Zijn oordelen zijn juist en goed. Hij heeft de grote hoer gestraft, die de aarde met haar ontucht verontreinigd heeft. Hij heeft de moord op Zijn knechten op haar gewroken. 	 Ai sar wo kritsinil le manushen si vorta ai chacho. Wo kritsinisardia e bari zhuvli kai kerdia o zhungalimos lako statosa. Woi kerdia e lumia te kerel bezex, te kerel zhungalimos le statosa, kurvi lasa. Woi mudardia kodole manush kai kerde buchi le Devleske. Wo kritsinisardia la pala kodia."


Immers als God een nieuw soort priester stuurt, moet Zijn wet daarvoor veranderd worden. 	 Ai kana e vitsa le rashange sas parhudia, o Zhidovisko zakono sas parhudia.


Zijn kleren werden verblindend wit. Ineens stonden twee mannen met Hem te praten. Het waren Mozes en Elia! 	 Eta, dui manush denas duma lesa, kai sas o Moses, ai o Elijah,


Nu schrijf ik persoonlijk nog een laatste groet. Vergeet niet dat ik gevangen zit. De genade zij met u. 	 Murhe vastesa ramov kadala vorbi: but bax, zor ai sastimos katar o Paul. Na bustren ke ande temnitsa sim! O lashimos le Devlesko te avel tumensa.


Vol verbazing zeiden de mensen tegen elkaar: "Nee, maar! De boze geesten doen wat Hij zegt!" 	 Sa o narodo chudisailo ai mothonas iek kavreske, "Savata vorba? Kado manush del ordina putierasa ai zorasa le benges ai anklel avri!"


Tijdens hun reis naar Jeruzalem kwamen Jezus en Zijn discipelen in een dorp waar zij gastvrij werden ontvangen door een zekere Martha. 	 Sar o Jesus ai leske disipluria phirelas pa drom, avilo ande iek gav; kai iek zhuvli kai busholas Martha premisardia les ando pesko kher.


Twee vrouwen zullen samen in huis aan het werk zijn. De een zal worden meegenomen om bij Mij te zijn. De ander moet achterblijven." 	 Dui zhuvlia licharena jiv andek than; iek avela lini, ai iek ashela.


U kent Stefanas en zijn gezin wel. Zij waren de eersten in Achaje die gelovig werden en zetten zich volledig voor hun medegelovigen in. 	 Mai phenav tumenge mai iek diela phrala le, zhanen ke familia le Stephenas, ai le anglune andai Achaia, kerdiape te podail le swuntson.


De leidende priesters en de Farizeeërs hadden laten bekendmaken dat ieder die wist waar Jezus Zich ophield, dat onmiddellijk moest melden. Dan zou Hij gevangen genomen worden. 	 Le bare rasha ai le Farizeanuria dine iek ordina, "Ke te si vari kon kai zhanena kai lo O Jesus, trobul te phenel les, ke trobul te astarel les."


Alle dank en eer is voor de God en Vader van onze Here Jezus Christus, Die zo onvoorstelbaar goed voor ons is. Hij heeft nieuwe mensen van ons gemaakt door Jezus Christus uit de dood terug te brengen tot het leven. 	 Luvudisaras le Devles O Dat amare Devleske O Jesus Kristo! Kai ande pesko baro lashimos dia ame iek nevo traio kana andia le Jesus Kristos katar e martia ka traio.


Net toen Paulus zich wilde verdedigen, nam Gallio het woord en zei tegen hen: "Joden, luister! Als het hier om een misdaad of een zware overtreding ging, zou ik u natuurlijk moeten aanhoren. 	 Kana o Pavlo lelas te mothol vari so, o Gallio mothol le Zhidovonge, "Te avilino ke kado manush kerdia vari so kai nai vorta, vai te kerdia ek baio, me ashunav tumaro divano, tume Zhiduvuria.


Maar als God meer eer ontvangt door mijn oneerlijkheid (omdat die zo schril afsteekt tegen de waarheid van God) waarom word ik dan nog als zondaar veroordeeld? 	 Ai pala murho xoxaimos o chachimos le Devlesko sikadiol mai but pe lesko barimos; sostar te mai avav jindo sar iek bezexalo?


Als die anderen hoog opgeven van zichzelf, mag ik dat toch ook doen? 	 Ke si but zhene kai luvudinpe ando stato, I me luvudiv ma.


Want enkele broeders die hier kwamen, hebben mij verteld over uw trouw aan de waarheid, die blijkt uit uw oprechte manier van leven. 	 Defial raduime simas, kana avile phral kai pachanpe ando Del ai phende mange pa chachimos kai si ande tute, ai sar phires ando chachimos.


Al pratend kwamen zij in de kamer waar alle genodigden bij elkaar waren. 	 Sar divinilas lesa, dine ando kher, kotse arakhlia bute manushen.


God had een beter plan; Hij wilde niet dat zij zonder ons de volmaaktheid zouden bereiken. 	 O Del si les vari so mai mishto amenge. Kodola manush nashti kerdile vorta bi amensa.


Jezus riep een kind bij Zich en zette het midden in de kring. "Als u niet verandert en net zo wordt als de kinderen", zei Hij, "zult u nooit in het Koninkrijk van de hemelen komen. 	 O Jesus akhardias peste iek tsinorhi glata, ai thodia les angla lende,


Dat sneed hen diep door de ziel. En een voor een vroegen zij: "Ik ben het toch niet?" 	 Nekezhisaile zurales, ai iek pala avreste phushenas, "Gazda, dar me sim?"


Zij zijn het spoor van de waarheid kwijtgeraakt en beweren dat de opstanding van de doden al heeft plaatsgevonden. Daarmee hebben zij het geloof van sommigen kapotgemaakt. 	 Won durile katar o chachimos, ai rimon bute manushen katar o pachamos, ke mothona ke O Kristo vunzhe avilo.


ging de hemel open en streek de Heilige Geest als een duif op Hem neer. Een stem uit de hemel zei: "U bent Mijn Zoon, die Ik liefheb. Mijn hart verheugt zich in U." 	 Ai O Swunto Duxo vulisto pe leste ande ek stato sar ek gulumbo, ai ek glaso avilo anda rhaio, "Tu san murho Shav kai san mange drago ai ande tute thav murho raduimos."


Alle profeten hebben over Hem gesproken. Zij hebben verklaard dat ieder die in Hem gelooft, door Zijn naam vergeving van zonden krijgt." 	 Sa le profeturia mothon pa leste, ke kon godi pachalpe anda leste, avena lenge bezexa iertime ando lesko anav."


Maar al deze dingen, waar ik vroeger zoveel waarde aan hechtte, zijn voor mij waardeloos geworden omdat ze mij afhielden van Christus. 	 Numa sa kadala dieli kai garavavas sar iek mishtimos, zasardem le pala Kristo.


Lazarus uit Bethanië, de broer van Maria en Martha, was ziek. 	 Ek manush kai busholas Lazarus naswalosas. Beshlo ande foro kai busholas Bethany leske pheiasa, e Maria ai e Martha.


Als zij dat toch doet, moet zij ongetrouwd blijven of naar haar man terugkeren en het met hem in orde maken. Ook een man mag zijn vrouw niet wegsturen. 	 Ai te suvliardi, te beshel bi te ansurilpe, vai te pochil pe pesko rhomesa. Ai vi o rhom te na shudel peska rhomnia.


Vrienden, u moet niet vergeten dat één dag of duizend jaar voor de Here geen verschil maakt. Sommigen denken dat Hij treuzelt, maar dat is niet zo. Hij wacht alleen met het vervullen van Zijn belofte, omdat Hij zoveel geduld heeft. 	 Numa si iek diela, murhe kuchi phral, kai trobul te zhanen ke angla Del iek dies si sar iek mia bersh, ai iek mia bersh si sar iek dies.


Jezus was in Bethanië, in het huis van Simon de melaatse. Tijdens het eten kwam er een vrouw binnen. Ze had een flesje echte, dure nardusolie bij zich. Zij brak de hals eraf en goot de olie over het hoofd van Jezus uit. 	 O Jesus sas ando foro Bethani ando kher ka Simon o lepra, iek zhuvli avili leste, ai andias e mai kuchi duxi, sar beshelas ka e skafidi, pharhadia e botela, ai shordias kodola duxuria pe lesko shero.


Al met al leek het mij het beste Epafroditus naar u terug te sturen. Ik vond het heel fijn dat hij namens u bij mij kwam om mij in mijn nood bij te staan. Hij en ik zijn echte broeders geworden; wij hebben zij-aan-zij gewerkt en gestreden. 	 Haliardem ke trobul te tradav tumenge amare phrales o Epaphroditas, wo si murho vortako ande buchi ai kai marelpe mansa, wo kai tradian mange te zhutil ma kana trobulas ma zhutimos.


Ik bedoel dit: Aan zijn doen en laten kunt u zien hoe iemand is. 	 Kadia tume prinzharena len kai nai chache katar lenge fruta."


Maar laten wij die bij de dag horen, nuchter blijven. Wij moeten onszelf beschermen met het pantser van geloof en liefde en met de helm van de hoop van het heil. 	 Numa ame sam le dieseske, ai trobul te las sama. Ame trobula te avel ame o pachamos ai e dragostia sar tsalia sastrune, ai o pachamos ke sam skepime sar iek staji sastruni.


Maar de goede en gelovige mensen zullen in het Koninkrijk van hun Vader stralen als de zon. Onthoud dit goed! 	 Antunchi le chache manush strefiana sar o kham ande amperetsia peske Dadeske. Kodo kai si les khan, mek te ashunel!"


Hij klopte aan en een dienstmeisje, Rhodé, kwam naar de deur. 	 O Petri mardia anda o wudar, ai ek shei kai busholas Rhode, avili te dikhel.


"Gelukkig zijn zij die nederig zijn, want het Koninkrijk van de hemelen is voor hen bestemd. 	 "Raduime kodola kai zhanen ke nai barvale ando duxo ai ke trobul le o Del; lenge si e amperetsia le rhaioski!


Een derde engel volgde hen en riep: "Wie het beest en zijn beeld aanbidt en het teken op zijn voorhoofd of hand laat zetten, zal de wijn van Gods toorn drinken, die onvermengd in Zijn wraakbeker is gegoten. 	 Porme o trito angelo liape pala lende, phenelas le baro glasosa, "Te si vari kon kai luvudil o chorho zhiganai ai lesko xoxamlo del, ai premil ek semno po lesko vas vai chikhat,


U bent gewaarschuwd, vrienden. Wees daarom op uw hoede. Laat u niet meeslepen door de verkeerde ideeën van mensen, die van geen wet willen weten. Anders valt u af van de goede plaats waar u nu staat. 	 Won xasaren pen kokorho. Numa tume, murhe kuchi phral, zhanen kadala dieli akana. Arakhen tume saxke te na meken tume te aven duriarde katar le shibki le manushenge kai si bi lashe, ai te na xasavon katar tumaro baro pachamos.


dan dat u vasthoudt wat u hebt, totdat Ik kom. 	 Numa tume garaven tume so si tume zhi kai avava.


Daarna legde hij het in een nieuw graf dat hij pas in de rotsen had laten uithakken. Hij rolde een grote steen voor de ingang en ging weg. 	 Ai thodias les ande pesko nevo greposhevo kai sas shindo ando bax, ai spidias ek baro bax angla greposhevo, ai gelotar,


Jezus' moeder stond met haar zuster, Maria van Klopas en Maria van Magdala bij het kruis. 	 Pasha trushul le Jesusosko sas leski dei, ai e phei leska daki, e Maria e rhomni le Cleophaski, ai e Maria Magdalene.


Als iemand je komt vertellen dat de Christus hier is of daar, geloof het niet. 	 Antunchi te avela vari kon te mothol tuke, "O Kristo avilo!" "Katka lo" vai "Kote lo" Na pacha.


In het gedeelte dat de Ethiopiër aan het lezen was, zei de profeet Jesaja: "Hij was als een schaap, dat voor de slacht weggebracht werd. Hij deed zijn mond niet open, zoals een lam stil is terwijl het geschoren wordt. 	 Ai eta, so jinelas ande Vorba le Devleski, angerde les sar iek bakriorho kai ingeren les te mudaren les; wo sas sar iek vitselo kai chi mothol kanch angla kuko kai rhandel le bal pa leste, chi phuterdia vov si o mui.


Daarom blijven wij voor u bidden dat u het waard zult zijn dat God u geroepen heeft. Wij bidden dat Hij Zijn kracht gebruikt om al uw goede voornemens uit te voeren en om alles wat u in geloof onderneemt, tot een goed einde te brengen. 	 Anda kodia rhugisavas sagda tumenge. Mangas katar amaro Del te del tume o traio kai akhardia tumen te del tumen. Ame mangas katar peski putiera te del tume so godi mangen te keren o mishtimos, ai te kerel te avel vorta e buchi tumare pachamaski:


Dus, beste broeders, sta vast en wees onverzettelijk. Blijf aktief voor de Here. U weet toch dat het werk dat u onder Zijn leiding doet, niet voor niets is. 	 Kadia, murhe drazhe phral, aven zurale, na parhudion, keren buchi mai mishto, ai mai mishto ande diela le Devleske, te zhanen ke tumari buchi chi avela intaino ando Del.


Wie naar de oude menselijke natuur leeft, kan alleen maar dood en verderf verwachten. Maar wie door de Heilige Geest leeft, zal ervaren dat de Geest eeuwig leven geeft. 	 Te bariarela so si drago leske statoske, lesko stato anela leske e martia; numa te bariarela so si drago le Swuntone Duxoske, O Swunto Duxo anela leske o traio kai chi mai getolpe.


In Jeruzalem werd het jaarlijkse feest van de tempelvernieuwing gevierd. 	 E vriama avili te keren O Dies O Baro le Zhidovongo ande Jerusalem; sas ivend.


Wij overschatten onszelf echter niet; zij wel. Waar het ons om gaat, is beoordeeld te worden naar de maatstaf waarmee God oordeelt en dat geldt ook voor ons optreden naar u toe. 	 Numa ame, chi mangas te luvudisavas opral pai musura kai O Del thodia amenge, kai dia ame te avas zhi tumende.


Om een uur of vier in de morgen liep Jezus over het water naar hen toe. 	 Mashkar le trin ai le shov chasuria diminiatsako O Jesus avilo karing lende, phirelas po pai.


Maar de manier waarop u nu praat, getuigt van zelfingenomenheid. Dat is niet goed. 	 Numa akana tume raduin tume ande tumare barimata; ai kasavestar raduimos si bezex,


Omdat de Israëlieten op God vertrouwden, liepen zij zeven dagen om Jericho heen en toen stortten de muren van de stad in. 	 Pala pachamos le ziduria le forosko Jericho pele tele palal le Zhiduvuria phirade kruglom o foro pala efta diesa.


Zijn discipelen zeiden: "Dat is tenminste niet zo onbegrijpelijk. Nu spreekt U duidelijke taal. 	 Leske disipluria phende leske, "Eta tu des duma akana vorta, ai chi des duma andel paramichia.


Ik vind het voor ongetrouwde mannen en weduwen beter dat zij alleen blijven net als ik. 	 Kodola kai nai ansurime ai le phivlia, phenav lenge, ke mishto lenge te beshen sar mande.


U moet in plaats daarvan geestelijk groeien en onze Here en Redder Jezus Christus beter leren kennen. Voor Hem is alle eer, voor nu en eeuwig. Amen. 	 Numa zhan angle, barion ando lashimos, ai ando zakono amare Devlesko ai skepitoresko O Jesus Kristo. Leske te avel o barimos, akana ai ande swako vriama! Amen.


Op dat moment kwamen Zijn discipelen eraan. Zij vonden het vreemd dat Hij met een vrouw sprak, maar geen van hen zei er iets van. 	 Pe kadia aresle leske disipluria, ai chudisaile te dikhen sar del duma la zhuvliasa; numa chi iek chi tromailo te phushel les, "So manges latar", vai "Sostar des duma lasa?"


Wie van zijn medemens houdt, doet hem geen kwaad. Als er werkelijk liefde is, worden de andere voorschriften overbodig. 	 E dragostia chi kerel vov si nasulimos le vortakoske. Kana si amenge drago le kolaver kadia si kai keras sa o zakono.


Wij weten allemaal dat Hij Zich het lot van engelen niet aantrekt, maar wel van de nakomelingen van Abraham. 	 O Jesus chi avilo te zhutil le angelon, numa avilo te zhutil le manushen le Abrahamoski familia.


Toepassingen 	 Aplicaţii


Maar toen zij vijandig werden en met Jezus gingen spotten, schudde Paulus het stof van zijn kleren en zei: "U veroordeelt uzelf. Het is niet meer mijn verantwoording. Vanaf nu ga ik naar de mensen die niet tot het Joodse volk behoren." 	 Numa le Zhiduvuria chi lenaspe pala leste, ai marenas mui lestar, o Pavlo chinosardia peske tsalia, ai phendia lenge, "Tumaro rat si te perel pe tumare shero" me vorta si, numa akana zhav karing le Nai Zhiduvuria.


Nahesson was de vader van Salmon; Salmon de vader van Boaz (Rachab was zijn moeder). Boaz was de vader van Obed (Obeds moeder was Ruth). 	 O Salmon sas o dat le Boazosko (E Rachab sas leski dei); O Boaz sas o dat le Obedosko (Ruth sas leski dei); o Obed sas o dat le Jessesko;


Hij raakte hem aan en zei: "Dat wil Ik, word gezond!" De melaatsheid verdween onmiddellijk en de man was helemaal genezen! 	 Strazo wuzhilo andai leprosi, sasto sas.


Zijn ogen zijn als laaiend vuur en op Zijn hoofd draagt Hij vele kronen. Hijzelf is de enige die de naam kent die op Hem geschreven is. 	 Leske iakha sas sar iag, ai po lesko shero sas but kononuria. Ek anav sas ramome po lesko chikhat, ai ferdi wo zhanel so znachil o ramomos.


Tenslotte kwam de man die 1000 geldstukken had gekregen en zei: 'Meneer, ik wist dat u een hard mens bent. Ik was bang dat u mij zou afnemen wat ik had verdiend. 	 Kodo kai sas les iek gono sumnakai avilo ai phendias, "Gazda, Zhanglem ke zuralo ai trutno manush san, ke les katar chi thodian ai chides katar chi thodian sumuntsa.


Wat wij nog eens willen zeggen, komt eigenlijk hierop neer: Christus is onze hogepriester en Hij zit aan de rechterhand van God op de troon in de hemelen. 	 Akana e bari diela si kadia: si ame ek Baro Rasha kai lashardia o drom le manushenge te zhan ka Del. O Kristo si amaro Rasha kai si ando rhaio ai Wo beshel pe rik e chachi le Devlesko (o than le luvudimasko).


Laat dat dan ook blijken uit uw doen en laten. Het gevolg van het licht in u, is dat u alleen maar doet wat goed, juist en waar is. 	 Ke e vediara kerel but lashimos, ai so si vorta, ai o chachimos.


Als de koningen van de aarde, die ontucht met haar hebben bedreven en van haar luxe hebben genoten, haar zien branden, zullen zij huilen en jammeren. 	 "Ai le amperaturia la lumiake roven ai si le nekazo pala late kana dikhen e thu katar lako than kai phabol. Won kai roven si kodola kai kerde bezex (kurvimos) ai nasulimos lasa ai traiisarde sar barvale manush.


'Honderd vaten olie', antwoordde de man. 'Hier is uw schuldbekentenis', zei de beheerder. 'Verscheur die en schrijf een nieuwe voor vijftig vaten.' 	 "Iek shel bidoia vuloi," phendia leske. Ai wo phendia leske, "Le cho tiketo, sigo besh tele, ai ramosar panvardesh."


Zeg eens: Doopte Johannes in opdracht van God of niet?" 	 O bolimos le Iovanosko katar sas, anda rhaio vai manushendar?" Phenen mange.


Eens zullen die vergaan, maar U blijft voor altijd. Zij zullen eens versleten zijn als een stel oude kleren; 	 Le cheri ai e lumia avena xasarde ai avena nai kanchi, numa tu Jesus beshes sa data. Le cheri ai e lumia rimome sar le tsalia le phure,


Ik sta op het punt voor de derde keer naar u toe te komen en ik zal u weer niets kosten. Want ik wil uw geld niet; ik wil u zelf! U bent uiteindelijk mijn kinderen; en kinderen moeten niet voor hun ouders zorgen, maar ouders voor hun kinderen. 	 Eta, gata sim te mai zhav tumende pe trito data, ai pale chi mangava tumendar kanchi. Tumen mangav, ai na tumare loven. Chaches nai le glate kai trobul te nirin love te pravaren penge niamon, numa le niamuria te nirin love ai te pravaren le glaten.


Door de Heilige Geest hebt U Uw dienaar, onze voorvader David, laten zeggen: 'Wat zijn de ongelovige volken toch dwaas om tegen de Here op te staan! Het is onbegrijpelijk dat deze mensen proberen God te slim af te zijn! 	 Tu phendian katar cho Swunto Duxo, katar o mui amaro dadesko, che sluga, o David, "Sostar le tsema buntuinpe, ai keren barimata ai le chorhe ginduria kai si mashkar o narodo?


Ik zag de hemel opengaan en plotseling zag ik een wit paard. Hij die erop zat, heet Trouw en Oprechtheid. In Zijn oordeel en in de strijd is Hij rechtvaardig. 	 Porme dikhlem o rhaio phutren. O parno gras beshelas kotse. Kodo kai beshel po gras si akhardo "O Del le Pachamasko ai Chacho". Kodo Iek kai kritsinil vorta ai kerel marimos.


Later brachten enkele mensen hun kinderen bij Jezus. Zij wilden graag dat Hij Zijn handen op hen zou leggen en voor hen zou bidden. Maar de discipelen zeiden dat zij Hem niet mochten lastig vallen. 	 Antunchi andine tsinorhe glaten te thol peske vas pe lende ai te rhugil lenge, numa le disipluria dine le trad.


Zij keken rond of Jezus er ook was. "Wat denk je?" vroegen ze, terwijl zij met elkaar in de tempel stonden te praten. "Zou Hij ook komen?" 	 Won rodenas le Jesusos, kana chidenape ande tampla, ai phenenas iek kavreske, "So gindin? Chi avela po dies o baro?"


Zijn moeder en Zijn broers kwamen Hem opzoeken, maar zij konden niet bij Hem komen omdat het huis overvol was. 	 E dei ai le phral le Jesusoske avile leste, numa nashti aresle leste pala but narodo.


Eén van Jakobs zonen, Jozef, werd door zijn broers als slaaf verkocht. Dat deden zij omdat ze hem niet konden uitstaan. Zij waren jaloers. Jozef kwam in Egypte terecht, maar God liet hem niet aan zijn lot over. 	 Numa le phral le Josephoske xolaile po Joseph, ai bichinde les te avel sluga ande Egypt. Numa O Del sas lesa,


Vele profeten en gelovigen hebben ernaar verlangd te zien wat jullie zien en te horen wat jullie horen. Maar zij konden het niet. 	 Chaches phenav tumenge, but profeturia ai chache manush roden te dikhen so tume dikhen, ai chi dikhle, ai te ashunen so tume ashunen, numa chi ashunde.


SMYRNA Schrijf aan de boodschapper van de gemeente in Smyrna: Dit zijn de woorden van de eerste en de laatste, van Hem Die dood geweest is en weer levend is geworden: 	 Ramos ka o angelo (pasturi) la khangeriako ando foro sar bushol Smyrna: "E vorba si katar Kodo kai si o Pervo ai o Paluno, Kodo kai mulo and pale avilo palpale ka traio.


Johannes droeg kleren van kameelhaar en had een leren riem om. Hij at sprinkhanen en honing van wilde bijen. 	 Le tsalia le Iovanoske sas kerde andal bal la gemulake ai phiravelas prastia morchaki; lesko xabe sas grimptsuria ai divlo avjin.


Hoe is het nu als zij weer levend worden? Wie van die broers zal dan haar man zijn? Want zij zijn alle zeven met haar getrouwd geweest." 	 Kana avela te zhuvindin le mule te zhan ando rhaio saveski andal efta phral avela e rhomnia?"


Zij vertelden overal in de omtrek dat Hij er was en begonnen zieken naar Hem toe te dragen. 	 Trade divano ande sa o them, ai le manush andine sa penge naswalen leste.


Hij vroeg hun wanneer de jongen genezen was. "Gistermiddag om één uur was de koorts ineens weg", antwoordden zij. 	 Ai wo phushel len, "Ka che chaso sastilo?" ai won phende leske, "Arachi karing o pervo pala miatsuzo o zharo gelotar."


want ik hoor dat u de Here trouw bent en dat u uw medechristenen liefhebt. 	 Ke ashunav e dragostia kai si tu sa le Devleske narodoske, ai o pachamos kai si tu ando Jesus Kristo.


Zo was het ook met ons voordat Christus kwam. Wij waren slaven van allerlei wetten en gebruiken, want wij dachten dat die ons konden redden. 	 Iame zhi kai godi samas sar glati, phangle sama kal dieli kadala lumiake.


Het is mijn grote wens dat u God en onze Here Jezus Christus steeds beter leert kennen. Dan zult u gelukkig worden en Zijn genade en vrede ervaren. 	 O lashimos ai e pacha te aven tume dine bi musurako, katar so dia tume O Del te zhanen ai katar O Kristo amaro Devles.


Tijdens hun verblijf van enkele dagen sprak Festus met de koning over de zaak van Paulus. "Felix heeft hier een man in gevangenschap achtergelaten tegen wie de Joden een aanklacht hebben ingediend. 	 Ai mangenas te beshen kotse meskolke dies, o Festus andia angla amperato e diela le Pavloski, ai mothol leske, "Si katse iek manush kai o Felix meklia ande temnitsa;


Daarom heeft Christus, toen Hij in de wereld kwam, gezegd: "O God, het bloed van stieren en bokken kan U niet tevreden stellen. Daarom hebt U Mij dit lichaam gegeven om het als een offer op Uw altaar te leggen. 	 Kana O Kristo avilo ka e lumia, wo phendia: "O Del, Tu chi manges le zhigeni mudarde vai le podarki dine te luvudin tut. Tu kerdian murho stato ai gata te des sar ek podarka po altari.


Toen onze voorouders bij de berg Sinaï bijeen waren, ging hij de berg op en ontmoette daar de engel van God. Wat de engel tegen hem zei, moest hij aan het volk overbrengen. Dat waren woorden van leven, die aan u moesten worden doorgegeven. 	 Wo si kai sas mashkar le Zhiduvuria kai sas chidine ande pusta, wo sas amare dadensa ai le angelosa kai delas duma lesa pe plaiing kai bushol Sinai, ai o Moses phendia le vorbi ka amare daden, ai lia le vorbi le Devleske te anel le amende;


Hij pakte hem bij de rechterhand en trok hem overeind. Op hetzelfde moment werden de voeten en enkels van de man stevig en sterk. 	 Ai line les vastestar katar o vas chacho, ai vazde les ande punrhende, ai strazo leske punrhe vortosaile.


Als iemand van u het moeilijk heeft, laat hij dan bidden; als iemand opgewekt is, laat hij een lied voor God zingen. 	 Si vari kon mashkar tumende kai si ando chinuimos? Trobul te rhuginpe. Si vari kon kai si raduime? Te jilaben le jilia le naisimaske ka Del.


"Wie heeft Mij aangeraakt?" vroeg Jezus. De mensen zeiden allemaal dat ze Hem niet hadden aangeraakt. "Maar Meester", protesteerde Petrus, "De mensen dringen immers van alle kanten tegen U op!" 	 O Jesus phushlia, "Kon azbadian ma?" Numa savorhe phende ke chi azbade les, ai o Petri phendias, "Gazda, but narodo si pasha tute ai tu mothos "Kon azbadia ma?"


Het goede zaad zijn de mensen die bij het Koninkrijk horen. En het onkruid zijn de mensen die bij de duivel horen. 	 E niva si e lumia; ai e lashi sumuntsa si le shave la amperetsiake, o rherto si le shave le bi vuzheske;


Er stapten enkele Sadduceeërs op Hem af. De Sadduceeërs beweerden dat de mens na de dood niet meer levend kan worden. 	 Antunchi uni andal Saduseanonge avile ka Jesus, kai mothon ke nai traio pala e martia: ai phushle les, phenenas,


Tegen de morgen spoorde Paulus allen aan iets te eten. "U wacht nu al veertien dagen op beter weer. Ondertussen hebt u niets gegeten. 	 Mai anglal sar te phuterdiol o dies, o Pavlo phendia savorhenge te len pesa xaben, phenelas, "Ke adies si o desh u shtarto dies ke sar azhukerdiam ai inkerdilian te na xan.


Wie leeft en in Mij gelooft, zal nooit sterven. Geloof je dat?" 	 Ai kon godi traiil ai pachalape ande mande shoxar chi merela. Pachas tu kadia?" Woi phenel leske,


Boze geesten gingen, onder luid geschreeuw, weg uit de vele mensen die er last van hadden. Vele lammen en kreupelen werden genezen. 	 Ke o beng anklelas avri anda but manush kai sas ande lende, ai tsipinas zurales, ai but manush kai nashti phirenas ai uni kai sas bange, lenge punrhe sastile.


Zij vonden het belangrijker wat de mensen van hen zeiden, dan wat God van hen dacht. 	 Ke mai drago lenge o chetaimos le manushenge de sar o luvudimos katar O Del.


Ik ben de deur van de schaapskooi. Al die zogenaamde profeten en verlossers zijn dieven en rovers. Maar de schapen hebben niet naar hen geluisterd. 	 Sa le kaver kai avile mai anglal mandar si chor ai nasul manush, numa le bakrorha chi ashunde lenge.


Als iemand u iets vraagt, geef het hem. En als iemand iets van u wil lenen, weiger het dan niet. 	 De ka kodo kai mangel tutar; ai na zhatar katar kodo kai mangel vunzhele tutar."


Hebt u wel eens gehoord van een soldaat, die zijn eigen soldij moet betalen? Of van een wijnbouwer, die zijn eigen druiven niet mag eten? Of van een herder, die de melk van zijn eigen vee niet mag drinken? 	 Kodo kai thol te bariol e rez, ai chi xal anda late? Kodo kai pravarel le bakriorhan, ai chi del o thud katar le zhigeni.


Want wij hebben gehoord dat u op Christus Jezus vertrouwt en ook uw medegelovigen liefhebt. Deze liefde komt voort uit de verwachting die u hebt van de toekomst, 	 De katar ashundiam pa tumaro pachamos kai si tume ando Jesus Kristo, ai e dragostia kai si tume ka le Devleske narodoske.


Laten wij dan naar Hem toe gaan, buiten de stad en dezelfde schande dragen die Hij gedragen heeft. 	 Aven, zhas ka leste avrial o foro (avrial o raduimos la lumiako) ai te avas lazhav lesa ai te chinuis lesa.


Op een nacht kwam Nicodémus met Jezus praten. Hij was een Farizeeër en lid van de Hoge Raad. 	 Sas iek manush anda le Farizeanuria kai busholas Nicodemus, iek baro le Zhidovongo.


De anderen kwamen met de boot en sleepten het volle net mee. Zij waren maar honderd meter van de kant af. 	 Ai le kolaver disipluria avile ande paraxodoski, tsirdenas e sita kai sas pherdo mashe, ke nas dur katar o bedigo, iek shel meteria sas. (200 cubits).


Sommige mensen leiden zo openlijk een zondig leven dat het voor iedereen duidelijk is. Daardoor vallen zij onder het oordeel. Maar bij anderen zal de vreselijke waarheid pas op de dag van het grote oordeel aan het licht komen. 	 Le bezexa uni manushenge dichon mishto, mai anglal sar te aven dine pe kris, numa le bezexa avrenge dichon ferdi kana sas dine pe kris.


Pas op voor valse profeten. Zij komen naar u toe en doen zich voor als onschuldige schapen. Maar in werkelijkheid zijn het verscheurende wolven. 	 "Arakhen tume katar le profeturia kai nai chache, kai aven tumende andel bakrenge tsalia, numa andral won si divli ruv.


Allen die hem hoorden, waren hoogst verbaasd. "Dit is toch de man, die in Jeruzalem de aanhangers van Jezus heeft uitgeroeid? Hij kwam hier toch om mensen van dat geloof gevangen te nemen en naar de hoofdpriesters in Jeruzalem te brengen?" Maar Saulus sprak met steeds meer overtuiging en bracht de Joden in Damascus in verwarring door te bewijzen dat Jezus de Christus is. 	 Sa le manush kai ashunenas leste chudinaspe, ai mothonas; "Nai kado ke chinuilas ande Jerusalem kodolen kai mothonas pa anav le Devlesko, ai chi avilo katse te phandavel le, ai te angerel le angla le bare rasha?"


Op de Pinksterdag waren zij allemaal bij elkaar gekomen. 	 Panvardesh dies kai sas Pentecost savorhe sas ande iek than.


Wij weten dat Jezus de Zoon van God is omdat dat bevestigd is door Zijn doop in water en door Zijn dood aan het kruis. En ook de Heilige Geest, Die altijd de waarheid spreekt, zegt dat Hij de Zoon van God is. 	 O Jesus Kristo avilo pala pai ai rat. Wo avilo na ferdi le paiesa, numa le paiesa ai le ratesa. O Swunto Duxo si marturo ke kadala dieli chache le, ke O Swunto Duxo si o chachimos.


Als men een lamp aansteekt, wordt er toch niet iets overheen gezet om het licht te verbergen? Nee, men zet de lamp ergens neer waar iedereen die binnenkomt, hem goed kan zien. 	 "Khonik chi del iag iek lampo, ai te garavel les telai e vadra vai telai e skafidi, numa thol les opral pe skafidi te del e vediara savorhenge kai den ando kher.


Deze ruziezoekers zijn verwrongen in hun denken; zij weten niet meer wat de waarheid is. Voor hen is het goede nieuws alleen maar een middel om geld te verdienen. 	 ai kerdiol divanuria kai chi mai getonpe mashkar le manush kai ma nai le e goji vorta, ai chi mai zhanen o chachimos. Ai gindin ke le pachamasa sa barvalos.


De mensen wisten niet wat zij zagen. "Misschien is Jezus de Christus wel!" zeiden zij. 	 Sa o narodo chudisaile, ai phenenas, "Sai avela kado o Shav le Davidosko?"


"Hier", zei Hij, "dit is mijn lichaam." Daarna nam Hij een beker wijn, dankte God ervoor en gaf hem aan Zijn discipelen. Zij dronken er allemaal uit. 	 Porme lias e kuchi, ai kana dia naisimos, ai dia lende; ai savorhe pile.


Maar toen de Joden daar heftig tegen protesteerden, heb ik mij op de keizer beroepen, overigens zonder de bedoeling mijn volk aan te klagen. 	 Numa savon mangenas te mudaren ma, le Zhiduvuria; ai antunchi musai sas mange te akharav le amperatos o Caesar, ai chi tradem chi iek chorhi viasta pa kodo narodo.


Jezus riep de man naar voren. "Mag men op de sabbat iemand helpen?" vroeg Hij aan de Farizeeërs. "Of moet je hem in de kou laten staan? Is het een dag om mensen te redden of een dag om te doden?" 	 O Jesus phendia le manushesko kai sas les vas bango, "Wushti opre."


Als wij erkennen dat wij door geloof in Christus rechtvaardig voor God worden, ontdekken wij tegelijkertijd dat wij zondaars zijn. Wanneer wij ons, als gevolg van die ontdekking, tot de wet wenden om gerechtvaardigd te worden, is Christus dan (in plaats van een dienaar van gerechtigheid en redding (a)) een dienaar van de zonde? Absoluut niet! 	 Numa te rodasa te avas jinde vorta ke sam astarde le Kristosa, iame sam bezexale sode si kodola kai Nai Zhiduvuria, kodia znachil ke O Kristo kerel buchi le bezexeske? Nichi!


Hij heeft ons strafblad dat tegen ons getuigde (de lijst met regels waaraan we ons niet hebben gehouden) verscheurd. Dat bewijs heeft Hij vernietigd door het aan het kruis te slaan. 	 Wo xaladia e buchi kai o zakono dosharelas ame, ai kai ashelas pe amende, ai lia sa kana karfosardia le Kristos po trushul.


"Laten enkele van uw leiders met mij meereizen. Als die man iets verkeerds heeft gedaan, kunnen zij hem beschuldigen" zei hij. 	 Ai mothol le mai bare mashkar tumende te aven mansa, ai te avela ka kado manush si doshalo ande vari soste, mek dosharen les."


Maar dat lukte niet. Er waren wel veel getuigen die Hem vals beschuldigden, maar wat zij zeiden, klopte niet. Zij spraken elkaar tegen. 	 Ke but manush avile angle te xoxavan pa leste, numa lenge vorbi nai iek fielo.


"Goed", zei Maria, "de Here mag met mij doen wat Hij wil. Ik hoop dat het zo zal gaan als u mij hebt gezegd." Daarop ging de engel weg. 	 Antunchi Maria phendia, "Me sim e sluga Devleski, te avel mange sar tu phenes", ai o angelo gelotar.


Nadat Hij dit tegen Zijn Vader gezegd had, riep Hij met krachtige stem: "Lazarus! Kom naar buiten!" 	 Kana phendia kodia, tsipisardia ieke glaso zurales, "Lazarus, ankli avri!"


Ineens stond Jezus voor hen! "Vrede", zei Hij. Zij vielen voor Hem neer, omklemden Zijn voeten en keken vol ontzag naar Hem op. 	 O Jesus avilo ande lengo drom, dias le dies lasho. Avile leste, ai dine changa angla leste, thode le vas pe lesko punrhe, luvudinas les ai preznainas les.


Allen die een blijvende liefde voor onze Here Jezus Christus hebben, wens ik de genade van God toe. 	 O lashimos le Devlesko te avel sa kodolensa kai si lenge drago amaro Devles O Jesus Kristo andek dragostia kai shoxar chi merel.


In de Boeken staat het zo: "Abraham geloofde God en daardoor beschouwde God hem als rechtvaardig. God noemde hem zelfs Zijn vriend." (A) 	 Ai kadia kerdiol so mothol E Vorba le Devleski, "O Abraham pachaiape ando Del, ai O Del jinelas les sar vorta pala pachamos kai sas les." ai O Del motholas leske "Murho vortako."


hij weet dat het goed is wat God heeft gezegd; hij heeft ervaren wat voor krachten er in de komende wereld werken. 	 ai zhanen kai E Vorba le Devleski si lashi, ai haliaren pa le putieri la lumiake kai si te avel,


De profeet Jesaja doelde op deze man, toen hij honderden jaren eerder zei: "Luister! Ik hoor de stem van iemand die luidkeels roept: 'Baan voor de Here een weg in de wildernis; maak een rechte en vlakke weg door de woestijn'." 	 O profeto Esaia phenelas pa Iovano, kana phendia, "Ek glaso kai del mui ande pusta. Keren drom le Devleske, keren leske vorta drom!"


Er zullen veel valse profeten komen. Ze zullen velen op het verkeerde spoor brengen. 	 O nasulimos si te butiol, anda kodia bute manushenge dragostia si te shudrol.


In elk gevecht zult u het geloof nodig hebben, als een schild waarop alle brandende pijlen van de duivel afketsen. 	 ai opral pa sa kadala dieli, len o buklie sar o vusharimos le pachamasko, kai kodolesa sai mudarena sa le flishila iagake kai aven katar o beng.


Terwijl Petrus zich bij het vuur stond te warmen, vroegen enkelen van de mannen: "Zeg, bent u ook niet één van Zijn discipelen?" "Welnee!" antwoordde Petrus. 	 Annas tradia les phanglo ka Caiaphas o baro rashai.


"De deur naar de hemel is smal", antwoordde Jezus. "Doe uw uiterste best er binnen te komen. Want vele mensen zullen het tevergeefs proberen. 	 "Thon zor te zhan pa e tang vurota; ke me phenav tumenge, but zumavena te zhan andre, numa nashtina.


Nu wil ik u vertellen, broeders, wat God in Zijn genade voor de gemeenten in Macedonië heeft gedaan. 	 Keras tume te zhanen murhe phral, o lashimos le Devlesko kai kerdilo andel khangeria kai si ande Macedonia.


Nog even en u zult Mij niet meer zien. En niet lang daarna zult u Mij weer terugzien." 	 "Mai xantsi vriama, ai chi mai dikhena ma; ai porme mai xantsi vriama, ai dikhena ma, ke me zhav ka Dat."


"Ik heb dit verteld omdat Ik niet wil dat u de nederlaag lijdt. 	 Me phendem tumenge kadala dieli, saxke te na rimon tume.


Ik heb hun doorgegeven wat U verteld hebt. De wereld haat hen omdat zij, net als Ik, niet bij de wereld horen. 	 Me dem len chi vorba; ai e lumia gretsosardia le, ke won nai andai lumia, sar me chi sim andai lumia.


Die doop in Hem was onze begrafenis. En zoals Christus weer levend is gemaakt door de heerlijke macht van de Vader, zo mogen wij nu ook een heel nieuw leven leiden. 	 Samas vusharade lesa ando bolimos leska martiako, saxke sar o Kristo zhuvindisailo mashkar le mule katar o barimos le Dadesko, sakadia iame phiras andek nevo traio.


"Waarom zouden we er nu nog getuigen bij halen?" schreeuwden ze. "We hebben het uit Zijn eigen mond gehoord!" 	 Ai won phende, "Chi mai trobul ame martero! Ke ame ashundiam so wo phendia anda pesko mui."


Plotseling kwam bij de engel een menigte andere engelen die God loofden. Een hemels leger was het. 	 Strazo angelosa but aver angeluria anda cheri luvudinas le Devles ai mothonas,


Al zijn we met velen, door onze verhouding tot Christus vormen wij één lichaam. En wij zijn stuk voor stuk leden van dat lichaam. Wij horen bij elkaar. 	 Ai sakadia, o but kai sam, savorhe andek than keras iek stato chidine le Kristosa, ai sam savorhe chidine iek kavresa ke sar le kotora ieke statoske.


Wie niet vccr Mij is, is tegen Mij. Wie niet met Mij meewerkt om de mensen bijeen te brengen in mijn koninkrijk, jaagt ze uiteen. 	 Kodo kai nai pe murhi rig chi zhutil ma, numa kerel nasul karing mande; ai kodo kai chi chidel mansa xulavel.


Ik waarschuw jullie. Als je broer zondigt, wijs hem dan terecht. Als hij spijt heeft, moet je hem vergeven. 	 "Arakhen tume! Te kerela bezex cho phral, phen leske zurale vorbi; te keilpe ai boldela palpale, iertisar les.


Steek dus de handen uit de mouwen en ga stevig op uw benen staan. 	 Vazden le vas kai sas kovle. Beshen anda punrhende.


Hun woorden zullen voortwoekeren als een kankergezwel. Hymeneüs en Filetus zijn zulke mensen. 	 Ke so won sicharen avela sar iek dukh kai si infeksion/pugnia ai kai xal e morchi, ai mashkar kodo narodo si o Himenaeus ai o Philetus.


Ik vond het vreselijk die brief te schrijven! Mijn hart brak en ik huilde van verdriet. Ik wilde u helemaal geen pijn doen, maar ik wilde u wel laten weten hoeveel ik van u houd. 	 E ramov tumenge ieke ilesa kai si chinuime ai dukhado, ai bute asuensa, te na nekezhiv tume, numa te zhanen sode de san mange drago.


Eén van de zeven engelen met de zeven schalen zei tegen mij: "Kom, ik zal u laten zien onder welk oordeel de grote hoer valt, die aan vele waterwegen zit. 	 Iek anda le efta angelonge kai sas le le efta saxanitsi avilo mande, ai phendia mange, "Aidi! Ai sikavava tuke so kerdiola ka e zhuvli kai kerel zhungalimos le statosa, kai beshel po le but paia la lumiake.


Want ik weet dat er na mijn vertrek valse leraars, als hongerige wolven, bij u zullen komen; zij zullen de kudde niet ontzien. 	 Zhanav ke thola pe mashkar tumende manush sar le ruv, kai roden te rimon kana zhavatar, ai rodena te rimon savorhen.


In die dagen zullen de mensen erom smeken dat de bergen op hen vallen en dat de heuvels hen bedekken. 	 Antunchi phenena le plaienge, "Peren pe amende;" ai phenena le plaiorhange, "Garaven ame."


En dat niet alleen! God heeft ons alle wijsheid en inzicht gegeven. 	 O Del sikadia amenge kodia sode de barvalo lo ando lashimos,


"Jezus ken ik en van Paulus heb ik ook gehoord. Maar wie bent u?" 	 Numa o beng mothol lenge, "Zhanav kon si O Jesus, ai zhanav kon si o Pavlo, numa tume kon san?"


Hizkia was de vader van Manasse; Manasse de vader van Amon; Amon de vader van Josia; 	 O Ezekias sas o dat le Manassesko; O Manasses sas o dat le Amonosko; O Amon sas o dat le Josiasko;


Toen het Lam het zevende zegel verbrak, werd het stil in de hemel, ongeveer een half uur lang. 	 Kana O Bakriorho phuterdia o eftato semno, nas ek bunto ando rhaio pala dopash chaso.


Er mogen niet meer dan twee of drie hardop in een vreemde taal spreken en dan niet tegelijk, maar om de beurt. Bovendien moet iemand uitleggen wat het betekent. 	 Si kai den duma pa shib, dui vai trin, vai mai but den duma swako te pesko rhindo, vai vari kon te parhuvel.


Luister, Ik zeg dat sommigen van jullie, die hier bij Mij staan, Mij nog tijdens hun leven zullen zien komen in koninklijke waardigheid." 	 Chachimasa phenav tumenge, uni anda kadala kai si katse chi merena zhi pon chi dikhena sar O Shav le Manushesko avel ande peske amperetsia."


Om ieder misverstand uit de weg te ruimen, zei Johannes: "U hebt gezien dat ik in water doop. Maar het duurt niet lang of er komt Iemand die veel groter en machtiger is dan ik. Ik ben niet eens waard Zijn slaaf te zijn. Hij zal u dopen met de Heilige Geest en met vuur. 	 Antunchi o Iovano phendia lenge, "Me bolav tume ando pai numa iek manush kai si mai zuralo mandar si te avel, ai me chi sim dosta lasho te phutrav le doria leske papuchenge. Wo bolela tume le Swuntone Duxosa ai iagasa.


De 'mens van zeer grote zonde' zal komen en optreden als satan zelf, vol duivelse list en kracht. Hij zal iedereen een rad voor de ogen draaien, door allerlei opzienbarende, bedrieglijke wonderen te doen. 	 O manush le bezexesko le bengeska putiera, ai kerela mirakluria, semnuria, ai bare dieli xoxamle,


De Joodse leiders keken ervan op dat Petrus en Johannes zich zo vrijmoedig verdedigden, hoewel zij toch onontwikkelde mannen waren. Zij herinnerden zich dat zij allebei veel met Jezus waren omgegaan. 	 Kana dikhle o pachamos le Petresko ai le Iovanosko, chudisaile savorhe, ke won zhanenas ke won sas manush sar aver kai chi sichile, ai prinzharde le ke sas le Kristosa.


Na met zijn raadsheren te hebben gesproken, antwoordde Festus: "Nu u een beroep op de keizer hebt gedaan, zult u ook naar de keizer gaan." 	 Porme kana o Festus dia duma le mai barensa kai sas kotse, phendia, "Tu manges te akhares le Caesaros, Apo leste zhasa."


"Ik zou liever sterven!" hield Petrus vol. Dat zeiden ook de andere discipelen. 	 O Petri dias mui, "Vi te trobula te merav tusa, me shoxar chi phenava ke chi zhanav tut," ai sa le disipluria phende sakadia.


"Waar kunnen wij de nieuwe koning van de Joden vinden?" vroegen zij. "Want in ons land, ver in het oosten, hebben wij een bijzondere ster zien opgaan. Daardoor wisten wij dat de grote Joodse koning geboren was. Wij zijn gekomen om Hem eer te bewijzen." 	 Antunchi le manush kai jinenas le chererhaia avile anda Easto, ai aresle ande Jerusalem. Ai phushle, "Kai kodo kai arakhadilo o Amperato le Zhidovongo? Ame dikhliam leski cherarhai ando Easto, ai aviliam te preznais ai te luvudis les."


Als wij met Christus gestorven zijn, geloven wij dat we ook met Hem zullen leven. 	 Te muliam le Kristosa, ame pachas ame ke traiisarasa lesa.


Hardware-instellingenPersonal settings 	 Setări pentru câteva dispozitive hardwarePersonal settings


Misschien kunt u het zo bekijken: U bent hem een tijdje kwijt geweest, maar nu kan hij voor altijd van u zijn, 	 Amborim o Onesimus sas lino tutar pe xantsi vriama, saxke te avel tusa porme sagda;


"Het duurt niet lang meer", riep hij, "en dan komt er Iemand, die veel belangrijker is dan ik. Vergeleken bij Hem ben ik niets. Ik ben niet eens waard Zijn schoenen los te maken. 	 Wo dia duma pa Del, phenelas, "Kodo kai avela pala mande si mai baro mandar; chi sim dosta lasho te banjuav ai phutrav leske doria.


Jezus snoerde hem de mond. "Zwijg", zei Hij tegen de boze geest. "Kom eruit." De boze geest gooide de man midden in de synagoge op de grond en ging uit hem weg, zonder hem verder kwaad te doen. 	 O Jesus dia duma zurales le bengesa, ai dia les ordina te na mai del duma ai te anklel avri anda manush! O beng peredia kodole manushes pe phuv angla sa o narodo ai anklisto avri anda leste, bi te kerel leske chi iek baio.


Als je wordt gearresteerd, hoef je je geen zorgen te maken over wat je moet zeggen. De juiste woorden zullen je op het juiste moment worden ingegeven. 	 Numa kana lena tumen, na xal tume briga sar phenena vai so phenena, ke avela tume dino ando kodo chaso, so trobula te mothon.


Dit slechte en onbetrouwbare volk wil dus een teken uit de hemel hebben. Het zal geen enkel teken krijgen dan het teken van Jona." Jezus keerde hun de rug toe en ging weg. Hij stak met Zijn discipelen het meer over. 	 Vitsa nasul kai nai chachimasa le Devlesa, roden iek semno, ai semno chi avela dino len, ferdi o semno le profetosko o Jonas." Antunchi meklia le ai gelotar.


In ons aardse lichaam hebben wij het vaak moeilijk, maar wij zouden het vreselijk vinden om geen lichaam meer te hebben. Wij willen vanuit ons oude lichaam in ons nieuwe lichaam overgaan, zodat het sterfelijke door het leven wordt opgeheven. 	 Ke ame kai sam ande kado stato vachisaras ai nekezhime; na ke mangas te shudas amaro stato, numa mangas te las pe amende o stato o zhuvindo kai chi mai merel.


En er zijn drie getuigen op aarde: De Heilige Geest, het water waarin wij gedoopt worden en het bloed van Christus, dat voor ons gevloeid heeft; ook deze drie horen bij elkaar. 	 Ai trin marturia si pe phuv, O Swunto Duxo, ai o pai, ai o rat; ai vi le trin andek than mothon iek chachimos.


Uit veel mensen verjoegen zij boze geesten. Zij zalfden veel zieken met olie en maakten hen gezond. 	 Ai gonisarde but beng, ai thodia vuloi pe but naswalen, ai sastiarde le.


Maar zij zijn toch niet allemaal apostelen en geven toch niet allemaal Gods woord door? Zij zijn toch ook niet allemaal leraren? 	 Savorhe apostluria? Savorhe profeturia? Savorhe sicharen le? Savorhe si le e podarka kai kerel le mirakluria?


Hij riep een kind bij Zich. Toen het tussen hen in stond, sloeg Hij Zijn arm om het kind heen en zei: 	 O Jesus akhardia peste iek tsinorho glata, ai thodia les angla lende: kana lia les ande peske vas, phendia lenge,


Maar een van de redenen waarom ik zo vrij ben geweest u bepaalde dingen te schrijven, is dat ik het nodig vond uw geheugen op te frissen. Dat kon ik doen dank zij de genade, die God mij heeft gegeven. 	 Numa tromailem te ramov tumenge ai ande murho lil ande but thana, ramosardem tumenge te seren tume so vunzhe sichilian. Ramosardem tumenge kadia pala lashimos kai dia ma O Del.


Wat wij zeggen, is wijsheid voor de gelovigen die het begrijpen. Deze wijsheid is niet van deze wereld, noch van haar leiders, die eens ten val komen. 	 Numa iek goji si kai phenas mashkar le shave le Devleske kai barile ando Del, kadala zhanglimos nai katar e lumia, vai katar le bare kai poronchin adies. Won meren ai vi lengo zhanglimos merel lensa.


Want hij is de man over wie (in het boek van Maleachi) is geschreven. Hij is de heraut, die voor Mij zou uitgaan om mijn komst aan te kondigen. 	 Ke kodo si kai si ramome pa leste: 'Tradava murho podaitori mai anglal tutar te getol o drom angla tute."


Vrienden, er is nog één ding waarvoor ik u ernstig wil waarschuwen, en dat is het gevaar van scheuring. Sommigen zijn daarop uit. Zij proberen u verkeerde dingen te laten doen, dingen die ingaan tegen wat u is geleerd. 	 Mangav tumendar, murhe phral: arakhen tume katar kodola kai rimon ai xasaren kodolen kai pachanpe ando Del, kai mothon ke nai vorta o zakono kai sicharde tume; durion lendar.


Zij stuurden Petrus en Johannes de raadzaal uit en overlegden met elkaar: 	 Ai phende lenge antunchi te anklen avri anda kodia soba, ai denas pe duma won de won,


Wij hadden veel tijd verloren en door de komende herfststormen werd het varen op zee nu wel erg gevaarlijk. Daarom waarschuwde Paulus de bemanning en de soldaten. 	 But vriama phasardiam, ai baio vunzhe sai kerdiolas te mai zhasa po paraxodo, kana si pozno ande bersh, ivend sas, anda kodia o Pavlo phendia lenge,


Gelukkig zijn zij die hun kleren wassen omdat zij van de levensboom mogen eten en door de poorten van de stad mogen binnengaan. 	 Raduime kodola kai keren leske zakonuria, te keren leske zakonuria won dashtin te xan katar o khash le traiosko, ai won sai zhan andre pala le wudara.


Op de plaats waar gezegd werd dat zij mijn volk niet waren, zullen zij zonen van de levende God worden genoemd." (e) 	 Ai kotse kai mothonas lenge 'Ke nai murho narodo,' avena akharde shave le Devleske kai si zhuvindo."


God heeft u en ons door Christus vaste grond onder de voeten gegeven; en wij, als apostelen, zijn door Hem aangesteld. 	 Ai wo si O Del kai del ame zor tumensa andak than ando traio le Kristosko. O Del si kai thodia ame rigate.


Want omdat wij geloven dat Jezus na Zijn dood weer levend is geworden, geloven wij ook dat God de gestorven christenen met Christus zal laten terugkomen. 	 Ke ame pachas ame ke O Jesus mulo ai pale zhuvindisailo; sakadia pachan ame, ame zhanas ke O Del zhuvindila le Kristosa kodolen kai mule.


Hij vroeg: "Hoeveel krijg ik als ik u Jezus in handen speel?" 	 ai phushlias le, "Sode den ma, te dava les ande tumaro vas? Ashshile lesa pe trenda kotora rup.


U hebt toch de genade van onze Here Jezus Christus leren kennen? Hoewel Hij heel rijk was, werd Hij arm terwille van u, opdat Hij door arm te zijn u rijk zou maken. 	 Ke zhanen o mishtimos amare Devlesko O Jesus Kristo; kai wo kai sas barvalo, kerdilo chorho tumenge, ai te barvalon tume katar pesko chorhimos.


Vroeger, toen wij nog kinderen waren, kregen wij straf van onze natuurlijke vaders en wij hadden respect voor hen. Moeten wij ons dan niet nog veel meer onderwerpen aan de opvoeding van onze geestelijke Vader? Dan pas zullen wij leven. 	 Amare dada pe phuv dine ame palma, ai sas ame respektimos lenge. Sode mai but trobul te keras vorta angla amaro Del kai si ando rhaio ai traiis?


Dat zal gebeuren op de grote dag, waarop Hij komt om temidden van Zijn volk geëerd te worden; met grote verwondering zullen allen die op Hem vertrouwd hebben, naar Hem opkijken. En u zult daarbij zijn, omdat u hebt geloofd wat wij u over Hem hebben verteld. 	 Kana avela kodo dies te avel luvudime katar sa kodola kai si leske, ai luvudime katar sa kodola kai pachanpe ande leste, ai vi tume aven anda kodola, ke pachaian tume ande Vorba le Devleski kai andiam tumenge.


Hij zal jullie mee naar boven nemen naar een grote kamer, waar alles staat wat we nodig hebben. Maak daar het Paasmaal voor ons klaar." 	 Wo sikavela tumenge iek bari soba opre kai si swako fielo andre kotse, lasharen O Dies O Baro le Zhidovongo.


Hij liep naar de baar en legde Zijn hand erop. De dragers bleven stil staan. "Jongen", zei Hij, "word weer levend." 	 Pashilo ai azbadia o khash kai sas o mulo andre; kodola manush kai ingerenas o khash terdile. O Jesus phendia. "Terno manush, me phenav tuke, Vushti opre!"


Je maakt hem wakker en zegt: 'Er is een vriend bij ons aangekomen. Hij heeft een hele reis achter de rug. En nu heb ik niets voor hem te eten.' 	 Murho vortako phiravelpe ai terdilo ka murho kher, ai nai ma so dav les.'


en wij danken Hem dat Hij u in staat stelt om te delen in de heerlijke erfenis, die toebehoort aan Zijn volk dat in het licht leeft. 	 Das naisimos raduimasa ka O Dat, kai dia tume te sai aven anda kodola kai si vi lenge o mishtimos kai O Del garavel ando rhaio la vediarako kodolenge kai si leske.


Zes dagen later nam Hij Petrus, Jakobus en Johannes mee en ging met hen alleen een hoge berg op. 	 Shov dies pala kodia O Jesus lias pesa o Petri, o Iakov ai lesko phral o Iovano, ningerdias le pek bari plaiing ai ferdi won sas kotse.


totdat Ik U de overwinning geef over al Uw vijanden!" (b) 	 zhi kai kerav anda che duzhmaia iek than te hodinis che punrhe pa lende."


"Wie dan wel?" vroegen zij. "Elia?" "Nee", antwoordde hij. "Bent u dan de profeet die komen zou?" was hun volgende vraag. "Ook niet", zei Johannes. 	 Ai won phushen les, "Kon san tu, Tu san o Elijah?" ai wo phendia, "Chi sim!" Antunchi won phushle, "Tu san o profeto?" ai wo phendia, "Nichi."


Maar als er één verkeerd wil, steekt hij de hele groep aan. Een beetje zuurdeeg maakt het hele deeg zuur. 	 "Lel xantsi drozhde te vazdelpe sa o arho."


Want het leven is meer dan voedsel en kleding alleen. 	 O traio mai baro sar o xabe, ai o stato mai but sar le tsalia.


U houdt van het goede en haat het kwade. Zelfs Uw God, o God, heeft meer blijdschap over U uitgegoten dan over iemand anders." (D) 	 Drago sas tuke so si chacho, ai vurhitsisardia so nai chacho. O Del, vi cho Del shordia pe tute mai raduimos sar pe vari kon."


's Morgens in alle vroegte brachten zij Jezus van het paleis van Kajafas naar het paleis van de Romeinse gouverneur. (b) Maar zij gingen er niet naar binnen. Als echte Joden wilden zij zich niet verontreinigen door het huis van een heiden binnen te gaan. Als zij dat deden, zouden ze niet mogen eten van het lam dat met Pasen geofferd werd. 	 Porme angerde le Jesusos katar o Caiaphas ka kher la krisako le guvernorosko kai keren kris: diminiatsi sas; numa le Zhiduvuria chi gele andre ando kher, saxke te na aven marime, ai te sai xan O Dies O Baro le Zhidovongo.


"Ja", zeiden zij. "Jullie zullen inderdaad uit dezelfde beker drinken als Ik", zei Hij, "en dezelfde vreselijke dingen meemaken. 	 Ai won phende leske, "Sai". Ai O Jesus phendia lenge, "Si te phen anda murhi kuchi:


Mijn Vader wil dat ieder die inziet wie Zijn Zoon is en op Hem vertrouwt, eeuwig leven heeft. Ik zal hen op de laatste dag uit de dood terughalen." 	 Ai kadia si leski voia, ke kon godi dikhela le Shaves, ai pachalape ande leste, avela les o traio kai chi mai getolpe; ai vushtiavava le ka traio ka paluno dies.


"De Joden hebben een afspraak gemaakt", zei Paulus' neef. "Zij zullen u morgen vragen Paulus nog eens voor de Raad te brengen, zogenaamd om hem nader te ondervragen. 	 Ai wo phendia, "Le Zhiduvuria mangen tutar te anes le Pavlos anglal bare terhara, ai mothon ke le bare mangen te dikhen mai mishto so kerdia ai te phushen vari so lestar.


Zij stookten de mensen op om de vrijlating van Barabbas te eisen. 	 Numa le bare le rasha dziliarde le manushen, ke won mangen o Pilato te mekel Barabbas lenge.


Wat zou het verschrikkelijk zijn als wij om voedsel het werk van God zouden verwoesten. U mag inderdaad alles eten, maar als u daardoor iemand anders aan het twijfelen brengt, is het verkeerd. 	 Na rimosar e buchi le Devleski pala xaben. Ke sa le xabenata sai xanpe, numa nai mishto te xas vari so kai kerel che phrales te perel ando bezez.


Een paar van ons gingen er onmiddellijk heen om te kijken. En inderdaad, het lichaam was weg, zoals de vrouwen hadden gezegd. Maar Jezus zagen ze niet." 	 Uni kai sas amensa gele ka greposhevo, ai arakhle le dieli sar phende sas kodola zhuvlia; numa chi dikhle le Jesusos."


Er was geen sprake van een overtreding of een misdaad. 	 Kodola manush kai dosharenas les avile, numa chi dosharde les anda chi iek diela kai me gindivas.


Want toen Mozes het volk al Gods wetten had voorgelezen, nam Hij bloed van kalveren en bokken en sprenkelde dat met water, rode wol en hysop over de stenen plaquettes en het hele volk; 	 Ai kana o Moses dino le manushen o zakono, wo porme lia o rat le zhigenango, le paiesa, lolo poxtan, ai krenga pherdi shut, ai thodia les pe klishka le zakonoski ai pe sa le manushen.


Ik hoor al iemand vragen: "Hoe worden de doden dan weer levend gemaakt? En wat voor lichaam hebben zij dan?" 	 No vari kon phenela, sar le mule zhuvindin? Ai che statosa ambolden?


In een van de Psalmen wordt daar al op gewezen. "U bent voor altijd priester zoals Melchizédek", staat er. (B) 	 E Vorba le Devleski phenel pa Kristo, "Tu san O Baro Rasha sa data sar o Melchizedek."


Op een dag hadden de discipelen van Johannes met een Jood meningsverschil over de vraag hoe het kwaad kan worden afgewassen. 	 Antunchi uni andal disipluria le Iovanoske ai ek Zhidovo marenas mui pa vuzhimos.


De kopersmid Alexander heeft mij veel kwaad gedaan. De Here zal hem straffen, 	 O Alexander o kakaviari kerdia mange but nasulimos; numa O Kristo pochinela leske anda so kerdia.


Zijn buren en de mensen die hem vroeger als bedelaar hadden gekend, waren verbaasd. "Dat is toch de blinde man die altijd zat te bedelen?" vroegen zij. 	 Le manush kai sas pasha leste ai kodola kai zhanenas les sar iek korhovetso, phenenas, "Nai kado kai beshelas tele ai kai mangelas?"


Dat klopt met wat in de Boeken staat: "God heeft hen geestelijk diep in slaap gebracht. Met hun ogen zien zij niet en met hun oren horen zij niet. Dat is nog steeds zo." (c) 	 Sar si ramome ande Vorbe le Devleski, O Del kerdia te sovel lenge goji, ai kerdia te na dikhen penge iakhensa, ai te na ashunen penge khanensa, zhi adies.


Doe ook de groeten aan de gelovigen die bij hen in huis samenkomen. Doe de groeten aan mijn vriend Epénetus. Hij was de eerste in Asia, die in Christus ging geloven. 	 Ai dikhen vi e khangeri kai chidelpe ande lengo kher. Dikhen vi murhe vortakos o Epenetus, kai sas o pervo kai pachaiape ando Kristo ande Asia.


Er waren veel mensen naar Jezus komen luisteren. Toen Hij zag dat zij geen eten meer hadden, riep Hij Zijn discipelen bij Zich. 	 Pala kodia aver narodo avile, ai nai le so te xan. O Jesus akhardia peske disiplon peste, ai phendia lenge.


Maar de blijdschap van de christenen in de stad werd er niet minder door, integendeel. De Heilige Geest vervulde hun hele wezen. 	 Ai le disipluria ande Antioch pherdo raduimasa, ai le Swuntone Duxosa.


1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader. 	 Phrala le, chi mangav te na zhanen, ke sa amare dada sas tela nuvero, ai savorhe nakhle andai maria.


Wie geloof heeft, krijgt alles waar hij in het gebed om vraagt." 	 "Le tu katkar ai av shudini ande maria si te kerdiol. Ai so godi mangena ando rhugimos ai te pachana tume si te len."


Eindelijk begrepen zij dat Hij met 'gist' de leer van de Farizeeërs en Sadduceeërs bedoelde. 	 Antunchi haliarde ke chi phendia lenge te arakhenpe katar e drozhda le manrheske, numa te arakhenpe katar o sicharimos kai sikaven le Farizeanuria ai le Saduseanuria.


Hij Die op de troon zat, zei: "Ik maak alles nieuw." En Hij zei tegen mij: "Schrijf het allemaal op, want wat Ik zeg, is waar en betrouwbaar. 	 Porme Kodo kai beslo po lesko than sar Amperato phendia, "Dikh! Me kerav sa dieli neve." Ai wo phendia mange, "Ramos: Ke kadala vorbi si chache ai sai jin pe lende.


Die gebeurtenissen zijn een les voor ons; wij moeten niet naar slechte dingen verlangen zoals zij. 	 Akana kodola dieluria kerdile ame kashte te podain amenge te zhanas so kerdilia, kaste te na aven ame chorhe ginduria sar sa le len.


Deze valse leraars zijn het spoor bijster en verknoeien hun tijd met zinloos gepraat. 	 Uni linepe pa kado drom o lasho ai xasaile ande kadala divanuria bi malade.


Zijn lichaam, waarvan wij deel uitmaken. 	 Ke ame sam manush anda lesko stato, e khangeri.


Broeders, het verlangen van mijn hart en mijn gebed tot God is dat het Joodse volk gered mag worden. 	 Murhe phral, mange drago sa murhe ilesa, ai so mangav katar O Del le Zhidovonge si te aven skepime.


Doordat wij Hem bekendmaken, staan wij telkens weer oog in oog met de dood; maar voor u is het gevolg daarvan dat u eeuwig leven hebt gekregen. 	 E martia kerel buchi ande amende; numa o traio kerel buchi ande tumende.


Maar als u allemaal namens God spreekt, wordt zo iemand overtuigd en zal hij tot inzicht komen, omdat zijn geweten gaat spreken. 	 Numa savorhe te profetina, ai te avela iek manush kai chi pachanpe, vai iek manush anda narodo, savorhe keren les te haliarel, ai savorhe keren kris pe leste.


De eigenaar stuurde een andere knecht, maar die kreeg er nog meer van langs. De boeren sloegen hem een gat in zijn hoofd. 	 Magdata tradias lende aver sluges; ai shude bax pe leste, ai dukhade lesko shero, ai chinuisarde les, ai tradias les.


Jezus zei tegen de mensen en Zijn discipelen: 	 Antunchi O Jesus phendia le narodoske ai peske disiplonge,


De Heilige Geest zal je op dat moment de juiste woorden geven." 	 Ke o Swunto Duxo sicharela tumen ande kado chaso so te phenen."


Hij heeft ons opdracht gegeven dit nieuws bekend te maken en de mensen te verzekeren dat Jezus door God is aangesteld om recht te spreken over de levenden en de doden. 	 Ai O Kristo dia ame ordina te das duma pa Del le narodoske, ai te mothas ke wo si kai sas thodino katar O Del te avel kritsinitori pel zhuvinde ai pal mule.


Jezus keek hen aan en zei: "Menselijk gezien, niemand! Maar bij God is alles mogelijk." 	 O Jesus dikhlias pe lende, ai phendia lenge, "Le manush anda pende nashtin, numa le Devlesa vari so sai kerdiol.


Deze Melchizédek was koning van Salem en priester van de Allerhoogste God. Toen Abraham, na de overwinning op vele koningen, naar huis terugkeerde, ontmoette hij Melchizédek en werd door hem gezegend. 	 O Melchizedek sas o amperato le Salemosko, ai vi ek rasha le Devlesko O Mai Baro Del. Kana o Abraham avilo palpale katar o marimos kai but amperatsi mule, o Melchizedek dikhlia le Abrahamos sar zhalas khere ai swuntsosardia les.


Maar de mensen over wie ik net sprak, trekken zich daar niets van aan. Zij laten hun fantasie de vrije loop en doen schandalige dingen met hun lichaam. Zij aanvaarden geen enkel gezag en spotten met de hemelse machten. 	 Kadala manush sakadia keren,dikhen sune kai ningeren le te keren bezex penge statosa, won chi mangen o zakono le Devlesko, won den duma zhungales pal dieli le swunto kai si ando cheri.


Vertel Zijn discipelen en Petrus dat Jezus naar Galilea gaat. Daar zullen zij Hem ontmoeten, zoals Hij hun voor Zijn sterven al heeft gezegd." 	 Numa zhan sigo, ai phenen leske disiplonge ai o Petri, ke wo zhal mai anglal tumendar ande Galilee: kotse si te dikhen les, sar phendias tumenge.


"Sommigen zeggen dat U Johannes de Doper bent", antwoordden zij. "Anderen Elia of één van de oude profeten die uit de dood is teruggekomen." 	 Won phende, "O Iovano o baptisto; uni mothon, o Elijah; uni phenen, iek phurano profeto kai zhuvindisailo.


En wat moet Ik van Kapernaüm zeggen? Zal het worden verheerlijkt tot in de hemel? Nee, het zal worden vernederd tot in de dood." 	 Ai tu Capernaum, Avesa vazdini zhi ka rhaio? Nichi. Ta tele si te zhas ta ando iado!"


Laat ons niet in verleiding komen, maar verlos ons van de kwade machten. Want het Koninkrijk is van U en alle kracht en glorie tot in de eeuwigheid. Amen. 	 Na mek ame te zhas ando zumaimos, numa skepisar ame katar o nasul iek. Ke tute si e amperetsia, e putiera, ai o barimos zhi pon godi.' 'Amen'


Ieder die zijn zonden beleed, werd door hem gedoopt in de rivier de Jordaan. 	 Phende peske bezexale, ai o Iovano o baptisto bolelas le ando pai kai bushol Jordan.


Maar als u als beesten tegen elkaar tekeergaat, blijft er niets van u over. Pas daar dus voor op. 	 Numa te kerena sar le zhigeni, te dukhaven tume ai keren bi malades iek kavresa, antunchi arakhen tume, ke te na nichi, rimona tumen iek kavres.


Maar als zij niet in Hem geloven, hoe kunnen zij Hem dan aanroepen? En als zij nooit van Hem gehoord hebben, hoe kunnen zij dan in Hem geloven? Als niemand hun over Hem vertelt, hoe kunnen zij het dan horen? 	 Numa sar te akharena pe kodo kai chi pachaiepe ande leste? Ai sar te pachanpe ande kodo kai chi ashunde pa leste? Ai sar te ashunen pa leste kana nai khonik te mothol pa leste?


Hij nam de vijf broden en de twee vissen, keek op naar de hemel en dankte God voor dit eten. Daarna brak Hij de broden in stukken. Zijn discipelen moesten die uitdelen onder de mensen. Ook de vissen verdeelde Hij. 	 O Jesus lias le panzh manrhe ai le dui mashe, vazdia le iakha karing o rhaio, ai naisisardia, ai phaglias le manrhe, dias le kal disiplonge, ai le disipluria dine le ka narodo; ai xulade le dui mashe mashkar lende.


In de stad woonde een zekere Simon, die zich al langer met toverij bezighield en daarmee alle Samaritanen tot verbazing bracht. Hij deed erg gewichtig en zei dat hij een groot man was. 	 Sas mai anglal ande kodo foro iek manush kai busholas Simon, kai wo miazolas peske bare buchi, wo kerelas le bucha le bengeske, ai o narodo kai sas ande Samaria chudelas pe.


Die stuurde twee van hen naar Jezus toe met de vraag: "Bent U nu de Christus of moeten wij blijven wachten op iemand anders?" 	 O Iovano akhardia duien andal slugi ai tradia le karing O Jesus, te phushen lestar, "Tu san kodo kai trobulas te avel, vai trobul te azhukeras avres?"


Maar langs deze weg heeft God Zijn plan uitgevoerd. Want lang van tevoren had Hij al door Zijn profeten gezegd dat Zijn Christus veel zou lijden. 	 Numa O Del kerdia kadia, so sas phendo mai anglal katar o mui peske profetongo, ke O Kristo trobulas te chinuil.


Wie woorden van God doorgeven, kunnen daar best even mee wachten tot een geschikt moment. God wil geen wanorde, maar vrede en harmonie in alle gemeenten. 	 O duxo le profetongo ninkeren le profeturia.


Wanneer je staat te bidden en je hebt iets tegen iemand, moet je het hem vergeven. Dan zal je hemelse Vader ook jou vergeven wat jij verkeerd hebt gedaan. 	 "Ai kana beshen ande punrhende te rhugin, te si tu vari so pe kanikaske; iertin, antunchi cho Dat ando rhaio iertil che bezexa.


Hoe kan de Christus nu Davids zoon zijn en tegelijk zijn Here?" 	 O David akhardia les Devla, sar sai avel vo lesko shav?"


"Nu weten wij zeker dat U bezeten bent", zeiden de Joden. "Abraham en de profeten zijn allemaal gestorven en U beweert dat ieder die doet wat U zegt, niet zal sterven. 	 Le Zhiduvuria phende leske, "Akana ame zhanas ke si tu ek beng ande tute. O Abraham mulo, ai le profeturia mule, ai tu phenes, savo kai kerel so phenel murhi vorba, chi dikhela o merimos.


Jullie zijn mijn vrienden. Wees niet bang voor de mensen die je willen vermoorden. Zij kunnen alleen maar je lichaam doden, maar hebben daarna geen macht meer over je. 	 "Me phenav tumenge, murhe vortacha, "Na daran katar kodole kai mudarel o stato, ai pala kodia nashti mai keren kanchi mai but.


In Attalia gingen zij aan boord van een schip dat hen naar Antiochië in Syrië zou brengen. Nu zij hun taak hadden afgerond, gingen zij terug naar de stad waar zij aan hun reis waren begonnen. Daar hadden zij, samen met de andere leiders van de christengemeente, God gevraagd hen onder Zijn hoede te nemen, zodat zij konden doen wat Hij hun had opgedragen. 	 Ai kotsar line o paraxodo ai gele ando Antioch, kodo foro kai thosesas les angla Del pala e buchi kai kerde sas.


Toen Jezus in Kapernaüm kwam, liep een officier van het Romeinse leger op Hem toe. 	 Sar avilo O Jesus ando Capernaum, ek kapitano andal Romanuria avilo leste ai manglia lesko zhutimos: ai phendia, "Gazda, murho sluga pashliol khere, bandilo ai chinuil zurales.


Nu waren er bij ons eens zeven broers. De oudste broer trouwde en stierf. Omdat er geen kinderen waren, trouwde de tweede broer met de weduwe. Maar die stierf ook zonder kinderen. 	 Sas mashkar amende efta phral. O pervo ansurisailo ai mulo, ai ke nas les glate, meklia peska rhomnia peske phraleske.


Er gingen nog veel meer mensen in Hem geloven. 	 Ai mai but narodo pachanaspe ando Jesus pala leske vorbi.


Maar God is zo goed en vergevend hen weer aan te nemen (zonder dat het hun iets kost en zonder dat zij het hebben verdiend) omdat Jezus Christus hen uit de greep van de zonde heeft bevrijd. 	 Numa O Del ande pesko lashimos kerel te aven vorta ivia pala O Kristo Jesus, kai skepil le.


Maar de Farizeeërs zeiden: "Geen wonder dat Hij de boze geesten kan wegsturen. De duivel zelf helpt Hem daarbij!" 	 Numa le Farizeanuria phenenas, "O baro le bengengo del les e putiera te gonil le bengen."


Hij ging weer in de boot. De man die bezeten was geweest, zei dat hij graag met Hem meewilde, maar Jezus vond dat niet goed. 	 Ai kana O Jesus anklisto ando chuno, o manush kai sas les le beng ande leste manglia te zhal lesa.


"Nee", zeiden de discipelen, "maar de Here heeft het nodig. Wij brengen het gauw weer terug." Toen mochten zij het meenemen. 	 Le disipluria phende lenge so phendia lenge O Jesus, "Ke trobul le Devles." Ai le manush mekle le te zhan.


Jezus nam hem apart. Hij stak Zijn vingers in de oren van de man, spuugde en raakte zijn tong aan. 	 O Jesus lia les rigate katar o narodo, ai thodia leske naia andel khan, chungarde, ai azbadia leski shib,


En als wij weten dat Hij naar ons luistert, mogen wij er ook zeker van zijn dat Hij ons geeft wat wij Hem vragen. 	 Ai te zhanasa ke wo ashunel amende, kana mangas lestar vari so, zhanas ke dela amen so mangas lestar.


Wie is Apollos en wie ben ik? God heeft ons willen gebruiken om u tot het geloof in Christus te brengen. Ieder zoals de Here ons opdracht heeft gegeven. 	 So si o Pavlos? So si o Apollos, slugi kai lendar pachaian, sar dia O Del swakones?


Petrus en de andere apostelen antwoordden: "Men moet God meer gehoorzamen dan de mensen. 	 O Petri ai le kaver apostluria phende, "Trobul te pachas o mui, o mui le Devlesko de sar le manushengo.


Daarmee maakte hij een einde aan de oploop en ging ieder zijns weegs. 	 Kana getosardia pesko divano, phendia le narodoske te zhantar khere.


Nu zij dit hadden gezien, geloofden veel Joden dat Jezus de Christus was. 	 But andel le Zhiduvuria avile karing e Maria ai dikhle so kerdia O Jesus, ai pachaiepe ande leste.


De anderen bogen zich vol ontzag voor Jezus neer. "U bent inderdaad de Zoon van God!" zeiden zij. 	 Ai kodola kai sas ando pamphuri luvudisarde ai preznaisarde les phenenas, "Chaches tu san O Shav le Devlesko!"


U houdt vast aan de traditie, maar aan Gods opdracht denkt u niet. 	 Tume chi keren o zakono le Devlesko, numa keren o zakono le manushenge."


Hij zal zelfs Zijn heerlijkheid en goedheid met ons delen! Hij heeft ons geweldig grote en waardevolle beloften gedaan: Hij redt ons van de begeerten en het verderf om ons heen en geeft ons deel aan Zijn eigen wezen. 	 Ai katar kodo barimos ai katar e putiera e swunto sas amenge shinade bare dieli, ai kai si le baro pretso saxke kana liam so shinadia tumenge, tume sai skepin tume katar o nasulimos kai si ande lumia, ai te aven vi tume swuntsi.


Hij riep zijn mannen bij elkaar, haalde er ook nog andere vakbroeders bij en zei tegen hen: 	 Ai chidia sa kodolen kai kerenas kodalatar buchi, ai phendia lenge, "Manushale, te sam barvale, barvale sam pala e buchi kai si ame.


Ik was een vreemdeling en u wilde Mij niet in huis opnemen. Ik had niets om aan te trekken en u wilde Mij geen kleren geven. Ik was ziek en u wilde Mij niet opzoeken. Ik zat in de gevangenis en u hebt Mij aan mijn lot overgelaten.' 	 Streino simas, ai chi akhardian ma andre, nas ma tsalia, ai chi dian ma, naswalo, phandado, ai tu chi avilian te dikhes ma."


Enkele bevriende hoge ambtenaren van de provincie Asia lieten hem waarschuwen dat hij zijn leven niet in gevaar moest brengen door het theater binnen te gaan. 	 Uni andel bare kai poronchinas pe uni gava ande Asia, kai sas leske vortacha, trade leske lil te mangenpe lestar te na zhal ande kodo kher.


De mensen kwamen van alle kanten naar hem toe; uit Jeruzalem, het Jordaandal en zelfs uit heel Judea. 	 O narodo avelas leste anda Jerusalem, anda sa e Judea ai anda sa o Jordan.


Jezus zei: "U hebt toch wel eens in de Psalmen gelezen: 'De steen die door de bouwers was afgekeurd, is juist de hoeksteen geworden. Zo heeft God het gewild. Is dat niet wonderlijk?' (c) 	 O Jesus phendias lenge, "Shoxar chi jindian ando ramomos? O bax kai le manush kai vazden o kher shude kerdilo o bax kai si sa e zor le khereski, O Del kerdias kadia, ai che mundro ande amare iakha!"


Wees dus op je hoede. Ik heb je gewaarschuwd. 	 "Ashunen! Phendem tumenge mai anglal.


Het kwam uit de troon van God en van het Lam en stroomde midden over de hoofdstraat van de stad. Aan weerskanten van de rivier stond een levensboom, die twaalf keer per jaar vruchten droeg, elke maand een keer. De bladeren van de boom zijn voor de genezing van de volken. 	 O pai zhal mashkaral la bari vulitsaki ando foro. Pe swako rik le paiesko sas o khash le traiosko, kai den desh u dui averfialo frutange. O khash del fruta swako shon, nevi fruta swako shon. Ai le patria le khashenge sastiaren le thema.


Denken jullie soms dat Ik ben gekomen om vrede op de aarde te brengen? Dat is niet zo! Ik breng juist strijd en verdeeldheid. 	 Tume gindin ke avilem te anav e pacha pe phuv? Phenav tumenge, Nichi, avilem te hulavav.


want Ik ben bij u. Niemand zal een vinger naar u uitsteken. Een groot aantal mensen in deze stad hoort bij Mij." 	 Ke me tusa sim, ai khonik chi thola o vas pe tute te kerel tuke o baio ke des duma, ke but narodo sima ande kado foro."


Blijf erop toezien dat uw innerlijke houding moet zijn zoals die van Christus Jezus, 	 Te avel ande tumende le ginduria kai sas ando Jesus Kristo.


"Huichelaar!" antwoordde Jezus. "U werkt nota bene zelf op de sabbat! Maakt u soms niet op de sabbat uw vee los van de voerbak om het buiten te laten drinken? 	 Devla phendia leske, "Tu manush kai ankerdiol so chi san! Savo anda tumende Savatone chi phutrel andal shtali peske gurumlia vai peske magares, te angerel le te pen?


Ook al hebt u Hem nog nooit gezien, toch houdt u van Hem. U vertrouwt op Hem, hoewel u zich geen voorstelling van Hem kunt maken. En u hebt een bijna hemelse blijdschap, 	 Tumenge drago O Kristo ai thodian tumaro pachamos ande leste, marka ke chi dikhlian les. Ai pala leste tumaro raduimos baro lo, iek raduimos kai nashtin te mothon, ai kai ande kodo raduimos si e vediara kai avel katar o shukarimos le Devlesko.


Maar de anderen zeiden: "Wacht! Laten we eens zien of Elia Hem komt redden." 	 Numa le kaver phende, "Mek les aven dikhas te avela o Elijah te skepil les."


Ik zag een engel in de zon staan. Met zijn sterke stem riep hij naar alle vogels die in het midden van de hemel vlogen: "Kom bij elkaar voor Gods grote maal! 	 Porme dikhlem ek angelo beshel anda punrhende ando kham, tsipilas zurales ka le chiriklia, "Aidi, aven andek than pala e bari skafidi le Devleski!


Nu gaat het mij niet om de gift op zich, maar wel om uw goede werk waardoor uw hemelse beloning steeds groter wordt. 	 Nai ke rodav ferdi te den ma podarki; numa mangav te mai butiol opral pa so si tume.


Alle mensen hebben zich van God afgekeerd; zij zijn met elkaar de verkeerde weg opgegaan! Niemand doet wat goed is, zelfs niet één. 	 Savorhe xasarde le katar O Del; ai xasaile, nai chi iek kai kerel o mishtimos, chi iek.


Toch was God niet tevreden over de meesten van hen; Hij sloeg hen neer in de woestijn. 	 Numa mai but anda lende nai drago le Devleske: ke but xasaile ande pusta.


Maar er zal eerst een tijd van bijzonder zware vervolging komen. Jullie zullen naar de synagogen en gevangenissen worden gesleurd. Jullie zullen voor koningen en andere hoge autoriteiten moeten verschijnen, terwille van mijn naam. 	 Numa mai anglal sar kodola dieli, lena tume le manush ai chinuina tume, dena tume kal synagoguria, thona tume andel temnitsi, angerena tume anglal la amperatsi ai le bare le foroske pala murho anav.


Jezus leerde hun nog meer over het gebed. "Stel dat je midden in de nacht naar een vriend gaat om drie broden te lenen. 	 Ai O Jesus phendia lenge, "Te zhas ka cho vortako ando lesko kher mashkar e riat, ai phenes leske, 'O Vortakona, de ma trin manrhe.


Bent U dan meer dan onze stamvader Jakob? Hij heeft deze put gegraven. En zijn zoons, zijn vee en hijzelf hebben er water uit gedronken." 	 San tu mai baro katar amaro dat o Iakov, kai dia ame kadia xaiin, ai pilia vi wo, ai leske shave, ai leske zhigeni?"


"Nee", antwoordde Jezus, "70 keer zeven keer!" 	 O Jesus phendias leske, "Me phenav tuke na zhi ka e eftato data, numa zhi kal eftavardesh data efta.


"Maria", zei Jezus. Zij keek Hem aan. "Meester!" riep zij uit. 	 O Jesus phendia lake, "Maria!" ai woi boldinisaili, ai phendia leske Zhidovesko, "Rabboni!" kodia znachil, Gazda.


Toen tot de vrouw doordrong dat Jezus het wist, kwam zij naar voren. Bevend viel zij voor Hem neer en vertelde waarom zij Hem had aangeraakt en dat zij nu genezen was. Allen die erbij stonden, hoorden het. 	 Ai kana e zhuvli dikhlia ke nas garadi, geli ai izdralas, ai shudiape kal punrhe le Jesusoske, ai phendia angla sa o narodo sostar azbadia le Jesusos, ai sar sastili strazo.


Respecteer hen en houd van hen, omdat zij zoveel voor u doen. Leef in vrede met elkaar. 	 Sikaven lenge ke tume gindin pa lende, ai kai si tume e dragostia lenge palai buchi kai keren. Ai traiis ande pacha iek kavresa.


Als je je niet met de zonde inlaat, zul je zijn als één van die borden van zuiver goud (de beste in huis) zodat Christus je kan gebruiken voor Zijn hoogste doelen. 	 Te vuzharelape vari kon anda sa o nasulimos kai ma phenav, kodo manush avela sar ek tiari kerdia anda sumnakai. Wo avela respektime, ai o gazda le kheresko thol les te kerel lashe dieli.


Nu is Timotheüs net teruggekomen met het goede nieuws dat uw geloof en liefde niet verflauwd zijn. Hij vertelde ons ook dat u nog steeds met vreugde aan ons bezoek terugdenkt en even sterk naar ons verlangt als wij naar u. 	 Numa akana o Timote avilo amende palpale tumendar, ai andai amenge lashe viasta anda tumaro pachamos ai anda tumari dragostia. Wo phendia amenge ke tume den tume goji sagda amende tumare ilesa, ai ke mangen te dikhen ame sa sar ame mangas te mai dikhas tumen.


De mensen zullen het besterven van angst, omdat ze denken dat de wereld vergaat. Want de krachten van het heelal zullen uit hun balans raken. 	 le manush merena daratar ke zhanena so kerdiola pe phuv; ke e putiera le chereski izdrala.


Het ziet er heel slecht voor hen uit. Zij volgen het voorbeeld van Kaïn, die zijn broer vermoordde. Zij zijn net als Bileam, die voor geld alles wilde doen. Zij gaan Korach achterna, die tegen God in opstand kwam en dat met de dood moest bekopen. 	 Nasul avela lenge! Ke won linepe pala drom kai liasas o Cain. Won kerde o nasulimos pala love sar o Balaam, ai won mule ke buntuisaile sar o Korah.


Petrus riep: "Here, als U het werkelijk bent, zeg dan dat ik over het water naar U toe mag komen!" 	 O Petri dias mui, "Gazda, te san tu, akhar ma te avav tute po pai."


maar de Allerhoogste God woont niet in een gebouw, dat door mensen gemaakt is. Door de profeet Jesaja zei Hij: 	 Numa O Del chi beshel anda so sas kerdo andel vas le manusheske, sar mothol o profeto.


De apostelen en leiders kwamen in een speciale vergadering bijeen om deze kwestie te bespreken. 	 Le apostluria le Devleske ai le mai phure chidepe andek than te len sama pa kodia diela.


Het kleed dat Hij draagt, is in bloed gedrenkt. De naam waarmee Hij wordt aangesproken, is 'Het Woord van God'. 	 Ai leski raxami kai lia pe peste sas thodini ando rat: ai lesko anav si "E Vorba le Devleski."


Wat een verschil met Michaël, één van de voornaamste engelen! (A) Toen die met de duivel streed om het lichaam van Mozes, durfde hij de duivel niet te veroordelen of te beledigen. 	 Ai kasaviatar diela o angelo kai bushol Michael chi kerdia, kana marelaspe le bengesa ai xalaspe lesa, kon lela o stato le Mosesosko, o Michael chi tromailo te marel mui vai te buzhukuril le benges, ferdi phendia leske, "O Del dela tu pe kris!"


Gedraag u wijs tegenover de ongelovigen en gebruik elke gelegenheid om hun het goede nieuws door te geven. 	 Traiin pachivales mashkar kodola kai chi zhanen le Devles, keren mishtimos swako data kai dashtina.


Jezus antwoordde: "Er staat ook dat wij de Here, onze God, niet mogen uitdagen." 	 O Jesus phenel leske, 'Ai vi ramome, te na zumaves che Devles.'


Paulus rende de trappen af, liet zich op de jongen vallen en sloeg zijn armen om hem heen. "Huil niet", zei hij. "De jongen leeft nog." 	 Numa o Pavlo hulisto tele, bandilo karing leste, ai lia les ande peske vas, ai phendia, "Na daran ke chi mulo!"


Ik zeg u daarom, broeders, dat u zich helemaal aan God moet wijden. Temeer omdat Hij u al Zijn liefdevolle goedheid aanbiedt. Laat uw lichaam een levend offer zijn; heilig, zodat het een vreugde voor God is. Als u zich bedenkt wat Hij voor u heeft gedaan, is dat toch niet teveel gevraagd? 	 Murhe phral, O Del sikadia peske lashimos karing amende, mangav tumendar te den tumar stato sar manush shinade le Devleske, vuzhe ai vorta angla Del, ke kodia si e buchi e vorta kai trobul te keren le Devleske.


De Joodse volgelingen van Jezus, die met Petrus waren meegekomen, waren verbaasd dat de Heilige Geest ook over mensen van een ander volk was uitgegoten. 	 Ai le shave le Devleske kai avile sas le Petresa chudisaile, ke dikhle kai O Swunto Duxo hulisto vi pe le Nai Zhiduvuria.


Gelooft u niet dat Ik in de Vader ben en dat de Vader in Mij is? Wat Ik tegen u zeg, komt niet van Mijzelf, maar van mijn Vader. Hij leeft in Mij en doet in Mij Zijn werk. 	 Tu chi pachas ke me sim ando Dat, ai ke O Dat si ande mande? Le vorbi kai mothav tumenge chi mothav le anda mande: numa O Dat kai traiil ande mande, wo si kai kerel e buchi.


Er was eens een rijke man die altijd de mooiste kleren droeg. Hij woonde in een groot, duur huis en leidde een luxe leven. 	 "Sas ek manush barvalo, kai vuriarelaspe andel mai shukar tsalia ai le mai kuchi, ai swako dies sas les shukar traio ai xalas lasho xabe.


De ene keer prijst ze onze Here en Vader en de andere keer vervloekt zij mensen, die naar het beeld van God gemaakt zijn. 	 La shibasa ame naisisaras le Dadeske ando rhaio, ai la shibasa ame vi das armaia le manushen kai kerdia O Del te miazon pe leste.


Nadat zij waren uitgesproken, nam Jakobus het woord. "Luister, mannen broeders. 	 Kana aterdile te divinin, o Iakov phendia, "Murhe phral, ashunen mande."


Toen zij dat hoorden, prezen zij God. Daarna zeiden zij tegen Paulus: "U ziet, broeder, dat hier vele duizenden Joden in Jezus zijn gaan geloven. Ieder van hen hecht grote waarde aan de wet van Mozes. 	 Kana ashunde leste, bariarenas o anav le Devlesko, phende leske, "Dikhes, amaro phral, sode mi Zhiduvuria pachaiepe ai si le o zakono ande lengo ilo."


"Wat hebt U op al die beschuldigingen te zeggen?" vroeg Pilatus. "Waarom geeft U geen antwoord?" 	 Ai o Pilato mai phushlia les, "Chi phenes khanchi? Chi ashunes sa le dosha kai phenen pa tute?"


Spreek en handel dus volgens de onderwijzing van Jezus Christus, want daarnaar zult u geoordeeld worden. Wees u goed bewust van wat u doet en denkt! 	 Den duma, ai keren sar manush kai trobun te aven dine pe kris katar o zakono kai skepil ame.


Wie zijn broeder haat, heeft hem in zijn hart eigenlijk al vermoord. En u weet dat er in het hart van een moordenaar geen plaats is voor het eeuwige leven van God. 	 Ke savo godi manush nai leske drago lesko phral, wo si manush kai mudarel; ai tume zhanen ke manush kai mudarel nai ande leste o traio kai chi mai getolpe.


Hij liet de mensen die bij zijn heer in de schuld stonden een voor een bij zich komen. 'Wat bent u mijn heer nog schuldig?' vroeg hij aan de eerste. 	 Antunchi akhardia iek po iek sa kukulen kai kamenas vari so peske gazdaske, ai phendia le pervoneske, "Sode kames murhe gazdaske?"


Jezus zei: "Ga uw man eens halen." 	 O Jesus phendia lake, "Zha. Akhar che rhomes, ai aida katse."


Als u elkaar in Christus helpt, als u elkaar met liefde bemoedigt, als u door de Geest één bent met elkaar, als u zich over elkaar ontfermt en liefdevol met elkaar omgaat, 	 Si tume zor ke chiro traio si ando Kristo? Leski dragostia pechin tume? Si tume raduimos ke zhutisardian te ingeren e lashi viasta kal manush le Swuntone Duxosa? Si tumen dragostia ai lashimos iek kavreske?


Petrus protesteerde: "Al laat iedereen U in de steek, ik niet!" 	 O Petri phendias, "Vi te mekena tu sa, pala so kerdiolape tusa, me shoxar chi mekava tut!"


Mijn woorden maken u verdrietig. 	 Numa ke phendem tumenge kadale dieli, tumaro ilo nekezhisailo.


Waarop kunnen wij ons dan nog beroemen? Nergens op! Waarom niet? Omdat we niet met God in het reine kunnen komen door ons aan de wet te houden. 	 Mai si, le manushen, voia te keren barimata? Nichi, vov si! Si te keren so mothol o zakono? Nichi, Numa ke pachanpe ando Kristo.


verstandig en zuiver te zijn, hun tijd te besteden aan de huishouding en goed en behulpzaam voor hun eigen man te zijn, opdat het woord van God niet in een kwade reuk komt te staan. 	 ai te aven lashia, ai vuzhia, ai te len sama mishto katar penge khera, ai te lenpe pala penge rhom, saxke te na mothol khonik nasul pai Vorba le Devleski.


De dienaren brachten dit over aan de rechters en die schrokken toen zij hoorden dat Paulus en Silas Romeinen waren. 	 Le zhandari gele te mothon kado divano kal ketani, ai le ketani daraile kana ashunde ke kodola manush Romanuria sas.


Hij zei: "Daarom heb Ik u gezegd dat niemand bij Mij kan komen als de Vader hem niet zover brengt." 	 Wo phendia, "Sostar phendem tumenge, ke khonik nashtil te avel mande te na tsirdela les O Del mande."


U zegt dat u rijk bent en niets tekort komt. Maar u beseft niet dat u er geestelijk ellendig aan toe bent: U bent arm, blind en naakt. 	 Ke tu phenes, 'Me sim barvalo, si ma swako fielo kai mangav, chi trobula ma kanchi!' Numa tu chi zhanes kai san buntuime ando ilo ai ande goji. Tu san chorho ai korho ai nango.


Jezus deed alsof hij verder wilde lopen, maar zij lieten Hem niet gaan en zeiden: "Blijf vannacht bij ons. Het is al te laat geworden om nog verder te reizen." 	 Numa phende leske, "Besh amensa; ke perel e riat, ai o dies tsigniol." Ai gelo te beshel lensa.


Een leerling is niet meer dan zijn leraar en een knecht niet meer dan zijn baas. 	 Chi iek kai sichol nai mai baro sar kodo kai sicharel les, ai chi iek sluga nai mai bari sar pesko gazda.


Het hangt er helemaal vanaf hoe je luistert. God zal je geven naar de maat waarmee je zelf meet. 	 O Jesus phendia lenge, "Len sama so ashunen. Ke so keren le kolavrenge, O Del kerela tumenge, ai vi mai but.


Wie betrouwbaar is in kleine dingen, is het ook in grote. Wie onbetrouwbaar is in kleine dingen, is het ook in grote. 	 Kodo kai si lasho andel tsinorhe dieli si lasho vi andel bare; ai kodo kai nai lasho andel tsinorhe dieli vi andel bare nai lasho.


Het volgende wat ik moet regelen, is iets waar ik geen goed woord voor over heb. Het gaat namelijk om uw bijeenkomsten, die schadelijk zijn in plaats van nuttig. 	 Kado divano kai phendem tumenge, chi luvudiv tume, ke chi chiden tume te aven mai lashe, numa te aven mai chorhe.


Toen de discipelen van Johannes dit hoorden, gingen ze zijn lijk halen en begroeven het. 	 Ai kana leske disipluria ashunde kadia, avile, line lesko stato, ai groposarde les.


"En jullie dan?" vroeg Hij. "Wat denken jullie van Mij? Wie ben Ik?" 	 Wo phendia lenge, "Ai tume kon mothon ke sim?" Ai o Petri phendia, "Tu san O Kristo."


Zij aanbaden ook het beest zelf en zeiden: "Wie is met het beest te vergelijken? Wie kan het tegen hem opnemen?" 	 Won luvudisarde o baro sap kai dia les bari putiera, ai luvudisarde o shodo zhungalo zhigeni, "Kai si vari kon ke si kadia baro sar leste," phendia won, "Kon sai marel lesa?"


afgoderij en spiritisme; haat, ruzie, nijd, drift, rivaliteit, onenigheid, sektarisme, 	 Te rhugis tu kal ikoni ai o drabarimos, le manush kerdion duzhmaia iek kavreske, xanpe, ai zhaluzi le, e xoli ande lende, sa roden te keren vari so, o sicharimos o xoxamlo pa Del,


Toen het avond werd, zei Hij tegen Zijn discipelen: "Kom, wij gaan naar de overkant van het meer." 	 Ai wo saikfielo dies, kana e riat avili, phendia lenge, "Aven pe kaver rig le paieske."


Want ieder die bidt, ontvangt. Wie zoekt, vindt. En voor wie klopt, gaat de deur open. 	 Ke kon godi mangel lel, ai kodo kai rodel arakhel, ai phutren kodoleske kai marel.


God heeft duidelijk gezegd dat wij niet alleen van Hem moeten houden, maar ook van onze broeder. 	 Ai eta o zakono kai dia ame O Kristo: kodo kai si leske drago O Del trobul te avel leske drago vi lesko phral.


Ik bid dat u meer en meer van liefde zult overvloeien, zodat u een diep geloof en inzicht in de dingen van God zult krijgen. 	 O rhugimos kai mangav katar O Del tumenge: mangav te bariol tumari dragostia mai but ai mai but, ando zhanglimos ai ande goji, saxke te sai alon so si mishto.


Hij geeft eeuwig leven aan hen die geduldig de wil van God doen, op zoek naar de glorie en eer en het leven dat nooit eindigt. 	 Dela o traio kai chi mai getolpe kodolen kai roden te keren o mishtimos, ai roden o barimos ai o luvudimos, ai o traio kai chi merel.


De knechten gingen de straat op en brachten alle mensen binnen die zij konden vinden, zowel goede als slechte. Al gauw zat de feestzaal vol gasten. 	 "Kodola slugi gele pel vulitsi ai chide andek than sa kai arakhle, vi nasul ai vi lashe; ai o kher le abiavesko sas pherdo.


Daarom heet die plaats nog altijd 'Bloedakker'. 	 Anda kodia phenen leske, "O kimpo le ratesko, zhi adies."


De twaalf apostelen riepen alle gelovigen bijeen. "Wij kunnen niet alles tegelijk", zeiden zij. "Als wij het voedsel moeten uitdelen, hebben wij geen tijd meer om erop uit te gaan en Gods boodschap door te geven. 	 Le desh u dui disipluria chide andek than sa le kolavre slugen ai phende lenge, nai mishto te terduas te mothas po Del ai te la sama katar o xabe.


Wees daarom nederig als je de mensen, die zich verzetten, duidelijk de waarheid zegt. Want als je vriendelijk met hen spreekt, is er een kans dat zij met Gods hulp hun verkeerde ideeën zullen loslaten en de waarheid gaan erkennen. 	 trobul te sicharel lashimasa kodolen kai nai vorta lesa; ke O Del dela le ambroim te sai parhudion ande pengo traio ai te aresen te zhanen o chachimos.


En als God het zegt, is het zo. De mensen tegen wie God dit zei, werden dus 'goden' genoemd. 	 Ai ame zhanas ke e vorba le Devleski si chachi sa data ai nashtil te thol la rigate; ai O Del akhardia le dela, kodolenge kai O Del dia peske vorba.


Wees niet egoïstisch en probeer niet de eer naar u toe te trekken of een ander te bedriegen. Maar wees nederig en sla een ander hoger aan dan uzelf. 	 Na keren kanchi ande xoli vai te luvudin tume intaino, saxke te sikadion; numa te aven manush kai chi keren barimata mashkar iek kavreste, ai swako te jinel le kolavren sar mai opre lestar.


Maar wanneer het blijvende en volmaakte komt, is dat het einde van het gebrekkige en onvolmaakte. 	 Numa kana so si vorta avela, so si dopash xasavola.


Wees daarom waakzaam, want u weet niet op welk moment Ik terugkom. 	 Anda kodia arakhen tume, ke chi zhanen o dies vai o chaso kana O Shav le Manushesko avela."


Zeg tegen Archippus: "Zorg dat u de taak die de Here u heeft gegeven, goed uitvoert." 	 Mothon le Archipeske, "Le sama te ker mishto e buchi kai sas tu dini le Devleske."


Hij heeft mij gestuurd om uit te roepen dat gevangenen zullen worden vrijgelaten, dat blinden zullen zien, dat onderdrukten zullen worden bevrijd en dat de tijd van Gods genade is aangebroken." (B) 	 Te mothav o bersh kai sikadiola o lashimos le Devlesko."


Het Koninkrijk van de hemelen is als iemand die naar het buitenland ging en zijn geld toevertrouwde aan zijn knechten. 	 "Ke kadia si sar ek manush kai si te zhaltar dur, ai akhardias peske slugen, ai dias ande lengo vas so sas lesko.


En met de mannen is het al even erg. Die willen niets meer weten van een natuurlijke seksuele omgang met vrouwen, maar branden van begeerte naar elkaar. Mannen die schandelijke dingen doen met andere mannen! Zij ondervinden in hun diepste wezen de gevolgen van hun afdwalen van God. 	 Vi le mursh, chi mai keren so trobulas te kerdiol le zhuvliansa, ai te aven drago iek avreske, le mursh keren dieli zhungale iek avresa, ai kadia doshale le kai rimonpe katar O Del.


Hij wist wel wat in hen omging. "Een land waar burgeroorlog is, verwoest zichzelf", zei Hij. "Een gezin waar altijd ruzie is, valt uiteen. 	 Numa O Jesus zhanelas lenge ginduria, ai phendia lenge, "Swako amperetisa kai si xuladi pe peste si te xaiil, swako foro vai niamon(familia) kai si xulade pe peste chi ashena.


U zult hen de ogen openen voor de toestand waarin zij verkeren, opdat zij zich van het duister naar het licht zullen keren en zich door God zullen laten regeren in plaats van door satan. Dan zullen zij vergeving van hun zonden krijgen; zij zullen horen bij de mensen die, omdat ze in Mij geloven, voor God afgezonderd zijn!' 	 Saxke te phutres lenge iakha, te nakhen anda tuniariko kai e vediara ai katar e putiera le bengeske ka Del, ai te avel len dino ando pachamos ande mande, o iertimos le bezexengo, ai te avel le iek than mashkar kodola kai si le Devleske."


Broeders, ik vraag u voor ons te blijven bidden. Bid dat het goede nieuws van de Here zich snel zal verspreiden en overal zo'n invloed zal hebben dat de mensen Hem gaan eren, zoals ook bij u het geval is. 	 Murhe palune vorbi tumenge amare phral si te rhugin tume anda amende, saxke e Vorba le Kristoski te zhal angle, ai te ashundiol sigo, ai te avel respektime, sar sas tumende.


Vrouwen, voeg u naar uw man, want dat is wat de Here van u verwacht. 	 Rhomnia le, len tume pala tumare rhom, ke kadia mangel O Del tutar te keren.


Daarna gaf Hij hun telkens weer nieuwe leiders, 450 jaar lang, tot de profeet Samuël. 	 Antunchi pala kodia shtar shela ai panvardesh bersh dia le kristatoria kai sicharenas le, zhi kai avilo o Samuel o profeto.


"Mannen, broeders en vaders", zei hij, "luister naar wat ik tot mijn verdediging te zeggen heb." 	 "Manushale, Murhe phral, ai tume kai san dada, ashunen akana so si ma te mothav tumenge ke chi sim doshalo!"


Alle engelen stonden om de troon, de ouderlingen en de vier levende wezens. Zij lieten zich voor de troon op de knieën vallen, met hun hoofd voorover en aanbaden God. 	 Ai sa le angeluria beshenas amda punrhende kruglom o than ai kruglom le manush – pasturia ai le shtar zhegani zhuvindin, ai pele pe moste angla Del ai luvudisarde les.


'Heb je dat gezien? Die man begon te bouwen en moest halverwege ophouden, omdat hij niet genoeg geld had!" 	 Ai phenena, "Kado manush liape te kerel kher ai nashtisardia te getol les."


Broeders, wat u was toen de Here u riep, dat moet u blijven. 	 Swako phral, beshel angla Del sar kai akhardia les.


Er is nog nooit iemand bij God geweest behalve Ik, de Mensenzoon, Die bij Hem vandaan komt. 	 Khonik chi anklisto ando rhaio, ke ferdi kodo kai hulisto tele anda rhaio, O Shav le Manushesko kai si ando rhaio."


De ouders wisten niet wat zij zagen. Jezus wilde niet dat zij iemand zouden vertellen wat er gebeurd was. 	 Lako dat ai laki dei chudisaile, ai O Jesus phendia lenge te na mothon kanikaske.


Nadat Silas en Timotheüs uit Macedonië waren aangekomen, voelde Paulus zich gedrongen al zijn tijd aan zijn eigenlijke opdracht te geven. Bij elke gelegenheid wees hij de Joden er met grote nadruk op dat Jezus de Christus is. 	 Ai kana o Silas ai o Timote avile kotse andai Macedonia, o Pavlo thodia peske vriama te mothol E Vorba le Devleski le Zhidovonge, ai phenelas lenge ke O Jesus si O Kristo.


Ik, Johannes, zag en hoorde al deze dingen en viel op mijn knieën voor de engel, die ze me had laten zien en wilde hem vereren. 	 Me, o Iovano, ashundem ai dikhlem kadala dieli, ai pelem tele ka le punrhe le angelonge te luvudiv les, o angelo kai sikadia mange kadala dieli.


Alle mensen verstopten zich in holen en tussen de rotsen: Koningen, regeringsleiders en generaals; rijken en sterken; slaven en vrijen. 	 Porme sa le amperaturia la phuvake, ai sa le bare kai poronchin, sa le guvernoria, ai sa le zhandaria, sa le barvale manush, ai sa le zurale manush, ai sa le manush kai si ivia, ai sa le slugi garade pende ande le gropuria ai mashkar le bax le plaiange.


Het meisje keek hem ongelovig aan. "Ik zweer het je!" zei hij. "Wat je mij ook vraagt, ik zal het je geven; al is het de helft van mijn koninkrijk!" 	 Ai solaxadia lake, "So godi manges mandar, dava tu so manges, vi dava tu dopash murhi amperetsaki."


Nadat Hij dit had gezegd, werd Jezus diep ontroerd. "De waarheid is", zei Hij, "dat één van jullie Mij zal verraden." 	 Kana O Jesus phendia kadia, sas buntuime ande pesko duxo, ai phendia, "Magdata, chachimasa, chachimasa phenav tumenge, 'Iek anda tumende purhila ma.'"


Na afloop van de vergadering stuurden zij Hem geboeid naar Pilatus, de Romeinse gouverneur. 	 Phangle les, ai ningerde les ka Pilate o guvernori.


De rijke man riep hem bij zich en zei: 'Wat hoor ik allemaal over u? Lever de boeken maar in voor controle. U bent ontslagen.' 	 O gazda akhardia les, ai phendia leske, "So ashunav pa tute? Phen mange sar kerdian le dielensa kai thodem tu te les sama; ke nashti mai mekav tu te le sama katar murho kher vai phuvia."


Tenslotte kon ik het niet langer uithouden. Het leek mij het beste alleen in Athene te blijven 	 Kana ando gor nashti mai rhevdisarasas te azhukeras, ame mangliam te beshas korkorho ande Athens.


Vergeet de voorgangers niet die u het woord van God hebben doorgegeven. Kijk eens hoe zij hebben geleefd; vertrouw net zo op God als zij deden. 	 Seren tume kodola kai sicharde tume E Vorba le Devleski. Gindin pa lende ai sar won traiisarde angla Del ai pachaiepe ando Del, zumaven te pachas ando Del sar lende.


Dit gebeurde drie keer en toen werd het kleed met de dieren weer in de hemel opgetrokken. 	 Kodia sas mange phendo trivar; porme sa geletar ando cheri.


Het zal niet lang meer duren voordat Christus terugkomt. Hij kan elk ogenblik komen. (D) 	 O Swunto ramomos phenel, "Pe xantsi vriama wo avela palpale.


Want het brood van God is Hij, Die uit de hemel is gekomen. Hij geeft het leven aan deze wereld." 	 Ke o manrho kai del O Del, kodo si kai hulel anda rhaio, ai del traio la lumiako."


"Hij zal die ellendelingen een vreselijke dood laten sterven", antwoordden zij. "En de wijngaard zal hij verhuren aan andere boeren, die hem op tijd zullen betalen wat hem toekomt." 	 Won phende leske, "Si te mudarel kodole nasul manushen, ai dela e rez ka kaver te bariaren pe late, kai dena les e fruta kai si leski kana avela e vriama."


Hij zal met een ijzeren staaf over hen regeren; zij worden verbrijzeld als bros aardewerk. Dat is de macht die Ik ook van mijn Vader gekregen heb. 	 Wo poronchil pe lende ek kotorasa le sastrengi, ai won avena phagle ande kotora sar le phiria le chikake, sar i me premisardem putiera katar murho Dat.


Daarmee zetten ze het volk, de leiders en de godsdienstleraars tegen hem op. Zij gingen naar hem toe, grepen hem vast en brachten hem voor de Hoge Raad. 	 Xoliarde o narodos, ai le mai phure, ai kodola kai ramonas o zakono, ai porme pashile pashai Stephen, ai line les, ai angerde les kal mai bare.


Wij zijn dus voor God rechtvaardig geworden door het bloed van Christus. Des te meer zal Hij ervoor zorgen dat Gods vreselijke oordeel aan ons voorbijgaat. 	 Katar leski martia sam akana jinde vorta angla Del; ai pala kodia avasa skepime lestar katar e xoli le Devleski.


Ik ben bang dat God mij zal vernederen door de situatie die ik bij u zal aantreffen. Dat ik bedroefd moet zijn als er nog velen zijn, die gewoon blijven zondigen en zich niet afkeren van hun onreinheid, hoererij en losbandigheid. 	 Dar mange ke kana mai zhava tumende murho Del huliarel ma pale tele angla tumende, ai avela te rovav pe but zhene kai kerde o bezex mai anglal, ai kai chi keisaile anda bi vuzhimos andai kurvia, ai sa le chorhe dieli kai kerde.


Wij wagen het niet onszelf te vergelijken met die mannen die zichzelf aanbevelen. Hun probleem is dat zij zich alleen maar met elkaar vergelijken en hun waarde afmeten aan hun eigen denkbeelden. 	 Ame chi tromas te avas iek fielo vai te miazuas sar uni kai miazol lenge mai lashe le sar savorhe. Ke won chi haliaren! Won keren pengi musura te musurin pe, ai keren kris pe pende sar won gindin!


Jezus keerde Zich om en zag dat zij Hem had aangeraakt. Hij zei: "Wees gerust. U bent genezen door uw geloof in Mij." Sinds dat moment was de vrouw gezond. 	 O Jesus amboldiape, dikhlia la, ai phendia, "Raduisavo murhi shei! Ke cho pachamos sastiardia tu." Ai ande kodo chaso sastili.


Crispus, de leider van de synagoge, en zijn hele gezin geloofden wel in de Here Jezus. Er waren nog veel meer Corinthiërs die wel aannamen wat Paulus zei en zich lieten dopen. 	 Numa o Crispus, o baro rashai la khangeriako pachaiape ando Del, wo ai sa peski familia, ai but andal Corinthiana kai ashundesas, dinepe ka Del, ai boldepe.


Simon Petrus zei: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God." 	 O Simon Petri phendia, "Tu san O Kristo, O Shav le Devlesko O Del o zhuvindo."


Door de wonderen die Jezus tijdens het Paasfeest in Jeruzalem deed, gingen veel mensen in Hem geloven. 	 Ande vriama kai O Jesus sas ando Jerusalem ka dies O Baro le Zhidovongo, but narodo pachanaspe ando lesko anav, kana dikhenas le mirakluria kai kerdia.


Daarna richtte Hij Zich tot de gewapende mannen. "Ben ik een gevaarlijke misdadiger, dat u Mij komt arresteren met zwaarden en knuppels? Waarom hebt u Mij niet gepakt toen Ik dagelijks in de tempel was en de mensen toesprak? 	 Antunchi O Jesus phendias le narodoske, "Dar chor sim te avilian pala mande sabiensa ai kashtensa te astaren ma? Dies pala dieseste beshlem ande tamplo te sicharav, ai chi thodian o vas pe mande."