Ĩ otero bero, ĩre moabosarimasa ĩna cãnitoye, ĩ ya vese ejacõari, vidi oterudigu̶mi, ĩre ĩategu̶ ñari. To yigajano, vacoacu̶mi ĩ. 	 Datapuwa't samantalang nangatutulog ang mga tao, ay dumating ang kaniyang kaaway at naghasik naman ng mga pangsirang damo sa pagitan ng trigo, at umalis.


Tirũ̶mu̶ju̶ne riojo ñamasusere, Cristo su̶ori quẽnaro Dios ĩ yise quetire mu̶a ajitirũ̶nu̶su̶oriju̶ju̶ne, “Ĩ oca ti gotirore bajirone õ vecaju̶ Dios tu̶ju̶ ejacõari, quẽnaro ñarũgũru̶arãja mani”, yivariquẽnacoayuja mu̶a. To bajiro yirã ñari, Dios yarãre quẽnaro ejarẽmoñuja mu̶a. 	 Dahil sa pagasa na natataan para sa inyo sa langit, na nang una ay inyong narinig sa salita ng katotohanan ng evangelio,


Gajeye ado bajise mu̶re yaja yu̶: Mu̶ tu̶ju̶ yu̶ cãnirotisõa yu̶re quẽnoyubosaya. “Diore yu̶re mu̶a sẽnibosarũgũrore bajirone yoaro mene adoju̶ tubiberiavire budiru̶cu̶ja”, yitu̶oĩaja yu̶. To bajicõari, mu̶are ĩagũ̶ varu̶aja yu̶. 	 Datapuwa't bago ang lahat ay ipaghanda mo ako ng matutuluyan: sapagka't inaasahan kong sa pamamagitan ng inyong mga panalangin ay ipagkakaloob ako sa inyo.


Boserũ̶mu̶ri ti ñajaquẽne, ĩna barujijama, ñamasuri cũmurorire rujivariquẽnarãma ĩna. 	 At ibig nila ang mga pangulong upuan sa mga sinagoga, at ang mga pangulong luklukan sa mga pigingan:


To bajiro ĩnare ĩna yigotiboajaquẽne, “Pablo, Bernabére ĩnare rũ̶cu̶bu̶orã vaibu̶cu̶rã sĩaĩsito mani”, yitu̶oĩacõañujarã ĩna. 	 At sa mga pananalitang ito ay bahagya na nilang napigil ang karamihan sa paghahain sa kanila.


Diore gotirẽtobosamasiriarã ĩna ñaro cõrone Jesús ĩ bajirotire ucamasiñujarã ĩna. To bajiro yirã ñari, no bojarãre, Jesúre ajitirũ̶nu̶rãre, rojose ĩna yisere Dios ĩ masiriorotire ucamasiñujarã —yiyuju Pedro. 	 Siya ang pinatotohanan ng lahat ng mga propeta, na ang bawa't sumasampalataya sa kaniya ay magkakamit ng kapatawaran sa mga kasalanan sa pamamagitan ng kaniyang pangalan.


Riojo mu̶are gotiaja yu̶. Tirũ̶mu̶ju̶ jãjarã Diore gotirẽtobosamasiriarã yucu̶ mu̶are yu̶ yiĩosere ĩaru̶amasiboayuma. Yu̶ gotimasiosere mu̶a ajisere ajiru̶amasiboayuma. To bajiri mu̶ama, jairo yu̶ yiĩosere masirã ñari, to yicõari, yu̶ gotimasiosere ajirã ñari, variquẽnaña mu̶a —yu̶are yicami Jesús, ĩ buerãre. 	 Sapagka't katotohanang sinasabi ko sa inyo, na hinangad na makita ng maraming propeta at ng mga taong matuwid ang inyong nakikita, at hindi nila nakita; at marinig ang inyong naririnig, at hindi nila narinig.


“Bajibeaja” ĩ yicu̶dijama, gãjerã ju̶arã, yu̶re ajitirũ̶nu̶rã, “Rojose yibu̶ mu̶” ĩre yimasirãre ĩnare jicõari, ĩ tu̶ vaja mu̶a. Ju̶arã ĩna manijama, sĩgũ̶ yu̶re ajitirũ̶nu̶gũ̶re, “Rojose yibu̶ mu̶” ĩre yimasigũ̶re jicõari, ĩ tu̶ vaja mu̶a. 	 Datapuwa't kung hindi ka niya pakinggan, ay magsama ka pa ng isa o dalawa, upang sa bibig ng dalawang saksi o tatlo ay mapagtibay ang bawa't salita.


Gajerũ̶mu̶ busujedibetibu̶saroju̶ne, masa manoju̶ vacoasuju Jesús, Diore sẽnigu̶acu̶. 	 At nagbangon siya nang madaling-araw, na malalim pa ang gabi, at lumabas, at napasa isang dakong ilang, at doo'y nanalangin.


To yi, “Bau̶. Cacu̶ ya viju̶ tudiarocu̶ ñagũ̶ja yu̶. Toju̶re tudiejacõari, ado bajise Cacu̶re ĩre yiru̶cu̶ja yu̶: ‘Cacu̶, rojose yicaju̶ yu̶, Diore, mu̶re quẽne. 	 Magtitindig ako at paroroon sa aking ama, at aking sasabihin sa kaniya, Ama, nagkasala ako laban sa langit, at sa iyong paningin:


To yi varũtu vanane, Cesarea de Filipo vãme cu̶ti sitaju̶re ejacaju̶ yu̶a, Jesúrãca. Toju̶ ejacõari, ado bajiro yu̶are sẽniĩacami Jesús: —Yu̶re, Dios ĩ roticõacacu̶re, ¿ñimu̶ ñaami yu̶re yati ĩna, masa? —yu̶are yisẽniĩacami Jesús. 	 Nang dumating nga si Jesus sa mga sakop ng Cesarea ni Filipo, ay itinanong niya sa kaniyang mga alagad, na sinasabi, Ano baga ang sabi ng mga tao kung sino ang Anak ng tao?


To bajiro ĩ yisere ajicõari, ĩ u̶ju̶re gotigu̶ vasuju: —“Roma macagu̶ ñaja”, yu̶re yimi. ¿No bajiro ĩre yigu̶ti mu̶? —ĩre yiyuju. 	 At nang ito'y marinig ng senturion, ay naparoon siya sa pangulong kapitan at sa kaniya'y ipinagbigay-alam, na sinasabi, Ano baga ang gagawin mo? sapagka't ang taong ito ay taga Roma.


Rĩamasare gotigu̶ yaja yu̶: Mu̶a jacu̶are quẽnaro ĩnare ajiya. Cristo mani u̶ju̶ to bajiro mu̶a yisere bojaami. 	 Mga anak, magsitalima kayo sa inyong mga magulang sa Panginoon: sapagka't ito'y matuwid.


Õ vecaju̶ ñacõari, Jesúre ĩre jiyuju. To bajiri ĩ riojojacatu̶a rũ̶cu̶bu̶oriaju̶re rujigu̶mi. Jesús masa u̶ju̶ ñarocu̶re, ĩna rijato beroju̶ rojose tãmu̶otu̶jabetiriaroju̶ ĩna vaborotire ĩnare yirẽtobosarocu̶re cũñuju Dios. “Mu̶ su̶ori Israel jãnerabatia rojose ĩna yisere yitu̶jamasiru̶arãma” yigu̶, to yicõari, “To bajiro yirãre rojose ĩna yisere masiriomasiru̶cu̶ja yu̶” yigu̶, ĩre cõañuju Dios. 	 Siya'y pinadakila ng Dios ng kaniyang kanang kamay upang maging Principe at Tagapagligtas, upang magbigay ng pagsisisi sa Israel, at kapatawaran ng mga kasalanan.


To bajiro ĩna yisere ajicõari, —Yu̶ quẽne, ado bajiro mu̶are sẽniĩaja yu̶. Yu̶re mu̶a cu̶dicõaroju̶, “Ĩ rotise rãca yaja yu̶”, mu̶are yiru̶cu̶ja maji. ¿Ñimu̶ rotiyujari, Juanre, “Oco rãca masare ĩnare bautizaya” yigu̶? ¿Dios rotiyujari? ¿Masaju̶a rotiyujarique? —ĩnare yisẽniĩacami Jesús. To ĩ yisere ajicõari, ĩna masurione gãmerã ñagõñacama ĩna: —“Dione, Juanre oco rãca masare bautizarotiyumi” mani yijama, ado bajiro manire sẽniĩajacagu̶mi: “Tire masirã ñaboarine, ¿no yirã ĩre ajitirũ̶nu̶beticati mu̶a?” manire yisẽniĩajacagu̶mi. 	 At sumagot si Jesus at sa kanila'y sinabi, Tatanungin ko rin naman kayo ng isang tanong, na kung inyong sasabihin sa akin, ay sasabihin ko naman sa inyo kung sa anong kapamahalaan ginagawa ko ang mga bagay na ito.


Cojorũ̶mu̶ rijacoacu̶mi Lázaro. Ĩ rijato bero, õ vecaju̶ ĩ ñicu̶ Abraham tu̶ju̶ ĩ u̶su̶re ãmicõanama ángel mesa. Bero, gajeyeũni jaigu̶ quẽne bajirocacoacu̶mi. Bajirocacõari, yuje ecogu̶mi. To bajicõari, rojose tãmu̶otu̶jabetiriaroju̶ cõaecogu̶mi. Toju̶ ñacõari, ĩamu̶ogũ̶ne, Abraham, Lázaro rãca ĩna ñaro ĩabu̶jagu̶mi, õ vecaju̶ ñarãre. 	 At nangyari, na namatay ang pulubi at siya'y dinala ng mga anghel sa sinapupunan ni Abraham: at namatay naman ang mayaman, at inilibing.


To ĩ yirirĩmarone, rijaquedicoasuju soju̶ama. Sãjanane, rijaqueariore ĩabu̶jayujarã mame bu̶cu̶arã. To bajiri sore ãmibudicõari, so manaju̶re ĩna yujeriaro tu̶ju̶ sore yujeyujarã. 	 At pagdaka'y nahandusay sa paanan niya ang babae, at nalagot ang hininga: at nagsipasok ang mga kabinataan at nasumpungan siyang patay, at siya'y kanilang inilabas at inilibing siya sa siping ng kaniyang asawa.


To yicõari, ti maca soju̶aju̶ ĩre vejacoasujarã ĩna, gũ̶tarine ĩre reasĩaroana. Toju̶ eja, ĩna sudi joeayere vejecõari, Saulo vãme cu̶tigu̶re ĩre ĩsiñujarã ĩna, “Tire codebosato” yirã. To yicõari, gũ̶tarine Estebanre ĩre reasu̶ovasujarã ĩna. 	 At siya'y kanilang itinapon sa labas ng bayan, at binato: at inilagay ng mga saksi ang kanilang mga damit sa mga paanan ng isang binata na nagngangalang Saulo.


Diore yirũ̶cu̶bu̶oriaviju̶, masa ĩna gãjoa sãriaju̶ tu̶ju̶re rũ̶gõcõari, to bajise masare ĩnare yigotimasiocami Jesús. Toju̶ jud'io masa u̶jarã ĩna moariju̶ ti ñaboajaquẽne, Jesúre ñiamasibeticama, ĩre ĩna ñiaroticu maji ti ejabetijare. 	 Sinalita niya ang mga salitang ito sa dakong kabang-yaman, nang nagtuturo siya sa templo: at walang taong humuli sa kaniya; sapagka't hindi pa dumarating ang kaniyang oras.


Vaibu̶cu̶ camello vãme cu̶tigu̶, gãjojota gojeacare sãjarẽtobudimasibecu̶mi. To bajirone bajiaja gajeyeũni jairãre quẽne, yu̶re ĩna ajitirũ̶nu̶ su̶yaru̶aboajama. To bajiro ĩna bajijare, yirẽto ecobosabetiru̶arãma —ĩnare yiyuju Jesús. 	 Sapagka't magaan pa sa isang kamelyo ang pumasok sa butas ng isang karayom, kay sa isang taong mayaman na pumasok sa kaharian ng Dios.


To bajiro ti bajiro, Dios ĩ roticõagũ̶ õ vecaju̶ yu̶ rujiadore ĩaru̶arãma masa. Yu̶ masise rãca, oco bueri vatoaju̶ yu̶ busubatorujiadire ĩaru̶arãma. 	 At kung magkagayo'y makikita nila ang Anak ng tao na napariritong nasa mga alapaap na may dakilang kapangyarihan at kaluwalhatian.


—No bojase mu̶a cu̶ose juaábeja. Gãjoare, barere quẽne juaábeja. Gu̶bo sudi juaámenane, mu̶a cu̶dasene cu̶dacõari, vaja. Maaju̶ masare mu̶a bocajama, ĩnare sẽniĩa, rẽtocoaru̶arãja mu̶a, yoaro ĩnare queti gotimaniamenane —ĩnare yiyuju Jesús. 	 Huwag kayong magsipagdala ng supot ng salapi, ng supot man ng pagkain, ng mga pangyapak man; at huwag kayong magsibati kanino mang tao sa daan.


To yicõari, jud'io masaju̶arema ado bajiro yimasiaja mani: “Dios ĩ rotimasire ti yirore bajiro mani yijama, ‘Quẽnase yirã ñaama’ manire yiĩaru̶cu̶mi Dios”, yitu̶oĩaboayuma ĩna. To bajiro yitu̶oĩaboarine, ĩ rotimasire jediro ĩna cu̶dibetijare, “Quẽnase yirã ñaama”, ĩnare yiĩabesuju Dios, yimasiaja mani. 	 Datapuwa't ang Israel sa pagsunod sa kautusan ng katuwiran, ay hindi umabot sa kautusang iyan.


To bajiñaboacu̶, tu̶oĩagũ̶mi ĩ: “Yu̶ jacu̶ moabosarimasarema jãjarã ĩna ñaboajaquẽne, ĩna base ru̶yaquẽnacu̶da ti. No yigu̶ yu̶ma adoju̶re ñiorija ñati yu̶”, yitu̶oĩagũ̶mi. 	 Datapuwa't nang siya'y makapagisip ay sinabi niya, Ilang mga alilang upahan ng aking ama ang may sapat at lumalabis na pagkain, at ako rito'y namamatay ng gutom?


To bajiro ĩ yigotimasiorone, Jesús tu̶ju̶ ejayujarã fariseo masa sĩgũ̶ri. Ĩ tu̶ju̶ ejacõari, ado bajiro gotiyujarã ĩna: —Gajeroju̶ vacoasa mu̶. U̶ju̶ Herodes, mu̶re sĩaru̶ macañañuju ĩ —Jesúre yigotiyujarã ĩna. 	 Nagsidating nang oras ding yaon ang ilang Fariseo, na nangagsasabi sa kaniya, Lumabas ka, at humayo ka rito: sapagka't ibig kang patayin ni Herodes.


To yicõari, ado bajiro ĩ buerãre yu̶are yicami Jesús: —No bojagu̶ yu̶ yu̶ ĩ ñaru̶ajama, ĩ bojasere ĩ ye ñarotire tu̶oĩabecu̶ne, “Jesúre bajiro rojose tãmu̶oru̶cu̶ja yu̶ quẽne” yitu̶oĩacõari, yu̶ju̶are ajisu̶yaru̶cu̶mi. 	 Nang magkagayo'y sinabi ni Jesus sa kaniyang mga alagad, Kung ang sinomang tao'y ibig sumunod sa akin ay tumanggi sa kaniyang sarili, at pasanin ang kaniyang krus, at sumunod sa akin.


To bajiro ĩ yisere ajicõari, ĩ yere juabecu̶ne, Jesúre su̶yacoasuju ĩ yuja. 	 At iniwan niya ang lahat at nagtindig at sumunod sa kaniya.


To yicõari, to soju̶abu̶sa varẽmoñuju Jesús. Va, sita tũcuroju̶ murocacũcõari, Diore sẽniñuju ĩ, “Yu̶re ĩna sĩarotire yu̶re matabosato ĩ” yigu̶. 	 At lumakad siya sa dako pa roon, at nagpatirapa sa lupa, at idinalangin na, kung mangyayari, ay makalampas sa kaniya ang oras.


Toagu̶, yu̶re quẽnaro baba cu̶ticacu̶ju̶are, “Ado bajiro yu̶re yibosaya”, mu̶re yisẽniaja yu̶: Ĩna, rõmia ju̶arãre, “Gãmerã oca quẽnoato” yigu̶, ĩnare ejarẽmoña mu̶. To yu̶ ñaro, Cristo ĩ rijabosare su̶orine quẽnaro Dios ĩ yisere yu̶ gotimasiorotire yirã, yu̶re quẽnaro ejarẽmorũgũcama ĩna. Clemente, ĩ babarã quẽne yu̶re ejarẽmorũgũcama. Yu̶re ejarẽmocanare, “Ado cõro ñaama yu̶ tu̶ ñarũgũrona” Dios ĩ yiucaturiatutiju̶ ucatuecorã ñarãma. 	 Oo, ipinamamanhik ko rin naman sa iyo, tapat na kasama sa pagtulong, na iyong tulungan ang mga babaing ito, sapagka't sila'y nangagpagal na kasama ko sa evangelio, at kasama rin naman ni Clemente, at ng ibang aking mga kamanggagawa, na ang kanilang pangalan ay nangasa aklat ng buhay.


No bojaro yu̶a vato masa jedirore Cristo ocare gotimasiocudiaja yu̶a, “Ĩre mu̶a ajitirũ̶nu̶jama, rojose tãmu̶otu̶jabetiriaroju̶ vabetiru̶arãja mu̶a” yirã. To yicõari, tocãrãcu̶ne Cristore ĩna ajitirũ̶nu̶jama, Dios tu̶ju̶ ĩna ejarirũ̶mu̶, “Ñie rojose mana ñaama” ĩ yiĩarotire yirã, yu̶a masiro cõro quẽnaro gotimasioaja yu̶a. 	 Na siya naming inihahayag, na pinaaalalahanan ang bawa't tao at tinuturuan ang bawa't tao, sa buong karunungan, upang maiharap naming sakdal kay Cristo ang bawa't tao;


To cõro ti rẽtiatu̶satone, ado bajiro tutuaro avasãcami Jesús: —El'i, El'i, ¿lema sabactani? —yiavasãcami. “Dios, yu̶ jacu̶, ¿no yigu̶ yu̶re cãmotadiati mu̶?” yire ũni ñacaju̶ ti, ĩ avasãcati. 	 At nang malapit na ang oras na ikasiyam ay sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, na sinasabi: Eli, Eli, lama sabachthani? sa makatuwid baga'y, Dios ko, Dios ko bakit mo ako pinabayaan?


To bajirone gotiaja Dios oca: “Jesúre ajitirũ̶nu̶rãrema yu̶ goticatore bajiro ĩnare quẽnaro yu̶ yijare, ‘ “Yiru̶cu̶ja” ĩ yiriarore bajiro yigu̶ ñaami’ yirã, su̶tiritibetiru̶arãma”, yigotiaja ti. 	 Sapagka't sinasabi ng kasulatan, Ang lahat na sa kaniya'y nagsisisampalataya ay hindi mapapahiya.


To bajiri, ado bajiro mu̶re yaja yu̶: ‘Adone ñaja yu̶. Mu̶ bojasere yiru̶ masa tu̶ju̶ vacu̶ yaja. “To bajiro bajiru̶cu̶mi” mu̶ ocare masa ĩna yiucacatore bajirone yiru̶, bajiaja’ ”, Diore ĩre yiyuju Cristo, masare ĩ rijabosarotire yigu̶. 	 Nang magkagayo'y sinabi ko, Narito, ako'y pumarito (sa balumbon ng aklat ay nasusulat tungkol sa akin.) Upang gawin, Oh Dios, ang iyong kalooban.


Yu̶re ajitirũ̶nu̶rã jediro, Esp'iritu Santo ĩ ejarẽmose rãca mu̶are yu̶ gotisere mu̶a ajimasiru̶ajama, quẽnaro tu̶oĩato —yigoticami yu̶re ruyuaĩocacu̶. 	 Ang may pakinig, ay makinig sa sinasabi ng Espiritu sa mga iglesia.


Ejacõari, ado bajiro socarãne gotiyujarã: —“Diore yirũ̶cu̶bu̶oriavire caguerocamasiaja yu̶. To yicõari, idiarũ̶mu̶ tu̶satirũ̶mu̶ne bu̶ajeocõamasiaja”, yicami ãni —yiyujarã ĩna. 	 At nangagsabi, Sinabi ng taong ito, Maigigiba ko ang templo ng Dios, at muling itatayo ko sa tatlong araw.


Diore yirũ̶cu̶bu̶oriaviju̶ ñacõari, gãjoa sãriaju̶ riore rujiyuju Jesús. Rujicõari, jãjarã masa tiju̶re gãjoa ĩna sãñasere ĩañuju. Gãjoa jairã, jairo sãñujarã. 	 At umupo siya sa tapat ng kabang-yaman, at minasdan kung paanong inihuhulog ng karamihan ang salapi sa kabang-yaman: at maraming mayayaman ang nangaghuhulog ng marami.


Sĩgũ̶ rĩa cojomo cõro, ju̶a jẽnituarirãcu̶ ũ̶mu̶a ñaboacama. Sĩgõrene manajo cu̶tiboacama ĩna. Ñasu̶ogu̶ sore manajo cu̶tisu̶oboacami. Rĩa magũ̶ne rijacoacami ĩ. 	 May pitong lalaking magkakapatid: at nagasawa ang panganay, at nang mamatay ay walang naiwang anak;


Nicodemo ñamiju̶ Jesúrãca ñagõgũ̶ ejar'i quẽne ejayuju. Treinta y cuatro kilo cõro rũ̶cu̶se su̶tiquẽnasere juaejayuju ĩ. Mirra vãme cu̶tise, áloe vãme cu̶tise rãca vu̶ore ñañuju ti su̶tise. 	 At naparoon naman si Nicodemo, yaong naparoon nang una sa kaniya nang gabi, na may dalang isang pinaghalong mirra at mga aloe, na may mga isang daang libra.


To bajicõari, mu̶a tu̶ana to yicõari, gajeroana quẽne gãjerã rãca ĩna gãmerã sĩasere ajiru̶arãja mu̶a. Tire ajicõari, güibetiru̶arãja mu̶a. “Bajiru̶aroja” Dios ĩ yiriarore bajirone bajiru̶aroja. To bajiro ĩna gãmerã yiñaboajaquẽne, adi macaru̶cu̶ro jediro me bajiru̶aroja. 	 At pagka kayo'y nangakarinig ng mga digmaan at mga kaguluhan, ay huwag kayong mangasindak: sapagka't kinakailangang mangyari muna ang mga bagay na ito; datapuwa't hindi pa malapit ang wakas.


To ĩna ejarone, masa rijariarãre ĩna yujereariaviju̶re sĩgũ̶ ũ̶mu̶ budiayuju, Jesúre ĩagu̶agu̶. Ti viju̶ ñañuju ĩ ñaro. Vãti sãñagũ̶ ñañuju. To bajiri no yimasiñamagũ̶ ñañuju. Cojoji me cõmemane ĩ gu̶bori sotorire, ĩ ãmorire quẽne siaboayujarã. To ĩna yiboajaquẽne, tũ̶asure reacõarũgũñuju ĩ. To bajiro bajigu̶ ñari, ũ̶mu̶a, ñamirire quẽne gũ̶tayucu̶ joeju̶ vacudirũgũñuju. To bajicõari, masa yujereariaviju̶re ñacõari, avasãmecu̶cudirũgũñuju. To bajiro bajicudica yigu̶, gũ̶tariju̶ quediroca vacudirũgũñuju. 	 At paglunsad niya sa daong, pagdaka'y sinalubong siya na galing sa mga libingan ng isang lalake na may isang karumaldumal na espiritu,


To bajiri, yu̶ mairã, “Ado bajise tu̶oĩamasiato” yigu̶, Moisés ĩ ucamasire mu̶are gotibu̶ yu̶: “Dios ĩ rotimasire mani cu̶dijeobetijama, manire ĩavariquẽnabetiru̶cu̶mi Dios” yitu̶oĩa güirã me ñari, moabosarimaso rĩare bajiro bajirã me ñaja mani. “Cristo ĩ rijabosare su̶orine Dios ĩavariquẽnarã ñaja” yirã ñari, Sara ñamasirio rĩare bajiro bajirã ñaja mani. 	 Kaya nga, mga kapatid, hindi tayo mga anak ng babaing alipin, kundi ng babaing malaya.


Jẽre ĩre ĩomu̶ yu̶, ĩ tu̶ju̶ mu̶ ejarotire. To bajiri ĩ tu̶ sãjaejacõari mu̶ ãmo ñujeoru̶cu̶ja mu̶, “Quẽna tudiĩato” yigu̶ —Anan'iare yiyuju Jesús. 	 At nakita niya ang isang lalaking nagngangalang Ananias na pumapasok, at ipinapatong ang kaniyang mga kamay sa kaniya, upang tanggapin niya ang kaniyang paningin.


Ĩna vatoagu̶ u̶ju̶ ñamasugũ̶ ĩ rujiri cũmuroju̶ne bu̶jo ĩ yabese budicaju̶. To bajicõari, bu̶jo ĩ jaro, ti bu̶su̶rore bajiro bu̶su̶caju̶. Ĩ rujiri cũmuro rĩjoroju̶a cojomo cõro ju̶a jẽnituarirãcu̶ jea ũ̶ju̶ricu̶ri rũ̶gõcaju̶. Ado bajiro yigotiro bajicaju̶: Sĩgũ̶ ñaboarine, cojomo cõro ju̶a jẽnituarirãcu̶ ñarãre bajiro bajigu̶, jediro masigũ̶ ĩ ñasere gotiro bajicaju̶. 	 At mula sa luklukan ay may lumalabas na kidlat, at mga tinig at mga kulog. At may pitong ilawang apoy na mga nagliliyab sa harapan ng luklukan, na siyang pitong Espiritu ng Dios;


Mu̶a yimasiro cõro quẽnase rĩne yiya, “Masa jediro mani rãca quẽnaro ñato” yirã. 	 Kung maaari, ayon sa inyong makakaya, ay magkaroon kayo ng kapayapaan sa lahat ng mga tao.


To ĩ yisere ajicõari, ĩre ĩamaigũ̶ ñari, “Tone bajicõato”, ĩre yicõa tu̶jacu̶mi, ĩ u̶ju̶. 	 At sa habag ng panginoon sa aliping yaon, ay pinawalan siya, at ipinatawad sa kaniya ang utang.


To bajicõari, jatirocarũ̶gũ̶cõari, vasu̶oyuju ĩ yuja. Ĩna rãca sãjasuju micaboar'i, Diore yirũ̶cu̶bu̶oriaviju̶re. To jatisãjacu̶ne, “Dios quẽnaro yu̶re yami. Yu̶ rijaye cu̶tisere yu̶re catioami”, yivariquẽnañuju ĩ. 	 At paglukso, siya'y tumayo, at nagpasimulang lumakad; at pumasok na kasama nila sa templo, na lumalakad, at lumulukso, at nagpupuri sa Dios.


Ĩna gotisere ĩna ajijedicoaboajaquẽne, Pablore, Bernabére gotiyiroyujarã ĩna, jud'io masa, gajeyeũni jairã rõmiri Diore rũ̶cu̶bu̶orãre, to yicõari ti macana ñamasurãre quẽne. To bajiro ĩna yijare, jũnisinicõari, Pablo, Bernabére varotiyujarã ĩna. 	 Datapuwa't inudyukan ng mga Judio ang mga babaing masisipag sa kabanalan na may mga kalagayang mahal, at ang mga mahal na tao sa bayan, at nangagbangon ng paguusig laban kay Pablo at kay Bernabe, at kanilang pinalayas sila sa kanilang mga hangganan.


To ĩ yisere aji, Jesúju̶ama, ĩ buerimasa ĩna ñaroju̶are ju̶darũ̶gũ̶, ĩacõari, ado bajiro Pedrore ĩre yiyuju: —¡Satanás, vasa mu̶! Vãtia u̶ju̶re ñagõbosagu̶ yaja mu̶. To bajiro mu̶ yijama, Dios ĩ tu̶oĩarore bajiro me tu̶oĩaja mu̶. Masa ĩna tu̶oĩarore bajiro tu̶oĩagũ̶ yaja —ĩre yiyuju Jesús, Pedrore. 	 Datapuwa't paglingap niya sa palibot, at pagtingin sa kaniyang mga alagad, ay pinagwikaan si Pedro, at sinabi, Lumagay ka sa likuran ko, Satanas; sapagka't hindi mo pinagiisip ang mga bagay na ukol sa Dios, kundi ang mga bagay na ukol sa mga tao.


Rĩamasa jacu̶are, ado bajise mu̶are gotiaja yu̶: Mu̶a rĩare ĩnare yijũnisiniomenane, Dios ĩ bojarore bajiro yirã, quẽnaro ĩnare gotimasiobu̶cu̶oya. 	 At, kayong mga ama, huwag ninyong ipamungkahi sa galit ang inyong mga anak: kundi inyong turuan sila ayon sa saway at aral ng Panginoon.


Mu̶ quẽne, yu̶re bajiro Jesucristore ajitirũ̶nu̶gũ̶ ñari, ñajediro quẽnaro Dios manire ĩ yisere mu̶ ajimasirotire yigu̶, mu̶re sẽnibosarũgũaja. 	 Upang ang pakikipagkaisa ng iyong pananampalataya, ay maging mabisa sa pagkaalam ng bawa't mabuting bagay na nasa iyo, sa kay Cristo.


Quẽna mu̶are tudigotiaja yu̶: Jud'io masa circuncisión yirotirãre bajiro mu̶a quẽne, mu̶a yirotijama, Dios ĩ rotimasire cu̶dijeoroti ñaboroja mu̶are. To bajiboarine ñimu̶ju̶a cu̶dijeogu̶ maniru̶cu̶mi. 	 Oo, pinatotohanan kong muli sa bawa't taong tumatanggap ng pagtutuli, na siya'y may kautangang tumupad ng buong kautusan.


To bajiri, gãjerãre yayioroaca gãjoa ĩsiñujarã ĩna, “ ‘Rojose yimi’ u̶jarãre yato ĩna” yirã. To bajiri, “ ‘Diore, to yicõari, Moisés ñamasir'ire quẽne rojose ĩnare ñagõmacami’ yigotiba mu̶a”, ĩnare yiyujarã. 	 Nang magkagayo'y nagsisuhol sila sa mga lalake, na nangagsabi, Narinig naming siya'y nagsalita ng mga salitang kapusungan laban kay Moises at sa Dios.


Yu̶re ajitirũ̶nu̶rãre ado bajise mu̶are rotiaja yu̶: Mu̶are ĩaterãre quẽne ĩamaiña. Ĩnare ĩamaicõari, quẽnaro yiya. 	 Datapuwa't sinasabi ko sa inyong nangakikinig, Ibigin ninyo ang inyong mga kaaway, gawan ninyo ng mabuti ang nangapopoot sa inyo,


To bajiro ĩ yisere ajicõari ado bajiro yiyuju so: —“Diore gotirẽtobosagu̶ ejaru̶cu̶mi, Cristo ĩna vãme yigu̶”, yimasiaja yu̶. Ejacõari, yu̶are quẽnaro gotiquẽnojeoru̶cu̶mi —Jesúre yiyuju so. 	 Sinabi sa kaniya ng babae, Nalalaman ko na paririto ang Mesias (ang tinatawag na Cristo): na pagparito niya, ay ipahahayag niya sa amin ang lahat ng mga bagay.


“ ‘Dios oca mu̶are gotimasiorimasare ado bajiro tu̶oĩaroti ñaja’ yimasiato ĩna” yigu̶, Apolos ĩ bajisere, to yicõari, yu̶ bajisere mu̶are gotibu̶ yu̶. “Yu̶a bajisere tu̶oĩacõari, Dios ocare masa ĩna ucamasire ti gotirore bajiro tu̶oĩato ĩna quẽne” yigu̶, to bajiro mu̶are yibu̶ yu̶, ado bajiro tu̶oĩarã mu̶a ñajare: “Yu̶are gotimasiogũ̶ju̶a, mu̶are gotimasiogũ̶ rẽtoro masigũ̶ ñaami”, yaja mu̶a. To bajiro yibetiroti ñaja. 	 Ngayon nga, mga kapatid, kung ako'y pumariyan sa inyo na nagsasalita ng mga wika, anong inyong pakikinabangin sa akin, maliban na kung kayo'y pagsalitaan ko sa pamamagitan ng pahayag, o ng kaalaman, o ng panghuhula, o ng aral?


Jesús ĩ tuyaritẽroju̶re ĩ ru̶joa vecare ucaturiaju̶ tuyacaju̶. “Ado bajiro ĩ yise su̶orine jaju ecoami” yiĩoriju̶ ñacaju̶. Ado bajise goticaju̶: “Ãni ñaami Jesús, jud'io masa u̶ju̶”, yigoticaju̶ ti. 	 At inilagay nila sa kaniyang ulunan ang pamagat sa kaniya, na nasusulat: ITO'Y SI JESUS, ANG HARI NG MGA JUDIO.


To ĩna yiro bero, ángel mesa babarirãcu̶ ĩacaju̶ yu̶. Ju̶doaga sojeju̶ ñacami sĩgũ̶. Jũnaga sojeju̶ ñacami gãji. Varuaga sojeju̶ ñacami gãji. To bajicõari, gajejacatu̶aju̶a varuaga sojeju̶ ñacami gãji. To bajirone ñacõacama ĩna, “Mino vabeticõato” yirã. To ĩna bajijare, adi sita joe, riagari joe quẽne, mino vabeticaju̶. Yucú̶ joere quẽne, mino vabeticaju̶. 	 At pagkatapos nito ay nakita ko ang apat na anghel na nakatayo sa apat na sulok ng lupa, na pinipigil ang apat na hangin ng lupa, upang huwag humihip ang hangin sa lupa, o sa dagat man, o sa anomang punong kahoy.


“Egipto sitaju̶ ñar'i, adi sitare ejacõari, ‘Gobierno ĩ rotiboasere cu̶dibeticõari, mani masune rotirãsa’ ĩnare ũmato yicõari, sĩarimasa cuatro mil ñarãre yucú̶ manoju̶ ĩnare ũmato var'i ñagũ̶mi”, mu̶re yitu̶oĩaboabu̶ yu̶ —Pablore ĩre yiyuju surara u̶ju̶. 	 Hindi nga baga ikaw yaong Egipcio, na nang mga nakaraang araw ay nanghihikayat sa kaguluhan at nagdala sa ilang ng apat na libong katao na mga Mamamatay-tao?


To bajiro yisocarã ñaboarine, tocãrãcu̶ ricati rĩne gotiboayujarã ĩna. To bajiro ĩna yise ñajare, “Ĩ ye su̶orine rojose tãmu̶oru̶cu̶mi”, Jesúre yimasibesujarã ĩna maji. 	 At kahit sa papagayon man ay hindi rin nangagkatugma ang patotoo nila.


To bajiri mani yimasiro cõro, masa jedirore quẽnaro yirũgũru̶arãja mani. Gãjerã Cristore ajitirũ̶nu̶rã ñari, mani yarã ĩna ñajare, bu̶tobu̶sa ĩnare ejarẽmorũgũru̶arãja mani. 	 Kaya nga, samantalang tayo'y may pagkakataon, ay magsigawa tayo ng mabuti sa lahat, at lalong lalo na sa mga kasangbahay sa pananampalataya.


Juan vãme cu̶tigu̶, masare oco rãca bautizarimasu̶ buerã, Jesús tu̶ju̶ ejacama ĩna. To bajicõari, ado bajise ĩre sẽniĩacama: —Yu̶a quẽne, fariseo masa quẽne, mani ñicu̶a ĩna yimasiriarore bajiro Diore yu̶a sẽnirirũ̶mu̶rirema bare babetirũgũaja yu̶a. ¿No yirã tire yibeati mu̶ buerãma? —ĩre yicama Juan buerimasa. 	 Nang magkagayo'y nagsilapit sa kaniya ang mga alagad ni Juan, na nangagsabi, Bakit kami at ang mga Fariseo ay nangagaayunong madalas, datapuwa't hindi nangagaayuno ang mga alagad mo?


To ĩ yisere ajicõari, so jacore sẽniĩagõ vasuju so, “¿Ñiere ĩre sẽnigõti yu̶?” yigo. To so yisere ajicõari, ado bajiro sore yi ocasãñuju so jaco: —“Juan vãme cu̶tigu̶, masare oco rãca bautizarimasu̶ ru̶joare bojaja”, ĩre yiya —so macore yicu̶diyuju Herod'ias. 	 At lumabas siya, at sinabi sa kaniyang ina, Ano ang aking hihingin? At sinabi niya, Ang ulo ni Juan ang Mangbabautismo.


Tirũ̶mu̶ muiju ĩ rocasãro, ĩ buerimasare ado bajiro ĩnare yiyuju Jesús: —Gajejacatu̶aju̶ jẽajaro mani —ĩnare yiyuju Jesús. 	 At nang araw ding yaon, nang gabi na, ay sinabi niya sa kanila, Tumawid tayo sa kabilang ibayo.


To ĩna yicõariarã, ado bajiro Jesúre sẽniĩañujarã ĩna: —Ajiya gotimasiorimasu̶. “Riojo gotiami”, mu̶re yimasiaja yu̶a. “Ado bajiro mani yisere bojagu̶mi Dios” yigotimasiogũ̶ ñari, riojo yu̶are gotimasioaja mu̶. “Ado bajiro yu̶ gotimasiojama, yu̶re ajijũnisiniru̶arãma” yitu̶oĩabecu̶ne, riojo gotigu̶ ñaja mu̶. “Ãnoama, ñamasurã ĩna ñajare, ĩna ajijũnisinibeti vãmeju̶are ĩnare gotimasioru̶cu̶ja”, yitu̶oĩabecu̶ ñaja mu̶. Masa ñajedirore yu̶are riojo gotigu̶ ñaja mu̶. To bajiro yigu̶ mu̶ ñajare, mu̶ tu̶oĩasere ajiru̶aja yu̶a. ¿Roma macagu̶ u̶ju̶, César, gãjoa manire ĩ vaja yirotisere mani vaja yijama, quẽnacõarojari? ¿Dios ĩ rotimasirere cu̶dimena yirãjarique mani, ĩre mani vaja yijama? —Jesúre yisẽniĩaboayujarã ĩna. 	 At nang sila'y magsilapit, ay kanilang sinabi sa kaniya, Guro, nalalaman namin na ikaw ay totoo, at hindi ka nangingimi kanino man; sapagka't hindi ka nagtatangi ng mga tao, kundi itinuturo mong may katotohanan ang daan ng Dios: Matuwid bagang bumuwis kay Cesar, o hindi?


To bajiri, “Paia u̶ju̶ ñamasugũ̶ Melquisedec ñamasir'i ĩ bajicatore bajiro bajiru̶cu̶ja mu̶” Dios ĩ yir'i ñagũ̶mi Cristo. 	 Pinanganlan ng Dios na dakilang saserdote ayon sa pagkasaserdote ni Melquisedec.


Cojomocãrãco ñarã quẽnaro tu̶oĩamenaju̶a, ado bajiro yirãma quẽnaro tu̶oĩarãju̶are: “Yu̶a sĩabusuore u̶ye jedicoaju̶ ti. To bajiri mu̶a u̶ye mojoroaca yu̶are ĩsiña”, yiboarãma ĩna. 	 At sinabi ng mga mangmang sa matatalino, Bigyan ninyo kami ng inyong langis; sapagka't nangamamatay ang aming mga ilawan.


“Dios Moisére ĩ roticũmasirere mani cu̶dibetijama, rojose tãmu̶otu̶jabetiriaroju̶ manire cõaru̶cu̶mi”, yitu̶oĩa güibetiroti ñaja manire. Dios, manire maigũ̶ ñari, ĩ macu̶re cõañumi, rojose mani yise vajare, “Vaja yibosato” yigu̶. To bajiri, “ ‘Ñie rojose mana ñaama’ manire yiĩagũ̶mi Dios”, yaja mani. To bajiri, rojosere yiru̶aboarine, Jesucristo ĩ ejarẽmose rãca rojose yibeaja mani. “ ‘Rojose mana ñaama’ Dios ĩ yiĩarã ñari, rojose mani yijama, quẽnacõaroja”, ¿yitu̶oĩati mu̶a? To bajiro me bajiaja. 	 Sapagka't ang kasalanan ay hindi makapaghahari sa inyo: sapagka't wala kayo sa ilalim ng kautusan, kundi sa ilalim ng biyaya.


U̶ye veseju̶ ĩ ejarone, ĩre ñiacõari jarãma vese coderimasa. To yicõa, ĩre u̶ye ĩsimenane, “Vasa”, yirãma ĩna. To bajiri u̶ye juabecu̶ne tudiejagu̶mi, ĩre roticõar'i tu̶ju̶. 	 At hinawakan nila siya, at hinampas siya, at siya'y pinauwing walang dala.


To ĩ yisere ajicõari, rijaquedicoasuju Anan'ias. To bajiro ĩ bajirere ajicõari, bu̶to güiyujarã toana. 	 At nang marinig ni Ananias ang mga salitang ito ay nahandusay at nalagot ang hininga: at sinidlan ng malaking takot ang lahat ng nangakarinig nito.


Ado bajiro ĩ gotimasio ñajama, Capernaum vãme cu̶ti maca ñarivi, Dios ocare ĩna bueriviju̶ ñacõari, ĩnare gotimasiocami Jesús. 	 Sinabi niya ang mga bagay na ito sa sinagoga, samantalang siya'y nagtuturo sa Capernaum.


Gajeyema, sita quẽnaroju̶ vẽjaquearoja. To baji, judibu̶cu̶acõari, quẽnase ñacõari, jairo rica cu̶tiroja. Cojotõ, cien ñaricari rica cu̶tiejoroja. Gajetõ sesenta ñaricari, gajetõ treinta ñaricari rica cu̶tiroja. 	 At ang mga iba'y nangahulog sa mabuting lupa, at nangagbunga, ang ila'y tigisang daan, at ang ila'y tigaanim na pu, at ang ila'y tigtatatlongpu.


Ĩ rĩjoroju̶a muquearãne, ado bajiro basacama ĩna, basaĩañamanire: —Mu̶re sĩañuma masa. To ĩna yirone, tocãrãca macanare, cojo masa jũna ru̶yabeto, cojo oca ru̶yabeto ñagõrãre, to yicõari, cojo sita ru̶yabetoanare Satanás yarã ñaboarãre rijabosacõari, mu̶ ri'i su̶ori yu̶are vaja yibosayuja mu̶, “Dios yarãju̶a ñato” yigu̶. To bajiro mu̶ yire su̶orine paiare bajiro mu̶ jacu̶, mani u̶ju̶ ĩ bojasere yirã ñaja yu̶a quẽne. To bajicõari, adi macaru̶cu̶roanare rotiru̶arãja yu̶a. Mu̶ yire su̶orine to bajiro yu̶a bajiroti ñajare, mu̶ne ñaja, tijoti su̶oñiare jãnecõari, ti ucare yu̶are mu̶ ĩagotisere Dios ĩ ĩavariquẽnagũ̶ma —yibasacama, ĩ rĩjoroju̶a muqueacana. 	 At sila'y nangagaawitan ng isang bagong awit, na nagsasabi, Ikaw ang karapatdapat na kumuha ng aklat, at magbukas ng mga tatak nito: sapagka't ikaw ay pinatay, at binili mo sa Dios ng iyong dugo ang mga tao sa bawa't angkan, at wika, at bayan, at bansa.


To bajiro ĩna gotiñarone, ĩna vatoaju̶ ruyuarũ̶gũ̶ñuju Jesús. Ruyuarũ̶gũ̶cõari, —¿Ñati mu̶a? Quẽnaro ñaña mu̶a —ĩnare yiyuju ĩ. 	 At samantalang kanilang pinaguusapan ang mga bagay na ito, siya rin ay tumayo sa gitna nila, at sa kanila'y nagsabi, Kapayapaa'y suma inyo.


To bajiro ĩ yisere ajicõari, “Riojo gotiami”, yibojoneñujarã ĩna, ĩre tud'iriarã. Gãjerãju̶ama, bu̶to variquẽnañujarã ĩna, jediro quẽnase rĩne Jesús ĩ yirũgũsere ĩacõari. 	 At samantalang sinasabi niya ang mga bagay na ito, ay nangapahiya ang lahat ng kaniyang mga kaalit: at nangagagalak ang buong karamihan dahil sa lahat ng maluwalhating bagay na kaniyang ginawa.


To bajiro ĩna yijare, fariseo masaju̶a ado bajiro ĩnare yiyujarã: —¿To yitogu̶ ĩ yiserene ĩre ajiri mu̶a? 	 Sinagot nga sila ng mga Fariseo, Kayo baga naman ay nangailigaw rin?


Vaibu̶cu̶rã gaserorine viri bu̶arotire quẽnocõari, vaja sẽnirã ñañujarã ĩna. To bajiri Pablo quẽne, tire moarũgũr'i ñari, ĩna tu̶ju̶ ñacõari, ĩna rãca moañuju ĩ. 	 At sapagka't ang hanap-buhay niya'y gaya rin ng kanila, ay nakipanuluyan siya sa kanila, at sila'y nagsigawa: sapagka't ang hanap-buhay nila'y gumawa ng mga tolda.


No bojarã yu̶re ĩatud'irã, yu̶ jacu̶re quẽne ĩatud'irã yama ĩna. 	 Ang napopoot sa akin ay napopoot din naman sa aking Ama.


To bajiro ĩna yiecocati, güiogu̶ moa riagaju̶ majadicacu̶ ya vãme ñacaju̶. To bajiro ti bajibetijama, ĩ ya númeroju̶a ñacaju̶. Ti vãme ucatu ecomena, ĩsicõari, vaja sẽnimasibeti, ĩna bojasere vaja yimasibeticama. 	 At nang huwag makabili o makapagbili ang sinoman, kundi siyang mayroong tanda, sa makatuwid ay ng pangalan ng hayop o bilang ng kaniyang pangalan.


To bajiro ĩna yiñariju̶re ĩ macu̶ ñasu̶ogu̶ju̶ama, veseju̶ne bocañacõagũ̶mi. To bajiñaboacu̶, tudiacu̶mi yuja. Tudiacu̶, ĩ ajicõñarũtu vajama, to basa ocaruyu ñarãma ĩna. 	 Nasa bukid nga ang anak niyang panganay: at nang siya'y dumating at malapit sa bahay, ay narinig niya ang tugtugan at ang sayawan.


To bajiro ĩ yirone, —Jesús Nazaret macagu̶re macaja yu̶a —ĩre yicu̶dicama ĩna. To bajiro ĩna yirone, —Yu̶ne ñaja —ĩnare yicu̶dicami ĩju̶ama. Judas, Jesúre ĩaterãre gotiyiror'i quẽne ĩna rãca ñacami. 	 Sinagot niya sila, Si Jesus na taga Nazaret. Sinabi sa kanila ni Jesus, Ako nga. At si Judas din naman, na sa kaniya'y nagkanulo, ay nakatayong kasama nila.


To bajiro ĩ yimasire ñajare, “Tocãrãcu̶ne, ĩna yire jedirore Diore ĩre gotiru̶arãma ĩna”, yimasiaja mani. 	 Kaya nga ang bawa't isa sa atin ay magbibigay sulit sa Dios ng kaniyang sarili.


Gaje vãme, ado bajiro gotiaja, rojose manire yirãre ĩnare mani yirotire yiro: “Mu̶are ĩategu̶ ĩ ñiorijajama, bare ĩre ecaya. Ĩ idiru̶ajama, ĩre ioya. To bajiro ĩre mu̶a yijama, rojose mu̶are ĩ yisere tu̶oĩacõari, mu̶are bu̶to bojoneru̶cu̶mi”, yigotiaja Dios oca. 	 Kaya't kung ang iyong kaaway ay magutom, pakanin mo; kung siya'y mauhaw, painumin mo: sapagka't sa paggawa mo ng gayon ay mga baga ng apoy ang ibubunton mo sa kaniyang ulo.


Abraham ñamasir'i ñamasugũ̶ ĩ ñaboajaquẽne, ĩ rẽtoro ñamasugũ̶ ñamasiñuju Melquisedec. Gaje macariana u̶jarãre sĩareacõari, ĩna ye gajeyeũni ñaboare ĩna juarere, ju̶aãmo cõro ñaritubuari yicũcõari, cojotubua Melquisedec ñamasir'ire ĩsimasiñuju Abraham. 	 Nilaynilayin nga ninyo kung gaano ang kadakilaan ng taong ito, na binigyan ni Abraham, na patriarka, ng ikasangpung bahagi ng mga pinakamagagaling na samsam.


Betsaida vãme cu̶ti macagu̶ ñacami Felipe. Ti macanane ñacama Pedro, ĩ bedi Andrés quẽne. 	 Si Felipe nga ay taga Betsaida, sa bayan ni Andres at ni Pedro.


To yu̶a bajijẽarũtuatone, bu̶to mino vacaju̶. To bajica yiro, bu̶to sabetu̶ocõacaju̶ ti. 	 At lumalaki ang dagat dahil sa isang malakas na hanging humihihip.


Adigodoana u̶jarã tire ajimasirã manicama. Tire ĩna ajimasijama, mani u̶ju̶ Cristo quẽnamasugũ̶re, “Yucú̶tẽroju̶ ĩre jajutu sĩacõaña”, yibetiboriarãma ĩna. 	 Sapagka't sa isa, sa pamamagitan ng Espiritu ay ibinibigay ang salita ng karunungan; at sa iba'y ang salita ng kaalaman ayon din sa Espiritu:


To ĩna yire quetire ajicõari, jãjarãbu̶sa ĩre moabosarimasare cõagũ̶mi vese u̶ju̶, ĩ ye ñarotire juabosaaya yigu̶. Ti veseju̶ ĩna ejarone, ĩatirũ̶nu̶rimasa, to rĩjoro ejariarãre ĩna yiriarore bajirone yirãma, ĩnare quẽne. 	 Muling sinugo niya ang ibang mga alipin, na mahigit pa sa nangauna; at ginawa rin sa kanila ang gayon ding paraan.


Jesúre ĩarãne, ado bajiro yiavasãñujarã ĩna u̶su̶riju̶re sãñarã, vãtia: —¿No yigu̶ yu̶a tu̶ vadiati Dios macu̶? ¡Yu̶are gõjanabiobesa! Rojose yu̶a yise vaja, rojose yu̶are mu̶ yirotirũ̶mu̶ ti ejabetiboajaquẽne, ¿rojose yu̶are yigu̶ vadiati mu̶? —Jesúre yiyujarã vãtia. 	 At narito, sila'y nagsisigaw, na nangagsasabi, Anong aming ipakikialam sa iyo, ikaw na Anak ng Dios? naparito ka baga upang kami'y iyong pahirapan bago dumating ang kapanahunan?


Sudi gosise, u̶eri mani botise, ĩna sãñarotire ĩnare ĩsimi Dios. Ĩna ye sudi u̶eri mani, “Rojose mana ñaama Dios yarã” yiĩore ũni ñacaju̶ ti —yi ocaruyucaju̶ ti. 	 At sa kaniya'y ipinagkaloob na damtan ang kaniyang sarili ng mahalagang lino, makintab at tunay; sapagka't ang mahalagang lino ay siyang mga matuwid na gawa ng mga banal.


To bajiro ĩnare ĩ yiñarone, ĩ ñaroju̶ ĩre ãmimu̶jacoasuju Dios. 	 At nangyari, na samantalang sila'y binabasbasan niya, ay iniwan niya sila; at dinala siya sa itaas sa langit.


To so yisere ajicõari, —Mu̶ gagu̶ quẽna caticoaru̶cu̶mi —sore yicami Jesús. 	 Sinabi sa kaniya ni Jesus, Magbabangon uli ang iyong kapatid.


To bajiro ĩre ĩ yisere ajicõari, —Mu̶ cãmire yaru̶cu̶ja yu̶ —ĩre yigu̶ne, ĩre moaĩañuju Jesús. To bajiro ĩ yirirĩmarone, ĩ cãmi ĩre yaticoasuju yuja. 	 At iniunat niya ang kaniyang kamay at siya'y hinipo, na sinasabi, Ibig ko; luminis ka. At pagdaka'y nilisan siya ng ketong.


To bajiri, Jope macaju̶ Simón Pedro vãme cu̶tigu̶re jiaya. Gãji Simón, vaibu̶cu̶rã gasene sudi, to yicõari vasojoari quẽnorimasu̶ ya viju̶re ñaami, u̶tabu̶cu̶ra tu̶ju̶ ñarivire”, yu̶re yimasimi ángel. 	 Magsugo ka nga sa Joppe, at ipatawag mo si Simon, na pinamagatang Pedro; siya'y nanunuluyan sa bahay ni Simong mangluluto ng balat, na nasa tabi ng dagat.


“Rojose mani tãmu̶oborotire manire yirẽtobosayumi” yirã, “Yiru̶arãja” mu̶a yitu̶oĩarore bajirone quẽnase rĩne yiroti ñaja. 	 At sa kahulihulihan, tulad sa isang ipinanganak sa di kapanahunan, ay napakita naman siya sa akin.


Ĩ bajisere ĩañujarã Lida vãme cu̶ti macana, to yicõari, Sarón vãme cu̶ti macana quẽne. Tire ĩacõari, Jesúre ĩre ajitirũ̶nu̶ñujarã ĩna jediro. 	 At siya'y nakita ng lahat ng mga nangananahan sa Lidda at sa Sarona, at sila'y nangagbalik-loob sa Panginoon.


“Yu̶re tudiĩabetiru̶arãja mu̶a” ĩ yijare, bu̶to su̶tiriticama ĩna. To bajirã ñari, cũmua yu̶a vasãjavatoju̶ yu̶are ĩasu̶yaejocama ĩna. 	 Na ikinahahapis ng lalo sa lahat ang salitang sinabi niya, na hindi na nila makikitang muli pa ang kaniyang mukha. At kanilang inihatid siya sa kaniyang paglalakbay hanggang sa daong.


To bajiro ĩ yisere ajicõari, Dios oca masa ĩna ucamasirere ado bajiro tu̶oĩabu̶jacaju̶ yu̶a, ĩ buerã: “Mu̶ ya vire quẽnaro ĩna yirũ̶cu̶bu̶obetijare, ĩnare ĩajũnisiniru̶cu̶ja yu̶. To bajiro yu̶ yise ñajare yu̶re sĩarocaru̶arãma ĩna”, yirere tu̶oĩabu̶jacaju̶ yu̶a. 	 Napagalaala ng kaniyang mga alagad na nasusulat, Kakanin ako ng sikap sa iyong bahay.


Quẽna õ vecaju̶ ado bajiro yi ocaruyucaju̶: —Diore gotirẽtobosarimasare, gãjerã Dios yere ajirãre, to yicõari adi macaru̶cu̶ro ñarã jedirore sĩacama ti macana. To bajiro ĩna yicati vaja, bu̶to rojose tãmu̶oru̶arãma —yi ocaruyucaju̶. 	 At nasumpungan sa kaniya ang dugo ng mga propeta, at ng mga banal, at ng lahat ng mga pinatay sa lupa.


To ĩ yirone, ado bajiro ĩre yiyuju: —Jud'io masa, sĩgũ̶re bajiro tu̶oĩacõari, busiyu̶, “ ‘Yu̶a tu̶ju̶ Pablore ĩre cõaña. Ĩre ajiquẽnoroana yaja yu̶a’ ĩre yiucatoya”, yima, ĩna u̶jarãre. 	 At sinabi niya, Pinagkasunduan ng mga Judio na sa iyo'y ipamanhik na iyong ipapanaog bukas si Pablo sa Sanedrin, na waring ikaw ay may sisiyasating lalong ganap tungkol sa kaniya.


Tire ĩnare yu̶a gotimasiojama, “Rojose mana ñaama” ĩnare yiĩacõari, rojose tãmu̶otu̶jabetiriaroju̶ ĩna vaborotire ĩnare yirẽtobosaru̶cu̶mi Dios yirã, ĩnare gotimasiorũgũaja. 	 Sapagka't ang tao'y nanampalataya ng puso sa ikatutuwid; at ginagawa sa pamamagitan ng bibig ang pagpapahayag sa ikaliligtas.


To bajiboarine, jẽju̶ yu̶ burocagu̶re bajiro bajirãre mu̶a burearu̶ajama, bare bamenane Diore sẽnicõari rĩne bureamasiru̶arãja mu̶a —yu̶are yicami Jesús. 	 Datapuwa't ang ganito'y hindi lumalabas kundi sa pamamagitan ng panalangin at ayuno.


Masare yu̶ rijabosaru̶abetijama, no bajiro yicõari yu̶re sĩabetiborãma ĩna. Masare yu̶ rijabosaru̶ase ñaja yu̶ bojarore bajirone yu̶ yiroti. To bajiri, quẽna yu̶ tudicatiru̶ajama, caticoa masiaja yu̶. To bajiro yu̶ yimasirotire yu̶re cũcami yu̶ jacu̶ —masare yigoticami Jesús. 	 Sinoma'y hindi nagaalis sa akin nito, kundi kusa kong ibinibigay. May kapangyarihan akong magbigay nito, at may kapangyarihan akong kumuhang muli. Tinanggap ko ang utos na ito sa aking Ama.


Toju̶ ejacõari, Ponto sitaju̶ ruyuar'i jud'io masu̶ Aquila vãme cu̶tigu̶re ĩabu̶jayuju. Italia sitagu̶ u̶ju̶ Claudio vãme cu̶tigu̶, Roma vãme cu̶ti macaju̶re jud'io masa ĩna ñasere bojabecu̶ ñari, ĩnare varotiyuju ĩ. To ĩ yijare, Italiaju̶ ñariarã, Corinto macaju̶ ejayujarã ĩna, Aquila, ĩ manajo Priscila vãme cu̶tigo rãca. Ĩnare ĩabu̶jar'i ñari, ĩna ya viju̶ ĩnare ĩagũ̶ vasuju Pablo. 	 At nasumpungan niya ang isang Judio na nagngangalang Aquila, isang lalaking tubo sa Ponto, na hindi pa nalalaong nanggagaling sa Italia, kasama ni Priscila na kaniyang asawa, sapagka't ipinagutos ni Claudio na ang lahat ng mga Judio ay magsialis sa Roma: at siya'y lumapit sa kanila;


Ĩ buerimasa, Jerusalénju̶ Jesús ĩnare ĩ ũmato varũtu vajare, “U̶jarã ĩre ĩaterã ĩna ñaroju̶ ĩ vasere güibeticõami Jesús”, ĩre yitu̶oĩa vasujarã ĩna. Ĩnaju̶ama, ĩre su̶yarã, bu̶to güiyujarã. To ĩna bajirone, ju̶aãmo cõro, gu̶bo ju̶a jẽnituarirãcu̶ ñarãre ĩ buerãre ricati ĩnare jicãmotocõari, ado bajiro ĩnare gotiyuju: 	 At sila'y nangasa daan, na nagsisiahon sa Jerusalem; at nangunguna sa kanila si Jesus: at sila'y nangagtaka; at ang nangagsisisunod ay nangatakot. At muling kinuha niya ang labingdalawa, at nagpasimulang sinabi sa kanila ang mga bagay na sa kaniya'y mangyayari,


To bajiñarãne, ĩnare ũmato bagu̶agu̶ne, ado bajiro ĩnare gotiyuju Jesús: —Rojose yu̶ tãmu̶oroto rĩjoro, mu̶a rãca Pascua boserũ̶mu̶ bare bu̶to baru̶a tu̶oĩacaju̶ yu̶. 	 At sinabi niya sa kanila, Pinakahahangad kong kanin na kasalo ninyo ang kordero ng paskuang ito bago ako maghirap:


To bajiri rojose mani yisere yitu̶jaru̶arã ñari, oco rãca mani bautizarotirone, Jesucristo rãca rijanare bajiro bajiyuja mani. To bajicõari, Jesucristo ĩ yuje ecoro bero, ĩ masise rãca ĩre tudicatioyumi Dios. To bajiri, ĩ rãca tudicatirãre bajiro bajiyuja mani, bautismo mani yiecoro bero. To bajirã ñari, Jesucristo ĩ ejarẽmose rãca Dios ĩ bojarore bajiro yirã ñaja mani. 	 Tayo nga'y nangalibing na kalakip niya sa pamamagitan ng bautismo sa kamatayan: na kung paanong si Cristo ay nabuhay na maguli sa mga patay sa pamamagitan ng kaluwalhatian ng Ama, ay gayon din naman tayo'y makalalakad sa panibagong buhay.


Adi papera rãca mu̶are yu̶ gotisere mu̶a ĩajeoro bero, Laodicea macana Cristore ajitirũ̶nu̶rãre ĩsirã vaja mu̶a, “Ĩna quẽne ĩato” yirã. To yicõari, ĩnare yu̶ papera cõacatiju̶are juacõari, ĩama mu̶a quẽne. 	 At pagkabasa ng sulat na ito sa inyo, ay ipabasa naman ninyo sa iglesia ng mga taga Laodicea; at basahin naman ninyo ang sulat na mula sa Laodicea.


To bajiro mu̶a tu̶oĩajama, ado bajiro mu̶are cu̶digu̶ja yu̶: Dios ĩ rujeoriarã ñari, “Rojose yu̶are yaja mu̶”, ĩre yimasibeaja mani. Riri sotu̶ quẽne, “¿No yigu̶ to bajiri sotu̶ yu̶re veari mu̶?”, yibetoja ti, ti sotu̶re vear'ire. 	 Nguni't, Oh tao, sino kang tumututol sa Dios? Sasabihin baga ng bagay na ginawa doon sa gumawa sa kaniya, Bakit mo ako ginawang ganito?


To bajiro ĩ yijare, ĩna cũmuarire vejamocũ, to yicõari, ĩna gajeyeũnire quẽne cũcõa, ĩre su̶yacoasujarã ĩna. 	 At nang maisadsad na nila sa lupa ang kanilang mga daong, ay iniwan nila ang lahat, at nagsisunod sa kaniya.


Ejacõari, ĩna ĩajama, gũ̶ta tũnuo bibeboariaro mañuju. 	 At pagkatingin, ay nakita nilang naigulong na ang bato: sapagka't yao'y totoong malaki.


Gajeyerema jairigoje ñamatacõaja. To bajiri mu̶ tu̶ju̶re ejamasibeaja yu̶a. Mu̶aju̶a quẽne yu̶a tu̶ju̶re ejamasibeaja mu̶a”, ĩre yicu̶digu̶mi Abraham. 	 At bukod sa lahat ng ito, ay may isang malaking banging nakalagay sa pagitan namin at ninyo, upang ang mga magibig tumawid buhat dini hanggang sa inyo ay hindi maari, at gayon din walang makatawid mula diyan hanggang sa amin.


Ajiya mu̶a. Ado bajiro gotiaja Dios ocare masa ĩna ucamasire: No bojarã yu̶re ajitirũ̶nu̶rãrema, “Ĩna u̶su̶riju̶ oco masare catiose, riagare bajiro ũmayucõa ñaru̶aroja, ‘Diorãca quẽnaro ñacõa ñarũgũrãjaro’ yiro”, yigotiaja Dios oca —masare ĩnare yigoticami Jesús. 	 Ang sumasampalataya sa akin, gaya ng sinasabi ng kasulatan, ay mula sa loob niya ay aagos ang mga ilog ng tubig na buhay.


Tire ajicõari, “Diore ajirũ̶cu̶bu̶obetiriarã ñari, ti sitaju̶re ejabesuma”, yimasiaja mani. 	 At nakikita natin na sila'y hindi nangakapasok dahil sa kawalan ng pananampalataya.


Tirũ̶mu̶re masare beseru̶cu̶mi Dios. Ĩre rũ̶cu̶bu̶obeticõari, rojose yiriarãre, rojose ĩnare yiru̶cu̶mi”, yigotimasiñuju Enoc ñamasir'i, mu̶a rãcana Diore rũ̶cu̶bu̶omena ĩna bajirotire gotigu̶. 	 Upang isagawa ang paghuhukom sa lahat, at upang sumbatan ang lahat ng masasama sa lahat ng kanilang mga gawang masasama na kanilang ginawang may kasamaan, at sa lahat ng mga bagay na mabibigat na sinalita laban sa kaniya ng mga makasalanang masasama.


Capernaum vãme cu̶ti macaju̶re Jesús ĩ ejaro ĩacõari, ĩ tu̶ju̶ vayuju surara u̶ju̶. Romano masu̶ ñañuju ĩ. Jesús tu̶ ejacõari, rũ̶cu̶bu̶ose rãca ado bajiro ĩre sẽniñuju: 	 At pagpasok niya sa Capernaum, ay lumapit sa kaniya ang isang senturion, na sa kaniya'y namanhik,


To bajiro ĩna yisere ajicõari, —¿No bajiro mu̶are yu̶ yibosasere bojati mu̶a? —ĩnare yiyuju Jesús. 	 At sinabi niya sa kanila, Ano ang ibig ninyong sa inyo'y aking gawin?


Tirũ̶mu̶ju̶, yu̶a jud'io masare, “Yu̶ yarã ñaru̶arãja mu̶a”, yimasiñumi Dios. To bajiro yir'i ñari, maitu̶jabeami. El'ias ñamasir'i Diore ĩ sẽnimasire masa ĩna ucamasirere ĩariarãja mu̶a. “Jud'io masa yu̶ yarãre rojose ĩna yise vaja rojose ĩnare yiya” yigu̶, ado bajiro yimasiñumi: 	 Hindi itinakuwil ng Dios ang kaniyang bayan na nang una pa'y kinilala niya. O hindi baga ninyo nalalaman ang sinasabi ng kasulatan tungkol kay Elias? kung paanong namamagitan siya sa Dios laban sa Israel na sinabi:


To bajiri micagũ̶ ñaboar'i, Pedrore, Juanre ĩnare ñiatuayuju, “Yu̶re vaveobeticõato ĩna” yigu̶. Salomón vãme cu̶tijacatu̶aju̶are rũ̶gõñujarã ĩna, Pedro, Juan rãca. To bajiro ĩna bajirone, masa ĩna ñaro cõrone ũmarẽjañujarã ĩna, ĩre ĩna catiorore ĩau̶cacõari. 	 At samantalang siya'y nakahawak kay Pedro at kay Juan, ay nagsitakbong samasama sa kanila ang buong bayan sa tinatawag na portiko ni Salomon na lubhang nanggigilalas.


Toju̶re ejacõari, Jesúre macaboayujarã ĩna. Ĩre macaboana, Diore yirũ̶cu̶bu̶oriaviju̶re ejacõari ado bajiro gãmerã sẽniĩañujarã ĩna, Jesús ĩ ejabetijare: —¿Mu̶ma no bajiro tu̶oĩati mu̶? ¿Boserũ̶mu̶ vadibetimasucõagũ̶ yiguida? —gãmerã yiyujarã ĩna, Jesús ĩ ejabetijare. 	 Pinaghahanap nga nila si Jesus, at pinaguusapan ng isa't isa, samantalang nangakatayo sila sa templo, Anong akala ninyo? Na hindi na kaya siya paririto sa pista?


To bajiro ti yijama, David ñamasir'i ĩ bajiroti mere gotiyuja. Dios ĩ bojasere yigu̶ ñamasiñuju David. To bajiro yigu̶ ĩ ñaboajaquẽne, ĩ bajirocaro bero gũ̶taviju̶, ĩ ñicu̶are ĩna yujeriaviju̶re ĩ ruju̶rire yujemasiñujarã masa. Ĩre ĩna yujero bero, ĩ ruju̶ri ñaboare boayayicoariaroja ti. 	 Sapagka't si David, nang maipaglingkod na niya sa kaniyang sariling lahi ang pasiya ng Dios, ay natulog, at isinama sa kaniyang mga magulang, at nakakita ng kabulukan.


To ĩ yirone, ĩre su̶yacoasuju Pedro. To bajiboarine, “To bajiro bajigu̶ja yu̶”, yimasibesuju ĩ. “¿Socaro me bajiati ti?” yiboacu̶, “Ba. Socaro bajiroja gajeyerema”, yitu̶oĩañuju Pedro. 	 At siya'y lumabas, at sumunod; at hindi niya nalalaman kung tunay ang ginawa ng anghel kundi ang isip niya'y nakakita siya ng isang pangitain.


“Rẽtoro masigũ̶, quẽnarẽtogũ̶ ñaami”, mani u̶ju̶ Jesucristo jacu̶re ĩre yirũ̶cu̶bu̶oto mani. Jesucristore ĩre mani ajitirũ̶nu̶su̶orone, quẽnaro manire yiyumi Dios, ĩ rãca quẽnaro mani ñasere, to yicõari mani ñarotire quẽne. 	 Purihin nawa ang Dios at Ama ng ating Panginoong Jesucristo, na siyang nagpala sa atin ng bawa't pagpapalang ukol sa espiritu sa sangkalangitan kay Cristo:


Ĩna rujijediro ĩacõari, pan daquegu̶ ĩ baborotirene juacõari, “Quẽnaro yaja mu̶”, Diore yivariquẽnacami Jesús. To yicõari ĩ buerãre yu̶are ĩsicami, “Rujirãre ĩsibatoya” yigu̶. Vaire quẽne, to bajirone yicami. Sĩgũ̶ ru̶yariaro mano quẽnaro bau̶su̶cu̶tijedicõacama. 	 Kinuha nga ni Jesus ang mga tinapay; at nang makapagpasalamat, ay ipinamahagi niya sa kanilang nangakaupo; at gayon din naman binigyan sila ng mga isda kung gaanong ibigin nila.


To ĩre ejabu̶jacõari, “Ita mu̶, Antioqu'iaju̶”, ĩre yiyuju. To bajiri vasujarã Antioqu'iaju̶re. Toju̶re cojo cũ̶ma ñañujarã ĩna, Jesúre ajitirũ̶nu̶rã rãca. Toju̶ ñacõari jãjarã masare Dios oca Jesús yere ĩnare gotimasioñujarã ĩna. Ti macane Jesúre ajitirũ̶nu̶rãre, “Cristiano masa ñaama ĩna”, yisu̶oyujarã. “ ‘Mani u̶ju̶ ñaami Cristo’ yirã ñaama” yire ũni ñañuju ti vãme. 	 At nang siya'y kaniyang masumpungan ay kaniyang dinala siya sa Antioquia. At nangyari, na sa buong isang taon sila'y nakisama sa iglesia, at nagsipagturo sa maraming tao; at ang mga alagad ay pinasimulang tawaging mga Cristiano, sa Antioquia.


To bajiro Juan ĩ yisere ajicõari, Jesúre ĩre su̶yacaju̶ yu̶a yuja. 	 At narinig siyang nagsalita ng dalawang alagad, at sila'y nagsisunod kay Jesus.


Rõmia macu̶ sãñarã, ũjurã cu̶orã quẽne, rojose tãmu̶oru̶arãma ĩna, ũmatĩmabetica yirã. 	 Datapuwa't sa aba ng nangagdadalang-tao at nangagpapasuso sa mga araw na yaon!


Yu̶, Dios ĩ roticõacacu̶, “U̶su̶sãjariarũ̶mu̶re ado bajiro mu̶a yijama, quẽnaja. To bajiroju̶a mu̶a yijama, quẽnabeaja”, yirotigu̶ ñaja yu̶ —ĩnare yicu̶diyuju Jesús, fariseo masare. 	 At sinabi niya sa kanila, Ang Anak ng tao ay panginoon ng sabbath.


“Tire quẽnaro ajimasiato” yigu̶, mu̶are gotimasiogũ̶ yaja yu̶. “Mu̶ jãnami su̶orine masa jedirore quẽnaro yiru̶cu̶ja”, Abraham ñamasir'ire yigoticũmasiñumi Dios. To yicõari, “Socu̶ me yaja yu̶. Yu̶ gotirore bajirone yiru̶cu̶ja”, ĩre yigotirẽmomasiñumi. To ĩ yiro bero, cuatrocientos treinta cũ̶mari bero, gajeye ĩ rotimasire Moisére cũmasiñumi, jud'io masa ĩna cu̶dirotire yigu̶. “Tire quẽnaro ĩna cu̶dijama, quẽnaro ĩnare yiru̶cu̶ja”, Moisére ĩre yimasiñumi. To bajiro ĩ yijama, “Tirũ̶mu̶ju̶ Abrahamre yu̶ goticatire vasoagu̶ yaja yu̶” yigu̶ me, yimasiñumi. To bajiro ĩ yijama, Abrahamre quẽnaro ĩ yirotire goticũcõari, “Socu̶ me yaja yu̶”, ĩre yirẽmobetimasiborimi Dios. 	 Ito nga ang aking sinasabi: Ang isang pakikipagtipang pinagtibay na nang una ng Dios, ay hindi mapawawalang kabuluhan ng kautusan, na sumipot nang makaraan ang apat na raan at tatlongpung taon, ano pa't upang pawalang kabuluhan ang pangako.


Tirũ̶mu̶ju̶ David ñamasir'i ado bajiro ucamasiñumi: “Gũ̶ta rãca vi quẽnorimasa coja gũ̶tare rocarãma. Ĩna rocaria ñaboarine, gajea gũ̶ta rẽtoro quẽnarica ñaru̶aroja tia. Tia gũ̶ta su̶orine quẽnarivi quẽnoru̶cu̶mi Dios. Tia manijama, quẽnomasibetibogu̶mi”, yiucamasiñumi. “Ado bajiro bajiaja” yire ũni ñaja adi: Mu̶a jud'io masa u̶jarã, Jesúre ĩre bojabesuja mu̶a. To bajiboarine ñamasugũ̶ ñaami. 	 Siya ang bato na itinakuwil ninyong mga nagtayo ng bahay, na naging pangulo sa panulok.


Jesús ĩ jaju ecoritẽroju̶re ĩ ru̶joa vecare griego masa oca, romano masa oca, jud'io masa oca ĩna ucaturia jũro tuyayuju. Ado bajise yirijũro ñañuju ti: “Ãni ñaami jud'io masa u̶ju̶”, yiucare ñañuju. 	 At mayroon naman sa itaas niya na isang pamagat, ITO'Y ANG HARI NG MGA JUDIO.


Mu̶a socarũgũriarore bajiro socabesa mu̶a. Cristore mu̶a ajitirũ̶nu̶su̶orone, mu̶are ejarẽmosu̶oyumi. To bajicõari, quẽnabu̶saro Diore mu̶a masirotire yigu̶, mu̶a rãca ñacõa ñagũ̶mi. To bajiri ñajediro rojose yibetiroti ñaja. 	 Huwag kayong mangagbubulaan sa isa't isa; yamang hinubad na ninyo ang datihang pagkatao pati ng kaniyang mga gawa,


To bajiri, Dios mu̶are ĩ u̶jose jedirore tu̶oĩarũgũña mu̶a. To bajiro mu̶a tu̶oĩajama, vãtiare cu̶dibeticõari, Dios ĩ bojaseju̶are yicõa ñaru̶arãja. 	 Dahil dito magsikuha kayo ng buong kagayakan ng Dios, upang kayo'y mangakatagal sa araw na masama, at kung magawa ang lahat, ay magsitibay.


To ĩna yisere ajicõari, ado bajiro ĩnare gotimasiocami Jesús: —Sĩgũ̶ ĩ ãmosiarirũ̶mu̶re ĩre variquẽnaejarẽmorã ñarãma. To ĩ ũmato yiñaro cõro ĩre variquẽnaejarẽmorãma. Ĩnare bajiro bajiama yu̶ buerã. Yu̶ rãca ñari, variquẽnacõa ñaama. “Su̶tiritimena ñari, no yirã bare babeticõa yimenama”, yimasire ñaja. To bajiboarine, cojorũ̶mu̶ yu̶re ĩna ñiavato ĩacõari, bare bamenane Diore sẽniru̶arãma, “Mani su̶tiritisere ĩacõari, quẽnaro manire ejarẽmoato Dios” yirã. 	 At sinabi sa kanila ni Jesus, Mangyayari bagang mangagluksa ang mga abay sa kasalan, samantalang ang kasintahang lalake ay kasama nila? datapuwa't darating ang mga araw, na ang kasintahang lalake ay aalisin sa kanila, at kung magkagayo'y mangagaayuno sila.


To ĩ yiboajaquẽne, “Varu̶abeaja yu̶”, ĩre yicu̶digu̶mi. To bajiro yiboarine, beroju̶ma, tu̶oĩavasoacõari, moagũ̶ vacoacu̶mi ĩ yuja. 	 At sinagot niya at sinabi, Ayaw ko: datapuwa't nagsisi siya pagkatapos, at naparoon.


Cojorũ̶mu̶ Genesaret vãme cu̶tira u̶tabu̶cu̶ra tu̶ju̶ ñañuju Jesús. To ĩ bajiro ĩacõari, jãjarã masa ejayujarã. Ĩna ejaro ĩacõari, ĩnare gotimasio ñañuju ĩ. To bajiri ĩ gotimasiosere bu̶to ajiru̶arã ñari, ĩ tu̶re jãjarãbu̶sa ejayujarã masa. 	 Nangyari nga, na samantalang siya'y sinisiksik ng karamihan na pinakikinggan ang salita ng Dios, na siya'y nakatayo sa tabi ng dagatdagatan ng Genezaret;


“ ‘To bajiri, ĩnare mame yu̶ vasoaroti, ado bajiro bajiru̶aroja: “Yu̶ masise su̶orine yu̶ rotisere tu̶oĩamasiru̶arãma”, ĩnare yiru̶cu̶ja yu̶. To bajiro yu̶ yisere bojarã ñari, quẽnaro yirũgũru̶arãma’, yami Dios mani u̶ju̶. 	 Ito ang tipang gagawin ko sa kanila Pagkatapos ng mga araw na yaon, sabi ng Panginoon; Ilalagay ko ang aking mga kautusan sa kanilang puso, At isusulat ko rin naman sa kanilang pagiisip;


U̶tabu̶cu̶ra gajejacatu̶aju̶ jẽaejacõari, —Mani baroti pan masiriticoayuja mani —yu̶a masune gãmerã yiñacaju̶ yu̶a. 	 At nagsidating ang mga alagad sa kabilang ibayo at nangakalimot na mangagdala ng tinapay.


—Yu̶ rãca vadibesa. Mu̶ ya viju̶ tudiasa. “Dios ĩ masise rãca yu̶ u̶su̶ju̶ sãñarãre vãtiare bureami Jesús”, mu̶ yarãre ĩnare yigotiba —ĩre yicu̶diyuju Jesús, vãtia sãñaboar'ire. To bajiro ĩ yijare, ĩ yarã tu̶ju̶ tudicoasuju ĩ. Tudiejacõari, ĩ ya maca ñarã jedirore, ti quetire goticudiyuju. 	 Umuwi ka sa iyong bahay, at ipahayag mo kung gaano kadakilang mga bagay ang ginawa ng Dios sa iyo. At siya'y yumaon ng kaniyang lakad, na ibinabalita sa buong bayan, kung gaanong kadakilang mga bagay ang sa kaniya'y ginawa ni Jesus.


To bajiro ĩ yisere ajiyamanire bajiro ajitu̶oĩañuju Jesús. To bajiri ado bajiro ĩnare yiyuju, ĩre su̶yarãre: —Riojo mu̶are gotiaja yu̶. Israel ñamasir'i jãnerabatia yu̶ yarã ñaboarine, “Masigũ̶, to yicõari, quẽnagũ̶ ñari, yu̶re yirẽmoru̶cu̶mi” yu̶re ĩ yitu̶oĩarore bajiro tu̶oĩagũ̶re, ĩabetirũgũaja yu̶. 	 At nang marinig ito ni Jesus, ay nagtaka siya, at sinabi sa nagsisisunod, Katotohanang sinasabi ko sa inyo, na kahit sa Israel man, ay hindi ako nakasumpong ng ganito kalaking pananampalataya.


Diore sẽnigajanocõari, ĩnare vare goti, vasãja, vacoacaju̶ yu̶a. Ĩna quẽne, ĩna ya viriju̶ tudicoacama. 	 At nagsilulan kami sa daong, datapuwa't sila'y muling nagsiuwi sa bahay.


Ĩna varũtuatone, sĩgũ̶ ĩna rãca var'i, ado bajiro Jesúre ĩre yiyuju: —No bojaro mu̶ vato cõrone mu̶re su̶yaru̶aja yu̶ —Jesúre ĩre yiyuju ĩ. 	 At paglakad nila sa daan ay may nagsabi sa kaniya, Susunod ako sa iyo saan ka man pumaroon.


To bajiro Dios ĩ rotimasire ñajare, vaibu̶cu̶ ĩna sĩar'i ri'ine vẽjabate gumasiñujarã ĩna. To bajiro ĩna yibetijama, ĩnare ĩavariquẽnabetiborimi Dios. To bajirone bajiyuja Cristore quẽne. Ĩre ĩna sĩaro, ĩ ri'i ti budibetijama, “Rojose mani yisere masiriobetiborimi Dios”, yimasiaja mani. 	 At ayon sa kautusan, ay halos masasabi kong lahat ng mga bagay ay nililinis ng dugo, at maliban na sa pagkabuhos ng dugo ay walang kapatawaran.


Yu̶ cãnibetore bajirone cãnibesa mu̶a quẽne. To bajicõari, Diore sẽniña, “Vãtia u̶ju̶ Satanás ĩ yirotisere yicõari, Dios ĩ bojabetire yirobe” yirã. Riojo mu̶are masiaja yu̶. “Dios ĩ bojasere yiru̶cu̶ja” yirã ñaboarine, cojojirema rojose tu̶oĩarã ñari, Dios ĩ bojabetiju̶are yirũgũaja mu̶a —Pedro mesare ĩnare yiyuju Jesús. 	 Kayo'y mangagpuyat at magsipanalangin, upang huwag kayong magsipasok sa tukso: ang espiritu sa katotohanan ay may ibig, datapuwa't mahina ang laman.


Jud'io masa ĩna masune tu̶oĩacõari socarãne ĩna gotisere, to yicõari ĩna rotisere quẽne ajitu̶jacõari, “Dios ye riojo gotiseju̶are ajiato ĩna” yigu̶, ĩnare gotiya mu̶. 	 Na huwag mangakinig sa mga katha ng mga Judio, at sa mga utos ng mga tao na nangagsisisinsay sa katotohanan.


“Cristo su̶orine Diorãca quẽnaro ñarũgũru̶arãja” yitu̶oĩamasirere manire cõagũ̶ ñagũ̶mi Dios. Ĩrene ado bajiro mu̶are sẽnibosaja yu̶: “ ‘Mu̶re ajitirũ̶nu̶rũtuacõari, quẽnaro variquẽnarã, mu̶ rãca quẽnaro ñacõa ñato ĩna’ yigu̶, ĩnare ejarẽmoña. To yicõari, ‘Esp'iritu Santo ĩ ejarẽmose rãca bu̶tobu̶sa tire masiato ĩna’ yigu̶, ĩnare ejarẽmoña”, Diore mu̶are yisẽnibosaja yu̶. 	 Puspusin nga kayo ng Dios ng pagasa ng buong kagalakan at kapayapaan sa pananampalataya, upang kayo'y managana sa pagasa sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Espiritu Santo.


To bajiro ĩnare ĩ yisẽniĩarone, —Jesús Nazaret macagu̶, rẽtoacu̶ yami —ĩre yiyujarã ĩna. 	 At sinabi nila sa kaniya, na nagdaraan si Jesus na taga Nazaret.


To bajiro ĩ yiro bero, gũ̶tau̶ ũ̶mu̶aricu̶ joeju̶ Jesúre ũmato vasuju Satanás quẽna. Toju̶ ũmato ejacõari, adi macaru̶cu̶ro ñarimacari jediro ĩre ĩojeocõañuju. 	 Muling dinala siya ng diablo sa isang bundok na lubhang mataas, at ipinamalas sa kaniya ang lahat ng mga kaharian sa sanglibutan, at ang kaluwalhatian nila;


To bajiri, paia u̶ju̶, Estebanre ĩre sẽniĩañuju: —¿“Rojose yimi” mu̶re ĩna yise, riojo yati ĩna? —ĩre yiyuju, Estebanre. 	 At sinabi ng dakilang saserdote, Tunay baga ang mga bagay na ito?


To ĩna gãmerã yiñaro ũnone, macajú̶ju̶ Zacar'iare yucõa ñañujarã ĩna. Yubu̶saboana, “¿No yigu̶ to cõro yoaro bajiati?”, yitu̶oĩañujarã ĩna. 	 At hinihintay ng bayan si Zacarias, at nanganggigilalas sila sa kaniyang pagluluwat sa loob ng templo.


Ĩre ĩ gotirotibetiboajaquẽne, masa jedirore gotibatoyuju, “Yu̶ gase boasere yacõami Jesús” yigu̶. To bajiro ĩ gotibatojare, macari Jesús ĩ vacudijama, yayioro vacudirũgũñuju ĩ. To bajiri, masa manoju̶ ñacudirũgũñuju. To ĩ bajiñaboajaquẽne, macariana ñajediro ĩre ĩarã ejarũgũñujarã ĩna. 	 Datapuwa't siya'y umalis, at pinasimulang ipamalitang mainam, at ipahayag ang nangyari, ano pa't hindi na makapasok ng hayag si Jesus sa bayan, kundi dumoon sa labas sa mga dakong ilang: at pinagsasadya nila siya mula sa lahat ng panig.


To ĩ yijare, Isa'ias ĩ ucamasirere ĩre ĩagotigu̶ne, ado bajiro ĩre gotiyuju Felipe: —Isa'ias ñamasir'i to bajiro ĩ ucajama, Jesús ĩ bajirotirene yigu̶ yimasiñumi —ĩre yigotiyuju Felipe. To yicõari, Jesús ĩ bajiñarere ĩre gotimasioñuju yuja. 	 At binuka ni Felipe ang kaniyang bibig, at pagpapasimula sa kasulatang ito, ay ipinangaral sa kaniya si Jesus.


To bajiri jãjarãbu̶sa ñarũtuasujarã Jesúre ajitirũ̶nu̶rã. Rõmia quẽne, ũ̶mu̶a quẽne ñañujarã. 	 At ang mga nagsisisampalataya ay lalo pang nangaparagdag sa Panginoon, ang mga karamihang lalake at babae:


To bajiro ĩna yijare, “Rojose yiyumi”, yimasibeticaju̶ yu̶. To bajiri, “¿Jerusalénju̶ ejacõari, rojose mu̶ yirere mu̶re yu̶ sẽniĩajama, quẽnati?”, ĩre yisẽniĩaboacaju̶ yu̶. 	 At ako, palibhasa'y naguguluhan tungkol sa kung paano kayang mapagsisiyasat ang mga bagay na ito, ay itinanong ko kung ibig niyang pumaroon sa Jerusalem at doon siya hatulan tungkol sa mga bagay na ito.


To bajiro so bajijare, sore, to yicõari, so ya vianare quẽne oco rãca ĩnare bautizacaju̶ yu̶a. To yu̶a yiro bero, —“Jesúre ĩre ajitirũ̶nu̶gõ ñamo” yu̶re mu̶a yijama, yu̶ ya viju̶ ñarã vayá mu̶a —yu̶are yicamo so. To so yijare, so ya viju̶ ñacaju̶ yu̶a. 	 At nang siya'y mabautismuhan na, at ang kaniyang mga kasangbahay, ay namanhik siya sa amin, na sinasabi, Kung inyong inaakalang ako'y tapat sa Panginoon, ay magsipasok kayo sa aking bahay, at kayo'y magsitira doon. At kami'y pinilit niya.


To bajiro ĩ gotisere ajirã ñari, “Rojose mani yisere Dios manire masirioato” yirã, “Rojose yirã ñaja yu̶a” Diore ĩna yigotiro bero, Jordán vãme cu̶tirisaju̶ oco rãca ĩnare bautiza ñañuju Juan. 	 At sila'y kaniyang binabautismuhan sa ilog ng Jordan, na ipinahahayag nila ang kanilang mga kasalanan.


Mu̶a cõariaro cõrone yu̶re ĩsicami Epafrodito. Yu̶ cu̶oru̶a tu̶oĩacati rẽtobu̶saro cõañuja mu̶a. Yu̶re quẽnaro mu̶a yicatire ĩavariquẽnarimi Dios. 	 Datapuwa't mayroon ako ng lahat ng bagay, at sumasagana: ako'y busog, palibhasa'y tumanggap kay Epafrodito ng mga bagay na galing sa inyo, na isang samyo ng masarap na amoy, isang handog na kaayaaya, na lubhang nakalulugod sa Dios.


To bajiro ĩ yirone, ado bajiro cu̶dicami Jesús: —No bojarã yu̶re mairã, yu̶ gotisere ajitirũ̶nu̶ru̶arãma. To bajiri yu̶ jacu̶ ĩnare mairu̶cu̶mi. To bajiri yu̶ quẽne, yu̶ jacu̶ quẽne, ĩna tu̶ ñarã vadiru̶arãja yu̶a. 	 Sumagot si Jesus at sinabi sa kaniya, Kung ang sinoman ay umiibig sa akin, ay kaniyang tutuparin ang aking salita: at siya'y iibigin ng aking Ama, at kami'y pasasa kaniya, at siya'y gagawin naming aming tahanan.


“Yu̶re ajitirũ̶nu̶rã bu̶tobu̶sa ajitirũ̶nu̶ato” yigu̶, ĩna gotimasiorotire u̶joyumi Dios. Tire u̶joecoriarãma, quẽnaro gotimasioroti ñaja. Maioro bajirãre gãjoa ĩsigũ̶ma, “To bajiro yu̶ yise vaja yu̶re ejarẽmoru̶arãma ĩna” yitu̶oĩagũ̶ me, ĩsiroti ñaja. Rotirãrema, quẽnaro rotiroti ñaja. Maioro bajirãre ejarẽmorãrema, variquẽnase rãca ĩnare ejarẽmoroti ñaja. 	 O ang umaaral, ay sa kaniyang pagaral: ang namimigay, ay magbigay na may magandang-loob; ang nagpupuno, ay magsikap; ang nahahabag ay magsaya.


To ĩ gotiro bero, Dios ĩ ñaroju̶ mani u̶ju̶ Jesúre ãmimu̶ja vasuju Dios. Ĩre ãmimu̶ja ejacõari, riojojacatu̶aju̶are ĩre rojoyuju Dios. 	 Ang Panginoong Jesus nga, pagkatapos na sila'y mangakausap niya, ay tinanggap sa itaas ng langit, at lumuklok sa kanan ng Dios.


Cojomo cõro idia jẽnituarirũ̶mu̶ri bero quẽna rẽjacaju̶ yu̶a. Tirũ̶mu̶ yu̶a rẽjarirũ̶mu̶re Tomás quẽne ñacami yuja. Soje turiaro ti ñaboajaquẽne yu̶a vatoane ruyuarũ̶gũ̶cami Jesús quẽna. —¿Ñati mu̶a? Quẽnaro ñaña mu̶a —yu̶are yicami Jesús. 	 At pagkaraan ng walong araw ay muling nasa loob ng bahay ang kaniyang mga alagad, at kasama nila si Tomas. Dumating si Jesus, nang nangapipinid ang mga pinto, at tumayo sa gitna, at sinabi, Kapayapaan ang sumainyo.


Ado bajiro Dios quẽnaro manire ĩ yirũgũse ñajare, “Quẽnaro yirã ñaña mu̶a”, ĩnare yiya mu̶: Adigodo mani catiro cõro ĩ ĩatesere, ĩre ajimena ĩna yirore bajiro mani yiru̶ajama, “Quẽnaseju̶are tu̶oĩacõari, yu̶ bojarore bajiro quẽnase rĩne yato” yigu̶, manire ejarẽmoami Dios. 	 Na nagtuturo sa atin, upang, pagtanggi natin sa kalikuan at sa mga kahalayan ng sanglibutan, ay marapat mabuhay tayong may pagpipigil at matuwid at banal sa panahong kasalukuyan ng sanglibutang ito;


To ĩna yiñaro ũnone jea sũmacõa ñacami Pedro. Ĩ rãca jea sũmañarã ado bajiro ĩre yisẽniĩacama ĩna: —¿Ĩ buerimasu̶ me ñati mu̶ quẽne? —ĩre yisẽniĩacama ĩna. To bajiro ĩna yirone, —Bajibeaja. Ĩ me ñaja yu̶ —yicami Pedro. 	 Nakatayo nga si Pedro na nagpapainit. Sinabi nga nila sa kaniya, Ikaw baga ay isa rin naman sa kaniyang mga alagad? Siya'y kumaila, at sinabi, Ako'y hindi.


Sĩgũ̶ri, ado bajiro Jesúre ĩre yitu̶oĩañujarã ĩna: —Ĩ u̶su̶ju̶ vãtia u̶ju̶ Beelzebú vãme cu̶tigu̶ sãñagũ̶ ñaami Jesús. To bajiri Beelzebú ĩ masise rãca vãtiare bureaami —Jesúre ĩre yitu̶oĩañujarã ĩna. 	 Datapuwa't sinabi ng ilan sa kanila, Sa pamamagitan ni Beelzebub, na pangulo ng mga demonio ay nagpapalabas siya ng mga demonio.


To bajiro ĩ yirone, ado bajiro ĩre yicami Felipeju̶ama: —Yu̶a u̶ju̶, mu̶ jacu̶re yu̶are ĩoña mu̶. To mu̶ yicõaroju̶, “Riojo gotiami yu̶are”, yimasiru̶arãja yu̶a yuja —Jesúre ĩre yicami Felipe. 	 Sinabi sa kaniya ni Felipe, Panginoon, ipakita mo sa amin ang Ama, at sukat na ito sa amin.


U̶su̶sãjariarũ̶mu̶ ti ñaro Dios ocare ĩna bueriviju̶ masare gotimasio ñañuju Jesús. 	 At siya'y nagtuturo sa mga sinagoga nang araw ng sabbath.


To bajiboarine Jesúju̶ama, rijacoaboarine, Dios ĩre ĩ catiojare, ĩ ruju̶ri boayayibesuju. 	 Datapuwa't yaong binuhay na maguli ng Dios ay hindi nakakita ng kabulukan.


To bajiro ĩ yisere ajicõari, —“Tocãrãcajine masiriotĩmamenaja” yitu̶oĩarã ñari, yu̶a masiriotĩmarotire Dios ĩ ejarẽmosere bojaja —yiyujarã ĩna. 	 At sinabi ng mga apostol sa Panginoon, Dagdagan mo ang pananampalataya namin.


Mani jacu̶, Diore tu̶oĩavariquẽnacõari, ado bajiro ĩre sẽniru̶arãja mu̶a: “Quẽnaro yaja mu̶. Quẽnaro mu̶ yire su̶orine mu̶ yarã ñaja yu̶a. To bajiri mu̶ ñaroju̶, ejacõari, gãjerã, mu̶ yarã quẽnaro ĩna yiecorore bajiro yiecoru̶arãja yu̶a quẽne”, Diore yivariquẽnaru̶arãja mu̶a. 	 Na nagpapasalamat sa Ama, na nagpaging dapat sa atin upang makabahagi sa mana ng mga banal sa kaliwanagan;


“Yu̶re macaboarine yu̶re bu̶jabetiru̶arãja mu̶a. To bajicõari yu̶ ñaroju̶re vamasibetiru̶arãja mu̶a” ĩ yijama, ¿no yire ũnire yati ĩ? —gãmerã yiñagõcama ĩna. 	 Ano ang salitang ito na kaniyang sinabi, Hahanapin ninyo ako, at hindi ninyo ako masusumpungan; at kung saan ako naroroon, ay hindi kayo makaparoroon?


Gãjima, ado bajiro ĩre cu̶digu̶mi: “ ‘Cojomocãrãcu̶ ta vecu̶a vaja yibu̶ yu̶. Ĩnare ĩaĩagu̶acu̶ yaja’ yicõami. To bajiri, ‘Vadimemi’ ĩre yicõama, mu̶ u̶ju̶re”, ĩre yicu̶digu̶mi, ĩ quẽne. 	 At sinabi ng iba, Bumili ako ng limang magkatuwang na bakang lalake, at paroroon ako upang sila'y subukin; ipinamamanhik ko sa iyo na pagpaumanhinan mo ako.


Mani u̶ju̶ Jesucristo, quẽnase mu̶are cõarũgũato. To cõro ñaja. 	 Ang biyaya ng ating Panginoong Jesucristo ay sumainyo nawang espiritu. Siya nawa.


To bajiri, —Riojo mu̶re gotiaja yu̶. Tu̶oĩavasoabetiru̶cu̶ja. No bojase mu̶ sẽnijama, mu̶re ĩsiru̶cu̶ja —sore yiyuju ĩ Herodes. 	 Dahil dito'y kaniyang ipinangakong may sumpa na sa kaniya'y ibibigay ang anomang hingin niya.


To bajiro yigu̶ ĩ ñaboajaquẽne, paia u̶jarã, mani u̶jarã rãca ĩre sĩaroticõamasiñuma ĩna. Yucú̶tẽroju̶ ĩre jajusĩarotimasiñuma. 	 At kung paano ang pagkabigay sa kaniya ng mga pangulong saserdote at ng mga pinuno upang hatulan sa kamatayan, at siya'y ipako sa krus.


To ĩna yirone, ado bajiro cu̶dicami Jesús: —Dios oca masa ĩna ucamasire ajimasimena ñaja mu̶a. Dios ĩ masisere quẽne masirã me ñaja. To bajirã ñari, Moisés ĩ ucamasirere tu̶oĩacõari, “Riojo me gotiro yaja”, yitu̶oĩaboaja mu̶a. 	 Nguni't sumagot si Jesus at sinabi sa kanila, Nangagkakamali kayo, sa hindi pagkaalam ng mga kasulatan, ni ng kapangyarihan man ng Dios.


To bajiboarine yoaro mene ti macaye ĩna cu̶oboacati quẽne u̶ayayicoaju̶ ti”, yiru̶arãma gajeyeũni ĩsicudirimasa —yi ocaruyucaju̶. —Cũmuari jacase u̶jarã, ĩnare moabosarimasa, cũmua rãca vacõari, ĩsicudirimasa quẽne, sõju̶ ĩajayaru̶arãma ĩna. 	 Sapagka't sa loob ng isang oras ay nalipol ang gayong malaking kayamanan. At bawa't pinunong daong, at bawa't naglalayag saan mang dako, at ang mga mangdaragat, at lahat ng nagsisipaghanap-buhay sa dagat, ay nangakatayo sa malayo,


Yu̶ ĩajama, ado bajiro bajicama: Ĩna ruju̶rire toose ricati rĩne ñacaju̶. Gãjerã sũase, gãjerã ũ̶mu̶agaserore bajiro sũ̶mese, gãjerã su̶rise sãñacama. Caballo mesa, yai, león vãme cu̶tigu̶ ru̶joare bajiro ru̶joari cu̶ticama ĩna. Ĩna riseriju̶ budicaju̶ jea bueri. To yicõari, rojose su̶tise azufre vãme cu̶tise quẽne budicaju̶. 	 At nakita kong sa pangitain ang mga kabayo, at ang mga nakasakay dito, na may mga baluting gaya ng apoy at ng jacinto at ng asupre: at ang mga ulo ng mga kabayo ay gaya ng mga ulo ng mga leon; at sa kanilang mga bibig ay lumalabas ang apoy at usok at asupre.


Quẽna ado bajiro gotiyuju Jesús: —“Rojose yirã, ñaama. To bajiro yirã ñari, rojose tãmu̶oru̶arãma”, gãjerãre ĩnare yiĩabesebesa. To bajiro mu̶a yijama, “Rojose yirã ñaama”, mu̶are yiĩaromi Dios. Gãjerã rojose mu̶are ĩna yisere mu̶a masiriojama, rojose mu̶a yisere mu̶are masirioru̶cu̶mi Dios quẽne. 	 At huwag kayong mangagsihatol, at hindi kayo hahatulan: at huwag kayong mangagparusa, at hindi kayo parurusahan: mangagpalaya kayo, at kayo'y palalayain:


Sĩgũ̶re bajirone tu̶oĩacõari, rẽjarũgũñujarã ĩna, Diore sẽnirã. Jesús bederã, ĩ jaco Mar'ia, gãjerã rõmia quẽne ñañujarã ĩna. 	 Ang lahat ng mga ito'y nagsisipanatiling matibay na nangagkakaisa sa pananalangin na kasama ang mga babae, at si Maria na ina ni Jesus, at pati ng mga kapatid niya.


So ya viju̶ tudiejacõari, cãnijesariaro joeju̶ so macore so jesaro ĩacõari, “Vãti so u̶su̶ju̶re sãñar'i jẽre budicoasumi”, yimasiñuju. 	 At umuwi siya sa kaniyang bahay, at naratnan ang anak na nakahiga sa higaan, at nakaalis na ang demonio.


Quẽna ado bajiro ĩ buerimasare gotiyuju Jesús: —Ãni daquegu̶re bajiro tu̶oĩarãre, yu̶re ajitirũ̶nu̶rãre rojose ĩna ũmato yijama, bu̶to rojose tãmu̶oru̶arãma. Rojose ĩnare ĩna ũmato yiroto rĩjoro, tocãrãcu̶rene ĩna ãmu̶ariju̶re gũ̶ta jairica siatucõari, riaga ũ̶cu̶aroju̶ ĩnare rearoderuucõajama, rojose tãmu̶obetibu̶saborãma —ĩnare yiyuju Jesús. 	 At ang sinomang magbigay ng ikatitisod sa maliliit na ito na sumasampalataya sa akin, ay mabuti pa sa kaniya kung bitinan ang kaniyang leeg ng isang malaking gilingang bato, at siya'y ibulid sa dagat.


To yicõari, rojose mu̶a yiru̶a tu̶oĩasere yibeticõari, Esp'iritu Santo ĩ yirẽmose rãca quẽnaseju̶are yiru̶a tu̶oĩarũgũña mu̶a. 	 At kayo'y mangagbago sa espiritu ng inyong pagiisip,


Yu̶ mairã, Cristo ĩ gotiroticõasu̶oriarã ĩna yigotimasiorere masiritibesa mu̶a. 	 Nguni't kayo, mga minamahal, ay alalahanin ninyo ang mga salitang nang una'y sinabi ng mga apostol ng ating Panginoong Jesucristo;


Ĩna quẽne, “Ĩ yirore bajiro yigu̶ ñagũ̶mi Dios” yitu̶oĩarã ñari, gaje sitana rãca ĩna gãmerã sĩajama, ĩnaju̶a rĩne, ĩnare sĩacõarũgũmasiñujarã ĩna. Gãjerãma, quẽnaro masare rotimasiñujarã ĩna, ĩna yarãre, “Quẽnaro gãmerã yato” yirã. Gãjerãma, rojose tãmu̶orã ñari, “Yu̶are ejarẽmoña” yirã, Diore sẽnimasiñujarã ĩna. To ĩna yijare, ĩ gotiriarore bajirone ĩnare ejarẽmomasiñuju Dios. Gãjerãrema, “Ĩ yirore bajiro yigu̶ ñagũ̶mi” Diore ĩna yitu̶oĩajare, “Yaia, león vãme cu̶tirã ĩnare babeticõato”, yiyumi Dios. 	 Na ang mga ito, sa pamamagitan ng pananampalataya'y nagsilupig ng mga kaharian, nagsigawa ng katuwiran, nangagtamo ng mga pangako, nangagtikom ng mga bibig ng mga leon,


Ĩ bederã quẽne, to bajirone sore manajo cu̶tiboacama. Rĩa manane, rijajedicoacama ĩna quẽne. 	 Gayon din naman ang nangyari sa pangalawa, at sa pangatlo, hanggang sa ikapito.


Quẽnase rĩne mu̶a yirũgũsere ĩacõari, yu̶ jacu̶re quẽnase ĩre yirũ̶cu̶bu̶oru̶arãma masa. To bajiri, “Jesúre ĩre ajitirũ̶nu̶rã ñaama”, mu̶are yimasiru̶arãma ĩna. 	 Sa ganito'y lumuluwalhati ang aking Ama, na kayo'y magsipagbunga ng marami; at gayon kayo'y magiging aking mga alagad.


“Pan quẽnamasusere bajiro bajigu̶ ñaja yu̶ Dios ĩ ñaroju̶ rujiadicacu̶” Jesús ĩ yisere ajicõari, ñagõjaicama jud'io masa u̶jarã. 	 Ang mga Judio nga ay nagbulongbulungan tungkol sa kaniya sapagka't kaniyang sinabi, Ako ang tinapay na bumabang galing sa langit.


Tire gotiro, ado bajiro gotiaja Dios oca: “ ‘Yu̶re ajiterã ñari, bu̶tobu̶sa yu̶ ocare ajimasibetiru̶arãma’ yiru̶cu̶mi Dios. To bajiro ĩ yijare, ĩ ocare masa ĩna ucamasirere ĩaboarine, ajimasibetiru̶arãma. Gãjerã ĩ ocare ĩna gotiboajaquẽne, ajimasibetiru̶arãma ĩna”, yigotiaja Dios oca. Ĩ gotiriarore bajirone bajicõa ñaja ti, yu̶ yarãre. 	 Ayon sa nasusulat, Binigyan sila ng Dios ng Espiritu ng pagkakatulog, ng mga matang hindi nangakakakita, at ng mga pakinig na hindi nangakakarinig, hanggang sa araw na ito.


Juan ĩ bajirotire gotiro, ado bajise gotiaja Dios oca masa ĩna ucamasire: “ ‘ “Rotimu̶orũ̶gõru̶cu̶mi” yigu̶, mu̶re yu̶ cõaroto rĩjoro, mu̶re gotiyurocu̶re cõasu̶oru̶cu̶ja yu̶ maji’ yami Dios. ‘Ĩ ñaru̶cu̶mi ado bajise gotirocu̶: “Yoaro mene ejaru̶cu̶mi, ‘Rotimu̶orũ̶gõru̶cu̶mi’ yigu̶, Dios ĩ cõarocu̶. To bajiri rojose Dios ĩ bojabetire yitu̶jacõari, ĩ bojaseju̶are yi yuya mu̶a” yigotirocu̶ ñaru̶cu̶mi’ yami Dios”, yigotiaja Dios oca masa ĩna ucamasire. 	 Ito yaong tungkol sa kaniya'y nasusulat, Narito, sinusugo ko ang aking sugo sa unahan ng iyong mukha, Na maghahanda ng iyong daan sa unahan mo.


“ ‘Quẽnaro ĩre bocaãmiña’ yu̶ yiro rẽtoro quẽnaro ĩre yiru̶cu̶mi” mu̶re yitu̶oĩacõari, adi papera yu̶ ucase rãca mu̶re sẽniaja yu̶. 	 Kita'y sinulatan sa pagkakatiwala sa iyong pagtalima, palibhasa'y aking nalalaman na gagawin mo ang higit pa kay sa aking sinasabi.


Manire bajirone rojose yigu̶ ñari, “Rojose yu̶ yise vaja yu̶re masirioato Dios” yigu̶, gãjerãre ĩ sẽnibosaroto rĩjoro, ĩ quẽne vaibu̶cu̶ rii soemu̶orũgũñuju. 	 At dahil dito'y nararapat siyang maghandog dahil sa mga kasalanan, at hindi lamang patungkol sa mga tao, kundi naman sa kaniyang sarili.


To bajiri rẽmoju̶ne, “Cristore bajiro quẽnase rĩne yirã ñaru̶arãma” ĩ yiriarã ñaja mani. To bajiro manire yigu̶ ñari, “Rojosere yitu̶jacõari, ĩ macu̶re ajitirũ̶nu̶ato” yigu̶, manire ejarẽmoñumi. To yicõari, ĩ macu̶re mani ajitirũ̶nu̶jare, “Rojose mana ñaama”, manire yiĩañumi. To bajiri, ĩ macu̶ yarã mani ñajare, “ ‘Ĩre bajiro quẽnase rĩne yirã ñato’ yigu̶, ĩnare ejarẽmoru̶cu̶ja”, yiyumi Dios. 	 At yaong mga itinalaga niya, ay kaniyang tinawag naman: at ang mga tinawag ay inaring-ganap naman niya: at ang mga inaring-ganap ay niluwalhati din naman niya.


“Yu̶ne ñaja Dios. Mu̶ ñicu̶a Abraham, Isaac, Jacob quẽne ĩna rũ̶cu̶bu̶ocacu̶ne ñaja yu̶”, yimasiñuju Dios, Moisére. Tire ajicõari, güigu̶ nanamasiñuju ĩ. To bajiri, ĩaru̶abetimasiñuju. 	 Ako ang Dios ng iyong mga magulang, ang Dios ni Abraham, at ni Isaac, at ni Jacob. At si Moises ay nanginig at hindi nangahas tumingin.


Mani rãcagu̶ Cristo yu̶, mu̶a basere, u̶ye oco mu̶a idise, to yicõari, gajeye no bojase mu̶a yisere ĩacõari, ĩ quẽne ĩ yijama, “Rojose yigu̶ yaja”, yitu̶oĩagũ̶mi. To bajiro tu̶oĩagũ̶ ĩ ñajare, to bajiro mu̶a yijama, rojose ĩre yirorãre bajiro yirãja mu̶a. 	 Mabuti ang huwag kumain ng lamangkati, ni uminom ng alak, ni gumawa ng anoman na katitisuran ng iyong kapatid.


Gajeye jairo ĩaĩañamanire yiĩocami Jesús, yu̶are ĩ buerãre. Ti ñaro cõrone ucajeobeaja yu̶, adi queti ucagu̶. 	 Gumawa rin nga si Jesus ng iba't ibang maraming tanda sa harap ng kaniyang mga alagad, na hindi nangasusulat sa aklat na ito:


To ĩ yisere ajicõari, yu̶a rãcagu̶ Pedro ado bajiro ĩre yicu̶dicami: —Yu̶ u̶ju̶, mu̶ne mu̶ ñajama, oco joene mu̶ tu̶ju̶ yu̶re varotiya —ĩre yicami Pedro. 	 At sumagot sa kaniya si Pedro, at nagsabi, Panginoon, kung ikaw nga, ay papariyanin mo ako sa iyo sa ibabaw ng tubig.


To bajiro quẽnaro mu̶a yirũgũse quẽnaja ti. Variquẽnase rãca Dios ocare ajitirũ̶nu̶ tu̶jamenane, ñajediro quẽnaro mu̶a yirũgũrore bajirone gãmerã yicõa ñarũgũroti ñaja. To bajiro mu̶a yicõa ñajama, “Cristo su̶ori quẽnaro manire yiru̶cu̶mi Dios” mu̶a yitu̶oĩarore bajirone mu̶are yiru̶cu̶mi. 	 At ninanasa namin na ang bawa't isa sa inyo ay magpakita ng gayon ding sikap sa ikalulubos ng pagasa hanggang sa katapusan:


“Ramá vãme cu̶ti macago so rĩare so tu̶oĩa otise ruyuru̶aroja. Oticõa ñaru̶ocomo so, Raquel vãme cu̶tigo, so rĩare otigo. Gãjerã, ‘Otibesa’ sore ĩna yiboajaquẽne, ajibetiru̶ocomo, so rĩa ñamasiboariarãre godocu̶tigo ñari”, yiucamasiñumi Jerem'ias. 	 Isang tinig ay narinig sa Rama, Pananangis at kalagimlagim na iyak, Tinatangisan ni Raquel ang kaniyang mga anak; At ayaw na siyang maaliw, sapagka't sila'y wala na.


To bajiro Jesús ĩ yisere ajicõari, jud'io masa u̶jarã ĩna masune gãmerã sẽniĩacama ĩna: —¿Noju̶re variquĩda ĩ, ĩre mani bu̶jabetirotoju̶rema? Mani ñaro soju̶aju̶ vacõari griego masa rãca vu̶sarã tu̶ju̶ varu̶ yigu̶mi, ĩ yijama. Toju̶re vacõari, gãjerã masare, o mani yarãre gotimasiogũ̶ varu̶ yigu̶mi, ĩ yijama. 	 Ang mga Judio nga'y nangagsangusapan, Saan paroroon ang taong ito na hindi natin siya masusumpungan? siya kaya'y paroroon sa nagsisipangalat sa gitna ng mga Griego, at magtuturo sa mga Griego?


Yu̶re rũ̶cu̶bu̶omenane, mu̶a masu mu̶a quẽnorujeoriarãrene rũ̶cu̶bu̶ocaju̶ mu̶a. Mojoriviaca quẽnocaju̶ mu̶a. To yicõari, ti vi jubeaju̶ Moloc vãme cu̶tigu̶re ĩre jeocõari gajarũgũcaju̶ mu̶a. Gãjire quẽne ñocore bajiro bajigu̶re mu̶a quẽnorujeor'ire, Refán vãme cu̶tigu̶re ĩre rũ̶cu̶bu̶ocaju̶ mu̶a. To bajiro mu̶a yirũgũcati ñajare, Babilonia soju̶aju̶ mu̶are cõaru̶cu̶ja yu̶”, yimasiñuju Dios ĩnare —yiyuju Esteban, u̶jarãre gotigu̶. 	 At dinala ninyo ang tabernakulo ni Moloc, At ang bituin ng dios Refan, Ang mga larawang ginawa ninyo upang inyong sambahin: At dadalhin ko kayo sa dako pa roon ng Babilonia.


Ĩ bero, paire moabosarimasu̶ vagu̶mi. Ĩ quẽne ĩre ĩacõari, gãnirẽtocoacu̶mi. 	 At sa gayon ding paraan ang isang Levita naman, nang dumating siya sa dakong yaon, at makita siya, ay dumaan sa kabilang tabi.


Bare mu̶a bojamasuseju̶ama yoaro meacane mu̶are jediveocoatoja ti. To bajiri mu̶a barotire tu̶oĩarejaibeticõaña mu̶a. Gajeye barere bajiro bajise ñaja, Dios ĩ roticõacacu̶ yu̶re ajitirũ̶nu̶rãre yu̶ ĩsisema. Jedibetiru̶aroja tima. “ ‘Tire ĩsimasiami’ yu̶re yimasiato ĩna” yigu̶, ĩaĩañamanire yu̶ yiĩorũgũrotire yu̶re u̶jocami Dios. To bajiri, bare jedibetiju̶are bojarã, Dios ĩ bojasere yiya mu̶a —ĩnare yicami Jesús. 	 Magsigawa kayo hindi dahil sa pagkaing napapanis, kundi dahil sa pagkaing tumatagal sa buhay na walang hanggan, na ibibigay sa inyo ng Anak ng tao: sapagka't siyang tinatakan ng Ama, sa makatuwid baga'y ang Dios.


To ĩ yisere ĩacõari, ado bajiro ĩre yiyuju Jesús: —Yibesa mu̶a —ĩnare yiyuju Jesús, ĩ buerãre. To yicõari, gãmoro jataroca ecogu̶ju̶are ĩ gãmorore ãmitucõari, ñariarore bajirone yiquẽnocõañuju Jesús. 	 Datapuwa't sumagot si Jesus, na nagsabi, Pabayaan ninyo sila hanggang dito. At hinipo niya ang tainga ng alipin, at ito'y pinagaling.


Diore gotirẽtobosamasir'i, Moisés vãme cu̶tigu̶, ado bajiro gotimasiñuju, mani ñicu̶are: “Dios mani u̶ju̶ yu̶re ĩ cõacatore bajirone gãji ĩ ocare gotirocu̶re cõaru̶cu̶mi. Ĩ cõarocu̶ma, mani rãcagu̶ne ñaru̶cu̶mi. Jediro ĩ yirore bajirone cu̶diru̶arãja mu̶a. 	 Tunay na sinabi ni Moises, Ang Panginoong Dios ay magtitindig sa inyo ng isang propetang gaya ko mula sa gitna ng inyong mga kapatid; siya ang inyong pakinggan sa lahat ng mga bagay na sa inyo'y sasalitain niya.


Ĩ goocone sitare yierocõari ĩabecu̶re Jesús ĩ caje ĩaroticatirũ̶mu̶ma, jud'io masa ĩna u̶su̶sãjarirũ̶mu̶ ñacaju̶ ti. 	 Araw nga ng sabbath nang gumawa ng putik si Jesus, at padilatin ang kaniyang mga mata.


Cojo vãme me quẽnaro mu̶a bajirũgũboare, yucu̶rema vaja manire bajiro bajiaja. To bajiro mu̶a bajise yu̶ tu̶oĩajama, vaja manire bajiro bajise me ñaboayuja. Quẽnaro mu̶a bajirũgũrere tu̶oĩacõari, “Jesucristore ĩna ajitirũ̶nu̶su̶ocatore bajiro tudiajitirũ̶nu̶rãma”, mu̶are yitu̶oĩaja yu̶. 	 Tiniis baga ninyong walang kabuluhan ang lubhang maraming mga bagay? kung tunay na walang kabuluhan.


To bajiro ĩnare yigotigajano, masa jãjarã vatoaju̶ ñar'i, vacoasuju Jesús, ĩ buerimasa rãca. Viju̶ sãjaejacõari, ado bajiro ĩre sẽniĩañujarã ĩ buerimasa: —Jẽju̶ mu̶ gotimasiosere quẽnaro yu̶are gotirẽtobuya —Jesúre yiyujarã ĩna. 	 At nang pumasok siya sa bahay na mula sa karamihan, ay itinanong sa kaniya ng kaniyang mga alagad ang talinghaga.


To yicõari, Jesúre ajitirũ̶nu̶rã, Dios ĩ bojabetire ĩna yirũgũrere masa ĩna ajiro rĩjoroju̶a gotirã ejayujarã ĩna, “Tire tudiyibetiru̶arãja yu̶a” yirã. 	 Marami rin naman sa mga nagsisampalataya na ang nagsidating, na ipinahahayag at isinasaysay ang kanilang mga gawain.


To yicõari, ado bajiro avasãñujarã ĩna: —Israel ñamasir'i jãnerabatia, yu̶are ejarẽmorã vayá. Rojose yigu̶ ñaami ãni. “Manire ĩateato” yigu̶, masa ñaro cõrone gotimasiocudirũgũami. To bajiro ĩ yirã ñari, Moisére Dios ĩ roticũmasiboarere, to yicõari, Diore yirũ̶cu̶bu̶oriavire rũ̶cu̶bu̶obeama. To bajise ĩnare gotirũgũr'i ñari, Diore yirũ̶cu̶bu̶oriavire rũ̶cu̶bu̶obecu̶, griego masare ĩnare ũmato sãjañumi —masare yiavasã gotiyujarã ĩna, Pablore ĩre jũnisinirã. 	 Na nangagsisigawan, Mga lalaking taga Israel, magsitulong kayo: Ito ang tao na nagtuturo sa mga tao sa lahat ng dako laban sa bayan, at sa kautusan, at sa dakong ito; at bukod pa sa rito'y nagdala rin siya ng mga Griego sa templo, at dinungisan itong dakong banal.


Bero, ĩ buerimasa ju̶arã Jerusalénju̶ budicõari ĩna vacudirone, ĩnare ruyuaĩoñuju Jesús quẽna. Gãjire bajigu̶ ñacõari, ĩnare ruyuaĩoñuju. To bajiri, ĩre ĩamasibesujarã ĩna maji. 	 At pagkatapos ng mga bagay na ito ay napakita siya sa ibang anyo sa dalawa sa kanila, nang sila'y nangaglalakad na patungo sa bukid.


To yicõari, gajeye ĩnare gotirẽmoñuju Jesús: —Riojo mu̶are gotiaja yu̶. Mu̶a sĩgũ̶ri mu̶a bajireabetone, “Ñajediro u̶ju̶ ñaami yu̶ roticõacacu̶” Dios mu̶are ĩ yiĩosere ĩaru̶arãja mu̶a —ĩnare yiyuju Jesús. 	 At sinabi niya sa kanila, Katotohanang sinasabi ko sa inyo, May ilan sa nangakatayong ito, na hindi matitikman sa anomang paraan ang kamatayan, hanggang sa makita nila ang kaharian ng Dios na dumarating na may kapangyarihan.


Tirodore Judea, Samaria, Galilea sitana quẽne Jesúre ajitirũ̶nu̶rã rojose tãmu̶obesujarã. Dios ĩ cõagũ̶ Esp'iritu Santo ĩnare ĩ ejarẽmose rãca Jesús ocare bu̶tobu̶sa ajivariquẽnarũtuasujarã ĩna, Jesúre ajitirũ̶nu̶rã. To bajiri jãjarãbu̶sa ñarũtuasujarã ĩna, Diore quẽnaro cu̶dirã. 	 Sa gayo'y nagkaroon ng kapayapaan ang iglesia sa buong Judea at Galilea at Samaria palibhasa'y pinagtibay; at, sa paglakad na may takot sa Panginoon at may kaaliwan ng Espiritu Santo, ay nagsisidami.


Dios ĩ bojarore bajiro rĩne quẽnase tu̶oĩarã variquẽnarãma ĩna quẽne, beroju̶ Diore ĩarona ñari. 	 Mapapalad ang mga may malinis na puso: sapagka't makikita nila ang Dios.


Ñajediro mu̶a yimasiroti mu̶are ĩ u̶jore ti ñajare, mani u̶ju̶ Jesucristo ĩ tudiejarotire yurãre, ñie ru̶yabetoja, mu̶are. 	 Sapagka't katotohanang ang lalake ay hindi dapat maglambong sa kaniyang ulo, palibhasa'y larawan siya at kaluwalhatian ng Dios: nguni't ang babae ay siyang kaluwalhatian ng lalake.


To bajiro Jesús ĩ gotimasiosere ajicõari, “Manirene mani bajisere yigu̶ yami”, yiajimasiñujarã paia u̶jarã, Dios ĩ rotimasire gotimasiorimasa quẽne. “ ‘U̶ju̶ macu̶re sĩariarãre bajiro bajiaja mu̶a’ manire yami”, yiajimasiñujarã ĩna. To bajiro yirã ñari, Jesúre ñiaru̶aboayujarã ĩna. To bajiboarine masare güirã, ĩre ñiabesujarã. 	 At pinagsisikapan siyang hulihin sa oras ding yaon ng mga eskriba at ng mga pangulong saserdote; at sila'y nangatatakot sa bayan: sapagka't nahalata nila na sinabi niya ang talinghagang ito laban sa kanila.


Jesús ĩ tuyaritẽroju̶re ĩ ru̶joa vecare ucaturiaju̶ tuyayuju. “Ado bajiro ĩ yise su̶orine jaju ecoami”, yiĩoriju̶ ñañuju. Ado bajise gotiyuju: “Ãni ñaami jud'io masa u̶ju̶”, yigotiyuju ti. 	 At ang pamagat ng pagkasakdal sa kaniya ay isinulat sa ulunan, ANG HARI NG MGA JUDIO.


To ĩ yirone, ado bajiro ĩre cu̶digu̶mi Abraham quẽna: “Moisés, to yicõari, Diore gotirẽtobosamasiriarã, ĩna ucamasirere mu̶ bederã ĩna ajitirũ̶nu̶betijama, rijar'i, ĩnare ĩ gotiboajaquẽne, ĩre ajimenama”, yigu̶mi Abraham —ĩnare yigotiyuju Jesús, fariseo masare. 	 At sinabi niya sa kaniya, Kung di nila pinakikinggan si Moises at ang mga propeta, ay di rin mangahihikayat sila, kahit ang isa'y magbangon sa mga patay.


To bajiro ĩ gotisere ajicõari, jãjarã ĩre su̶yarã, ado bajiro gãmerã yicama ĩna: —To bajiro ĩ yigotimasiose, no bajiro yimasiriaro maja. Tire ajivariquẽnagũ̶ magũ̶mi —gãmerã yicama ĩna. 	 Marami nga sa kaniyang mga alagad, nang kanilang marinig ito, ay nangagsabi, Matigas ang pananalitang ito; sino ang makaririnig noon?


Toju̶re cuarenta ñarirũ̶mu̶ri Esp'iritu Santo ĩ bojarore bajiro vacudiyuju Jesús. To ĩ bajiñarone, vãtia u̶ju̶ Satanás, ĩre ejacõari, “Yu̶ yirotisere yicõari, Dios ĩ bojabetire yato” yigu̶, ĩre rotirũgũboayuju. To bajiro ĩ bajicudirirũ̶mu̶rire babesuju Jesús. To bajigu̶ ñari, bu̶to ñiorijayuju. 	 Sa loob ng apat na pung araw na tinutukso ng diablo. At hindi siya kumain ng anoman nang mga araw na yaon; at nang maganap ang mga yaon ay nagutom siya.


To bajiri, cojomo cõro coja jẽnituarirãcu̶ beroagu̶, ĩ ñacami tu̶sagu̶ ángel. Ĩ cu̶oribajare õ vecaju̶ yuebatecami. To ĩ yirone, õ vecaju̶ Diore rũ̶cu̶bu̶oriaviju̶ rotigu̶ ĩ rujiri cũmuroju̶ ado bajiro ruyugoaro ocaruyucaju̶: —To cõrone ñaja yuja —yi ocaruyucaju̶, õ vecaju̶. 	 At ibinuhos ng ikapito ang kaniyang mangkok sa hangin; at lumabas sa santuario ang isang malakas na tinig, mula sa luklukan na nagsasabi, Nagawa na:


To bajiro ĩna yisere ajicõari, ado bajiro ĩnare cu̶diru̶cu̶ja yu̶: “Riojo mu̶are gotiaja yu̶. Yu̶ yarãre, ‘Ñamasurã me ñaama’ ĩnare yiboarine, quẽnaro ĩnare mu̶a yijama, yu̶rene quẽnaro yirã yicaju̶ mu̶a”, ĩnare yiru̶cu̶ja yu̶, yu̶ yarãre, yu̶ riojojacatu̶aju̶a ñarãre. 	 At sasagot ang Hari at sasabihin sa kanila, Katotohanang sinasabi ko sa inyo, Yamang inyong ginawa sa isa dito sa aking mga kapatid, kahit sa pinakamaliit na ito, ay sa akin ninyo ginawa.


Tire mu̶a ajimasiru̶ajama, quẽnaro tu̶oĩaña mu̶a —ĩnare yiyuju Jesús. 	 At sinabi niya, Ang may mga pakinig na ipakikinig, ay makinig.


Ĩre ĩogajanocõari, ado bajiro ĩre yiyuju Satanás: —Yu̶ rĩjoroju̶a gu̶somuniari tuetucõari, “Yu̶ u̶ju̶ ñamasugũ̶ ñaja mu̶” yu̶re mu̶ yirũ̶cu̶bu̶ojama, adi sita ñajedirore mu̶re ĩsiru̶cu̶ja yu̶ —Jesúre ĩre yiyuju Satanás. 	 At sinabi niya sa kaniya, Lahat ng mga bagay na ito ay ibibigay ko sa iyo, kung ikaw ay magpapatirapa at sasambahin mo ako.


To ĩna yijare, ado bajise yiyuju Jesús: —To bajiri aditiire ĩacõari, “César yatii ñaja”, yimasiaja mu̶a. To bajiri u̶jarã ĩna vaja yirotijama, ĩnare vaja yiroti ñaja. To bajirone bajiaja Diore quẽne. Jediro Dios ĩ cõase ti ñajare, “Yu̶a cu̶ose ti ñaboajaquẽne, ti rãca mu̶ bojarore bajiro yiru̶arãja”, Diore ĩre yiroti ñaja manire —ĩnare yiyuju Jesús. To bajiro ĩ yisere ajicõari, no yimasibesujarã ĩna, ĩre bajiro quẽnaro gotigu̶re ajibetirũgũriarã ñari. 	 At sinabi sa kanila ni Jesus, ibigay ninyo kay Cesar ang sa kay Cesar, at sa Dios ang sa Dios. At sila'y nanggilalas na mainam sa kaniya.


Diore rũ̶cu̶bu̶orã ñari, “Quẽnaro yigu̶ ñaami. Rẽtoro masigũ̶ ñaami”, Diore yirũ̶cu̶bu̶oroti ñaja. Ĩ ocare quẽnaro mu̶a ajitirũ̶nu̶jama, “Manire ejarẽmogũ̶mi Cristo” mu̶a yitu̶oĩarotire cõaru̶cu̶mi Dios. Ĩ ocare gotimasiorũgũaja yu̶, masa rojose ĩna tãmu̶oborotire Cristo ĩ yirẽtobosarere. Tirũ̶mu̶ju̶ma ti ũnire gotimasio ecobesuja maji. 	 At ngayon sa kaniya na makapangyarihan na sa inyo'y makapagpapatibay ayon sa aking evangelio at sa pangangaral ni Jesucristo, ayon sa pahayag ng hiwaga na natago sa katahimikan nang panahong walang hanggan.


Ĩre ãmivanane, sĩgũ̶ Cirene vãme cu̶ti sitagu̶, Simón vãme cu̶tigu̶re bocacama ĩna. Ĩre bocacõari, “Jesús ĩ gaja vatijãire ĩre gajabosaya”, ĩre yi vacama ĩna. 	 At paglabas nila'y kanilang nasalubong ang isang taong taga Cirene, na ang pangala'y Simon: ito'y kanilang pinilit na sumama sa kanila, upang pasanin niya ang kaniyang krus.


To bajise ĩna yijama, “Gajeye sita ĩna ñacõa ñarotire tu̶oĩarã yiriarãma ĩna”, yimasiaja mani. 	 Sapagka't ang mga nagsisipagsabi ng mga gayong bagay ay nagpapakilalang hinahanap nila ang lupaing kanilang sarili.


To yicõari, gotimasiore queti ado bajiro ĩnare gotiyuju: —Sĩgũ̶, vacudigu̶, ñami gu̶darecoju̶ ĩ baba ya viju̶re ejagu̶mi. Ĩ ejaro ĩacõari, bare ĩre ecaroti ti manijare, gaje viagu̶ ĩ babare sẽnigũ̶ vacoacu̶mi. Ĩ ya viju̶ ejacõari, “Yu̶ baba ĩ ejaro ĩre yu̶ ecaroti ti manijare, mu̶re bare sẽnigũ̶ bajibu̶ yu̶”, ĩre yigu̶mi. 	 At sinabi niya sa kanila, Sino sa inyo ang magkakaroon ng isang kaibigan, at paroroon sa kaniya sa hating gabi, at sa kaniya'y sasabihin, Kaibigan, pahiramin mo ako ng tatlong tinapay;


Beroju̶, Jesucristo ĩ ĩaro rĩjoro, yu̶ yirere ĩre gotibojoneru̶abeaja yu̶. Cristo yu̶re ĩ ejarẽmosere tu̶oĩavariquẽnacõari, ĩ ocare riojo gotimasiorũgũaja yu̶. Tubiberiaviju̶ ñagũ̶re yu̶re ĩna bujama, yu̶re ĩna sĩacõajaquẽne, no yibeaja yu̶re. Cristore yu̶ tu̶oĩavariquẽnarore bajiro ĩna quẽne, ĩna tu̶oĩaseju̶are bojaja yu̶. Tiju̶a ñaja ñamasuse. 	 Ayon sa aking maningas na paghihintay at pagasa, na, sa anoma'y hindi ako mapapahiya, kundi sa buong katapangan, na gaya ng dati, gayon din naman ngayon, ay dadakilain si Cristo sa aking katawan, maging sa pamamagitan ng kabuhayan, o sa pamamagitan ng kamatayan.


To bajiri, “Cristo ĩ rijabosare su̶orine quẽnaro Dios ĩ yise queti ti gotirore bajiro tu̶oĩamena ñari, to bajiro yama” yimasicõari, jediro masa ĩna ĩaro rĩjoro Pedrore ado bajiro ĩre yigoticaju̶ yu̶: “Jud'io masu̶ ñaboarine, tirũ̶mu̶ju̶ Moisés ĩ rotimasirere ajibecu̶ ñacoasuja mu̶. To bajiro mu̶ bajijama, quẽnaro tu̶oĩañuja mu̶ maji. To bajiboarine Moisés ĩ rotimasirere ajirũ̶cu̶bu̶ogu̶re bajiro yaja mu̶ quẽna. To bajiro mu̶ bajijama, jud'io masa me ñarãre Cristore ajitirũ̶nu̶rãre ado bajiro ĩnare rotigu̶re bajiro bajiaja mu̶: ‘Cristore ajitirũ̶nu̶rã masu, “Rojose maja mu̶are” Dios ĩ yiĩavariquẽnarã mu̶a ñaru̶ajama, jud'io masa yere Moisés ĩ rotimasiriarore bajiro cu̶diroti ñaja mu̶are quẽne’ ĩnare yirotigu̶re bajiro bajiaja mu̶. To bajiro mu̶ bajise quẽnabeaja”, Pedrore ĩre yigoticaju̶ yu̶. To yicõari, ado bajiro ĩre goticaju̶ yu̶ quẽna: 	 Nguni't nang aking makita na hindi sila nagsisilakad ng matuwid ayon sa katotohanan ng evangelio, sinabi ko kay Cefas sa harapan nilang lahat, Kung ikaw, na Judio, ay namumuhay gaya ng mga Gentil, at di gaya ng mga Judio, bakit mo pinipilit ang mga Gentil na mamuhay na gaya ng mga Judio?


Moabosarimasa mu̶a ñajama, ñabetijaquẽne, quẽnaro mu̶a moareju̶are ĩacõari, quẽnaro mu̶are yiru̶cu̶mi Dios. 	 Yamang napagaalaman na anomang mabuting bagay na gawin ng bawa't isa, ay gayon din ang muling tatanggapin niya sa Panginoon, maging alipin o laya.


To yicõari, “Rijariarã ĩna ñaroju̶ ñagũ̶re Cristore ĩre tudicatiorã varoti ñaja”, yitu̶oĩabetiroti ñaja, manire. 	 O, Sino ang mananaog sa kalalimlaliman? (sa makatuwid baga'y upang iakyat si Cristo mula sa mga patay.)


To bajiro ĩna yisere ajicõari, Jesúre ĩre bajerotiyuju Pilato yuja. 	 Nang magkagayon nga'y tinangnan ni Pilato si Jesus, at siya'y hinampas.


Ĩna bero babaricãrãcu̶ tu̶sacu̶ ángel, ĩ cu̶oribajare muiju joere yuejeocami. To ĩ yirone, ĩ asise rãca masare soecami muiju. 	 At ibinuhos ng ikaapat ang kaniyang mangkok sa araw; at ibinigay nito sa kaniya ng masunog ng apoy ang mga tao.


Tire ĩacõari, ado bajiro u̶jarãre ĩnare yiyuju Esteban: —Ĩaña mu̶a quẽne. Ũ̶mu̶agasero soje jãnacoaju̶. Dios ĩ roticõacacu̶, ĩ riojojacatu̶aju̶are ñaami —yiyuju Esteban. 	 At nagsabi, Narito, nakikita kong bukas ang mga langit, at ang Anak ng tao na nakatindig sa kanan ng Dios.


Dios ĩ bojase rĩne yigu̶re Jesúre burotimenane, Barrabáju̶are ĩre buroticõacaju̶ mu̶a, Pilatore. 	 Datapuwa't inyong pinakatanggihan ang Banal at ang Matuwid na Ito, at inyong hiningi na ipagkaloob sa inyo ang isang mamamatay-tao,


“Jesucristo, yu̶ u̶ju̶ ñaami” yiriarã ñari, ĩ bojarore bajiro rĩne yicõa ñaroti ñaja mu̶are. 	 Kung paano nga na inyong tinanggap si Cristo Jesus na Panginoon, ay magsilakad kayong gayon sa kaniya,


Gaje macariana yu̶re ajitirũ̶nu̶rã jediro, Esp'iritu Santo ĩ ejarẽmose rãca mu̶are yu̶ gotisere mu̶a ajimasiru̶ajama, quẽnaro tu̶oĩato ĩna —yigoticami yu̶re ruyuaĩocacu̶. 	 Ang may pakinig, ay makinig sa sinasabi ng Espiritu sa mga iglesia.


“Yu̶a rũ̶cu̶bu̶osere rũ̶cu̶bu̶obeami. ‘Jesús vãme cu̶tigu̶, rijacoaboarine tudicatiami quẽna’ yisocarũgũami Pablo”. “ ‘Rojose yigu̶ yimi’ yirã yaja”, yirã, ti rĩne yu̶re goticama. 	 Kundi may ilang mga suliranin laban sa kaniya tungkol sa kanilang sariling relihion, at sa isang Jesus, na namatay, na pinatutunayan ni Pablo na ito'y buhay.


Ado bajise ĩnare yigotimasioboacami Jesús. Ĩnaju̶ama boca ajimasibeticama. 	 Sinalita ni Jesus sa kanila ang talinghagang ito: datapuwa't hindi nila napagunawa kung anong mga bagay ang sa kanila'y sinasalita.


To bajiri rĩjoro ĩnare ĩ yiriarore bajirone ĩnare yicõa, Diore sẽnigũ̶ vacoasuju quẽna. To ejacõari, rĩjoro Diore ĩ sẽniriarore bajirone ĩre sẽniñuju quẽna. 	 At muli niya silang iniwan, at umalis, at nanalangin bilang ikatlo, na sinabing muli ang gayon ding mga salita.


To yicõari, ado bajiro ĩnare socarotiyujarã ĩna: —“Ñami yu̶a cãnitoye, ĩ ñaboar'i buerimasane Jesús ruju̶rire ãmirudicoasuma ĩna”, yigotibatoya mu̶a —masare yiyujarã bu̶cu̶rã, paia u̶jarã quẽne. 	 Na nangagsasabi, Sabihin ninyo, Nagsiparito nang gabi ang kaniyang mga alagad, at siya'y kanilang ninakaw samantalang kami'y nangatutulog.


Cristo ĩ bajire su̶orine quẽnaro Dios ĩ yisere jud'io masa jãjarã ĩna ajiru̶abetijare, ĩnare ĩategu̶mi Dios. Ĩna ajiru̶abetijare, jud'io masa meju̶are mu̶are gotimasiocaju̶ yu̶a. To bajiboarine, jud'io masa ñicu̶a ñamasiriarãre, “Yu̶ rĩa, quẽnaro yu̶ yirona ñaru̶arãja, mu̶a jãnerabatia quẽne” ĩnare yir'i ñari, ĩnare maicõa ñagũ̶mi Dios. To bajicõari, “Yiru̶cu̶ja” ĩ yiriarore bajirone yigu̶ ñari, Cristo ĩ bajirere ĩna ajitirũ̶nu̶ro, ĩnare quẽne, “Yu̶ rĩa ñaama”, yiĩaru̶cu̶mi. 	 Tungkol sa evangelio, ay mga kaaway sila dahil sa inyo: datapuwa't tungkol sa pagkahirang, ay mga pinakaiibig sila dahil sa mga magulang.


Tire bajirone quẽnaro yiya mu̶a, “ ‘Quẽnaro yirã ñaama, Diore ajitirũ̶nu̶rã ñari’ yimasiato masa jediro” yirã, to yicõari, “Mani jacu̶ õ vecagu̶re quẽnase ĩre yirũ̶cu̶bu̶oato ĩna” yirã —ĩnare yiyuju Jesús. 	 Lumiwanag na gayon ang inyong ilaw sa harap ng mga tao; upang mangakita nila ang inyong mabubuting gawa, at kanilang luwalhatiin ang inyong Ama na nasa langit.


Ĩ ru̶joa joa oveja joare bajiro bu̶to boticaju̶. To bajicõari, buerigaserire bajiro boticaju̶. Ĩ cajearima, jea ũ̶ju̶sere bajiro yaacaju̶. 	 At ang kaniyang ulo at ang kaniyang buhok ay mapuputing gaya ng balahibong maputi ng tupa, gaya ng niebe; at ang kaniyang mga mata ay gaya ng ningas ng apoy;


Mame oca yu̶ gotimasiose ricati ti ñajare, yu̶ ye rãca mani ñicu̶a ĩna yimasirere mu̶a tu̶oĩavu̶ojama, quẽnabeaja. Sudiro bu̶cu̶ase ti vojama, mamagasero rãca seretumasimenaja mani. Mamagaserone mani seretujama, mani coero bero carato tũ̶atutu vatone bu̶cu̶aseju̶a vocoatoja. Bu̶cu̶ase, mamase rãca mani seretumasibetore bajirone, mame oca yu̶ gotimasiosere, mani ñicu̶a oca rãca tu̶oĩavu̶obesa mu̶a. 	 At sinoma'y hindi nagtatagpi ng bagong kayo sa damit na luma; sapagka't ang tagpi ay bumabatak sa damit, at lalong lumalala ang punit.


To yicõari, õ vecaju̶are ĩamu̶ocõari, u̶su̶ sĩnisãñuju Jesús. To yigu̶ne, ado bajiro ĩre yiyuju: —Efata —yiyuju Jesús. (“Ajiya yuja” yire ũni ñañuju ti.) 	 At pagkatingala sa langit, ay siya'y nagbuntong-hininga, at sinabi sa kaniya, Ephatha, sa makatuwid baga'y, Mabuksan.


Ti viju̶ Jesús ĩ barujirone, sĩgõ, gũ̶ta sotu̶ alabastro vãme cu̶ti rãca veariaru̶ ãmiejacamo. Su̶tiquẽnase bu̶to vaja cu̶tise, nardo vãme cu̶tise sãñaritu̶ ñacaju̶ tiru̶, so ãmiritu̶. To bajiri Jesús tu̶aca eja, ĩ ru̶joa joere ĩre yuejeocamo so. 	 Ay lumapit sa kaniya ang isang babae na may dalang isang sisidlang alabastro ng unguento na lubhang mahalaga, at ibinuhos sa kaniyang ulo, samantalang siya'y nakaupo sa pagkain.


Ju̶aãmo cõro, gu̶bo ju̶a jẽnituarirãcu̶ ñacaju̶ yu̶a, “Yu̶ ocare gotimasiocudiba” Jesús ĩ yicana. Ado bajiro vãme cu̶tirã ñacaju̶ yu̶a: Simón vãme cu̶tiboacacu̶, Pedro vãme cu̶tigu̶, ĩ bedi Andrés ñacama. To yicõari, Zebedeo rĩa ñacama Santiago, ĩ bedi Juan. Gãjerã, Felipe, Bartolomé, Tomás, yu̶ Mateo vãme cu̶tigu̶, u̶ju̶re gãjoa sẽnibosarimasu̶ ñaboacacu̶ ñacaju̶. Alfeo macu̶ Santiago, to yicõari, Tadeo vãme cu̶tigu̶, gãji ñacami Simón vãme cu̶tigu̶, celote yere tu̶oĩaboar'i. Tu̶sagu̶ Judas Iscariote vãme cu̶ticami. Ĩ ñañumi Jesúre ĩsirocarocu̶. 	 Ang mga pangalan nga ng labingdalawang apostol ay ito: Ang una'y si Simon na tinatawag na Pedro, at si Andres na kaniyang kapatid; si Santiago na anak ni Zebedeo, at ang kaniyang kapatid na si Juan;


To bajiri, Dios rĩa ñari, “Orone, cõme vetane, gũ̶tane masare bajirã ĩna quẽnoriarã ũgũ̶ ñagũ̶mi mani rũ̶cu̶bu̶ogu̶”, ĩre yitu̶oĩabeticõato. Masa ĩna quẽnoboasema Diore bajiro bajise me ñaja ti. 	 Yamang tayo nga'y lahi ng Dios, ay hindi marapat nating isipin na ang pagka Dios ay katulad ng ginto, o ng pilak, o ng bato, na inukit ng kabihasnan at katalinuhan ng tao.


To ĩ yijare, ado bajiro ĩre yicu̶dicaju̶ yu̶a: —Bare maja yu̶are quẽne. Cojomo cõro pan, ju̶arã vai cu̶oaja yu̶a —ĩre yicaju̶ yu̶a. 	 At sinasabi nila sa kaniya, Wala tayo rito kundi limang tinapay at dalawang isda.


(Atenas vãme cu̶ti macana, to yicõari, gãjerã gajeroju̶ vadiriarã quẽne, ĩna ajiĩabetirũgũrere ĩna ajijama, Areópagoju̶ vacõari, ti rione gãmerã gotirũgũñujarã ĩna.) 	 (Lahat nga ng mga Ateniense at ang mga taga ibang bayang nakikipamayan doon ay walang ibang ginagawa, kundi ang magsipagsaysay o mangakinig ng anomang bagay na bago.)


To yicõari, ado bajiro ĩ buerãre yu̶are gotimasiocami Jesús: —Bu̶to rojose mu̶a yiro bero, su̶tiriticõari, “Yu̶are masirioya” Diore mu̶a yijama, mu̶are masirioru̶cu̶mi. To bajiro mu̶are ĩ yise ñajare, “Gãjerã rojose mu̶are ĩna yiboajaquẽne, mu̶are masirioroti ñaja” yigu̶, ado bajise gotimasiore queti mu̶are gotiaja yu̶: U̶ju̶, ĩre vaja morãre gotiru̶, ĩre moabosarimasare jicõagũ̶mi. 	 Kaya't ang kaharian ng langit ay tulad sa isang hari, na nagibig na makipagusap sa kaniyang mga alipin.


To bajiro ĩre yiyuju Dios, õ vecana, adigodoana jediro, rijariarã quẽne, ĩ macu̶ Jesús vãmere ajicõari, mani yirũ̶cu̶bu̶orotire yigu̶. 	 Upang sa pangalan ni Jesus ay iluhod ang lahat ng tuhod, ng nangasa langit, at ng nangasa ibabaw ng lupa, at ng nangasa ilalim ng lupa,


Ado bajiro yiru̶cu̶ja mu̶: Adore babaricãrãcu̶ ũ̶mu̶a ñaama ĩna, “Tire yiru̶arãja yu̶a” Diore ĩre yiriarã. 	 Gawin mo nga itong sinasabi namin sa iyo: Mayroon kaming apat katao na may panata sa kanilang sarili;


To bajiro Jesús ĩ yiavasãrone, sĩgũ̶, Jesús tu̶ ũmaejacõari, u̶ye oco jiarere ñiabiacõari, yucú̶ gajaju̶ siatucõari, Jesús rise tu̶ju̶re ñumu̶otuyuju. To yigu̶ne, ado bajiro ĩ rãcanare yiyuju ĩ: —Ñagõbesa mu̶a maji. El'ias ñamasir'i ãnire ĩ rujiosere ĩato mani —yiyuju ĩ. 	 At tumakbo ang isa, at binasa ng suka ang isang espongha, saka inilagay sa isang tambo, at ipinainom sa kaniya, na sinasabi, Pabayaan ninyo; tingnan natin kung paririto si Elias upang siya'y ibaba.


Ju̶a cũ̶ma ñacami Pablo, gãjoa bojarã ñari, ĩre ĩna vasoariaviju̶re, Roma macaju̶re. To bajiñagũ̶, ĩre ĩarã ejarã jedirore quẽnaro ĩnare yirũgũcami. 	 At tumahan si Pablo na dalawang taong ganap sa kaniyang tahanang inuupahan, at tinatanggap ang lahat ng sa kaniya'y nagsisipagsadya,


To bajiri, “Dios ĩ bojarore bajirone yato ĩ” yirã, Diore yu̶re sẽnibosaya. Dios ĩ bojase jediro yirũgũaja yu̶. To bajiro yigu̶ ñari, tu̶oĩarejaibecu̶ne ñacõaja yu̶. 	 Idalangin ninyo kami: sapagka't kami'y naniniwalang lubos na kami ay may mabuting budhi, na nagnanasang mabuhay na marangal sa lahat ng mga bagay.


Mubiacõari, ti vire ĩasõcaju̶ yu̶. Ĩre ĩna gũmaboare rĩne ñacaju̶. Sãjabeticaju̶ yu̶, bajigu̶ju̶ma. 	 At nang kaniyang tunghan at tingnan ang loob, ay nakita niyang nangakalatag ang mga kayong lino; gayon ma'y hindi siya pumasok sa loob.


Ti oca quẽnasere masicõari, ado bajiro yirẽmomasiaja mani: “Dios manire ejarẽmoami, rojose tãmu̶otu̶jabetiriaroju̶ vabeticõato ĩna” yigu̶. Rojose gãjerã manire ĩna yiboajaquẽne, “Dios manire ĩ ejarẽmojare, no bajiro manire yimasimenama”, yimasiaja mani. 	 Ano ang ating sasabihin sa mga bagay na ito? Kung ang Dios ay kakampi natin, sino ang laban sa atin?


To bajiro ĩna yijare, vũ̶mu̶rũ̶gũ̶cõari, ĩ ãmone ñumu̶oñuju Pablo, “Ñagõbesa mu̶a” yigu̶. To bajiro yicõari, ado bajiro ĩnare gotiyuju ĩ: —Yu̶re ajiya mu̶a, Israel ñamasir'i jãnerabatia, to yicõari, ñajediro Diore rũ̶cu̶bu̶orã quẽne: 	 At nagtindig si Pablo, at ang kamay ay ikinikiya na nagsabi, Mga lalaking taga Israel, at kayong nangatatakot sa Dios, magsipakinig kayo.


Samuel ĩ ñarirodore, “Gaje sitare u̶ju̶ ĩ ñarore bajiro yu̶a quẽne u̶ju̶ bojaja”, yimasiñujarã jud'io masa. To ĩna yijare, ĩna u̶ju̶ ñarocu̶re cũmasiñuju Dios. Ĩ cũsu̶omasir'i ñamasiñuju Cis macu̶, Saúl vãme cu̶tigu̶. Benjam'in ñamasir'i jãnami ñamasiñuju ĩ. Cuarenta ñaricũ̶mari rotimasiñuju Saúl. 	 At pagkatapos ay nagsihingi sila ng hari: at ibinigay ng Dios sa kanila si Saul na anak ni Kis na isang lalake sa angkan ni Benjamin; sa loob ng apat na pung taon.


To bajiri, Dios ĩ rotiriarore bajiro yimasir'i ĩ ñajare, “Diore ajitirũ̶nu̶gũ̶ ñamasiñumi”, yimasiaja mani. 	 Nakikita mo na ang pananampalataya ay gumagawang kalakip ng kaniyang mga gawa, at sa pamamagitan ng mga gawa ay naging sakdal ang pananampalataya;


Cũmua ñacaju̶ Adramitio vãme cu̶ti macana yaga. Asia sitaju̶re varoado bajicaju̶ tia. To bajiri tia rãca vacaju̶ yu̶a. Yu̶a rãca ñacami Aristarco vãme cu̶tigu̶ quẽne. Macedonia sita ñarimaca, Tesalónica vãme cu̶ti macagu̶ ñacami. 	 At sa paglulan namin sa isang daong Adrameto, na palayag sa mga dakong nasa baybayin ng Asia, ay nagsitulak kami, na kasama namin si Aristarco na isang taga Macedonia mula sa Tesalonica.


Moisés ñamasir'ire Dios ĩ roticũmasireju̶ama, “Rojose ĩna yisere ĩnare masiriojeoru̶cu̶ja yu̶”, ĩ yire me ñañuja. Beroju̶ bajirotire baji rĩjoro cu̶tise ñañuja. To bajiro bajijare, tocãrãca cũ̶mane vaibu̶cu̶rãre sĩacõari, “Rojose yu̶a yisere yu̶are masirioato Dios” yirã ĩna soemu̶orotiboajaquẽne, “Rojose mana ñaama”, ĩnare yiĩabesuju Dios. 	 Sapagka't ang kautusan na may isang anino ng mabubuting bagay na darating, hindi ang tunay na larawan ng mga bagay, kailan pa man ay di maaaring magpasakdal sa mga nagsisilapit sa pamamagitan ng mga hain na laging inihahandog sa taon-taon.