Na pá tɔŋ alʋ sɩ: Pənɛntɛ pə taɣa nti n heela-tʋ tɔ tə tɔɔ tike kɛ tə mʋ ɩ tɔm. Ama tá maɣamaɣa tə nɩɩna tá ŋkpaŋŋ na tə tɛma tá taa sɩ, tampana ɩ kɛ́ antulinya Waasʋlʋ. 	 "Wij geloven nu ook in Hem", zeiden zij tegen de vrouw, "maar niet alleen door wat u ons hebt verteld. We hebben Hem nu zelf gehoord. Wij weten dat deze Man werkelijk de Redder van de wereld is."


Ama waatʋ wei maa fe, ɩlɛna má tɛɛ-mɛɣɛ nɔɣɔ kɛ Kalilee. 	 Maar als Ik uit de dood ben teruggekomen, zal Ik naar Galilea gaan en jullie daar ontmoeten."


Pə tɔɔ kɛ́ Yosɛɛfʋ lɩɩna Nasalɛtɩ ɩcatɛ kɛ Kalilee na ɩ́ polo Yuta kɛ wulaʋ Tafiiti ɩcatɛ Pɛtəlɛhɛm taa, 	 En omdat Jozef van David afstamde, moest hij naar Bethlehem in Judea, want daar had David vroeger gewoond.


Tənaɣa ɩ siisaa na ɩ́ kpa tʋm sɔsɔ kʋpəŋ ɩnɩ na ɩ́ tʋ-ɩ alukpala sɩ ɩ́ caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩsɩ iyaɣa (1000). Ɩlɔɣɔʋ kɛ pa yaa mpʋ sɩ: Tʋm sɔsɔ kʋpəŋ, na kʋlʋm ɩnəɣəlɛ Satanɩ. 	 Hij pakte de draak (de oude slang, satan, de duivel) en boeide hem voor duizend jaar.


Tənaɣa kʋmataŋ pola Pɔɔlɩ kiŋ, na ɩ́ tɔ sɩ pá kpa-ɩ na pá hɔkɔ-ɩ na alukpala naalɛ. Pə waalɩ kɛ́ ɩ pɔɔsaa sɩ, ɩ kɛ́ awe, na pepeɣe ɩ lapa? 	 De commandant stapte op Paulus toe, greep hem en liet hem met twee kettingen boeien. Daarna vroeg hij de mensen wie die man was en wat hij had gedaan.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala timpi pa yaa sɩ Kɛtəsemanee tɔ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ caɣa cənɛ na má polo Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ hatoo cənɛ. 	 Diezelfde avond ging Jezus met hen naar Gethsémané, een tuin op de Olijfberg. "Blijf hier zitten", zei Hij tegen hen. "Ik ga wat verderop om te bidden."


Wɛɛ anɩ a taa kɛ́ Malɩ kʋlaa na ɩ́ lɔɣɔ ɩ təɣɩ Yuta ɩcatɛ natəlɩ tə taa kɛ́ pɔ́ɔ́ŋ taa. 	 Kort daarop reisde Maria zo vlug zij kon naar het bergland van Judea om Elisabeth te bezoeken.


Pə taɣa pʋlʋ, antulinya taa yəlaa na pa ləmaɣasɛɛ pa kpisa Ɩsɔ kɛ́ nyəm kɛ timpi Ɩsɔ ná lapəna ɩ ləmaɣasɛɛ sɩ pá nyəna-ɩ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ hʋʋ teu sɩ, ɩ ká ya mpa pa tɛŋna-ɩ pa taa tɔ, na Laapaalɩ Kʋpaŋ wei tə kpaaləɣɩ tɔ. Laapaalɩ kʋpaŋ ɩnəɣɩ wei ɩ ta na tɔ ɩ yaa sɩ kʋmɛlətɔm. 	 In Zijn grote wijsheid wist God dat de wereld Hem door haar eigen wijsheid niet kan vinden. Hij heeft er de voorkeur aan gegeven mensen te redden die de 'onzinnige boodschap' geloven dat Christus voor hen aan het kruis is gestorven.


Ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ təpamm na ɩ́ se-wɛ. Ɩ́ wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ, ɩlɛ mpa pa tɔŋ sɩ ɩ́ kɛ́ taalɩ nyə́ma na pá tʋʋkɩ-mɛɣɛ mə yaasi kʋpaŋ wei Kilisiti ha-mɛ tɔ ɩ tɔɔ tɔ, fɛɛlɛ ká məlɩ-wɛɣɛ kpaʋ kɛ pa nɔɔsɩ taa tɔm pee tɔɔ. 	 Houd altijd een zuiver geweten. Dan zullen de mensen die kwaad van u spreken en u beledigen, vol schaamte moeten bekennen dat zij ongelijk hebben gehad.


Moisi nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ se kpakpaa na ɩ́ polo ɩ́ caɣa Matiyaŋ tɛtʋ taa. Matiyaŋ tənaɣa ɩ lʋla apalʋ piya naalɛ. 	 Mozes schrok daar erg van en vluchtte het land uit. Hij ging in Midian wonen in kreeg daar twee zonen.


Tənaɣa ɩ tɛɛsa ɩ pəyalʋ kɛ tiluɣu, na ɩ́ hʋʋkɩ sɩ paa nyá ɩ pəyalʋ ɩsəlɛ. 	 Tenslotte stuurde de eigenaar zijn zoon. Hij dacht dat zij voor hem wel respect zouden hebben. Maar toen de boeren de zoon zagen aankomen, zeiden ze tegen elkaar: 'Daar is de erfgenaam! Laten wij hem doodslaan. Dan is de wijngaard van ons!'


Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ caɣa ɩsɔtaa, haləna pə́ tala waatʋ wei paa taɣanɩ pə tənaɣa kʋfam pəsʋɣʋ, ɩsɩɩ Ɩsɔ ka tɛm yeluɣu kɛ hatoo lɔŋ na ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpama yɔɣɔtɩ tɔ. 	 Hij moest naar de hemel teruggaan tot de tijd van het volledige herstel. Over die tijd heeft God vanaf het begin al gesproken door Zijn heilige profeten.


Ɩsɩɩ ɩ́ yaakʋɣʋ təmaɣa nɔnɔɔsɩ kɛ mpʋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kpakpaa kɛ́ sɩ ɩ kpisaa təkpataa. Pepe tɔɔ kɛ́ yʋlʋ ɩ́ lapa-mɛɣɛ nti ɩɩ haakɩ mə təɣɩ suulu? Paa pɩɩ nəɣəsəna ɩ́ yaa-ɩ nɔnɔɣɔ? Pepe tɔɔ kɛ́ ɩɩ yeki sɩ ye pa ŋmɩɩləɣɩ-mɛ pa ŋmɩɩlɩ? 	 Het is toch onwaardig dat u, als gelovigen, rechtsgeschillen hebt? Waarom bent u niet bereid onrecht te verdragen? Waarom laat u zich niet liever benadelen?


Ɩlɛna tə́ polo tə́ faɣana teŋku taa kɛ́ Silisii na Pamfili pə cɔlɔ, na tə́ lɩɩ Mila kɛ Lisii tɛtʋ taa. 	 langs Cilicië en Pamfylië, naar Myra in de provincie Lycië.


Ɩsɔ ka heela-ɩ sɩ Ɩsaaka kiŋ kɛ ɩ ká hikina piya. 	 hoewel God hem had beloofd: "Door Isaäk zult u veel nakomelingen krijgen." Hij rekende erop dat God Isaäk ook weer levend zou kunnen maken.


Paa yəlaa ka tʋʋkɩ-mɛ, yaa pa naasəɣɩ-mɛ, yaa paa looli ɩsaɣatʋ na pá suu-mɛ, sɩ ɩ́ kɛ́ ma ɩfalaa tɔ pə tɔɔ. Ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. 	 Gelukkig bent u als u beledigingen, vervolgingen, leugens en laster te verdragen krijgt omdat u bij Mij hoort.


Paa na mpʋ Piyɛɛ kʋlaa na ɩ́ kpaɣa asewa na ɩ́ polo pəlaaʋ tɔɔ. Ɩ talaa ɩlɛna ɩ́ luŋ na ɩ́ wiili na ɩ́ maɣana kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋŋkahʋlʋŋa saalasɩ tike. Pə waalɩ kɛ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ məlɩ ɩ tɛ na piti kpa-ɩ sɔsɔm kɛ nti tə lapa mpʋ tɔ tə tɔɔ. 	 Petrus liep toch vlug naar het graf om eens te kijken. Hij bukte zich voorover, keek naar binnen en zag alleen de lege windsels liggen. Op weg terug vroeg hij zich verwonderd af wat er gebeurd kon zijn.


Ma taapalaa, kaɣana tə kɛ́ Ɩsɔ piya kɛ́, ɩlɛ pə ta kulita ɩsəna tɩɩ tɛ na tə́ wɛɛ tɔ pə tɔɔ təkeelee na pə́cɔ́. Paa na mpʋ tə nyəmá sɩ Kilisiti kɔŋ na ɩ́ lɩɩ tɔ tɩɩ nəɣəsəna-ɩ kɛ́, mpi tɔ tɩɩ ná ɩ wɛɛtʋ. 	 Ja, vrienden, wij zijn kinderen van God en kunnen ons er geen voorstelling van maken hoe het later zal zijn. Maar wij weten één ding: Als Christus komt, zullen wij zijn zoals Hij, omdat wij Hem dan zien zoals Hij werkelijk is.


Waatʋ ɩnɩ, pə fɛɩ sɩ Yuta tʋ ntɔ, ɩnɛ ɩ́lɛ́ ɩ ta kɛ Yuta tʋ. Yaa yom ntɔ, kasaɣampu ntɔ. Yaa apalʋ ntɔ, alʋ ntɔ. Ama mə na Yesu Kilisiti ɩ́ kpɛnta mə tənaɣa kʋlʋm kɛ́, faɣaʋ fɛɩ. 	 Er kan nu geen sprake meer zijn van Jood of niet-Jood, van slaaf of vrij man, van man of vrouw; want in Christus Jezus zijn wij één geworden.


Ɩsɔ wɛ Ɩtiyɛɛnɩ waalɩ na ɩ́ hikiɣi toma kɛ sɔsɔm, na ɩ́ lakɩ piti təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm kɛ yəlaa hɛkʋ taa. 	 Stefanus, was vol van geloof (A) en kracht van God. Hij deed grote wonderen en buitengewone dingen onder het volk.


Ye ɩ́ hɔka nɔɔsɩ, ɩ́ taa wakəlɩ mə ɩsɛntaa ɩsɩɩ cɛsəlaa lakʋɣʋ tɔ. Pa sɔŋəɣɩ pa ɩsɛntaa sɩ yəlaa təna ɩ́ ná sɩ pa hɔka nɔɔsɩ. Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ maa cɛsəɣɩ. Pa kasəyaɣa kɛ pa hikiɣi ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa. 	 Nu iets over het vasten. Als u vast, doe dat dan niet opvallend zoals de huichelaars. Want die proberen, door er somber en onverzorgd uit te zien, de mensen te laten weten dat zij vasten. Dat is dan ook de enige beloning die zij ooit ervoor krijgen.


Paa na tillaa kɛɛsa samaa kɛ tɔmnaa panɛ tɔ, kam na kam kɛ́ na pə́cɔ́ pá pəsɩ na pá taŋ-wɛ sɩ pá taa fɛɛnɩ-wɛ. 	 De mensen hadden zich zo vast voorgenomen Barnabas en Paulus offers te brengen, dat die er met moeite in slaagden hen dit uit het hoofd te praten.


Tacaa ɩ́ yele na ɩ́ hiki kʋpantʋ kɛ kʋyakʋ ŋkʋ ɩnɩ kʋ wule. Nyá maɣamaɣa n nana nyá ɩsəlɛ kɛ kookalənaa mpa ɩ lapa-m Ɩfeesu tɔ. 	 Ik bid dat de Here hem een bijzondere zegen geeft op de grote dag waarop Christus terugkeert. En jij, Timotheüs, weet maar al te goed hoe hij mij in Efeze heeft geholpen.


Yosalɛm nyə́ma napəlɩ pa yɔɣɔtaɣa sɩ: Pə taɣa wei pa pɛɛkaɣa sɩ pa kʋɣɩ tɔɣɔlɛ? 	 Sommige mensen uit Jeruzalem zeiden: "Dat is toch die Man die ze willen doden?


Mə caa Apəlaham laŋlɛ naa hʋlʋma teu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ tɛɛlaɣaa sɩ ɩ ká ná ma kɔntɛ. Na ɩ tɩɩ na-tɛ, na pə hɛɛsɩ ɩ laŋlɛ kɛ teu. 	 Abraham keek met blijdschap uit naar de dag van mijn komst. Hij zag Mij komen en was erg blij."


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Yuta sɔsaa mpɛ sɩ: Ɩ́ na-weɣe tənɛ tə taa? Apalʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna pəyalaa kɛ naalɛ. Ɩlɛna ɩ́ heeli lɛlʋ sɩ: Akele polo na ń hala ma lɛsɛŋ taalɛ taa kɛ́ saŋa. 	 "Maar wat denkt u hiervan? Een man had twee zonen. Hij zei tegen de eerste:


Pə tɔɔ kɛ́ ma tasəɣɩ tɔm sɩ ń ya ma cɔlɔɣɔ wʋlanaa mpa kɔkɔ taɣanaa tɔ na ń pili. Ya tɔtɔɣɔ wontu kʋhʋlʋmtʋ na ń suu na pə́ waasɩ nyá tapakpɛtɛ fɛɛlɛ tɔɔ. Na ń ya tɔtɔɣɔ kɔɔlɛ na ń tʋ nyá ɩsɛ na á kuli. 	 Ik geef u de raad goud van Mij te kopen dat in het vuur gezuiverd is; dan pas zult u rijk worden. En koop witte kleren van Mij, zodat u niet naakt bent en u niet hoeft te schamen. Koop ook ogenzalf en smeer dat op uw ogen, zodat u kunt zien.


Mpi pə tɛɛsəɣɩ-tʋɣʋ pə tampana kilisuɣu tɔɣɔlɛ sɩ: Kɔtʋlʋ nɔɣɔlʋ ná lɩɩwa na ɩ́ nəɣəsəna Mɛləcisetɛɛkɩ. 	 Het is dus duidelijk dat God een andere weg is ingeslagen.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kpa pʋɣʋ tɔɔ na pá caɣa təna. 	 Jezus liep de heuvel op en ging daar met Zijn discipelen zitten.


Kɔtasɩ nsi kɔkɔ lusa sɩ təna tɔ sɩ ta kɛ-ŋ pʋlʋ. Na ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ kɔtasɩ wɛ-ŋ yem tɔtɔ. 	 U was niet tevreden met de dierlijke offers, die voor U geslacht en verbrand werden om de zonden weg te doen.


Tɔʋ, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ yɔɣɔtəɣɩ pə təna mpi tɔ, pa təna mpa pa təŋəɣɩ-tɩ tɔɣɔ pə nawa. Ɩlɛna pə́ təkɩ samaa təna nɔɔsɩ, na pá taa hiki təwaanlɛ kɛ tiili, yaa nɔɣɔlʋ fiti Ɩsɔ hʋʋnaʋ taa. 	 Het is duidelijk dat deze woorden in het bijzonder gelden voor de Joden, die Gods wet hebben. Zo wordt iedereen de mond gesnoerd en gaat niemand vrijuit. De hele wereld moet schuld bekennen voor God.


Alaa paɣalɛ ka wɛ təna na pá səŋa pooluŋ na pá nyənəɣɩ. Mpɛ ɩnɩ pa təŋaɣana Yesu kɛ́ hatoo Kalilee na pá caləsəɣɩ-ɩ. 	 Een groep vrouwen stond op een afstand te kijken. Zij waren met Jezus meegekomen en hadden voor Hem gezorgd.


Yesu sɛɛlaa tɔŋna toŋ hikuɣu kɛ pa Ɩsɔ sɛɛʋ taa na pa nyɔɔŋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ kɛ paa ɩfemle nte. 	 Daardoor werden de gemeenten in hun geloof versterkt en kwamen er dagelijks meer mensen bij.


Ama ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ hatuu mə lotu taa ɩ́ tena. Na teu mpɩ, pə wɛɛ ləmaɣasəlɛ nte tə wɛ teu na tə wɛ təpamm tɔ tə teu, mpi pɩɩ saaləɣɩ yem tɔ. Tə kɛ́ liɣitihutaɣa pʋlʋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́. 	 Het gaat om uw innerlijke instelling. Een sieraad dat voor God grote en blijvende waarde heeft, is een vriendelijk en evenwichtig karakter.


Mʋ nyá liɣitee na ń tɛɛ ń fɛɛ-m. Má nɔkəna sɩ má cɛla wei pə təkənaa tɔtɔɣɔ teitei ɩsɩɩ ma cɛla nyá tɔ. 	 Nu, neem uw geld en ga naar huis. Ik wil u allemaal hetzelfde betalen.


pɩɩ ha pʋntʋ na pə kəlɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə kpaɣaʋ nɔɔnɔɔ tɔ. Pəyele ɩ səm waalɩ ɩ ká wɛɛna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 	 zal nu al vele malen meer terugkrijgen. En in de toekomst krijgt hij het eeuwige leven."


Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Mɛ sɩ pənɛntɛ ɩ́ tɛma-m na mə taa yaa? 	 "Gelooft u het nu eindelijk?" antwoordde Jezus.


Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tuukuɣu sɔɔɣa pile kɛ ɩ taalɛ taa na tə nyɔ, na tə pɩɩ tʋɣʋ sɔsɔɔʋ na sumasɩ kɔŋ na sɩ́ tʋɣɩ tana kɛ kʋ pəliŋasɩ tɔɔ tɔɣɔ. 	 Het Koninkrijk van God is als een mosterdzaadje dat door iemand in de tuin wordt gezaaid. Het begint te groeien en wordt tenslotte een grote boom waarin de vogels kunnen nestelen."


Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ɩ́ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ pəlaaŋ wei pa hʋləsaa na ɩ nyənʋɣʋ wɛ teu, na ɩ taa suna mʋwa na kʋsɔɣɔtʋ ntɩ tə təna tɔ. 	 Godsdienstleraars en Farizeeërs! Het ziet er voor u slecht uit! Huichelaars, jullie lijken op witgekalkte graven, die er van buiten mooi uitzien, maar van binnen vol doodsbeenderen en bederf zitten.


Pə tɔɔ kɛ́ Yuta nyə́ma paɣalɛ polaa sɩ pa səŋna Maləta na Malɩ kɛ pa neu ləyaɣa caɣaʋ. 	 Er waren verscheidene Joden gekomen om Martha en Maria te troosten over het verlies van hun broer.


Na má la na yəlaa təna cɛkəna Ɩsɔ sɩɩ ɩsəna mpi na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔ, ɩsəna pə wɛɛ sɩ pə́ la tɔ. Ɩsɔ wei ɩ lapa pə təna na pə́ wɛɛ tɔ ɩ ŋmɛsa hatuu lɔŋtaa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ mpʋ tɔɣɔ. 	 Ik mag de mensen laten zien hoe God, Die alles gemaakt heeft, Zijn verborgen plan uitvoert. Het plan dat Hij vanaf het begin voor Zich heeft gehouden.


Pə tɔɔ kɛ́ ɩcantʋ na kʋtʋʋŋ na ɩsənyəŋlɛ na wahalanaa na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ, pə təna mpi ma naa ɩsəntɔɣɔ Kilisiti tɔɔ tɔ ma mʋɣələɣəna-wəɣɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma kɛ́ ɩcam ɩlɛ ma toŋ taa toŋ ntɛ́ təna. 	 Daarom kan ik zelfs blij zijn over zwakheden, beledigingen, noodsituaties, vervolgingen en moeilijkheden, die ik terwille van Christus moet verdragen. Want als ik zwak ben, ben ik pas sterk.


Ama pa laakʋɣʋ tɔ alɔɣaa tɔɔ kɛ́ pa laakɩ, pə taɣa Ɩsɔ. Na ma kisaa sɩ mə na alɔɣaa ɩ́ taa wɛɛ təma tɔm taa ɩlɛ. 	 Verre van dat! Wat ik wil zeggen, is dat de mensen die zo'n afgod een offer brengen, in feite een offer aan boze geesten brengen en niet aan God. En ik wil niet dat u iets met de boze geesten te maken hebt.


Tɔʋ, ɩ́ cáálɩ́ mə tɩ na ɩ́ tɔɣɔ tɔɣɔnaɣa na ɩ́ hiki weesiŋ. Pə kaa cətəlɩ mə taa nɔɣɔlʋɣʋ cətəlʋɣʋ maɣamaɣa. 	 Toe, eet wat! Uw leven hangt ervan af. Er zal geen haar op uw hoofd gekrenkt worden."


Tənaɣa Yesu ɩfalaa mpa paa wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa tɔ pa luŋa akula kɛ ɩ tɛɛ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tampana n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa. 	 De anderen bogen zich vol ontzag voor Jezus neer. "U bent inderdaad de Zoon van God!" zeiden zij.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Helɔtɩ lʋlʋɣʋ acima wule Helɔtiyatɩ pɛɛlɔ polaa na ɩ́ paakɩ mpa pa yaa tɔɣɔʋ tɔ pa ɩsɛntaa. Tənaɣa pə lapa Helɔtɩ kɛ leleŋ. 	 Op de verjaardag van Herodes kwam de dochter van Herodias de feestzaal binnen en danste voor de gasten.


Ma yɔɣɔtəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ səna-mɛ, pə taɣa ɩsɩɩ katɔka kɛ ma tʋɣɩ-mɛ. Ama ma caa kɛ́ sɩ má tusi-mɛɣɛ mpi pə wɛ teu tɔ pə taa na ɩ́ kpɛntəna Tacaa kɛ teu na ɩ́ tɔ ɩsɩɩ pə mʋnaa tɔ. 	 Ik zeg deze dingen niet om u in een keurslijf te persen, maar om u te helpen. Ik wil graag dat u goed leeft en dat zo min mogelijk dingen uw aandacht van de Here afleiden.


Ma Caa, pɔpɔtʋ fɛɩ ma sɛɛ-ŋ. Nyá ɩnɩ nyá luɣu tɩɩ lapəna mpʋ. 	 Ja, Vader, want zo hebt U het graag gewild."


Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔ wɛɛkʋɣʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ Ɩsɔ təma kɛ pə tʋ-ɩ sɩ ɩ́ paasəɣəna. Pə tɔɔ kɛ́ pə fɛɩ sɩ pá ná kawaliya nakələɣɩ ɩ kiŋ. Ɩ kaa wɛɛ kalampaanɩ tʋ yaa wei ɩɩ laa pááná mʋɣʋ tɔ, yaa sʋlʋnyɔɔlʋ yaa mʋsʋŋ tʋ, yaa wei ɩ muɣuliɣi sɩ ɩ́ hiki liɣitee tɔ. 	 Omdat zij leiding aan de gemeente moeten geven, moeten zulke leiders een zuiver leven leiden. Zij mogen niet trots of ongeduldig zijn; zij mogen niet veel drinken en ook niet driftig of hebzuchtig zijn.


Pá caɣaa ɩlɛ sɩ pa nyəmá Ɩsɔ. Ama ń nyənna pa lakasɩ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ pa nyəmá Ɩsɔ se. Pa lɩɩ yəlaa kɛ sɔŋ kɛ́, na pa kɛ́ kaanɩɩtʋnaa, paa pəsəɣɩ təmlɛ kʋpantɛ natələɣɩ lapʋ na ń ná. 	 Zulke mensen zeggen wel dat zij God kennen, maar uit hun doen en laten blijkt dat het niet waar is. Zij zijn door-en-door slecht en ongehoorzaam; er komt niets goeds uit hun handen.


Ye ma taa la pa hɛkʋ taa kɛ́ təma nna nɔɣɔlʋ ta lata tɔ, ɩsəntɔ pa taa yaa-wɛɣɛ asaɣaa. Ama pənɛntɛ pa na-yɛ, pə na pə mpʋ pa kisa má na ma Caa. 	 Als Ik niet zulke grote wonderen onder hen had gedaan, zouden zij niet schuldig zijn. Maar nu hebben zij die wonderen met hun eigen ogen gezien, en ondanks dat haten zij zowel Mij als mijn Vader.


Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ́ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ. Ye mpa pa lapa kəllaa maa ha-wɛɣɛ nɔɣɔ na pá tɔɣɔ Ɩsɔ tɩɩŋ taalɛ taa weesuɣu tʋɣʋ pəle. 	 Als u oren hebt, luister dan naar wat de Geest tegen de gemeenten zegt. Wie overwint, zal Ik te eten geven van de levensboom die in de tuin van God staat.


Pə kɔma na pə́ lɩɩ sɩ tɩɩ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na tə́ polo Italii, ɩlɛna pá kpaɣa Pɔɔlɩ na saləkatʋnaa lɛlaa na pá tʋ yoolaa sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ niŋ taa. Pa yaa y+o+olú ɩnɩ sɩ Yuliyusi. Ɩ kɛ́ Lom yoolaa tintiɣile nte pa yaa sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ nyəntɛ tɔ tə taa nɔɣɔlʋ. 	 Toen besloten was dat wij naar Italië zouden varen, werden Paulus en enkele andere gevangenen aan een Romeins officier toevertrouwd. Hij heette Julius en was lid van het keurkorps van de keizer.


Nti ma wɛna na má caa ma tasəna-mɛɣɛ kilisinaʋ tɔɣɔlɛ sɩ, pəyaɣa ŋka ka wɛɛ na káá tɛ na ká tɔɣɔ ka caa wɛnaʋ təna tɔ, ka pəcaatʋ ka wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yom wɛʋ tɔ. Pəyele ŋkɛ kaa tɛna na ká tɩ pə təna. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader. Hij moet doen wat zijn voogden en de beheerders van de erfenis hem zeggen. Pas als hij de leeftijd heeft bereikt, die zijn vader in het testament heeft genoemd, mag hij met de erfenis doen wat hij zelf wil.


Maa pəsəɣɩ na má lu tələɣɩ ma maɣamaɣa. Ama ɩsɩɩ Ɩsɔ kɛɛsəɣɩ-m tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ma hʋʋkəna, na ma hʋʋlɛ tewa. Mpi tɔ, pə taɣa ma maɣamaɣa ma luɣu nyəntʋ kɛ ma pɛɛkəɣɩ lapʋ. Ama wei ɩ tila-m tɔ ɩ luɣu nyəntʋ kɛ́. 	 Ik kan niets uit Mijzelf doen. Ik oordeel zoals God het Mij zegt. Mijn oordeel is eerlijk en rechtvaardig. Het gaat Mij niet om wat Ik wil maar om wat God wil, want Hij heeft Mij gestuurd.


Aaɩ, ɩ́ sɔɔləɣɩ mə kolontunaa na ɩ́ lakɩ-wɛɣɛ kʋpantʋ. Ɩ́ kəntəɣɩ, ɩ́ taa tɛləsɩ fɛlʋɣʋ tɔm kɛ lɔlɔ. Pɩɩ yele na mə kasəyaɣa tɔɔ sɔsɔm, na ɩ́ ká pəsɩ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ pəyalaa. Paa fɔɔfɛɩnaa na asaɣaa, ɩ́lɛ́ ɩ lakɩ kʋpantʋ kɛ́. 	 Weet u wat u moet doen? Uw vijanden liefhebben en goed voor hen zijn en hun iets te leen geven zonder erop te rekenen dat ze u terugbetalen. Dan krijgt u een grote beloning in de hemel. Dan zult u echte zonen van God zijn. Want Hij is vriendelijk en goed voor ondankbare en slechte mensen.


Tənaɣa yəlaa kɔna-ɩ-kʋ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Yuta nyə́ma taa sɔsaa sɩ: Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa liɣitee nyəɣəlʋɣʋ tɔɔ cənɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ́. 	 Dat deden zij. "Van wie is het portret dat hier-op staat?" vroeg Hij, "en het opschrift?" "Van de keizer", antwoordden zij.


Yesu kɔma na ɩ́ tɛ yəlaa kɛ faaci lapʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ Kapənahum. 	 Nadat Jezus was uitgesproken, ging Hij het plaatsje Kapernaüm in.


Ama kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ, ŋkʋɣʋ yʋlʋ ɩ́ tɔɣaa ɩ kaa sɩ. 	 Maar met dit brood uit de hemel is het anders. Wie hiervan eet, zal niet sterven.


Yəlaa panɛ pa taa kɛ́ ta nyə́ma na tampana se, pə tɔɔ kɛ́ pa lɩɩ tá taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, ye paa kɛ́ tá nyə́ma, pa taa lɩɩ tá taa se. Ama pa lɩɩ ta taa kɛ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ teu sɩ pa taa nɔɣɔlʋ taa kɛ́ tá nyəŋ na tampana. 	 Die vijanden van Christus hebben vroeger bij ons gehoord, maar niet echt. Anders zouden ze bij ons zijn gebleven. Door ons de rug toe te keren, hebben zij laten zien dat ze niet allemaal bij ons hoorden.


Ɩ wɛ tɔnəŋ nyallʋ Simɔŋ wei ɩ təyaɣa wɛ lʋm nɔɣɔ tɔ ɩ tɛ. 	 Hij logeert bij Simon, de leerlooier die aan zee woont."


Pa tʋʋ-ɩ tɔ, ɩ ta lɛɛtɩ. Pa tʋ-ɩ kʋnyɔŋ tɔ, ɩ ta nyaasɩ-wɛ. Ama ɩ yelina pə tənaɣa Ɩsɔ wei ɩ təŋəɣɩ tampana na ɩ́ hʋʋkəna tɔɣɔ. 	 Als Hij beledigd werd, zei Hij niets lelijks terug. Als de mensen Hem pijn deden, dreigde Hij niet het hun betaald te zetten. Hij liet het allemaal over aan God, Die rechtvaardig oordeelt.


Pə yelaa na wulaʋ təyaɣa taŋlaa təna na yəlaa lɛlaa təna nyɩ sɩ Kilisiti təmlɛ lapʋ tɔɔ kɛ́ pa tʋ-m saləka. 	 Allen hier, ook de soldaten, weten dat ik terwille van Christus gevangen zit.


Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ nɩɩna heelim sɔsɔɔm na pə casəɣɩ kutuluɣu, na pusi su na sɩ lɩɩ. Tənaɣa kutuluɣu hotaa na pə təna pə pəsɩ ncaalɛ təkpataa. 	 Als dat huis te lijden krijgt van regen, overstroming en storm, stort het met donderend lawaai in."


Tacaa kʋheelitu maɣamaɣa kɛ tə caa-mɛɣɛ sɔɔsʋɣʋ kɛ cənɛ, sɩ tá mpa tɩɩ wɛɛna tá ɩsɛ kɛ Tacaa kʋyakʋ kʋkɔmʋɣʋ wule tɔ tə kaa tɛɛ nɔɣɔ kɛ mpa pa tɛma səpʋ tɔ. 	 Wat wij hier zeggen, is het woord van de Here: Wij die bij de terugkeer van de Here nog leven, zullen Hem niet eerder tegemoet gaan dan de gestorvenen.


Ma kʋsa nyá nyʋɣʋ kɛ yəlaa taa. Ma tɛma təmlɛ nte n tʋ-m sɩ má la tɔ. 	 Ik heb de mensen laten zien hoe groot Uw macht en majesteit zijn. Daarmee heb Ik gedaan wat U Mij had opgedragen.


Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ma tɛma ma taa na Ɩsɔ tɔɣɔ ma yɔɣɔtaa. Tá tɔtɔ tá hʋwɛɛ wɛ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔm taa tɔɣɔ tə tɛma ta taa na Ɩsɔ na pə tɔɔ kɛ́ tá nɔɔsɩ tɔɔ ɩɩ suŋ. 	 Wij geloven dat God voor ons zal zorgen. Dat is hetzelfde wat een van de psalmschrijvers zei: "Ik geloof en daarom spreek ik." (a)


Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ tɔma Yesu sɩ: Tacaa n cɔ teu pə tɩɩ fɛɩ. Timpi n yɔɣɔtaa sɩ Tacaa tike kɛna Ɩsɔ na ɩ paasi Ɩsɔ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ tɔ tampana kɛ n yɔɣɔtaa. 	 De godsdienstleraar zei: "Ja, Meester, het is waar wat U zegt. Er is maar één God. Er is geen God behalve Hij.


Tuu tɔ Ɩsɔ ta yɔɣɔtəta ɩ ɩsɔtaa tillaa taa nɔɣɔlʋ sɩ: Caɣa ma kɔŋkɔŋ taa haləna má kɔna nyá kolontunaa na ń loosi nyá nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ. 	 Heeft God ooit tegen een engel gezegd, zoals tegen Zijn Zoon: "Ga hier naast Mij op de ereplaats zitten, totdat Ik al Uw vijanden aan Uw macht heb onderworpen"? (f)


Ye wei ɩ ta səɣəlɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋɩ-m, pʋntʋ kaa pəsɩ na ɩ́ la ma ɩfalʋ. 	 Wie weigert zijn kruis op te nemen en Mij te volgen, is niet waard mijn discipel te zijn.


Pə taɣa pʋlʋ, nyɔɣɔsɩ ka kpa-m tɔ mə hana-m tɔɣɔnaɣa. Lʋkɔtʋ kpa-m tɔ mə hana-m lʋm na má nyɔɔ. Maa kɛ́ mʋʋlʋ tɔ mə kpaɣana-m na ɩ́ pona mə tɛ. 	 Want Ik had honger en u hebt Mij te eten gegeven. Ik had dorst en u hebt Mij te drinken gegeven. Ik was een vreemdeling en u hebt Mij in uw huis uitgenodigd.


Tənaɣa ɩ ləsa pa taa yəlaa naanʋwa na naalɛ na ɩ́ ha-wɛɣɛ hətɛ sɩ tillaa. Ɩ ləsa pɛlɛɣɛ sɩ pá wɛɛ ɩ kiŋ kɛ tam na ɩ́ tiliɣi-wɛɣɛ waasʋ lapʋ. 	 Samen trokken ze de bergen in. Hij wees er twaalf aan als Zijn vaste discipelen. Die zou Hij erop uitsturen om de mensen Gods plan bekend te maken.


Paa na ɩ ka lapa piti təma kɛ sɔsɔm kɛ pa ɩsɛntaa tɔ, pa ta mʋ-ɩ. 	 Ondanks de vele wonderen die Hij voor hun ogen had gedaan, geloofden de meeste mensen niet dat Hij de Christus was.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma wei pə waa mpʋ tɔ sɩ: Saŋa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kɛ́, pə fɛɩ sɩ ń səɣəlɩ nyá kʋhəntʋɣʋ kɛ mpʋ. 	 Maar het was die dag sabbat. Daarom zeiden de Joden tegen de man die net genezen was: "Het is sabbat! Dan mag u die matras niet dragen."


Ɩ pəsa pɛllaa caa tɔtɔ. Ɩlɛ pə taɣa mpa pa mʋɣʋləɣəna pɛlʋɣʋ tɔm tike tɔɣɔ ma tɔŋ. Ama mpa pa təŋa tá caa Apəlaham ɩkpatɛ na pá tɛ Ɩsɔ na pa taa ɩsɩɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka tɛmnaʋ Ɩsɔ na ɩ taa na pə́cɔ́ pá pɛləɣɩ-ɩ tɔɣɔ. 	 Zij zijn pas echt kinderen van Abraham, als zij net zo op God vertrouwen als hij, toen hij nog niet besneden was.


Pɔɔlɩ luɣu lapa sɩ ɩ təŋsəɣɩ-ɩ ɩ waalɩ, ɩlɛna ɩ kpaɣa-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɛla-ɩ Yuta nyə́ma mpa paa wɛ hɔɣɔləŋ ɩnɩ ɩ taa tɔ pa tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna paa nyəmá sɩ ɩ caa kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ. 	 Paulus wilde graag dat deze jongeman met hen meeging op reis. Om de Joden in die streek terwille te zijn, besneed hij Timotheüs, want zij wisten allemaal dat hij niet besneden was, omdat zijn vader een Griek was.


Pə kɔma pə fe ɩlɛna, ɩ́ yaa ɩ ɩfalaa na ɩ́ ləsɩ pa taa kɛ́ yəlaa naanʋwa na naalɛ, na ɩ́ ha-wɛɣɛ hətɛ sɩ tillaa. 	 Tegen de morgen riep Hij Zijn volgelingen bij Zich en koos er twaalf uit die Zijn discipelen zouden worden. 'Apostelen' noemde Hij hen ook wel.


Mpʋ tɔtɔɣɔ, ma tila-mɛ sɩ ɩ́ kʋ haləm mpi ɩ́ taa hala tɔ. Lɛlaa ná halaa na kaɣana pə waasəɣɩ-mɛ. 	 Ik heb jullie erop uitgestuurd om te maaien wat je niet hebt gezaaid. Anderen hebben het voorbereidende werk gedaan en jullie mogen de oogst binnenhalen."


Tə tɛɛlʋɣʋ mpʋ tɔ pə ta puɣusi-tʋ se. Pə taɣa pʋlʋ, Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ha-tʋ tɔ ɩnɩ ɩ lapəna na tá təna tə́ nyɩ teu sɩ Ɩsɔ sɔɔla-tʋ. 	 Die hoop is geen valse hoop, omdat Hij ons hart gevuld heeft met Zijn liefde door de Heilige Geest, Die Hij ons heeft gegeven.


Ɩlɛna pa təna pa se-m ɩsɩɩ pa seekuɣu ma Caa tɔ. Yʋlʋ ɩ́ ta se Pəyaɣa ma, ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ se ma Caa wei ɩ tila-m tɔ. 	 Daarom moet iedereen even veel eer geven aan de Zoon als aan de Vader. Wie de Zoon niet eert, eert ook de Vader niet, Die Hem gestuurd heeft.


Ye Ɩsɔ Feesuɣu ŋku kʋ feesa Yesu kɛ́ sətaa taa tɔ kʋ caɣa mə taa, wei ɩnɩ ɩ ka feesa Kilisiti kɛ sətaa hɛkʋ tɔ, kʋlʋm ɩnɩ ɩ ká ha mə tɔnəŋ kʋsəpəŋ ɩnɛɣɛ toma na ɩ Feesuɣu ŋku kʋ caɣa mə taa tɔ kʋ toŋ taa. 	 Als de Geest van God in u woont, heeft dat ook gevolgen voor uw lichaam. God heeft Jezus uit de dood opgewekt. Wel, doordat Zijn Geest in u woont, zal Hij ook uw sterfelijke lichaam levend maken.


Ɩlɛ pə taɣa yəlaa tənaɣa yem. Ta mpa Ɩsɔ ka ləsa tuu tanaŋ tɛɛ sɩ tə́ ná na tə́ yɔɣɔtɩ pə tɔm tɔɣɔ. Yesu ɩnɩ ɩ səpa na Ɩsɔ feesi-ɩ tɔ tá na-ɩ tə́ tɔɣɔna na tə́ nyɔɔ. 	 aan getuigen, die tevoren door God waren uitgekozen; niet aan het grote publiek, maar aan ons, die met Hem hebben gegeten en gedronken, nadat Hij uit de dood was opgestaan.


Ɩ́ taa seeki-wɛɣɛ waatʋ wei pa wɛɛkɩ tɔ tike sɩ pə́ la-wɛɣɛ leleŋ. Ama ɩ́ la Ɩsɔ luɣu nyəntʋ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ ɩsɩɩ Kilisiti yomaa. 	 Werk niet alleen goed als uw meester toekijkt, maar ook als hij u alleen laat. Doe uw werk als een dienaar van Christus, die van ganser harte wil doen wat God vraagt.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋlaa na ɩ́ məlɩ Yaatanɩ waalɩ, timpi Yohaanɩ ka caala Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔ, na ɩ́ caɣa təna. 	 Jezus ging terug naar de andere kant van de Jordaan, naar de plaats waar Johannes voor het eerst doopte. Daar bleef Hij een tijd.


Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ tinte kʋwɔpəlɛ tilimle, 	 Ze gaven Hem een stuk geroosterde vis en zagen dat Hij het opat. Hij zei: "Herinneren jullie je niet meer wat Ik heb gezegd, toen Ik nog bij jullie was?


Mɛ mpa ɩ kawa na mə səɣəla nɩɩ-mɛ tɔ, mə təna ɩ́ kɔɔ ma cɔlɔ na má yele na ɩ́ hɛɛsɩ. 	 Als de lasten u drukken en u vermoeid raakt, kom dan bij Mij. Ik zal u rust geven.


Ɩlɛ nyá, pepe tɔɔ kɛ́ n footiɣi nyá lɛlʋ kɛ mpʋ? Na pepe tɔɔ kɛ́ n nyənəɣɩ-ɩ yem? Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ tá təna tɩɩ səŋ na ɩ́ hʋʋna-tʋ. 	 Hoe durft u dan een andere gelovige te veroordelen of op hem neer te kijken? Wij zullen ieder voor zich voor Christus terecht moeten staan.


Yəlaa samaa wei ɩ nɩɩ Yesu sɛɣɛsʋɣʋ ŋkʋ tɔ, pə lapa-wɛɣɛ piti. 	 Iedereen was diep onder de indruk van Zijn inzicht.


Na yʋlʋ lʋtʋ ɩ́ suuwa na ɩ́ lʋkɩ na ɩ́ ta təŋ ɩsəna mpi pə wɛɛ sɩ pá lʋ tɔ, paa ɩ huwa, nɔɣɔlʋ ná kaa samɩ-ɩ. 	 Houd je aan de regels die de Here heeft gegeven, net als een sportman; als die zich niet aan de regels houdt, wordt hij gediskwalificeerd en kan hij geen prijs winnen.


Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa ɩ ɩfalaa na ɩ heeli-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, leelu kʋnyɔntʋ ɩnɛ ɩ tʋ mpiɣi kʋhaaŋ atakaa taa tɔ pə kəla pa təna pa nyəm. 	 "Die arme weduwe heeft meer gegeven dan al die rijke mannen", zei Hij tegen Zijn discipelen.


Ye mpʋ tə́ tɔkɩ tá Ɩsɔ sɛɛʋ ŋku kʋ tɔm tə hʋləɣɩ ɩsəntɔ tɔɣɔ teu. Mpi tɔ, tə wɛna kɔtəlaa sɔsaa taa sɔsɔ wei ɩ tɔma na ɩ́ tala Ɩsɔ cɔlɔ maɣamaɣa tɔ, ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ Yesu. 	 Maar Jezus, de Zoon van God, is onze grote hogepriester, Die naar de hemel is gegaan om ons te helpen; daarom moeten wij geen ogenblik aan Hem twijfelen.


Ḿpʋ́ɣʋ́ akpaɣalʋ ná cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ma ta nyɩ-mɛ. 	 De bruidegom riep terug: 'Ga weg! Ik ken jullie niet!'


na ɩ́ yapa-ɩ ɩ wahalanaa təna taa. Pə kɔma na Yosɛɛfʋ tala Icipiti wulaʋ sɔsɔ kiŋ tɔ, Ɩsɔ lapa na wulaʋ laŋlɛ hɛɛna ɩ yaasi na ɩ laɣatʋ. Haləna Icipiti wulaʋ nana-ɩ kʋfənɛɛ kpaʋ, sɩ ɩ́ nyənəɣɩ Icipiti tɛtʋ təna na ɩ maɣamaɣa ɩ təyaɣa pə tɔɔ. 	 Hij haalde hem telkens weer uit de moeilijkheden en gaf hem veel wijsheid. Daardoor kwam Jozef in de gunst bij koning Farao van Egypte, die hem aanstelde als gouverneur. Jozef kreeg het bestuur over heel Egypte en over de hofhouding van de Farao.


Tə́ taa hɔŋ tá tɩ na tə́ kpaasəɣɩ, tə́ taa kʋsəɣɩ tá təma pááná na tə́ lakɩ təmaɣa ɩsɛsɛɛmɛɛ. 	 Laten wij niet hoog over onszelf opgeven, want daarmee lokken wij alleen maar rivaliteit en jaloezie uit.


Ama pə tala ɩ Pəyaɣa ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ təfoo sɩ: Ɩsɔ, aa, nyá kumte wɛ tam kɛ́. Tampana taa kɛ́ n tɔkɩ nyá kawulaɣa. 	 Maar van Zijn Zoon zegt Hij: "Aan Uw koninkrijk, o God, komt nimmer een einde; er gelden regels die goed en rechtvaardig zijn.


Paa wʋlanaa, paa nyəɣəlʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ, paa liɣitee pɛɛ. Paa lɩɩtʋ, paa kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pɔɔŋ kʋpaŋ, paa tɔɔ wontu kʋpampantʋ kʋsɛɛmtʋ, paa nti tə sɛɛ teu təkeŋkeŋ tɔ, paa silikinaa, paa taasɩ nsi sɩ fɛɩ yem yem tɔ, paa tuu kela na taasɩ katɛ nyənsɩ, na nyəɣəlʋɣʋ kʋsɛɛmʋɣʋ na nyəɣəlʋɣʋ maɣamaɣa na pəlɛ nte pa yaa sɩ maapəlɩ tɔ. 	 Zij was hun grootste klant van goud en zilver, van edelstenen en parels, van fijn linnen, purper, zijde en scharlaken, van geurig hout, van ivoren en dure houten voorwerpen,


Kaa məŋna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma paɣalɛ kɛ pa Caa Ɩsɔ kiŋ. 	 Hij zal vele Joden ervan overtuigen dat zij moeten terugkeren tot de Here, hun God.


Ye mpʋ ɩlɛ tá taapalaa, ɩ́ səŋ təca na ɩ́ tɔkɩ sɛɣɛsəŋ wei tə sɛɣɛsa-mɛ tɔ, paa wei tə yɔɣɔtəna tá nɔɔsɩ tɔ, paa takəlasɩ taa nyəŋ. 	 Laat u dus niet van de wijs brengen; houd vast aan wat u van ons hebt geleerd door wat wij hebben gezegd en geschreven.


Tənaɣa heelim sɔsɔɔm kʋla teŋku tɔɔ na lʋm hola waasəɣɩ kpɩɩlʋɣʋ. Ama pə pamna Yesu tooki. 	 Terwijl zij overvoeren, stak er plotseling een hevige storm op. De golven waren zo hoog dat ze over de boot sloegen. Jezus lag te slapen en werd er niet wakker van.


Takəlaɣa kanɛ ka taa kɛɛsəɣəna Yesu Kilisiti kula mpi pə tɔɔ na ɩ́ hʋ́lɩ́ tɔ. Ɩsɔ yelina sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ pəyalaa kɛ mpi pə wɛɛ sɩ pə kɔŋ nɔɔnɔɔ tɔ. Kilisiti tilina ɩ ɩsɔtaa tillu na ɩ́ hʋ́lɩ́-təɣɩ ɩ pəyalʋ Yohaanɩ má. 	 In dit boek onthult Jezus Christus de geheimen die God Hem bekendgemaakt heeft. Hij zal Zijn dienaren laten zien wat binnenkort moet gebeuren. Daarom heeft Hij Zijn engel naar Zijn dienaar Johannes gestuurd om het hem allemaal te vertellen.


Kʋlɩ nyá naasɩ taa na ń la mpi pə kaasaa tɔ na pə́ nyɔɔ toŋ, pə́ taa kɔɔ na pə́ tɛɛsɩ səpʋ tənaŋnaŋ. Pə taɣa pʋlʋ, ma nawaɣa sɩ nyá kʋlapʋtʋnaa ta te teu kɛ ma Ɩsɔ ɩsɛntaa. 	 Word wakker en versterk wat nog leeft; anders sterft dat ook. Als God op u let, kan Hij niet tevreden zijn over uw daden.


Tá Caa Ɩsɔ ɩnəɣəlɛ teeli tʋ kɛ tam tɔɔ. Ami. 	 Alle eer is voor God, onze Vader, voor altijd en eeuwig. Amen.