu laakal tun ka ne: «Ifo no woone wo?»


Tepi' esi'pʉ Ise'si mu pe. Ise'si esi'pʉ Ope' mu pe. Ope' esi'pʉ Powas mu pe. Powas esi'pʉ Sarʉman mu pe. Sarʉman esi'pʉ Neyasan mu pe. 	 Yasse wane, Obida wane, Buwaza wane, Salmon wane, Nason wane,


(Mɨrɨ ta tʉpo Papa pɨ', ka'pon amʉ' kanan auro'kakapʉ pɨ' iye'sara'tɨ'pʉ,) “Tanporon nɨ esi ukʉipʉnʉ nʉnonka'pʉ pe uyena'. Ɨnʉ' uya rɨ, imu i'tu pʉra iyesi, e'tane ikʉipʉnʉ uya rɨken i'tu. Ɨnʉ' uya rɨ ikʉipʉnʉ i'tu pʉra iyesi, e'tane imu uya rɨken i'tu, mɨrɨ awonsi'kɨ kamo, imu na'ne' e'to' ɨnenpoikapai itena' ton,” ta'pʉ iya. 	 Ay Baaba na hay kulu daŋ ay kambe ra. Boro kulu si bay boro kaŋ no ga ti Izo kala day Baabo, wala mo i si bay boro kaŋ no ga ti Baabo kala day Izo nda boro kulu mo kaŋ se Izo miila nga m'a bangandi.»


Sises ekanwa'tɨ'pʉ kanau ya', mɨrɨpan a'kɨrɨ ipoitorʉ ton utɨ'pʉ. 	 Alwaato kaŋ a furo hiyo ra, a talibey n'a gana.


14 kaisaron wʉi yau, parau Atʉriyati' po utɨn pɨ' ina e'tane, anomʉra' kanau anin nan uya a'mun pata eporo tukai' i'tu'pʉ. 	 Amma waato kaŋ cin way cindi taacanta to, kaŋ hawo goono ga kond'iri Andariya teeko ra, cino farsi bindo, kala hi goy-teerey ho hal iri maan laabu fo no.


Osorʉwau wʉi mɨrɨ awonsi'kɨ pʉre'po'si pʉ'kʉ pona iyesi tʉpo, use'netu'kan nɨto' uyee'pʉ Papa winɨpai, mɨrɨpan ewomʉ'pʉ to' ya', mɨrɨpan kon e'mʉ'sa'ka'pʉ. Tanporon kon to' ennin nʉ'san usi'nʉkʉ'pʉ ipan pe. 	 Jirbi hinza nda jara din banda no, Irikoy ye ka fundi daŋ i ra, i kay ngey cey gaa koyne. Humburkumay bambata mo na borey kaŋ yaŋ goono g'i guna di.


Tʉron kon uya, “Kʉrai pʉse rɨ,” ta'pʉ. Mɨrɨ e'tane tʉron kon uya, “Kʉrai uye'to' pʉra rɨ iyesi Kiyarari winɨpai. 	 Afooyaŋ ne: «Boro wo Almasihu no.» Amma afooyaŋ ne: «Almasihu ga fun Galili no?


Karimeru amʉ' tʉrʉ iya mɨrɨ tenwo'netʉ winɨkʉi', mɨrɨ awonsi'kɨ kapirita amʉ' tʉkamisi winɨkʉi'. 	 A ga feejey ye nga kambe ŋwaaro gaa, hinciney mo nga kambe wow gaa.


Miyarɨ ka'tɨ' Meri pɨ', sa'man pe kuru ɨiwano' kon pe iye'tʉrawasomasa' rʉ'pʉ. 	 Wa Maryama fo, kaŋ na goy boobo te araŋ se.


“Eta'pʉ auya'nokon pena rɨ kanan ka'pon amʉ' pɨ' ta'pʉ, ‘Ausauro'sa' rʉ'pʉ ipɨ', iku'to' pe auya kʉ'pʉremekʉi, e'tane Papa ya' ausauro'sa' rʉ'pʉ awɨrɨ rɨ e'kɨ.’ 	 Woodin banda, araŋ maa i ne doŋ borey se: ‹Ni ma si ze da tangari, amma kala ni ma ni zeyaŋo toonandi Rabbi se.›


“Aya'kɨrɨ'nokon si usoisaai ton atɨ',” ta'pʉ Paire' uya. “Entantɨ', wakʉ pe uruwai' erasuntɨtantɨ',” ta'pʉ iya. 	 Bilatos binde ne i se: «Araŋ gonda batukoyaŋ. Wa koy k'a daahirandi hal araŋ hino me.»


Papa winon pe pʉra pʉse rɨ ka'pon uye'sa' a'tai, ɨ'rɨ kupʉ iya pen,” ta'pʉ iya. 	 Da bora din mana fun Irikoy do, doŋ a si hin ka hay kulu te.»


Mɨrɨ yau, tikin nan itepuru ton tonpa uya uyekama'po'pʉ, “Ɨnʉ' yan pʉsamoro aimu'nan ya' to' epontɨpɨ'sa' na'ne' nan? Nai yawon kon uye'sa'?” ta'pʉ iya. 	 Kal arkusey ra boro fo na sanno sambu ka ne ay se: «Boro woone yaŋ kaŋ gonda kwaay kwaaray yaŋ, may yaŋ no? Man no i fun mo?»


E'tane apʉne pʉra eke pe ui'nʉnkato' kon iya esi wenai, Papa, eke pe rɨ isentu'mato' te'sen, 	 Amma Irikoy ya arzakakoy no suuji ra. Zama a ba iri nda baakasinay bambata,


Paarʉ, esa'sa' Sises Kʉrai nennokonʉ pe, Papa eseru winɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ utonpa kon Sostenes winɨpaino, 	 Araŋ ma ciya ay dondonkoyaŋ, sanda mate kaŋ cine ay mo go Almasihu wane.


E'tane nin, soisa amʉ' tonpa uya apuruka'pʉ iteire' airɨ suparari ke, mɨrɨpan yai mʉn mɨrɨ awonsi'kɨ tuna e'kwamʉ'pʉ. 	 amma sooje fo na Yesu carawo gooru nda yaaji. Sahãadin-sahãadin mo kuri nda hari fatta.


Eparankanin uya tʉnku'ton ekamasa' esi'pʉ to' pɨ': “Kʉrɨ sa'su'kayai'ne' si kʉrɨ rɨ; ma'sitʉi',” tasa' esi'pʉ. 	 Bora kaŋ n'a nooyandi n'i no misa fo ka ne: «Bora kaŋ ay g'a sunsum din, bora nooya. W'a di.»


Asa'rɨ rɨ to' eka'tumʉ esi'pʉ, e'tane isakon uya Pi'ta entaka'pʉ, mɨrɨpan uya tɨ' akasa' uruwai' pe eporo'pʉ iwapiya. 	 I goono ga zuru ka koy care banda. Talibi fa din mo na Bitros yana ka kaa saara do.


Mɨrɨpan kon pɨ' nin si ta'pʉ iya, “Serɨ pe nin si tʉpʉrataai ke ɨwesi kon a'tai, atɨ' rɨ si aya'kɨrɨ'nokon, mɨrɨ awonsi'kɨ apaikii kon nɨ kanan. Ɨsuparaai kon pʉra iyesi yau, ɨpon kon tʉkʉrʉpo'pomai' ɨsuparaai kon me'matʉi'. 	 A ne i se koyne: «Amma sohõ, boro kaŋ gonda nooru lonko, a ma kond'a, nga nda foolo. Boro kaŋ sinda takuba mo ma nga taafe neera k'afo day.


Apurɨto' winɨ Iseri'ko wekupiri uta'mo'ka'pʉ, 7 kaisa rɨ wʉi iwoi Esuwerʉ amʉ' utɨpɨtʉ'pʉ e'sorʉ'mai'ma tʉpo. 	 Cimbeeri ra no Yeriko birni cinarey kaŋ waato kaŋ Israyla izey n'i windi jirbi iyye.


Pʉsamoro ka'pon amʉ' akɨ to' ekorʉkato' pe to' pokon pe mekorʉkai'. To' i'pai kiriri'pɨ'nin nan, to' ekorʉkasa' ekamanin pe, me'mai'. Mɨrɨ a'tai, tanporon kon uya i'tuto' pe i'napai rɨ pʉra rɨ ɨpɨ' usauro'nɨsa' na'ne' esi tukai', e'tane main pʉreme'nin pe pʉra rɨ ɨwesi tukai'. 	 Ni ma borey din sambu ka ni boŋ hanandi i banda. Ni ma bana i se, zama i ma ngey boŋey cabu. Zama boro kulu ma du ka bay kaŋ sanni kulu kaŋ boro fooyaŋ goono ga koy ci i se ni boŋ taari no! Amma i ga di kaŋ ni bumbo goono ga fonda gana ka haggoy da asariya.


Pata eposa' tʉuya'nokon a'tai, ta'pʉ iya to' pɨ', “Ɨpʉrematɨ', i'tupɨ'nɨto' ya' auta'mo'ka kon namai',” ta'pʉ iya. 	 Waato kaŋ a to noodin, a ne i se: «Araŋ ma te adduwa zama araŋ ma si furo siyaŋ ra.»


Tʉmainarʉ kʉrʉpo'poma'pʉ iya, mɨrɨpan epe'pʉ nee'pʉ iya enno'sa' kon ena'. 	 A gonda fari kaŋ a neera. A kande nooro ka jisi diyey jine.


“‘Ti'sa,’ ‘Uyepuru,’ tukai' uyesakʉ auya'nokon, mɨrɨ esi ipoken nɨ, kʉrɨ rɨ rɨ urɨ. 	 Araŋ ga ne ay se ‹Alfa› da ‹Rabbi›. Woodin mo ga boori, zama yaadin no ay go.


Serɨ pʉ'kʉ pona rɨ ɨ'rɨ rɨ ekama'posa' auya'nokon pʉra man uyese' yau. Ekama'potɨ'; mɨrɨ a'tai, eporo auya'nokon nɨ mɨrɨ, mararon pe pʉra pori' pe ɨwe'to' kon esi mɨrɨ. 	 Hala sohõ araŋ mana hay kulu ŋwaaray ay maa ra. Wa ŋwaaray, araŋ ga du mo, zama araŋ farhã ma to.


Ɨutɨ kon koro'tau ɨyeyaton a'kɨrɨ a'sinin itepuru piya', ipan pe ɨsi'tukɨ ekoneka i'se ipokon pe, aya'kwarʉka iya rawɨrɨ a'sinin itepuru ena', ɨtʉrʉ iya mɨrɨ pʉresiman ena', mɨrɨpan uya ɨyeno'ma pariki'si ta'. 	 Zama za ni goono ga dira ni yanjekaaro banda ka koy alkaali do, fonda ra ni ma te dabari ka ni boŋ kaa. A ma si te hambara a ma konda nin alkaalo do, alkaalo mo ma ni no doogarey se, doogarey mo ma ni daŋ kaso ra.


Aya'kwarʉ kon tainʉnpai' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉuta'kwarʉpɨ'se, tʉukɨ'pɨ'nʉnpɨ'se akarantɨ'. Auta'kɨrɨto' kon ensimatɨ' tʉuta'kwarʉpɨ'se ukaran nɨ pe, pori' pe ɨwe'to' kon ipan pe ɨusewankono'ma kon pe. 	 Wa te bine saray, wa bu baray te, wa hẽ. Wa naŋ araŋ haarey ma bare ka te barayyaŋ, araŋ farhã mo ma bare ka te bine saray!


Ɨ'rɨ wakʉ esi ka'pon pɨ' serɨ po tanporon nɨ eposa' iya yau ta'kwarʉ nonkai'ma? Mɨrɨ pe pʉra, ɨ'rɨ tʉrʉ iya ta'kwarʉ entakano' pe? 	 Zama riiba woofo no boro ga du baa day a du ndunnya kulu, amma a fundo ma daray? Ifo no mo boro ga no kaŋ ga hin ka nga fundo fansa?


Kin amʉ' e'kama, mɨrɨ awonsi'kɨ non esanon nɨ amʉra ɨsipokon pe, Papa, Itepuru mɨrɨ awonsi'kɨ inanʉmʉ'pʉ, Kʉrai ewa'nomase'na,’ tukai'. 	 Ndunnya bonkooney tun ka kay, mayraykoyey mo na me haw ka gaaba nda Rabbi nda nga Almasihu.›


Mɨrɨ yau, annau isauro'to' winɨ to' uya isa'mato' pʉra rɨ iyesi'pʉ. Mɨrɨpan kon usewansiuka'pʉ ei'pɨtʉ iya pɨ', mɨrɨpan kon e'pakaa'pʉ. 	 I mana du k'a di a sanno boŋ borey jine. I dambara nd'a tuyaŋo mo, hal i dangay.


Apʉne pʉra ekama uya ɨpɨ'nokon, iteperu euku ensito' uya oton pen, Papa e'to' esa' wannɨ pe uyepʉ pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ iya. 	 Zama ay ga ne araŋ se: ne ka koy jina ay si ye ka reyzin haro haŋ kala nda Irikoy koytara kaa jina.»


“‘Serɨ tʉpo, enna'poto' oton Tepi' iwʉ' rʉ'pʉ uta'mo'kasa' konekase'na, mɨrɨpan a'motasa' amɨ uya emenna' pe, inna'po uya pena iyesi'pʉ kasa. 	 ‹Woodin banda ay ga ye ka kaa. Ay ga Dawda hukumo kaŋ kaŋ din cina, ay m'a kurmey cina ka tunandi,


Sameriya poro itɨto' e'ma esi'pʉ. 	 Tilas kal a ma gana ka bisa Samariya laabo ra.


“Mɨrɨ a'tai, to' uya rɨ marɨ ei'to' oton, ‘Ina epuru, ɨ'rɨ a'tai rɨ si ina uya ɨyene'pʉ iwan pe, tuna'kiri' ke, mɨrɨ pe pʉra ka'kʉran pe, mɨrɨpan ina uya asanomasa' pʉra iyesi? Ɨ'rɨ a'tai rɨ si ɨpon i'se, takuru'ke mɨrɨ pe pʉra pariki'si tau ɨwe'tane, ina uya ɨpika'tɨsa' pʉra iyesi?’ tato' oton. 	 Gaa no ngey mo ga tu ka ne: ‹Rabbi, waatifo no iri di nin da haray, wala da jaw, wala yawtaray ra, wala banji ra, wala nda jante, wala kasu ra, kaŋ iri mana ni saajaw?›


Serɨ ta tʉuya tʉpo, itɨ'pʉ ama'ai takon kɨ'mase'na. “Ti'sa uye'sa' man, ɨkɨ'ma iya,” ta'pʉ iya. 	 Waato kaŋ a na woodin ci, Marta koy ka nga kayno Maryama ce tuguyaŋ ra ka ne: «Alfa go ne. A goono ga ni ce mo.»


Pata uko'mansa' a'tai, ipoitorʉ ton utɨ'pʉ parau ku'pɨri ka', 	 Waato kaŋ wiciri kambo to, a talibey zulli ka koy teeko do.


To' eikʉ'pʉ iya, “Eke pata pona ɨyepa'kasa' kon a'tai, ka'pon tuna yen anin uya ɨyeporo kon mɨrɨ. Mɨrɨpan pɨkɨrɨ ɨutɨ newonyai'ne' ta' mʉtɨtʉi'. 	 A ne i se: «Guna, waato kaŋ araŋ ga furo kwaara ra, boro fo kaŋ go ga hari foobu fo jare ga kubay d'araŋ. Araŋ m'a gana kala windo kaŋ ra a ga furo.


Mɨrɨ tʉpo, Sises uya to' enu a'pɨtʉ'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ, “Ɨsepi'tɨtɨ' si, apurɨ auya'nokon ke,” ta'pʉ iya. 	 Gaa no a n'i moy ham ka ne: «A ma ciya araŋ se araŋ cimbeero* hino me.»


To' uya rɨ enpɨ'tane ka'pon e'mʉ'sa'ka'pʉ, tapon anʉmʉ'pʉ iya, mɨrɨpan utɨ'pʉ. Ipan pe rɨ to' usewansiuka'pʉ, mɨrɨpan kon uya Papa apurɨpɨtʉ'pʉ, “Serɨ waraino ensa' uya'nokon pʉra rɨ man!” tai'ma. 	 Sahãadin-sahãadin a tun ka nga daarijo sambu ka fatta borey kulu jine. Hal i kulu dambara. I na Irikoy beerandi ka ne: «Iri mana di woone dumi, baa ce fo.»


Mɨrɨ a'tai, ka'pon amʉ' serɨ eke Papa tʉrawasooi i'tuto' ipɨkɨrɨ e'kupʉ ennin nʉ'san uya ta'pʉ, “I'napai rɨ kuru rɨ pʉse rɨ esi Pu'kena' tʉuye'ton ta'pʉ ipɨ' pe,” ta'pʉ to' uya. 	 Waato kaŋ borey di alaama kaŋ a te, i goono ga ne: «Woone, haciika annabo din no kaŋ ga kaa ndunnya ra.»


e'tane Kʉrai pokapɨtʉ'pʉ kurusu' pona ekama ina uya: Esuwerʉ amʉ' e'pi'popɨ'to' ipona, iya'kwarʉ pʉra Esuwerʉ amʉ' pen pona te'sen, 	 Zama Rabbi do no ay du woone kaŋ ay n'araŋ no, kaŋ ga ti: Cino kaŋ ra i na Rabbi Yesu nooyandi, a na buuru sambu.


apʉne pʉra, “Tanporon kon Itepuru ese' esa'nin nan epika'tɨto' oton,” tasa' iya. 	 Zama: «Boro kulu kaŋ ga ce Rabbi maa gaa ga du faaba.»


sirikɨ amʉ' uta'po'to' oton ka' apai, mɨrɨ awonsi'kɨ ka' yau rɨ te'san usi'ki'mato' oton.’ 	 handariyayzey ga fun beena gaa ka kaŋ, beene dabarey mo ga zinji.›


Ka'pon amʉ' esi'pʉ uta're'tɨn pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ emari'man pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ e'tʉrʉn pɨ' emari'man nɨto' yau Nowa ewomʉ a' ya' weyu pona rɨ. Mɨrɨ a'tai, eke pe i'mʉnpʉ uyee'pʉ, mɨrɨpan uya tanporo to' ma'tanʉkʉ'pʉ. 	 Borey goono ga ŋwa, i goono ga haŋ, i goono ga hiiji, i goono ga hiijandi -- kala hano kaŋ hane Nuhu furo hiyo ra. Tunfaano* mo kaa k'i kulu halaci.


Uyapurɨtɨ', urɨ esi ikʉipʉnʉ yau, ikʉipʉnʉ esi uyau ta uya a'tai; mɨrɨ pe pʉra, eke Papa tʉrawasooi amʉ' kupʉ uya rɨ apurɨtɨ'. 	 W'ay cimandi kaŋ ay ne ay go Baaba ra, Baaba mo go ay ra. To, d'araŋ si sanno din cimandi, w'ay cimandi baa goyey bumbey sabbay se.


Pori' pe te'ton kon kamoro wakʉ pe tewan kon yau nekonekayai'ne' nan, apʉne pʉra to' uya Papa ento' oton. 	 Albarkanteyaŋ no ngey kaŋ yaŋ biney ga hanan, Zama i ga di Irikoy.


Itekareei utɨ'pʉ inke pʉra kuru rɨ siya rɨ Kiyarari nono poro. 	 A baaro koy da waasi nangu kulu Galili laabo windanta.


“Ɨ'rɨ tukai' ken iye'menukasa' mɨrɨ pɨ' Main yau ekamanin ɨmɨrɨ? Nai kasa ken menyan?” tukai' Sises uya eikʉ'pʉ. 	 Nga mo ne a se: «Ifo no i hantum Tawreto ra? Ifo no ni caw?»


Mɨrɨ yau, to' uko'mamʉ'pʉ Sises ekareei Papa Maimu ekama pɨ'. Tu'kan kon nɨ kupʉ'pʉ to' uya Sises apurɨnin nan pe. Mɨrɨ tʉpo, enna'pon pɨ' to' e'sara'tɨ'pʉ Restʉra pona mɨrɨ awonsi'kɨ Ai'koniyan pona mɨrɨ awonsi'kɨ Antiyo' pona. 	 Waato kaŋ i na Baaru Hanna waazu kwaara din ra, hal i du ganako boobo, i ye Listra da Ikoniya da Antiyos,


Paarʉ, Papa poitorʉ mɨrɨ awonsi'kɨ enno'sa' itekare ekamai' Sises Kʉrai iwano' pe winɨpaino, Papa nanʉmʉ'san uya apurɨto' pe mɨrɨ awonsi'kɨ i'nairon i'tunin pe Papa uya tasa' ya' anin— 	 Ay Bulos, ay ya Irikoy bannya nda Yesu Almasihu diya no Irikoy suubanantey cimbeero se da cimo bayra se kaŋ ga to da boro Irikoy ganayaŋ do.


Ɨkʉipʉnʉ kon, Makoi munkɨ pe ɨwesi kon, ɨkʉipʉnʉ kon maimu awɨrɨ e'pai ɨwesi kon. Te'wɨsen ye' kʉrɨ rɨ iyepiya'tɨ'pʉ si'kɨrɨ rɨ, tʉuta'sisen pen nɨ i'napairon pɨ', i'napairon ye' pe pʉra tesi pɨ'. Kasi pe iyesi a'tai, teseru pe rɨ te'sen kupʉ iya mɨrɨ, kasi ye' pe tesi pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ kasi ye' ton kʉipʉnʉ pe tesi pɨ'. 	 Araŋ ya araŋ baabo Iblisi* wane yaŋ no, araŋ baabo ibaayo teeyaŋ mo no araŋ ga ba. Nga wo boro-wi no za sintina. A si kay cimi gaa, zama a sinda cimi nga ra. Waati kaŋ a ga tangari te, nga boŋ do no a g'a te, zama nga wo tangarikom no, tangari baaba mo no.


Isaan poitorʉ rʉ'san uyee'pʉ, mɨrɨpan kon uya itekepu arɨ'pʉ iu'na'tɨto' pe tʉuya'nokon, mɨrɨpan kon utɨ'pʉ Sises pana'tɨi'. 	 Yohanna talibey kaa k'a gaahamo sambu k'a fiji. Gaa no i koy ci Yesu se.


Serɨ ta'pʉ iya tʉpo, itanʉmʉ'pʉ to' enu airɨ rɨ, mɨrɨpan onamʉ'pʉ kapuru' uya to' enu apai. 	 Waato kaŋ a na hayey din ci, i go ga Yesu guna mo, kala jama di a go ga koy beene. Buru fo mo n'a ta kal a daray i se.


itʉto' pe tʉuya tena' rɨ enkena' so'si pe rɨ, ita'si'sa' pe pʉra rɨ, mɨrɨ pe pʉra itepikɨrɨi pʉra rɨ, mɨrɨ pe pʉra ɨ'rɨ rɨ ima'takʉʉi pʉra rɨ, e'tane wakʉ pe, imaku'pɨ pe pʉra. 	 A na woodin te mo zama a ma nga marga salle nga boŋ se, marga darzante kaŋ sinda tombi kulu, wala suuguyaŋ wala hayey din kulu dumi, hal a ma ciya marga hanante kaŋ sinda taali.


Itʉkɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyena' iye'tʉto' pe. Wakʉ i'tuto' yai, eremuru'sa', itʉntʉnmasa', mɨrɨpan anʉ'sa' e'tʉrʉ'kwa, tʉrʉ mɨrɨ ɨye'mata pona. Apʉne pʉra i'tuto' auya yai, yai ɨyenakan i'tu mɨrɨ,” ta'pʉ Sises uya. 	 Araŋ ma no, i g'araŋ no mo. Neesiji hanno, kaŋ i kankam, kaŋ i zinji, kaŋ to hal a ga mun, yaadin no i g'a no araŋ ganda ra. Zama neesijo kaŋ araŋ ga neesi nd'a din, nga no i ga neesi nd'a araŋ se.»


Mɨrɨ si esi'pʉ mɨrɨ ekonekan weyu pe, mɨrɨ ema'sa' yawon Sapa' esi pɨ' eke pe kuru To' Epoi Itɨ'pʉ Weyu Rʉ'pʉ pe. Apʉne pʉra Sapa' a'tai eke' amʉ' i'se pʉra tesi kon wenai kurusu' po'ne, Esuwerʉ amʉ' uya Paire' ekama'po'pʉ to' pisi ton i'kwɨ'pɨ'to' pe iku'to' pe iya, mɨrɨpan kon ekepu nu'tɨpɨ'to' pe kurusu' poi. 	 Bato soolayaŋ zaaro hane no. Zama gaahamey ma si goro kanjiyaŋ bundey boŋ asibti zaaro ra (zama asibti zaaro din zaari beeri no i se), Yahudancey na Bilatos ŋwaaray _a ma ci soojey se__ i m'i cey ceeri k'i gaahamey zumandi.


5 kaisaron kon uri'sami'si amʉ' esi'pʉ ita'kwarʉ pʉra, mɨrɨ awonsi'kɨ 5 kaisaron kon kanan esi'pʉ ta'kwarʉ ke. 	 I ra igu wo sinda laakal, amma igu fa din laakalkooniyaŋ no.


E'tane kʉrɨ ka'pon ikasimanin useno'masa' mɨrɨ iyenta'nasa' yau, apʉne pʉra iyenta'nato' esi apurɨto' iya winɨ pʉra; mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon apurɨto' winɨ pʉra nʉye'ai'ne' esi makoi pe. 	 Amma boro kaŋ ga sikka du ciiti d'a ŋwa, zama a siino ga ŋwa cimbeeri boŋ. Hay kulu mo kaŋ manti cimbeeri do no a fun ya zunubi no.


“Ina kopʉnaai, ina nʉnamanʉ, Piri'kʉs, miyarɨ ta uya ɨpɨ'. “Urɨ, Kʉrautiyas Raisayas uya ɨmenuka. 	 «Ay, Kuludiyos Lisiyas, go ga laabukoyo Filikos, ihanno kaŋ bisa ikulu koy, fo.


40 kaisa rɨ wʉi Makoi uya i'tupɨ'to' yau pe iyesi'pʉ na'ne'. Iyenta'na'pʉ pen mɨrɨ ton wʉi a'tai, mɨrɨpan iu'matʉ a'tai, iwan pe iyesi'pʉ. 	 Jirbi waytaaci nda care game Iblisi goono g'a si. A mana hay kulu ŋwa jirbey din ra, kala waato kaŋ i kubay, a maa haray.