Wees er dus altijd klaar voor, want je weet niet wanneer Ik kom. 	 Anda kodia arakh tu, ke chi zhanes o dies kai cho Gazda avela.


Alles wat goed en volmaakt is, wordt ons door God gegeven; Hij is de bron van alle licht. Hij is een en al licht en verandert nooit. 	 So godi lashimos kai si dino ai so godi podarki lashe anda cheri aven katar O Del, O Del kai kerel le vediari kai si ando cheri, O Del shoxar chi parhudiol, ai chi kerel chi iek tuniariko la vushalinasa.


Ik zal samen met mijn engelen komen in de schitterende heerlijkheid van mijn Vader om iedereen te oordelen naar zijn daden. 	 Ke O Shav le Manushesko si te avel ando barimos peske Dadesko ai peske angelonsa, antunchi dela swakones so si lesko pala so kerdias ai sar traiisardias.


Zo zijn er ook onder u mensen, die de verderfelijke leer van de Nicolaïeten volgen. 	 Ai si uni mashkar tumende kai lenpe pala o sicharimos le Nicolaitanonge, ai won keren sakadia gratsia mange.


Zoals gewoonlijk liepen er drommen mensen achter Hem aan. Bij de poort van het dorp zag Hij een lange begrafenisstoet aankomen. De dode was de enige zoon van een vrouw, die ook haar man al had verloren. 	 Kana areslo pasha o wudar le forosko, manush zhanas te gropon mules, iek zhuvli kai sas la ferdi iek shav, phivli sas, ai but narodo sas lasa kodo le gavesko.


Luister, zo gaat het ook bij het bidden. Vraag en je zult ontvangen. Zoek en je zult vinden. Klop en de deuren zullen voor je opengaan. 	 Ai me mothav tumenge, Mangen, avela tumende dino; roden, ai arakhena; maren, ai phutrena tumenge.


Hij moet een goede man en vader zijn, die zijn kinderen aankan. 	 ai trobul te zhanel te sicharel peska familia, ai te sicharel peske glaten te pachan lesko mui ai te respektin les.


Hij maakte dit duidelijk met een gelijkenis. "Een rijk man had heel vruchtbaar land en de oogst was zo groot dat die niet in de schuren kon. 	 Ai phendia lenge aver paramichi, phenelas, ieke manusheske phuvia kai sas barvalo dine les but mishtimos.


Jezus merkte dat zij Hem volgden. Hij keerde Zich om en vroeg: "Wat willen jullie?" 	 Porme O Jesus boldinisailo ai dikhlia ke avenas pala leste, ai phushlia len, "So roden?" Ai won dine atweto, "Xazhainona, kai beshes?" (xazhainono znachil o manush kai sicharel).


Want u zult Zijn getuige zijn en alle mensen vertellen wat u hebt gezien en gehoord. 	 Ke tu avesa lesko marturo mashkar sa le manush andal dieli kai dikhlian ai ashundian.


Je weet hoeveel moeilijkheden ik heb gehad bij de prediking van het goede nieuws. Jij weet wat mij allemaal is aangedaan toen ik Antiochië, Iconium en Lystra bezocht; maar ik ben door alles heengekomen en de Here heeft mij bevrijd. 	 Tu zhanes so godi kerdilia pe mansa ando Antioch, ando Iconium, ai ando Listra; ai savendar vutuimata sas ma! Numa O Kristo skepisardia ma anda swako fielo.


Weet u niet dat uw lichaam een lichaamsdeel van Christus is? Kan ik dan toestaan dat een lichaamsdeel van Christus gemeenschap heeft met een prostituee? Absoluut niet! 	 Chi zhanen ke tumaro stato si le kotora le Kristosko? Si te lav ek kotor le Kristosko te ningerav les kal rhas. Nichi!


Iedereen probeerde Hem aan te raken, omdat een geweldige kracht van Hem uitging. Hij maakte ze allemaal beter. 	 ai sa o narodo rodelas te azbal le Jesusos, ke putiera anklelas angla leste, ai sastiarelas le savorhen.


Maar Paulus koos Silas uit om met hem mee te gaan. Nadat zij door de christenen aan de genade van de Here waren toevertrouwd, gingen zij op reis. 	 O Pavlo alosardia o Silas, lia les pesa, ai geletar, kai trade le le phral ando lashimos de Devlesko.


Hij is altijd goed voor mensen, die ontzag voor Hem hebben. 	 Sikavel leski mila sagda ka kodola kai daran lestar, katar e vitsa po vitsa.


Verder zag ik een wit paard! Op het paard zat iemand met een boog in zijn hand en hij kreeg een kroon op zijn hoofd. Hij trok erop uit als overwinnaar naar zijn volgende overwinning. 	 Strazo dikhlem ek parno gras. Ai kodo kai beshlo po gras sas les ek fleshka, ai ek konona sas thodini po lesko shero, ai gelotar te niril ande bute marimata ai nirisaril.


Want jaloezie en egoïsme lijken in de verste verte niet op Gods wijsheid; nee, zij zijn aards, ongeestelijk en duivels. 	 Ke kasaviatar goji chi avel katar O Del, kadala lumiaki la, le manushenge, ai katar o beng avel.


Eén ding is zeker: Sommigen die hier bij Mij staan, zullen niet sterven voordat zij het Koninkrijk van God hebben gezien!" 	 Phenav tumenge chachimasa, uni kai si katse, chi merena mai anglal sar te dikhen o rhaio le Devlesko."


Door samen te reizen, nemen hij en ik elk wantrouwen weg. Want wij willen in geen geval dat iemand iets kan aanmerken op de manier waarop wij deze grote bedragen beheren. 	 Ame arakhas ame saxke khonik te na xoliavol pe amende kai si ame kadala but love kai chidiam ai kai thode ame te arakhas le.


Daarom zullen jullie mogen eten en drinken aan mijn tafel in het koninkrijk, dat mijn Vader Mij heeft gegeven. 	 Anda kodia si ma e amperetsia te dav tumen, sar murho Dat dia man.


Na de dood van koning Herodes zag Jozef in een droom opnieuw een engel van God. 	 Kana o Herod mulo, ek angelo le Devlesko avisailo ando suno ka Josef ande Egypt,


De mensen zullen u vervolgen omdat u bij Mij hoort. Zij kennen God niet, Die Mij gestuurd heeft. 	 Numa won kerena tumenge sa kadala dieli pala murho anav, ke chi zhanen kodoles kai tradia ma.


"Onthoud dit goed: Binnenkort zal Ik verraden worden en in handen van de mensen vallen." 	 "Tumenge ashunen mishto so mothav; O Shav le Manushesko trobul te avel dino andal vas le manushenge."


Jezus heeft trouwens nog veel meer gedaan. Maar als dat allemaal opgeschreven werd, zou de wereld misschien wel te klein zijn voor al die boeken. 	 O Jesus mai kerdia but aver dieli, te ramosardiamas le, divano pe divanoste, me gindiv ke sa e lumia nashtisardino te inkerel le klishki kai ramosardamas. Amen.


die de mensen het woord voorhouden, dat het leven geeft. Dan zal ik mij op de dag dat Christus terugkomt, erover kunnen verheugen dat al mijn werk onder u niet voor niets is geweest. 	 ai kai anen lenge e vorba le traioski. Te kerena kadia, luvudiva tumen kana avela O Kristo, ai kodia sikavela ke sa murhi buchi ai sa murhi zor nas intaino.


Want God heeft zoveel liefde voor de wereld, dat Hij Zijn enige Zoon heeft gegeven; zodat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat maar eeuwig leven heeft. 	 O Del drago sas e lumia, ai wo tradia peske ieke shaves, kashke kon godi kai pachalpe ande leste te na xaiil, numa te avel les o traio kai chi mai getolpe.


Hun enige doel zal zijn hun macht en gezag aan het beest over te dragen. 	 Won chiden andek than ai savorhe anda lende phenen te den e putiera ka o lolo zhungalo zhigeni.


Zij zijn van de rechte weg afgedwaald en volgen het spoor van Bileam, de zoon van Beor, die het niet erg vond iets verkeerds te doen, zolang hij er maar voor betaald werd. 	 Ke linepe pa drom o vorta te xasavon; won phiren pel vurmi le Balaamoske o shav le Borsorosko, ke vi wo drago sas leske le love ai pochindo sas te kerel o nasulimos,


Onthoud dit: Op de dag van het grote oordeel zult u zich moeten verantwoorden voor ieder slecht woord dat u hebt gezegd. 	 Phenav tumenge, "Le manush trobuna te den atweto po dies kai shindiolpe e kris anda swako vorba kai phende intaino.


Opnieuw gaf Jezus een luide schreeuw en Hij stierf. 	 Magdata O Jesus dias mui ando baro glaso, antunchi dias pesko duxo opre, ai mulo.


Zeg tegen de slaven dat zij hun eigenaars moeten gehoorzamen, zodat die tevreden over hen kunnen zijn. Zij mogen geen grote mond tegen hen opzetten. 	 Ai trobul le slugi te pachan o mui penge gazdango, ai te aven lensa lashe ande soste godi; ai chi trobul te den le atweto palpale zhungales.


"Meester", zeiden die tegen Jezus, "wij weten dat U eerlijk bent. Wat U de mensen leert, is de waarheid. U laat Zich niet beïnvloeden door wat anderen denken, maar zegt ronduit wat God wil. 	 Kodala manush phushle les, "Gazda, zhanas so phenes ai sichares si vorta, ai zhanas ke chi respektis iek manush mai but sar kaver, numa sichares o zakono le Devlesko chachimasa.


Wat Ik van u vraag is nooit te zwaar en de last die u voor Mij moet dragen, is licht." 	 Ke murhi ioke nai trutno ai murho pharipe vushoro.


Nu leef ik niet meer voor de wet, maar voor God. 	 Ai le zakonoske, mulo sim, iek martia kai o zakono andai, saxke me te traiiv le Devleske.


De discipelen gingen de dorpen langs. Ze vertelden overal het goede nieuws en genazen de zieken. 	 Geletar, ai gele gav gavestar, ai phende e lashi viasta, sastiarenas le naswalen.


De hoer Rachab is hier ook een voorbeeld van. Zij werd gered, omdat zij de Joodse boodschappers thuis verstopte en veilig de stad uit wist te krijgen; dus door haar daden. 	 Sakadia sas la Rahabaki e kurva. Sas jindi vorta katar O Del pala lashimos kai kerelas, woi kai premisardiasas le Devleske manushen le Zhidovon, ai zhutisardiasas le te zhantar pa aver drom.


Alle lof en eer is voor God (alleen Hij is wijs en verstandig) door Jezus Christus, voor altijd en eeuwig. Amen. 	 Ka Del ferdi e goji, te avel o barimos katar O Jesus Kristo ande swako vriama! Amen.


Je weet dan dat hij God niet meer wil volgen en dat hij zondigt en daarmee zichzelf veroordeelt. 	 Ke kasavestar manush durilo pa drom o vorta, ai leske bezexa sikaven ke durilo.


Maar hoe kan dan in vervulling gaan wat over deze dingen is geschreven?" 	 Numa sar antunchi te pherdiol o ramomos kai mothol ke musai te kerdiolpe, so akana kerdiol.


Moeten wij dan niet een veel grotere glans verwachten, nu de Heilige Geest leven geeft? 	 Sode de baro trobul te avel o luvudimos la buchako kai kerel O Swunto Duxo!


"Het beste ermee, hoor! Vat geen kou en zorg dat je niet verhongert", is dat toch zinloos als u hem niet geeft wat hij nodig heeft? 	 so mol te mothona lenge, "Ashun Devlesa ai te avel tumenge mishto, zhan ai tachon, ai pravaren tume mishto, ai te na dena le so trobul le te traiin?


Want er staat in de Boeken: "Ik zal de wijsheid van de 'wijze mensen' wegnemen en voorbijgaan aan het inzicht van de verstandigen." (a) 	 Vi ramome si, phagava o zhanglimos kodolengo kai zhanen, ai bi lava e goji le gojavrenge.


Dan zullen zij uit hun graf opstaan en wie het goede hebben gedaan, zullen leven. Maar wie het slechte hebben gedaan, zullen veroordeeld worden. 	 Ai anklena avri andal greposhevuria, kodola kai kerde mishto anklena avri te len o traio kai chi mai getolpe. Ai kodola kai kerde o nasulimos, wushtena te nakhen pe kris te zhan ando iado.


Maar wat er ook gebeurt, broeders, wees blij in de Here. Ik word niet moe dit telkens weer te zeggen en voor u is het goed dit keer op keer te horen. 	 Akana, murhe phral, raduin tume ando Del, nai mange chino te mai mothav tumenge so vunzhe ramosardem tume, ai pe tumaro mishtimos si.


Hun lijken zullen drie en een halve dag zomaar op straat blijven liggen in de grote stad, waar hun Heer gekruisigd is; de stad die heel toepasselijk Sodom en Egypte heet. 	 Lenge mule staturia beshen pe bari wulitsa ando foro Jerusalem. Kotse sas kai O Jesus sas karfosardia po trushul. Univar o foro si akhardo Sodom ai Egypt.


Maar het lichaam van Jezus, Die door God weer levend is gemaakt, is niet vergaan. 	 Numa kodo kai O Del zhuvindisardia les, chi chernilo.


zij kwetst niet, is niet egoïstisch en voelt zich nooit beledigd; zij neemt niemand iets kwalijk; 	 E dragostia chi kerel kanchi kai nai barimasko, chi rodel peske mishtimos, chi xoliavol, chi del pe goji ka bi lashimos.


Op dat moment was in het paleis van hogepriester Kajafas juist een vergadering van de Hoge Raad. 	 Antunchi le rasha le bare, ai le Gramnoturia, ai le phure kai poronchinas po them, chidinisaile ande bar ka o Caiaphas, o rashai o baro.


De mannen van de Hoge Raad lieten zich ook niet onbetuigd. "Hij heeft anderen gered", spotten ze. "Maar Hij kan Zichzelf niet eens redden! U bent toch de koning van Israël? Kom eens van dat kruis af. Dan zullen we in U geloven. 	 Sakadia le rasha le bare, le phure kai poronchinas, ai kodola kai sikavenas le zakonuria marde mui lestar.


Broeders, richt daarom uw gedachten op alles wat waar, eervol, rechtvaardig, zuiver en mooi is en wat goed bekend staat, kortom alles wat deugdzaam en loffelijk is. 	 Murhe phral, len tume pala dieli kai si lashe ai kai sai luvudis le: ai pe so godi si chacho, ai respektime, vorta, vuzho, drago, kai avel lashe viasti.


Hij dacht dat zijn volk wel zou begrijpen dat God hem had aangewezen om hen te bevrijden. Maar dat begrepen zij niet! 	 Wo gindilas ke leske phral le Zhiduvuria haliarenas ke O Del si te tradel lenge o skepimos katar o Moses; numa won chi haliarde.


Wij zijn dus uit God voortgekomen en moeten niet denken dat wij Hem kunnen uitbeelden in goud, zilver of steen. God is niet te vangen in een kunstwerk of de verbeelding van een mens. 	 Te sam andal shave le Devleske, nashti pachas ke O Del si sar o sumnkai, vai sar o rup, vai sar o bax, kai sas ramome katar e buchi ai katar le mashinki le manusheske.


Maar het is hun niet gelukt. Waarom niet? Omdat zij niet op Jezus Christus vertrouwden, maar dachten dat het helemaal van henzelf afhing, van hun eigen prestaties. Jezus Christus was voor hen het grote struikelblok. 	 Sostar? Ke chi rodenas te aven vorta angla Del anda pachamos, numa gindinas ke sai aven vorta angla Del penga buchasa, pele pa bax kai peravel,


De liefde is geduldig; de liefde is vriendelijk; de liefde is niet jaloers. Zij doet niet gewichtig en is niet trots; 	 E dragostia si la rhavda, ai pher lashimos; e dragostia nai zhaluzo. E dragostia chi bariarelpe, chi luvudilpe ai chi kerel barimata.


Ik draag u op van elkaar te houden. 	 So mangav me tumendar, si te aven drazhi iek kavreske.


Broeders, u leeft echter niet in het donker. Die dag zal u niet overvallen als een dief. 	 Numa tume murhe phral, chi san ando tuniariko, ai kodo dies chi trobul te avel pe tumende sar iek chor.


Daarom geven wij het niet op. Hoewel ons lichaam zwakker wordt, wordt onze innerlijke kracht met de dag groter. 	 Anda kodia shoxar chi xasaras zor. Marka ke rimolape amaro stato xantsi po xantsi, amaro traio kai dia ame O Del neviol swako dies.


Of denk eens aan een vrouw die tien zilveren muntjes had en één ervan verloor. Zou ze niet een lamp aansteken en overal zoeken en het hele huis aanvegen tot ze de munt vond? 	 "Vai savi zhuvli kai si la desh kotora rupeske, te xasarel iek, chi dela iag e memeli, ai shilavel o kher, ai rodel lokorhes zhi kai arakhel les?


Hij viel uit eerbied languit voor Jezus neer, met zijn gezicht in het stof. En hij dankte Hem voor wat Hij had gedaan. Deze man was een Samaritaan. 	 shudiape le mosa pe phuv kal punrhe le Jesusoske, ai naisisardia leske; kodo manush sas ek Samaritano.


Ik weet dat U Mij altijd hoort, maar Ik wil graag dat de mensen hier zullen geloven dat U Mij gestuurd hebt. Daarom zeg Ik dit." 	 Me zhanav ke tu ashunes ma sagda; numa dem duma pala o narodo katse, kaste te pachanpe ke tu tradian ma."


De soldaten maakten op de binnenplaats een vuur en gingen er omheen zitten. Petrus kwam er ook bij. 	 Kerde iag mashkar e bar, ai beshle tele andek than, o Petri beshelas tele mashkar lende.


Van: Johannes, de ouderling. Aan: Mijn vriend Gajus, die ik van harte liefheb. 	 Katar o mai phuro kai kerel buchi ande khangeri ramol ka le Gaius, kai si mange chaches drago.


"Hoe dan?" vroegen zij. "Het enige wat wij hebben, zijn vijf broden en twee vissen." 	 Won phende leske, "Ferdi panzh manrhe ai dui mashe si ame."


Als ik bij mensen ben die niet volgens de wet van Mozes leven, houd ik mij er ook niet aan, omdat ik hen voor Christus wil winnen. Maar dat wil niet zeggen dat ik zonder Gods wet leef. 	 Ai kodola kai si bi zakono, marka ke me chi sim bi zakonosko le Devlesko, ke sim telai zakono le Devlesko, kaste te niriv kodolen kai si bi zakonosko.


Want God liefhebben, is doen wat Hij zegt. En dat is helemaal niet zo moeilijk. 	 Ke te si amenge drago Del, ame keras lesko zakono. Ai lesko zakono nai trutno.


Het was de gewoonte van Jezus' ouders elk jaar naar Jeruzalem te gaan voor de viering van het Paasfeest. 	 Swako bersh o dat ai e dei le Kristoske zhanas ando Jerusalem pala O Dies O Baro le Zhidovongo.


Jezus merkte wel dat zij Hem niet begrepen. "Welnee", zei Hij, "daar heb Ik het niet over. Begrijpen jullie het dan niet? Heb je het nu nog niet door? 	 O Jesus zhanglias, ai phendias lenge, "Sostar phenen mashkar tumende, ke chi andian manrho? Chi haliaren? Ai chi den goji?


Daarmee bedoelde Hij dat Hij aan het kruis zou sterven. 	 Sar del duma kadia, sikavelas lenge sar si te merel.


Eén van Davids nakomelingen, Jezus, is de Redder, Die door God aan Israël beloofd was. 	 Andai e vitsa le Davidoski O Del shinadia te del ek Skepitori, ai andia le Zhidovonge ieke Skepitores, kai si O Jesus.


Geef veel en u zult veel terugkrijgen, meer dan overvloedig. Want wie veel geeft, zal veel krijgen. En wie weinig geeft, zal weinig krijgen." 	 Den, ai avela vi tumen dino; ai si tume dosta, ai vi mai but, sar den ka kolaver, avena palpale tumen mai but sar dian.


Een stem uit de hemel zei: "Sta op, Petrus! U mag er zoveel van slachten en eten als u wilt." 	 Ai ek glaso mothol leske, Wushti, Petri, Mudar, ai xa,"


Wij zullen dan niet langer als kinderen zijn, die zomaar van gedachten veranderen. Wij laten ons dan ook niet meer door van alles beïnvloeden. Ook niet door de verkeerde leer van slimme mensen, die ons op een dwaalspoor willen brengen. 	 Antunchi chi mai avasa glate, kai parhuven penge ginduria ande so pachanpa, ke phendia amenge vari kon aver diela, vai zhanglia sar te xoxavel ame, ai kodo xoxaimos kerel te miazol amenge ke chachimos si.


Maar de aarde kwam haar te hulp door open te splijten en de stroom water op te slokken. 	 Numa zhutisardia la e phuv, kana e phuv phuterdia lako mui ai nakadia o pai!


Maar ik ben er zeker van dat God U ook nu zal geven wat U Hem vraagt." 	 Numa vi akana zhanav, ke so godi manges katar O Del, O Del del les tuke."


Ook Isaäks vrouw Rebekka kreeg een belofte van God. 	 Ai mai le dui shave la Rebekake sa iek dat sas le, amaro dat o Isaak.


Zo zal alles zijn gewone gang gaan tot de dag dat Ik terugkom en door iedereen gezien word. 	 Sakadia avela kana O Shav le Manushesko sikadiola.


Mijn doen en laten zijn voor mijzelf een raadsel. Want ik doe niet wat ik graag wil. Nee, ik doe juist dingen waar ik een afschuwelijke hekel aan heb. 	 Ke chi zhanav so kerav; chi kerav so mangav, ai kerav so chi mangav.


De volgende sabbat liep bijna de hele stad te hoop om te horen wat er over Jezus Christus zou worden gezegd. 	 O kolaver Savato pashte sa narodo le forosko chidinisailo te ashunel E Vorba le Devleski.


Dat werd anders toen een paar Joden uit Asia mij zagen. Die hadden blijkbaar iets tegen mij. Zij zouden hier moeten zijn om hun aanklacht bij u in te dienen. 	 Won trobunas te aven tute, ai te mothon le dosha, kai won sas le pe mande.


Zij bleven trouw aan wat de apostelen hun leerden en gingen als een grote familie met elkaar om. Zij kwamen vaak samen voor de maaltijd van de Here en voor gebed. 	 Ai zhanas angle kadia ando sicharimos le apostlongo ai te chidenpe opral andek than te xan o manrho, ai te rhuginpe.


Wanneer zijn net vol is, trekt hij het op de kant en gaat de vissen sorteren. De eetbare doet hij in de manden. De oneetbare gooit hij weg. 	 Kana sas pherdi le masharia tsirde la zhi po berego, beshlo tele, ai chide le lashe mashe andel kozhnitsi ai le chorhe shuden.


Maar wie zich niet bewust is dat hij verkeerd heeft gedaan, zal een lichte straf krijgen. Als iemand veel heeft ontvangen, zal ook veel van hem worden geëist. Hoe meer je is toevertrouwd, hoe groter je verantwoording is. 	 Numa wo kai chi zhanel so mangel lesko gazda, ai kerdia le dieli bi malades, trobul te avel mardo, avela mardo mai xantsi. Ka kodo manush kai sas dino but trobul te del but; te si but dino kal manush, won phushen mai but lestar.


Het belangrijkste van het goede nieuws dat ik heb ontvangen en u heb doorgegeven, is: Christus is voor onze zonden gestorven, zoals voorzegd is in de Boeken. 	 Sichardem tume mai anglal sa sar vi me sichilem, ke O Kristo mulo anda amare bezexa. Sar phenel o ramomos.


U ziet dus dat God niet alleen goed is, maar ook streng. Hij is streng voor wie Hem ongehoorzaam zijn, maar vriendelijk voor wie Hem blijven vertrouwen en gehoorzamen. Anders zult u ook afgesneden worden. 	 Le sama sar O Del sikavel pesko lashimos ai peske xoli, xoliariko lo pe kodola kai durile lestar, ai lasho lo tusa, numa trobul te beshes ande lesko lashimos; te na nichi, vi tu avesa shinado sar iek krenzha.


Op dat moment draaide Jezus Zich om en vroeg: "Wie heeft mijn kleren aangeraakt?" Want Hij voelde dat er kracht van Hem was uitgegaan. 	 Ai O Jesus, strazo zhanelaspe kai putiera ankliste avri anda leste, amboldiape ai phendia ka le manush, "Kon azbadia murhe tsalia?"


Jezus zei: "O, wat een ongeloof! Hoelang moet Ik nog bij u blijven? Hoelang moet Ik nog geduld met u hebben? 	 O Jesus dias atweto ai phendia leske, "Tume kai nai tume pachamos, zhi kana trobula te avav tumensa? Zhi kana trobul te rhevdiv tumen? Anen le shavorhes mande!"


"Geloof in de Here Jezus", antwoordden zij. "Dan zult u gered worden en uw gezin ook." 	 O Pavlo ai o Silas phende, "Pachas tu ando Del o Jesus Kristo, ai avesas skepime, tu ai chi familia."


"Hoe heet je?" vroeg Jezus aan de boze geest. "Legioen", was het antwoord. Want de man zat vol boze geesten. 	 O Jesus phushlia les, "Sar bushos?" Wo dia atweto, "Le Legion" ke but beng sas ande leste.


Alleen als wij geloven dat Jezus de Zoon van God is, kunnen wij de verleidingen van de wereld weerstaan. 	 Ai kon sai niril pe lumia? Ferdi kodo kai pachal ke O Jesus si O Shav le Devlesko.


Luister, vrienden, u denkt nu wel dat u de Joodse wet moet gehoorzamen, maar probeer dan eens te ontdekken wat er precies in die wet staat. 	 Phenen mange tume kai mangen te aven tela zakono, pate chi aliarena so mothol o zakono?


Wanneer u een arme iets geeft, bazuin het dan niet rond. Dat doen de huichelaars. Het gaat hen erom iedereen in de synagoge en op straat te laten zien hoe goed zij zijn. Zij willen door de mensen geprezen worden. 	 Kana des love kal chorhe, na bashav andai tuturazia ande le synagoguria ai pel droma sar keren le manush kai ankerdion so nai. Kadia keren kashte te luvudin le le manush. Me phenav tumenge o chachimos! Vuzhe line pengo mishtimos.


Al deze mensen zijn bekend geworden omdat zij op God vertrouwden. Zij hebben echter niet gekregen wat God hun had beloofd. 	 Sas pala lengo pachamos ke O Del sas plachaiales lensa. Numa chi premisarde so Del shinadia lenge.


Het duurde niet lang of de hele stad wist dat Hij thuis was en al gauw was het huis overvol. Ook voor de deur stonden vele mensen te luisteren naar wat Jezus vertelde. 	 Ai strazo but manush chudinisaile andek than ando kher, ma nas than andre te beshen, ai vi avrial angla o wudar nas than. O Jesus sicharelas le E Vorba le Devleski.


Wij hebben hem horen zeggen dat die Jezus van Nazareth de tempel zal verwoesten en de oude gebruiken zal veranderen; de gebruiken die Mozes ons heeft gegeven." 	 Ke ame ashundiam leste, kai phendia ke O Jesus kai sas andai Nazareth peravela kadia tampla, ai parhuvel o zakono kai dia ame o Moses."


Doe de groeten aan Maria, die zoveel voor u heeft gedaan. 	 Dikhen vi la Maria, kai kerdia but buchi tumenge.


U hebt Hem nooit leren kennen. Ik ken Hem wel. Als Ik zou zeggen dat Ik Hem niet ken, zou Ik een leugenaar zijn, net als u. Maar Ik ken Hem en doe wat Hij zegt. 	 Te phendemas ke chi zhanav les, avilemas iek fialo sar tumende, iek xoxamno. Numa zhanav les, ai kerav so phenel leske vorba.


Nu hebben wij een vraag: Is het wel of niet goed om aan de Romeinse keizer belasting te betalen?" 	 Phen amenge antunchi, "So gindis? Si amenge slobodo vai nai, te pochinas taksa ka Caesar?"


Maar toen de boeren zijn zoon zagen aankomen, zeiden ze tegen elkaar: 'Dit is onze kans! Die jongen erft al het land als zijn vader sterft. We zullen hem vermoorden, 	 Numa kana le manush kai chidenas o struguro dikhle les, denas pe duma mashkar pende, "Kodo si o shav le gazdasko, mudaras les, ai e phuv ashela amenge!"


Ga er daarom op uit om alle volken tot mijn discipelen te maken. Doop hen in de naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest. Leer hen altijd te doen wat Ik u heb gezegd. 	 Anda kodia, zhan ai keren disipluria anda sa le thema, bolen le ando anav le Dadesko, le Shavesko, ai le Swuntone Duxosko.


De voornaamste leiders van de christenen hadden niets toe te voegen aan de boodschap die ik breng. Het interesseert mij niet wat voor positie die mannen vroeger hadden. Voor God maakt dat geen verschil. 	 Numa kodola kai sas jinde sar le bare, numa so sas kodia nai baio, ke O Del chi kerel kris pe so miazol o manush, kodola bare chi phendem mange te kerav chi iek diela.


Nu u al een hele tijd christen bent, zou u eigenlijk anderen moeten onderwijzen. Maar u bent helaas zover teruggevallen dat de eerste beginselen van het christen-zijn u weer moeten worden bijgebracht. U bent net babies die geen vast voedsel kunnen verdragen en daarom nog melk moeten drinken. 	 Tume pachaiepe ando Del lungo vriana akana, ai trobulas te sicharen le kolaver manush, numa tume durile katar O Del ai tume trobul vari kon te sicharel tume mai iek data E Vorba le Devleski. Tume san sar le tsinorhe kai pen thud ferdi, ai chi xan xaben.


'Bethlehem in Efratha, u bent één van de kleinste steden in Juda, maar toch zult u de geboorteplaats zijn van onze Koning, die mijn volk zal leiden." 	 Ai tu Bethlehem, phuv anda Judea, chi san e mai tsigni andal gazdi andai Judea; ke tutar avela iek gazda kai avela o pastuxo murho narodoske Israel.'"


Wanneer jullie allerlei berichten over oorlog horen, maak je dan niet ongerust. Er moeten wel oorlogen komen, maar die wijzen er niet op dat het einde er al is. 	 Ai ashunena ke marenpe ai vieste kai marenpe, na daran: Ke kodia musai te kerdiol, numa nai inker o gor.


Maar na veertig jaar zette God hem af en gaf hun een nieuwe koning, David, een man naar Zijn hart. 'Ik heb David, de zoon van Isaï, gevonden', zei Hij, 'een man naar mijn hart, die altijd zal doen wat Ik hem vraag'. 	 Porme kana chi mai mangle o Saul, O Del dia le le Davidos te avel lengo amperato; ai phendia pa leste, pa David, o shav le Jesesko, kodo manush si sar mangel les murho ilo, ai kai kerela so mangav lestar.


Zij hebben hier in de gemeente over uw liefde verteld. Het is heel goed hen op weg te helpen; u begrijpt hoe belangrijk het werk is dat zij voor God doen. 	 Won phende pa che dragostia la khangeriake, de le so trobul le, mangav ma tutar te zhan mai angle pengo drom, ker mishto te avel drago le Devleske.


's Nachts zal er geen lamp meer branden en van bruiloften zal geen sprake meer zijn. Dit alles staat haar te wachten, omdat haar zakenlui de machtigste ter wereld waren en omdat zij met haar tovenarij alle volken misleidde. Het bloed van de profeten en de gelovigen heeft in deze stad gevloeid. 	 Tuniariko, tuniariko si lake riata, ai chi iek lampo chi strefial; ai le glasuria chi avena ashunde katar e abiav, shoxar chi mai ashunen o glaso katar o ternaxar vai katar e bari shei katar e abiav kai veselinpe, lake manush kai chinde ai bichinde sas zhangline pe sa e lumia ai woi atsadia le.


Het gaat er niet om of u lichamelijk besneden bent, maar of uw hart en gedachten voor God geopend zijn. Iedereen die zo'n levensverandering heeft ondergaan, krijgt zijn eer van God, niet van mensen. 	 numa o chacho Zhidovo si kodo kai si andral, ai kan si semno ande lesko ilo, iek semno kai avel katar O Swunto Duxo le Devlesko, ai na katar o zakono kai si ramome, o chacho Zhidovo avel lesko barimos na katar le manush, numa katar O Del.


Maar toen er een nieuwe koning kwam, die Jozef niet gekend had, zag het er niet best voor hen uit. 	 zhi kai kerdilia aver amperato kai chi zhanelas le Josefos.


"Wij willen U niet straffen om al het goede wat U gedaan hebt", antwoordden zij, "maar omdat U God beledigt. U bent een mens als wij en U maakt Uzelf tot God!" 	 Le Zhiduvuria phende, phenenas, "Nai anda ek lashi buchi ke mangas te shudas bax pe tute, numa ke rimos le Devles, ai tu san ek manush ai keres anda tute Del!"


En jij, kind, jij zult een profeet van de Allerhoogste God worden genoemd. Jij zult voor de Redder uitgaan om Zijn volk voor te bereiden op Zijn komst. 	 Ai tu, murho tsinorho, avesa akhardo o profeto le Devlesko kai si opre, ke phiresa angla Del te lashares lesko drom;


Maar hij antwoordde: 'Luister, vader! Al die jaren heb ik mij voor u uitgesloofd. Ik heb altijd gedaan wat u zei. Maar u hebt mij nog nooit een bokje gegeven om te slachten en feest te vieren met mijn vrienden. 	 Ai o mai phuro phral phendia peske dades, "Dikh! De but bersh kerdem buchi tuke, ai sagda kerdem che zakonuria; ai shoxar chi dian ma iek buzhno te veselima murhe vortakonsa!


Dat wordt bevestigd door de Boeken, waarin staat: "Als een man trouwt, moet hij zijn ouders verlaten en één met zijn vrouw worden. Dan zullen zij samen één mens zijn." (B) 	 E Vorba le Devleski mothol, "Pala kodia, o rhom mekela peske dades ai peska da te traiil peska rhomniasa, ai andal dui zhene kerdiola ferdi iek."


Daarom heb ik uw geld in de grond verstopt. Hier hebt u het terug.' 	 Ai darailem, gelem ai garadem cho sumnakai ande phuv, Dikh! Si tu so si chiro."


Zij staan meteen klaar om te doden; 	 Nashen zurales te mudaren:


Het hangt er dus niet van af of u graag wilt of erg uw best doet. Nee, het hangt af van God, Die het goede met ons voor heeft. 	 No kodia nai katar o manush ke mangel vai te kerel vari so, numa ferdi O Del si kai si leske mila.


Maar ondanks dat geloofden veel mensen de apostelen. Daarmee nam het aantal gelovigen toe tot ongeveer 5000. 	 Numa but andal manush kana ashunde sas o divano kai phende, pachaiepe, ai butile mai but, ai kerdilia panzh mi shave Devleske.


Johannes was, om met de woorden van de profeet Jesaja te spreken, de stem van iemand die roept in de woestijn: "Maak een weg voor de Here! 	 Kadia areslia so o profeto Isaiah ramosardiasas ande peske klishka, o glaso le manushesko kai tsipil ande pusta, lasharen o drom le Devlesko, keren leske droma vorta!


Als Melchizédek een priester van Israël was geweest, zou dit niet zo vreemd zijn; want later moest Gods volk een tiende van zijn inkomsten geven aan de priesters, die tot hun eigen volk behoorden. 	 O Zhidovisko zakono phendia, le shave le Levionge kai si rashai te len desh pek shel katar lengo narodo, le Zhiduvuria, kai si le shave le Abrahamoske.


Daarna werd Jozef wakker. 	 Kana o Josef wushtilo andai lindri, kerdias so phendias lesko o angelo le Devlesko, ai lias la Maria rhomni.


Toen de tien andere discipelen hoorden wat Jakobus en Johannes hadden gevraagd, namen zij het hen erg kwalijk. 	 Kana le kolaver desh disipluria ashunde kodia, xoliale le Iakovosa ai le Iovanosa.


Maar nadat Ik weer levend ben geworden, zal Ik naar Galilea gaan en jullie daar ontmoeten." 	 Kana zhuvindiva andai martia, si te zhav mai anglal tumendar ande Galilee."


De twee mannen uit Emmaüs vertelden dat zij Jezus ook hadden gezien. Dat Hij met hen was meegelopen en dat ze Hem pas hadden herkend toen Hij het brood brak. 	 Ai phenenas so kerdilia lensa pa drom, ai sar prinzharde les kana phagelas o manrho.


'Wat nu?' vroeg de eigenaar zich af. 'Ik weet het al. Ik zal mijn zoon sturen. Voor hem zullen ze wel respect hebben.' 	 Antunchi o gazda la rezako phendia, "So te kerav? Tradav murhe shaves kai si mange drago; amborim lena pe pala leste!"


Wel, als u een taal spreekt die niemand verstaat, gaan uw woorden verloren in de lucht. 	 Vi tume, iek fialo la shibasa te na den iek vorba vorta sar zhangliape, so phenen? Dena duma pe barval.


Hoe kunnen wij er zeker van zijn dat wij bij Hem horen? Als we doen wat Hij zegt! 	 Te kerasa so mothol amenge le sicharimos le Devleske, antunchi zhanas ke zhanas le Devles.


Zij vroegen hem dringend Paulus naar Jeruzalem te laten overbrengen. Zij waren namelijk van plan hem onderweg vanuit een hinderlaag te vermoorden. 	 Te kerel lenge iek mishtimos, te anen le Pavlos ande Jerusalem, ke won dine sas pe duma so te keren le Pavlosa ke mangenas te mudaren les pa drom kana avela.


Jezus antwoordde: "Zeg maar tegen die vos dat Ik vandaag en morgen gewoon doorga met het wegjagen van boze geesten en het genezen van zieken. 	 Ai wo phendia lenge, "Zhan, ai phenen kodola zhigeniaki, 'Dikh! Goniv le bengen ai sastiarav adies ai terhera, ai o trito dies getova murhi buchi.'


Bij het horen hiervan werden de discipelen zo bang dat zij zich plat op de grond lieten vallen. 	 Kana le disipluria ashunde kodo glaso, daraile zurales ai pele tele mosa pe phuv.


Maar nee, u doet zèlf uw broeders onrecht aan. Uw eigen broeders! 	 Numa tume keren so nai vorta. Tume len katar le manush, ai kana xasar len, xasar che phral.


laat je niet in beslag nemen door de zorgen van het leven; wees voortdurend op je hoede; bid steeds dat je veilig door de komende verschrikkingen heen zult komen en dat je daarna bij Mij mag zijn." 	 Arakhen tume! Ai rhugin tume sagda, saxke te avel tume zor te na kerdiol tumenge sa kadala dieli, ai te beshen ande punrhende angla Shav le Manushesko."


Iemand anders, één van Zijn discipelen, vroeg: "Here, vindt U het goed dat ik pas weer met U meega nadat ik mijn vader heb begraven?" 	 Aver iek anda leske disipluria phendia leske, "Gazda, mek zhav mai anglal te gropov murhe dades."


Zij beledigden Hem op de meest grove manier. 	 Ai phende leske but zhangale vorbi ai asanas lestar.


Van: Jakobus, een dienaar van God en van de Here Jezus Christus. Aan: De Joodse christenen die over de hele wereld verstrooid zijn. 	 Katar o Iakov, e sluga le Devlesko ai le Devles Jesus Kristosko: kal desh u dui vitsa kai si hulade pe sa e lumia.


De leidende priesters en godsdienstleraars probeerden nog steeds een listige manier te vinden om Jezus uit de weg te ruimen. Ze wilden Hem doden zonder het risico te lopen dat het volk zich tegen hen zou keren. Want daar waren ze toch wel erg bang voor. 	 Ai le bare rasha ai le Gramnoturia rodenas sar te mudaren les; ke daranas katar o narodo.


Abraham en David waren de belangrijkste voorouders van Jezus. 	 Eta so si ramome te zhangliolpe e vitsa le Jesus Kristoski, avilo katar o David kai avilo katar o Abraham.


Onze moeilijkheden en pijn zijn uiteindelijk niet zo groot en zullen ook niet zo lang duren. Maar het gevolg ervan is dat wij voor altijd in Gods heerlijke nabijheid zullen leven. 	 Ke amaro chinuria le tsinorhe, kai si ame akana, lasharen amenge iek mai baro lashimos kai chi mai getolpe, but mai but ke so chinuisaras.


Gods vreselijke straf komt over hen, die deze dingen doen. 	 Ke pal kasavendar dieli e xoli le Devleski si te avel pe kodola kai chi pachan lesko mui.


"U zegt het", antwoordde Jezus. De mannen van de Hoge Raad beschuldigden Jezus van alles en nog wat, maar Hij verdedigde Zich niet. 	 Kana phende ke doshalo lo le rasha le bare ai le phure kai poronchinas, wo chi phendias khanchi.


'Maar koning', antwoordden ze, 'die heeft toch al genoeg.' 	 Le kolaver phendia leske, "Gazda, si les vunzhe desh galbi!"


Door de Heilige Geest werd mijn geest meegenomen naar de dag van de Here. Ik hoorde een luide stem, die klonk als een bazuin, achter mij zeggen: 	 Me rhugivas ma po Jes le Hodinimasko kana ashundem ek baro glaso palal mande sar o bashamos katar e tutaraza.


Jason en de andere christenen moesten eerst een borgsom betalen alvorens te worden vrijgelaten. 	 O Jason ai le kolaver kai sas lesa, pochinde love kai zhandari ai o zhandari meklia le pala kodia.


Toen de gouverneur dat zag, kwam hij tot geloof in de Here Jezus Christus. Hij was diep onder de indruk van Zijn leer. 	 O baro kai poronchilas pe izula, kana dikhlia so kerdilia, pachaiape ando Del, ai ande lesko zakono.


Een echte weduwe (die in deze wereld niemand meer heeft) vertrouwt op God en zal dag en nacht Zijn hulp zoeken en tot Hem bidden. 	 E zhuvli kai si chaches phivli, kai nai la khonik te lel sama latar, woi thodia pesko pachamos ando Del, ai sagda rhugilpe, ai mangel lestar te zhutil la vi e diese ai vi e riate.


Saulus deed zijn uiterste best de volgelingen van Jezus uit te roeien. Hij drong, niets en niemand ontziend, hun huizen binnen, sleurde mannen en vrouwen naar buiten en zette hen in de gevangenis. 	 Le shave le Devleske angroposarde le Stephenos, ai rovenas but pe leski martia. O Saul pa peske rik delas anda khangeria phagavelas, zhalas ande swako kher, ai lelas avri le murshen ai le zhuvlian ai tholas le ande temnitsi.


Zij hadden een staart met een angel zoals een schorpioen. Met die staart konden zij de mensen vijf maanden lang pijnigen. 	 Sas le phoria sar ek tsinorhi zhegeni kai pusavel. E pusav avili katar lenge phoria. Ai lenge putiera sas te dukhaven le manushen pala pansh shon.


De Farizeeërs zagen dat. "Waarom gaat uw meester met dat soort mensen om?" vroegen zij aan Zijn discipelen. 	 Le Farizeanuria dikhle kodia ai phushle leske disiplon, "Sostar tumaro gazda xal le manushensa kai chiden e taksa ai kodolensa kai si bezexale?"


"Ik zou God wel willen vragen", antwoordde Paulus, "of niet alleen u, maar ook ieder die mij nu hoort, vroeg of laat zo zal worden als ik; zonder deze boeien natuurlijk." 	 Ai o Pavlo phendia, "Te avel akana vai mai angle sar mangela O Del, ai na ferdi tu , numa savorhe kodola kai ashunden mande adies, sai kerdion sar mande, numa chi avela len le lantsuria kai si pe mande!"


Plotseling zag Zacharias een engel van de Here staan, rechts van het altaar waarop de wierook werd gebrand. 	 Ek angelo le Devlesko antunchi sikadilo ka Zachariah, wo beshelas pe chachi rik kai sas o altari kai phabarenas e Thumwiia.


Jezus antwoordde daarop: "Dan geef Ik ook geen antwoord op uw vraag." 	 Ai O Jesus phendia lenge, "Chi me chi phenav tumenge katar che putiera kerav so kerav."


Ieder van u moet zijn lichaam beheersen, zodat het niet onteerd wordt, maar aan God toebehoort. 	 Trobul swako anda tumende te inkerel pesko stato vuzho ai malado.


Maar het zit bij hen niet diep, ze zijn oppervlakkig. Als zij (door hun enthousiasme over Gods woord) problemen krijgen, moeten zij er ineens niets meer van hebben. 	 Numa chi gelo divano dur ande lengo ilo ai nas te ankerdiol, rhivdil xantsi vriama, ke kana avel zumaimos pe lende, vai dosharen le manush, vai maren mui lestar ke ashundias E Vorba ai pachaias, antunchi lenge dragostia xantsol duriol ai mekelpe.


Op een dag zei de jongste: 'Vader, ik wil mijn deel van de erfenis nu al hebben.' De vader verdeelde zijn bezit tussen zijn twee zonen. 	 O mai terno phendia peske dadeske, "Murho dat, de ma o barvalimos kai trobul te avel ma. Ai o dat dia les so trobulas te avel les dino.


God heeft Christus Jezus gegeven als verzoeningsoffer. Door Zijn bloed zal de mens, wanneer hij gelooft, Gods rechtvaardigheid ontdekken. God heeft namelijk de zonden die eerder gepleegd waren, verdragen 	 O Del thodia les po trushul, o iertimos le bezexengo avel pala o rat le Kristosko kana pachanpe ande leste, O Del manglia te sikavel sar pesko Shav O Jesus Kristo si chacho. Mai anglal, azhukerelas ai chi kerelas baio le bezexalenge;


Jezus zei: "Als God uw Vader was, zou u van Mij houden. Want Ik ben van God uit naar u toegekomen. Ik ben niet uit Mijzelf gekomen, maar God heeft Mij gestuurd. 	 O Jesus phendia lenge, "Te avilino chaches O Del tumaro Dat, tumenge drago mange, ke avilem katar O Del ai akana katse sim, chi avilem anda mande, numa wo tradia man.


Maar gelukkig zijn er in Thyatira nog mensen die deze verderfelijke leer niet volgen, die niet de zogenaamde diepten van satan hebben leren kennen. Van u vraag Ik niets meer 	 Numa phenav tumenge ai le kolaver ande Thyatira kai chi lianpe pala kodia sicharimos o xoxamlo. Tume chi sichilian so won akharen le garadimata le bengeske.


Jezus was nog maar net aan land gestapt of er rende een man op Hem toe die een boze geest in zich had. 	 Ai kana anklisto avri anda chuno, strazo ek manush anklisto avri andal kaplitsi kai sas les ek bi vuzho ande leste.


Als iemand genoeg heeft om van te leven en ziet dat zijn broeder gebrek lijdt, maar zich verhardt en hem niet helpt, hoe kan Gods liefde dan in hem blijven? 	 Te si ek manush kai si barvalo ai te dikhela ke trobul vari so leske phrales, numa te phandavela pesko ilo leske, sar sai mothol kodo manush ke drago leske le Devles peske ilesa?


Tegen de avond zeiden Zijn discipelen: "Het is al laat. U moet de mensen maar wegsturen, 	 Kana avili e riat leske disipluria avile leste, ai phende leske, "Si pusta katse ai vunzhe pozno.


U kunt beter kostbaarheden in de hemel verzamelen. 	 Numa chiden tumenge barvalimos ando rhaio, kai o moio ai e rhuzhina nashti rimon, ai chor nashti den andre te choren.


Het is duidelijk dat mensen die van Christus Jezus zijn, niet veroordeeld zullen worden. 	 Akana ma nai chi iek kris pe kodola kai traiin le Jesus Kristosa, kai chi phiren na pala stato, numa pala Swunto Duxo.


Houd u daarom, lieve vrienden, ver van de verering van afgoden. 	 Anda kodia murhe drazhe, nashen katar le dela chorhe.


Hij zal erop uitgaan om de volken van de vier windstreken, Gog en Magog, te misleiden en aan te zetten tot de oorlog; er waren zoveel soldaten als het zand van de zee. 	 Ai wo zhala pe sa e lumia te atsavel sa le thema. Won si Gog ai Magog. Ai wo chidel le andek than pala marimos, avena kadia but kai nashti te jinel le ke won si sar e chishai po berego;


Zij kregen allemaal een wit kleed en hun werd gezegd dat zij nog even moesten wachten. Eerst zou het aantal mededienaren en broeders, dat terwille van Christus gedood zou worden, voltallig moeten zijn. 	 Le parne tsalia sas dine ka swako anda lende. Won sas phendino te hodinin mai xantsi vriama. Won trobunas te azhukeren zhi kana lenge aver phrala ai le shave le Devleske si mudarde pe phuv ai avela lende te beshen andek than.


Wij weten dat ieder die een kind van God is, niet zondigt; want de Zoon van God beschermt hem en de duivel kan hem niets doen. 	 Ai ame zhanas ke kon godi si shav Devlesko chi mai kerel bezexa sagda, numa kodo kai si shav Devlesko arakhelpe wo korkorho, ai o beng chi amil pe leste.


Hij heeft Zijn stempel op ons gezet door ons Zijn Heilige Geest in het hart te geven. Daardoor zijn wij verzekerd dat wij bij Hem horen. 	 Kai thodia lesko semno pe amende, ai dia ande amare ile O Swunto Duxo, sar te ashel lasho andal dieli kai shinadia amenge.


Als wij beweren nooit gezondigd te hebben, zeggen wij daarmee dat God een leugenaar is en sluiten wij ons af voor wat Hij zegt. 	 Te mothasa ke chi kerdiam bezexa, keras anda Del xoxamlo, ai leski Vorba nai ande amende.


En omdat wij Zijn kinderen zijn, heeft God de Geest van Zijn Zoon in ons hart gegeven, zodat wij God echt kunnen aanspreken met 'Vader'. 	 Te sikavel tumenge ke leske shave san, O Del tradia ande amare ile O Swunto Duxo peske Shavesko, O Swunto Duxo kai tsipil, "Dat, Murho Dat."


En als wij standhouden, zullen we eens met Hem regeren. Maar als wij het opgeven en ons tegen Christus keren, zal Hij Zich tegen ons keren. 	 Ai te inkerasa lesa zhando gor, iame poronchisarasa lesa.


van Jezus Christus, Die ons trouw de hele waarheid bekendmaakt. Hij is de eerste, Die uit de dood terugkwam en niet meer stierf. Hij is de heerser van alle koningen van de wereld. Alle lof en eer is voor Hem, Die ons liefheeft en Die onze zonden heeft afgewassen door Zijn bloed voor ons te geven. 	 ai katar O Jesus Kristo kai dichol amenge sa o chachimos. O Jesus Kristo sas o pervo te avel vazdino anda le mule, ai te chi mai merel. Wo si o mai baro sar sa le amperatsi pe sa e lumia. Wo si kodo kai sa data si les dragostia pala amende ai skepisardia ame katar amare bezexa pala lesko rat,


Wees daarom op uw hoede. Vergeet niet dat ik, in de drie jaar dat ik bij u was, ieder van u voortdurend heb terechtgewezen, zowel 's nachts als overdag en vaak onder tranen. 	 Arakhen tume! Ai seren tume, ke trin bersh chi aterdilem, vi adiese, vi e riate te sicharav tume, ai te zuravol tumaro pachamos karing O Del, le asuensa sicharavas sakones anda tumende.


Iedereen moet zich aan het gezag onderwerpen, want er is geen autoriteit, die niet door God is ingesteld. Alle gezag komt van God. 	 Swako manush trobul te lelpe palai kris kai si ando them. Ke nai chi iek zakono kai chi avel katar O Del, ai le zakonuria kai si pe phuv O Del meklia le.


God keerde Zich van hen af en liet hen hun gang gaan. Zij begonnen de zon, de maan en de sterren te vereren. Later kwam God daar nog eens op terug en vroeg hun door de profeet Amos: 'Zeg eens, volk van Israël, hebt u tijdens die veertig jaar in de woestijn dieren voor Mij geslacht? Hebt u Mij offers gebracht? 	 Antunchi O Del durilo lendar, ai meklia len te rhuginpe kal chererhaia ai kal shunuto ai kal dieli kai si ando cheri; sar si ramome ande klishka le profetonge, tume narodo andai Israel, mange si kai dian le zhigenien ai ande murho anav kai mudardian le shtarvardesh bersh ande pusta?


Daarom raad ik u aan u niet met deze mannen te bemoeien. Laat hen met rust. Want als hun ideeën en aktiviteiten mensenwerk zijn, komt er vanzelf een einde aan. 	 Akana phenav tumenge, na len sama kadale manushenge ai meken le te zhantar; ai so keren kadala manush te avela lendar pale kadia si te xasavon


Ik ben de deur en wie door Mij binnenkomt, zal veilig zijn. Hij zal in en uit kunnen gaan en voedsel vinden. 	 Me sim o wudar. Kon avela andre mandar, avela skepime; dela andre ai anklela avri, ai arakhela ek kimpo kai si char (arakhel xabe).


En dan, dan zullen zij Mij zien komen in een wolk, met macht en schitterende majesteit. 	 Antunchi dikhena sar O Shav le Manushesko avela pel nuveria putierasa ai barimasa.


Maak zieken gezond. Laat doden weer levend worden. Genees melaatsen. Verdrijf boze geesten. Jullie mogen er niets voor vragen, omdat je het zelf ook voor niets hebt gekregen. 	 Sastiaren le naswalen, zhuvindin le mulen, vuzharen le lepra, gonin avri le bengen. Tume lian ivia, ivia den.


Laat uw oog niet verduisteren door het op het kwaad te richten. 	 Le sama, e vediara kai si ande tute te na avel tuniariko.


En ik hoorde dingen, die door geen mens onder woorden zijn te brengen (en dat mag ook niet). 	 Ai kotse ando rhaio ashundia vorbi kai nashtilpe te mai motholpe pa lende, ai kai nai lau le manusheske te del duma.


Waak over de schat die de Heilige Geest, Die in ons woont, ons heeft gegeven. 	 Garav le lashe dieli kai sas tu dine katar o zhutimos kai avilo katar O Swunto Duxo kai traiil ande amende.


Telkens als ik aan u denk, dank ik God. 	 Naisiv murhe Devleske anda tumende swako data kai dav ma goji tumende;


"Wat moet dat daar?" riepen een paar mensen die het zagen. "Is dat veulen soms van u?" 	 Le manush phushle, "Sostar phutren le magares?"


Wees nooit bang om anderen over onze Heer te vertellen of ervoor uit te komen dat je mijn vriend bent, hoewel ik terwille van Christus in de gevangenis zit. Je moet bereid zijn met mij voor de Here te lijden; Hij zal je de kracht ervoor geven. 	 Te na avel tuke lazhav pala le vorbi le Kristoske, ai te na avel tuke chi lazhav anda mande kai sim lesko rhobara. Numa te avel tuke mishto andel vutuimata palai lashi viasta, ai e zor kai O Del del tu.


Herinner u hoe u het goede nieuws hebt gehoord en hoe enthousiast u erover was. Keer daarnaar terug en leef weer zoals toen. Maar als u niet wakker wilt worden, zal Ik u verrassen als een dief in de nacht. Dan kom Ik op een moment dat u Mij niet verwacht. 	 Den tume goji pa so ashundian ai premisardian mai anglal, garaven les, ai pale aven mande, kein anda tumare bezexa. Te na wushten, me avava strazo pe tumende sar ek chor ai dosharav tume. Tume chi zhanena che chaso avava.


Er wordt gezegd: 'Houd van uw vrienden en haat uw vijanden.' 	 "Tume ashundian ke sas phendo, 'Ke trobul te avel tuke drago cho vortako, ai te vurhitsis che duzhmanon.'


Hij begon: "Wat Ik u zojuist heb voorgelezen, is werkelijkheid geworden." 	 Ai wo antunchi mothon lenge, "So jindem ande Vorba le Devleski sikadilia adies kana tume ashundian so jindem."


Even later keek iemand hem aan en zei: "U bent wel één van Zijn discipelen!" "Welnee, man!" was Petrus' antwoord. 	 Pala kodia aver sluga dikhlia les, ai phendia, "Vi tu sanas lensa." O Petri phendia, "Manusha, chi sim me."


Nodig in plaats daarvan de armen, kreupelen, lammen en blinden uit. 	 Numa kana keres pachiv, akhar le choren, le bange, kodola kai nashti phiren, ai le korhen:


Satan, de god van deze wereld, heeft hen verblind, zodat zij het goede nieuws niet geloven. Zij zien het stralende licht van Christus niet, Die het beeld van God is. 	 Chi pachanpe ke O Del o nasul kadala lumiako korhardia lenge goji, kodo del (o beng) chi mekel le te dikhen e vediara kai si andini katar e lashi viasta le Kristosko kai phenel pa lesko barimos, wo si o patreto le Devlesko.


Ik bid dat de God van de vrede met u allen zal zijn. Amen. 	 O Del kai del e pacha te avel tumensa savorhensa. Amen.


Jezus wist wel wat er in hen omging en zei: "Waarom bent u kwaad op Mij? 	 O Jesus zhanglia lenge ginduria ai phendia, "Sostar si tume kasave chorhe ginduria ande tumaro ilo?


Er zullen geweldige aardbevingen komen, hongersnoden en epidemieën. Nu hier en dan weer daar. In het heelal zullen verschrikkelijke dingen gebeuren. 	 Ai izdrala e phuv zurales, ai ande but thana chi avela dosta te xan, ai avela but naswalimos, ai kerdionape zhungale bucha kai chi mai dichilia, ai avela bare semnuria ando cheri.


Enkele Farizeeërs die erbij stonden, vroegen: "Zijn wij soms ook blind?" 	 Uni andal Farizeanuria kai sas lesa, ashunde kodala vorbi, ai phende leske, "Vi ame, sam korhe?"


En daarmee verliet Paulus hen. 	 Porme o Pavlo gelotar mashkar lende.


"Dat zal ik U allemaal geven", zei hij, "als U voor mij neerknielt en mij eert." 	 Ai phendia leske, "Dava tu sa kadala te thosa tu ande changende te preznais ai te luvudis man."


Maria antwoordde: "Ik prijs de Here met mijn hele hart! 	 E Maria phendia, "Murho ilo naisil o barimos le Devlesko;


Maak het los en neem het mee. Als iemand vraagt waarom jullie dat doen, zeg dan: De Here heeft het nodig. Maar we brengen het gauw weer terug." 	 Te phenela tumen vari kon, "Sostar keren kadia? Phenen leske, "Trobul le Devles; ai strazo si te tradel les."


Voor Hem is alle macht, voor altijd en eeuwig. Amen! 	 Leste te avel e putiera ande swako vriama. Amen.


Jezus vertelde Zijn discipelen nog een gelijkenis. "Een rijke man had een beheerder in dienst die op zekere dag van verduistering werd beschuldigd. 	 O Jesus mai phendia peske slugenge, "Iek manush barvalo sas les iek manush kai lelas sama katar lesko kher ai phuvia; ai andek dies vari kon phendia leske ke o manush kai lelas sama katar lesko kher ai phuvia zidilas pesko love.


In die tijd brak er in Egypte en Kanaän een zware hongersnood uit. Op een gegeven ogenblik hadden Jakob en zijn familie niets meer te eten. 	 Rimosaile e phuv ai chi mai bariolas xaben ande Egypt ai vi ando Canaan, ai sas baro nekazo; ai amare dada chi mai arakhenas xaben te pravarenpe.


De leidende priesters begonnen Hem van allerlei dingen te beschuldigen. 	 Ai le bare le rasha dosharde les, numa O Jesus chi phendia khanchi.


Hij staat klaar om het kaf van het koren te scheiden. Het koren zal Hij opslaan in de schuur. Maar het kaf zal Hij verbranden in een vuur dat nooit uitgaat." 	 Si les so trobul ai gata lo te xulavel o jiv , o jiv thola ande pesko bano ai le suluma phabarela ande iag kai shoxar chi merela."


Eindelijk kwam hij tot bezinning en dacht bij zichzelf: 'Bij mijn vader thuis hebben zelfs de knechts meer dan genoeg te eten. En kijk mij hier nu eens zitten! Ik sterf bijna van de honger. 	 Ai kana wo ande peste delpe goji phendia, "Sode slugi ka murho dat, si le mai but xabe sar trobul le, ai me merav bokhatar!"


Pilatus vroeg: "Wat heeft Hij dan voor kwaad gedaan?" Maar zij schreeuwden nog harder: "Sla Hem aan het kruis!" 	 Porme o Pilato phendia lenge, "Sostar, che nasulimos kerdia?" Numa won mai zurales dine mui, "Tho les po trushul!"


Hoe haalt u het in uw hoofd Mij 'Here' te noemen? U doet niet eens wat Ik zeg. 	 " Sostar akharen ma, Devla, ai chi keren so mothav tumenge?


Hij vertelde hun wat er gebeurd was en stuurde hen naar Joppe. 	 Ai kana phendia lenge so kerdilia, tradia le ando Joppa.


Vertrouw op het licht, zolang u het licht hebt. Dan zult u kinderen van het licht zijn." Daarna trok Hij Zich terug en verborg Zich voor hen. 	 Zhi kai si tume e vediara, pachan tume ande vediara, kashte te aven shave la vediarake." O Jesus phendia kadala dieli, gelotar, ai garadilo dur lendar.


"Zeg tegen Jeruzalem: Kijk, uw koning komt naar u toe. Hij is liefdevol. Hij rijdt op een ezelsveulen." (a) 	 Kana phendias, "Phenen la sheiake le Zionoski, "Eta, cho amperato avel tute! Domolo ai anklisto pe ek magari, ai pe ek tsinorho le magaresko."


Die mannen werken helemaal niet voor God! Zij zijn niet door Hem gestuurd. Het zijn huichelaars, die u hebben wijsgemaakt dat zij apostelen van Christus zijn. 	 Kodola manush si xoxamle apostluria, xoxaven ande pengi buchi, ai won keren te miazon apostluria le Kristoske.


Ik hoorde een luide stem in de hemel zeggen: "Eindelijk is het zover. God heeft de bevrijding gebracht. Hij heeft Zijn macht gebruikt om Zijn Koninkrijk te vestigen. Zijn Christus heeft hier nu het gezag. De aanklager, die onze broeders dag en nacht voor God beschuldigd heeft, is uit de hemel gegooid. 	 Porme ashundem ek baro glaso ando rhaio, phenelas, "Akana o skepimos avilo, ai zor, ai e amperetsia le Devleski, ai e putiera le Kristosko si katse la putierasa! Kodo kai dia duma nasul pa le shave le Devleske angla Del ediese ai eriate, sas shudino avri anda rhaio ai shudia tele pe phuv.


"Wat hebt u een groot geloof!" zei Jezus. "U krijgt wat u hebt gevraagd." En haar dochter werd op datzelfde moment genezen. 	 Antunchi O Jesus phendia lake, "Zhuvlio, cho pachamos baro te kerdiolpe tuke so manges." Ai strazo lake shei sastili.


Jezus zei tegen de Farizeeërs en de godsdienstleraars: "Ik heb een vraag: Wat moet men op de sabbat doen? Goed of slecht? Moet men een leven redden of het verloren laten gaan?" 	 Antunchi O Jesus phendia lenge, "Phushav tume, So si slobodo adies Savatosko te kerel mishtimos vai te kerel nasulimos; te sai skepis le manushes vai te mudares le manushes?"


Als Gods medewerkers dringen wij er op aan dat u de genade van God, die u ontvangen hebt, niet naast u zult neerleggen. 	 Ame kai keras buchi andek than le Devleske, ame mangas tumendar te na meken te xasavol o mishtimos kai sas tume dino lestar.


Hij zond twee van zijn medewerkers, Timotheüs en Erastus, vooruit naar Macedonië, maar bleef zelf nog een tijdje in Asia. 	 Tradia antunchi ande Macedonia dui anda peske zhutitoria, o Timote ai o Erastus; ai wo mai beshlo xantsi vriama ande Asia.


Daar sprak Hij in de synagoge. Iedereen verbaasde zich over Zijn wijsheid en de wonderen die Hij deed. 	 Areslo ando foro kai barilo, ai sicharelas le narodos ande lengi synagogue, chudisaile, ai phenenas, "Katar lias kado manush ka savo haliarimos ai putiera te kerel mirakluria?"


Van: Johannes, de ouderling. Aan: De vrouw, die door God uitgekozen is en aan haar kinderen. Ik heb u oprecht lief en daarin ben ik niet de enige; alle mensen die de waarheid hebben leren kennen, houden ook van u. 	 Katar o mai phuro kai kerel buchi ande khangeri ramol kai zhuvlia kai sas alome katar O Del ai ka lake shave, kai si mange defial drago. Chi san ferdi mange drago, numa sa kodolenge kai zhanen o chachimos.


Herodes en Pilatus waren altijd elkaars vijanden geweest, maar op die dag werden ze de beste vrienden. 	 Sa kodo dies o Pilate ai o Herod kerdile vortacha, kai won mai anglal sas duzhmaia iek kavreske.


Paulus ging weer naar boven en brak het brood. Na te hebben gegeten, bleef hij nog een hele tijd spreken. Hij vertrok pas toen het al licht was. 	 Kana anklisto opre palpale, o Pavlo phaglia o manrho ai xalia, ai mai dia duma but pa Del zhi ando dies, porme gelotar.


Paulus en Barnabas lieten zich niet van hun stuk brengen en zeiden: "Vanzelfsprekend moest u het eerst horen wat God te zeggen heeft. Maar nu u er niets van moet hebben en daarmee bewijst het eeuwige leven niet waard te zijn, gaan wij het de andere mensen vertellen, 	 O Pavlo ai o Barnabas phende lenge chachimasa, "Ke tumenge mai anglal E Vorba le Devleski trobulas te avel phendi, numa te chi mangena te ashunen, ai te kerena tume kris pe tumende ke chi san dosta lashe te zhan ando rhaio, apo ame zhas te mothas pa Del kodolenge kai chi zhanen pa Del.


Hij wordt ook 'Here' genoemd, als er staat: "Here, in het begin hebt U de aarde gemaakt; en de hemel is het werk van Uw handen. 	 O Del akhardia les "Devla" kana phendia, "Devla, ande gor tu kerdian e lumia, ai le cheri tu kerdian che vastensa.


Als u beseft dat u klein bent voor de Here, zal Hij u verheffen. 	 Meken tume tele angla Kristo, ai wo vazdela tume opre.


Zo brachten zij Jezus naar de plaats Golgotha. Golgotha betekent Schedelplaats. 	 Ai andine les ka kodo than kai bushol Golgatha. "O than kai miazol kokalo sheresko"


"Wel", zei Jezus, "geef dan aan de keizer wat van de keizer is en aan God wat van God is!" Zij stonden perplex. Daar hadden ze geen antwoord op. 	 Antunchi O Jesus phendias lenge, "Den ka Caesar so si lesko, ai den ka Del so si le Devlesko." Kana ashunde, chudisaile.


Net als zij leef ik in de verwachting dat God zowel de goede en rechtvaardige, als de slechte en onrechtvaardige mensen na hun dood levend zal maken. 	 Ai si ma o pachamos ando Del, sar sas murhe daden ke zhuvindina, vi le manush kai si vorta ai vi le manush kai nai vorta.


Jezus antwoordde: "Geloof Mij, er komt een tijd dat de mensen de Vader niet zullen aanbidden op de Gerizim en ook niet in Jeruzalem. 	 O Jesus phendia lake, "Zhuvlio, o chaso avela, kai chi mai rhugina le Dades chi pe kacha plaiin ai chi ando Jerusalem.


Maar als er niets anders dan dorens en distels opkomen, is het land niets waard. Het zal worden afgekeurd en afgebrand. 	 O Del kerel e phuv te bariol lashe fruti ai lashe legume, numa del chorhi char ferdi, nai kanchi. Avela vurhitsime ai pharhudia le iagasa.


Op dat moment nam één van hen het woord. Het was Nicodémus, die al eens bij Jezus was geweest om met Hem te praten. 	 O Nicodemus sas iek baro mashkar lende; wo gelosas mai anglal te dikhel O Jesus, phendia lenge,


Want de zondige neigingen gaan in tegen de verlangens van de Heilige Geest en omgekeerd. Deze twee krachten zijn altijd met elkaar in conflict. U moet dus niet doen wat u maar wilt. 	 Ke o stato mangel dieli kai O Swunto Duxo chi mangel, ai O Swunto Duxo mangel dieli kai o stato chi mangel. Won si penge duzhmaia, saxke tume te na keren so tume mangen.


Het is goed dat een knecht bij de thuiskomst van zijn meester met zijn werk bezig is. 	 Raduime kodia sluga, kai lesko gazda arakhela les ke kerel peski buchi kana avela palpale.


Enkele andere mensen die het zagen, vonden dit verschrikkelijk. Ze gingen het de koning vertellen. 	 Kana le kaver slugi dikhle so kerdiliape, de sa nasul sas lenge, gele ai phende le gazdaske so godi kerdiliape.


Ik kom spoedig. Houd vast wat u hebt. Laat u de erekroon door niemand afnemen. 	 Dikh! Me avava sigo. Garaven so si tume. Te na avela khonik te chorel chi konona.


Er kwam een tweede engel, die zei: "Gevallen! Gevallen is het grote Babylon, dat alle volken van de wijn van haar woeste ontucht heeft laten drinken." 	 Ai aver angelo liape pala leste, phenelas, "O Babylon pelo! O baro foro Babylon pelo! Ke woi kerdia sa le thema te pen e mol katar lako memalo traio ai laki kurvi.


Wat kunnen wij hieruit opmaken? Het volgende: De volken die niet hun best deden om door God aangenomen te worden, zijn toch aangenomen en wel omdat zij nu in Jezus Christus geloven. 	 Apo so te mothas andal manush? Kai nai Zhiduvuria, ai kai chi roden te aven vorta angla Del, kerdile vorta angla Del katar pengo pachamos.


Weer anderen werden bespot en afgeranseld en tenslotte geboeid in de gevangenis geworpen. 	 Le manus marenas mui lendar, ai marde uni anda lende, uni sas thodine ande temnitsa ai uni sas phandade le lantsonsa.


Maar als Hij ons bestraft, doet Hij dat om ons op de goede weg te leiden. Anders zouden wij met de wereld worden veroordeeld. 	 Numa kana sam doshale, O Del chinuil ame, kaste te na avas doshale la lumias.


Toen zij bij Hem kwamen, vroegen zij of Hij bij hen bleef. Hij bleef nog twee dagen. 	 Ai vi le Samaritanuria avile ka Jesus, ai mangenaspe lestar te beshel pasha lende: wo beshlo dui dies.


Maak de maat maar vol. Slangen! Addergebroed! Hoe zult u aan het vreselijke oordeel van de hel ontkomen? 	 Tume geton so tumare dada thodepe de anda gor te keren!


De twee discipelen gingen terug naar huis. 	 Ai le disipluria geletar porme khere.


Zijn de Israëlieten dan gestruikeld om voorgoed te blijven liggen? Natuurlijk niet! Maar door hun weigering om te gehoorzamen, is nu de andere volken het heil te beurt gevallen en wel om de Israëlieten jaloers te maken. 	 Phushav, kana le Zhiduvuria pele, pele ai nashti mai vazden pe? Nichi, numa pala penge shipki, o kolaver narodo sai lia o skepimos, ai sai sikipin le Zhidovon.


De man stond op en liep naar huis. 	 O manush wushtilo ai gelotar khere.


En welke koning zal het in zijn hoofd halen tegen een andere koning oorlog te voeren zonder eerst de legers te hebben vergeleken? Hij zal eerst nagaan of zijn leger van 10.000 man in staat zal zijn het vijandelijke leger van 20.000 man te verslaan. 	 "Vai savo amperato, zhala te kerel marimos kolaver amperatosa? Chi aterdiola mai anglal te lel sama te dashtila desh mie manushensa, sai zhal te marelpe pe kuko kai avel pe leste bish mie manushensa?


Het een past niet bij het ander. Het oude niet bij het nieuwe en het nieuwe niet bij het oude. Op een scheur in een oude jas zet u toch geen nieuwe lap? Doet u dat wel, dan wordt het gat alleen maar groter. Want de nieuwe stof die nog niet gekrompen is, gaat krimpen en scheurt de oude stof stuk. 	 "Khonik chi suvel nevo kotor poxtan te lasharel phurane tsalia, ke o nevo kotor tsigniol, ai kerdiol mai nasul o shinimos.


Hij heeft besloten alles in de hemel en op aarde bijeen te brengen onder het absolute gezag van Christus, als de tijd ervoor gekomen is. 	 Ai kodia so O Del getola kana getolape e lumia si te chidel so godi si ando rhaio ai pe phuv; te avel iek Devles O Kristo.


Wij dachten nog wel dat Hij de Christus was, de bevrijder van Israël. Maar het is nu al de derde dag sinds ze Hem hebben gedood. 	 Ame gindisas ke wo sas kai sas te skepil o Israel; numa sa kadale dielensa, adies si o trito dies kai kadala dieli kerdile.


"Jullie hoeven niet zo te schrikken", zei hij tegen hen. "Jullie zoeken Jezus van Nazareth, Die gekruisigd is. Hij is hier niet meer, want Hij leeft weer! Kijk, daar heeft Hij gelegen. 	 Phendia lenge, "Na daran. Tume roden O Jesus andai Nazareth, kai sas karfosardo po trushul; zhuvindisailo; nai katse: Dikh! O than kai sas.


U hebt Jezus gedood door Hem aan een kruis te hangen. Maar de God van onze voorouders heeft Hem weer levend gemaakt. 	 O Del amare dadengo zhuvindisailo, O Jesus, kai mudardian kana karfosardian les po trushul.


Hij had het nog maar net gezegd of er kraaide een haan. Toen herinnerde hij zich wat Jezus tegen hem had gezegd. "Petrus, voordat de haan kraait, zul jij drie keer zeggen dat je Mij niet kent." Hij ging naar buiten en huilde bittere tranen. 	 Antunchi o Petri diape goji ka le vorbi, kai O Jesus phendiasas leske, "Mai anglal sar te bashel o kurkorsho, tu trivar phenesa, ke chi zhanes ma." Anklisto avri, ai ruia zurales.


Daar wisten ze niets op te zeggen. Hun plan om Hem in het bijzijn van de mensen op een woord te vangen, was op niets uitgelopen. 	 Nashti thode leske dosh pe kado divano angla narodo; numa chudisaile andal atweto kai dia le, ai chi mai phende kanch.


Maar enkele Farizeeërs, die tussen de mensen liepen, zeiden tegen Jezus: "Meester, zeg toch tegen Uw volgelingen dat zij hun mond houden." 	 Ai uni Farizeanonge kai sas mashkar o narodo, phende le Jesusoske, "Gazda, phen che disiplonge te terdion."


Ik hoop dat u duidelijk is dat wij niet buitengesloten worden. 	 Pachav ma ke preznaina ke chi sam kodolendar kai nashti sihavas ke pachas ame.


God is niet onrechtvaardig. Hoe zou Hij al uw werk voor Hem kunnen vergeten of de liefde die u Hem hebt gegeven en nog steeds geeft door Zijn kinderen te helpen? 	 O Del sa data kerel so si vorta. Wo chi bustrel pa e buchi kai tume kerde te zhutin le shave le Devleske, ai e buchi kai tume keren akana te zhutin len. Chiri buchi sikavel chiri dragostia le Kristoski.


Toen ik voor het eerst bij u was, kwam ik dan ook niet met dure woorden en hoogdravende ideeën aan. Ik heb u heel eenvoudig Gods boodschap bekendgemaakt. 	 Mange, phrale, kana gelem tumende, na bare divanosa vai gojasa, avilem te phenav tumenge pa Del.


Vandaag is in Bethlehem de Redder geboren: Christus, de Here. 	 Kadia dies ando foro le Davidosko ek skepitori kerdilo, wo si o Kristo le Devles.


Hij heeft hongerigen overladen met het goede en rijken met lege handen weggestuurd. 	 Wo dia but lashimos ka kodola kai sas bokhale, ai tradia palpale le barvalen le vastensa mange.


Dit klopt precies met wat er in de Psalmen van David staat: 'Laat zijn huis leegstaan; laat er nooit meer iemand in wonen' (A) en 'Laat een ander zijn taak overnemen!' (B) 	 Ke te si ramome andel Psalms, te kerdiol lesko kher sar iek pusta, ai "Te na beshel khonik ande kodo kher; ai aver manush te lel lesko than te kerel buchi."


De volgende haven die we aandeden, was Ptolemaïs. Daar brachten we de christenen een bezoek, maar bleven slechts een dag. 	 Kana getosardiam te zhas po paraxodo, geliam anda Tyre ando Ptolemais,ai kotse geliam te dikhas le shave le Devleske, amare phral, ai beshliam lensa iek dies.


Een stem uit de hemel zei: "U bent mijn geliefde Zoon. U verheugt mijn hart." 	 Ai ek glaso anda rhaio phendia, "Tu san murho Shav kai si de sa mange drago. Kasa sim de sa raduime."


Aan God, de Vader van onze Here Jezus Christus, komt alle dank en eer toe. Hij heeft ons, nu wij één zijn met Jezus Christus, alle geestelijke zegen gegeven, die er in de hemel is. 	 Swuntsome te avel O Del ai O Dat amaro Devlesko O Jesus Kristo, kai swuntsosardia ame, ande but lashimata kai aven katar O Del ando rhaio ando Kristo.


Bij het eerste verbond gaf God de mensen regels, waaraan zij zich moesten houden als zij Hem dienden in de heilige tent, de Tabernakel. 	 O pervo kontrakto mashkar O Del ai lesko narodo sas le zakonuria le swuntone buchake, ai sas ek swunto tsera pe phuv. Andre sas dui sobi.


Wij weten dat God door Mozes heeft gesproken, maar van die Jezus weten wij niet eens waar Hij vandaan komt!" 	 Ame zhanas ke O Del dia duma le Mosesosa; numa kado, chi zhanas katar lo!"


God kende Hem al vccr het ontstaan van de wereld, maar heeft Hem pas in deze laatste tijd terwille van ons bekendgemaakt. 	 Mai anglal sar te avel e lumia O Del alosardiasas le Kristos te kerel kodia buchi, numa akana sikadilo ande kodala vriama le paluno pe tumaro mishtimos.


Maar Petrus schudde zijn hoofd en zei: "Welnee, ik weet niet over wie u het hebt!" Hij liep weg naar de poort. Op dat moment kraaide een haan. 	 Wo phendias, "Nai chaches" angla savorhende, "Chi zhanav pa soste des duma." Ai gelo karing e wurota, ai o kurkorsho bashlo.


Veertig jaar later was Mozes op een dag in de woestijn bij de Sinaï en zag daar een engel van God in de vlammen van een brandende braamstruik. 	 Shtarvardesh bersh pala kodia, iek angelo sikadilo leske ande pusta kai sas o plai kai busholas Sinai ande parha kai sas ande krenzha kai phabolas.


Wees dus in de eerste plaats bezig met het Koninkrijk van God; dan zorgt Hij wel dat je die andere dingen ook krijgt. 	 Roden mai anglal e amperetsia le Devleski ai O Del dela tume sa kadal dieli opral.


Wees blij als dat gebeurt. Spring op van vreugde, want uw beloning in de hemel zal groot zijn. Met de profeten hebben zij vroeger immers net zo gedaan! 	 Raduin tume kodo dies, ai xoten raduimastar ke tumari podarka avela bari ando rhaio, ke kadia kerenas lenge dada le profetonsa.


Hevig geschrokken en tegelijkertijd vol blijdschap holden de vrouwen weg om de discipelen te vertellen wat de engel had gezegd. 	 Grebisaile te zhantar katar o greposhevo ande dar numa vi veselo sas, nashle te phenen leske disiplonge.


Het ging om kwesties van hun godsdienst en over een zekere Jezus, Die al dood is, maar Die volgens Paulus leeft! 	 Xanaspe lesa anda pengo zakono, ai andak manush kai bushol Jesus, kai mulo; ai kai o Pavlo mothol ke zhuvindisailo.


De commandant en zijn soldaten die bij het kruis waren, schrokken vreselijk van de aardbeving en alle andere dingen die er gebeurden. "Deze man was werkelijk de Zoon van God!" riepen ze uit. 	 O fitsiri ai le ketani kai sas lesa dikhenas po Jesus, dikhle sar izdraias e phuv, ai so godi kerdiliape, daraile zurales, ai phende, "Chaches kado sas O Shav le Devlesko."


Toen wilden zij een koning hebben. God gaf hun Saul, de zoon van Kis, een man uit de stam van Benjamin. 	 Porme mangle iek amperato; ai O Del dia le pe shtarvardesh bersh o Saul, o shav le Kishesko, andai e vitsa kai sas le Benjamin.


Als op een stuk bouwland flink wat regen is gevallen en het een goede oogst heeft gegeven, is het duidelijk dat God het heeft gezegend. 	 Kadia si sar e phuv, dia breshind butivar pe phuv.


Knechten, heb ontzag voor uw meester en doe wat hij zegt; niet alleen als hij goed en redelijk is, maar ook als hij lastig is. 	 Tume le slugi, keren so mangen tumendar tumare bare ai respektin le, numa na ferdi kodolensa kai si lashe tumensa, numa vi kodolensa kai nai lashe tumensa.


opdat wij Hem zouden prijzen voor Zijn onovertroffen genade. En Hij heeft ons door Zijn geliefde Zoon laten ervaren hoe buitengewoon goed Hij is. 	 Luvudisaras le Devles anda barimos peske lashimasko, kai dia ame ande pesko shav kai si leske o mai drago.


1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. 	 Theophilus, dem duma ande murhi pervo klishka pa sa le dieli kai O Jesus nachinaisardia te kerel ai te sicharel de anda gor,


Alles wat zij doen, is om op te vallen. Ze binden hun gebedsriemen, met wetteksten erin, op hun linkerarm en hun voorhoofd. (a) Om heilig te lijken, maken ze die extra breed. En de kwasten aan hun kleren, die aan Gods geboden herinneren, (a) maken ze extra lang. 	 Ai won so godi keren keren kashte te dikhen le manush pe lende. Phiraven E Vorba le Devleski pe pengo shero ai pengo vas, ai lunzharen le chukuria ka penge tsalia!


Ik zag dat de vrouw dronken was van het bloed van Gods kinderen, het bloed van hen die openlijk over Jezus hadden gesproken. Toen ik haar zo zag, was ik erg verbaasd. 	 Ai dikhlem e zhuvli mate sas le ratesa le Devleske narodos ai kodola kai sas mudarde ke dine duma pa Jesus. Kana dikhlem la, chudisailem.


Jezus kwam dichterbij en zei tegen hen: "Ik heb alle macht in hemel en op aarde gekregen. 	 O Jesus avilo pasha lende ai phendias lenge, "Sa e putiera ando rhaio ai pe phuv si dini mande.


Het staat zo in de Boeken: "De goede en rechtvaardige geeft veel aan de armen. Voor het goede wat hij doet, zal hij altijd worden geëerd." (b) 	 Ke E Vorba le Devleski mothol, "O Del del but kal chorhe; lesko lashimos shoxar chi getolpe."


Ik leef door de kracht van de Vader, Die Mij gestuurd heeft. Als iemand Mij eet, zal hij leven door mijn kracht. 	 O Dat kai tradia ma zhuvindo lo, ai traiiv anda leste sakadia, kodo kai xal murho stato traiila anda mande.


Dit slechte volk lijkt op iemand uit wie een boze geest is weggegaan. Zo'n geest zwerft een tijd door de woestijn, op zoek naar rust. Maar hij vindt geen rust en zegt tenslotte: 	 Kana o bi vuzho duxo zhaltar anda o manush zhal ando pusta te rodel than te hodinil ai chi arakhel.


zo zeker zal Christus (nu Hij gestorven is om de zonden van vele mensen weg te nemen zonder zonde terugkomen. Hij zal komen om ieder te redden, die verlangend naar Hem uitziet. 	 Ai vi O Kristo mulo ferdi iek data sar ek sakrifis le bezexesko sa le manushenge; ai kana Wo avela palpale e duito data, Wo chi dela pesko traio le bezexesko mai iek data, numa te anel o skepimos kal manush kai azhukeren les.


Toen zij bij het huis van Jaïrus kwamen, klonk daar gehuil en gejammer! 	 Aresle ka kher le baresko andai synagogue, ai O Jesus dikhlia baro narodo buntuime, but mui kerenas, ai rovenas. Wo gelo andre ai phushlia le,


"Hebben wij niet gezegd dat U een Samaritaan bent?" zeiden de Joden. "U bent bezeten." 	 Le Zhiduvuria phende leske, phenenas, "Chi phenas vorta kana phendiam ke tu san ek Samaritano, ai si tu iek beng ande tute?"


Hij was nauwelijks uitgesproken of een Farizeeër nodigde Hem uit mee te gaan eten. 	 Sar O Jesus delas duma, ek Farisi manglia les te xal leste, gelo ai thodiape kai skafidi.


want Ik zal geen wijn meer drinken tot het Koninkrijk van God is gekomen." 	 Ke phenav tumenge, chi mai piiava andai fruta le struguroski, zhi kai e amperetsia le Devleski avel.


Hij is Zijn belofte niet vergeten, want hij had Abraham en zijn kinderen beloofd altijd goed voor hen te zijn." 	 Chi busterdia te sikavel leski mila karing o Abraham ai kodola kai sas mai palal lestar sagda.


Er zullen altijd arme mensen zijn, maar Ik zal niet lang meer bij jullie blijven." 	 Ke le chorhe sagda avena tumensa, numa me chi avava tumensa sagda."


Als u oren hebt, luister dan naar wat de Geest tegen de gemeenten zegt. 	 Si tume khan! Ashunen mishto ka so phenel O Duxo ka le khangeria."


Ik ben van plan Artemas of Tychicus naar je toe te sturen. Probeer zo gauw mogelijk, nadat een van hen is aangekomen, naar Nicopolis te komen om mij daar te ontmoeten. Want ik heb besloten daar de hele winter te blijven. 	 Kana tradava tuke o Artemas, vai o Tychicus, tu grebisavo te aidi mande ande Nicopolis; ke me mangav te beshav kotse sa o ivend.


Programmeren 	 Programare


Ons lichaam bestaat uit vele delen, maar al die delen samen vormen één lichaam. Zo is het ook met Christus. 	 Ke sar o stato si iek, si les but kotora, ai sa le but kotora kerdion ferdi iek stato. Kadia si ka Kristo.


Omstreeks deze tijd gaf de Romein se keizer Augustus bevel dat in zijn hele rijk een volkstelling moest worden gehouden. 	 Ande kodia vriama iek baro manush kai busholas Ceasar Augustus dia ordina te dikhen sode narodo sas ando them.


Op haar voorhoofd stond een geheime naam geschreven: "Het grote Babylon, de moeder van alle hoeren en van alle gruwelijkheden in de wereld." 	 Ai sas ramome ek anav kai sas shodo po lako chikat kai phendia, "BABYLON O BARO, E DEI SA LE DEIANGE KAI KEREN ZHUNGALIMOS LE STATOSA, AI DEN LUVUDIMOS KAL IKONI PE SWAKO RIK PE SA E LUMIA."


Als Gods boodschapper zeg ik tegen ieder van u: Beoordeel uzelf eerlijk en denk niet te hoog van uzelf; bepaal uw eigen waarde naar de mate van het geloof dat u van God ontvangen hebt. 	 Palai podarka kai O Del dia ma ande pesko lashimos, phenav tumenge savorhenge: na gindin pa tumende ke san mai but ke so san. Numa te avel tume ginduria lashe, swako anda tumende te haliarel pe ke nai mai but ke ferdi pala pachamos kai O Del dia les.


Waar Hij ook kwam (in dorpen, steden of gehuchten) overal legde men de zieken op straat. Overal smeekte men Hem of de zieken de kwast van Zijn mantel mochten aanraken. En alle zieken die Hem aanraakten, werden genezen. 	 Ai kai godi gelo andel gava, andel foruria, vai avrial le gava; andel bazaria ai pel vulitsi, won thode kodola kai sas naswale, ai phende leske, te ferdi dashtin le naswalen te pashon pasha leste te azban e tivala leske raxamaki, ai kon godi azbadias leski raxami sastile.


Het harde pad waarop een deel van het zaad viel, zijn de mensen bij wie de woorden van God het ene oor ingaan en het andere weer uit. De duivel neemt die woorden weg, omdat hij niet wil dat de mensen erin geloven en daardoor worden gered. 	 Le sumuntsi kai pele pasha drom si kodola kai ashunen; numa o beng avel ai lel anda lengo ilo e vorba, ke zhanel ke te pachanape si te skepinpe.


Petrus maakte een rondreis langs alle plaatsen waar volgelingen van Jezus woonden en kwam ook in de stad Lydda. 	 O Petri kai zhalas pe sa o them gelo andek dies kal shave le Devleske kai sas andek foro kai bushol Lydda.


Enkele Farizeeërs zeiden: "Dat mag niet! Wat u daar doet, is graan oogsten en dat is op de sabbat verboden." 	 Uni Farizeanuria phende lenge, "Sostar keren so nai slobodo te keren Savatone?"


"Als ik Zijn kleren maar kan aanraken, zal ik beter worden", dacht zij. 	 Ke phendiape, "Te sai azbava leske tsalia avava sasti."


Jezus ging terug naar de andere kant van de Jordaan, naar de plaats waar Johannes voor het eerst doopte. Daar bleef Hij een tijd. 	 O Jesus mai gelo inchal o Jordan kotse kai o Iovano mai anglal ambolelas, ai beshlo kotse.


Een mens wordt niet slecht door wat hij eet. Nee, hij wordt slecht door wat hij denkt en zegt en doet." 	 Nai so thol o manush ando mui kai maril les, numa so anklel anda lesko mui kai maril les.


Een boom kent men aan zijn vruchten. Aan een goede boom komen goede vruchten en aan een slechte boom slechte. 	 Halon te keren e pruing lashi ai e fruta lashi; vai halon te keren e pruing chorhi ai e fruta chorhi ke e pruing prinzhardiol katar peski fruta.


"Waarom houden Uw discipelen zich niet aan de oude tradities?" vroegen zij. "Zij wassen niet eens hun handen voor het eten!" 	 "Sostar che disipluria chi keren o zakono le phurengo? Won chi xalaven penge vas kana xan!"


Eén van hen, Agabus, voorspelde dat er een grote hongersnood in dat gebied zou komen; de Heilige Geest had hem dat duidelijk gemaakt. Die hongersnood kwam inderdaad tijdens de regering van keizer Claudius. 	 Iek anda lende kai busholas Agabus wushtilo opre, ai phendia katar O Swunto Duxo ke chi mai avela xaben pe sa e phuv, ai kerdilia kana o Claudius Caesar sas o baro le themengo.


Mijn gebed voor u is dat onze God en Vader uw geloof sterk zal maken, zodat u op de dag waarop de Here Jezus terugkomt met allen die bij Hem horen, sterk, zuiver en heilig zult zijn. 	 Wo vuzharela tumare ile, ai avena swuntsi ai bi doshako angla Del, amaro Dat, kana avela amaro Devles O Jesus Kristo peske shavensa kai pachaiepe ando leste.


Weer pakten zij stenen om Hem te stenigen. 	 Antunchi le Zhiduvuria mai line bax te shuden pe leste.


"Ananias", zei Petrus, "waarom hebt u de duivel toegang gegeven tot uw hart? Waarom probeert u de Heilige Geest te bedriegen? Waarom zegt u dat dit de hele opbrengst van het land is, terwijl u een deel ervan achtergehouden hebt? 	 Numa o Petri phendia leske, "Ananias, Sostar o beng lia cho ilo ai te kerel tu te xoxaves le Swuntone Duxos, ai kai garadian andal love kana bichindian e phuv?


U bent Mij dwars door alles heen trouw gebleven, zoals Ik u had opgedragen. Ik zal u dan ook redden voor de tijd van beproeving, waarin alle bewoners van de aarde zwaar op de proef worden gesteld. 	 Ke si tume la rhavdasa kerdian mange so phenel murhi vorba. Me garavav tume katar o chaso kana o baro chinuimos si te avel pe sa e lumia, te zumavel sa le manushen pe phuv.


Want God nam Christus, Die geen zonde gedaan had, en belastte Hem met onze zonden. In ruil daarvoor rekent God de rechtvaardigheid van Christus aan ons toe. 	 O Kristo nas chi iek bezex pe leste, numa O Del kerdia te perel amaro bezex pe leste, saxke ame te avas vorta angla Del katar o Kristo.


Op de mannen die je uitkiest, mag niets aan te merken zijn; zij mogen slechts één vrouw hebben; hun kinderen moeten de Here liefhebben en er mag niet van hen gezegd kunnen worden dat zij vrijgevochten of ongehoorzaam zijn. 	 Ek manush kai del duma pa Del trobul te avel ek manush kai nai dosh pe leste; ai trobul te avel o rhom ieka rhomniako, ai leske shave trobul te pachanpe ando Del, ai na te mothon le manush ke bi malades traiin vai ke chi pachan o mui.


Deze verwachting is onze redding. Maar het is nog niet zover, anders zou het geen verwachting meer zijn. Iets wat er al is, hoef je immers niet meer te verwachten. 	 Ke O Del skepisardia ame; numa inker azhukeras te dikhasa so azhukeras; ma nai so azhukeras; savo mai azhukerel so vunzhi?


Zij zeiden: "Meester, in één van de boeken van Mozes staat dat als een man sterft zonder kinderen na te laten, zijn broer met de weduwe moet trouwen. Die kan er dan voor zorgen dat zijn overleden broer toch kinderen krijgt. 	 "Gazda, o Moses phendias, 'Te merela iek manush ai nas les glate, lesko phral trobul te lel leska rhomni, te vazdel familia peske phralesle.'


Ik zal u duidelijk bewijzen dat Christus door mij spreekt. Hij is niet zwak, maar zal onder u Zijn kracht tonen. 	 Tume roden te dikhen ke O Kristo del duma ande mande. Wo kai nai kovlo karing tumende, numa kai si la putierasa ande tumende.


Daarom kunt u, als u geen afstand kunt doen van al uw bezit, nooit mijn discipel worden. 	 Anda kodia, zhido iek anda tumende te na mukhela sa so godi si les, nashti avel murho disiplo.


Als iemand zich echter (zonder eigen inspanning) toevertrouwt aan God, Die de goddeloze vrijspreekt, verklaart Hij hem onschuldig op grond van zijn vertrouwen in Hem. 	 Numa kana iek manush bi te kerel buchi thol ferdi pesko pachamos ando Del, ai O Del jinel vorta le bezexa leske, O Del dikhel lesko pachamos te jinel les sar vorta angla leste.


Die nacht zullen twee mensen in één bed slapen. De een zal worden meegenomen om bij Mij te zijn. De ander zal achterblijven. 	 Phenav tumenge, kodia riat dui manush sovena ande iek pato; iek avela lino, ai iek ashela.


Zij vroegen de man die vroeger blind was: "En u? Wat zegt u van Hem? Per slot van rekening waren het uw ogen die Hij genas." "Hij is een profeet", antwoordde de man. 	 Mai iek data le Farizeanuria phushen le korhes kai sastilo, "So phenes tu pa leste, kai phuterdia chire iakha?" Wo phendia lenge, "Wo si iek profeto."


Daardoor hadden de discipelen van Jezus Zijn lichaam kunnen weghalen. 	 Ai phende lenge, "Mothon ke leske disipluria, "Avile ande riat, ai chorde lesko stato zhi pon tume sovenas."


Zacharias bleef in de tempel tot zijn dienst voorbij was en ging toen naar huis terug. 	 Kana o Zechariah getosardia peski vriama kai trobulas te podail ande tampla, gelo peste khere.


De duivel gaf het niet op en nam Hem mee naar een heel hoge berg. Hij liet Hem alle landen van de wereld zien, met al hun pracht en praal. 	 Antunchi o beng ingerdia les pe ek bari plai, ai sikadia leske sa le thema la lumiake, ai lengo barimos.


Op een dag liep Hij langs het meer van Galilea en zag twee vissers hun net in het water gooien. Het waren twee broers: Simon (ook wel Petrus genoemd) en zijn broer Andreas. 	 Sar phirelas o Jesus pasha maria Galilee, dikhlia do phralen, O Simon (akharenas les Petri) ai lesko phral, o Andres, shudenas sita ande maria ke won sas masharia.


Niemand berooft Mij van het leven; Ik geef het uit eigen vrije wil. Want Ik kan en mag mijn leven geven en het terugnemen. Ik doe dat omdat mijn Vader dat heeft gezegd." 	 Khonik chi lel murho traio mandar, numa dav les me mandar. Si ma e putiera te dav les, ai si ma e putiera te lav les palpale. Kadia si o zakono kai dia ma O Dat."


Zij lieten de mensen achter, stapten bij Jezus in de boot en staken van wal. Er gingen nog enkele boten met hen mee. 	 Ai kana mekle o narodo; le disipluria ankliste ando chuno kai sas O Jesus, ai ingerde les lensa. Ai sas aver chunuria.


Boodschappen van engelen zijn altijd waar gebleken. Wie die niet gehoorzaamde, werd gestraft. 	 Le vorbi kai le angeluria phende sas chache. Ai kana le manush chi kerde so manglia O Del lendar wo doshardia le.


De mannen trokken hun boten op de wal, lieten alles achter en gingen met Jezus mee. 	 Antunchi line penge chunuria ai tsirde le pe phuv, ai mekle sa ai linepe pala Jesus.


'Nee, Here, ik heb nog nooit iets gegeten wat mij als Jood verboden is.' 	 Ai me phendem, "Nichi, Devla, ke shoxar chi xalem vari so kai si bi vuzho vai marime."


Broeders, ik wil niet dat Gods plan met Israël voor u geheim blijft. Wees niet eigenwijs. Voorlopig moet een deel van de Israëlieten niets van Jezus Christus hebben. En dat duurt tot de grote massa uit de andere volken in Gods koninkrijk is ingegaan. 	 Murhe phral, eta iek chachimos garado kai mangav te mothav tumenge. Saxke te na gindin ke gojaver san, uni andal Zhiduvuria nashtin te haliaren, numa kodia chi avela sagda, numa zhi kai le kolaver thema aven skepime.


Later is Hij gezien door 500 broeders tegelijk. Hoewel enkelen van hen al gestorven zijn, leven de meesten nog. 	 Porme sikadilo mai but de pansh shela phralen iek data, ai mai but anda lende inker zhuvinde le, ai uni mule.


Veel mensen uit de Samaritaanse stad geloofden in Jezus. Zij waren daarvan overtuigd omdat de vrouw vertelde dat Hij precies wist wat er in haar leven gebeurd was. 	 But Samaritanuria kodole gaveske pachanaspe ando Jesus pala kacha viasta chachi la zhuvliaki, woi phendia, "Phendia mange so godi kerdem."


Aan de liefde komt nooit een einde. Het spreken namens God zal eens niet meer nodig zijn; het spreken in vreemde talen zal ophouden; kennis zal dan niet meer worden gevraagd. 	 E dragostia shoxar chi xasavol: profesi getolape; le shiba ai o zhanglimos xasavona.


"Mijn moeder en mijn broers zijn zij die de woorden van God horen en in praktijk brengen." 	 O Jesus phendia lenge, "Murhi dei ai murhe phral si kodola kai ashunen E Vorba le Devleski, ai kai keren lesko zakono."


Christus is immers toen wij nog hulpeloos waren, op het juiste ogenblik voor slechte mensen gestorven. 	 Inker kana nas ame zor, O Del mulo le bezexalenge, e vriama kai sas thode katar O Del.


Toch ontkwam in de tijd van Adam tot Mozes niemand aan de dood, ook al had men niet, zoals Adam, gezondigd door een uitdrukkelijk verbod van God te overtreden. Wat een tegenstelling tussen Adam en Christus, Die nog komen moest! 	 Numa de katar e vriama le Adamoski zhi kai e vriama le Mosesoski e martia sas, vi pel manush kai chi kerenas bezexa sar o Adam kai dia opral pa so phendia leske.


"Hoe kom je erbij", antwoordde Petrus. "Ik ken Hem niet eens." 	 Numa o Petri phendia, "Zhuvlio, chi zhanav les."


Denk eens aan wat met de vrouw van Lot gebeurde! 	 Den tume goji kai zhuvli le manushesko kai busholas Lot.


Hij vertrouwde toch op God? Als God zoveel met Hem opheeft, laat Die Hem dan komen redden. Hij is immers Gods Zoon?" 	 Wo pachalpe ando Del ai jinel pe leste, phendia ke O Shav le Devlesko lo, aven dikhas te mangela O Del te skepil les akana.


Zij namen Hem mee naar de binnenplaats van de burcht en riepen het hele bataljon bijeen. 	 Le ketani ningerde les ando kher, kai bushol Praetorium; ai chidinisaile kruglom lestar ek antrego kompania ketani.


Want alles wat God gemaakt heeft, is goed. Wij mogen het gerust eten, als we er maar dankbaar voor zijn. 	 Naisisaras le Devleske ande lende. So godi kerdia O Del lasho; kanchi chi trobul shudino, numa trobul te naisin le Devles mai anglal sar te len,


Als je zo goed weet hoe ik ben, waarom heb je het geld dan niet op de bank gezet? Dan zou ik het nog met rente hebben teruggekregen.' 	 Apo, "Sostar chi thodian murhe love ande banka? Saxke, kana avilemas khere sas te bution?"


Daarover spreken wij dan ook niet met menselijke welsprekendheid, maar met woorden die de Geest ons ingeeft. Wij gebruiken dus de woorden van de Geest om de gedachten van de Geest over te brengen. 	 Ai ame das duma, na divanonsa kai sicharel e goji la manushenge, numa kodola sas kai sicharel O Swunto Duxo; phenas divano duxosko pel dieluria le duxoske.


Paulus riep één van de officieren en zei: "Breng deze jongeman naar de commandant. Hij heeft hem iets belangrijks te vertellen." 	 O Pavlo akhardia iekes andal ketani, ai phendia, "Anger kakale terne manushes ka baro le ketanengo; ke si les vari so te mothol leske."


De nacht is bijna voorbij, dan breekt de dag aan. Houd dus op met wat het daglicht niet kan verdragen. Doe voortaan alleen maar wat gezien mag worden. 	 E riat pashte nakhli, o dies si te phuterdiol. Mek te shudas pa amende le dieli kai keren o tuniariko, ai las pe amende le dieli le vediarike.


Wij zijn er zeker van dat Christus, nu Hij uit de dood is opgestaan, niet meer zal sterven. De dood heeft geen macht meer over Hem. 	 Zhanas ke o Kristo zhuvindisailo andal mule, ai nashti mai merel; ke e martia ma nai la putiera pe leste.


Als u moet lijden omdat u christen bent, hoeft u zich niet te schamen, maar u kunt God ervoor prijzen dat u de naam van Christus draagt. 	 Numa te chinuila vari kon ke si ek shav Devlesko te na avel leske lazhav, numa mai bini te naisil le Devleske ke si ek shav Devleske.


Petrus nam haar bij de hand en hielp haar opstaan. Daarna riep hij de volgelingen van Jezus en de weduwen binnen en zei: "Kijk, zij leeft weer." 	 O Petri delas vas ai zhutisardia la te wushtel opre; ai antunchi akhardia le devlekane ai le phivlian, ai dia la lenge zhuvindi.


Op een dag toen wij weer naar de gebedsplaats gingen, kwamen wij een slavin tegen, die een helderziende geest had. Zij verdiende voor haar eigenaars veel geld door andere mensen de toekomst te voorspellen. 	 Sar zhasas pe kodo than te rhugisavas, ek shei kai sas o beng ande late avili amende, ai woi sai motholas so si te avel, ai nirilas but love peske barenge ke drabarel ai phenel so si te avel.


Op dat moment kwamen er drie mannen aan bij het huis waar ik logeerde. 	 Ai eta, strazo trin manush kai sas tradine anda Caesarea karing mande, avile mande kai beshav.


Toen het donker was, lieten zijn discipelen hem vanaf de stadsmuur in een mand naar beneden zakken. 	 Numa andek riat le disipluria line les, ai nakhade les inchal o zido andek shkonitsa.


U wordt niet slecht door wat u eet en drinkt. U wordt slecht door wat u denkt en zegt." 	 Nai so thol o manush ando mui kai maril les, numa so anklel anda lesko mui, si so kai maril les.'


De volgende morgen kwamen zij weer langs de vijgeboom, waar Jezus geen vruchten aan had gevonden. Zij zagen dat hij helemaal verdord was. 	 Pe terharin diminiatsi, sar nakhenas po drom, dikhle ek pruing figengi shuchili zhi kai vuni.


U weet toch wel dat wij u in opdracht van de Here Jezus dit duidelijk hebben verteld? 	 Tume zhanen so sichardiam tume ando anav le Kristosko.


U weet ook hoe slecht wij in Filippi behandeld zijn, vlak voordat wij bij u kwamen. Het was verschrikkelijk wat wij daar hebben doorgemaakt. Toch gaf God ons de moed u het goede nieuws te brengen, zelfs al waren wij door vijanden omringd. 	 Tume zhanen ke chinuisardiam ai vunzhe vutisardia ame ando Filipi mai anglal sar te aresas tumende ande Thesalonika. Numa O Del dia ame e zor te anas tumenge e lashi viasta kai avel lestar, marka ke but roden te rimon.


En wat kost nu een mus? Bijna niets. Zelfs de haren op je hoofd zijn allemaal geteld. 	 Ai vi le bal ande tumaro shero sa jindo le.


'Kijk, dit is stof van jullie stad! Wij schudden het van onze voeten! Het is afgelopen met jullie! Vergeet nooit hoe dicht het Koninkrijk van God bij jullie is geweest!' 	 "Kosas pe tumende e phulberia tumare gaveske kai astardilepe amare punrhe; numa de tu goji ke o rhaio le Devlesko pashilo pasha tumende!"


Tot op dit moment lijden wij honger en dorst; wij hebben nauwelijks kleding en worden mishandeld. Wij hebben nergens een thuis 	 Zhi ka kado chaso bokhale sam, trushale sam, nange sam, marde sam, ai phiravas ame than thanestar.


Maria van Magdala en de andere Maria zaten tegenover het graf. 	 E Maria Magdalena ai e kaver Maria beshenas angla greposhevo.


De man zei: "Ik vind het maar vreemd dat u niet weet waar Hij vandaan komt. Hij heeft nog wel mijn ogen genezen! 	 O manush phendia lenge, "Shodo diela si! Ke chi zhanen katar lo, numa wo phuterdia murhe iakha!


Aan de hand daarvan liet hij hun zien dat de Christus, die zij verwachtten, na veel lijden moest sterven en daarna weer levend zou worden. "Wel", zei hij, "de Jezus over wie ik spreek, is de Christus!" 	 Motholas lenge ai sikavelas lenge, ke O Kristo trobulas te chinuil, ai te zhuvindil mashkar le mule; ai kado Jesus, kai mothav tumenge pa leste, wo si O Kristo.


Had u Mij niet kunnen arresteren toen Ik in de tempel was? Daar was Ik toch elke dag? Maar het moet zo gaan als de profeten hebben gezegd. Daarom gebeurt dit allemaal." 	 Swako dies simas tumensa ande tamplo te sicharav, ai chi thodian vas pe mande, numa sa kado kerdiilo kashte o ramomos le profetongo te pherdiol."


Als wij God liefhebben, zullen wij leven zoals Hij wil. Hij heeft ons vanaf het allereerste begin gezegd dat wij elkaar moeten liefhebben. 	 Ai e dragostia si te traiisaras ando zakono le Devlesko. Kado si o zakono, ke wo phendia amenge te avas drazhi iek kavreske de anda gor.


Daar probeerde de duivel Hem zover te krijgen dat Hij niet meer naar God zou luisteren. Veertig dagen lang was Jezus alleen bij de wilde dieren en de engelen zorgden voor Hem. 	 Ai sas kotse ande pusta shtarvardesh dies te avel zumado katar o beng. Ai sas kotse le chore zheganiasa, numa le angeluria le sama lestar.


In de wet van Mozes is ons al verteld wat wij wel en niet moeten doen. Maar Jezus Christus bracht ons genade en waarheid. 	 Ke o zakono sas dino katar o Moses, numa o mishtimos ai o chachimos avilo katar O Jesus Kristo.


Jezus zei tegen hem: "Sta op! Pak uw matras en loop!" 	 Jesus phendia leske, "Wushti, le cho than ai phir." Ai strazo kodo manush sastilo, wo lia pesko than ai phirdia.


Laten de ongelovigen niets op uw gedrag kunnen aanmerken. Ook al mogen zij u niet en belasteren zij u, als zij zien hoe voorbeeldig uw leven is, zullen zij God wel moeten eren en prijzen op de dag dat Christus terugkomt. 	 Ai trobul te avel tumaro traio vorta mashkar le manush kai chi pachanpe ando Del; ai kadia, marka te mothona chordanes ke nasul san, musai avela lenge te preznain o mishtimos kai keren ai te luvudin le Devles o dies kai avela.


Hij bepaalde dat de mensen Hem zouden zoeken, in de hoop dat zij Hem (misschien na veel rondtasten) zouden vinden. 	 Wo manglia le manush te roden le Devles, ai te thon zor te arakhen les le rodemasa, marka ke nai dur amendar.


Na het eten nam Hij ook de beker en zei: "Deze beker is het nieuwe verbond, dat wordt bekrachtigd met mijn bloed. Drink die geregeld als een herinnering aan Mij." 	 Ai pale kana xalia, lia o daxtai ai phendia, kado daxtai si e nevi kontrakto ande murho rat. Keren kadia ai den tume goji mande swako data kai pena.


Jezus riep: "Vrienden, hebben jullie iets te eten?" "Nee", antwoordden zij. 	 O Jesus phendia lenge, "Shavorhale, nai tume khanchi te xan?"ai won dine les atweto, "Nichi."


Wij zijn zo zacht en vriendelijk voor u geweest als een moeder voor haar kinderen. 	 Numa lashe samas kana samas tumende, lashe sar iek dei kai lel sama peske glatendar.


De gelovigen deelden ook alles met elkaar. 	 Sa kodola kai pachanaspe ando Del sas ande iek than, ai kerenas buchi andek than.


De bruidegom riep terug: 'Ga weg! Ik ken jullie niet!' 	 Numa wo phendias, "Chachimasa phenav tumenge, me chi zhanav tumen."


Maar als u één met Mij blijft en mijn woorden niet vergeet, kunt u vragen wat u wilt en het zal gebeuren. 	 Te beshena ande mande , ai murhe vorbi te beshena ande tuende, phushen so tume mange, ai avela tume dino so mangen.


Ik zag het beest samen met de koningen van de aarde. Zij hadden hun legers verzameld om oorlog te voeren tegen Hem, Die op het paard zit en tegen Zijn leger. 	 Porme dikhlem o zhungalo zhigania ai le amperaturia la lumiake ai lenge armia (bute ketani) chiden andek than te marenpe kodolesa kai beshel po gras ai leski armia.


De discipelen van Johannes de Doper sloegen soms maaltijden over. De Farizeeërs hielden zich ook aan de gewoonte om te vasten. Op een dag kwamen zij naar Jezus toe en vroegen waarom Zijn discipelen dat niet deden. 	 Le disipluria le Iovanoske ai le Farizeanuria zholinas, ai aven ka Jesus ai phushen lestar, "Sostar, le disipluria le Iovanoske ai le Farizeanuria zholin butivar, ai che disipluria chi zholin?"


U weet immers dat de Here u zal belonen met een deel van de erfenis, want u dient de Christus als Here. 	 Den tume goji ke O Del dela tume lashimos, tume lena o mishtimos kai garavel le manushenge kai si leske. Ke o chacho gazda kai tume keren leske buchi O Kristo si.


Vader en zoon zullen onenigheid krijgen over Mij. Moeder en dochter ook. En schoonmoeder en schoondochter zullen elkaar niet begrijpen." 	 Xuladia o dat katar o shav, ai o shav katar o dat; ai e dei katar e shei, ai e shei katar e dei; ai e sakra katar e bori, ai e bori katar e sakra."


"Omdat gezonde mensen geen dokter nodig hebben, maar zieke wel!" antwoordde Jezus. 	 O Jesus ashundia ai phendia lenge, "Le manush kai si saste chi trobul le dokxtoro, le naswalen trobul.


want Hij wil dat alle mensen gered worden en het volgende zullen aannemen: 	 ke wo mangel sa le manush te aven skepime, ai te zhanen o chachimos.


"De godsdienstleraars en de Farizeeërs moeten de wet van Mozes handhaven. 	 "Le Gramnoturia ai le Farizeanuria thodepe ando than le Mosesosko.


"Inderdaad!" zeiden sommigen. "Nee", zeiden anderen, "het is iemand die op hem lijkt." "Ik ben het echt!" riep de man uit. 	 Uni phenen, "Wo si," numa aver phenenas, "Wo miazolpe leste." Numa wo phendia, "Me sim."


U dankt wel goed, maar een ander wordt er niet door opgebouwd. 	 Chaches mishto naisis, numa kaver nai vazdino.


"Hoe kan het dan dat u nu kunt zien?" vroegen zij. 	 Won phenen leske, "Sarta chire iakha phuterdile?"


Ik zeg u met nadruk: Tot de hemelen en de aarde vergaan, zal nog geen letter van de wet afgedaan hebben. Alles moet eerst volbracht zijn. 	 Phenav tumenge o chachimos, zhi kai godi avela o rhaio ai e phuv, chi iek vorba chi e mai tsinorhi ram, chi xasavola anda o zakono zhi kai chi avela sa kerdo.


Omdat zij erg wantrouwig waren, kon Hij bij hen geen grote wonderen doen. Wel genas Hij een paar zieken door hun de handen op te leggen. 	 O Jesus chi kerdia but mirakluria kotse, numa thodia leske vas pe xantsi manush kai sas naswale, ai sastiardia len.


Want je moet anderen leren wat ik jou en vele anderen geleerd heb. Leer deze grote waarheden aan betrouwbare mannen, die ze op hun beurt weer aan anderen kunnen doorgeven. 	 So ashundian mande ke phendem angla but marturia, de kal manush kai si tu pachamos ande lende, ai kai won zhanena te sicharen vi le kolavren.


Zoals alle mensen, als nakomelingen van Adam, sterven, zo zullen ook alle volgelingen van Christus levend worden gemaakt. 	 Ai sar savorhe meren ando Adam, savorhe zhuvindina ando Kristo.


Wij vielen allemaal op de grond en ik hoorde iemand in het Hebreeuws tegen mij zeggen: 'Saul, Saul! Waarom vervolgt u Mij? Het heeft geen zin u tegen Mij te verzetten. Daarmee doet u uzelf alleen maar kwaad.' 	 Savorhe peliam tele, ai ek glaso ashundem kai motholas mange ande shib le Zhidovisko, "Saul, Saul! Sostar chinuis man? Bi malades keres kai rhevdis sar iek gurumli, trutno tuke te de palpale katar le kanrhe."


De draak werd woedend op de vrouw en ging weg om de rest van haar kinderen de oorlog aan te doen. Dat zijn de mensen die zich houden aan wat God gezegd heeft en die er openlijk voor uitkomen dat zij bij Jezus horen. 	 Porme o baro sap sas defial xoliariko ai gelo te marel lake shavensa, sa kai garaven ai keren le zakonuria le Devleske ai phenen kai won si le shave le Jesusoske.


Als u besneden was toen u gelovig werd, moet u niet proberen daar verandering in te brengen. Als u op dat moment niet besneden was, moet u het zo laten. 	 Vari kon akhardo sas sar Zhidovo, te beshel sar Zhidovo. Vari kon akhardo sas sar Nas Zhidovo, te na kerdiol Zhidovo.