De o nyawa una magena wosango, 'O gososo o liter cala saange.' So o arata ma jojaga una magena wotemo, 'Manena ani nagi ma surati. Nogogeku de taika nalefo, ka liter 1,500.' 	 Han sa: Hundre anker olje. Da sa han til ham: Her har du ditt gjeldsbrev; sett dig ned, skynd dig og skriv femti!


Duma nakoso o nyawa la kanaga o dorou yodupa yaakasi, de ona magena o Iblis ma dupa gena yamoteka. Sababu o orasi ma nonoma kasi sidago o orasi manena de o Iblis o dorou gena wodupa waaka. O Gikimoi ma Ngopa wahinoka ma ngale o Iblis ma manara wasisa. 	 Den som gjør synd, er av djevelen; for djevelen synder fra begynnelsen. Dertil er Guds Sønn åpenbaret at han skal gjøre ende på djevelens gjerninger.


So nakoso nginika la kanaga o sangisara ma rabaka de ngini akuwa nianako idodooha bilasu niaaka itotiai, de hika la tanu ngini nigolo o Gikimoika. Sababu Una Awi sininga foloi qaloha so wodupa wahike ilamo o nyawa yangoduka. So komagena o Gikimoi asa winidotoka la ngini lo aku nianako. 	 Men dersom nogen av eder mangler visdom, da bede han Gud, han som gir alle villig og uten onde ord, og den skal gis ham.


Ngohi togolo o Gikimoi, Una waaaka so ngini niwingongano, Una magegena lo winisiputuru, so nakoso niwipiricaya gena aku nia siningaka foloisi qanali de lo isanangi. La de o Gurumi Qatetebi ma buturu ngini niangongano o Gikimoika gena foloisi idogo-dogo. 	 Men håpets Gud fylle eder med all glede og fred i eders tro, så I kan være rike på håp ved den Hellige Ånds kraft!


O bi nyawa o Saulus wimomote ona magena isawangi itogo-togoka de manga ili lo ihiwa, sababu ona iise o ili magena duma ma nyawa lo yakelelowa. 	 Men mennene som reiste sammen med ham, stod forferdet, for de hørte vel røsten, men så ikke nogen.


Ma langino de o prajurit o jaraku yopapane de o Paulus manga dodagi yadofa kali, duma o bi prajuritka ma binuka iliho ikahino kali o prajurit ma tahuno. 	 og dagen efter lot de hestfolket dra videre med ham og vendte selv tilbake til festningen.


Ngone gena nakoso kanaga nanga piricaya qaputuru, upa sidago ka ngone masirete pomasisanangi. Duma ngone gena ma orasi o nyawa manga piricaya qaceke, de manga susa gena bilasu pamoku. 	 Vi som er sterke, er skyldige til å bære de svakes skrøpeligheter og ikke være oss selv til behag;


O bi gota la ma sopo qatotorou gena igogou done asa yatoqa de yaumo o uku isosora-sora ma rabaku. So komagena lo igogou o Gikimoi asa o bi nabi ikokulai gena wasangisara. 	 Hvert tre som ikke bærer god frukt, blir hugget ned og kastet på ilden.


Qabolo de Awi Babaka wotemo, "Baba, tanu to Ngona Ani mulia nasikelelo o nyawaka." De kanaga o ili moi yoise o sorogano isibicara itemo, "To Ngohi Ai mulia gena tasikelelo qabolo o nyawaka, de lo Ngohi asa tasikelelo kali Ai mulia ma buturu." 	 Fader, herliggjør ditt navn! Da kom en røst fra himmelen: Både har jeg herliggjort det og skal atter herliggjøre det.


So ngohi towingaho Ani muri-murika la yodusu o toka magena, duma ona yaakuwa." 	 Og jeg førte ham til dine disipler; men de kunde ikke helbrede ham.


O wange isigeto-geto Ngohi todoto o Gikimoi Awi Tahuka de to ngini nia simaka, de qadoohaso Ngohi nitagowa. Duma o orasi manena idadi nginika de o bubutu ma kuasa so o dorou niaaka." 	 da jeg daglig var hos eder i templet, rakte I ikke eders hender ut mot mig. Men dette er eders time og mørkets makt.


So ngini o nyawa, ngaroko nia sininga itiai waasi, duma kanaga o kia naga qaloha niahike nia ngopaka. Nako komagena niaaka, de ka igogou o loha lo nia Baba o sorogaka asa wahike nakoso o nyawa nagoona igolo Unaka." 	 Dersom da I, som er onde, vet å gi eders barn gode gaver, hvor meget mere skal da eders Fader i himmelen gi dem gode gaver som beder ham!


Upa sidago nitemo gena maro komanena: ngomi mia demo moi-moi qangodu o surati manena ma rabaka ma ngale ngomi masirete miasinako itiai. Ai dodiao tinidododara, o bi moi-moi qangodu manena gena mitemo sababu ngomi de ma Kristus mimarimoika de o Gikimoi masirete lo kanaga ngomi wominanano. O bi moi-moi kiaka miaaakaka gena, ngomi miaaka la ma ngale to ngini nia piricaya magena asa misiputuru. 	 Alt lenge har I tenkt at det er eder vi forsvarer oss for. Nei, det er for Guds åsyn vi taler i Kristus; men alt er til eders opbyggelse, mine elskede!


Kagena de Una wakeri-keri de wotemo, "Nakoso maha de o nyawa manga manara o duniaka, gena idadiwa. Duma nakoso maha de o Gikimoi Awi manara, de qangodu magena aku Una waaka." 	 Jesus så på dem og sa: For mennesker er det umulig, men ikke for Gud; for alt er mulig for Gud.


To ngohi ai gia ma manara gena foloi ilamo de qatubuso. Ma para idala idadiwa ngohi tomaidu, tooqo, eko toudo. Ma para idala lo ngohi isapi, ialo, de lo ai baju ikurangi. 	 i strev og møie, ofte i nattevåk, i hunger og tørst, ofte i faste, i kulde og nakenhet.


"So Ngona gena naguuna." So Una wasango onaka wotemo, "Ngohi tatagapi, igogou ma nonomasi de ma ngale Ngohi gena tinisingangasu nginika de sidago o orasi manena lo Ngohi ka tinisingangasusi tosidadu-dadu. 	 De sa da til ham: Hvem er du? Jesus sa til dem: Nettop det jeg sier eder.


Duma Una wotemo, "Ngaroko he upa! La ngini bato niasioqo." De ona itemo, "Nakoso o nyawa manga dala manena de miasioqo gena, ma pipi o kiaka poqehe de o roti miija la miasioqo!" 	 Men han svarte og sa til dem: Gi I dem å ete! Og de sa til ham: Skal vi gå bort og kjøpe brød for to hundre penninger og gi dem å ete?


Duma o nyawa moi la kanaga de wipeqekaka, una magena bilasu wosininga awi oho o dunia manena ma rabaka gena idodooha aku ma peqeka womisisanangi, 	 men den gifte har omsorg for det som hører verden til, hvorledes han kan tekkes sin hustru.


So o Pilatus ka wogoge kusi kagena o hakim ma kursika, de ma peqeka ami sosulo imasidiado la mowidedemo unaka, "O nyawa Una Awi sala ihiwa, so upa nowisangisara bai! Sababu ma ngale Una magena so ka putuka o gogiolo ma rabaka de togoruga de ngohi ai sininga foloi isangisara." 	 Men mens han satt på dommersetet, sendte hans hustru bud til ham og lot si: Ha ikke noget med denne rettferdige å gjøre! for jeg har lidt meget i drømme idag for hans skyld.


Komagena so ngini de o Gikimoi lo nianako igogou ma orasi ngomi kadokasi nginika, de ngomi asa ngini o Jou Yesus niwipipiricayaka gena minileleani, de maro o Gikimoi Awi sininga komagena lo ngomi mia sininga qatetebi de itotiai, de ngomi mia dorou moi lo ihiwa so o nyawa moi lo yaakuwa imisisala. 	 I er vidner, og Gud med, hvor hellig og rettferdig og ulastelig vi ferdedes iblandt eder, I troende,


So ma ngale ami dodara ilalamo magena, so igogou-gogou ami dorou idadala gena isiaponguka. Duma o nyawa la kanaga manga dorou isiapongu de ka ma cunu, de ona magena lo yadodara ka ma cunu." 	 Derfor sier jeg dig: Hennes mange synder er henne forlatt, for hun elsket meget; men den som lite forlates, elsker lite.


So mimatekesikomore qaboloka, de o Paulus wosingangasu o manara moi-moi o Gikimoi wiriwo la una waaka o Yahudika ma nyawa yasowo manga sidongirabaka. 	 Og da han hadde hilst på dem, fortalte han det som Gud hadde gjort blandt hedningene ved hans tjeneste, det ene efter det annet.


O bi rasul de o nyawa ipipiricaya o Yudea ma bi doku ma sigilolino lo yogiiseka o Yahudika ma nyawa yasowo lo o Gikimoi Awi habari qaloloha yopiricayaka. 	 Apostlene og de brødre som var omkring i Judea, fikk da høre at også hedningene hadde tatt imot Guds ord.


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o bi guru agama de lo o bi Farisi ma nyawaka. Ngini nikokulai! Ngini gena o bi nabi de lo o bi nyawa de manga sininga itotiai to ona manga boosu gena niaaka qaloloha-loha. 	 Ve eder, I skriftlærde og fariseere, I hyklere, I som bygger profetenes graver og pryder de rettferdiges gravsteder og sier:


Sababu kanaga yamake gena cawali ai demo moi onaka, ngohi tomatoore de totemo, 'Igogou, sababu ngohi topiricaya o nyawa isosoneka done asa ioho kali, so de ma ngale magegena o wange manena ngohi ingaho o hakimno bai!' " 	 uten det skulde være for dette ene ord som jeg ropte da jeg stod iblandt dem: For de dødes opstandelse står jeg idag for retten iblandt eder.


So o Yesus womasidiado kali o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka, de kagena wodoto. Wodoto de o imamka ma bi sahe de lo o Yahudika manga roriri yahino Unaka. De ona wisano itemo Unaka, "Naguuna wonisulo de naguuna o haku wonihike Ngonaka, so kagunugo o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka naaka komagena." 	 Og da han var kommet inn i templet og lærte der, gikk yppersteprestene og folkets eldste til ham og sa: Med hvad myndighet gjør du dette, og hvem har gitt dig denne myndighet?


Kagena o Yerusalemka de ngohi asa tomajobo totagi o Siria ma daeraka de lo o Kilikia ma daeraka. 	 Derefter kom jeg til Syrias og Kilikias bygder.


Ma goginitano, o riho magenaka kanaga o Yohanes de awi dodiao yasinoto, ona magena o nyawa una wimomote manga sidongirabaka. 	 Dagen efter stod atter Johannes og to av hans disipler der,


Ngini nia biasa gena o nyawa niasisala de magena ka nia sininga masirete niomote, duma Ngohi manena o nyawa nagoona bato tasisala toholu. 	 I dømmer efter kjødet; jeg dømmer ingen.


Mia dodiao nipipiricaya, ngini nisangisara duma o Jou Yesus niwipiricaya qaputurusi gena, inasinako de inasikelelo ngoneka igogou done asa o Gikimoi o nyawa yangodu manga dorou de manga loha ma sopo lo wafanggali itotiai. De komagena lo ngini nisangisara sababu o orasi manena o Gikimoi niwisimaha la Una winipareta gena, ma ngale o orasi ma simaka done asa o nyawa yangodu manga simaka o Gikimoi wositatapu gena igogou ngini nia sininga itiai de itero, so bilasu ngini niwosa to Una Awi pareta ma rabaka. 	 - et varsel om Guds rettferdige dom - forat I skal finnes verdige til Guds rike, det som I og lider for,


Ato Awi laha wosidumuka asa Una witide de imakitinga so wakahika o sorogaye. 	 og det skjedde da han velsignet dem, at han skiltes fra dem og blev optatt til himmelen.


O Yesus wotemoli onaka, "O Gikimoi Awi pareta posiade-ade koloko wimoi o anggur ma doro ma duhutu kanaga ilangi-langisi de wosupu o nyawa wosari la yomanara awi anggur ma doroka. De o nyawa wamake, 	 For himlenes rike er likt en husbond som gikk ut tidlig om morgenen for å leie arbeidere til sin vingård.


Ma orasi iqomaka de o Abraham awi ngopa woriria, una ma baba awi dupa so wisibuo gena, wisangisara ma baba awi ngopa wononongoruka, una maro o Gikimoi wojajika so wisibuo. Maro komagena lo o orasi manena idadika, ena gena ona o Yahudika manga bobita o Gikimoino yodupa yamomote so yasisangisara ona o Gikimoi Awi Gurumi yamamake ma orasi ma Kristus wipiricayaka. 	 Men likesom dengang han som var født efter kjødet, forfulgte ham som var født efter Ånden, således og nu.


Duma ngini nia manara gena ma sopo qaloloha niamakewa, de o orasi manena ma ngale magegena ngini ka nimaqe. Nia manara ma sopo ma ngale gena ka cawali o oho ka sidutu ikakali gena niamake waasi so ngini de o Gikimoi nimakitingasi. 	 Hvad frukt hadde I da dengang? Slikt som I nu skammer eder over; for utgangen på det er døden.


de asa wiumo qaboloku, de ma Firaun ma ngopa o jojaru moi mowitide so mowipalihara to muna ami kadato ma rabaka koloko ami ngopa masirete. 	 og da han var blitt utsatt, tok Faraos datter ham op, og fostret ham og tok ham i sønns sted.


Sababu ngini nia oho ma ngale ilamo gena upa o ino de o baju. 	 Livet er mere enn maten, og legemet mere enn klærne.


Komagena lo o balastengi ibitotolomu yahino o Yohaneska, la igolo ona waosi. De ona iwisano unaka, "Baba Guru, o kia bilasu miaaka." 	 Men også toldere kom for å døpes, og de sa til ham: Mester! hvad skal vi gjøre?


Mia dodiao nipipiricaya, sababu ngini gena asa ka o Jou Yesuska niwipiricaya qaputuru so ngomi kanena lo, ngaroko mia susa ilamo de lo o nyawa asa imisisangisara, duma mia sininga ma rabaka lo aku de ma buturusi. 	 så blev vi da, brødre, trøstet over eder i all vår nød og trengsel, ved eders tro.


De Una womakiliho Awi duduka, so womikelelo o ngopeqeka muna magena. De wotemo munaka, "He! Ai ngopa, sababu ngona noipiricaya so ngona nilohaka, so ani sininga naputuruno!" So o orasi magena bato igogou o ngopeqeka muna magena milohaka. 	 Men han vendte sig om, og da han så henne, sa han: Vær frimodig, datter! din tro har frelst dig. Og kvinnen blev helbredet fra samme stund.


Magena de o ngopa ma baba de ma awa ona magena yohairani icarawa yoise o Simeon awi demo ma ngale manga ngopaka. 	 Og hans far og hans mor undret sig over det som blev talt om ham.


De lo nakoso ngone la poholu o nyawa pagalusiri, de o Gikimoi lo asa woholu wonagalusiri ngone, done ma orasika asa o nyawa yangodu manga laha de manga dorou ma sopo ma fanggali yamake. Duma igogou nakoso ngone la podupa o nyawa pagalusiri, de o Gikimoi lo asa wonagalusiri ngoneka, so tanu upa lo wonasisala. Magena maro o goginano moi ngoneka, so lebelaha nakoso ngone upa o nyawa pasisala duma podupa o nyawa pagalusiri. 	 For dommen skal være ubarmhjertlg mot den som ikke har gjort barmhjertighet; men barmhjertighet roser sig mot dommen.


So, ipasaka, de Una asa wositatapuka la bilasu ngohika isimane to Una Awi Ngopa gena naguuna, la ma ngale ngohi totagi Awi Ngopa magena towisihabari o Yahudika ma nyawa yasowo. So ma orasi magegena ngohi asa o nyawa moika lo tomasano kawa eko totemo, "Tadodooha la o Gikimoi Awi Ngopa gena towisihabari." 	 efter sin vilje åpenbarte sin Sønn i mig, forat jeg skulde forkynne evangeliet om ham blandt hedningene, da samrådde jeg mig ikke med kjød og blod,


de iwihike ma nabi Yesaya awi buku. O buku magena waqehe de wapelenga sidago wamake o demo manena, 	 Og de gav ham profeten Esaias' bok, og da han slo boken op, fant han det sted hvor det var skrevet:


De komagena ngini aku nianako o Gikimoi Awi dodoto itototiai. De nakoso o dodoto magena nianakoka, de ngini lo asa o nyawa moi lo niparetawa." 	 og I skal kjenne sannheten, og sannheten skal frigjøre eder.


De lo ma ngale o dipa de o dunia o orasi manenaka Una wosulo kali so magena watingaka de wodamaha sidago ma wange yaadoka, la nakoso o nyawa yodupa yaaka o bi moi-moi Una wodudupawa, ona magena done manga dorou ma sopo wafanggali de o dorou. O orasi magenaka de asa o dipa de o dunia manena wosibodito de o uku la ma ngale o bi nyawa ma dorou gena wasisa. 	 Men de himler som nu er, og jorden er ved det samme ord spart til ilden, idet de opholdes inntil den dag da de ugudelige mennesker skal dømmes og gå fortapt.


De nakoso Ngohi totagi de nia riho masirete gena tosidailako qabolo, de Ngohi done asa tahino kali, de ngini tiningoso la Ngohi asa tiningaho ma ngale ngini dede Ngohi kagena pogoge. 	 og når jeg er gått bort og har beredt eder sted, kommer jeg igjen og vil ta eder til mig, forat også I skal være der jeg er.


So imaaka komagena, so ma dodoguka de una, ma gubernur o Pilatus gena, o Yesus ka wisidoa la bilasu awi prajurit iwisidasangahadi. So o Yesus gena o bi prajurit iwingoso so itagi iwingahoka. 	 Da overgav han ham til dem til å korsfestes.


Kanaga o tahu ilalamo moi ma rabaka o lelenga ma binuka isiaka o guraci eko o salakano, duma ma binuka isiaka de o gota eko o tonano. Ma nonoma o lelenga magena isioqo nakoso o nyawa yahohoromati yahino, duma ma duuru gena ka ona o tahu moi ma rabaka isioqo. 	 Men i et stort hus er det ikke bare kar av gull og sølv, men også kar av tre og ler, og nogen til ære, andre til vanære.


Kagena qabolo de o Iblis o Yesus iwingaholi o Yerusalemka, eko o kota qatetebika, de iwihado kadaku o Gikimoi Awi Tahu ma ponaka, 	 Da tok djevelen ham med sig til den hellige stad og stilte ham på templets tinde, og sa til ham:


wotemo, "O dududuka, o teoka, de lo o gota-gotaka gena upasi niabodito. Bilasu ngomi miqoma o Gikimoi Awi nyawa wasusuloka to ona manga bioko miacap kasi." 	 Skad ikke jorden eller havet eller trærne før vi har satt innsegl på vår Guds tjenere i deres panner!


Duma nakoso o nyawa la imadagi o bubutu ma rabaka, ona gena o bubutu yafatika, sababu manga rabaka gena o nita ihiwa. 	 men den som vandrer om natten, han støter sig, fordi lyset ikke er i ham.


Sababu igogou-gogou o Gikimoi foloi wadodara o bi nyawa o dunia ma rabaka, so Una asa Awi Ngopa masirete wihike, ngaroko Awi Ngopa magena to Una Awi Ngopa yanau womatetengo. La o nyawa nagoona Awi Ngopaka magena iwipiricaya, de ona magena upa yasisa, duma yamake o oho ka sidutu ikakali. 	 For så har Gud elsket verden at han gav sin Sønn, den enbårne, forat hver den som tror på ham, ikke skal fortapes, men ha evig liv;


So ona manga bicara qabolo de ma Gubernur Feliks wosulo la o Paulus aku wobicara, so wotemo, "Ai baba! Ngohi masirete lo tanako ngona itekaka ngomi manena o Yahudika nomipareta de nodadi o hakim. Mutuwade ani simaka de ai sininga isosanangi so tobarani to ona manga galaki moi-moi magena ngohi tasango la tosinako itiai. 	 Men Paulus svarte, da landshøvdingen gav ham et tegn at han kunde tale: Da jeg vet at du i mange år har vært dommer for dette folk, fører jeg frimodig mitt forsvar,


Komagena imaaka so o Yusuf, una o Lewi ma nyawa moi awi sihino o Siprusno, de o bi rasulka iwisiaso lo o Barnabas (ma ngale una o orasi isigeto-geto o nyawa ipopeleso wasiduduga), 	 Og Josef, som av apostlene hadde fått tilnavnet Barnabas, det er utlagt: formaningens sønn, en levitt, født på Kypern, som eide en aker, solgte den og bar frem pengene og la dem for apostlenes føtter.


O Yesus wotemo, "Nginika tinisingangasu igogou, o nyawa nagoona manga tahu yodongosaka, eko manga gianongoru de manga awabira, eko manga awa de manga baba, eko manga ngopa-ngopa eko lo manga doro sababu ma ngale Ngohi de o habari qaloloha o Gikimoino, 	 Jesus svarte og sa: Sannelig sier jeg eder: Det er ingen som har forlatt hus eller brødre eller søstre eller mor eller far eller barn eller akrer for min skyld og for evangeliets skyld,


Ma orasi Una kanaga o Paskah ma Wange ma Rarame o Yerusalemka, de o nyawa yadadala asa ipiricaya igogou Una o Salamati ma Kolano gena, ka cawali o nonako ihahairani waaka. 	 Mens han nu var i Jerusalem i påsken, på høitiden, trodde mange på hans navn da de så de tegn han gjorde;


La o nyawa yadadala magena yaoqo sidago yapunu. 	 Og de åt alle og blev mette;


Upa sidago ngini gena nikaeliwa, duma hika ngini niomote imatero maro o nyawa ona magena la kanaga yopiricaya de lo yodamaha de manga sabari so asa o kia naga o Gikimoi wojajajika gena yamake. 	 forat I ikke skal bli trege, men efterfølge dem som ved tro og tålmod arver løftene.


So o dipa de o tona asa isisa de qalutu, duma Ai demo de Ai dodoto asa itagi gila-gila de ma dodogu ihiwa." 	 Himmel og jord skal forgå, men mine ord skal ingenlunde forgå.


De wototoro moi nakoso una womanara wokaeli, una magena asa ma noma-noma ma sopo wautu. So nakoso ngona lo o Yesus Kristus Awi manara naaka nokaeli, ma duuruka asa ngona ani manara ma sopo namake. 	 Den bonde som arbeider, bør først nyte fruktene.


La komagena maro o nyawa womatengo kanaga ma moiku o dorou waaka so ma ngale una magena o Gikimoi wotemo bilasu o nyawa yangodu wasangisara, komagena lo o nyawa womatengoli kanaga waaka itiai so ma ngale una magena o Gikimoi wotemo bilasu waaka o nyawa yangodu manga sininga itiai sidago lo yaaku yooho ka sidutu ikakali. 	 Altså: likesom éns fall blev til fordømmelse for alle mennesker, således blev også éns rettferdige gjerning til livsens rettferdiggjørelse for alle mennesker;


Duma ma Ngopa magenaka o Gikimoi witemo komanena, "Ngona gena o Gikimoi, de asa nopareta ka sidutu ikakali, de Ngona lo asa Ani nyawa nakolano de Ani sininga itotiai. 	 men om Sønnen: Din trone, Gud, står i all evighet, og rettvishets kongestav er ditt rikes kongestav;


de iqomaka o Yahudika manga roriri wasisitiari gena, lebelaha o nyawa moi wosone la tanu o Yahudika ma nyawa yangodu gena upa he yasisa. 	 Men det var Kaifas som hadde gitt jødene det råd at det var gagnlig at ett menneske døde for folket.


Ngaroko komagena, ma orasi Una woise o Lazarus gena wopanyake, Una wotagi waasi de kagena wogogoge ma deka o wange sinotosi. 	 Da han nu hørte at han var syk, blev han ennu to dager på det sted hvor han var;


De o haiwani ma sinotoka maena lo o nonako ihahairani yaaka koloko o uku gena o dipaku itura ma ngale o bi nyawa yangodu yakelelo. 	 og det gjør store tegn, så at det endog får ild til å falle ned fra himmelen på jorden for menneskenes øine.


Timotius, ngona maro ai ngopa masirete. Ngohi maro o bobareta de awi prajurit moi, so tonisidumu la to ngohi ai beseso iqoma talelefoka bilasu nodedemo, so o bi dodoto ikokulai gena o nyawaka upa he yadoto. Nososininga o nabi isingangasu iqomaka ma ngale ngona gena nihirika la ma Kristus nowileleani. De o nabi manga demo gena o orasi manena nososininga la aku ani sininga isiputuru, so maro o prajurit moi ngona de o dodoto itotiai naaho la notagi nakudoti ani lawangi, ena gena o guru ikokulai. 	 Dette bud overgir jeg dig, min sønn Timoteus, efter de tidligere profetiske ord om dig, forat du ved dem skal stride den gode strid,


Kagena de ma orasi o Galio wodadi gubernur o Akhaya ma daeraka, de o Yahudika ma nyawa o Korintuska itagi o Paulus iwitago de iwingaho o hakimka la ona iwikalaki. 	 Men da Gallio var landshøvding i Akaia, reiste jødene sig alle som en mot Paulus og førte ham for domstolen og sa:


Qabolo so ma orasi o cako siwo una lo wotagi wasari kali, de o nyawa yamuruo naga wamake o pasarka imatatamiye de yodooha lo waali. 	 Og han gikk ut ved den tredje time og så andre stå ledige på torvet,


Ngaroko komagena, kanaga yadadala ma binuka lo asa Una iwipiricayaka, de itemo, "We! Ma sababu o nyawa moili yahiwa de yaaku o nonako ihahairani yaaka komanena ma dala, so igogou-gogou Una magena o Salamati ma Kolano." 	 Men av folket var det mange som trodde på ham, og de sa: Når Messias kommer, mon han da vil gjøre flere tegn enn denne har gjort?


Sababu o demo ma duuruka manena gena igogou, so bilasu o nyawa inangodu popiricaya, ena gena, "Nakoso ngone posone dede Una, magena ma ngale nanga dorou moi-moi iqoqoma gena podongosaka, so ngone lo asa pooho ka sidutu ikakali dede Una. 	 Det er et troverdig ord; for er vi død med ham, skal vi og leve med ham;


O nyawa moi to ona manga sidongirabano womatai-tai so o bunga moi koloko o kaka waqehe, so o anggur qakokiopiku watonoka, de o gota ma ideka wosisuruka, de watubo la ma ngale o Yesus wapipi. 	 Og straks løp en av dem frem og tok en svamp og fylte den med eddik og stakk den på et rør og gav ham å drikke.


Ma orasi ngomi miaaso la o nyawa o habari qaloloha yopiricaya gena, ngomi de mia sininga igogou la upa o moi-moi ikokulai misibicara eko upa o moi-moi qatotorou miodupa, so mia edekati lo ihiwa ma ngale o nyawa de miasihaga. 	 For vår forkynnelse kommer ikke av villfarelse eller av urenhet eller med svik;


Kagena de o Yesus Awi gia watoa so wicoho o Petrus, de wotemo unaka, "Ngona ani piricaya ikurangi. Qadoohaso ani sininga qaceke." 	 Og Jesus rakte straks hånden ut og tok fatt i ham og sa til ham: Du lite troende! hvorfor tvilte du?


De nakoso Una Awi nyawa manga oho ikurangi gena, bilasu o kia naga nginika magena nimakeregu de ona. De bilasu niodupa niaaso o nyawa ma somoa imasidodogu nia tahuka. 	 Ta eder av de hellige i deres trang; legg vinn på gjestfrihet!


O Yesus wodoto qabolo de Awi muri-muri yahino de imasano Unaka, "Baba, nakoso o nyawa yadadalaka nabicara gena, qadoohaso bilasu de to Ngona Ani ade-ade." 	 Og disiplene gikk til ham og sa: hvorfor taler du til dem i lignelser?


O nyawa komagena, nakoso o Gikimoi manga dorou wafanggali de o dorou, magena igogou de itiai, sababu o nyawa inangodu ma ngale o Gikimoi gena he powinakoka. Magena asa Una masirete wonasikelelo qabolo o bi nyawa inangoduka. 	 for det som en kan vite om Gud, ligger åpent for dem, for Gud har åpenbaret dem det.


Asitagala! Hika nia sininga gena itiai kali. Bilasu o dorou niaaka kawa bai! Kanaga ngini nimuruo naga o Gikimoi niwinako itiai waasi. Magena totemo la ma ngale ngini tinisimaqe. 	 Våkn op for alvor og synd ikke! for somme har ikke kjennskap til Gud; til skam for eder sier jeg det.


Iwitago qabolo de o Petrus o bui ma tahuka iwisingosaka, so kagena o prajurit o bolu iha yasulo iwijaga imateketotagali, so o bolu moi o prajurit yaruruha. Sababu awi edekati o Paskah ma Rarame qabolo de o Petrus iwingaho o hakimka, la o nyawa yadadala manga simaka kagena awi demo wahiri, nakoso isala de asa isulo iwitooma. 	 og da han hadde grepet ham, kastet han ham i fengsel, og overlot til fire vaktskifter av stridsmenn, hvert på fire mann, å passe på ham, da han efter påsken vilde føre ham frem for folket.


Duma Ngohi totemo nginika, o nyawa imatero koloko o Elia gena womasidiadoka to ngini nia sidongirabaka, de o nyawa ka to ona manga sininga ma dupa yamote so wisisangisara. Magena itero de itiaika, maro o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, idodooha o Yohanes Wooosi to una awi oho ma ngeko." 	 Men jeg sier eder at Elias er kommet, og de gjorde med ham alt det de vilde, som skrevet er om ham.


So nakoso o bi moi-moi isilelefoka gena niopiricayawa, de idodooha sidago ngini aku niopiricaya to Ngohi Ai demo." Ma ngeko komagena ma ngale o Yahudika manga roriri manga sininga ma dupa gena Una wasikeleloka. 	 men tror I ikke hans skrifter, hvorledes kan I da tro mine ord?


Mia dodiao nipipiricaya, ngomi de o Jou Yesus Kristus Awi kuasa asa minisulo ngini, la bilasu ngini lo niaholu o dodiao yangodu o Jou wipipiricaya de nakoso ona magena ibusengi so yomanarawa de ma ngale o dodoto itotiai so ngomi minidotoka gena iholu yaaka. 	 Men vi byder eder, brødre, i vår Herre Jesu Kristi navn at I skal dra eder tilbake fra enhver bror som vandrer utilbørlig og ikke efter den lærdom som de fikk av oss.


Qabolo de o Yesus asa wasidapano o Yahudika ma nyawa o bi doku o Galilea ma tonaka, kiaka Una o nonako ihahairani idala waakaka, sababu ona magena iholu manga dorouno imatoba de imatoduba. 	 Da begynte han å refse de byer hvor hans fleste kraftige gjerninger var gjort, fordi de ikke hadde omvendt sig:


De lo nako ngone popipiricaya pomatekedodara gena, ma ngale magegena o surati moi upa he milefo nginika, sababu magena o Gikimoi winidoto qaboloka, 	 Men om broderkjærligheten trenger I ikke til at nogen skriver til eder; for I er selv lært av Gud til å elske hverandre;


Ma solano o Yohanes Wooosi awi manara sidago o orasi manena, o nyawa asa o dodoto ma ngale o Gikimoi Awi pareta gena yalawangi qaputuru de lo yodupa yakuasa. 	 Men fra døperen Johannes' dager inntil nu trenger de sig med makt inn i himlenes rike, og de som trenger sig inn, river det til sig.


Kagena asa Awi muri-muri magena itemo Unaka, "Jou, nakoso igogou wikiolo, de sutusi una asa womamalo de womomi kali." 	 Disiplene sa da til ham: Herre! er han sovnet inn, da blir han frisk igjen.


O Sabat ma wange moiku o Yesus de Awi muri-muri o ngekoka itagi de yakahino o gandum ma doro moi ma dateno, de Awi muri-muri o gandum ma sopo magena yautu. 	 Og det skjedde at han gikk igjennem en aker på sabbaten, og hans disipler begynte å plukke aks mens de gikk der.


Duma kanaga o nyawa moi, awi ronga o Simon, o doku magenaka he itekaka o Samaria ma nyawa magena iwihairani icarawa, sababu una wasihaga onaka de to una awi gomahate. So una womasihie de wotemo o bi nyawa yangoduka una gena o nyawa wilalamo moi, 	 Men der var en mann ved navn Simon, som før hadde gitt sig av med trolldom i byen og satt folket i Samaria i den største forundring, for han sa sig selv å være stor;


De lo ma Kristus waakaka, ma ngale o Yahudika ma nyawa yasowo ona magena asa o Gikimoi Awi ronga yogiliri, sababu wagalusiri onaka. Magena imatero maro o kia iqomaka ma ngale o Yahudika ma nyawa yasowo gena, o Daud wotemo o Gikimoika de isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka itemo, "Ma ngale Ngona gena o bi bangsa qangodu ngohi tasingangasu. To Ngona Ani ronga manga sidongirabaka tosilamo de ai nyanyi." 	 men hedningene skal prise Gud for miskunnhet, som skrevet er: Derfor vil jeg prise dig iblandt hedninger og lovsynge ditt navn.


Sababu o nyawa nakoso yaaka komagena de o Gikimoi wisigisewa, de ona magegena asa Una wangamo. 	 for disse ting kommer Guds vrede over vantroens barn;


Ma orasi he idumuka o Gikimoi asa o Abraham awi ngopa wasigiliho kali, maro iqoqoma wojaji, de kagena o Mesirka to ngone nanga nyawa he yadalaka. 	 Efter som nu tiden nærmet sig da det løfte skulde opfylles som Gud hadde gitt Abraham, tok folket til og blev mannsterkt i Egypten,


Ngonaka tonisingangasu igogou, ngona gena o bui ma tahu ma rabano akuwa nosupu, nakoso nibobangu gena nofangu qamata waasi." 	 Sannelig sier jeg dig: Du skal ingenlunde komme ut derfra før du har betalt den siste øre.


So orasi magena qabolo ma kapita magena wotagi o bi prajurit de manga bi sahe wangoso de ona itagi imagogora yakahino o nyawa yadadala imatotolomuno. De ma orasi o nyawa yadadala wikelelo una dede to una awi prajurit, de ona imatoguka so o Paulus he wingapo kawa. 	 Han tok da straks krigsfolk og høvedsmenn og skyndte sig ned til dem; men da de så den øverste høvedsmann og krigsfolket, holdt de op med å slå Paulus.


Komagena lo ma orasi ngohi kanaga dede o nyawa kiaka o bobita o Gikimoino maro o Musa walelefo gena yanakowa, de ngohi ai gogoho gena asa taaka tositero maro ona so ngohi lo asa o bobita magena upa he taaka. Ai ngale gena ngohi aku o nyawa ona magena lo tangaho la o Jou Yesus iwipiricaya. O Gikimoi Awi bobita gena ngohi tosiresewa, duma ma Kristus Awi bobita magena ngohi taaka. 	 for dem som er uten lov, er jeg blitt som en som er uten lov - om jeg enn ikke er lovløs for Gud, men lovbundet for Kristus - for å vinne dem som er uten lov;


Duma o malaikat magena iwitemo, "Zakharia, upa nimodo! Sababu ani gogolo gena o Jou woiseka. Ani peqeka ongo Elisabet magena done asa o ngopa yanau moi mowisibuo. Ngona bilasu o ngopa magena nowisironga o Yohanes. 	 Men engelen sa til ham: Frykt ikke, Sakarias! din bønn er hørt, og din hustru Elisabet skal føde dig en sønn, og du skal kalle ham Johannes;


De manga aturu komagena so manga Imam Wilalamo, o orasi magena o Kayafas, una wadedemo ona yangoduka wotemo, "Ce! Ngini o kia naga moi lo nianakowa. 	 Men en av dem, Kaifas, som var yppersteprest det år, sa til dem:


De o guru ikokulai yadala asa yahino la o nyawa yadadala yakulai. 	 og mange falske profeter skal opstå og føre mange vill.


Posiade-ade, nakoso o nyawa moi la ngona woningaho, awi edekati wonikalaki o hakimka, ifoloi qaloha ma orasi ngini niado waasi, de hika ngona de una magena nimakadame kasi. Upa sidago o nyawa una magena asa wonitota o hakimka, de o hakim lo nitota o polisika, de lo o polisi done asa nitota o bui ma tahuka. 	 For når du går avsted til øvrigheten med din motstander, da gjør dig umak for å bli forlikt med ham mens du er på veien, forat han ikke skal dra dig frem for dommeren, og dommeren overgi dig til fangevokteren, og fangevokteren kaste dig i fengsel.


Duma kagena o kotaka ma roriri o nyawa yalalago de o bi ngopeqeka yahohoromati, o Gikimoika yodupa isusuba, ona magena o Yahudika ma nyawa yasigaro la o Paulus de o Barnabas yasaturu. So kagena de ona yotagi o Paulus de o Barnabas yasangisara sidago yadusu o daera magenano. 	 Men jødene satte op de fornemme kvinner som var tilhengere av jødenes tro, og de første menn i byen, og de reiste en forfølgelse mot Paulus og Barnabas, og drev dem bort fra sine landemerker.


So maro ma Kristus Awi dodara ngoneka, komagena lo o roka bilasu ma peqeka womidodara ka imatero maro to una awi rohe masirete so wododaraka. Naguuna la kanaga ma peqeka womidodara gena ma ngale awi rohe masirete so wododaraka. 	 Så er mennene skyldige å elske sine hustruer som sine egne legemer. Den som elsker sin hustru, elsker sig selv;


o Andreas; o Filipus; o Bartolomeus; o Matius; o Tomas; o Yakobus, o Alfeus awi ngopa; o Tadeus; o Simon, gena o Zelot ma nyawa; 	 og Andreas og Filip og Bartolomeus og Matteus og Tomas og Jakob, Alfeus' sønn, og Taddeus og Simon Kananeus


Komagena so o Yesus o Kapernaum ma dokuka de Awi dodoto ma ngale magegena Una wadoto o Yahudi ma nyawa manga puji ma tahuka. 	 Dette sa han mens han lærte i en synagoge i Kapernaum.


Ai dodiao nipipiricaya, nako o Gikimoi Awi Gurumi ma kuasa gena o bi cocatu moi-moi, magena ngohi todupa la igogou ngini nianako itiai. 	 Men om de åndelige gaver, brødre, vil jeg ikke at I skal være uvitende.


Komagena so ngini bilasu manga dodoto moi-moi gena qangodu niamote. Duma ona manga gogoho gena upa ngini nimadoto, sababu manga dodoto nginika gena ona yamotewa. 	 Derfor skal I gjøre og holde alt det de byder eder; men efter deres gjerninger skal I ikke gjøre. For de sier det, men de gjør det ikke;


Ma duuruka, o kolano wisosomoa moi wopareta kali o Mesirka, de una magena o Yusuf winakowa. 	 inntil det fremstod en annen konge over Egypten, som ikke kjente Josef;


De Una o ngopeqeka muna magenaka wotemoli, "He, Ai awa! Sababu ngona noipiricaya so ngona ani dorou nisalamatika. Notagi de upa nohawateri sababu to ngona ani dorou ihiwaka." 	 Men han sa til kvinnen: Din tro har frelst dig; gå bort i fred!


Kagena o talaga ma dateka de Una wakelelo o deru ngai sinoto. O orasi magena o nao isasari ona magena youtika, de manga soma yatiodo. 	 da så han to båter ligge ved sjøen; men fiskerne var gått ut av dem og skyllet garnene.


De o orasi manena ai saturu kiaka ihoholu ngohi todadi to ona manga kolano, ona magena niangaho nonena. La ona yangodu niatooma ai simaka.' " 	 Men disse mine fiender som ikke vilde at jeg skulde være konge over dem, før dem hit og hugg dem ned for mine øine!


De o Uzia ma ngopa yanau o Yotam, o Yotam ma ngopa yanau o Ahas, o Ahas ma ngopa yanau o Hizkia, 	 Ussias fikk sønnen Jotam; Jotam fikk sønnen Akas; Akas fikk sønnen Esekias;


iwinanano la Una iwisabatolo de manga sano idala, ma ngale ona aku iwisisala. 	 for de lurte på ham for å lokke noget ut av hans munn.


Duma Una wosango wotemo, "Ngohi lo bilasu togila-gila totagi kadoke o doku ma somoaka, de o habari qaloloha tosihabari ma ngale o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi. Sababu ma ngale magegena so Ngohi isulo la tahino o dunia manena ma qokuka." 	 Men han sa til dem: Også i de andre byer må jeg forkynne evangeliet om Guds rike; for dertil er jeg utsendt.


Kagena de o Yesus o kia bilasu idadi Unaka gena qangodu he wanakoka, so Una asa wotagi wasibubusu ona magena de wotemo, "He! So ngini manena niahino kanena gena naguuna niwisari." 	 Da nu Jesus visste om alt som skulde komme over ham, gikk han frem og sa til dem: Hvem leter I efter?


Duma una woholusi womingaho la imasikiidu dede muna. Awi ngale gena womiqohaka sidago lo muna mopuo kasi. Komagena so ma bati muna o ngopa Una magena mowisibuoka. Qabolo de o Yusuf o ngopa Una magena wisironga o Yesus. 	 Og han holdt sig ikke til henne før hun hadde født sin sønn, og han kalte ham Jesus.


O ngopeqeka, kiaka isingongangasu, ona magena ongo Maria Magdalena, ongo Yohana, ongo Maria o Yakobus ma awa de lo o bi ngopeqeka ma somoasi imakokomote dede ona. 	 Det var Maria Magdalena og Johanna og Maria, Jakobs mor, og de andre kvinner med dem. De sa dette til apostlene,


Ma orasi kagena o Salamis ma kotaka yaado, de ona itagi o Gikimoi Awi demo isihabari o Yahudi manga puji ma bi tahuka. De o Yohanes Markus lo womote la to ona manga manara magena wariwo. 	 og da de var kommet til Salamis, forkynte de Guds ord i jødenes synagoger; de hadde også Johannes med, som skulde gå dem til hånde.


Una wasango onaka wotemo, "Iteroka, ngini nianano gena o tahu magena ilamo de qaloha. Duma ngini tinisingangasu igogou, done o tahu-tahu magena ma teto o ngai moi lo asa imalapangawa de o teto ma somoa, sababu qangodu magena asa iruba de ituraba." 	 Men han svarte og sa til dem: Ser I ikke alt dette? Sannelig sier jeg eder: Her skal ikke levnes sten på sten som ikke skal brytes ned.


Qabolo de Una ona magena wadongosa de o deruku wopane kali, so womajobo kadoke o talaga ma sonongaka. 	 Og han forlot dem og gikk atter i båten, og fór over til hin side.


Mutuwade lebelaha o dodoto ifofoloi gena pomadoto, so upa ka o dodoto ma nonoma ma ngale ma Kristus gena pososininga so posidadu-dadu, ena gena o dodoto maro gogoho qatotorou de ma faida lo ihihiwa gena pomatoba de pomatoduba, de lo o dodoto kiaka ma ngale o Gikimoi powipipiricaya. 	 La oss derfor gå forbi barnelærdommen om Kristus og skride frem mot det fullkomne, så vi ikke atter legger grunnvollen med omvendelse fra døde gjerninger og tro på Gud,


Kanena o Efesus ma kotaka ma moiku de ngohi kanaga o bi nyawa ma dorou tamake, manga edekati gena ngohi ilawangi, maro o haiwani ilalago la kanaga asa igoli. So nakoso ngohi ai oho o dunia manenaka kanaga o sangisara maro komagena tamake de, kodo, magena ma faida asa ihiwa, hitilahi ngohi de ai ngongano la done o soneno asa isioho kali. Duma nakoso idadiwa o nyawa isosone done yasioho kali, igogou foloisi qaloha la ngone pooho imatero maro o nyawa itemo komanena, "Hino la o wange manena pooqo de poudo la foloi posanangi, sababu nagala ilangi de ngone asa posone." 	 Var det på menneskelig vis jeg stred med ville dyr i Efesus, hvad vinning har jeg da av det? Dersom de døde ikke opstår, da la oss ete og drikke, for imorgen dør vi!


Ngaroko iqomaka o bobita o Gikimoino panakoka de bilasu paaka, duma ngone o orasi manena upa he magena paaka kali. Sababu nako o bobita ngone inapareta kawa, so maro posone de o bobita magenano inapalakoka. So ngone asa o bobita o Gikimoino paaka ma ngale nanga sininga itiai Unaka, o ngeko iqoqoma magena he pamote kawa. De nako o Gikimoi powileleani gena, o orasi manena aku o ngeko qamomuane moi pamote de potemo, "O Jou Awi Gurumi ai sininga ma rabaka, so Una magegena waaka ai sininga itiai Unaka." 	 men nu er vi løst fra loven, idet vi er død fra det som vi var fanget under, så vi tjener i Åndens nye vesen, og ikke i bokstavens gamle vesen.


Magena de o jojaga moi Awi dateka gena Una Awi bioko wosidopoka de wotemo, "Ce! Nobarani sidago lo nosango komagena ma Imam Wilalamoka." 	 Men da han sa dette, gav en av tjenerne som stod der, Jesus et slag i ansiktet og sa: Svarer du ypperstepresten slik?


Iutiku, de kanaga de to Una Awi kuasa ma mulia so ma nita gena maro o paramata qabobole ma soka moi ifoloisi qaloha, gena o yaspis ma pudaki, de ma dodo koloko o kaca so ileto-leto. 	 den hadde Guds herlighet, og dens lys var som den kosteligste sten, som krystallklar jaspis.


Qaputuku de una wahino o Yesuska, de wobicara wotemo, "Baba Guru, ngomi mininako igogou Ngona o guru moi o Gikimoi masirete wonisulo nahino ngomino, sababu Ngona de to Ngona Ani nonako ihahairani. O nyawa moi lo o nonako ihahairani yaaka yaakuwa, ka cawali manga buturu ma sihino o Gikimoino." 	 han kom til ham om natten og sa til ham: Rabbi! vi vet at du er en lærer kommet fra Gud; for ingen kan gjøre disse tegn som du gjør, uten at Gud er med ham.


Ifoloi qaloha, ngaroko, upa o sihode paoqo, eko o anggur paudo, eko lo o kia nagali paaka, nakoso magena paaka so nanga dodiao ipipiricaya o salaku itura de o kia ona yamalo itotiai gena he yamote kawa. 	 det er godt ikke å ete kjøtt eller drikke vin eller gjøre noget som din bror støter sig ved.


Ngini maro nipipilo de niadupa ka o nyawa nituda. De ngini lo nimatero maro o nyawa la kanaga manga udo ma rabano o guupu ma eece de yatafi yabitebi-tebi, duma kanaga o unta moi ilalamo de magena ka yaqasi eko ka yalowola. 	 I blinde veiledere, som avsiler myggen, men sluker kamelen!


De ngone panako o nyawa la kanaga o Gikimoi iwidodaraka, ena gena to Una Awi edekati masirete so kanaga wahirika, o moi-moi idadadi ona magenaka gena qangodu Una waaka so idadi ka qaloha. 	 Og vi vet at alle ting tjener dem til gode som elsker Gud, dem som efter hans råd er kalt.


Mutuwade kanaga o bi moi-moi qangodu idadadika, ma gola kiano gena, ngohi tatailako tosidodiahika, qabolo de ngohi ai sininga ma rabaka asa tositatapu bilasu o jarita magena, ma fato de ma fara itotiai magena, talefo de tonihike ngonaka. 	 så har også jeg foresatt mig, efterat jeg nøie har gransket alt sammen fra først av, å nedskrive det i sammenheng for dig, gjæveste Teofilus,


Bilasu ngone nanga sininga parihi-rihi kanaga o Gikimoi Awi simaka la upa inamodo, sababu nako ngone de nanga dodara igogou de itiai o nyawaka gena, aku panako igogou-gogou ngone lo pamoteka o dodoto itotiai. 	 Og på dette skal vi kjenne at vi er av sannheten, og så skal vi stille våre hjerter tilfreds for hans åsyn;


Kagena de Una wasulo o nyawa yadadala magena, yangodu o tonaka imagogeku. 	 Da bød han folket sette sig ned på jorden,


De o bi nyawa ipipiricaya yangodu magena ona imatekerimoi, so moi-moi kanaga onaka magena asa yapake maro ka to ona masirete. 	 Og alle de troende holdt sig sammen og hadde alt felles,


Ato iwitago, de kagena o nyawa moi wisioto ma Imam Wilalamo awi gilalo moika, so awi ngau ma girinaka lo waturaka. 	 Og en av dem slo til yppersteprestens tjener og hugg det høire øre av ham.


Nako una wisilolohaka, una magena igogou-gogou wogolo o Yesuska la tanu iwimote. Duma wisimahawa, so wisulo de wotemo, 	 Mannen som de onde ånder var faret ut av, bad om å få være med ham. Men han sendte ham fra sig og sa:


De Una wosango wotemo, "O toka maro komagena, maena nidusu niaakuwa ka cawali nisumbayang o Gikimoika. O ngeko ma somoali gena ihiwa." 	 Og han sa til dem: Dette slag kan ikke drives ut uten ved bønn og faste.


Sababu nagala o Makedoniaka ma nyawa asa ngohi imote done ma orasi ngohi tahika nginika, de nakoso ngini nia roriwo o pipi gena niaaturu waasi de, awadede, ngomi asa de mia maqeka de komagena lo ngini nimaqe, sababu ngohi iqomaka nia giliri tosimane qaboloka. 	 så vi, for ikke å si I selv, ikke skal bli til skamme i denne tillit når det kommer makedoniere med mig og finner eder uferdige.


Kagena de itagi o Yairus awi tahuka so imasidiado, de o Yesus o nyawa ma somoa wasimahawa. Ka cawali o Petrus, de o Yohanes, de o Yakobus de lo o ngopa magena ma awa de ma baba wasimaha iwimote so iwosa. 	 Da han nu kom inn i huset, lot han ingen gå inn med sig uten Peter og Johannes og Jakob og pikens far og mor.


Duma o Yahudika ona ka isiholu, so o ronga ma dorou wigaka. So kagena de o Paulus o gaapo awi bajuno wapari, maro o nonako moi gena, ma ngale ona isalaka de wadupa kawa, so wotemo, "Ce! Ngini manena nisiholu o habari ma ngale o Yesus, so o Gikimoi done asa winisangisara. De sababu ngohi tinisihabari qaboloka, ma ngale o Yesus akuwa nisisala ngohika. So lebelaha ngohi totagi o bi nyawa o Yahudika yasowo la kagena onaka tosihabari." 	 Men da de stod imot og spottet, rystet han støvet av sine klær og sa til dem: Eders blod komme over eders eget hode! Jeg er ren; fra nu av går jeg til hedningene.


De o Paulus, de o Silas, de o Timotius manga dodagi yadofa kali la tanu o habari qaloloha isihabari o Asia ma daeraka, duma o orasi magena o Gurumi Qatetebi ona wasimaha waasi, so ona itagi yakahika o Frigia ma daeraka de o Galatia ma daeraka. 	 De drog nu igjennem Frygia og det galatiske land, fordi de blev hindret av den Hellige Ånd fra å tale ordet i Asia;


So o Yesus wosango wotemo, "Nako Ngohi ngona gena igogou de ani kuasa, duma o kuasa magena ka cawali o Gikimoi asa aku wonihihike ngonaka. Mutuwade nako ngona de una ma Imam Wilalamo Ngohi woisidodoa ngonaka la ma ngale Ngohi isidasangahadi, una gena de awi dorou ifoloi ilamo." 	 Jesus svarte: Du hadde ingen makt over mig hvis det ikke var gitt dig ovenfra; derfor har han som overgav mig til dig, større synd.


O Jou Awi bobita o Musa wosilelefoka gena ka imatero de o nonako moi. O bobita ma rabaka o nyawa yanako waasi o bi moi-moi qaloloha ma Kristuska gena aku yamake. Duma o bobita ma rabaka gena ona yakelelo ka cawali o bi moi-moi qaloloha ma Kristuska gena ka ma gurumi, so ma jamani ma duhutu gena yakelelo waasi. Maro o nyawa moi nakoso una nonena wotagi wokahino de ka cawali awi gurumi awi simaka iqoma so pakelelo o tonaka. So o suba kiaka isitatapu o bobita magena ma rabaka, ngaroko o taungu moi de o taungu moili ma simaka ona yahino manga suba-suba ka imakoketero yaaho isisuba o Gikimoika, duma o nyawa manga siningaka o dorou gena yasisa lo yaaka yaaku waasi. 	 For da loven bare har en skygge av de kommende goder, men ikke selve billedet av tingene, så kan den aldri ved de offer som de hvert år alltid på ny bærer frem, gjøre dem fullkomne som kommer frem med dem.


De komagena lo sababu ma Kristus o sangahadika wosone, so o bi gurumi ipopareta gena qangodu waturaka. De lo aku o nyawaka wasikelelo nako o gurumi magena ma kuasa de to Una Awi kuasa, de igogou-gogou Awi kuasa magena foloisi ilamo de qaputuru, maro o prajurit kanaga manga lawangi yaturaka so kanaga o rarame ma rabaka, de manga lawangi lo idadi o dafaka de ona magena yasikelelo o nyawa manga simaka. 	 Han avvæbnet maktene og myndighetene og stilte dem åpenlyst til skue, idet han viste sig som seierherre over dem på korset.


So nakoso niise o habari ma ngale o kudoti de lo o gangamo isigoko gena, upa lo nimodo. O moi-moi magena bilasu idadi iqoma, duma upa nitemo magena o dunia ma dodogu ma orasi imasidiadoka." 	 Og når I får høre om krig og oprør, da la eder ikke skremme! for dette må først skje, men enden kommer ikke med det samme.


Salalu imasidailako o nyawa yatooma. 	 Deres føtter er snare til å utøse blod;


Nako igogou paaka komagena, de ngone gena o Jou powidahake. Igogou-gogou, idadiwa ngone nanga siningaka potemo nanga buturu gena ifoloi de to Gikimoi. 	 Eller tør vi egge Herren til nidkjærhet? vi er vel ikke sterkere enn han?


Ma ngale nanga dorou ma ija, ena gena Awi Ngopa wosone, so ngone nanga dorouno asa wonapalako de nanga dorou lo aku wosiapongu. 	 i hvem vi har forløsningen, syndenes forlatelse.


So kagena de o Petrus de o rasul ma somoa isango itemo, "Ngomi gena o nyawa miamotewa, so bilasu o Gikimoika miwimote. 	 Da svarte Peter og apostlene: En skal lyde Gud mere enn mennesker.


Duma nakoso o ngopeqeka moi la kanaga de ami hutu ikuru, magena potemo qalohaka. To muna ami hutu ikukuru gena miloha, sababu o hutu ikukuru magena o bi ngopeqeka yahikeka ma ngale manga sahe ma dodalake. 	 men dersom en kvinne lar håret vokse langt, er det henne til ære? for det lange hår er gitt henne til slør.


So bilasu o demo magena niasahe o Abraham, o Ishak, de lo o Yakub ngaroko iqoqomaka yosoneka, duma ona ka yooho. Sababu upa o nyawa isosone la o Gikimoi wisuba, duma o nyawa iooho gena ka wisuba-subasi. To Una Awi simaka o bi nyawa yangodu ka yoooho." 	 men han er ikke de dødes Gud, men de levendes; for de lever alle for ham.


Ma orasi Una dede ona imatekesikogogesi, de Una wobeseso onaka komanena, "Ngini nitagi o Yerusalem ma kotaka, de o riho magena upa lo niodongosa, duma niodamaha ai Baba Awi jaji maro o kia iqoqoma winisijajika de Ngohi lo tinisingangasu qaboloka. 	 Og da han var sammen med dem, bød han dem at de ikke skulde vike fra Jerusalem, men bie på det som Faderen hadde lovt, som I, sa han, har hørt om av mig;


De ma orasi ngohi nia sidongiraba kasi o moi-moi taaaka gena, ma ngale tinisikelelo nginika, so bilasu ngini lo nimadoto de nimanara niputuru la ma ngale aku niariwo o nyawa yapoputuruwa so isusa, de bilasu niososininga o Jou Yesus Awi demo, kiaka ngone wonasitemoka, 'Upa sidago o nyawa inahike ngoneka, duma nanga siningaka foloi isanangi nakoso ngone o nyawaka pahike.' " 	 I alle deler viste jeg eder at således bør vi ved strevsomt arbeid ta oss av de skrøpelige og komme den Herre Jesu ord i hu, som han selv har sagt: Det er saligere å gi enn å ta.


Duma nakoso o nyawa kanaga inabicara ngoneka de manga bahasa magena ma ngale ngone panakowa, igogou ngone asa potemo ona magegena ka o nyawa ma somoa. De komagena lo ona asa ngone nanga bahasa ma ngale gena yanakowa, so yotemo ngone lo ka o nyawa ma somoa. 	 dersom jeg altså ikke kjenner sprogets betydning, blir jeg en utlending for den som taler, og den som taler, blir en utlending for mig.


De o ngopeqeka la kanaga o sumbayang ma rabaka eko o Gikimoi Awi demo yosingongangasu gena, nakoso manga sahe lo yatalake yoholuka, de ona magena manga sahe gena ma roka asa wisiceke. Sababu nanga adati de nanga galepu gena itemo o ngopeqeka la kanaga manga sahe yatalake iholu, gena itiaiwa, koloko maro o ngopeqeka moi ami sahe ma hutu gena yakuluka. 	 men hver kvinne som beder eller taler profetisk med utildekket hode, vanærer sitt hode; for det er aldeles det samme som om hun var raket.


Duma o wange manena, ilangi, de lo midiri, igogou Ngohi bilasu tokahika o Yerusalemka. Sababu o nabi moi witooma gena, idadiwa o doku ma somoaka, duma bilasu o Yerusalem ma dokuka. 	 men jeg må vandre idag og imorgen og dagen derefter; for det går ikke an at en profet mister livet utenfor Jerusalem.


Ngohi taaka komagena la ma ngale ma noma-noma ngini ningodu, nakoso nimatekedodara moi de moika sidago lo nimarimoika, so nia sininga aku qaputuru. De ma ngale ma sinotoka ngini aku nianako de foloisi nisihoda, igogou o dodoto ma ngale ma Kristus kiaka o orasi iqoqomaka o Gikimoi wonasimane waasi. 	 forat deres hjerter må bli trøstet, så de knyttes sammen i kjærlighet og når frem til hele rikdommen av den fullvisse innsikt, til kunnskap om Guds hemmelighet, det er Kristus,


Komagena lo o Yesus Una magena to ngone nanga dorou qangodu wasisaka ma ngale nanga sininga aku qatebi. De Una o dorou wasisisa moi de to ngone nanga sininga ma dorou lo wasisaka, so ngone inangodu kanaga nanga Baba ka womatengo. Komagena so o Jou Yesus wimaqewa so wotemo ngone gena to Una Awi tahu ma raba moi. 	 For både den som helliggjør, og de som helliggjøres, er alle av en; derfor skammer han sig ikke ved å kalle dem brødre,


Kagena de o Jou Yesus ma awa womikelelo so Awi galusiri ibao mobabaloka, de wotemo, "Kodo! Ai awa, upa noari bai!" 	 Og da Herren så henne, ynkedes han inderlig over henne og sa til henne: Gråt ikke!


Igogou, o nyawa moi lo yahiwa o duniaka de ikahika o sorogaka yaado la o kia idadadika yakelelo. Ka cawali Ngohi masirete, Ai ronga o Nyawa ma Duhutu gena, o sorogano so o moi-moi magena takeleloka. 	 Og dog er ingen steget op til himmelen uten han som er steget ned fra himmelen, Menneskesønnen, som er i himmelen.


Sababu Una magena o Gikimoi wisulo la wahino, so Una Awi demo gena ka imatero de o Gikimoi Awi demo. O Gikimoi Awi Gurumi ma kuasa gena Una wihike qaasu-asu. 	 For han som Gud har utsendt, taler Guds ord; for Gud gir ikke Ånden efter mål.


Komagena ma kolano awi kadato ma bi prajurit de lo o bi nyawa ma binuka o kota ma raba moi ona kanena lo yangodu yanako, sababu ma Kristus towileleani so ngohi isingosa o bui ma rabaka. 	 så at det er blitt vitterlig for hele livvakten og for alle de andre at det er for Kristi skyld jeg er i lenker,


so o duniaku yaumoka. O naga ma nonomaka gena o ngihia so wiaso lo o Toka eko lo o Iblis. Una o nyawa o dunia ma dokuka wakulaika. Una magena de lo to una awi malaikat-malaikat qangodu lo o duniaku yaumoka. 	 Og den store drage blev kastet ned, den gamle slange, han som kalles djevelen og Satan, han som forfører hele jorderike; han blev kastet ned på jorden, og hans engler blev kastet ned med ham.


Ona yapohawa yoise o bobita kiaka o ili magena itetemo, gena komanena, "Nagoona bato yahino o tala manena yapaqa, bai o nyawa eko lo manga haiwani, de ona magena bilasu yasifanggali de ka o teto yasipapaka sidago isone." 	 for de kunde ikke bære dette bud: Om det så bare er et dyr som rører ved fjellet, skal det stenes,


So ona magena o ngeko moi yosari la aku Una witago. Ona asa o nyawa yabaja de yasulo la ona magena itagi imaaka maro o nyawa manga sininga ibolowo, duma de manga edekati Una iwisabatolo de o sosano moi, ma ngale Una iwisisala de iwikalaki ma gubernurka. 	 Og efterat de nogen tid hadde voktet på ham, sendte de lurere, som lot som de var rettferdige, for å fange ham i ord, så de kunde overgi ham til øvrigheten og til landshøvdingens makt.


So ma orasi o Yusuf de ongo Maria o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka, de ongo Hana lo mahino ami sukuru matide o Gikimoika, ma ngale o ngopa Una magena so moade-ade o nyawa yangoduka, kiaka yodamaha ma orasi o Gikimoi done o Yerusalemka ma bi nyawa manga lawangino wapalako. 	 Og hun trådte til i samme stund og priste Gud, og hun talte om ham til alle dem som ventet på forløsning for Jerusalem.


Qaboloka, de ma ngale to Una Awi demo gena o Yahudika ma nyawa magena imatekesikoholu moi de moika itemo, "Ilaha! O nyawa manena wodooha wahino kanena so Una wotemo Awi rohe gena wonahike de ngone bilasu paoqo." 	 Jødene trettet da med hverandre og sa: Hvorledes kan han gi oss sitt kjød å ete?


Ma sababu magena, so nimasitiari de ai demo niamote de upa niholu, la o kia o bi nabi manga bukuka isilelefo upa sidago nidahe nginika, ena gena, 	 Se da til at ikke det kommer over eder som er sagt hos profetene:


Una womidedemo ngomika gena igogou ngini kanaga dede o Gurumi Qatetebi ma buturu so niadodara o nyawaka. 	 han som også har fortalt oss om eders kjærlighet i Ånden.


Ma orasi o nyawa icocawaro ona magena ilihoka, de o Herodes asa wogiise so una wanako itiai, igogou o nyawa icocawaro gena iwisihagaka. So foloisi witoosa, sababu awi edekati o ngopa Una magena bilasu witooma. So kagena de o Herodes awi prajurit wasulo bilasu itagi o Betlehemka de magena ma sigilolika, la o bi ngopa yanau manga umuru o taungu sinotoka de isikahuku gena bilasu yatooma. Sababu una wositero de o nyawa icocawaro manga singangasu unaka o ngoma magena yakelelo ma nonoma o dipaka, gena he o taungu sinoto qabolo ipasaka. 	 Da Herodes nu så at han var blitt narret av vismennene, blev han meget vred, og han sendte bud og lot drepe alle de guttebarn som var i Betlehem og alt landet deromkring, fra to år og derunder, efter den tid han nøie hadde utspurt av vismennene.


Gena una wakelelo o dipa ipelenga de o kia naga koloko o baro ingongoha moi de ma pupuku ihaka o duniaku yasiha, 	 og han ser himmelen åpnet og noget dale ned, likesom en stor duk, som blev senket ned på jorden efter de fire hjørner;


Kagena de o Mahkamah Agama ona magena imanere de manga ngau yapoku la iise kawa, de gila-gila ona imatekerimoi iwidogogora unaka, 	 Da skrek de med høi røst og holdt for sine ører, og stormet alle som en inn på ham


Kagena yahika de o Yesus wotemo Awi muri-murika, "Ngini ningodu manena done niloqa so Ngohi nidongosaka, sababu kanaga o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka asa isilefoka wotemo, 'Ngohi asa ma sowohi towitooma so ma duba iloqa imakokitingaka.' 	 Da sier Jesus til dem: I denne natt skal I alle ta anstøt av mig; for det er skrevet: Jeg vil slå hyrden, og hjordens får skal adspredes.


Duma ma nonomaka bilasu nitagi nanga dodiao o bi Yahudika ma nyawa kagena o Israel awi ngopa de awi danoka. Ona magena maro o bi duba isisisa. 	 men gå heller til de fortapte får av Israels hus!


Nimasosininga, o nyawa la kanaga manga piricaya yodupa yododongosaka, ka idadiwa ona magena yariwo la imakiliho manga dorou gena imatoba de imatoduba kali. Sababu ma moi qaboloka o Gikimoi Awi nita ma rabaka ona yooho, de Awi laha gena yamakeka, de lo ona magenaku o Gurumi Qatetebi wowosaka. 	 For det er umulig at de som engang er blitt oplyst og har smakt den himmelske gave og fått del i den Hellige Ånd


Kagena de Una Awi muri-muri watolomu de wotemo onaka, "Niakelelo! Nginika tinisingangasu igogou, mobabalo mosususa magena mongado foloi ilamo, nako positetero de o nyawa yangodu manga suba o boruaku yongangado gena. 	 Da kalte han sine disipler til sig og sa til dem: Sannelig sier jeg eder: Denne fattige enke har lagt mere enn alle de som la i kisten.


De o orasi manena ngohi tanakoka ngohi ngini tinikurumi de tosihabari qaboloka, idodooha o Gikimoi wopareta maro o kolano moi o nyawaka, so ningodu manena done asa ngohi he nikelelo kawa. 	 Og nu, se, jeg vet at I aldri mere skal se mitt åsyn, alle I som jeg gikk omkring iblandt og forkynte riket.


So nakoso ngini nitago la ningaho o bobaretaka, upa lo nimodo ma ngale o kia bilasu ngini nisango. Sababu ma orasi magena de o kia naga itiai la nidedemo gena, o Gikimoi masirete asa winihike. 	 Og når de fører eder frem og overgir eder, da vær ikke forut bekymret for hvad I skal tale! men det som gis eder i samme stund, det skal I tale; for det er ikke I som taler, men den Hellige Ånd.


So kagena de o wange ma moiku, nagala o cako saange, awi gogelelo moi o Gikimoino gena, igogou una wakelelo o Gikimoi Awi malaikat moi yahino de una wiaso, "Kornelius!" 	 Og han så grandgivelig i et syn, omkring den niende time på dagen, en Guds engel som kom inn til ham og sa til ham: Kornelius!


So Awi muri una magena wotemo kali, "We, Jou! Nako komagena, de upa ka to ngohi ai qohu duma bilasu de ai sahe de ai gia lo natiodo." 	 Simon Peter sier til ham: Herre! ikke bare mine føtter, men også hendene og hodet!


Tomatodoka de ngohi takelelo kali. Wewe! O jara qaaare moi isupu de una kugena wopapane, de awi giaka o ngami ma awa moi wacohono. De una awi saheka wisitibaku o mahkota moi, gena ma ngale una wotagi wokudoti de awi lawangi lo yangodu waturaka. 	 Og jeg så, og se, en hvit hest, og han som satt på den, hadde en bue, og det blev gitt ham en krone, og han drog ut med seier og til seier.


O prajurit-prajurit manga kapita moi o kia naga idadadi magena wakelelo, de una o Gikimoi wigiliri, de wotemo, "We! O nyawa Una manena igogou Awi sala ihiwa!" 	 Men da høvedsmannen så det som skjedde, gav han Gud æren og sa: Sannelig, denne mann var rettferdig!


La o Yesus Awi sosulo yamogiowo de sinoto asa iliho ikahino kali, so Unaka imatolomu de ona o manara yaaaka qangodu isingangasu Unaka. Qabolo de Una ona wangaho la itagi imatinga o tona ibobeleu moika o Betsaida ma doku gena he idumuka. 	 Og apostlene kom tilbake og fortalte ham alt det de hadde gjort; og han tok dem med sig og drog avsides til en by som heter Betsaida.


Nako o imam yalalamo moi gena, o nyawa manga sidongirabano kanaga wihiri de witideka la wodadi to ona manga dagali moi o Gikimoi Awi simaka. To una awi manara magena, ona manga gaso o haiwani de lo manga suba ma somoa gena watide o Gikimoika la idadi manga dorou ma ija. 	 For hver yppersteprest tas iblandt mennesker og innsettes for mennesker til tjeneste for Gud, for å frembære både gaver og slaktoffer for synder,


Ma ngale magegena kanaga o kota magenaka o nyawa moi, o salaka wouuhi, awi ronga o Demetrius. De una o seri ma ronga o Artemis ma tahu ma bi dulada ma ceceke-ceke wosiaka de o salaka ma ngale o nyawa yasuba, so una de awi nyawa o salaka imomanara gena o pipi yamake idala. 	 For en mann ved navn Demetrius, en sølvsmed, som arbeidet Diana-templer av sølv, og som hjalp kunstnerne til en ikke liten inntekt,


Qabolo de o Yesus Awi muri-muri wasano wotemo, "Idodooha Ai ade-ade qangodu magena ngini nisihodaka." Ona itemo, "Miosihodaka bolo." 	 Har I forstått alt dette? De sier til ham: Ja.


Kagena de ngohi takelelo kali o namo muludu moi isososo o ngawa-ngawako, de toise ma ili ilamo itemo, "O bodito! O bodito! Kodo! O bodito qatotorou foloi ilamo asa yadahe o nyawa igogogoge o duniaka, sababu o orasi manena asa o malaikat yaruwangeli manga trompet magena yawuwu." 	 Og jeg så, og jeg hørte en ørn, som fløi under det høieste av himmelen og sa med høi røst: Ve, ve, ve dem som bor på jorden, for de andre basunrøster av de tre engler som ennu skal blåse!


Ena gena, Ngohi to ona manga rabaka de Ngona to Ngohi Ai rabaka, la ona asa imatekerimoi itotiai, ma ngale o bi nyawa yangodu o duniaka aku yanako igogou Ngona gena Ngohi noisulo so tahino, de lo igogou maro Ngona noidodara Ngohi komagena lo nadodara onaka. 	 Jeg i dem, og du i mig, forat de skal være fullkommet til ett, så verden kan kjenne at du har utsendt mig og elsket dem, likesom du har elsket mig.


Una Awi demo magena Awi muri-muri yoise, de ona foloi yohairani sidago itemo, "We! Nako igogou komagena, done nagoona asa aku isalamati la yamake o oho ka sidutu ikakali." 	 Men da disiplene hørte det, blev de meget forferdet og sa: Hvem kan da bli frelst?


Duma o bi demo moi-moi qangodu magena bilasu ngini niatailako qaloha, la nakoso o Gikimoino gena aku nisigise qaputuru, 	 men prøv alt, hold fast på det gode,


O nyawa moi lo yahiwa o kia naga wihike o Gikimoika sidago Una gena bilasu wafanggali onaka." 	 Eller hvem gav ham noget først, så han skulde få vederlag igjen?


Sababu ma ngale ma Kristus Awi manara waaka, ngaroko una magena awi bodito ilamo, duma awi rohe wosibataru sidago lo wodupa wosone. Waaka komagena ma ngale una aku ngohi woiriwo maro to ngini nia dagali moi. 	 for det var for Kristi gjernings skyld han kom døden nær, da han våget sitt liv for å utfylle savnet av eder i tjenesten mot mig.


So wotemo onaka, "Ma orasi ngini kadoka niwosa o dokuka, done o nyawa moi niwimake o rube de ma akeka waaho. Una magena niwimote-mote sidago o tahu kiaka wowosa, 	 Han sa til dem: Se, når I kommer inn i byen, skal det møte eder en mann som bærer en krukke vann; følg ham til det hus hvor han går inn,


De lo o Gikimoi wisioho o Yesus o sone ma rabano de nakoso Una magegena Awi Gurumi kanaga wogoge nia sininga ma rabaka, de igogou Una o Gikimoi done ngini o sone ma rabano lo asa aku winisioho kali. 	 Men dersom hans Ånd som opvakte Jesus fra de døde, bor i eder, da skal han som opvakte Kristus fra de døde, også levendegjøre eders dødelige legemer ved sin Ånd, som bor i eder.


isusundali, yatotesere, de lo o dorou moi-moi iaaka, yatotodamato, de manga adati ihiwa, yatotodoosa, o ronga ma dorou iaaka, imacaralamo de isusa padoto sababu manga sahe qatogoi. 	 hor, havesyke, ondskap, svik, skamløshet, ondt øie, bespottelse, overmot, uforstand.


So qangodu magena itiaika la o Gikimoi powigiliri, sababu to Una Awi laha wonasidumu so ngone podadi o nyawa ma nonoma ma Kristus powingongongano. 	 forat vi skulde være hans hellighet til pris, vi som forut hadde håpet på Kristus;


So o wange magegenaka o imamka ma bi sahe de o bi Yahudika manga roriri imatolomu o Kayafas ma Imam Wilalamo awi kadatoka. 	 Da kom yppersteprestene og folkets eldste sammen hos ypperstepresten, som hette Kaifas, i hans gård,


So ma ngale ngini to ngohi ai surati magena niaqehe qalohaka, komagena so ngini asa ngomi mia sininga nisiputuruka. Ngomi mia sininga nisiputuruka, de lo ifoloili ngomi minali miwikelelo o Titus kanaga de awi nalika. Una gena awi sininga isusa kawa nginika, sababu una wanako itotiai igogou ngini nia sininga qaloha ngomika. 	 Derfor er vi blitt trøstet. Og til vår trøst kom ennu den langt større glede over Titus' glede; for hans ånd er blitt vederkveget av eder alle.


Kagena de manga toka imatoore de itemo, "He! O Gikimoi ma Ngopa, nomidooha ngomika! Migolo, kodo, upa nomisangisara! Ma orasi gena yaado waasi." 	 Og se, de ropte: Hvad har vi med dig å gjøre, du Guds Sønn? Er du kommet hit for å pine oss før tiden?


Upa ngini nitemo o nyawa nagoona ifoloi yolamo gena, ona magena la kanaga o nyawa yaleleani, duma igogou ona la yogogogeku o mejaka de yooqo. Ngaroko komagena, duma Ngohi kanaga to ngini nia sidongirabaka maro ka o nyawa ileleleani moi nginika. 	 For hvem er størst, den som sitter til bords, eller den som tjener? Er det ikke den som sitter til bords? Men jeg er som en tjener iblandt eder.


Ngaroko komagena, nanga ete de nanga topora yoholu wisigise o Musaka, so ona lo una wiholu de yosininga o Mesirka, la tanu iliho kali. 	 Ham vilde våre fedre ikke være lydige, de støtte ham fra sig, og vendte sig i sitt hjerte til Egypten, og de sa til Aron:


Nako o bobita o Musa walelefo gena, ngone panako ma sihino o Gikimoi Awi Gurumino. Duma nako ngohi manena kanaga ai siningaka o dorou ibao, de ngohi isigaro so todupa magena tosigise, maro o gilalo moi to una awi tuangi so bilasu wisigise. 	 For vi vet at loven er åndelig; jeg derimot er kjødelig, solgt under synden;


Duma ma orasi o Yesus witideka la wodadi ma Imam Wilalamoka, o Gikimoi kanaga wosasi wotemo Unaka, "Ngohi, o Jou Gikimoi, manena tosasi, de lo o kia naga tositatapuka gena igogou de idadiwa tatagali, Ngona gena o imam moi ka sidutu ikakali." 	 for hine er blitt prester uten ed, men han med ed ved den som sier til ham: Herren svor, og han skal ikke angre det: Du er prest til evig tid efter Melkisedeks vis -


So ma kolano awi galusiri asa ibaoka, wamalo o gilalo una magena wigalusiri sidago lo wipalako, de wotemo unaka, 'Ani nagi gena qangodu ngohi tapikika.' 	 Da ynkedes denne tjeners herre inderlig over ham, og lot ham løs og eftergav ham gjelden.


So kagena de o Barnabas wiriwo de wingaho o bi rasulka. La una wosingangasu onaka idodooha o ngeko ma soaka o Saulus o Jou wikelelo de o Jou wibicara unaka. De una wosingangasuli idodooha o Damsyikka wobarani wadoto de o Yesus Awi kuasa. 	 Men Barnabas tok sig av ham og førte ham til apostlene, og han fortalte dem hvorledes han hadde sett Herren på veien, og at han hadde talt til ham, og hvorledes han i Damaskus hadde lært frimodig i Jesu navn.


So o Yesus wahika, o roti waqehe de wasitoku onaka, komagena lo o nao so ona yaoqoka. 	 Jesus kommer og tar brødet og gir dem, og likeså fisken.


Manga gogolo magena so una wotagi o Andreaska widedemo, qabolo de ona yasinoto itagi la isingangasu o Yesuska. 	 Filip kommer og sier det til Andreas; Andreas og Filip kommer og sier det til Jesus.


So ngohi asa toliho ai babaka, de totemo unaka: Baba, ngohi kanaga de ai sala o Gikimoika de lo ngonaka. 	 Jeg vil stå op og gå til min far og si til ham: Far! jeg har syndet mot himmelen og for dig;


Nako komagena, de o nyawa la kanaga itemo o kia bato yaoqo gena ka idadi, de upa sidago yaduhudu o nyawa itemo idadiwa. Komagena lo o nyawa la kanaga itemo idadiwa, de upa sidago o nyawa itemo ka idadi gena yasisala. Sababu o nyawa itemo ka idadi, ona magena o Gikimoi masirete asa waqehe qalohaka. 	 den som eter, ringeakte ikke den som ikke eter, og den som ikke eter, dømme ikke den som eter! for Gud har jo tatt sig av ham.


Komagena so ona yasigaro o bi Yahudika ma nyawa, de manga roriri, de lo o bi guru agama la yahika o Stefanus iwitago de wingaho o Mahkamah Agamaka. 	 Og de opegget folket og de eldste og de skriftlærde, og de falt over ham og drog ham avsted og førte ham for rådet,


Una awi arata gena wasitoku onaka, wamote de to ona moi-moi manga aku. Wimoi wihike o pipi o guraci gena o cala motoha, moili wihike o cala sinoto, de ma somoa moili wihike o cala moi. De una womajoboka. 	 og en gav han fem talenter, en annen to, og atter en annen en, hver efter som han var duelig til, og så drog han utenlands.


Qabolo de o Yesus woliho o tahuka. Duma o nyawa yadadala yahino kali imatolomu, sidago Una de Awi muri-muri ioqo lo idadiwa. 	 Og de kom hjem, og folket kom atter sammen, så de ikke engang kunde få sig mat.


Duma ngini gena qadoohaso o nyawa isususaka de niasiceke. Ce! Nianakoka o nyawa ikakaya gena manga dupa ngini lo inisidipito, so asa ona nisangisara, sidago lo ningaho la nisirisima o bobareta manga hakimka. 	 Men I har vanæret den fattige. Er det ikke de rike som underkuer eder, og som drar eder for domstolene?


So ma dodoguka de una wisidingo awi ngopa masirete magena wotagi kadoka yomomanara ona magenaka. De awi sininga ma rabaka itemo, 'Igogou, done ai ngopa masirete so iwihoromati.' 	 Men til sist sendte han sin sønn til dem og sa: De vil undse sig for min sønn.


O demo moi-moi iqoma ngohi tolelefoka gena igogou de itero. Mutuwade ngohi todupa o moi-moi qangodu magena ngona nadoto o bi nyawa o Gikimoi iwipipiricayaka de ani sininga igogou, la ma ngale ona lo yodupa manga loha yaaka o nyawaka. O demo moi-moi iqoma ngohi tolelefoka gena qaloha de aku lo o bi nyawa yangodu yariwo, 	 Det er et troverdig ord, og dette vil jeg at du skal innprente, forat de som tror på Gud, må legge vinn på å gjøre gode gjerninger. Dette er godt og nyttig for menneskene;


Qabolo de o Yesus o Galilea ma bi doku wakiloli so wahika manga puji ma bi tahuka wodoto de o habari qaloloha wosihabari ma ngale o Gikimoi asa wopareta. De lo o nyawa yasisiri de yopopanyake gena yangodu wasiloha. 	 Og Jesus gikk omkring i hele Galilea og lærte folket i deres synagoger og forkynte evangeliet om riket og helbredet all sykdom og all skrøpelighet blandt folket,


Komagena imaaka sababu ona iminako itiai waasi, bai Ai Baba bai lo Ngohi. 	 Og dette skal de gjøre fordi de ikke kjenner Faderen og heller ikke mig.


Qabolo de ona yasusulo itagi imajobo o Antiokhiaka. Kadoka yahika de o gogobu yangodu yatolomuno so o surati magena yahikeka. 	 Da nu disse var sendt avsted, kom de til Antiokia, og de samlet hele menigheten og gav dem brevet.


So una magena ngohi towingongano tanu itekawa de towisulo la una asa wotagi winikurumi nginika, hitilahi potamaha ma ngale ngohi tanako kasi ai oho o bui ma rabaka. 	 Ham håper jeg altså å sende straks jeg ser utgangen på min sak.


Ma orasi gena he yaadoka ma ngale o dunia ma bi nyawa Ngohi ihoholu, ona magena o Gikimoi wasisala so bilasu ona dede o Gikimoi imakitingaka, komagena lo kiaka una o nyawa magena wapopareta, ena gena o Iblis lo wisituraka. 	 Nu holdes dom over denne verden; nu skal denne verdens fyrste kastes ut,


O kia naga Awi Buku ma rabaka gena itiai de akuwa patagali. Ona iqomaka Awi demo wasibobicaraka magegena Una waaso 'o bi giki qaloloha'. 	 Når da loven kaller dem guder som Guds ord utgikk til - og Skriften kan ikke gjøres ugyldig -


So komagena lo to ngone nanga uru ka ngai moi, duma kanaga lo bai o ronga posilamo bai lo o ronga pogaka qatorou. Ce! Magena itiaiwa. He! Ai dodiao nipipiricaya, o kia naga maro komagena, gena isala so bilasu paholu. 	 Av samme munn utgår velsignelse og forbannelse. Mine brødre! dette må ikke være så.


O ngeko idodooha o Gikimoi aku wotemo manga sininga itiai Unaka gena ona ka yaholu de ka manga ngeko masirete gena ona yamote, so ma ngale manga sininga idadi itiai o Gikimoika gena ka cawali Awi bobita gena yaaka. 	 for da de ikke kjente Guds rettferdighet og strevde efter å grunne sin egen rettferdighet, gav de sig ikke inn under Guds rettferdighet.


So, ai dodiao tinisiboboso, maro o Jou Yesus gena Awi Babaka wisigise komagena lo ngini. So imatero ngini lo o orasi isigeto-geto niwisigise Unaka, so komagena bilasu ngini ifoloisi nikaeli. Maro o Gikimoi o dorouno winisalamatika, so tanu ngini masirete lo nia horomati ilamo Unaka so o bi moi-moi itotiai gena qangodu niaakaka, so upa sidago o dorouku nitura kali. Gena upa ka cawali ma orasi ngohi kagena dede nginisi, duma o orasi manena naga ngaroko ngohi ihiwa bilasu ngini foloisi nikaeli. 	 Derfor, mine elskede, likesom I alltid har vært lydige, så arbeid, ikke bare som i mitt nærvær, men nu meget mere i mitt fravær, på eders frelse med frykt og beven;


So o puji ma tahu ma sahe moi, awi ronga o Krispus, una magena de awi tahu ma raba yangodu o Jou Yesus iwipiricayaka, de lo o Korintuska ma nyawa yadadala o Yahudika yasowo ona o Paulus wisigise so o Jou Yesus iwipiricaya de yaosika. 	 Men synagoge-forstanderen Krispus kom til troen på Herren med hele sitt hus, og mange av korintierne som hørte ham, kom til troen og lot sig døpe.


Qaboloka, de yofufuma yamotoha ona magena lo imasidiado. Kagena ma duduka ona imatoore itemo, 'Jou! Jou! Tanu ma ngora napelenga la ngomi lo miwosa.' 	 Til sist kom da også de andre jomfruer og sa: Herre! herre! lukk op for oss!


O Yesus wodoto komagena so o nahadi moi ipasaka, de wangaho Awi muri yaruwange, ena gena o Petrus, de o Yohanes, de o Yakobus itagi imatinga o tala moi ikukuruye, la kagena wosumbayang. 	 Og det skjedde omkring åtte dager efterat han hadde talt dette, at han tok med sig Peter og Johannes og Jakob og gikk op i fjellet for å bede.


de ngini asa foloi niwihoromati o nyawa una magena awi baju qalolohaka. So nitemo unaka, "Baba, hino la ngona nomatami ma simaka," duma asa o nyawa wosususa una magenaka nitemo, "He! Ngona kagena nomaokoye," eko "He! Ngona nomatami ma duduka." 	 og I ser på ham som bærer den skinnende klædning, og sier: Sett du dig her på en god plass! og sier til den fattige: Stå du der, eller sett dig her nede ved min fotskammel! -


So ngona bilasu nomajaga qaloha ma ngale una upa o dorou wonigaka ngonaka, sababu una magena to ngone nanga dodoto itotiai walawangi qaputuru. 	 Vokt dig for ham du også! for han stod hårdt imot våre ord.


Qabolo de una lo awi nyawa wileleleanika wotemo, 'O kawi ma rarame isidailakoka qabolo duma itiaiwa o nyawa takokoroka ona magena iholu so yahino. 	 Derefter sier han til sine tjenere: Bryllupet er vel ferdig, men de innbudne var det ikke verd;


So o bobareta moi bilasu awi moi-moi waaaka ma rabaka gena o nyawa lo yaakuwa iwikalaki. Komagena una bilasu ma peqeka ka momatengo de upa o ngopeqeka ma somoa wadupali, de awi sininga de awi rohe ma nyafusu gena wapareta qaloha, de awi sininga wapareta itiai so o nyawa aku iwihoromati, de wodupa waaso o nyawa ma somoa imasidodogu awi tahuka de lo una aku o nyawa wadoto itiai. 	 Derfor skal en tilsynsmann være ulastelig, én kvinnes mann, edruelig, sindig, verdig, gjestfri, duelig til å lære andre,


Ngona gena o kuasa nahike la o bi moi-moi qangodu yapareta." So nakoso itemo o Gikimoi o kuasa wahike o nyawaka la o bi moi-moi qangodu yapareta, magena igogou de ma ngale o kia naga moi-moi qangodu ona yapareta. Ngaroko komagena, o orasi manena de o nyawa la o bi moi-moi qangodu yapopareta gena, kanaga ngone pakelelo waasi. 	 alle ting la du under hans føtter. For idet han underla ham alle ting, undtok han intet som ikke er ham underlagt; men nu ser vi ennu ikke at alle ting er ham underlagt;


De lo tanu ona o dunia ma bi nyawa Una wihoholu gena manga manara moi-moi yaaaka ngini gena upa niadodomote. Bilasu Una niwisimaha la waaka so nia sininga aku qamomuane sidago lo nia gogoho de nia sininga ingalika. La ma ngale ngini aku nianako itiai o kia naga Una wodudupa, ena gena nianako o kia naga qaloloha de itotiai la Awi sininga isanangi. 	 og skikk eder ikke like med denne verden, men bli forvandlet ved fornyelsen av eders sinn, så I kan prøve hvad som er Guds vilje: det gode og velbehagelige og fullkomne!


"Tosiade-ade, kanaga o nyawa moi de awi duba o ratu moi. Nakoso o duba ma sidongirabano moi isisa, done o kia asa waaka. Ngini nia sininga ma dakolo o kia. Igogou, una asa o duba morisiwo de siwo o talaka gena waqohaka, de wotagi o duba isisisa moi wasari. 	 Hvad tykkes eder? om et menneske har hundre får, og ett av dem forviller sig, forlater han da ikke de ni og nitti i fjellet og går bort og leter efter det som har forvillet sig?


Una asa o habari qaloloha wonidedemo ngonaka, la ngona de ani tahu ma raba moi nisalamati.' 	 han skal tale ord til dig som du skal bli frelst ved, du og hele ditt hus.


Ngohi iqomaka o Titus towibaja de togolo unaka la una wotagi winikurumi kali nginika, de kanaga lo o dodiao wopipiricaya moili una magena towisulo la una womote. Idodooha o Titus una magena ngini winisihagaka. Komagenawa bai! Ngini masirete nianakoka, ngomi misinoto kanaga mimasininga moi de lo mia manara ka imaketeroli. 	 Jeg tilskyndte Titus og sendte vår bror med ham; mon vel Titus søkte vinning av eder? vandret vi ikke i den samme ånd? ikke i de samme spor?


de nakoso ona o ngihia yacoho eko o raci yaudo, asa ona isiboditowa, de lo nakoso to ona manga gia yasipaqa o nyawa yasisirika, o nyawa ona magena asa yaloha kali." 	 de skal ta slanger i hendene, og om de drikker noget giftig, skal det ikke skade dem; på syke skal de legge sine hender, og de skal bli helbredet.


O kia ngohi talelefo manena igogou de itodamatowa, sababu ngohi de ma Kristus gena mimarimoika. De lo ngohi ai sininga ma rabaka o Gurumi Qatetebi lo wosingangasu to ngohi ai demo gena igogou de itiai. 	 Jeg sier sannhet i Kristus, jeg lyver ikke, min samvittighet vidner med mig i den Hellige Ånd,


Watiodo qaboloka, de Awi baju gena waqehe so womasitibaka, de Awi rihoka womatami kali. So womatamika, de wotemo onaka, "Idodooha o kia Ngohi taaaka nginika gena ma ngale tanu nisihodaka. 	 Da han nu hadde vasket deres føtter og tatt klærne på sig og atter satt sig til bords, sa han til dem: Skjønner I hvad jeg har gjort med eder?


So ma Kristus Una magena Awi rohe asa upa he o Gikimoi wihike wosidadu-dadu, gena imaterowa de o Yahudika manga Imam Wilalamo la kanaga o taungu moi ma moi o Ngihi Foloi Qatetebi ma rabaka wowosa cawali ka o haiwani ma au waaho. 	 og heller ikke forat han flere ganger skulde ofre sig selv, således som ypperstepresten hvert år går inn i helligdommen med fremmed blod;


Magena imatero maro Ngohi tahino gena, taasowa o nyawa la kanaga itemo manga sininga itotiai, duma ma ngale taaso o nyawa de manga dorouka, la ma ngale manga dorouno gena ona aku imatoba de imatoduba." 	 jeg er ikke kommet for å kalle rettferdige, men syndere til omvendelse.


Komagena lo itiaiwa nakoso ngini o nyawa niadodoa, eko niatemo ifufuma, eko lo o demo qatotorou la o nyawa niasimaqe. Duma foloi qaloha la ngini kanaga nia uruno isupu nia sukuru ma demo niatide o Gikimoika. 	 heller ikke skamløs ferd og dårlig snakk eller lettferdig tale, som alt sammen er utilbørlig, men heller takksigelse.


Kagena de Awi dodihimo itemo nagala Una womasicapuka yadadala manga bolu ma sidongirabaka. So ona ka itagi igila-gila sidago manga dodagi he o wange moi qabolo. De ona yahika o ngeko ma soaka, de asa Una iwitailako, 	 Men da de trodde at han var i reisefølget, kom de en dags reise frem, og lette efter ham blandt slektninger og kjenninger;


so ngohi tobaraniwa tahino Ngonaka. Nakoso qaloha, tanu hitilahi Ngona nopareta ka o demo o dola moi de ai leleani gena asa wilohaka. 	 derfor aktet jeg mig heller ikke verdig til å gå til dig; men si et ord, så blir min dreng helbredet!


Qabolo de o Yesus de Awi muri-muri yahika imatingaka, so imasano itemo Unaka, "Kiaso ngomi manena o toka gena miodusu miaakuwa." 	 Da gikk disiplene til Jesus i enrum og sa: Hvorfor kunde ikke vi drive den ut?


Ngomi mia giliri misimane, sababu mia sininga masireteno kanaga ibao de itemo igogou to ngomi mia gogoho gena ka qaloha. Upa de o dunia ma nyawa manga cawaro, duma de ka o Gikimoi Awi laha so ngomi aku miaaka de mia sininga igogou de ibolowo o nyawa yangoduka, de ma boboloi miaaka nginika. 	 For dette er vår ros: vår samvittighets vidnesbyrd om at vi har vandret i verden, og særlig hos eder, i Guds hellighet og renhet, ikke i kjødelig visdom, men i Guds nåde.


Kanaga lo ma nongoru moi ami ronga ongo Maria. Ongo Maria muna magena mowidateku, de Una Awi qohuku mogoge ma ngale Awi dodoto mosigise. 	 Og hun hadde en søster som hette Maria; hun satte sig ved Jesu føtter og hørte på hans ord.


Nako Una gena, o Baba Gikimoi asa womisimane ngomika so ngomi Una miwikeleloka. De komagena so ngomi asa miwinakoka sidago ngomi lo minisingangasu nginika. Minisingangasu Una miwikokeleloka gena, igogou Una magena asa wooho ka sidutu ikakali. Komagena Una magena kanaga de o Baba de o Baba masirete womisimane ngomika. 	 - og livet blev åpenbaret, og vi har sett det og vidner og forkynner eder livet, det evige, som var hos Faderen og blev åpenbaret for oss -


Manga demo komagena, sababu Awi nonongoruku ona magena yopiricaya waasi Una gena o Salamati ma Kolano. 	 For heller ikke hans brødre trodde på ham.


So o Paulus awi sosango ma demo wosibicara komagena, de o Festus widotoore, "Pei! Paulus, ani cawaro he ifoloi poli, so nositogosaka bai!" 	 Men da han forsvarte sig således, sier Festus med høi røst: Du er vanvittig, Paulus! din megen lærdom driver dig til vanvidd.


Iqomaka ona magena o sakaputu ma rabaka ioho de yamodo done ona dede o Gikimoi imakitingaka. Duma o orasi manena o nita ma siwa ilalamo asa yakeleloka, sababu igogou o wange moi ibaoka de yadisiwa onaka." 	 det folk som satt i mørke, har sett et stort lys, og for dem som satt i dødens land og skygge, for dem er et lys oprunnet.


So kagena de o Pilatus o imamka ma bi sahe de lo o bi nyawa yadadala magenaka wotemo, "O nyawa manena Awi sala ka moi lo tamakewa la bilasu wifanggali de o sangisara." 	 Da sa Pilatus til yppersteprestene og folket: Jeg finner ingen skyld hos denne mann.


Duma yakokoro ona magena yangodu yoholu yahika. Ma nonoma wotemo, 'Ngohi kangano manena o tona taijaka, so bilasu totagi tatailako kasi. Upa lo ani sininga ikurangi.' 	 Men de begynte alle som én å undskylde sig. Den første sa til ham: Jeg har kjøpt en aker og må nødvendig gå ut og se på den; jeg ber dig, ha mig undskyldt!


Ma orasi o Petrus wakelelo o bi nyawa ona magena, de una wotemo onaka, "He, ai gianongoru de ai awabira! Upa lo niohairani ma ngale o hali idadadi manena. Upa lo nimaginano ngomino. Qadoohaso ngini nia sininga ma rabaka itemo, o nyawa una magena aku wotagi sababu de to ngomi mia kuasa masirete, eko nagala de to ngomi miaaka o bi moi-moi o Gikimoi wodudupa. 	 Da Peter så dette, svarte han folket: Israelittiske menn! Hvorfor undrer I eder over dette? eller hvorfor stirrer I på oss som om vi av vår egen kraft eller gudsfrykt hadde gjort at han går omkring?


Ilangino, o Sabat ma wangeka, de o imamka ma bi sahe de lo o bi Farisika ma nyawa yotagi imakangaho o Pilatuska, 	 Men den næste dag, som var dagen efter beredelses-dagen, kom yppersteprestene og fariseerne sammen hos Pilatus


Nako o bobareta yasitatapu gena upa ma ngale o nyawa o loha yaaaka, duma ma ngale o nyawa ona magena o dorou yaaaka la yasimodo. So upa he ngini nia bobareta gena niamodo, hitilahi o loha asa niaaka. Nako komagena, de ona nia bobareta gena done inigiliri, 	 For de styrende er ikke til redsel for den gode gjerning, men for den onde. Men vil du slippe å frykte for øvrigheten? Gjør det som godt er, så skal du ha ros av den;


sababu kagunugo asa o nonako ihahairani wasikeleloku ma ngale o roti ngai motoha duma manga sininga qatogoi icarawa. So isusa ona isihoda de yasahe to Una Awi buturu komagena ma lamo. 	 For de hadde ikke fått forstand av det som var skjedd med brødene; men deres hjerte var forherdet.


Bilasu ngini nigoge o rimoi ma rabaka dede Ngohi la Ngohi lo togoge o rimoi ma rabaka dede ngini. Maro panako nakoso o anggur ma uma moi la imatingaka, gena isopowa. Ka cawali igogou isopo, nakoso kanaga o anggur ma hutuka imasigapalaka. Komagena lo ngini niaakuwa nisopo, ka cawali igogou kanaga nigoge o rimoi ma rabaka dede Ngohi. 	 bli i mig, så blir jeg i eder! Likesom grenen ikke kan bære frukt av sig selv, men bare når den blir i vintreet, således heller ikke I uten at I blir i mig.


Magena de o Paulus de o Barnabas o puji ma tahu magenaka yodongosa waasi, de o bi nyawa kagenadahu yagolo kali la tanu o Sabat ma simaka, de ona yasinoto yahino la o habari maro komagena yasingangasu kali. 	 Da de gikk ut, bad folk dem om at disse ord måtte bli talt til dem den følgende sabbat.


So ma orasi o Farisika ma nyawa iwisano unaka, de una lo wotemo kali onaka, "Una gena o tona waqehe so wosipalasa ai lakoka. So qaboloka, de ngohi ai bio de o ake tosimasauka, de asa aku tomasigeleloka. Komagena Awi manara ngohika." 	 Fariseerne spurte ham da likeså hvorledes han hadde fått sitt syn. Han sa til dem: Han la en deig på mine øine, og jeg vasket mig, og nu ser jeg.


Sababu o bi Salamati ma Kolano ikokulai de o bi nabi ikokulai asa yahino de yaaka o nonako ihahairani la o nyawa yadala gena yakulai. Nako yaaku, o nyawa la o Gikimoi Awi nyawa wahihiri ona magena lo yakulai. 	 For falske messiaser og falske profeter skal opstå og gjøre store tegn og under, så at endog de utvalgte skulde føres vill, om det var mulig.


Sababu ona manga manara ma sopo gena done asa o nyawa yokelelo itiai ma orasi o Yesus Kristus Awi wange imasidiado. Sababu manga manara gena Una asa watailako de wasikelelo manga loha de manga dorou ma sopo, maro aku o tahu ma boberesu isiaaka de o guraci gena de o uku isitailako la panako magena o guraci ma duhutu, eko hiwa. 	 da skal enhvers verk bli åpenbart; for dagen skal vise det, for den åpenbares med ild, og hvordan enhvers verk er, det skal ilden prøve.


Igogou, done o nyawa yadala o orasi manena iqoqoma gena done asa ka itotuuru, so o orasi manena o nyawa yadala ibitototuuru gena done asa iqoqoma kali." 	 Men mange som er de første, skal bli de siste, og de siste de første.


O nyawa nagoona yodupa o dorou yaaka, ona magena asa o nita ma duhutu gena ka yoduhudu de o bubutu gena yodongosa iholu, so yaakuwa yahino o nitano, ma ngale upa manga dorou ma rabano yasisalamati. Yoholu yahino o nitano, magena ma sababu ona itemo idodooha nakoso manga dorou isikelelo. So ona magena de manga salaka. 	 For hver den som gjør ondt, hater lyset og kommer ikke til lyset, forat hans gjerninger ikke skal bli refset;


Kagena de o Yesus wotemo onaka, "Niaqohaka, la o bi ngopa ona magena yahino Ngohino. Upa lo niafati de lo niasimahawa. Sababu o bi nyawa imatero maro o ngopa ona manena asa yaaku iwosa o Gikimoi Awi paretaka." 	 Men Jesus sa: La de små barn være og hindre dem ikke fra å komme til mig! for himlenes rike hører sådanne til.


O Nahadi moi ipasaka, de Awi muri-muri kanaga o tahu magena ma rabaka imatolomu kali de o Tomas lo kagena. Ngaroko ma ngora-ngora yakucika, duma imatodokano de o Yesus asa wahino wowosa so manga dongirabaka womaokoye, de wotemo, "Ai salam nginika! Tanu nia sininga ma rabaka igogou isosanangi." 	 Og åtte dager derefter var hans disipler atter inne, og Tomas med dem. Jesus kom mens dørene var lukket, og stod midt iblandt dem og sa: Fred være med eder!


so womasitudu womaoko de wosolano wositagika. Komagena qabolo una wowosa dede ona o Gikimoi Awi Tahuka, so wotagi womasitutudu de awi nali de awi more o Gikimoi iwigiliri. 	 og straks fikk hans føtter og ankler styrke, og han sprang op og stod og gikk omkring, og han fulgte med dem inn i templet, og gikk omkring der og sprang og lovet Gud.


O kia naga asa idadi Ngohika gena, igogou ma cunusi de o bi nyawa o duniaka yanali de imasagaga, duma ngini asa nidodora de niari. Ngaroko to ngini nia sininga ipeleso komagena, duma asa itagali de o more de o nali. 	 Sannelig, sannelig sier jeg eder: I skal gråte og jamre eder, men verden skal glede sig; I skal ha sorg, men eders sorg skal bli til glede.


Kanaga o Kaisarea ma kotaka o nyawa moi awi ronga o Kornelius, una o Yahudika ma nyawa wisowo de o Roma o Italiaka manga prajurit o bolu moino gena yaratu butanga ma kapita. 	 Det var en mann i Cesarea ved navn Kornelius, høvedsmann ved den hærdeling som kaltes den italiske;


La komagena de Una wapoma onaka, "Ma ngale Ngohi o Salamati ma Kolano gena upa lo nisingangasu o bi nyawaka." 	 Men han bød dem strengt at de ikke skulde si dette til nogen,


sidago lo o bi moi-moi igogou itotiai gena nianako de aku niaaka. La ma ngale magegena to ngini nia sininga ma rabaka asa ibolowo de qaloha, la nia sala moi lo ihiwa ma orasi ma Kristus done asa wahino kali. 	 forat I må kunne dømme om de forskjellige ting, så I kan være rene og uten anstøt til Kristi dag,


Kagena de o malaikat magena o manyanyi ma ngihi o guracino magena waqehe de kugena ma rabaku o uku ma ngabo wangadoka. Qabolo de o manyanyi ma ngihi de ma raba gena wosipaka o duniaku. Ato toise o kuguru ilalamo de o diwotu ma dupuru, de lo takelelo o tatawi, de o osu lo idadi. 	 Og engelen tok røkelsekaret og fylte det med ild fra alteret og kastet det på jorden; og det kom tordener og røster og lyn og jordskjelv.


So ngohi gena foloi togamamu idodooha la aku o moi-moi magena tatailako, so ngohi lo o Paulus towisano totemo, 'Nakoso ka nomode de kadoka toningaho o Yerusalemka, la kagena pahika de asa tonitailako la tahakim.' 	 Da jeg nu var rådvill og ikke visste hvorledes denne sak burde undersøkes, spurte jeg om han vilde reise til Jerusalem og der få dom i saken.


De ona magenaka wotemo, "Kanaga o kia naga moi la o Gikimoi wodudupa de niaaka, magena ngini bilasu nipiricaya igogou gena Ngohi Una woisulo so tahino." 	 Jesus svarte og sa til dem: Dette er Guds gjerning at I skal tro på den han har utsendt.


Duma o rohe ma nonomaka, o Gikimoi wosidadadi gena, upa o rohe itotiai o sorogaka. Una wosidadi iqomaka o rohe itotiai o duniaka. Qabolo de Una done asa o rohe itotiai o sorogaka magena wosidadi. 	 Men det åndelige er ikke det første, men det naturlige, derefter det åndelige.


Ngohi manena o Jou tomomulia so ma wangeka o bi nyawa yangodu asa tafanggali, duma o orasi magena yaado waasi, de Ngohi asa o nonako ihahairani taaka. Ena gena, Ngohi asa taaka o dunia ma qokuka o au, de o uku, de lo o qopo de o marasa la Ai kuasa o bi nyawaka tasikelelo. Komagena lo asa taaka kadaku o dipaka o wange he isiwa kawa so qapuputuka, de o ngoosa qasawala koloko o au sidago o bi nyawa yohairani icarawa. 	 solen skal bli til mørke og månen til blod, før Herrens dag kommer, den store og herlige.


Duma ma binukali o Yahudika ma nyawa ipipiricayawa ona yasigaro o Yahudika ma nyawa yasowo ma binukali ma ngale manga siningaka de manga edekati qatotorou o bi nyawa ipipiricayaka. 	 Men de jøder som ikke vilde tro, opegget hedningenes sinn og satte ondt i dem mot brødrene.


Kagena de ona o juba qauungu maro o bi kolano manga juba wisitibaku, de ona lo o bi gota ma daara qatototopo yaaka koloko to Una Awi mahkota moi so Awi saheku isitalake. 	 og de klædde ham i en purpurkappe, og flettet en tornekrone og satte på ham,


Nakoso kanaga o sone ma bake, gena yanakoka sababu o bi namo idala asa imatolomu ioqo. Komagena lo Ai hinoli o duniaka, upa tahino tomasipongoka, duma asa ka nianako." 	 Hvor åtselet er, der skal ørnene samles.


De lo nakoso nginika la kanaga o nyawa yopanyake, de hika o gogobu manga bobareta niaaso. La ona asa yahino de ma ngale ona magena asa manga sumbayang yatide de lo manga saheku o gososo isiese de o Jou Yesus Kristus Awi kuasa. 	 Er nogen iblandt eder syk, han kalle til sig menighetens eldste, og de skal bede over ham og salve ham med olje i Herrens navn,


So o Yohanes wotemo ona yangoduka, "Ngohi manena gena ngini o nyawa tiniosi de o ake, duma ma orasika kanaga wimoi asa wahino wotuuruno, gena Una Awi manara foloi ilamo, so ngohi manena to Una Awi simaka gena o kia lo waali idahe, ka Awi capato ma gumi tasose maro o nyawa ileleleani moi lo idadiwa. De ngini la kanaga nimatoba de nimatodubaka, Una magena asa wosingosa o Gurumi Qatetebi ma kuasa de o uku la nia sininga ma rabaka wopareta. 	 da svarte Johannes og sa til alle: Jeg døper eder med vann; men den kommer som er sterkere enn jeg, han hvis skorem jeg ikke er verdig til å løse; han skal døpe eder med den Hellige Ånd og ild;


O Yesus wabicarasi o nyawa yadadalaka, de ma awa de Awi gianongoru yahino. So yahika kagena o tahu ma dudu kasi, de o nyawa moi iwisulo o Yesus wiaso. 	 Mens han ennu talte til folket, se, da stod hans mor og brødre utenfor og søkte å få ham i tale.


O gisisi ma binuka itutura o tona qatototopoku so o totopo yalalo so isoneka, gena imatero bato o nyawa o habari qaloloha magena yoiseka. Duma manga sininga ihawateri ma ngale manga oho duniaka ma rabaka, de yodupa yokaya, de lo yodupa o sanangi ma rabaka igoge. Komagena o Gikimoi Awi demo yosingou kawa, de o manara qaloloha lo yodupa kawa. 	 Det som falt iblandt torner, det er de som hører, og mens de vandrer under bekymringer og rikdom og livets lyst, kveles de, og bærer ikke fullmoden frukt.


Itekawa, de ona imasidiado o riho moi ma ronga o Golgota, ma ngale "O Sahe ma Papala ma Riho". 	 Og da de kom til et sted som kalles Golgata, det er Hodeskallestedet,


Komagena so ma deka o taungu moruha gena Una asa ona wangamo. Ma ngale ona yangodu manga dorou, so kagena o tona ibobeleuka de yosoneka. 	 Og hvem var det han harmedes på i firti år? var det ikke på dem som hadde syndet, så deres kropper falt i ørkenen?


Bilasu upa o lake o bi gomaka isisusuba gena niaoqo, upa lo o bi haiwani ma au niaudo, upa lo o bi haiwani yagogohore la isoneka de niaoqo de lo upa o bi nyafusu ma dorou niaaka. Nakoso ngini nimasitiari la o dorou ma manara magena niaaka niholu, magena asa niamanara itiai de qaloha. Sidago kagena. De o Yesus Kristus Awi ronga Ngomi o gogobu, de o bi rasul, de o roriri o Yerusalemka 	 at I avholder eder fra avgudsoffer og blod og det som er kvalt, og hor; dersom I vokter eder for disse ting, vil det gå eder vel. Lev vel!


O orasi manena gena ngini nipeleso, sababu kangano tinidedemoka Ngohi bilasu tinidongosa. 	 Men fordi jeg har talt dette til eder, har sorg fylt eders hjerte.


Duma ngini gena bilasu nidadi maro o Jou Yesus Kristus Awi nyawa masirete so Una Awi Gurumi wopareta nia sininga ma rabaka. So ngini maro o Gikimoi Awi nyawa, so o dorou ma dupa nia siningaka gena niosininga kawa de upa he niamote. 	 men iklæ eder den Herre Jesus Kristus, og bær ikke således omsorg for kjødet at det vekkes begjærligheter!


Qabolo de o malaikat magena itemo unaka, "Ani baju nomasitiba de ani capato ma gumi napiliku." Gila-gila o Petrus waaka, so qabolo de o malaikat magena itemo kali, "Ani juba nomasitiba la nahino ngohi noimote." 	 Og engelen sa til ham: Bind op om dig og knyt dine sko på dig! Han gjorde så. Og han sier til ham: Kast din kappe om dig, og følg mig!


Maro ka iqoqoma o Musa o tona ibobeleuka de kanaga o didiki moi maro o ngihia gena o tabagano isitulada watide la nagoona yakokelelo gena isonewa, de komagena lo Ngohi o Nyawa ma Duhutu bilasu o sangahadiye isidola. 	 Og likesom Moses ophøiet slangen i ørkenen, således skal Menneskesønnen ophøies,


Duma nako ngona ai ngopa gena, ngona done asa niaso o Gikimoi Wikukuruye Awi nabi moi. Sababu ngona gena noqomano, la nosidailako o Jou Awi ngeko. 	 Men også du, barn, skal kalles den Høiestes profet; for du skal gå frem for Herrens åsyn for å rydde hans veier,


O Paskah ma Rarame isigeto-geto ma biasa o Pilatus o nyawa moi o bui ma rabano wisisupu de wipalako, yamote yadadala to ona manga ngongiri. 	 Men på høitiden pleide han å gi dem en fange fri, hvem de bad om.


De o Yohanes o habari moili wosihabari onaka, "Ma orasika kanaga wimoi asa wahino wotuuruno, gena Una Awi manara foloi ilamo, so ngohi manena to Una Awi simaka gena o kia lo waali idahe, ka Awi capato ma gumi tasose maro o nyawa wileleleani moi lo idadiwa. 	 Og han forkynte og sa: Efter mig kommer den som er sterkere enn jeg, han hvis skorem jeg ikke er verdig til å bukke mig ned og løse.


De ona asa itemo Unaka, "Asitagala! Baba Guru, o Yahudika ma nyawa o Yudeaka igogoge gena asa ka itemo, ma ngale Ngona done asa o teto inisipapaka, de Ngona o orasi manena nodupa la ngone asa kagena pokahikali?" 	 Disiplene sa til ham: Rabbi! nu nettop søkte jødene å stene dig, og du går atter dit?


So o nyawa yangodu yakelelo de yohairani o Gikimoi Awi kuasa ilalamo magena. Ma orasi o nyawa ka yohairanisi o moi-moi qangodu waaaka gena yakelelo de o Gikimoi Awi kuasa, de Una watemo Awi muri-murika, 	 Og alle var slått av forundring over Guds storhet.


So nagoona la kanaga manga tahu ma ngihi iqoqokuka lo upa iwosa la manga kia naga moi yaqehe, duma ka youti de yodoloqa. 	 og den som er på taket, ikke stige ned for å hente noget fra sitt hus,


Sababu o nyawa manga rabano, ena gena, manga siningano asa o bi dorou moi-moi ibao so manga manara itotooma, isusundali, o nyafusu ma dorou yaaaka, itotosi, yatotodamato de o ronga ma dorou iaaka. 	 For fra hjertet kommer onde tanker: mord, hor, utukt, tyveri, falskt vidnesbyrd, bespottelse.


Kagena de manga sininga ma takasiri o Yesus wosihoda, so wotemo, "Upa niapikiri koloko to ngini nia sininga ma rabaka. 	 Og Jesus kjente straks i sin ånd at de tenkte så ved sig selv, og han sa til dem: Hvorfor tenker I slikt i eders hjerter?


O trompet ma ili ilamo asa yawuwu, de to Ngohi Ai malaikat tasulo la itagi yatolomu to Ngohi Ai nyawa yangodu o Gikimoi wahihirika, o dunia ma pupuku ihaka sidago o dunia de o dipa ma batika." 	 Og han skal sende ut sine engler med basunens veldige røst, og de skal samle hans utvalgte fra de fire verdenshjørner, fra himmelbryn til himmelbryn.


So o Yesus wotemo, "Ai dodiao, hika ani ngale, o kia naga so nahino nonena gena, ka naaka bai!" Kagena de o nyawa yadadala, de o Yudas imakokangaho magena, iwidagi de o Yesus iwitago de wipiliku. 	 Men Jesus sa til ham: Venn, hvorfor er du her? Da trådte de til og la hånd på Jesus og grep ham.


Nagala ma deka o orasi muruo naga ngohi asa togoge dede ngini, sidago lo o alo ma orasi ipasaka, la ma ngale ngini aku ngohi niriwo ma ngale to ngohi ai dodagi tadofa o riho ma somoaka. 	 men hos eder blir jeg kan hende nogen tid, eller endog vinteren over, forat jeg kan få følge av eder dit jeg siden skal reise.


O putu manena kagena ma kolano Daud awi doku o Betlehemka o ngopa yanau moi wisibuo. Una magena wodadi o kolano la ma ngale ngini o dunia ma nyawa nia dorouno bilasu winisisalamati, ena gena ma Kristus, nanga Jou. 	 Eder er idag en frelser født, som er Kristus, Herren, i Davids stad.


Ngini niopiricayaka igogou o Gikimoi ma Ngopa Una magena o Salamati ma Kolano, so nginika o surati manena ngohi tolefoka de kanaga ma lamo gena ngini asa nianako igogou o oho ka sidutu ikakali gena niamakeka. 	 Dette har jeg skrevet til eder forat I skal vite at I har evig liv, I som tror på Guds Sønns navn.


So kagena de o Berea ma nyawa ipipiricaya yasulo la imatai-tai itagi o Paulus iwitota o teo ma dateko, duma o Silas de o Timotius igogogesi o doku magenaka. 	 Straks sendte da brødrene Paulus avsted på veien til havet; men både Silas og Timoteus blev tilbake der.


O ngopeqeka yasinoto o tamo yotutu ma rabaka, de mimoi asa imingaho de moili asa imiqohaka. 	 To kvinner skal male på kvernen; en blir tatt med, og en blir latt tilbake.


So cawali isango itemo, "Ngomi mianakowa o haku magena kiano una wamake." So kagena de Una wotemo onaka, "Nako komagena, Ngohi lo toholu todedemo nginika de naguuna awi haku so Ngohi taaka o moi-moi qangodu manena." 	 De svarte da Jesus: Vi vet det ikke. Da svarte Jesus og sa til dem: Så sier heller ikke jeg eder med hvad myndighet jeg gjør dette.


Duma o nyawa nagoona la kanaga manga dodara ihiwa, ona magena dede o Gikimoi lo imatekerimoi waasi, sababu o Gikimoi Una magena Awi manara ma rabaka cawali ka o dodara waaka. 	 Den som ikke elsker, kjenner ikke Gud; for Gud er kjærlighet.


So Una wotemo onaka, "Nimasisitiari de o bi guru agama ona magena. Ona yodupa manga juba ikukuruku imasitibaka, de itagi yakahika o pasarka la o nyawa yahoromati. 	 Og han sa mens han lærte dem: Ta eder i vare for de skriftlærde, som gjerne vil gå i side klær og la sig hilse på torvene,


Kagena una wimake o nyawa moi awi ronga Eneas, una magena wolulugu moi so he o taungu tupaange awi dangiku wouti kawa. 	 Der fant han en mann ved navn Æneas, som hadde ligget åtte år til sengs, fordi han var verkbrudden.


De lo o Adam gena wisowo, duma o Iblis o ngopeqeka muna magena mikulai de o Gikimoi Awi beseso he mamote kawa so o dorouku moturaka. 	 og Adam blev ikke dåret, men kvinnen blev dåret og falt i overtredelse;


De Una wotemo, "O kia taaaka kanaga de ma ngale, de ngaroko magena ngona nanako waasi, duma done ma duuruka ngona asa nanako." 	 Jesus svarte og sa til ham: Hvad jeg gjør, forstår du ikke nu, men du skal skjønne det siden.


Komagena lo o nyawa o duniaka. O bi nyawa ma loha gena igogou o demo qaloloha yobicara, sababu manga sininga ma rabaka o bi moi-moi qaloloha yadiahi. O bi nyawa ma dorou gena manga bicara lo qatorou, sababu manga sininga ma rabaka o bi moi-moi qatotorou yadiahi. Sababu o kia bato manga sininga ma rabaka, magena asa isupu so yosibicara." 	 Et godt menneske bærer det gode frem av sitt hjertes gode forråd, og et ondt menneske bærer det onde frem av sitt onde forråd; for hvad hjertet flyter over av, det taler hans munn.


O ngopeqeka moi momasirokaka de ma roka gena ka woohosi, de muna magena momapiliku unaka. Duma nakoso ma roka wosone, de muna gena mipalakoka so aku momasiroka yanau moili naguuna mowidudupa, hitilahi una magena o Jou wipipiricaya moi. 	 En hustru er bundet så lenge hennes mann lever; men når hennes mann er hensovet, da har hun frihet til å gifte sig med hvem hun vil, bare det skjer i Herren.


So o Yahudika ma nyawa ipipiricaya o Yopeno o Petrus wimomote, ona yangodu yohairani icarawa, sababu igogou o Gikimoi Awi Gurumi Qatetebi lo wahike ngaroko ona o Yahudika ma nyawa yasowo. 	 Og alle de troende av omskjærelsen som var kommet med Peter, blev forferdet over at den Hellige Ånds gave var blitt utgytt også over hedningene;