Abia was de vader van Asa; Asa de vader van Josafat; Josafat de vader van Joram; 	 O Asa sas o dat le Josaphatosko; O Josphat sas o dat le Joramosko; o Joram sas o dat le Oziasosko;


Maar als u vast, zorg dan dat u er verzorgd uitziet. 	 Numa kana zhonisa, xalav cho mui, ai hulav che bal,


Laat de liefde uw doel zijn, maar streef ook naar de gaven van de Geest, in het bijzonder naar het spreken namens God. 	 Le tu pala e dragostia, ai roden le podarki le Devleske, mai but kucha le profesia, chaches.


Elia was een gewoon mens, net als wij. Hij vroeg God of Hij geen regen meer op het land wilde laten vallen; en drie en een half jaar lang viel er geen druppel regen! 	 O Elijah sas iek manush sar amende. Wo rhugisailo bi aterdiarimasko te na del breshind, ai chi dia breshind pe phuv trin bersh ai shov shon.


Hij heeft Hem toen de ereplaats aan Zijn rechterhand gegeven. Zoals beloofd gaf God Hem ook de Heilige Geest en Jezus heeft de Heilige Geest uitgestort; en dat ziet en hoort u nu. 	 Vazdino katar o chachimos le Devlesko, lia katar O Dat O Swunto Duxo kai sas shinado, ai shordia pesko Swunto Duxo, sar dikhen ai ashunen.


Ik zag iets dat leek op een zee van glas, dat met vuur vermengd was. Bij die glazen zee stonden de mensen die als overwinnaars uit de strijd met het beest, zijn beeld en het nummer van zijn naam tevoorschijn waren gekomen. 	 Porme so dikhlem, dichilisas sar e maria la staklaki amime la iagasa. Won si kodola kai nirisarde o marimos la zhungalo zhiganiasa ai lesko xoxamlo del (ikoni) ai lesko semno ai lesko numero le anavesko. Sa anda lende inkerenas le Harps le Devleske.


"Maar wat denkt u hiervan? Een man had twee zonen. Hij zei tegen de eerste: 	 "So gindin tume? Sas iek manush kai sas les dui shave. Gelo ka pervo, ai phendias, "Shava, zha, ker buchi adies ande murhe rez."


Ik heb haar de tijd gegeven om zich te bekeren van haar ontucht, maar zij wil niet. 	 Me dem la vriama te parhuvel lake ginduria ai te keilpe ai te amboldelpe katar lake bezexa, numa woi chi manglia.


De discipelen hoorden Hem tegen de boom zeggen: "Er zullen aan jou nooit meer vruchten komen." 	 Antunchi O Jesus phendia la pruingake, "Chi iek manush xal fruti anda tute na mai." Ai leske disipluria ashunde kadala vorbi.


U bent van de wijs gebracht door bepaalde personen, die een verkeerd beeld van Christus geven. 	 Chaches nai aver lashi viasta, numa dav tumensa duma kadia ke si narodo kai rimol tume, ai kai mangel te parhuvel e lashi viasta le Kristoski.


Het leven met God brengt veel op. Zeker als je ook blij bent met alles wat je hebt. 	 Ke chaches ke o pachamos baro barvalimos si le manusheske, kai mishto leske so sa si les.


Hij antwoordde: "Elia komt inderdaad om voorbereidend werk te doen. 	 O Jesus phendia lenge, "Chaches trobul te avel o Elijah te anel palpale swako fielo sar kai sas.


Om te voorkomen dat sommige gevangenen naar de kust zouden zwemmen en ontsnappen, wilden de soldaten hen allemaal doden. 	 Le ketani mangenas te mudaren kodolen kai sas phandade, ke dar sas lenge ke xoten ande maria ai zhantar naimasa.


Enkele gelovige mannen begroeven Stefanus en rouwden over hem. 	 ferdi le desh u dui apostluria chi gele.


Als wij Christus van het begin tot het einde trouw blijven, delen wij in alles wat Hij heeft. 	 Ke ame sam le Kristoske te inkeras amaro pachamos ande leste sa data zhando gor, sar pachaiam ame ande leste mai anglal.


Het graf en het dodenrijk werden in de poel van vuur gegooid. Dat is de tweede dood. 	 Ai e Martia ai o Iado shudine sas ande Maria la Iagaki. Kadia si o Duito Martia.


Anderen waren het daar niet mee eens en zeiden: "Dit zijn geen woorden van iemand die in de macht van een boze geest is. Een boze geest kan niemand van blindheid genezen!" 	 Numa aver phenenas, "Iek manush kai si les beng ande leste nashti del duma kadia! Sar sai iek beng phutrel le iakha le korhenge?"


Iedereen was diep onder de indruk van Zijn inzicht. 	 Kana le naroduria ashunde kado divano, chudisaile katar lesko sikaimos.


Denk eens goed over deze drie voorbeelden na; de Here zal je laten zien wat je er in de praktijk mee kunt doen. 	 De tu mishto goji so phenav, ke O Kristo dela tu e goji te haliares swako fielo.


Wat verborgen is, zal aan de dag komen. 	 So godi si garado avela sikado; ai swako garaimos avela zhanglo.


Maar de boeren zeiden tegen elkaar: 'Als zijn vader sterft, krijgt die jongen de hele boel. Kom, we slaan hem dood, dan is de wijngaard van ons!' 	 Numa le rezaria phende iek avreske, "O Shav le Manushesko kai bariarelaspe rez; Aven mudaras les, ai lias ame so si lesko."


Paulus had namelijk besloten Efeze niet aan te doen om in Asia geen tijd te verliezen. Hij had haast omdat hij, als het even kon, met Pinksteren weer in Jeruzalem wilde zijn. 	 O Pavlo mangelas te nakhel anglai Ephesus, numa bi te aterdiol saxke te na xasarel vriama ande Asia. Grebilaspe te aresel te dashtilas ande Jerusalem, kodo dies kai sas e Pentecost.


Voor de een zijn er bepaalde dagen, die een bijzondere betekenis hebben. Voor de ander maakt het geen verschil en zijn alle dagen gelijk. Laat ieder zijn eigen overtuiging volgen. 	 Uni gindin ke uni dies mai bare le sar aver dies, numa uni gindin ke sa le dies iek fielo le. Swako trobul te pachalpe zurales ande so gindil.


U moet niet vergeten in wat voor tijd wij leven. Het is tijd om wakker te worden. Sta op! Onze bevrijding is veel dichterbij dan toen wij pas gelovig werden. 	 No keren kadia ke zhanen ande che vriama sam, avili e vriama te pominin tume anda tumaro sovimos. Ke o skepimos mai pasha amende lo akana de sar kana pachaiam ame e pervo data.


Sara vertrouwde op God en kreeg daarom een zoon, toen zij daar eigenlijk al te oud voor was. God had het haar beloofd en zij erkende dat Hij te vertrouwen is. 	 Pala pachamos e Sarah sas la ek glata kana sas pra phuri te avela la ek glata. Sas la pachamos te pachal kai O Del kerela so wo shinadia.


Toen de niet-Joodse mensen in de stad dat hoorden, waren zij blij verrast. Zij vonden het heel fijn dat Paulus hun over de Here vertelde. En allen die bestemd waren voor het eeuwige leven, geloofden wat hij zei. 	 Kana le Nai Zhiduvuria ashunde kodia, raduisaile, ai luvudinas E Vorba le Devleski: ai sa kodola kai sas lenge shinado o traio kai chi mai getolpe pachaiepe.


De grote dag van hun oordeel is gekomen en niemand zal die overleven." 	 Ke O Baro Dies leski xoli avilino! Kon dashtil te beshel?"


Enkele moeders brachten hun kinderen bij Jezus. Zij wilden graag dat Hij ze zou aanraken, maar de discipelen traden daartegen op. 	 Ai andine tsinorhe glaten ka Jesus te thol peske vas pe lende: numa peske disipluria dine trad kodolenge kai andine le.


Gelukkig zijn de mensen met een liefdevol en helpend hart, want zij zullen zelf liefde ontmoeten en hulp ontvangen. 	 Raduime kodola kai si le mila; ke won avena dine mila!


U doet precies hetzelfde als uw echte vader." "Wij zijn niet uit ontucht geboren!" protesteerden zij. "Niemand anders dan God is onze Vader." 	 Tume keren sar kerdia tumaro dat." Won phende leske, "Chi sam ame shave avereske, si ame ferdi iek Dat, O Del."


Het was de genade van God. Ze konden er zelf niets aan toedoen, anders zou het geen genade zijn. 	 Alosardia le pala pesko lashimos, na ke won keren vari so mishto; ke antunchi o lashimos le Devlesko nas te avel chacho lashimos.


Er staat 'terugkeren'. Daaruit blijkt dus dat Hij eerst uit de hemel is neergedaald naar de aarde. 	 So znachil kodia ke anklisto opre? Kodia znachil ke mai anglal hulisto andel thana kai si le mai tele ande phuv.


Zij smeekten Jezus dat Hij hen niet naar de hel zou sturen. 	 Le beng rhuginaspe ka Jesus te na zhan ando pai.


Hij is bij Mij. Hij heeft Mij nooit verlaten, omdat Ik altijd doe wat Hij wil." 	 Ai kodo kai tradia ma mansa lo, ai O Dat chi meklia ma korkorho; ke me kerav so godi si leske drago.


De Here kan de mensen, die doen wat Hij wil en Hem liefhebben, helpen de verleidingen te weerstaan; en Hij weet tot de grote oordeelsdag Zijn straf te bewaren voor de mensen, die zich niets van Hem aantrekken. 	 O Del zhanel sar te ankalavel anda zumaimos le manushen kai inkerdion lestar, ai vi zhanel sar te garavel le manushen le bi lashen te del le pe kris kana avela lengo dies.


Het zal ook net zo zijn als in de dagen van Lot. Iedereen had het druk met zijn dagelijkse bezigheden. Eten en drinken, kopen en verkopen, planten en bouwen. 	 Sar sas ando dies kana sas o Lot; sakadia le manush xanas ai penas, chinenas ai bichinenas, bariarenas ai kerenas khera;


Had hij dure kleren aan? Nee! Mensen met dure kleren en een luxe leven moet u in een paleis zoeken, niet in de woestijn. 	 Numa so gelian te dikhen? Iek manush kai si vuriardo ande shukar tsalia? Eta, kodola kai si le shukar tsalia, ai kai traiin ando mishtimos, kodola traiin andel khera le amperatonge!


Een zekere Zacheüs, een hoofdtolontvanger, die schatrijk was, probeerde Jezus te zien te krijgen. Maar hij kon niet over de mensen heenkijken, omdat hij klein was. 	 Sas iek manush barvalo kai busholas Zacchaeus. Wo sas o baro mashkar le manush kai chidenas e taksa,


Op dat moment kwam er een wolk boven hen en een stem uit die wolk zei: "Dit is mijn Zoon. Hem heb Ik lief; luister naar Hem." 	 Sas iek nuvero kai avilo ai vusharadia le, ai anda nuvero iek glaso phendias, phenel, "Kado si murho Shav kai si mange de sa drago:


Wat ik u dringend wil vragen, is dit: Wees goede herders voor de kudde van God. Doe dat niet omdat het nu eenmaal moet, maar omdat u graag wilt doen wat God van u vraagt. Doe het ook niet om er beter van te worden, maar omdat u daartoe bereid bent. 	 Eta so mangav lendar; len sama sar le pastuxuria katar le bakriorha kai meklia tumenge O Del, len sama lendar tumare ilesa, sar O Del mangel, ai na bi ilesko. Keren tumari buchi, na te nirin love, numa ke mangen te keren buchi le Devleske.


De Here zei: "Ga naar de Rechte Straat, naar het huis van Judas. Daar logeert een zekere Saulus uit Tarsus; hij is nu aan het bidden. 	 O Del phendia leske, "Wushti opre, zha po drom kai bushol o Chacho, ai rode ando kher le Judasosko iek manush kai bushol Saul, anda Tarsus.


Over die ervaring zal ik spreken, maar niet over mijzelf. Het enige waarop ik mij kan beroemen, is mijn zwakheid, omdat God die zwakheid gebruikt om Zijn grootheid en kracht te tonen. 	 Me luvudisardemas kodole manushes, numa me chi luvudisardemas man, de ferdi te mothav pal dieli kai sikaven murho kovlimos.


Zo zal ook alles wat geheim of verborgen is, aan het licht komen. 	 Ke nai kanchi garado, kai trobul te avel sikado; kanchi garado, kai trobul te zhanen ai te dikhen savorhe.


Wie zou Hem ooit raad kunnen geven? 	 Kon sai haliarela so mangel te kerel? "Kon zhanel o gindo le Devlesko?


Daarna vroeg hij God het weer te laten regenen en de regen viel in stromen naar beneden. Het land werd weer fris en groen. 	 Porme pale rhugisailo ai dia breshind, ai barilia xaben pe phuv.


"Niemand kan bij Mij komen als de Vader hem niet zover brengt. En op de laatste dag zal Ik hem uit de dood terughalen. 	 Khonik nashtil te avel mande, te na avela O Dat kai tradia ma te tsirdel les mande; ai vushtiavava les anda merimos ka traio le rhaiosko ka paluno dies.


Gelukkig zijn de mensen die eerlijk en oprecht zijn, want zij zullen God zien. 	 Raduime kodola kai si chisto ando ilo; ke won si te dikhen le Devles!


Op zondagmorgen, de morgen na de sabbat, ging Maria van Magdala al heel vroeg naar het graf. Toen zij daar aankwam, zag zij dat de steen voor de ingang was weggerold. 	 Kurke diminiatsi, ai kana kerelas inker tuniariko, e Maria Magdalene geli ka greposhevo, ai dikhlia ke o bax sas lino katar o wudar.


Ik zag nog iets anders in de hemel. Het was indrukwekkend en wonderlijk: Zeven engelen met de zeven laatste rampen. Na die rampen zal Gods toorn voorbij zijn. 	 Porme dikhlem aver bari diela ando rhaio, baro ai shodo: efta angeluria inkerenas le efta baiuria, ai kadalensa e xoli le Devleski si gata.


Houd op met liegen. Vertel elkaar de waarheid, want wij horen bij elkaar en zijn delen van hetzelfde lichaam. 	 Anda kodia na mai xoxaven, ai mothon savorhe o chachimos tumare vortakoske, ke savorhe andek than sam ande iek stato.


Toen hij die opmat, bleek de lengte even groot als de breedte te zijn. De stad was dus vierkant. Eigenlijk had zij de vorm van een kubus, want de hoogte, de lengte en de breedte waren allemaal even groot: Ruim 2100 kilometer. 	 Kana musurilas les, wo arakhlia o foro sas buflo sar sas lungo, ai sas wucho sar sas buflo, sas kwadrato. Pe swako rik saikfielo sas – iek mi ai pansh shela maili pe swako rik.


Kort daarna kwam een van de mannen naar hem toe en zei: "Ik weet zeker dat u een discipel van Hem bent. Ik hoor het aan uw Galilees accent." 	 Hantsi vriama pala kodia kodola kai sas kote avile ka Petri, ai phende, "Chaches vi tu san iek anda lende, ke cho divano purhil tut."


Zij stelden twee mannen voor: Jozef (die ook wel Barsabbas of Justus werd genoemd) en Matthias. 	 Andine le duien manushen, o Josef kai busholas Barsabbas, ai vi akharenas les Justus, ai o Matthias.


Deze boodschapper was Johannes de Doper. Hij leefde in de woestijn en vertelde de mensen dat zij zich moesten laten dopen als een openbaar getuigenis van hun besluit om de zonde de rug toe te keren, zodat God hen kon vergeven. (c) 	 O Iovano o baptisto avilo ande pusta bolelas le manushen ai dia duma pa Del. Phenelas, "Kein tume anda tumare bezexa ai aven bolde.


Hij begon verwijten te maken aan de steden waar Hij de meeste wonderen had gedaan. Hij verweet ze dat zij zich niet tot God hadden bekeerd. 	 Antunchi O Jesus doshardias le foruria kai kerdias mirakluria ande lende, ke chi keisaile.


Toen Paulus zijn handen op hen legde, kwam de Heilige Geest over hen. Zij spraken in vreemde talen en gaven woorden van God door. 	 Kana o Pavlo thodia le vas pe lende, O Swunto Duxo avilo pe lende, ai denas duma andal kolaver shiba, ai mothonas so si te avel.


Er kwam ook een arme weduwe. Zij deed er twee koperen muntjes in. 	 Ai vi dikhlia ek chorhi phivli sar tholas dui xarkune kotora.


Maar als dat toch zou gebeuren, bent u bevoorrecht. Daarom moet u zich niet door dreigementen laten afschrikken of in verwarring laten brengen. 	 Ke vi te trobula te chinuin pala so si vorta kai keren, raduime avena! Na daran katar lengo chinuimos, ai na meken te rimon tume.


De hele stad was in rep en roer. Het was een complete rel. Paulus werd vastgegrepen en de tempel uitgesleurd. De poorten gingen meteen op slot. 	 Sa o foro buntuisailo, ai o narodo pa sako rik avelas, line o Pavlos, ai line les avri andai tampla, ai phandade strazo le wudara.


Nadat er uit de boeken van Mozes en de profeten was voorgelezen, lieten de leiders van de synagoge de gasten vragen of een van hen misschien iets zou willen zeggen, waardoor de mensen bemoedigd zouden worden. 	 Kana jinde e klishka le Zakonoski ai pa le Profetonge, E Vorba le Devleski, le bare rasha le synagogaki trade vari kas te mothon lenge, "Amare phral, te si tume vari so te mothon katar O Del, mothon."


Jezus antwoordde: "Vossen hebben een hol en vogels een nest, maar Ik heb geen plaats om uit te rusten." 	 O Jesus phendia leske, "Le foxes (miazol le ruv) si le gropi, ai le chiriklia si le kuiburia, numa O Shav le Manushesko nai les than te thol pesko shero."


Zij mocht een kleed van schitterend wit linnen aantrekken. Dat fijne linnen stelt de goede daden van de gelovigen voor." 	 Woi sas dini vuzho, parno, shukar poxtan, selia te lel pe late. O poxtan, znachil le lashe bucha kai sas kerde pala le shave le Devleske."


"Maak de vier engelen los die bij de grote rivier de Eufraat vastgehouden worden." 	 O glaso phendia ka o shovto angelo kai sas les e tuturaza, "Meken te zhan le shtar angeluria kai si phandade le lantsonsa ka o baro pai kai zhal Euphrates."


Toen nam Jezus het woord: "Weet u wie een dokter nodig hebben? 	 O Jesus phendia lenge, "Chi trobul o dokxtoro kodolen kai si saste, numa kodolen kai si naswale.


Jezus zag dat er steeds meer mensen om Hem heen kwamen staan. Hij zei tegen Zijn discipelen dat zij zich moesten klaarmaken om over te steken naar de overkant van het meer. 	 Kana O Jesus dikhlia le narodos pe swako rig pestar, phendia te nakhen inchal pe kolaver rig le paieske.


God had Hem immers aangewezen als hogepriester, op dezelfde wijze als Melchizédek. 	 Seren tume ke O Del alosardia les te avela O Baro Rasha te lasharel o drom le manushenge te zhan ka Del. Wo sas sar o Melcizedek.


Maar wat er gebeurde, was precies het tegenovergestelde. In plaats van hen van zonden te bevrijden, herinnerden die jaarlijkse offers hun aan hun ongehoorzaamheid en schuld. 	 Kana won dine le podarki swako bersh, serenaspe kai sas le bezex inker,


Dank zij Zijn genade heeft Hij ons voor God rechtvaardig verklaard. En nu mogen wij vol verwachting uitkijken naar het eeuwige leven dat Hij ons geeft. 	 saxke pala lesko lashimos, ame sai avel ame o traio kai chi mai getolpe.


"Geloof je het nu, omdat je Mij ziet?" zei Jezus. "Gelukkig zijn de mensen, die in Mij geloven zonder Mij gezien te hebben." 	 O Jesus phendia leske, "Tu dikhlian man anda kodia pachaian tu: numa raduime kodola kai chi dikhle ai kai pachaiepe."


Eer van mensen vind Ik niet belangrijk, omdat Ik weet hoe u bent: u hebt de liefde van God niet in u. 	 Chi rodav o luvudimos andal manush.


U bent heel anders, want de Heilige Geest is in u komen wonen en daardoor kent u de waarheid. 	 Numa tumen sas dino O Swunto Duxo katar kodo kai si Swunto, anda kodia tume savorhe zhanen o chachimos.


zodat in de naam van Jezus iedereen in de hemel, op aarde en onder de aarde zijn knieën zal buigen 	 Saxke ando luvudimos le anaveske le Jesusosko, sa le manush kai si ando rhaio, ai pe phuv, ai telai phuv dela changa angla leste.


Op een dag stuurde Hij enkele mannen vooruit naar een Samaritaans dorp om onderdak voor Hem te zoeken. 	 Tradia angla peste slugen kai gele; ai dine ande gav le Samaritanongo te lasharen lesko than,


De Here moge u een steeds beter begrip geven van Gods liefde en Christus' geduld. 	 O Kristo te ingerel tumare ile karing e dragostia le Devleski ai karing e rhavda kai del O Kristo.


De vrouw zei: "Here, geef mij van dat water, dan zal ik nooit meer dorst krijgen en hier geen water meer hoeven te putten." 	 E zhuvli phendia leske, "Gazda, de ma kado pai, saxke te na mi avav trushali, ai te na mai avav katse te tsirdav pai anda xaiin."


Plotseling gingen hun ogen open en herkenden zij Hem. Op hetzelfde moment was Hij verdwenen. 	 Antunchi lenge iakha phuterdile, ai prinzharde les; numa strazo bilailo.


De lijken zullen niet worden vrijgegeven voor de begrafenis. Van over de hele wereld zullen mensen ernaar komen kijken. 	 Pala trin ai dopash dies le manush katar swako them, vitsa, ai shib dikhena le dui mule staturia pe wulitsa, ke nai khonik tromal te gropon le ke sas phendo te na gropon le pala trin dies.


Een paar vrouwen van onze groep kwamen vandaag met een wonderlijk verhaal. Ze vertelden dat ze vanmorgen vroeg bij Jezus' graf waren geweest en 	 Ai uni zhuvlia ande amare chudisarde amen, chaches ke won gele diminiatsi ka greposhevo;


De hele wet is immers samengevat in dit ene gebod: "Houd net zoveel van uw medemens als van uzelf." (A) 	 Ke sa o zakono kerdo lo ande iek vorba kacha: "Te avel tuke drago cho vortako sar san tu tuke drago."


Groet elkaar met een oprecht gemeende omhelzing. Alle christengemeenten laten u groeten. 	 Dikhen tume iek kavres ai chumiden tume pe buka sar phral. Sa le khangeria le Kristoske traden tumenge but bax, zor ai sastimos.


De Atheners en de vreemdelingen in de stad hadden alle tijd om naar de nieuwste ideeën te luisteren en daarover verder te praten. 	 Sa le manush kai beshenas ande Athens ai le streia kai beshenas ande Athens, nakhavenas penge vriama te mothon vai te ashunen nevimos.


Mijn Vader Die hen aan Mij gegeven heeft, is groter dan wie ook. Niemand kan hen uit de hand van mijn Vader wegroven. 	 Murho Dat kai dia le mange, wo mai baro lo savorhendar; ai khonik nashti lel le anda vas murhe Dadesko.


Maar in de Boeken staat dat Abraham de slavin en haar zoon moest wegsturen, want de zoon van de slavin mocht de erfenis niet delen met de zoon van de vrije vrouw. 	 Numa so mothol E Vorba le Devleski? Woi mothol, "Gonisar la zhuvlia kai si phangli ai lake shaves; ke o shav la zhuvliako kai si phanglo chi avela les so sas shinado katar o dat le shavesa kai si la zhuvliako kai nai phanglo."


Waarom niet bij uw medegelovigen? Of weet u niet dat de gelovigen straks over de wereld zullen rechtspreken? Kunt u dan zulke kleinigheden nog niet eens onder elkaar oplossen? 	 Chi zhanen ke tume si te keren e kris pe lumia? Ai ke pa tume si te keren e kris la lumiake, chi san kasave bi lashe te keren kris?


Toen het stadsbestuur en de te hoop gelopen mensen dat hoorden, raakten zij in de war. 	 Kodola vorbi xoliarde le narodos, ai le zhandari kai sas ando foro.


Het was voor de wet niet mogelijk te bevrijden, omdat zij stukliep op de zwakheid van de menselijke natuur. Daarom heeft God Zijn eigen Zoon gestuurd, Die net als de zondige mensen, een menselijk lichaam had. Om ons te bevrijden van de zonde heeft Hij het oordeel van God op Zich genomen. 	 O Del kerdia so o zakono le Mosesosko nashti kerelas, ke o stato le manushesko nai zuralo. Doshardia le bezexes kai si ando stato le manushesko kana tradia peske shaves saikfialo sar andek stato kai si sar o bezex le manushesko te ankalavel o bezex.


Net als een mooie veldbloem die door de brandende zon en de hete wind verwelkt. Het zal niet lang meer duren of de rijke sterft en moet zijn bezittingen achterlaten. 	 O kham wushtel peske bare tachimasa, ai shucharel e char, ai e luluji perel, ai lake shuk zhaltar; no sakadia o barvalo zhalatar mashkar peske bucha.


Toen wij u vertelden dat onze Here Jezus Christus groot en sterk is en eens terug zal komen, was dat geen verzinsel. Ik heb met eigen ogen Zijn macht en majesteit gezien. 	 Ame chi liam ame palal paramicha, kai kerde le manush te mothas tumenge ke si te avel ande peski putiera amaro Devles O Jesus Kristo. Numa ame dikhliam lesko barimos amare iakensa.


Voorlopig is het nog niet zover. Ik ben nu onderweg naar Jeruzalem om de gelovigen daar geld te brengen. 	 Numa akana zhav ande Jerusalem te kerav buchi le Devleski mashkar le shave le Devleske kai si kotse.


Als u nu het heerlijke nieuws hebt gehoord dat Christus weer levend is geworden, hoe kunnen sommigen van u dan zeggen dat er geen enkele dode ooit weer levend wordt? 	 Fin phenas ke Kristo zhuvindisailo andal mulen. Sar uni anda tumende phenen ke nai zhuvindimos le mulen?


Want Ik had honger en u wilde Mij niet te eten geven. Ik had dorst en u wilde Mij niet te drinken geven. 	 Bokhalo simas, ai chi dian ma te xav, trushalo simas, ai tu chi dian ma te piiav.


Hij dacht even goed na en ging toen naar het huis van Maria, de moeder van Johannes Markus. Daar waren veel christenen bijeen om te bidden. 	 Kana haliardia so kerdilia lesa, gelo ka kher la Mariako, woi sas e dei la Iovanoski, kai akharenas les Mark, kotse but narodo sas andek than ai rhuginaspe.


Ik ga me straks nog schamen dat wij u zo zacht hebben aangepakt. Maar vergis u niet: Wat zij durven zeggen (en nu spreek ik weer alsof ik niet wijs ben) dat durf ik ook. 	 Lazhav mange te mothav ke sikadiam ke kovle samas, no te tromala vari kon te luvudilpe ande vari soste me dav duma sar te avilemas dzilo, ai i me tromava.


Jezus riep haar bij Zich en zei: "U bent van uw ziekte verlost." Hij legde Zijn handen op haar en op hetzelfde moment werd haar rug recht. De vrouw loofde en dankte God. 	 Ai kana O Jesus dikhlia la, phendia lake, "Zhuvlio, sastilian."


En namens de Here draag ik u op deze brief aan hen allen voor te lezen. 	 Mangav ma tumendar ando anav le Kristosko, jinen kado lil sa le phralenge.


"Here", zei Martha tegen Jezus, "als U hier geweest was, zou mijn broer niet gestorven zijn. 	 E Martha phendia ka Jesus, "Gazda, te avilianas katse, murho phral nas te avel mulo!


De godsdienstleraars en Farizeeërs brachten een vrouw bij Hem, die op overspel was betrapt. Zij duwden haar midden in de kring en zeiden: 	 Ai le Gramnoturia ai le Farizeanuria andine leste ek zhuvli kai line sar kerelas kurvia: ai thode la angla le manushen.


Maar met dit brood uit de hemel is het anders. Wie hiervan eet, zal niet sterven. 	 Numa o manrho kai hulel anda rhaio kadia lo ke savo kai xala les chi merela.


want de wereld kan jullie niet haten. De wereld haat Mij omdat Ik haar beschuldig van slechte dingen. 	 E lumia nashti gretsol tumen, numa gretsol man, ke phenav pa late, ke laki buchi so kerel si nasul.


Ik stemde ermee in en paste zelfs op de kleren van zijn moordenaars.' 	 Ai kana shorde o rat le Stephenosko, me simas kotse, ai phenavas ke vorta kerenas kodole kai mudarenas les, ai ankerdem lenge tsalia zhi kai mudaren les."


"Wat doet u hier? Ga naar buiten! Het meisje is niet dood. Zij slaapt alleen maar." Maar zij lachten Hem in Zijn gezicht uit. 	 Wo phendias lenge, "Zhantar ke e sheiorhi nai muli, numa sovel!" Won asaie lestar.


"Wat moeten wij met deze mannen doen? Wij kunnen er niet omheen dat zij een groot wonder hebben gedaan. 	 "So te keren kodole manushenge?" Ke sa o narodo anda Jerusalem zhanenas ke kodo miraklo won kerde les, ai won nashtinas te mothon ke nas chaches.


Als u meent dat iets goed is, laat er dan niet iets slechts van gezegd kunnen worden. 	 So si tumenge lasho chi trobul kodia diela avrenge te mothon nasulimos pa late.


En zij zongen een nieuw lied: "U bent waardig om de boekrol in ontvangst te nemen en de zegels te verbreken; want U bent geslacht en hebt met Uw bloed mensen voor God vrijgekocht uit alle rassen, volken, stammen en taalgroepen. 	 Won jilaben ek nevi jili leste, phenenas, "Vorta si tuke te les e klishka ai phutres le semnuria, ke Tu sanas mudardo po trushul. Cho rat chindia le manush le Devleske katar swako familia, katar swako shib, ai katar swako vitsa le manushenge ai katar swako them.


Jezus hoorde wat er met de man gebeurd was. Hij zocht hem op en vroeg: "Gelooft u in de Zoon van God?" 	 O Jesus ashundia ke dine les avri, ai kana arakhlia les, phendia leske, "Pachas tu ando Shav le Manushesko?"


Johannes zei tegen Petrus: "Het is de Here." Toen Simon Petrus dat hoorde, trok hij vlug iets aan en sprong in het water. 	 Antunchi o disiplo kai sas drago le Jesusoske phendia le Petreske, "Devla si" ai kana o Simon Petri ashundia ke O Del si, lia pe peste peske tsalia, ai thodia peske prashtia (ke nango sas), ai shudiape ande maria.


Zij begonnen zich af te vragen wie van hen de belangrijkste was. 	 Le disipluria marenas mui mashkar pende, te zhanen savo sas mai baro anda lende.


De God van Abraham, Isaäk en Jakob geeft hiermee eer aan Zijn dienaar Jezus, Die door u aan de Romeinen is uitgeleverd. 	 O Del le Abrahamosko, ai le Isaakosko, ai ke Iakovosko, O Del amare dadengo, luvudisardia pesko Shav O Jesus; kai dian les ka Pilate, ai phendian ke chi mangen les, ai kai o Pilate mangelas te mekel les.


Want Ik waarschuw u. Als uw oprechtheid niet groter is dan die van de godsdienstleraars en de Farizeeërs, komt u het Koninkrijk van de hemelen niet eens binnen. 	 Phenav tumenge, te na avena mai vorta sar le Farizeanuria ai le Gramnoturia, chi zhana ande amperetsia le rhaioski.


Omdat wij het met eigen ogen hebben gezien, getuigen wij ervan dat God Zijn Zoon gestuurd heeft als Redder van de wereld. 	 Ai ame dikhliam ai phenas ke O Dat tradia peske Shaves te avel O Skepitori la lumiako.


Pas ervoor op dat je niet slaapt als Ik plotseling kom. 	 Wo sai avela strazo kana tume chi azhukeren les ai arakhel tume soven.


Leer oudere vrouwen dat zij rustig en eerbiedig moeten zijn in alles wat zij doen. Zij mogen niet roddelen of veel drinken; nee, zij moeten anderen leren wat goed is. 	 Ai phen vi le phuria zhuvliange te traiin malades, ai te na pupuin, ai te na machon, numa trobul te sicharen so si lasho;


Deze zogenaamde leraars zijn zo hebzuchtig, dat zij u van alles zullen wijsmaken om maar geld van u los te krijgen. Maar God heeft hen al veroordeeld en hun straf zal niet lang op zich laten wachten. 	 Ai kodola manush kadia de zurales drago lenge le love kai mothona tumenge vari so te len tumare love, numa de dumult lenge krisinitori gata lo te del le pe kris, ai koko kai kerela len te pochinen so kerde chi sovel.


Maar wees niet bang voor de mensen die je kwaad willen doen. Want er komt een tijd dat de waarheid aan het licht wordt gebracht. Alle geheimen worden dan bekendgemaakt. 	 Anda kodia na daran lendar. Ke nai khanchi wusharado kai chi avela sikado; ai nai khanchi garado kai chi avela zhanglo.


Daarna vertelde Hij een gelijkenis speciaal bedoeld voor degenen, die opschepten over hun eigen goedheid en die op al de anderen neerkeken. 	 O Jesus phendia kacha paramichi pal manush kai pachanpe ande pende, ai vurhitsisardia sa le kolaver.


"Abraham is onze vader", zeiden zij. "Als u kinderen van Abraham bent", antwoordde Jezus, "volg dan zijn goede voorbeeld. 	 Won phenen leske, "Amaro dat si o Abraham." O Jesus phendia lenge, "Te avilianas chaches shave le Abrahamoske, tume kerdianas sa kodola buchia kai kerdia o Abraham.


maak mij dan helemaal gelukkig door het onderling eens te zijn en elkaar lief te hebben. Streef (één van hart en ziel) naar echte eenheid. 	 Mangav tumendar, keren anda mande te avav defial raduime te dikhav ke pe iek gindo keren buchi, ai ke san drago iek kavreske, ai te aven tumare ile saikfielo ai vi tumare ginduria.


U moet alles wat gezegd en gedaan wordt, op zijn echtheid beproeven en alles wat goed is, vasthouden. 	 Numa len sama swako fielo. Garaven so si lasho.


"Schrijf alles wat u ziet in een boek en stuur dat naar de zeven christengemeenten: Efeze, Smyrna, Pergamum, Thyatira, Sardes, Filadelfia en Laodicea!" 	 Phenelas, "Me sim o Alpha ai o Omega, o Pervo ai o Paluno. Ramos ande klishka so dikhes ai trades la ka le efta khangeria kai si ande Asia: ka Ephesia, ai ka Smirna, ai ka Pergamum, ai ka Thiatira, ai ka Sardis, ai ka Philadelphia, ai ka Loadicea."


Tot nu toe heeft Hij alle volken hun gang laten gaan. 	 O Del mai anglal meklia sa le themen te lenpe pala pengo zakono.


Zijn Gods wet en Gods beloften dan met elkaar in tegenspraak? Nee, natuurlijk niet. Als wij het door een wet te houden met God in orde konden maken, zou Hij ons niet een andere weg hebben gegeven om uit de greep van de zonde vrij te komen. 	 Pate o zakono nai so shinadia O Del? Nichi. Ke te sas dino iek zakono kai sai del o traio le manushenge, apo o manush sai avilino jindo sar vorta angla Del pala zakono.


"Inderdaad, Here. Maar de honden mogen toch wel de kruimels opeten die van de tafel vallen", was haar antwoord. 	 Woi phendias leske, "Chaches, Gazda, numa le zhukel xan le prusuka kai peren katar lenge gazdaski skafidi."


Een groep vrouwen stond op een afstand te kijken. Zij waren met Jezus meegekomen en hadden voor Hem gezorgd. 	 But zhuvlia avile pala Jesus andai Galilee te len sama lestar ai dikhenas de dural.


Als iemand zegt dat de Christus zich ergens verborgen houdt, geloof hem niet. 	 Ke sar o rhunjito kai strefial anda Easto zhi ando Westo kadia si te avel kana O Shav le manushesko avela.


Daarom beschouwt u zich als mensen die blinden op de goede weg leiden, als een licht voor hen die in het duister leven. 	 tu gindis ke sai sikaves o drom le korhenge, ai sai aves iek vediara kodolenge kai si ando tuniariko,


Jezus liep verder en zag een man die al sedert zijn geboorte blind was. 	 Sar O Jesus nakhelas, wo dikhlia iekes manushes kai arakhadilo korho.


Die mensen gaan naar de eeuwige straf. Maar de goede en eerlijke mensen gaan naar het eeuwige leven." 	 Antunchi zhana ande iag kai chi getolpe, numa le chache ando traio kai chi getolpe.


Toen de kapitein over Jezus hoorde, stuurde hij enkele voorname Joodse burgers naar Hem toe met de vraag of Hij wilde komen om zijn knecht te genezen. 	 Kodo manush kana ashundia pa Jesus, tradia phure Zhidovon leste te phushel les te avel te sastiarel lesko sluga.


U bent onze getuigen (en God ook) dat wij in onze omgang met u zuiver, eerlijk en onberispelijk zijn geweest. 	 Tume san amare marturia, ai vi O Del si amaro marturo: amaro traio mashkar tumende, tume kai pachan tume ando Del vuzho sas, vorta, ai bi doshako.


Tijdens één van deze ontmoetingen zei Hij dat zij Jeruzalem nog niet mochten verlaten: "Wacht eerst op wat de Vader beloofd heeft", zei Hij. "Ik heb al verteld wat er zal gebeuren. 	 Andek dies kai sas lensa O Jesus phendia lenge, "Te na zhan anda Jerusalem, numa te azhukeren so lesko Dat shinadiasas lenge. Tume ashundian tumenge pe kadia.


De God Die de hele wereld heeft gemaakt, de Here van hemel en aarde, woont niet in tempels die door mensen zijn gebouwd. 	 O Del kai kerdia e lumia ai so godi si, wo si o baro po cheri ai pe phuv, chi beshel andel tampluria (khangeria) kai kerde le manush andel vas.


En als je ziet dat Jeruzalem wordt belegerd, is dat het teken dat de verwoesting van de stad nadert. 	 Kana dikhena ke le thema chidenape te marenpe pe Jerusalem, antunchi zhanen ke Jerusalem sigo avela peradi.


Hoererij, diefstal en moord; overspel, hebzucht en gemenigheid; bedrog, losbandigheid en jaloezie; 	 chorimos, te manges zurales so si nai chiro, te keres vai so kai si defial nasul, atsimos, manges te dikhes po zhuvli le chorhe gindosa, zhaluzile, te des duma nasul pa Del, barimata, dzilimos.


Wel, God deed Abraham en zijn Kind een belofte. Er staat niet in de Boeken dat die belofte aan Abrahams 'kinderen' werd gedaan, want dan zou die voor alle Joden gelden. Nee, er staat 'Kind' en daarmee wordt Christus bedoeld. 	 No O Del kerdia shinaimata le Abrahamoske ai kodoleske kai avela pala leste. E Vorba le Devleski chi mothol, "Kodola kai avena pala leste" sar te avilino bute manushenge, numa mothol, "Ai kodoleske kai avela pala tute," ai kodia znazhil ferdi iek manush, kodo si O Kristo.


Als het gaat om voedsel dat aan afgoden geofferd is, weten wij precies wat wij daarmee moeten doen. Maar van weten alleen wordt u eigenwijs. De liefde van God maakt u wijs. 	 Mangav te ramov pa xamos kai sas dino sar e podarka ka ek xoxamno dela/ikoni. Ame zhanas ke savorhen si le zhanglimos, ai o zhanglimos keren barimata, numa e dragostia vazdel le manushes.


Ik zou u nog zoveel moeten zeggen, maar dat zou nu te zwaar zijn. 	 Mai si ma inker but dieli te phenav tumenge, numa nashtin te haliaren le akana.


Als iemand u iets vraagt, geef het hem. Als u iets wordt afgepakt, probeer dan niet het terug te krijgen. 	 De kodoles kai mangel vari so tutar, ai te lel vari so tutar na manges palpale katar kodo kai dian les.


Zoals u weet, hebben wij niet geprobeerd u met vleierij voor ons te winnen. God weet dat wij niet deden alsof, om op die manier geld van u los te krijgen. 	 Tume zhanen ke shoxar chi kerdiam barimata ande amaro divano, ai vi chi garadiam ande amare vorbi ke mangas te nirisaras love, ai O Del zhanel!


Ieder op zijn beurt, natuurlijk. Eerst is Christus Zelf levend geworden. En als Hij terugkomt, zullen allen die bij Hem horen, ook levend worden. 	 Numa swako pe pesko rhindo, O Kristo sar le anglune, porme kodola kai si le Kristoske kana avela, porme avela o getomos.


Toen alles gebeurd was wat er over Hem in de Boeken staat, hebben zij Hem van het kruis gehaald en in een graf gelegd. 	 Ai kana kerde so godi sas ramome pa leste, huliarde les pa trushul, ai thode les ando greposhevo.


Petrus bleef net zo lang kloppen tot zij aan de deur kwamen. Toen zij hem binnenlieten, zagen ze tot hun grote verbazing dat hij het echt was. 	 Numao Petri mai marelas anda o wudar, ai kana phuterde o wudar ai dikhle les, chudisaile.


Terwijl ze aan tafel zaten, kwam de dochter van Herodias binnen. Zij danste voor Herodes en zijn gasten en iedereen genoot ervan. Herodes vond het zo mooi dat hij tegen het meisje zei: "Vraag wat je maar wilt. Ik zal het je geven." 	 Ai kana e shei la Herodiaki avili andre, woi kheldias lenge, ai de sa zurales plachalias le Herodos ai won kai sas lesa, o amperato phendia ka shei, "Phushes mandar so godi manges, ai dava tu so godi manges."


Zij zullen geen honger of dorst meer hebben en ook niet meer door de brandende zon en de verzengende hitte gehinderd worden. 	 Won shoxar chi aven bokhale vai tsushale mai iek data. Won avena garade katar o baro tachimos ai katar o kham kai strefial pe lende mashkarel o dies.


Doe de groeten aan Prisca en Aquila die, net als ik, voor Christus Jezus werken. 	 Roden ai dikhen le Priscilla ai Aquila, won kerde buchi mansa ande buchi le Jesus Kristoski.


Sommigen werden inderdaad overtuigd door wat hij zei. Maar anderen geloofden hem niet. 	 Uni pachaiepe pa so motholas lenge, ai le kolaver chi mangenas te pachanpe.


"Gelooft u het nu eindelijk?" antwoordde Jezus. 	 O Jesus phendia lenge, "Tume pachan akana?


Omdat zij leiding aan de gemeente moeten geven, moeten zulke leiders een zuiver leven leiden. Zij mogen niet trots of ongeduldig zijn; zij mogen niet veel drinken en ook niet driftig of hebzuchtig zijn. 	 Ke o manush kai inkerel e khangeri trobul te kopaiilpe andal dieli le Devleski, no anda kodia trobul te na avel dosha pe leste. Ai chi trobul te avel barimatango, ai chi te xoliavol, ai chi te machol, ai chi te marelpe, ai chi trobul te niril love le chorimasa.


Jezus stond op en ging met de man mee en Zijn discipelen ook. 	 O Jesus wushtilo, ai gelo pala leste, peske disiplonsa.


De eerste engel blies op zijn bazuin: Hagel en vuur, vermengd met bloed, werden op de aarde gegooid. Een derde deel van de aarde en een derde deel van de bomen verbrandde en al het gras werd door de vlammen verteerd. 	 O pervo angelo phurdia leski tuturaza. Babitsa ai iag amime le ratesa hulelas tele pe phuv. E trito partia la phuviaki sas phabardi. E trito partia le krenzheske ai le khasheske sas phabarde. Sa le char sas phabarde.


"Die stem is er niet voor Mij geweest, maar voor u!" zei Jezus. 	 Numa O Jesus phendia lenge, "Na ke pala mande kado glaso ashundilo, numa pala tumende.


Op de dag van het grote oordeel zal de koningin van Scheba tegelijk met de mannen van deze tijd levend worden en hen veroordelen. Want zij maakte een lange, moeilijke reis om zelf de wijsheid van Salomo te horen. Maar let op! Ik ben meer dan Salomo! 	 E amperetisaika andai Sheba te wushtel o dies la krisako kadala vitsasa kai kris te dosharel len; woi avili dural te ashunel ka Solomon. Ke de sa gojaver sas ai akana si iek mai baro katar o Solomon katse!


Toen zijn twee discipelen dat hoorden, gingen zij Jezus achterna. 	 Le dui disipluria ashunenas le vorbi kai phendia, ai linepe pala Jesus.


Het zal een vreselijke tijd worden voor vrouwen die zwanger zijn of een baby hebben. Er zal een diepe ellende over dit land komen. God zal Zijn toorn op dit volk koelen. 	 Nasul le zhuvliange kai si pharia glatasa, ai kodolen kai si le glate pe chuchi ande kodola dies! Ai avela baro nekazo ando them, ai xoli pe kado narodo.


Jezus joeg die geest uit de man weg en toen kon hij weer spreken. De mensen stonden versteld. "Zoiets hebben wij nog nooit gezien!" riepen zij uit. 	 Kana o beng gonime anda leste, o muto dia duma. Sa o narodo chudisaile, ai phenenas, 'Shoxar chi dikhliam kadia ande Israel!"


"Begrijpen jullie niet dat je niet slecht wordt door wat je eet?" zei Hij. 	 Ai phendia lenge, "Chi tume sa chi haliaren? Chi haliaren, ke so thol ando lesko mui nashti maril les.


Elke vloek zal zijn opgeheven. De troon van God en van het Lam zal in de stad staan en al Zijn knechten zullen Hem vereren. 	 Ai chi mai avela armaia, numa o than le Devlesko ai le Bakriorhosko avela kotse, ai leske slugi luvudina les.


Wie zijn eigen zin doet, denkt en leeft alleen op natuurlijk vlak. Maar wie zich door de Heilige Geest laat leiden, denkt en leeft geestelijk. 	 Ke kodola kai traiin pala stato, roden le dieli kai mangel o stato. Numa kodola kay traiin pala Swunto Duxo lenpe pala so mangel o Swunto Duxo.


Daarna zag ik een ontelbare menigte mensen. Zij kwamen uit alle rassen, volken, stammen en taalgroepen. Zij stonden voor de troon en voor het Lam, met witte kleren aan en palmtakken in de hand. 	 Pala kodia, dikhlem o baro narodo, pra but te jinav. Won sas anda swako them, ai anda swako vitsa, ai anda swako fielo le manushenge, ai anda swako shib. Won beshenas anda purhende angla o than, ai angla O Bakriorho, tsaliarde sas le parne tsaliasa, ai won inkerde le krenzhitsi ande lenge vas.


Het oog is de lamp van het lichaam. Als uw oog open en gezond is, leeft u in het licht. 	 O lampo le statosko si e iakh. Te si che iakha bi doshako, sa cho stato si te avel pherdo vediara.


"Heeft Hij jullie ook al omgepraat?" vroegen de Farizeeërs. 	 Le Farizeanuria phushle len, "Vi tume atsardian pala leste.


Halverwege de feestweek ging Jezus naar de tempel en sprak de mensen toe. 	 Karing mashkar O Dies O Baro le Zhidovongo O Jesus gelo ande tampla, ai sicharelas.


Zij kwamen aan de overkant van het meer in het gebied van de Gerasenen. 	 Ai aresle pe kaver rig le paieske, ando them kai bushol Gadarenes.


De mensen die naar hem luisterden en zagen welke buitengewone dingen hij deed, hielden zich aan wat hij zei. 	 But narodo ashunelas ka Filip so motholas, ashunenas ai dikhenas le mirakluria kai kerelas.


Zo werd de invloed van de woorden van de Here steeds groter en sterker. 	 Ai E Vorba le Devleski zhalas katar godi ande putiera ai ande zor.


Toen zag ik uit de bek van de draak, uit de bek van het beest en uit de mond van de leugenprofeet drie boze geesten komen. Zij zagen eruit als kikkers. 	 Ai dikhlem trin bi vuzhe duxuria sar le brashki avena avri anda mui le zhungalo baro sapesko, ai avri anda mui le zhungalo zhiganesko, ai avri anda mui le xoxamlo profeto.


'Als wij toen hadden geleefd, zouden wij de profeten nooit hebben vermoord.' 	 ai phenen, "Te traiisardiamas andel diesa amare dadenge ai paponge, nas te mudaras le profeton sar kerde won.


Hoewel alle hoop vervlogen was, bleef Abraham verwachten en geloven dat hij de stamvader van vele volken zou worden, want God had het gezegd! Hij besefte maar al te goed dat hij op honderdjarige leeftijd te oud was om nog een kind te verwekken. 	 O Abraham pachaiape ai azhukerelas, kana nas kanch te azhukerelas, ai kerdilo kadia "O dat bute themengo" Vorta sar O Del phendiasas leske, 'Avela but narodo pala tute.'


Er kwamen enkele Farizeeërs en godsdienstleraars uit Jeruzalem om Jezus te ondervragen. 	 Antunchi uni Gramnoturia ai Farizeanuria avile andai Jerusalem ka Jesus ai phushle les,


Zij zullen allemaal veroordeeld worden, omdat zij niet de waarheid geloven, maar met genoegen onrecht accepteren. 	 Ai kadia sa kodola kai chi pachaiepe ando chachimos, numa kai mangle te keren o nasulimos, avena xasarde.


Zij vertellen ons ook dat u ernaar uitkijkt dat Zijn Zoon Jezus uit de hemel zal terugkomen. Hij is door God weer levend gemaakt en bevrijdt ons van Gods toekomstig oordeel. 	 ai te azhukeren te avel lesko Shav anda rhaio, kai zhuvindisardia les andai martia, lesko Shav O Jesus Kristo, ai kai ankaladia ame avri anda xoli le Devleski kai si te avel.


weet wel dat de God van Israël onze voorouders heeft uitgekozen om Zijn volk te zijn. Toen zij als vreemdelingen in Egypte woonden, maakte Hij hen groot. Met geweldige wonderen leidde Hij hen uit dat land. 	 O Del le Zhidovongo alosardia amare daden, kerdia te butiol kado narodo zhi kai sas streinuria ande Egypt, ai ankaladia le avri peske vastesa o zurales.


"Opnieuw geboren?" vroeg Nicodémus. "Hoe kan dat? Iemand kan toch niet voor de tweede keer uit zijn moeders lichaam geboren worden?" Jezus antwoordde: 	 O Nicodemus phendia leske, "Sar dashtilpe iek manush te kerdiol aver data kana si phuro? Sai mai zhal palpale ando ji peska dako, ai te kerdiol aver data?"


Hij woonde tussen de rotsgraven en was zo sterk dat niemand hem in bedwang kon houden. 	 Kado manush beshelas andel kaplitsi; ai khonik nashti phandel les le lansuriansa.


Jezus kwam met het goede nieuws dat het vrede was; zowel voor u die ver van God was, als voor ons die dichter bij Hem leefden. 	 Kadia O Kristo avilo te anel e lashi viasta le pachaki tumenge kai chi san Zhiduvuria, kai sanas dur katar O Del, ai le Zhiduvuria, kai sas pasha leste.


Die deelden uit aan ieder die iets nodig had. 	 ai thonas le andal punrhe le apostlonge, ai denas sakoneste so trobulas les.


Wie alles eet, moet niet neerkijken op iemand die geen vlees eet. En wie geen vlees eet, moet iemand die dat wel doet, niet veroordelen. God heeft hen namelijk allebei aangenomen. 	 Kodo kai xal anda swako fielo te na xoliavol pe kodo kai chi xal uni dieli; ai kodo kai chi xal uni dieli chi trobul te dosharel kodoles kai xal swako fielo; ke O Del lia les peste.


Hij deed wat de engel had gezegd en trouwde met Maria. Maar hij had geen gemeenschap met haar tot na de geboorte van het kind. En Jozef noemde Hem Jezus. 	 Numa chi traiisarde andek than zhi kai chi arakhadilo o Shav, ai dia les o anav Jesus.


Als u blijft bij wat ik u heb gezegd, is dat uw redding. Anders had u net zo goed niet gelovig kunnen worden. 	 Ai pa kodo san skepime, te ninkerena les sar phendem les tumenge.


Ongeveer in dezelfde tijd pakte koning Herodes enkele christenen op met de bedoeling hen te mishandelen. 	 Sa ande kodia vriama o amperato Herod chinuilas uni manushen kai sas Devleske andel khangeria.


Dan zijn jullie het niet die spreken. Dan is het de Geest van je hemelse Vader die door je spreekt. 	 Ke chi dena tume duma, numa O Swunto Duxo tumare Dadesko dela duma tumendar.


Niet dat Jezus eten wilde kopen. Hij was iets anders van plan, maar was alleen benieuwd wat Filippus zou antwoorden. 	 Wo phendia kadia te zumavel les, numa O Jesus zhanglia so kerelas.


"Ik heb ook een vraag", zei Jezus, "geef Mij daar eerst eens antwoord op. Dan zal Ik u vertellen wie Mij het recht geeft dit allemaal te doen. 	 O Jesus phendia lenge, "Vi me akana phushav tumendar ek divano, ai phenen mange, antunchi me phenav tumenge katar che putiera kerav so kerav.


Onthoud dit: Wie doet wat Ik zeg, zal nooit sterven." 	 Phenav tumenge o chachimos: Savo kai kerela so phenel murhi vorba, chi dikhela o merimos."


De ander viel voor hem neer en smeekte: 'Geef mij uitstel. Dan zal ik alles terugbetalen.' 	 Kodia sluga thodiape ande changende ai rhugisailo leste, " Na xoliavol, rhevdisar, azhuker ma, ai pochinava tuke sa."


Maar wat ons schip betreft, dat zal op een of ander eiland aan de grond lopen." 	 Numa si te aresas pek izula."


"Maar anderen niet. Want wie iets heeft, zal er veel bij krijgen. Meer dan genoeg. Maar wie niets heeft, zal ook nog kwijtraken wat hij meent te hebben. 	 Kaste godi si leste si te avel dino mai but, ai avela les but opral: numa kaste godi nai vi so si les, si te avel lino lestar.


En ergens anders staat: "Zij zullen kijken naar de Man, Die zij doorstoken hebben." (C) 	 Ai ande averik E Vorba le Devleski mai phenel, "Won dikhena kodoles kai xiviarde."


Denk niet alleen aan uw eigen zaken, maar heb ook belangstelling voor wat een ander doet. 	 Te na rodel khonik te kerel ferdi peske mishtimos, numa rodel te kerel vi le kolavrenge.


Blijf bereikbaar voor de liefde van God. Wacht geduldig op het eeuwige leven, dat onze Here Jezus Christus ons in Zijn goedheid zal geven. 	 Ai tume akana beshen ande dragostia le Devleski, zhi kai azhukeren amare Devles O Jesus Kristo ande pesko lashimos te del tume o traio kai chi mai getolpe.


Wie in de gemeente spreekt, moet dat doen alsof God door hem spreekt. Wie praktisch werk doet, moet dat doen door de kracht die God geeft. Als dat het geval is, zal God geëerd worden door Jezus Christus. Voor Hem is alle eer en macht, voor altijd en eeuwig! Amen. 	 Kodo kai del duma pa Del trobul te mothol le Vorbi le Devleske; ai kodo kai zhutil trobul te kerel kodia la zorasa kai dia les O Del, saxke ande soste godi o luvudimos te avel le Devleske katar O Jesus Kristo, kai lesko si o barimos ai e putiera ande swako vriama. Amen.


Na jaren in het buitenland te zijn geweest, kwam ik in mijn land terug met geld voor de armen van mijn volk en offers voor God. 	 But bersh gelemtar anda Jerusalem, numa akana avilem te anav zhutimos le lovensa ka murhe narodos.


De slechte mensen en de valse leraars zullen steeds slechter worden en velen misleiden; zijzelf worden op hun beurt misleid door satan. 	 Numa le manush kai si nasul ai xoxamle zhana sagda mai dur ando nasulimos, ai rimona le kolavren, ai vi won rimonape.


De apostelen verkondigden met grote overtuigingskracht dat de Here Jezus uit de dood was opgestaan. De liefde en eenheid waren zichtbaar onder hen. (C) 	 Le apostluria divininas pa Del la putierasa pa Jesus kai zhuvindisailo, ai iek baro lashimos sas mashkar lende.


De zonde heeft niets meer over ons te zeggen. De zonde heeft geen macht over een dode. 	 Ke kodo kai mulo, o bezex ma nai les putiera.


Het is hun bekend dat ik van mijn jeugd af heb geleefd volgens de regels van de Farizeese partij, de strengste richting van onze godsdienst. Als zij dat nu maar wilden toegeven. 	 Won zhanen man de dumult, ai sai phenen te mangena, ke traiisardem sar lende ai lema pala zakono o mai baro kai si le Farizeanonge.


Ik dank God dat ik, als ik alleen ben (a), meer dan u allemaal in vreemde talen spreek. 	 Naisiv le Devleske, ke dav duma pel shiba mai but sar tume savorhe.


Nu had hij alleen nog zijn zoon, zijn oogappel. Tenslotte stuurde hij hem, want hij dacht bij zichzelf: 'Voor mijn zoon zullen zij wel respect hebben.' 	 Ta ando gor sas les ieke shaves, kai sas leske de sa drago, ai wo tradia lende peske shaves, ai phenelas, "Si te preznain murhe shaves."


Wanneer jullie in een stad of dorp komen, zoek dan iemand bij wie je kunt logeren. Blijf daar tot je weer verder gaat. 	 Ande fersavo foro vai gav kai arasena, phushen kon si lasho manush, ai beshen ka leske kher zhi kai tume zhanatar kotsar.


Probeer de vrede met uw medemensen te bewaren en leef als afgezonderd voor de Here; anders zult u Hem nooit zien. 	 Chi marenas mui iek kavresa ai zumaven te traiin ek lasho ai swunto traio. Traiin ande pacha. Khonik chi dikhel le Devles te na avela swunto.


De boze geesten smeekten: "Laat ons alstublieft in die varkens gaan! Stuur ons daar maar in!" 	 Le beng rhugisaile ka Jesus, "Te gonisa ame avri trade ame andel bale."


Zijn discipelen kwamen naar Hem toe en vroegen: "Waarom vertelt U altijd van dit soort gelijkenissen?" 	 Antunchi le disipluria avile ai phende leske, "Sostar des duma lensa andel paramichi?"


Het hele volk van Israël moet weten dat God deze Jezus, Die u gekruisigd hebt, tot Here en Christus heeft gemaakt." 	 Ai ke sa o kher le Israelongo te zhanel chachimasa, ke O Del kerdia Kristo kodo Jesus, kai tume karfosardian.


want de machtige, heilige God heeft grote dingen voor mij gedaan. 	 Ke O Del kai si les e putiera kerdia mange lasho dieli. Lesko anav si Swunto.


U leest in de boeken van Mozes en de profeten omdat u denkt daarin eeuwig leven te vinden. Al die boeken getuigen over Mij. 	 "Sichon o ramomos ande Vorba le Devleski, ke tume gindin kai arakhena ande late o traio kai chi mai getolpe.


Maar God, Die moed geeft aan de moedelozen, beurde ons op door de komst van Titus. 	 Numa O Del kai pechil kodolen kai si nekezhime, pechisardia ame kana tradia amenge o Titus.


Jullie hebben nu zelf gezien dat deze woorden zijn uitgekomen. 	 Tume san marturia pe kadala dieli.


Spreek verstandig en logisch. Dan zal iedereen die het niet met je eens is, zich beschaamd voelen omdat er niets op je valt aan te merken. 	 Ai phen vorbi chache, saxke te na mothon ke nai mishto, ai kadia che duzhmaia avela lenge lazhav, ke nashti mothona chi iek nasulimos pa amende.


"Ik geloof!" riep de man meteen. "En toch twijfel ik nog. Help mij!" 	 Ai strazo o dat le glatasko tsipisardia, ai phendia le asuasa, "Devla, me pachav; zhutis ma te mai pachav."


Kort daarna werd Elisabeth zwanger. Vijf maanden lang kwam zij niet onder de mensen. 	 Xantsi vriama pala kodia e Elizabeth leski rhomni pharisas, ai garadile panzh shon ando kher.


Zijn discipelen vroegen: "Meester, heeft deze man zelf gezondigd of is hij blind geboren doordat zijn ouders gezondigd hebben?" 	 Leske disipluria phushle les, "Gazda, sostar arakhadiol korho? Kon kerdia bezexa, kado manush vai leske dades vai leska da?


Jezus zei: "Vriend, wat kom je doen?" De mannen kwamen dichterbij en grepen Jezus vast. 	 O Jesus phendias leske, "Vortakona, ker so avilian te keres." Antunchi avile le manush angle, thode o vas po Jesus ai phangle les.


Want toen wij u het goede nieuws brachten, was dat niet alleen met woorden. Het gebeurde ook met kracht en door de Heilige Geest. U had de absolute zekerheid dat wat wij zeiden, waar was. U weet ook hoe uit ons optreden bleek dat wij u voor de Here wilden winnen. 	 Ke andiam tumenge e lashi viasta, na ferdi le vorbensa, numa la putierasa kai avel katar O Swunto Duxo. Ai o pachamos kai si amen ando kado chachimos kai avel katar e viasta. Tume zhanen sar traiisardiam mashkar tumende pe tumaro mishtimos.


Zij doen hun werk in een aards model van het echte heiligdom in de tempel; want toen Mozes de heilige tent zou maken, zei God tegen hem dat hij die precies zo moest maken als het model dat God hem op de berg had laten zien. 	 Kadia buchi ferdi sikavel ek patreto pa o chacho than ando Rhaio. Kana o Moses kerelas e tsera, O Del phendia leske te kerel e tsera le luvudimaski sar wo sikadia leske po plai Sinai.


Toen zag ik een andere sterke engel uit de hemel komen. Hij was gekleed in een wolk en had een regenboog rondom zijn hoofd. 	 Porme dikhlem aver angelo hulelas tele andai rhaio kai sas wusharado ek nuverosa. Ai e rhaza sas opral lesko shero. Lesko mui sas sar o kham. Leske punrhe sas sar khastorhe le iagake.


Aan de overkant van het meer ontvingen de mensen Hem met open armen. Zij hadden op Hem gewacht. 	 Kana avilo palpale O Jesus, o narodo primisarde les, ke savorhe azhukerenas les.


Want in die dagen zal God Zijn oordeel voltrekken. De woorden van de profeten zullen dan in vervulling gaan. 	 Ke kodola diesa avena diesa chorhe, ai te kerdiol so godi sas ramome.


Wat de Vader zegt, bereikt u niet werkelijk. Want u gelooft Mij niet, hoewel Ik door Hem gestuurd ben. 	 Chi garaven leske vorbi ande tumende, ke chi pachan tume ande kodo kai tradia les.


Nadat ik in Macedonië ben geweest, kom ik bij u. Want ik wil eerst naar Macedonië gaan en daarna een tijdje bij u blijven; misschien wel de hele winter. In dat geval kunt u mij meegeven wat ik voor mijn volgende reis nodig heb, al weet ik nu nog niet waar ik naar toe zal gaan. 	 Zhava tumende kana nakhava e Macedonia, ke nakhava e Macedonia.


Werkelijk, zo'n stad zal er op de dag van het grote oordeel erger aan toe zijn dan de beruchte steden Sodom en Gomorra. 	 Phenav tumenge o chachimos, mai vushoro avela le narodoske anda Sodom ai andai Gomorrah po dies la krisako, de sar kodole foroske!


Ik wens u meer en meer Gods genade, vrede en liefde toe. 	 E mila, ai e pacha, ai e dragostia te aven tume dine bi musurako.


Jezus ging vol van de Heilige Geest uit de Jordaanvallei weg. 	 O Jesus pherdo sas le Swuntone Duxosko kana gelotar katar o Jordan, ai sas angerdo katar O Swunto Duxo ande pusta.


Maar God heeft de mensen een nieuwe kans gegeven om deel te krijgen aan Zijn rust en die kans is er nL! Hij heeft dat door de mond van David al aangekondigd met de eerder genoemde woorden: "Als u nL de stem van God hoort, verhardt u dan niet voor Hem." (C) 	 O Del thodia rigate iek dies le manushenge te aven andre, ai kadia vriama si "Adies". De but bersh palpale kana le manush chi avile andre o David phendia, "Adies te ashunen o glaso le Devlesko, te na zuravon che ile."


Uit mensen komt menselijk leven voort, maar uit de Geest van God komt geestelijk leven voort. 	 So kerdilo katar o stato, stato si; ai so kerdilo katar O Swunto Duxo, Swunto Duxo si.


Dan zult u de vrede van God ervaren, een vrede die ons menselijk besef te boven gaat en die de wacht houdt over uw hart en gedachten, omdat u in Christus Jezus bent. 	 Ai e pacha le Devleski kai nakhel opral pa so godi o manush sai haliarel, garavela tumare ile ai tumare ginduria ando Jesus Kristo.


Jezus zei tegen hen: "Al deze gebouwen zullen worden verwoest. Er zal geen steen op de andere blijven." 	 Numa O Jesus phendias lenge, "O chachimos phenav tumenge, sa so dikhen avela pherado, chi ashela iek bax po kaver."


Daarna gingen zij zitten en hielden de wacht. 	 Pala kodia beshle kote ai dikhenas pe leste.


Hij kocht onze vrijheid met Zijn bloed en daardoor ontvingen wij vergeving voor al onze zonden. 	 Ame samas chindiam pala lesko rat ai amare bezexa iertimele.


Als het goed is, moet u als pasgeboren kinderen verlangen naar zuivere, geestelijke melk, dat wil zeggen naar het zuivere woord van het goede nieuws. 	 Sar le tsinorhe glate mangen o thud kai avel katar E Vorba le Devleski, saxke te barion ando traio kai avel katar O Del.


Hij is de enige, Die niet kan sterven en woont in zo'n helder licht dat geen mens Hem kan benaderen. Geen mens heeft Hem ooit gezien of zal Hem ooit zien. Voor Hem is de eer en de eeuwige macht, voor altijd. Amen. 	 Ke ferdi wo si kai chi merel; ai traiil andek vediara kai khonik nashtil te pashol. Khonik shoxar chi dikhlia les, ai khonik nashti te dikhel les, ai leske te avel o luvudimos ai e putiera ande swako vriama. Amen.


Dan zal de 'mens van zeer grote zonde' in de openbaarheid treden. Maar de Here Jezus zal hem door Zijn adem vernietigen en hem, als Hij terugkomt, alleen al door Zijn stralende verschijning machteloos maken. 	 Ai antunchi o manush le bezexesko sikadiola, ai O Jesus Kristo mudarela les le phurdimasa kai phurdela anda pesko mui, ai licharela les peska putierasa kai si luvudime kana avela.


Dit gebeurde in Bethanië aan de overkant van de rivier de Jordaan, de plaats waar Johannes mensen doopte. 	 Kadala dieli kerdionas ando Bethany inchal o Jordan, kai o Iovano bolelas.


Zulke vrouwen lopen altijd achter nieuwe leraars aan, zonder ooit de waarheid te aanvaarden. 	 zhuvlia kai roden sagda te sichon, numa kai shoxar chi aresle te zhanen o chachimos.


Er kwam een stem uit de wolk: "Dit is mijn Zoon! Hem heb Ik uitgekozen! Luister naar Hem!" 	 Ai anda nuvero avilo ek glaso, phenenas, "Kako si murho Shav kai si mange mai drago; ashunen leste."


Wie overwint, krijgt het van Mij. Ik zal zijn God zijn en hij mijn zoon. 	 Wo kai si les putiera ai niril premil sa kakala mishtimata. Me avava lesko Del ai wo avela Murho shav.


De een zegt: "Ik hoor bij Paulus." De ander: "Ik bij Apollos." Weer een ander: "Maar ik bij Petrus." Sommigen zeggen zelfs: "Wij zijn de echte volgelingen van Jezus Christus!" 	 Mangav te phenav ke swako anda tumende del duma kadia, me sim katar o Pavlo, ai me katar Apollos, ai me katar o Cephas, ai me katar O Kristo.


Als die duizend jaar voorbij zijn, zal satan uit zijn gevangenis worden losgelaten. 	 Kana le iek mi bersh si getome, o Satano si ivia te mekel leski temnitsa.


Ik strijd met Gods wapens, niet met menselijke, om elke tegenstand te breken. 	 Numa e armia kai si ame te maras ame, nai armia le manushengi kai si pe kadia phuv, numa e armia e zurali le Devleski kai sai peravel le dieli le bengeske.


Het natuurlijke lichaam komt eerst en daarna pas het geestelijke. 	 Numa so si swunto nai o angluno so si zhigania, ai so si swunto avela mai palal.


Dan zullen zij vragen: 'Maar Here, wanneer hebben wij dan gezien dat U honger had of dorst? Of dat U een vreemdeling was? Of dat U niets had om aan te trekken? Of dat U ziek was of in de gevangenis zat? Wanneer hebben wij U niet geholpen?' 	 Antunchi won phenen, "Gazda, kana dikhliam tut bokhalo, vai trushalo, vai streino, vai bi tsalengo, vai naswalo, vai phandado, ai chi zhutisardem tu?"


De Here heeft daarvoor gezorgd en wij zien het als een groot wonder." (a) 	 O Del kerdias kadia, ai che mundro ande amare iakha!"


In de wet van Mozes staat ook: 'U moet zich aan uw eed houden. Wat u voor God hebt gezworen, moet u nakomen.' 	 "Ai vi mai ashundian ke sas phendo le phurenge, 'Te na phages chi solax, numa ker so shinadian angla Del ande chi solax.'


Op een dag stapte Hij met Zijn discipelen in een boot en zei: "Kom, wij gaan naar de overkant van het meer." 	 Andek dies O Jesus anklisto ando pharaxoditsi peska disiplonsa ai phende lenge, "Aven pe kolaver rik le paieske," ai gele.


De hele stad kwam in rep en roer. Ze stormden met z'n allen naar het theater en sleurden Gajus en Aristarchus, twee Macedonische reisgenoten van Paulus, mee. 	 Sa o foro buntisailosas, ai line pesa o Gaius ai o Aristarchus, dui andal Macedonia, kai sas le vortacha le Pauloske kai zhanas lesa, ai gele savorhe andek bari soba.


Hij hoeft ook niet door mensen verzorgd te worden, omdat Hij niets nodig heeft. Hij geeft ons leven en adem en alles wat wij nodig hebben. 	 Nai podaime le manushenge vastensa, sar te trobulsardino les vari so, wo kai del savorhen o traio, ai barval, ai vi la kolaver dieli.


niet langer luisteren naar Joodse fabeltjes en naar mensen die de waarheid de rug hebben toegekeerd. 	 ai te na mai lenpe palal paramicha le Zhidovisko, ai palal zakonuria kai kerde le manush kai durile katar o chachimos.


Daar vonden wij een schip dat naar de Syrische provincie Fenicië zou oversteken; wij gingen aan boord 	 Ai arakhliam iek paraxodo kai nakhelas pai Phoenicia, liam les, ai geliamtar.


Hij genas hen. Het was iets geweldigs! Mensen die vroeger geen woord konden uitbrengen, stonden te praten. Mensen die kreupel waren geweest, stonden recht op hun benen. Mensen die verlamd waren geweest, liepen gewoon rond. En mensen die blind waren geweest, keken nu hun ogen uit. De God van Israël werd door iedereen geëerd en geprezen. 	 Ta o narodo chudisailo kana dikhle ke le kashuke ashunen, le muto dine duma, le naswale sastile, le bange phirenas, le korhe dikhenas, won preznaisarde ai luvudisarde O Del le Israelosko.


Ik moet wel sterven zoals door de profeten is gezegd. Maar wat ziet het er slecht uit voor de man, die Mij verraadt. Het zou beter voor hem zijn als hij nooit geboren was." 	 O Shav le Manushesko avela kerdo lesa sar sas ramome pa leste. Numa nasul avela kodoleske kai purhila le Shaves le Manushesko! Mai mishto avilino leske te na arakhadilo sas.


Zij hitsten de hele stad tegen hem op. De christenen aarzelden niet en stuurden Paulus naar de kust. Maar Silas en Timotheüs bleven in de stad achter. 	 Strazo kodo phral kotsar phende le Pauloske te zhaltar karing o pai, numa o Silas ai o Timothy beshlo ande Berea.


Zij gingen naar binnen en vonden het kind en Zijn moeder Maria. Eerbiedig knielden zij voor Hem neer. Zij gaven Hem kostbare geschenken: goud, wierook en mirre. 	 Kana aresle ando kher, dikhle la glata peska dasa e Maria. Thode pe ande changende ai preznaisarde ai luvudisarde les, porme phuterde penge gone, ai dine les podarki: sumnakai, frankincense ai mirrh.


Paulus en zijn metgezellen verlieten Pafos en gingen per boot naar Perge, in Pamfylië. Johannes Markus reisde niet verder met hen mee, maar ging vandaar naar Jeruzalem terug. 	 O Pavlo ai leske vortacha line o paraxodo anda Paphos, ai gele ando Perga ande Pamphlia; o Iovano meklia le, ai gelotar palpale ande Jerusalem.


De officier bracht hem bij de commandant en zei: "Paulus, onze gevangene, riep mij en vroeg deze jongeman bij u te brengen, omdat hij u iets te vertellen heeft." 	 Le ketana lia kodole terne manushes pesa, ai angerdia les ka baro le ketanengo, ai phendia, "O Pavlo kai si phandado, akhardia ma, ai manglia mandar te anav tuke kadale terne manushes, ke si les vari so te mothol tuke."


Uw liefde heeft ons al bemoedigd, maar de blijdschap waarmee Titus bij ons kwam, heeft ons pas echt gelukkig gemaakt. Hij was vol lof over de goede ontvangst die hij bij u kreeg. Zijn ongerustheid was daardoor volledig weggenomen. 	 Pala kodia liam zor. Chi liam ferdi zor, numa amaro raduimos mai baro sas, kana dikhliam sode o Titus raduime sas, kana tume savorhe pechisardian les.


Toch is dit niet voor alle gelovigen even duidelijk. Sommigen hebben nu nog de gewoonte deel te nemen aan maaltijden ter ere van afgoden. En als zij eraan meedoen, voelen zij zich onzeker en spreekt hun geweten. 	 Numa kado zhanglimos nai savorhende, uni palai furma kai gindin le devlen xan kodolendar masa kai si shinde le devlenge, ai lenge goji slabo la ai rimonme la.


Het gaat er niet om w r wij de Vader aanbidden, maar hce wij Hem aanbidden. Echte aanbidding is geestelijk en zuiver. De Vader zoekt mensen die Hem zo aanbidden. 	 Numa o chaso avel, ai vunzhe avili, kana le chache manush rhuginpe ka Dat ando duxo ai ando chachimos; ke kadia mangel O Dat te rhuginpe le manush.


en niet alleen voor dat volk, maar ook voor de kinderen van God die over de wereld verspreid zijn. Jezus zou hen allemaal bijeenbrengen. 	 Ai na ferdi pala kado them, numa vi te chiden ande iek stato sa le shave le Devleske kai si pe swako rig.


In de tijd dat zij door Galilea trokken, zei Jezus: "Het is bijna zover dat Ik in de handen van de mensen zal vallen. 	 Andek dies kai le disipluria sas andek than ande Galilee. O Jesus phendia lenge, ke O Shav le manushesko si te avel dino andel vas le manushengo:


Jezus stak hem Zijn hand toe en trok hem uit het water. "Och, twijfelaar", zei Hij, "waarom heb je zo weinig vertrouwen in Mij?" 	 Strazo O Jesus anzardias pesko vas, astardia les ai phendia leske, "Tu kai si tu xantsi pachamos! Sostar chi pachaian?"


Maar de mensen die niet bij de rampen waren omgekomen, wilden hun oude manier van leven niet opgeven. Zij bleven doorgaan met het aanbidden van boze geesten en afgoden; goden die zij zelf van goud, zilver, brons, steen en hout hadden gemaakt; goden die niet konden zien, horen of lopen. 	 Le manush kai traiinas inker pala kadala baiuria, chi keisaile, chi mekle le dieli kai kerde lenge vastensa, le ikoni kai sas kerde anda sumnakai, rup, xarkune, bax ai khash: kai nashtin te ashunen, dikhen, vai mishkin, vai phiren. Won chi aterdile te luvudin ai rhuginpe ka le dela le xoxamle, le bengen.


Als iemand u een klap in uw gezicht geeft, laat hem dan begaan en verdedig u niet. Als iemand uw mantel afpakt, geef hem dan ook uw hemd. 	 Te dela tu vari kon iek palma pai buka, de les vi le kolaver; te lela vari kon chi raxami, mek les te lel vi chi bunda.


Zijn zij Hebreeërs? Ik ook. Zijn zij Israëlieten? Ik ook. Stammen zij van Abraham af? Ik ook. 	 Won si Zhidovo? I me sim. Won si Israelite? I me sim. Won si andai vitsa le Abrahamoski? I me sim.


En u maar verwaand zijn! U had beter in de rouw kunnen gaan! Waarom hebt u die man niet uitgestoten uit uw gemeente? 	 Ai pherde barimata san, ai chi san ando nekazo? Mai mishto te shudel kodoles mashkar tumende kai kerdia kodia diela.


Om hun duidelijk te maken waarom Hij dat deed, zei Hij: 	 Ai O Jesus phendia lenge ek paramichi,


En u bent weer een voorbeeld geworden voor alle andere christenen in Macedonië en Achaje. 	 No pe tumende sai len sama sa le phral kai si ande Macedonia ai ande Gretsia sar te traiin angla Del.


De dag kwam dat Elisabeths kind geboren werd en het was een jongen. 	 Kana e vriama avili kai Elizabeth trobulas te avel la iek glata sas la iek shav.


'Ik zal terugkeren om het vervallen huis van David te herbouwen. Op de plaats van de ruïne zal Ik een nieuw gebouw neerzetten, 	 ai pala kodia avava palpale, ai vazdava palpale o kher le Davidosko, kai sas perado; vazdava opre so sas tele, ai vortova.


Ik vertrouw erop dat uw band met de Here zo sterk is dat u niet zult afwijken van wat ik u heb geleerd. Maar wie onder u onrust heeft gebracht, krijgt zijn verdiende loon, wie het ook is. 	 Si ma pachamos ande tumende katar O Del, ke tume chi gindin averfielo ke sar mande, numa kodo kai rimol tume, kon godi avela, avela dino pe kris katar O Del.


Toen nam Jezus hen mee naar Bethanië. Hij hief Zijn handen op en zegende hen. 	 Angerdia le karing e Bethani; ai vazdia le vas, ai swuntsosardia le.


Op hetzelfde moment, terwijl iedereen met grote ogen toekeek, stond de man op. Hij nam zijn draagbaar onder de arm en liep naar huis. Hij juichte van blijdschap en prees God voor dit wonder. 	 Strazo vushtilo angla lende, lia pesko than kai beshelas pe leste, ai gelotar khere. Ai naisilas le Devles.


Niet lang daarna verhuisde Hij naar Kapernaüm, een stadje aan het meer van Galilea, in het gebied van Zebulon en Naftali. 	 Gelotar andai Nazareth, avilo ai beshlo ande Capernaum, foro kai si pasha e maria karing o Zabulon ai Nephthalim.


Sommige takken van de goede olijfboom zijn afgebroken. En u, niet-Joden, bent als wilde olijftakken op de goede olijfboom geënt. Nu u tussen de andere takken staat, krijgt u net als zij voedsel uit de wortel. 	 Le Zhiduvuria si sar iek khash maslenengo kai si lasharde, ai kai uni krenzhi sas shinde, tu kai chi san Zhidovo, tu san sar iek krenzha maslenengi chorhi thodino ando lengo than, ai tu akana les andai vuna kai pravarel le maslenen kai si lasharde.


In de synagoge en aan tafel zitten zij graag op de voornaamste plaatsen. 	 Ai mangena le mai lashe skamina ande synagogue, ai te beshen ka shero le skafidiako kal pachiva.


Wens de mensen die u vervolgen alle goeds toe. U moet hun niets kwaads toewensen. 	 Swuntson kodolen kai chinuin tume: swuntson ai na te del le armaia.


Wij werden niet alleen blij doordat hij er was, maar ook doordat hij goed nieuws meebracht. Hij zei een fijne tijd bij u te hebben gehad. En toen hij mij vertelde dat u naar mijn komst uitziet en ook over uw zorg en inspanning voor mij, nam mijn blijdschap alleen maar toe. 	 Ai samas pechime, na ferdi ke avilo, numa ke phendia amenge sar tume pechisardian les. Ai phendia amenge sode mangen te dikhen ma, ai sode nekezhime san, ai sode gata san te thon mange partia; anda kodia akana sim mai raduime.


Naar zijn gewoonte ging Paulus naar hun synagoge en sprak drie sabbatten achtereen met hen over wat er in de Boeken stond. 	 Sar kerelas wo butivar, o Pavlo, dia andre ande synagogue, trin Savatone gelo ai divinilas lensa pa zakonuria le Devlesko.


Ik heb nog meer schapen, die niet bij deze stal horen. Ik moet zorgen dat die er ook bijkomen. Zij zullen mijn stem horen en dan zal het één kudde zijn met één herder. 	 Mai si ma aver bakriorha, kai nai ande kadia shtala; trobul te anav vi len, te phiravav len te ashunen murho glaso; ai avena iek fialo bakriorha, ai iek pastuxosa.


Wij horen immers niet in deze wereld thuis; wij kijken uit naar de toekomstige stad. 	 Ke kadia lumia nai amaro kher. Ame dikhas karing amaro kher ando rhaio kai beshel sa data.


De sterren zullen van de hemel vallen en het heelal zal heen en weer worden geschud. 	 le chererhaia perena anda cheri, ai e putiera kai si ando cheri avena drenchinime.


Opdat ieder die in Mij gelooft, eeuwig leven zal hebben. 	 Kashke kon godi kai pachalpe ande leste te na xaiil, numa avel les o traio le rhaiosko.


"Hoe eerder hij dood is, hoe beter!" Ze zwaaiden met hun mantels en gooiden handenvol stof de lucht in. 	 Ai tsipinas, ai shudelas penge tsalia ai shudenas phulberia opre.


Ik reken er niet meer op dat ik het door het houden van allerlei wetten met God in orde kan maken. Nee, daarvoor vertrouw ik nu op Christus. Hij maakt het goed tussen ons en God, als wij maar in Hem geloven. 	 Ai te avav vorta astardo leste, ai chi mai jinav ke vorta sim angla Del ke lav ma pala zakono. Numa me sim vorta angla Del pala murho pachamos ando Kristo.


De man vroeg zich af waar hij alles moest laten. Ineens wist hij het. 'Ik breek mijn schuren af en zet er grotere voor in de plaats', zei hij. 	 Ai wo gindilas ande peste, phenelas, 'So te kerav, kai nai ma dosta than te thav sa murhe fruti?'


Hierna zei Hij tegen Zijn discipelen dat zij met de boot moesten overvaren naar de andere kant van het meer. Hij zou nog blijven om de mensen weg te sturen. 	 Strazo O Jesus kerdias te anklen le disipluria ando pamphuri te zhan mai anglal lestar pe kaver rig le paieske, zhi pon wo tradias le narodos te zhantar.


U bent Hem toch meer waard dan de vogels! Al die zorgen maken uw leven geen dag langer. 	 Savo anda tumende te nekezhila sai lunzharela pesko traio xantsi?"


Er zaten ook een paar Joodse godsdienstleraars in dat huis. Toen die dit hoorden, dachten ze bij zichzelf: 	 Numa sas uni Gramnoturia beshenas tele kotse, ai phenenas peske,


Wat is de Here goed voor mij geweest! Hij heeft mij het geloof in Christus Jezus gegeven en mij gevuld met Diens liefde. 	 Amaro Kristo shordia but pesko lashimos pe mande, ai dia ma o pachamos, ai e dragostia kai si ame andek than le Jesus Kristosa.


Zodra Martha hoorde dat Jezus er aankwam, ging zij Hem tegemoet. Maar Maria bleef thuis. 	 Kana e Martha ashundia ke O Jesus avelas, geli karing leste, numa e Maria beshli tele ando kher.


Toen Filippus op die weg liep, zag hij een wagen voor zich uit rijden. In die wagen zat een voorname Ethiopiër. (A) Hij was minister van financiën in de regering van koningin Candace van Ethiopië. De man was in Jeruzalem geweest om God te aanbidden en 	 Wushtilo opre ai gelotar; ai eta, ek Ethiopiano, kai sas sluga (eunuch) tela vas la amperatasaiko busholas Candace, kai sas ande Ethiopia, ai wo lelas sama pe lako sumnakai ai lako mishtimos, ai wo avilo ando Jerusalem te rhugilpe ka Del.


Toen ik bij u was, is in alle opzichten gebleken dat ik een apostel van Christus ben. Met grote volharding heeft de Here door mij wonderen onder u gedaan en bewijzen van Zijn macht gegeven. 	 Le dieli kai sikaven ke sim sluga kerdile mashkar tumende ieka rhavda sa kai sas maladi; kodola dieli sas le semnuria, le chudimata, ai le mirakluria.


Toen zij dat hoorden, waren ze blij verrast en beloofden hem geld. Judas wachtte zijn kans af om Jezus te verraden. 	 Ai kana ashunde kadala vorbi, raduisaile, ai shinade te den les love. De katar kodia vriama o Judas rodias sar te del les ando vas.


vanaf de dag dat Jezus in de Jordaan werd gedoopt tot Hij in de hemel werd opgenomen. Hij moet, net als wij, kunnen vertellen dat hij zelf gezien heeft dat Jezus weer leeft." 	 de katar e vriama kai o Iovano boldia les ai zhi ka dies kai O Jesus gelotar mashkar amendar ando rhaio.


Hij klemde zich vast aan de belofte van God. Zijn vertrouwen bleef sterk en hij gaf God alle eer. 	 Chi xasardo pesko pachamos, ai pachalaspe ande so shinadiasas leske O Del; inker lesko pachamos bariolas, ai naisilas le Devles.


Ik heb u gedoopt in water, maar Hij zal u dopen in de Heilige Geest." 	 Me bolav tume le paiesa, numa wo bolel tume le Swuntone Duxosa."


"Ga naar Bethlehem en zoek het kind. Als u het hebt gevonden, kom dan terug om mij er alles over te vertellen. Want ik wil Hem ook eer gaan bewijzen." 	 Wo tradia len ande Bethlehem ai phendia lenge, "Zhan ai roden mishto la glata; ai kana arakhena les, phenena i mange, te zhav vi me te preznaiv ai te luvudiv les."


"U bent dus de Zoon van God?" vroeg de Hoge Raad. Hij antwoordde: "Nu u het zelf zegt: Ja, dat ben Ik." 	 Antunchi savorhe phenenas, "Tu san O Shav le Devlesko?" Ai wo phendia lenge, "Tume phenen, ke sim me."


Paulus wilde graag dat deze jongeman met hen meeging op reis. Om de Joden in die streek terwille te zijn, besneed hij Timotheüs, want zij wisten allemaal dat hij niet besneden was, omdat zijn vader een Griek was. 	 O Pavlo manglia te ingerel les pesa, ai shindia les palal Zhiduvuria ke kadia sas lenge zakono, ke but Zhiduvuria sas kotsar, ai savorhe zhanenas ke lesko dat Greko sas.


Toen de ruiters in Caesarea aankwamen, overhandigden zij de brief aan de gouverneur en brachten ook Paulus bij hem. 	 Kana aresle ando Caesarea, le ketani pel gras dine o lil ka governori kotse, ai dine les le Pavlos.


Op die dag zullen de mannen van Ninevé ook levend worden en dit volk veroordelen. Want zij luisterden naar de waarschuwingen van Jona en keerden zich af van het kwaad. Maar Ik ben meer dan Jona! 	 Le manush andai Nineveh si te wushten kadala vitsasa kai kris te dosharen len; ke kana o Jonah dia duma pa Del lenge won keisaile, ai akana iek mai baro katar o Jonah si katse!


Een paar dagen later kwam Felix met zijn Joodse vrouw Drusilla in de gevangenis. Hij liet Paulus halen en luisterde naar wat hij over het geloof in Jezus Christus vertelde. 	 Xantsi dies pala kodia o Felix avilo peska rhomniasa, woi bushol Drusilla, woi si Zhidovaika. Ai akhardia le Paulos te ashunen sar del duma pa pachamos ando Kristo.


De andere mensen die in de tempel kwamen, durfden zich niet bij hen aan te sluiten, maar hadden wel veel respect voor hen. 	 Ai chi iek andal kolaver chi mai tromanas te zhan lensa; numa o narodo bariarenas le zurales.


De Joden kregen hierover ruzie onder elkaar. "Hoe kan Hij ons Zijn lichaam te eten geven?" zeiden zij. 	 Pe kadia le Zhiduvuria denas pe duma mashkar pende, phenenas, "Sar sai wo del amen pesko stato te xa?"


Ik heb de hele gift ontvangen en heb momenteel meer dan voldoende. Voorlopig kom ik niets tekort nu Epafroditus mij uw gaven heeft overhandigd. Zij zijn een heerlijk geurend offer, aangenaam voor God. 	 No len so godi tradian mange, ai mai but si sar so trobul ma, akana o Epaphroditus andia mange tumare podarki. Si ma so godi trobul ma, tumare podarki si sar iek sakrifis ai iek sung lashi, iek sakrifis kai O Del premil ai kai si lesko drago.


Volg Gods voorbeeld in alles, zoals een geliefd kind zijn vader nadoet. 	 Tume san le shave kai si drago le Devleske, kerdion sar leste.


Tenslotte nog dit: Word sterk door één met de Here te zijn en Zijn grote kracht in u te laten werken. 	 Murhe phral, roden tumari zor ando Del ai ande leski putiera.


Begrijpen jullie dit?" "Ja", antwoordden zij. 	 "Haliardian swako fielo?" O Jesus phushlia lendar, won phende leske, "Haliardiam."


God wil dat door uw goede leven de mensen de mond wordt gesnoerd, die zo dwaas zijn het goede nieuws naast zich neer te leggen, hoewel zij nauwelijks weten wat het precies inhoudt. 	 Ke e voia le Devleski si, te aterdiaren tume le mishtimasa, o nasulimos kai mothon le manush kai chi zhanen ai kai nai pachivale,


Johannes de Doper zat toen nog niet in de gevangenis. Hij doopte in Aenon bij Salim; daar was veel water. Er kwamen daar veel mensen om zich te laten dopen. 	 Ai vi o Iovano bolelas ando Enon pasha Salim, ke sas kotse but pai, ai avenas kotse le manush te bolin.


Het nieuws over wat gebeurd was, ging door heel Judea en de omliggende streken. 	 E viasta pa Jesus geli ande sa e Judea, ai sa le foruria kai sas pashe.


Zij drongen hoe langer hoe meer tegen Hem op. "De mensen van deze tijd zijn slecht", zei Jezus. "Zij doen niets anders dan vragen om een teken uit de hemel. Zij willen een bewijs dat Ik de Christus ben. Maar het enige bewijs dat zij zullen krijgen, is het teken van Jona. 	 Sar but narodo avelas, O Jesus phendia, "Ferdi ek vitsa kai si nasul ai kai nai chachimasa le Devlesa mangen semno, numa chi iek chi avela dino, ferdi so kerdiliape ka profet o Jonah.


Hij zei dat zij ook in de wijngaard konden gaan werken en dat hij ze zou betalen wat redelijk was. 	 Lenge phendia, "Zhan vi tume ande murhi rez, ai dava tumen so si vorta."


In die tijd voor de grote vloed ging alles gewoon door. Men at, dronk en trouwde tot het moment dat Noach de ark inging. 	 Sar kai sas ande kodola dies mai anglal sar te avel o pai te tasavel e lumia, le manush xanas, penas, lenas boria, denas sheia, zhi po dies kai o Noah gelo ando paraxodo (Ark).


Anderzijds zal een ongelovige of belangstellende zeggen dat u dol geworden bent als hij in de gemeente komt en ieder in vreemde talen hoort spreken. 	 Te ande khangeri kana si chidine savorhe, den duma pel shiba, ai te avena manush anda narodo, vai kai chi pachanpe, chi phenena ke dile san?


Jezus antwoordde: "En waarom houdt u zich niet aan de wet van God? 	 O Jesus phendia lenge, "Ai tume sostar phagen o zakono le Devlesko, te keren tumaro zakono?


Ik heb de Heilige Geest als een duif uit de hemel zien komen en Hij bleef op Jezus. 	 Porme o Iovano phendia, "Dikhlem O Swunto Duxo sar hulelas anda cheri sar iek gulumbo, ai beshlo pe leste.


Zij mopperden: 'Die kerels hebben maar één uur gewerkt! En u geeft hun hetzelfde loon als ons die de hele dag in de brandende zon hebben gezwoegd.' 	 Kana line peske pochin pupuiinaspe pa gazda.


De vrijdagmiddag was bijna voorbij. De sabbat zou beginnen. 	 Parashtuine sas, ai o Savato nachinuilas.


Drie dagen lang kon hij niets zien. Al die tijd at en dronk hij niets. 	 Beshlo trin dies bi te dikhel, ai chi xalia ai chi pelia kanch.


Als uw werk verbrandt, zult u verlies lijden. U zult zelf gered worden, maar dan wel door het vuur heen. 	 Te e buchi vari kaske phabola, xasarela peski podarka; numa wo avela skepime: numa sar te skepisardia sas andai e iag.


Daarmee kwam uit wat geschreven staat: "Hij hoorde bij de misdadigers." (a) 	 Kadia kerdilia sar o ramomos phendia, won gindisarde pa leste sar iek manush kai phaglo o zakono.


U kijkt naar de buitenkant van de dingen. Als iemand meent Christus te kennen, laat hij dan beseffen dat dit zeker ook voor mij geldt. 	 Tume dikhen avrial te mothola vari kon ke wo si le Kristosko? Ai te mothol peske mishto wo ande peste, ke sar wo si le Kristosko iame sam.


Want al zijn wij met velen, wij zijn één lichaam omdat we allemaal van dat ene brood eten. 	 Ke si iek manrho ame kai sam but, kerdilia iek stato lestar: ke keras kodia diela ieke manrhesa.


Wat betekent dat nu in de praktijk? Zullen wij doorgaan met zondigen om daardoor meer genade van God te krijgen? 	 So te mothas? Beshas ando bezex, saxke te bariol o lashimos le Devlesko?


Er kan nu geen sprake meer zijn van Jood of niet-Jood, van slaaf of vrij man, van man of vrouw; want in Christus Jezus zijn wij één geworden. 	 Le Zhiduvuria ai kodola kai Nai Zhiduvuria saikfielo le, ai vi le manush kai si phangle ai vi kodola kai nai phangle, ai vi le mursh ai le zhuvlia; tume san savorhe astarde le Kristosa.


Er viel ook zaad op ondiepe grond met harde rotsbodem eronder. Het kwam wel op, maar verdorde ook weer vlug omdat het te weinig vocht kreeg. 	 Ai uni pele po than kai sas bax; ai kana barile shuchile; ke nas vov si chingo.


Zo is het ook bij het levend worden van de doden. Het lichaam dat in de aarde wordt gelegd, zal vergaan. Maar het lichaam dat levend wordt gemaakt, kan niet vergaan. 	 Kadia si anda zhuvindimos le mulenge, o stato bariardo kai rimolpe, zhuvindil kai chi mai rimol.


De mannen die bij het graf op wacht stonden, sidderden van angst. Zij vielen op de grond en het leek wel of ze dood waren. 	 Le zhene kai meklesas te len sama, daraile kadia de zurales ta izdranas ai kerdile sar mule manush.


Zij voeren verder en legden aan in het gebied van de Gerasénen, aan de overkant van het meer van Galilea. 	 Aresle ando them le manushengo kai bushon Gadarenes, kai si inchal e Galilee.


de vader van Nahor was Seruch; de vader van Seruch was Rehu; de vader van Rehu was Peleg; de vader van Peleg was Heber; de vader van Heber was Sala; 	 o shav le Serugosko, o shav le Reusosko, o shav le Pelegosko, o shav le Eberosko, o shav le Shelahosko,


Als ik bij Joden ben, leef ik als een Jood om hen voor Christus te winnen. Als ik bij mensen ben die zich aan de wet van Mozes houden, houd ik mij er ook aan omdat ik hen voor Christus wil winnen. 	 Le Zhidovonsa kerdem sar le Zhiduvuria, kaste te niriv le Zhidovon; kodola kai sas telai zakono, kerdem sar telai zakono, marka ke me chi sim telai zakono kaste te niriv kodolen kai si telai zakono;


Want wie zijn leven voor zichzelf houdt, zal het verliezen. 	 Ke o manush kai mangela te garavel pesko traio xasarela les; numa kodo kai dela pesko traio pala mande arakhela traio.


"God zal u slaan, huichelaar", zei Paulus tegen hem. "U zit hier om volgens de wet recht over mij te spreken. Geeft u iemand opdracht mij te slaan, wat tegen de wet is?" 	 Antunchi o Pavlo phendia leske, "O Del marela tu, tu baro zido parniardo! Tu beshes tele katse te des ma pe kris pala zakono, numa tu chi keres sar si o zakono ke des ordina te maren ma?"


Van: Paulus, die door de wil van God is aangewezen als apostel van Christus Jezus, en broeder Timotheüs. Aan: De gemeente in Corinthe en alle gelovigen in Achaje. 	 Katar o Pavlo, ek apostle le Jesus Kristoske katar e voia le Devleski, ai amaro phral o Timote kai khangeri le Devleski kai si ando Corinth, ai sa le shave le Devleske kai si ande sa e Gretsia.


Wees dus op je hoede en houd je ogen open! Je bent gewaarschuwd! 	 "Arakhen tume, le sama ai rhugin tume, ke chi zhanen kana kerdiola.


"Meester", zei Petrus, "geweldig dat wij hier zijn. Wij zullen drie tenten maken. Eén voor U, één voor Mozes en één voor Elia!" 	 O Petri phendia ka Jesus, "Gazda, mishto ke sam katse! Anzaras trin tseri, iek tuke, iek le Mososke, ai iek le Eliasoske."


Een zekere Jozef, die lid was van de Hoge Raad en uit de stad Arimathea kwam, ging naar Pilatus. Hij vroeg of hij het lichaam van Jezus mocht hebben. Deze Jozef was een goed en rechtvaardig man. Hij geloofde dan ook dat Jezus de lang verwachte Christus was. Hij was het helemaal niet eens geweest met de beslissing en het optreden van de andere Joodse leiders. 	 Sas iek manush kai busholas Josef andai foro kai bushol Arimathea, kado manush lasho sas ai vorta.


Behalve de Farizeeërs. Want toen zij hoorden dat Hij de Sadduceeërs de mond had gesnoerd, kwamen zij met een nieuwe strikvraag. 	 Numa kana le Farizeanuria ashunde ke phandadias o mui le Saduseanongo, chidinisaile andek than,


"Wie uit liefde voor Mij zo'n kind ontvangt, ontvangt Mij. En wie Mij ontvangt, ontvangt mijn Vader, Die Mij gestuurd heeft." 	 "Kon godi primila iek tsinorho glata ando murho anav, primil man, ai kon godi primila ma, chi primil ma, numa wo kai tradia ma."


Let er ook op dat niemand van u betrokken raakt in sexuele zonden of onverschillig is als Esau, die als oudste zoon zijn rechten ruilde voor een bord eten. 	 Le sama te na avela iek anda tumende kai kerel zhungalimos le statosa vai te bustrel le Devles sar kerdia o Esau. Wo dia lesko mishtimos ka lesko phral pala iek tiari xabeneski.


Maar wie niet van Mij houdt, trekt zich niets van mijn woorden aan. Wat Ik tegen u allen zeg, komt niet van Mijzelf maar van mijn Vader, Die Mij gestuurd heeft. 	 Kodo kai leske drago mange chi garavel vov si murhe vorbi, ai e vorba kai tume ashunen nai mandar, numa katar O Dat kai tradia ma.


Ik haal het niet in mijn hoofd over iets anders te spreken dan over wat Christus door mij tot stand heeft gebracht. Hij heeft, door mijn woorden en daden, mensen uit allerlei volken tot gehoorzaamheid aan God gebracht, 	 Ke chi tromailemas te mothav chi iek diela kai o Kristo chi kerdia mansa, te anav kodolen kai Nai Zhiduvuria te pachanpe ando Del, numa peska vorbasa ai so kerdia.


Ik vind dat een mens in deze moeilijke tijd er goed aan doet ongetrouwd te blijven. 	 Vi ta miazol mange andai vriama kai si trutno kai pashol mishto peske mursheske te avel kadia.


Het enige wat ons dan te wachten staat, is een vreselijk oordeel; want God zal al Zijn tegenstanders in een laaiend vuur verbranden. 	 Numa le manush trobul te beshen anda punrhende angla Del ai po kodo dies O Del phenel lenge, "Tume san doshale" ai le iaga le iadoske phabola len ai sa leske duzhmanon.


Herodes vond dit heel erg, maar kon er niet onderuit. Al zijn gasten hadden gehoord welke eed hij had gezworen. 	 O amperato nekezhisailo, numa ke solaxadias angla o narodo phendias te den la so mangel.


Obed was de vader van Isaï; en Isaï de vader van David die koning werd. David was de vader van Salomo (Salomo's moeder was de vrouw van Uria). 	 O Jesse sas o dat le Davidosko, o amperato;


"Doe mij alstublieft geen pijn!" Jezus had namelijk tegen de boze geest gezegd dat hij uit de man moest weggaan. De boze geest had zich vaak van de man meester gemaakt. Dan was hij niet meer te houden, rukte zijn boeien stuk en rende de woestijn in, volledig in de macht van de boze geest. 	 O Jesus dia ordina ka o beng te anklel avri anda kodo manush. Butivar o bi vuzho tsodiasaspe anda leste; le manush phandenas les lantsonsa ai sastrensa pel punrhe ai vi pel vas, numa wo shinelas le, ai o beng angerelas les ande pusta.


Here, wie zou geen ontzag voor U hebben? Wie zou U niet eren om wie U bent? U alleen bent heilig. Alle volken zullen komen en U aanbidden, omdat nu duidelijk is geworden dat U recht doet." 	 Kon chi luvudil tu, Devla, la dragostiasa ai darasa? Kon chi phenel pa o barimos cho anavesko? Ke ferdi tu san o Iek kai si Swunto. Sa le thema avena te rhuginpe angla tute. Swako manush dikhel kai tu keres vorta.


Verscheidene dagen later zei Paulus tegen Barnabas: "Zullen wij teruggaan naar de steden waar wij de Here Jezus bekend hebben gemaakt? Dan kunnen wij eens zien hoe het met de christenen daar gaat." 	 Neskolki dies nakhle, porme o Pavlo phendia le Barnabasoske, "Aven, dikhas le phralen ande sa le foruria kai phendiam E Vorba le Devleski, te dikhas sar si kodala phral."


Wat denkt u wel? Dat Gods woord uit uw midden is voortgekomen? Of dat het alleen - heeft bereikt? 	 Tumendar ankliste le Vorba le Devleski vai ferdi tumende avili?


'Verlaat uw vaderland en uw familie en ga naar het land, dat Ik u zal wijzen.' 	 Zhatar anda cho them, ai mek che niamuria, ai zha ando them kai sikavava tuke.


"Er is toch beloofd dat de Christus zou komen. Waar blijft Hij dan? Onze voorouders zijn gestorven en er is niets veranderd. Vanaf het begin van de wereld is alles gebleven zoals het is." 	 Ai mothona, "Kai kodo kai shinadia ke si te avel, ke eta amare dada mule, ai kanchi chi parhudilia de sar godi si e lumia!"


Maar Jezus antwoordde: "Ik wil je één ding zeggen, Petrus: Voordat de haan kraait, zul je drie keer hebben gezegd dat je Mij niet kent." 	 Ai O Jesus phendia, "Petri, phenav tuke, o kurkorsho chi bashel adies, kai tu phenesa trivar ke chi zhanes ma."


"Een boer ging naar zijn land om graan te zaaien. Bij het uitstrooien viel wat zaad op een pad, waar het werd vertrapt. De vogels kwamen het oppikken. 	 "Iek manush gelo te shudel peske sumuntsi; kana shudelas sumuntsi, uni pelia andal sumuntsi pasha drom, kai le manush phiravenas ai le sumuntsi sas telal punrhe, ai le chiriklia avile ai xale le.


's Avonds kwam Jezus met de andere discipelen. Onder het eten zei Hij: "Eén van jullie zal Mij verraden; één die samen met Mij eet." 	 Kana pele e riat O Jesus beshlo kai skafidi le desh u dui disiponsa.


Dat was een slag voor hen. Verdrietig vroegen zij allemaal: "Ik toch niet?" 	 Nekezhisaile zurales, ai iek pala avreste phushenas, "Sim me?" ai aver phendia, "Sim me?" ai aver phendia, "Sim me?"


Zo'n knecht krijgt het beheer over al zijn bezittingen. 	 O chachimos phenach tuke, si te thol les baro pe so godi si les.


Alleen, laten wij in ons gedrag wel consequent doorgaan op de ingeslagen weg. 	 Numa sar sam akana phiras andek than.


Van toen af begon Jezus de mensen in het openbaar toe te spreken. "U moet zich bekeren", zei Hij, "want het Koninkrijk van de hemelen is dichtbij." 	 De kotar o Jesus dias duma te phenel, ambolden tume katar tumare bezexa ke e amperetsia le rhaioski pashol!"


Ze spuugden naar Hem, rukten de stok uit Zijn hand en sloegen Hem ermee op het hoofd. 	 Chungarde pe leste, line e rhai ai marde les pa shero lasa.


Zij gingen op weg en vonden het veulen, precies zoals Jezus had gezegd. 	 Le disipluria kai sas tradino gele, ai arakhle sa le dieli sar O Jesus phendiasas lenge.


En als je oog je op het slechte pad brengt, ruk het dan uit. Je kunt beter met één oog het Koninkrijk van God binnengaan, dan met twee ogen in de hel worden gegooid. 	 Ai te si chi iakh ke kerel tu te peres ando bezex, le la avri ai shude la dur tutar. Ke mai bini te zhas ande amperetsia le Devleski ieka iakhasa, de sar te aven tut dui iakha ai te shudino ande iag le iadoski.


De echte kinderen van Abraham zijn dus de mensen die, net als hij, op God vertrouwen. 	 No tume trobul te haliaren, ke kodola kai si le o pachamos si andai chachi vitsa le Abrahamoski.


Een ander voorbeeld van het Koninkrijk van de hemelen is een visser, die zijn net in het water gooit. Er komen allerlei vissen in, eetbare en oneetbare. 	 "Magdata e amperetsia le rhaioski si sar iek sita kai si shudini ande maria, ai astarel but fieluria masho.


's Avonds kwam Jezus met de andere apostelen en ze gingen allemaal aan tafel. 	 Ai kana o chaso avilo, wo beshlo kai skafidi le desh u do disiplonsa.


Als deze Man niet van God kwam, had Hij zoiets nooit kunnen doen." 	 Kodo manush te na avilino katar O Del, nashtisardino te kerel kanchi."


Maar als iemand God liefheeft, kent God hem. 	 Numa te si vari kon kai si leske drago O Del, kodo zhanel le O Del.


Spreek veel met elkaar over de Here en zing psalmen, lofliederen en geestelijke liederen. Zing met uw hele hart voor de Here. 	 Den duma iekavreske andel vorbi le Psalmoske, ai jilia, ai le jilia le Devleske, jilaben jilia ai Psalms ka Del, ai luvudin les sa tumare ilesa.


Als de heer terugkomt en ziet dat de man zijn werk goed heeft gedaan, 	 Raduime te avel kodia sluga, kai lesko gazda arakhela les ke kerel peski buchi kana avela palpale.


U moet niet uw eigen belang zoeken, maar dat van de ander. 	 Porme te na rodel peske mishtimos korkorho, numa savorhe te roden kodo le kavrenge.


Dat is een groot verschil met Mozes, die een doek over zijn hoofd droeg, zodat de Israëlieten niet zouden zien dat de glans langzaam van zijn gezicht verdween. 	 Ame chi sam sar o Moses, kai vusharavelas pesko mui seliasa, saxke te na dikhen le Zhiduvuria e vediara kai nakhelas sigo.


En ik stuur een andere, bekende broeder met hem mee, die in alle gemeenten wordt gewaardeerd voor het bekendmaken van het goede nieuws. 	 Ai lesa tradas ieke phrales kai sa le khangeria luvudin les ande peski buchi kai anel e lashi viasta le Devleski.


Weet u niet meer, broeders, hoe wij ons voor u hebben ingespannen? Dag en nacht zijn wij in de weer geweest. Terwijl wij u het goede nieuws van God brachten, zijn wij niemand tot last geweest. Wij hebben ons eigen brood verdiend. 	 Tume seren tume, amare phral, sar ame kerdiam buchi ai samas defial chine, ame kerdiam buchi vi adiese ai vi e riate, saxke te na las pe love chi ieskeske anda tumende, phendiam tumenge e lashi viasta kai avel katar O Del.


Toen kruisigden zij Hem. Zijn kleren verdeelden zij onder elkaar, door erom te dobbelen. 	 Ai kana karfosarde les po trushul, hulade leske tsalia mashkar pende, ai thodepe te dikhen kon niril peski raxami.


Dan haalt hij zeven andere geesten, die nog slechter zijn dan hijzelf. En met z'n allen gaan ze in de man wonen. Het is duidelijk dat zo iemand er daarna veel slechter aan toe is dan vroeger." 	 Antunchi o bi vuzho duxo arakhel efta aver duxuria mai nasul lestar, ai sa zhan te traiin ande kudo manush. Antunchi mai nasul leske de sar mai anglal. Sa kadia si te avel kadala nasul vitsaka.


Denk maar eens aan muziekinstrumenten. De fluit en de citer bijvoorbeeld. Als er zomaar wat op geblazen of getokkeld wordt, zal geen mens er enige melodie in horen. 	 Le dieluria kai chi mishkin, ai kai bashen sar iek fishtoko vai iek tsitura, chi bashen but fialuri, sar haliarasa so diilaben po flishtoko vai pe tsitura?


want ik wil dat je weet hoe het in de gemeente hoort toe te gaan; want de gemeente is het gezin van de levende God, waar de waarheid bewaard en hoog gehouden wordt. 	 Numa te chi dikhasa ame strazo, kako lil dela tu te zhanes sar trobul te traiil pe ande familia le Devleske, kodia si ande khangeri le Devleski O Del o zhuvindo, ke wo si e kolon ai kuko kai ankerel o chachimos.


Wij geloven immers op dezelfde wijze als zij gered te worden, door de genade van de Here Jezus!" 	 Numa pala lashimos le Devlesko o Jesus Kristo avasa skepime, sam sa sar lende.


zodat de mensen die in het donker en de schaduw van de dood zitten, weer kunnen zien en wij op de weg van de vrede worden gebracht." 	 Te sikavel e vediara kodolenge kai si ando tuniariko ai kai si ande vushalin la martiake, te ingerel amare punrhe po drom la pachako."


Even later, toen Jezus met Zijn discipelen in een huis was, vroegen zij Hem: "Waarom hebben wij die boze geest niet uit die jongen kunnen verjagen?" 	 Ai kana O Jesus avilo ando kher, leske disipluria line les rigate, ai phushle les, "Sostar nashti gonisardiam les ame?"


Wanneer je ziet gebeuren wat Ik zojuist heb gezegd, kun je er van opaan dat het Koninkrijk van God er bijna is. 	 Sakadia, kana dikhena kadala dieli ke kerdion, zhanen ke e amperetsia le Devleski pashela.


Blijf toch wakker en bid, anders zal de verleiding je te sterk worden. De geest is wel gewillig, maar het lichaam is zwak." 	 Le sama ai rhugis tu, te na peres ando zumaimos. O duxo mangel, numa o stato kovlo."


Hij genas iedereen die ziek was. Maar Hij wilde beslist niet dat zij rondvertelden wat Hij allemaal deed. 	 Ai phendias lenge te na mothon kon si wo ai so kerdias.


Laten wij daarom vrijmoedig naar de troon van God gaan om van Hem genade te ontvangen; om hulp te krijgen, juist in die ogenblikken dat wij het moeilijk hebben. 	 Zhas le pachamasa ka o than le Devlesko ai beshas kotse te premis leski mila, ai te arakhas lesko mishtimos te zhutil ame kana trobul ame o zhutimos.


Omdat Abel op God vertrouwde, had zijn offer meer waarde dan dat van Kaïn. Door zijn offer aan te nemen, zei God dat Abel voor Hem rechtvaardig was. En hoewel hij allang dood is, spreekt Abel nog steeds door zijn voorbeeld. 	 Pala pachamos o Abel kerdia vorta angla Del ai andia ek podarka, ek sakrifis ka Del kai sas mai mishto sar le Cainosko. Plachaiales O Del. O Del premisardia o Abel ai premisardia leski podarki. O Abel mulo, numa pala lesko pachamos wo del duma amende vi adies.


Maar omdat de genezen man bij hen stond, konden zij niets tegen hen inbrengen. 	 Numa kana dikhle pasha pende le manushes kai sastilo sas, chi zhanenas so te mothon.


Hij wist niet wat hem overkwam en werd bang. 	 Kana o Zechariah dikhlia o angelos, wo sas nekezhisailo ai darailo.


Zij zagen Zijn handen en Zijn zijde. Wat waren zij blij dat ze de Here zagen. 	 Ai kana phendia lenge kadala vorbi, wo sikadia lenge peske vas ai pesko prashav. Le disipluria raduisaile, kana dikhle le Devles.


Jezus antwoordde: "Over één ding dat Ik doe, bent u al verbaasd. 	 O Jesus phenel lenge, "Kerdem iek diela, ai savorhe chudisailian.


Pas op voor de vele verleiders die in deze wereld rondlopen. Zij beweren dat Jezus Christus niet als een mens van vlees en bloed gekomen is. 	 Ke but manush kai xoxaven avile ande lumia, ai chi mangen te preznain ke O Jesus Kristo avilo pe phuv andek stato manushesko. Kodo kai chi preznail ke O Kristo avilo ando stato si o xoxamo ai o duzhmano le Kristosko (xoxamlo kristo).


"Uit Nazareth? Kan daar iets goeds vandaan komen?" zei Nathanaël. "Kom maar mee", antwoordde Filippus, "dan kun je Hem zien." 	 O Jesus dikhlia o Nathanael avelas leste, ai phenel pa leste, "Dikh! Iek chacho Zhidovo. Nai chi iek atsaimos ande leste!"


Bevend van schrik en helemaal overstuur gingen zij het graf uit en zetten het op een lopen. Zij waren zo bang dat zij er met niemand over spraken. 	 Grebisaile te zhantar katar o greposhevo ande dar, izdraile ai chudisaile, won chi phende khanch kanikaske ke daranas.


Ondertussen was de oudste zoon op het land aan het werk. Toen hij thuiskwam, hoorde hij dansmuziek. 	 "Numa o shav o mai phuro pel kimpuria sas; kana avilo palpale ai pashilo pasha kher, ashundia le jilia ai o khelimos.


Zij gaven hem dertig zilveren munten. Vanaf dat moment wachtte Judas zijn kans af om Jezus te verraden. 	 De katar kodia vriama rodias sar te del les ando vas.


Ieder van hen gaf zoveel als hij kon missen. En zij stuurden Barnabas en Saulus naar de leiders van de christenen in Jeruzalem om de gift te overhandigen. 	 Ai kerde kadia, trade xaben kal mai phure kai sas ande Judea le Barnabasa ai le Saulosa.