Baina Satan sar cedin Iudas icen goiticoz Iscariot deitzen cenera cein baitzén hamabién contuco. 	 ġakudan a-ikšm šiṭan s-yahuda lli-mi-ttinin ish̬aryuṭ, iga yan zġ-sin d-mraw n-umḥḍar.


Eta mehatchurequin debeta citzan ezleçaten manifesta. 	 yini-asn a-ur-fllas-sawaln.


Aitac ni eçagutzen nauen beçala, nic-ere eçagutzen dut Aita: eta neure vicia eçarten dut neure ardiacgatic. 	 ġmklli-yyi-issn rbbi baba issanġ-t nkki. rad-fkġ ih̬f-inu i-lmut f-ssibt n-uwlli.


Erraiten drauçuet, baldin iaiquiric eman ezpadieço-ere, ceren haren adisquide den: halere haren muthiritassunagatic iaiquiric emanén drauca cembat-ere behar baitu. 	 walaynni rad-awn-iniġ, wah̬h̬a ur-inkir ad-ak-d-ifk f-ssibt n-ma-tgit amddakkʷl-ns, ra-d-inkr ifk-ak-d aynna-f-tlkmt f-ssibt n-ma-tzuydt ar-ttḍalabt bla-da-ttḥšamt.


Baina hec garaithu içan çaizquio Bildotsaren odolaren causaz eta bere testimoniageco hitzaren causaz, eta bere viciac eztituzte guppida vkan heriorano. 	 nran-t ntni s-idammn n-ulqqaġ ula s-wawal n-tugga-nsn, ašku ujadn ad-fkn ih̬f-nsn ar lmut.


ETa berriz sar cedin Capernaumen cembeit egunen buruan, eta ençun içan da ecen etchean cela. 	 iwrri-d yasuɛ s-tmdint n-kafrnaḥum. zrin kra n-uwssan s-sfldn mddn is-illa ġ-tgmmi.


Ethor cedin bada lehena, cioela, Iauna, hire marcoac hamar marco irabaci citic. 	 ikšm-umzwaru yini-as: ‹aqarid-nnk a-sidi, rurġ-d srs mraw iqaridn yaḍni nnigas.›


Guero iraganic Amphipolian eta Apollonian, ethor citecen Thessalonicara, non baitzen Iuduén synagogabat. 	 zrin zġ-tmdint n-amfibulis ula abuluniyya, lkmn tamdint n-tasaluniki. tili ġin yat-tgmmi n-tẓallit n-ayt-yudaya.


Iaquiteco da, hautan, herio vssain heriotaracotz: eta hetan, vicitze vssain vicitzetaracotz: eta gauça hautacotzat nor da sufficientic? 	 tg tujjut-an aḍu l-lmut i-willi tyawhlaknin, tg aḍu n-tudrt i-willi njmnin. walaynni is-illa ma-iẓḍarn i-twuri-ad ihiyyan?


Eta lehen Esaiasec erran çuen beçala, Baldin armadén Iaunac vtzi ezpaleraucu hacia, Sodoma beçalacatu guinatequeen, eta Gomorrha irudi vkan guenduqueen. 	 yini-daġ išaɛya: «sidi rbbi itjhhdn, mrad is-ur-aġ-ifl kra ġ-tarwa-nnġ, ikun nh̬wa zund tamdint n-sadum ula tamdint n-ɛamura.»


Behar içan da beraz ceruètan diraden gaucén figurác, hunelaco gauça hauçaz purifica litecen, baina celestial berac purifica ditecen hauc diraden baino sacrificio hobez. 	 ġmkan a-s-d-iqqan a-tġusnt-tġawsiwin-an, wah̬h̬a ur-gint ġir amalu irwasn ma-illan ġ-ignna. walaynni iqqan-d tiġawsiwin n-ignna ad-ġusnt s-kra n-tġrsi yufn h̬tin.


Eta bertan eror cedin haren oinetara eta renda ceçan spiritua. Eta sarthuric lagun gaztéc eriden ceçaten hura hila, eta camporat eramanic ohortz ceçaten bere senharraren aldean. 	 ġakudan a-tḍr s-wakal ġ-lgddam-ns tmmt. kšmn-d iɛyyaln afn-tt-id tmmut, asin-tt mḍln-tt-in ġ-tama n-urgaz-ns.


Cergatic haur hunela blasphemio erraiten ari da? Norc bekatuac barka ahal ditzaque Iaincoac berac baicen? 	 «mah̬ a-isawl ġwad s-ġmkad? awal l-lkufr ayd inna. ma-iẓḍarn a-issitti ddnub abla rbbi waḥdut?»


Baina ethorriric talentbat recebitu çuenac-ere diotsa, Nabussiá, eçagutzen nián ecen guiçon gogorra incela, erein eztuán lekuan biltzen duala, eta barreyatu eztuán lekuan elkarganatzen duala. 	 yašk-id ilmma ġwalli mi ifka yat luznt yini-as ‹wa-sidi ssnġ izd argaz išqan a-tgit, ar-tmggrt ma-ur-tkrzt, ar-tssmunut ma-ur-tluḥt.


Bada, hari burutan ecin eman gueneçaqueonaren gainean, vtzi gueneçan, erraiten guenduela, Iaunaren vorondatea eguin dadila. 	 bulus ur-sul-iri a-srnnġ-isfld, nfssa ġakudan nini: «a-yili ma-ira siditnnġ.»


Eta ikussiric ficotzebat bidearen gainean, ethor cedin hartara, eta etzeçan deus hartan eriden hostoric baicen: eta diotsa, Guehiago fructuric hireganic sor eztadila seculan. Eta eyhar cedin bertan ficotzea. 	 iẓr-n yat tazart ġ-tama n-uġaras, iftu srs walaynni ur-n-gis-yufi ġir ifrawn. yini-as: «zayd a-ur-sar-gim-tili lġllt.» tiqar tazart ġakudan.


Ecen ethorri naiz guiçonaren bere aitaren contra gudutan eçartera, eta alabáren bere amaren contra, eta errenaren bere ama-guinharrebaren contra. 	 uškiġ-d ad-bḍuġ afruh̬ d-babas, bḍuġ tafruh̬t d-innas, bḍuġ tamġart d-tḍggʷalt-ns.


Çuec bada ençuçue ereillearen comparationea. 	 «ġmkad a-tga lmɛna n-ufllaḥ.


Gorputzean diuisioneric eztençát, baina membroéc batac berceagatic ansia berbat dutén. 	 iskr ġmkad baš ad-kullu-tmɛawann igzman n-ddat, a-ur-sar-bḍun i-ngratsn.


Baldin edocein fidelec edo cembeit fidelsac baditu emazte alhargunac, aiuta bitza hec, eta eztadin carga Eliçá, eguiazqui alhargun diradenén asco dençát. 	 walaynni tamġart tamumnt nna-dar tihjjalin ist-dars, illa fllas a-tnti-ttɛawan baš a-ur-iẓẓaynt f-umnaggar n-imumnn. ġmkad a-s-ra-yiẓḍar-umnaggar a-itɛawan tihjjalin nna-ur-dar yan.


Baina iguzquia goratu cenean, erre cedin: eta ceren erroric ezpaitzuen, eyhar cedin. 	 walaynni lliġ-di-tġli tafukt, tjdr-t, yiqar ašku ur dars iẓuran.


Eta Scripturaco passage iracurtzen çuena, haur cen, Ardibat beçala heriotzera eraman içan da: eta nola bildots-bat motzen duenaren aitzinean mutu baita, hala eztu irequi vkan bere ahoa 	 agzzum lli-yaqra ġ-warra n-rbbi iga ġmkad: «zund izimmr lli-ldin ad-as-ġrsn, nġd zund alqqaġ lli-ifssan ġ-gr ifassn n-willi ra-t-ilass, ur-irẓim imi-ns.


Eta ikus neçan beirazco itsassobat beçala suz nahastecatua: eta victoria eraman vkan çutenac bestiaganic, eta haren imaginaganic, eta haren mercaganic, eta haren icenaren contuaganic, ceudela itsasso beirazco irudian, eta cituztela Iaincoaren guittarrác: 	 ẓrġ kra irwas-iyi tamda n-jjaj ih̬lḍn s-lɛafit. ẓrġ ġwilli nranin aġʷẓn ula ṣṣurt-ns ula nnmra n-ism-ns, biddn ġ-tama n-tmda n-jjaj asin lutarat n-rbbi.


Aleguera naiz bada ceren guça gucietan çueçaz assegura ahal bainaite. 	 ula nkki frḥġ s-kigan ašku ufiġ a-bahra-gigun-gġ laman.


Eta seguratzen naiz Iaunean, ecen neuror-ere sarri ethorriren naicela çuetara. 	 ha-yyi tiqqnġ ġ-siditnnġ ra-n-aškġ ula nkki s-darun ġ-mayd-d-yakmurn.


Bada Iainco baquezcoac ossoqui sanctifica çaitzatela: eta çuen spiritu gucia eta arima eta gorputza hoguen gabe, Iesus Christ gure Iaunaren aduenimenduco beguira ditecela. 	 imma ġilad ḍalbġ zġ-rbbi lli-bdda-yakkan sslamt a-kʷn-issġus zġ-kullu ma-gigun-yʷh̬šnn, ijjnjm ul-nnun ula rruḥ-nnun ula ddat-nnun zġ-kullu kra igan lɛib ard-d-yašk siditnnġ yasuɛ lmasiḥ.


Haourtoác, oraino appurbat çuequin naiz: bilhaturen nauçue: baina Iuduey erran drauedan beçala, Norat ni ioaiten bainaiz, çuec ecin ethor çaitezquete: hala çuey-ere erraiten drauçuet orain. 	 wa-tarwa-nu, ġir kra idrusn a-ra-sul-didun-qamaġ. ra-sri-tsiggilm, walaynni ġmklli-s-nniġ i-imġarn n-ayt-yudaya, ġmkan a-s-rad-awn-iniġ ula kunni, ‹ur-tẓḍarm a-tddum s-illis rad-dduġ.›


Han anayeac eridenic, othoiztu içan guenén egoitera hequin çazpi egun: eta hala ethor guentecen Romara. 	 naf-n ġin kra n-aytmatn, ḍalbn-aġ ad-darsn-ngguz ssa n-uwssan. ġmkan a-s-nakmur s-ruma.


HATSEAN cen Hitza, eta Hitza cen Iaincoa baithan, eta Iainco cen Hitza. 	 illa-wawal ġ-isizwar n-kullu ma-illan. rbbi a-dar-illa-wawal-an, ig-wawal-an rbbi.


Eta vncia haiceaz eraman içan cenean, hala non contra ecin ioan baitzaiten, haiceari vncia abandonnaturic eramaiten guenén. 	 ar-ikkat anaw aylliġ ur-sul-nẓḍar a-nzayd s-tsga-yan, nadj anaw a-t-idḥay-waḍu.


Ecen badirade deabruén spiritu, signoac eguiten dituztenac, eta lurreco eta mundu orotaco reguetera ioaiten diradenac hec bil ditzatencát Iainco bothere gucitacoaren egun handi hartaco bataillara. 	 ntni larwaḥ l-ljnun ad-gan, ar-skarn lmɛjizat ar-tkkan dar kullu igldan n-ddunit a-tn-ssmununn i-imiġ lli-s-rad-mmaġn ġ-wass l-lḥsab n-rbbi lli-iḥkamn kullu ma-illan.


Ecen ia eguiten da iniquitatezco mysterioa: solament orain daducanac, eduquiren du ken daiteno artetic. 	 ašku tanuwwašt intln tbda ġilad ar-ttzayad, walaynni ġaylli ra-ijru ur-ra-ijru ard ityattay ma-t-iḥṣarn.


Etzén hura Arguia, baina igorri cen Arguiaz testifica leçançát. 	 urd nttan a-igan tifawt, walaynni yuška-d a-yakka tugga f-tifawt.


Eta harc erran cieçadan, Habil: ecen nic Gentiletara vrrun igorriren aut. 	 isawl-daġ yini-yyi: ‹zayd tddut, ašku ra-k-aznġ s-tmizar aggugnin.›»


Ceinetan baitugu redemptionea haren odolaz, cein baita bekatuén barkamendua haren gratiazco abrastassunaren araura: 	 lli-aġ-ifran zġ-lhalak s-idammn-ns, issitti fllannġ ddnub-nnġ. matta ġunškad s-tggut lḥnant n-rbbi lli-s-aġ-ibark,


Eta nor-ere ezpaitzedin eriden vicitzeco liburuän scribaturic, suzco stagnera iraitz cedin. 	 wanna mi ur-ityara ism-ns ġ-warra n-tudrt, ittluḥ-n ġ-tmda l-lɛafit.


Eta othoizte eguiten çutela erran ceçaten, Hic Iauna gucien bihotzac baiteçaguzquic, eracutsac cein elegitu duán bi hautaric, 	 ẓẓalln ilmma inin: «wa-siditnnġ, tssnt ulawn n-kullu mddn. ml-aġ ġilad manwa ġ-sin-ad a-igan ġwalli tstit


Ingura ceçaten bada hura Iuduéc, eta erran cieçoten, Noizdrano gure arimá daducac dudatan? baldin hi bahaiz Christ, erran ieçaguc frangoqui. 	 munn-d fllas kra n-mddn n-ayt-yudaya inin-as-d: «ar managu a-rad-aġ-tadjt ġmkad, kud yan d-ma-iswingim? iġ-tgit lmasiḥ n-rbbi, ini-aġ-t a-nissan.»


Hitz segura duc haur, eta guciz recebi dadin dignea. 	 izga mayd-ak-nniġ, iqqan-d kud yan a-t-yamn.


Ceren Legueac hirá engendratzen baitu: ecen non ezpaita legueric, han ezta transgressioneric 	 imma ššrɛ ra-d-yawi lɛqubit n-rbbi f-willi ssnnin ššrɛ. walaynni ġwilli-t-ur-ssinnin, ntni ur-zgis-ffuġn.


Ethorriren da cerbitzari haren nabussia, harc vste eztuen egunean, eta eztaquian orenean: eta bereciren du hura, eta haren partea infidelequin eçarriren. 	 han ra-d-iwrri sidis ġ-yan-wass lli-f-ur-iskir ula yat tasaɛt lli-ur-iġal. ġakudan ra-t-ibri sidis ig-t-in d-inuwwašn n-rbbi.


Guero diotsa discipuluari, Horrá hire ama. Eta orduandanic recebi ceçan hura discipuluac beregana. 	 yini-d i-umḥḍar: «han innak ġ-tama-nnk.» tasaɛt-an a-stt-yiwi-umḥḍar ad-dars-tzdġ.


Ala nahi dugu asserre eraci Iauna? ala hura baino borthitzago gara? 	 is-tram a-stti-tssṭiyyarm i-siditnnġ? is-fllas-tjhhdm kunni?


Baina Iaincoaren aiutaz aiutatu içanic iraun diát egungo egunerano, testificatzen drauèdala hambat chipiey nola handiéy, eta deus erraiten eznuela Prophetéc eta Moysesec ethorteco ciradela aitzinetic erran dutén gauçaric baicen: 	 walaynni ar-bdda-yyi-itɛawan rbbi sul s-ġassad. mayan a-f-biddġ ġid ar-akkaġ tugga-nu i-kullu mddn, i-ma-imqqurn ula i-ma-imẓẓin. ur-a-sawalġ abla f-maylli-f-nnan lanbiya ra-yili, ntni ula musa.


Baina çutic cegoela Pierrisec hamequequin, altcha ceçan bere voza, eta minça cequién, cioela, Guiçon Iuduác eta Ierusalemen habitatzen çareten guciác, haur iaquiçue, eta beharriez har itzaçue ene hitzac. 	 inkr bṭrus ibidd ġ-lgddam-nsn ntta d-wiyyaḍ s-yan d-mraw, yall awal-ns yini-asn: «wa-irgazn ayt-yudaya ula kullu imzdġn n-urušalim, sfldat-iyi ad-awn-iniġ ma-iga mayad.


Lehen guiçona lurretic, lurreco: eta bigarren guiçona, cein baita Iauna, cerutic. 	 argaz amzwaru ityawskar zġ-idqqi, ig win-wakal. imma argaz wis sin iga zġ-ignna.


Eta baldin badarragu, Guiçonetaric: beldur gara communaren: ecen guciéc daducate Ioannes Prophetatan. 	 walaynni iġ-nenna ‹bnadm a-t-id-yuznn› ra-niksaḍ zġ-mddn-an ggutnin, ašku ar-kullu-ttinin izd yuḥanna yan-nnabi a-iga.»


Eta nola çazpi egunac ia hurren iragan baitziraden, Asiaco Iudu batzuc hura ikussi çutenean templean, moui ceçaten populu gucia, eta eçar citzaten escuac haren gainean: 	 ur-iqama walu ad-kmmln ssa n-uwssan, s-illa bulus ġ-tgmmi n-rbbi, ẓrn-t kra n-ayt-yudaya lli-d-kkanin tamazirt n-asiyya. sshiyysn mddn kullutn, ġwin ġ-bulus


Ecen gure Iaincoa su consumitzen duen-bat da. 	 ašku rbbi-nnġ irwas i-lɛafit ifnnun.


Eta diotsa Pierrisec, Eneás, sendatzen au Iesus Christec: iaiqui adi, eta eure ohea accotra eçac eurorren. Eta bertan iaiqui cedin. 	 yini-as bṭrus: «wa-ɛinyas, hati ijjujji-k yasuɛ lmasiḥ. nkr tssmunt asddul-nnk.» inkr ġakudan, ibidd f-iḍarn-ns.


Ihardets ceçan Iesusec, Ezuque bothereric batre ene contra, baldin eman ezpalitzaic gainetic: halacotz, ni hiri liuratu narauanac, bekatu handiagoa dic. 	 isawl yasuɛ yini-as: «rbbi ad-ak-flla-ifkan taẓḍḍart. mrad is-ak-tt-ur-ifki, ur-ra-tiẓḍart ad-iyi-tskrt yat. walaynni uggʷar-nnk a-ijla ġwalli-yyi-d-idḥin ġ-gr ifassn-nnk.»


Ihardets ceçaten eta erran cieçoten, Baldin hori gaizqui-eguile ezpaliz, ezquindrauqueán hiri liuratu. 	 rarn-as: «mrad is-ur-iskir lh̬ʷšant ur-rad-ak-t-id-nawi.»


Erran behar cindutenaren lekuan, Baldin Iaunac nahi badu, eta vici bagara, eguinen dugu haur edo hura. 	 walaynni illa fllawn a-ttinim «iġ-ira siditnnġ, ra-nddr nskr ġmka ula ġmka.»


Eta handic partituric sar cedin Iustoa deitzen cen eta Iaincoa cerbitzatzen çuen baten etchean, ceinen etchea baitzatchecan synagogari. 	 iffuġ zġ-darsn, ikšm s-tgmmi n-yan-ubrrani ism-ns tityus-yusṭus. iga yan zġ-willi tɛbadnin rbbi, tili-tgmmi-ns ġ-tama n-tgmmi n-tẓallit.


Ecen Iaunaren beguiac iustoén gainera beha daude, eta haren beharriac hayén othoitzetara, eta Iaunaren beguithartea da gaizquiac eguiten dituztenén gainean. 	 ašku siditnnġ ar-itgabal ġwilli-f-irḍa, ar-isflid i-mad-as-ttinin. imma ġwilli skarnin ma-yʷh̬šnn, ar-tn-itḍaḍḍa.»


Gogoa eyeçue orey, gogoa eyeçue obrero gaichtoey, gogoa emoçue concisioneari. 	 rarat lɛaql zġ-ayt-iskkirn-an ʷh̬šnnin, ašku zund iḍan ad-gan, ar-tbbin ddat n-mddn.


Ecen baçaquian cein cen hura traditzen çuena: halacotz erran ceçan, Etzarete chahu gucioc. 	 issn yasuɛ manwa ra-t-izznz. mayan a-f-inna «urd kullukn tġusm.»


Eta acabatu çutenean gucia Iaunaren Leguearen araura, itzul citecen Galileara, bere Nazaretheco hirira. 	 lliġ ikmml yusf d-maryam maylli fllasn illan ġ-ššrɛ n-sidi rbbi, wrrin s-tmdint-nsn n-naṣira ġ-tmazirt n-jalil.


Orduan Iudasec, hura traditu çuenac, çacussanean hura condemnatu cela vrriquituric, itzul cietzén hoguey eta hamar diruäc Sacrificadore principaley eta Ancianoey. 	 imma yahuda lli-izznzan yasuɛ, lliġ isfld is-fllas-ḥkamn s-lmut tʷgraẓ-t. yawi kraḍ id-mraw n-uqarid-lli n-nnuqrt, irar-tn i-inmġurn d-imġarn


Baina Herodes tetrarcha harçaz reprehenditzen cenean, Herodias bere anaye Philipperen emazteagatic, eta berac eguin cituen gaichtaqueria guciacgatic, 	 iẓi yuḥanna d-ugllid hirudus f-ssibt n-hirudiyya lli-yiwi hirudus wah̬h̬a tga tamġart n-gʷmas. isawl srs yuḥanna f-mnnawt lh̬ʷšanat yaḍni ar-tnt-iskar.


Baina çareten elkargana benigno, misericordioso eta elkarri barkaçale, Iaincoac Christez barkatu vkan drauçuen beçala. 	 illa fllawn a-ttḥnnum ar-ttfulkim ar-ttṣamaḥm i-ngratun ġmklli-awn-iṣamḥ rbbi f-ssibt l-lmasiḥ.


Eta ençun neçan vozbat laur animalén artean, cioela, Chenicabat ogui bihi dinero batetan, eta hirur chenica garagar dinero batetan: eta mahatsarnoari eta olioari eztieceála calteric eguin. 	 sfldġ i-kra irwas awal zġ-gr kkuẓṭ lmh̬luqat yini: «ġir kilu n-irdn s-uqarid n-nnuqrt. ġir kraḍ id-kilu n-ṭmẓẓin s-uqarid n-nnuqrt. walaynni a-ur-tssukfm zzit ula aḍil.»


Eta harri haren gainera eroriren dena, çathicaturen da: eta noren gainera eroriren baita, hura du chehaturen. 	 imma aẓru-ad, wanna fllas iḍrn ra-irẓ, d-wanna-f-iḍr ra-t-ilbj d-wakal.»


Ceinetan çuec-ere ebili içan baitzarete noizpait, hetan vici cinetenean. 	 ula kunni ġayd izrin tkkam-ttin ar-tskarm ġmkan, ar-ttsalam tiġawsiwin-an.


Eta hec erran cieçoten, Emazteá, cergatic nigarrez ago? Dioste, Ceren kendu baitute ene Iauna, eta ezpaitaquit non eçarri dutén. 	 sawln-d lmalayka-yan inin-as: «wa-tamġart, mah̬ aylliġ a-tallat?» tini-asn: «ssittin sidi, ur-ssinġ maniġ-t-in-srsn.»


Ceinec declaratu-ere baitraucu çuen Spirituazco charitatea. 	 inna-yaġ-d is-kʷn-iɛmmr rruḥ lqudus s-tayri n-aytmatn.


Viperén castá, nolatan vngui minça ahal çaitezquete gaichto çaretelaric? ecen bihotzeco abundantiatic ahoa minço da. 	 wa-tarwa n-ifaġrn, mamnk a-ra-tiẓḍarm a-tsawalm s-ufulki d-kunni tʷh̬šnm? hati aynna-s-iɛmmr-uwl a-s-a-d-isawal imi.


Eta hamar adar ikussi dituánac, hamar regue dituc ceinéc resumá ezpaitute oraino hartu, baina bothere regue beçala oren batez harturen dié bestiarequin. 	 «imma mraw-waskawn lli-tẓrit, ntni gan mraw igldan lli-ur-ta-ḥkamnin. rad-asn-ttyawfka-tẓḍḍart ad-ḥkamn ntni d-waġʷẓn yat tasaɛt idrusn.


Eta interroga ceçan hetaric batec, Legueco doctorac, tentatzen çuela hura, eta cioela, 	 inkr yan-umslmd n-ššrɛ zġ-gisn, yiri a-yarm yasuɛ ġ-wawal-ns. isqsa-t:


Eta gauça hauc ençun guentuenean, othoitz eguin gueneçón guc eta leku hartan ciradenéc, ezledin igan Ierusalemera. 	 lliġ nsfld i-ma-inna, nnkr nkkʷni d-aytmatn n-ġin nḍalb zġ-bulus bahra a-ur-iddu s-urušalim.


Gauça chipienetan leyal dena, handian-ere leyal da: eta gauça chipian iniusto dena, handian-ere iniusto da. 	 «yan iskarn lḥqq s-tġawsiwin mẓẓinin ra-t-iskr ula s-tġawsiwin mqqurnin. yan itffuġn zġ-lḥqq s-tġawsiwin mẓẓinin ra-zgis-iffuġ ula s-tġawsiwin mqqurnin.


Baina itzuliric Iesusec mehatcha citzan hec, cioela, Eztaquiçue cer spiritutaco çareten. 	 igrawl gisn yasuɛ issfssa-tn.


Eta cioela, Iauna, ene muthilla diatzac etchean paralytico, gaizqui tormentatua. 	 yini-as: «wa-sidi, ikušm-uh̬ddam-inu, ign ġ-tgmmi ityawmrrat bahra.»


Orduan ethorten dirade Iericora: eta hura Iericotic ilkiten cela, eta haren discipuluac eta gendetze handia, Bartimeo Timeoren seme itsua cegoen iarriric, bide bazterrean, esquez: 	 lkmn tamdint n-ariḥa. lliġ iffuġ yasuɛ zġ-ariḥa ntta d-imḥḍarn-ns d-mddn ggutnin, yili ġin yan-ubukaḍ ism-ns bartimaws yus n-timaws, igawr ġ-tama n-uġaras ar-itḍalab.


Beraz nahi duenari misericordia eguiten drauca, eta nahi duena gogortzen du. 	 ġmkan a-s-nssn is-a-itrḥam rbbi wanna ira a-t-irḥm, ar-issiqar ih̬f i-wanna mi ira a-t-issiqar.


Çuec testimonio çarete eta Iaincoa, nola sainduqui eta iustoqui, eta reprotchu gabe çuen, sinhetsi duçuenón artean conuersatu vkan dugun. 	 kunni tgam inagan fllannġ, ula rbbi iga fllannġ inigi n-is-išwa ifulki kullu ma-nskr ġ-gratun kunni lli-yumnn, ur-jju-ginnġ-illi kra l-lɛib ġ-darun.


Pietatearen irudia dutelaric, baina haren verthutea vkatzen dutelaric: apparta adi bada hetaric. 	 rad-inin izd imumnn ad-gan, walaynni ur-gisn-tlli-tḥkimt itjhhdn n-willi umnnin s-rbbi. tanf i-mddn-an.


Çuec-ere halaber çareten aleguera, eta aleguera çaitezte ene onaz. 	 ula kunni illa fllawn a-srs-trḍum, tfrḥm didi.


Eta trabaillatzen gara, gure escu propriéz lan eguinez. 	 sul s-ġilad ar-ntqama s-laẓ ula irifi. idrbaln a-nlssa, d-ibariqn a-nštta, ula darnnġ maniġ a-ntgawar.


Guiçoney barur aicela agueri ezaquiençát, baina eure Aita secretuan denari: eta eure Aita secretuan dacussanac rendaturen drauc aguerrian. 	 a-ur-yissan yan is-taẓumt abla babak lli-intln. ra-k-ibark babak lli-itmnadn kullu ma-intln.


Demetrioz guciéc testificatzen dié, eta eguiac berac-ere: baina guc-ere testificatzen diagu, eta eçagutu vkan duçue ecen gure testificationea eguiazco dela. 	 walaynni dimitryus, ar-fllas-ttinin kullu mddn is-ifulki. tugga-yad, izzga-tnt lḥqq. ula nkkʷni ar-fllas-nakka tugga n-is-ifulki. tssnt izd lḥqq ad-gant tugga-nnġ.


Iaincoaz icendatu içanic Sacrificadore subirano Melchisedech-en façoinera. 	 ig-t rbbi d-unmġur ihiyyan zund malkiṣadq.


Hunegatic, vtziren ditu guiçonac bere aita eta ama, eta iunctaturen çayó bere emazteari. 	 ityara-daġ ‹mayan a-f-ra-ifl-urgaz babas d-innas imun d-tmġart-ns.


Ecen Christen charitateac hertsen gaitu: hunez guerthu garelaric, ecen baldin bat guciacgatic hil içan bada, beraz guciac hil içan diradela. 	 imma nkkʷni ar-aġ-tdḥay lḥnant l-lmasiḥ, ašku numn is-immut yan f-ssibt n-kullu mddn. mayan a-f-nssn is-kullu-dids-mmutn.


Baina Phariseuéc hori ençunic, erraiten çuten: Hunec eztitu deabruac campora egoizten Beelzebub deabruén princearen partez baicen. 	 imma ifarisin, lliġ sfldn f-ma-iskr ar-ttinin: «ġwad, ġir s-tḥkimt n-bɛl-zabul agllid l-ljnun a-s-a-issufuġ ljnun.»


Iaincoaganic denac, Iaincoaren hitzac ençuten ditu: halacotz çuec eztituçue ençuten, ceren ezpaitzarete Iaincoaganic. 	 wanna igan win rbbi, ra-isflid s-iwaliwn n-rbbi. kunni ur-tgim win rbbi, mayad a-f-ur-a-tsflidm.»


Orduan hec conseillutic campora ilkitera manaturic: compartitzen çutén elkarren artean, 	 ssufġn-tn ilmma zġ-uḥanu l-lmḥkama, ssmqsan i-ngratsn:


Eta hurbilduric Iesus minça cequién, cioela, Eman içan çait niri bothere gucia ceruän eta lurrean. 	 imma yasuɛ iruḥ-tn yini-asn: «hati ġ-ufus-inu a-ġ-ityawfka kullu ma-illan ġ-ignwan ula ġ-wakal.


Eta harc huni-ere erran cieçón, Hi-ere aicén borz hiriren gaineco. 	 yini-as-ugllid: ‹ra-k-gġ d-lḥakm f-smmust-tmdinin.›


Eta haren garaitic cegoela mehatcha ceçan helgaitza: eta vtzi ceçan hura helgaitzac: eta harc bertan iaiquiric cerbitza citzan. 	 yakmur-d s-tama-ns yamr tawla a-titti. titti-zgis-tawla, tnkr ġakudan ar-fllasn-ttsh̬h̬ar.


Ecen Spiritu batez gu gucioc batheyatu içan gara gorputzbat içateco, bada Iuduric, bada Grecoric, bada sclaboric, bada libreric: eta guciac edaran içan gara Spiritu ber batez. 	 ašku nddm kullwaġ s-udum n-yan-rruḥ baš a-nwrri ng yat-ddat, ng-iyt ayt-yudaya nġd ayt-tmizar yaḍni, ng-iyt ismgan nġd win ih̬f-nnġ. kullwaġ zġ-yan-rruḥ a-zġ-aġ-isswa.


Orduan interroga citzan Scriba hec, Cer diharducaçue çuen artean? 	 imma ntta isqsa-tn: «ma-f-a-didsn-ttmjaḥadm?»


Veilla eçaçue, çaudete fedean fermu, valentqui perporta çaitezte, fortifica çaitezte. 	 ḍufat tzgam ġ-uġaras l-lmasiḥ, tzɛmm tdusm.


Eta cer da, baldin eracutsi nahiz Iaincoac hirá, eta eçagut eraci nahiz bere botherea, suffritu baditu patientia handitan hirazco vnci galtzecotzat apprestatuac? 	 ġmkad a-iskr rbbi. ira a-issbayyn i-mddn lġaḍab-ns ula taḥkimt-ns itjhhdn, walaynni ira sul a-iṣbr d-tmkilin lli-f-illa lġaḍab wah̬h̬a ur-gint ġir i-lhalak.


Iudaren leinutic, hamabi milla seignalaturic: Rubenen leinutic, hamabi milla seignalaturic: Gad-en leinutic, hamabi milla seignalaturic: 	 yili sin d-mraw-walf (12.000) zġ-kraygatt taqbilt: zġ-yahuda d-rawbin d-gad


Cein baita Iainco inuisiblearen imaginá, gauça creatu guciac baino lehen iayoa. 	 iga lmasiḥ ṣṣurt n-rbbi, iml-aġ mamnk a-iga ġwalli ur-jju-iẓri yan. ig ih̬fddi izwur kullu ma-ih̬lq rbbi.


Baina deabru mota haur ezta ilkiten orationez eta barurez baicen. 	 walaynni wan ljnn-an, ur-ra-itffuġ abla iġ-taẓumm ar-ttḍalabm rbbi.»


Berceric batre eztelaric: baina batzuc trublatzen çaituztéz, eta nahi duté erauci Christen Euangelioa: 	 walaynni urd lh̬bar ifulkin ayan. ssnġ is-llan kra n-mddn ġ-darun ar-awn-tt-ssṭiyyarn, irin a-tbddaln lh̬bar ifulkin l-lmasiḥ s-tkrkas.


Ecen haur da ene odol Testamentu berricoa anhitzengatic issurten dena bekatuén barkamendutan. 	 ġwid gan idammn-inu lli-ra-iffi f-ssibt n-mddn ggutnin baš ad-gn lɛhd l-ljdid ġ-gratun d-rbbi ma-s-a-fllawn-issitti ddnub-nnun.


Haur da Iesus Christ vrez eta odolez ethorri içan dena: ez vrez solalnent, baina vrez eta odolez: eta Spiritua da testificatzen duena ecen Spiritua eguia dela. 	 yasuɛ lmasiḥ, nttan a-d-yuškan s-waman d-idammn. urd ġir s-waman a-s-d-yuška walaynni s-waman d-idammn. rruḥ lqudus a-yakkan tugga f-mayad, ašku rruḥ lqudus iga lḥqq.


Eta Esaiasec hardieça hartzen du, eta erraiten, Eriden içan naiz bilhatzen eznindutenéz, eta claroqui aguertu içan natzaye ene galderic eguiten etzuteney. 	 ula išaɛya izɛm inna: «ufan-iyi ġwilli ur-sri-siggilnin, ssbayynġ ih̬f-inu i-willi ur-gigi-sqsanin.»


Ezpa lengoage arrotzez edocein minço bada, biguez edo gorena hirurez eguin bedi, eta aldizca: eta batec interpreta beça. 	 iġ-illa ma-iran a-isawl s-iwaliwn iġribn, ih̬ṣṣa a-ur-sawaln uggʷar n-sin mddn nġd kraḍ, kud yan s-twala-ns. ih̬ṣṣa yan a-issbayyan lmɛna n-iwaliwn-nsn.


Escatzen çauán guciari emóc, eta eurea edequiten drauanari, ezaquiola haren esca. 	 kullu wanna zgik iḍalbn, fk-as. d-wanna yiwin ma-igan winnk, a-t-ur-tḍalbt a-t-id-irar.


Iesus Christ gure Iaunaren Iaincoac, Aita gloriazcoac diçuençát sapientiataco eta reuelationetaco Spiritua, haren eçagutzearen vkaiteco: 	 ar-tḍalabġ babatnnġ imqqurn lli-igan rbbi n-siditnnġ yasuɛ lmasiḥ ad-awn-yakka rruḥ n-tḥkimt d-twassna baš a-ti-tissanm ġmklli iga.


Ecen norc-ere nahi vkanen baitu saluatu bere vicia: galduren du hura: baina norc-ere galduren baitu bere vicia ene causaz, saluaturen du hura. 	 ašku wanna iran a-ijjnjm tudrt-ns ra-stt-ijlu, imma wanna ijlan tudrt-ns f-ssibt-inu ra-stt-ijjnjm.


Gratia dela çuequin eta baquea Iainco gure Aitaganic, eta Iesus Christ Iaunaganic. 	 ad-awn-tili lbaraka d-sslamt zġ-rbbi babatnnġ ula siditnnġ yasuɛ lmasiḥ.


Iaincoa nehorc eztu ikussi egundano, Aitaren bulharrean den seme bakoitzac berac declaratu draucu. 	 rbbi, ur-jju-t-iẓri yan, walaynni ġwalli igan yus yili-bdda d-babas, nttan ad-aġ-imlan mamnk a-iga.


Ezetz diotsuet: aitzitic baldin emenda ezpaçaitezte, guciac halaber galduren çarete. 	 uhu, walaynni rad-awn-iniġ, iġ-ur-tfilm ma-tskarm yʷh̬šnn, rad-kullu-thlkm zund ntni.»


Bada, hayén adimenduac gogortu içan dirade: ecen egungo egunerano estalqui bera dago Testamentu çaharreco lecturán kendu gabea (cein Christez kencen baita) 	 ntni qqurn ih̬fawn-nsn. sul s-ġassa tdl fllasn lmɛna l-lɛhd aqdim ġakud nna-t-aqran, ašku ġir lmasiḥ a-iẓḍarn a-issitti asddul.


Haur, Iaincoaren confeillu arrastatuz eta prouidentiaz emana hartu cindutenean, gaichtoén escuz crucificaturic hil vkan duçue. 	 imma kunni tnġam-t lliġ-ti-tdḥim s-gr ifassn n-mddn ʷh̬šnnin a-t-agʷln f-uggjdi. imma rbbi, issn mayad iqṣad-t ur-ta-ijri,


Aitác maite du Semea, eta gauça guciac eman ditu haren escura. 	 rbbi, iɛzza dars yus, ig kullu ma-illan ġ-ddu-ufus-ns.


Eta anhitzec han sinhets ceçaten hura baithan. 	 iggut ġin ma-yumnn s-yasuɛ.


Ez apprendiz berri, vrguluz hanturic deabruaren condemnationera eror eztadinçát. 	 a-ur-ig wad bḥra yumẓn aġaras l-lmasiḥ, ad-as-ur-iml ih̬f-ns is-iga kra, iḍr ġ-lhalak n-iblis.


Baina Iesusec hori eçaguturic leku eguin ceçan handic: eta iarreiqui cequión gendalde handia, eta hec guciac senda citzan. 	 issn yasuɛ mad-qṣadn, iftu zġ-ġin. ḍfurn-t mddn ggutnin, ijjujji kullu ma-ġ-llant-tmuḍan,


Dedicatu draucun bide frescoan eta vician gaindi, veláz, erran nahi baita, bere haraguiaz: 	 ašku s-lmut-ns a-s-aġ-ijjujad yan-uġaras l-ljdid lli-itawin s-tudrt, a-srs-nzri zġ-lh̬amiya s-ugʷns.


Iesus Christen ministre naicençát Gentilac baithan, emplegatzen naicela Iaincoaren Euangelio sainduan, Gentilén oblationea placént dençát, Spiritu sainduaz sanctificaturic. 	 ig-iyi d-uh̬ddam l-lmasiḥ yasuɛ ġ-gr ayt-tmizar aggugnin. ar-th̬damġ zund yan-unmġur n-tgmmi n-rbbi, ar-ssakmurġ mddn n-ayt-tmizar i-rbbi s-tbrraḥt l-lh̬bar ifulkin, baš a-fllasn-irḍu rbbi iẓli-tn i-ih̬f-ns s-usġus n-rruḥ lqudus.


Eta orduan baçutén presoner notablebat, Barabbas deitzen cenic. 	 illa yan ġ-lḥbs ġ-uwssan-an ism-ns barabbas, ityawssan bahra.


Eta plegaturic liburuä rendatu ceraucanean ministreari, iar cedin: eta synagogaco gucién beguiac haren gainera fincatuac ciraden. 	 issmun arra, irar-t-id i-umɛawn iskiws. ar-gis-tmnadn kullu willi llanin ġ-tgmmi n-tẓallit.


Vicitze eternalaren sperançacotzát, cein promettatu vkan baitu Iainco gueçurti eztenac dembora eternalén altzinetic, eta manifestatu bere demboretan: 	 lli-itawin s-rrja iṣḥan n-tudrt idumn. rbbi ur-a-isskirkis. ġakud lliġ ur-ta-ih̬lq yat a-inna rad-aġ-tili tudrt-ad.


Bada gauça hauc arbuyatzen dituenac, eztu guiçon-bat arbuyatzen, baina Iaincoa, ceinec bere Spiritu saindua gutan eçarri-ere vkan baitu. 	 wanna yagʷin a-isfld s-wawal-ad, urd bnadm a-yagʷi walaynni yagʷi rbbi lli-awn-ifkan ula kunni rruḥ-ns lqudus.


Ecen promessa etzayó Legueaz heldu içan Abrahami, edo haren haciari, munduaren heredero içateco, baina fedeazco iustitiáz. 	 awal izgan a-s-inna rbbi i-ibrahim ula tarwa-ns, yini-as: «ra-twrtm kullu ddunit.» urd f-ssibt n-ššrɛ a-f-as-inna awal-an, walaynni f-ssibt n-ma-yumn ibrahim irḍu fllas rbbi.


Christen eguiá da nitan, ecen gloriatze haur eztela boçaturen enetzat Achaiaco regionétan. 	 s-lḥqq l-lmasiḥ lli-gigi-illan, ur-ra-yiẓḍar yan ġ-tmazirt n-ah̬aya kullutt a-yyi-issfssa f-wawal-ad.


Halacotz erraiten drauçuet, ceren-ere othoitz eguiten duçuela escaturen baitzarete, sinhetsaçue ecen recebituren duçuela: eta eguinen çaiçue. 	 f-mayad a-f-rad-awn-iniġ, kullu ma-tḍalbm iġ-a-ttẓallam i-rbbi, amnat is-rad-awn-ityawfka, hati rad-awn-yili.


Ençun ceçan Iesusec nola egotzi vkan çuten hura campora: eta eriden çuenean hura, erran cieçón, Sinhesten duc hic Iaincoaren Semea baithan? 	 isfld yasuɛ is-t-ssufġn, yaf-t-in isqsa-t: «is-tumnt s-yus n-bnadm?»


Ecen cer iudicatzeco dut nic campoco diradenez-ere? eztuçue barneco diradenéz çuec iudicatzen ? 	 ayt-brra, ur-ra-fllasn-ḥkamġ nkki, walaynni ayt-umnaggar l-lmasiḥ, is-ur-fllawn-illi a-fllasn-ttḥkamm?


Eta eguin cedin hodeybat hec estali cituenic: eta ethor cedin vozbat hodeyetic, cioela, Haur da ene Seme maitea: huni beha çaquizquiote. 	 ġakudan tgguz-d fllasn yat-tmdlut tdl-tn. isawl-d yan-wawal zġ-tmdlut yini-asn: «ġwad iga iwi iɛzzan. sflidat srs.»


Ecen Iaincoac manatu vkan du, dioela, Ohoraitzac eure aita eta ama. Eta, Aita edo ama maradicaturen duena, herioz hil bedi. 	 han rbbi a-innan ‹awi-tt ġ-babak d-innak.› yini-daġ ‹wanna irgmn babas nġd innas illa fllas a-immt.›


Ençun ceçaten bada Apostoluéc eta Iudean ciraden anayéc ecen Gentilec-ere recebitu çutela Iaincoaren hitza. 	 sfldn irqqasn d-aytmatn ġ-kullu tamazirt n-yudaya f-ibrraniyn is-umẓn ula ntni awal n-rbbi.


Elkar Iaincoaren charitatean conserua eçaçue, Iesus Christ gure Iaunaren misericordiaren beguira çaudetela vicitze eternalecotzat. 	 tḥḍum ih̬fawn-nnun ġ-lḥnant n-rbbi ġilad ġ-a-ttqlm s-tudrt l-lih̬rt lli-s-ra-kʷn-in-išškšm siditnnġ yasuɛ lmasiḥ s-rrḥmt-ns.


Hura duc ostatuz Simon larru appainçalebat baithan, ceinec baitu etchea itsas aldean: haic erranen drauc cer hic eguin behar duán. 	 hatin igguz ġ-tgmmi n-yan-udbbaġ ism-ns simɛan ġ-tama n-umda.»


Eta ikussiric iniuria hartzen çuembat, defenda ceçan eta mendeca bidegabe hartzen çuena, Egyptianoa ioric. 	 iẓr yan gisn, ar-t-issrfufun yan gu-miṣr. iftu musa a-t-iɛawn irar i-gu-miṣr f-ma-iskr. yut-t ġakudan inġ-t.


Eta ikussi vkan çutenean, publica ceçaten haourtchoaz erran içan çayena. 	 lliġ-t-ẓran sawln-asn imksawn f-maylli-asn-inna lmalak f-wazzan-an,


Iaincoac guiçonén secretuac iugeaturen dituen egunean, ene Euangelioaren araura, Iesus Christez. 	 ra-gisn-iban kullu mayad ġ-wass lli-ġ-ra-iḥkam rbbi s-ism l-lmasiḥ yasuɛ f-kullu ma-intln ġ-uwl n-bnadm. ġmkad a-ittini lh̬bar ifulkin lli-s-a-tbrraḥġ.


Eta has cedin frangoqui minçatzen synagogán. Haur ençun ceçatenean Priscillac eta Aquilac berequin har ceçaten, eta aitzinago declara cieçoten Iaincoaren bidea. 	 yan-wass ar-isawal s-zzɛamt ġ-tgmmi n-tẓallit, tsfld-as briskilla d-akila. awin-t s-tgmmi, mln-as uggʷar f-uġaras n-rbbi baš a-t-yissan ġmklli iga.


Eta haur eguin ceçan anhitz egunez: baina gaitzituric Paulec, eta itzuliric erran cieçón spirituari, Manatzen aut Iesus Christen icenaren partez horrenganic ilki adin. Eta ilki cedin ordu berean. 	 ar-bdda-tskar ġmkan kigan d-uwssan. ar yan-wass ṭiyyr-as i-bulus bahra, igrawl gis yamr ljnn: «s-ism n-yasuɛ lmasiḥ, ffuġ zġ-gis.» iffuġ ljnn ġakudan.


Eta cen anhitz lampa gambera gorán, non bilduac baiquinaden. 	 igatnt tifawin ġ-uḥanu n-uflla lli-ġ-nmnaggar.


Edo, nola diotsóc eure anayeri, Vztac idoqui deçadan fitsa hire beguitic, eta horrá, gapirioa hire beguian? 	 mamnk a-trit a-tinit i-gʷmak ‹adj-iyi ad-ak-d-ssittiġ arftus-an a-k-illan ġ-tiṭ,› imma kiyi tlla-yak-tggjdit ġ-tiṭ?


Eta irequi ceçan bere ahoa blasphematzera Iaincoaren contra, blasphema litzançát haren icena, eta haren tabernaclea, eta ceruän diradenac. 	 irẓm imi-ns s-trggam, ar-irggm ġ-ism n-rbbi ula tazdġt-ns ula kullu ayt-ignna.


Ecen erossiac çarete precioz: glorifica eçaçue bada Iaincoa çuen gorputzean, eta çuen spirituan, cein baitirade Iaincoarenac. 	 ašku nttan a-kʷn-isġan, ifk fllawn atig-nnun. illa fllawn ġilad a-tmjjdm rbbi s-ddat-nnun.


Eta halacotz salua-ere perfectoqui ahal ditzaque, harçaz Iaincoagana hurbiltzen diradenac, bethi vici delaric hecgatic ararteco içateco. 	 mayad a-f-iẓḍar a-ijjnjm kullu winna-n-issruḥ i-rbbi ġilad ula kullu mayd-d-iftan, ašku iddr-bdda a-itḍalab rbbi fllasn.


Bada baldin Iesus hiletaric resuscitatu duenaren Spiritua habitatzen bada çuetan, Christ hiletaric resuscitatu duenac, viuificaturen ditu çuen gorputz mortalac-ere bere Spiritu çuetan habitatzen denaren causaz. 	 lliġ gigun illa rruḥ n-walli-d-issnkrn yasuɛ zġ-lmut, ra-issddr ddat-nnun lli-f-tlla lmut. ašku ġwalli-d-issnkrn lmasiḥ zġ-lmut ra-kʷn-issddr ula kunni s-tḥkimt n-rruḥ-ns lli-gigun-illan.


Eta languilequin accordaturic dinero batetan eguneco, igor citzan bere mahastira. 	 imšaška-d d-ih̬ddamn ad-asn-ifk yan-uqarid i-wass, yazn-tn ilmma s-igr-ns.


Eta hec othoiztez çaizcala dembora luciagoz hequin egon ledin, etziecén accorda. 	 ḍalbn zġ-gis a-didsn-iqama, walaynni ur-iri a-imaṭl ġin.


Baina eure gogortassunaren eta bihotz vrriquimendu gabearen araura, hiraz thesaur eguiten draucac eure buruäri hiraren eta Iaincoaren iugemendu iustoaren declarationeco egunecotzat. 	 imma kiyi iqqur-uwl-nnk ur-trit a-di-twrrit. hati ar-tssigatt f-ih̬f-nnk lɛqubit lli-ra-fllak-iḍr ġ-wass lli-ġ-ra-yut rbbi lḥukm s-lḥqq iml mnšk a-bahra-ikurha lh̬ʷšant.


Eztaquiçue ecen çuen gorputzac Christen membro diradela? edequiric beraz Christen membroac paillarda baten membro eguinen ditut? Guertha eztadila. 	 is-ur-tssinm mayad? kud yan gigun, tga ddat-ns agzzum zġ-igzman l-lmasiḥ. is-tram a-tawim yan-ugzzum l-lmasiḥ tzdim-t d-ddat n-tmggant? ḥaša.


Baduc hemen muthilcobat, dituenic borz ogui garagarrezcoric, eta bi arrain: baina hauc cer dirade hambaten arteco? 	 «illa ġid yan-ufruh̬, dars smmust-tngʷal n-ṭmẓẓin d-snat-tslmin. walaynni ma-ra-ig mayan i-ġunškad n-mddn?»


Ecen baldin gloriatu nahi banaiz, eznaiz erhoa içanen, ecen eguia erranen dut: baina iragaiten naiz, nehorc niçaz estima ezteçan nitan ikusten, edo eneganic ençuten duen baino guehiago. 	 mrad is-riġ ad-sawlġ f-ih̬f-inu urd anafal a-rad-gġ, ašku lḥqq a-ra-ttiniġ. walaynni ur-rad-sawalġ f-ih̬f-inu a-ur-flla-iġal kra n-yan uggʷar n-ma-gigi-iẓrra ula ma-mi-dari-isflid.


Ethorriren naiz bada çuetara, Macedonia iragan duquedanean (ecen Macedonian iraganen naiz.) 	 ra-n-darun-aškġ lliġ kkiġ tamazirt n-makiduniyya, ašku makiduniyya a-rad-kġ zwar.


Sclabo deithu aiz? eztuála arranguraric: baina baldin are libre eguin ahal bahadi, harçaz lehen vsat eçac. 	 iġ-tgit ismg ġakud lliġ-ak-d-iġra, ad-ak-ur-ṭiyyr f-mayan. walaynni iġ-tufit mamnk a-s-twrrit a-tgt win ih̬f-nnk, skr ma-mi-tufit.


Eta iautsiric hequin, gueldi cdin leku plano batetan, bere discipuluzco companiarequin, eta populu mulço handirequin Iudea gucitic, eta Ierusalemetic, eta Tyrco eta Sidongo itsas bazterretic, cein ethorri baitziraden hura ençun leçatençat, eta bere eritassunetaric senda litecençat: 	 lliġ-d-igguz yasuɛ d-irqqasn-ns, ibidd ġ-yan-udġar yastwan. munn-d fllas kigan d-imḥḍarn-ns d-mddn yaḍni ggutnin. uškan-d zġ-tsgiw n-yudaya ula urušalim ula zġ-tmdinin n-ṣur d-ṣayda lli-llanin ġ-tama n-umda imqqurn.


Ez mahatsarnoari emana, ez vkaldicari, ez irabaizte deshonestaren guthicioso, baina benigno, ez reuoltari, ez auaritioso: 	 a-ur-ig wad bahra issann tissi iktin, nġd wad itmmaġn d-mddn. iqqan-d a-ig wad itṣbarn, urd wad itẓin nġd wad dar ɛzzan iqaridn.


Eta nehorc, ez ceruän, ez lurrean, ez lurraren azpian ecin irequi ceçaqueen liburuä, ezeta hartara beha. 	 walaynni ur-illi yan ġ-ignna ula ġ-wakal ula ġ-ddu-wakal iẓḍarn a-irẓm arra-yan ula issmaqql gis.


Eta bercéc truffatzen ciradela, cioiten, Mahatsarno eztiz betheac dirade hauc. 	 walaynni kra gisn ar-tṭnaẓn ġ-irqqasn ar-ttinin: «han aman n-waḍil iktin ayd swan mddn-ad.»


Eta norc-ere recebituren baitu hunelaco haourtchobat ene icenean, ni recebitzen nau. 	 d-wanna iqbln yan-warraw imẓẓin zund ġwad s-ism-inu, hati iqbl-iyi.


Baina galdez nago, ala eztute ençun vkan? Bainaitzitic lur orotara ilki içan da hayen soinuä, eta munduaren bazterretarano hayén hitzac. 	 imma ayt-rbbi is-ur-sfldn f-lh̬bar-ad ġayd izrin? nssn is-fllas-sfldn, ašku ityara: «timitar-nsn kkant kraygatt mani, truḥ-twaġra-nsn ttmi n-wakal.»


Alegueradi haren gainean ceruä, eta çuec Apostolu eta Propheta sainduác: ecen Iaincoac iugeatu vkan du çuen causá, harçaz den becembatean. 	 frḥat ay-ayt-ignna s-lhalak-ns, tfrḥm ay-imẓlayn n-rbbi d-irqqasn-ns d-lanbiya, ašku izzugz-d fllas rbbi-nnun lɛqubit f-ġaylli-awn-tskr.»


Eta cen hiri hartan emazte alhargumbat, eta ethor cedin harengana, cioela, Eguidac iustitia neure partida contrastaz. 	 tili yat-thjjalt ġ-tmdint-an ar-bdda-tssmummʷi ġ-dar lqaḍi ar-as-ttini: ‹fukku-yyi zġ-unuwwaš-inu.›


Ihardets ceçan Ioannes-ec eta erran ceçan, Ecin guiçonac recebi deçaque deus, baldin eman ezpadaquio cerutic. 	 isawl yuḥanna yini-asn: «ur-iẓḍar yan a-iṭṭaf kra iġ-ur-as-t-ifki rbbi.


Ecen ceuroc badaquiçue nola imitatu behar gaituçuen: ecen ezgara desordenatuqui maneyatu içan çuen artean. 	 ašku tssnm is-kʷn-ih̬ṣṣa a-tskarm ġmklli nskar nkkʷni, ur-ngawr ġ-darun bla-da-nth̬dam.


Eta guero guertha cedin hura ioaiten baitzen hiriz hiri, eta burguz burgu, predicatzen eta euangelizatzen çuela Iaincoaren resumá eta hamabiac ciraden harequin: 	 tiġurdin n-mayan iddu yasuɛ ar-itkka timdinin ula iduran ar-itbrraḥ s-lh̬bar ifulkin f-tgldit n-rbbi. ar-dids-tmunun imḥḍarn-ns s-sin d-mraw,


Baina hæy heldu içan çaye prouerbio eguiazcoz erraiten ohi dena, Ora itzuli içan da bere issurtze proprira: eta, Ahardi ikuciaitzuli içan da istilera iraulzcatzera. 	 skrn ntni zund lmɛna-yad illan: yuḍa-widi s-iraran-ns, twrri tilft lli-yarudn a-trurḍ ġ-tallaġt.


Cioela, Iugebat cen hiri batetan Iaincoaren beldur etzenic, eta nehorçaz conturic eguiten etzuenic: 	 yini-asn: «ha-yal-lqaḍi ġ-yat-tmdint, ur-iksuḍ rbbi ula-da-stt-itawi ġ-mddn.


Ecen arbore gucia fructutic eçagutzen da. Ecen elhorrietaric eztute biltzen ficoric, ezeta saparretaric, mendematzen mahatsic. 	 kraygatt tasġart, zġ-lġllt-ns a-zġ-a-ttyawssan. ur-a-ntkkis ikuzarn zġ-uzggʷar, ula-da-ntkkis aḍil zġ-ušddir.


Orduan erran cieçoten, Cer signo bada hic eguiten duc, dacussagunçát eta hi sinhets eçagun? cer obra eguiten duc? 	 rarn-as-d: «mal-lmɛjizt a-ra-tskrt baš a-stt-nẓr namn srk? mamnk a-ra-th̬dmt kiyi?


Ecen Iaincoaren iustitiá hartan eracusten da fedetic federa: scribatua den beçala, Iustoa fedez vicico da. 	 ar-aġ-imala lh̬bar-ad mamnk a-s-a-iskar rbbi sslamt ġ-gras d-willi umnnin, ar-tt-iskar f-ssibt l-liman-nsn ġmklli ityaran, inna rbbi: «wanna yumnn, nttan a-f-rad-rḍuġ fkġ-as tudrt.»


Ihardets ceçaten bada, etzaquitela nondic cen. 	 sawln ilmma inin-as: «ur-nssin ma-t-id-yuznn.»


Eta guertha cedin, hetaric Aingueruäc cerurat ioan ciradenean, erran baitzeçaten artzainec elkarren artean, Goacen bada Bethlehemerano, eta dacussagun eguin içan den gauça haur, cein Iaunac iaquin eraci baitraucu. 	 lliġ wrrin lmalayka s-ignwan inin imksawn i-ngratsn: «nkrat a-nddu s-bitlaḥm a-nẓr mayd-f-aġ-inna sidi rbbi.»


Eta etzeçan hura eçagut, bere lehen semeaz erdi cedino: eta deiceçan haren icena Iesus. 	 walaynni ur-dids-igin aylliġ turu arraw-an. ig-as ġakudan ism ‹yasuɛ›.


Bada erraiten drauet ezcondu-gabey eta alharguney, on dela hayençat, baldin badaudez ni beçala. 	 imma ġwilli ur-tahlnin ula h̬tilli ganin tihjjalin, rad-asn-iniġ: ra-išwu iġ-qaman waḥdutn zund nkki.


Eta goiticoac hil içan ciraden çaldi gainean iarriric cegoenaren ahotic ilkiten cen ezpatáz: eta chori guciac asse citecen hayén haraguietaric. 	 izayd ilmma ġwalli inin f-wayyis inġ ma-iqaman zġ-ljyuš-nsn s-taẓẓit lli-d-iffuġn zġ-imi-ns. munn-d fllasn igḍaḍ kullutn ar-šttan tifiyi-nsn aylliġ šbɛan.


Eta eman cequién ez hec hil litzaten, baina tormenta litzaten borz hilebethez, eta hayen tormentá licen scorpionezco tormentá guiçona io duqueenecoa beçala. 	 ur-tẓḍar a-tn-tnġ, walaynni ityawfka-yas a-tn-tssmḥakka smmus-iyrn, ar-tn-tẓẓaḍ zund ġmklli iẓẓaḍ ssmm n-iġrdm iġ-iqqs bnadm.


Eta gau-herditan oihu eguin cedin, Huná, sposoa heldu da, ilki çaitezte haren aitzinera. 	 ġ-ṭuẓẓunt n-iyḍ sfldnt i-kra n-yan yull awal-ns inna ‹hay-asli yuška-d, ffuġamd-d a-t-in-tmnaggarmt.›


Eta harc erran ceçan, Guiçonac baithan impossible diraden gauçác, possible dirade Iaincoa baithan. 	 yini-asn yasuɛ: «aynna mi ur-iẓḍar bnadm, iẓḍar-as rbbi.»


Eta eraman nençan spiritutan mendi handi eta gora batetara, eta eracuts cieçadan Ierusalemeco Ciuitate saindu handia, iausten cela cerutic Iaincoaganic: 	 yawi-yyi s-tḥkimt n-rruḥ ar iggi n-yan-udrar imqqurn yattuyn, iml-iyi-d tamdint tamẓlayt n-‹urušalim› tgguz-d zġ-ignna zġ-dar rbbi.


Ecen iracurri cerautzanean manamendu guciac Leguearen arauez Moysesec populu guciari, harturic aretzén eta akerrén odola vrarequin, eta escarlatan tintatu ilerequin eta hyssoparequin bay liburuä bay populu gucia ihizta citzan: 	 lliġ ikmml musa iwaliwn-ns lli-s-yuṣṣa kullu mddn-ns f-luṣiyat n-ššrɛ, yawi idammn n-imugayn ula win-waġaḍn izayd-asn aman, yasi tiṣṭṭwin n-uzukkʷni yass-tnt s-taḍut iẓggʷaġn, irušš srsn arra n-ššrɛ ula mddn kullutn


Edo exhortatzen ari denac, exhorta deçan: distribuitzen ari denac, distribui deçan simplicitatetan: presiditzen duenac daguian diligentqui: misericordia eguiten duenac, daguian alegueraqui. 	 yan mi ifka a-itnṣaḥ, illa fllas a-itnṣaḥ. yan mi ifka a-yakka, illa fllas a-yakka s-lh̬aṭr. yan mi ifka a-imala aġaras i-wiyyaḍ, illa fllas a-t-imala s-lmɛqul. yan mi ifka a-itɛawan, illa fllas a-itɛawan s-lfrḥ.


Eta ekar ceçan haren buruä platean, eta eman cieçón hura nescatchari, eta nescachác eman cieçón bere amari. 	 yawi-t-id ġ-yat-tqṣriyt ifk-t i-tfruh̬t tfk-t-tfruh̬t i-innas.


Paul Iaincoaren vorondatez Iesus Christen Apostoluac Iesus Christ Iaunean Ephesen diraden sainduey eta fideley: 	 zġ-bulus arqqas l-lmasiḥ yasuɛ ġmklli ira rbbi. i-imẓlayn n-rbbi ġ-tmdint n-afsus lli-zganin ġ-uġaras l-lmasiḥ yasuɛ.


Ecen baldin Aingueruéz erran içan cen hitza fermu içan bada, eta transgressione eta desobedientia guciac recompensa bidezcoa recebitu vkan badu, 	 ašku ššrɛ lli-d-yuškan i-imzwura-nnġ f-imi l-lmalayka, ur-iẓḍar yan gisn ad-as-yanf, walaynni tḍr lɛqubit s-lḥqq f-kullu wanna zgis iffuġn ula kullu wanna ur-srs-iskarn.


Ecen niri Christ irabaizte çait vicitzera eta hiltzera. 	 ašku dari nkki: iġ-ddrġ, lmasiḥ a-igan tudrt-inu. iġ-mmutġ, rad-iyi-yili ma-yufn tudrt-ad.


Eta monumentac irequi citecen, eta anhitz Saindu lo ceunçanén gorputzac iaiqui citecen. 	 rẓmn ismḍal nkrn kigan d-imẓlayn n-rbbi lli-mmutnin.


Eta haren aita eta ama miraz ceuden harçaz erraiten ciraden gaucéz. 	 itɛjjb yusf d-innas n-wazzan f-mayd-fllas-inna simɛan.


Eta baldin badarragu, Guiçonetaric: populu guciac lapidaturen gaitu: ecen segur daducate, Ioannes Propheta cela. 	 walaynni iġ-nenna ‹bnadm a-t-id-yuznn› rad-aġ-kkatn kullu mddn-ad s-iẓran, ašku ar-ttinin ntni izd s-ṣṣaḥt yuḥanna yan-nnabi a-iga.»


Ecen halaco apostolu falsuac, obrari sotil dirade, Christen Apostolutara transformaturic. 	 ašku wan mddn-an urd irqqasn n-ṣṣaḥt ad-gan, walaynni gan ih̬ddamn imġḍarn ar-tbddaln ssift-nsn baš ad-rwasn irqqasn l-lmasiḥ.


Eta Asac engendra ceçan Iosaphat. Eta Iosaphatec engendra ceçan Ioram. Eta Ioramec engendra ceçan Ozias. 	 asa yuru yahušafaṭ, yahušafaṭ yuru yuram, yuram yuru ɛuzziyya,


Bada guehiagoric ezaiz sclabo, baina semé: eta baldin seme bahaiz, Iaincoaren heredero-ere Christez. 	 hati ur-sul-tgim ismgan, walaynni twrrim tgam tarwa n-rbbi. d-wanna igan zġ-tarwa n-rbbi, ra-iwrt lbarakat n-rbbi.


Ihardets cieçón gendetzeac, Guc ençun diagu Leguetic, ecen Christ badagoela eternalqui: eta nola hic erraiten duc ecen behar dela goiti dadin guiçonaren Semea? nor da guiçonaren Seme hori? 	 sawln-d mddn-an inin-as: «nsfld i-ma-ityaran ġ-ššrɛ f-lmasiḥ n-rbbi, ar-ittini is-rad-bdda-iqama. imma kiyi ma-f-a-ttinit ‹iqqan-d yus n-bnadm a-ityalal›? ma-iga ġwad mi ttinit ‹yus n-bnadm›?»


Eta harc erran ciecén, Guiçon etsayac hori eguin du. Eta cerbitzariéc erran cieçoten, Nahi duc bada goacen eta bil deçagun hura? 	 yini-asn: ‹kra n-unuwwaš a-iskrn ġayad.› inin-as ih̬ddamn: ‹is-trit a-nddu nsussi nssukf wazkkun-an?›


Guero ikus neçan thronoan iarriric cegoenaren escu escuinean liburu barnetic eta campotic scribatubat, çazpi ciguluz ciguilatua. 	 ẓrġ ilmma yan-warra imuttln ġ-ufus afasi n-walli iskiwsn f-lɛrš, ityara zġ-snat-tsgiw, iqqn s-ssa n-ṭṭwabɛ.


Ecen nehorc deusen beharric etzuen hayén artean: ceren landaric edo etcheric çuten guciéc saltzen baitzituztén, eta saldu içan ciraden gaucén precioa ekarten baitzutén 	 ur-illi yan ġ-umnaggar n-imumnn iḥtajja. ašku ġwilli ṭṭafnin igran nġd tigʷmma ar-tn-zznzan, ar-di-tawin ma-gisn-tamẓn


Eta hunela Paul ilki cedin hayén artetic. 	 iffuġ ilmma bulus zġ-darsn.


Ni Aitac maite vkan nauen beçala, nic-ere maite vkan çaituztet çuec: çaudete ene charitatean. 	 ha-yyi ar-kʷn-ttiriġ ġmklli-yyi-ittiri baba. zgayat-bdda ġ-tayri-nu.


Eta mehatcha ceçan hura Iesusec, cioela, Ichil adi, eta ilki adi horrenganic. 	 isawl yasuɛ yamr ljnn yini-as: «fssa, tffuġt zġ-gis.»


Baina asteco lehen egunean, guciz goiz ethor citecen monumentera, ekarten cituztela appaindu cituztén vssain onac: eta cembeit emazte hequin. 	 zikk ṣbaḥ n-wass l-lḥdd ddunt-tmġarin s-umḍḍal, awint didsnt tujjutin lli-jjujadnt.


Eta çazpi vrrhezco candelerén artean guiçonaren Semea irudi çuembat, arropa luce batez veztitua, eta vrrhezco guerrico batez vgatzén aldean guerricatua. 	 ẓrġ ġ-gr lḥsaki yan irwas i-bnadm. ilsa tšamir iġzzifn, ibkis zġ-wammas-ns s-yan-ubkkas n-uwrġ.


Eta baldin hori gobernadoreac ençun badeça, guc sinhets eraciren draucagu, eta eguitecotaric idoquiren çaituztegu. 	 a-ur-tiksaḍm zġ-lḥakm. iġ-iffuġ isfld i-ġayan, ra-t-nssfhm is-ur-fllawn-illi yat.»


Berce comparationebat erran ciecén, cioela , Comparatu da ceruètaco resumá altchagarriarequin, cein emazte batec harturic hirur neurri irinen barnean gorde vkan baitu, gucia altcha dadin arterano. 	 yut-asn-daġ lmɛna-yad yaḍni yini-asn: «tagldit n-ignna tga zund tah̬mirt lli-di-tusi yat-tmġart tg-tt-in ġ-kraṭṭ lɛbrat mqqurnin n-uggurn, tsskti lɛjin kullut.»


Halaber haur da ni igorri nauenaren vorondatea, Semea ikusten eta hura baithan sinhesten duen guciac, duen vicitze eternala, eta nic resuscitaturen dut hura azquen egunean. 	 ġmkad-nnit a-ira baba, ira a-ifk tudrt idumn i-kullu wanna-yyi-iẓran yamn sri. ra-t-id-ssnkrġ ġ-wass iggʷran.»


Eta nora-ere sarthuren baita, erroçue aitafamiliari: Magistruac cioc, Non da neure discipuluequin Bazcoa ianen dudan ostatua? 	 ḍfurat-t s-tgmmi nna-s-ikšm, tinim i-bu-tgmmi-an ‹hati inna-yak-d-umslmd, maniġ illa-uḥanu lli-ġ-rad-ššġ imnsi n-usurf nkki d-imḥḍarn-inu?›


Hala non ezpaitzarete falta eceinere dohainen, Iesus Christ gure Iaunaren reuelationearen beguira çaudetela. 	 ur-awn-laḥ yat ġ-twafkiw n-rruḥ ġilad ġ-a-ttqlm s-siditnnġ yasuɛ lmasiḥ ard-d-iwrri ibayyn.


Har ceçaten orduan harri: haren contra aurthiteco: baina Iesus gorde cedin, eta ilki cedin templetic. 	 lliġ sfldn i-mayan, asin iẓran ma-s-a-t-kkatn, walaynni intl fllasn yasuɛ iffuġ zġ-tgmmi n-rbbi.


Eta epistola haur çuec baithan iracurri datenean, eguiçue Laodiceacoén Eliçan-ere iracur dadin: eta Laodiceatic scribatua, çuec-ere iracur deçaçuen. 	 tiġurdin n-ma-tġram tabrat-ad ġ-darun, riġ a-stti-taznm i-umnaggar ġ-lawdikiyya baš a-stt-ġrn ula ntni. iriġ a-tġrm ula kunni tabrat lli-darsn-illan ġ-lawdikiyya.


Fidel da çuec deithu çaituztena, eguinen-ere badu. 	 ġmkan a-ra-iskr rbbi lli-awn-d-iġran, ašku iqama-bdda ġ-wawal-ns.


Baina orain-ere baceaquiat ecen cer-ere galde eguinen baitraucac Iaincoari, emanen drauala hiri. 	 walaynni ssnġ ula ġilad rad-ak-ifk rbbi aynna zġ-gis tḍalbt.»


Eta spantatuac ceuden guciac, eta miresten çutén elkarri ciotsatela, Huná, minço diraden hauc gucioc, eztirade Galileano? 	 ar-bahra-tɛjjabn ar-ssmqsan i-ngratsn: «ġwid kullu sawalnin, is-urd ayt-jalil ad-gan?


Berriz hura du eramaiten deabruac gucizco mendi gora batetara, eta eracusten drautza munduco resuma guciac eta hetaco gloriá: 	 yawi-t ilmma iblis issġli-t s-yan-udrar yattuyn, iml-as kullu tiglday n-ddunit ula lmjd-nsnt,


Eta eçaguturic ecen hura Herodesen iurisdictioneco cela, igor ceçan Herodesgana, hura-ere Ierusalemen cen egun hetan. 	 inin-as «zġ-ġin a-zġ-d-yuška.» yazn-t ilmma bilaṭus s-dar hirudus lli-iḥkamn tasga-yan, ašku illa ula ntta ġ-urušalim ġ-uwssan-an l-lɛid.


Baina hic denuntiaitzac doctrina sainduari dagozcan gauçác. 	 imma kiyi, illa fllak a-tsslmadt mddn ad-skarn kullu s-ma-d-imšaškan d-ulmmud yʷġẓann.


Hiri diossat, Iaiqui adi, eta har eçac eure ohea, eta habil eure etcherát. 	 «nniġ-ak, nkr tasit imjdin-nnk, tddut s-tgmmi-nnk.»


Eta harturic copá, eta gratiac rendaturic, eman ciecén, erraiten çuela, Edan eçaçue hunetaric gucióc. 	 yasi lkas, iškr rbbi ifk-asn-t yini-asn: «swat zġ-gis kullukn.


Traidore, temerario, hantuac, Iaincoari baino voluptatey hobe erizle. 	 ur-rad-zgan ġ-wawal-nsn ula-da-tnbaḍn ġ-ih̬f-nsn, walaynni rad-tḥgarn wiyyaḍ. rad-tlhun s-kullu ma-tn-iɛjbn, ur-ra-tlhun s-ma-ira rbbi.


Hec partitu eta, huná, goardetaric batzu ethor citecen hirira, eta declara cietzén Sacrificadore principaley eguin içan ciraden gauça guciac. 	 lliġ ddant-tmġarin, iwrri kra zġ-imh̬zniyn lli-ḍufnin amḍḍal s-tmdint, inin i-inmġurn n-tgmmi n-rbbi f-ma-ijran.


Eta baldin banu prophetiazco dohaina, eta naquizquian mysterio guciac eta scientia gucia: eta nuen fede gucia, hambat non mendiac transporta nitzan, eta charitateric eztudan, deus eznaiz. 	 iġ-ẓḍarġ a-ttiniġ s-mad-iyi-imala rbbi, iġ-ssnġ lmɛna n-kullu ma-intln ula kullu ma-illan, iġ-umnġ aylliġ ssittiġ iwrar bla-da-tḥnnuġ, ur-giġ yat.


Hec-ere conta citzaten bideco gauçác, eta nola heçaz eçagutu içan cen oguiaren haustean. 	 sawln ula ntni ġakudan inin-asn f-mad-asn-ijran ġ-uġaras ula mamnk ad-ssnn yasuɛ lliġ-asn-ibbi aġrum.


Baina plomua hundarrera egotziric, eriden ceçaten hoguey braça, eta handic appurbat guibeleraturic, eta berriz plomua hundarrera egotziric, eriden ceçaten hamaborz braça. 	 irin ad-issann tadrut n-umda ġin. grn-in izikr, yili ġ-ih̬f-ns kra n-uwzzal, afn-in gis kkuẓ id-mraw n-mitru. imikk grn-t-in-daġ, afn-in gis kraḍ id-mraw n-mitru.


Eta baldin emazteac vtzi badeça bere senharra, eta berce batequin ezcon badadi, adulterio iauquiten du. 	 iġ-tfra-tmġart i-urgaz-ns itahl-tt yan yaḍni, hatin zzna ayan tskr ula nttat.»


Çuec gucioc arguiaren haour çarete, eta egunaren haour: ezgara gauaren edo ilhumbearen haour. 	 ašku kunni kullukn tgam ayt-tifawt, tgm ayt-uzal. hati urd win-iyḍ a-nga nġd win tillas.


Eta vrrundanic ikussiric ficotze hostodunbat, ethor cedin eya deus hartan eriden ceçaquenez: eta hartara ethorriric, etzeçan deus eriden hostoric baicen: ecen etzén fico demborá. 	 iẓr-n yat tazart izgzawn ġ-tuggugt. iftu srs a-ur-imil yaf-n gis kra. lliġ-tt-iruḥ ur-n-gis-yufi ġir ifrawn ašku urd azmz n-ikuzarn ayan.


Orduan Paulec erran cieçón, Cehaturen au hi Iaincoac, paret churituá: eta hi baihago Leguearen arauez ene iugeatzeco, eta Leguearen contra manatzen duc ni ceha nadin? 	 irar-as bulus: «ra-k-id-yut rbbi, ay-aġʷrab ijiyyrn. hati tskiwst ġid a-flla-tḥkamt s-ššrɛ, walaynni tffuġt zġ-ššrɛ lliġ-tn-tumrt a-yyi-utn.»


Guero erran ciecén, Çuec igorri çaituztedanean mulsa eta maleta eta çapata gabe, deusen falta içan çarete? Eta hec erran ceçaten, Deusen-ere. 	 isqsa yasuɛ imḥḍarn-ns yini-asn: «ġ-uwssan lli-ġ-kʷn-uznġ bla aqʷrab ula awmmis ula turẓiyin is-tlkmm f-kra ġ-uwssan-an?» inin-as: «uhu, ur-nlkim f-yat.»


Ethorri da guiçonaren Semea iaten eta edaten duela, eta dioite, Horra, guiçon gormanta eta hordia, publicanoén eta vicitze gaichtotacoén adisquidea. Baina iustificatu içan da sapientiá bere haourréz. 	 aškġ-d nkki lli-igan yus n-bnadm ar-šttaġ ar-ssaġ, ar-flla-ttinin ‹ġwad iga bu-udis ig askayri, ig amddakkʷl n-ayt-nkkas d-wiyyaḍ ʷh̬šnnin.› walaynni taḥkimt n-rbbi, kullu willi srs skarnin ar-tt-in-tafan tʷġẓan.»


Eta Andriu eta Philippe, eta Bartholomeo, eta Mattheu, eta Thomas, eta Iacques Alpheoren semea, eta Thaddeo, eta Simon Cananeoa, 	 isti andraws d-filibbus d-bartulamaws d-matta d-tuma d-yaɛqub yus n-ḥalfa d-taddaws d-simɛan awaṭani,


Eta Babylonerát eraman içan ciraden ondoan, Iechoniasec engendra ceçan Salathiel. Eta Salathielec engendra ceçan Zorobabel. 	 tigira n-ma-tn-iwin s-babil yakuniyya yuru šaltil, šaltil yuru zarubbabil,


Haur, encunic ecen Iesus ethorri cela Iudeatic Galileara, ioan cedin harengana, eta othoitz eguin cieçon iauts ledin, eta senda lieçón bere semea: ecen hiltzera cioan. 	 lliġ isfld is-d-yuška yasuɛ zġ-yudaya s-jalil, iddu s-dars iḍalb-t a-d-yašk a-ijjujji yus ašku ar-itmtat.


Baina pena-ere eçarriren dut çuec ene parti ondoan gauça hauçaz mentione eguin ahal deçaçuen. 	 walaynni ra-n-tggaġ tiqqi-nu baš a-tiẓḍarm a-bdda-tswingimm ġ-tġawsiwin-ad ġakud lliġ ur-ra-sul-didun-iliġ.


Ecen Phariseuéc eta Iudu guciéc, maiz escuac ikuciric baicen, eztute iaten, aitzinecoen ordenançác eduquiten dituztela. 	 ifarisin d-ayt-yudaya kullutn, iġ-ur-bahra-sirdn ifassn-nsn ur-rad-ššn. ntni ar-skarn s-lɛada n-imġarn lli-zrinin.


Eta ethorriric othoitz citzaten, eta idoquiric supplica cequiztén ilki litecen hiritic. 	 aškin-d ḍalbn zġ-gisn ad-asn-ṣamḥn, awin-tn ilmma s-brra ḍalbn-tn ad-ffuġn tamdint.


Leguea bada ez deus bilhatzen dugu fedeaz? Guertha eztadila: aitzitic Leguea confirmatzen dugu. 	 ašku ur-illi abla nttan. ra-iskr sslamt ġ-gras d-ayt-yudaya f-ssibt n-mad-umnn, iskr sslamt ġ-gras d-ayt-tmizar yaḍni f-ssibt n-mad-umnn ula ntni.


Iesus Christ gure Iaunaren gratia dela çuequin gucioquin. Amen. 	 a-tili lbaraka n-siditnnġ yasuɛ i-imẓlayn n-rbbi kullutn. amin.


Ecen norere Legueco obretaric baitirade, maledictionearen azpian dirade: ecen scribatua da, Maradicatua da norere ezpaita egonen Legueco liburän scribatuac diraden gauça gucietan, hec eguin ditzançát. 	 kullu willi ittirin ad-rḍun rbbi s-iskkirn n-ššrɛ, hati ġ-ddu lḥukm a-ġ-sul-qaman. ašku ityara: «rbbi ra-yut lḥukm s-jhnnama f-kraygatt yan ur-iskarn s-kullu ma-ityaran ġ-warratn n-ššrɛ.»


Prophetiác eztiçaçuela menosprecia. 	 ula-da-ttḥgarm iwaliwn n-yan ittinin s-mad-as-imala rbbi.


Ia segur guciz falta da çuetan, ceren auci baituçue ceurón artean: ceren eztuçue lehen iniuria suffritzen? ceren eztuçue lehen calte recebitzen? 	 iġ-a-tṣraḍm ġmkan i-ngratun iban gigun is-tffuġm aġaras bahra. is-ur-ra-yaf a-tṣbarm d-wanna-fllawn-itɛddan? is-ur-ra-yaf a-tadjm wanna-yawn-yukʷrn?


Baina bihotzac examinatzen dituenac badaqui, ceric den Spirituaren affectionea: ecen Iaincoaren araura othoitz eguiten du sainduacgatic. 	 ġmkad-nnit ad-aġ-itɛawan rruḥ lqudus ġilad ġ-sul-nḍɛf. ur-nssin ma-s-ra-ntẓalla i-rbbi ġmklli-aġ-d-iqqann, walaynni rruḥ lqudus ar-t-fllannġ-itḍalab s-unfusn tjhhdnin lli-ugʷrnin iwaliwn.


Eyec congit, inguruco herrietarát eta burgüetarat ioanic, berén ogui eros deçatençát: ecen cer ian deçaten eztié. 	 azn mddn ad-ddun s-igran d-iduran-ad akmurnin baš ad-sġn mad-šttan.»


Eta hura bere crutzea çacarquela ethor cedin Bur-heçur plaça deitzen denera, eta Hebraicoz Golgotha. 	 iffuġ yasi aggjdi-ns s-udġar lli-mi-ttinin ‹tah̬ʷšašt n-ih̬f›, ar-as-daġ-ttinin ‹gulguta› s-wawal n-ayt-yudaya.


Orduan harc erran ciecen, O adimendu gabeac, eta Prophetéc erran dituzten gauça gucién sinhestera bihotz berantcorretacoac! 	 isawl yasuɛ yini-asn: «wa-kunni, is-ur-tfhimm? is-qqurn ih̬fawn-nnun aylliġ ur-tuminm kullu mad-nnan lanbiya?


Eta baldin çuetaric cembeitec sapientia faltaric badu, esca bequió Iaincoari, ceinec emaiten baitraue guciey benignoqui, eta ez reprotchatzen: eta emanen çayó. 	 walaynni iġ-illa kra gigun ur-iṭṭaf taḥkimt, illa fllas a-iḍalb rbbi lli-yakkan ma-iggutn i-kullu mddn bla-da-ti-tigʷraẓ, rad-as-tt-ifk.


Vtziten eztugularic gure congregationea, batzuc costuma duten beçala, baina exhortatzen dugularic elkar: eta haur hambatenaz guehiago cembatenaz baitacussaçue hurbiltzen dela egun hura. 	 a-ur-nssikki f-umnaggar n-ingratnnġ ġmklli skarn kra n-mddn, walaynni a-nzzɛam i-ngratnnġ, ġilad s-uggʷar ašku ar-ttmnadm is-a-d-itakmur-wass lli-ġ-ra-d-yašk siditnnġ.


Eta sar cedin Pretoriora berriz, eta erran cieçón Iesusi, Nongo aiz hi? Eta Iesusec repostaric etzieçón eman. 	 ikšm-daġ s-lqṣr isqsa yasuɛ: «gu-mani a-tgit?» imma yasuɛ ur-as-irur s-yat.


Eta ioan cedin Iesus harequin, eta populu handi çarreyón, eta hertsen çuten. 	 iftu yasuɛ imun dids, ḍfurn-t mddn ggutnin ar-t-ssnukmun bahra.


Alexandre cobre-arotzac anhitz gaitz eguin dirautac: Iaunac bere eguinén arauez renda dieçola. 	 kigan d-lh̬ʷšant ad-iyi-iskr iskandr lmɛllm n-wanas. rad-as-irar siditnnġ f-ġayan.


Orduan hurbilduric iratzar ceçaten hura, cioitela, Magistruá, Magistruá, galdu guihoaçac. Eta harc iratzarriric mehatcha citzan haicea eta vraren tempestá: eta cessa citecen, eta sossagu handia eguin cedin. 	 ddun imḥḍarn ssfaqn-t inin-as: «wa-sidi, wa-sidi, ha-yaġ ra-nhlk.» inkr yasuɛ yamr aḍu ula taḍangiwin, s-zgan kullu, iwrri-umda ihnna bahra.


Ezteyeçuela gauça saindua orey, eta eztitzaçuela egotz, çuen perlác vrdén aitzinera: bere oinéz ohondica eztitzaten, eta itzuliric çathica etzaitzaten çuec. 	 «a-ur-takkam i-iḍan ma-igan win rbbi, a-ur-nkrn akʷin-d fllawn. a-ur-ttluḥm ljuhr-nnun ġ-lgddam n-walfan, a-ur-t-aḍḍrn s-iḍarn-nsn.


Eta hetaric gaztenac erran cieçón aitári, Aitá, indac onhassunetic niri heltzen çaitadan partea. Eta parti cietzén onac. 	 yašk-id ġwalli imẓẓin iḍalb-t yini-as: ‹wa-baba, ad-iyi-tfkt ġilad ma-yyi-d-yuškan ġ-lwrt.› inkr babas ibḍu-asn ayda-ns.


Baldin munduco bacinete, munduac bere luena maite luque: ordea ceren ezpaitzarete munduco, baina nic elegitu baitzaituztet mundutic, halacotz gaitz daritzue munduac. 	 mrad is-tgam win ddunit, ra-kʷn-ttirin ayt-ddunit zund mddn-nsn. walaynni ẓliġ-kʷn zġ-ddunit. ur-akkʷ-tgim win ddunit. mayan a-f-a-kʷn-tkrhun ayt-ddunit.


Cioitela ocengui, Digne da sacrificatu içan den Bildotsa har deçan puissança, eta abrastassun, eta sapientia, eta indar, eta ohore, eta gloria, eta laudorio. 	 ar-ttinin s-wawal itjhhdn: «isthlla-ulqqaġ lli-ityawġrasn a-yamẓ lḥukm d-lh̬ir d-tḥkimt d-tẓḍḍart d-ttuqir d-lmjd d-lḥmd.»


Orduan itzul nendin enequin minçatu içan cen vozaren ikustera: eta itzuliric ikus nitzan çazpi candelér vrrhezcoric: 	 grawlġ ad-ẓrġ ma-d-sri-isawln, s-ẓriġ ssa l-lḥsaki n-uwrġ,


Eta hec Pergetic partituric ethor citecen Antioche Pisidiacora, eta sarthuric synagogán Sabbath egunean, iar citecen. 	 zaydn ntni zġ-barga s-tmdint n-anṭakiyya n-bisidiyya. kšmn s-tgmmi n-tẓallit ġ-wass n-usunfu, skiwsn gis.


Eta cen Sabbathoa Iesusec lohia eguin çuenean eta haren beguiac irequi cituenean. 	 ass n-usunfu a-iga ġassan ġ-yuḍr yasuɛ tallaġt irẓm alln-ns.


Eta populu gucia hura hunqui nahiz çabilan: ecen verthute harenganic ilkiten cen: eta sendatzen cituen guciac. 	 ar-di-takmurn mddn kullutn ad-as-ggrn, ašku ar-zgis-ttffuġ lbaraka. ar-tn-ijjujji kullutn.


Baina Damascen ciradeney lehenic, eta Ierusalemen, eta Iudeaco comarca gucian ciradeney, guero Gentiley-ere predicatu diraueat emenda litecen eta conuerti Iaincoagana, obrác eguiten lituztelaric emendamendutaco digneac. 	 ffuġġ ar-tbrraḥġ ġ-dimašq, dduġ ilmma ar-tbrraḥġ ġ-urušalim ula ġ-kullu tamazirt n-yudaya ula timizar n-ibrraniyn. ar-asn-ttiniġ is-tn-ih̬ṣṣa ad-fln kullu ma-yʷh̬šnn wrrin s-rbbi, ar-skarn afulki baš a-iban is-fln ma-yʷh̬šnn.


Eta çuen desir abratsaren mahainetic erorten ciraden appurretaric assetzeco, baina are orac ethorten ciraden eta haren çauriac limicatzen cituztén. 	 iẓuẓḍ a-išš aynna-d-iṭṭarn zġ-lmida n-bu-wayda. ula iḍan ar-srs-ttidun ar-tllḥn iḥbba-ns.


Hura hantua duc, deus eztaquialaric, baina erhotzen delaric questionén eta hitzezco contentionén ondoan, hetaric sortzen dituc inuidiá, gudua, iniuriác, suspicione gaichtoac, 	 ntni ar-bahra-ssimġurn ih̬f-nsn walaynni ur-ssinn yat. iɛjb-tn ad-tmḥakkan ar-tmjaḥadn f-iwaliwn, aylliġ a-twrrin ar-tḥsadn ar-tẓin ar-rggmn ar-ttuhamn.


Ecen, ene anayeác, declaratu draudate çueçaz Chloes baithacoéc, ecen discordiác diradela çuen artean. 	 walaynni ay-aytma, inna-yyi kra zġ-ayt-tgmmi n-h̬luwwi is-a-ttẓim i-ngratun.


Segur ezta mengoa gloria nadin: ecen ethorriren naiz visionetara eta Iaunaren reuelationetara. 	 iqqan-iyi-d ad-sawlġ f-mad-skrġ, wah̬h̬a ur-gis-tlli kra l-lfaytt. rad-awn-iniġ f-twargiwin lli-yyi-imla siditnnġ ula tiġawsiwin yaḍni lli-yyi-issbayyn.


Eta ilki cenean, erran ceçan Iesusec, Orain glorificatu da guiçonaren Semea, eta Iaincoa glorificatu da hartan. 	 lliġ iffuġ yahuda yini-asn yasuɛ: «ġilad a-ra-itmjjd yus n-bnadm, iban-d lmjd n-rbbi gigi.


Eduquiten dutelaric fedearen mysterioa conscientia chahurequin. 	 iqqan-tn-d ad-ġwin s-uwl iġusn ġ-ulmmud lli-aġ-d-imla rbbi.


Baina reuoltari diradeney, eta eguiari behatzen etzaizconey, baina iniustitia obeditzen duteney, rendaturen çaye indignatione eta hira. 	 imma wiyyaḍ ar-tmmaġn ġir f-ih̬f-nsn, ar-skarn s-kullu ma-yʷh̬šnn, agʷin ad-skarn s-lḥqq. ntni ra-fllasn-yut rbbi lɛqubit s-lġaḍab itjhhdn.


Baina ceinec çuetaric, cerbitzaribat duenean laboratzen edo abrén bazcatzen ari denic, landatic itzuli denean erraiten drauca bertan, Auançadi, eta iar adi mahainean. 	 «ma-ra-tskrt iġ-dark-illa yan-uh̬ddam ar-ikkrz nġd ar-ikssa ulli? iġ-d-iwrri zġ-igran is-rad-as-tinit: ‹ha-imnsi-nnk, gawr tsunfut ar-tšttat›?


Cioitela, Erraçue, Haren discipuluéc gauaz ethorriric, hura ebatsi vkan duté gu lo gaunçala. 	 uṣṣan-tn inin-asn: «iniyat i-mddn ‹uškan-d imḥḍarn-ns ġ-iyḍ, afn-aġ-d ngn, akʷrn ddat-ns.›


Hec bada igorriric Eliçáz, iragan citzaten Pheniça eta Samaria, Gentilén conuersionea contatzen çutela: eta eman ciecén bozcario handi anaye guciey. 	 safḍn-tn ġakudan, zrin ġ-tmizar n-finiqiyya d-samira, awin lh̬bar i-ayt-tmizar-an f-mamnk ad-umẓn ibrraniyn aġaras l-lmasiḥ. frḥn aytmatn kullutn lliġ sfldn i-lh̬bar-ad.


Eta harc ihardets ceçan, eta erran cieçón, Hala duc Iauna: badaric-ere chakurréc iaten dié mahain azpian haourrén appurretaric. 	 tsawl-d nttat tini-as: «wa-sidi, ula iḍan ġ-ddu lmida ar-šttan ibruziyn lli-ṭṭarnin i-tarwa.»


Hura baithan sinhesten duenic, ezta condemnatzen: baina sinhesten eztuena ia condemnatua da: ecen eztu sinhetsi Iaincoaren Seme bakoitzaren icenean. 	 wanna sri yumnn, ur-ra-fllas-ittut lḥukm. imma wanna ur-irin a-yamn, lḥukm a-fllas-illan ašku ur-yumin s-wad igan yus n-rbbi.


Sugueác, vipera castác, nola itzuriren çaizquiote gehennaco iugemenduari? 	 wa-ilgmmaḍn, wa-tarwa n-ifaġrn, mamnk a-ra-tnjmm zġ-lhalak n-jhnnama?


Eta eguin-ere badut Ierusalemen: eta anhitz saindu nic presoindeguietan enserratu vkan dut, Sacrificadore principaletaric bothere vkanic: eta nehorc hiltzen cituenean neure sententiá emaiten nuen. 	 ġmkan ad-skarġ ġ-urušalim. ḍalbġ zġ-inmġurn n-tgmmi n-rbbi ad-iyi-fkn awal a-n-tqqnġ i-ma-iggutn ġ-imẓlayn n-rbbi ġ-lḥbs. ġakud nna-fllasn-ḥkamn s-lmut, ar-ttiniġ nttat ad-asn-igan.


Bada confirmatzen gaituena çuequin Christ Iaunean eta vnctatu gaituena Iaincoa da: 	 hati rbbi ad-aġ-izzgan nkkʷni didun ġ-tamunt l-lmasiḥ, iẓli-aġ kullu,


Erran cieçón Nicodemoc, Nolatan guiçona iayo ahal daite çahar denean? ala berriz bere amaren sabelean sar eta iayo ahal daite? 	 yini-as-d niqudimus: «mamnk a-ra-yiẓḍar yan a-d-ilal d-nttan imqqur? is-ra-iwrri s-waḥlig n-innas a-d-ilal tis snat-twal?»


Haiceac nahi duen lekura diraunsac: eta haren hotsa ençuten duc: baina eztaquic nondic heldu den ez norat ioaiten den: hala duc spiritutic iayo den gucia. 	 ar-iṣwaḍ-waḍu s-inna ira, ar-tsflidt i-tijjijt-ns, walaynni ur-tssint mani-d-ikka ula manis ifta. ġmkad a-iga rruḥ lqudus dar kullu wanna zġ-gis iluln.»


Eta Maria Magdalena eta Maria bercea ciraden han iarriac sepulchre aurkán. 	 tili ġin maryam ullt-magdala d-maryam-lli yaḍni, gawrnt ġ-lgddam n-umḍḍal.


Gauça hauc bada denuntiaitzac, irreprehensible diradençát. 	 uṣṣa-tn kullu f-mayad baš a-ur-yili kra ġ-illa lɛib.


Eta hala nola Iannesec eta Iambresec resistitu baitraucate Moysesi: halaber hauc-ere eguiari resistitzen diraucoé: guiçon adimenduz corrumpituac, fedeaz den becembatean reproboac. 	 han mddn-an ihrš lɛaql-nsn, ffuġn aġaras n-rbbi, ar-tḍaḍḍan lḥqq ġmklli sttin ikka yannis d-yambris ar-tḍaḍḍan musa.


Orduan ichil cedin compainia gucia, eta beha çaizten Barnabasi eta Pauli, ceinéc contatzen baitzuten cer signo eta miraculu eguin çuen Iaincoac heçaz Gentilén artean. 	 fssan aytmatn-an kullutn, sfldn ilmma i-mad-asn-ittini barnaba d-bulus f-lmɛjizat d-tmitar tjhhdnin lli-iskr rbbi f-ufus-nsn ġ-gr ayt-tmizar yaḍni.


Eta acabatu duqueitenean bere testimoniagea abysmetic igaiten den bestiác, guerla eguinen dic hayen contra, eta garaithuren citic eta hilen: 	 ġakud lliġ rad-kmmln tabrraḥt s-tugga-nsn, rad-srsn-inkr-waġʷẓn lli-d-iġlin zġ-tdrut n-wakal, inru-tn inġ-tn.


Eta hayen gorputzac etzanen dituc Ciuitate handico placetan, cein deitzen baita spiritualqui Sodoma eta Egypte, non gure Iauna-ere crucificatu içan baita. 	 tqama ddat-nsn ġ-usuk n-tmdint imqqurn lli-ġ-ugʷln siditsn f-uggjdi, ar-srs-kkatn mddn lmɛna n-‹sadum› ula ‹miṣr›.


Gorputzaren candelá, beguia da: beraz baldin hire beguia simple bada, hire gorputz gucia ere argui duquec: baina gaichto bada, hire gorputza-ere ilhun duquec. 	 tiṭ-nnk a-igan lqndil n-ddat-nnk. iġ-tsfaw tiṭ, ra-tili ddat kullutt ġ-tifawt. iġ-ur-tsfaw tiṭ, ra-tili ddat kullutt ġ-tillas.


Egun hartan berean Iesus etchetic ilkiric, iar cedin itsas costán. 	 ġassan iffuġ yasuɛ zġ-tgmmi, iftu igawr ġ-tama n-umda.


Baina iustificatu içan da sapientiá bere haour guciéz. 	 walaynni taḥkimt n-rbbi, kullu willi srs skarnin ar-tt-in-tafan tʷġẓan.»


Ecen gauça iustoa da Iaincoa baithan, çuec affligitzen çaituzteney, afflictione renda diecén 	 ašku s-lḥqq a-s-ra-irar rbbi tarfufnt i-willi-kʷn-ssrfufnnin,


Eta bestaco azquen egun handian eriden cedin Iesus han, eta oihuz cegoen, cioela, Baldin nehor egarri bada, bethor enegana eta edan beça 	 ġ-wass iggʷran l-lɛid, iga ass kullu ihiyyan, ibidd yasuɛ yall awal-ns yini: «wanna yaġ irifi, a-d-sri-yašk isu.


Nic bada disposatzen drauçuet resumá, niri neure Aitac disposatu vkan drautan beçala. 	 ġmklli-yyi-ifka baba rbbi tagldit, rad-awn-fkġ ula kunni


Erran cieçoten bada, Nor aiz? respostu deyegunçát igorri gaituzteney: cer dioc eurorrez? 	 ḍalbn-as ilmma: «ini-aġ ma-tgit. ml-aġ ma-ra-nini i-willi-aġ-d-uznnin. ma-ttinit f-ih̬f-nnk?»


Possessioneac eta onhassunac saltzen cituzten, eta partitzen cerezten guciey batbederac beharra çuenaren araura. 	 ar-zznzan ayda-nsn d-tġawsiwin lli-ṭṭafn, ar-t-aṭṭun f-willi gisn ḥtajjanin, kud yan d-unšk lli-f-ilkm.


Eta ezdeustu vkan duçue Iaincoaren manamendua çuen ordenançáz. 	 iġ-inna awal-ad ar-as-ttinim ur-sul-t-ih̬ṣṣa a-stt-itawi ġ-babas. ġmkad a-s-tunfm i-wawal n-rbbi s-lɛada-nnun.


Ni naiz artzain ona: artzain onac bere vicia eçarten du bere ardiacgatic: 	 nkki a-igan amksa ifulkin. amksa ifulkin a-itmtatn f-uwlli.


Eta hec hura adoraturic itzul citecen Ierusalemera, bozcario handirequin. 	 ḍrn s-wakal sjdn-as. wrrin-d ilmma s-urušalim s-lfrḥ iggutn.


Baina çuec deithu çaituztena saindu den beçala, çuec-ere çareten saindu çuen conuersatione orotan. 	 walaynni skarat kullu s-uwl iġusn, ġmklli iġus rbbi lli-awn-d-iġran.


LEHENIC minçatu içan nauc, Theophile, Iesus eguiten eta iracasten hassi içan cen gauça guciéz. 	 wa-tawfilus, uriġ-ak-n ġ-warra-nu amzwaru f-kullu ma-iskr yasuɛ ula ma-isslmad zġ-isizwar


Eta Iesusec erran cieçón, Ni nauc, eta ikussiren duçue guiçonaren Semea iarriric dagoela Iaincoaren botherearen escunean, eta ethorten dela ceruco hodeyetan. 	 yini-as yasuɛ: «nkki a-t-igan. ra-tẓrm yus n-bnadm iskiws f-ufasi n-rbbi itjhhdn, iftu-d ġ-imdla n-ignwan.»


Aitzinetic ikussiric minçatu içan da Christen resurrectioneaz, ecen eztela vtzi içan haren arima sepulchrean, eta haren haraguiac eztuela ikussi corruptioneric. 	 issn dawd ma-ra-yili, isawl f-tnkra l-lmasiḥ yini is-ur-ra-t-ifl rbbi ġ-udġar n-willi mmutnin, ula ra-trkm ddat-ns ġ-umḍḍal.


Ilki gaitecen bada harengana tendetaric lekora haren ignominiá ekarten dugula. 	 imma ġilad illa fllannġ a-dars-nffuġ s-brra n-ih̬iyyamn a-n-dids-nili ġ-trggam lli-s-t-rgmn.


Sugueac kenduren dituzté: eta baldin cerbait heriotaracoric edan badeçate, eztraue calteric eguinen: erien gainean escuac eçarriren dituzté, eta sendaturen dirade. 	 iġ-usin ilgmmaḍn ula iġ-swan kra inqqan ur-ra-tn-iḍrru. rad-srasn ifassn-nsn f-imuḍan jjin.»


Hauc dirade emaztequin satsutu eztiradenac: ecen virgina dirade: hauc dirade Bildotsari darreitzanac norat-ere ioan baitadi: hauc dirade guiçonén artetic erossiac, primitia Iaincoari eta Bildotsari sanctificatuac. 	 ntni gan ġwilli ġusnin, ur-ssrkin ih̬f-nsn d-tmġarin. gn ġwilli-bdda-itmunun d-ulqqaġ s-innas a-ittidu. gn imnza n-bnadm lli-ifra ad-gn win rbbi d-ulqqaġ.


Ecen segur, ecin daidiquegu ençun eta ikussi ditugun gauçác erran eztitzagun. 	 ašku ur-nẓḍar a-nfssa f-ma-nẓra ula ma-mi-nsfld.»


Ecen cein da çuetaric dorrebat edificatu nahi duenic, lehen iarriric gostuac contatzen eztituena, eya acabatzeco baduenez? 	 ma-ra-iskr wanna gigun iran a-ibnu yal-lbrj? is-ur-ra-iskiws iskr lḥsab-ns a-iẓr is-dars iqaridn ma-s-a-t-itkmmal?


Eta badaquiçue ecen hura aguertu içan dela gure bekatuac ken litzançát, eta bekaturic hura baithan eztela. 	 tssnm kunni is-d-yuška lmasiḥ baš a-fllannġ-issitti ddnub-nnġ, tissanm is-ur-jju-iskir kra n-ddnub ntta.


Halacotz, nago requerimenduz etzaitezten enoya ene çuengatico afflictioneacgatic, cein baita çuen gloriá. 	 f-mayan a-f-rad-awn-iniġ, a-kʷn-ur-tigʷraẓ f-urfufn-ad ġ-a-zrayġ f-ssibt-nnun, ašku ar-t-zzrayġ baš ad-awn-ig lh̬ir kunni.


Hura diot ceinen ethortea baita Satanen operationearen araura, puissança gucirequin eta signorequin eta gueçurrezco miraculurequin: 	 imma anuwwaš-an, ra-dars-tigat-tḥkimt n-šiṭan, ra-izzga tikrkas-ns s-lmɛjizat d-lquwwat d-tmitar tjhhdnin.


Eta Saul consent cen haren hiltzean. Eta eguin cedin dembora hartan persecutione handi Ierusalemen cen Eliçaren contra: eta guciac barreya citecen Iudeaco eta Samariaco comarquetarát, salbu Apostoluac. 	 zġ-wass-an a-tzray-trfufnt išqan f-umnaggar n-aytmatn ġ-urušalim, akutn kullu ġ-tsgiw n-yudaya ula samira. ġir irqqasn a-iqaman.


Eta Iesusec ikussi çuenean ecen harc çuhurqui ihardetsi çuela, erran cieçón, Ezaiz vrrun Iaincoaren resumatic. Eta nehor guehiagoric etzayón ausart interrogatzera. 	 lliġ iẓra yasuɛ izd s-lmɛqul a-s-d-isawl yini-as: «ur-n-taggugt kiyi f-tgldit n-rbbi.» ġakudan ur-sul-izɛm yan a-t-isqsa.


Eta iar citecen arencaz, ehuná, eta berroguey eta hamarná. 	 skiwsn ġmkad s-tġamatin n-miyya ula tin smmus id-mraw.


Eta ikussi çuenean hura nescato batec su bazterrean iarria, hari begui eratchequiric erran ceçan, Haur-ere harequin cen: 	 tẓr-t yat-th̬ddamt ġ-tifawt l-lɛafit, tssmaqql gis tini i-mddn-an: «ula ġwad illa d-yasuɛ.»


Hambatenaz alliança hobeagoren fiadore eguin içan da Iesus. 	 ġmkan a-s-iwrri yasuɛ iga ḍḍamn n-yal-lɛhd lli-bahra-yufn lɛhd-an yaḍni.


Ethorten da bada Iesus eta hartzen du oguia eta emaiten draue, eta arrainetic halaber. 	 inkr yasuɛ yasi aġrum ifk-asn-t, ifk-asn ula islman.


Eta baldin gratiaz, ez guehiagoric obréz: bercela gratiá guehiagoric ezta gratia: baina baldin obréz bada, guehiagoric ezta gratia: bercela obrá guehiagoric ezta obra. 	 f-ssibt n-rrḥmt-ns a-f-tn-iẓli, urd f-ssibt n-iskkirn-nsn. mrad is-tn-iẓli f-ssibt n-kra skrn ur-ra-yili mayad s-rrḥmt.


Troasen Carpo baithan vtzi vkan dudan manteliná, ethor adinean ekarrac eurequin, eta liburuäc, baina principalqui pergamioac. 	 iġ-di-tuškit tawit-iyi-d aslham lli-n-flġ ġ-dar karbus ġ-tmdint n-truwwas. tawid-d ula arratn, riġ bahra ġwilli ganin win ilm.


Baina nic eguia erraiten drauçuet, behar duçue ni ioan nadin: ecen baldin ioan ezpanadi, Consolaçalea ezta ethorriren çuetara: baina baldin ioan banadi, igorriren dut hura çuetara. 	 walaynni lḥqq a-rad-awn-iniġ, yuf-awn ad-dduġ. ašku iġ-ur-ddiġ ur-ra-d-srun-yašk-waɛwin, walaynni iġ-ddiġ rad-awn-t-id-aznġ.


Eta ikus nitzan ilkiten dragoinaren ahotic, eta bestiaren ahotic, eta propheta falsuén ahotic, hirur spiritu satsu iguelén irudicoric: 	 ẓrġ ilmma kraḍ ljnun ʷh̬šnnin zund kraḍ igʷra, ffuġn-d zġ-imi n-ulgmmaḍ d-win-waġʷẓn d-win nnabi bu-tkrkas.


Eta erran vkan draut, Asco duc ene gratiáz ecen ene puissançá infirmitatean acabatzen duc. Beraz guciz gogotic lehen gloriaturen naiz neure infirmitatetan, Christen puissançá nitan habita dadinçát. 	 walaynni inna-yyi: «ur-k-ih̬ṣṣa abla lḥnant-inu. ašku yan iḍɛfn a-ġ-ra-tili-tḥkimt-inu itjhhdn s-uggʷar.» frḥġ ġilad ad-sawalġ f-kullu ma-gigi-iḍɛfn, baš ad-ɛmmrġ s-tḥkimt itjhhdn l-lmasiḥ.


Anhitz gauça dut çueçaz minçatzeco eta iugeatzeco: baina ni igorri nauena eguiati da: eta nic harenganic ençun ditudan gauçác munduari erraiten drauzquiot. 	 iggut dari ma-gigun-ttiniġ, yigat dari ma-f-a-fllawn-tḥkamġ. imma ġwalli-yyi-d-yuznn, lḥqq a-iga, d-maylli mi dars sfldġ ayd ttiniġ i-ddunit.»


Eta sey egunen buruän, har citzan Iesusec Pierris eta Iacques eta Ioannes haren anayea, eta eraman citzan appart mendi gora batetara. 	 zrin sḍiṣ-uwssan, iddu yasuɛ yawi dids bṭrus d-yaɛqub d-gʷmas yuḥanna, ġlin waḥdutn s-yan-uwrir yattuyn.


Orduan bere senhar Iosephec, ceren iusto baitzen eta ezpaitzuen hura diffamatu nahi, secretuqui vtzi nahi vkan çuen. 	 imma yusf lli-stt-in-iḍalbn iga wad bdda iran a-irḍu rbbi. iswangm ad-as-ifru s-tntla, ašku ur-iri a-stt-iššḥššm ġ-lgddam n-mddn.


Nolatan beraz compli litezque Scripturác, diotenean, ecen hunela behar dela eguin? 	 walaynni iġ-skrġ mayan, mamnk a-rad-afun-warratn n-rbbi lli-mlanin is-d-iqqan a-ijru kullu mayad?»


Eta baldin primitiác saindu badirade, bayeta orhea: eta baldin erroa saindu bada, bayeta adarrac. 	 iġ-ttyawfka tummit l-lɛjin tamzwarut i-rbbi, ra-ig lɛjin kullut win rbbi. iġ-iga-uggja win rbbi, rad-gnt-tṣṭṭwin tin rbbi.


Baina hauc, aditzen eztituzten gauça guciéz gaizqui erraiten ari dirade, eta naturalqui abre brutalec beçala eçagutzen dituzten gauça gucietan corrumpitzen dirade. 	 mddn-an ar-rggmn ġ-ma-ur-ssinn. imma ġaylli ssnn zġ-ih̬f-nsn zund luḥuš bla lɛaql, ġayan a-tn-itawin s-lhalak.


Gauça hauc ençunic, Felixec igor citzan hec berce aldi batetarano, cioela, Secta horrez cer den diligentquiago eçagutu duquedanean, Lysias capitaina iautsi datenean, ossoqui eçaguturen duquet çuen eguitecoa. 	 imma lḥakm filiks issn ma-iggutn f-uġaras l-lmasiḥ, yini-asn: «ġassad yuwda ġunškad, ard-d-yašk-unmġur lisyas rad-daġ-ġrġ s-tġawsa-yad-nnun.»


Eta cer minço cen etzaquian: ecen icituac ciraden. 	 ur-issin ma-ittini, ašku ggʷdn bahra.


PAVLEC eta Timotheoc Iesus Christen cerbitzariéc Iesus Christ Iaunean Philippesen diraden saindu guciey Ipizpicuequin batean eta Diacrequin, 	 zġ-bulus d-timutaws, ih̬ddamn l-lmasiḥ yasuɛ, i-kullu imẓlayn l-lmasiḥ yasuɛ ġ-tmdint n-filibbi ula ingabaln d-imɛawann-nnun.


Ikussiric ecen Dauid-ec berac dioela Psalmuén liburuän, Erran drauca Iaunac ene Iaunari, Iar adi ene escuinean, 	 hati dawd ula ntta isawl f-lmasiḥ ġ-warra n-imurign inna: ‹ha-sidi rbbi inna i-sidi, skiws f-ufasiy-inu


Eta gu biagea acabaturic arriua guentecen Tyretic Ptolemaidara: eta anayeac salutaturic, egon guentecen egun-bat hequin. 	 nssudu ġ-umda zġ-ṣur s-tmdint n-butulimays. nnsallam ula ġin d-aytmatn, nzzri didsn ġassan.


Haur solament iaquin nahi dut çuetaric, Legueco obréz Spiritu saindua recebitu vkan duçue, ala fedearen predicationeaz? 	 imma ġilad ra-kʷn-sqsaġ, izd f-ssibt n-ma-tskarm s-ššrɛ n-musa a-f-awn-in-yuška rruḥ lqudus, nġd f-ssibt n-ma-tsfldm i-lh̬bar-nnġ ifulkin tamnm srs?


Baina Pierrisec bulkatzez perseueratzen çuen: eta irequiric, ikus ceçaten hura, eta spanta citecen. 	 sul iqama bṭrus ġ-imi ar-issḍuqqur. rẓmn-as afn-t-in bṭrus a-iga, iḍr-asn lɛjb.


Sar çaitezte bortha herssitic: ecen bortha largoa eta bide çabala da perditionetara irioiten duena, eta anhitz dirade hartaric sartzen diradenac. 	 «kšmat ġ-imi inukman. han yusɛa imi yaḍni lli-itawin s-lhalak, irh̬u-uġaras-ns, iggut ma-gis-ikššmn.


Eta bertan synagoguetan predica ceçan Christ ecen hura cela Iaincoaren Semea. 	 ibdu ar-itbrraḥ ġ-tgʷmma n-tẓallit ar-ittini: «yasuɛ iga yus n-rbbi.»


Eta çuec hilac cinetelaric bekatuetan eta çuen haraguiaren preputioan, harequin batean viuificatu vkan çaituzté, çuey bekatu guciac barkaturic, 	 ġayd izrin tgam zund iġ-tmmutm i-ma-igan win rbbi f-ssibt n-ddnub-nnun ula f-ssibt ma-ur-jju-tskirm s-ššrɛ. imma ġilad issddr-kʷn rbbi d-lmasiḥ. iṣamḥ-aġ f-kullu ddnub lli-nskr,


Eta mehatchatzen çuten anhitzec ichil ledin: baina harc vnguiz oihu guehiago eguiten çuen, Dauid-en semeá, auc pietate niçaz. 	 akʷin gis mddn inin-as a-ifssa. imma ntta izuyd ar-itġuwwat s-uggʷar ar-ittini: «wa-yasuɛ yus n-dawd, ḥnnu gigi.»


Eta gauça hauc guciac ençuten cituzten Phariseuec-ere, cein baitziraden auaritioso: eta harçaz truffatzen ciraden 	 lliġ sfldn ifarisin i-kullu mayd inna yasuɛ ar-gis-tṭnaẓn, ašku ntni ɛzzan darsn iqaridn.


Emazte çaharrac halaber diraden saindutassunari dagocan continentiataco, ez gaitzerraile, ez mahatsarno anhitzari emanac, gauça honestén iracatsle: 	 ini ula i-tmġarin mqqurnin ad-skarnt ġmklli-d-iqqann h̬tilli tuqqarnin rbbi. tinit-asnt a-ur-sawalnt ġ-mddn ula-da-ttblunt s-tissi iktin. illa fllasnt ad-sslmadnt timġarin mẓẓinin f-ma-ifulkin


Orduan keinu eguin cieçoten haren aitari, nola nahi luen hura dei ledin. 	 sillfn i-babas a-t-sqsan man ism ira ad-as-ig.


Eta heren Aingueruä iarreiqui cequién, cioela ocengui, Baldin nehorc adora badeça bestiá eta haren imaginá, eta har badeça haren merçá bere belarrean edo bere escuan, 	 iggʷru-asn-d lmalak wis kraḍ, yall awal-ns yini: «winna tɛbadnin aġʷẓn ula ṣṣurt-ns, d-winna qblnin ṭṭabɛ-ns f-ignzi-nsn ula f-ufus-nsn,


Eta igaite hura cer da, lehen lurreco parte behera hautara iautsi-ere dela baicen? 	 walaynni mad-aġ-imla-wawal-ad ‹yattuy›? imla-yaġ f-lmasiḥ is-igguz zwar s-tdrut n-wakal.


Harc ikus citzanean Pierris eta Ioannes templean sartzera cioacela, othoitz eguin ciecen elemosynabat luençát. 	 ntta, lliġ iẓra bṭrus d-yuḥanna rad-kšmn, iḍalb-tn ad-as-fkn kra.


Errachago da ceruä eta lurra iragan ditecen, ecen ez Leguearen punctu hutsbat eror dadin. 	 walaynni ra-irh̬u ad-ittin ignwan d-wakal ula titti yat-tnqiṭṭ zġ-ššrɛ.


Eta hec erran haur eduqui ceçaten berac baithan, elkarri galde eguiten ceraucatela, cer erran nahi çuen, hiletaric resuscitatze harc. 	 ḥḍun awal-ad ġ-ih̬fawn-nsn ar-ssmqsan i-ngratsn f-ma-tga lmɛna-yad «rad-nkrġ zġ-lmut.»


Hura bada ethor cedin Spirituaz mouituric templera: eta sartzen çutela Iesus haourra bere aita-améc, haren causaz eguin leçatencát Legueco costumaren araura: 	 simɛan, yiwi-t rruḥ lqudus ikšm s-tgmmi n-rbbi. aškin-d ayt-dars n-yasuɛ ġ-tasaɛt-an, awin-d azzan ad-kmmln f-ssibt-ns ma-illan ġ-ššrɛ.


Baina Pauli etzayón bidezco iruditzen hetaric ia Pamphiliatic bereci cena, eta obra hartara lagundu etzituena berequin har leçaten 	 imma bulus inna-yas: «ur-išwi a-didnnġ-nawi ġwalli-aġ-n-ifln tawala-lli ġ-tmazirt n-bamfiliyya, ur-didnnġ-ikmmil tawuri.»


Dohatsu dirade iustitiaz gosse eta egarri diradenac: ceren hec asseren baitirade. 	 imbarkin ad-gan ġwilli yaġ laẓ ula irifi i-ma-irḍan rbbi, ašku ntni a-ra-išbɛ.


Nola afflictionezco phorogança handitan hayén alegranciázco abundantiá, eta hayén paubrecia beherá abundant içan den hayén prompt içatearen abrastassunetan: 	 wah̬h̬a zrin ġ-tnukmut išqan, frḥn bahra. rḍun ad-fkn kigan, wah̬h̬a idrus mad-darsn-illan bahra.


Eta hameca orenen inguruän ilkiric, eriden citzan berce alfer ceuden batzu, eta dioste, Cergatic hemen çaudete egun gucian alfer? 	 ma-d-yad-truḥ tasaɛt tis smmust n-tdggʷat iddu-daġ s-tasuqt, iẓr kra n-mddn sul biddn ġin. yini-asn: ‹mah̬ aylliġ tbiddm ġid ass kullut ur-a-tskarm yat?›


Eta baldin nehorc deus badarraçue, erraçue ecen Iaunac behar dituela: ecen bertan igorriren ditu hec. 	 iġ-kʷn-isqsa kra n-yan, tinim-as ‹ira-tn siditnnġ,› ra-kʷn-yadj a-tn-di-tawim.»


Baina Gentil sinhetsi dutenez den becembatean, guc scribatu diagu, eta ordenatu deus halacoric beguira ezteçaten, baina beguira litecen idoley sacrificatuetaric, eta odoletic, eta ithoetaric, eta paillardiçataric. 	 imma ibrraniyn lli-umnnin s-lmasiḥ, nuzn-asn yat-tbrat, nini-asn f-maylli-f-d-nmšaška. nuṣṣa-tn a-ur-šttan ma-ityawġrasn i-laṣnam ula idammn ula tifiyi n-ma-iqajjin, aggugn zġ-lfsad.»


Eta arramberri çaitezten çuen adimenduco spirituan: 	 tlmdm is-kʷn-ih̬ṣṣa a-tadjm rbbi a-kʷn-iskr zġ-ljdid ġ-kullu ma-ttirim ula ma-tswingimm,


Orduan ikus neçan, eta ençun neçan thronoaren eta animalén eta Ancianoén inguruän, anhitz Aingueruren voza, eta cen hayén contua hamar millatan hamar milla, eta millatan milla: 	 ssmaqqlġ-n-daġ s-sfldġ i-waqqur n-wafḍan n-wafḍan d-id-walf n-id-walf l-lmalayka, sutln i-lɛrš d-lmh̬luqat d-imġarn.


Cioela, Behar da guiçonaren Semea liura dadin vicitze gaichtotacoen escuetara, eta crucifica dadin: eta hereneco egunean resuscita dadin. 	 inna-yawn: ‹iqqan-iyi-d, nkki lli-igan yus n-bnadm, a-n-tyawdḥayġ s-gr ifassn n-mddn ʷh̬šnnin, nġn-iyi f-uggjdi, nkrġ-d ilmma zġ-lmut ġ-wis kraḍ-uwssan.›»


PAVLEC eta Siluanoc eta Timotheoc Thessaloniceanoén Eliça, Iainco Aitán eta Iesus Christ gure Iaunean denari, Gratia dela çuequin eta baquea gure Iainco Aitaganic, eta Iesus Christ Iaunaganic. 	 zġ-bulus d-sila d-timutaws, i-umnaggar n-willi ganin win rbbi babatnnġ d-siditnnġ yasuɛ lmasiḥ ġ-tmdint n-tasaluniki. ad-awn-tili lbaraka d-sslamt.


Badaquiçue ecen Gentil içan çaretela, eta idola mutuén onduan guidatzen cineten beçala lasterca cinabiltzatela. 	 swangmad-d mamnk a-tjlam ġ-uwssan lli-ġ-ur-ta-tssinm rbbi, yili gigun ma-kʷn-itawin a-ttɛbadm laṣnam iẓnẓam.


Bercéc cioiten, Elias da: Eta bercéc cioiten, Prophetada, edo Prophetetaric bat beçalaco. 	 ar-ttinin wiyyaḍ: «nnabi iliyya a-iga.» ar-ttinin wiyyaḍ: «kra n-nnabi a-iga, zund lanbiya n-zman.»


Orduan interroga ceçaten, Cer beraz? Elias aiz hi? Eta erran ceçan, Eznaiz. Propheta aiz hi? Eta ihardets ceçan, Ez. 	 sqsan-t-daġ: «izd nnabi iliyya a-tgit?» yini-asn: «urd iliyya ad-giġ.» sqsan-t: «is-tgit nnabi imqqurn lli-ra-d-yašk?» yini-asn: «uhu.»


Eta encontruz Sacrificadorebat iauts cedin bide harçaz beraz: eta hura ikussiric berce aldetic iragan cedin. 	 ha-yan zġ-inmġurn n-tgmmi n-rbbi ikka-d aġaras-an. lliġ-t-in-iẓra yanf-as imun d-tsga yaḍni.


Abelen odoletic Zachariasen odolerano, cein hil vkan baitzutén aldareari eta templeari artean: are diotsuet, galde eguinen çayola natione huni. 	 zġ-idammn n-habil ar idammn n-zakariyya lli-nġan ġ-gr-udġar n-tġrsi d-tḥanut tamẓlayt n-rbbi. rad-awn-iniġ, f-tasut-ad a-f-ra-d-kullu-tettut lɛqubit-an.


Ceren baitaquit, ecen haur ethorriren çaitadala saluamendutara çuen orationéz, eta Iesus Cristen Spirituaren aiutáz, 	 ašku mayd-iyi-ijran, ssnġ is-ra-zgis-njmġ tigira f-ssibt n-ma-flla-ttḍalabm rbbi ar-iyi-itɛawan rruḥ n-yasuɛ lmasiḥ.


Eta anaye Apolloz den becembatean, anhitz othoitz eguin draucat ioan ledin çuetara anayequin: baina neholetan-ere eztu vkan vorondateric orain ioaiteco: baina ethorriren da opportunitatea duenean. 	 imma gʷmatnnġ abullus, sawlġ-as s-lmɛqul nniġ-as ra-ifulki a-n-imun d-aytmatn yaḍni s-darun, walaynni ur-akkʷ-iri a-n-yašk ġilad. ra-n-darun-yašk ġakud nna-yufa.


Eta halacotz empatchatu içan naiz anhitzetan ethortera çuetara. 	 mayan a-yyi-itkkisn aylliġ ur-a-n-ttaškiġ s-darun.


Triste ciradelaric principalqui erran vkan çuen hitzagatic, ecen guehiagoric haren beguithartea ezlutela ikussiren. Eta vncira lagundu çaizcan. 	 ṭiyyr-asn bahra ašku inna-yasn ur-sul-ra-t-ẓrn. munn dids ilmma ar anaw.


Eta haur ethor cedin gucién eçagutzera hambat Iuduen nola Greco Ephesen habitatzen ciradenénera: eta eror cedin beldurra hayen gucien gainera, eta magnificatzen cen Iesus Iaunaren icena. 	 sfldn kullu imzdġn n-afsus f-ma-ijran, ayt-yudaya ula ibrraniyn. wrrin iksaḍn kullutn, uqqrn ism n-siditnnġ yasuɛ bahra.


Eta ihardets cieçadan vozac berriz cerutic, Iaincoac purificatu duena, hic ezteçála satsu. 	 isawl-d-daġ-wawal-an zġ-ignwan yini-yyi: ‹a-ur-tgt ma-issḥlla rbbi d-ma-iḥrmn.›


Othoitz eguiten drauçuet bada nic, bainaiz presoner gure Iaunean, ebil çaitezten deithu içan çareten vocationeari dagocan beçala, 	 imma ġilad ra-kʷn-ḍalbġ bahra, nkki-ad igan aḥbbas f-ism n-siditnnġ. ḍalbġ-kʷn a-tskarm ġmklli illa f-willi iẓli rbbi ad-gn wins.


Ecen Iaincoaren resumá ezta hitzean, baina verthute spiritualean. 	 ašku tagldit n-rbbi ur-tlli s-iwaliwn, walaynni taḥkimt itjhhdn a-s-tlla.


Ezta bidegabeaz alegueratzen, baina alegueratzen da eguiaz. 	 ur-a-itfraḥ s-ma-yʷh̬šnn, walaynni ar-itfraḥ s-lḥqq.


Ceren haragui gucia baita belharra beçala, eta guiçonaren gloria gucia belhar lilia beçala: eyhartu da belharra, eta haren lilia erori: 	 ašku ityara: «bnadm iga zund tuga, tg lhibt-ns zund ajddig n-tuga. tsllaw tuga yasus-ujddig,


Orduan Iesusec erran ciecén bere discipuluey, Eguiaz erraiten drauçuet, ecen abratsa nequez sarthuren dela ceruètaco resumán. 	 isawl yasuɛ s-imḥḍarn-ns yini-asn: «lḥqq a-rad-awn-iniġ, rad-bahra-išqu i-yan dar iggut-wayda a-ikšm s-tgldit n-ignna.


Ceinec bere burua eman vkan baitu rançoinetan guciacgatic: testimoniage içateco bere demborán: 	 ifka ih̬f-ns a-ifru kullu mddn ġ-uzmz lli-iqṣad rbbi a-gis-issbayyn tugga-ns.


Nic erraiten dut neure Aita baithan ikussi dudana: eta çuec eguiten duçue çuen aita baithan ikussi duçuena. 	 ar-sawalġ f-mad-ẓriġ ġ-dar baba, imma kunni ar-tskarm ma-mi-tsfldm zġ-babatun.»


Dohatsu da iracurtzen duena, eta dohatsu dirade prophetia hunetaco hitzac ençuten, eta hartan scribatuac diraden gauçác beguiratzen dituztenac: ecen demborá sarri da. 	 ambarki a-iga wanna yaqran iwaliwn-ad n-rbbi. imbarkin ad-gan winna-yasn-sflidnin ar-skarn s-mayd ityaran, ašku yakmur-d-uzmz lli-ġ-rad-kullu-jrunt-tġawsiwin-ad.


Eta Iesusec erran ciecón, Iudas, pot batez guiçonaren Semea traditzen duc? 	 imma yasuɛ inna-yas: «wa-yahuda, izd s-usudn a-s-trit a-tzznzt yus n-bnadm?»


Eta borz egunen buruän iauts cedin Ananias Sacrificadore subiranoa Ancianoequin, eta Tertulle deitzen cen orator batequin: hec compari citecen Gobernadore handiaren aitzinean Paulen contra. 	 zrin smmus-uwssan, s-d-yuška ḥananiyya lli-igan anmġur ihiyyan n-tgmmi n-rbbi s-qayṣriyya, ntta d-kra n-imġarn n-tmazirt. awin-d didsn yal-lmuḥami ism-ns tartullus. kšmn s-dar filiks inin-as f-ġaylli-f-ṣrḍn i-bulus.


Christen ministre dirade? (erho anço minço naiz) areago ni: nequetan, guehiago: çauritan hec baino guehiago: presoindeguitan, guehiago: heriotan, anhitz aldiz. 	 is-gan ih̬ddamn l-lmasiḥ? giġ ula nkki ah̬ddam l-lmasiḥ uggʷar-nsn. ha-yyi ġilad ar-sawalġ zund yan inufln. ar-th̬damġ uggʷar n-mddn-an, ar-ttiliġ ġ-lḥbs uggʷar-nsn. ššiġ akuray uggʷar-nsn. mnnawt-twal a-n-tmnaggarġ d-lmut.


Eta Iaincoac gure Iauna-ere resuscitatu du, eta gu-ere resuscitaturen gaitu bere bothereaz. 	 rbbi issnkr-d ddat n-siditnnġ zġ-lmut, rad-aġ-d-issnkr ula nkkʷni s-tḥkimt-ns itjhhdn.


Deus eztadila contentionez edo vana gloriaz eguin, baina bihotzetico humilitatez batac bercea bere buruä baino excellentago estima beça. 	 a-ur-tskarm kra f-a-tzzwurm ih̬f-nnun ula-da-ttirim a-tmlm is-tgam kra, walaynni ẓẓimẓayat ih̬f-nnun ar-bdda-ttggam wiyyaḍ d-ma-kʷn-yufn.


Nic eman diraueat hæy hire hitza, eta munduac hec gaitzetsi vkan citic, ceren ezpaitirade mundutic, nola ni-ere ezpainaiz mundutic. 	 mliġ-asn awal-nnk, krhun-tn mddn n-ddunit-ad ašku ur-gin win ddunit, ġmklli ur-giġ nkki win ddunit.


Eta ez guciz mundu hunetaco paillartequin, edo auaritiosoequin, edo harrapariequin, edo idolatrequin: ezpere segur behar cenduquete mundutic ilki. 	 walaynni ur-riġ a-tanfm i-mddn n-ddunit-ad lli-tfsadnin nġd mddn n-ddunit-ad lli-dar-iɛzza ad-tamẓn ma-iggutn i-ih̬f-nsn, nġd ġwilli gisn takʷrnin nġd ġwilli gisn tɛbadnin ilahat yaḍni. ašku ur-iẓḍar yan a-yanf i-kullu mddn-an abla-akkʷ-iffuġ ddunit.


Erhoéc, bere lampén hartzean, etzeçaten har olioric berequin. 	 ist-lɛaql, lliġ usint lqnadl-nsnt awint didsnt tabuqqalt n-zzit. imma h̬tilli ur-swangmnin ur-didsnt-iwint zzit.


Eta diotsa, Guiçon guciac lehenic mahatsarno ona eçarten dic, guero vngui edan duqueiten orduan, gaichtoena: baina hic beguiratu vkan duc mahatsarno ona oraindrano. 	 yini-as: «ar-bdda-di-tawin mddn aman n-waḍil iḥlan ġ-isizwar n-tmġra, ard sun inbgiwn yan kra fkn-asn-d wiyyaḍ yaḍni. imma kiyi tssuggʷrit-n aman n-waḍil iḥlan ar ġilad.»


Arguia duçueno sinhets eçaçue. Arguia baithan, Arguiaren seme çaretençat. Gauça hauc erran citzan Iesusec: guero ioanic gorde cedin hetaric. 	 amnat s-tifawt maḥdd sul didun tlla tifawt, a-twrrim tgm ayt-tifawt.» lliġ-asn-inna yasuɛ mayad, iftu yaggug-n zġ-gisn.


Diotsa Iesusec, Ni naiz bidea eta eguia eta vicitzea: nehor ezta ethorten Aitagana niçaz baicen. 	 isawl yasuɛ yini-as: «nkki a-igan aġaras ula lḥqq ula tudrt. ur-ra-n-iruḥ yan dar rbbi baba, abla iġ-t-ssruḥġ nkki.


Orduan nahi vkan dute Apostoluéc eta Ancianoéc Eliça guciarequin, beren artetic guiçon elegituac igor litecen Antiochera Paulequin eta Barnabasequin, hala nola, Iuda icen goiticoz Barsabas deitzen cena, eta Silas, guiçon principalac anayén artean. 	 mšaškan-d ilmma irqqasn d-imġarn d-ayt-umnaggar kullutn, skrn f-ad-stin kra n-mddn-nsn ad-munn d-bulus d-barnaba s-anṭakiyya. stin yahuda lli-mi-ttinin barsaba, nttan d-sila. ntni, ar-tn-tuqqarn aytmatn kullutn.


Eta etchean sarthu cenean, bere discipuluéc interroga ceçaten appart, Cergatic guc hura ecin campora egotzi dugu? 	 ġakudan ikšm yasuɛ s-tgmmi, ntta d-imḥḍarn-ns waḥdutn. sqsan-t: «mah̬ aylliġ ur-nẓḍar nkkʷni a-t-nssufġ?»


Maledictione munduari scandaloén causaz: ecen necessario da scandaloac datocen, badaric-ere maledictione guiçon hari, ceinez scandalo ethorten baita. 	 taguḍi a-ra-yili i-ddunit f-ssibt n-kullu ma-gis-issṭarn bnadm. iqqan-d-nnit a-yili ma-issṭarn mddn, walaynni taguḍi a-ra-yili i-willi-tn-ssḍrnin.


Ecen badaquiçue are guero heretatzeco benedictionea desiratzen çuelaric, refusatu içan dela: ecen etzeçan eriden penitentiataco lekuric, nigar vrirequin benedictionearen escatu içan bacen-ere. 	 tssnm is-iwrri tigira ira bahra a-iwrt lbaraka n-babas, walaynni babas ur-as-tt-ifki. wah̬h̬a-yas-tt-iḍalb bahra s-imṭṭawn, ur-as-isugir yat.


Badaric-ere nic gauça hautaric batez-ere eztut vsatu vkan. Eta gauça hauc eztitut scribatu, hala niri eguin daquidançat: ecen hobe nuque hil nendin ecen ez nehorc ene glorificamendua ezdeusetara deçan. 	 imma nkki ur-jju-ḍalbġ lḥqq-inu. tabrat-ad, ur-awn-tt-in-uriġ baš ad-amẓġ kra i-ih̬f-inu. ašku yuf dari ad-mmtġ ula ikkis flla kra n-yan lfrḥ-ad dari illan s-mayd skarġ.


Orduan bil ceçaten Sacrificadore principaléc eta Phariseuéc conseillua, eta erraiten çuten, Cer eguiten dugu, ecen guiçon hunec anhitz signo eguiten du. 	 ġakudan ad-nkrn inmġurn n-tgmmi n-rbbi, ntni d-ifarisin, ssmunn imġarn l-lmḥkama ar-ttinin: «ma-ra-nskr? han argaz-an, ggutnt lmɛjizat lli-iskar.


Baina cer erraiten du? Hire hurbil duc hitza hire ahoan eta hire bihotzean. Haur da fedeazco hitz predicatzen duguna. 	 ašku inna-daġ: «hay-awal n-rbbi ilkm-k-id, yili ġ-imi-nnk yili ġ-uwl-nnk.» awal-an a-t-igan d-ġwad-s-a-ntbrraḥ f-mamnk a-itrḍu rbbi f-winna umnnin.


Ezeta Lurraz, ecen haren oinetaco alkia da: ezeta Ierusalemez, ecen regue handiaren ciuitatea da. 	 ula s-ddunit ašku tga aẓru lli-f-isrs iḍarn-ns, ula s-urušalim ašku tga tamdint n-ugllid imqqurn.


Aitzitic diot, ecen Gentiléc sacrificatzen ditutzen gauçác, deabruey sacrificatzen drauztela, eta ez Iaincoari: eztut bada nahi çuec participant çareten deabruén. 	 uhu, walaynni tiġrsiw lli-mi-qqrsn ayt-laṣnam ar-tnt-akkan i-ljnun urd i-rbbi. ur-riġ a-tkššmm kunni ġ-ma-igan win ljnun.


Ikussiric ecen hic eçagut ahal decaqueala nola hamabi egun baino guehiago eztiraden, igan mincenetic Ierusalemera, adoratzera. 	 iġ-tn-tsqsat ra-tissant izd ġir sin d-mraw n-wass ayd-n-kšmġ s-urušalim a-gis-tɛbadġ rbbi.


Orduan erran ciecén Aingueruäc, Etzaretela beldur: ecen huná, euangelizatzen drauçuet bozcario handi populu guciaren içanen dena: 	 isawl lmalak yini-asn: «ad-ur-tiksaḍm. hati iwiġ-awn-d lh̬bar ifulkin f-lfrḥ iggutn lli-ra-yili i-kullu-mddn.


Ecen haur hirur-ehun dinero baino guehiagotan saldu ahal çaten, eta eman paubrey. Eta baçadassaten haren contra. 	 mrad is-tnza ra-di-tawi uggʷar n-kraḍ id-miyya n-nnuqrt, nfk-tn i-imẓlaḍ.» bdun ar-fllas-ssngmugn.


Eta ihardesten çuela Iesusec erran cieçón, Simon, badiat cerbait hiri erraitecoric. Eta harc dio, Magistruá, errac. 	 isawl yasuɛ s-ufarisi yini-as: «wa-simɛan, rad-ak-iniġ kra.» irar-as: «ini-yyi ay-amslmd.»


Çuen Aita ceruètan denaren haour çaretençat: ecen harc ilki eraciten du bere iguzquia gaichtoén eta onén gainera, eta igorten du vria iustoén eta iniustoén gainera. 	 ġmkad a-s-ra-tgm zund babatun lli-illan ġ-ignna, ašku ntta ar-d-issaqlay tafukt-ns f-willi ʷh̬šnnin ula f-willi fulkinin, ar-d-yakka anẓar i-willi skarnin s-wawal-ns ula ġwilli ur-srs-skarnin.


Guidari itsuác, eltzoa irazten duçue: eta camelua iresten. 	 wa-iguwwadn bukḍnin, ha-kunni ar-tstaym tizit zġ-waman, ar-tṣratm arɛam.


Eta huná, emaztebat ethor cedin eritassunezco spiritua çuenic ia hemeçortzi vrthez: eta cen crocatua, eta neholetan-ere ecin chuchent ceiten. 	 tili ġin yat-tmġart, ikrf-tt yal-ljnn tam d-mraw n-usggʷas. tga tuknit, ur-tẓḍar a-tssnm tiddi-ns.


Eta escuac egotz citzaten hayén gainera, eta eçar citzaten presoindeguian biharamunerano. Ecen ia arratsa cen. 	 aškin-d amẓn-tn gn-tn-in ġ-lḥbs a-n-ġin-qaman ar ṣṣbaḥ ašku yaġ-uzal.


Ecen Herodes beldur çayón Ioannesi, eçaguturic ecen hura cela guiçon iustoa eta saindua, eta ohore ekarten ceraucan: eta hura ençunic anhitz gauça eguiten çuen, eta gogotic hura ençuten çuen. 	 imma hirudus ar-ituqqar yuḥanna, yissan is-iga argaz ifulkin ig win rbbi. ar-fllas-itḥṣar ġ-laman. ar-ittiri ad-as-isflid walaynni ġakud nna-yas-isfld ar-bahra-itġuwḍ.


Prophetaren icenean Prophetabat recebitzen duenac, Prophetaren saria recebituren du: eta iustoaren icenean iustobat recebitzen duenac, iustoren saria recebituren du. 	 wanna issbrrkn s-kra n-nnabi f-ssibt n-ma-iga nnabi, lbaraka n-nnabi a-rad-as-yili. d-wanna issbrrkn s-yan irḍan rbbi f-ssibt n-ma-irḍa rbbi, lbaraka n-yan irḍan rbbi a-rad-as-yili.


Gauça hauen ondoan, Iuduén bestabat cen, eta igan cedin Iesus Ierusalemera. 	 tiġurdin n-mayan yili yal-lɛid dar ayt-yudaya, iddu yasuɛ s-tmdint n-urušalim.


Eta ezconduey denuntiatzen drauet, ez nic baina Iaunac, Emaztea senharraganic eztadin parti. 	 imma ġwilli tahlnin, rad-asn-fkġ luṣit-ad. urd nkki a-tn-yuṣṣan walaynni siditnnġ. illa f-tmġart a-ur-tfl argaz-ns,


Eta haur erraiten dut nehorc goga eraciteco hitzez engana etzaitzatençát. 	 nniġ-awn mayad baš a-kʷn-ur-ijlu yan s-tkrkas.


Baina Saulen eçagutzera ethor citecen hayen celatác: eta beguiratzen cituzten borthác egun eta gau, hura hil leçatençát. 	 gabln imawn n-tmdint ġ-iyḍ ula azal baš a-t-hlkn. imma šawl isfld i-ġaylli fllas nuwwan.


Eta eçarriren ditu ardiac bere escuinean, eta akerrac bere ezquerrean. 	 rad-gġ ihray f-ufasiy-inu, gġ aġaḍn f-uẓlmaḍ-inu,


Eta nola probetchatzen nincén Iudaismoan, ene quidetaric anhitz baino guehiago, neure nationean, neure aitén ordenancetara affectione guehienduna nincelaric. 	 ġ-uwssan-an zwarġ ma-iggutn ġ-inggan-inu n-ayt-yudaya, ašku ɛzzant dari bahra lɛadat n-imzwura-nnġ lli-zrinin.


Ecen erraiten ceraucan hari Ioannesec, Eztuc sori hori duán. 	 ašku yuḥanna ikka-ttin ar-ittini i-hirudus: «ur-ak-iḥlla a-tawit tamġart n-gʷmak.»


Nic maite ditudan guciac reprehenditzen eta gaztigatzen citiát: har eçac beraz zelo, eta dolu bequic. 	 winna dari ɛzzanin ar-tn-tẓiġ ar-tn-trbbaġ. awi-tt ġ-ih̬f-nnk ġilad, twrrid-d zġ-ddnub-nnk.


Eta has citecen haren salutatzen, cioitela, Vngui hel daquiala, Iuduen Regueá. 	 ar-fllas-tsllamn ar-ttinin: «sslam fllak ay-agllid n-ayt-yudaya.»


IESVS CHRISTEN Apocalypsea, cein eman vkan baitrauca hari Iaincoac, declara dietzençát bere cerbitzariey sarri eguin behar diraden gauçác: eta harc bere Aingueruärequin igorriric Ioannes bere cerbitzariari significatu vkan drautza. 	 arra-yad, ityara gis maylli-d-issbayyn yasuɛ lmasiḥ, ifk-as-t rbbi baš a-d-iml i-ih̬ddamn-ns ma-d-iqqann a-ijru ġ-mayd-d-yakmurn. yazn-d yal-lmalak a-t-id-issbayyn i-uh̬ddam-ns yuḥanna.


Eztaquiçuelaric biharamunean cer içanen den: ecen cer da çuen vicia? ecen appur batetacotz aguertzen eta guero deseguiten den vaporebat da. 	 walaynni ur-tssinm ma-ra-yili azkka. mad-akkʷ-tga tudrt-nnun? hati tudrt-nnun tga zund tamdlut imẓẓin lli-d-ibann yan kra s-tt-laḥ.


Baina hura ikussiric laborariéc propos eduqui ceçaten, cioitela, Haur da primua: çatozte, hil deçagun haur, heretagea gure dençat. 	 imma ih̬ʷmmaṣn-lli, lliġ-t-ẓran mšawarn i-ngratsn inin: ‹ġwad a-ra-iwrt igr. aškad-d a-t-nnġ ig lwrt winnġ.›


Beharriric duenac ençun beça cer Spirituac erraiten drauen Elicey, Victoriosoari emanen draucat iatera gordea dagoen Mannatic, eta emanen draucat harri churibat: eta harrian icen berribat scribaturic, cein nehorc ezpaitu eçagutzen, recebitzen duenac baicen: 	 wanna dar imzgan, iqqan-t-id a-isfld i-mayd ittini rruḥ lqudus i-imnaggarn. kullu wanna inran, rad-as-fkġ zġ-uġrum intln lli-mi-ttinin ‹manna›. fkġ-as ula yan-uẓru umlil, ityara gis yan-ism l-ljdid ur-t-issin yan abla ġwalli mi ityawfka.


Eta bera cela, interroga ceçaten haren inguruän hamabiequin ciradenéc, comparationeaz. 	 lliġ iffuġ yasuɛ zġ-gr mddn-an ggutnin aškin-d dars imḥḍarn-ns s-sin d-mraw, ntni d-wiyyaḍ zġ-usmun-ns, sqsan-t f-lmɛni-ad.


Eta Legueaz nehor eztela iustificatzen Iaincoa baithan, gauça claroa da: ecen iustoa fedez vicico da. 	 imla-yaġ-wawal-ad is-ur-iẓḍar yan a-irḍu rbbi s-iskkirn n-ššrɛ, walaynni ityara-daġ inna rbbi: «wanna yumnn, nttan a-f-rad-rḍuġ fkġ-as tudrt.»


Othoitz eguiten drauçuet bada present niçatequeenean eznaicén hardit hardieça batez, ceinez deliberatzen baitut hardit içatera haraguiaren araura ebilten baguinade beçala estimatzen gaituzten batzutara. 	 walaynni ra-kʷn-ḍalbġ a-tskrm ma-kʷn-d-iqqann, baš a-ur-iyi-ih̬ṣṣa ad-didun-šquġ ġakud nna-n-uškiġ, ġmklli-yyi-ih̬ṣṣa ad-šquġ d-kra n-mddn lli-ġalnin is-a-nskar s-ma-ittiri ih̬f-nnġ.


Syluano gure anaye, vste dudan becembatean, fidelarequin, laburqui scribatu drauçuet: exhortatzen çaituztedalaric, eta testificatzen dudalaric haur dela Iaincoaren gratia eguiazcoa, çeineten baitzaudete. 	 tabrat-ad igzzuln uriġ-awn-tt-in f-ufus n-silwanus lli-dari-igan gʷma ifulkin izgan. araġ-tt-in baš a-kʷn-zzɛamġ, mlġ-awn izd ġmkad a-tga lbaraka n-rbbi s-lḥqq. zgayat ġ-lbaraka-yad.


Eta lutén bothere eritassunén sendatzeco, eta deabruén campora egoizteco. 	 tili-asn-tẓḍḍart ad-ssufuġn ljnun.


Eta eçagut deçaçuen Christen amorio eçagutze gucia iragaiten duena: compli çaiteztençát Iaincoaren complimendu gucian. 	 tssḥssum ġ-uwl-nnun s-lḥnant-ns lli-bahra-yugʷrn tawassna n-bnadm, ard twrrim tɛmmrm kullu s-ufulki n-rbbi.


Eta hilén resurrectioneaz den becembatean, eztuçue iracurri cer Iaincoaz erran içan çaiçuen, dioela, 	 imma tankra n-willi mmutnin, is-ur-tġrim ma-fllas-inna rbbi?