Quia joˈ xuee na cwiwityeⁿ ncuee na cwicwaˈ nnˈaⁿ judíos tyooˈ na tjaa ndaaljoˈ tjaquieeˈ, mañejuu xuee na cwilaˈcwjeena canmaⁿ nchˈu, nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿ Jesús taˈxˈeena nnoom, jluena: —¿Yuu lˈue tsˈomˈ na nntsaalajndaaˈndyô̱ cantyja ˈnaaⁿˈ xuee pascua, na nleiñˈoomˈ na nlquiˈ catsmaⁿ chjoo? 	 Eta altchagarri gabeco oguién lehen egunean, Bazcoa sacrificatu behar çutenean, erran cieçoten bere discipuluéc, Non nahi duc ioanic appain deçagun ian deçánçat Bazcoa?


Nnˈaⁿ na cwiñeˈquiandye na cwilˈa yuu na lˈue tsˈom seii macanda̱ tomti joˈ cwijooˈ nˈomna. Sa̱a̱ nnˈaⁿ na cwilˈa ljoˈ na lˈue tsˈom Espíritu Santo macanda̱ cwijooˈ nˈomna ljoˈ na lˈue tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Ecen haraguiaren arauezco diradenac haraguiaren gaucetara dirade affectionatu: baina Spirituaren arauezcoac, Spirituaren gaucetara.


Sa̱a̱ nntsˈaa chaˈtso na nnda̱a̱ nntsˈaa cha meiiⁿ na jnda̱ tyˈio̱ nncjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ ñˈoommeiⁿˈ. 	 Baina pena-ere eçarriren dut çuec ene parti ondoan gauça hauçaz mentione eguin ahal deçaçuen.


na meiⁿcwii tintseicatyˈuenaˈ ˈo ljoˈ na nlˈa nnˈaⁿ na jndoona ˈo. Na nlˈaˈyoˈ na ljoˈ, nntseixmaⁿnaˈ cwii ˈnaaⁿ nda̱a̱ joona na nntsuundyena, sa̱a̱ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ tseixmaⁿnaˈ cwii ˈnaaⁿ na nñequiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na nluiˈnˈmaaⁿndyoˈ. 	 Cein baita hayén perditionetaco seignale, eta çuen saluamendutaco, eta haur Iaincoaganic.


’Mañequiaanaˈ na neiiⁿ nnˈaⁿ na cwintyjo̱ ncˈiaana joona ncˈe na mˈaⁿna cantyja na matyˈiomyanaˈ, ee laˈxmaⁿ naⁿˈñeeⁿ cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Dohatsu dirade iustitiagatic persecutatzen diradenac: ceren hayén baita ceruètaco resumá.


Jeeⁿ ndyaˈ ntyˈiaaˈndyo̱. ¿ˈÑeeⁿ nnda̱a̱ nntseicandyaañe ja ñequio seiiˈa na wjaañˈoomnaˈ ja na nntsuundyo̱? 	 Helas guiçon miserablea ni, norc idoquiren nau herio hunetaco gorputzetic?


Quia joˈ tyolaˈneiⁿna ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nnom tsaⁿˈñeeⁿ ñequio chaˈtso nnˈaⁿ waⁿˈaⁿ. 	 Eta minça cequizquión Iaincoaren hitzaz hari, eta haren etchean ciraden guciey.


Sa̱a̱ jeˈ nnco̱ matsjo̱o̱ nndyeˈyoˈ: Meiⁿcwii ñˈoom tilqueⁿˈtyeⁿˈyoˈ na nntjeiˈyoˈyoˈ ñˈoom jiiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ee jom tjacantyja na tˈmaⁿ cwiluiiñê. Mati meiⁿcwii ñˈoom tilqueⁿˈtyeⁿˈyoˈ na nntjeiˈyoˈyoˈ ñˈoom na ntyjii cañoomˈluee, ee juunaˈ cwiluiiñenaˈ ndio ˈnaaⁿˈaⁿ, ndoˈ na ljoˈ nnduˈyoˈ matseijomnaˈ na cwinduˈyoˈ jiiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Baina nic diotsuet ezteçaçuen iura batre, ez ceruäz, ecen Iaincoaren thronoa da.


Nntsˈaacheⁿnaˈ mˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na nncwaxˈeeⁿ: “¿Chiuu nluiiyuu na nntaˈndoˈxco nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱? ¿Chiuu mmaⁿˈ seiˈ na nlaˈxmaⁿna?” 	 Baina erranen du cembeitec, Nola resuscitatzen dirade hilac? eta nolaco gorputzetan ethorriren dirade?


Tileicatseiˈno̱ⁿˈa chiuu na matjo̱ⁿya na tileicatsˈaaya ljoˈ na ñeˈcatsˈaa, yacheⁿ matsˈaayo̱ya majoˈto ljoˈ na jeeⁿ jndo̱ya. 	 Ecen eguiten dudana, etzait on: ecen eztut cer nahi baitut, hura eguiten: baina ceri gaitz baitaritzat, hura eguiten dut.


José ñequio tsondyee Jesús jeeⁿ tjaweeˈ nˈomna chaˈtso ñˈoom na seineiⁿ Simeón cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús. 	 Eta haren aita eta ama miraz ceuden harçaz erraiten ciraden gaucéz.


Quia joˈ taxˈeenndaˈna nnoom, jluena: —ˈU jeˈ, ¿ˈñeeⁿ cwiluiindyuˈ? Matso Jesús nda̱a̱na: —Majoˈ chaˈxjeⁿ na jnda̱ ñetsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ xjeⁿ na to̱ˈa na mañequiaya ñˈoom naya. 	 Erran cieçoten bada, Hi nor aiz? Orduan erran ciecén Iesusec, Hatseandanicoa, badiotsuet.


Cweˈ joˈ ticalañˈoomˈndyena Jesús. Joˈ chii tsoom nda̱a̱na: —Meiⁿquiayuucheⁿ na wjaa cwii profeta, nlaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ jom. Sa̱a̱ joo nnˈaⁿ ndyuaaⁿˈaⁿ ñequio nnˈaⁿ waⁿˈaⁿ, xocalaˈtˈmaaⁿˈndyena jom. 	 Eta scandalizatzen ciraden hartan. Eta Iesusec erran ciecén, Ezta Prophetaric ohore gabe bere herrian eta bere etchean baicen.


Ndoˈ ntˈom lqueeⁿ tquiaanaˈ yuu na tooˈ ndaˈ lˈo̱o̱nioom. Tyuaaˈti tjawindye lˈo̱o̱nioomˈñeeⁿ, jlaˈcantoˈndyenaˈ nacjooˈ ntjom. 	 Eta batzu erori içan dirade elhorri artera: eta handitu içan dirade elhorriac, eta itho vkan dituzte hec.


Tyˈo̱o̱tsˈom tˈmaⁿ cwiluiiñê, ndoˈ juu na neiⁿncooˈ na caxuee na cwiluiiñê, maljoˈ cwiluiiñe Jnaaⁿ. Chaˈxjeⁿ na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, maluaaˈ tˈmaⁿ matseixmaⁿ Jnaaⁿ. Manquiityeeⁿ tˈmaⁿ ñˈoom matseixmaaⁿ, joˈ na waa waati tsjoomnancue ñequio chaˈtso na niom cañoomˈluee. Cantyja na tueeⁿˈeⁿ teijndaaˈ na matseiljuˈ Tyˈo̱o̱tsˈom chaˈtso jnaaⁿya. Jnda̱ na teinom na tueeⁿˈeⁿ quia joˈ tjawacatyeeⁿ ntyjaaˈ tsˈo̱ Tyˈo̱o̱tsˈom ntyjaya cañoomˈluee. 	 Cein, gloriaren claretate eta haren personaren imagina propria delaric eta sustengatzen dituelaric gauça guciac bere hitz botheretsuaz, gure bekatuén purgationea bere buruaz eguinic, iarri içan baita haren maiestatearen escuinean leku goretan.


Ee majndye nnˈaⁿ mˈaⁿ jeˈ na cwilaˈtiuu nquiee na tˈmaⁿ cwiluiindye, sa̱a̱ nncueˈntyjo̱ na mancjuˈcjenaˈ joona. Ndoˈ jndye nnˈaⁿ mˈaⁿ jeˈ na majuˈcjenaˈ joona, sa̱a̱ nda̱nquia nntseiwendyenaˈ joona. 	 Baina anhitz lehen diradenac, içanen dirade azquen: eta azquenac, lehen.


Sa̱a̱ teijaaⁿ tyjeeˈ cwii ángel cwentaaˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom. Seicanaaⁿñê ndyueelˈa wˈaancjo. Tjeiiⁿˈeⁿ naⁿˈñeeⁿ chˈeⁿ. 	 Baina Iaunaren Aingueruäc gauaz irequi citzan presoindeguico borthác: eta hec campora idoquiric, erran ceçan,


Quia joˈ we nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoomˈm, Jacobo ñˈeⁿ Juan, quia na ntyˈiaana na luaaˈ, jluena: —Aa ndiˈ Ta, ¿aa nncwancueˈ na nlˈaayâ chaˈna sˈaa Elías? Nntaaⁿyâ na quioo chom na nnaⁿ cañoomˈluee nacjoo naⁿmˈaⁿˈ cha nntseicwjeenaˈ joona. 	 Eta hori ikussiric haren discipulu Iacquesec eta Ioannesec erran ceçaten, Iauna, nahi duc derragun sua iauts dadin cerutic, eta deseguin ditzan, Eliasec-ere eguin çuen beçala?


Sa̱a̱ jeˈ nnco̱ matsjo̱o̱ nndyeˈyoˈ: Tilˈueendyuˈ na nnjoom quia na macoˈwiˈ tsˈaⁿ ˈu. Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na mmeiⁿˈ ndaˈ ntsmaⁿˈ ntyjaya, mati ntyjatymaaⁿˈ quiaaˈ na mmeiiⁿˈeⁿ ndaˈ. 	 Baina nic erraiten drauçuet, Eztieçoçuela resisti gaizquiari: baina baldin norbeitec io baheça eure escuineco mathelán, itzul ieçóc bercea-ere.


Pablo ñˈeⁿ Silas tyˈena teiˈnomna tsjoom Anfípolis ñˈeⁿ tsjoom Apolonia. Jnda̱ chii tquiena tsjoom Tesalónica yuu waa cwii watsˈom ˈnaaⁿ nnˈaⁿ judíos. 	 Guero iraganic Amphipolian eta Apollonian, ethor citecen Thessalonicara, non baitzen Iuduén synagogabat.


Quia joˈ seilioom tsˈo̱o̱ⁿ, tˈmo̱o̱ⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê, tsoom: —Naⁿmˈaⁿ cwiluiindyena tsondyo̱ ñequio ndyentyjo̱. 	 Eta hedaturic bere escua bere discipuluén gainera, erran ceçan, Huná ene ama eta ene anayeac.


Matsoom nda̱a̱na: —Ja tsˈaⁿ judío. Tuiindyo̱ tsjoom Tarso ndyuaa Cilicia, sa̱a̱ tjo̱wijndo̱ya tsjoom Jerusalénwaa na tyotseiˈnaⁿya na tyoˈmo̱ⁿ maestro Gamaliel no̱o̱ⁿ. Jom tcuu tyoˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés na tyoleiñˈom welooya na ñetˈom teiyo. Ñequio na xcweeˈ tsˈo̱o̱ⁿya mandiˈntjo̱ⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom majoˈti chaˈxjeⁿ na xcweeˈ nˈomˈ ˈo na cwindyeˈntjomˈyoˈ nnoom. 	 Ni naiz guiçon Iudua, Tarse Ciliciacoan iayoa, baina hacia hiri hunetan berean Gamalielen oinetan, aitén Leguearen perfectionean instruitua, Iaincogana zelotaco nincela, egun çuec guciac-ere çareten beçala:


’Mañequiaanaˈ na neiiⁿ nnˈaⁿ na ljuˈ naquiiˈ nˈom, ee nntyˈiaa nda̱a̱na nquii Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Dohatsu dirade bihotzez chahu diradenac: ceren hec Iaincoa ikussiren baituté.


Tˈo̱ Pilato, matsoom: —Ja nchii tsˈaⁿ judío ja. Manquiee nnˈaⁿ ndyuaˈ ñequio nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye nda̱a̱ ntyee ˈnaⁿˈyoˈ, joona tquiana cwenta ˈu lˈo̱o̱ya. ¿Ljoˈ saˈ? 	 Ihardets ceçan Pilatec, Ala ni Iudu naiz? eure nationeac eta Sacrificadore principaléc liuratu arauté: cer eguin duc?


Quia na jndii Herodes ñˈoomwaaˈ, jeeⁿ seiñˈeeⁿˈñenaˈ jom ndoˈ mati chaˈtso nnˈaⁿ Jerusalén. 	 Bada regue Herodes ençunic hori trubla cedin, eta Ierusaleme gucia harequin.


Joˈ chii mamacwjiˈyuuˈndyo̱ ñˈoommeiiⁿ na tˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom no̱o̱ⁿ ñequio Jesucristo. Macwjiˈyuuˈndyo̱ chaˈtsoti na tcoˈnaˈ na ntyˈiaya ndoˈ na jndiiya. 	 Ceinec testificatu vkan baitu Iaincoaren hitzaz eta Iesus Christen testimoniageaz eta ikussi vkan dituen gauça guciéz.


Sa̱a̱ jndye nnˈaⁿ ntyˈiaatquia na cwiˈoona ndoˈ taˈjnaaⁿˈ naⁿˈñeeⁿ joona na ˈoowinomna. Ndoˈ jlaˈtyuaaˈti naⁿˈñeeⁿ, jnaⁿna njoomna tyˈecaˈna, tyˈenquiandyena ˈndyoo ndaaluee. Joona tquiejndyeena yuu na wjaa Jesús ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. 	 Baina ikus citzan populuac ioaiten, eta eçagut ceçaten hura anhitzec: eta oinez hiri gucietaric laster eguin ceçaten hara, eta aitzin cequizten hæy, eta bil citecen harengana.


Cristo meiⁿcwii jnaⁿ tîcatseixmaaⁿ, sa̱a̱ ncˈe na candyaˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom jaa, joˈ na sˈaa na matseixmaaⁿ jnaⁿ cha jaa na matseitjoomˈnaˈ ñˈeⁿñê nnda̱a̱ nlaˈxmaaⁿya cantyja na matyˈiomyanaˈ chaˈxjeⁿ na macaⁿnaˈ. 	 Ecen bekaturic eçagutu eztuena, guregatic bekatu eguin vkan du: hartan gu Iaincoaren iustitia eguin guentecençát.


Ndoˈ mati jndiiya na teicˈuaa ndyuee ticwii cwii nnom na sˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom jo cañoomˈluee, ñequio nnom tsjoomnancue, ñequio tsjoom lˈoo, ñequio naquiiˈ ndaaluee. Chaˈtso na mˈaⁿ joˈ joˈ luaa tyolue: Cantyjati na tjaa yuu cwintycwii xuee, calaˈtˈmaaⁿˈndyo̱ nqueⁿ na wacatyeeⁿ tio ñequio juu Catsmaⁿ. Matyˈiomyanaˈ na calˈuuya ñˈoom ya cantyja ˈnaaⁿna, ndoˈ calawa̱a̱ndya̱a̱ya joona, ee tˈmaⁿ waa najndeii na laˈxmaⁿna. 	 Eta ceruän den creatura gucia, eta lurraren gainean, eta lurraren azpian, eta itsassoan, eta hetan diraden gauça guciac ençun nitzan, erraiten çutela, Thronoan iarria denari eta Bildotsari laudorio, eta ohore, eta gloria, eta puissança, secula seculacotz.


Tsoom nda̱a̱na: —Mayuuˈ. Ndoˈ nquii David, ncˈe na tˈmo̱ⁿ Espíritu Santo naquiiˈ tsˈoom seiljeiⁿ cwii ñˈoom cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo. Tsoom na juu cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom jom. ¿Ljoˈ maˈmo̱ⁿnaˈ na luaaˈ tsoom? ee seiljeiⁿ: 	 Eta dioste, Nola beraz Dauid-ec Spirituz deitzen du hura Iaun? dioela,


Jnda̱ na seineiⁿ Jesús ñˈoommeiⁿˈ, jlunda̱a̱ñê cañoomˈluee. Matsoom: —Tsotya̱ya, jnda̱ tueˈntyjo̱ na nluii chaˈtso na teijndaaˈ cantyja ˈnaⁿya. Jeˈ catseitˈmaaⁿˈndyuˈ ja na cwiluiindyo̱ Jndaˈ, cha mati ja nntseitˈmaaⁿˈndyo̱ ˈu. 	 Gauça hauc erran citzan Iesusec, eta goiti citzan beguiac cerurát, eta erran ceçan, Aitá, ethorri duc orena, glorifica eçac eure Semea, eure Semeac-ere hi glorifica eçançát.


Quia joˈ ntyˈiaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoom na mañequiaaⁿ, tsoom nda̱a̱na: —ˈO nnˈaⁿ na ntyˈiaandyoˈ, mañequiaanaˈ na neiⁿˈyoˈ, ee cwilaxmaⁿˈyoˈ cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Orduan harc bere beguiac discipuluetarat altchaturic, erraiten çuen, Dohatsu çarete paubreác: ceren çuen baita Iaincoaren resumá.


Sa̱a̱ nnˈaⁿ na cwiluiitquiendye quiiˈ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, xeⁿ cwilaˈtjo̱o̱ndyena meiⁿ tiñeˈcaˈndyena na ljoˈ cwilˈana, catseitiaˈ joona jo nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ chaˈ catseicatyˈuenaˈ joona. 	 Bekatu eguiten dutenac, gucién aitzinean reprehenditzac, berceac-ere baldur diradençát.


Waa cwii na jndeiˈnaˈ na catjo̱ⁿya, na nncˈio̱ya. Ndoˈ jeeⁿ matseiˈndaaˈnaˈ ntyjii hasta xuee na nntseicanda̱a̱ˈñenaˈ joˈ. 	 Baina baptismo batez batheyatzeco naiz, eta nola hertsen naiz haur compli daiten artean?


Ee waa ñˈoomˈm na teiljeii cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo na matsonaˈ: Nqueⁿ na waa ñˈoom na nncwjeeⁿˈeⁿ, mawaa mawaa xjeⁿ na nncwjeeˈcañoom. Tayo mancwjeeⁿˈeⁿ. 	 Ecen oraino dembora appurto appurtobat, eta ethorteco dena ethorriren da, eta eztu beranthuren .


Juu tsˈaⁿ na nntseiyuˈ ndoˈ nleitsˈoomñe, nluiˈnˈmaaⁿñe. Sa̱a̱ juu tsˈaⁿ na ticatseiyuˈ, maxjeⁿ nntˈuiityeⁿnaˈ juu cantyja jnaaⁿˈ. 	 Sinhetsiren duena eta batheyaturen dena saluaturen da: baina sinhetsiren eztuena condemnaturen da


Sa̱a̱ xeⁿ titseiñˈoomˈñe ñˈoomwaaˈ, tilaˈñˈoomˈndyoˈ jom. 	 Eta ignorant dena, ignorant biz.


Ndoˈ Pedro tjeiˈñennaaⁿˈaⁿ. Ndoˈ tiyocheⁿ majluenndaˈ nnˈaⁿ na meintyjeeˈ joˈ joˈ nnoom: —Mayuuˈcheⁿ cwiluiindyuˈ cwii joona. Tsˈaⁿ Galilea ˈu ee ljoˈyu ñˈoom na matseiˈneiⁿˈ chaˈna cwilaˈneiⁿ joona. 	 Baina harc berriz vka ceçan. Eta appurbaten buruän berriz han ciradenéc erran cieçoten Pierrisi, Eguiazqui hetaric aiz, ecen Galileano aiz, eta hire lengoageac irudi dic.


Nnˈaⁿ tsjoomnancue cwilaˈjndoona ˈu, sa̱a̱ jeˈ jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na matseiˈwˈiiˈ joona. Jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na nncuˈxeⁿˈ nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱, ndoˈ na nñequiaaˈ juu na cwitaˈntjom nnˈaⁿ na tyondyeˈntjom njomˈ na tyoñequia ñˈomˈ. Ndoˈ mati nñequiaaˈ na cwitaˈntjom chaˈtso ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na laˈxmaⁿ cwentaˈ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye xueˈ, meiiⁿ nnˈaⁿ na tˈmaⁿ laˈxmaⁿ, ndoˈ meiiⁿ nnˈaⁿ na titˈmaⁿ laˈxmaⁿ. Ndoˈ na nntseicanduˈ nquiee nnˈaⁿ na cwilaˈndaaˈ nˈom nnˈaⁿ na chaˈwaa tsjoomnancue. 	 Eta asserretu içan dituc Gentilac, eta ethorri içan duc hire hirá, eta hilén demborá, iugea ditecençát, eta eman dieceançát saria eure cerbitzari Prophetey, eta sainduey, eta hire icenaren beldur diraden chipiey eta handiey: eta deseguin ditzançát lurra deseguiten dutenac.


Sa̱a̱ ntˈomndye joona toˈñoomna jom, ndoˈ tyolaˈyuˈna ñˈeⁿñê. Nda̱a̱ joona tquiaaⁿ na cwilaˈxmaⁿna ntseinda Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Baina hura recebitu duten guciey, eman draue priuilegio Iaincoaren haour içateco, haren icenean sinhesten duteney:


Quia joˈ nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés ñequio nnˈaⁿ fariseos to̱ˈna na tiya nquiuna ñˈeⁿñê. Tyolaˈtiuuna naquiiˈ nˈomna: “¿ˈÑeeⁿ cwiluiiñe tsaⁿmˈaaⁿˈ na tiˈmaaⁿˈ tsˈoom na matseineiⁿ ñˈoom na wjaanaˈ nacjooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom?” 	 Orduan has citecen pensatzen Scribác eta Phariseuac, cioitela, Nor da blasphemioac erraiten dituen haur? Norc barka ahal ditzaque bekatuac Iaincoac berac baicen?


Quia joˈ Pablo seijomñê ñequio ñequiee naⁿnomˈñeeⁿ. Teincoo cwiicheⁿ xuee sˈaaⁿ tsˈiaaⁿ na tqueⁿ ljuˈnaˈ joona jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Jnda̱ chii tjaqueⁿˈeⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ. Tjatseicañeeⁿ ntyee cwaaⁿ xuee na nlaˈcanda̱a̱ˈndyena ñˈoom na waa nda̱a̱na ndoˈ na nñequiana quiooˈ na nncwje cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Orduan Paul guiçon hec berequin harturic, eta biharamunean hequin purificaturic sar cedin templean denuntiatzen çuela purificationeco egunén complimendua, hetaric batbederagatic oblationea offrenda ledin artean.


Ndyeyu seineiiⁿ ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱na. Ndoˈ Pedro tjañˈoom Jesús cwii ntyja. To̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na matseitiaaⁿˈaⁿ juu na nmeiⁿˈ matso na nluii. 	 Eta claroqui propos hunez minçatzen cen. Orduan apparta ceçan Pierrisec, eta has cequión reprotchatzen.


Chaˈxjeⁿ na matso ñˈoom naquiiˈ libro na seiljeii Oseas: Nnˈaⁿ na nchii laxmaⁿ nnˈaⁿya, jeˈ nntsjo̱o̱ nda̱a̱na na mannˈaⁿya joona. Ndoˈ nnˈaⁿ na ñetˈom na tjaa ˈñeeⁿ wiˈ tsˈom joo, jeˈ laˈxmaⁿna nnˈaⁿ na wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya joona. 	 Nola Osea baithan-ere erraiten baitu, Deithuren dut ene populu etzena, neure populu: eta niçaz onhetsi etzena, neure onhetsi.


Mantyja to̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na tyoñequiaaⁿ ñˈoom quiiˈ lanˈom ˈnaaⁿ nnˈaⁿ judíos na nquii Jesús cwiluiiñê Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Eta bertan synagoguetan predica ceçan Christ ecen hura cela Iaincoaren Semea.


Tsˈaⁿ na jnda ntyjii xˈiaaˈ matseiquii tsˈoom chaˈtso na matjoom, ñequio na macantyjaaˈ tsˈoom ndoˈ ñequio na ticatiom tsˈoom cantyja ˈnaaⁿ joonaˈ. 	 Gauça guciac pairatzen ditu, gauça guciac sinhesten ditu, gauça guciac speratzen ditu, gauça guciac suffritzen ditu.


Sa̱a̱ sˈo̱o̱ lˈo̱o̱ⁿ na calacheⁿna. Tsoom nda̱a̱na chiuu sˈaa Ta Tyˈo̱o̱tsˈom na tjeiˈ jom naquiiˈ wˈaancjo. Ndoˈ matsoom: —Ñˈoomwaaˈ calacandiiˈyoˈ Jacobo ñequio ntˈomcheⁿ nnˈaaⁿya na cwilayuˈ. Jnda̱ joˈ jlueeⁿˈeⁿ, tjaaⁿ cwiicheⁿ joo. 	 Eta hæy keinu eguinic escuaz ichil litecen, conta ciecén nola Iaunac idoqui çuen presoindeguitic: eta erran ciecén, Conta ietzeçue gauça hauc Iacquesi eta anayey. Eta ilkiric ioan cedin berce leku batetara.


Tyˈentyjaaˈ cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na mˈaaⁿ Pilato. To̱ˈna na tyotaⁿna na catsˈaaⁿ chaˈxjeⁿ quichˈeeⁿ na nntseicandyaañê cwii tsˈaⁿ. 	 Eta oihuz iarriric populua has cedin escatzen eguin liecén bethiere eguin vkan cerauen beçala.


Tˈmaⁿ waa na jeeⁿ wiˈ nˈo̱o̱ⁿyâ ˈo, nchii tomti neiiⁿyâ na tyoñequiaayâ ñˈoom naya ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ˈyoˈ sa̱a̱ mati chiuu waa na tyomˈaaⁿyâ quiiˈntaaⁿˈyoˈ. Luaaˈ waa ncˈe na jeeⁿ jnda nquiuuyâ ˈo. 	 Hunela çuetara affectionatuac guinelaric, desir guenduen çuey partitzera ez solament Iaincoaren Euangelioa, baina gure arima propriac-ere, ceren guçaz onhetsiac baitzineten.


Ee cantyja ˈnaⁿya, meiiⁿ xeⁿ nncwando̱ˈa, maxjeⁿ nnom Cristo nndiˈntjo̱ⁿya, ndoˈ xeⁿ nlaˈcueeˈna ja, majoˈ tˈmaⁿti naya ˈnaⁿya. 	 Ecen niri Christ irabaizte çait vicitzera eta hiltzera.


Ndoˈ jnda̱ na tyenquioomˈm, mantyja ta̱a̱ˈ. Ntyjiicheeⁿ na jnda̱ nˈmaaⁿ tycu na weeⁿˈeⁿ. 	 Eta bertan agor cedin haren odol ithurria: eta sendi ceçan bere gorputzean sendatu cela plaga hartaric.


Queⁿˈyoˈ cwenta, manncwjeeˈcañoom Cristo ñequio nchquiu. Ndoˈ chaˈtsoti nnˈaⁿ nntyˈiaa jom, ndiñˈeeⁿ nnˈaⁿ na jlaˈjomndye na tueeⁿˈeⁿ. Ndoˈ chaˈtso ntmaaⁿˈ na cwii cwii nnom nnˈaⁿ, jndeii nlaˈxuaana na chjooˈ nˈomna quia na nntyˈiaana jom. Maxjeⁿ nntseicanda̱a̱ˈñenaˈ na ljoˈ. Amén. 	 Huná, ethorten da hodeyéquin eta ikussiren du hura begui oroc, hura çulhatu vkan dutenéc-ere: eta plagnituren dirade haren aitzinean lurreco leinu guciac: bay, Amen.


Nchii joˈ na nlˈaˈyoˈ. ˈO cˈomˈyoˈ na neiⁿˈyoˈ na cwitjomˈyoˈ na ljoˈ ee cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ cwilajomndyoˈ na tcoˈwiˈnaˈ Cristo cha mati canda̱a̱ˈ na neiⁿˈyoˈ quia na nleitquiooˈñê na nluiitˈmaⁿñê. 	 Aitzitic Christen afflictionetan communicatzen duçuen becembatean, aleguera çaitezte: haren gloriaren reuelationean-ere, atseguin hartzen duçuela aleguera çaiteztençát.


Matsˈia joˈ tyjeeˈ cwii ángel cwentaaˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ teixueeñe naquiiˈ wˈaancjo. Ángelˈñeeⁿ tiiˈ lˈo̱o̱ⁿ tseiˈntsquieeˈ Pedro, seilcweeⁿ juu. Matsoom nnom: —Majeˈ majeˈndyo quicantyjaˈ. Quia joˈ mana tquiaa lˈuaancjo na chuˈtyeⁿ lˈo̱ Pedro. 	 Eta huná, Iaunaren Ainguerubat ethor cedin, eta arguibatec argui ceçan presoindeguian, eta ioric Pierrisen seihetsa, iratzar ceçan, cioela, Iaiqui adi fitetz, eta eror cequizquión cadenác escuetaric.


Ñˈoom na mayuuˈ na cwantindye joona cwilaneiⁿna ñˈoomˈñeeⁿ na ta̱a̱ˈ nˈomna ja ndoˈ ñequio na ñeˈcwinomˈna ja, sa̱a̱ ntˈomcheⁿ ñequio na xcweeˈ nˈom cwilˈana tsˈiaaⁿˈñeeⁿ. 	 Eta batzuc behinçát inuidiaz eta contentionez, eta bercéc vorondate onez-ere Christ predicatzen duté:


Ndoˈ ncˈe na ljoˈ, joˈ chii tˈmaⁿ matseitˈmaaⁿˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom jom. Ndoˈ mati tqueⁿ na jndati tseixmaⁿ xueⁿˈeⁿ, nchiiti xueeˈ meiⁿquia tsˈaⁿ, 	 Halacotz Iaincoac-ere hura subiranoqui goratu vkan du, eta icen-bat eman vkan drauca icen gucién gaineco denic:


ˈO nnˈaⁿya na cwilayuˈyoˈ, macaⁿˈa na candyeˈyoˈ ñˈoommeiⁿˈ na mañequiaanaˈ na tˈmaⁿ nˈomˈyoˈ. Ee chjoowiˈ ñˈoomwaañe na matseicwano̱ⁿya na mˈaⁿˈyoˈ, titco juunaˈ. 	 Halaber othoitz eguiten drauçuet, anayeác, suffri eçaçue exhortationetaco hitza: ecen hitz gutitan scribatu drauçuet.


Sa̱a̱ tîcantyˈiaya ntˈomcheⁿ naⁿˈñeeⁿ na jñom Cristo ñequioñˈoom naya ˈnaaⁿˈaⁿ, ñenquii Jacobo, tyjee nquii Ta Jesús, ntyˈiaya. 	 Eta berce Apostoluetaric ezneçan ikus Iacques Iaunaren anayea baicen.


Ndoˈ cwiicheⁿ ángel na tseixmaⁿ na mandoˈ chom na ntyjo nomtsˈom joˈ joˈ, juu jluiˈnom ndoˈ jndeii seineiⁿ nnom juu ángel na maleiñˈoom xjo carwato. Tso nnom ángelˈñeeⁿ: —Cwa, cˈoomˈ xjo ta̱a̱ ˈnaⁿˈ, catyjeeˈ nˈeiiⁿ uva lˈo̱o̱ na meintyjeeˈ tsjoomnancue, ee jnda̱ jnda̱a̱ ta̱. 	 Eta berce Ainguerubat ilki cedin aldaretic, çuela bothere suaren gainean, eta ocengui oihu eguin cieçón iguitey çorrotza çuenari, cioela, Eçarrac eure iguitey çorrotza, eta mendemaitzac lurreco mahastico mulkoac: ecen hartango mahatsac onthu dituc.


Matso Jesús nnom: —¿Aa nchii jnda̱ tsjo̱o̱ njomˈ, xeⁿ nntseiyuˈ nntyˈiaˈnjomˈ na nntseitˈmaaⁿˈñenaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom? 	 Diotsa Iesusec, Eztraunat erran, ecen baldin sinhets badeçan ikussiren dunala Iaincoaren gloria?


ee ñˈeeⁿ nnˈaⁿ na nmeiiⁿˈ laxmaⁿ ndoˈ na ljoˈ, jnda̱ tjuˈtaaⁿñenaˈ joona na cwilayuˈya nˈomna. Quiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na nncoñomˈ naya na matseixmaaⁿ. 	 Cein scientiaz professione eguiten çutelaric batzu fedetic erauci içan baitirade. Gratia dela hirequin. Amen.


Luaa waa na cwitaˈjnaaⁿˈa Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ cwilayuuˈa na mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom jaa. Cwiluiiñê Tyˈo̱o̱tsˈom na candyaˈ tsˈom nnˈaⁿ. Juu na cwiluiiñê na candya tsˈoom, tsˈaⁿ na matseixmaⁿ joˈ, wandoˈ cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ ndoˈ mˈaaⁿ quiiˈ tsˈom tsaⁿˈñeeⁿ. 	 Eta guc eçagutu eta sinhetsi dugu Iaincoac guregana duen charitatea. Iaincoa charitate da: eta charitatean egoiten dena, Iainco baithan egoiten da, eta Iaincoa hura baithan.


Tsjoom Éfeso tueeˈ cwii tsˈaⁿ judío na jndyu Apolos, tsˈaⁿ tsjoom Alejandría. Jom tsˈaⁿ na mawajnaaⁿˈya ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiyo teiljeii, ndoˈ jeeⁿ ya matseineiiⁿ cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ. 	 Baina Iudu nationez Alexandriano Apollos deitzen cen-bat, guiçon eloquenta, Scripturetan botheretsua, ethor cedin Ephesera.


Tacˈoomñê ñjaaⁿ, jnda̱ wandoˈxcoom. Cjaañjoomˈ nˈomˈyoˈ ñˈoom na seineiiⁿ nda̱a̱ˈyoˈ quia na ndi mˈaaⁿ tsˈo̱ndaa Galilea. 	 Ezta hemen, baina resuscitatu da: orhoit çaitezte nola erran cerauçuen oraino Galilean cela,


Ee ja na cwiluiindyo̱ tsaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee quia na nndyo̱o̱nndaˈa nleitquiooˈndyo̱ nda̱a̱ nnˈaⁿ na chaˈwaa tsjoomnancue, chaˈxjeⁿ na cwiwixuee chomtsuee yuu na macaluiˈ ñeˈquioomˈ hasta wjaantycwiinaˈ ntyja na majaacue ñeˈquioomˈ. 	 Ecen hala nola chistmista ilkiten baita Orientetic, eta eracusten Occidenterano: hala içanen da guiçonaren Semearen ethortea-ere.


Sa̱a̱ ˈo nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, quia tua̱caño̱o̱ⁿya ˈo na nñequiaya ñˈoom na mayuuˈ na ticaliu nnˈaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, nchii seina̱ⁿya nda̱a̱ˈyoˈ ñˈoom na jndo̱ˈ nˈom nnˈaⁿ meiⁿ nchii ñˈoom na jeeⁿ caˈnaaⁿˈ na cwilaˈneiⁿ nnˈaⁿ na jndye ñˈoom nquiu. 	 Eta ni ethorri içan naicenean çuetara, anayeác, eznaiz ethorri eloquentiazco edo sapientiazco excellentiarequin, Iaincoaren testimoniagea denuntiatzen nerauçuela.


Jom nluiitˈmaⁿñê. Nntseicajndyunaˈ jom Jnda nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na mˈaaⁿ nandyeticheⁿ. Ndoˈ nñequiaaⁿ na nluiiñe rey chaˈxjeⁿ ñeseixmaⁿ David na tyotsa̱ˈntjom. 	 Hura içanen dun handi, eta eritziren ciayón Subiranoaren Semé: eta emanen diraucan Iainco Iaunac bere aita Dauid-en thronoa.


Ee ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na seiljeii Isaías, matsonaˈ: Chaˈtsondye nnˈaⁿ matseijomnaˈ joona chaˈcwijom tsco jnda̱a̱. Ndoˈ juu na tˈmaⁿ na cwiluiindyena matseijomnaˈ juunaˈ chaˈcwijom ljaaˈ tsco jnda̱a̱. Sa̱a̱ quia na cwicaaⁿ tsco jnda̱a̱, cwiquiaa ljaaˈnaˈ, 	 Ceren haragui gucia baita belharra beçala, eta guiçonaren gloria gucia belhar lilia beçala: eyhartu da belharra, eta haren lilia erori:


Ndoˈ mati quia mˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na matseiyuˈ ndoˈ maya ˈnaⁿ na maljeii, ndoˈ meiiⁿ na maqueⁿ tsaⁿˈñeeⁿ cwenta na matseitjo̱o̱naˈ cwii xˈiaaⁿˈaⁿ na matseiyuˈ, sa̱a̱ tiquioo na wiˈ tsˈoom juu, ¿yuu waa na maˈmo̱o̱ⁿ na jnda ntyjeeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom? 	 Bada norc vkanen baituque munduco onetaric, eta ikussiren baituque haren anayeac necessitate duqueela eta ertsiren baitrautza bere halsarrac, nolatan Iaincoaren charitatea egoiten da hura baithan?


Ndoˈ seineiⁿ ángel ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nnom Felipe. Tso: “Cjaˈ nato Jerusalén na wjaanaˈ tsjoom Gaza jo ntyja na macaluiˈ caxjuu tsoomˈnaaⁿ.” Juu natoˈñeeⁿ mawinomnaˈ ndyuaa yuu tjaa nnˈaⁿ cˈoom. 	 Guero Iaunaren Aingueruä minça cequión Philipperi, cioela, Iaiqui adi, eta habil Egu-erdi alderát, Ierusalemetic Gazara iausten den bidera: hura duc desert:


’Tjaaˈnaⁿ moso na nda̱a̱ nndiˈntjom nnom we patrom. Ee nncˈoom na ticueeˈ tsˈoom cwii, ndoˈ cwiicheⁿ nncjaaweeˈ tsˈoom. Oo na nncjaañˈoomñê ñˈeⁿ cwii, sa̱a̱ cwiicheⁿ nntseijnaaⁿˈaⁿ. ˈO xocanda̱a̱ nndyeˈntjomˈyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ mati nda̱a̱ sˈom. 	 Cerbitzaric batec-ere ecin bi nabussi cerbitza ditzaque: ecen edo batari gaitz eritziren drauca, eta berceari on: edo batarequin eduquiren du eta bercea menospreciaturen. Ecin cerbitza ditzaqueçue Iaincoa, eta abrastassunac


Quia cwilana̱a̱ⁿyâ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoommeiⁿˈ, cwiwilˈueeˈndyô̱ ñˈoom na maˈmo̱ⁿ Espíritu nda̱a̱yâ, nqueⁿ na cwiluiiñê Tyˈo̱o̱tsˈom, nchii ñequio ñˈoom na cwitˈmo̱o̱ⁿ nnˈaⁿ cantyja na jndo̱ˈ nˈom nquiee. Ndoˈ na luaaˈ, cwiwilˈueeˈndyô̱ ñˈoom na matseijndaaˈñe Espíritu na cwitˈmo̱o̱ⁿyâ nda̱a̱ nnˈaⁿ na laˈxmaⁿna jom. 	 Cein denuntiatzen-ere baititugu, ez sapientia humanoac iracasten dituen hitzéz, baina Spiritu sainduac iracasten dituenéz, gauça spiritualac spiritualetara appropriatuz.


Sa̱a̱ xeⁿ joo na ticatyˈiomyanaˈ na cwilˈaaya cwitˈmo̱o̱ⁿnaˈ na Tyˈo̱o̱tsˈom cwiluiiñê na matyˈiomyanaˈ, ¿chiuu nlˈuuyo̱o̱ya? ¿Aa nntsˈaacheⁿnaˈ na tixcwe ljoˈ machˈeeⁿ quia na matseijndaaˈñê na nntio̱o̱ⁿya jnaaⁿya? Matseinchuˈa ñˈoommeiiⁿ chaˈxjeⁿ na cwilaˈnchuˈ nnˈaⁿ ñˈoom. 	 Eta baldin gure iniustitiác Iaincoaren iustitiá lauda eraciten badu, cer erranen dugu? ala iniusto da Iaincoa punitzen duenean? (guiçon beçala minço naiz)


Nnˈaⁿ judíosˈñeeⁿ jlaˈcueeˈna Ta Jesús, chaˈxjeⁿ weloona tyolaˈcwjeena profetas ndoˈ mati jleintyjo̱ nnˈaⁿ judíos jâ. Tiquilˈana yuu na cjaaweeˈ ntyjeeⁿ ñˈeⁿndyena, ndoˈ mˈaⁿna nacjoo chaˈtsondye nnˈaⁿ, 	 Ceinéc Iesus Iauna-ere hil vkan baituté, eta berén Propheta propriac, gu-ere persecutatu vkan gaituzté, eta eztirade Iaincoaren gogaraco, eta guiçon gucién contrario dirade:


Ee ñˈoommeiⁿˈ cweˈ ncwaaⁿˈ juu na quia nndyo na manquii Cristo cwiluiiñê na canda̱a̱ˈ. 	 Cein baitirade ethorteco ciraden gaucén itzal, baina gorputza Christena da.


Nchii cwiluiindyena ntseinaaⁿ chaˈxjeⁿ na cwiluiindye nda nnˈaⁿ. Meiⁿ nchii cwiluiindyena ntseinaaⁿ ee na queeⁿya tsˈom cwii tsˈaⁿ. Tomti maqueⁿnaˈ joona ntseinaaⁿ ee nqueⁿ lˈue tsˈoom. 	 Cein ezpaitirade iayo odoletaric, ez haraguiaren vorondatetic, ez guiçonaren vorondatetic: baina Iaincoaganic.


Ndoˈ yuscuˈñeeⁿ matso: —Jeeⁿ ˈu Ta quiaaˈ ndaatioowaaˈ cha na tacandyo na ñeˈcˈuatya̱, meiⁿ tantseicachjuundyo̱ na ñequiiˈcheⁿ na candyo̱cwjiiˈa juunaˈ. 	 Diotsa emazteac, Iauna, indac vr horretaric, egarri eznadin, eta ethor eznadin huna idoquitera.


Ndoˈ tsoom nda̱a̱yâ: —Mayuuˈcheⁿ nndyeˈyoˈ nntsjo̱o̱, xeⁿ tilcweˈ nˈomˈyoˈ jnaⁿˈyoˈ ndoˈ cˈomˈyoˈ chaˈna yocanchˈu na tiqueeⁿ nˈom na nluiitˈmaⁿndyena, quia joˈ xonda̱a̱ nntsaquieeˈndyoˈ cantyja na matsa̱ˈntjom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Eta erran ceçan, Eguiaz erraiten drauçuet, baldin conuerti ezpaçaitezte, eta haourtchoac beçalaca ezpaçaitezte, etzarete sarthuren ceruètaco resumán.


Jom catseitˈmaaⁿˈñenaˈ naquiiˈ tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ ncˈe Cristo Jesús chaˈtso ndyu ndoˈ chaˈwaati xuee na cwii wjaatinaˈ. Amén. 	 Dela gloria Eliçán Iesus Christez, generatione gucietan secula seculacotz. Amen.


Jnda̱ chii ˈndyena jom na cueeⁿˈeⁿ sa̱a̱ majuuto yuscu jnda tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿˈñeeⁿ ljeii jom. Sˈaa chaˈna jnda jom. 	 Guero hura abandonnatu içan cenean, era-man ceçan Pharaoren alabác, eta haz ceçan beretaco semetan.


Juu tsˈaⁿ na manomˈ ñequio tsˈaⁿ na matseicandaaˈ, ñeˈcwii xjeⁿ cwiluiindyena. Ndoˈ nquii Tyˈo̱o̱tsˈom nntiomlˈuaaⁿ tsˈaⁿ cantyjati na jnda̱ ñejndiˈntjom nnoom. 	 Eta landatzen ari dena eta arregatzen ari dena, bat dirade: eta batbederac recebituren du bere saria bere trabailluaren araura.


Tqueⁿtyeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom ñˈoom nnom Abraham na catsˈaaⁿ ˈnaaⁿ tjaaⁿˈ yuˈndaa na nluiiñe na tsaⁿsˈa. Joˈ chii quia na tuiiñe jnaaⁿ Isaac, sˈaaⁿ na ljoˈ juu jnda̱ na jnda̱a̱ˈ ñeeⁿ xuee na tuiiñe. Majoˈti sˈaa Isaac ñequio jnaaⁿ Jacob. Ndoˈ Jacob ñecwii xjeⁿ sˈaaⁿ ñequio canchooˈwe ntseinaaⁿ na yonom, nnˈaⁿ na cwiluiindye weloo jaa na canchooˈwe ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ Israel. 	 Eta eman cieçón Circoncisionezco alliançá: eta hunela Abrahamec engendra ceçan Isaac, eta circoncidi ceçan hura çortzigarreneco egunean: eta Isaac-ec engendra ceçan Iacob, eta Iacob-ec hamabi Patriarchác.


Ja matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, juu tsaⁿsˈa na nntseityuiiˈ ljeii na toco ñˈeⁿ scuuˈ ndoˈ nncoco ñˈeⁿ cwiicheⁿ yuscu, matsonaˈ na cweˈ mˈaaⁿya ñˈeⁿ yuscuˈñeeⁿ. Wanaaⁿ na nntseityueeⁿˈeⁿ ljeii ˈnaaⁿˈaⁿ ñˈeⁿ scoomˈm xeⁿ na mˈaaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ ñˈeⁿ cwiicheⁿ tsaⁿsˈa. Ndoˈ meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na nncoco ñˈeⁿ cwii yuscu na jnda̱ tyuiiˈ ljeii ˈnaaⁿˈ ñˈeⁿ saaˈ, tsaⁿˈñeeⁿ matseijndaaˈñenaˈ na cweˈ mˈaaⁿyaaⁿ ñˈeⁿ yuscuˈñeeⁿ. 	 Eta erraiten drauçuet ecen norc-ere vtziren baitu bere emaztea, paillardiçagatic baicen, eta berce batequin ezconduren baita, adulterio iauquiten duela: eta vtzi denarequin ezconduren datenac adulterio iauquiten duqueela.


Ee jaa tiñeˈcwii ndyuaa jnaaⁿya. Ntˈomndyo̱ jnaaⁿ ndyuaa Partia, ntˈomndyo̱ Media, Elam ñˈeⁿ Mesopotamia, tsˈo̱ndaa Judea ñˈeⁿ Capadocia, mati Ponto ñˈeⁿ ndyuaa Asia. 	 Parthianoéc eta Medianoéc eta Elamitéc, eta Mesopotamian egoiten diradenéc, eta Iudean, eta Cappadocian, Ponten, eta Asian,


Ndoˈ majoˈti quia na cwintyˈiaˈyoˈ na cwiluii chaˈtso nmeiⁿˈ na jnda̱ tsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, quia joˈ calaˈno̱ⁿˈyoˈ na jnda̱ teindyooˈ mˈaaⁿnaˈ. Manncwja̱caño̱o̱ⁿnndaˈa. 	 Hala çuec-ere dacusquiçuenean gauça hauc guciac, albeitzinequite écen borthan hurbil datela.


Cwii xueeˈñeeⁿ tuo̱ Jesús tsˈom cwii wˈaandaa ñequio nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈoomˈm. Tsoom nda̱a̱na: —Cjaaya xndyaaˈ ndaaluee. Quia joˈ jnaⁿna tsˈo̱ndaa Galilea, to̱ˈna na ˈoowityˈiooˈna juunaˈ. 	 Eta guertha cedin egun batez, hura sar baitzedin vncian eta haren discipuluac: eta erran ciecén, Iragan gaitecen lacaren berce aldera. Eta parti citecen.


ˈIo ndii ˈio tyomˈaaⁿya quiiˈntaaⁿˈyoˈ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ meiⁿ tîcatˈueˈyoˈ ja. Sa̱a̱ jeˈ jeˈ jnda̱ tueˈntyjo̱ na juu na jaaⁿñe maqueⁿnaˈ xjeⁿ. 	 Egun oroz çuequin nincela templean, eztituçue escuac hedatu ene gainera: baina haur da çuen oren hura, eta ilhumbearen botherea.


Jnda̱ joˈ jñoom joona na cˈoona tsjoom Belén. Tsoom nda̱a̱na: —Catsaˈyoˈ, ndoˈ cataˈxˈeeˈjndaaˈndyoˈ yuu mˈaaⁿ tyochjooˈñeeⁿ. Ndoˈ quia na jnda̱ jliuˈyoˈ jom, quiolaˈcandiiˈyoˈ ja, cha mati ja nncjo̱, nntseitˈmaaⁿˈndyo̱ jom. 	 Eta hec Bethlehemerat igorriric, erran cieçén, Ioanic informa çaitezte diligentqui haourtchoaz: eta eriden duqueçuenean, iaquin eraci ieçadacue, nic-ere ethorriric adora deçadan hura.


Joˈ na cwiluiindyuˈ jnaaⁿ, nchii cweˈ tsˈaⁿ na mandiˈntjomtyeⁿ nnom patrom. Ndoˈ ncˈe na cwiluiindyuˈ jnaaⁿ, juu na nñequiaaⁿ na nndaaˈ Cristo, mati ˈu nndaˈ. 	 Bada guehiagoric ezaiz sclabo, baina semé: eta baldin seme bahaiz, Iaincoaren heredero-ere Christez.


Mantyjii chiuu nntsˈaa cha nntoˈñoom nnˈaⁿ ja lˈaana xeⁿ jnda̱ ˈndiinaˈ ja na mosotquiee.” 	 Badaquit cer eguinen dudan, despensergoatic kendu naicenean recebi neçatençát batzuc bere etchetara.


Nnˈaⁿ na meindyuaandye ñˈeⁿñê nacañoomˈ meiⁿsa, to̱ˈna na cwiluena nda̱a̱ ncˈiaana: —¿ˈÑeeⁿ cwiluiiñe tsaⁿmˈaaⁿˈ na mati matseitˈmaⁿ tsˈoom jnaaⁿ nnˈaⁿ? 	 Eta has citecen elkarrequin mahainean iarriric ceudenac, bere artean erraiten, Nor da haur bekatuac-ere barkatzen baititu?


Tjalcweˈ Jesús na ñetˈoom joˈ joˈ. Tjawinoom ndyuaa Tiro, ndoˈ ndyuaa Sidón ñequio ndyuaa jo ndoˈ njoom Decápolis. Tueⁿˈeⁿ ndaaluee chjoo tsˈo̱ndaa Galilea. 	 Guero partituric Tyreco eta Sidongo quoarteretaric, ethor cedin Galileaco itsassora, Decapolisco comarquén arteaz.


Ndoˈ tyˈelcweeˈ naⁿˈñeeⁿ Jerusalén, tyˈelaˈcandiina ncˈiaana. Sa̱a̱ meiiⁿ ñˈomndyuee joona, tjaa ˈñeeⁿ seiyuˈ. 	 Eta hec itzuli ciradenean conta ciecen bercéy: baina etzitzaten hec-ere sinhets.


Ndoˈ tso Jesús nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê: —Cweˈ joˈ na matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, tancˈomˈyoˈ na jeeⁿ jndye mˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ cantyja ˈnaⁿ na macaⁿnaˈ ˈo tsjoomnancue, yuu nluiˈ na nlcwaˈyoˈ ndoˈ na nlcweeˈyoˈ. 	 Orduan erran ciecén bere discipuluey, Halacotz diotsuet, eztuçuen artharic çuen vicitzeaz, cer ianen duçuen: ez eta gorputzaz cerçaz veztituren çareten.


Matso nquii Jesucristo: “Queⁿˈyoˈ cwenta, majndeiito manncua̱caño̱o̱ⁿya ˈo chaˈna quichˈee tsaⁿcanchˈue. Jeeⁿ neiiⁿˈ juu tsˈaⁿ na mˈaaⁿcˈeeñe xjeⁿˈñeeⁿ na cwee liaaˈ, ee xocaluiˈjnaaⁿˈñê na ñecaseiˈñê.” 	 (Huná, ethorten naiz ohoina beçala: dohatsu da iratzarri dagoena, eta bere abillamenduac beguiratzen dituena, billuzgorriric ebil eztadinçát, eta nehorc haren laidoa ikus ezteçançát)


ˈO nnˈaⁿya na cwilaˈyuˈyoˈ, matseina̱ⁿya ñˈoommeiⁿˈ nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaⁿya ñˈeⁿ Apolos cha nnteijndeiinaˈ ˈo, ndoˈ cha cantyja ˈnaaⁿyâ nntsaalaˈno̱ⁿˈyoˈ na tincwinomˈyoˈ ñˈoom na teiljeii, ndoˈ cha meiⁿcwii tsˈaⁿ tincwjiˈsˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na mañequiaa ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cha nntsˈaanaˈ na ticwentyjo̱ ˈnaaⁿˈ cwiicheⁿ. 	 Bada anayác, gauça hauc minçatzeco manera batez itzuli vkan ditut neure eta Apolloren gainera, çuen causaz: gutan ikas deçaçuençát, scribatua den baino guehiago ez presumitzera: bata bercearen contra hant etzaiteztençát berceren contra.


Xjeⁿ na cwiˈoo naⁿˈñeeⁿ, luaa tuii, tquioñˈom nnˈaⁿ cwii tsˈaⁿ na mˈaaⁿ Jesús. Tileicatseineiⁿ na maleiñˈoom jndyetia juu. 	 Eta hec ilkiten ciradela, huná, presenta cieçoten guiçon mutu demoniatubat.


Ee ñecwii Tyˈo̱o̱tsˈom mˈaaⁿ na juu matsa̱ˈ nnˈaⁿ na tjaa jnaⁿ cwii colaˈxmaⁿ ee na cwilaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿ Jesucristo. Ticwjaaˈñê cwenta aa jnda̱ tuii ˈnaaⁿ tjaaⁿˈ tsˈaⁿ oo aa tyooluii. 	 Leguea bada ez deus bilhatzen dugu fedeaz? Guertha eztadila: aitzitic Leguea confirmatzen dugu.


Ndoˈ cwaaⁿ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na jo̱tseina̱ⁿtya̱ cantyja ˈnaaⁿˈ na cwilaˈyuˈya nˈom ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ee tileicjuˈnaaⁿñenaˈ na nntseina̱ⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ Gedeón, Barac, Sansón, Jefté, David, Samuel, ndoˈ ñequio joo profetas. 	 Eta cer erranen dut guehiago? ecen dembora faltaturen çait, contatu nahi badut Gedeonez, eta Barac-ez, eta Samsonez, eta Iephthez, eta Dauid-ez, eta Samuelez, eta Prophetez:


Quia joˈ tquiana ljeii lˈo̱o̱ⁿ na seiljeii profeta Isaías, seicano̱o̱ⁿˈo̱ⁿ ljeiiˈñeeⁿ ndoˈ tueˈcañoom yuu na matsonaˈ: 	 Eta eman cequión Esaias prophetaren liburuä: eta desplegatu çuenean liburuä, eriden ceçan lekua, non scribatua baitzén,


Tueˈntyjo̱ ncuee na cwicwaˈ nnˈaⁿ judíos tyooˈ na tjaa ndaaljoˈ tjaquieeˈ. Ncueeˈñeeⁿ macaⁿnaˈ na calaˈcwjeena canmaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ ncuee pascua. 	 Ethor cedin bada altchagarri gaberico oguién eguna, ceinetan hil behar baitzen Bazcoa.


Quia na jndyocue Jesús ta na tjaaⁿ, jndyendye nnˈaⁿ tquiontyjo̱ naxeeⁿˈeⁿ. 	 Eta menditic iautsi cenean gendetze handi iarreiqui cequión.


Juu cuarto na cweˈ weˈyandyo cantyja ˈnaaⁿˈ wˈaaliaaˈñeeⁿ tyomeintyjeeˈ xjo na tyocantyjoo chom ndoˈ ñˈeⁿ cwii meiⁿsa yuu na tyocantyjo ntyooˈ. Cuartoˈñeeⁿ jndyunaˈ Cuarto Ljuˈ. 	 Ecen Tabernaclea edificatu içan da, diot, lehena ceinetan baitziraden candelera, eta mahaina, eta propositioneco oguiac, cein deitzen baita Leku sainduac.


Ndoˈ wendyo̱ jaa nmeiiⁿ mayuuˈcheⁿ matyˈiomyanaˈ na catjo̱o̱ⁿya na luaa ee cwitio̱o̱ⁿndyo̱ cantyja na ñelˈaaya. Sa̱a̱ juu Tamˈaaⁿˈ meiⁿcwii nawiˈ tîcatsˈaaⁿ. 	 Eta gu behinçat iustoqui: ecen eguin ditugunén merecituac recebitzen citiagu: baina hunec eztic deus gaizquiric eguin.


ˈO ndyu na teinom tyolaxmaⁿˈyoˈ natiameiⁿˈ, 	 Ceinetan çuec-ere ebili içan baitzarete noizpait, hetan vici cinetenean.


Cañoomˈluee matseixmaⁿnaˈ ndio ˈnaⁿya yuu na mawacatya̱ⁿ na matsa̱ˈntjo̱ⁿya. Ndoˈ tsjoomnancue matseixmaⁿnaˈ cweˈ chaˈna ˈnaⁿ yuu na cwiquieˈ ncˈa̱. Ncˈe na ljoˈ, ¿cwaaⁿ wˈaa na nlˈaˈyoˈ cwentaya? Ndoˈ ¿yuu waa cwii joo na ya na nncwajndya̱ya? 	 Ceruä da ene thronoa, eta lurra ene oinén scabellá. Cer etche edificaturen drautaçue niri? dio Iaunac: edo cein da ene repausatzeco lekua?


ndoˈ na luaaˈ, nleilˈueeˈñe Jesucristo joo na jnda̱ jlaˈjomndyoˈ ñˈeⁿñê na nntseijomnaˈ joonaˈ chaˈcwijom cwii ntjom na cwiweˈ na cantyja ˈnaaⁿ joonaˈ nntseitˈmaaⁿˈñenaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Iesus Christez Iaincoaren gloriatan eta laudoriotan diraden fructuz betheac çaretelaric.


Tˈo̱ Jesús nnom, tsoom: —Candye majndaaˈ lueˈlˈaayoˈ, ndoˈ cantsaa majndaaˈ cantquiaayoˈ, sa̱a̱ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee, meiⁿ yuu na nncwajndya̱, tijndaaˈ. 	 Eta Iesusec erran cieçon. Aceriéc çulhoac citié, eta ceruco choriéc ohatzeac: baina guiçonaren Semeac eztic non bere buruä paussa deçan.


—Candyeˈyoˈ ñˈoomwaa: Tyomˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ, tjacjoomˈm lqueeⁿ trigo. 	 Ençun eçaçue, Huná, ereillebat ilki cedin ereitara.


Quia joˈ seincuii yuscuˈñeeⁿ yuˈndaa na tsaⁿsˈa. Jnda̱ tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom yuˈndaaˈñeeⁿ na nluiitˈmaⁿñe, ndoˈ jndeii ñˈoom na nntsa̱ˈntjom chaˈtso nnˈaⁿ njoomnancue. Ndoˈ tjeiˈnaˈ juu quiiˈlˈo̱ yuscuˈñeeⁿ. Tjañˈoom Tyˈo̱o̱tsˈom juu yuu waa tio ˈnaaⁿˈaⁿ. 	 Eta erd cedin seme ar batez ceinec gobernatu behar baitzituen natione guciac burdinazco berga batez: eta harrapa cedin haren haourra Iaincoagana eta haren thronora.


Jeeⁿ neiiⁿˈ tsˈaⁿ na tajom catso Tyˈo̱o̱tsˈom na chujnaⁿti nnoom. 	 Dohatsu da Iaunac bekatua imputatu eztrauqueon guiçona.


Yocheⁿ na matseineiiⁿ ñˈoommeiⁿˈ, tioo na jeeⁿ jnaaⁿ chaˈtso nnˈaⁿ na jndoo jom. Sa̱a̱ nnˈaⁿ na jndyendye, sˈaanaˈ na jeeⁿ neiiⁿna ncˈe chaˈtso tsˈiaaⁿ na cajnda na tyochˈeeⁿ. 	 Eta gauça hauc harc erraiten cituenean, confunditzen ciraden hari contrastatzen çaizquion guciac: baina populu gucia alegueratzen cen harçaz eguiten ciraden gauça glorioso guciéz.


Joˈ chii quia na tqueⁿˈyoˈ ja tjaa na seitsaaⁿˈndyo̱, maxjeⁿ jndyo̱o̱. Sa̱a̱ jeˈ ñecaljeiya chiuu na tqueⁿˈyoˈ ja. 	 Eta halacotz duda gabe ethorri içan naiz deithuric. Galdez nauçue bada cer causaz ni erekarri nauçuen.


Tquie nnˈaⁿ quiiˈntaaⁿˈyoˈ na jeeⁿ neiⁿncooˈ ñˈoom cwilaˈneiⁿna nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ chiuu cwilaˈxmaⁿ nquieena. Jâ xocalˈaayâ na ljoˈ. Laxmaⁿna nnˈaⁿ na cweˈ cwilˈato quia na cwitjeiiˈ cheⁿnquieena cwenta cantyja ˈnaaⁿna ñequio chiuu cwiˈoomˈaⁿ ntˈomcheⁿ ncˈiaana. 	 Ecen ezgara venturatzen gure buruén bardin eçartera edo comparatzera bere buruäc laudatzen dituzten batzuequin: baina eztute aditzen hec bere buruäc bere buruèquin neurtzen dituztela, eta bere buruäc bere buruèquin comparatzen dituztela.


Ndoˈ taˈxˈeendyeti naⁿˈñeeⁿ nnoom. Jluena: —Matsuˈ na ˈu meiⁿ nchii Cristo cwiluiindyuˈ, meiⁿ Elías, meiⁿ nquii profeta na tso Moisés na nñequiaa ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱ya, quia joˈ ¿chiuu na matseitsˈoomndyuˈ nnˈaⁿ? 	 Eta interroga ceçaten hura, eta erran cieçoten. Cergatic beraz batheyatzen ari aiz, baldin hi Christ ezpahaiz, ez Elias, ez Propheta?


Xeⁿ cwilaˈyuˈyoˈ ñequio Moisés, quia joˈ mati nlaˈyuˈyoˈ ñˈeⁿndyo̱, ee seiljeiⁿ cantyja ˈnaⁿya. 	 Ecen baldin Moyses sinhesten bacindute, sinhetz nindiroqueçue ni: ecen niçaz harc scribatu vkan du.


Sa̱a̱ Festo lˈue tsˈoom na cˈom nnˈaⁿ judíos na ya ñˈoom ñˈeⁿñê. Joˈ chii tsoom nnom Pablo: —¿Aa ñeˈcjaˈ Jerusalén na joˈ joˈ nleijndaaˈya ñˈoom ˈnaⁿˈ na nncuˈxa̱ⁿya ˈu? 	 Baina Festusec atseguin eguin nahiz Iuduey, ihardesten ceraucala Pauli, erran ceçan, Nahi aiz Ierusalemera igan eta han gauça hauçaz iugeatu ene aitzinean?


’Mati waa ñˈoom na tyoñequiaa Moisés na meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na matseityuiiˈ ljeii ˈnaaⁿˈ ñˈeⁿ scuuˈ, tsaⁿˈñeeⁿ nnoomˈm na nluii ljeii cantyja na mato̱ⁿˈñê ñˈeⁿ scoomˈm. 	 Halaber erran içan da, Norc-ere vtziren baitu bere emaztea, bemó separationeco letrá:


Sa̱a̱ Jesús meiⁿcwii ñˈoom ticˈo̱o̱ⁿ. Quia joˈ jâ saantyjaaˈâ jom, jlaˈtyˈoondyô̱ nnoom, lˈuuyâ: —Cwa cajñomˈ yuscumˈaaⁿˈ, ee jeeⁿ cˈuaa ˈñom ndyontyjo̱o̱ⁿ nanqua̱a̱ⁿˈa. 	 Baina harc etzieçon ihardets hitzic. Orduan hurbilduric bere discipuluéc othoitz ceguioten, cioitela, Emóc congit: ecen oihuz diaoc gure ondoan.


Sa̱a̱ tsˈaⁿ na matseiˈtjo̱o̱ñe, nntiomlˈuaaⁿ juu ñequio mañejuuti natia na machˈee tsaⁿˈñeeⁿ. Ee jom xocjaañˈoomñê ñˈeⁿ cwii tsˈaⁿ sa̱a̱ cwiicheⁿ ticueeˈ tsˈoom. 	 Baina iniustoqui eguiten duenac, recebituren du iniustoqui eguin duqueena: eta ezta personén acceptioneric.


ndoˈ jnda̱ na tquiaaⁿ na quianlˈuaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaaⁿˈnaˈ, tyjeeⁿ juunaˈ. Tsoom: “Catoˈñoomˈyoˈ tyooˈwaa, cwaˈyoˈ juunaˈ. Seiiˈa cwiluiiñenaˈ. Mañequiaandyo̱ na nncˈio̱ cha nncwañoomˈnaˈ ˈo. Ñequiiˈcheⁿ na luaaˈ nntsalˈaˈyoˈ cha catˈmo̱ⁿˈyoˈ na cwicañjom nˈomˈyoˈ ja.” 	 Eta gratiác rendaturic, hauts ceçan, eta erran ceçan, Har eçaçue, ian eçaçue: haur da ene gorputza çuengatic hausten dena: haur eguiçue ene memoriotan.


Quia joˈ, tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjiˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaaⁿˈaⁿ, jeeⁿ tˈmaⁿ seicatyˈuenaˈ ndoˈ mati ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na tyondye na luaaˈ tuii. 	 Eta beldurtassun handia eguin cedin Eliça guciaren gainean, eta gauça hauc ençuten cituzten gucién gainean.


Macweˈ joˈ na cwitiomˈyoˈ tsˈiaaⁿnda̱a̱ˈyoˈ, ee nnˈaⁿ na mˈaⁿ nˈiaaⁿ, ñequio tsˈiaaⁿmeiⁿˈ cwitaˈntjomna cha nlˈana tsˈiaaⁿ na maqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom joona. 	 Ecen halacotz tributac-ere pagatzen dituçue: ecen Iaincoaren ministre dirade, hunetara berera emplegatzen diradela.


Quia tueeˈ na tmaaⁿ, cwii tsaⁿtya na jndyu José na jnaⁿ tsjoom Arimatea, cwiluiiñe tsˈaⁿ na matseijomñe ñˈoom na tˈmo̱ⁿ Jesús, 	 Eta arrastu cenean, ethor cedin guiçon abratsbat Arimathiatic, Ioseph deitzen cenic, hura-ere Iesusen discipulu içan cen.


Nquii tsaⁿsˈa waa cwii nnom na matseixmaaⁿ na nntsˈaaⁿ ñˈeⁿ scoomˈm ndoˈ mati tsaⁿscu waa cwii nnom na matseixmaaⁿ na nntsˈaaⁿ ñˈeⁿ saaⁿˈaⁿ. Wendyena quiandye ntyjeena nda̱a̱na na calaˈcanda̱a̱ˈndyena ñˈoomwaaˈ. 	 Emazteari senharrac çor draucan onheriztea renda bieçó: eta halaber emazteac-ere senharrari.


Sa̱a̱ quia cwilcweˈ tsˈom tsˈaⁿ jnaaⁿˈ na nntioñe lˈo̱ nquii na cwiluiiñe na matsa̱ˈntjom, matseicanaaⁿñenaˈ na nntseiˈno̱ⁿˈ ñˈoomˈñeeⁿ. 	 Baina Iaunagana conuertitu datequeenean kenduren da estalquia.


Sa̱a̱ juu ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii matseijndaaˈñenaˈ na chaˈtsondye nnˈaⁿ mˈaⁿtyeⁿna nacje ˈnaaⁿˈ jnaⁿ. Luaaˈ waa cha chaˈtsondye nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ ñˈeⁿñê nnda̱a̱ nntoˈñoomna ñˈoom na jnda tsoom na nntsˈaaⁿ ncˈe na cwilaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿ Jesucristo. 	 Baina ertsi vkan du Scripturác gucia bekatuaren azpian, promessa Iesus Christen fedeaz eman lequiençát sinhesten duteney.


Jndeii seixuaⁿ chaˈna matseixuaa liom. Quia na jnda̱ seixuaⁿ, quia joˈ teicˈuaa ndyuee ntquieeˈ ntsuee. 	 Eta çazpi igorciriéc bere vozac pronuntiatu vkan cituztenean, nic nahi nituen scribatu: baina ençun neçan vozbat cerutic ciostala, Seignalaitzac çazpi igorciriéc pronuntiatu dituzten gauçác, eta hec eztitzála scriba.


Quia joˈ tyˈe nnˈaⁿ, tyˈecantyˈiaa ljoˈ tuii. Tquieˈcañomna Jesús ndoˈ jliuna tsˈaⁿ na jnda̱ jluiˈ naⁿjndii naquiiˈ tsˈom, wacatyeeⁿ nacañoomˈ Jesús. Macweⁿ liaa ndoˈ jnda̱ tcoˈyañˈeⁿnaˈ jom. Ndoˈ naⁿˈñeeⁿ, jeeⁿ tyuena. 	 Orduan gendeac ilki citecen eguin içan cenaren ikustera, eta ethor citecen Iesusgana, eta eriden ceçaten guiçona ceinetaric deabruac ilki içan baitziraden, veztitua, eta cençatua, iarriric cegoela Iesusen oinetara: eta ici citecen.


Tso Jesús nnoom: —ˈU yuscu, ¿chiuu na jeeⁿ matyˈiooˈ? ¿ˈÑeeⁿ juu malˈueˈ? Ndooˈ ntyjeeⁿ tsˈaⁿ na machˈee cwenta ntjomˈñeeⁿ juu Jesús. Joˈ chii matsoom nnom: —Aa ndiˈ ta, xeⁿ ˈu tjañˈoomˈ jom, catsuˈ no̱o̱ⁿ yuu tjaˈqueⁿˈ jom, quia joˈ nncjo̱cˈo̱ⁿya jom. 	 Diotsa Iesusec, Emazteá, cergatic nigarrez ago? noren bilha abila? Harc vstez ecen baratzeçaina cela, diotsa, Iauna, baldin hic eraman baduc hura, erradac non eçarri duán: eta nic kenduren diat.


Macuˈxeeⁿ nnˈaⁿ chaˈxjeⁿ na matyˈiomyanaˈ ndoˈ ñequio ñˈoom na mayuuˈ. Ee jnda̱ tuˈxeeⁿ juu sculjaaˈ na jndye ñˈoom niom cantyja ˈnaaⁿˈ, tsaⁿ na seiˈndaaˈ nnˈaⁿ tsjoomnancue na cweˈ tyomˈaⁿyana ñˈeⁿñe. Ee jnaaⁿˈ juu na tja̱ nnˈaⁿ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na tyondyeˈntjom nnoom, joˈ chii sˈaaⁿ na tioomñe tsaⁿˈñeeⁿ. 	 Ecen eguiazco dirade eta iusto haren iugemenduac: ceren bere paillardiçáz lurra corrumpitu vkan duen paillarda handiaz iustitia eguin vkan baitu, eta bere cerbitzarién odola haren escuetan mendecatu vkan baitu.


Ndoˈ nchii macanda̱ joˈ, mati mañequiaanaˈ na neiiⁿya naquiiˈ nawiˈ na cwitjo̱o̱ⁿya. Ee nquiuuya na joo nawiˈñeeⁿ ˈoonˈomnaˈ jaa na cˈo̱o̱ⁿya na tˈmaⁿ nˈo̱o̱ⁿ. 	 Eta ez haur solament, baina are gloriatzen gara tribulationetan, daquigularic ecen tribulationeac patientia ekarten duela.


Tsoom: —Tyomˈaaⁿ cwii tsˈaⁿ na tˈmaⁿ cwiluiiñe. Tjaaⁿ tquia cwiicheⁿ ndyuaa na nncoˈñoom tsˈiaaⁿ na nntseixmaaⁿ rey, ndoˈ xeⁿ jnda̱ nndyolcweeⁿˈeⁿ. 	 Erran ceçan bada, Guiçon noblebat parti cedin leku vrrun batetara, resuma baten conquestatzera, guero itzultzecotán.


ˈO cwinduˈyoˈ na ja cweˈ cantyja najndeii Beelzebú joˈ na macwjiiˈa naⁿjndii naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ. Xeⁿ na mayuuˈ na ljoˈ, quia joˈ mati ncˈiaaˈyoˈ, ñequio najndeii jom cwitjeiiˈna naⁿjndii naquiiˈ nˈom nnˈaⁿ. Sa̱a̱ ncˈe na tiyuuˈ na ljoˈ, cantyja na cwilˈa nquieena cwiluiˈyuuˈ na tixcwe cwitjeiˈyoˈ cwenta. 	 Eta baldin nic Beelzebub-en partez campora egoizten baditut deabruac, çuen seméc noren partez campora egoizten dituzte? Halacotz hec çuen iuge içanen dirade.


Quia joˈ seityuaaⁿˈaⁿ jndyocueeⁿ. Ñequio na neiiⁿˈeⁿ seiljoom Jesús waⁿˈaⁿ. 	 Orduan haur iauts cedin lehiatuqui, eta recebi ceçan hura alegueraqui.


Sa̱a̱ nchii cweˈ ñequiiˈcheⁿ na mˈaaⁿˈ tsˈo̱o̱ⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ sˈom na macoˈño̱ⁿ. Ja lˈue tsˈo̱o̱ⁿ nleijndyeti naya ˈnaⁿˈyoˈ na cwileiwe jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Ez emaitzeren galdez nagoelacotz: baina galdeguiten dut fructua eçagut daquiçuen contura çuen abantailletan.


mantyjiˈ na tyontyjo̱ nnˈaⁿ ja ndoˈ nawiˈ na tyowino̱o̱ⁿ. Mantyjiˈ chiuu tjo̱ⁿ tsjoom Antioquía, Iconio ndoˈ Listra, taˈwiˈ nnˈaⁿ ja joˈ joˈ. Sa̱a̱ seicandyaañe Tyˈo̱o̱tsˈom ja cantyja ˈnaaⁿ chaˈtso nmeiⁿˈ. 	 Persecutioneac, afflictioneac, cein niri heldu içan baitzaizquit Antiochian, Iconian, Lystrian: nolaco persecutioneac suffritu vkan ditudan cioat, eta gucietaric idoqui vkan niauc Iaunac.


Quia na jnda̱ teiˈxndyaandyena ndaaluee, tquiena ndyuaa Genesaret. Joˈ joˈ teicjoomna wˈaandaa ˈndyoo ndaaluee. 	 Eta berce aldera iragan ciradenean, ethor citecen Genesarethco lurrera, eta portu har ceçaten.


Sa̱a̱ ˈu jeˈ, ñˈoom na mañequiaaˈ, ñequiiˈcheⁿ catseijomnaˈ ñequio ñˈoom na jeeⁿ xcwe na cwitˈmo̱o̱ⁿyâ cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Baina hic denuntiaitzac doctrina sainduari dagozcan gauçác.


Sa̱a̱ naxeⁿˈ tatiom nnom tsjoomˈñeeⁿ cwiljooˈndye nnˈaⁿ na tiljuˈ laxmaⁿ ñequio naⁿcaluaˈ, nnˈaⁿ na cweˈ cwimˈaⁿya ñequio ncˈiaa, nnˈaⁿ na cwilaˈcwjee ncˈiaa, nnˈaⁿ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndye ˈnaⁿ na cweˈ nnˈaⁿ nlˈa, ndoˈ ticwii cwii tsˈaⁿ na neiiⁿˈ cantu ndoˈ majoˈto machˈee. 	 Baina campoan içanen dirade orac, eta poçoaçaleac, eta paillartac, eta guiça-erhaileac, eta idolatreac, eta norc-ere maite baitu eta eguiten falseria.


Joona mañoomˈ ˈndyena lquiˈ ˈnaaⁿna. Tyˈena ñˈeⁿñê. 	 Eta bertan vtziric bere sareac iarreiqui içan çaizcan.


Jnda̱ chii tsaⁿ na jnda̱ we tocoom ñˈeⁿ scuuˈ xioom, ndoˈ mati jom tueeⁿˈeⁿ, tjaa ntseinaaⁿ ñˈeⁿ yuscuˈñeeⁿ. 	 Eta har ciecán hura bigarrenac, hura-ere hil cidian haourric gabe.


Matso yuscu Samaria nnoom: —¿Chiuu na macaⁿˈ ndaatioo no̱o̱ⁿ, ee ˈu cwiluiindyuˈ tsˈaⁿ judío ndoˈ ja cwiluiindyo̱ samaritana? Luaaˈ tso yuscuˈñeeⁿ ncˈe nnˈaⁿ judíos tiquilaˈtjoomˈndyena ñequio nnˈaⁿ samaritanos. 	 Diotsa bada hari emazte Samaritana hunec, Nola hi Iudu aicelaric, edatera niri esquez aut, bainaiz emazte Samaritana? ecen eztié conuersationeric Iuduéc Samaritanoequin.


Ndoˈ joˈ joˈ waa cwii xuaa na cwicañjom winom na ta̱. Quia joˈ nchjeendye sondaroˈñeeⁿ cwii ˈnaⁿ na ya mawˈanaˈ winomˈñeeⁿ. Chii tioona juunaˈ nnom cwii tsˈoom hisopo, jnda̱ chii tyˈioomna juunaˈ ˈndyoo Jesús. 	 Eta vncibat cen han vinagrez betheric eçarria. Eta hec bethe ceçaten spongiabat vinagrez, eta hissopoaren inguruän eçarriric, presenta cieçoten ahora.


Chaˈxjeⁿ na jnda̱ tso Isaías: Nquii Tyˈo̱o̱tsˈom na matsa̱ˈntjoom cañoomˈluee, xeⁿ nchii ˈñeeⁿ cwantindyo tsjaaⁿ jaa nnˈaⁿ judíos, maxjeⁿ jnda̱ ljooˈndyo̱ chaˈxjeⁿ tjoom nnˈaⁿ tsjoom Sodoma ñˈeⁿ Gomorra. 	 Eta lehen Esaiasec erran çuen beçala, Baldin armadén Iaunac vtzi ezpaleraucu hacia, Sodoma beçalacatu guinatequeen, eta Gomorrha irudi vkan guenduqueen.


Ndoˈ tˈo̱ Jesús nda̱a̱na tsoom: —Mayuuˈ na ncwjeeˈjndyee Elías na nntseijndaaˈñê chaˈtso. Sa̱a̱ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee, ¿chiuu waa na matso ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom cantyja ˈnaⁿya? Matsonaˈ na jndye nawiˈ catjo̱ⁿ ndoˈ nncˈom nnˈaⁿ na ticueeˈ nˈomna ja. 	 Eta harc ihardesten çuela erran ciecen, Segur Eliasec lehen ethorriric bere staturaco ditu gauça guciac: eta scribatua den beçala guiçonaren Semeaz, behar da anhitz suffri deçan, eta ezdeusetan eduqui dadin.


Tˈo̱ Jesús, tsoom: —Mayuuˈ na joˈ ja. Ndoˈ nntyˈiaˈyoˈ ja na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee na nncwaˈcatya̱ⁿ ntyjaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ntyjaya na jom matseixmaⁿñˈeeⁿ chaˈtso nnom najnda̱ na nndyo̱cua̱ya, na nnaaⁿ cañoomˈluee ñequio nchquiu. 	 Eta Iesusec erran cieçón, Ni nauc, eta ikussiren duçue guiçonaren Semea iarriric dagoela Iaincoaren botherearen escunean, eta ethorten dela ceruco hodeyetan.


Ee ticatsonaˈ na nlqueⁿ jnaⁿ xjeⁿ ˈo, ee nchii mˈaⁿˈyoˈ nacje ˈnaaⁿˈ ljeii na tqueⁿ Moisés, ˈo mˈaⁿˈyoˈ nacje ˈnaaⁿˈ naya na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Ecen bekatuac eztu çuen gainean dominationeric vkanen: ecen etzarete Leguearen azpian, baina gratiaren azpian.


Sa̱a̱ nchii luaaˈ matsjo̱o̱ na matseitiaˈa ˈo ee jnda̱ ñetsjo̱o̱ na mˈaⁿˈyoˈ naquiiˈ tsˈo̱o̱ⁿya meiiⁿ na nntando̱o̱ˈâ oo meiiⁿ na nncwja̱a̱yâ ñˈeⁿndyoˈ. 	 Eznaiz çuen condemnationetan minço: ecen lehen erran dut gure bihotzetan çaretela, elkarrequin hiltzeco eta elkarrequin vicitzeco.


Cwii xueeˈñeeⁿ mˈaaⁿndyo̱ Jesús cwii ntyja na matseineiiⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. Mañˈeeⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Taxˈeeⁿ nda̱a̱na, matsoom: —¿ˈÑeeⁿ juu cwilue nnˈaⁿ na cwiluiindyo̱? 	 Eta guertha cedin, hura appart othoitz eguiten cegoela, discipuluac harequin baitziraden eta interroga baitzitzan hec, cioela, Ni nor naicela dioite gendec?


Xuee na tuii na luaaˈ, maxuee na cwilaˈjndaaˈndye nnˈaⁿ ˈnaⁿ na nlcaⁿnaˈ joona ee na ˈio xuee na nntaˈjndyeena. Quia na teincoo cwiicheⁿ xuee, ntyee na cwiluiitquiendye ñequio nnˈaⁿ fariseos, ñecwii tmaaⁿˈ tyˈena na mˈaaⁿ Pilato. 	 Eta biharamunean, cein baita Sabbathoaren preparatione ondoan, bil citecen Sacrificadore principalac, eta Phariseuac Pilatgana.


Ndoˈ chaˈtso naⁿmaⁿnˈiaaⁿ na meindyuaandye ntyˈiaana Esteban. Jliuna seichuiiˈnaˈ nnoom, sˈaanaˈ chaˈcwijom nnom ángel. 	 Eta beguiac harenganat egotziric, conseilluan iarriric ceuden guciéc ikus ceçaten haren beguithartea quasi Aingueru baten beguithartea beçalaco.


Ndoˈ jâ nnˈaⁿ na cwilajomndyô̱ ñˈeⁿñê, quia na ntyˈiaayâ na luaAˈ, jlaˈliooˈndyô̱, lˈuuyâ: —Jeeⁿcheⁿ ndyaaˈ cweˈchi tsuu ncheⁿˈ. 	 Eta hori ikussiric, haren discipuluey gaitzi cequién cioitela, Certaco da goastu haur?


Cwiicheⁿ cwii ndiiˈ tquieˈcañom cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na jndyendye na mˈaaⁿ Jesús ˈndyoo ndaaluee. To̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na maˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na. Ndoˈ jeeⁿ ndyaˈ tyolaˈcantoˈndyena nacañomˈm. Joˈ chii tjacuo̱o̱ⁿ tsˈom wˈaandaa chjoo na meintyjeˈcheⁿnaˈ tsˈom ndaaluee. Tjacjom tsˈomnaˈ ndoˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ ljooˈndyena ˈndyoowiˈ ndaaluee tyuaatcwii. 	 Guero berriz has cedin iracasten itsas bazterrean: eta bil cedin harengana gendetze handi, hala non bera vncira sarthuric, iarriric baitzegoen itsassoan: eta populu gucia itsas costan leihorrean cen.


Ndoˈ ee na manquiuuyâ na Judas maleiñˈoom tjaⁿche na ñjom sˈom na cwiwilˈueeˈndyô̱, joˈ chii ntˈomndyo̱ jâ jlaˈtiuuyâ na ñeˈcatso Jesús nnoom na catseijnaaⁿ ljoˈtindyo na macaⁿnaˈ na nleilˈueeˈndyô̱ na waa xuee, oo quiaaⁿ cwantindyo nda̱a̱ ndyeñeeⁿˈ. 	 Ecen batzuc vste çuten, ceren mulsá baitzuen Iudasec, ecen erran ceraucala Iesusec, Eros itzac bestacotzát behar ditugun gauçác: edo paubrey cerbait eman liecén.


Xjeⁿ na manntseineiⁿ Pablo, seityuaaˈti Galión. Tso tsaⁿˈñeeⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos: —ˈO nnˈaⁿ judíos, xeⁿ waa ljoˈ machˈee tsaⁿmˈaaⁿˈ oo xeⁿ tˈmaⁿ jnaaⁿˈaⁿ waa quia joˈ matyˈiomnaˈ na nntseicachjuundyo̱ na nndii ñˈoom na cwinduˈyoˈ. 	 Eta Paulec ahoa irequi nahi çuen beçala, erran ciecén Gallionec Iuduey, Baldin cembeit bidegabe, edo gaichtaqueria baliz, o Iuduac, çucenac emaiten duen lekurano sustenga cinçaqueiztet:


¿Aa ticaliuˈyoˈ na joo nnˈaⁿ na cwiluiindye cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom nntuˈxeⁿna nnˈaⁿ tsjoomancue? Ndoˈ ncˈe na nntuˈxeⁿˈyoˈ nnˈaⁿ tsjoomnancue, ¿chiuu na tileicanda̱a̱ nntuˈxeⁿˈyoˈ ñˈoommeiⁿˈ na cweˈ cwantindyo joonaˈ? 	 Eztaquiçue ecen sainduéc mundua iugeaturen dutela? eta baldin çueçaz mundua iugeaturen bada, indigne çarete gauça chipienén iugeatzeco?


Quia cwilaˈneiⁿ nnˈaⁿ ñˈom ta̱a̱ˈ tsˈom nacjooyâ, cwilaˈjoomˈna jâ chaˈcwijom toˈ na niom nnom tsjoomnancue sa̱a̱ cwitˈo̱o̱yâ ñequio ñˈoom ya. Hasta xjeⁿ jeˈ cwilˈa nnˈaⁿ na cwilaˈxmaaⁿyâ cwii na jeeⁿ tsˈiaaⁿ. 	 Diffamatzen gara, eta othoitz eguiten dugu, munduco scobaquin beçala eguin içan gara, eta gucién karracaquin beçala oraindrano.


Tquiana winom na nncˈom na tjoomˈnaˈ ñequio cwii nasei na ja. Sa̱a̱ taticˈom quia ljeiiⁿ na tjoomˈ naseiˈñeeⁿ. 	 Eman cieçoten vinagre edatera behaçunarequin nahastecaturic: eta dastatu çuenean etzuen edan nahi vkan.


Cristo cwiluiiñê naxueeñe na mayuuˈcheⁿ, tuiiñê tsjoomnancue. Jom mañequiaaⁿ naxuee nnom ticwii cwii tsˈaⁿ. 	 Haur cen Argui eguiazcoa, mundura ethorten den guiçon gucia arguitzen duena.


Joˈ chii ncˈe na mˈaaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na wiˈ tsˈoom jâ na mañequiaaⁿ na cwilaxmaaⁿyâ tsˈiaaⁿmeiiⁿ na jeeⁿ cajndanaˈ, ticaˈndya̱a̱ncˈuaaˈndyô̱ na cwilˈaayâ juunaˈ. 	 Halacotz, ministerio haur dugularic recebitu dugun misericordiaren arauez, ezgara naguitzen.


Quia joˈ tsoom nda̱a̱na: —Juan tyotseitsˈoomñê nnˈaⁿ quia na tyolcweˈ nˈomna. Ndoˈ tyotsoom nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ na calaˈyuˈna ñequio Jesús tsaⁿ na nndyontyjo̱ naxeeⁿˈeⁿ. Juu tseixmaⁿ Cristo. 	 Orduan Paulec erran ceçan, Ioannesec batheyatu vkan du emendamenduco Baptismoaz, ciotsala populuari, haren ondotic ethorteco cena baithan sinhets leçaten, erran nahi baita, Iesus Christ baithan.


Nquii tsˈaⁿ na luaaˈ mˈaaⁿˈ tsˈom, catseiˈno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ quia na jnda̱ mamˈaⁿtjo̱o̱ⁿˈa mati mañeˈcwii xjeⁿ nntsˈaa chaˈxjeⁿ ñˈoom na teiljeii cjooˈ cartawaañe. 	 Haur estima beça hainac, ecen nolaco baicara hitzez epistoletan absentián, halaco içanen garela presentian-ere eguinez.


Ndoˈ mati waa cwiicheⁿ ñˈoomˈm na teiljeii na matsoom: ˈU ñequiiˈcheⁿ na cwiluiindyuˈ tyee chaˈxjeⁿ tsˈiaaⁿ na tyotseixmaⁿ Melquisedec. 	 Bercetan-ere erraiten duen beçala, Hi aiz Sacrificadore eternalqui Melchisedech-en façoinera.


Ñˈoom na jnduˈyoˈ na mˈaaⁿ cwiindyoˈ ˈo na mˈaaⁿ nomjnda na jnda̱ jaawinomˈnaˈ na ndyuañe ndoˈ ˈu na tsotyeeⁿ jnda̱ mamatseitiuuˈ na ya xeⁿ nncocotoom, maxjeⁿ ya na nluii na ljoˈ. Ee nchii jnaⁿˈ na nntsaˈ na ljoˈ. 	 Baina baldin edoceinec vste badu ecen desohore duela haren virginác bere adin florea iragan deçan, eta hala eguin behar dela: nahi duena begui, eztu bekaturic eguiten: ezcon bitez.


Seineiⁿ Jesús nda̱a̱ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjom joˈ joˈ. Matsoom: —Calacatoˈyoˈ ljoomeiⁿˈ ñequio ndaatioo. Ndoˈ jlaˈcatooˈ naⁿˈñeeⁿ joonaˈ hasta tooˈ cwijomnaˈ. 	 Dioste Iesusec, Bethaitzaçue kubác vrez. Eta bethe citzaten garairano.


Meiiⁿ na ticˈo̱o̱ⁿndyo̱ ñˈeⁿndyoˈ, sa̱a̱ cantyja ˈnaaⁿˈ espíritu ˈnaⁿya mˈaaⁿya ñˈeⁿndyoˈ, ñequio xueeˈ Ta Jesucristo jnda̱ tuˈxa̱ⁿya tsˈaⁿ na luaaˈ machˈee. 	 Nic behinçát gorputzez absent beçala, baina present spirituz, ia deliberatu dut present beçala, haur hala eguin duenaren,


Ja Pablo cwiluiindyo̱ mosooˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, ndoˈ mati apóstol ˈnaaⁿˈ Jesucristo cha joo nnˈaⁿ na jnda̱ tjeiiˈñê na cwilaˈyuˈya nˈom nntaˈjnaaⁿˈna ñˈoom na mayuuˈ na wjaañˈoomnaˈ tsˈaⁿ na nntseijomñe ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom, 	 PAVLEC Iaincoaren cerbitzari eta Iesus Christen Apostolu denac, Iaincoaren elegituén fedearen eta pietatearen tenorez den eguiaren araura,


Ndoˈ tso Jesús nda̱a̱na: —Jndaˈjom tquioˈcatˈueˈyoˈ ja chaˈcwijom tquioˈyoˈ nacjooˈ cwii tsaⁿcanchˈue na choˈyoˈ ncjo espadas ñˈeⁿ nˈoom nchˈio. 	 Eta ihardesten çuela Iesusec erran ciecén, Gaichtaguin baten ondoan beçala ilki çarete ezpatequin eta vhequin ene hatzamaitera?


Ndoˈ mati ntyˈiaya cwii na matseijomnaˈ ndaaluee na jeeⁿ caxuee chaˈna tsioo jndaˈjom chaˈcwijom tooˈ chom. Jndye nnˈaⁿ meintyjeeˈ ˈndyoo ndaalueeˈñeeⁿ, joˈ joˈ nquiee nnˈaⁿ na jnda̱ jnaⁿndye ñequio quiooˈjndii, ñequio juu na jluiˈtsjaaⁿˈñeyoˈ, ñequio númeroˈ na maˈmo̱ⁿnaˈ xueeˈyoˈ. Tooˈ arpa lueena na jnda̱ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Eta ikus neçan beirazco itsassobat beçala suz nahastecatua: eta victoria eraman vkan çutenac bestiaganic, eta haren imaginaganic, eta haren mercaganic, eta haren icenaren contuaganic, ceudela itsasso beirazco irudian, eta cituztela Iaincoaren guittarrác:


Quia ljoˈcheⁿ nntyˈiaa nnˈaⁿ ja na cwiluiindyo̱ tsaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee na macwja̱caño̱o̱ⁿnndaˈa tsjoomnancue. Nndyo̱o̱ naquiiˈ nchquiu ñequio najndeii na matseixmaⁿya ndoˈ ñequio na neiⁿncooˈ nacaxuee na matseitˈmaaⁿˈñenaˈ ja. 	 Eta orduan ikussiren duté guiçonaren Semea datorquela hodeyetan bothere eta gloria handirequin.


Quia na jnda̱ teixuee, tjomndye ntyee na cwiluiitquiendye nda̱a̱ ntyee ñequio nnˈaⁿ na cwijndooˈ tsˈiaaⁿ watsˈom tˈmaⁿ ñequio nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés. Tyˈeñˈomna Jesús na mˈaⁿ nnˈaⁿ na cwiluiindyena nˈiaaⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ judíos. Jlue naⁿˈñeeⁿ nnoom: 	 Eta arguitu cenean bil citecen populuco Ancianoac, eta Sacrificadore principalac, eta Scribác, eta eraman ceçaten hura bere conseillu barnera


Tˈo̱ tsaⁿˈñeeⁿ, matso: —Ljeiiˈñeeⁿ luaa matsa̱ˈntjomnaˈ: “Cˈoomˈ na candyaˈ tsˈomˈ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaˈ ñequio na xcweeˈya tsˈomˈ, ñequio chaˈwaa na jnda ntyjiˈ, ñequio chaˈwaa na jnduˈ ndoˈ ñequio chaˈwaa na jndo̱ˈya tsˈomˈ.” Ndoˈ mati matsonaˈ: “Cˈoomˈ na wiˈ tsˈomˈ xˈiaˈ chaˈxjeⁿ na jnda ntyjiˈ ñequio nncuˈ.” 	 Eta harc ihardesten çuela erran ceçan, Onhetsiren duc eure Iainco Iauna eure bihotz guciaz, eta eure arima guciaz, eta eure indar guciaz, eta eure pensamendu guciaz: eta eure hurcoa eure buruä beçala.


Cweˈ ncˈe ñˈoomwaaˈ, jlue nnˈaⁿ judíos: —¿Aa nntsˈaacheⁿnaˈ na nntseicueeˈñe cheⁿnqueⁿ, na matsoom yuu na mawjaⁿ jaa xocanda̱a̱ nntsquieˈcaño̱o̱ⁿya? 	 Erraiten çuten bada Iuduéc, Berac hilen othe du bere buruä? erraiten baitu, Norat ni ioaiten bainaiz, çuec ecin çatozquete.


Ndoˈ nnˈaⁿ na cwitˈmo̱o̱ⁿ ljeii na tqueⁿ Moisés ñequio nnˈaⁿ fariseos, jeeⁿ tyoqueⁿna cwenta xeⁿ na nntseinˈmaⁿ Jesús tsˈaⁿwiiˈ xuee na cwitaˈjndyeena, cha quia joˈ nnda̱a̱ nñeˈquiana jnaaⁿˈaⁿ. 	 Eta gogoatzen çuten hura Scribéc eta Phariseuéc eya Sabbathoan senda leçaqueenez, accusatione eriden leçatençat haren contra.


Nnˈaⁿ na cwilaˈwendye nacjoomˈm macaⁿnaˈ na mˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱na ñequio na nioomˈ tsˈoom na ntyjaaˈ tsˈoom na nntsˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom na nlcweˈ nˈomna ndoˈ na nlaˈno̱ⁿˈna ñˈoom na mayuuˈ, 	 Emetassunequin iracasten dituelaric opinione contrariotaco diradenac: eya noizpait Iaincoac vrriquimendu eman dieçaqueenez eguiaren eçagutzeco,


Tyoˈmo̱o̱ⁿ nda̱a̱ nnˈaⁿ naquiiˈ lanˈom ˈnaaⁿ nnˈaⁿ judíos, ndoˈ chaˈtso nnˈaⁿ jeeⁿ tyolaˈtˈmaaⁿˈndyena jom. 	 Eta hura ari cen iracasten hayén synagoguetan, guciéc ohoratzen çutela.


Joˈ na ñeˈcataˈxˈa̱a̱yâ njomˈ, Ta, quia na nntandoˈxco nnˈaⁿ na jnda̱ tja̱, ¿cwaaⁿ cwii na ntquieeˈndye joona scuuˈ jom? Ee jom ñetˈoom scuu chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ. 	 Resurrectionean bada, çazpietaric ceinen emazte içanen da? ecen guciéc vkan dié hura.


Tyomˈaaⁿ Jesús cwii joo na matseineiiⁿ nnom Tsotyeeⁿ. Quia na jnda̱ jnda̱ seineiiⁿ, cwiindye joo nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê, tso nnoom: —Ta, caˈmo̱ⁿˈ nda̱a̱yâ chiuu nlana̱a̱ⁿyâ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, chaˈxjeⁿ na tˈmo̱ⁿ Juan nda̱a̱ nnˈaⁿ na tyolaˈjomndye ñˈeⁿñê. 	 Guertha cedin halaber leku batetan othoitz eguiten cegoela, cessatu cenean, erran baitzieçón bere discipuluetaric batec, Iauna, iracats ieçaguc othoitz eguiten, Ioannesec-ere bere discipuluey iracatsi drauen beçala.


ˈNaaⁿ na cwiluii ntjaaⁿ yoˈndaa naⁿnom nda nnˈaⁿ judíos jnda tseixmaⁿnaˈ xeⁿ matseicanda̱ˈ ljeii na tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom nnom Moisés. Sa̱a̱ xeⁿ matseiˈtjo̱o̱ndyuˈ nnom ljeiiˈñeeⁿ matyˈiomnaˈ cantyja ˈnaⁿˈ chaˈcwijom na tîcaluii ˈnaaⁿˈñeeⁿ ˈu. 	 Ecen eguia duc, circoncisionea probetchable dela, baldin Leguea beguira badeçac: baina baldin Leguearen hautsle bahaiz, hire circoncisionea preputio bilhatzen duc.


Ee quia cwicwaˈyoˈ cwii cwiindyoˈ matseityuaaˈti na nlcwaˈ na jndyoñˈoom, meiⁿ tinquiaaⁿ na nntseijomñe cwiicheⁿ xˈiaaⁿˈaⁿ na matseiyuˈ, ndoˈ na ljoˈ ntˈom joona maˈndiinaˈ na ñeˈjndoˈ ndoˈ ntˈom jnda̱ jndyee. 	 Ecen batbedera auançatzen da bere affariaren hartzera iateracoan: eta bata da gosse, eta bercea da hordi.


Nnˈaⁿ na tyˈelaˈjomndye ñˈeⁿ Pablo tyˈecaˈndyena jom tsjoom Atenas. Jnda̱ chii tyˈelcweeˈna tsjoomna Berea. Tyˈeñˈomna ñˈoom na seintyjaañe Pablo nda̱a̱na na catseityuaaˈ Silas ñˈeⁿ Timoteo na nncˈoontyjo̱na naxeeⁿˈeⁿ. Tilaˈyooˈndyena. 	 Eta Paulen salbura heltzeco carguä hartu çutenéc, eraman ceçaten hura Atheneserano: eta hec harenganic manamendu recebituric Silasgana eta Timotheogana, guciz bertan ethor litecen hura Baithara, parti citecen.


Matseijnaaⁿˈnaˈ ˈo na ñˈeeⁿ naⁿmˈaⁿˈ quia na cwilajomndyoˈ ñˈeⁿ ncˈiaaˈyoˈ na cwilayuˈ na tjoomˈ cwicwaˈyoˈ na cwicañjom nˈomˈyoˈ Ta Jesús ndoˈ naⁿmˈaⁿˈ ñequio na neiiⁿna cwicwaˈna ndoˈ cwiwena ñˈeⁿndyoˈ meiⁿ ticoˈtianaˈ nquiuna. Matseijomnaˈ joona chaˈcwijom tsˈaⁿ cweˈ mˈaaⁿˈ tsˈom cantyja ˈnaaⁿˈ nquii meiⁿ ticateixˈee canmaⁿ. Joona laxmaⁿna chaˈcwijom nchquiu na wjaachuu jndye na tjaa ndaluaaˈ cachonaˈ. Matseijomnaˈ joona chaˈna nˈoom na meiiⁿ na jnda̱ tueˈntyjo̱ xjeⁿ na nlˈanaˈ ta̱, sa̱a̱ tjaa ta̱ colˈanaˈ, na we ndiiˈ tja̱naˈ ee na jnda̱ tyenaˈ xeⁿ quiiˈ nchˈioonaˈ. 	 Hauc dirade çuen charitatezco othorencetaco maculác, çuequin banquetatuz, nehoren beldur gabe bere buruäc bazcatzen dituztela: hodey vr gabe haicéz hara huna erabiliac: arbore çumel fructu gabeac, biguetan hilac, erroetaric ilkiac:


Quia joˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿ Jesús to̱ˈna na cwilaneiⁿna nda̱a̱ ncˈiaana cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomwaaˈ. Jluena: —Luaaˈ matsoom cweˈ ee tjaaˈnaⁿ tyooˈ tquiocho̱o̱ya. 	 Eta baciharducaten elkarren contra, cioitela, Ceren oguiric eztugun da hori.


Quia cwilˈuuyâ na luaaˈ, ¿aa mˈaaⁿˈ nˈomˈyoˈ na cwito̱o̱ˈnndaˈâ na cwilaˈtˈmaaⁿˈndyo̱ cheⁿncjo̱o̱yâ cantyja ˈnaaⁿˈ tsˈiaaⁿ na cwilˈaayâ? Oo ¿aa cwilaˈtiuuˈyoˈ na macaⁿnaˈ na nntsañˈo̱o̱ⁿyâ cartas na cwilue ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ na jeeⁿ canda̱a̱ˈ tsˈiaaⁿ na cwilˈaayâ? Oo ¿aa nntaaⁿyâ na quiaˈyoˈ carta na nnduˈyoˈ na jeeⁿ canda̱a̱ˈ tsˈiaaⁿ cwilˈaayâ? Ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ luaaˈ cwilˈana. 	 Hatsen gara berriz gure buruén gommendatzen? ala behar dugu batzuc beçala, epistola gommendagarriric çuetara, edo çuetaric gommendagarriric?


Ndoˈ quia na jnda̱ tio Pablo lˈo̱o̱ⁿ nacjoona quia joˈ tjaquieeˈ Espíritu Santo naquiiˈ nˈomna. Mana to̱ˈna tyolaˈneiⁿna ntˈomcheⁿ nnom ñˈoom na nchii ñˈoom na maxjeⁿ cwilaˈneiⁿna. Tyoñeˈquiana ñˈoom na tˈmo̱ⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nda̱a̱na. 	 Eta escuac gainean eçarri cerauztenean Paulec, ethor cedin Spiritu saindua hayén gainera, eta minçatzen ciraden lengoagez, eta prophetizatzen çutén.


Sa̱a̱ calˈandyoˈ cwenta na juu luaaˈ na wanaaⁿ na cˈomˈyoˈ, titseixmaⁿnaˈ cwii na nntsˈaanaˈ na nntseitjo̱o̱ñe cwii nnˈaⁿˈyoˈ na cachjoo matseiyuˈ. 	 Baina beguirauçue çuen puissança hori infirmo diradeney nolazpait scandalotan eztén.


Tso Jesús nnom: —Matsuˈ xeⁿ nnda̱a̱ ntsˈaa. Chaˈtso nnda̱a̱ nluii quia na matseiyuˈ tsˈaⁿ ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Eta Iesusec erran cieçón, Baldin hori sinhets ahal badeçac, gauça guciac dituc possible sinhesten duenaren.


Queⁿˈtyeⁿˈyoˈ cantyja na cwilaˈtiuuˈyoˈ. Calˈaˈ cheⁿncjoˈyoˈ xjeⁿ na ñeˈcwii nˈomˈyoˈ. Cˈomˈyoˈ na ñeˈcwii waa na quitˈmaⁿ nˈomˈyoˈ cantyja naya na nntsˈaa Tyˈo̱o̱tsˈom ˈo quia na nndyonndaˈ Ta Jesucristo. 	 Halacotz çuen adimenduco guerruncea guerricaturic, sobrietaterequin, auçue perfectoqui sperança çuey presentatzen çaiçuen gratián Iesus Christ aguer daiteno.


Tyoowiquiuuˈ na jluiˈ mosoˈñeeⁿ naquiiˈ wˈaa ndoˈ tjomñê cwii xˈiaaⁿˈaⁿ na matyjemosoñê. Chujnaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ nnoom cwii siaⁿnto sˈom. Ndoˈ seicjaa lˈo̱o̱ⁿ tsaⁿˈñeeⁿ, tyonchjeeⁿ xtyoˈ. Tsoom nnom: “Catiomˈ na chujnaⁿˈ no̱o̱ⁿ.” 	 Baina ilkiric cerbitzari hunec eriden ceçan bere cerbitzari quidetaric bat, ehun dinero çor ceraucanic: eta hura hatzamanic ithotzen çuen, cioela, Paga neçac çor duanaz.


Na jnda̱ tquiena na mˈaaⁿya, ñˈoom na jlaˈcandiina ja tquiaanaˈ na tˈmaⁿ tsˈo̱o̱ⁿ, majoˈti nntsˈaanaˈ ñˈeⁿndyoˈ ˈo quia na nlquienndaˈna na mˈaⁿˈyoˈ. Nnˈaⁿ na cwindyeˈntjomna chaˈna joona matsonaˈ na nlaˈtˈmaaⁿˈndye nnˈaⁿ joo naⁿˈñeeⁿ. 	 Ecen recreatu vkan dituzte ene spiritua eta çuena. Eçagut itzaçue bada halaco diradenac.


Ndoˈ ntˈom nnˈaⁿ jeeⁿ tyolajnaaⁿˈ nnˈaⁿ joona na quitˈmaⁿ nˈomna Tyˈo̱o̱tsˈom, ntˈom tyolaˈseiˈyaya nnˈaⁿ jnaaⁿˈ na tyolayuˈya nˈomna ñˈeⁿ jom, ñˈeeⁿndyena na tyochuˈtyeⁿndye lˈuaancjo ndoˈ ñˈeeⁿndyena na tyotioom nnˈaⁿ joona lˈaancjo. 	 Eta berceac phorogatu içan dirade escarnioz eta vkaldiz, bayeta guehiago estecaduraz eta presoindeguiz:


Tˈo̱ Jesús nnom, tsoom: —Quindyo̱o̱ˈ nacañomya, ˈu Satanás. Ja tijoom nntseitˈmaaⁿˈndyo̱ ˈu ee waa ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na matsonaˈ: “Macanda̱ nquii Ta Tyˈo̱o̱tsˈom cwentaˈ catseitˈmaaⁿˈndyuˈ ndoˈ macanda̱ nnom jom nndiˈntjomˈ.” 	 Eta ihardesten çuela Iesusec erran cieçón, Guibelerat adi eneganic Satán: ecen scribatua duc, Adoraturen duc eure Iainco Iauna, eta hura bera cerbitzaturen duc.


Joˈ chii cˈomˈcˈeendyoˈ chaˈwaa xuee na mˈaⁿˈyoˈ. Ndoˈ calatyˈoondyoˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom cha nncˈoom jndeiiˈ nˈomˈyoˈ na nnda̱a̱ nnaⁿndyoˈ nawiˈ na quia nndyo, ndoˈ nnda̱a̱ nncwintyjeˈtyeⁿˈyoˈ jo no̱o̱ⁿ na cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na jnaⁿ cañoomˈluee. 	 Veilla eçaçue bada, dembora gucian othoitz eguiten duçuela, ethorteco diraden gauça guciey itzurteco digne eguin çaiteztençat, eta guiçonaren Semearen aitzinean egon ahal çaiteztençat.


Ndoˈ matso Tyˈo̱o̱tsˈom nnoom: “Cwjiˈ lcomˈ na ñjomˈ ee yujoˈ yuu na meintyjeˈ matseixmaⁿnaˈ tyuaa na ljuˈ ee ñjaaⁿ tyjeˈcaño̱o̱ⁿya. 	 Orduan erran cieçon Iaunac, Eraunzquic eure oinetaco çapatác: ecen hi aicen lekua lur saindua duc.


Jñomnnaaⁿˈaⁿ ntˈomcheⁿ mosoomˈm, tsoom nda̱a̱na: “Canduˈyoˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ na jnda̱ tˈmaaⁿyâ na nlaˈjomndyena na jnda̱ maya waa. Jnda̱ seicwja̱ quiooˈndyo ñequio ntˈom quiooˈ na jnda̱ seicaˈma̱ⁿ. Chaˈtso jnda̱ teiñˈoomˈ, joˈ chii quiona na nlaˈjomndyena na macoco tiˈjndaaya.” 	 Berriz igor ceçan berce cerbitzariric, cioela, Erreçue gomitatuey, Huná, apprestatu dut neure barazcaria, ene cecenac eta haraquey guicenduac haraqueitatu dirade, eta gucia prest da: çatozte ezteyetara.


ˈO cwilajndaaˈndyoˈ jnaaⁿ nnˈaⁿ cantyjati na jndo̱ˈ nˈom nnˈaⁿ sa̱a̱ ja meiⁿcwii tsˈaⁿ ticatˈuiya juu cantyja jnaaⁿˈ. 	 Çuec haraguiaren arauez iugeatzen duçue, nic eztut iugeatzen nehor.


Taxˈeeⁿ nda̱a̱na, tsoom: —¿Cwanti tyooˈ cwileiñˈomˈyoˈ? Cantyˈiaˈyoˈ cwanti na mawaa. Jnda̱ na lˈueena, jluena nnoom: —Ñeˈom taⁿˈ tyooˈ ñˈeⁿ we catscaa cwileinˈo̱o̱ⁿyâ. 	 Eta harc dioste, Cembat ogui dituçue? çoazte eta ikar eçaçue. Eta iaquin dutenean dioite, Borz, eta bi arrain.


Mati ñequio jom mawjaa Onésimo, cwii ncjoˈyoˈ na jeeⁿ wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya jom na jeeⁿ xcweeˈ tsˈoom ñˈeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom. Wendye joona nluena nda̱a̱ˈyoˈ chaˈtso na cwiluii ljooñe. 	 Onesimo gure anaye fidelarequin eta maitearequin cein baita çuenetaric, hec alde hunetaco eguiteco guciéz auertituren çaituztéz.


Ndoˈ majndye nnˈaⁿ judíos jnda̱ tquieˈcañom Marta ñequio María. Tquiolaˈjomndyena na cwiñeˈquiana na tˈmaⁿ nˈom naⁿˈñeeⁿ na tueˈ Lázaro. 	 Eta Iuduetaric anhitz ethor citecen Marthagana eta Mariagana, hec consola litzatençát bere anayeaz.


Sa̱a̱ jluena nnoom: —Jeeⁿcheⁿ ntjeiⁿ xqueⁿˈ. Sa̱a̱ jom ñeˈcwii ñˈoom matsoom na mayuuˈcheⁿ na Pedro luaaˈ. Quia joˈ jluena: —Luaaˈ ángel na machˈee cwenta jom. Cweˈ na machˈeeyanaˈ ntyjiˈ na jom. 	 Eta hec erran cieçoten, Erhoa aiz. Baina harc seguratzen çuen hala cela: eta hec cioiten, Haren Aingueruä dun.


Matsonaˈ: ˈO nnˈaⁿ tsjoom Jerusalén, tilaˈcatyuendyoˈ. Cantyˈiaˈyoˈ macwjeeˈcañoom nqueⁿ na cwiluiiñê Rey cwentaˈ ˈo, na waljoom snom. 	 Ezaicela beldur Siongo alabá: huná, hire Regue ethorten dun iarriric dagoela asto-vme ar-baten gainean.


Sa̱a̱ joo nnˈaⁿ judíos na tyoolaˈyuˈ jeeⁿ ndyaˈ ta̱a̱ˈ nˈomna nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ ñˈoom na mañequiaa Pablo. Joˈ chii jlaˈtjomna cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na wiˈndye. Jnda̱ chii jlaˈjmeiⁿˈna nnˈaⁿ tsjoomna. Ndoˈ tyˈena waaˈ tsˈaⁿ na jndyu Jasón. Tyˈequieˈna wˈaaˈñeeⁿ ñequio na jndeiˈnaˈ na cwilˈueena Pablo ñequio Silas ee ñeˈcatsa̱ˈna naⁿˈñeeⁿ jo nda̱a̱ nnˈaⁿ tsjoomna. 	 Baina bekaizteriaz mouituric Iudu rebelléc, eta harturic hara huna çabiltzan guiçon gaichto batzu, eta populua bilduric, trubla ceçaten hiria: eta Iasonen etchea iauquiric, hec populura eraman nahiz çabiltzan.


Jnaaⁿˈ ñˈoomwaaˈ nnˈaⁿ judíosˈñeeⁿ tyojooˈti nˈomna na nlaˈcueeˈna jom. Ee cantyja na cwitjeiiˈna cwenta nchii macanda̱ na seitjo̱o̱ñê cantyja ˈnaaⁿˈ xuee na cwitaˈjndyeena, sa̱a̱ mati nquiuna na seitjo̱o̱ñê na tsoom na Tyˈo̱o̱tsˈom cwiluiiñe Tsotyeeⁿ, ee na laaˈtiˈ machˈeeⁿ na ñeˈcwii cwiluiiñê ñˈeⁿñe. 	 Halacotz bada Iuduac hura hil nahiz haguitzago çabiltzan, ez solament ceren Sabbathoa hautsi çuen, baina are ceren haren Aita Iaincoa cela erran baitzuen, bere buruä Iaincoaren bardin eguinez.


Sa̱a̱ ja ticantyjaaˈ tsˈo̱o̱ⁿ ñˈoom na cwitjeiˈyuuˈndye nnˈaⁿ cantyja ˈnaⁿya. Luaaˈ matsjo̱o̱ cha nnda̱a̱ nncwjiˈnˈmaaⁿndyo̱ ˈo. 	 Baina nic eztut guiçonaganic testimoniageric recebitzen: baina gauça hauc erraiten ditut çuec salua çaiteztençát.


Ñeˈcatseiljeiiˈndyo̱ cantyja ˈnaaⁿˈ Cristo ndoˈ na nntseixmaⁿya juu najndeii na matseixmaⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na sˈaa na tandoˈxcoom, ndoˈ na nntseijomndyo̱ ñequio joo nawiˈ na teinoom ndoˈ na nntseixmaⁿya chaˈxjeⁿ na seixmaaⁿ xjeⁿ na tueeⁿˈeⁿ, 	 Eta eçagut deçadançát, hura, eta haren resurrectionearen verthutea, eta haren afflictionén participationea, haren herioaren conforme eguin içanic:


Nnˈaⁿ na cwiluiindye tmaaⁿˈ nnˈaⁿ fariseos tyondyena na majndyendyeti nnˈaⁿ teitsˈoomndye cantyja ˈnaaⁿˈ Jesús, nchiiti cantyja ˈnaaⁿˈ Juan. 	 Bada eçagutu çuenean Iaunac nola ençun çuten Phariseuéc ecen Iesusec discipulu guehiago eguiten çuela eta batheyatzen, ecen ez Ioannesec:


Nnˈaⁿ tsjoomnancue meiⁿchjoo ticalaˈxmaⁿna na nncˈom naⁿˈñeeⁿ quiiˈntaaⁿna, cweˈ jnaaⁿˈ joˈ joona meiⁿ cweˈ tijndaaˈ yuu nncˈomna, aa quiiˈ ntsjo̱, aa ndyuaa yuu tjaa nnˈaⁿ cˈom, aa quiiˈ lueˈljo̱ˈ ñequio lueˈndyuaa. 	 Eta ezpaitzén mundua hayén digne: desertuetan errebelatuac çabiltzala eta mendietan eta lecetan eta lur çulhoetan.


Tilˈaˈyoˈ cwii nnom na cweˈ nlˈaˈtoˈyoˈ, calaˈno̱ⁿˈyaˈyoˈ ljoˈ lˈue tsˈom Ta Tyˈo̱o̱tsˈom na nlˈaˈyoˈ. 	 Halacotz, etzaretela çuhurtzia gabe, baina aditzale ceric den Iaunaren vorondatea.


Quia joˈ Pablo tˈmaaⁿ cwii capeitaⁿ. Matsoom nnom: —Cjaˈñˈoomˈyaˈ tyochjoomˈaaⁿ na mˈaaⁿ tsˈaⁿ na cwiluiitquieñe nda̱a̱ˈyoˈ ee waa ñˈoom na nntsoom nnom tsaⁿˈñeeⁿ. 	 Eta Paulec Centeneretaric bat beregana deithuric, erran cieçón, Guiçon gazte haur eramac Capitainagana, ecen badic cerbait hari erran beharric.


Jnda̱ tsoom na ljoˈ tjawannaaⁿˈaⁿ naquiiˈ wˈaa. Tyochˈeeⁿ xeⁿntaⁿˈ tyooˈ tcwaˈna na tyocañjom nˈomna Jesús. Jnda̱ chii tyotseineiⁿtyeeⁿ hasta na tjawixueecheⁿ. Jnda̱ joˈ mana tjaaⁿ. 	 Guero iganic eta oguia hautsiric eta ianic, eta luçaqui minçaturic arguirano, hala parti cedin.


Majoˈti tuii ñequio sculjaaˈ na jndyu Rahab, tqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom jom na tacatseixmaaⁿ jnaⁿ ncˈe ljoˈ na sˈaaⁿ, na tquiaaⁿ waⁿˈaⁿ na ljooˈndye nnˈaⁿ na tyˈequeⁿ cwenta chiuu mˈaⁿ nnˈaⁿ tsjomˈm, ndoˈ jñoom joona cwiicheⁿ nato. 	 Halaber Rahab paillarda-ere ala ezta obretaric iustificatu içan, recebitu cituenean mandatariac, eta berce bidez idoqui cituenean?


Tˈo̱ Jesús nnom, matsoom: —¿Aa mati ˈo ndicwaⁿ tjo̱o̱cheⁿ na nlaˈno̱ⁿˈyoˈ? 	 Eta Iesusec erran ceçan, Oraino çuec-ere adimendu gabe çarete?


Ncˈe na jndo̱ˈ tsˈom Tyˈo̱o̱tsˈom, seiˈno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na nquiee nnˈaⁿ tsjoomnancue tixocataˈjnaaⁿˈna jom cantyja ˈnaaⁿˈ na jndo̱ˈ nˈomna, joˈ chii majaaweeˈ tsˈoom na nncwjiˈnˈmaaⁿñê añmaaⁿ nnˈaⁿ cweˈ cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomˈm na cwiñequia nnˈaⁿ, meiiⁿ cwitjeiiˈna cwenta na juunaˈ ñˈoom na ticajnda tseixmaⁿnaˈ. 	 Ecen Iaincoaren sapientian munduac Iaincoa eçagutu eztuenaz gueroz haren sapientiatic, Iaincoaren placera içan da predicationearen erhogoaz sinhesten dutenén saluatzera.


Ndoˈ Simeón seitˈmaaⁿˈñê joona, tsoom nnom María, tsondyee Jesús: —Queⁿˈ cwenta, yuˈndaamˈaaⁿ, maqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom jom na ntˈom nnˈaⁿ Israel nntsuundyena ncˈe na ticalaˈyuˈna ñˈeⁿñê. Ndoˈ ntˈom nnˈaⁿ Israel nluiˈnˈmaaⁿndyena ncˈe na nlaˈyuˈna ñˈeⁿñê. Mˈmo̱o̱ⁿ chiuu waa na matyˈiomyanaˈ na calˈa nnˈaⁿ. Sa̱a̱ ñˈeeⁿˈ nnˈaⁿ nntioˈñˈoomna jom. 	 Eta benedica citzan Simeonec, eta erran cieçón haren ama Mariari, Huná, eçarri içan dun haur anhitzen destructionetan, eta anhitzen resurrectionetan Israelen, eta signotan ceini nehor contrastaturen baitzayo:


Ndoˈ tso ángel nda̱a̱na: —Tilaˈcatyuendyoˈ, mañequiaya ñˈoom na jeeⁿ ya nda̱a̱ˈyoˈ. Juunaˈ nntsˈaanaˈ na jeeⁿ neiiⁿ chaˈtsondye nnˈaⁿ tsjoomnancue. 	 Orduan erran ciecén Aingueruäc, Etzaretela beldur: ecen huná, euangelizatzen drauçuet bozcario handi populu guciaren içanen dena:


Tso Jesús nnom: —ˈU Simón, jnda Jonás, tˈmaⁿ waa na matioˈnaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom ˈu na luaaˈ matseiˈno̱ⁿˈ. Ee nchii cweˈ tsˈaⁿ na tˈmo̱ⁿ ñˈoommeiⁿˈ njomˈ. Nquii Tsotya̱ya na mˈaaⁿ cañoomˈluee tquiaaⁿ na matseiˈno̱ⁿˈ cantyja ˈnaⁿya. 	 Eta ihardesten çuela Iesusec erran cieçón hari, Dohatsu aiz Simon Ionaren semeá: ecen haraguiac ez odolac eztrauc hori reuelatu, baina ene Aita ceruètan denac.


Sa̱a̱ Jesús meiⁿcwii ñˈoom ticˈo̱o̱ⁿ. Quia joˈ nquii tyee na cwiluiitquieñe tso nnoom: —Ñequio xueeˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na wandoˈ, tyeⁿ matsa̱ˈntjo̱ⁿya ˈu, catsuˈ ñˈoom na mayuuˈ. Catsuˈndyeyuˈ nndya̱a̱yâ, ¿aa ˈu cwiluiindyuˈ Cristo, Jnda Tyˈo̱o̱tsˈom? 	 Eta Iesus ichilic cegoen. Orduan ihardesten duela Sacrificadore subiranoac diotsa, Adiuratzen aut Iainco viciaren partez, erran dieçaguán, eya hi aicenez Christ Iaincoaren Semea.


Joˈ chii ndicwaⁿ waa ñˈoom na tso Tyˈo̱o̱tsˈom na wanaaⁿ na nntsaaquia̱a̱ˈa na nntaˈjndya̱a̱ya na mˈaaⁿ. Joˈ chii calˈaaya cwenta na tintseicuˈnaˈ na ntˈomndyoˈ ˈo taxocanda̱a̱ nlajomndyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ joˈ. 	 Garen bada beldur guertha eztadin çuetaric cembeit haren reposean sartzeco promessa vtziric, priuatua eriden eztadin.


Juu tsˈaⁿ na wiˈñe na tjatseiñˈeeⁿˈñe tsjaaⁿ lqueeⁿ jnda̱a̱, joˈ joˈ nquii tsaⁿjndii. Ndoˈ xuee na jnda̱ tmaⁿ ntjom na tyˈecatyje naⁿntjom, joˈ joˈ xuee na cwintycwii tsjoomnancue. Joo naⁿntjom na tyˈecatyje lqueeⁿ, joˈ joˈ ángeles cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Eta hura erein duen etsaya, da deabrua: eta vztá, munduaren fina da: eta vzta biltzaleac, Aingueruäc dirade.


Nnda̱a̱ nntsˈaanaˈ na mˈaaⁿ tsˈaⁿ na nntso no̱o̱ⁿ: “Xeⁿ na luaaˈ waa quia joˈ ¿chiuu na matseincjooˈñe Tyˈo̱o̱tsˈom ljoˈ cwilˈa nnˈaⁿ? Ee tjaaˈnaⁿ tsˈaⁿ nnda̱a̱ nncjaa nacjooˈ ljoˈ na lˈue tsˈoom.” 	 Erranen drautac bada niri, Cergatic oraino arranguratzen da? ecen nor da haren vorondateari resisti ahal dieçaqueona?


Sa̱a̱ nnˈaⁿ na cwilaˈjmeiⁿˈndye tiñeˈcwii ñˈoom tyolaˈxuaana. Cweˈ cˈuaato ndyueena. Ndoˈ na luaaˈ tileicaljeiiⁿ ñˈoom na mayuuˈ. Yati sa̱ˈntjoom sondaro na cˈooñˈomna Pablo wˈaa yuu na cwicˈeeⁿna. 	 Eta batzu bataz ceuden oihuz gendetzean eta berceac berceaz: eta nahastecamenduaren causaz deus seguric ecin eçagutuz, mana ceçan fortaleçara eraman ledin.


’Meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na matseijndo̱ˈ tsˈom cwii yucachjoo na catsˈaa natia, tsaⁿˈñeeⁿ yati xeⁿ cjuˈnaˈ jom tsˈom ndaaluee na chuˈtyeⁿ xtyoomˈm cwii tsjo̱ˈsuu tˈmaⁿ. 	 Baina norc-ere scandalizaturen baitu ni baithan sinhesten duten chipi hautaric bat, harc hobe luque vrka lequión bere leppoan asto-errota harribat, eta hunda ledin itsas hundarrean.


Ndoˈ ˈñeeⁿ juu na mantyˈiaaˈ ja, mati mantyˈiaaˈ tsaⁿˈñeeⁿ nquii na jñom ja quiiˈntaaⁿˈyoˈ. 	 Eta ni ikusten nauenac, ikusten du ni igorri nauena.


Juu xuee quia na nncuˈxeⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom nnˈaⁿ, nleitquiooˈya chiuu tseixmaⁿ tsˈiaaⁿ na tyochˈee cwii cwii tsˈaⁿ. Juu xueeˈñeeⁿ tˈmaⁿ chom nncuaa, joˈ joˈ mˈmo̱o̱ⁿnaˈ chiuu tseixmaⁿ tsˈiaaⁿ na tyochˈee cwii cwii tsˈaⁿ. 	 Batbederaren obrá manifestaturen da: ecen egunac declaraturen du: ceren suaz manifestaturen baita: eta batbederaren obrá nolaco daten, suac phorogaturen du.


’Juu xueeˈñeeⁿ, taxocaⁿnaˈ na nntaˈxeˈtiˈyoˈ ñˈoom no̱o̱ⁿ. Ñˈoom na mayuuˈcheⁿ matsjo̱o̱ nda̱a̱ˈyoˈ, chaˈtso na ntaⁿˈyoˈ nnom Tsotya̱ya cha catseitˈmaaⁿˈñenaˈ ja, joˈ nñequiaaⁿ na nndaˈyoˈ. 	 Eta egun hartan eznauçue deusez interrogaturen. Eguiaz eguiaz erraiten drauçuet ecen cer-ere escaturen baitzaizquiote ene Aitari ene icenean, emanen drauçuela.


Joˈ chii calˈaˈyoˈ cwenta na juu tsˈiaaⁿ na jnda̱ ñelˈaˈyoˈ titseicwaqueⁿnaˈ na cweˈ tsˈiaaⁿˈndyo cha canda̱a̱ˈ nntoˈñoomˈyoˈ na nntantjomˈyoˈ. 	 Gogoauçue çuen buruètara, gal eztitzaguncát eguin ditugun gauçác, baina sari bethea recebi deçagunçát.


joˈ chii tileicantycwii na cwilaˈntjaˈndye nnˈaⁿ na tajoˈndyo cwicwilaˈtiuuna, na tatîcataˈjnaaⁿˈna ñˈoom na mayuuˈ. Cwilaˈtiuuyoona na ñˈoom ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na matseiyuˈ tsˈaⁿ cwiluiiñenaˈ cwii nnom na nleityañe tsˈaⁿ. 	 Guiçon adimenduz corrumpituén eta eguiatic priuatu diradenén disputatione vanoac, estimatzen dutelaric pietatea irabazte dela: retiradi halacoetaric.


Quia joˈ seijno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ nˈomna na ticjaañˈoomnaˈ joona cantyja ˈnaaⁿ ñˈoom na cwitˈmo̱o̱ⁿ nnˈaⁿ fariseos. Ndoˈ seijoomˈñê ñˈoomˈñeeⁿ ñequio ndaaljoˈ na cwiluii tyooˈ. Tsoom nda̱a̱na: —Cˈomˈcˈeendyoˈ na calˈaˈyoˈ cwenta cantyja ˈnaaⁿˈ tyooˈ ˈnaaⁿ nnˈaⁿ fariseos ñequio Herodes ee ndaaljoˈ ˈnaaⁿna tisˈa laxmaⁿnaˈ. 	 Eta mana citzan, cioela, Gogoauçue eta beguira çaitezte Phariseuén altchagarritic, eta Herodesen altchagarritic.


Sa̱a̱ tsˈaⁿ na ticaluiiñe cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom titseiñˈoomˈñe ñˈoom na matseijndaaˈñe Espíritu na cwiluiiñê ee ndooˈ ntyjii tsaⁿˈñeeⁿ na cweˈ ñˈoom na tilˈue joonaˈ. Ee manda̱ tsˈaⁿ na matseixmaⁿ cantyja ˈnaaⁿˈ Espíritu, juu nnda̱a̱ nntseiˈno̱ⁿˈ. 	 Baina guiçon naturalac eztitu comprehenditzen Iaincoaren Spirituaren gauçác: ecen erhogoa çaizquio, eta ecin adi ditzaque, ceren spiritualqui iugeatzen baitirade.


Jnda̱ti ndyee xuee na mamˈaaⁿ Festo tsˈiaaⁿ quia joˈ jlueeⁿˈeⁿ Cesarea tjaaⁿ Jerusalén. 	 Festus bada prouincian sarthuric hirur egunen buruän ioan cedin Ierusalemera Cesarearic.


Ja cwiluiindyo̱ tsˈaⁿ na canda̱a̱ˈya mateixˈee canmaⁿ. Juu tsˈaⁿ na canda̱a̱ˈya na mateixˈee canmaⁿ ntsmeiⁿˈ, mañequiaañe na cueˈ cwentaayoˈ. 	 Ni naiz artzain ona: artzain onac bere vicia eçarten du bere ardiacgatic:


’Joˈ chii xeⁿ nntso cwii tsˈaⁿ nda̱a̱ˈyoˈ: “Cantyˈiaˈyoˈ ljo mˈaaⁿ nquii na cwiluiiñe Cristo”, oo nntso tsˈaⁿ: “Cantyˈiaˈyoˈ, laˈñeⁿ mˈaaⁿ”, tilayuˈyoˈ ñˈoomˈñeeⁿ. 	 Orduan baldin nehorc badarraçue, Huná hemen Christ, edo han: ezalbeitzineçate sinhets.


Sa̱a̱ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom tjantyˈeetinaˈ, tjawijndyendyeti nnˈaⁿ tyolayuˈ. 	 Baina Iaincoaren hitza auançatzen cen eta multiplicatzen.


Jnda̱nquia tjo̱ tsˈo̱ndaa Siria ñequio ndyuaa Cilicia. 	 Guero ethor nendin Syriaco eta Ciliciaco herrietara.


Jaa tyootoˈño̱o̱ⁿya juu na mˈaaⁿˈ nˈom nnˈaⁿ na tyoolaˈxmaⁿna cantyja ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Jaa cwitoˈño̱o̱ⁿya Espíritu na mañequiaaⁿ cha nnda̱a̱ nlaˈno̱o̱ⁿˈa chaˈtso na cweˈyu na mañequiaaⁿ na cwicandaaya. 	 Bada guc eztugu munduaren spiritua recebitu vkan: baina Iaincoaganico Spiritua: Iaincoaz guri eman içan caizquigun gauçác eçagut ditzagunçát:


Ticwii cwiindyoˈ ˈo, caljoya tsˈom chiuu waa na jnda̱ tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom na matseixmaⁿ quia na tˈmaaⁿ juu. Luaaˈ waa ñˈoom na mañequiaaya nda̱a̱ nnˈaⁿ chaˈtso ntmaaⁿˈ nnˈaⁿ na macwjeeⁿˈeⁿ cwentaaⁿˈaⁿ. 	 Baina nola batbederari dohaina partitu baitrauca Iaincoac, nola batbedera deithu baitu Iaunac, hala ebil bedi: eta hunela Eliça gucietan ordenatzen dut.


ˈO nnˈaⁿya na jeeⁿ wiˈ tsˈo̱o̱ⁿya, ncˈe na cwiluiindyoˈ chaˈcwijom nnˈaⁿ na cweˈ cwiquieya, ndoˈ cweˈ cwiwinomˈyoˈ tsjoomnancue, macaⁿˈa nda̱a̱ˈyoˈ na tañequiandyoˈ na joo na lˈue nˈom seiiˈyoˈ na nncˈoochonaˈ ˈo xjeⁿ ˈnaaⁿnaˈ. 	 Maiteác, othoitz eguiten drauçuet, estrangeren eta bideazcoén ançora, beguira çaitezten haraguiaren guthicietaric, ceinéc guerla eguiten baitute arimén contra:


Ñˈoomˈm na teiyo teiljeii, tyuaaˈ tˈmo̱ⁿnaˈ na nlqueeⁿ nnˈaⁿ na nchii judíos joona na tjaa jnaⁿ laˈxmaⁿna ncˈe na cwilaˈyuˈya nˈomna ñˈeⁿñê. Luaa ñˈoomya na seicañeeⁿ juu: “Nndio̱ˈnaaⁿndyo̱ nnˈaⁿ cwii cwii ndyuaa ncˈe ˈu.” 	 Eta Scripturác aitzinetic ikussiric ecen fedeaz Iaincoac iustificatzen dituela Gentilac, aitzinetic euangelizatu vkan drauca Abrahami, cioela, Benedicatuac içanen dituc hitan Gende guciac.


Jnaaⁿ na seincuii yuscu na tyondiˈntjomtyeⁿ nda̱a̱na, tuiiñe chaˈxjeⁿ cwiluiindye meiⁿnquia yoˈndaa, sa̱a̱ jnaaⁿ na tuiiñe jnda scuuˈ nqueⁿ, tuiiñe ncˈe ñˈoom na jnda̱ tso Tyˈo̱o̱tsˈom na nntsˈaaⁿ. 	 Baina nescatoaganicoa haraguiaren arauez iayo içan cen, eta libreaganicoa, promessaren partez.


Seiˈno̱ⁿˈ Jesús na ljoˈ cwilaˈtiuuna. Tsoom nda̱a̱na: —¿Chiuu na jeeⁿ matseiñˈeeⁿˈñenaˈ ˈo cweˈ jnaaⁿˈ na tjaaˈnaⁿ tyooˈ tquiochoˈyoˈ? ¿Aa maxjeⁿ ndicwaⁿ ticalaˈno̱ⁿˈyoˈ ndoˈ na tileicjo̱ ñˈoom naquiiˈ nˈomˈyoˈ? ¿Aa maxjeⁿ tileiqueⁿˈyoˈ cwenta? 	 Eta hori eçagutu çuenean Iesusec, erran ciecen, Cer diharducaçue, ceren oguiric eztuçuen? oraino eztuçue consideratzen ez aditzen? oraino gogortua duçue çuen bihotza.


Ee tsom na seiljeii tsˈaⁿ na maˈmo̱ⁿnaˈ chiuu waa na matseijndaaˈñe, tjaaˈnaⁿ najndeii tsomˈñeeⁿ yocheⁿ na wandoˈ tsaⁿˈñeeⁿ, xeⁿ jnda̱ tueeⁿˈeⁿ quia joˈ waa najndeii na matseixmaⁿnaˈ. 	 Ecen testamentua hilétan confirmatu da, ikussiric ecen oraino eztuela balio testamentu eguilea vici deno.


Quia na jndye nnˈaⁿ na nchii judíos ñˈoomwaaˈ tquiaanaˈ na jeeⁿ neiiⁿˈ nˈomna. Tyolatˈmaaⁿˈndyena ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. Ndoˈ jlayuˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ na maxjeⁿ ntyjii Tyˈo̱o̱tsˈom na nntoˈñoomna na ticantycwii na nntandoˈna. 	 Eta Gentilac haur çançutenean aleguera citecen, eta glorifica ceçaten Iaunaren hitza: eta sinhets ceçaten vicitze eternalecotzat ordenatu ciraden guciéc.


Ncˈe na luaaˈ, catjeiˈndyoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ cwii cwii nnom natia, chaˈtso na maquiuˈnnˈaⁿnaˈ, chaˈtso na we waa na machˈee tsˈaⁿ, chaˈtso na cwilaˈta̱a̱ˈ nˈom nnˈaⁿ ncˈiaana, chaˈtso na cwitioˈñˈoom nnˈaⁿ ntˈomcheⁿ. 	 Beraz vtziric malitia gucia, eta enganio guciá, eta hypocrisiác, eta inuidiác, eta gaitzerraite guciac,


Sa̱a̱ apóstoles, quia na ntyˈiaana na luaaˈ nlˈa nnˈaⁿ, to̱ˈna tyojndiiˈndyena liaana na matseiˈndaaˈnaˈ nquiuna na luaaˈ cwilˈa naⁿˈñeeⁿ. Jndeii tyˈequieˈna quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ. 	 Baina hori ençunic Apostoluac, Barnabas eta Paul, bere arropác çathituric oldar citecen populuaren artera, oihuz ceudela.


Ee ticwii cwii tsˈoom na ya, cwiweˈ ta̱ na ya, ndoˈ ticwii cwii tsˈoom na tisˈa, cwiweˈ ta̱ na tisˈa. 	 Hala arbore on guciac fructu onac eguiten ditu, eta arbore gaichtoac fructu gaichtoac eguiten ditu.


Ndoˈ ljooˈñe María chaˈna ndyee chiˈ ñequio Elisabet. Jnda̱ chii tjalcweeⁿˈeⁿ waⁿˈaⁿ. 	 Eta egon cedin Maria harequin hirur hilebetheren inguruä: guero itzul cedin bere etcherát.


Xeⁿ macaⁿnaˈ na nntseitˈmaaⁿˈndyo̱ cheⁿnnco̱, nntseina̱ⁿya cantyja ˈnaaⁿˈ joo na cwitˈmo̱o̱ⁿnaˈ na ticwiˈnaⁿya. 	 Baldin gloriatu behar bada, neure infirmitatezco gaucéz gloriaturen naiz.


Matsoom: —ˈO ta ñequio ˈo re nnˈaⁿya, candyeˈyoˈ nntseina̱ⁿya nda̱a̱ˈyoˈ cantyja ˈnaⁿya. 	 Guiçon anayeác eta aitác, ençuçue orain çuec baithan emaiten dudan defensá.


Ndoˈ tyˈentyjaaˈ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê jlaˈnlcwina jom, jluena: —Jeeⁿ ˈu Ta, cwjiˈnˈmaaⁿndyuˈ jaa, manncwja̱a̱ya. 	 Eta hurbilduric bere discipuluéc iratzar ceçaten, ciotela, Iauna, beguira gaitzac, galdu guihoaçac.


Ee lˈo̱ tsˈiaaⁿ na cwiwilˈueeˈndyô̱ cha catyuiiˈ tsˈiaaⁿtyeⁿ na matseijndaaˈñe tsaⁿjndii tilaˈxmaⁿnaˈ chaˈxjeⁿ joo na cwiwilˈueeˈndye ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ. Juu najndeii na cwiluiiñe Tyˈo̱o̱tsˈom, tseixmaⁿnaˈ lˈo̱ tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿyâ na nntseityuiiˈnaˈ najndeii na matseixmaⁿ tsaⁿjndii. 	 (Ecen gure guerlaco harmadurác eztirade carnal, baina botheretsu Iaincoaz, fortalecén deseguiteco.)


Quia joˈ jñomnnaaⁿˈaⁿ cwiicheⁿ mosoomˈm. Juu tsaⁿˈñeeⁿ jñomna ljo̱ˈ. Jlaˈquieeˈndyena xqueⁿ ndoˈ tyolaˈjnaaⁿˈna juu. 	 Eta berriz igor ceçan hetara berce cerbitzaribat eta harri vkaldiz hauts cieçoten buruä, eta igor ceçaten desonestqui tractaturic.


Ndoˈ ticwii chu na nncueeˈ xuee pascua tyowaa costumbre na nquii gobiernom nntseicandyaañê meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ pra̱so na nntaⁿ nnˈaⁿ. 	 Bada bestán costumatu çuen Gobernadoreac populuari beréc nahi çutén presoner baten largatzera.


Quia joˈ cwiwitquiooˈndyeyu na maqueⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom tsˈaⁿ na tjaa jnaⁿ tseixmaⁿ jo nnoom ncˈe na matseiyuˈya tsˈom, meiⁿ ticwjaaˈñê cwenta aa matseicanda̱ chiuu tˈmaⁿ ljeiiˈñeeⁿ oo aa tyootseicanda̱ juunaˈ. 	 Ala Iuduén ber da Iaincoa? ala ez Gentilen-ere? guerthuqui Gentilen-ere.


Sa̱a̱ nnˈaⁿ na cwilayuˈ tyˈecwintyjeeˈna ndiocheⁿ nacañomˈm. Quia joˈ teicantyjaaⁿ, tjaquieˈnnaaⁿˈaⁿ quiiˈ tsjoom. Ndoˈ teincoo cwiicheⁿ xuee jlueeⁿˈeⁿ tjaaⁿ ñˈeⁿ Bernabé tsjoom Derbe. 	 Baina discipuluac haren ingurura bildu ciradenean, iaiquiric sar cedin hirian: eta biharamunean ioan cedin Derbera Barnabasequin


Matso Jesús nnom: —Ja cwiluiindyo̱ na mañequia na cwitaˈndoˈxco nnˈaⁿ, ndoˈ ja mañequia na ticantycwii na mawandoˈ tsˈaⁿ. ˈÑeeⁿ juu na matseiyuˈ ñˈeⁿndyo̱, meiiⁿ na cueˈ, maxjeⁿ nncwandoˈxco. 	 Erran cieçón Iesusec, Ni naun resurrectionea eta vicitzea: ni baithan sinhesten duena, baldin hil içan badere vicico dun:


Luaa waa cantyja ˈnaaⁿˈ ñˈoomwaaˈ. Jnaaⁿˈ cwii tsˈaⁿ, joˈ na jndyoquieeˈ jnaⁿ tsjoomnancue ndoˈ jnaaⁿˈ jnaⁿˈñeeⁿ joˈ na cwiwje nnˈaⁿ ndoˈ na cwiwje nnˈaⁿ, luaaˈ tyˈoomnaˈ chaˈtsondye nnˈaⁿ ee chaˈtsondyena laxmaⁿna jnaⁿ. 	 Halacotz, nola guiçon-batez bekatua mundura sarthu içan baita, eta bekatuaz herioa: eta halaz guiçon gucietara herioa heldu içan da, ceren guciéc bekatu eguin baituté.


Quia joˈ jnaⁿ tiaˈ cañoomˈluee. Juu Miguel ñequio ángeles ˈnaaⁿˈaⁿ tyolˈana tiaˈ nacjooˈ catsoomjndii. Ndoˈ catsoomjndiiˈñeeⁿ ñequio naⁿjndii ˈnaaⁿˈaⁿ tyolaˈjnda̱na, tyolˈana tiaˈ ñˈeⁿ joo ángelesˈñeeⁿ. 	 Eta eguin cedin bataillabat ceruän: Michele eta haren Aingueruäc bataillatzen ciraden dragoinaren contra, eta dragoina combatitzen cen eta haren Aingueruäc:


Malaaˈtiˈ chaˈtso ntquieeˈndye naⁿnomˈñeeⁿ tuncona ñequio yuscuˈñeeⁿ ndoˈ majoˈti quia tja̱na, tjaaˈnaⁿ ndana ñˈeⁿñe. Ndoˈ na macanda̱ tueˈto yuscuˈñeeⁿ. 	 Eta har cieçateán hura çazpiéc, eta leinuric etzieçateán vtzi: gucietaco azquenenic hil ciedián emaztea-ere.


Xeⁿ mˈaaⁿ ˈñeeⁿ cwiindyoˈ ˈo na matseitiuu na cwiluiiñe tsˈaⁿ na mañequiaa ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom oo na waa cwii nnom tsˈiaaⁿ na mañequiaa Espíritu na matseixmaⁿ, catseiˈno̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na ñˈoomwaaˈ na matseiljeiya, ñˈoom na matsa̱ˈntjom Ta Jesús juunaˈ. 	 Baldin cembeitec vste badu Propheta dela, edo spiritual, eçagut beça ecen scribatzen drauzquiçuedan gauçác Iaincoaren manamendu diradela.


Ee jaa nnˈaⁿ na cwilaˈyuuˈa cwilaˈjnda̱a̱ya tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom ndoˈ cwiñeˈquiandyo̱ na wiˈ cwitjo̱o̱ⁿya ee na mˈaaⁿya na ntyjaaˈtyeⁿ nˈo̱o̱ⁿya ñˈeⁿ nqueⁿ na wanoomˈm. Chaˈtsondye nnˈaⁿ nnda̱a̱ nluiˈnˈmaaⁿndye cantyja ˈnaaⁿˈaⁿ ndoˈ majndeiiticheⁿ cwiluiˈnˈmaaⁿndye joo nnˈaⁿ na cwilaˈyuˈ ñˈeⁿñê. 	 Ecen halacotz trabaillatzen-ere gaituc, eta escarniatzen, ceren sperança baitugu Iainco vician, cein baita guiçon gucién Saluadore, eta principalqui fidelén.


Nñoom ndoˈ nntseicwjeⁿ joona. Ndoˈ nñeˈquiaaⁿ ntjom ˈnaaⁿˈaⁿ nda̱a̱ ntˈomcheⁿ nnˈaⁿ. Jnda̱ na jndyena na seineiⁿ Jesús ñˈoommeiⁿˈ, jluena: —Tijoom cwancueeˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na caluii na luaaˈ. 	 Ethorriren da eta deseguinen ditu laborari hec, eta emanen draue mahastia berce batzuey. Eta haur ençun çutenean erran ceçaten, Hala guertha eztadila.


Yocheⁿ na luaaˈ jeeⁿ cwilaˈneiⁿna, manquiiti Jesús tueˈntyjo̱o̱ⁿ joona. Ñeˈcwi tjaaⁿ ñˈeⁿndyena. 	 Guertha cedin bada hec minço ciradela eta ciharducatela, Iesus-ere hæy hurbilduric ioan baitzedin hequin batean.


Tˈo̱ Jesús nda̱a̱ naⁿˈñeeⁿ, tsoom: —Catsaˈyoˈ ndoˈ canduˈyoˈ nnom Juan cantyja ñˈoom naya na cwindyeˈyoˈ ndoˈ na cwintyˈiaˈnda̱a̱ˈyoˈ na jndye nnˈaⁿ cwinˈmaaⁿ. 	 Eta ihardesten çuela Iesusec erran ciecén, Çoazte eta conta ietzoçue Ioannesi, ençuten eta ikusten dituçuen gauçác:


Nntsˈaaⁿ na nncwintyjeeˈ canmaⁿ ntyjaaⁿˈaⁿ ntyjaya ndoˈ canchˈioo nntsˈaaⁿ na nncwintyjeeˈ ntyjatymaaⁿˈ. 	 Eta eçarriren ditu ardiac bere escuinean, eta akerrac bere ezquerrean.


Quia joˈ seineiⁿ Festo ñequio naⁿtquie. Jnda̱ chii tsoom nnom Pablo: —Jnda̱ tcaⁿˈ ñˈoom na tsaⁿmaⁿtsˈiaaⁿ tˈmaⁿ tsjoom Roma nncuˈxeⁿ ˈu. Joˈ chii maxjeⁿ wjaˈ na mˈaaⁿ jom. 	 Orduan Festusec conseilluarequin minçaturic, ihardets ceçan, Cesargana appellatu aiz? Cesargana ioanen aiz.


Na chaˈtso na cwilˈaayâ cwijooˈya nˈo̱o̱ⁿyâ na mˈmo̱ⁿnaˈ na cwiluiindyô̱ nnˈaⁿ na cwindyeˈntjomtyeⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, na jndye nnom nawiˈ na cwiwino̱o̱ⁿyâ, mˈaaⁿyâ na tˈmaⁿya nˈo̱o̱ⁿyâ, ñequio na matseitjo̱o̱naˈ na nleilˈueeˈndyô̱ ndoˈ cantyja ˈnaaⁿˈ cwii cwii nnom najndeiˈnaˈ na matˈuiinaˈ jâ, 	 Baina gauça gucietán approbatu eracusten ditugularic gure buruäc Iaincoaren cerbitzari anço, patientia handiz tribulationetan, necessitatetan, hersturétan,


’Nchii matsjo̱o̱ ñˈoomwaaˈ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ na chaˈtsondyoˈ. Mantyjiiya chiuu nˈomˈ ˈo na jnda̱ tjeiiˈndyo̱. Ee maxjeⁿ macaⁿnaˈ na catseicanda̱a̱ˈñenaˈ ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na teiljeii. Matsonaˈ: “Manquii na macwaˈ ñˈeⁿndyo̱ malcweˈ nacjoya.” 	 Eznaiz çueçaz gucioz minço: nic badaquit cein elegitu ditudan: baina behar da compli dadin Scripturá, Enequin oguia iaten duenac, altchatu du ene contra bere oindogorá.


Tˈo̱ Pilato nda̱a̱na, matsoom: —Cantyja na jnda̱ seiljeiya, mantyjati joˈndyo. 	 Ihardets ceçan Pilatec, Scribatu dudana, scribatu dut.


Ndoˈ mati naⁿcantyˈue na ñom nˈoomˈnaaⁿ ñˈeⁿ Jesús, tyotueeˈna ñˈomwiˈ nacjoomˈm. 	 Hura bera, harequin crucificatu ciraden gaichtaguinec-ere reprotchatzen ceraucaten.


Xjeⁿ na to̱ˈa na matseitsˈoomndyo̱ nnˈaⁿ ñequio ndaatioo, meiⁿ ticatseiˈno̱ⁿˈa na jom tsˈiaⁿˈaⁿ na nntseicanoomˈm jnaaⁿ nnˈaⁿ. Sa̱a̱ matsˈaa tsˈiaaⁿmeiiⁿ cha catseicaˈmo̱ⁿnaˈ nda̱a̱ nnˈaⁿ Israel na ljoˈ cwiluiiñê. 	 Eta nic eznuen hura eçagutzen: baina Israeli manifesta daquionçát, halacotz ethorri naiz ni vrez batheyatzera.


nchii nncˈoom tsaⁿsˈa ñequio scoomˈm na ncwinomˈnaˈ ljoˈ machˈeeⁿ na tia na matseitioom ñˈeⁿñe chaˈxjeⁿ cwilˈa nnˈaⁿ na ticˈom nacje ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Ez guthiciataco affectionerequin, Gentil Iaincoa eçagutzen eztutenen ançora.


ˈO nnˈaⁿya, tintioˈñˈoomˈyoˈ ntyjeeˈyoˈ. Ee tsˈaⁿ na nntioˈñˈoom oo matseijndaaˈñe jnaaⁿˈ xˈiaaˈ, wjaⁿ nacjooˈ ljoˈ na maˈmo̱ⁿ ljeii, ndoˈ matseijndaaˈñe ljoˈ tisˈa matseixmaⁿ ljeii. Ee xeⁿ na ˈu matseijndaaˈndyuˈ na tijoˈndyo ljoˈ matso ljeii quia joˈ machˈeenaˈ na ˈu cwiluiindyuˈ tsˈaⁿ na matseijndaaˈñe ljoˈ tijoˈndyo matseineiⁿ ljeii, nchii cwiluiindyuˈ tsˈaⁿ na matseicanda̱a̱ˈñe ljoˈ na matsonaˈ. 	 Elkarren contra etzaiteztela gaizqui minça, anayeác: anayearen contra minço denac, eta bere anayea condemnatzen duenac, Leguearen contra gaizqui erraiten du, eta Leguea condemnatzen du: eta baldin Leguea condemnatzen baduc, ezaiz Leguearen eguile, baina iuge.


Ndicwaⁿ matseineiⁿ Pedro nda̱a̱na ndoˈ toˈñoom naⁿˈñeeⁿ Espíritu Santo naquiiˈ nˈom. 	 Oraino Pierrisec propos hauc eduquiten cituela, iauts cedin Spiritu saindua hitz haur ençuten çuten gucién gainera.


Chaˈtsondye nnˈaⁿ tyolˈueeˈndyena chiuu ya cha nnda̱a̱ nñeˈquioˈna jom, ee waa najneiⁿ na nnˈmaⁿ tsˈaⁿ xeⁿ nnda̱a̱ nñequiuuˈ jom. Joˈ chii chaˈtsondyena nˈmaaⁿna. 	 Eta populu gucia hura hunqui nahiz çabilan: ecen verthute harenganic ilkiten cen: eta sendatzen cituen guciac.


Ndoˈ na ljoˈ nlˈaˈyoˈ, nchii macanda̱ na matseijndaaˈñenaˈ ljoˈ na macaⁿnaˈ naⁿˈñeeⁿ, mati nlaˈtˈmaaⁿˈndyena Tyˈo̱o̱tsˈom na nluena na quianlˈuaaⁿˈaⁿ cantyja ˈnaⁿˈyoˈ. 	 Ecen oblatione hunen administrationeac eztu sainduén necessitatea supplitzen solament, baina abundatzen-ere badu anhitzec Iaincoari esquerrac drauzquioten becembatean:


Quia joˈ Judasˈñeeⁿ, toˈñoom cwii tmaaⁿˈ sondaro ñˈeⁿ ntˈom nnˈaⁿ na cwindyeˈntjom nda̱a̱ ntyee na cwiluiitquiendye, ndoˈ mañˈeeⁿ ntˈom nnˈaⁿ tmaaⁿˈ fariseos. Tjachom naⁿˈñeeⁿ joˈ joˈ. Tyˈechona lioochom ndoˈ chom nlca ñˈeⁿ lˈo̱ tsˈiaaⁿ ntiaˈ. 	 Iudas bada harturic soldadozco bandabat, eta Sacrificadore principaletaric eta Phariseuetaric officierac, ethor cedin hara lanternequin eta torchoequin eta harmequin.


Ndoˈ joˈ tquieˈcañom ñequiee nnˈaⁿ na mˈaaⁿ Jesús. Tquioñˈomna cwii tsˈaⁿ na ntjeiⁿ ncˈee. 	 Orduan ethor citecen batzu herengana, ekarten çutela laurez eramaiten cen paralyticobat.


Xeⁿ cwilaˈno̱ⁿˈyoˈ ñˈoommeiⁿˈ ndoˈ cwilˈaˈyoˈ na ljoˈ, nntioˈnaaⁿñe Tyˈo̱o̱tsˈom ˈo. 	 Baldin gauça hauc badaquizquiçue, dohatsu içanen çarete baldin eguin baditzaçue.


Sa̱a̱ Jesús nquiee ntyˈiaaⁿˈaⁿ nda̱a̱na. Tjeiiⁿˈeⁿ cwii ñˈoom na seijoomˈñe cheⁿnqueⁿ na tsjo̱ˈ na ya jom. Tsoom: —Quia joˈ ¿ljoˈ ñeˈcaˈmo̱ⁿ ljeii ˈnaaⁿˈ Tyˈo̱o̱tsˈom na mawaa na matsonaˈ?: Majuu tsjo̱ˈ na tîcwilˈueeˈndye luañeⁿ na cwilˈa tsiaⁿtsjo̱ˈ, jnda̱ mameiⁿntyjeeˈnaˈ nqui tsiaⁿtsjo̱ˈ. 	 Harc orduan hetarat behaturic dio, Cer da bada scribatua den hura, Edificaçaléc arbuyatu duten harria cantoin buru eguin içan da?


Naquiiˈ joo cartas na cwilaˈcwano̱o̱ⁿyâ na mˈaⁿˈyoˈ tomti cwitˈmo̱o̱ⁿ joonaˈ chaˈxjeⁿ ñˈoom na cwiwiljeii nacjoonaˈ, ndoˈ chaˈxjeⁿ na cwilaˈnaⁿˈyoˈ ndoˈ na cwilaˈno̱ⁿˈyoˈ ljoˈ cwilaˈcandii joonaˈ. Ntyjaaˈya cwii tsˈo̱o̱ⁿya na nncueˈntyjo̱ na canda̱a̱ˈ nlaˈno̱ⁿˈyaˈyoˈ cantyja ˈnaaⁿyâ, 	 Ecen scribatzen drauzquiçuegun gauçác, eztirade iracurtzen edo eçagutzen-ere dituçuenez berce: eta sperança dut finerano-ere eçaguturen dituçuela.


Quia na jnda̱ teixuee, tcwaaⁿ nnˈaⁿ na cwilaˈjomndye ñˈeⁿñê. Quiiˈntaaⁿna tjeiiˈñê canchooˈwendye nnˈaⁿ na seicajñoom joona apóstoles, nnˈaⁿ na majñom Tyˈo̱o̱tsˈom tsˈiaaⁿ ˈnaaⁿˈ. 	 Eta arguitu cenean dei citzan bere discipuluac, eta hetaric hauta citzan hamabi, cein Apostolu-ere dei baitzitzan,


Tˈo̱o̱na nnoom, jluena: —ˈNdyoonnom tsaⁿmatsˈiaaⁿ luaaˈ ndoˈ xueⁿˈeⁿ ñoom. Quia joˈ tso Jesús nda̱a̱na: —Catiomˈyoˈ tsˈiaaⁿnda̱a̱ˈyoˈ nnom tsaⁿmatsˈiaaⁿ yuu na tseixmaⁿnaˈ na nncoˈñoom. Ndoˈ quiaˈyoˈ cwentaaˈ Tyˈo̱o̱tsˈom yuu na tseixmaⁿnaˈ cwentaaˈ nqueⁿ. 	 Diotsate, Cesarena. Orduan erraten draue, Renda ietzoçue beraz Cesaren diradenac, Cesari: eta Iaincoaren diradenac, Iaincoari.


Ndoˈ na luaaˈ, chaˈtsondyena teitsˈoomndyena na seitjoomˈnaˈ joona ñˈeⁿ Moisés quia na tyotseintyjo̱naˈ nchquiuˈñeeⁿ cjoona ndoˈ na teinomna ndaalueeˈñeeⁿ. 	 Eta guciac Moysestan batheyatu içan diradela hodeyean eta itsassoan.


Ndoˈ quia na squia̱a̱yâ Galilea ñˈeⁿñê nnˈaⁿ na mˈaⁿ joˈ joˈ jeeⁿ neiiⁿna jom, jlaˈljona jom. Ee mati joona tyˈena Jerusalén quia tueeˈ ncuee Pascua, ndoˈ ntyˈiaana chaˈtso ˈnaaⁿ tˈmaⁿ na tyochˈeeⁿ joˈ joˈ. 	 Bada ethorri içan cenean Galileara, recebi ceçaten Galileanoec, bestán Ierusalemen eguin cituen gauça guciac ikussiric: ecen hec-ere ethorri içan ciraden bestara.


Xeⁿ mˈaaⁿ cwiindyoˈ ˈo na matseitjo̱o̱naˈ na jndo̱ˈ tsˈom, caⁿ juunaˈ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, ee jom nchii cweˈ xjeⁿ nñequiaaⁿ nda̱a̱ˈyoˈ meiⁿ tiquitseitiaaⁿˈaⁿ tsˈaⁿ na macaⁿ. 	 Eta baldin çuetaric cembeitec sapientia faltaric badu, esca bequió Iaincoari, ceinec emaiten baitraue guciey benignoqui, eta ez reprotchatzen: eta emanen çayó.


Tyonda̱a̱na ndyuaana ñequio ntˈomcheⁿ ˈnaaⁿna na waa. Ndoˈ sˈom na tyotoˈñoomna tyoto̱ⁿˈna joonaˈ, tyoñequiana nda̱a̱ nnˈaⁿ na tyotseitjo̱o̱naˈ joo. 	 Possessioneac eta onhassunac saltzen cituzten, eta partitzen cerezten guciey batbederac beharra çuenaren araura.


Tsjoom Jopeˈñeeⁿ manndyooˈ mˈaaⁿnaˈ ñequio tsjoom Lida. Ndoˈ nnˈaⁿ na cwilayuˈ na mˈaⁿ tsjoom Jopeˈñeeⁿ jndyena na tsjoom Lida mˈaaⁿ Pedro. Joˈ chii jñoomna we tsaⁿsˈa na cˈoocataⁿna nnom Pedro na ntyjantyja cjaⁿ na mˈaⁿna. 	 Eta ceren Lydda baitzen Iopperen aldean, discipuluec ençunic ecen Pierris han cela, igor citzaten bi guiçon harengana, othoizten çutela ez leçan beránt hetarano ethortera.


Quia joˈ taxˈeeñenndaˈ Jesús nda̱a̱na: —¿ˈÑeeⁿ juu cwilˈueˈyoˈ? Ndoˈ joona tˈo̱o̱nndaˈna nnoom: —Jesús tsaⁿ na jnaⁿ Nazaret. 	 Orduan berriz interroga citzan, Noren bilha çabiltzate? Eta hec erran ceçaten, Iesus Nazarenoren.


Quia joˈ jleinoom, tjaaⁿ yuu na mˈaaⁿ ja na jeeⁿ candyaˈ tsˈom Jesús ñˈeⁿ Simón Pedro. Matsoom nda̱a̱yâ: —Jnda̱ tjeiiˈna seiˈtsˈo ˈnaaⁿˈ Ta Jesús tseiˈtsuaa, meiⁿ ticaliuuyâ yuu tqueⁿna juunaˈ. 	 Orduan laster eguiten du eta ethorten da Simon Pierrisgana, eta berce discipulu Iesusec maite çuenagana, eta dioste, Kendu duté Iauna monumentetic, eta eztaquigu non eçarri dutén.


Luaa waa ñˈoom na matsa̱ˈntjomnaˈ na mañequiaaⁿ nda̱a̱ya na cˈo̱o̱ⁿya na wiˈ nˈo̱o̱ⁿya nnˈaaⁿya na cwilaˈyuˈ. 	 Eta manamendu haur dugu harenganic, Iaincoa maite duenac, maite duen bere anayea-ere.


ˈÑeeⁿ na mmeiⁿˈ ndaˈ ntsmaⁿˈ, mati cwiicheⁿ ntyja quiaaˈ na mmeiⁿˈ ndaˈ. Ndoˈ ˈñeeⁿ na nncwjiˈ liaatco ˈnaⁿˈ, mati quiaaˈ cotomˈ na nncjaañˈoom. 	 Eta mathela batean ioiten auènari, para ieçóc bercea-ere: eta eure mantoa edequiten drauanari, iacca-ere eztieçoala debeta.


Quia joˈ to̱o̱ⁿˈo̱ⁿ na tjuˈ cheⁿnqueⁿ ñˈomwiˈ nacjoomˈm, ndoˈ tsoom na ntyjiicheⁿ Tyˈo̱o̱tsˈom na mayomˈm. Tsoom: —Meiⁿchjoo ticwajnaⁿˈa tsˈaⁿ na cwinduˈyoˈ luaaˈ. 	 Orduan hura has cedin maradicatzen eta arnegatzen, cioela, Eztut eçagutzen çuec dioçuen guiçon hori.


Quia na jndyolcweˈnnaaⁿˈaⁿ na mˈaⁿna, majoˈti ljeiiⁿ na cwindana, ee jeeⁿ tyeⁿ waa na maleichuu tsaⁿtsjom joona. Ndoˈ meiⁿ cweˈ ticaliuna ljoˈ nluena nnoom. 	 Guero itzuliric eriden citzan berriz lo ceunçala: ecen hayén beguiac cargatuac ciraden, eta etzaquiten cer ihardets ceçaqueoten.


Jnda̱ tˈmo̱ⁿ Espíritu Santo nnoom na xocueeⁿˈeⁿ cwitjo̱o̱cheⁿ na nntyˈiaaⁿˈaⁿ nquii Cristo na tqueⁿ Ta Tyˈo̱o̱tsˈom na nndYo. 	 Eta denuntiatu içan çayón diuinoqui Spiritu sainduaz, etzuela herioric ikussiren, non lehen ikus ezleçan Christ Iaunarena.


Tˈo̱ Esteban matsoom: —ˈO ta na cwiluiitquiendyoˈ ñequio ˈo nnˈaⁿya, candyeˈyoˈ ñˈoom na nntsjo̱o̱. Nquii Taya Tyˈo̱o̱tsˈom na jeeⁿ tˈmaⁿ cwiluiiñê, jom seicaˈmo̱ⁿñê nnom welooya Abraham quia na tyomˈaaⁿ tsaⁿˈñeeⁿ ndyuaa Mesopotamia cwii tjo̱o̱cheⁿ na nncˈoom tsjoom Harán. 	 Eta harc erran ceçan, Guiçon anayeác eta aitác, ençuçue, Gloriazco Iaincoa aguer cequión gure aita Abrahami Mesopotamian cenean , Charranen habita cedin baino lehen:


Jnda̱ joˈ ntyˈiaya na meintyjeeˈ Catsmaⁿ xqueⁿ ta Sión. Ndoˈ ñeⁿˈnaaⁿˈ nacañomˈm mˈaⁿ cwii tmaaⁿˈ nnˈaⁿ na jndyendye. Tueeˈ cwii siaⁿnto meiⁿ waljooˈ wenˈaaⁿ nchooˈ ñequiee meiⁿ joona. Ndoˈ cantaana jnda̱ teiljeii xueeˈ nquii Catsmaⁿ ñequio xueeˈ Tsotyeeⁿ. 	 Orduan beha neçan, eta huná, Bildotsa cegoen Siongo mendi gainean, eta harequin ehun eta berroguey eta laur milla, çutela haren Aitaren icena scribatua bere belarretan.


Sa̱a̱ mantyˈiaaⁿˈaⁿ ndiocheⁿ nacañomˈm cha nljeiiⁿ ˈñeeⁿ juu tyenquiuuˈ liaⁿˈaⁿ. 	 Eta inguru behatzen çuen, haur eguin çuena ikus leçançat.


Ndoˈ tsˈaⁿ na cweˈ moso mˈaaⁿ nnda̱a̱ nntsˈaanaˈ na tixocaljooˈñetyeⁿ na mˈaaⁿ patrom ˈnaaⁿˈ, sa̱a̱ nquii jnda patrom ñenquiicheⁿ mˈaaⁿ. 	 Eta cerbitzaria ezta egoiten bethierecotz etchean, semea dago bethierecotz.


Sa̱a̱ chaˈtsondye naⁿˈñeeⁿ cwii cwii nnom jlaˈcajñoomˈndyena. Tsaⁿ najndyee tso: “Catsaˈ cwii nayaˈñeeⁿ na catsuˈ nnom patrom ˈnaⁿˈ na catseitˈmaⁿ tsˈoom ja, ee jnda̱ seijndaya cwii taⁿˈ tyuaa ndoˈ macaⁿnaˈ na cjo̱cando̱o̱ˈa juunaˈ.” 	 Baina guciac has citecen consentimendu batez excusatzen. Lehenac erran cieçón, Possessionebat erossi diat, eta haren ikustera ilki behar diat: othoitz eguiten drauat, eduqui neçac excusatutan.


Nqueⁿ na cwiluiiñê na matsa̱ˈntjoom, cateijneiⁿ ˈo na nncˈomˈyoˈ na wiˈ nˈomˈyoˈ nnˈaⁿ chaˈxjeⁿ mˈaaⁿ na candyaˈ tsˈoom joona, ndoˈ na nncˈom nioomcheⁿ nˈomˈyoˈ nawiˈ na cwiwinomˈyoˈ chaˈxjeⁿ tyomˈaaⁿ jom quia na teinoom nawiˈ tˈmaⁿ. 	 Bada Iaunac chuchent ditzala çuen bihotzac Iaincoaren amoriora, eta Christen beguira egoitera.


’Na cwii macanda̱ jñoom jnda nqueⁿ ee seitioom naquiiˈ tsˈoom: “Tiˈjndaaya luaa, nlaˈtˈmaaⁿˈndyena juu.” 	 Azquenean igor ceçan hetara bere semea, erraiten çuela, Ondraturen dute ene semea.


Ee meiⁿcwiˈñeeⁿcheⁿ tsˈaⁿ na waa na macaⁿ nnom Tyˈo̱o̱tsˈom, maxjeⁿ nloˈñom. Ndoˈ tsˈaⁿ na malˈue, maxjeⁿ nljeii. Ndoˈ tsˈaⁿ na maˈmaⁿ, maxjeⁿ nnaaⁿ jo nnom. 	 Ecen escatzen den guciac recebitzen du: eta bilhatzen duenac erideiten du: eta bulkatzen duenari, irequiren çayo.


Nñeˈquiana cwenta ja luee nnˈaⁿ na nchii judíos na nlaˈjnaaⁿˈ naⁿˈñeeⁿ ja. Nntjaaˈna ja ndoˈ nntyˈioomna ja tsˈoomˈnaaⁿ na nncˈio̱, sa̱a̱ xuee jnda̱ ndyee nncwando̱ˈxco̱. 	 Eta hura dute liuraturen Gentiley, escarnia, eta açota, eta crucifica deçatençat: baina hereneco egunean resuscitaturen da.


Ndoˈ cateijndeiˈ Apolos ñˈeⁿ tiˈZenas, tsaⁿ na matseiˈno̱ⁿˈ ljeii na tqueⁿ Moisés. Catsaˈ cwanti na nnda̱a̱ nntsaˈ na nnteijndeiˈ joona na nncˈoonquiana ñˈoomˈ Tyˈo̱o̱tsˈom, cha meiⁿcwii ticatseitjo̱o̱naˈ joona. 	 Zeno Legueco doctora eta Apollo diligentqui guidaitzac, deusen faltaric eztutén.


Quia joˈ juu ljeii na tqueⁿ Moisés ¿yuu lˈuenaˈ? Tsˈiaaⁿˈnaˈ ncˈe jndye nnom na cwilaˈtjo̱o̱ndye nnˈaⁿ, joˈ chii jnda̱nquia chii tquiaa Tyˈo̱o̱tsˈom juunaˈ. Teijndaaˈ na nncuaanaˈ hasta xjeⁿ na tyjeeˈ Nquii na cwiluiiñe tsjaaⁿ ˈnaaⁿˈ Abraham, nqueⁿ na tso Tyˈo̱o̱tsˈom nnoom chiuu nntsˈaa. Ljeiiˈñeeⁿ tyoñequia ángeles juunaˈ, ndoˈ nquii Moisés tsˈiaⁿˈaⁿ na tyotseixmaaⁿ tsˈaⁿ na tyomˈaaⁿ xcwe quiiˈntaaⁿ nnˈaⁿ ñequio jo nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Certaco da beraz Leguea? Transgressionén causaz eratchequi içan da, ethor leiteno haci hura ceini promessa eguin içan baitzayó, eta Leguea ordenatu içan da Aingueruéz, Ararteco baten escuz.


Tsoti Pablo: —Quia na jnda̱ jndyo̱o̱lcwa̱ˈa ñjaaⁿñe Jerusalén waa na tcoˈnaˈ no̱o̱ⁿ naquiiˈ watsˈom tˈmaⁿ xcwe na matseina̱ⁿya nnom Tyˈo̱o̱tsˈom. 	 Guero guertha cequidan, ni Ierusalemera bihurtu nincenean, eta templean othoitz eguiten nengoela transporta bainendin spirituz.