Ik heb van de Joden vijf keer de beruchte 'veertig-min-een' zweepslagen gehad. 	 Panzhvar le Zhiduvuria dine ma le trendai inia bichuria.


Hierna kwam Hij weer bij Zijn discipelen en zei: "Slaap nu maar. Rust maar uit. Het is zover. Ik zal in de handen van slechte mensen vallen. 	 Antunchi avilo kal disipluria, ai phendias lenge, "Vi akana soven, ai hodinin. Dikhen, o chaso avilo te avel dino O Shav le Manushesko, ando vas bezexale manushengo.


Toen vulde de engel de wierookpan met vuur van het altaar en gooide het op de aarde. Het begon vreselijk te donderen, te rommelen en te bliksemen. De aarde beefde ervan. 	 Porme o angelo lia e kuchi sumnakai, ai pherdia la la iagasa katar o altari ai shudia la pe phuv. Sas rhonjito, ai bunto, ai rhonjito tele, ai izdralas e phuv.


Houd veel van elkaar, als broeders en zusters, en laat elkaar uw waardering blijken. 	 Te aven drago iek kavreske sar phral kai si drago iek kavreske; ai lazhan iek kavrestar;


Wat ik u nu verder vertel, heeft God tot nog toe verborgen gehouden: Wij, als gelovigen, zullen niet allemaal sterven, 	 Eta, phenav tumenge iek shodenia, chi meras sa, numa savorhe parhuenas sa.


Toen zij Hem daar vonden, vroegen zij: "Meester, wanneer bent U hier aangekomen?" 	 Kana o narodo arakhle O Jesus pe kolaver rig la mariako, won phende leske, "Gazda, kana avilian tu katse?"


Wilt u dat anderen goed voor u zijn? Wees dan zelf ook goed voor hen. 	 So mangen tume te keren le kolaver tumenge, keren vi tume lenge.


Over het deksel van de ark spreidden de schitterende cherubs hun vleugels uit. Dat gouden deksel was de plaats waar men God om vergeving vroeg. (A) Maar daar zullen we nu niet verder op ingaan. 	 Opral o sumnakai shkapo sas le staturia le angelonge kai busholas 'Cherubims' te len sama le Devlesko luvudimos, lenge phaka gele opre ai opral ai avile andek than mashkaral opral o shkapo le Arkosko, busholas 'E mila skamin', opral o shkapo ai tela e vushalin lenge phaka sas o than kai le bezexa sas iertime. Nashti mai phenas pa kadala dieli akana.


Toen ze in Antiochië aankwamen, riepen zij de christenen bijeen en vertelden hun wat God allemaal had gedaan. God had nu ook niet-Joden de mogelijkheid gegeven in Jezus Christus te geloven. 	 Kana aresle ande Antioch, ai chide la khangeria, phende so godi O Del kerdia sas lensa, ai sar phuterde sas le themenge o drom le pachamasko.


Toen wij 's zondags bijeen waren voor de maaltijd van de Here, sprak Paulus de christenen toe. Omdat hij de volgende morgen wilde vertrekken, ging hij door tot middernacht. 	 Savatone le disipluria chidinesas andek than te xas e mol ai o manrho. O Pavlo kai trobulas te zhaltar pe terharin, divinilas pa Del le phralensa kai sas kotse, ai dia lensa duma zhi kal desh u dui e riat.


Ze stonden op en brachten Hem met z'n allen naar gouverneur Pilatus. 	 Wushtilo savorhe ai ningerde les ka Pilate.


Maar toen Hij Zijn belofte aan Abraham gaf, deed Hij dat zonder tussenpersoon. 	 Numa o manush kai si mashkar O Del ai le manush, nai mashkar O Del ai le manush, ferdi iekeske, ai O Del si ferdi iek.


De machthebbers van deze wereld hebben hun hoofden bijeen gestoken en de leiders spannen samen tegen de Here en Zijn Gezalfde.' (B) 	 Le amperatsi la phuviake xolaile, ai le bare chidinisaile te maren pe le Devlesa, ai leske Shavesa O Kristo." (Psalm 2:1-2)


Zij gaf wat ze had. Zij heeft de nardusolie voor mijn begrafenis nu al over Mij uitgegoten. 	 Kana shordias kado duxi pe murho stato, woi kerdias kodia te getol ma pe murho gropomos.


"Laat Mij eerst de mensen van mijn eigen volk helpen. Want het is niet goed het eten van de kinderen voor de honden te gooien." 	 Numa O Jesus phendia lake, "Nai vorta te les o manrho le glatengo ai te shudes les kal zhukel.


Het Koninkrijk van God is als een mosterdzaadje dat door iemand in de tuin wordt gezaaid. Het begint te groeien en wordt tenslotte een grote boom waarin de vogels kunnen nestelen." 	 Si sar iek sumuntsa garchitsaki, kai iek manush lia, ai shudia ande peski niva; bariol, ai kerdiol ek baro khash; ai le chiriklia anda cheri beshle pel krenzhi."


Ga zelfs niet met zulke mensen om. 	 Te na avel tume kanchi ka save manushensa.


Is er geen wijs man onder u, die de twee partijen tot elkaar kan brengen? 	 Phenav tumaro lazharial. Si mashkar tumende iek manush kai nai gojaver te phenel kadala divanuria mashkar le phral?


Maar de waarheid van God staat zo vast als een huis; daar is geen beweging in te krijgen. Op de eerste steen staan deze woorden: "De Here kent de mensen die echt bij Hem horen", en "Wie zichzelf een christen noemt, zou niets verkeerds moeten doen en niets verkeerd moeten zeggen." 	 Numa le zurale fundani kai thodia O Del inkeren, ai eta le vorbi kai si ramome, "O Kristo zhanel peske manushen." ai "So godi manush kai mothol ke wo si le Kristosko trobul te duriol katar o nasulimos."


U bent immers zo verstandig dat u het onverstand van anderen verdraagt? 	 Ke tume rhevdin ilesa le dzilen, tume kai san gojaver.


Dat heeft mij heel blij gemaakt. Niets maakt mij zo blij als het horen van zulke berichten over mijn vrienden. 	 Nai ma mai baro raduimos de sar te zhanav ke murhe shave traiin ando chachimos.


Op het tempelplein zag Hij handelaars die runderen, schapen en duiven verkochten en geldwisselaars die achter hun tafeltjes zaten. 	 Ai arakhlia ande tampla manushen kai bichinenas guruven ai bakrian ai gulumburia, ai vi manush kai parhuvenas love beshenas kotse.


Van: Paulus, die in de gevangenis zit omdat hij het goede nieuws van Jezus Christus heeft bekendgemaakt, en van onze broeder Timotheüs. Aan: Filémon, onze medewerker. Wij schrijven niet alleen aan u persoonlijk, 	 Katar o Pavlo, kai si phanglo le Jesus Kristoske, ai katar amaro phral o Timote. Tuke Philemon, amaro kuchi vortako, ai kai keres buchi amensa, ai kai khangeri kai chidelpe ande cho kher,


Op hetzelfde moment scheurde het zware gordijn voor de heilige plaats in de tempel (b) van boven naar beneden in tweeën. De aarde sidderde en de rotsen scheurden. 	 Strazo o poxtan ande tamplo shindilo ande donde de opral zhi tele; e phuv izdraias. Le bax pharhale.


Ieder die naar Mij komt luisteren en doet wat Ik zeg, lijkt op een man die een huis bouwt en eerst diep graaft om de fundering op de rots te kunnen leggen. Als bij een overstroming golven tegen zijn huis beuken, blijft het staan, want het is degelijk gebouwd. 	 Sikavava tumenge pe kaste miazol, swako manush kai avel mande ashunel murhe vorbi ai kerel le.


Ik wens u de genade van onze Here Jezus Christus toe. 	 O mishtimos amaro Devlesko O Jesus Kristo te avel tumensa, Amen.


Daarna gingen wij naar Caesarea en logeerden bij de evangelist Filippus, één van de eerste zeven helpers in de gemeente van Jeruzalem. 	 Pe terharin geliamtar, ai aresliam ando Caesarea. Kana aviliam ando kher le Filiposko, wo sas manush kai divinilas pa Del, iek andal efta manush kai alosardiamas ando Jerusalem, beshliam leste.


Want Johannes de Doper leefde uiterst sober. Hij at geen brood en dronk geen druppel wijn. En u zei: 'Hij heeft een boze geest.' 	 O Iovano o baptisto avilo ai chi xal o manrho ai chi pel mol; ai tume mothon 'o beng si ande leste.'


Jezus zei tegen Zijn gastheer: "Wanneer u mensen uitnodigt bij u thuis te komen eten, vraag dan niet uw vrienden, broers, familieleden of rijke buren. Want die kunnen u op hun beurt ook weer uitnodigen. 	 Porme O Jesus phendia kodoleske kai akhardia les, "Kon des xabe mashkar o dies vai telairiat, na akhar che vortakon, vai che phralen, vai che naiamon, vai chi kodolen kai beshen pasha tute le barvalen; ke akharen tu vi von, ai pochinena tuke so kerdian tu lenge.


"Wie bij Mij wil horen, moet meer van Mij houden dan van zijn vader, moeder, vrouw, kinderen, broers en zusters. Ik moet hem zelfs meer waard zijn dan zijn eigen leven. 	 "Te vari manush avel mande, ai chi gretsol lesko dat, ai leski dei, ai leski zhuvli, ai leske shave, ai leske phrala, ai leske pheia, e, ai vi lesko traio, wo nashti avela murho disiplo.


Onderzoek uzelf om na te gaan of u wel gehoorzame volgelingen van Christus bent. Weet u of Jezus Christus in u woont? Mocht dat niet zo zijn, dan staat u er helemaal buiten. 	 Tume zumaven tumen ai len sama pe tumende, ta dikhen traiin ando pachamos. Tume preznain ke O Kristo traiil ande tume? Vai amborim ke nashtim te sikaven ke pachan tume.


En U hebt hem het beheer gegeven over alles wat er is." (a) Toen God dit zei, bedoelde Hij ook dat alles aan Hem onderworpen zou zijn, niets uitgezonderd. Wij hebben nog niet gezien dat het al zover is, 	 Tu thodian swako fielo telal leske punrhe." Nai khanchi kai chi kerel sar wo mangel, numa chi dikhliam sa le dieli te kerdion inker.


Toen Hij in de tempel kwam, joeg Hij de handelaars eruit. "Er is geschreven: Gods huis moet een huis van gebed zijn. Maar wat hebben jullie ervan gemaakt? Een rovershol!" 	 O Jesus avilo ande tampla, ai gonisardia sa kodolen kai bichinenas ai chinenas,


Bid ook dat wij mogen ontkomen uit de klauwen van kwaadaardige mensen, want niet iedereen vertrouwt op de Here. 	 Ai rhugin tume vi te ankalavel ame O Del katar le manush le chorhe ai le bi lashe: ke chi mangen sa le manush te pachanpe.


Sommigen hier maken het goede nieuws over Jezus Christus bekend omdat zij jaloers zijn op de manier waarop God mij hier heeft gebruikt. Gelukkig zijn er ook anderen die het met de juiste motieven doen. 	 Chaches ke uni anda lende mothon pa Kristo ke zhaluzole anda mande ai xoliasa keren kodia, numa aver den duma pa Kristo penge ilesa.


Er kwam ook een arme weduwe. Zij gooide er twee koperen muntjes in. 	 Ai ek phivli chorhi avili ai tholas dui xarkune kotora, anklen iek sent.


Ik zeg jullie dat Ik het Paasmaal beslist niet meer zal eten tot het Koninkrijk van God volle werkelijkheid is geworden." 	 Ke phenav tumenge, chi mai xava tumensa, zhi kai kerdiol ande e amperetsia le Devleski."


God laat er de juiste plant uitkomen. Uit het ene zaad komt deze plant en uit het andere zaad die plant. 	 Porme O Del del les iek stato sar mangel, ai swako sumuntsa del iek stato kai si leske.


Pilatus vroeg Hem: "Bent U de koning van de Joden?" Jezus antwoordde: "U zegt het." 	 Ai o Pilato phushlia les, "Tu san O Amperato le Zhidovongo?" O Jesus phendia leske, "Sar tu phendian."


Vrienden, houd u ver van alles wat Gods plaats in uw hart zou kunnen innemen. 	 Wo si O Del o chacho, Wo si o traio kai chi mai getolpe. Murhe shave, arakhen tume katar le ikoni! Amen.


Toen Jezus Nathanaël zag aankomen, zei Hij: "Kijk, een eerlijke, oprechte man, een echte Israëliet!" 	 O Nathanael phendia leske, "Katar zhanes ma tu?" O Jesus phendia leske, "Mai anglal o Filip akhardia tu, kana sanas telal pruing le figenge, Me dikhlem tu."


Wees blij in de Here; ik zeg het nog eens: Verheug u in Hem! 	 Raduin tume sagda le Devlesa, ai mai mothav, raduin tume!


Hij ging er naar toe en zag dat één van hen door een Egyptische opzichter mishandeld werd. Mozes nam het voor hem op en sloeg de Egyptenaar dood. 	 Dikhlia sar marenas iekes, ai mardia pe wo anda kuko kai sas mardo, ai dia iek le Egyptianos.


Vol verbazing herkenden zij hem als de verlamde man, die altijd bij de Mooie Poort zat te bedelen. Wat met hem gebeurd was, ging hun verstand te boven. 	 ai preznaisarde ke kodo sas kai beshelas pashai tampla ke busholas shukar, ai mangelas love, ai savorhe chudisaile kana dikhle so kerdilia leske.


Daarop gaf Abraham een tiende deel van alles wat hij in de strijd had buitgemaakt aan Melchizédek. De naam Melchizédek betekent 'Koning van de gerechtigheid'. (A) 	 O Abraham dia kal Melchizedek desh partia (desh pek shel) anda sa so nirisardia ande marimos. O anav 'Melchnizedek' znachil, 'O amperato le chachimasko', ai porme 'O Salem' znachil 'Pacha', ai wo si akhardo 'O amperato le pachako', ai 'O amperato le Salemosko'.


Je kunt zeggen dat het voor een kameel gemakkelijker is om door het oog van een naald te gaan dan voor een rijke om in het Koninkrijk van God te komen!" 	 Ai mai phenav tumenge, mai vushoro te nakhel iek gemula andai iakh la suviaki, de sar iek barvalo manush te zhal ande amperetsia le Devleski."


Systeeminstellingen 	 Setările sistemului


Als u het verdwaalde schaap dan vond, zou u uw vrienden en buren bij elkaar roepen en zeggen: 'Luister. Mijn schaap was verdwaald en ik heb het teruggevonden. Zijn jullie ook niet blij?' 	 Ai kana arakhel les, thol les pe peske zea, raduimelo,


De vrouw antwoordde: "Ja, Here, maar de honden onder de tafel krijgen toch wel de restjes van de kinderen?" 	 Woi dia atweto, ai phendia leske, "E, Gazda, numa le zhukel telai skafidi xan le prushuka le glatenge."


Sommigen laten ons zeggen: Doe het kwade dan maar, opdat het goede daaruit voortkomt. Deze mensen verdienen het oordeel. 	 Ai porme, sostar te na mothas, "Keras o bi lashimos saxke te anklel o lashimas." Chaches uni mothon bi lashimos pa mande ai dosharel ma ke sostar mothav, 'Kodola manush avena doshale sar trobul pe.'"


Ja, zelfs meer dan een profeet. Over hem werd geschreven: 'Let op! Ik stuur mijn boodschapper voor u uit. Hij zal baanbrekend werk voor u doen.' (A) 	 O Iovano si kodo kai si ramome, "Eta, tradav murha sluga kai anel e viasta angle tute, te lasharel o drom angla tute."


Ikzelf sta elke dag oog in oog met de dood, broeders. Dit zeg ik omdat ik er trots op ben dat u bij onze Here Jezus Christus hoort. 	 Ke swako dies sai merav, phenav phrala le pala putiera ke sam mange ando Jesus Kristo amaro Del.


Maar hij wist wat er na zijn dood zou gebeuren. God had hem beloofd dat één van zijn nakomelingen in zijn plaats koning zou worden. 	 Sar wo sas profeto, ai zhanelas ke O Del shinadia ai solaxadia te iek andel leske manush avela amperato.


Het begon bij Demetrius, een zilversmid die zilveren tempeltjes van de godin Artemis maakte en vele vakmensen werk verschafte. 	 Iek manush kai sas zhintari, wo busholas Demetrius, wo kerelas ikoni rupeske pala Diana, ai le manush kai kerenas leski buchi nirinas but love.


"Als Ik Mijzelf zou verheerlijken", antwoordde Jezus, "zou dat niets betekenen. Maar mijn Vader verheerlijkt Mij. En u zegt dat Hij uw God is. 	 O Jesus phendia, "Te luvudiv man, murho luvudimos nai kanchi: si murho Dat kai luvudil man, tume phenen ke si tumaro Del, ai tume chi zhanen les, numa me zhanav les.


Als Ik terug kom, zal het net zo zijn als in de tijd van Noach. 	 "Sar sas ando dies kana sas o Noah. Sakadia si te avel kana avela O Shav le Manushesko.


Dat lijkt ons niet goed. Daarom willen wij enkele geschikte mannen aanstellen, die deze taak van ons kunnen overnemen. Kies er zeven uit, die goed bekend staan: Wijze, verstandige mannen, vol van de Heilige Geest. 	 Anda kodia murhe phral, alon mashkar tumende efta mursh, kai zhal pa lende shukar xiro, ai kai si pherdo Swunto Duxo ande lende, ai gojaver, ai dasa lende kadia buchi.


Als Demetrius en zijn werknemers iets tegen iemand hebben in te brengen, is het gerechtshof open en kunnen de rechters de zaak meteen in behandeling nemen. 	 Te si o Demetrius, ai leske manush te thonpe vari kashte dosh, si diesa krisake, ai si zhandari, ai kotse trobul te zhan te mothon pe kaste thon dosh.


Maar zo is het gelukkig niet! Christus is weer levend gemaakt, als eerste van de velen die gestorven zijn. 	 Numa akana O Kristo zhuvindime lo andal mule, ai angluno lo anda kodola kai mule.


Daarom staan zij voor de troon van God en dienen zij Hem dag en nacht in Zijn tempel. Hij, Die op de troon zit, zal hen beschermen. 	 Akana won beshen angla than le Devlesko ai podain les adiese ai eriate ando lesko tampla. Ai Kodo kai beshel kotse lel sama lendar ke Wo si mashkar lende.


Wij gaan beslist niet te ver als wij zeggen gezag over u te hebben. Want wij waren de eersten, die u het goede nieuws over Christus hebben gebracht. 	 Chi nakhas amare musuri sar te avilino te na aviliamas zhi tumende, numa aresliam zhi tumende, ai andiam tumenge e lashi viasta le Kristoski.


Dat deed mij denken aan iets wat de Here eens tegen ons heeft gezegd: 'Johannes doopte met water, maar u zult met de Heilige Geest gedoopt worden.' 	 Ai antunchi dema goji kal vorbi kai phendiasas O Del, o Iovano boldia ando pai, numa tume avena bolde ando Swunto Duxo.


God heeft het onaanzienlijke en verachtelijke van de wereld uitgekozen. Dat gebruikt Hij om wat in de wereld belangrijk is, buitenspel te zetten. 	 Ai O Del alosardia le zhungale dieli la lumiake, ai kodola kai si gratsia, ai kodola kai nai le geton kodolen kai si kashte.


Maar als de Heilige Geest op jullie neerkomt, zullen jullie kracht krijgen om de waarheid over Mij te vertellen aan de mensen in Jeruzalem en ook in Judea en Samaria. Zelfs tot in de verste uithoeken van de wereld." 	 Numa tume avena pherde putierasa kana O Swunto Duxo avela pe tumende, ai avena murhe marturia ande Jerusalem, ai ande sa Judea, ai Samaria, ai pe sa e lumia."


Ik doop met water als teken van de bekering. Straks komt er Iemand, die veel belangrijker is dan ik. Ik ben het niet eens waard Zijn slaaf te zijn. Hij zal u dopen met de Heilige Geest en met vuur. 	 Me bolav tumen ando pai te sikadiol ke keisailian ai amboldian tume katar tumare bezexa, numa avel iek pala mande, kai si mai baro mandar; me chi mov dosta te inkerav leske papucha. Wo bolela tume ando Swunto Duxo ai iagasa.


Want al ben ik mij van geen kwaad bewust, de enige die mij kan beoordelen, is de Here. 	 Numa nai anda kodia ke sim chacho, kodo kai kerel pe mande kris si O Del.


Zij willen ons dingen laten doen die ons, als Romeinen, verboden zijn." 	 ai sicharen le zakonuria kai amenge nai slobodo te las, ai chi te keras kodo zakono. Ame sam Romanuria."


Voordat de grote en ontzagwekkende dag van de Here komt, zal de zon donker worden en de maan zo rood als bloed. 	 O kham parhudiola ai kerdiola tuniariko, ai o shunuto pherdiola rat, mai anglal sar o dies kai avela O Kristo, kodo dies baro ai luvudime.


Mijn schapen luisteren naar mijn stem en Ik ken ze. Zij volgen Mij en Ik geef hun eeuwig leven. 	 Murhe bakria ashunen murho glaso, ai zhanav le, ai aven pala mande.


Jezus gaf meteen antwoord op wat in de Farizeeër omging. "Simon", zei Hij, "Ik moet u iets zeggen." "Ja", antwoordde de Farizeeër. "Ik luister." 	 O Jesus phendia leske, "Simon, si ma vari so te mothav tuke." O Simon phendia, "De duma, Gazda."


Dan ligt het geld tenminste klaar en kan ik de mannen die u daarvoor aanwijst, deze gift naar Jeruzalem laten brengen. Ik zal hun enkele aanbevelingsbrieven meegeven, 	 Kashte te na azhkeren murho areslimos te chiden le podarki, ai kana avava tradav lila te ningeren tumaro mishtimos ando Jerusalem.


Ik weet dat u Jezus zoekt, Die gekruisigd is, maar Hij is hier niet meer. Hij is weer levend geworden, zoals Hij had gezegd. Kom maar kijken waar Hij heeft gelegen. 	 Nai katse, wushtilo, sar kai phendias, Aven ai dikhen o than kai sas.


De discipelen maakten Jezus wakker. "Meester! Meester", schreeuwden zij, "wij vergaan!" Jezus bestrafte de wind en het woeste water en onmiddellijk werd het bladstil. 	 Le disipluria pashile pasha Jesus, ai vushtiarde les, phenenas, "Gazda, Gazda, xaiisavas." Porme O Jesus vushtilo, ai dia mui pe barval ai po pai; ai terdili ai sas trankilo.


Ik zeg het nog eens: Als iemand u een andere leer brengt dan het goede nieuws, dat u van ons ontvangen hebt, moet u hem uit de weg gaan. Zo iemand is een vloek. 	 Ame phendiam tumenge vunzhe ai mai mothav akana: te anela tumenge vari kon aver lashi viasta ke sar kucha kai sas tume dini, kodo te zhal ande iado!


Voor God, Die klaar staat om ieder het eeuwige leven te geven en voor Christus Jezus, Die voor Pontius Pilatus zonder angst getuigenis aflegde, draag ik je op te doen wat ik gezegd heb. 	 Mangav ma tutar angla Del kai del o traio ka sa le dieli, ai angla Jesus Kristo, kai dia peske shukare divanosa pa pesko pachamos angla Pontius Pilate; garav E Vorba le Devleski,


U aanbidt blindelings, want u kent God niet. Wij weten wie wij aanbidden. Wij kennen God. De Redder van de wereld komt uit het Joodse volk. 	 Tune chi zhanen kas te rhugin tume; ke o skepimos avel katar le Zhiduvuria.


Niet omdat wij het hadden verdiend, maar omdat Hij met ontferming over ons bewogen was en medelijden met ons had. Hij heeft onze zonden afgewassen, ons nieuw leven gegeven en ons vernieuwd door de Heilige Geest, 	 skepisardia ame. Na ke ame kerdiam buchi te avas vorta le Devlesa, numa ke sas leski mila anda amende ai skepisardia ame, wo dia ame o nevo traio kana O Swunto Duxo avilo te traiil ande amende.


Wijs dit niet meteen af. Wees voorzichtig, anders zou op u van toepassing kunnen zijn wat één van de profeten heeft gezegd: 	 Arakhen tume, te na kerdiol tumenge, so si phendo katar le profeturia.


Wij moeten de anderen aanmoedigen zodat zij ook sterk worden. 	 Trobul swako anda amende te rodel te avel drago peske vortakoske, pe lesko mishtimos ai te bariol ando pachamos.


De dingen waarvan zij mij beschuldigen, kunnen zij niet bewijzen. 	 Ai nai le so te sikaven te dosharen ma akana.


Ik zal u laten zien dat Ik de mensen hier op aarde inderdaad hun zonden mag vergeven." Hij keerde zich om en zei tegen de verlamde man: "Sta op, pak uw draagbaar en ga naar huis." 	 Numa te zhanen ke ka O Shav le Manushesko si e putiera pe phuv te iertil le bezexa." Antunchi phendia le bangeske, ' Wushti, le cho than, ai zha khere!'


Jezus kalmeerde hen meteen. "Ik ben het", zei Hij, "wees maar niet bang." 	 Ke savorhe dikhle les, ai chudisaile daratar. Strazo dia duma lensa, ai phendia lenge, "Aven veselo, ke me sim, na daran!"


'Vader', zei de zoon, 'ik heb gezondigd tegen God en tegen u. Ik ben het niet langer waard uw zoon genoemd te worden...' 	 O shav phendia leske, "Murho dat, kerdem bezex karing O Del ai karing tute. Chi mai sim lasho te bushav cho shav."


Toen Jezus en Zijn discipelen de stad Jericho verlieten, gingen heel veel mensen achter hen aan. 	 Kana zhanas avri anda Jericho, but narodo liape pala Jesus.


Vanaf die dag zochten de Joodse leiders naar een gelegenheid om Hem te doden. 	 De katar kodo dies, phenenas mashkar pende sar te mudaren les.


Hij heeft ons verteld hoe groot de liefde is, die u door de Heilige Geest hebt ontvangen. 	 Wo phendia amenge pa dragostia kai O Swunto Duxo dia tume.


Maar Ik heb een getuigenis dat meer waarde heeft dan dat van Johannes. Denk eens aan de wonderen die de Vader Mij laat doen. Die zijn het bewijs dat Hij Mij gestuurd heeft. 	 Numa, man si man ek mai baro chachimos pa mande sar o Iovano, me kerav e buchi kai murho Dat dia ma te kerav, kodola bucha kai kerav sikaven pa mande ke O Dat tradia ma.


Later gingen Jezus en Zijn discipelen naar de dorpen rondom de stad Caesarea Filippi. Onderweg vroeg Hij: "Wat zeggen de mensen eigenlijk van Mij? Wie ben Ik volgens hen?" 	 O Jesus ai leske disipluria geletar andel gava ando them Caesarea Philippe: ai sar zhanas phushlias katar peske disipluria, "Kon mothon le manush ke sim?"


Het zal slecht aflopen met de wereld vanwege alle verleidingen. Het is onvermijdelijk dat er verleidingen komen. Maar als het uw schuld is dat iemand verkeerde dingen doet, loopt het slecht met u af. 	 Nasul la lumiake pala o zumaimos kai ingerel le manushen te peren ando bezex. O zumaimos musai te avel, numa nasul kodoleske kastar avela o zumaimos.


Laat u niet overweldigen door uw hartstochten en begeerten, zoals gebeurt bij mensen die God niet kennen. 	 Ai na te meken tume te avel tume ginduria bi vuzhe, sar le manush kai chi zhanen O Del.


Hij liet de wagen stilhouden en ging samen met Filippus het water in en Filippus doopte hem. 	 Aterdiardia o vurdon, ai won huliste tele, vi le dui zhene ando pai, ai o Filip boldia les.


Een menigte mensen volgde Hem, omdat zij zagen dat Hij de zieken genas. 	 But narodo lelaspe pala leste, ke le manush dikhenas le mirakluria kai kerelas, ai sastiarelas le naswalen.


Meteen gingen de Jeruzalemse Joden om Paulus heen staan en brachten vele zware beschuldigingen tegen hem in. Maar zij konden niets bewijzen. 	 Kana avilo, le Zhiduvuria kai avile sas andai Jerusalem kruglom lestar sas, ai mothonas pe leste but ai bare dosha, kai won nashtinas te sikaven ke sas pe leste.


Onderweg naar Jeruzalem nam Jezus Zijn twaalf discipelen even apart. Hij vertelde hun wat er met Hem zou gebeuren als zij in de stad aankwamen. 	 Sar zhalas O Jesus ando Jerusalem, lia le desh u dui disiplon rigate pa drom, ai phendias lenge,


En als u Mij naar de hemel ziet teruggaan, wat dan? 	 So keren tume kana dikhena ke O Shav le Manushesko anklel kotse kai sas mai anglal?


Zij eren Hem voor de schijn. De wetten en regels die ze de mensen opleggen, komen niet van God.' (a) 	 Intaino preznain ma, ke won sicharen manushenge zakonuria sar te aviline le Devleske."


Nadat Hij dit gezegd had, zagen zij hoe Hij omhoog ging in de lucht tot een wolk hem aan het gezicht onttrok. 	 Kana phendia kodo divano, O Jesus gelotar ando rhaio, andek nuvero angla lenge iakha.


Enkele Farizeeërs zeiden: "Die Jezus is niet door God gestuurd. Anders zou Hij niet op de sabbat werken." "Maar", brachten anderen er tegenin, "een slecht mens zou zulke goede dingen toch niet doen?" De meningen waren verdeeld. 	 Uni andal le Farizeanuria phende, "Kado manush chi avel katar O Del, ke chi kerel o zakono kai si Savato." Aver phenen, "Sar iek manush bezexa lo sai kerel kasave mirakluria?" Anda kodia chi haliarenas mashkar pende iek fialo.


"Jullie hebben het voorrecht te begrijpen wat het Koninkrijk van de hemelen eigenlijk is", antwoordde Hij. 	 O Jesus phendia lenge, "Ke tumenge sas shinado te zhanen so si garado pa e amperetsia le Devleski, num lenge nas dino.


Ondertussen waren ze bijna bij het dorp gekomen waar ze moesten zijn. 	 Kana aresle pasha gav kai zhanas; O Jesus kerdia sar ke mangelas te zhal mai dur.


Dag en nacht bewaakten zij de poorten van de stad om hem te vermoorden. Maar Saulus hoorde van hun plannen. 	 Numa o Saul ashundia pa so mangenas te keren. Vi diese ai vi e riate lenas sama pel vudara le foroske te roden les ai te mudaren les.


Wij weten dat de hele schepping in afwachting van dat grote moment nog altijd zucht en kreunt. 	 Zhanas ke akana e lumia inker tsipil ai chinuil sar iek zhuvli kana si la glata.


Jullie begrijpen wel dat iemand niet in zijn huis zou laten inbreken als hij wist wanneer de dief zou komen. 	 Te zhanen mishto, o gazda le kheresko te zhanelas kana o chor avel, wo lino sama sorho riat, ai chi meklino te phagavel lesko kher.


Niemand zal tegen zijn vriend, broer of buurman hoeven te zeggen: 'Jij moet de Here ook leren kennen', want van klein tot groot zal iedereen Mij kennen. 	 Khonik chi trobul te sicharel lesko vortako vai lesko phral te zhanel le Devles, ke savorhe anda lende vunzhe zhanen ma, katar le teliardo zhi ka le bariardo.


U moet volhouden om de wil van God te doen. Als u dat doet, krijgt u wat Hij heeft beloofd. 	 Trobul te azhukeren ai te na aterdion. Kana kerdian so manglia O Del tumendar, O Del del tume so shinadia tumen.


Maar er waren mensen in zijn land die een hekel aan hem hadden. Die stuurden een delegatie achter hem aan met de mededeling dat ze in opstand waren gekomen. Ze zouden hem niet als koning erkennen. 	 Numa le manush kodole manusheske gretsosarde les, ai trade vari kas te phenen leske, "Chi mangas kado manush te avela amaro amperato."


Verlaat Gods weg niet! Mensen die vrije sex voorstaan, afgoden dienen, overspel plegen of zich met homoseksuele praktijken inlaten, blijven buiten het Koninkrijk van God. Dat geldt ook voor dieven, gierigaards, dronkaards, roddelaars en oplichters. 	 vai kodola kai choren, vai kodola kai mangen mai but sar trobul le, vai kodola kai si macharne, vai kodola kai keren pupuimos, vai le chor, chi zhana ando rhaio le Devlesko.


Vraag God mij te beschermen tegen de vijanden van Christus in Judea. Vraag Hem ook ervoor te zorgen dat de gelovigen in Jeruzalem het op prijs zullen stellen wat ik voor hen doe. 	 Rhugin tume saxke te skepiv katar kodola kai chi pachanpe ando Del kai si ande Judea, ai o zhutimos kai anav ando Jerusalem te avel mishto chetaiime kotse mashkar o narodo le Devleske.


Vijf van hen waren zo verstandig extra olie mee te nemen, maar de andere vijf waren dom en dachten daar niet aan. 	 Pansh anda lende sas prosti ai pansh gojaver.


Van twaalf tot drie uur hing er een dichte duisternis over het hele land. 	 Kal desh u dui po mashkar le diesesko tuniariko avilo pe lumia pe kai trin chasuria.


De oudste broer werd kwaad en wilde niet naar binnen gaan. Zijn vader kwam naar buiten en probeerde hem mee te krijgen. 	 O mai phuro phral xolailo sas, ai chi manglia te zhal ando kher; lesko dat anklisto avri, ai rhugisailo leste te avel andre.


Daarna begon het vreselijk te hagelen. Er vielen ijsblokken van dertig kilo uit de lucht op de mensen. Het was een verschrikkelijke ramp. En de mensen vervloekten God. 	 Ai swako babitsa sas iek shel pound vai iniavardesh tai iek kili. Le bare babitsi pele tele pe le manushen katar o cheri, ai won dine armaia ka Del ke Wo tradia le bare babitsi katar o cheri kai pele tele pe lende.


Houd een logeerkamer voor mij klaar, want ik hoop dat God uw gebeden zal verhoren, zodat ik binnenkort als vrij man naar u toe zal kunnen komen. 	 Ai ande kodia lashar i mange iek soba ke pachav ma ke O Del ashunela tumare rhugimata, ai dela te avav pale tumensa.


Ik weet al wat! Natuurlijk! Daardoor krijg ik veel vrienden. Die zullen voor me zorgen, als ik op straat word gezet.' 	 Zhanav so kerava, kana gonila ma murho gazda, avela mange vortacha te primina ma pe lenge khera."


Op dat moment kwam er een godsdienstleraar naar Hem toe en zei: "Meester, ik ga met U mee. Het doet er niet toe waarheen." 	 Iek Gramnoto avilo leste, ai phendia leske, "Gazda, zhav pala tute kai godi zhasa."


Wie Mij afwijst en niet luistert naar wat Ik zeg, zal op de laatste dag veroordeeld worden; en wel door het woord dat Ik gesproken heb. 	 Kodo kai shudel ma, ai kai chi premil murhe vorbi si les iek kai krisinila les. E vorba kai phendem, woi dela les pe kris po paluno dies!


Durven sommigen van u nog te beweren dat 'geloven alleen' genoeg is? Gelooft u dat er maar één God is? Dat is goed, maar dat geloven de boze geesten ook; zij beven van angst voor Hem! 	 Tu pachas tu ke si ferdi iek Del. Mishto! Numa vi le beng pachanpe, ai izdran daratar.


Daarom moeten wij altijd als we daarvoor de gelegenheid hebben, voor iedereen goed en vriendelijk zijn, in het bijzonder voor onze medechristenen. 	 Zhi kai godi sai dashtisaras, keras o mishtimos savorhenge, ai mai but amare phralenge kai pachanpe ando Del.


Een paar dagen later pakte de jongste zoon zijn bezittingen en ging op reis naar een ver land. Daar verbraste hij zijn hele hebben en houden. 	 Xantsi dies pala kodia o mai terno shav kana lia so godi dia les lesko dat, gelotar andek them kai si dur, ai kotse xalia pesko barvalimos andek chorho traio.


Toen zij Hem daar zagen, vielen zij voor Hem neer. Maar sommigen wisten niet wat zij ervan moesten denken. 	 Kana dikhle les, luvudisarde ai preznaisarde les. numa uni chi pachanas.


Nee, u staat voor de berg Sion en voor de stad van de levende God; het hemelse Jeruzalem, waar tienduizenden engelen wonen. 	 Numa tume, avilian ka o Plai Zion, ka o foro le Devlesko o zhuvindil, o Jerusalem le rhaiosko, ai ka le miliwoia angelonge;


"De Geest van de Here is op mij. Hij heeft mij de opdracht en de kracht gegeven om arme mensen goed nieuws te brengen. (A) 	 "O Swunto Duxo le Devlesko pe mandelo, wo alosardia ma te anav e lashi viasta kal chorhe. Wo tradia ma te anav o skepimos kodolenge kai si phangle, ai te sastiarav le korhen, te skepiv le manushen kai si chinuime.


Daar vonden wij een groep christenen. Zij vroegen ons dringend een week bij hen te blijven. Maar na die week reisden wij weer verder naar Rome. 	 Ande kodo foro arakhliam phralen, kai mangel amendar te beshas lensa iek kurko. Ai geliam ande Rome.


God in elk geval niet, want Hij heeft u geroepen om vrij te zijn. 	 Nas katar O Del, kai akharel tume.


Maar van Zijn Zoon zegt Hij: "Aan Uw koninkrijk, o God, komt nimmer een einde; er gelden regels die goed en rechtvaardig zijn. 	 Numa pa lesko Shav, wo phenel, "Devla, chi amperetsia beshel sa data ai sagda. Ai so godi tu phenes ando chiro than si chacho ai vorta.


De Joodse leiders stonden verstomd en zeiden: "Waar haalt Hij die kennis vandaan? Hij heeft niet eens gestudeerd!" 	 Le Zhiduvuria chudinaspe, ai phenenas, "Sar wo zhanel kadia but kana shoxar chi sichilo."


Het kind is niet gestorven, het slaapt." Zij lachten Hem in Zijn gezicht uit. Maar Jezus stuurde ze allemaal de deur uit en ging samen met de ouders en Zijn drie discipelen naar de kamer van het kind. 	 Won asaie lestar, kana gonisardia le narodos, wo angerdia o dat ai e dei la sheiake, ai won kai sas lesa, ai gele ande soba kai pashliolas.


Ik heb de mensen laten zien hoe groot Uw macht en majesteit zijn. Daarmee heb Ik gedaan wat U Mij had opgedragen. 	 Me luvudisardem tu pe phuv: me kerdem e buchi kai dian ma te kerav.


Simon Petrus was hiervan zo onder de indruk dat hij voor Jezus op de knieën viel en zei: "Och Here, laat mij maar alleen. Ik ben veel te slecht om bij U in de buurt te zijn." 	 Kana o Simon Petri dikhlia so kerdilia, pelo ande changende angla Jesus ai phendia, "Duriol mandar Devla, ke sim ek bezexalo manush!"


Daar hadden zij niet van terug. Verslagen dropen zij af. 	 Kana ashunde, chudisaile. Mekle les ai geletar.


U staat zo vast als een huis op de fundering van de apostelen en profeten. Maar de belangrijkste steen, de hoeksteen, is Jezus Christus Zelf. 	 vi tume san so kerdiol pe kai wushtel pel fundani thodine katar le apostluria ai le profeturia, o bax o angluno si O Jesus Kristo.


Dan pas kun je zijn trawanten, de boze geesten, verjagen. Wie niet met Mij meewerkt, werkt Mij tegen. 	 Kodo kai nai pe murhi rig chi zhutil ma, numa kerel nasul karing mande; ai kodo kai chi chidel mansa xulavel."


Wij moeten het geduld van de Here niet op de proef stellen, zoals sommigen van hen deden; want daarom stierven zij aan slangebeten. 	 Na zumaven O Krisro sar kerde uni anda lende, ai le sapa xale le.


Maar toen zij hem niet langer verborgen konden houden, legden zij hem te vondeling, waarna hij werd gevonden door Farao's dochter. Zij nam hem aan en zorgde voor hem als haar eigen kind. 	 ai kana mekle les, e shei le Pharoahnoske lia les, ai bariardia les sar ta avino lako shav.


Ik vond het zo erg dat niemand waardig was om de boekrol open te maken en erin te lezen, dat ik begon te huilen. 	 Porme me ruiiem zurales, ke chi arakhlem khonik kai sas dosta lasho te phutrel e klishka, vai te dikhel andre.


Als iemand zegt dat hij van God houdt, maar een hekel aan zijn broeder heeft, is hij een leugenaar. Als hij niet van zijn broeder houdt die hij kan zien, hoe kan hij dan van God houden Die hij nooit heeft gezien? 	 "Drago mange le Devles." ai te si leske griatsa lesko phral, wo xoxavel. Ke kodo kai nai leske drago lesko phral kai dikhel les, sar sai avel leske drago O Del kai chi dikhel les?


En de vier engelen werden losgelaten. Zij waren klaar gehouden voor het jaar, de maand, de dag en het uur dat zij een derde deel van alle mensen moesten doden. 	 Won sas garade pala kodo chaso, ai dies, ai shon, ai bersh, ai sas mekle te zhan te mudaren e trito partia sa le manushenge kai traiin.


Vermijd onzinnige discussies, waardoor mensen hun ondergang tegemoet gaan. 	 Durion katar le divanuria le intaino ai bi malade, ke kodola kai keren kadala dieli duriona mai but ai mai but katar O Del.


Als dat wel had gekund, zou één offer genoeg zijn geweest; dan zouden de gelovigen eens en voor altijd gereinigd zijn en zouden zij geen besef van schuld meer hebben. 	 Te kodola podarki dine ka Del dashtisarde te len lendar le bezexa, won chi mai avena doshale le bezexeske, ai won chi mai den podarki.


U zult niet zonder de helm van de redding kunnen of zonder het zwaard van de Geest, het woord van God. 	 Len e staji le skepimaski, ai e sabia le Swuntone Duxoski, kadia si E Vorba le Devleski.


Saulus stond op en deed zijn ogen open, maar kon niets zien. De mannen die bij hem waren, namen hem bij de hand en brachten hem Damascus binnen. 	 O Saul wushtilo opre katar e phuv, ai marka ke leske iakha phuterde sas, chi dikhelas kanch, line les vastestar ai angerde les ando Damascus.


Cornelius keek hem met grote ogen aan en begon bang te worden. "Ja, heer", stamelde hij. "Wat is er?" De engel zei: "God heeft uw gebeden gehoord en Hij heeft gezien wat u voor de armen hebt gedaan. 	 Ai dikhlia pe leste darasa, ai phendia, "So si, Devla?" Ai o angelo phendia leske, "O Del ashundia che rhugimata ai dikhlia ke zhutisardian le chorhen ai diape goji pe tute.


Maar wie 's nachts loopt, struikelt omdat het donker is." 	 Numa te si vari kon kai phirela e riate, perel, ke nai les vediara ande leste.


Ik zal het u terugbetalen. Dat garandeer ik, Paulus, hier met mijn eigen handschrift. En dan wil ik niet eens praten over wat u mij schuldig bent! U bent mij uzelf schuldig! 	 Me, murhe vastesa tradav tuke kado divano. Me, o Pavlo, pochinava tuke palpale, ai chi trobul te dav tu goji ke tu kames mange cho traio.


God is trouw. Hij heeft u geroepen om samen een te zijn met Zijn Zoon, onze Here Jezus Christus. 	 Phrala le, sicharav tume pa anav amare Devlesko O Jesus Kristo.


Jezus wist dat het nu allemaal achter de rug was en zei, zoals er geschreven staat: "Ik heb dorst." 	 Pala kodia, O Jesus kai zhanelas ke vunzhe sa gata sas, saxke te kerdiol so phendia E Vorba le Devleski, wo phendia, "Trushalo sim."


Na deze woorden dropen de mannen één voor één af, de leiders het eerst. Jezus bleef alleen met de vrouw achter. 	 Kana ashunde so phendia, iek po iek geletar, de katar o mai phuro ai zhi kai savorhe geletar; ai O Jesus ashilo korkorho la zhuvliasa kai beshelas angla leste.


U staat onmiddellijk klaar met uw oordeel. Dat is puur menselijk. Ik oordeel niemand. 	 Tumare kris si manusheske; me chi kerav kris pe khanikaste.


Want ook Christus heeft niet Zijn eigen belang gezocht. Van Hem staat in de Boeken "de beledigingen die op God gericht waren, hebben mij getroffen." (a) 	 Ke O Kristo chi rodelas kon plachal les numa sar mothol E Vorba le Devleski, "Le dieli le chorhe kodolenge kai marenas mui lestar pele pe leste."


Maar de goede grond stelt de mensen voor, die het woord van God horen en er met hun hele hart in geloven. Zij doen er iets mee. Het goede zaad brengt vrucht voort in hun leven. Wel dertig, zestig en honderd keer zoveel als is gezaaid." 	 E sumuntsa kai sas shudini pe lashi phuv si sar le manush kai ashunen E Vorba le Devleski ai haliaren la, ai anen fruta ande lende ai kotsar avel mai but katar uni iek shel, katar uni shovardesh,ai katar uni trenda."


Kijk daarom goed uit hoe u leeft. Wees niet onnozel, maar verstandig. 	 Len sama mishto sar phiren. Na phiren sar manush kai chi zhanen, numa sar manush kai zhanen.


Zij noemden Barnabas 'Zeus' en Paulus 'Hermes', omdat hij de mensen had toegesproken. 	 Akharenas o Barnabas Jupiter; ai o Pavlo, akharenas les Mercurius, ke wo si kai divinilas.


Doe dit vooral opdat God mij snel de gelegenheid zal geven naar u terug te keren. 	 Rhugin tume ande mande mai but te avava palpale tumende mai sigo.


Door het geloof en niet door het zien, weten wij dat dit waar is. 	 Anda pachamos phiras, ai na ande so dikhas.


Iedereen spreekt goed van Demetrius en dat is terecht! Wij kunnen ons daar van harte bij aansluiten; en u weet dat wij de waarheid spreken. 	 Savorhe mothon o lashimos pa Demetrius, ai vi o lashimos. Mothol lashimos pa leste, ai iame mothas lashimos pa leste, ai zhanes ke o chachimos phenas.


Een tijd later besloten de Joodse leiders hem te doden. 	 Neskolki dies pala kodia, le Zhiduvuria denas pe duma te mudaren les;


Daarmee wil ik niet zeggen dat ik er al ben of dat ik al volmaakt ben, maar wel dat ik met dat doel voor ogen blijf doorgaan. Die volmaaktheid probeer ik te grijpen, waarvoor ook Christus mij gegrepen heeft. 	 Chi mothav ke areslem ka kodia vai ke akana vorta sim. Numa zhav angle te thav zor te astarav kodo mishtimos ke O Jesus Kristo vunzhe lia ma peske.


Systeemconfiguratie en controle 	 Configurare şi monitorizare sistem


En als hij u om een vis vraagt, geeft u hem dan een slang? 	 Vai te del les sap, te mangela lestar masho?


Petrus keek achterom en zag dat ze door Johannes gevolgd werden. Johannes had zich tijdens de maaltijd naar Jezus toe gebogen en Hem gevraagd wie de verrader was. 	 O Petri, kana boldinisailo, dikhlia ke lelaspe pala lende o disiplo kai sas drago le Jesusosko. Kodo kai thodiasas pe po kolin le Jesusosko kana xanas, ai phushliasas lestar, "Devla, savo si kodo kai si te purhil tu?"


Toen Maria bij Jezus kwam, viel zij voor Hem op de knieën en zei: "Here, als U hier geweest was, zou mijn broer niet gestorven zijn!" 	 Kana e Maria aresli kai sas O Jesus. Ai dikhlia les, peli ka leske punrhe, ai phenel leske, "Gazda, te avilianas katse, murho phral nas te merel."


Vrienden, de wereld loopt op haar einde. U hebt gehoord dat de antichrist zal komen. Hij is de grote vijand van Christus. Maar ik wil u erop wijzen dat er al heel wat vijanden van Christus rondlopen. Daaruit blijkt duidelijk dat het laatste uur voor de wereld geslagen heeft. 	 Murhe shave, e vriama kai si te avel O Kristo pashol ai ashundian ke o xoxamlo Kristo si te avel; ai vunzhe but xoxamle kristuria avile; No ame zhanas ke sigo vriama si e avel O Kristo.


Hij antwoordde: "Ik zag satan als een bliksemschicht uit de hemel vallen. 	 O Jesus phendia lenge, "Dikhavas le benges sar perelas anda cheri sar iek rhonjito.


Als ik kom, zal ik iedereen vertellen wat hij allemaal doet en welke lelijke praatjes hij over ons rondstrooit. En daar laat hij het niet bij. Hij weigert niet alleen zélf reizende broeders te ontvangen, hij houdt ook de mensen tegen die dat wel willen doen; en als ze niet naar hem luisteren, gooit hij ze uit de gemeente. 	 Anda kodia, kana avava, phenava sa o nasulimos kai kerel, le vorbi le bi lashe kai mothol ai kai xoxavel pe amende! Numa kodia nai leske dosta, chi mangel te premil le phralen kai aven, ai kodola kai mangen te premin le, wo aterdiarel le, ai del le avri andai khangeri.


's Avonds zaten de discipelen bij elkaar. Zij hadden de deur op slot gedaan, omdat zij bang waren voor de Joden. Ineens was Jezus bij hen. "Vrede", zei Hij. 	 Pozno sas o pervo dies le kurkosko, le disipluria chidinesas andek than ande iek kher, ai phandadesas le wudara zurales ke daranas katar le Zhiduvuria, O Jesus avisailo mashkar lende, ai phendia lenge, "E pacha te avel tumensa."


De duivel liet Jezus met rust en ging weg. Toen wamen er engelen om voor Jezus te zorgen. 	 Antunchi o beng meklia les, ai le angeluria avile ka Jesus ai zhutisarde les.


U hebt ongetwijfeld gehoord dat God zo goed is geweest mij een speciale taak voor u te geven. 	 tume ashundian kai O Del ande pesko lashimos dia ma kadia buchi te kerav tumenge.


'Mijn meester komt nog lang niet terug,' en hij begint de andere knechten te mishandelen 	 Antunchi marel le kavre slugen ai tholpe te xal ai te pel macharnensa.


1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader. Hij moet doen wat zijn voogden en de beheerders van de erfenis hem zeggen. Pas als hij de leeftijd heeft bereikt, die zijn vader in het testament heeft genoemd, mag hij met de erfenis doen wat hij zelf wil. 	 Porme O Jesus zhalas foro forestar, ai gav gavestar ai motholas e lashi viasta pa rhaio le Devlesko;


en bemoedigden de christenen daar. Zij spoorden hen aan in Jezus Christus te blijven geloven, ondanks de vervolgingen. "Want", zeiden zij, "voordat wij in het Koninkrijk van God komen, moeten wij nu eenmaal veel moeilijkheden doormaken." 	 ai o Pavlo ai o Barnabas denas zor le kolavre phralen, ai mothonas lenge pa Del ai te beshen ando pachamos kai sas dino, ai mothonas lenge trobul te nakhas pa but chino mai anglal te aresas ando rhaio le Devlesko.


Jezus antwoordde: "Iemand organiseerde een groot feest en nodigde vele mensen uit. 	 O Jesus phendia leske, "Sas ek manush kai kerdia pachiv, ai akhardo but narodo.


Anderen zeiden dat Hij maar eens moest bewijzen dat Hij de Christus was en zij probeerden Hem over te halen een teken uit de hemel te doen. 	 Ai uni te zumaven les, mangenas lestar te sikavel lenge vari so kai avel anda rhaio.


Ze spraken met elkaar over alle gebeurtenissen. 	 ai phenenas mashkar pende pa so godi kerdilia.


Als God zo goed zorgt voor de bloemen (die vandaag in het veld staan en morgen weg zijn) zal Hij dan niet nog veel beter voor u zorgen? Wat hebt u toch weinig vertrouwen in Hem! 	 Te huriarvela O Del kadia e char kai si pel kimpuria adies, ai kai terhara avela shudini ande iag. Sode mai but huriarvela tumen, manush kai si tume xantsi pachamos?


Dan zullen zij bij hun positieven komen, zich uit de valstrik van satan losmaken en de wil van God gaan doen. 	 Ai antunchi avena pe pengo gindo o lasho, ai anklena avri andal atsaimos le bengeske, kai astardia le ai kai kerelas le te keren leski voia.


Een herdersknecht laat de schapen in de steek zodra hij een wolf ziet aankomen. Want hij is de herder niet. De schapen zijn niet van hem. De wolf pakt er één en jaagt de andere uiteen. 	 O buchari (o manush pochindo) kai nai o pastuxo, ai nai leske le bakriorha, nashel kana dikhel ke avel o ruv, ai o ruv lel len ai rhespil len.


Elymas was daar fel tegen gekant en probeerde de aandacht van de gouverneur af te leiden om zo te voorkomen dat die in Jezus Christus zou gaan geloven. 	 Numa o Elimas o drabarno (ke kodo si lesko anav kai akharenas les) chi mangelas o Barnabas ai o Saul te zhan te mothon E Vorba le Devleski le bareske.


Wat er in hem omgaat, komt aan het licht. Dan zal hij op zijn knieën vallen, God aanbidden en openlijk erkennen dat God bij u is. 	 O garaimata anda lesko ilo sikadiol, kadia ke perela tele mosa te rhugilape ka Del, ai vestila ke O Del chaches mashkar tumende lo.


"Weg met die man! Weg met Hem!" schreeuwden zij. "Kruisig Hem!" "Moet ik uw koning kruisigen?" vroeg Pilatus. "Hij is onze koning niet!" schreeuwden de priesters. "We hebben maar één koning en dat is de keizer!" 	 Numa won tsipinas, "Mudar les, Mudar les, Karfosar les po trushul." O Pilate phendia lenge, "Tume mangen ma te mudarav tumare amperatos?" Le bare rasha phenenas, "Amaro amperato si o Caesar."


Dat was het teken waarmee zijn onschuld werd bezegeld. Dus is Abraham de voorvader van allen die op God vertrouwen, ook van hen die niet besneden zijn. 	 O Abraham sas les dino o semno te dichol, kodia sas o semno te sikavel ke O Del jinelas les sa vorta pala pesko pachamos mai anglal sar te avel semno pe leste, o Abraham kai si o dat sa kodolenge kai pachanpe ando Del, bi te aven semnome, kodia si kodola kai nai ferdi ke si semnome, numa ke lenpe pala traio le pachamasko ke sar amaro dat, o Abraham traiisardia mai anglal sar te avel semnome.


1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader. 	 "Me sim o chacho khash le strugurosko, ai murho Dat si kodo kai lel sama katar e rez.


Dank zij uw vooruitziende blik zijn er allerlei hervormingen doorgevoerd. Daar is ons hele volk u in alle opzichten dankbaar voor. 	 Ai so godi si ame, ande swako vriama, ai katar godi, ame naisisaras tuke.


kom dan niet terug om thuis nog wat kleren op te halen. 	 Nasul la zhuvliake kai si phari glatasa, ai kodola kai si le glate pe chuchi ande kodola dies!"


Festus liet Paulus binnen en zei: "Koning Agrippa, geachte aanwezigen! Een groot aantal Joden, zowel hier in de stad als in Jeruzalem, heeft een zware aanklacht tegen deze man ingediend. 	 Porme o Festus phendia, "Tu amperato Agrippa, ai sa tume kai san katse amensa, dikhen kadale manushes, kai sa le Zhiduvuria mangle mandar, vai ande Jerusalem, vai katse, tsipimasa ke kado manush trobulas mudardo


"Meester", zei een godsdienstleraar die stond te luisteren, "door dit allemaal te zeggen, hebt U ook ons zwart gemaakt." 	 Ek ablokato dia atweto, ai phendia leske, "Gazda, kai des duma kadia vi amende rimos."


Op de dag van het grote oordeel zal de koningin van Scheba tegelijk met u levend worden en u veroordelen. Want zij kwam van heel ver om zelf de wijsheid van Salomo te horen. Maar hier staat Iemand die meer is dan Salomo. 	 E amperetsasa andai Sheba si te wushtel kadala vitsasa kai kris te dosharel len. Woi avili dural te ashunel ka Soloman ke de sa gojaver sas ai akana si iek mai baro katar o Solomon katse!


Daarna vroeg Jezus Zijn discipelen: "Ik heb jullie er eens zonder geld, tas of extra kleren op uit gestuurd om de mensen het goede nieuws te brengen. Kwamen jullie toen iets tekort?" "Nee, niets", antwoordden ze. 	 Ai mai phendia lenge, "Kana tradem tumen bi lovengo, bi gonesko, ai bi papuchengo, trobulsardia tume vari so?" Won phende, "Kanchi."


Tegen de duivenverkopers zei Hij: "Eruit! Het huis van mijn Vader is geen markt!" 	 Ai phendia le manushenge kai bichinenas le gulumbon, "Len kadala dieli katsar! Na keren anda kher murhe Dadesko bazari."


Zij horen net zo min bij de wereld als Ik. 	 Won nai andai lumia, sar me chi sim andai lumia.


De twee discipelen gingen naar de stad, vonden alles precies zoals Jezus gezegd had en begonnen een en ander voor de maaltijd in orde te maken. 	 Ai peske disipluria geletar, ai aresle ando foro, ai arakhle sa sar wo phendiasas lenge: ai won lasharde O Dies O Baro le Zhidovongo.


En Hij die op de wolk zat, zwaaide met Zijn sikkel over de aarde en de oogst van de aarde werd binnengebracht. 	 Kodo kai beshlo po nuvero vazdia leski shuri opral e phuv, ai o jiv sas chidino andek than.


En wat de mannen betreft: U moet voorzichtig met uw vrouw omgaan. U weet dat zij minder weerstand heeft dan u. Geef haar de eer die haar toekomt, omdat God haar net als u het eeuwige leven geeft. Anders zal er een belemmering in uw gebedsleven optreden. 	 Ai tume le rhom, traiin tumare rhomniansa malades, ke zhanen ke won mai kovlia le tumendar, ai respektin le ke won trobul tumensa andek than te len e podarka le traioski kai avel katar O Del. Keren kadia saxke te ashunel O Del tumaro rhugimos.


Bewapen u dus met al Gods wapens om u te kunnen verdedigen als de vijand aanvalt. Dan zult u, na grote dingen te hebben gedaan, ongeslagen uit de strijd tevoorschijn komen. 	 Anda kodia, len pe tumende sa e armia le Devleski akana! Ai porme kana avela o dies o chorho, te maresa zurales o duzhmaia zhando gor, ai kana nakhela kodo dies o chorho tu inker sai inkeres.


Op grond van de verantwoordelijkheid, die ik ook als voorganger heb, doe ik een beroep op de andere voorgangers. Ik heb Christus aan het kruis zien sterven en als Hij terugkomt, zal ik deelhebben aan Zijn heerlijkheid. 	 Mangav te phenav kodolenge kai si mashkar tumende ai kai zhanen le Devles de dumult, ke i me sar lende, zhanav le Devles de dumult. Ai dikhlem o chino le Kristosko, ai vi me avava ando luvudimos kai si te avel.


1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader. 	 O chachimos phenav, le Kristosko sim ai chi xoxavav, ke murho ilo pherdo lo katar o Swunto Duxo, ai mothol mange ke o chachimos si.


Ik weet dat dit moeilijk te begrijpen is, maar ik zeg het om duidelijk te maken wat voor verhouding tussen Christus en Zijn Gemeente bestaat. 	 Baro chachimos mothol E Vorba le Devleski ai trutno te haliarel, me haliarel ke pa Kristo mothol ai pai e khangeri.


Ook mogen zij niet oneerlijk zijn, maar zij moeten in alles laten zien dat zij betrouwbaar zijn. Dan zullen vele mensen in onze Redder en God willen geloven. 	 Ai chi trobul te choren lendar kanchi, numa trobul te sikaven sagda ke lashe le ai ke pachan o mui, saxke te avel o luvudimos ande soste godi ande Vorba le Devleski amaro skepitori.


De Israëlieten zijn door God aangenomen als Zijn zonen. Zij hebben gezien hoe groot en machtig Hij is. Zij weten welk verbond Hij met hen heeft gesloten. God heeft hun verteld hoe zij moeten leven en Hem kunnen dienen. Zij weten welke beloften Hij aan hun voorouders heeft gedaan. 	 Won andai vitsa le Zhidovongi; O Del kerdia anda lende peske shave ai dia le te avel peske luvudimasa lensa; kerdia lensa shinaimata ai dia len o zakono; dia le te rhuginpe ai dia le shinaimata;


Nadat zij waren vrijgelaten, gingen zij naar het huis van Lydia, waar zij de andere christenen ontmoetten. Zij spraken hen moed in en verlieten daarna de stad. 	 Kana ankliste avri andai temnitsa, gele ando kher la Lydiako: ai kana dikhle kodole phralen, mai dine le xantsi zor katar O Del, ai geletar.


Hij zal u tot het einde toe staande houden, zodat er op Zijn grote dag niets op u zal zijn aan te merken. 	 Vi zurarel tume zhando gor, kashte te aven bi doshako o dies amaro Devlesko Jesus Kristo.


Christus (A), het levende woord, was er al voor het begin van alle dingen. God heeft door Hem het leven bekendgemaakt. Met eigen ogen hebben wij Hem gezien, met onze handen Hem aangeraakt. 	 O Kristo si e Vorba le traioski, kai sas de anda gor swakona dielako: ke ame ashundiam, ai dikhliam amare iakhensa; ame dikhliam pe late, ai azbadiam amare vastensa e Vorba le traioski.


Jezus antwoordde: "Ieder die zijn huis, broers, zusters, vader, moeder, kinderen of bezittingen uit liefde voor Mij verlaat en andere mensen over het plan van God vertelt, 	 O Jesus phendia lenge, "Chachimasa, phenav tumenge, kon godi meklia khera, vai phralen, vai pheian, vai dades, vai da, vai rhomni, vai glaten, vai phuvia pala mande, ai pala e lashi viasta,


Of willen wij de Here jaloers maken? Denken wij sterker te zijn dan Hij? 	 Manges te xoliaras le Devles? Sam ame mai zurales lestar?


1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader. 	 O Pavlo, ek apostle le Jesus Kristosko, katar e voia le Devleski, ai katar o Timote amaro phral.


Ik heb hierover een korte brief naar de gemeente geschreven, maar die trotse Diotrefes, die zo graag hun leider wil zijn, accepteert ons gezag niet en weigert te luisteren. 	 Tradem andek lil xantsi divano kai khangeri, numa o Diotrephes, kai si leske drago te avel wo o mai baro mashkar lende chi mangel te premil ame.


Daarom zult u vanaf nu niet meer kunnen spreken. Pas als het kind geboren is, zult u weer kunnen spreken. Want wat ik heb gezegd, zal precies op tijd uitkomen." 	 Num chi pachaian murhe vorbi, kai savon avena pe kana avela e vriama. Anda kodia si te kerdios muto ai nashti desa duma zhi ka dies kai avela pe so phendem tuke."


Op een dag was Jezus weer in de synagoge. Een man die in de macht van een boze geest was, schreeuwde: 	 Ande synagogue sas iek manush kai sas ande leste ek beng; kodo manush tsipilas zurales.


In Zijn rechterhand hield Hij zeven sterren; uit Zijn mond kwam een scherp, tweesnijdend zwaard en Zijn gezicht straalde en schitterde als de felle zon. 	 Wo inkerdia efta chererhaia ando lesko chacho vas, ai ek skurto sabia kai shinel katar le dui riga avili anda lesko mui, ai lesko mui strefialas sar e putiera le khamoski sar o kham strefial mashkaral le diesesko.


Zij begonnen met hem te discussiëren en probeerden hem te overtroeven, maar dat lukte niet. Hij was hen veruit de baas door de grote overtuiging en scherpzinnigheid waarmee hij sprak. Het was duidelijk dat Gods Geest hem leidde. 	 Numa nashtinas te inkeren pala leski goji ai pala Swunto Duxo kai delas duma pa lesko mui.


Het beest en zijn tien horens zullen de hoer haten. Zij zullen haar alles afnemen en haar naakt laten liggen. Zij zullen haar vlees eten en haar daarna verbranden. 	 Le desh shinga kai tu dikhlian po lolo zhungalo zhigania vurhitsina e zhuvli kai kerdia kurvi, kerdia o zhungalimos le statosa. Won len swako fielo kai si la latar ai vi len lake tsalia. Won xan lako mas ai phabon la la iagasa.


Laten wij nooit ophouden met goed doen, want na verloop van tijd zullen wij de zegen ervan oogsten, als wij het tenminste niet opgeven. 	 Na aterdiuas, keras sagda o mishtimos; ke te na xasarasas zor, chidasa kana avela e vriama.


U roept God aan als uw Vader. Maar dat brengt wel verantwoordelijkheid mee; Hij beoordeelt ieder naar zijn daden. Daarom moet u, zolang u hier op aarde woont, ontzag voor Hem hebben. 	 Kana rhugin tume, mothon amaro Dat, kodoleske kai del pe kris le manushen bi te alol le manushen, numa kerel le manushensa pala so kerde; anda kodia, e vriama kai mai si tume te traiin pe kadia phuv na keren o nasulimos numa keren so mangel tumendar O Del.


U was niet tevreden met de dierlijke offers, die voor U geslacht en verbrand werden om de zonden weg te doen. 	 Tu chi san plachardo le zhigenensa kai sas mudarde vai phabarde ai dine sar podarki po altari te len lendar le bezexa.


Het is zelfs zo dat wie niet het eenvoudige geloof van een kind heeft, niet eens in het Koninkrijk van God kan komen." 	 Phenav tumenge o chachimos, kako kai chi primila e amperetsia le Devleski sar ek glata nashti zhala andre."


Vol lof vertellen wij de andere gemeenten van God hoe geweldig u volhoudt en hoe sterk uw geloof is, ondanks alle vervolgingen en moeilijkheden die u te verduren krijgt. 	 Anda kodia ame luvudisaras tumen andal khangeria le Devleske, ke tume zhan angle ai inkeren tumaro pachamos mashkar sa le vutuimata ai le chinuria kai si tume.


Jezus ging enige tijd later terug naar Jeruzalem om een van de Joodse feesten bij te wonen. 	 Pala kodia sas iek pachiv le Zhidovongi; ai O Jesus gelo ando Jerusalem.


De twaalf poorten waren parels; elke poort bestond uit één parel. En de hoofdstraat was van zuiver goud, als doorzichtig glas. 	 Le desh u dui wudara kerde sas andai perli, swako wudar sas anda iek perli! Ai o drom sas vuzho sumnakai sar stakla.


Waar blijven dan de grote denkers, de godsdienstige leiders en de beroemde redenaars van deze tijd? Heeft God niet alle wijsheid van deze wereld als dwaasheid aan de kaak gesteld? 	 Kai lo o gojarver? Kai lo kai ramon? Kai lo o chingaras kadala vriamako? O Del sikadia kai o zhanglimos la lumiako si prosto.


Hij kwam in Kapernaüm, een stadje aan het meer van Galilea. Daar ging Hij elke sabbat naar de synagoge en sprak er de mensen toe. 	 Antunchi O Jesus gelo ando Capernaum, o foro ande Galilee, kai sicharelas le narodos dies savatosko.


"Ik geef de doden het leven terug", zei Jezus tegen haar. "Ik ben Zelf het leven. Wie in Mij gelooft, zal leven, zelfs als hij gestorven is. 	 O Jesus phendia lake, "Me sim o zhuvindimos ai o traio: Kon pachalape ande mande, traiila, marka te merela;


Erastus is in Corinthe gebleven en ik heb Trofimus ziek in Milete achtergelaten. 	 O Erastus beshlo ande Corinth, ai meklem le Trophimus ande Miletus ke naswalo sas.


Maar ook deze verhalen klopten niet. 	 Swako manush phendia vari so aver fielo pa leste.


Ik keerde mij om, want ik wilde zien wie dat zei en ik zag zeven gouden olielampen. 	 Amboldinisailem te dikhav kon del duma mande. Sar amboldinisailem, me dikhlem efta memelia lampuria kerde andai sumnakai.


Want zij hebben die woorden niet zelf bedacht, maar de Heilige Geest heeft hen ertoe gedreven namens God te spreken. 	 Ke chi iek profesi vai chi iek vorba shoxar chi avili katar e voia le manusheski, numa O Swunto Duxo sikavelas le manushenge ta mothonas so mangel O Del.


Nu maakt het voor mij niet uit welk oordeel u of anderen over mij hebben. Ik heb niet eens een oordeel over mijzelf! 	 Mange xantsi, tume te keren pe mande kris, vai manushenge kris; ai chi me chi kerav pe mande kris, ke chi haliarav ma doshalo pe kanch.


maar Paulus was het daar niet mee eens. Hij vond dat zij deze man, die hen in Pamfylië in de steek had gelaten, zodat zij het werk alleen hadden moeten doen, niet konden meenemen. 	 Numa o Pavlo miazolas leske kai nai mishto te len pesa kodoles kai mekliasas le andai Pamphilia, ai kai chi avilo te zhutil le ande penge buchi.


Ik, Jezus, beslis wat op de sabbat wel en niet mag." 	 Ke O Shav le Manushesko si gazda chi po Sabat."


zei tegen hen: "U weet hoe ik onder u heb geleefd; hoe ik vanaf de eerste stap die ik in Asia zette, 	 Ai kana avile leste, wo phenel lenge, "Tume zhanen sar kerdem tumensa, de sar o pervo dies kai areslem ande Asia.


Saulus was het helemaal eens met het vonnis over Stefanus. Vanaf die dag kwamen de volgelingen van Jezus in Jeruzalem onder zware druk te staan. Zij werden zo hevig vervolgd dat zij moesten vluchten naar Judea en Samaria. Alleen de apostelen bleven nog in de stad. 	 O Saul phendia, "Ke mishto kerde kai mudarde le Stephenos."Ando kodo dies mudarde buten andal shave le Devleske kai sas ande khangeri ande Jerusalem; ai savorhe rhespisaile andal gava karing e Judea ai Samaria,


Zij gaan er met opzet aan voorbij dat de hemel en de aarde er vroeger al waren. De aarde was uit het water ontstaan en werd door het water omringd. En dat alles werd bijeengehouden door wat God gezegd had. 	 Numa won chi mangen te pachan ke de dumult O Del kerdia o rhaio ai e phuv peska vorbasa, ai e phuv sas tsirdini anda pai ai kerdi le paiesa.


En omdat Jozef van David afstamde, moest hij naar Bethlehem in Judea, want daar had David vroeger gewoond. 	 O Josef gelotar anda kado foro Nazareth kai sas ande Galilee te zhal ande Judea, andek foro kai busholas Bethlehem, kai kerdilo o amperato David. Ke wo sas andai vitsa le Davidoski.


De genade en vrede van God, onze Vader, en van onze Here Jezus Christus wens ik u toe. 	 ai te mothas lenge, O Del amaro Dat, ai O Del O Jesus Kristo te del tume o mishtimos ai a pacha.


Zij brachten het veulen bij Jezus, legden hun jassen erop en Hij ging erop zitten. 	 Angerde le magares ka Jesus, ai thode penge gada pe leste, ai O Jesus beshlo opral le magares.


Judas en Silas bleven er nog een hele tijd en toen de christenen hen lieten gaan, moesten zij de hartelijke groeten doen aan degenen die hen gestuurd hadden. 	 Pala xantsi vriama, mekle le phral te zhantar karing kodola kai trade sas le.


Want God, Die gezegd heeft: "Laat er licht in de duisternis zijn", heeft in de duisternis van onze harten geschenen en ons doen inzien dat Zijn heerlijke glans van Jezus Christus afstraalt. 	 O Del kai phendia, "Te strefial e vediara mashkar o tuniariko," ai vi kado si, kai kerdia te strefial peski vediara ande amare ile, te zhanas e vediara kai si o barimos le Devlesko, kai strefial po mui le Jesus Kristosko.


Iedereen zal jullie haten, omdat je bij Mij hoort. Maar wie Mij trouw blijft tot het allerlaatst, zal gered worden. 	 Savorhe vurhitsina tu pala murho anav: numa kodo kai rhivdila ai ankerela zhando gor avela skepime.


Want de Here rekent grondig met het volk af. Hij maakt korte metten." (f) 	 Ke O Del kerela so godi phendia ai sigo peski vorba pe phuv."


Wilt u namens mij de gelovigen te Laodicea groeten, in het bijzonder Nymfas en de gemeente die in zijn huis samenkomt? 	 Traden but bax, zor ai sastimos le phralenge kai si ando Laodicea, ai vi le Nymphaske ai la khangeriake kai chidelpe ande lesko kher.


Hij is inderdaad erg ziek geweest. Het scheelde niet veel of hij was gestorven. Maar God heeft hem gespaard en mij daarmee een groot verdriet bespaard. 	 Chaches naswalo sas, ai vi mai xantsi sas te merel. Numa O Del sas leske mila anda leste, ai na ferdi anda leste, numa vi anda mande, saxke te na nekezhima mai zurales.


Toch begon het oude verbond (dat tot de dood leidde) met zo'n stralend licht, dat de Israëlieten het niet konden verdragen naar Mozes te kijken. Want terwijl hij hun de wet gaf die zij moesten gehoorzamen, straalde zijn gezicht door de aanwezigheid van God. Maar dat was van voorbijgaande aard. 	 O zakono sas ramome, vorba pe vorbate pel skafidia le baxrenge ai andai martia, ai o barimos le Devlesko strefial, antunchi o mui le Mosesosko strefialas kadia de zurales kai le Zhiduvuria nashtinas te dikhen pe leste, marka ke kodo strefaimos sas te zhaltar.


moet u uw oude menselijke natuur als oude kleren uittrekken; uw vroegere manier van leven, waardoor u geluk en vrede meende te vinden, maar die u in werkelijkheid dood en verderf bracht. 	 Tume trobul te shuden tumaro phurano traio kai sikavelas sar phirenas mai anglal, kodo phurano traio kai leske ginduria le chordane angeren kai martia.


Hij zal u in Zijn grote kracht bewaren, zodat u veilig bent om die rijke erfenis aan het einde van de tijd te ontvangen. 	 Tumenge kai san garade katar iek Del kai si les e putiera ai kai pachan tume ande leste, o skepimos sikadiola kana avela e vriama paluno.


De commandant nam de jongeman bij de hand en toen zij alleen waren, vroeg hij: "Wat heb je me te vertellen?" 	 O baro lia le terne manushes vastestar, ai gelo lesa mai dur, ai phushlia lestar, "So si tu te mothos mange?"


Als Mensenzoon beslis Ik wat op de sabbat mag, want Ik kom van God." 	 Ke O Shav le Manushesko si o gazda le Sabatosko."


Dan zal ik in staat zijn het duidelijk over te dragen, zoals ook mijn opdracht is. 	 Rhugin tume, saxke te dav duma pa kodia buchi, ai te sikavav mishto te haliaren sar trobul te kerav.


Ik heb u steeds laten zien dat wij, door zc te werken, de armen tot steun moeten zijn. Denk maar eens aan de woorden van de Here Jezus. Hij zei dat geven beter is dan ontvangen." 	 Sikadem tumenge ande soste godi ke trobul te kerelpe buchi, saxke te zhutisaras le chorhen, ai das ame goji kal vorbi kai amaro Del. O Jesus phendia, "Ke mai drago te des de sar te avel tut dino."


Maar Paulus waarschuwde de officier en de soldaten: "Als de bemanning niet aan boord blijft, zal niemand dit overleven." 	 O Pavlo phendia le ketanako kai poronchil pel ketani ai le ketanenge, "Kakala manush te zhanatar ai te na beshen anda paraxodo nashtin te aven skepime."


Bij het zien van zoveel geloofsvertrouwen, zei Jezus tegen de verlamde man: "Vriend, uw zonden zijn u vergeven." 	 Kana O Jesus dikhlia lengo pachamos, wo phendia kal manushes "Che bezexa iertimele, murho vortako."


En als alles eenmaal aan Christus onderworpen is, zal ook Hij Zich aan Zijn Vader onderwerpen. Dan zal alles en iedereen volledig door God worden beheerst. 	 Ai kana swako fialo avena tela leste, porme O Shav vi wo avela tela kodo kai thodai tela leste, kashte te avel O Del sa ando swako fialo.


Als u een vrouw hebt, moet u natuurlijk niet van haar scheiden. Hebt u geen vrouw, probeer dan ook niet er één te vinden. 	 Astardo san ka rhomni? Na roden te shuden la. Chi san astardo ka rhomni? Na roden ek rhomni.


"U zou toch de tempel afbreken en in drie dagen weer opbouwen?" hoonden ze. "Als U de Zoon van God bent, red Uzelf dan! Kom van dat kruis af!" 	 Ai phenenas, "Tu kai sas te xaiis e tampla, ai ande trin dies te vazdes kodia tampla, skepisar tut te san tu O Shav le Devlesko, aidi tele pa trushul."


Toen die was voorgelezen, was iedereen blij. Wat erin stond, was voor hen een grote opluchting. 	 Kana jinde o lil, le phral raduisaile ke anelas lenge lashimos ai zor.


Wij prijzen en vervloeken met dezelfde mond. Maar dat is niet goed, broeders! 	 Vorbi naisimaske ai armaiange anklen anda iek mui. Murhe phral, chi trobul te avel kadia!


Wat ben ik dankbaar dat onze Here Jezus Christus mij heeft uitgekozen om één van Zijn boodschappers te zijn en dat Hij mij de kracht geeft Hem trouw te blijven, 	 Me naisiv le Jesus Kristos amaro Devles, kai pherdia ma zor ande buchi kai dia ma. Me naisiv leske ke jindia pe mande, ai kai alosardia ma te kerav leski buchi.


"Geen denken aan", antwoordde Paulus. "Wij zijn Romeinse burgers. Ze hebben ons zonder enige vorm van proces in het openbaar afgeranseld en daarna in de gevangenis gegooid. En nu willen zij ons in stilte laten vertrekken. Nee! Laten zij zelf maar komen om ons vrij te laten." 	 Numa o Pavlo phendia lenge, "Mardia ame angla narodo ai bi te keren kris pe amende, ame kai sam chache Romanuria, ai thodia ame ande temnitsa, ai akana meken ame te zhastar chordanes? Nichi, Mek te aven won te meken ame.


Zij zegt dat wat u zoekt, vlakbij is; in uw mond en in uw hart. U moet op Christus vertrouwen! Dat vertellen wij hier en overal. 	 So mothol kacha? E vorba pashe tute la ande cho mui, ai ande cho ilo:


Hevig verontwaardigd scheurde de hogepriester zijn kleren kapot. Hij schreeuwde: "Hij belastert God! Hebben we nu nog getuigen nodig! U hebt allemaal gehoord wat Hij zei! Wat doen wij met Hem?" 	 Antunchi o rashai o baro shindias peske tsalia, ai dias mui, "Wo dias duma xoxaimos karing O Del, xoxavel pa Del (Blasfime!) So mai trobul ame marturia? Vi tume ashundian o blasfime.


Nadat zij waren vertrokken, zag Jozef in een droom een engel van God. "Luister, Jozef", zei hij. "Vlucht met het kind en Zijn moeder naar Egypte en blijf daar tot ik zeg dat u kunt terugkomen. Want Herodes zal alles doen om het kind te doden." 	 Kana geletar le manush kai jinenas le chererhaia, iek angelo le Devlesko avisailo ka Josef ando suno, ai phendia leske, "Wushti opre, le la glata ai leska da, ai zhatar ande Egypt, besh kotse zhi kai phenava tuke te aves palpale, ke o Herod si te rodel la glata te mudarel les."


Het liep tegen de tijd van het Loofhuttenfeest. 	 Ai O Dies O Baro le Zhidovongo le Tabernacles pasholas.


De liefde waarover het hier gaat, is niet onze liefde voor God, maar Zijn liefde voor ons. Daarom stuurde Hij Zijn Zoon, Die de straf voor onze zonden op Zich heeft genomen om de verhouding tussen God en ons weer goed te maken. 	 Ai e dragostia si, na ke sas ame dragostia le Devleski, numa ke sas les dragostia amenge, ai tradia peske Shaves saxke pala leste amare bezexa te aven iertime.


De Farizeeërs hielden Hem goed in het oog. Zij wachtten tot Hij de man zou genezen. Dan zouden ze een aanklacht tegen Hem kunnen indienen. 	 Won lenas sama po Jesus, te sastiarela vari kas savatone; kashte te dosharen les.


"Toch is er iets wat u nog niet hebt ge daan", zei Jezus. "Verkoop alles wat u hebt en geef het geld aan de armen. Daardoor krijgt u een schat in de hemel. Kom daarna terug en ga met Mij mee." 	 Kana O Jesus ashundia kodia, phendia leske, "Mai trobul te keres iek diela. Bichin sa so si tu, ai de kal chorhe, ai avela tu manjin ando rhaio; antunchi aidi pala mande."


Op een dag brachten enkele mensen hun kleine kinderen bij Hem. Zij wilden graag dat Hij ze zou aanraken en zegenen. De discipelen zeiden echter dat ze moesten weggaan. 	 Andine ka Jesus le tsinorhe glaten, te thol peske vas pe lende; numa kana le disipluria dikhle, dine le trad.


Ik verlang ernaar u te zien. Ik wil u zo graag iets geestelijks geven, iets waardoor u versterkt wordt. 	 Ke mangav te dikhav tume, te anav tumenge iek podarka katar O Swunto Duxo, te aven zurale.


Een andere reden is dat ook de overige volken God zouden danken en eren voor Zijn genade. "Daarom zal Ik de volken over U vertellen", staat er in de Boeken. "Ik zal Uw naam bejubelen." (b) 	 Avilo saxke vi kodola kai Nai Zhiduvuria luvudin le Devles pala pesko lashimos. E Vorba le Devleske mothol, "Anda kodia luvudiva tu mashkar le thema, ai jilabava ande cho anav."


Ik ben de wijnstok en u bent de ranken. Als u dicht bij Mij blijft en Ik blijf in u, brengt u veel vrucht voort. Want zonder Mij kunt u niets doen. 	 Me sim o khash le strugurosko, ai tume san le krenzhi. Kuko kai beshel ande mande, ai me beshav ande leste, wo anel but fruta; ke tu bi mango nashtis te keres khanchi.


God zei: 'Uw nakomelingen zullen tijdelijk in een vreemd land wonen. Zij zullen daar 400 jaar slaven zijn en slecht behandeld worden. 	 Ai eta so phendia lesko O Del, kodola kai avena pala tute traiina andek them, ai won avena slugi, ai chinuina le shtar shela bersh.


Omdat de zon bijna onderging en het spoedig sabbat zou zijn, legden zij Jezus in dat graf. 	 Kotse thode le Jesusos ke sas O Dies O Baro le Zhidovongo mai anglal sar o Savato le Zhidovongo, ai ke o greposhevo sas pashe.


Hij wilde dat wij, Joden, die al zo lang gewacht en gehoopt hebben dat de Christus zou komen, Hem zouden prijzen en eren. 	 Luvudisaras o barimos e Devlesko ame kai samas le pervi te pachas ame.


Het nieuws over Zijn daden ging door het hele land en bereikte zelfs heel Syrië. Van alle kanten werden ernstig zieke mensen bij Hem gebracht. Sommigen hadden boze geesten. Anderen leden aan vallende ziekte. Weer anderen waren verlamd. Maar wat zij ook hadden, Hij genas hen allemaal. 	 Leski viasta geli pe sa e Syria; anda kodia andine leste sa kodolen kai sas le but fialuria naswalimos ai but fialuria dukha, kodola kai sas beng ande lende, kodolen kai zalin ai peren, ai le bangen, ai wo sastisardia le.


"Ik heb geen man", antwoordde de vrouw. "Dat is waar", zei Jezus. 	 E zhuvli phendia leske, "Nai ma rhom." ai O Jesus phendia lake, "Vorta phenes, ke nai tu rhom,


Van: Petrus, een apostel van Jezus Christus. Aan: De christenen, die als vreemdelingen in Pontus, Galatië, Cappadocië, Asia en Bithynië wonen. 	 Katar o Petri, ek apostle le Jesus Kristoski, kodolenge kai O Del alosardia ai kai traiin sar streinuria ande kolaver thema, ai hulade pel riga kai si ando Pontuis, ande Galatia, ai ande Cappadocia, ande Asia, ai ande Bithynia.


Jezus zei: "Waarom zijn jullie zo bang? Hebben jullie zo weinig vertrouwen?" Hij ging staan en zei tegen de wind en de golven dat zij moesten ophouden. 	 O Jesus phendia lenge, "Che xantsi pachamos si tume! Sostar daran kadia zurales?" Wushtilo ai dia mui pe barval ai pe maria, ai kerdili bari hodina.


Voor wie bij Christus Jezus hoort, is het al of niet besneden zijn volmaakt onbelangrijk. Het enige wat telt, is geloof dat zich in liefde uit. 	 Ke te sam thodine andek than le Kristosa, te avesa semnome, vai te na avesa nai kanchi; so trobul te avel o pachamos kai kerel buchi pala dragostia.


De mensen die voor Jezus uit liepen, zeiden tegen hem dat hij zijn mond moest houden. Maar hij trok zich er niets van aan en begon nog harder te schreeuwen: "Zoon van David! Heb medelijden met mij!" 	 Le manush kai sas anglal tsipinas pe leste te ashel, numa wo tsipilas mai zurales, "Tu Shav le Davidosko! Av tuke mila anda mande."


Er zal geen muziek meer gehoord worden, ook niet van harp, fluit of bazuin. Er zullen geen ambachtslui meer werken en geen molen zal meer draaien. 	 Shoxar chi iek data, chi ashunena le jilia, Harps, tutrazi, pianos mai iek data katar o foro, ai le manush shoxar chi mai keren buchi kotse, ai le manush chi mai licharen o jiv ando kodo foro.


Breng vrede in elk huis dat je binnengaat. 	 Kana zhana ando kher, mothon mai anglal, "E pacha te avel pe kado kher."


Want toen je binnenkwam en ik je stem hoorde, begon het kind in mijn buik te trappelen van blijdschap. 	 Ke dikhes kana ashundem ke dian ma dies lasho o glata mishtisailo raduimastar ande mande.


Zij die niet van geboorte Jood zijn, maar wel de wet van God naleven, zullen u (die de wet kent, maar niet houdt) veroordelen. 	 O manush kai nai semno pe leste ando stato kerel o zakono solaxasa, numa tu kai san ek Zhidovo chi keres o zakono, marka ke si tu o zakono ramome, ai ke te san semnosa.


Daarna ging Jezus naar de andere kant van het Meer van Galilea. 	 Pala kodia, O Jesus gelotar inchal o pai kai busholas Galilee (vai Tiberias).


Want het lijkt mij onzinnig om een gevangene naar Rome te sturen zonder erbij te vermelden wat de aanklacht tegen hem is." 	 Ke mange miazol ke nai vorta te trades ieke manushes kai si doshalo bi te sikaves anda soste si doshalo."


Er was in die stad een vrouw met een slechte reputatie, die hoorde dat Jezus bij de Farizeeër aan tafel aanlag. 	 Sas iek zhuvli bezexali kai sas ando gav, kana ashundia ke O Jesus sas pa e skafidi ando kher le Farizeanongo, andini iek botela pherdo duxi.


"Bent U dan toch een koning?" vroeg Pilatus. "U gebruikt zelf het woord koning", was Jezus' antwoord. "Inderdaad, Ik ben een koning. Ik ben geboren en in de wereld gekomen om de waarheid bekend te maken. Ieder die de waarheid liefheeft, luistert naar wat Ik zeg." 	 O Pilate phendia leske, "No tu san amperato?" O Jesus phendia, "Tu mothos me sim amperato. Me arakhadilem ai avilem ande lumia, te phenav pa chachimos. Kon godi si le chachimasko ashunel murho glaso.


die vroegen: "Als u de Christus niet bent en ook niet Elia of de profeet, waarom doopt u dan?" 	 Ai mai phushle les, phenenas, "Antunchi, sostar boles te chi san e Messiah vai chi o Elijah, vai chi o profeto?"


Maar hij antwoordde: "Waarom al die tranen? Waarom maken jullie het mij moeilijk? Ik ben niet alleen bereid me in Jeruzalem te laten binden, maar ook voor de Here Jezus te sterven." 	 O Pavlo phendia, "So keren, kai roven ai dukhaven murho ilo? Vi mekava te phanden ma, ai vi te mudaren ma ando Jerusalem pala o anav le Devlesko, Jesus Kristo."


wij kennen zijn streken maar al te goed. 	 saxke te na mekav le benges te niril pe amende; ke ame zhanas so mangel te kerel.


wij vertellen over Christus, Die voor ons aan het kruis gestorven is! De Joden ergeren zich daaraan en de andere volken vinden dat een grote dwaasheid. 	 Ame das duma pa Kristo karfome, lazhav le Zhidovonge, dilimos le Grekonge.


Het is niet goed dat u zo verwaand bent. Hoe hebt u zoiets door de vingers kunnen zien? Zo gaat het immers van kwaad tot erger. Weet u niet dat door een klein beetje gist het hele deeg gaat gisten? 	 Nai mishto te keren barimata, chi zhanen ke xantsi drozhda kai thon ando arho vushtel zurales opre?


Dit was het tweede wonder dat Jezus deed toen Hij uit Judea naar Galilea was gekomen. 	 Kado sas o duito miraklo kai kerdia O Jesus kana avilo andai Judea ande Galilee.


Deze tent werd in tweeën verdeeld. In het eerste deel kwamen de kandelaar en de tafel met de heilige broden te staan. Dat deel heette het 'Heilige'. 	 Andre e pervi soba sas o sumnakai kotor kai inkerel e memeli, ai e skafidi kai sas le swuntone manrhe pe late; e pervi soba busholas 'O Swunto than.'


Ik zal mijn engelen er met luid trompetgeschal op uitsturen. Ze zullen de mensen die bij Mij horen, verzamelen van de verste uithoeken van de hemel en de aarde. 	 E tutaraza bashela zurales, ai tradela peske angelon ai si te chiden leske halome andal shtar barvalia, ai de anda iek gor la lumiako ai le cheresko zhando kaver gor.


De Farizeeërs vroegen de man ook hoe het kwam dat hij kon zien. Hij antwoordde: "Hij deed wat modder op mijn ogen. Daarna heb ik mij gewassen en nu kan ik zien." 	 Sa anda kodia le Farizeanuria phushle le korhes, "Sar premisardian cho dikhimos?" Ai wo phendia lenge, "Thodia chik pe murhe iakha, xaladem ma, ai akana dikhav."


Tot ieders verbazing schreef hij: 'Zijn naam is Johannes'. Op hetzelfde moment kon hij weer spreken en begon hij God te prijzen. 	 Strazo o Zechariah sai delas duma ai liape te naisil le Devles zurales.


Let erop dat niemand van u de genade van God aan zich voorbij laat gaan. Er mag geen verbittering onder u komen, want als dat gebeurt, zullen velen erdoor aangestoken worden en zijn de gevolgen niet te overzien. 	 Len sama iek kavreske te na avela chi iek anda tumende te faltil te arakhel o mishtimos le Devlesko. Le sama te na avela chorhe ginduria mashkar tumende, ke kerena but baiuria, ai dukhaven but manush kai pachanpe ando Del ai uni durion katar O Del pala kodia.


Maar met de rechtvaardigheid, die uit het vertrouwen op Christus voortkomt, is het heel anders. Daaruit blijkt dat u niet naar de hemel hoeft op te stijgen om Christus te laten afdalen. 	 Numa eta, sar si phendo te sai aves vorta angla Del pala pachamos: na phen ande cho ilo, kon zhala ando rhaio?


Blij verlieten de apostelen de rechtszaal. God had hun het voorrecht gegeven terwille van Jezus slecht behandeld te worden. 	 Ai geletar kotsar le bare, ai drago sas lenge ke chinuisarde le pala anav le Jesusoske.


Herinnert u zich niet dat ik u dit verteld heb toen ik bij u was? U weet wel wat hem in de weg staat. 	 Pate chi seren tume? Ke phendem tumenge kadala dieli kana simas inker tumensa.


De varkenshoeders vluchtten naar een nabijgelegen stad en vertelden wat er allemaal was gebeurd. Het verhaal over de twee bezetenen bracht grote opschudding teweeg. 	 Le manush kai lenas sama katar le bale nashle, gele ando foro, ai phende sa so kerdilia le bengailensa.


Zij riepen: "Onze redding komt van onze God, Die op de troon zit en van het Lam!" 	 Ai tsipinas ek baro glasosa, "O skepimos avel katar amaro Del kai beshel po lesko than, ai ka O Bakriorho!"


Jullie zijn Mij in deze vreselijk moeilijke dagen altijd trouw gebleven. 	 Tume san kodola kai rhevdisardian mansa kana avilo zumaimos pe mande.


Omdat ik zo zeker was van uw begrip en vertrouwen, had ik besloten op weg naar Macedonië bij u langs te komen en op de terugweg nog eens. Dan kon ik u twee keer tot zegen zijn en zou u mij kunnen voorthelpen op mijn reis naar Judea. 	 Pachavas ma ande kodia kai mangavas mai anglal te zhav tumende, saxke te avel tumen dino o mishtimos duvar.


Luister goed naar wat Ik zeg: Wie iemand ontvangt die door Mij gestuurd is, ontvangt Mij; en wie Mij ontvangt, ontvangt mijn Vader, Die Mij gestuurd heeft." 	 Chachimasa, chachimasa, phenav tumenge, kodo kai premila kodoles kai me tradem, premil man; ai kodo kai premil man, premil kodoles kai tradia man."


Alle anderen schijnen alleen maar aan hun eigen zaken te denken en niet aan die van Jezus Christus. 	 Sa le kolaver si lenge ferdi anda penge dieli, ai na andal dieli le Jesus Krisoske.


Maar Petrus en Johannes antwoordden: "Wat vindt u nou? Is het juist dat wij u in plaats van God gehoorzamen? 	 Numa o Petri ai o Iovano phende lenge, "Dikhen tume te si vorta angla Del te pachas tumaro mui de sar le Devlesko.


Als iemand God de rug heeft toegekeerd, kan hij niet weer van voren af aan beginnen. Hij heeft het goede nieuws gehoord en iets van het hemelse leven geproefd; hij heeft aan de Heilige Geest deel gekregen; 	 Chi zumavas te anas tu palpale ka Del mai iek data te haliaren e lashi viasta, kai zumadian le lashe dieli le rhaioske, ai premisardian chi partia katar le Swuntone Duxoske,


Persoonlijke voorkeuren 	 Preferinţe personale


Broeders, bid voor ons. 	 Murhe phral, rhugin tume vi amenge.


Zo was het ook met ons. Wij hebben allemaal aan onze slechte begeerten toegegeven. Wij hebben allemaal gedaan wat ons egoïsme ons ingaf. Door naar onze eigen natuur te leven, hadden wij Gods oordeel over ons gehaald. 	 Ame savorhe samas sar lende, iame traiisaras te plachas amare statos, ai kerasas so mangelas amaro stato ai amari goji. Ai iame samas shave la xoliarike sar le kolaver.


Toen wij begrepen dat hij zich niet liet ompraten, gaven wij het op en zeiden: "Wat God wil, moet gebeuren." 	 O Pavlo chi mekelaspe pala lende, ai won chi mai phende leske kanch, phenenas, "E voia le Devleski te kerdiol."


Jij hebt geloofd dat God zou doen wat Hij zei. Wat een geluk!" 	 Tu raduime san kai pachaian tu so sas tuke phendo katar O Del ai kerdiola!"


En de hoop van de hele wereld zal op Hem gevestigd zijn." (b) 	 Ai ande lesko anav sa le manush wuzdinape."


Zij gingen naar het dorp en zagen het veulen meteen. Het stond op straat, vastgebonden bij de deur van een huis. Zij maakten het los. 	 Le dui disipluria geletar, ai arakhle ieke magares kai sas phanglo pasha o wudar kai le dui droma avile andek than: ai phutrenas le.


Probeer niet de baas te spelen over mensen die u zijn toevertrouwd, maar wees een voorbeeld voor hen. 	 Ai na roden te poronchin pe kodola kai sas tume dine te arakhen le, numa trobul te sikaven tume lenge o drom.


"Laat nu eens zien dat U de Zoon van God bent", zei hij. "Spring naar beneden! Er staat immers in de Boeken dat God Zijn engelen zal sturen om U te beschermen. Die zullen er wel voor zorgen dat U niet te pletter valt." 	 Ai phenel leske, "Te san O Shav le Devlesko, shude tu tele, ke ramome 'O Del phenela peske angelonge te len tut pel vas, kaste te na dukhaves chi cho punrho pek bax.'"


Laat hun zien hoeveel u van hen houdt. De gemeenten, die hen gezonden hebben, zullen daarover horen en dat bevestigt dat wij niet zonder reden hoog van u hebben opgegeven. 	 Sikaven lenge ke mangen le chaches, saxke le khangeria te zhanen mishto ai te zhanen ke ame zhanas sostar luvudis tume.


Telkens wanneer wij bidden, danken wij God voor u. Als wij met onze Vader over u spreken, denken wij steeds aan wat u allemaal uit geloof en liefde doet; en niet te vergeten aan de volharding, waarmee u vertrouwt op onze Here Jezus Christus. 	 Ame naisisaras sagda le Devleske anda tumende savorhende, ai das ame sagda goji tumende kana rhugisavas.


Nicodémus, die op een nacht met Jezus was komen praten, ging met hem mee. Hij had ruim dertig kilo balsemkruiden bij zich, een mengsel van mirre en aloë. 	 O Nicodemus avilo, kai mai anglal avilo sas e riate ka Jesus, ai andia pashte trenda kili Mirrh ai Aloes amime andek than.


Vrienden, laten wij elkaar liefhebben want de liefde komt van God. Wie liefheeft, is een kind van God en kent God. 	 Murhe kuchi vortacha, trobul te avas drazhi iek kavreske, ke e dragostia avel katar O Del, kas godi si dragostia ando ilo wo si shav Devlesko, ai zhanel le Devles.


Door wat er gaat gebeuren, zullen God en Ik in elkaar herkenbaar zijn en onze grootheid en macht zullen zichtbaar worden. 	 Te sas O Del luvudime ande leste, O Del vi wo luvudila les ande peste, ai luvudila les mai sigo.


Als de Geest ons nieuw leven heeft gegeven, moeten wij ons ook in alle opzichten door de Geest laten leiden. 	 Te traiisarasa ando Swunto Duxo, vi phiras le Swuntone Duxosa.


dan vraag ik de God van onze Here Jezus Christus (de Vader Die alle eer verdient) u wijsheid te geven, opdat u helder en duidelijk zult zien wie Christus is en Hem door-en-door zult kennen. 	 ai mangav katar O Del amaro Devlesko O Jesus Kristo, O Dat o luvudime, te del tume O Swunto Duxo, kai kerela tume te haliaren ai kai sikavela tumenge le Devles, kadia de mishto kai zhanena les.


Zoals in dit verhaal het onkruid bijeengehaald en verbrand wordt, zo zal het ook gaan bij het einde van deze tijd. 	 Sar o rherto si chidino ai phabarde ande iag; kadia avela kana getolape e vriama.


Toen ik kwam, was ik niet sterk. Integendeel, ik was bang en beefde. 	 Me korkorho simas tumende slabo, ai daras, ai izdramasa.


Het nieuws over Jezus Christus ging door heel de streek. 	 E Vorba le Devleski ashundilias ande sa o them.


Jezus ging naar binnen en vroeg: "Waarom maakt u zo'n lawaai? Waar is dat gehuil voor nodig? 	 "Sostar keren kadia, ai roven? E sheiorhi nai muli, numa sovel!"


Op hun rondreis langs de verschillende steden, lazen zij de christenen de besluiten voor van de apostelen en leiders in Jeruzalem en zeiden er nadrukkelijk bij dat zij zich daaraan moesten houden. 	 Kana nakhenas pal foruria, mothonas le phralenge te keren so mangen le apostluria le Devleske ai le mai phure kai si ande Jerusalem.


Jezus nam de vijf broden en de twee vissen, keek omhoog naar de hemel en dankte God ervoor. Daarna brak Hij er stukken af, gaf die aan Zijn discipelen en zij brachten ze naar de mensen. 	 O Jesus lia le panzh manrhe ai le dui mashe, ai vazdia le iakha karing o rhaio, ai naisisardias, porme phaglia ai dia le ka peske disiplonge te den ka narodo.


Maar ieder die het goede doet, zal door God worden verhoogd en vrede ervaren. Ook dat geldt niet alleen voor de Joden, maar eveneens voor alle andere mensen. 	 Numa O Del dela o barimos, ai o luvudimos, ai e pacha kodolenge kai keren o lashimos; kal Zhiduvuria mai anglal, numa vi ka kodola kai Nai Zhiduvuria.


Samen voeren wij naar Mitylene en kwamen de volgende dag langs Chios; de dag daarna staken wij over naar Samos en nog een dag later kwamen wij in Milete. 	 Porme geliamtar kotsar, ai aresliam pe terharin ando Chios. Ai pe terharin aresliam ando Samos ai beshliam ando Trogillium; ai pala kodo dies aresliam ando Miletus.


Maar Ik zeg: Zweer nooit! Zeg niet: 'Ik zweer bij de hemel', want de hemel is de troon van God. 	 Numa me phenav tumenge: te na solaxan vov si, chi po rhaio, ke kotse si o skamin le Devlesko;


U hebt ook geen luid trompetgeschal gehoord of de donderende stem van God. De Israëlieten werden daar zo bang van dat zij God vroegen niets meer tegen hen te zeggen. (B) 	 Ai ashunde o bashamos katar ek tutaraza, ai o glaso le Devlesko dia duma. Le manush tsipisarde ka o Moses te phenel O Del te na mai del duma lensa.


Ik zag nog een engel uit de tempel in de hemel komen en hij had ook een scherpe sikkel. 	 Porme aver angelo avilo anda rhaio katar o tampla le Devlesko. Vi sas les ek skurto shuri te shinel o jiv.


Jezus antwoordde: "Je weet niet wat je vraagt! Kunnen jullie de beker drinken, die Ik moet drinken? Of de vreselijke dingen doorstaan, die Ik moet doorstaan?" 	 Numa O Jesus phendia lenge, "Chi zhanen so mangen, amboldiaspe ka Iakov ai o Iovano ai phushlia le, "Sai pen andai kuchi kai me si te piiav?"


Iemand uit het huis van Jaïrus kwam vertellen dat het zieke kind al gestorven was. "Het heeft geen zin de Meester nog langer lastig te vallen." zei hij. 	 Sar delas duma inker, avilia vari kon katar o baro le kheresko, ai phendia, "Chi shei muli, na mai dziliaren le Jesusos.


Hij heeft Mij opgedragen de mensen eeuwig leven te geven. Daarom zeg Ik alleen wat mijn Vader Mij verteld heeft." 	 Ai zhanav ke anda leske vorbi si o traio le rhaiosko. Sa anda kodia le dieli kai phenav, phenav le sar O Dat phendia le mange."


En dat de doden weer levend worden, staat duidelijk in de boeken van Mozes. Of hebt u die niet goed gelezen? Mozes kwam immers bij de brandende braamstruik en hoorde God zeggen: 'Ik ben de God van Abraham, de God van Isaäk en de God van Jakob.' (b) Dat zou God niet hebben gezegd als deze mannen na hun dood niet weer levend waren geworden. 	 Numa anda kodia kai zhuvindin le mule te zhan ando rhaio, chi jindian ande klishka le Mosesoski, sar ande krenzha O Del phendia leske, phenelas, "Me sim O Del le Abramosko, ai O Del le Isakosko, ai O Del le Iakovosko?


Toen ze daar aankwamen, gingen zij naar de synagoge. De Joden daar waren niet zo bevooroordeeld als die van Thessalonica. Zij luisterden heel aandachtig naar hen. Elke dag keken zij in de Boeken na of het waar was wat Paulus beweerde. 	 Kodola Zhiduvuria mai lashe sas de sar le Zhiduvuria kai sas ande Thessalonica, ashunde E Vorba le Devleski dragosa, ai swako dies lenas sama ande Vorba le Devleski, te si vorta so mothonas lenge.


Wij zijn Gods medewerkers en u bent Gods akker. Of anders gezegd: Gods gebouw. 	 Ke ame keras buchi andek than le Devlesa: tume san o kimpo le Devlesko, ai vi san o kher le Devlesko.


Want God heeft alle mensen aan de ongehoorzaamheid overgegeven om hun allemaal genadig te kunnen zijn. 	 Ke O Del kerdia anda sako manush te avel phanglo ai te na pachal o mui, saxke te sikavel savorhenge pesko lashimos.


De leidende priesters raapten het geld op en zeiden: "Dit geld mogen wij niet in de collectekist doen, want het is moordenaarsgeld." 	 Le bare rasha vazde sa le love, ai phende, "Nai mishto te thas kadala love andel love la tamplaki, ke kadala si ratvale love."


Dit is belangrijk om te onthouden: Als iemand graag voorganger wil worden, is dat een goed verlangen. 	 Kacha vorba chachila: te mangela vari kon te avel manush kai del duma pa Del ande khangeri, kado manush mangel iek lashi diela.


Paulus en Barnabas reisden door Pisidië en Pamfylië in de richting van de havenstad Attalia. 	 Porme kana nakhle andai Pisidia, avile ande Pamphilia.


"Eer voor het nieuwe koninkrijk van onze vader David!" en "Lang leve de grote koning!" 	 Raduime si e amperetsia amari dadeski o David, kai avel ando anav le Devlesko: "Hosana zhi ando rhaio!"


De gewone priesters waren dag in, dag uit in de tempel bezig en brachten telkens dezelfde soort offers, die de zonden niet konden wegnemen. 	 Sa le rashai beshen anda punrhende swako dies, mudaren le zhigeni ai den podarki po altari. Won den le saikfielo podarki sa data. Kadala podarki nashti len lendar lenge bezexa.


Jezus riep hen bij Zich. Om hun duidelijk te maken hoe onzinnig hun opmerking was, zei Hij: 	 Ai O Jesus akhardia le manushen leste, ai phendia lenge paramichi, "Sar sai o beng gonil le bengen?


Iemands ergste vijanden zullen in zijn eigen huis wonen. 	 Le manusheske duzhmaia avena kodola kai si ande lesko kher.


Ik bid dat de Here hem een bijzondere zegen geeft op de grote dag waarop Christus terugkeert. En jij, Timotheüs, weet maar al te goed hoe hij mij in Efeze heeft geholpen. 	 O Kristo te del les te lel zhutimos katar o Kristo ande kado dies! Ai tu zhanes mishto sa o mishtimos kai kerdia mange ando Ephesus.


Toch doet zij er volgens mij beter aan weduwe te blijven. Dan zal zij gelukkiger zijn. Ik geef dit advies omdat ik meen dat de Geest van God mij daar ook de wijsheid voor geeft. 	 Mai raduime haliarav te beshela sar kai si, sar me gindiv: ai me gindiv ke i me si ma O Duxo le Devlesko.


Maar Jezus had hen wel door. "Stelletje huichelaars!" zei Hij. "Waarom proberen jullie altijd Mij erin te laten lopen? Geef Mij eens een geldstuk." Zij gaven Hem er één. 	 Numa O Jesus haliardias lenge nasul ginduria, ai phendias, "Sostar tume zumaven ma? Tume kai ankerdion so chi san?


Laat u door niemand iets wijs maken, vrienden. Wie het goede doet, doet dat omdat Christus rechtvaardig is. 	 Murhe shave, na meken te rimol tume khonik katar O Del! Ke kodo kai kerel so si vorta lo, sar O Jesus Kristo si vorta.


Maar u hebt hem niet echt geloofd. Anders zou u Mij ook geloven. Mozes heeft immers geschreven dat Ik zou komen? 	 Te pachaianas tume chaches ando Moses, pachadian vi ande mande; ke wo ramosardia pa mande.


"Ik moet nog heel veel verschrikkelijke dingen doormaken", zei Hij. "De Hoge Raad zal Mij veroordelen en ter dood laten brengen. Maar op de derde dag zal Ik weer levend worden." 	 Ai mai phendia, "Ke o Shav le manushesko chinuil but, wo avela shudino lendar, le phure, le bare le rashange, ai le Gramnoturia, Mudarena les ai o trito jes zhuvindila."


De man moet zijn vrouw geven wat haar toekomt en de vrouw haar man wat hem toekomt. 	 Mekel o rhom peska rhomnia so trobul: ai te kerel vi rhomni saikfielo peske rhomesa.


"Wees niet bang, Maria", zei de engel, "want God heeft besloten u heel bijzonder te zegenen. 	 O angelo phendia lake, "Na dara, Maria, ke drago sanas le Devleske.


In het verleden heeft God op vele manieren door de profeten tot onze voorouders gesproken. Maar nu, in onze tijd, heeft Hij tot ons gesproken door Zijn Zoon, 	 De dumult O Del dia duma amare phure dadenge katar le profeturia butivar ande sune, vizionuria, ai mui moste.


Wie voor zichzelf wil leven, zal zijn leven verliezen. Maar wie zijn leven opgeeft voor Mij en voor Gods plan, behoudt het. 	 Ke o manush kai mangela te garavel pesko traio xasarela les; numa kodo kai dela pesko traio pala mande ai pala e lashi viasta, arakhela traio.


Toen zag ik een engel uit de hemel komen, die de sleutel van de bodemloze put en een zware ketting in zijn hand hield. 	 Porme dikhlem ek angelo hulelas tele andai rhaio. Sas les ando lesko vas ek chaia ka o gropo, ai sas les ek zuralo lantso.


Toen zij bleven aandringen, stond Hij op en zei: "Laat hij die zelf nooit zondigt, de eerste steen maar gooien!" 	 Sar mai mangenas te phushen les, wushtilo opre, ai phenel lenge, "Savo anda tumende kai chi kerdia shoxar bezex, wo sai shudel o pervo bax pe late.


Denk maar eens aan wat Hij tegen Mozes zei: "Ik ben vriendelijk voor wie Ik wil; en Ik ontferm Mij over wie Ik wil." (c) 	 Ke phendia le Mosesoske, "Avela mange mila anda kaste mangav te avel mange mila, ai avela mange drago anda kaste mangava te avel mange drago.'


In de liefde is geen plaats voor angst. Integendeel, de volmaakte liefde verdrijft de angst. Angst houdt altijd verband met straf. Wie nog angst kent, kent de volmaakte liefde nog niet. 	 Nai dar ande dragostia. Ai e chachi dragostia gonil e dar. E dragostia nai chachi ande kodo kai daral, ke e dar kerel te gindis ke doshalo san.


Na de Paasdagen vertrokken wij per boot uit Filippi en kwamen vijf dagen later in Troas aan, waar wij de anderen ontmoetten. Wij bleven daar een hele week. 	 Ame liam o paraxodo andai Philippi kana getosaile E Patradi, ai panzh dies pala kodia aresliam lende ando Troas, ai kotse beshliam iek kurko.


Na drie dagen zoeken vonden ze Hem eindelijk. Hij zat in de tempel tussen de godsdienstleraars en was heel serieus met hen aan het praten. 	 O trito dies arakhel les ande tampla, beshelas tele mashkar le Zhiduvuria kai sicharenas o zakono le Devlesko, O Jesus ashunelas lende ai phushelas le vari so.


Als u wilt weten of een boom goed of slecht is, kijk dan naar zijn vruchten. 	 Swako lashi pruing del lashi fruta, numa e chori pruing del chorhi fruta.


Enkele Farizeeërs die hadden gehoord dat Hij er was, kwamen naar Hem toe en gingen met Hem in debat. "Kunt U God laten bewijzen dat Hij U heeft gestuurd?" vroegen zij. Zij wilden Hem op de proef stellen. 	 Ai le Farizeanuria avile ka Jesus, ai mangle lestar te sikavel lenge ek semno kai si te avel anda rhaio.


Waarom maakt u zich druk over een splinter in het oog van uw broeder, terwijl u niet eens merkt dat in uw eigen oog een balk zit? 	 Sostar dikhes e tsipiliga ande iakh chi phraleski, ai chi dikhes o stilpo kai si ande chiri iakh.


Daarna gingen ze naar huis en maakten speciale kruiden en olie klaar om Hem te balsemen. Op de sabbat (A) namen ze rust. Dat is volgens de Joodse wet verplicht. 	 Porme gele palpale khere, ai lasharde le vuloia ai duxi le statoski; ai hodinisarde po dies le Savatosko, sar o zakono phenel te kerel.


Wat moet men van zulke mannen zeggen? Waarmee kan men hen vergelijken? 	 "No pala kaste malaven kadala manush kadala vriamake, ai pe kaste miazon.


Er waren ook nog een paar visjes. Hij dankte God ervoor en zei tegen Zijn discipelen dat ze die ook aan de mensen moesten geven. 	 Sas le xantsi tsinorhe mashe: ai O Jesus dias naisimos, ai phendia le disipluria te thon le mashe angla lende te xan.


Daar riepen ze het hele bataljon bijeen. Ze rukten Hem de kleren van het lijf en deden Hem een rode mantel om. 	 Line leske tsalia pe leste, ai thode pe leste ek loli raxami.


Timotheüs, mijn zoon, dit moet je doen: Neem deel aan de goede strijd voor de Here, zoals Hij je door Zijn profeten heeft gezegd. 	 O Timote, murho shav, mekav tuke, so sas tuke phendo palal vorbi kai sas ande profesi, kai sas phende mai anglal pa tute. Ankerdiol katar kadala vorbi saxke te zhas angle ai te niris.


Daaruit blijkt dat God rechtvaardig in Zijn oordeel is, want u die terwille van Hem lijdt, zult zeker in Zijn Koninkrijk komen. 	 Katse dikhas e chachi kris le Devleski, ke pala so godi tume rhevdin tume avela tumen o rhaio, kai chinuin pala leste.


Als de een zegt bij Paulus te horen en de ander bij Apollos, is dat erg menselijk geredeneerd. 	 Kana iek phenel, me sim katar o Paul; o kaver, me katar o Apollos, chi san o manush la lumiake?


Als Ik iets over Mijzelf zeg, is dat niet geloofwaardig. 	 Te mothava pa mande, so phenav nashti te avel chachimos.


Iemand anders moet dus de plaats van Judas innemen. Het moet een man zijn, die vanaf het begin erbij geweest is, sinds wij met Jezus het land doortrokken; 	 "Trobul o manush te avel pala amende te avel marturo anda zhuvindimos le Jesusosko. Kodo manush trobul te avel iek ando kodola kai sas mashkar amende sagda kai O Jesus phirdia amensa,


Vraag de Landheer of Hij meer arbeiders wil sturen om de oogst binnen te halen." 	 Rhugin tume ka o gazda le chidimasko te tradel bucharia ande pesko chidimos.