En Hij heeft ons Zijn Heilige Geest gegeven; daardoor weten wij dat wij één met Hem zijn en Hij één met ons is. 	 Ame zhanas ke traiisaras ando Del, ai ke O Del traiil ande amende, pala Swunto Duxo kai dia ame.


Veracht niet wat namens God gezegd wordt. 	 Te na avel tumenge gratsia le profesi (na asan lende kai keren e buchi le Devleski).


Jezus zei tegen de vrouw: "Ik ben gestuurd om de Joden te helpen en niet de andere volken." 	 O Jesus phendia, "Tradino sim ferdi kal bakriorhe le xasarde anda kher Israel."


Toen de jongeman dit hoorde, werd hij heel verdrietig en ging weg. Want hij was erg rijk. 	 Kana o terno manush ashundias kodia tristosailo ai gelotar, ke but barvalimos sas les.


In dit nieuwe leven is het van geen enkel belang van welke nationaliteit of ras u bent en evenmin welke opleiding of maatschappelijke positie u hebt. Het gaat om Christus, Die alles in allen is. 	 Kai nai chi Grekuria, chi Zhiduvuria, chi manush semnosa, chi manush kai nai semnome, chi barbarians (le manush kai chi ashunde ai chi zhangle pa Kristo mai anglal), chi manush phangle, chi manush kai nai phangle, numa O Kristo si swako fielo, ai ande savorhende.


"Petrus", antwoordde Jezus. "De waarheid is dat jij voordat vannacht een haan kraait, drie keer zult beweren dat je Mij niet kent." 	 O Jesus phendias leske, "O chachimos phenav tuke, kadia riat mai anglal sar o kurkorsho te bashel, tu si te mothos trivar ke chi zhanes ma."


De vrouw liet haar kruik bij de put staan en ging de stad in. "Kom mee!" riep zij naar de mensen. 	 E zhuvli meklia peski vadra, ai gelitar ando gav, ai phenel le manusheske.


Ik zag het Lam op de berg Sion staan. Er waren 144.000 mensen bij Hem. Zij hadden Zijn naam en de naam van Zijn Vader op hun voorhoofd. 	 Porme ande murho vizion O Bakriorho beshelas anda punrhende po plai Zion ai lesa iek shel ai shtarvardesh tai shtar mi zhene. Kodola manush sas le lesko anav ai lesko Dadesko anav ramome pe lenge chikhaturia.


Epafras laat u ook groeten. Hij hoort bij u en is een goed dienaar van Christus Jezus. Hij spant zich echt voor u in door altijd vurig te bidden dat u sterke en volwassen gelovigen mag worden, die uitsluitend willen doen wat God van hen verlangt. 	 O Epaphras, kai si iek anda tumare e sluga le Jesus Kristoski, tradel tumenge but bax, zor ai sastimos, rhugilpe sa peske ilesa tumenge, saxke te beshen zurales pasha Del, ai te haliaren mishto sar trobul pe, ai te aven mishto gata te keren so godi mangel O Del.


Toen Hij hoorde dat zij buiten stonden te wachten en Hem wilden spreken, zei Hij: 	 Ai mothol leske, "Chi dei ai che phral avri le, ai mangen te dikhen tu."


En uit de handen van de engel die voor God stond, steeg de geur van de wierook omhoog, samen met de gebeden van de gelovigen. 	 Thu katar e duxi kai phabolas ai le rhugimasa kodolenge kai si le Devleske andek than gele opre angla Del katar le angelosko vas.


Ik ben blij dat ik nu voor u lijden moet ondergaan, omdat ik op die manier in mijn lichaam iets mag voelen van de pijnen die Christus terwille van Zijn Gemeente heeft geleden. 	 Akana raduiv ma ando chino kai si ma tumenge. Ke katar murhe vutuimata kai sim ando stato, zhutiv te pherav so mai trobul kal vutuimata le Kristoske leske statoske kai si e khangeri.


De vrouw die u zag, is de grote stad die de koningen van de aarde in haar macht heeft." 	 "E zhuvli kai dikhlian ando chiro vizion si o baro foro kai poronchil ai si la e putiera pe le amperaturia la lumiake."


Drie dagen nadat Festus in zijn gebied was aangekomen, ging hij van Caesarea naar Jeruzalem. 	 Trin dies nakhle, ai o Festus areslo ande kado them, gelo andai Caesarea ande Jerusalem.


"Kijk, hij is uw zoon", zei Hij tegen haar. En tegen Johannes zei Hij: "Zij is uw moeder." Van toen af aan nam Johannes haar bij zich in huis. 	 Ai porme phendia le disiploske, "Eta, chi dei! ai antunchi kodia disiplo lia la ka lesko kher te beshel leste.


"God heeft ons een koning gegeven!" juichten ze. "Lang leve de koning! Vrede in de hemel! Alle eer is voor God in de hoogste hemelen!" 	 "Raduime te avel o amperato kai avel ando anav le Devlesko! Pacha ando rhaio, ai o barimos te avel ando rhaio."


"Waarom zouden de vrienden van de bruidegom treuren en hun eten laten staan, zolang hij nog bij hen is?" antwoordde Jezus. "Maar eens zal hij uit hun midden worden weggenomen. Dan hebben zij alle reden om niet te eten. 	 O Jesus phendia lenge, "Sar sai zhelin le manush kai si akharde ka abiav, kana o manush kai ansurilpe lensa le? Numa avela e vriama kai o manush kai ansurilpe avela lino lendar, antunchi zhonina.


De discipelen trokken er op uit om overal het geweldige nieuws te vertellen. En de Here werkte met hen mee. Hij zette hun woorden kracht bij door er wonderen op te laten volgen. 	 Ai won geletar, ai dine duma po Del pe swako rig, ai O Del kerelas buchi lensa, O Del sikadias kai E Vorba le Devleski sas chachi pala le mirakluria kai kerdionas.


Hij riep iedereen toe: "Houd op met zondigen, want het Koninkrijk van de hemelen is vlakbij!" 	 Ai phenelas, "Kein tume anda tumare bezexa ke e amperetsia le Devleski avel."


Hij staat immers aan dezelfde verleidingen bloot en begrijpt hun problemen daarom heel goed. 	 Ai ke o rasha si kovlo, wo musai del le sakrifikaturia pala peske bezexa ai na ferdi le manushenge.


Ik viel op de grond en hoorde iemand tegen mij zeggen: 'Saul, Saul, waarom vervolgt u Mij?' 	 Pelem pe phuv, ai iek glaso ashundem kai motholas mange, "Saul, Saul! Sostar chinuis ma?"


Hij kan niet praten omdat er een boze geest in hem zit. Telkens als die geest hem de baas wordt, gooit hij hem op de grond. Dan staat het schuim hem op de mond, knarst hij met zijn tanden en wordt hij helemaal stijf. Toen ik U niet kon vinden, heb ik Uw discipelen gevraagd of zij de boze geest wilden verjagen, maar dat lukte hun niet." 	 Ai kai godi o beng lel les, shudel les pe phuv, ai zhala leske spuma anda mui, ai chidel dandendar, ai chinuilas les: ai phushlem che disipluria te gonin le benges avri anda leste; ai nashtisarde."


Jezus zei dat zij er beslist met niemand over mochten praten. Maar zij konden het niet voor zich houden en vertelden overal in de omgeving wat Jezus voor hen had gedaan. 	 Numa kana geletar, phende e viasta pe leste pe sa kodo them.


Als het wat koel is tussen u en mij, komt dat niet door een tekort aan liefde van mijn kant. Nee, dat komt dan omdat uw liefde te klein is en mij buitensluit. 	 Chi phandadiam tumenge amaro ilo; numa tume phandadian tumaro ilo amenge.


Deze mensen bederven de feestelijke maaltijden die u met elkaar houdt. Het is hun alleen om eten en drinken begonnen. Zij schamen zich nergens voor en denken alleen maar aan zichzelf. Zij zijn als wolken die over dorstig land drijven, zonder regen te geven; Zij lijken op vruchtbomen die zelfs in de oogsttijd geen vruchten geven en daarom omgehakt worden; al het leven is er uit. 	 Ai kana won si ka tumare skafidia le Devlekane bunto keren vai keren won e pachiv bi lazhaimasko, ai ferdi pendar len sama. Won si sar le nuveria kai si ingerde katar le barvalia ai kai chi den breshind. Won si sar le krenzhi kai chi den chi iek fruta, vi kana si lengi vriama, krenzhi kai si ankalade andai phuv mule le.


Hij nam afscheid van hen met de woorden: "Als God het wil, kom ik bij u terug." Hij verliet Efeze per schip. 	 ai lia pesko dies lasho lendar, ai phendia, "Trobul te zhav ka iek pachiv kai si ando Jerusalem, numa avava palpale tumende, te mangel O Del," ai gelotar andai Ephesus.


Ik stuur hem alleen maar naar u toe om u te laten weten hoe het met ons is, om u daarmee te bemoedigen. 	 Me tradav les tumende, saxke te mothol tumenge sar sam, ai te mai raduinpe tumare ile.


Ik weet waarover Ik spreek en vertel wat Ik gezien heb; en toch gelooft u Mij niet. 	 Chachimasa, chachimasa, phenav tuke, ame mothas so zhanas, ai sam marturia anda so dikhliam, numa tume chi primin amari vorba.


Sommigen beweren zelfs dat !k zeg dat besnijden nodig is. Maar dan vraag ik mij wel af, broeders, waarom ik nog steeds vervolgd word. Als dat waar was, zou niemand zich eraan stoten dat ik Christus bekendmaak, Die aan het kruis gestorven is. 	 Me, murhe phral, te mai dava duma pa semno, sostar chinuin ma? Antunchi murhe vorbi pa o trushul le Kristosko trobulas te na keren baio.


Veel nieuwsgierigen waren te hoop gelopen en voor het huis was het een drukte van belang. 	 Sa le manush ande foro chidinesas angla o kher.


U weet zelf wat goed en rechtvaardig is! Als u met uw schuldeiser onenigheid hebt, moet u proberen het zo vlug mogelijk met hem in orde te maken. Anders sleurt hij u nog voor de rechter en krijgt u gevangenisstraf. 	 Ai sostar, chi den po gor, anda tumende so si vorta?


Blinden zijn gaan zien en verlamden lopen weer. Melaatsen zijn genezen en doven kunnen nu horen. Doden zijn weer levend gemaakt en arme mensen luisteren naar de blijde boodschap. 	 Le korhe dikhen, le bange phiren, le lepri vuzhon, le kashuke ashunen, le mule zhuvindin, ai e lashi viasta phendila le chorenge.


"Ga u wassen in de vijver van Siloam." De man ging er heen en waste zich. Toen hij terugkwam, kon hij zien. 	 ai phendia leske, "Zha, te xalav tu ando pai kai bushol Siloam." (anav kai bushol, "Tradino"). O korho manush gelo, ai xaladiape, ai avilo palpale ai dikhelas.


Terwijl Hij nog met haar sprak, kwamen er mensen met een boodschap voor Jaïrus. "Uw dochter is al gestorven. Het heeft nu geen zin meer dat de Meester met u meegaat." 	 Sar delas duma inker, avile manush katar o kher le baresko andai synagogue ai phende, "Chi sheiorhi muli. Sostar mai dziliares o gazda?"


Doe niet mee aan discussies over schijnbare problemen en stambomen van voorouders. Laat je niet in met ruzies over de Joodse wetten. Dat is allemaal zo zinloos en het doet meer kwaad dan goed. 	 Numa arakh tu te na ker tuke divano pal but vitsi kai sas mai anglal, ai na xa tu, na mar tu pa zakono. Ke intaino kodola dieli. Chi mon kanchi.


In de woestijn hadden onze voorouders de tabernakel met daarin Gods wetten. Mozes had die tabernakel in opdracht van God gemaakt, volgens het voorbeeld dat hij had gezien. 	 Ande pusta amare dada sas le iek tsera kai sas andre ramome le zakonuria. Kodia tsera sas kerdi sar O Del phendia, sas le Mosesoske te kerel la, ai phendia sas le Mosesoske te kerel saikfielo sai kodia tsera kai dikhlia;


Dank God voor Zijn Zoon, Die Hij heeft gegeven. Dat is zo geweldig dat er geen woorden voor zijn. 	 Luvudime te avel O Del anda peski bari podarka!


Als Ik door de Geest van God boze geesten verjaag, is het Koninkrijk van God bij u gekomen. 	 Numa te goniva me le bengen katar O Swunto Duxo e putiera le Devleski, antunchi e amperetsia le Devleski avili pe tumende.


Filippus zette de pas erin en toen hij bij de wagen kwam, hoorde hij iemand hardop lezen. Het was uit het boek Jesaja. 	 O Filip pashilo pasha leste nashimasa, ai ashunelas sar o Ethiopiano jinelas ande Vorba le Devleski pa profeto Isaiah, ai phushlia les, "Haliares so jines?"


Herodias kon hem daarom niet uitstaan en wilde hem laten doden. 	 E Herodias xoliarikosas le Iovanosa, ai mangelas te mudarel le Iovanos, numa nashtisardia.


Petrus zei: "U weet dat wij alles hebben verlaten om U te volgen." 	 Antunchi o Petri phendia, "Dikh! Ame mekliam swako fielo ai liam ame pala tute." O Jesus phendia lenge,


God, de Vader van onze Here Jezus Christus, Die voor altijd alle eer toekomt, weet dat ik de waarheid spreek. 	 O Del ai o Dat le Devlesko O Jesus, ai kai si swuntsome lesko anav ande swako vriama! Zhanel ke chi xoxavav.


Daarna zal ik blij bij u komen en, als God het goed vindt, wat kunnen uitrusten. 	 Kadia aresava tumende pherdo raduimos te mangela O Del, ai arakhava pacha mashkar tumende.


Wij kunnen gewoon niet zwijgen over wat wij hebben gezien en gehoord." 	 Ke nashtisaras te garavas, ai te na das duma pa so dikhliam ai so ashundiam."


Ik heb gezwoegd en geploeterd, nachten niet geslapen, honger en dorst geleden, vaak niet gegeten en kou geleden, omdat ik geen kleren had om aan te trekken. 	 Kerdem defial phare bucha ai bare zumaimata ai butivar chi sutem; bokhalo simas ai troshalo; butivar chi xalem ke nas xaben, shil sas mange, ai nas ma tsalia.


Hij gaf de andere volgelingen van Jezus opdracht hen in de naam van Jezus Christus te dopen. Cornelius vroeg hem nog een paar dagen te blijven. 	 Ai dia ordina te bolen le ando anav le Devlesko." Ai porme mangle lestar te beshel lensa trin shtar dies.


Twee vrouwen zullen bezig zijn koren te malen. De een zal worden meegenomen, de ander achterblijven. 	 Dui zhuvlia licharena jiv; iek avela lini, ai iek ashela.


Omdat wij het eigendom van God zijn, zullen alleen de mensen die Hem kennen, naar ons luisteren en de anderen niet. Op die manier is het mogelijk om te onderscheiden of iets namens God gezegd wordt of niet, of het waarheid is of leugen. 	 Numa ame le Devleske sam, ai kodo kai zhanel le Devles ashunel amende; numa kodo kai chi zhanel le Devles chi ashunel amende. Anda kadia, ame sai zhanas savo si O Duxo le chachimasko ai o duxo le xasarimasko.


Geef God en Zijn Koninkrijk de hoogste plaats in uw leven. Hij zal dan in alles voor u zorgen. 	 Rode mai anglal e amperetsia le Devleski, ai so si vorta angla Del; ai O Del, dela tume sa kodola dieli opral.


maar terwille van de liefde geef ik er de voorkeur aan het u dringend te vragen. Ik, Paulus, ben nu een oude man en zit hier terwille van Jezus Christus in de gevangenis. 	 Numa ke mange drago tuke, mangav vari so tutar. Sar sim me o Pavlo, iek manush phuro, ai katse ande temnitsa, ai akana ek manush phanglo le Jesus Kristoske.


Jezus vertelde verscheidene gelijkenissen. Hij zei: 	 O Jesus dia duma pale andel paramichi ai phenel,


Ik ben blij voor jullie dat Ik er niet bij was, want nu zal jullie vertrouwen in Mij sterker worden. Kom, we gaan naar hem toe." 	 Ai pala tumende raduime sim ke chi simas lesa, ke kadia si te pachan tume; aven leste akana."


Maar als ze in een stad niets van jullie willen weten, ga dan door de straten en zeg: 	 Numa ande fersavo gav kai zhan, ai won chi primin tume, zhan pel droma ai mothon,


Vrienden, laat u niet in de war brengen door de vuurproef die u zult ondergaan, want die was te verwachten. Daaruit zal blijken of u op God blijft vertrouwen. 	 Murhe vortacha, na chudin tume ke san kadia zurales zumade, sar te kerdilino tumenge vari so kai chi haliaren.


Wat later kwamen enkele Sadduceeërs naar Hem toe. Volgens hun leer bestaat er geen opstanding uit de dood. 	 Uni Saduseanuria avile ka Jesus, ke mothonas ke nai traio pala e martia; ai phushle,


Een paar jonge mannen stonden op en legden hem af. Daarna droegen zij hem naar buiten en begroeven hem. 	 Le mai terne wushtilo opre, vulisarde les andek tsol, ai angerde les te gropon les.


Door het voorbeeld van Christus, Die voor ons gestorven is, weten wij wat echte liefde is. Daarom moeten ook wij ons leven opofferen voor onze broeders. 	 Eta sar zhanas so si e dragostia, O Jesus Kristo dia pesko traio amenge. No vi ame, trobul te das amaro traio amare phralenge!


Als u niet eens gelooft wat Ik over gewone, aardse dingen zeg, hoe zult u dan geloven wat Ik over de hemelse dingen zeg? 	 Tume chi pachan man kana phenav tumenge pal dieli la phuviake, sar pachan tume kana phenava tumenge pal dieli le rhaioske?


Zodra de leidende priesters en de bewakers Jezus zagen, begonnen zij te schreeuwen: "Kruisigen! Kruisigen!" "Doe dat zelf maar", antwoordde Pilatus. "Ik zeg dat Hij onschuldig is." 	 Numa kana le bare le rashange ai zhandari dikhle les, tsipinas, phenenas, "Karfon les, karfon les." O Pilate phendia lenge, "Len les tume, ai karfon les: ke me chi arakhav chi iek nasulimos ande leste."


De stad raakte in twee kampen verdeeld. Sommigen waren voor de Joden, anderen voor de apostelen. 	 Numa o narodo ande foro huladesas, uni sas le Zhidovonsa, ai uni le apostlonsa.


Als iemand nog op melk moet leven, blijkt daaruit dat hij als christen niet erg ver gevorderd is; hij kent nauwelijks het verschil tussen goed en kwaad. Hij is nog een baby! 	 Kana o manush pel thud dichol kai chi barilo ando Del, ai wo chi haliarel so si vorta ai so nai vorta.


Mensen die alleen maar hun eigen zin doen, kunnen God dan ook niet tevreden stellen. 	 Kodola kai traiin le statoske nashtin te aven drago le Devleske.


"Als je in een dorp komt", zei Hij, "zoek dan een huis waar je kunt logeren. Blijf daar tot je weer verder gaat. 	 Ai phendia lenge, ande fersavo kher kai aresena, beshen ka lesko kher zhi kai tume zhanatar kotsar.


Luister goed: Wie in Mij gelooft, heeft eeuwig leven. 	 Chachimasa, chachimasa, phenav tumenge: kodo kai pachalpe ande mande avela les o traio kai chi mai getolpe.


Maar ze zullen zeker niet met een vreemde meegaan. Ze zullen voor een vreemde op de vlucht slaan, omdat ze zijn stem niet kennen." 	 Chi zhana pala iek streino; numa nashena dur lestar, ke chi prinzharena o glaso le streinosko."


"Is dit uw zoon?" vroegen zij. "Is het waar dat hij blind geboren is? Hoe kan hij nu dan zien?" 	 Ai phushle lendar, phenen, "Kako si tumaro shav, kai phenen ke arakhadilo korho? Sar wo dikhel akana?"


Wie vlees eet en het daardoor een andere gelovige moeilijk maakt, moet het laten. Met wijn drinken of iets anders is het net zo. 	 So si mishto si te na xas mas, ai te na pes mol, ai mekes kadala dieli, te sai rimolpe cho phral pala lende, vai te kovliarel les. Si tu pachamos?


Jezus antwoordde: "Wie zich laat afhouden van het werk dat Ik hem te doen geef, is niet geschikt voor het Koninkrijk van God." 	 O Jesus phendia leske, "Kon godi thol o vas ka wurdon, ai dikhel palpale, nai vuzho ka rhaio le Devlesko."


Je kunt het huis van de duivel niet leegroven als je niet eerst de duivel hebt vastgebonden. 	 Vai sar sai del vari kon ando kher zurale manushesko ai te lel so si lesko, bi te phandel le zurale manushes ai antunchi te lel so si lesko.


Ik wil eigenlijk dit zeggen: Als God met Abraham een onverbrekelijke overeenkomst heeft gesloten, kan een wet die er pas 430 jaar later bijkwam, die overeenkomst niet ongedaan maken. De belofte die God heeft gedaan, blijft gelden. 	 Eta, so lav te mothav, O Del diasas iek shinaimos ai shinadiasas te ankerel les, o zakono kai avilo shtar shela ai trenda bersh pala kodia, nashtil te aterdiarel kodo shinaimos ai te aterdiarel so shinadia O Del.


Gelukkig zijn de mensen die vrede brengen, want zij zullen zonen van God worden genoemd. 	 Raduime le pacharia kai pechina avren; won avena akharde le shave le Devleske!


De bewakers namen de steekpenningen aan en deden wat hun was opgedragen. Zo is dit verhaal onder de Joden ontstaan. En zij geloven het nu nog steeds. 	 Le ketani line le love, ai kerde so phende lenge, kado divano phendo mashkar le Zhiduvuria zhi adies.


Wie werden door de toorn van God getroffen, al die veertig jaar? Dezelfde mensen, die tegen Hem zondigden en daardoor in de woestijn moesten sterven. 	 Kasa sas O Del xoliariko shtarvardesh bersh? Sas kodolensa kai kerde bezex ai mule, ai sas gropome ande pusta.


Gelukkig zijn de mensen die ernaar hunkeren dat Gods wil wordt uitgevoerd, want zij zullen volkomen tevreden worden gesteld. 	 Raduime kodola kai si bokhale ai trushale te aven vorta ai te keren so si vorta; ke won avena pherde.


Hij was één van ons en had dezelfde opdracht als wij. 	 O Judas sas mashkar amende, ke alosardiasas te kerel buchi amensa.


Ze maakten het dier los. Daar kwamen de eigenaars al aan. "Wat moet dat?" vroegen ze. "Waarom maken jullie ons veulen los?" 	 Kana phutrenas le magares, o gazda phendia lenge, "Sostar phutren le magares?"


Ram was de vader van Aminadab; Aminadab de vader van Nahesson; 	 O Aram sas o dat le Aminadabosko; O Amindab sas o dat le Naassonosko; O Naasson sas o dat le Salmonosko;


Och Chorazin! Och Bethsaïda! Hoe verschrikkelijk is het! Want als de steden Tyrus en Sidon de geweldige wonderen hadden gezien die Ik bij u heb gedaan, dan zouden zij zich allang van de zonde hebben afgekeerd. Van berouw over hun slechte leven zouden zij in zak en as zitten. 	 "Nasul tuke Chorazin! Nasul tuke Bethsaida! Ke te avino le mirakluria kerde ande Tyre ai Sidon kai sas kerde tumende, de dumult kamas te phiraven tsalia goneske, ai te thon zhego pe peste, te sikaven ke keisaile!"


maar wel allemaal in een oogwenk een nieuw lichaam krijgen op het moment dat de laatste trompet schalt. Ja, er zal het machtig geluid van een trompet te horen zijn; en dan zullen de doden voor altijd levend worden gemaakt en wijzelf zullen een nieuw lichaam krijgen. 	 Ande ek tsikon (momento), ai ande dikhimos iakhako, kai palui tuturaza, ke e tuturaza bashela ai le mule zhuvindila, ke chi mai rimonpe ai ame savorhe avasa parhuenasa.


Ik stuur deze mannen vooruit, omdat ik graag wil dat u voorbereid bent op mijn komst en dat het geld klaarligt. 	 Tradav tumenge kadala phralen, saxke o luvudimos kai kerdiam pa tumende ande kadia diela te na rimolpe, mangav te aven chaches gata sar phendem.


Wie onderwezen wordt in het woord van God, moet zijn leraar laten delen in al het goede dat hij zelf heeft. 	 Kodo kai phenen leske e lashi viasta trobul te hulavel sa pesko mishtimos kodolesa kai phenel leske e lashi viasta.


In die dagen waren er in Jeruzalem vele gelovige Joden uit alle landen van de wereld. 	 Sas ando Jerusalem Zhiduvuria, manush kai pachanaspe zurales ando zakono, anda sa le thema la lumiake.


Maar toen de vrouwen (het waren Maria van Magdala, Johanna, Maria (de moeder van Jakobus) en verschillende anderen 	 Kodia kai phendia kodola dieli le slugenge sas e Maria Magdalena, ai e Ioanna, ai e Maria e dei le Iakovoske, ai le kolaver zhuvlia kai sas lensa.


Zijn familie, die dit hoorde, ging er naar toe om Hem te halen. "Hij weet niet meer wat Hij doet", zeiden zij. 	 Kana leski familia ashundia kodia, roden te astaren les ke le manush phenenas, "Xasardo leski goji!"


Christus Zelf heeft alles in de hemelen en op aarde geschapen, al het zichtbare en onzichtbare. Koningen en wereldheersers, regeringen en andere autoriteiten, alles is door Christus gemaakt tot Zijn eer. 	 Ke lestar O Del kerdia swako fielo ando rhaio ai pe phuv, so dichol ai vi so chi dichol, le putieri kai chi dichon, le amperaturia vai le amperetsi, vai le putieri; O Del kerdia swako fielo lestar ai leske.


Doe alle wrok, woede en haat uit uw leven weg. Vloek niet, maak geen ruzie en beledig elkaar niet; vermijd alles wat slecht is. 	 Shuden dur tumendar o nasulimos, ai xoli, ai chingara, ai tsipimata, ai te xan tume avrensa. Kadalendar dieli te na avel ande tumaro traio.


Wie aan bepaalde dagen waarde hecht, doet het om de Here. Wie alles eet, doet het ook om de Here, want hij dankt Hem ervoor. En wie niet alles eet, doet het net zo goed om de Here en dankt Hem ook. 	 Kodo kai si leske bari diela o dies, kerel kodia te luvudil le Devles; kodo kai xal swako fielo kerel kodia te luvudil le Devles, ke naisil le Devles anda pesko xabe. Kodo kai chi xal anda swako fielo kerel kodia te luvudil le Devles, ai naisil le Devles.


Op zeker ogenblik raakte de wijn op. Jezus' moeder hoorde het en ging het Hem vertellen. 	 Ai kana mangle mol, e dei le Jesusoski phendia leske, ma nai le mol.


Ik heb dat allemaal geschreven, opdat de Here u zou laten zien hoeveel u eigenlijk om ons geeft. Het was me daar veel meer om begonnen dan om de man die het kwaad had gedaan of om degene die daarvan de dupe was. 	 No te ramov tumenge, nai pala kodo kai kerdia o nasulimos, vai kodoleske kai kerdia, numa ramosardem tumenge te dikhen mishto angla Del sode sam tumenge drago.


En toch zag koning Salomo, met al zijn pracht en praal, er niet zo mooi uit als zij. 	 Numa phenav tumenge, chi o Solomon, ande sa pesko barvalimos nas kadia shukar huriardo sar iek luluji.


Hij vroeg hem: "Wat wilt u van Mij?" "Here", zei de man. "Ik wil zo graag weer zien." 	 "So manges te kerav tuke?" Wo phendia, "Devla, Phuter murhe iakha te dikhav."


Nu is het waar dat ik maar een gewoon mens ben, maar ik ga niet op menselijke wijze te werk om de strijd te winnen. 	 Chaches traiisaras andek stato manushesko, numa chi maras ame sar le manush.


Ik laat niet toe dat een vrouw een man leert of de baas over hem is. Zij moet zich in de samenkomsten rustig houden, 	 Chi mangav e zhuvli te sicharel, vai te poronchil po mursh, numa te na phenen kanchi.


Omdat Hij Zelf geleden heeft en verzoeking heeft gekend, weet Hij wat het is om te lijden en verzocht te worden; daarom kan Hij ons zo goed helpen. 	 Ke O Jesus sas zumado sar ame sam zumado ai chinuisardia sar ame. Wo haliarel ame ai sai zhutil ame kana sam zumadiam.


uit Parthië, Medië, Elam en Mesopotamië, uit Judea, Capadocië, Pontus, Asia, Frygië en Pamfylië, uit Egypte en de streek van Cyrene in Libië. Er zijn hier Joden en Joodse bekeerlingen uit Rome, Kreta en Arabië. Hoe bestaat het dat ieder van ons in zijn eigen taal hoort spreken over de geweldige dingen, die God gedaan heeft!" 	 Si mashkar amende manush anda them kai bushol Parthians, ai Medes, ai Elamites, ai anda Mesopotamia, ai andai Judea, ai andai Cappodocia, ai andai Pontus ai Asia,


Hij komt op de wolken terug en iedereen zal Hem zien; ook de mensen die de speer in Zijn lichaam staken. En alle volken van de wereld zullen om Hem treuren en jammeren. Ja, amen. 	 Dikh! Wo avela ande le nuveria, swako iakh dikhela les. E, vi le manush kai mudarde les dikhena les. Sa le manush pe phuv roven le nekazosa ai darasa pala leste. E, Mek te avel! Amen.


Zo werd uit Abraham, die ook al te oud was om nog een kind te kunnen verwekken, een heel volk geboren; een volk van zoveel mensen dat het niet te tellen is. Net zoals de sterren aan de hemel en de zandkorrels van het strand niet te tellen zijn. 	 O Abraham sas pra phuro te avela iek glata leste, numa katar o Abraham avili ek vitsa antrego, kai sas but miliwoia zhene sar le chererhaia ando cheri ai sar e chishai pe berego, nashti te jinas len ke kadia but si.


Wij moeten ook niet uit onze samenkomsten wegblijven. Sommigen maken daar een gewoonte van, maar dat is niet goed. Wij moeten elkaar bemoedigen en waarschuwen, vooral nu wij zien dat het niet lang meer zal duren, voor de Here Jezus terugkomt. 	 Zhan kai khangeri kana le manush chidenpe andek than ande khangeri, chi keren sar uni kai chi zhan kai khangeri, pechin iek kavreste sar dikhen o dies pashol kana O Kristo avela palpale.


Ik kreeg een meetlat, die er uitzag als een riet en er werd tegen mij gezegd: "Sta op, meet de tempel van God op en het altaar dat erin staat; en tel de mensen die Hem daar aanbidden. 	 Porme simas dini ek lunzhi rhai kai sas sar ek musura. Ai o angelo phendia mange, "Zha ai musuris o tampla le Devlesko, ai o altari, ai le manush kai rhuginpe andre.


Toepassingen voor internettoegang zoals web en e-mail 	 Programe pentru accesul la internet, cum ar fi web sau email


Een eerste voorwaarde voor een beheerder is dat hij betrouwbaar is. 	 So mangelpe katar kodola kai den, te arakhadiol swako chacho.


De ene broer zal de andere ter dood laten brengen. Vaders zullen dat zelfs doen met hun eigen kinderen. Kinderen zullen de hand tegen hun ouders opheffen en hen vermoorden. 	 O phral purhila peske phrales te mudaren les, ai o dat purhila peska glata; le glate xoliavona pe pengo dat, ai pengi dei ai kerena te mudaren le.


Maar laat u niets wijsmaken. Slechte vrienden bederven goede zeden. 	 Na shubin tume, le chorhe ginduria rimon vi lasho zakono.


Johannes ging toen ook naar binnen. Door wat hij zag, geloofde hij dat Jezus weer levend was geworden. 	 Antunchi le kolaver disiplo, kai areslo sas o pervo ka greposhevo, gelo vi wo andre, ai dikhlia, ai pachaiape.


Jezus zei tegen de discipelen: "Heb toch geloof! Als je gelooft en tegen deze berg zegt: 'Ga hier vandaan en val in de zee', gebeurt het absoluut! 	 O Jesus phendia; lenge, "Si tume pachamos ando Del." Chachimasa, phenav tumenge,


"Hoeveel broden hebben jullie bij je?" vroeg Hij. 	 O Jesus phushlia le, "Sode manrhe si tume?" Won phende, "Efta manrhe."


Daarop zei de rijke man: 'Vader Abraham, ik smeek u Lazarus dan naar het huis van mijn vader te sturen, 	 Porme o barvalo manush phendia, "Rhugiv ma tute, murho dat, O Abraham, trade o Lazarus ando kher murho dadesko:


"Nee", zei Hij. "Ik heb al iets anders. En jullie weten niet wat het is." 	 Numa wo phendia lenge, "Si ma xabe te xav kai tume chi zhanen."


Er werd altijd om geloot wie het heiligdom van God zou binnengaan om wierook te branden. Deze keer was het lot op Zacharias gevallen. 	 Ke pala zakono le rashango, o Zacharias sas alosardia te zhal ande tampla te phabarelas e thumwiia pe altari.


Zij keek achterom. Daar stond Jezus, maar zij herkende Hem niet. Zij dacht dat het de tuinman was. 	 Ai kana phendia kadia, woi boldinisaili, ai dikhlia le Jesusos ande punrnende; numa woi chi zhanelas ke sas O Jesus.


Niet lang nadat hij daarmee was begonnen, werd iemand bij hem gebracht die hem vele miljoenen (c) schuldig was. 	 De anda gor andine leske iekes kai kamelas leske desh mi.


Laten wij niet hoog over onszelf opgeven, want daarmee lokken wij alleen maar rivaliteit en jaloezie uit. 	 Na keras barimata, ai na xoliaras iek kavres, aina avas zhaluzi pe iek kavreste.


En Christus (A) kreeg een menselijk lichaam en leefde bij ons hier op aarde. Hij was vol vergevende liefde en waarheid. Wij hebben gezien hoe groot en machtig Hij is, de enige Zoon van de hemelse Vader. 	 Ai E Vorba kerdile stato ai beshelas mashkar amende. Ame dikhliam lesko barimos, pherdo mishtimasa ai chachimasa, kadia sas o barimos le ieke Shavesko kai avilo katar O Dat.


Daarom leek het mij goed deze broeders te vragen mij vooruit te reizen om te zien of het geld, dat u beloofd had, inderdaad klaarligt. Maar het moet een echte gift zijn en niet één die wordt afgedwongen. 	 No haliardem te mangav kadale phralen te zhan tumende mai anglal mandar te lasharen e podarka kai shinadian vunzhe, ai kadia avela gata kana avava, ai kodia sikavela ke tume den tumare ilesa, ai na bi lesko.


Wij hebben van niemand geprofiteerd; dag en nacht hebben wij hard gewerkt om niemand tot last te zijn. 	 Ame chi mekliam te pravarel ame khonik ivia. Numa kerdiam buchi ai butivar samas defielo chine. Ame kerdiam buchi vi adiese ai vi e riate saxke te na dela ame khonik kanchi anda tumende.


Als u eraan denkt dat alles verteerd zal worden, hoe heilig en zuiver moet u dan wel leven! 	 No kai sa kadala dieli trobul te pharhadion kadia, sode mai but tume trobul te thon zor te beshen phangle ka Del, ai te den sa tumaro traio leske zhi kai azhukeren o dies kai avela O Del,


Er kwam een stem uit het midden van de vier levende wezens, die zei: "Eén maat tarwe voor een dagloon (A) en drie maten gerst voor een dagloon. (A) En wees zuinig met olie en wijn." 	 Ashundem ek glaso anda le shtar zhigani zhuvindil phenelas, "Iek tsinorhi kanta le kukuruzoski pala o pochinimos iek diesesko, ai trin tsinorhe kanturia le jiveske pala o pochinimos iek diesesko, numa nazba le vuloi le maslinenge vai e mol."


De Joodse leiders stuurden priesters en tempeldienaars naar Johannes om te vragen wie hij was. 	 Ai kodia si o ramomos le Iovanosko, le Zhiduvuria trade le bare rasha ai le Levituria andai Jerusalem te phushen les,


Eén ding weten wij: Voor wie Hem liefhebben laat God alles meewerken voor hun bestwil, want Hij heeft een plan met hen. 	 Zhanas ke O Del kerel buchi ande soste godi po mishtimos kodolenge kai drago le Devles , kodola kai akhardia le te keren so mangel.


Daarna hoorde ik een grote menigte. Het leek wel op het geluid van een enorme waterval of van zware donderslagen. "Prijs God", zeiden zij. "De Here, onze Almachtige God, regeert! 	 Porme ashundem but glasuria, sar sigo zhal o baro pai, ai sar o zuralo rhonjito, ai phenelas, "Naisimos ka amaro Del! Ke le Devles amaro Del si Amperato, O Del la putierako.


Bij het afdalen van de berg zei Jezus dat zij niemand iets mochten vertellen van wat zij hadden gezien, tot Hij zou zijn teruggekomen uit de dood. 	 Sar avenas tele pai plaiing O Jesus dias le trad, "Na phenen kanikaske so dikhlian zhi kai O Shav le Manushesko zhuvindila andai martia."


Zij namen hem mee naar de Areopagus en vroegen: "Mogen wij eens wat meer horen over die leer van u? 	 Antunchi line les, ai angerde les ka Areopagus, phenenas, "Mangas te zhanas so si kado nevo zakono kai tu sichares?


Jezus maakte een en ander duidelijk met een paar voorbeelden: "De ene blinde kan de andere blinde niet leiden. Want als de één in een kuil valt, trekt hij de ander mee. 	 Ai O Jesus phendia lenge aver paramichi, "Sar sai iek korho manush angerel avre korhes. Vi le dui peren ande gropa.


Om duidelijk te maken wat Hij bedoelde, vertelde Jezus gewoonlijk een gelijkenis. Dat deed Hij nu ook. 	 Ai sicharelas lenge paramichi pa but dieli, ai phendias lenge ande leske sicharimos,


U bent nakomelingen van de profeten. En wat God uw voorouders heeft beloofd, geldt ook voor u. God heeft immers tegen Abraham gezegd dat zijn nageslacht alle volken van de wereld tot zegen zal zijn? (D) 	 Tume san le shav le profetonge, ai so O Del shinadia sas amare dadensa kai phendiasas le Abrahamoske, sa le niamon la phuviake avena Swuntsome pala chiro narodo.


De gouverneur gaf een teken dat het nu Paulus' beurt was om te spreken. "Omdat ik weet dat u al vele jaren de rechter van het Joodse volk bent", zei Paulus, "begin ik met goede moed aan mijn verdediging. 	 Pala kodia o governori kerdia semno le Pavloske te del duma, o Pavlo dia atweto, "Zhanav ke tu san o baro kadale themesko de dumult, ai bi darako phenav angla tute ke chi sim doshalo.


"Aan het kruis met Hem!" schreeuwden zij terug. 	 Ai savorhe phende, "Tho les po trushul!"


Hij stapte op ons toe, pakte de riem van Paulus en bond zichzelf ermee vast. "Luister naar de woorden van de Heilige Geest", zei hij. "Zo zullen de Joden in Jeruzalem de eigenaar van deze riem vastbinden en aan de Romeinen uitleveren." 	 Ai avilo te dikhel ame, ai lia e prashtia le Pavloski, ai phanglia peske punrhe ai peske vas, ai phendia, "Eta, so phendia O Swunto Duxo, kodo manush kai si leski kadia prashtia le Zhiduvuria phandenas les sakadia ando Jerusalem, ai dena les ka le Nai Zhiduvuria."


Kijk geen mensen naar de ogen, want in God hebt u alles al ontvangen. 	 Khonik, te na thol pesko barimos andel manush, ke sa tumenge si.


Maar voor degenen die door God geroepen zijn, is Christus de kracht en de wijsheid van God. 	 Numa putiera le Devleski, ai goji le Devleski kodolenge kai si akharde, kadia le Zhidovonge sar le Grekonge.


Maar voor één ding krijgt u nooit vergeving. In deze wereld niet en in de toekomstige wereld ook niet. Dat is voor het belasteren van de Heilige Geest. 	 Ai kon godi dela duma nasul karing O Shav le Manushesko sai iertilape; numa kon godi dela duma nasul karing O Swunto Duxo chi avela iertime. Chi ande kadia lumia vai e lumia kai si te avel."


Toen Hij uit de boot stapte, kwam uit de stad een man op Hem af, die een boze geest in zich had. Hij liep al een hele tijd zonder kleren rond en woonde niet in een huis, maar in de rotsgraven. 	 Kana O Jesus vulisto pe phuv, avilo karing leste iek manush le forosko, kai sas ande leste but beng de dumut nas pe leste tsalia, ai vo chi beshelas khere numa andel mumuntsi.


Jezus riep Zijn discipelen bij Zich en zei tegen hen: "Ik heb met deze mensen te doen. Ze zijn nu al drie dagen bij Mij en hebben niets te eten. Ik wil ze niet zonder eten naar huis laten gaan. Anders zullen ze onderweg nog naar worden van de honger." 	 O Jesus akhardia peske disiplon peste ai phendias, "Mila mange anda narodo, ke de trin dies mansa le, ai na le so xan. Chi mangav te zhantar bokhale, ke kam zalin po drom."


En ik hoorde alle schepselen in de hemel, op de aarde, onder de aarde en in de zee daarmee instemmen: "Alle lof, eer, heerlijkheid en macht is voor Hem, Die op de troon zit en voor het Lam, voor altijd en eeuwig." 	 Porme ashundem swako diela kai traiil ando rhaio ai pe phuv ai tela e phuv ai ande maria, ai sa kai si ande lende tsipinas, "Naisimos ai luvudimos ai strefial barimos ai sa putiera si ka Kodo kai beshel po than sar amperato, ai ka O Bakriorho sa data ai sa data."


Laat God dan ieder deel van uw lichaam kunnen gebruiken om goed te doen. Het is uit met de macht van de zonde over uw leven. U valt niet meer onder de wet die gehoorzaamheid eist, maar onder de genade van God. 	 Ke o bezex nashti mai poronchil pe tumende; ke chi traiin tela zakono, numa tela lashimos le Devlesko.


Voorgangers die hun werk goed doen, moeten door de gemeente onderhouden en met respect behandeld worden. Dat geldt in het bijzonder voor de voorgangers die hun tijd besteden aan het prediken en het onderwijzen. 	 Le manush kai den duma pa Del, ai inkeren e khangeri mishto trobul te aven mishto pochinde, ai mai but kodola kai keren buchi miäto te den duma pa Del ai te sicharen.


Want dit zeg Ik u: Alles wat u op aarde bindt, zal in de hemel gebonden zijn. En alles wat u op aarde losmaakt, zal in de hemel losgemaakt zijn. 	 O chachimos phenav tumenge, "So godi phandena pe phuv vunzhe phanglo ando rhaio; ai so godi tume phutrena pe phuv vunzhe phuterdo ando rhaio."


Toen zij gegeten hadden, vroeg Jezus aan Simon Petrus: "Simon, zoon van Johannes, houd je echt van Mij? Meer dan de anderen?" "Ja, Here. U weet dat ik van U houd", zei Petrus. "Zorg dan voor mijn lammeren", was Jezus' antwoord. 	 Kana getosarde te xan, O Jesus phendia le Simonoske Petri, "Simon, shav le Jonasosko, san tuke drago mange mai but sar kodola?" Ai wo phendia leske, "E Devla, tu zhanes ke sim mange drago tuke." O Jesus phendia leske, "Le sama katar murhe bakriorha."


Zij kwamen in de buurt van Bethfagé. Dat is een dorp op de helling van de Olijfberg, niet ver van Jeruzalem. Jezus stuurde er twee van Zijn discipelen heen en zei: 	 Kana pashile karing o Jerusalem, areslo ando Bethphage pe plai le maslinengi. O Jesus tradias duien andal disipluria.


Het Lam kwam naar voren en nam de boekrol aan uit de rechterhand van Hem, Die op de troon zit. 	 O Bakriorho avilo ai lia e klishka katar o vas o chacho katar Kodo kai beshlo pa Than.


Hij ging verder en zei: "Verzegel dit boek met profetische woorden niet, want de tijd waarin zij uitkomen, is niet ver meer. 	 Porme wo phendia mange, "Te na phanden le vorbi ande kadia klishka. Kadala dieli kerdiona mai sigo.


Hij bleef daar veertig dagen en veertig nachten. Al die tijd at Hij niet en tenslotte kreeg Hij honger. 	 O Jesus zhunilas ai kana chi xalias shtarvardesh dies ai shtarvardesh racha, bokhailo.


die niet wist wat er gebeurd was. Hij proefde van het water dat wijn was geworden en riep de bruidegom. 	 Kana o dat le shako zumadia o pai kai kerdilosas mol, wo chi zhanelas katar avelas kodia mol, numa le slugi kai linesas anda kodo pai zhanenas mishto. Porme o dat la shako akhardia le manushes kai ansurilaspe.


Maar de Vader zal de Plaatsvervanger sturen. Dat is de Heilige Geest, Die u in mijn naam alles zal leren en u steeds weer zal herinneren aan wat Ik gezegd heb. 	 numa O Zhutitori, kai si O Swunto Duxo, kai O Dat tradela ande murho anav, sicharela tume swako fielo, ai serela tume so godi phendem tumenge.


Maar dat ging niet zomaar, want Herodes had diep ontzag voor hem. Hij wist dat Johannes een eerlijke man was en heel dicht bij God leefde. Daarom nam hij hem in bescherming. Hij vond het ook fijn om met hem te praten, maar kreeg altijd last van zijn geweten, omdat Johannes hem zei waar het op stond. Toch luisterde Herodes graag naar hem. 	 O Herod daralas katar o Iovano. Wo zhanelas kai o Iovano sas ek lasho ai chacho manush. Wo lelas sama lestar ai chi meklia khonik te dukhavel les. Kana o Iovano dia duma pa Del wo ashundia les raduimasa, numa ando lesko ilo nai mishto sas.


Timotheüs, Silvanus en ik hebben u verteld over Jezus Christus, de Zoon van God. Hij zegt niet 'ja' als Hij 'nee' bedoelt. 	 Ke O Shav le Devlesko O Jesus Kristo sas phendo mashkar tumende katar o Silvanus, ai o Timote, ai vi me, chi aviliam te mothas "E" vai "Nichi", numa ferdi "E" kai si katar O Del.


Hij raakte hun ogen aan en zei: "Wat u gelooft, zal gebeuren." En zij konden zien! 	 Antunchi azbadia lenge iakha ai phendia, "Te kerdiol tumenge, so pachaian!"


Slaven moeten hun meesters altijd gehoorzamen. Probeer het hun niet alleen naar de zin te maken als zij op u letten, maar voortdurend met een bereidwillige houding en ontzag voor God. 	 Tume le slugi, pachan o mui tumare gazdango ande soste godi katse pe phuv, na raduin tume te keren kadia ferdi kana len sama pe tumende, te plachan le, numa pachan o mui sa tumare ilesa, ke pala respektimos kai si tumen le Kristoske.


De Heilige Geest zei tegen Filippus: "Haal die wagen in en blijf ernaast lopen." 	 O Swunto Duxo phendia le Filiposke, "Zha mai angle, ai pashos pasha kudo vurdon."


Als u zich buigt onder de sterke hand van God, zal Hij u oprichten als Hij vindt dat de tijd daarvoor gekomen is. 	 No meken tume tele tela vas o baro le Devlesko, saxke te vazdel tume kana avela e vriama.


Maar Jezus riep de kinderen bij Zich en zei tegen Zijn discipelen: "Laat die kinderen toch bij Mij komen! Houd ze niet tegen. Want voor zulke kleintjes is het Koninkrijk van God. 	 Numa O Jesus akhardia le glaten peste, "Mek te aven le glate mande, ai na aterdiaren le, ke e amperetsia le Devleski si kodolenge kai miazon sar lende.


De man voelde zich aangesproken. Om zich te rechtvaardigen, vroeg hij: "Wie is eigenlijk mijn medemens?" 	 O manush mangelas te miazol lasho sas, phushlia le Jesusoske, "Kon si murho vortako?"


Dit gebeurde drie keer en toen werd het kleed weer in de hemel opgetrokken. 	 Ai o trio data phendia leske, ai strazo kodola diela anklisti opre ando cheri.


God staat aan de ene kant en de mensen die tegen Hem ingaan, zijn aan de andere kant. En Jezus Christus, Die Zelf mens is, staat als enige middelaar tussen hen in. 	 Ke ferdi iek Del si, ai iek manush kai anel andek than le manushen ai le Devles, kodo manush si O Jesus Kristo.


Jullie zullen wel geruchten horen dat Ik hier of daar ben. 	 Uni phenena tumenge, "Dikh! Katar lo!" vai "Kote lo!" Na zhan pala lende.


De discipelen waren hoogst verbaasd. Daarom zei Jezus: "Ja, het is verschrikkelijk moeilijk om in het Koninkrijk van God te komen. 	 Ai le disipluria chudisaile kana ashunde kadia. Ai O Jesus pale phendia lenge, "Shave, ke trutno kodolenge kai pachanpe ande barvalimos te zhan ande amperetsia le Devleski."


Uit Zijn mond komt een scherp zwaard, waarmee Hij de vijandige volken zal neerslaan. Hij zal hen met een ijzeren staf regeren en hen vertrappen in de wijnpers van de grimmige toorn van de Almachtige God. 	 Avri anda lesko mui avela ek skurto sabia te kritsinil le thema. Ai Wo poronchil le ek kotoresa sastresko. Wo phiravelpe po struguro kai keren e mol, ai katar les avela e xoli le Devleski, o baro Del la putierako.


Jullie zijn blinde leiders en zeven de wijn om er een mug uit te halen. Maar een kameel slikt u door. 	 Tume korhe kai sikaven kavren! Tume arakhen tume kaste te na nakhaven tsintsari, numa e gemula nakhavel!


Ook uit de omliggende plaatsen kwamen velen naar Jeruzalem. Zij brachten zieken mee en mensen die boze geesten in zich hadden; allemaal werden zij genezen. 	 But narodo zhalas, uni andel gava kai sas pashe ande Jerusalem, anenas le naswalen, ai le manushenge kai sas o bi vuzho ande lende, ai savorhe sastionas.


Toen de anderen dit hoorden, waren zij gerustgesteld. Zij loofden God. "Het is dus ook voor andere volken", zeiden zij. "God laat ook onder hen mensen tot bekering komen, zodat zij eeuwig leven hebben." 	 Kana ashunde kado divano, chi mai phende kanch, ai naisin le Devles, phenenas, "O Del dia o keimos vi kal manush kai Nai Zhiduvuria, saxke te avel o iertimos vi len o traio."


Jezus riep hen allemaal bij Zich en zei: "Jullie weten dat de mannen die het in de wereld voor het zeggen hebben, de bevolking onderdrukken. Zij maken misbruik van hun macht. Maar onder jullie is dat totaal anders. 	 O Jesus akhardias le peste ai phendias, "Tume zhanen ke le bare le manushenge kai Nai Zhiduvuria gazdin len, ai keren lensa so mangen.


"U zou geen macht over Mij hebben als God u die niet gegeven had", antwoordde Jezus. "De grootste schuld ligt bij hem die Mij aan u heeft overgeleverd." 	 O Jesus phendia, "Tut nas te avel tu chi iek putiera pe mande, te na avilino tu dini putiera opral: anda kudia kodo kai andia ma tute kerel iek mai baro bezex.


Bureaubladhulpmiddelen 	 Accesorii pentru spaţiul de lucru


Een helper mag maar één vrouw hebben en moet zijn gezin goed kunnen besturen. 	 O manush kai zhutil ande khangeri trobul te avel les ferdi iek rhomni, ai te zhanel sar te sicharel peske glaten ai peska familia.


En Jezus bad dit gebed: "Vader, Heer van hemel en aarde, dank U wel dat U de waarheid hebt verborgen voor wijzen en geleerden. Maar U hebt de waarheid bekendgemaakt aan kleine kinderen. 	 Ande kodia vriama O Jesus phendia, "Naisiv tuke, murho Dat gazda le rhaiosko ai la phuviako! Ke meklian te haliaren kodola kai si sar glate ai na kodola kai gindinpe gojaver ai le studento.


Daarna zag ik de tempel in de hemel, de tent waarin God woont, wijd open gaan. 	 Pala kodia, ande murho vizion, O Swunto le Swuntosko, o tampla ando rhaio sas phuterdo!


Wij brengen u het goede nieuws dat de belofte, die God lang geleden aan onze voorouders heeft gedaan, in onze tijd werkelijkheid is geworden. God heeft die belofte vervuld door Jezus weer levend te maken. 	 Ai ame phenas tumenge kadia lashi viasta, kai sas shinadi amare dadenge.


Zij hadden geen kinderen, omdat Elizabeth onvruchtbaar was. Op het moment dat dit verhaal begint, waren zij allebei al erg oud. 	 Nas le glati ke e Elizabeth nashti avelas le glate, ai vi le dui zhene sas phure.


Ik heb u herinnerd aan de woorden van Gods profeten en apostelen, die u hebben bekendgemaakt wat de Here en Redder van u vraagt. 	 Ke mangav te den tume goji kal vorbi kai phende sas mai anglal le swunto profeturia, ai ka zakono le Kristosko ai skepitoresko kai sicharde tume tumaro slugi.


"Maar daar heb ik mij altijd aan gehouden. Wat moet ik dan nog meer doen?" vroeg de jonge man. 	 O terno manush phendias, "Sa kadala zakonuria ankerdem de sar sim tsinorho: So mai trobul te kerav?"


Niet dat hij zich zo om de armen bekommerde, maar hij was een dief. Hij hield de kas en van het geld dat binnenkwam, nam hij vaak iets weg voor zichzelf. 	 Wo phendia kadia lenge, na ke sas leske mila anda le chorhe, numa ke sas chor, ai sas les o gono, ai lelas so sas andre ando gono.


Hij heette Bar-Jezus (in het Grieks Elymas) en was bevriend met Sergius Paulus, de gouverneur van het eiland, een wijs man. De gouverneur riep Barnabas en Saulus bij zich omdat hij wilde horen wat zij over Jezus Christus te zeggen hadden. 	 Wo traiilas pasha manush kai sas baro pe kodia izula, o Sergius Paulus, kodo manush gojaver sas; ai o baro le izulako akhardia Barnabas ai o Saul, ke mangelas te ashunel E Vorba le Devleski.


Echt, ik zou zelf van Christus afgesneden willen zijn, als ik daarmee mijn broeders van de ondergang zou kunnen redden. 	 Manglemas te avav dino armaia katar O Del, ai te na mai avav le Kristosa te sai aven murhe phral skepime, murhe phralenge le Zhiduvuria.


Door de doop in Christus bent u één met Hem geworden; u bent als het ware omhuld door Hem. 	 Tume savorhe sanas bolde te aven astarde le Kristosa, ai tume kadia lian o nevo traio le Kristosko pe tumende.


Onder hen was een vrouw die al twaalf jaar bloed verloor. Zij had veel geleden omdat er veel aan haar was gedokterd. Al haar geld had zij eraan uitgegeven, maar het had niets geholpen. Ze was eerder achteruitgegaan. 	 Sas ek zhuvli kai xasarelas pesko rat de desh u dui bersh,


Leer van de vijgeboom deze les. Wanneer er knoppen en blaadjes aan komen, weet je dat het gauw zomer wordt. 	 Akana sichon ek paramichi pai pruing le figenge. Kana si terne le krenzhitsi, ai anklen patria, zhanes ke o milai pashe.


Jezus was ergens alleen geweest om te bidden. Toen Hij bij Zijn discipelen terugkwam, vroeg Hij: "Wie ben Ik volgens de mensen?" 	 Andek jes O Jesus rhugilas pe korkorho, peske disipluria avile leste, ai phushlia le, "So mothon o narodo, ke sim?"


Per slot van rekening hebben wij bij onze geboorte niets meegebracht; en als wij sterven, zullen wij ook niets kunnen meenemen. 	 Ke chaches chi andiam kanchi ande kadia lumia, ai nashti angeras kanchi.


De derde engel goot zijn schaal uit over de rivieren en de waterbronnen en al het water werd bloed. 	 O trito angelo shordia katar leski saxanitsa pe le paia kai zhal ai pe sa le thana kai le paia aven katar e phuv. O pai sas parhudilo ando rat.


Simon Petrus ging al en trok het volle net op de oever. Er zaten 153 vissen in en toch was het net niet gescheurd. 	 O Simon Petri anklisto anda paraxodo, ai andia pe phuv e sita pherdo iek shel ai panvardesh bare mashe: ai marka ke sas but, e sita chi shindili.


De vrouw zei: "Ik weet dat de Christus komt; Hij zal ons Gods boodschap precies vertellen." 	 E zhuvli phendia leske, "Zhanav ke O Messiah avela, kodo kai si O Kristo: Kana avela, Wo sicharel ame swako fielo."


Zij waren woedend dat de apostelen het volk vertelden dat Jezus niet meer dood was en daarmee leerden dat er opstanding uit de dood bestaat. 	 nas lenge mishto kai le dui disipluria sicharenas le narodos, ai mothonas le narodoske ke O Jesus zhuvindisailo, ke kodia sikavelas ke le mule sai zhuvindin.


Daarom verlang ik er vurig naar om, voor zover dat in mijn vermogen ligt, ook u in Rome die blijde boodschap te brengen. 	 Anda kodia sima ando ilo te phenav tumenge e lashi viasta, vi tumenge kai san ande Rome.


Ik heb steeds mijn uiterste best gedaan om het goede nieuws bekend te maken op plaatsen waar men nog nooit van Christus had gehoord. Als iemand mij voor is geweest, wil ik niet op zijn werk verder bouwen. 	 Drago sas mange te mothav e viasta le Kristoski, kotse kai chi ashunde pa Kristo, saxke te na kerav khangeri kotse kai kerdia aver.


O ja, ik heb ook nog het gezin van Stefanas gedoopt. Maar ik kan me niet herinneren verder nog iemand gedoopt te hebben. 	 Mai boldem la familia le Stephanoske; chi zhanav te mai boldem avre manushes.


Jezus heeft deze lamme man genezen. Door ons geloof in Jezus is hij volkomen gezond geworden. U ziet het zelf! 	 Katar o pachamos ande lesko anav, si ke lesko anav, chachardia kodoles kai dikhen ai zhanen; pala pachamos ande leste si kai kado manush sastilo antrego angla tumende.


Jezus wist wat zij Hem wilden vragen en zei: "U vraagt zich zeker af wat Ik bedoel met: 'Nog even en u ziet Mij niet meer. En niet lang daarna zult u Mij weer terugzien.' 	 O Jesus zhanelas ke mangenas te phushen lestar, ai phendia lenge, "Tume phushen iek kavrestar so phendem. "Mai xantsi vriama ai chi mai dikhena ma, ai porme mai xantsi vriama, ai dikhena ma?"


Maar er zijn enkele dingen die Ik tegen u heb. U laat de volgelingen van Bileam onder u hun gang gaan. Bileam vertelde koning Balak immers hoe hij de Israëlieten ten val kon brengen: Door hen vlees te laten eten dat aan afgoden geofferd was en door hen ontucht te laten plegen. 	 Numa si ma vari so kai nai mange drago pa tumende. Si uni mashkar tumende kai lenpe pala o sicharimos le Balaamosko. O Balaam sichardia o Barak te atsavel le Zhidovon. Wo sichardia le te xan xaben kai sas dine sar ek podarka ka le dela le xoxamle ai te keren kurvia.


"Komt Hij dan uit Galilea?" vroeg Pilatus. 	 Kana o Pilate ashundia e vorba "Galilee," phushlia, "Kodo manush sas Galilean?"


"Mannen van Israël, wees voorzichtig met deze mensen. 	 Ai phendia lenge, "Tume manush kai san andai Israel, arakhen tume so si te keren kadale manushensa."


Neem een voorbeeld aan de profeten, die namens de Here hebben gesproken. Als zij slecht behandeld werden, lieten zij het over hun kant gaan. 	 Murhe phral, den tume goji kal profeturia, kai denas duma ando anav le Kristosko. Keren sar lende rhevdin ando vutuimos ai rhavdasa.


Hij kwam in Zijn eigen land, maar Zijn eigen volk heeft Hem niet aanvaard. 	 Wo avilo ka peske, ai leske chi premisarde les.


Ook Herodes hoorde over Jezus. Iedereen had het over Hem. Sommigen zeiden: "Hij is Johannes de Doper, die uit de dood is teruggekomen. Daarom kan Hij zulke grote wonderen doen." 	 Ai o amperato o Herod ashundias e viasta pa Jesus. Le manush phenenas, "Kado si o Iovano o baptisto, zhuvindisailo pai martia. Anda kodia si les e putiera te kerel mirakluria."


Iets verderop zag Jezus nog twee broers: Jakobus en Johannes, de zonen van Zebedeüs. Zij zaten bij hun vader in de boot netten te repareren. Hij riep hen ook. 	 Gelo mai angle ai mai dikhlia do phralen, O James ai O Iovano, le shave le Zebedeske ando chuno sas peske dadesa, lasharenas penge siti kana o Jesus akhardia le.


Jezus ging alle steden en dorpen van dat gebied langs en sprak in de synagogen. Overal vertelde Hij de blijde boodschap van het Koninkrijk. Waar Hij ook kwam, genas Hij alle ziekten en kwalen. 	 O Jesus gelo anda sa le foruria ai anda sa le gava, ai sicharelas ande lenge synagoguria, delas duma e lashi viasta pa e amperetsia, ai sastiarelas sa le naswalimata ai sa o nasulipe.


PERGAMUM Schrijf aan de boodschapper van de gemeente in Pergamum: Dit zijn de woorden van Hem Die het scherpe, tweesnijdende zwaard in Zijn mond heeft: 	 Ramos ka o angelo (pasturi) la khangeriako ando foro Pergamos: "Kodo kai si les e skurto sabia kai shinel katar le dui riga, phenel kadala vorbi:


Tegenover deze heilige en rechtvaardige Man bleef u vijandig, maar u eiste de vrijlating van een moordenaar! Daarmee bent u de moordenaars van de Levensvorst geworden. Maar God heeft Hem uit de dood teruggebracht in het leven. Wij zijn daar getuigen van. 	 Kerdian te mudaren kodoles kai sas o Baro o traio, kai O Del zhuvindisardia andal mule, ai ame dikhliam ai marturia sam.


"Wel?" vroeg Jezus, "wat kan Ik voor jullie doen?" 	 Ai wo phendia lenge, "So mangen te kerav tumennge?"


De mensen lachten Hem in Zijn gezicht uit, want zij wisten zeker dat het meisje dood was. 	 Asanas lestar, ke won zhanenas ke muli.


Hij troost ons en geeft ons nieuwe moed in alle ontberingen en beproevingen. Hij doet dat, opdat wij anderen kunnen troosten en bemoedigen. 	 Wo pechil ame ande sa amaro chinuria, saxke te sai ame pechisaras kodolen kai nakhen ande swako chinuria, ai te anas lenge o pechimos kai sas amen dino katar O Del.


Want voor wie leven wij? Wie geven ons hoop en blijdschap? Wie zijn onze trots en beloning? Dat bent u! Ja, u die ons grote vreugde zult geven als wij, bij Zijn terugkeer, samen voor de Here Jezus staan. 	 Tume, kai san amaro pachamos, raduimos, ai o semno ke nirisarasa, ai kai ame sai luvudisavas angla amaro Devles Jesus Kristo kana avela palpale.


Onderweg slaagde een vrouw erin bij Hem te komen en Hem van achteren aan te raken. Twaalf jaar lang had zij voortdurend bloed verloren. Niemand had haar kunnen genezen. Maar zodra zij de kwast van Jezus' mantel aanraakte, hield het bloeden op. 	 Sas iek zhuvli, kai xasarelas pesko rat de desh u dui bersh, ai kai xaliasas sa peske love kal dokxturia, numa chi iek chi sastiardia la.


De hogepriester en de Sadduceeërs waren woedend en konden het niet uitstaan. 	 Antunchi o baro rashai, ai sa kodola kai sas lesa le Saduseanuria, xoliariko sas pe apostluria.


Nu is Hij hoog verheven boven elk gezag, elke macht, kracht en regering, boven alles waarvoor men respect heeft; niet alleen in deze wereld, maar ook in de wereld die komt. 	 Kotse O Kristo thodino lo opral pa sa le kai poronchin, ai sa le putiera, ai sa le zora, ai sa le than kai poronchin, ai sa le kolaver anava kai sai aven, na ferdi akana numa pe mai angle.


De vier soldaten die Jezus aan het kruis hadden geslagen, verdeelden Zijn kleren onder elkaar. Zijn onderkleed was naadloos geweven en daarom zeiden zij tegen elkaar: 	 Le ketani, kana karfosarde le Jesusos, line leske tsalia, ai kerde shtar kotora anda lende, iek kotor swakona ketanake; ai line vi leski raxami, kai nas suvdi, numa anda iek kotor sas de opral zhi tele.


Ja, vrienden, wij zijn kinderen van God en kunnen ons er geen voorstelling van maken hoe het later zal zijn. Maar wij weten één ding: Als Christus komt, zullen wij zijn zoals Hij, omdat wij Hem dan zien zoals Hij werkelijk is. 	 Murhe vortacha, ame sam akana shave Devleske, numa chi zhanas inker mishto so avasa mai angle. Numa zhanas ke kana avela O Kristo, ame avasa sar leste, ke ame dikhasa les sar lo.


Zij reisden via Amfipolis en Apollonia naar Thessalonica, waar een Joodse gemeenschap was. 	 O Pavlo ai o Silas nakhle pai Amphipolis, ai pai Apollonia, ai aresle ande Thessalonica, kai le Zhiduvuria sas le synagogue kotse.


Ieder moet zijn oorspronkelijke roeping trouw blijven. 	 Swako te beshel sar kai si kana akhardia les O Del.


Broeders, laat daarom uit uw gedrag blijken dat God u heeft geroepen en uitgekozen; dan zult u nooit struikelen of vallen. 	 Anda kodia murhe phral, keren so mangel tumendar O Del sa tumare ilesa te sikaven ke tume san anda kodola kai sas akharde ai alome katar O Del, ke te kerena kadia chi perena shoxar ando nasulimos.


Alles wat van de wereld is (de zondige begeerten, de hebzucht en de hoogmoed, die door macht en bezit ontstaat) is er niet door de Vader, maar door de wereld. 	 Ke so godi si ande lumia, le ginduria le bi vuzhe kai si le statos, ai le dieli kai amare iakha dikhas ai mangas, ai le barimata kai kerdion katar le dieli la lumiake, nai katar O Dat, numa katar e lumia.


Zo reisde Hij heel Galilea door en sprak overal in de synagogen. Uit vele mensen verjoeg Hij boze geesten. 	 Ai wo dia duma pa Del ande synagoguria ande sa Galilee, ai gonisardia le bengen.


U denkt nog steeds dat wij ons tegenover u willen verdedigen. Maar het is ons erom te doen dat uw geloof versterkt wordt. Daarom zeggen wij deze dingen in gemeenschap met Christus voor God. 	 Tume gindin de dumult ke ame rodas te chachuas angla tumende. Nichi! Ame das duma sar O Kristo mangel angla Del, ai ame phenas tumenge sa kadala dieli, murhe kuchi vortacha, te bariol tumaro pachamos.


De tijd van Gods oordeel is gekomen en het begint bij de christenen. Als wij door Hem geoordeeld worden, wat een verschrikkelijk lot staat dan de mensen te wachten die het goede nieuws van God niet wilden aannemen! 	 E vriama avili kai e kris si te nachinail, ai o narodo le Devlesko avela dino pe kris mai anglal. Te avasa ame dine pe kris mai anglal, so avela kodolensa kai chi pachaiepe ande lashi viasta le Devleski?


"Waar zal dit allemaal gebeuren?" vroegen de discipelen. Jezus antwoordde: "Waar het lijk ligt, daar komen de gieren." (A) 	 Ai le disipluria phushle les, "Kai kerdiola kadia diela, Devla?" O Jesus phendia, "Kai si ek mulo stato, kotse chidenape le ulruria."


Waarom kan niemand hier geloven dat God doden levend maakt? 	 Sostar tume, le Zhiduvuria gindin ke nashti O Del te del traio le mulen?


"Wie zoekt u?" vroeg Jezus nog eens. "Jezus van Nazareth", was het antwoord. 	 O Jesus mai phushlia le, "Kas roden?" Ai won phende, "O Jesus andai Nazareth."


Dit zijn maar enkele voorbeelden uit het dagelijks leven. Maar de wet van Mozes zegt hetzelfde. Daarin staat dat men een os die graan dorst, geen muilband mag omdoen; het dier moet zo nu en dan een hap stro kunnen nemen. Zou God dan alleen ossen op het oog hebben of ook ons? 	 Kadala dieluria phenav sar ek manush? Vai chi phenel o zakono sakadia?


Als ik dat geregeld heb, ga ik op weg naar Spanje en hoop bij u langs te komen. 	 Kana getova kadia buchi ai dava le le love kai chide lenge, zhavatar ande Shpania ai nakhava tumendar kana zhava kotse.


Maar waar wij eigenlijk naar uitkijken, dat zijn de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, die God beloofd heeft. Daar zal alles goed en rechtvaardig zijn. 	 Numa O Del shinadia ke avela neve cheri ai nevi phuv, kai o chachimos beshela.


God heeft ons laten zien hoe groot Zijn liefde voor ons is, door Zijn enige Zoon naar deze slechte wereld te sturen. Door Hem wilde God ons nieuw leven geven. 	 Ai O Del sikadia peski dragostia amenge ke tradia peske ieke Shaves ande lumia, saxke pala leste te avel amen o traio.


Hij nam alleen Petrus, Jakobus en Johannes mee. 	 Lias pesa o Petri ai le dui shave le Zebedoske, ai kote avilo pe leste pharipe nekazo ai chinuilas.


Maar als Ik door de kracht van God boze geesten verjaag, is dat een teken dat het Koninkrijk van God gekomen is. 	 Numa te goniva me le bengen katar o Swunto Duxo le Devlesko, antunchi e amperetsia le Devleski avilo pe tumende.


Want er staat in de Boeken dat God Zijn engelen zal sturen om U te beschermen. 	 Ke ramome ande Vorba le Devleski, 'Ke O Del dela ordina peske angelon te arakhen tu.'


Omdat u onderwijs uit de wet krijgt, kunt u onderscheiden wat goed is. 	 zhanes e voia le Devleski, ai o zakono sichardia tu, te alos so si mishto;


Het is dus helemaal niet zo vreemd dat Ik zei dat u opnieuw geboren moet worden. 	 Te na chudis tu kai phendem tuke, ke trobul te kerdion aver data.


Dit moet je de christenen voorschrijven, Timotheüs, zodat zij zullen weten wat goed is en het ook zullen doen. 	 So trobul te man mothos lenge, saxke te na arakhel lenge khonik dosha.


De vorige keer dat ik bij u was, gaf ik al een waarschuwing aan hen die hadden gezondigd. En nu waarschuw ik hen nog eens en ook alle anderen, dat ik deze keer eventueel met strenge straffen zal komen en niemand zal sparen. 	 Si ma vari so te mothav kodolenge kai kerde bezex mai anglal, ai vi le kolavrenge; phendemas tumenge kadia diela kana avilemas tumende pe duito data, numa mai mothav akana kai chi sim tumensa: kana mai zhava tumende te dikhav tume chi avava lasho kanikasa.


"Dat hoefde toch niet?" antwoordde Hij. "Wist u niet dat Ik bezig moet zijn met de dingen van mijn Vader?" 	 Ai wo dia le atweto, "Sostar roden ma? Pate tume chi zhanen ke trobul te avav ando kher murho Dadesko?"


Het begon te bliksemen, te rommelen en te donderen en er kwam een enorme aardbeving, zoals er nog nooit was geweest, zolang er mensen op aarde wonen. Zo hevig was de aardbeving. 	 Ai porme sas glasuria, ai rhonjito, ai rhonjito tele, ai izdraia zurales e phuv, ai shoxar nas kadia zurales vai baro.


Zij houden geen rekening met God. Van enig ontzag voor Hem is geen sprake." 	 Nai dar le Devleski angla lenge iakha.


Als ik mijn bezittingen stuk voor stuk uitdeel en mijn lichaam geef om te worden verbrand, maar geen liefde heb, dan heb ik er niets aan. 	 Ai kana dava ma murhe mishtimos po xabe le chorenge, kana dava vi murho stato te phabol, ai te nai ma e dragostia, kodo chi zhutil ma kanchi.


Hij verlangde ernaar ons het geheim bekend te maken waarom Hij Christus heeft gestuurd. 	 kai dia ame but dieli te zhanas te avas pachivale ai gojaver, dia ame te zhanas so mangelas te kerel, ai kai sas garado kai mangliasas mai anglal te kerel ando Kristo.


Jezus ging een huis binnen en weer stroomden de mensen van alle kanten toe. Het huis liep zo vol dat Hij en Zijn discipelen niet eens de kans kregen om te eten. 	 Kana O Jesus avilo ando kher, but narodo chidinisaile andek than angla leste, ai nas le vriama te xan.


Maar de discipelen begrepen niet wat Hij ermee bedoelde. Het was hun een raadsel. Toch durfden zij Hem er niet naar te vragen. 	 Numa won chi haliarde kadia vorba, ke garado sas lendar, saxke te na haliaren; ai daraile te phushen lestar pa kadia vorba.


Maar de Heilige Geest zegt ons heel duidelijk dat er een tijd zal komen waarin sommigen in de gemeente zich van Christus afwenden en leraars gaan volgen, die zich door satan laten leiden. 	 O Swunto Duxo mothol vorta, ke uni manush kana pashola e vriama te avel O Kristo mekena pengo pachamos; ai lenape palal manush kai atsaven, ai palal zakonuria le bengenge.


Gelovige slaven moeten hard werken voor hun eigenaars en respect voor hen hebben; anders zouden de naam van God en de leer schade kunnen lijden. 	 Sa kodola kai si slugi trobul te avel le penge gazdange baro respektimos, saxke khonik te na mothol nasulimos pa anav le Devlesko ai pa so sicharas.


Jezus moest terechtstaan voor Pilatus, de Romeinse gouverneur. "Bent U de koning van de Joden?" vroeg Pilatus Hem. 	 O Jesus sas angla guvernori Pilate: ai o guvernori Pilate phushlias les, "Tu san o amperato le Zhidovongo?" "Sar tu phendian," O Jesus phendias leske.


Dat deden zij. "Van wie is het portret dat hier-op staat?" vroeg Hij, "en het opschrift?" "Van de keizer", antwoordden zij. 	 Ai andine leske iek pena. Ai O Jesus phendia lenge, "Kaski fatsa ai ramomos si kado?" Ai phenen leske, "O Caesar."


Nu liep er op de helling een grote troep van zo'n 2000 varkens eten te zoeken. 	 Nas dur but bale kai xanas.


De schapen zal Ik aan mijn rechterhand zetten en de bokken aan mijn linkerhand. 	 Ai thola le bakren pe peski chachi rig, ai le buzhnen pe peski stingo rig.


Jezus en Zijn discipelen verlieten de kamer en gingen zoals gewoonlijk naar de Olijfberg. 	 Ai avilo avri anda foro, sar kerelas butivar, gelo po Plai le Maslinenge; ai leske disipluria linepe pala leste.


Ook Urbanus die, net als wij, voor Christus werkt en mijn vriend Stachys. 	 Dikhen le Urbanus, amaro zhutitori ande buchi le Kristoski, ai o Stachys kai si mange drago.


Wat mijzelf betreft, ik zal alleen maar hoog opgeven van onze Here Jezus Christus, Die aan het kruis gestorven is. Samen met Hem is de wereld voor mij dood en ben ik voor de wereld gestorven. 	 Me, pa mande, dur mandar o gindo te luvudiv ma andal kolaver dieli, de ferdi anda trushul amare Devlesko O Jesus Kristo; e, katar o trushul le Kristosko e lumia muli la mange, ai me sim mulo la lumiake.


Toen de Romeinse officier, die tegenover het kruis stond, zag hoe Jezus stierf, zei hij: "Deze man was beslist een Zoon van God." 	 O fitsiri o Romano kai beshlo angla leste, dikhlia sar O Jesus dias mui ando baro glaso ai dias pesko duxo opre, ai mulo. Phendia "Chaches kado sas O Shav le Devlesko."


Paulus verdedigde zich en zei: "Ik heb de Joodse wet niet overtreden, de tempel niet ontwijd en mij ook niet tegen het Romeinse bewind verzet." 	 O Pavlo chacharelaspe ai motholas, "Chi kerdem chi iek dosh, chi karing o zakono le Zhidovongo, chi karing e tamplo, ai chi karing o Caesar."


Doe je best; wees een goede werker voor God, die zich niet hoeft te schamen. Geef Gods boodschap onvervalst door. 	 Ker mishto buchi saxke te mothol tuke O Del "Ke mishto kerdia," sar iek manush kai chi trobul te avel leske lazhav anda peski buchi, kai mothol vorta e Vorba le chachimaski.


Als iemand dan aankomt met het verhaal dat de Christus hier is of daar, geloof hem niet. 	 "Antunchi te avela vari kon te mothol tuke "O Kristo avilo!" "Katka lo" vai "Kote lo" Na Pacha.


"en vertel aan de hele schepping het goede nieuws over Mij. Wie het geloven en gedoopt worden, zullen gered worden. Maar wie het niet geloven, zullen worden gestraft. 	 Kodo kai pachala ai avela boldo avela skepime; numa kado kai chi pachala avela kris pe leste.


Maar toen de zon erop ging schijnen, verschroeide het. Het ging dood, omdat het niet veel wortels had. 	 Numa kana anklisto o kham, phabardia le, ke nas vuni shuchile.


Zacharias zei tegen de engel: "Moet ik dat zomaar geloven? Ik ben immers al oud en mijn vrouw ook!" 	 O Zechariah phenel le angeloske, "Sar te zhanav ke so phenes si chaches? Ke phuro sim ai vi murhi rhomni."


Hij heeft engelen, die eerst met Hem over het heelal regeerden maar Hem ontrouw werden, gevangen gezet in de eeuwige duisternis; daar houdt Hij hen vast tot de dag van het grote oordeel. 	 Den tume goji kal angeluria kai nas lenge dosta e putiera kai sas le dini katar O Del, numa mekle o than kai sas le dino; O Del garavel le ando baro tuniariko ai phanglia le lantsonsa kai chi rimon pe zhi ka dies kai avena dine pe kris.


Diezelfde dag waren twee van Jezus' discipelen op weg naar het dorp Emmaüs, tien kilometer buiten Jeruzalem. 	 Eta, sa kodo dies dui anda lende gele ande gav kai busholas Emmaus, kai sas desh u iek kilometeria vai efta maili anda Jerusalem,


Zij zijn van U. Alles wat van Mij is, is van U. En wat van U is, is van Mij. In hen wordt weerspiegeld wie Ik ben. 	 Ai so godi si murho chiro si, ai so si chiro murho si; ai me sim luvudime ande lende.


Zijn tegenstanders schaamden zich. Maar de andere mensen waren heel blij over de geweldige dingen die Hij deed. 	 Sar delas duma, sa kodola manush kai sas leske duzhmaia, lazhaile sas; ai sa le manush raduimesas andal bucha shukar kai kerelas O Jesus.


Ik zeg dit niet omdat ik iets tekort kom, want ik heb geleerd onder alle omstandigheden tevreden te zijn met wat ik heb, of het nu veel of weinig is. 	 Ai chi dav duma kadia ke trobul ma vari so, ke sichilem te avel mange mishto so sa si ma.


Als u dat doet, bent u echt zonen van uw hemelse Vader. Want Hij geeft het licht van de zon aan goede en slechte mensen. Hij laat het regenen voor schuldigen en onschuldigen. 	 Kashte te aven shave tumare Dadeske kai si ando rhaio. Ke wo kerel te wushtel o kham vi pel nasul ai vi pel lashe, kerel te del breshind pe kodola kai si vorta ai vi pe kodola kai nai vorta.


Wij zullen ook de genade, het medeleven en de vrede van God de Vader en van Zijn Zoon Jezus Christus ontvangen, in waarheid en liefde. 	 O Del O Dat ai le Devles O Jesus Kristo, O Shav le Dadesko, te den ame o mishtimos, e mila, ai e pacha, saxke te avel ame kadala podarki ando chachimos ai ande dragostia.


Daar kreeg Hij wijn met bittere kruiden om de pijn te verzachten, maar Hij weigerde die. 	 Dine les mol hamime drabensa te pel: chi pelias.


"Waarom huilt u?" vroegen zij haar. "Ze hebben mijn Heer weggenomen", antwoordde Maria, "en ik weet niet waar Hij is." 	 Ai phende lake, "Zhuvlio, Sostar roves?" Ai woi phendia lenge, "Me rovav ke line murhe Devles, ai chi zhanen kai thode les!"


Zij kregen een brief mee, waarin stond: "Beste broeders in Antiochië, Syrië en Cilicië. 	 Ai dine le lila kai mothol, "Le apostluria ai le mai phure ai tumare phral traden but bax, sastimos kal phral kai chi zhanen le Devles kai traiin ande Antioch, ande Syria, ai ande Cilicia.


Toen besloten was dat wij naar Italië zouden varen, werden Paulus en enkele andere gevangenen aan een Romeins officier toevertrouwd. Hij heette Julius en was lid van het keurkorps van de keizer. 	 Kana manglia te zhas po paraxodo ande Italia, dine le Pavlos ai mai avre manushen kai sas phandade kai ek ketana kai busholas Julius, wo sas ketana Romanonge le amperatoske."


De hemelse legers volgen Hem op witte paarden; zij hebben kleren van zuiver wit linnen aan. 	 Le armia le rhaioske line pe lende vuzho, parno poxtan, selia, ai lenas pe pala leste pe le gras le parne.


Eén van hen, een godsdienstleraar, nam het woord. "Meester, wat is het belangrijkste gebod in de wet van Mozes?" 	 ai iek anda lende, ablakato, phushlias les ek divano te zumavel les.


Veel van Zijn volgelingen hadden moeite met deze woorden. "Wat is Hij hard", zeiden zij. "Wie kan dit nu begrijpen?" 	 But anda peske disipluria, kana ashunde kadia, phende, "Kadala vorbi si trutno. Kon sai ashunel le?"


Terwijl de domme meisjes vlug naar de winkel gingen, kwam de bruidegom. Hij nam de bruidsmeisjes die klaar waren mee naar de bruiloft en deed de deur dicht. 	 Numa zhi pon won gele te chinen vuloi, o ternaxar avilo; le sheia baria kai sas gata gele lesa andre ka o abiav ai o wudar sas phandado.


Ik, Johannes, heb dit geschreven. Alles wat ik verteld heb, is waar. 	 No kodia disiplo si kai phenel pa kadala dieli kai kerdile, ai kai ramosardia le; ai ame zhanas ke so phendia si chacho.


Wij schrijven u dit allemaal om u te laten delen in de blijdschap die wij hebben ervaren. 	 Ame ramos tumenge kadala dieli saxke te avel tume baro raduimos.


Ik wens u toe dat uw geest door de genade van de Here Jezus Christus gesterkt zal worden. 	 O mishtimos amaro Devlesko Jesus Kristo te avel tumensa. Amen.


Eenmaal aan land, vonden wij christenen en bleven een week bij hen. Op aandringen van de Heilige Geest waarschuwden zij Paulus niet naar Jeruzalem te gaan. 	 Ai kotse arakhliam manush kai pachanaspe ando Del, beshliam lensa iek kurko. Ai O Swunto Duxo phendia kodola phral te mothon le Pavloske te na zhal ando Jerusalem.


Daarna zag ik een andere engel uit de hemel naar beneden komen. Hij had grote macht en de aarde werd door zijn glans verlicht. 	 Porme dikhlem aver angelo hulelas tele anda rhaio la bari putierasa, ai e lumia strefialas lesko barimasa.


Wij hebben ervaren dat God, onze Vader, Die zoveel van ons houdt, zo goed is ons altijd weer moed en hoop te geven. 	 Amaro Devles O Jesus Kristo Wo, ai O Del, amaro Dat, kai sas lesko drago amenge, ai dia ame katar pesko lashimos iek zor kai shoxar chi mai getolpe, ai lasho pachamos te azhukeras.


Onderwerp u aan elkaar uit ontzag voor Christus. 	 Respektin iek kavreske pala kai si tume le Kristoske.


Ze gingen naar de landstreek Lycaonië, naar Lystra en Derbe, en spraken ook daar weer over Jezus Christus. 	 Ai kotse denas duma e lashi viasta.


Jezus reed midden tussen een zee van mensen die riepen: "Eer voor de Zoon van David! Gezegend is Hij, die komt in de naam van God! Prijs Hem tot in de hoogste hemelen!" 	 O narodi kai zhanas anglal angla leste, ai kodola kai avenas palal pala leste, tsipinas, "Hosana ka O Shav le Davidosko! Raduime kodo kai avel ando anav le Devleske! Hosana zhi ando rhaio."


Dat zei hij niet uit zichzelf. Als hogepriester van dat jaar werd dit hem door God ingegeven. Hij voorspelde daarmee dat Jezus voor het Joodse volk zou sterven; 	 Wo chi phendia kodia anda peste; numa sar sas o baro rashai kodo bersh, profesisardia ke O Jesus trobul te merel pala o them le Zhidovongo.


Keizer Tiberius was al vijftien jaar aan het bewind. Pilatus was gou verneur van Judea, Herodes gouverneur van Galilea, zijn broer Filippus gouverneur van Iturea en Trachonitis, en Lysanias gouverneur van Abilene. 	 Kado sas o desh u panshto bersh kai sas o baro themesko kai busholas Tiberius, ai Pontius Pilate sas guvernori ande Judea, o Herod poronchilas pe Galilee, ai lesko phral o Philip poronchilas pe phuv kai bushol Iturea ai Trachonitis; ai o Lisanias poronchilas pe Abilene,


Zo zeker als Christus leeft, zo zeker zal ik dit overal in Achaje vertellen. 	 Ando chachimos le Kristosko kai si ande mande, phenav tumenge ke kado luvudimos chi avela mandar lino ande chi iek than ande Gretsia.


"Nee", antwoordde Jezus. "Ga met Mij mee. Laat de mensen die niet met God leven, hun eigen doden maar begraven." 	 O Jesus phendia leske, "Av tu pala mande, ai mek le mulen, te gropon penge mulen."


vroegen of daar ook een zekere Petrus logeerde. 	 Ai phushle zurales te sas kotse kai beshel o Simon kai akharen les Petri.


Omdat Abraham en de profeten het volk van God waren, zullen hun kinderen het ook zijn. (e) Als de wortel van God is, zijn de takken ook van Hem. 	 Te si o pervo kotor le manrhesko andino angla Del, sa manrho antrego lesko si; te si le vuni la krenzhaki dine le Devleske, vi le krenzhi si leske.


Daar ontmoette hij Aquila, een Jood uit Pontus, en zijn vrouw Priscilla. Zij waren kort daarvoor uit Italië gekomen. Keizer Claudius had namelijk bevolen dat alle Joden Rome moesten verlaten. 	 Kotse arakhlia ieke Zhidovos kai busholas Aquila, wo kerdilo sas ando them kai bushol Pontius, antunchi areslo sas andai Aitalia peska zhuvliasa, woi busholas Priscilla; ke o amperato o Claudius diasas ordina ka sa le Zhiduvuria te zhantar andai Rome, ai o Pavlo gelo lende.


"Mannen, u weet dat wij in ons vak een goede boterham verdienen. Maar u hebt gehoord en gezien dat die Paulus heel veel mensen achter zich krijgt; niet alleen in Efeze, maar in bijna heel Asia. Hij maakt hun wijs dat met de hand gemaakte goden geen echte goden zijn! 	 Ai dikhen ai ashunen, ke na ferdi ando Ephesus, numa pashte ande sa Asia, kado kai bushol Pavlo phendia le manushenge ai sikadia lenge ke le dela kai si kerde andal vas le manushenge nai dela.


Maria van Magdala en Maria, de moeder van Joses, waren meegegaan om te zien waar Jezus werd neergelegd. 	 Ai e Maria Magdalena, ai e Maria e dei le Josesosko dikhle kai thodia O Jesus.


Het staat zo in de Boeken: "Voor God is niemand rechtvaardig, werkelijk niemand. 	 Sar si ramome ande Vorba le Devleski, "Nai chi iek manush kai si vorta, nai, chi iek.


Uw denken moet grondig vernieuwd worden. 	 Trobul tume te aven sa nevearde ande tumare ile ai ande tumari goji.


Dat was het sieraad van de gelovige vrouwen van vroeger, die op God vertrouwden en deden wat hun man van hen vroeg. 	 Ke kadia kerenas le zhuvlia kai pachanaspe ando Del mai anglal, ai kai azhukerenas katar O Del, shukarenas pe ke won kerenas so mothonas lenge rhom.


Wat hebt u eraan de hele wereld te winnen en uw leven te verspelen? 	 So lela o manush te niril sa e lumia ai te xasarela pesko duxos?


Wie zijn vertrouwen op Jezus stelt, wordt niet veroordeeld. Maar wie niet gelooft, is al veroordeeld omdat hij geen vertrouwen heeft gehad in de naam van Gods enige Zoon. 	 Kodo kai pachalpe ande leste, nai kris pe leste; numa kodo kai chi pachalpe, e kris vunzhe si pe leste, ke chhi pachaiepe ando anav le ieke Devlesko Shav.


want hij heeft voor het werk van Christus de dood voor ogen gezien. Hij heeft zijn leven op het spel gezet door voor mij te doen wat u zelf niet hebt kunnen doen. 	 Ke wo mai xantsi sas te merel palai buchi le Devleski, bunisardia pesko traio te xasarel les te anel mange o zhutimos kai tume nashtin te anen mange.


Zodra het donker was, brachten de christenen Paulus en Silas vlug de stad uit en zeiden dat zij naar Berea moesten gaan. 	 Strazo le phral kodia riat phende le Pavloske ai o Silas te zhantar ande Berea, ai kana aresle kotse dine ande khangeri le Zhidovonge.


Wij zijn tot de conclusie gekomen dat deze man problemen veroorzaakt. Hij is een van de leiders van de partij van de Nazareners en zet de Joden in heel de beschaafde wereld aan tot allerlei opruiende aktiviteiten. 	 Ame arakhliam kadale manushes ek manush nai lasho, ai buntuil sa le Zhidovon ande lumia, ai o baro le Nazarengo.


Jezus keerde Zich om en keek Petrus aan. Petrus herinnerde zich wat Hij had gezegd: "Voordat de haan kraait, zul je drie keer hebben gezegd dat je Mij niet kent." 	 Ai O Jesus boldinisailo, dikhlia po Petri, ai o Petri diape goji ka le vorbi kai O Jesus phendiasas leske, mai anglal sar te bashel o kurkorsho, tu phenesa trivar ke chi zhanes ma."


Na vreselijk te zijn geslagen, werden zij in de gevangenis gegooid. De cipier kreeg orders hen streng te bewaken. 	 Kana marde le but, thode le ande temnitsa, ai phende kodoleske kai lelas sama katar e temnitsa te arakhel le zurales.


Eén van hen zwaaide met zijn zwaard en sloeg de knecht van de hogepriester het rechteroor af. 	 Ai iek anda lende dia la sabiasa, o sluga le bare rashasko, ai shindia lesko chacho khan.


Toen kwam er een paard met een grauwe kleur. De dood zat op zijn rug en het dodenrijk volgde hem op de voet. Die twee kregen macht om een kwart van alle mensen te doden door het zwaard, de honger, de pest en de wilde dieren. 	 Strazo aver gras avilo, lesko kolor sas sar melalo parno. Ai kodo kai beshlo po gras sas akhardo Martia, ai Iado lelaspe pala leste pashe ka leske kuria. Won sas dine e putiera te poronchin ek shtarto partia pe phuv, te mudaren le sabiansa, ay le xabenesa, ai la martiasa, ai le zhungale zhigenensa le phuvake.


Na de bevalling was Maria volgens de Joodse wet veertig dagen onrein. Toen die tijd voorbij was, ging zij met haar man naar Jeruzalem om het kind aan de Here op te dragen. 	 Porme e vriama avili le Josefoske ai la Mariake te keren so o zakono le Mosesoske sas te vuzharenpe, antunchi andine o tsinorho ando foro kai si ando Jerusalem te sikaven o tsinorho ka Del.


Maar toen zij ontdekten dat die er niet waren, gingen ze terug en zeiden: 	 Numa kana le ketani aresle kai temnitsa, won ma nas kotse, gele palpale kal bare le ketani, ai phende so kerdilia. Phenen,


Want het is bijna zover dat deze profetie zal uitkomen: 'Hij zal worden veroordeeld als een misdadiger.' (A) Alles wat de profeten over Mij hebben geschreven, zal uitkomen." 	 Ke phenav tumenge, o ramomos kai phenel, "Wo sas mashkar le chorenge," Musai te kerdiol vorta pa mande. Ke kadia kai sas ramome pa mande avela, chachimasa."


Daarom heeft God Hem de hoogste plaats gegeven en Hem een naam gegeven, die Hem boven alles plaatst, 	 Anda kodia O Del vazdia les opre ando than o mai opre, ai dia les o anav kai si o mai baro de sar sa le kolaver anava.


Nadat Jezus had bewezen daarin volmaakt te zijn, werd Hij de gever van eeuwige redding voor alle mensen die Hem gehoorzamen. 	 Wo kerdia vorta, Wo sas kerdilo O Skepitori te anel o skeipmos kai chi mai getolpe ka sa kodolen kai pachanpe ande leste, won aven skepime katar e kris le bezexeski.


Daarom bewoog Jezus Zich niet langer vrij onder de mensen, maar ging naar Efraïm, een rustig plaatsje aan de rand van de woestijn. Daar bleef Hij enige tijd met Zijn discipelen. 	 Sa anda kodia O Jesus chi mai phiravelas anglal le Zhiduvuria, numa gelotar karing iek rik kai si e pusta, ande ek gav kai busholas Ephraim, kai beshlo peske disiplonsa.


Als zij iets willen vragen, moeten zij dat thuis aan hun man vragen. Want een vrouw hoort in de gemeente niet te spreken. 	 Te mangena te sichon pe vari soste te beshen penge rhomen khere. Ke zhungales ieka zhuvliake te del duma ande khangeri.


Mijn vriend, ik bid dat het u in elk opzicht goed mag gaan, ook wat uw gezondheid betreft. Ik weet dat ik mij over uw omgang met God geen zorgen hoef te maken. 	 Murho kuchi vortako, mangav ai rhugiv ma te avel tuke mishto ande soste godi, ai te aves sasto ande sa cho stato sar si cho duxo le Devlesa.


en voelen zich gevleid als ze op straat eerbiedig worden gegroet, als men hen met 'rabbi' of 'meester' aanspreekt. 	 Ai drago lenge te den le dies lasho pel vulitsi, ai te mothon lenge le manush, "Rabbi"


U vindt het zelfs niet erg als zij u uw vrijheid ontnemen, u uitbuiten, u misbruiken en vernederen en u in het gezicht slaan. 	 Tume rhevdin te mothon tumenge so te keren sar le rhoburia, vai len sama so keren, vai dziliaren tume, ai dikhen banges pe tumende, ai den tume palmi palmi pa mui.


Een grote groep mensen drong op Pilatus aan en vroeg hem een gevangene vrij te laten. 	 Sa o narodo gelo ka Pilate ai mangel lestar te kerel o zakono sar kerdia swako bersh.


Dat betreft hen, die in de tijd van Noach weigerden te luisteren, hoewel God geduldig op hen wachtte, terwijl Noach de ark bouwde. Toen werden acht mensen gered, terwijl de anderen verdronken. Die acht mensen werden gered ondanks al het water. 	 Kodia si duxuria le manushenge kai mai anglal chi pachaie o mui le Devlesko ande le diesa le Noahoske. O Del azhukerelas rhavdasa te aven leste ande vriama kana o Noah kerelas e barzha. Xantsi narodo, oxto zhene ferdi dine ande barzha ai skepisaile katar o pai.


Maar de Romeinse officier luisterde naar de stuurman en de kapitein in plaats van naar Paulus. 	 Numa o mai baro le Romanonge mai but pachalaspe so motholas o manush kai tradelas o paraxodo ai kodolesko mui kai sas lesko paraxodo de sar te pachal so phendia o Pavlo.


Maar als zo iemand slecht is en bij zichzelf zegt: 	 Numa te avela nasul kodia sluga ai te phenel peske, "Chi avel palpale sigo murho gazda."


Dus zijn Abrahams natuurlijke kinderen niet vanzelf kinderen van God. Nee, dat zijn alleen zij die, net als Abraham, op de belofte van God vertrouwen. 	 Kodia si nai le shave kai kerdile e pervo data kai si le shave le Devleske numa ferdi kodola shave kai sas shinade katar O Del si jinde sa le chache anda kodia vitsa.


Het had twee horens, net als het Lam, maar het sprak als de draak. Het trad namens het eerste beest op en oefende dezelfde macht uit. Het dwong de aarde en haar bewoners het eerste beest te aanbidden; het beest dat van zijn dodelijke wond genezen was. 	 O duito zhungalo zhigeni poronchilas sar o pervo zhungalo zhigania pe swako rik, kerelas sa le manushen te luvudin o pervo zhungalo zhigania, kai sas dukhado pashte te merel ai sas sasto.


De man keek hen aan in de verwachting iets van hen te krijgen. 	 ai wo dikhelas pe lende, ai azhukerelas te den les vari so.


"Is dit hun daarom overkomen? Nee! Het zal met u allemaal net zo slecht aflopen, als u niet gaat leven zoals God wil. 	 Me phenav tume, Nichi, te na keina tume anda tumare bezexa, xasavona savorhe.


Want als de mensen uit de dood opstaan, is er geen sprake meer van trouwen. Dan zijn zij als engelen in de hemel. 	 Ke kana zhuvindin le mule te zhan ando rhaio, le mursh chi lena rhomnia, ai le zhuvlia chi lena rhom, numa aven sar le angeluria le Devleske kai si ando rhaio.


Dit zijn de namen van Zijn twaalf discipelen: Simon (ook wel Petrus genoemd) en diens broer Andreas, Jakobus en Johannes (-) allebei zonen van Zebedeüs, 	 Eta le anava le desh u do apostlonge: pervo O Simon (akhardo sas Petri) ai lesko phral o Andre; o James ai lesko phral o Iovano, shave le Zebedoske;


Silvanus, die voor zover ik weet een trouw christen is, heeft deze korte brief voor mij geschreven. Ik heb u ermee willen bemoedigen, zodat u nooit zult twijfelen aan de ware genade van God, zoals ik die hierboven heb beschreven. Blijf daar dus bij. 	 Me ramosardem tumenge kado skurto lil ai o Silvanus zhutisardia ma, ke me jinav les sar ek phral kai kerel vorta peski buchi. Me mangav te zhutiv tume ai te mothav tumenge ke san ando chacho lashimos le Devleske. Anda kodia trobul te inkeren les.


Als God het over een nieuw verbond heeft, wil Hij daarmee zeggen dat de eerste verouderd is. En alles wat oud en versleten is, wordt vroeg of laat afgedankt. 	 Kana O Del dia duma pa o nevo kontrakto, Wo phendia lenge kai o phuro kontrakto gata sas, ai chi mai trobul les ke wo thodia les rigate.


"Neem Hem maar weer mee", zei Pilatus. "U hebt een eigen wet. Spreek zelf maar recht over Hem." "Maar het is ons verboden zelf iemand terecht te stellen", brachten de Joden er tegenin. 	 O Pilate phendia lenge, "Len les tume ai den les pe kris pala tumaro zakono. Le Zhiduvuria phende leske, "Amenge nai slobodo te mudares vari kas:"


Simon zei: "Here, ik ben bereid met U de gevangenis in te gaan en zelfs de dood." 	 O Petri phendia leske, "Devla, me zhav tusa, ande temnitsa, ai kai martia!"


Maar Abraham zei tegen hem: 'U bent zeker vergeten dat u tijdens uw leven alles had wat uw hart begeerde en Lazarus had niets dan ellende. Nu is het andersom: Hij wordt hier getroost en u vergaat van de pijn. 	 Numa o Abraham phendia, "Murho shav, seres tu ke sas tu lashimos ande cho traio pe phuv, ai o Lazarus chinuisardia pe phuv; akana wo raduimelo ai tu chinuis."


Daarna zag ik vier engelen op de vier hoeken van de aarde staan. Zij hielden de vier winden vast, zodat er nergens een zuchtje wind was. De zee was zo glad als een spiegel en er ritselde geen blad aan de bomen. 	 Pala kodia dikhlem shtar angelon beshenas ande punrhende kal shtar koltsuria la lumiake. Won aterdiaren le shtar barvalia la lumiake, ai chi meken le te phurden pe phuv, pe maria, vai pe le krenzhi.


Hierna vertrok Jezus uit Galilea. Hij stak de Jordaan over en kwam in Judea. 	 Kana O Jesus getosardias so phenelas, gelotar andai Galilee karing e Judea inchal e Jordan.


Daarop bracht hij hen naar buiten en vroeg: "Heren, wat moet ik doen om gered te worden?" 	 Ankaladia le avri ai phendia, "Manusha, so trobul te kerav te avav skepime."


Word wakker en versterk wat nog leeft; anders sterft dat ook. Als God op u let, kan Hij niet tevreden zijn over uw daden. 	 Wushten! Keren mai zurales so si tume mai anglal si te merel. Ke chi arakhlem che bucha vorta angla Del.


Hij zei deze dingen terwijl Hij in een synagoge van Kapernaüm aan het woord was. 	 O Jesus phendia kadala vorbi kana sicharelas ande synagogue ando Capernaum.


Voordat zij als helper worden aangesteld, moet eerst blijken of zij er wel geschikt voor zijn. Als er niets op hen valt aan te merken, mogen zij helpers worden. 	 Trobul mai anglal te aven zumade, ai porme te na avela chi iek dosh pe lende sai kerena buchi sar manush kai zhutin ande khangeri.


"Vergis u niet", antwoordde Jezus. "Ieder die zondigt, is een slaaf van de zonde. 	 O Jesus phendia lenge, "Phenav tumenge o chachimos, swako manush kai kerel o bezex si ek sluga le bezexeski.


Wat hebt u eraan de hele wereld te winnen en uzelf te verspelen of schade toe te brengen? 	 Ai so nirila o manush te avel leske sa e lumia, ai te xasarela pe pes?


Daarom moet iedereen even veel eer geven aan de Zoon als aan de Vader. Wie de Zoon niet eert, eert ook de Vader niet, Die Hem gestuurd heeft. 	 Kashte savorhe te luvudin le Shaves, sar luvudin le Dades. Kodo kai chi luvudil le Shaves, chi luvudil le Dades kai tradia les.


Alleen Lukas is nog bij mij. Als je komt, breng dan Markus mee, want ik heb hem nodig. 	 Ferdi o Luk mansalo. Le le Markos, ai an les tusa; ke sai zhutila ma ande murhi buchi.


De christen die zuiver is en op wie God onze Vader niets heeft aan te merken, zal wezen en weduwen bijstaan in hun nood. Hoe slecht en vuil de wereld ook is, hij zal zuiver blijven. 	 Le devlekane kai si vuzhi ai chachi angla Del amaro Dat si te le sama katar le sirotki ai katar le phivlia ande pengo chino, ai arakh tu katar le dieli la lumiake kai sai rimon tu.


God heeft Jezus uit de dood laten opstaan; dat hebben wij allemaal gezien. 	 Kodo Jesus si kai O Del zhuvindisardia, ai savorhe marturia sam.


Ik mag de mensen laten zien hoe God, Die alles gemaakt heeft, Zijn verborgen plan uitvoert. Het plan dat Hij vanaf het begin voor Zich heeft gehouden. 	 ai te anav sa le manushen te dikhen sar o garaimos le Devlesko trobul te kerdiol, kado sas garado ando Del de anda gor la lumiako, O Del kerdia swako fielo pala Jesus Kristo.


Want toen ik u voor het eerst iets over Jezus Christus vertelde, was ik lichamelijk erg zwak, 	 Tume seren tume sostar, andem tumenge e lashi viasta e pervo data; sostar ke naswalo simas.


Als mannen van deze generatie zult u verantwoordelijk worden gesteld voor de moord op al Gods dienaren, 	 Kai o rat le profetongo, kai sas shordo de sar kerdilia e lumia, avela nanglo te pochinen kado narodo.


Nadat zij ongeveer vijf kilometer geroeid hadden, zagen zij Jezus over het water lopen. Hij kwam naar hun boot toe. Zij werden bang, 	 Kana kerdesas trin vai shtar maili vai pansh vai shov kilometre po pai ando chuno. Won dikhle O Jesus phirelas pe maria, ai pasholas lende ando chuno; ai won daraile.


Wie van jullie het meeste dient, zal je leider zijn. In de wereld zit de meester aan tafel en laat zich door zijn knechten bedienen. Maar hier is het anders. Ik ben jullie Dienaar. 	 Kon si o mai baro, kodo kai beshel kai skafidi vai kodo kai podail? Kodo si kai skafidi numa me sim mashkar tumende sar kodo kai podail.


Ik zeg dit omdat u niet moet denken, dat ik u bang wil maken met mijn brieven. 	 Chi mangav te miazol ke rodav te daravav tumen le lilensa kai tradav tumenge.


Vergeet nooit dat Jezus Christus een Mens was, een nakomeling van koning David. En dat Hij God was, blijkt wel uit het feit dat Hij uit de dood is opgestaan. Omdat ik dit goede nieuws bekend heb gemaakt, 	 De tu goji ka Jesus Kristo kai sas andino katar e martia kai traio, ai kai sas andai vitsa le Davidoski, sar mothol e lashi viasta ai ke me phenav le kolavrenge.


De woedende menigte stortte zich op Paulus en probeerde hem te doden. Ondertussen werd aan de commandant van het Romeinse garnizoen gemeld dat heel Jeruzalem in opschudding was. 	 Mangenas te mudaren le Pavlos, numa e viasta avili zhi ka baro le ketanengo kai sas andal Romanuria, ke sa e Jerusalem buntuilaspe.


Maar nu het een kwestie is van woorden en namen en uw eigen Joodse wet, zoekt u het zelf maar uit. Ik ben niet van plan mij daarmee te bemoeien." 	 Numa te xalian tume andek vorba, vai ke pel anava, vai pe tumaro zakono, keren so tume mangen, nai murhe diela, chi mangav te kerav kris pe kadala dieli."


Het voedsel is voor het lichaam en het lichaam is voor het voedsel. God zal ze allebei overbodig maken. Ons lichaam is niet bestemd voor de ontucht, maar voor de Here en de Here zorgt voor het lichaam! 	 numa chi mangav te kerav vari so pala o xaben kai zhal ando ji, ai o ji si le xabeneske, numa O Del phagela iekes ai le kolaver. O stato nai kerdo te kerel o zhungalimos, o stato si le Devlesko; ai O Del si le statosko.


Ik zal haar kinderen doden. Alle gemeenten zullen weten dat Ik de diepste gedachten en wensen van de mens ken en dat Ik ieder zal geven wat hij verdient. 	 Me mudarava lake shaven. Sa le khangeria zhanena ke me sim kodo kai dikhel ando swako ilo ai swako goji. Ai me dava tu so si te avel tuke pala chi buchi.


Jij hebt van jongsaf aan geleerd wat er in de Boeken staat, die je het inzicht geven hoe je gered kunt worden door het geloof in Christus Jezus. 	 Ke de sar sanas glata tu zhanes e Swunto Vorba le Devleski, kai sai del tu e goji kai ingerel ka skepimos katar o pachamos ando Jesus Kristo.


Zeg ook niet: 'Ik zweer bij mijn hoofd', want u kunt niet één haar wit of zwart maken. 	 Na solaxa chi pe cho shero, ke nashti keres iek bal parno vai kalo.


U zult Mij zoeken, maar niet vinden. Want waar Ik ben, kunt u niet komen." 	 Tume rodena ma, numa chi arakhena ma, ke nashti avena kai zhava."


zij is niet blij met onrecht, maar juist met de waarheid. 	 E dragostia chi raduilpe ka bezex, numa raduilpe ka chachimos.


Als hij daar aankomt, ziet hij dat zijn oude woning helemaal schoon en opgeknapt is. 	 Ai kana aresel ande pesko kher, arakhel vuzhimos ai lashardo.


En zet uw hart toch ook voor ons open, want wij hebben niemand van u slecht behandeld, uitgebuit of bedrogen. 	 Den ame iek than ande tumaro ilo. Chi shubisailiam angla kanikaste, chi kerdiam te shubilpe khonik, chi dziliardiam kanikas te las so si lesko.


Sommige dingen die hij zegt, zijn niet gemakkelijk te begrijpen, wat voor bepaalde domme en wispelturige mensen een aanleiding is er een verkeerde draai aan te geven. Dat doen zij niet alleen met de brieven van Paulus, maar ook met de andere Boeken en zij bewerken daarmee hun eigen ondergang. 	 Inker wo del duma pa kadia diela ande sa peske lila, swako data kai del duma pa kadala dieli, ke chaches si uni thana kai si trutno te haliarelpe. Le manush ka nai mishto sicharde ai kai chi zhanen parhuven o divano, sar keren vi le kolavre vorbensa kai si ande Vorba le Devleski.


Ons vergankelijke, sterfelijke lichaam zal verwisseld worden voor een onvergankelijk, onsterfelijk lichaam. 	 Ke trobul kado stato kai rimolpe te vuriarelpe so chi mai rimolpe, ai kado stato kai merel lelpe peste kai chi mai merel.


Wat de christenen uit de andere volken betreft: Wij hebben hun in een gezamenlijke brief geschreven dat zij niet mogen eten of drinken wat aan afgoden is geofferd. Zij mogen geen vlees van dieren eten die door verstikking zijn gedood en ook geen bloed drinken. Ook mogen zij geen hoererij plegen." 	 Numa kodola kai Nai Zhiduvuria kai pachanpe, tradiam lenge ek lil, ai phendiam lenge, te na xan anda mas kai sas dino anglal ikoni, ai chi rat, chi zhigeniengo kai sas tasade, ai te arakhenpe katar e biznibraznia."


Volgens u heeft de duivel Mij de macht gegeven boze geesten te verjagen. Maar wie geeft uw leerlingen die macht dan? Zij zullen zo'n beschuldiging zeker niet nemen! 	 Te goniva me le bengen katar e putiera kai o Beelzebub del tumare shave. Katar len won e putiera te gonin le bengen? Anda kodia won si te shinen tumari kris!


Een stem uit de troon zei: "Alle dienaren van God en allen die ontzag voor Hem hebben, klein en groot, prijs God!" 	 Ai ek glaso avilo katar o than, phenelas, "Den o naisimos ka amaro Del, savorhe tumenge leske slugi, teliarde ai bariarde, kai daran lestar.


De laatste groet schrijf ik zelf. 	 Dav tume dies lasho me o Pavlo murhe vastesa.


Ondertussen was Zacheüs voor de Here gaan staan. "Here", zei hij, "ik zal de helft van mijn rijkdom aan de armen geven. En als ik iemand teveel belasting heb laten betalen, zal ik hem vier keer zoveel teruggeven." 	 O Zacchaeus angla Jesus sa, ai phendia le Devleske, "Ashun Devla! Dav dopash anda murho barvalimos kal chorhe; ai te lem katar vari kon ande vari soste, dava les shtarvar mai but."


Wij zijn vrije mensen, maar die vrijheid geeft ons niet het recht om kwaad te doen, want wij zijn slaven van God. 	 ai traiin sar manush kai si ivia, numa na garaven tela tumari liberte o nasulimos, keren sar slugi le Devleske.


Kijk niet op hem neer omdat hij jong is, maar help hem goed op weg, zodat hij naar mij toe kan komen. De broeders en ik kijken echt naar hem uit. 	 Khonik te na shudel les, ningeren les pachasa, kashte te avel karing mande, ke azhukerav les le phralensa.


Of denkt u misschien dat u, die anderen veroordeelt voor dingen die u zelf ook doet, Gods straf zult ontlopen? 	 Tu gindis ke skepisar katar e kris le Devleski, tu kai keres kris pe kodola kai keren kadala dieli, kana vi tu keres sar lende?


En ook dat u de moed niet laat zakken, maar het voorbeeld volgt van de mensen die (door hun geloof en geduld) ontvingen wat God hun had beloofd. 	 Chi aven kandine. Numa keren sar won kai keren buchi la pachamasa ai rhavdasa, won premin so sas shinado lenge.


Dit soort dingen zijn immers maar tijdelijk. Zij zijn slechts een schaduw van toekomstige zaken. Maar ons lichaam behoort aan Christus toe. 	 Kodia si ek patreto le dielenge kai avena, numa o stato si ando Kristo.


De discussie werd gesloten en iedereen ging naar huis. 	 Antunchi swako gelo peske khere.


Hij riep een knecht en vroeg wat er aan de hand was. 	 Akhardia iekes andel slugenge, ai phushlia les, "So kerenpe?"


En mannen, wijd u met liefde aan uw vrouw; behandel haar niet grof of onverschillig. 	 Le rhom, avel tumenge drago tumare rhomnia, ai na xoliavon pe lende.


Houd niet van de zondige wereld en van wat die te bieden heeft; want als u van de wereld houdt, blijkt daaruit dat u de liefde van de Vader hebt afgewezen. 	 Trobul te na avel tumenge drago e lumia ai chi le dieli kai si ande lumia. Ke kodo kai si leske drago e lumia, e dragostia le Devleski nai ande leste.


Nu, wat aarzelt u nog? Sta op en laat u dopen. Laat uw zonden afwassen en roep daarbij de Here aan.' 	 Ai akana, na mai azhuker, wushti opre, ai aves boldo, ai te aves xalado anda che bezexa kana akhares po anav le Devlesko."


Laat u ook nooit 'leider' noemen. Want u hebt maar één leider en dat ben Ik, de Christus. 	 Na roden te akharen tume "Baro", ke iek si tumaro "Baro", "O Kristo".


Maar er komt een tijd dat Hij er niet meer is. Dan zullen zij hun eten laten staan. 	 Numa avela e vriama kai o manush kai ansurilpe avela lino lendar, antunchi zholina."


Maak uzelf niets wijs. Als iemand zich verbeeldt in deze wereld een wijs mens te zijn, moet hij dwaas worden. Dan pas zult u weten wat wijs is. 	 Khonik te na diliarel pe korkorho. Te vari kon mashkar tumende rhevdilpe ke gojaver lo ande kodia lumia, te kerdiol dilo, kashte te kerdiol gojaver.


"Zeven manden", was hun antwoord. Jezus zei: "Begrijpen jullie het nu nog niet?" 	 Ai O Jesus phendia lenge, "Sostar sa chi haliaren?"


Verder doet Jezus, ook wel Justus genoemd, u de groeten. Deze drie zijn de enige Joodse gelovigen, die hier met mij meewerken. Zij zijn een enorme steun voor mij geweest! 	 O Jesus, kai akharen les Justus, tradel tumenge vi wo but bax, zor ai sastimos. Kadala trin manush ferdi mashkar le Zhiduvuria dinepe ka Del ai keren buchi mansa le Devleske amperetsiake, won raduisarde murho ilo zurales.


Ja, Hij geeft zoveel dat u altijd veel kunt weggeven. En wanneer wij uw gift brengen aan hen die te kort hebben, zullen zij God danken en prijzen voor uw hulp. 	 Kerela tumen te aven barvale ande swako vriama, saxke sagda te zhutin, ai kadia but naisina le Devles anda tumare podarki kai das le ame.


Maar de Israëlieten deden daarvoor wél hun uiterste best. Zij hielden zich strikt aan de wet van God en probeerden zo door Hem aangenomen te worden. 	 Numa le Zhiduvuria, kai rodenas iek zakono te kerel anda lende te aven vorta angla Del, chi aresle te arakhen kasavestar zakono.