Wees altijd op uw hoede. Laat u niet misleiden door mensen die met hun filosofieën en verleidelijk gepraat proberen u weer tot een slaaf van menselijke tradities te maken. Die filosofieën zijn hun ingegeven door de geesten van deze wereld en niet door Christus. 	 Na meken le kolavren te rimon tumaro pachamos ai tumaro raduimos penge xoxamle sicharimasa, lenge divanuria nai lashe, won len pe palal ginduria le manushenge, ai na pala so phendia O Kristo.


Alles ontstond door Zijn Woord. Zonder Hem is niets ontstaan; al het bestaande heeft Hij gemaakt. 	 Wo kerdia swako fielo, ai kanchi so kerdilo nas kerdo bi leste.


Velen zijn geroepen, maar weinigen zijn uitgekozen." 	 "Ke but si akharde, numa xantsi si halome."


Enkele Joden raakten ervan overtuigd dat Paulus de waarheid sprak en sloten zich bij hem en Silas aan. Dat was ook het geval met een hele groep gelovige Grieken en verscheidene invloedrijke vrouwen uit de stad. 	 Uni anda lende pachaie, ai raduimesas le Pavlosa ai o Silas, ai but andal Grekuria rhuginaspe ka Del, ai vi but zhuvlia kai sas gojaver.


Er kwam een grote menigte mensen naar Hem toe. Daarom ging Hij in een boot. Van daaruit sprak Hij de mensen toe die op de oever stonden te luisteren. 	 Kadia de but narodo chidinisailo kruglom lestar te anklisto ando chuno ai beshlo tele. Ai o narodo beshelas po berego.


God heeft ook een eed afgelegd om duidelijk te maken dat Hij niet anders kan dan Zijn woord houden; Hij wilde dat de mensen aan wie Hij de belofte deed, niet zouden twijfelen. 	 Ai O Del shinadia vari so ka Abrham. Wo shinadia le vorbi ando pesko anav, O Del manglia te sikavel ka Abraham kai wo shoxar chi parhuvel leski vorba.


Jozef wilde de verloving verbreken. Maar omdat hij een goed man was, besloot hij het in stilte te doen om haar de schande te besparen. 	 O Josef lako rhom sas chacho manush, ai chi manglias te kerel lake lazhav; manglia te mekel la chordanes.


Jezus wees nog zeventig andere discipelen aan. Hij stuurde hen twee aan twee vooruit naar de dorpen en steden waar Hij langs zou komen. 	 Pala kodia O Del mai alosardia aver eftavardesh slugi, ai tradia le dui po dui angla peste ande sa le gava, ai ande sa le thana, kai trobulas wo te zhal.


Wie dus de Zoon van God heeft, heeft het leven; maar wie de Zoon van God niet heeft, heeft het leven niet. 	 Kado kai si les O Sav si les o traio; ai kodo kai nai les O Shav le Devlesko nai les o traio.


Maar hij was nog niet uitgesproken of er vormde zich een wolk boven hen. Zij werden vreselijk bang toen zij zagen dat de mannen in de wolk werden opgenomen. 	 Sar divinilas kadia, ek nuvero vulisto pe lende; ai le disipluria daraile kana dikhle sar o nuvero vulisto pe lende.


Een maagd zal een kind krijgen! En zij zal het kind Immanuël noemen. Dit betekent 'God is met ons." 	 'E shei e bari ashela phari ai arakhadilia lake iek Shav, ai akharena lesko anav Emmanuel,' (Kodia si 'O Del amensa').


Geloof Mij: Er komt een tijd dat de doden de stem van de Zoon van God zullen horen. Die tijd is er nu al. Wie naar de Zoon van God luisteren, zullen leven. 	 "Chachimasa, chachimasa, phenav tumenge, O chaso avela, ai vunzhe avili, kana le mule ashunena o glaso le Shavesko le Devlesko; ai kodola kai ashunena les traiina.


Wie een hekel aan zijn broeder heeft, leeft in het donker en weet niet waar hij loopt. Omdat het donker is, kan hij niets zien. 	 Numa kodo kai nai leske drago lesko phral ando tuniariko lo, ai ando tuniariko phirel, ai chi zhanel kai zhal, ke o tuniariko korhardia les.


U zult zien dat het volledig overeenstemt met wat u is geleerd. 	 Me kerav kadia saxke tume te sai len po gor o chachimos kai sas tumenge phendo.


Wat kosten vijf mussen? Bijna niets. Toch vergeet God er niet één van. 	 "Na bichin de panzhe chiriklian pa dui teliara? Numa chi iek anda lende nai bustardo angla Del.


Hij maakt geen verschil tussen hen en ons. Doordat zij in Jezus Christus geloven, heeft Hij hun hart van kwaad gezuiverd. 	 Le Devleske iek fialo sam, vi won ai vi ame, vi lengo ilo vuzhardia le pachamasa.


De discipelen gingen naar Hem toe en zeiden: "Weet U dat de Farizeeërs zich hebben geërgerd aan wat U hebt gezegd?" 	 Antunchi le disipluria avile leste ai phende leske, "Zhanes ke le Farizeanuria xoliale kana ashunde so phendian?"


Houd vast aan de waarheden die ik je geleerd heb; de waarheden over het geloof en de liefde die Christus Jezus geeft. 	 Le sama pel vorbi le chache kai phendem tuke, ai inkerdiol ando pachamos, ai ande dragostia kai si ame andek than le Jesus Kristosa.


Het beest mocht oorlog voeren tegen het volk van God en het overwinnen. Hij kreeg macht over alle landen en volken. 	 O baro sap dia leste putiera te marelpe le Devleske narodosa ai te niril, ai te poronchil pe sa le thema, ai sa le shiba, ai sa le vitsi pe phuv.


Rechtvaardige Vader, al kent de wereld U niet, Ik ken U. En mijn discipelen weten dat U Mij gestuurd hebt. 	 Murho Dat o chacho, e lumia chi zhanglia tu: numa me zhanglem tu, ai kodola zhangle ke tu tradian ma.


Korte tijd daarna ging Hij de bergen in om te bidden. Hij bad de hele nacht tot God. 	 Ande kodia vriama O Jesus gelo po plai te rhugilpe, ai sa e riat nakhlo te rhugilpe ka Del.


Deze hogepriester begrijpt onze zwakheden, omdat Hij dezelfde verleidingen heeft gekend als wij; maar Hij heeft er geen ogenblik aan toegegeven; Hij heeft nooit gezondigd. 	 Amaro Baro Rasha haliarel kai ame sam kovlo. O Kristo sas zumado sar ame, numa wo chi kerdia bezex.


Ik mag alles, maar niet alles is zinvol. Hoewel ik alles mag, mag niets mij overheersen. 	 Swako fielo slobodo mange, numa swako fielo chi trobul: swako fielo sai kerav, numa chi mekav vari so te kerel mandar ek sluga,


God weet dat ik voortdurend voor u bid. Ik dien Hem met hart en ziel en vertel de mensen het goede nieuws over Zijn Zoon. 	 O Del kai me kerav leske buchi sa murhe ilesa, kai phenav e lashi viasta pa lesko Shav, zhanel ke da ma sagda goji tumende.


Werken zij voor Christus? Ik ben natuurlijk niet wijs dat ik dit zeg, maar ik heb veel harder gewerkt dan zij. En zo kan ik wel doorgaan. Ik heb veel vaker in de gevangenis gezeten. Ik ben ettelijke keren afgeranseld. Ik heb meermalen oog-in-oog met de dood gestaan. 	 Won si slugi le Kristoske? Apo, Me dav duma sar te dzilailemas defial, ai me sim mai but ke sar won! Me kerdem mai but buchi lendar, me simas ande temnitsa mai butivar, simas mardo mai but, ai mai butivar sas te merav lendar.


"Wanneer zal gebeuren wat U daarnet over de tempel hebt gezegd? En hoe kunnen wij weten dat het zover is?" 	 "Phen amenge, kana kerdiolape kadia? Ai so avela o semno kai aves kana kerdiona kodola buchi?"


Als ik wel de talen van mensen en engelen zou spreken, maar geen liefde heb, klink ik als een dreunende gong of een schetterende cimbaal. 	 Kana sai dava duma sa le shiba le manushenge ai le angelonge, ai te nai ma e dragimos, murhe vorbe si sar iek shumo kai mares ande duba.


Wij hebben de liefde van God leren kennen; daarom vertrouwen wij op die liefde, die God voor ons heeft. God is liefde. Wie blijft liefhebben, blijft één met God. 	 Ai ame zhanas e dragostia kai si le Devles amenge ai pachas ame.O Del si dragostia; ai kodo kai traiil ande dragostia traiil ando Del, ai O Del ande leste.


"Mogen wij in Uw Koninkrijk naast U op de troon zitten?" vroegen zij, "de één links en de ander rechts van U?" 	 Won phende leske, "Mek te beshel iek ka cho chacho vas, ai iek ka cho stingo vas ande chiri amperetsia."


Toen ik Hem zag, viel ik als dood voor Hem neer. Maar Hij legde Zijn rechterhand op mij en zei: "Wees niet bang. Ik ben de eerste en de laatste. 	 Kana dikhlem les, me pelem tele ka lesko punrhe sar ek mulo manush. Numa wo thodia lesko chacho vas pe mande ai phendia, "Na dara, Me sim o pervo ai o paluno.


Eén van de twaalf discipelen, Thomas (of Didymus) was er niet bij. 	 Numa o Thomas, kai akharenas les Didimus, iek andal desh dui disipluria, nas lensa kana O Jesus avisailo.


Als een man bidt of Gods woord doorgeeft en daarbij een hoofddeksel draagt, is dat een schande voor hem. 	 Swako manush kai rhugilpe vai kai divinil, o shero vusharado, chi del luvudimos ka Kristo.


De soldaten maakten een krans van doornige takken en zetten die op Zijn hoofd. Daarna deden zij Hem een rode mantel om en zeiden spottend: 	 Le ketani kerde andal kanrhe iek korona, ai tsode la pe lesko shero, ai dine pe leste iek rhocha brazbi.


Wij zullen ons persoonlijk voor God moeten verantwoorden. 	 No swako anda amende trboula te avel angla Del ai te mothol pa peste.


U schuift Gods gebod gewoon aan de kant en zet uw traditie ervoor in de plaats. 	 O Jesus phendia lenge, "Tume thon rigate o zakono le Devlesko numa keren tumaro zakono.


U kunt niet voor twee heren tegelijk werken. Want u krijgt een hekel aan de een en gaat van de ander houden of omgekeerd. Zo kunt u ook niet God dienen en tegelijk uw hart op het geld (a) zetten. 	 Khonik nashti podail duie gazden, ke vurhitsila iekes ai avela leske drago o kaver; vai inkerela chachimasa iekesa ai avela leske sar khanchi o kolaver. Nashti podais andek than le Devles ai o mammon (Barvalimos).


Een vooraanstaande Jood kwam bij Hem met de vraag: "Goede Meester, wat moet ik doen om het eeuwige leven te krijgen?" 	 Iek manush la Krisako phushlia le Jesusos, "Lasho Gazda, so trobul te kerav te avel ma traio kai chi mai getol pe?"


Als God de oorspronkelijke takken van de boom niet heeft gespaard, zal Hij u zeker niet sparen. 	 Ke te nas defial lasho O Del le Zhidovonsa kai si krenzhi lashe, chi tusa chi avela lasho.


Toen Mozes en Elia op het punt stonden te vertrekken, zei Petrus tegen Jezus: "Meester, wat geweldig dat wij hier zijn! Wij zullen drie tenten opzetten. Eén voor U, één voor Mozes en één voor Elia!" Hij was zo in de war dat hij niet wist wat hij zei. 	 Sar le manush zhanastar katar O Jesus, o Petri phendia leske, "Gazda, mai mishto ke sam tusa. Keras trin tseri, tuke, iek le Mosesoske, iek o Elijahoske." Chi zhanelas so motholas.


het aan de mannen vertelden, wilden die hen niet geloven. Ze zeiden dat het onzin was. 	 Numa le disipluria gindinas ke so mothonas kodala zhuvlia nai chaches, ai chi pachaiele.


Wilt u mij aannemen als knecht?' Zo ging hij op weg naar het huis van zijn vader. Die zag hem al in de verte aankomen en had erg met hem te doen. De man holde hem tegemoet, viel hem om de hals en kuste hem. 	 "Ai wushtilo, ai gelo ka pesko dat. Numa sar sas inker dur, lesko dat dikhlia les, ai pelia leske mila, ai nashlo, ai shudiape ka leske kox, ai chumidia les.


Dit heb Ik u verteld, omdat Ik wil dat u mijn vrede bewaart. In de wereld zult u het zwaar te verduren krijgen. Maar houd moed! Ik heb de wereld overwonnen." 	 Me phendem tumenge kadala dieli, saxke te avel tume e pacha ande mande. Tume avena zumade ande lumia: numa na daran; ke me nirisardem pe lumia!"


"Ik denk de man die hem het meeste geld schuldig was", antwoordde Simon. "Precies", zei Jezus. 	 O Simon dia atweto, "Me gindiv ke kuko kai diasas les mai but." O Jesus phendia leske, "Vorta phendian."


Hij heeft Zijn plechtige belofte aan Abraham niet vergeten. 	 Ke O Del phendiasas le Abramoske kadala dieli kai sas mai anglal amendar.


Door dit alles kwam uit wat in het boek van de profeet Jeremia staat: "Ze namen de dertig zilveren munten. Meer vond het volk van Israël hem niet waard. 	 Antunchi so sas phendo katar o profeto Jeremiah pherdilo, "Line le trenda kotora rup, sode wo moldias uni Zhidovonge.


Als zij hadden gewild, zouden zij naar hun vroegere land hebben kunnen terugkeren. 	 Won chi gindin pa o them kai mekle, te gindinas pa o them, amborim mangenas te zhan palpale.


Toen die dag aanbrak, stuurde Jezus Petrus en Johannes erop uit om het Paasmaal klaar te maken. 	 ai O Jesus tradia le Petres ai le Ioanos, phenelas, "Zhan ai lasharen amende O Dies O Baro le Zhidovongo te xas."


Als iemand vraagt waarom jullie dat doen, zeg dan: 'De Here heeft ze nodig en zal ze zo vlug mogelijk laten terugbrengen." 	 Te phenela tumenge vari kon, vari so, phenen leske, "Trobun le gazdas," ai strazo si te tradel le."


want dat heeft de Here ons opgedragen. Hij zei: 'Ik heb U gemaakt tot een licht voor de niet-Joodse volken, om redding te brengen tot in de verste uithoeken van de aarde." (E) 	 Ke kadia phendia amenge O Del te keras. "Thodem tu te aves e vediara la lumiaki, te angeres o skepimos zhandel gora la lumiaki."


"Als u wist wat God geeft en Wie Ik ben Die u om water heeft gevraagd", antwoordde Jezus, "dan zou u M!j om water hebben gevraagd en Ik zou u levend water hebben gegeven." 	 O Jesus phendia lake, "Te zhanglianas tu e podarka le Devleski, ai kon si kodo kai phenel tuke, "De man te piiav;" Tu korkorho manglianas lestar te pes, ai del tu pai zhuvindo."


Filippus ging naar Nathanaël en zei tegen hem: "Wij hebben de Christus gevonden, over wie Mozes en de profeten hebben geschreven. Hij heet Jezus en is de zoon van een zekere Jozef uit Nazareth." 	 O Nathanael phendia leske, "Sai avel anda Nazareth vari so lasho?" O Filip phendia leske, "Aidi ai Dikh."


Gooi de oude gist weg, anders bent u geen vers deeg. Er hoort bij u geen gist te zijn omdat Christus, ons Paaslam, geofferd is. 	 Keren te xasavol o phurano drozhda kai vazdel arho, kashte te kerdion nevo arho, ke tume san bi drozhda. Ke amaro Dies O Baro le Zhidovongo si gata, kadia si O Kristo, amaro prazniko bakro, mulo po trushul amenge.


De discipelen gingen erop uit. Aan allen die zij ontmoetten, vertelden zij dat zij de zonde de rug moesten toekeren. 	 Ai geletar, denas duma pa Del, phenenas, "Trobul te keiin tume anda tumare bezexa!"


"Dat hebt U goed gezegd, Meester", merkte een godsdienstleraar op. 	 Uni andal Gramnoturia phende, "Gazda, mishto dia duma."


Als u geld leent aan mensen die het u kunnen terugbetalen, wat voor bijzonders is daaraan? Iedereen wil wel geld uitlenen als hij erop kan rekenen het terug te krijgen. 	 Ai te dena le kodolen kai tume zhanen ke vi won dena tumen, che mishtimos keren? Vi le bezexale den kal bezexale saxke te keren vi le sakadia.


Wees dus geduldig en houd moed, want het duurt niet lang meer voordat de Here komt. 	 Trobul te rhevdin vi tume; ai te len zor; ke O Kristo sigo vriama si te avel.


De eerste engel verliet de tempel en goot zijn schaal over de aarde uit. De mensen die het nummer van het beest hadden en zijn beeld aanbaden, kregen lelijke, kwaadaardige zweren. 	 O pervo angelo shordia katar leski saxanitsa pe phuv le zhungale pugnia kai dukhaven zurales, kai sas pe swako manush kai sas les o semno le zhungalo zhigania pe leste ai luvudilas lesko ikoni.


Als u nu dus met Christus gestorven bent, bestaat u niet meer voor de geesten van deze wereld; hoe is het dan mogelijk dat u zich toch, net alsof er niets gebeurd is, weer regels laat opleggen van: 'blijf af', 'eet dat niet' en 'raak dat niet aan'. 	 Tume mulian ke Kristosa ai sanas line avri anda phanglimos anda gindo kadala lumiako. Sostar, traiin sar te avilianas kadala lumiake? Sostar premin te len tume pala kasavendar ginduria?


Daarna trok hij de hele Jordaanvallei door en riep de mensen op zich tot God te bekeren. Door zich te laten dopen, konden zij tonen dat zij dat echt wilden. Hun zonden zouden dan ook worden vergeven. 	 O Iovano gelo ande sa o them kruglom o pai kai zhal busholas Jordan. Motholas le narodoske, "Keiin tume katar che bezexa ai aven bolde, ai O Del iertila tumare bezexa."


Maar zoals er vroeger mensen waren die niet echt namens God spraken, zo zullen er ook onder u mensen komen, die dingen leren die niet waar zijn. Op een heel slimme manier vertellen zij leugens over God; zij willen zelfs niets meer weten van hun Meester, Die hen heeft vrijgekocht. Maar daardoor hollen zij hun ondergang tegemoet. 	 Xoxamle profeturia sas mai anglal mashkar o narodo, vi mashkar tumende avela manush kai sicharen pa Del dieli kai nai chache. Won anena mashkar tumende zakonuria xoxamle kai rimona le manushen ai mothona, ke O Kristo chi avilo pala lende te skepil le, no pala kadala dieli e kris le Devleski avela pe kodola manush ai xasavona.


Nu zo'n grote menigte ons ziet en aanmoedigt, moeten wij alles afleggen wat hindert en ons bevrijden van de zonde, die zich aan ons vastklemt. Wij moeten de baan afleggen die voor ons ligt, zonder op te geven. 	 Sa kadala manush kai sas le pachamos ando Del akana si chidine kruglom amendar, ai dikhen pe amende. Shudas amendar vari so kai ingerel ame dur katar O Del, ai le bezexa kai atsaven ame, ai mek ame te nashas le rhavdasa ando nirimos kai O Del thodia angla amende.


Die daarvoor altijd en eeuwig geëerd en geprezen zal worden. Amen. 	 Ka Del te avel o barimos ande swako vriama. Amen


Toen zij Petrus' stem herkende, holde zij meteen naar binnen en riep: "Petrus is er!" Ze was zo opgewonden dat zij vergat de deur open te doen. 	 Ai prinzhardia o glaso le Petresko, ai ando pesko raduimos chi phuterdia o wudar, numa geli te mothol le kolavrenge ke o Petri angla o wudar sas.


Zacharias werd vol van de Heilige Geest, Die hem liet zeggen: 	 O Zechariah, o dat la glatako sas pherdo le Swuntone Duxosa, ai dia duma E Vorba le Devleski.


Dus, broeders, zijn wij aan onze eigen zin niets meer verplicht. Wij hoeven er niet aan toe te geven. 	 Murhe phral, chi mangas kanchi le statoske te keras so mangel amendar.


Ik roep God op als mijn getuige dat ik de waarheid spreek: De reden dat ik niet naar Corinthe kwam, is dat ik u wilde sparen. 	 Me akharav O Del sar murho marturo, wo zhanel murho ilo! Te na avela vari so pe tumende si kai manglem te na zhav inker ande Corinth.


Maar nee, zij verlangden naar een beter, hemels vaderland. Daarom schaamt God Zich er ook niet voor hun God genoemd te worden; want Hij heeft een hemelse stad voor hen gebouwd. 	 Numa won mangenas o them kai si mai mishto. Ai O Del nai lazhal te avel akhardo lengo Del. Wo lashardia ek foro lenge.


Toch waren er heel wat vooraanstaande Joden, die wel geloofden dat Jezus de Christus was. Maar zij durfden er niet voor uit te komen, omdat zij bang waren dat de Farizeeërs hen uit de synagoge zouden verjagen. 	 Numa vi anda le bare le Zhidovongo pachaiepe ande leste; numa angla le Farizeanuria, chi sikavenas ke pachanpe, daratar ke den len avri anda e synagogue.


De Joden kwamen om Hem heen staan en vroegen: "Hoe lang houdt U ons nog in spanning? Als U de Christus bent, zeg het dan!" 	 Le Zhiduvuria thodepe kolo lestar, ai phende leske, "Sode vriama zhi kana tu manges amen te zhanas? Phenes amenge o chachimos; "San tu O Kristo?"


Als u Mij iets vraagt in mijn naam, zal Ik het doen. 	 Te mangena tume vari so ande murho anav, me kerava.


In de christengemeente van Antiochië waren verschillende profeten en leraars: Barnabas, Simeon de Neger, Lucius van Cyrene, Manaën (die samen met Herodes Antipas was opgevoed) en Saulus. 	 Sas ande khangeri ande Antioch profeturia ai manush kai sicharenas o zakono; o Barnabas, ai o Simon kai akharenas les Niger, o Luvius andai Cyrene, ai o Manaen kai barilo sas le amperatosa o Herod, ai o Saul.


De discipelen waren hevig verontwaardigd. "Wat een verspilling!" mopperden zij. "Zij had die zalfolie duur kunnen verkopen en het geld aan de armen kunnen geven!" 	 Kana dikhle le disipluria, nas lenge mishto, ai phushenas, "Sostar kerdias kasavi zida?


Petrus bleef nog een tijd in Joppe en logeerde bij Simon, een leerlooier. 	 O Petri beshlo xantsi vriama ando Joppa ka iek manush kai pachaiape ando Del, wo busholas Simon, ek shapozniko.


Hun aanvoerder was een engel uit de bodemloze put. In het Hebreeuws heette hij Abaddon en in het Grieks Apollyon. (A) 	 Kadala sarancha sas le ek amperato. Wo si o angelo le gropomosko. Lesko anav ande Zhiduviska shib si Abbadon, numa ande Grekisko shib si Apollion.


"Nee, nee", antwoordde de officier. "U hoeft niet bij mij thuis te komen. Daar ben ik niet goed genoeg voor. U kunt gewoon hier blijven. Als U zegt dat mijn knecht beter moet worden, wòrdt hij beter. 	 Numa o kapitano phendias leske, "Gazda, chi sim dosta de lasho te aves ande murho kher. Numa phen e vorba, ai murho sluga avela sasto.


De een krijgt ergens geloof voor en de ander de gave om zieken te genezen, beiden door dezelfde Geest. 	 Avres pachamos pa sa iek Duxo, avres del les e podarka le sastiarimasko pa swako Duxo.


Hij nam de kinderen in Zijn armen, legde Zijn handen op hun hoofd en zegende hen. 	 Ai wo lia le glate ande leske vas, thodia leske vas pe lende, ai rhugisardia lenge.


Op een middag, om een uur of drie, kreeg hij een visioen. Hij zag duidelijk een engel binnenkomen, die voor hem ging staan en zei: "Cornelius!" 	 Kal trin pala miazutso dikhlia iazhno ek vizion, ek angelo le Devlesko avilo leste ando kher, ai mothol leske, "Cornelius."


Als jullie het afschrikwekkende in de heilige plaats zien staan (a), waar de profeet Daniël het over had (lees dit nog maar eens aandachtig na) 	 Antunchi kodola kai si ande Judea trobula te nashen andel plaia.


Deze man was erg gelovig. Hij en zijn hele gezin hadden diep ontzag voor God. Hij gaf veel weg aan de armen en was een man van gebed. 	 Kodo manush pachalaspe ando Del, ai pachalas o mui le Devlesko ai vi leski familia, wo zhutilas but le chorhe manushen, ai rhugilaspe ka Del sagda.


Bij onze aankomst in Jeruzalem werden wij door de christenen hartelijk ontvangen. 	 Kana aresliam ande Jerusalem, le shave le Devleske kai sas kotse raduime sas kana dikhle ame.


jaloezie, dronkenschap, onmatigheid en meer van dergelijke dingen. Ik heb u al eens eerder gezegd dat mensen die dat soort dingen doen, het Koninkrijk van God niet zullen ontvangen. 	 mangen so si avres, mudarimata, kerdion macharne, ai chidenpe andek than te keren dieli zhungale, ai dieli kadalendar. Phenav tumenge mai anglal, sar vunzhe phendem, le manush kai keren kasavendar dieli chi zhana ando rhaio le Devlesko.


De volgende morgen ging Hij weer naar Jeruzalem. Onderweg kreeg Hij honger. 	 De diminiatsi, sar avelas palpale ando foro bokhailo.


Vroeger hadden wij ook geen inzicht; wij waren ongehoorzaam; misleide slaven van onze zondige genoegens en slechte verlangens. Ons leven was vol wrok en jaloezie. Wij haatten anderen en wij haatten elkaar. 	 Ke iame mai anglal samas dzile, chi pachasas o mui, ai chi zhanasas o chachimos, ai samas phangle katar but dieli kadala lumiake, ai traiisarasas ando nasulimos, ai sas ame ginduria chorhe, ai nas amenge drago khonik ,ai iame samas gratsia le kolavrenge.


Tenslotte stierf zij ook. Hoe is het nu als de doden weer levend worden? Wie zal dan haar man zijn? Want zij is toch met alle zeven broers getrouwd geweest." 	 Kana avela te zhuvindin le mule te zhan ando rhaio, saveski andal efta phral avela e rhomni ke savorhenge sas?"


Broeders, wat uw dagelijkse leven betreft vragen wij u dringend in de naam van onze Here Jezus om u zo te gedragen dat God er vreugde aan beleeft. U deed dat al, maar wij vragen u dringend dat nog meer te doen. 	 Murhe phral, sichilian amendar sar trobul te phiren te aven drago le Devleske. Ai me dikhav te keren kodia, numa akana ame mangas tumendar ai rhugisavas tumende ando anav le Kristosko, te keren mai mishto ai mai mishto.


"Goed!" zei Jezus. "Doe dat en u zult eeuwig leven krijgen." 	 "Mishto dian atweto." Phendia O Jesus, "Ker kadia ai traiisa."


Sommigen hadden Hem het liefst gegrepen, maar niemand stak een hand naar Hem uit. 	 Uni mangenas te len les, numa khonik chi thode o vas pe leste.


U hebt niet Mij uitgekozen, maar Ik heb u uitgekozen. Ik heb u aangewezen om erop uit te gaan en blijvende vrucht voort te brengen, zodat mijn Vader u alles zal geven wat u Hem vraagt in mijn naam. 	 Tume chi alosardian ma, numa me alosardem tumen, ai phendem tumenge te zhan ai te avel tume fruta, ai tumare fruta te avel fruta kai inkerel: saxke so tume mangena katar O Dat ande murho anav, wo dela tume.


Later gingen Simon en de anderen Hem achterna. Toen zij Hem vonden, zeiden zij: "Iedereen vraagt naar U." 	 O Simon ai won kai sas lesa gele te roden les;


Hij ging weer weg en bad nog eens, met dezelfde woorden. Maar de discipelen konden hun ogen niet openhouden en vielen weer in slaap. Zij wisten niet wat zij moesten zeggen, toen Hij bij hen terugkwam. 	 Gelotar e duito data ai rhugisailo, phenelas sa kodola vorbi.


Als u echt zoveel honger hebt, moet u eerst thuis iets eten. Betekent de gemeente van God zo weinig voor u dat de arme medegelovigen door u geen kans krijgen om te eten? Wat denkt u? Dat ik u een compliment zal geven? Ik denk er niet aan! 	 Nai tume khera te xan ai te pen? Vai griatsa tumenge e khangeri le Devleski, ai keren lazhav kodolenge kai nai le kanchi? So phenava tumenge? Luvudiv tume pe kadia? Chi luvudiv tume.


De vader van Esli was Naggai; de vader van Naggai was Maäth; de vader van Maäth was Mattathias; de vader van Mattathias was Semeïn; de vader van Semeïn was Josech; de vader van Josech was Joda; 	 o shav le Maathosko, o shav le Mattathiasosko, o shav le Semeinosko, o shav le Josefosko, o shav le Jodasosko,


Juda was de vader van Perez en Zerah (hun moeder heette Tamar). Perez was de vader van Hezron; Hezron de vader van Ram; 	 O Judah sas o dat le Pharesko ai le Zarahosko (lenge dei sas e Thamar); O Phares sas o dat le Esromosko; O Esrom sas o dat le Aramosko;


Hij zei: "Ik heb er geweldig naar verlangd dit Paasmaal met jullie te eten. Nog even en dan breekt voor Mij een tijd van groot lijden aan. 	 O Jesus phendia lenge, "Drago sas mange te xav kadia Dies O Baro le Zhidovongo tumensa mai anglal sar te chinuiv.


Zij kwamen in Jeruzalem. Terwijl Hij over het tempelplein wandelde, stapten de mannen van de Hoge Raad op Hem toe. 	 Ai avile palpale ando Jerusalem: ai sar O Jesus phirelas ande tamplo, le bare rasha, ai le Gramnoturia, ai le phure kai poronchinas avile leste,


Omdat Hij Zich voor ons heeft opgeofferd, is er voor ons een nieuwe weg naar het leven gekomen, dwars door het gordijn heen dat het Allerheiligste van het Heilige scheidde; en dat gordijn is Zijn lichaam. 	 Kadia si o nevo drom kai si freshko ai del traio, ke O Kristo phuterdia e zanavesk kana shindili ande donde de opral zhi tele -lesko stato- te mekel ame te zhas andre ka o swunto than le Devlesko.


Ik ben het brood dat uit de hemel is gekomen. Wie het eet, zal altijd blijven leven. Het is heel ander brood dan uw voorouders vroeger hebben gekregen, want die zijn tenslotte toch gestorven." 	 Kado si o manrho kai hulisto anda rhaio; nai sar tumare phurane dada kai xale o manrho ande pusta, ai mule. Kon xala kado manrho traiila sa data.


Ik dank God telkens weer voor u omdat Hij u door Jezus Christus Zijn genade heeft bewezen. 	 Bi te terdiuav naisiv le Devleske anda tumende, anda mishtimos le Devlesko kai si tumenge dino ando Jesus Kristo;


Met de geestelijke mens is het anders. Die kan alles doorzien, maar kan zelf op zijn beurt niet door de natuurlijke mensen doorzien worden. 	 O manush duxosko aver fielo kerel kris pe sa le dieli, ai pe leste korkorho chi kerel kris khonik.


Zij was hun grootste klant van goud en zilver, van edelstenen en parels, van fijn linnen, purper, zijde en scharlaken, van geurig hout, van ivoren en dure houten voorwerpen, 	 Won bichinde sumnakai ai rup, ai le bax ai perli kai sas kuchi. Bichinde shukar poxtan ai shukar brazba ai loli selia. Bichinde le khash kai sas le duxi andre, ai le dieli kai sas kerde anda le dand le zhigenenge, ai dieli kerde anda poshom kai sas kuchi. Won bichinde xarkune, ai sastri, ai bax.


Ik ben het brood, dat leven geeft. 	 Me sim o manrho le traiosko.


Laat u niet door het geld in beslag nemen. Wees tevreden met wat u hebt, want God heeft gezegd: "Ik zal altijd voor u zorgen; Ik zal u nooit in de steek laten." (A) 	 Beshen dur katar e dragostia le lovenge, ai aven raduime pala so si tume. Ke O Del phendia, "Shoxar chi faltiv tut, vai chi mekav tu korkorho."


Waarom zou u zich zorgen maken over kleding? Kijk eens naar de bloemen in het veld. Die staan daar te bloeien zonder zich druk te maken. 	 Ai sostar nekezhin andal tsalia? Dikhen sar barion le luluja pel kimpuria; chi keren buchi, ai chi keren peske tsalia.


Als de mensen u vervloeken, vraag God dan of Hij goed voor hen wil zijn. Als de mensen u pijn doen, bid dan dat zij gelukkig mogen worden. 	 Swuntson kodolen kai den tume armaia, rhugin kodolenge kai chi keren tumensa mishto.


Toen Pilatus dat hoorde, bracht hij Jezus opnieuw naar buiten en ging op de rechter-stoel zitten. Die stoel stond op een stenen verhoging, die in het Hebreeuws 'Gabbatha' heette. 	 O Pilate kana ashundia kodia, andia le Jesusos avri, ai beshlo tele po skamin la krisako po tsan kai bushol o Bax, ai Zhidovisko Gabbatha.


Kijk niet op één van deze kleine kinderen neer. Onthoud dit: Hun engelen zijn voortdurend bij mijn Vader in de hemel 	 "Arakhen tume te na vurhitsin iek anda kadala tsinorhe." Ke phenav tumenge, ke lenge angeluria ando rhaio, dikhen sa data iek pe fatsa murhe Dadeski kai si ando rhaio.


Nadat Hij met hen gesproken had, werd Jezus opgenomen in de hemel en ging aan de rechterhand van God zitten. 	 Pala O Jesus dias duma lenge, sas lino opre ando rhaio, ai beshlo po chacho vas le Devlesko.


Zij gaven meer weg dan ze konden missen. En ik kan getuigen dat ze het niet deden omdat wij het vroegen, maar omdat zij het zelf wilden. 	 Phenav tumenge, won dine so dashtinas ai inker mai but de sode dashtinas pendar.


"Inderdaad", zei Hij. "Jullie zullen uit mijn beker drinken. Maar wie aan weerskanten van mijn troon zullen zitten, beslis Ik niet. Die plaatsen zijn bestemd voor de mensen die mijn Vader heeft uitgekozen." 	 Wo phendias lenge, "Si te phen anda murhi kuchi, numa te beshen ka murho chacho chas ai ka murho stingo, nai mandar te dav. Kodo than avela dino ka kodola kaske getosardias le murho Dat.


"Wat!" riepen de Joden. "Er is 46 jaar aan deze tempel gewerkt en U zou er in drie dagen mee klaar zijn?" 	 Le Zhiduvuria phende leske, "Trobulsardia shtarvardesh tai shov bersh te keras kadia tampla! Ai tu phenes ke ande trin dies vazdes la palpale?"


krijgt honderd keer zoveel terug. Hier en nu. Huizen, broers, zusters, moeders, kinderen en bezittingen; dat staat vast. Maar hij zal ook worden vervolgd. 	 lela iek shelvar mai but akana pe kadia phuv, khera, ai phralen, ai pheian, ai deian, ai glaten, ai phuvia, ai but chinuimos, ai avela le o traio kai chi mai getolpe ande lumia kai si te avel.


Maar u moet ons ook helpen door uw gebed voor ons. Als men dan ziet hoe God uw gebeden verhoort, zal Hij lof en dank van vele mensen ontvangen. 	 ke tume zhutin ame kana rhugin tume anda amende, kadia O Del ashunela le rhugimata butenge kai rhuginpe anda amende, O Del zhutila amen; ai but naisina leske pa amende.


De leiders van deze wereld hebben geen van allen ervan geweten, want anders zouden zij de Heer van de heerlijkheid niet aan het kruis hebben geslagen. 	 Goji kai chi iek baro anda kadala bersh chi zhanglia, ke te zhanglino la nashti karfon le Devles le bares.


Maar Jezus heeft een veel grotere heerlijkheid dan Mozes, zoals een man die een mooi huis bouwt meer eer krijgt dan het huis. 	 Numa O Jesus si les mai luvudimos sar o Moses, sar o manush kai kerel o kher shukar premil mai luvudimos sar o kher.


Hij ging bij één van de collectekisten in de tempel zitten en zag hoe de mensen er geld ingooiden. Er waren nogal wat rijken die er veel in deden. 	 O Jesus beshlo pasha o than kai le manush thon le love ande tamplo, ai dikhlia sar thonas penge love ande tamplo, ai but andal barvale dine but.


Men had hem vaak aan handen en voeten gebonden, maar hij rukte de kettingen en boeien dan gewoon stuk. Niemand kon iets met hem beginnen. 	 Ke butivar le manush phandesas les lantsonsa ai sastrensa pel punrhe, numa wo pharhadia le lantsuria ai le sastri kai sas pel punrhe ai vas. Khonik nashtil te aterdiol les ke sas les pra but zor.


Zij trokken door Syrië naar Cilicië. Onderweg sterkten zij de christengemeenten in hun geloof. 	 Ai gele ande Syria ai ande Cilicia, te den zor le khangeria.


U bent zuiver door het woord dat Ik tot u gesproken heb. 	 Akana te san vuzho/vuzhi palai vorba kai phendem tute.


Dan zal heel Israël gered worden. Dat staat ook in de Boeken: "De grote bevrijder zal uit Sion komen om het kwaad van Israël weg te doen." (f) 	 Ai eta, sa le Zhiduvuria avena skepime. Sar mothol Vorba le Devleske, "O skepitori avela anda Zion, ankalavela so godi si chorho andai vitsa le Iakovoske.


Het is nu wel duidelijk waarom Gods volk niet mag ophouden Gods geboden te gehoorzamen en in Jezus te geloven." 	 Pala kodia, le shave le Devleske trobul te garaven lengo pachamos ando Jesus, ai te garaven E Vorba le Devleski ando lengo ilo zhando gor.


"Wij hebben alles achtergelaten om U te volgen", merkte Petrus op. 	 Antunchi o Petri phendia leske, "Ashun, ame mekliam swako fielo ai liam ame pala tute."


Laat de moed niet zakken, want als u de Here trouw blijft, krijgt u een grote beloning. 	 Chi meken cho pachamos te merel, chiri pochin avela baro.


Dit is niet bedoeld als een bevel; ik zeg niet dat u het mcet doen. Ik vertel u alleen hoe anderen gul hebben bijgedragen. Zo kunt ook u bewijzen dat uw liefde echt is, door het niet bij woorden alleen te laten. 	 Chi dav tume iek ordina. Numa phenav tumenge sode mangen te zhutin le kolaver, ai te lav sama o chachimos tumare dragostiako.


Daardoor zal in u onze Here Jezus geëerd en geprezen worden; en u zelf ook, omdat u één met Hem bent. Dit alles is mogelijk door de genade van God en van onze Here Jezus Christus. 	 ai kadia o anav amare Devlesko O Jesus Kristosko avela luvudime tumendar, ai vi tume avena luvudime lestar, ai katar o mishtimos amare Devlesko ai amaro Devles O Jesus Kristo.


Toen de bruidegom maar niet kwam opdagen, maakten de meisjes het zich gemakkelijk. 	 Ke chi avilo o ternaxar pe vriama lindraile ai lias le e lindre.


"Houd op met dat gemopper", zei Jezus. 	 O Jesus phendia lenge, "Na xoliavon mashkar tumende.


die u in de hemel wacht. U ziet uit naar die hemelse vreugde sinds u de waarheid, het goede nieuws, gehoord hebt. 	 Kana e vorba le chachimaski e lashi viasta avili e pervo data tumende, diam tume te zhanen o raduimos kai del, no tumaro pachamos ai tumari dragostia thodine le ande so azhukeren kai si garado tumenge ando rhaio.


Kantoortoepassingen 	 Aplicaţii Office


Nu, dit is de betekenis ervan: Het zaad is het woord van God voor de mensen. 	 "Eta, so znachil kadia paramichi: e sumuntsa si E Vorba le Devleski.


Nu eens werd u uitgelachen en geslagen, dan weer waren anderen het slachtoffer en leefde u intens met hen mee. 	 Le manush asanas pe tumende ai marde tume. Kana le kaver chinuisarde, tume chinuisardian lensa.


Ik ben verbaasd dat u mijn woorden zo vlug naast u hebt neergelegd en een ander 'evangelie' gelooft. God heeft in Zijn liefde en goedheid door Jezus Christus eeuwig leven gegeven en nu gelooft u een boodschap die niet van God is! 	 Defial chudisailem kai meken kadia sigo kodoles kai akhardia tume pala lashimos le Kristosko, ai ke bolden tume karing iek aver lashi viasta.


Later die dag verliet Jezus het huis en ging bij het meer zitten. 	 Sa kodo dies O Jesus anklisto avri anda kher, ai gelo te beshel pasha maria.


Alle voorschriften die God aan Mozes heeft gegeven, zoals: "U zult trouw zijn in het huwelijk, niet moorden, stelen of verlangen naar iets dat van een ander is", worden in dit ene gebod vervuld: "U moet de ander liefhebben als uzelf." 	 Ke o zakono si, "Te na keres kurvia; te na mudares; te na chores; ai na pupuin, ai na mang so si avresko" Kadia diela ai le kolaver si sa iek zakono, "Te avel tuke drago cho vortako sar san tu drago tuke."


Maar het was die dag sabbat. Daarom zeiden de Joden tegen de man die net genezen was: "Het is sabbat! Dan mag u die matras niet dragen." 	 Le Zhiduvuria phende le manusheske kai sastilo, "Adies si Savato, ai nai slobodo tuke te angeres cho than."


Laat hij apostel worden in de plaats van Judas, die afgeweken is van zijn taak." 	 te len o than ande kadia buchi sar ek Apostle, o than kai o Judas meklia te zhal ka pesko than ke kerdia bezex."


"Nee!" schreeuwden zij. "Nee, niet Hem, maar Barabbas!" Barabbas was een misdadiger. 	 Pale savorhe tsipinas, "Nichi, na les, numa o Barabbas." Numa o Barabbas sas ek chor.


Toen Paulus en Barnabas dat hoorden, vluchtten zij voor hun leven. 	 Kana o Pavlo ai o Barnabas haliarde so mangenas te keren lensa, geletar karing o Lystra ai o Derbe, le foruria kai si ande Lyconia, ai le thana kotsar pashe.


Ik kan niets uit Mijzelf doen. Ik oordeel zoals God het Mij zegt. Mijn oordeel is eerlijk en rechtvaardig. Het gaat Mij niet om wat Ik wil maar om wat God wil, want Hij heeft Mij gestuurd. 	 "Nashti kerav kanchi anda mande. Sar ashunav, kerav kris pala so phenel mange O Del, ai murhi kris si vorta, ke chi rodav te kerav so mangav anda mande, numa ferdi so mangel te kerav kodo kai tradia ma.


Voor God is niets onmogelijk. Wat Hij zegt, gebeurt." 	 Ke kanchi nai so O Del nashti kerel."


Betekent dit nu dat de wet van Mozes niet meer geldig is? Helemaal niet! Want nog eerder zullen de hemel en de aarde verdwijnen, dan dat één letter uit de wet zou vervallen. 	 Mai vushoro o cheri ai e phuv te naken, de sar e mai tsinorhi vorba kai si ando zakono te nakhel (te faltil).


Jezus verliet Galilea en ging naar Johannes om Zich ook door hem in de Jordaan te laten dopen. 	 Antunchi o Jesus avilo anda Galilee ka pai o Jordan te belel les o Iovano.


Wie werkt voor een beloning, krijgt die niet omdat het een gunst is, maar omdat hij er recht op heeft. 	 O manush kai kerel buchi si les pochin; kodia pochin nai jindi sar iek podarka ivia, numa kerdia buchi pala late.


U hebt hen bijeengebracht in een Koninkrijk en hen tot priesters van onze God gemaakt. En zij zullen op de aarde heersen." 	 Ai Tu chidinisailian le andek than ande ek amperetsia, ai tu kerdian anda lende rashai amare Devleske, ai won poronchina pe phuv."


Jezus wist wat Hem zou overkomen. Hij liep hun tegemoet en vroeg: "Wie zoekt u?" 	 O Jesus zhanelas so si te kerdiol pe lesa, gelo karing lende, ai phendia lenge, "Kas roden?" Le ketani phende leske,


Later liepen twee van hen naar het land. Onderweg zagen zij Jezus, maar zij herkenden Hem niet omdat Hij er anders uitzag. 	 Pala kodia, wo avilo sar aver manush kal dui anda lende kai zhanas po drom avrial anda foro.


Onthoud dit goed: Die tolontvanger had vergeving van God ontvangen, toen hij naar huis ging. Maar die Farizeeër niet! Want wie erop uit is meer eer te krijgen dan hem toekomt, zal worden vernederd. Maar wie nederig is, zal eer ontvangen." 	 Phenav tumenge, "Kado manush gelo peste khere iertime mai sigo ke sar o kolaver; ke kon godi vazdelape avela meklo tele; ai kodo kai mekelape tele avela vazdino."


Iedereen in Jeruzalem weet ervan. Om te voorkomen dat zij nog meer propaganda maken, moeten wij hun verbieden die naam nog verder te noemen, anders zullen zij streng gestraft worden." 	 Numa te na zhangliolpe mai dur mashkar o narodo so kerdilia, tsipisaras pe lende, ai te aterdiaras le te na mai den duma kanikasa ande kodo anav.


Maar wat ik ben, ben ik omdat God zo goed voor mij is geweest. En dat was niet tevergeefs, want ik heb harder gewerkt dan de andere apostelen. Toch heb ik dat niet zelf gedaan, maar deed God het door Zijn genade. 	 Katar o mishtimos le Devlesko sim so sim: ai o mishtimos le Devlesko karing mande nas intaino, dur kotsar, kerdem mai but buchi lendar savorhe, na me, numa o mishtimos le Devlesko kai si mansa.


Er viel ook wat zaad op steenachtige grond. Omdat er weinig aarde lag, kwam het vlug op. 	 Uni pele po than kai sas bax, kai nas but phuv. Le sumuntsi barile sigo ka nas but phuv.


Hieraan kunnen wij weten of Gods Geest spreekt: Ieder die erkent dat Jezus Christus een mens van vlees en bloed geworden is, zegt dat door de Geest van God. 	 Numa eta sar zhanena te si O Swunto Duxo le Devlesko: ke kon godi mothola ke O Jesus Kristo avilo ande lumia sar iek manush, kodo si les O Swunto Duxo le Devlesko.


Ga dus naar Christus toe. Hij is de levende steen waarop God Zijn bouwwerk neerzet. Hoewel de mensen Hem hebben afgewezen, is Hij voor God zc kostbaar dat Hij Hem uit alle anderen heeft uitgekozen. 	 Pashon pasha Kristo, ke wo si O Bax o zhuvindo kai le manush chi mangle te premin, numa O Del alosardia kodo bax, ai kuchi sas leske.


Toen hij Jezus zag aankomen, rende hij op Hem toe en viel voor Hem neer. Jezus zei tegen de boze geest, die in de man zat: "Duivelse geest! Ga eruit!" De geest begon vreselijk te krijsen: "Waarom bemoeit U Zich met mij, Jezus, Zoon van de Allerhoogste God? In Gods naam, doe mij geen pijn!" 	 Kana o manush kai sas les ek bi vuzho ande leste dikhlian O Jesus dur lestar, nashlia ai dia le changa angle leste.


Weet u wat u moet doen? Uw vijanden liefhebben en goed voor hen zijn en hun iets te leen geven zonder erop te rekenen dat ze u terugbetalen. Dan krijgt u een grote beloning in de hemel. Dan zult u echte zonen van God zijn. Want Hij is vriendelijk en goed voor ondankbare en slechte mensen. 	 Numa te aven tumenge drago tumare duzhmaia, ai keren mishtimos lenge; den bi te azhukeren palpale. Ai tumari podarka avela bari ai aven shave le Devleski; ke O Del lasholo kodolensa kai chi naisin leske, ai vi kodolensa kai nai lashe.


Herodes vond dat blijkbaar ook en heeft Hem naar ons teruggestuurd. Nee, de Man heeft niets gedaan waarop de doodstraf staat. 	 Ai chi o Herod chi arakhlia dosh pe leste, ke wo tradia les amende. Kado manush chi kerdia kasavestar o baio kai trobul mudardo.


Jezus zei tegen hem: "Kom, ga met Mij mee." Levi stond op, liet alles achter en ging met Hem mee. 	 Ai kodo manush vushtilo opre, meklia sa ai liape pala leste.


Als u niet gelooft wat hij heeft geschreven, hoe zult u dan geloven wat Ik zeg?" 	 Numa te chi pachana tume so ramosardian, sar sai pachan murhe vorbi?"


Zo staat het ook in de Boeken: "Slaper, word wakker! Sta op uit de dood. Christus zal u licht geven." (A) 	 Ke so godi si porhime kerdiol vediara. Ke E Vorba le Devleski mothol, "Wushti opre tu kai soves. Wushti opre mashkar le mule! Ai O Kristo anela tuke e vediara."


Maria van Magdala bleef echter bij het graf achter. 	 Numa e Maria beshelas avri pasha greposhevo ai rovelas: numa ande kodia kai rovelas, bandili tele te dikhel ando greposhevo.


De koning, de gouverneur, Bernice en alle anderen stonden op en verlieten de aula. 	 O amperato Agrippa, o governori Festus, ai Bernice, ai sa kodola kai sas lensa wushtilo opre,


Nadat ze Hem hadden gegrepen, brachten zij Hem naar het paleis van de hogepriester. Petrus volgde Hem op een afstand. 	 Antunchi line les, angerde les ando kher le baro le rashasko. Ai o Petri liape pala lende de dural.


Vrienden, dit is al de tweede brief die ik u schrijf. In beide heb ik uw geheugen willen opfrissen, zodat u helder zult blijven zien waar het om gaat. 	 Murhe kuchi vortacha! Kado si o duito lil kai ramosardem tumenge, ai vi andel dui lila rodem te wushtiavav ande tumare goja lashe ginduria katar o sicharimos kai mangav te mai mothav tumenge.


Verdrijf de Heilige Geest niet uit uw hart. 	 Na aterdiaren e buchi le Swuntone Duxoski.


'Wat moet ik doen, Here?' vroeg ik. En de Here antwoordde: 'Sta op en ga de stad in. Daar zal u worden verteld wat er allemaal voor u geregeld is en wat u moet doen.' 	 Antunchi phendem, "So te kerav, Devla?" Ai O Del mothol mange, "Wushti opre, zha ando Damascus; ai kotse mothonas tuke so godi trobul te keres."


Maar pas op! Men zal jullie voor de rechtbanken brengen en afranselen in de synagogen. 	 Arakhen tume katar le manush, ke angerena tumen pe kris, ai marena tumen bichonsa ande penge synagoguria.


Maar zolang het er nog niet is, blijven wij het geduldig verwachten. 	 Numa te azhukerasa so chi dikhas, azhukeras vriamasa.


Johannes antwoordde: "Een mens heeft wat God hem geeft. 	 O Iovano phendia, "Khonik nashti avel les vari so te na avela leske dino katar O Del.


De hartelijke groeten van Gajus, bij wie ik logeer en van alle gelovigen hier. Ook nog de groeten van de stadsontvanger Erastus en van onze broeder Quartus. 	 O Gaius, kado kai si mande khere, ai kai leste chidelpe e khangeri, tradel tumenge but bax, zor ai sastimos; o Erastus, kai lel sama katar le love le foroske, ai amaro phral o Quartus, traden tumenge but bax, zor ai sastimos.


Op de eerste dag van het Paasfeest (de dag dat de Joden al het brood dat met gist is gebakken uit hun huis verwijderen) vroegen de discipelen aan Jezus: "Waar zullen wij het Paasmaal klaarmaken?" 	 Po pervo andal jesa le bare kai xanas manrho kai nai puchardo, le disipluria avile ka Jesus, ai phushle, "Kai manges te getosaras tuke te xas o dies o baro le Zhidovongo?"


Je kunt het vergelijken met iemand die naar een ander land gaat en zijn knechten op zijn huis laat passen. Ieder van hen krijgt een taak. De portier moet op de uitkijk blijven staan. 	 Ke O Shav le Manushesko si sar ek manush kai phiravelas dur ando aver them, ai phendia lesko sluga te lel sama le kheresko, swako sluga sas les buchi te kerel. Wo dia trad kal wudartari te lel sama.


"Maar wie bent U dan?" vroegen zij. "Dat heb Ik vanaf het begin al verteld. 	 Phendia leske, "Kon san tu?" Ai O Jesus phendia lenge,


Die vijanden van Christus hebben vroeger bij ons gehoord, maar niet echt. Anders zouden ze bij ons zijn gebleven. Door ons de rug toe te keren, hebben zij laten zien dat ze niet allemaal bij ons hoorden. 	 Kodola duzhmaia le Kristoske nas chaches anda amare, anda kodia won mekle ame. Ke te avilino anda amare, won sas te beshen amensa. Numa won mekle ame saxke te zhangliolpe mishto ke chi iek anda lende nas chaches anda amare.


Ik wel, want Ik kom bij Hem vandaan. Hij heeft Mij gestuurd." 	 Numa me zhanav les; ke avav lestar, ai wo tradia ma."


Hij keek de kring rond en zei: "Kijk, dat zijn mijn moeder en mijn broers. 	 Ai wo dikhlia pe lende kai beshenas tele pasha leste ai phendia, "Eta, Murhi dei ai murhe phral!"


Nadat ik dit gehoord en gezien had, zag ik een deur in de hemel openstaan en hoorde ik dezelfde luide stem. "Kom naar boven", zei Hij tegen mij, "dan zal Ik u laten zien wat hierna moet gebeuren." 	 Pala kadia, ande murho vizion, dikhlem ek wudar kai sas phuterdo ando rhaio. O pervo glaso kai ashundem sas sar o baro bashamos la tuturazasko. Phendia mange, "Aven opre katse, ai Me sikavava tu so trobul te kerdiolpe mai angle!"


Ze brachten het veulen bij Jezus en legden hun jassen erover, zodat Hij erop kon zitten. 	 Angerde le magares ka Jesus; ai thode pe penge raxamia po magari, ai thode le Jesusos te beshel opral.


De dood kan ons nu nog kwaad doen door de zonde. En de zonde is zo sterk omdat de wet bestaat. 	 O kanrho la martiako si o bezex, ai e zor le bezexesko si o zakono.


Daarna zei Jezus tegen Zijn discipelen: "Wie bij Mij wil horen, moet zichzelf niet belangrijk vinden. Hij moet zijn kruis opnemen en dicht achter Mij aan gaan. 	 Porme O Jesus phendia peske disiplonge, "Te si vari kon kai mangel te avel pala mande, musai te bustrel pa peste, te lel pesko trushul, ai te avel pala mande.


Doe de Heilige Geest geen verdriet; Hij staat immers borg voor u tot de dag van de volle bevrijding komt. 	 Na nekezhin le Devleske Swuntone Duxos, ke O Swunto Duxo si o semno kai O Del thodia anda tumende, si o shinaimos kai o dies avela kana O Del skepil tu.


Ik zeg dit omdat er onbetrouwbare mensen zijn binnengedrongen, die beweren dat wij er maar op los kunnen leven. Volgens hen is Gods genade zo groot dat Hij alles door de vingers ziet. Het staat allang vast dat mensen die dit zeggen en toepassen, daarvoor veroordeeld zullen worden. Zij weigeren Jezus Christus als Leider en Heer van hun leven te erkennen. 	 Ke uni bi lashe manush thodepe chordanes mashkar amaro narodo, ai won rimon e lashi viasta kai mothol pa lashimos amare Devlesko te garaven pengo traio o bi lasho, ai won chi premin le Jesus Kristos amare Devles, numa de dumult E Vorba le Devleski phendia e kris kai avela pe kodola manush.


Zoals elke priester is aangewezen om gaven en offers te brengen, zo moest ook Christus een offer brengen. 	 Ai swako baro rasha pe phuv kerelas so mangel o zakono, leski buchi sas te mudarel le zhegani ai te del podarki po altari ka Del. Ai vi O Kristo trobul te del ek sakrifis.


Noach vertrouwde op God. Toen God hem voor de toekomst waarschuwde, geloofde Noach Hem, hoewel niets erop wees dat er een grote overstroming zou komen. Hij deed wat God hem opdroeg en bouwde een ark om zijn gezin te redden. Zijn vertrouwen in God stak schril af tegen de zonde en het ongeloof van de rest van de wereld. Door dat vertrouwen werd Hij één van hen, die voor God rechtvaardig zijn. 	 Pala pachamos o Noah, kana ashundia so phendia O Del pala terhara wo kerdia ek baro barzha pala leski vitsa darasa. O Del phendia leske so si te kerdiol. Lesko pachamos kerdia les te ashunel ka Del ai kerel so O Del phendia leske. Leski vitsa sas skepime katar e martia ke wo kerdia e barzha. Pala lesko pachamos, o Noah doshardia e lumia ai avilo vorta le Devlesa ke sas les pachamos ando Del.


Uit de rook kwamen sprinkhanen, die op de aarde neerstreken. Zij kregen dezelfde macht als schorpioenen. 	 Le sarancha hulenas tele pe phuv katar o thu. Won sas dine putiera sar le tsinorhe zhigeni kai pusavel.


Het is dus duidelijk dat God een andere weg is ingeslagen. 	 Ame dikhas kai aver rasha avilo. Wo si sar o Melchizedek.


Jezus kwam naar hen toe en raakte hen aan. "Sta op", zei Hij. "Jullie hoeven niet bang te zijn." 	 Numa O Jesus avilo, thodia o vas pe lende, ai phendias, "Wushten, na daran!"


"Uw geld zal u te gronde richten!" antwoordde Petrus. "Wat God geeft, is niet te koop. 	 Numa o Petri phendia leske, "Che love xasavon tusa, ke tu pachaian tu ke e putiera le Devleski sas dini le lovensa.


Wil hij nog niet luisteren, leg de zaak dan aan de gemeente voor. Als de gemeente hem in het ongelijk stelt en hij wil nog niet luisteren, moet u niet meer met hem omgaan. 	 Te na ashunela lende, phen la khangeriake; te na ashunela ka khangeri, jin les sar iek manush kai chi pachalpe ando Del, ai sar iek manush kai chidel e taksa."


Op het kleed lagen allerlei dieren: Zoogdieren, reptielen en vogels. 	 Ai andre sas but failuria zhigeni shtar punrhensa, ai sapa, shuporli (chorhe zhigeni), ai but fialuria chiriklia.


Ik zag de doden, groot en klein, voor de troon staan. Er werden boeken opengedaan; ook het levensboek. En de doden werden geoordeeld volgens wat in de boeken stond, volgens de dingen die zij hadden gedaan. 	 Dikhlem le mule, le bariarde ai le teliarde, beshen anda punrhende anglal O Del; ai le klishki sas phuterde. Ai aver klishka sas phuterdi, e Klishka le Traioski. Ai le mule sas kritsinisarde pala le dieli kai si ramome ande klishka, swako pala so kerdia.


David zei toch ook dat u gelukkig bent als God u vrijspreekt zonder dat u er iets voor hebt gedaan. 	 Ai kadia si kai o David del duma pa raduimos le manushesko, kai O Del jinel les vorta bi te lel sama so kerel:


Jezus antwoordde: "Als Ik wil dat hij blijft leven tot Ik terugkom, is dat niet jouw zaak. Het enige wat jij moet doen, is Mij volgen." 	 O Jesus phendia leske, "Te mangava te traiil zhi kai avava palpale, soi tuke kotsar? Le tu pala mande."


Toen u nog niet gelovig was, leefde u onder de misleidende invloed van afgoden. 	 Zhanen ke kana chi pachanas pe ando Del, zhanas pala ikoni ke si mute, sar kai sanas ingerde.


Bij deze tweede keer vertelde Jozef dat hij hun broer was en hij stelde hen voor aan de Farao. 	 Ai e duito data le phral le Josefoske prinzharde les; ai o Pharaohono diape gor anda che familia sas o Josef.


Toen het al donker was en Jezus nog steeds wegbleef, gingen zij in een boot en staken over naar Kapernaüm. 	 Ankliste ande ek chuno, ai thodepe te nakhen o pai palpale karing o Capernaum. Akana sas tumiariko, ai O Jesus inker chi avilo lende.


God waardeert het als wij op deze wijze Christus dienen en ons door de Heilige Geest laten leiden; en de mensen zullen dat ook waarderen. 	 Kodo kai kerel buchi le Kristoske kadia drago lo le Devleske, ai le manush mothon leske kai vorta kerel.


De gemeente was hiervan diep onder de indruk en de andere mensen niet minder. 	 Savorhe daraile kai sas kotse, ai vi kodola kai ashunde so kerdilia.


Op aanraden van haar moeder vroeg zij om het hoofd van Johannes de Doper, op een schaal. 	 Pala laka dako sikaimos phendias, An mange pek charo o shero le Iovanosko o baptisto.'


Van Jeruzalem uit zou dit bericht over de hele wereld uitgaan: 'Ieder die zijn zonden aan Christus belijdt, krijgt vergeving.' 	 Ai ke o keimos ai o iertimos le bezexxengo avela phendo ande lesko anav sa le themenge, mai anglal ande Jerusalem.


Omdat de ouders van Mozes op God vertrouwden, hebben zij hun kind dat heel bijzonder was, drie maanden lang verborgen gehouden. Zij trokken zich niets aan van het bevel van de Farao dat alle pasgeboren jongetjes verdronken moesten worden. 	 Pala pachamos, o Moses kana sas biandilo, lesko dat ai leski dei garade les trin shon, ke won dikhle ke wo sas ek shukar glata; ai nas daran katar o amperato kana wo phendia te mudaren sa le tsinorhe shave.


Maar God zij dank! Hij geeft ons, door onze Here Jezus Christus, de overwinning over de zonde en de dood. 	 Numa nais le Devleske kai dia ame o nirimos katar amaro Del, O Jesus Kristo.


Jezus ging naar Bethanië, naar het huis van Simon de melaatse. 	 Kana O Jesus sas ando Bethani, ando kher ka Simon o lepra.


Toen zij opkeken, zagen ze alleen Jezus nog. 	 Kana vazde penge iakha, chi mai dikhle kanikas, ferdi O Jesus sas.


Sta dus niet met uw oordeel klaar. Laat dat rusten tot de Here komt. Hij zal alles wat zich in de duisternis afspeelt, aan het licht brengen; en Hij zal laten zien wat in de harten omgaat. Dan zal Hij ieder de eer geven die hem toekomt. 	 Anda kodia na keren kris pe kanchi mai anglal sar e vriama, zhi kai avel O Del, kai thola anda sveto so godi si garado ando tuniariko, ai sikavela le ginduria le ilenge. Antunchi swako lela katar O Del o luvudimos kai si lesko dino.


Ik viel voor hem neer om hem te aanbidden, maar hij zei: "Doe dat niet! Ik ben een dienaar van Jezus, net als u en uw broeders, die openlijk voor hun geloof in Jezus uitkomen. Aanbid God. De kern van alle profetie is het getuigenis van Jezus." 	 Porme thodem man ka leske punrhe te luvudiv les. Numa wo phendia mande, "Nichi, te na luvudis man, ke i me kerav buchi le Devleski tusa, ai che devlekane phralensa kai den duma pa lengo pachamos ando Jesus. Luvudis O Del! Ke le vorbi le Jesusoske ai sa kai sikadem tu si te phenes pa Jesus."


Zij grepen hem, sloegen hem dood en gooiden hem over de muur. 	 Ai line les, ai mudarde les, ai gonisarde les avri andai rez.


salueerden en riepen: "Lang leve de koning van de Joden!" 	 ai phendias leske, "Lungo traio ka O Amperato le Zhidovongo!"


Enkele mannen uit Judea kwamen de christenen van Antiochië vertellen, dat zij niet gered konden worden, als ze zich niet eerst volgens Joods gebruik lieten besnijden. 	 Uni manush avilo andai Judea ande Antioch te phenen le phralenge, te na avena shinde sar o zakono le Mosesosko manglia, won nashtin avena skepime.


1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. 	 Anda gor sas E Vorba, ai E Vorba sas le Devlesa, ai E Vorba sas O Del.


Kinderen, gehoorzaam je ouders. Dat is goed omdat de Here hun gezag over jullie heeft gegeven. 	 Tume le glate trobul angla Del te pachan o mui tumare niamongo, ke kodia si vorta, malades.


Ze sleepten hem buiten de wijngaard en vermoordden hem. 	 Line les, shude les avri andai rez ai mudarde les."


Zij vonden het allemaal een goed voorstel en kozen zeven mannen uit: Stefanus (een man vol van de Heilige Geest en met een groot geloof), Filippus, Prochorus, Nicanor, Timon, Parmenas en Nicolaüs (iemand uit Antiochië die voordat hij christen werd al tot het Joodse geloof was overgegaan). 	 So phende pa kodola bucha sa o narodo drago sas lenge; ai thode iekes kai busholas Stephen, kodo manush sas pherdo pachamos ai O Swunto Duxo, ai vi o Philip, ai Prochorus, ai Nicanor, ai Timon, ai Parmenas, ai Nicolas, iek manush andai Antioch kai mai anglal wo pachalaspe sar le Zhiduvuria.


Er kwamen heel veel mensen naar Jezus toe. Op een gegeven ogenblik draaide Hij Zich om en zei: 	 But narodo zhanas lesa. Amboldesailo, ai phendia lenge,


Gehoorzaam, terwille van de Here, de wetten van het land waar u woont. Zowel de wetten van de keizer, die het staatshoofd is, als de wetten van de stadhouders, die door de koning zijn aangesteld om de misdaad te bestraffen en goede daden te belonen. 	 Len tume ando anav le Kristosko pala zakono kai sas thodino katar le manush le themeske, keren so mothol o baro le themesko,


Waar mijn Vader woont, zijn vele huizen. Als dat niet zo was, zou Ik het u wel gezegd hebben. Ik ga er nu heen om alles voor u in orde te maken. 	 Si but sobi ando kher murhe Dadesko, te na avilino, me sas te phenav tumenge. Me zhav te lasharav tumenge iek than.


Of een profeet van God? Ja, een profeet! En méér dan een profeet! 	 So gelian te dikhen? Ek profeto? E, me phenav tumenge, "Ke wo si mai but sar profeto.


Laat u daarom niet meeslepen door allerlei vreemde ideeën. Voor onze geestelijke kracht zijn wij alleen afhankelijk van de genade van God en niet van allerlei regels voor eten en drinken; want de mensen die op regels vertrouwden, hebben er niets aan gehad. 	 Na mek le xoxamle sicharimata te ingeren tume po drom kai nai vorta angla Del. Amare ile aven zurale katar o mishtimos le Devlesko, ai nai katar le zakonuria pa xabe, so te xas, o zakono kai chi zhutisardia kodola kai zumade kodia.


Jezus antwoordde: "Ik zal een stuk brood indopen en dat geven aan degene die het is." Hij nam een stuk brood, doopte het in de saus en gaf het aan Judas, de zoon van Simon Iskariot. 	 O Jesus phendia leske, "Kodo si kai dava les o kotor manrho pala te thav les ando tiari." Antunchi thodia o manrho ando tiari, ai dia les ka Judas Iscariot, o shav le Simonosko.


Plotseling begon het vreselijk te waaien en kwamen er hoge golven op het meer. 	 Ai e maria buntuime sas ke barval phurdelas zurales.


Toen ging Judas Iskariot, een van de twaalf discipelen, naar de leidende priesters. 	 Antunchi iek andal desh u dui kai bushelas Judas Iscariot, gelo kal le bare rasha,


Toen Jezus daar langskwam, keek Hij omhoog. Hij riep Zacheüs bij zijn naam. "Zacheüs! Kom vlug uit die boom! Want Ik moet vandaag in uw huis zijn!" 	 Kana O Jesus areslo pe kodo than, vazdia le iakha opre, dikhlia les, ai phendia leske, "Zacchaeus, huli tele mai sigo, ke trobul adies te beshav ande cho kher."


Jezus zweeg. Ieder die Hem had gehoord, stond perplex. Want Hij sprak zo heel anders dan de godsdienstleraars. 	 Kana O Jesus getosardias so phenelas chudisailo o narodo katar lesko sicharimos.


Hij ging graag in op mijn voorstel u nog eens te bezoeken, al zou hij toch wel gekomen zijn, omdat hij erg naar u verlangt. 	 Ke premosardia so manglian lestar; ai neve ilesa mangelas te zhutil, ai ande peste manglia te zhal tumende.


Het vuur had geen vat op hen en zij zijn aan het zwaard ontsnapt. Toen zij zwak waren, hebben zij kracht gekregen. In de oorlog werden zij zo sterk dat hele vijandelijke legers de aftocht moesten blazen. 	 ai aterdile e iag kai phabolas, won nashle andal sabia ai nas mudarde, kana won sas naswale vai kovle won pele sas kerde zurale. Zurale sas ando marimos. Won kerde le manush kai marenas andal aver thema te nashen khere.


Er kwamen enkele Farizeeërs naar Hem toe. Zij wilden proberen Hem op Zijn woorden te vangen. "Mag een man zomaar van zijn vrouw scheiden?" vroegen zij. 	 Le Farizeanuria avile leste te zumaven les, ai phushle les, "Dar vorta ai slobodo ando zakono te mekel o manush peska rhomnia anda vari soste godi?"


"Nee", zei ik bij mijzelf, "ik zal hen niet weer ongelukkig maken door zo'n pijnlijk bezoek." 	 Manglem te na zhav tumende, saxke te na nekezhiv tume pale.


Maar ga niet kijken. Loop niemand achterna. Want als Ik terugkom, zal er geen enkele twijfel over bestaan. Het zal zo duidelijk zijn als de bliksem die door de lucht schiet. 	 Sar o rhunjito sikadiol ai strefial anda iek gor le cheresko zhando kolaver gor, kadia aven O Shav le Manushesko kana avela lesko dies.


Zij lieten hun netten liggen en gingen onmiddellijk met Hem mee. 	 Strazo mekle penge siti ai linepe pala lesta.


Ze schrokken allemaal en dachten dat Hij een geest was. 	 Won daraile ai pherde dar sas, won gindinas ke dikhle ieke duxos,


D t is de reden. U bent kinderen van de duivel en doet met plezier wat hij wil. Hij is al sinds het begin een moordenaar en heeft altijd buiten de waarheid gestaan, want de waarheid is hem vreemd. Hij kan alleen maar liegen. Hij is de bron van de leugen. 	 Tume san shave che dadesko o beng, ai mangen te keren so mangel tumaro dat. Wo sas ek mudardari de ando gor, ai chi beshlo shoxar ando chachimos ke nai chachimos ande leste. Kana wo del duma ek xoxaimos, wo del duma peske shavenge: ke wo si xoxamno, ai o dat le xoxaimasko.


Judas had van de leidende priesters en Farizeeërs een troep soldaten en tempeldienaars meegekregen. Daarmee ging hij naar de tuin. Zij hadden fakkels, lantaarns en wapens bij zich. 	 O Judas gelo ka sado, ai andia pesa ketanen ai le zhandari kai sas tradine katar le bare le rashange ai katar le Farizeanuria; won avenas le sabiensa, ai le lamponsa, ai le khashtensa kai phabonas.


Ga nu naar de drukste wegen en nodig iedereen uit die je daar ziet.' 	 Anda kodia zhan pel bare vulitsi, ai sode arakhena kotse, akharen le ka o abiav.


In de Boeken staat het zo: "Ik heb een kostbare steen uitgekozen, die Ik in Sion neerleg en waarop mijn huis gebouwd zal worden. Wie vol vertrouwen op hem bouwt, zal niet bedrogen uitkomen." (A) 	 Ke eta, so mothol E Vorba le Devleski, "Me alosardem iek bax kai si les baro pretso, ai kai thav akana sar iek bax kai si koltso ando Zion, ai o manush kai thola pesko pachamos ande kodo bax alome kai si O Kristo ai kai kerela pesko traio pe leste, chi atsadiola.


"U kunt het Koninkrijk van de hemelen vergelijken met een koning die besloot geld op te eisen dat hij tegoed had. 	 "E amperetsia le rhaioski si sar iek amperto kai manglias te dikhel sode kamenas leske, leske slugi.


Daar brachten enkele mannen een verlamde op een draagbaar bij Hem. Jezus zag dat zij er niet aan twijfelden of Hij hun vriend zou kunnen genezen. "Geef de moed niet op", zei Hij tegen de verlamde. "Uw zonden zijn vergeven." 	 Andine leste ieke manushes kai sas bango, pashliolas po than. O Jesus dikhlia lengo pachamos, ai phendias le bangeske, "Raduisavo, murho shav! Che bezexa iertime le."


Maar onder jullie mag dat niet zo zijn. 	 Numa te na avel tumenge sakadia; numa o mai baro kai si mashkar tumende musai avel sar o mai tsinorho; ai kuko kai si baro musai avel sar kuko sluga.


Kom, breng de jongen maar hier." Dat deden zij, maar zodra de boze geest Jezus zag, kreeg de jongen vreselijke stuiptrekkingen. Hij viel op de grond en rolde heen en weer; het schuim stond hem op de mond. 	 Ai andine les ka Jesus: ai kana dikhlia les, strazo o beng drechinil les; ai pelo pe phuv, ai zhala leske spuma anda mui.


Zij waren erop uit Hem in de val te laten lopen. Dan zouden zij een reden hebben om Hem aan te klagen. Jezus ging op Zijn hurken zitten en schreef met Zijn vinger in het stof. 	 Won phende kadia te zumaven les, kashte te astaren les andek dosh.Numa O Jesus bandilo, ai ramolas le naiesa pe phuv, sar chi ashundia len.


Systeem 	 Sistem


Geen brood, geen tas en geen geld. Zelfs niet een extra paar schoenen of schone kleren. 	 Thos pe tute le papucha; numa chi thos pe tute dui gada.


In diezelfde tijd ontstond er in Efeze grote opschudding over de persoon van Jezus. (A) 	 Ande kodia vriama kerdilia but bunto pala zakono le Devlesko.


Maar de belofte is niet ingetrokken. Daarom komen sommigen er wel; al zijn dat niet de mensen die het eerst de kans kregen, want die waren God ongehoorzaam. 	 Uni zhan andre te hodinin le Devlesa, numa kodole kai ashunde e lashi viasta ai chi kerde sar manglia O Del lendar chi avile andre te hodinin le Devlesa.


Word je in een huis uitgenodigd, blijf daar dan logeren tot je verder gaat naar de volgende plaats. 	 Andel khera kai zhana, beshen kotsar zhi kana zhanatar.


Ik stuur hem daartoe speciaal naar u toe en ook om te zien hoe het met u gaat en om u te troosten en te bemoedigen. 	 Tradav les tumende narozhno te mothol tumenge sar sam, ai te mai raduinpe tumare ile.


Zij pochen op hun veroveringen en zonden. Door een beroep te doen op de hartstochten, weten zij mensen te verleiden die pas hun oude, verkeerde leven de rug hebben toegekeerd. 	 Ai barimata keren ande penge divanuria le bi malade, ai le bi vuzhe gindonsa ka si le statos, roden te rimon kodolen ka sas skepisaile katar le manush kai traiin ando bezex.


Na afloop nam hij Paulus en Silas mee naar zijn huis en dekte de tafel voor hen. Hij en zijn gezin waren heel erg blij dat ze nu in God geloofden! 	 Kana angerdia le peste khere, ai dia le te xan, ai raduime sas wo ai sa peski familia, ke pachaiesaspe ando Del.


Hij vond het lijden voor Christus meer waard dan al de rijkdom van Egypte, want hij verwachtte dat God hem daarvoor zou belonen. 	 Wo gindisardia ke sas mai mishto te chinuil pala so shinadia O Kristo sar te lel sa o barimos le themesko, Egypt. Wo dikhelas po Del ai wo lela leski pochin katar O Del.


Er is niemand verstandig. Er is niemand die echt zijn best doet om God te vinden. 	 Chi iek kai haliarel, khonik chi rodel le Devles (Ps 14:2).


Het was duidelijk zichtbaar dat Jezus genegenheid had voor deze man. Hij keek hem aan en zei: "Er is één ding dat u niet hebt gedaan. Ga naar huis, verkoop alles wat u hebt en geef het geld aan de armen. Kom dan terug en volg Mij. Dan zult u rijk zijn in de hemel." 	 O Jesus dikhlia pe leste, drago leske les, ai phendia leske, "Mai trobul te keres vari so, zha bichin so si tu, de kal chorhe, ai avela tu manjin ando rhaio: antunchi aidi pala mande."


Er werd hun gezegd dat zij het gras, de bomen en de andere planten met rust moesten laten. Het enige wat zij moesten doen, was de mensen te steken die het zegel van God niet op hun voorhoofd hadden. 	 Won sas phendo te na dukhaven e char vai zelene partia, vai kopachi, khash. Won sas te dukhaven ferdi le manush bi o semno le Devlesko pe lenge chikhaturia.


Ik was bij Hem op de heilige berg, toen Hij straalde van de heerlijkheid die God, Zijn Vader, Hem had gegeven. Ik hoorde een machtige stem uit de hemel zeggen: "Dit is mijn Zoon. Ik houd van Hem. Hij verheugt mijn hart." 	 Ame kotse samas kana sas les dino o luvudimos ai o barimos katar O Del lesko Dat, ai kana o barimos dia les te ashunel o glaso kai motholas "Kako si murho Shav kai si mange drago, ai ande leste thav sa murho raduimos."


Het is mijn verlangen dat God, Die ons hoop geeft, u door uw geloof vol zal maken van blijdschap en vrede. Dan zal uw hoop steeds sterker worden door de kracht van de Heilige Geest. 	 O Del kai del e rhavda, te pherel tume raduimos ai pacha vorta ando pachamos kai si tume ande leste, saxke te aven barvale ande rhavda katar e putiera le Swuntone Duxoski.


Ik heb u nog veel meer te zeggen, maar ik wil dat niet per brief doen. Ik hoop naar u toe te komen en er persoonlijk met u over te spreken. Dat zal ons bijzondere vreugde geven! 	 Si ma but dieli te ramov tumenge, numa mai drago mange te na phenav le tumenge pe iek rhertia la chernilasa; numa gindiv ke si te avav tumende, me te mothav tumenge, saxke te avas defial raduime.


opdat u tot eer van de Here zult leven en doet wat Hem aangenaam is. Hoe beter u God leert kennen, hoe vruchtbaarder uw leven zal zijn. 	 Ai kadia sai phirena sar O Kristo mangel, ai te keren sagda so plachal les. Tume kerena but lashe dieli, ai zhana angle te zhanen mai but le Devles.


Spelletjes en amusement 	 Jocuri şi amuzament


Jezus zei: "Staat er niet geschreven: 'Ik zeg dat u goden bent'? (A) 	 O Jesus phendia lenge, "Si ramome ande tumaro zakono, Me phendem, 'Tume san dela?'


Er kwam een gloed vanaf als van een zeer dure edelsteen, als van een kristalheldere diamant. 	 Pherdo sas o barimos kai strefial le Devlesko, strefialas sar ek bax kai si kuchi, sar ek Jasper (diamond) bax, dichol sar stakla.


en zeilden langs Cyprus, dat in de verte aan bakboord lag, en kwamen in Syrië, waar wij de haven van Tyrus binnenliepen. Daar moest het schip worden gelost. 	 Kana dikhliam e izula Cyprus, chi aterdiliam, mekliam la pe stingo, ai geliam mai angle karing e Syria, ai aterdiliam ande Tyre: Ke o paraxodo trobulas te huliarel tele o tovorho kai sas les.


Broeders, ik neem maar eens een voorbeeld uit het dagelijkse leven. Als twee mensen een overeenkomst sluiten en die bekrachtigen, kan niemand daar iets aan veranderen of toevoegen. 	 Murhe phral, dav duma sar den duma le manush, kana iek manush shinadia vari so angla iek marturo, khonik nashtil te aterdiarel so sas shinado vai te mai thol vari so opral.


Het bleek dat de nieuwe volgelingen wel in de naam van de Here Jezus gedoopt waren, maar niet de Heilige Geest hadden ontvangen. Daarom baden Petrus en Johannes voor hen, 	 Gele ande Samaria ka kodola manush, rhugisarde lenge, saxke te len O Swunto Duxo;


Daarvoor heeft Hij Zijn leven gegeven. God heeft deze boodschap op het juiste moment aan de wereld bekendgemaakt. 	 Ke wo diape te pochinel te aven savorhe skepime. Ai mangliape vriama kai sas thodini te sikavel ke O Del mangel sa le manush te aven skepime,


Ook gaf Hij Hem de macht om recht te spreken over de mensen omdat Hij de Mensenzoon geworden is. 	 Ai dia peske Shaves e putiera te kerel e kris, ke wo si O Shav le Manushesko.


U bent zeker vergeten hoe God u als Zijn kinderen bemoedigd heeft. Hij zei: "Denk niet licht over de tucht van de Here, mijn zoon. Laat de moed niet zakken als de Here u terechtwijst. 	 Seren tume so Del phendia tumenge kana akhardia tume leske shave? "Murho shav, na xoliavos kana O Del sicharel tu vorta. Na nekezhis kana O Del trobul te sikavel tut kai chi keres vorta.


"Laat Mij met rust," antwoordde Hij. "Het is mijn tijd nog niet." 	 O Jesus phendia lake, "Zhuvlio, so si mashkar tute ai mande, murho chaso inker chi avilo."


Zij daagden God uit toen Hij hen in de woestijn veertig jaar op de proef stelde. Hij bleef doorgaan met het doen van wonderen en zij zagen die. 	 Tumare phure dada zumade ma ai zumade murhi rhavda, ai dikhle murhe bucha shtarvardesh bersh.


Maar ik heb nooit van dat recht gebruik gemaakt. En ik schrijf dit ook niet om daar verandering in te brengen. Ik zou nog liever van honger omkomen dan mij de voldoening te laten afnemen dat ik u het goede nieuws gebracht heb zonder er loon voor te krijgen. 	 Me chi manglem chi iek anda kodola dieli, ai chi ramov akana te mangav mange; kaste mai drago mange te merav, de sar te mekav te len pa mande e putiera Devleski.


Geeft God u Zijn Geest en laat Hij wonderen onder u gebeuren omdat u zo goed doet wat de wet zegt? Of omdat u gelooft wat wij u over Jezus Christus hebben verteld? 	 Kana O Del del tume pesko Swunto Duxo ai kerel mirakluria mashkar tumende, wo kerel kodia ke tume keren so mothol o zakono, vai ke ashunen ai pachan tume ande lashi viasta?


Aan de geboorte van Jezus Christus gingen enkele bijzondere gebeurtenissen vooraf. Toen Zijn moeder Maria met Jozef verloofd was (en dus nog niet met hem samenwoonde) bleek zij in verwachting te zijn door de Heilige Geest. 	 Eta sar arakhadilo o Jesus Kristo. E Maria leski dei sas tomnime ka Josef, numa mai anglal sar te traiin andek than, ashili phari katar e putiera le Swuntone Duxoski.


Uit heel uw doen en laten moet blijken dat God het (door Jezus Christus) tussen u en Hem in orde heeft gemaakt. Daarvoor zal Hij geëerd en geprezen worden. 	 Tumaro traio avela pherdo fruti le chachimaski, kai O Jesus Kristo kerel ando barimos ai o luvudimos le Devlesko.


Ze gooiden het dieplood uit en peilden 37 meter. Even later deden ze dat nog eens: 28 meter! 	 Shude iek shelo ai kako shelo sas phanglo iek para sastri ai dine pe gor ke o pai trenda ai efta metura (120') de baro sas, mai angle mai shude o shelo ai arakhle besh tai oxto metura (90') de baro.


Hoe zit het dan? Mogen wij dus zondigen, omdat wij niet meer onder de wet vallen maar op de genade van God vertrouwen? U weet wel beter. 	 Apo? Si te keras bezexa, ke chi sam tela zakono, numa tela lashimos le Devlesko?


Ook al houdt men zich aan de wet, dan nog gaat men voor God niet vrijuit. Het enige wat de wet doet, is de mens bewust maken van zijn zonde. 	 Ke khonik chi avela arakho vorta angla Del ke kerdia so motholas o zakono; o zakono si ferdi te sikavel le manusheske ke bezexalo lo.


En het gaat niet om hen of mij. Waar het om gaat, is dat wij allemaal hetzelfde goede nieuws hebben gebracht en dat u het hebt aangenomen. 	 No kadia te avela me vai te aven won, eta, so das duma pa Del, ai pachaie tume.


Hij liet hen slapen. Voor de derde keer ging Hij weg en bad hetzelfde gebed. 	 Mai iek data meklias le, gelotar ai rhugisailo pe trito data, ai phendias sa kodola vorbi.


Wij durven dit alleen maar over onszelf te zeggen, omdat wij er dank zij Christus op vertrouwen dat God ons zal helpen het waar te maken. 	 Ame sai mothas chachimasa kadia diela, ke pala amaro pachamos kai si ame ando Del katar O Kristo.


Ik heb bij de Macedoniërs vol lof over u gesproken en gezegd dat Corinthe (a) een jaar geleden al begonnen was geld bijeen te brengen. Ja, uw enthousiasme heeft de meesten van hen warm gemaakt. 	 Zhanav ke tume drago tumenge te zhutin, ai luvudisardem tume angla narodo kai si ande Macedonia. Ai phendem lenge, "Le phral kai si ande Gretsia, gatale te zhutin de katar o bersh kai nakhlo." Tume kai drago tumenge te zhutin dia zor ka but anda lende.


Maar allen die Hem wel aanvaard hebben, heeft Hij het recht gegeven kinderen van God te worden. 	 Uni premisarde les ai pachaiepe ande leste; wo dia len e putiera te aven shave Devleske.


Onder hen waren de hogepriester Annas, Kajafas, Johannes, Alexander en andere familieleden van de hogepriester. 	 O baro rashai kai busholas Annas, ai o Caiaphas, o Iovano, ai o Alexander, ai sa kodola kai sas anda kodia familia (niamon) chidisaile andek than ande Jerusalem.


Daar zei Hij tegen hen: "Bid God dat de verleiding jullie niet teveel zal worden." 	 Kana areslo po than, phendia lenge, "Rhugin tume saxke te na peren ando zumaimos."


Hun straf zal de eeuwige veroordeling zijn. Zij zullen voorgoed van de Here en Zijn ontzagwekkende macht gescheiden worden. 	 Won avena shudine ande iag kai shoxar chi getolpe ai shoxar chi mai dikhena le Devles, ai dur avena katar leski putiera e bari;


Het waren Simon (die Hij voortaan Petrus noemde) en diens broer Andreas, Jakobus, Johannes, 	 Ai dia le anav, iek busholas o Simon kai akhardo sas o Petri ai lesko phral Andre, o Iakov ai o Iovano, o Philip ai o Bartholomew,


Als Ik bij de Vader ben, zal Ik mijn Plaatsvervanger sturen. Dat is de Heilige Geest, de bron van alle waarheid. Hij komt uit de Vader en zal u alles over Mij vertellen. 	 Kana avela O Zhutitori, kodo kai tradava tumenge katar le Dadesko, ai vi O Swunto Duxo le chachimasko avel katar O Dat, wo mothola pa mande.


Beste vrienden, ook al zeggen wij dit, wij geloven niet dat het voor u geldt. Wij zijn ervan overtuigd dat u iets beters te wachten staat; u zult gered worden. 	 Murhe vortacha, sar phenas kadala vorbi, zhanas kai si mai lashe dieli tumenge, kai avena tumenge kana tume aven skepime.


Toen haar eigenaars zagen dat hun kans om winst te maken, verkeken was, grepen zij Paulus en Silas en sleurden hen naar het marktplein, waar het gerecht was. 	 Le gazda kodola slugaki, kana dikhle ke anklisto o bi vuzho anda late, line le Pavlos ai o Silas, ai angerde le mashkar o foro anglal bare.


Zij kwamen ook in Derbe en daarna in Lystra, waar zij met Timotheüs kennismaakten. Zijn moeder was een Joodse christin en zijn vader een Griek. 	 Porme o Pavlo gelo ande Derbe ai ande Lystra, ai kotse sas ek disiplo kai busholas Timothy, wo sas o shav ieka zhuvliako kai sas Zhiduvaika, ai pachalaspe ando Del, ai lesko dat sas Greko.


's Avonds werden verscheidene mensen bij Jezus gebracht, die boze geesten hadden. Hij hoefde maar één woord te spreken en de boze geesten gingen uit de mensen weg. Ieder die ziek was, werd genezen. 	 Kana peli e riat, andine ka Jesus buten kai sas beng ande lende. Wo gonisardia anda lende duxuria la vorbasa, ai sastiardia sa le naswalen.


"Abraham", zei Hij, "Ik zal u telkens weer zegenen. Ik zal u een zoon geven en u stamvader van een groot volk maken." (A) 	 Wo phendia leske. " Me swuntsava les butivar, ai dav les ek shav ai lestar avena but shave, le Zhiduvuria.


Wie is zwak, zonder dat ik met hem meevoel? Zou het mij koud laten als iemand ten val werd gebracht? 	 Te avela vari kon kovlo ando pachamos, i me aliarav ma kovlo; te perela vari kon ando bezex, vi man dukhal.


U bent immers al gestorven en uw leven is nu, samen met Christus, verborgen in God. 	 Ke tume mule san, ai tumaro traio garado lo le Kristosa ando Del.


De twee apostelen schudden het stof van hun voeten om hun vervolgers duidelijk te maken dat zij niets meer met hen te maken wilden hebben. 	 O Pavlo ai o Barnabas kana ankliste avri chinosarde e phulberia pa penge papucha, ai geletar ando Iconium.


"Waar is jullie geloof?" vroeg Hij Zijn discipelen. Zij keken Jezus bang aan. Vol ontzag en verbazing zeiden zij tegen elkaar: "Wat voor man is Hij? Zelfs de wind en het water doen wat Hij zegt!" 	 Porme phendia le disiplonge, "Kai tumaro pachamos?" Daraile leske disipluria ai chudisaile, ai phende iek kavreske, "Che fielo manush kado? Ke dia mui pe barval ai pe maria, ai vi e barval ai e maria pachan lesko mui."


Simon van Cyrene (de vader van Alexander en Rufus) kwam net van het land. Hij werd gedwongen het kruis van Jezus te dragen. 	 Po drom kai zhanas arakhle ieke manushes anda Cirene kai busholas Simon, o dat le Alexanderosko ai Rufusosko, ai thode les te ningerel o trushul.


Om hen niet in onzekerheid te laten, zei Hij: "Lazarus is gestorven. 	 Antunchi O Jesus phendia lenge, "O Lazarus mulo.


Pilatus besloot de mensen hun zin te geven en liet Barabbas vrij. Hij gaf de soldaten bevel Jezus te geselen en weg te brengen om aan het kruis opgehangen te worden. 	 O Pilato manglia te raduin le manushen, meklia lenge o Barabbas, ai marde O Jesusosa le bichosa, antunchi dias les te karfon les po trushul.


Hij liet geen kans voorbijgaan om over het Koninkrijk van God te spreken. Met grote vrijmoedigheid sprak hij over de Here Jezus Christus. En niemand legde hem een strobreed in de weg. 	 Motholas pa rhaio le Devlesko, ai sicharelas pa Del Jesus Kristo, sa peske ilesa, ai chi aterdiarelas les khonik te kerel peske buchi le Devleski.


Intussen hadden de mannen van de Hoge Raad de massa opgehitst om de vrijlating van Barabbas en de dood van Jezus te eisen. 	 Le rasha le bare ai le phure kai poronchinas thode le narodos te mangen te mekel kodoles kai bushol Barabbas, ai te mudarel kodoles kai bushol Jesus.


De waterwegen die u hebt gezien, waar de hoer aan zit, zijn alle rassen, volken, stammen en taalgroepen. 	 Porme o angelo phendia mange, "Le paia tu dikhlian, kai e zhuvli kerdia kurvi, si le manush, ai le bare naroduria, ai le thema, ai le shiba.


De commandant liet Paulus het fort binnenbrengen en gaf zijn soldaten bevel hem met zweepslagen tot een bekentenis te dwingen. Want hij wilde precies weten waarom het volk zo woedend was op Paulus. 	 O baro le ketanengo phendia te ingeren le Pavlos andre ando baro kher, ai te maren les le bichosa saxke te del duma, ai te zhanen sostar o narodo tsipilas pe leste.


En dan zal het einde komen. 	 "Kana dikhena kodia kai si griatsa le Devleske ke si ando swunto than sar sas phendo katar o profeto Daniel. (Kodo kai jinel, mek te haliarel)


Hij heeft ons geholpen anderen over Zijn nieuwe verbond te vertellen. Dit is geen verbond door de wet, maar door de Heilige Geest. Want hoe men ook probeert de wet van God te houden, het eindigt altijd met de dood. Door de Heilige Geest komt er leven. 	 Ke wo dia ame te avas slugi kadale nevia viastako; nai iek zakono kai si ramome, numa katar O Swunto Duxo: o zakono o ramome mudarel, numa O Swunto Duxo del o traio.


De godsdienstleraars en leidende priesters zouden Hem graag meteen gevangen nemen. Want zij begrepen heel goed dat deze gelijkenis op hen sloeg. Zij waren die misdadige boeren! Maar ze durfden Hem nog niets te doen, omdat ze bang waren voor het volk. 	 Le bare rasha ai le Gramnoturia dinepe duma sar te astaren les; ai won daranas anda le manushenge, ke won haliarde ke O Jesus lenge phendia kodia paramichi.


U zult dan vragen: "Maar die takken zijn toch weggebroken om plaats te maken voor ons?" 	 Amborim mothos mange, "Ke kodola krenzhi shinde sas katar o khash te avav me astardo ande lengo than."


Ik zal je de sleutels geven van het Koninkrijk van de hemelen. De deuren die jij op aarde sluit, zullen in de hemel gesloten zijn. En de deuren die jij op aarde opent, zullen in de hemel geopend zijn." 	 Dava tu le cheie ka e amperetsia le rhaioski: so phandesa pe phuv avela phanglo ando rhaio, ai so phutresa pe phuv avela phuterdo ando rhaio."


Hij verliet de synagoge en ging naar het huis ernaast, waar Titius Justus woonde. Dit was een man die God vereerde, hoewel hij geen Jood was. 	 Kana gelotar kotsar, avilo ka ek manush kai busholas Justus, kado manush pachalaspe ando Del, ai lesko kher sas pashai khangeri.


"Als U kunt?" vroeg Jezus. "Voor wie gelooft, is alles mogelijk." 	 O Jesus phendia leske, "Te sai pachasa tu, le Devlesa vari so sai kerdiol kodoleske kai pachalpe.


Zij kwamen in Jeruzalem en Jezus ging meteen naar de tempel. Hij begon de handelaars en hun klanten van het tempelplein te jagen, gooide de tafels van de geldwisselaars en de kraampjes van de duivenhandelaars omver en 	 Ai won aresle ando Jerusalem: ai O Jesus avilo ande tampla le Devlesko, ai gonisardia sa kodolen kai bichinenas ai chinenas ande tampla, dia muial le skafidia kodolenge kai parhuvenas le love, ai le skamina kodolenge kai bichinenas le golumburia;


U moet Hem liefhebben met heel uw hart, ziel en verstand. 	 Te avel tuke drago O Del sa che ilesa, sa che duxosa, ai sa che gojasa, ai sa che zorasa: kado si o pervo zakono.


Samengevat is het zo: Door de schuld van één mens, Adam, is de zonde in de wereld gekomen en de dood is het logische gevolg van de zonde. De dood breidde zich uit naar alle mensen, want zij zondigden allemaal. 	 O bezex avilo ande lumia pala iek manush o Adam; ai o bezex andia e martia; ai kadia e martia aresli sa le manushen, ke savorhe kerde bezexa!


Vergeef ons onze zonden, zoals wij anderen hun zonden vergeven. 	 Iertisar amare bezexa, sar vi ame iertis kodolen kai keren bezexa karing amende.


Hij wist niet wat hij zei, want hij en ook de anderen waren vreselijk geschrokken. 	 O Petri chi zhanelas so te phenel: ke daraile zurales.


Sta op, ga naar beneden en aarzel niet met hen mee te gaan, want Ik heb hen gestuurd." 	 Wushti opre, ai huli tele ai zha lensa, ke me tradem le.


Jezus stuurde de mensen weg en ging naar huis. Zijn discipelen kwamen bij Hem zitten en vroegen wat Hij bedoelde met de gelijkenis over het onkruid tussen het graan. 	 Antunchi meklia le narodos ai gelo ando kher. Leske disipluria avile leste ai phende, 'Sikav ame te haliaras e paramichi pa rherto ande niva.'


Zo staat het ook in de Boeken: "Als iemand zich toch op iets wil beroemen, laat hij zich dan beroemen op de Here!" (b) 	 Kachte sar si ramome, ke kodo kai luvudilpe, te luvudilpe ando Del.


God deed door de handen van Paulus buitengewoon grote dingen. 	 Ai O Del kerelas bare mirakluria le Pavlosa.


Ze zullen Mij vermoorden. Maar op de derde dag zal Ik weer levend worden." Deze woorden maakten de discipelen erg verdrietig. 	 Ai si te mudaren les; numa o trito dies zhuvindila." Won nekezhisaile zurales.


In de Boeken staat dat God in onbekende talen en door de mond van vreemdelingen tot het volk zou spreken, maar dat zij niet naar Hem zouden luisteren. (b) 	 Ramome ande zakono, katar manush avre shibake ai andal mursh streino dava duma kadale narodos, ai chi kadia chi ashunena mande, phenel O Del.


Dank U, Vader. Zo hebt U het gewild. Mijn Vader heeft Mij alles toevertrouwd. Niemand weet wie Ik ben, behalve de Vader. En niemand weet wie de Vader is, behalve Ik en de mensen aan wie Ik het wil bekendmaken." 	 "Swako fielo thodias ando murho vas Murho Dat. Ai khonik chi zhanel kon si O Shav, ferdi O Dat; ai khonik chi zhanel kon si O Dat, ferdi O Shav, ai kon kodi halol O Shav te mekel te zhanen le Dades."


Jezus hoorde het en zei tegen Jaïrus: "Wees niet ongerust, vertrouw maar op Mij." 	 Kana O Jesus ashundia kadala vorbi, phendia le baresko andai synagogue, "Na dara, ferdi pacha tu."


Als ik dit werk uit vrije wil deed, zou ik een beloning krijgen. Maar dat is niet zo, ik doe eenvoudig wat de Here mij heeft opgedragen. 	 Te kerava les dragostimasa, ai avela ma mishtimos: numa te kerava leske musai mange, antunchi sar kana te aven thona ma pe zor te kerav kodia.


God gebruikte Petrus als apostel voor de Joden en mij als apostel voor de volken, die God nog niet kenden. 	 Ke O Del kerdia anda mande e sluga shinadi kodolenge kai Nai Zhiduvuria, sa sar kerdia anda Petri e sluga shinadi le Zhidovongo.


Waarmee kunnen wij het Koninkrijk van God nog meer vergelijken? Wat zal Ik zeggen? 	 O Jesus phendia, "Pe soste miazol e amperetsia le Devleski? Vai savi paramichi sai phenav tumenge te haliaren mishto?


Toen ze naar binnen stapten, zagen ze dat het lichaam van de Here Jezus er niet meer was. 	 Gele andre, numa chi arakhle o stato le Devlesko, Jesus.


Zorg ervoor dat iedereen dit goed leert. 	 Phen kadia ai sichar sa kadala dieli.


Toen Jezus het huis inging, liepen de blinden gewoon met Hem mee naar binnen. "Gelooft u dat Ik uw ogen kan genezen?" vroeg Hij. "Ja, Here", antwoordden zij. 	 Kana O Jesus areslo ando kher, le korhe avile leste, O Jesus phushlia le, "Pachan tume ke sai kerav kodia?" "Sai, Gazda," Won phende leske.


Zij riepen de twee apostelen weer binnen en verboden hun ooit weer over Jezus te spreken. 	 Akharde le, ai phende lenge, "Te na mai sicharen, ai te na mai den duma ande anav le Jesusosko.


En u komt de gevangenis niet uit, voordat u de laatste cent betaald hebt." 	 Phenav tuke, chi anklesa kotsar avri, mai anglal ke sar te pochines so godi kames.


Op een dag riep Jezus Zijn twaalf discipelen bij elkaar. Hij gaf hun macht en gezag om boze geesten weg te jagen en ziekten te genezen. 	 Jesus chidia andek than le desh u do disiplon ai dia le zor ai putiera pe sa le beng, ai e zor te sastiaren le naswalen.


Eén van de bewakers gaf Jezus een klap in het gezicht. "Zo wordt niet tegen de hogepriester gesproken!" zei hij. 	 Pe kodo divano, iek andal zhandari kai sas kotse dia iek palma le Jesusos, ai phendia, "Kadia si sar des duma kal bare rashas?"


Zo is het ook met de komst van de nieuwe wereld. Als je ziet gebeuren wat Ik zojuist heb gezegd, weet je dat het niet lang meer duurt, dat het vlakbij is. 	 Sakadia tume kana dikhena sa kadale dieli zhanen ke pashelo, ke wudarlo.


Altijd als wij voor u bidden, danken wij God, Die de Vader is van onze Here Jezus Christus. 	 Ame das o naisimos sagda ka Del ai ka Dat amaro Devles O Jesus Kristosko, kana rhugisavas tumenge.


In diezelfde tijd hoorde Jezus dat Pilatus een paar Joden uit Galilea had laten vermoorden, terwijl ze in de tempel van Jeruzalem hun offers brachten. 	 Ande kadia vriama uni manush kai sas kotse phende le manushen andai Galilee ai amisardia lengo rat le zheganensa kai mudarde sas angla Del.


Hij gaat zeven andere geesten halen, die nog slechter zijn dan hijzelf. Samen trekken ze erin en blijven er wonen. Zo iemand is er daarna nog veel erger aan toe dan daarvoor." 	 Antunchi zhal, ai o beng anel aver efta beng mai sasul lestar; ai sa zhan te traiin ande kodo manush. Antunchi mai nasul leske de sar mai anglal.


Maar toen die dat hoorden, schrokken zij. Zij scheurden van ontzetting hun kleren en renden naar de mensen toe. 	 Kana le apostluria, o Barnabas ai o Pavlo ashunde kodia, shinde penge tsalia, ai gele mashkar le manushen, tsipinas, ai phenenas,


Het ging alleen om bepaalde gebruiken: Wat men wel en niet mocht eten en drinken, waarom en hoe men zich moest wassen. De mensen moesten zich eraan houden zolang Christus nog niet met Gods nieuwe, betere verbond was gekomen. 	 O phuro zakono phendia lenge so te xan ai pen, ai sar te xalavenpe, ai sar te keren aver dieli le statosa. Won trobulsarde te keren kadala dieli zhi kai O Kristo avilo le nevo kontraktosa le Devlesko kai si mai mishto.


In Zijn grote wijsheid wist God dat de wereld Hem door haar eigen wijsheid niet kan vinden. Hij heeft er de voorkeur aan gegeven mensen te redden die de 'onzinnige boodschap' geloven dat Christus voor hen aan het kruis is gestorven. 	 Ke fin e lumia peske zhanglimasa chi prinzhardia le Devles ando zhanglimos le Devles, drago sas le Devleske te skepil kodolen kai pachanpe pa dilo divano.


Jezus zag Zijn moeder staan bij Johannes, Zijn beste vriend. 	 Kana O Jesus dikhlia peska da, ai pasha late o disiplo, kai sas leske drago, phenel peska dake, "Zhuvlio, Eta, cho shav!"


Wat is er over van de blijdschap en het geluk van toen? Ik moet zeggen dat u toen bijzonder op mij gesteld was. U zou bij wijze van spreken uw eigen ogen hebben uitgerukt om die aan mij te geven. 	 Defial raduime sanas! Apo so kerdilia tumensa akana? Sai mothav kacha diela pa tumende: te sai dashtisardianas lianas tumare iakha avri, ai dianas le mange.


Zij kwamen naar Johannes toe en zeiden tegen hem: "Meester, er is nog iemand die doopt en iedereen gaat naar hem toe. Het is de man die u aan de overkant van de Jordaan hebt ontmoet. U zei dat Hij de Christus is." 	 Ai avile ka Iovano, ai phende leske, " Xazhainona, kodo kai sas tusa inchal o Jordan, pa kudo kai dian amenge duma? Eta, wo bolel, ai savorhe zhan leste!"


Onder hen waren Maria van Magdala, Maria de moeder van Jakobus en Jozef, en de moeder van Jakobus en Johannes (de zonen van Zebedeüs). 	 Mashkar lende e Maria Magdalena, ai e Maria e dei le Iakovoski ai le Josefoski, ai e dei le shave le Zebedoske.


Ik wens u allen de genade van onze Here Jezus Christus toe. 	 O mishtimos amare Devlesko O Jesus Kristo te avel tumensa savorhensa. Amen.


Bij de Schaapspoort in Jeruzalem was de vijver Bethesda met vijf zuilengalerijen. 	 Ai ando Jerusalem sas pasha wudar le bakriango, sas iek balta paieske panshe wudarensa, ai akharenas la Zhidovisko Bethesda.


Niemand sprak openlijk over Hem. Zij waren allemaal bang dat de Joodse leiders het zouden horen. 	 Numa khonik chi delas duma pa leste angla manush, ke daranas katar le Zhiduvuria.


Opdat men dit zal geloven, werken wij hard en moeten wij veel doorstaan; want onze hoop is gericht op de levende God, Die de redder van alle mensen is, in het bijzonder van hen die in Hem geloven. 	 Sostar keras buchi ai maras ame, ke thodiam amaro pachamos ando Del o zhuvindo, kai si o skepitori sa le manushenge, ai mai but kodolengo kai pachanpe.


en daarna zullen wij die op dat moment nog leven, met hen in de wolken worden opgenomen om de Here in de lucht te ontmoeten en altijd bij Hem te zijn. 	 Porme ame kai traiisa inker pe phuv avasa line opre lensa andel nuvuria, te zhas ka Kristo ando rhaio ai beshas sagda le Kristosa.


Want ik zou het erg vinden als zou blijken dat het niet waar is wat ik vol lof over u heb gezegd. Als de Macedoniërs, die straks misschien met mij meegaan, zouden ontdekken dat u helemaal geen geld hebt klaarliggen, zou ik voor schut staan en u niet minder. Dan zou ook ons vertrouwen in u geschokt zijn. 	 Te na nichi, o narodo kai si ande Macedonia te avena mansa ai te na arakhena tumen gata, lazhav avela amenge, ke ame kai jinasas pe tumende te aven gata, ai savestar lazhav avela tumenge.


Jonge mensen, doe wat de voorgangers zeggen. U moet in de omgang met elkaar nederig zijn, want God is tegen trotse mensen. Maar als u nederig bent, zal Hij u genade geven. 	 Ai tume le mai terne, keren so mothon tumenge le mai phure. Ai akana phenav savorhenge te aven milosa te zhutin iek kavres, ke E Vorba le Devleski mothol, "Ke O Del chi zhutil le manushen kai si barimatange, numa zhutil kodolen kai nai barimatange."


Daarmee werden de woorden van de profeet Hosea werkelijkheid: "Toen Israël nog een kind was, hield Ik van hem als van een zoon en Ik haalde mijn zoon uit Egypte." 	 Beshle kotse zhi kai mulo o Herod. Te kerdiol so phendiasas o Del katar o profeto. "Akhardem murhe Shaves avri andai Egypt."


Hij wilde niet dat er veel mensen met Hem meegingen. Alleen Petrus, Jakobus en Johannes mochten mee. 	 Ai O Jesus chi meklia khonik te zhal lesa, ferdi o Petri, ai Iakov, ai Iovano o phral le Iakovosko.


Wat wij van God gehoord hebben en hierbij doorgeven, is dit: 	 Eta e lashi viasta kai ashundiam katar O Jesus Kristo, ai kai akana ame mothas tumenge: O Del si vediara ai nai chi iek tuniariko ande leste.


Dan zullen twee mannen samen op het veld werken. De een zal worden meegenomen, de ander achterblijven. 	 "Antunchi dui zhene si te aven ande niva; iek si te avel lino, ai iek ashela.


Toen de Joden in de rechtszaal d t hoorden, waren zij diep gegriefd en knarsetandden zij van woede. 	 Kana ashunde kodala vorbi, xolaile, ai kristsiinas andal dand pe leste.


Later ging Jezus met Zijn discipelen naar Judea. Hij trok daar een tijd rond en doopte. 	 Pala kodia O Jesus ai peske disipluria avile ando them kai busholas Judea; ai kotse beshlo lensa, ai bolelas.


"Van uitstel is geen sprake meer. Als de zevende engel op zijn bazuin blaast, zal God Zijn verborgen plan uitvoeren, zoals Hij Zijn dienaren, de profeten, beloofd had." 	 Ai kana o eftato angelo phurdia leski tuturaza, O Del sikavel lesko garadimos – shodeni kai sas garado pala but bersh – de sar e lashi viasta sas phendi ka leske slugi le profeturia, akana kerdiol so sas shinadia katar O Del.


En de achttien mannen die verongelukten toen de toren van Siloam op hen viel? Waren die soms slechter dan de anderen in Jeruzalem? 	 Ai kodola desh u oxto manush kai pelo pe lende o baro kher ande Siloam, ai mudarde le, tume gindin ke mai doshale sas sar sa o narodo kai si ando Jerusalem?


Dat geldt ook voor ons. Ook al hebben wij, als een voorproef van het nieuwe leven, de Heilige Geest ontvangen. Wij zuchten ook en hunkeren naar de dag dat ons lichaam zal worden verlost van ziekte en dood. 	 Numa na ferdi e lumia; ame kai si ame vunzhe O Swunto Duxo sar o pervo andal podarki le Devleski, iame suspinisaras andral zhi kai azhukeras te kerel O Del peske shave anda amende, ai te ankalavel amaro stato anda bezex.


Niet lang daarna maakten wij ons klaar en vertrokken naar Jeruzalem. 	 Xantsi dies pala kodia lashardiliam, ai geliamtar ando Jerusalem.


Ze vielen allemaal in slaap. Midden in de nacht schrokken ze wakker doordat er geroepen werd: 'Daar komt de bruidegom! Ga hem tegemoet!' 	 Numa ando mashkar la rachako ek glaso dias mui, Dikhen! O ternaxar, Aven leste!


Wat er ook gebeurt, dank altijd God, want Hij wil dat u als christenen zo leeft. 	 Naisin le Devleske ande soste godi. Ke so mangel O Del tumendar ande tumaro traio le Jesus Kristosa.


Hij raakte ook in discussie met enkele Epicureïsche en Stoïcijnse wijsgeren. Sommigen van hen merkten schamper op: "Wat wil die praatjesmaker eigenlijk?" Omdat Paulus over Jezus en Zijn opstanding sprak, zeiden anderen: "Het lijkt wel of hij ons in andere goden wil laten geloven." 	 Uni andal dokxtoria le Epicureononge ai le Stoiconge marenas mui le Paulosa, uni mothonas, "So si kado divano?" Uni kai ashunenas ke mothol pa Jesus ai pa zhuvindimos, mothonas, "Wo mothol pa aver dela."


Voor Tyrus en Sidon zal het op de dag van het grote oordeel minder erg zijn dan voor u. 	 Numa me phenav tumenge, "Po dies la krisako mai vushoro avela lenge e Tire ai Sidon sar tumenge!"


Dat weten wij omdat er in de Boeken staat dat God op de zevende dag uitrustte. Alles wat Hij wilde maken, was klaar. 	 Ame zhanas kai wo si gata ai azhukerel ame, ke si ramome kai O Del hodinisardia po eftato dies palal wo kerdia e lumia ai sa le dieli pe phuv.


Ondertussen vroegen de discipelen of Jezus iets wilde eten. 	 Ande kodia vriama leske disipluria grebinas, phenenas leske, "Gazda, xas vari so."


Hierna ging zij weg om haar zuster te halen. "Maria", zei zij zacht, "de Meester is er en Hij wil je spreken." 	 Kana phendia kadia. Martha gelitar te akharel chorial peska pheia e Maria, phenelas, "O Gazda katse lo ai akharel tu."


"Daar zegt U nogal wat", merkten de Farizeeërs op. "Er is geen enkel bewijs dat U de waarheid spreekt." 	 Le Farizeanuria phende leske, "Akana tu keres tu marturo anda tute; so phenes nai vorta."


"Wie bent U, Here?" vroeg Saulus. "Ik ben Jezus", zei de stem, "Die u zo fanatiek vervolgt. 	 Ai wo phendia, "Kon san tu, Devla?" ai O Del phendia, "Me sim O Jesus kai chinuis; trutno tuke te de palpale katar le kanrhe."


De Farizeeërs en godsdienstleraars zeiden tegen Jezus' discipelen: "Onbegrijpelijk dat u met zulk soort mensen aan tafel gaat." 	 Uni Farizeanuria ai le Gramnoturia marenas mui pa leske disipluria, "Sostar tume xan ai pen le manushensa kai chiden love (taksa) ai le bezexalensa?"


U hebt nu wel verdriet omdat Ik wegga, maar Ik zal u terugzien. Dan zult u grote blijdschap ervaren en die kan niemand u meer afnemen. 	 No vi tume akana san nekeshime: numa mai dikhava tume, ai tumaro ilo raduilape, ai khonik chi lela tumendar tumaro raduimos.


Nu heb Ik het getuigenis van een mens niet nodig. Ik herinner u er alleen maar aan, omdat Ik wil dat u gered wordt en zult leven. 	 Man, chi trobul le vorbi katar le manushen te phenel ke vorta sim, numa phenav kadia, saxke te sai aven skepime.


Nu is onze verhouding met God niet afhankelijk van wat wij eten. Als wij niet eten, zijn we voor Hem niet minder; en als wij wel eten, zijn we voor Hem niet meer. 	 Ke nai xamos ke pasharel ka Del: te xasa, nai ame kanchi mai but; ai te na xasa, nai ame kanchi mai xantsi.


Hij was er al voordat er iets bestond en alles wat bestaat, is er dank zij Hem. 	 Wo sas mai anglal sar swako diela, ai lesa andek than sa le dieli kai si kerde beshen pe pengo than.


Wij zijn geslagen, gevangen gezet en uitgejouwd; wij hebben gezwoegd, hele nachten hebben wij slapeloos doorgebracht en wij moesten het vaak zonder eten doen. 	 Samas marde, ai thode amen ande temnitsa, ai buntuisarde le narodos pe amende, kerdiam buchi kai sas defial phare, chi sovasas, ai chi xasas.


Jezus nam een brood, dankte God ervoor, brak het en gaf het aan Zijn discipelen. 	 Sar xanas, O Jesus lia manrho, ai dias naisimos, phaglia les, ai dia lende te xan, ai phendia lenge, "Len, xan, kado si murho stato."


Kort daarna reisde Jezus verder. Onderweg zag Hij Levi, een tolontvanger, voor zijn tolhuis zitten. 	 Pala kodia O Jesus anklisto avri ai dikhlia ieke manushes kai chidelas le love le guvernoske, wo busholas Levi, wo beshelas po than kai avenas le manush te pochinen e taksa, ai O Jesus phendia leske, "Aidi pala mande."


Tychicus is ook niet meer hier, want ik heb hem naar Efeze gestuurd. 	 Tradem o Tichicus ando Ephesus.


De hele stad liep uit, naar Jezus toe. Toen zij bij Hem kwamen, vroegen zij Hem dringend weg te gaan. 	 Antunchi sa o narodo anda foro avile ka Jesus; kana dikhle les, rhugisaile leste te zhaltar anda lengo them.


Er is geen mens groter dan hij. 	 Me phenav tumenge, "Mashkar kodole kai arakhadile katar e zhuvli nai mai bare de sar o Iovano o baptisto, inker o mai tsinorho ando rhaio le Devlesko mai baro lestar."


U denkt toch zeker niet dat U meer bent dan onze stamvader Abraham? Hij en de profeten zijn gestorven. Wat verbeeldt U Zich wel?" 	 Amaro dat o Abraham mulo; sai aves tu mai baro sar o Abraham? Ai le profeturia vi won mule. Kon gindis ke tu san?"