De o es ilalamo, moi ma duduga he o kilo moritoha, gena asa o dipaku isimuura de o bi nyawa yatapaqu. So o nyawa magena asa o Gikimoi Awi ronga ma dorou yogaka, sababu o es ilalamo maro o muura gena igogou o bodito ifoloisi qatorou. 	 Og et svært hagl, som en hundre pund, falt ned fra himmelen på menneskene, og menneskene spottet Gud for haglets plage; for plagen av det var meget stor.


So muna momatoore, ami ili mapoputuru, motemo ongo Mariaka, "Igogou, o ngopeqeka manga sidongirabaka cawali ngona manena o Gikimoi Awi laha wonisicatu ifoloi, de ani pokoka o ngopa Una magena lo Awi laha wisicatuka bai! 	 og ropte med høi røst og sa: Velsignet er du blandt kvinner, og velsignet er ditt livs frukt!


De kanaga de maenasi to Ngohi Ai duba-duba ma binuka, kekiaka o bolu manena ma rabaka iwosa waasi. De ona lo bilasu Ngohi taaso la ma ngale to Ngohi Ai ili masirete gena ona asa isigise. So Ai duba Ngohi imomote gena, qangodu idadi o bolu moi de manga jojaga, Ngohi tomatengo gena, o sowohi ka ka moi. 	 Jeg har også andre får, som ikke hører til denne sti; også dem skal jeg føre frem, og de skal høre min røst, og det skal bli én hjord, én hyrde.


Komagena so ngini bilasu o pajak niafangu, sababu ma orasi o bobareta ma manara magena isidagi, de ona magena maro o nyawa o Gikimoi Awi leleani moi. 	 Derfor betaler I jo også skatt; for de er Guds tjenere, som nettop tar vare på dette.


Nako o pusaka ma surati, igogou o nyawa o surati yaaaka gena bilasu yosone kasi, qabolo de o pusaka magena aku isiregu. 	 For hvor det er et testament, der er det nødvendig at dens død som har oprettet det, blir godtgjort;


O nyawa de manga piricaya qaceceke Una upa wosidipito la itepi. Ona la kanaga manga piricaya ikurangi, gena Una lo wasiputuru. Una womomanara sidago o Gikimoi Awi pareta itotiai gena imasidiado o duniaka. 	 han skal ikke knuse et knekket rør og ikke slukke en rykende tande, før han har ført retten frem til seier.


O jojaru muna magena momatai-tai mokahika ma Kolano Herodeska, de motemo, "Ngohi tomagolo o Yohanes Wooosi awi sahe, so o orasi manena qabolo o pigaku nongado la noihike ngohika!" 	 Og straks skyndte hun sig inn til kongen og bad ham og sa: Jeg vil at du straks skal gi mig døperen Johannes' hode på et fat.


So mimasiloloa qabolo, de ngomi ma binuka de o Paulus mimajobo mitagi o Yerusalemka. So ngomi miside miakahika de mimasidiado o Kos ma guraka. So ma langino misideli miakahika o Rodos ma guraka, kagena de miside kali so mimasidiado o Patara ma bobaneka. 	 Da vi nu hadde revet oss løs fra dem og hadde seilt avsted, kom vi rett frem til Kos, næste dag til Rodus, og derfra til Patara.


sababu o wange lo idadi qapuputuka. Ato imatodoka o baro isifafati o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka gena iraca de ileta sinotoka. 	 og solen blev formørket, og forhenget i templet revnet midtefter.


O wange manena nimisasano ngomika, sababu o loha miaaka o nyawa wolulugu moika de ma sababu lo idodooha o nyawa una magena miwisilohaka, 	 Når vi idag blir tatt i forhør for en velgjerning mot et sykt menneske, om hvad han er helbredet ved,


Komagena imaakaka, de Awi muri-muri magena asa yosiningali kanaga iqoqoma o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilefo itemo, "Ai Baba, Ngohi Ai sininga ma dupa foloisi ilamo gena Ani Tahu bilasu o nyawa yahoromati sidago he dangade tosone." 	 Men hans disipler kom i hu at det er skrevet: Nidkjærhet for ditt hus skal fortære mig.


Hika tosiade-ade, ma orasi iqomaka ngohi ka o ngopa moi ka iecesi, de ngohi tobicara maro ka o ngopa, de ai sininga lo maro o ngopa ma sininga de lo ai tagapi maro ka o ngopa ma tagapi. Duma o orasi manena ngohi kanaga ilamoka, so o ngopa ma manara gena ngohi taqoha so taaka kawa. 	 Da jeg var barn, talte jeg som et barn, tenkte jeg som et barn, dømte jeg som et barn; men da jeg blev mann, la jeg av det barnslige.


Magena qabolo de o Yesus ma awa de Awi gianongoru yahino. So yaado o tahu ma dudu kasi, de o nyawa moi iwisulo Una wiaso. 	 Så kom hans mor og hans brødre, og de stod utenfor og sendte bud til ham og bad ham komme ut.


Sababu nakoso nioqo gena, ngini nigila-gila cawali nia ino masirete nioqo kasi de ma ngale nia dodiao magena niadamahawa, sidago o nyawa isususa kanaga o ino yamakewa de ma binukali kanaga yadaluka. 	 for idet I eter, tar hver på forhånd sin egen mat, og den ene er hungrig, og den annen er drukken.


O bobita magena gena ma nonomaka de asa foloisi ilamo. 	 Dette er det største og første bud.


Duma o demo ilamo magegena ngini asa inisisala, sababu ngini asa o nyawa moi niwisiguui de o nyawa moili niwitubuso, de komagena o Gikimoi Awi bobita gena niamotewa. 	 men gjør I forskjell på folk, da gjør I synd, og loven refser eder som lovbrytere.


Duma o Yahudika manga rarame moi isironga o Dadaru ma Rarame magena he idumuka. 	 Og jødenes høitid, løvsalenes fest, var nær.


O manara ilalamo moi o ngopeqeka muna magena aku maaka, o gososo qabobou magena mosiqahu Ai saheku, so muna asa Ai rohe mosidailako qabolo ma ngale Ngohi done bilasu tosone de ipoosu. 	 Hun gjorde det hun kunde; hun salvet forut mitt legeme til min jordeferd.


De nako ngini gena o Gikimoi winisininga ifoloi. Una ngini wininako qaloha, so nia hutu ma dala lo Una waeto de wanako qangodu. 	 Men endog hårene på eders hode er tellet alle sammen.


De nakoso yaakuwa ma Kristus o soneno wisioho kali, de o habari qaloloha misihohabari gena ma faida ihiwa, de komagena lo nia piricaya lo ma faida ihiwa. 	 men er Kristus ikke opstanden, da er vår forkynnelse intet, da er også eders tro intet;


Mutuwade, nako o ino la kanaga isisuba o serika gena, ngone potemo igogou aku o ino magena ka pooqo, sababu panakoka o Gikimoi Una gena ka womatengo de o dunia ma rabaka o bi giki ma somoa gena ihiwa. 	 Hvad nu det vedkommer å ete av avguds-offerne, da vet vi at ingen avgud i verden er til, og at det er ingen Gud uten én.


De nakoso o tahu ma nyawa gena iniqehe qaloha, de igogou o Jou Gikimoi asa Awi laha wasidumu onaka. Duma nakoso ona ngini iniholu, de qohaka, done asa o Jou Awi laha gena ona he yamakewa. 	 Og er det et fredens barn der, da skal eders fred hvile over ham, men hvis ikke, da skal den vende tilbake over eder.


Ma Kristus Awi dodara gena ngone dede Awi nyawa yangodu aku panako, duma nanga sininga ma kanako gena de ma batika, so paakuwa Awi dodara gena ngone patuga idodooha ma ngoha, eko ma gaku, eko ma guruye eko lo ma luku. Ngaroko komagena, ngohi togolo kali tanu ngini aku ma Kristus Awi dodara gena niamalo de nianako qaputuru, la o Gikimoi Una masirete de Awi boloi qangodu gena imasitauho nginika, so wogoge to ngini nia siningaka gena iwedo-wedo. 	 og kjenne Kristi kjærlighet, som overgår all kunnskap, forat I kan fylles til all Guds fylde.


Magena de o Yesus wotemo, "Ngohi asa totagi towisiloha." 	 Jesus sa til ham: Jeg vil komme og helbrede ham.


Maro o doku moi o tala ma qokuka de o poci moi o dadamika o nyawa yangodu ka yakelelo, komagena ngini lo o loha niaaaka aku o nyawa yangodu yakelelo de ona lo nia Baba o sorogaka aku wisigiliri." 	 La således eders lys skinne for menneskene, forat de kan se eders gode gjerninger og prise eders Fader i himmelen!


To ngohi ai demo ma ngale gena komanena: Igogou ma ngale ngone gena kanaga de nanga Imam Wilalamo masirete, Una magena kadaku o sorogaka womatamiye o Gikimoi Wokokuasa Awi girinaka la Awi horomati wamake. 	 Men en hovedsak ved det som her sies, er dette: Vi har en sådan yppersteprest som satte sig ved høire side av Majestetens trone i himlene,


So o orasi magegena nako o bi nyawa itemo nginika, 'Niakelelo, o Salamati ma Kolano kanena naga!' de ma somoa itemo, 'Hiwa, kadoke naga!' upa lo niapiricaya o nyawa ona magena. 	 Og om nogen da sier til eder: Se, her er Messias, eller: Se der - da skal I ikke tro det.


So muna gila-gila moloqa momagogora o Simon Petruska de o muri moili o Yesus wisibobosoka, de onaka motemo, "Awadede! Nanga Jou Awi sone ma bake nagala o nyawa yatosi de isiloqaka bai! So ngomi lo mianakowa iwisiloqa gena kiaka yakahika." 	 Hun løp da avsted, og kom til Simon Peter og til den andre disippel, han som Jesus elsket, og sa til dem: De har tatt Herren ut av graven, og vi vet ikke hvor de har lagt ham.


Wosulo komagena, sababu wositatapu o orasi ma simaka o dunia ma raba manena asa Una wosifanggali itiai, ma ngale magegena Awi nyawa moi wihirika la asa Awi hakim ma manara waaka. De ma ngale ngone o nyawa inangodu wonasinako itiai o nyawa Una magena wosoneka de o Gikimoi iwisioho kali bai!" 	 eftersom han har fastsatt en dag da han skal dømme verden med rettferdighet ved en mann som han har bestemt til det, efterat han har gitt fullgodt bevis for alle ved å opreise ham fra de døde.


De yangodu de manga kongo de manga sirangu ona iwikololo una so wihame kasi, 	 De brast da alle i sterk gråt, og de falt Paulus om halsen og kysset ham;


Ngona ani nyawa o Yesus iwipipiricaya o Kretaka nadoto nosidadu-dadu, la yososininga bilasu ona yasigise qaloha o nyawa yangodu ipopareta, de lo ona bilasu manga sininga ma dupa isidailako la o kia bato qaloloha gena yodupa yaaka. 	 Minn dem om å underordne sig under myndigheter og øvrigheter, å være lydige, rede til all god gjerning,


Magena de Una Awi demo de Awi simodoto ma ngale gena kanaga isingangasu waasi so ona yanakowa, duma ona yamodo so yododato imasano Unaka. 	 Men de skjønte ikke dette ord, og det var skjult for dem, så de ikke fattet det, og de fryktet for å spørre ham om dette ord.


Una asa wokolano o Yakub awi ngopa de awi danoku wapareta ka ikakali, de Awi pareta gena ma bati lo ihiwa." 	 og han skal være konge over Jakobs hus evindelig, og det skal ikke være ende på hans kongedømme.


Ma orasi magena una wakelelo awi nyawa moi o Mesirka ma nyawa wingangapo, so o Musa wahika o Israelka ma nyawa una magena iwiriwo, de wafanggali sidago o Mesirka ma nyawa una magena o Musa witooma. 	 og da han så en lide urett, kom han ham til hjelp og hevnet den som blev mishandlet, og slo egypteren ihjel.


"Upa o ino magena niapaqa," eko "Upa o ino manena lo niadahake," eko lo "Upa o ino manena lo niatigi." 	 Ta ikke! smak ikke! rør ikke!


La asa idadi maro o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, 'Ona magena kanaga de manga lakoka, duma o ade-ade ma ngale gena yasahewa, de lo cawali de manga ngauka, duma imasigisewa eko isidodoguwa. Sababu nakoso yanako asa manga dorou yodongosa de imatoba, de o Gikimoi asa wahike o apongu onaka, duma ona asa yanakowa.' " 	 forat de skal se og se og ikke skjelne, og høre og høre og ikke forstå, forat de ikke skal omvende sig og få forlatelse.


De o ngeko moi-moi idala o Gikimoi asa ngini winihike de ma boloili la ngini aku de nia sininga foloisi qaloloha niahike o nyawaka. So done ma orasi to ngini nia roriwo o pipi gena ngomi miatota o nyawa isususa o Yerusalemka, de o nyawa yadala asa manga sukuru yatide o Gikimoika. 	 idet I blir rike i alle ting til all opriktig kjærlighet, som ved oss virker takksigelse til Gud.


Sababu o jaji ma nonoma gena kanaga de ma kurangi, de ma duuruka bilasu isitagali de o jaji ma somoa. 	 For hadde hin første vært ulastelig, da var det ikke søkt rum for en annen;


So nakoso kanaga o nyawa nagoona la iwingaku o Yesus Una magena igogou o Gikimoi ma Ngopa, de o Gikimoi asa dede o nyawa ona magena imarimoi de komagena ona lo imarimoika dede o Gikimoi. 	 Den som bekjenner at Jesus er Guds Sønn, i ham blir Gud, og han i Gud.


Wewe! Upa nikiolo komagena. Hika nimomi kali. De nia sininga nisiputuruli ma ngale Ngohi nisigise qaloha. Upa sidago nia sigogise ka ma cunu de magena asa isisa, maro isosone. Sababu Ngohi tanakoka o bi moi-moi ngini niaaaka gena itiai waasi o Gikimoi Awi simaka. 	 Bli våken, og styrk det annet, som var på vei til å dø! for jeg har ikke funnet dine gjerninger fullkomne for min Gud.


Duma Una wosango wotemo, "Kanaga o Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka isilefoka, 'Nako o bi nyawa gena upa ka cawali o ino so ioho, duma ka cawali o Gikimoi Awi demo la yasigise de yaaka.' " 	 Men han svarte og sa: Det er skrevet: Mennesket lever ikke av brød alene, men av hvert ord som går ut av Guds munn.


Duma tanu ngini magegena aku nianako ifoloi o Yesus Kristus, gena nanga Jou de nanga dorouno wonasisosalamati, Una magena winidogo qabolo o loha ifoloi ilamo la Una lo foloisi niwinako. Jou, igogou Ngona gena foloi nolamo ka sidutu ikakali. Amin. Ngohi Petrus 	 men voks i nåde og kjennskap til vår Herre og frelser Jesus Kristus! Ham være æren både nu og til evig tid! Amen.


O Yesus o talaka de wouti de o nyawa yadala icarawa Una iwisiduuruno. 	 Da han gikk ned av fjellet, fulgte meget folk ham.


Duma ngohi ai sukuru tatide o Gikimoika, sababu ngaroko ngini iqomaka imatero de o dorou ma gilalo so ka o dorou niosigise, duma ngini o orasi manena de nia sininga igogou nisigise o dodoto o Gikimoino la magena inidoto nginika. 	 Men Gud være takk at I vel har vært syndens tjenere, men nu av hjertet er blitt lydige mot den lærdomsform som I er blitt overgitt til!


Qabolo de o Yesus wotemo o ade-ade ngai sinotoli, "O nyawa moi lo pamakewa o baju qamomanalo de asa isitapa de o baro qamomuane. Sababu ma dadapa qamomuane magena isilia sidago o baju qamomanalo magena itola so yaraca foloi ilamo. 	 Ingen setter en lapp av ukrympet tøi på et gammelt klædebon; for lappen river med sig et stykke av klædebonet, og riften blir verre.


Magena imatero de o Jou Gikimoi Awi demo o nabi moi wosilelefoka, gena komanena, 	 Og dermed stemmer profetenes ord overens, således som det er skrevet:


Sababu nakoso ngone nanga sininga ma rabaka kanaga o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino aku posibicara la o Gikimoi Awi ronga posilamo, de o nyawa yoiise ona magena yaakuwa isimote itemo, "Amin! Igogou de itero!" Sababu ona gena nanga demo ma ngale gena asa yanakowa. 	 For dersom du lover Gud med din ånd, hvorledes skal da nogen blandt de ukyndige kunne si amen til din takkebønn? han vet jo ikke hvad du sier;


Komagena lo ngini nigohiduurusi tinisisitiari, ngini bilasu niasigise nia roriri ona magenaka. De ngini o bi gogobu ningodu bilasu nimatekeleleani de nia sininga qamuuqu moi de moika. Sababu o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilefoka itemo, "O Gikimoi asa o nyawa imacacaralamo de imasihie ona magena walawangi, duma ona manga sininga qamomuuqu, ona magenaka asa wodupa Awi laha wosidumu de wariwo." 	 Likeså skal I yngre underordne eder under de eldre, og I alle skal iklæ eder ydmykhet mot hverandre; for Gud står de stolte imot, men de ydmyke gir han nåde.


Sababu done asa ma orasi yaado de o nyawa itemo, 'Igogou, o bi ngopeqeka la kanaga ma moi waasi yatilibu, so ma moi waasi ipuo, de lo onaka ma moi waasi o ngopa isusu, ona magena asa yosanangi bai!' 	 For se, de dager skal komme da de skal si: Salige er de ufruktbare og det liv som ikke fødte, og det bryst som ikke gav die.


Una magena nowisidailako o bi nyawa yangoduka. 	 som du har beredt for alle folks åsyn,


De ma tadu mogiowo nakokeleloka magena o kolano yamogiowo, duma ona ipareta waasi. Ona magena done asa o haiwani ma kuasa yamake la de o haiwani imatekerimoi la ikolano de ipareta ma deka cawali ka o orasi moi. 	 Og de ti horn som du så, er ti konger som ennu ikke har fått rike, men de får makt som konger én time sammen med dyret.


O nyawa nakoso o demo o Gikimoino isingongangasu o buku manena ma rabaka gena ma ngale yabacaka de yosigiseka de lo yodupa yaakaka, done ona magena asa yosanangi. Sababu ma orasi he idumuka de o bi moi-moi magegena qangodu asa idadi. 	 Salig er den som leser, og de som hører det profetiske ord og tar vare på det som er skrevet der; for tiden er nær.


De lo upa o pipi foloi niodesere, duma o kia de maena bilasu nisanangi. Sababu kanaga o Gikimoi wotemoka, "Ngohi asa ma moiwa tonidongosa ngona." 	 Eders ferd være uten pengekjærhet, så I nøies med det I har; for han har sagt: Jeg vil ingenlunde slippe dig og ingenlunde forlate dig,


Nakoso ibabalo yapereki waasi, o gegeto ma bukuku upasi manga ronga isingosa. Sababu ma orasi manga nyafusu qapoputuru ibao, ona he widupa kawa ma Kristus wileleani de ka yodupa ikawi kali. 	 Men yngre enker skal du avvise; for når de i kjødelig lyst sviker Kristus, vil de gifte sig,


"Nimasidodiahi, sababu o bi nabi ikokulai. Ona magena imatero maro kanaga o nyawa o Gikimoi iwipipiricaya duma ona ikokulai, so manga edekati qatorou la o nyawa manga piricaya gena yasisa. 	 Men vokt eder for de falske profeter, som kommer til eder i fåreklær, men innvortes er glupende ulver!


Motagi momasidiado o Zakharia awi tahuka, de mowosa de ami salam momisidiado ongo Elisabetka. 	 og hun kom inn i Sakarias' hus og hilste på Elisabet.


Ma orasi iqomaka o Yesus o Galilea ma bi dokuka de o bi ngopeqeka ona manena Una wimomote de wiriwoka. De kanagasi o ngopeqeka ma somoa o Yerusalemno yahihino imakangaho de o Yesus. 	 som hadde fulgt ham og tjent ham da han var i Galilea, og mange andre kvinner som hadde draget op med ham til Jerusalem.


Magegena de Awi muri-muri yakelelo o kia naga o ngopeqeka muna magena maaka, de ona asa yatoosa de itemo, "Ce! Nakoso o gososo qabobou magena posiija de ma ija pahali-haliku, la ma pipi de asa o nyawa isususaka pahike. Duma muna mapoosa. We, ma ngale ka maumo!" 	 Dette kunde jo være solgt for mange penger og gitt til de fattige.


O ngopeqeka yasinoto o tamo yotutu ma rabaka, de mimoi asa imingaho de moili asa imiqohaka.(( 	 To kvinner skal male på samme kvern; den ene skal tas med, og den andre skal lates tilbake.


Duma ongo Maria ami siningaka madiahi de mosifikiri. 	 men Maria gjemte alle disse ord og grundet på dem i sitt hjerte.


Una wapipi qabolo de wotemo, "Ai manara tosiboloka." Ato Awi sahe iruku gena wosoneka. 	 Da nu Jesus hadde fått eddiken, sa han: Det er fullbragt. Og han bøide sitt hode og opgav sin ånd.


So ona yamuruo naga ngohi iririwo gena ka cawali o Lukas womatengo wogogesi dede ngohi. So, Timotius, ma orasi ngona nahino tanu o Markus lo nowingaho wahino ngohino, sababu una aku ngohi woiriwo, 	 Lukas er alene hos mig. Ta Markus og ha ham med dig! for han er mig nyttig til tjeneste.


O wange butanga ipasaka, de o Yesus wangaho Awi muri yaruwange, ena gena o Petrus, de o Yakobus, de o Yohanes itagi imatinga o tala ikukuruye moika. To ona manga goginano ma rabaka Una Awi jamani ingali. 	 Og seks dager derefter tok Jesus med sig Peter og Jakob og Johannes og førte dem avsides op på et høit fjell for sig selv alene. Og han blev forklaret for deres øine,


Sababu nagoona o Gikimoi Awi demo yoise la imadiahi manga siningaka, done Awi demo magena asa wasidogo manga siningaka la yosihoda itiai. Duma nagoona Awi demo gena yoholu, ngaroko Awi demo kanaga manga siningaka la ka ma cunu, done asa ka waqehe kali." 	 For den som har, ham skal gis, og den som ikke har, fra ham skal endog tas det han har.


Ona magena o nyawa yasimoku o adati de o galepu ma bio idala de qatotubuso, duma ona masirete lo o nyawa yariwowa la o adati de o galepu magena yamote. 	 de binder svære byrder, som er vanskelige å bære, og legger dem på menneskenes skuldrer, men selv vil de ikke røre dem med sin finger.


Sababu o Babel manga dorou magena ilamo, maro o teto patopu so itopu ifoloi sidago he yaado o dipaye. So o Gikimoi wososininga so bilasu manga dorou magena wosifanggali de o sangisara qatotubuso. 	 For hennes synder når like til himmelen, og Gud har kommet hennes urettferdige gjerninger i hu.


O nyawa ona magena ma simaka so kagena imaokoye o pareta ma kursi de o dodadi iooho ngai iha de lo o bi roriri gena yogilolino, so inyanyi de manga nyanyi qamomuane moi. De manga nyanyi magena o nyawa nagoona lo yaakuwa yosinyanyi, ka cawali o nyawa yacala 144 ona magena. O nyawa ona magena o Duba ma Goho manga dorou wafanggali o dunia ma dongirabano. 	 Og de sang en ny sang for tronen og for de fire livsvesener og de eldste, og ingen kunde lære sangen uten de hundre og fire og firti tusen, de som er kjøpt fra jorden.


Ma orasi iqoqomaka de o Gikimoi wijaji o Abrahamka wotemo, "Igogou-gogou, Ngohi Ai laha asa tonisidumu la to ngona ani ngopa de ani dano asa yadala." De Una Awi jaji gena ma ngale wosiputuru so asa wosasi dede Awi ronga masirete, sababu moi lo yahiwa ifoloi wikukuruye de Una. 	 Sannelig, jeg vil rikelig velsigne dig og storlig mangfoldiggjøre dig;


de manga suba yatide o bi giki ikokulaika de imagogomahate, de yolawangi de imakangamo, de o doosa de yatodoosa poli sidago imatoore, de imatekesikoholu la yaaka so manga siningaka ma dupa gena ma ngale ka ona masirete imasihie de foloisi imasilamo de o nyawa ma binuka sidago lo o ritinga idadi he o bolu sinotoka de imatekesikoholu, 	 avgudsdyrkelse, trolldom, fiendskap, kiv, avind, vrede, stridigheter, tvedrakt, partier,


So ona magena itemo unaka, "Una magena naguuna so wonisulo ngona hika ani jongutu natoti de notagi." 	 De spurte ham: Hvem er det menneske som sa til dig: Ta den og gå?


De ona ingamo sababu o Petrus de o Yohanes yodoto o bi nyawaka itemo o Yesus wisioho kali o nyawa isosone manga sidongirabano, so igogou o nyawa isosoneka done aku ioho kali. 	 de harmedes over at de lærte folket og forkynte i Jesus opstandelsen fra de døde,


Duma una womanosu kali. Itekawa, de o orasi magena o bi nyawa kagena itemo o unaka, "We! Ngona upa nomanosu! Igogou, ngona manena to ona manga dodiao moi, sababu ngona o Galilea ma nyawa." 	 Men han nektet det atter. Og litt efter sa atter de som stod der, til Peter: Du er sannelig en av dem; du er jo en galileer.


Ngaroko komagena, duma ngomi lo o Yesus Kristus miwipiricayaka. Sababu ngomi misihodaka o Gikimoi masirete asa waaka la o nyawa manga sininga gena itiai. Upa he o Yahudika mia bobita o Gikimoino gena miamote, ka cawali o nyawa ona magegena la ma Kristus wipiricayaka. O Gikimoi wotemo, "Upa o Yahudika manga bobita Ngohino gena yamote la asa Ngohi taaka o nyawa manga sininga itiai." Komagena so ma ngale o Gikimoi waaka to ngomi mia sininga itiai gena, ngomi bilasu ma Kristus miwipiricaya, de upa he o Yahudika mia bobita o Gikimoino miamote. 	 men da vi innså at et menneske ikke blir rettferdiggjort av lov-gjerninger, men ved tro på Kristus Jesus, så trodde også vi på Kristus Jesus, for å bli rettferdiggjort av tro på Kristus og ikke av lov-gjerninger, eftersom intet kjød blir rettferdiggjort av lov-gjerninger.


Kanaga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O nyawa ma nonoma, gena o Adam, o Gikimoi Awi woma gena wosiwuwu o nyawa magenaka so una woohoka." Duma ma Kristus, Una magena wisironga lo o Adam ma dodogu, ka Una magena done wonahihike o oho ka sidutu ikakali. 	 Således er det og skrevet: Det første menneske, Adam, blev til en levende sjel; den siste Adam er blitt til en levendegjørende ånd.


O Kornelius womaginano o malaikat magenaka de wimodo so wotemo, "Baba, o kia naga." O malaikat magena isango itemo, "To ngona ani sumbayang o Gikimoi woiseka de ani roriwo o nyawa isususaka gena wakeleloka, so wodupa wafanggali ngonaka. 	 Men han stirret på ham og blev forferdet og sa: Hvad er det, Herre? Han svarte ham: Dine bønner og dine almisser er steget op til ihukommelse for Gud.


Igogou! Ngini niise qaboloka, ma orasi iqoqomaka ngohi o Yahudika ma nyawa manga bobita o Gikimoino maro o Musa walelefo gena tamote, ma ngale ai siningaka nagala taaka itiai so o bi moi-moi magegena ka taaka. Komagena so idodooha ngohi o nyawa o Yesus wipipiricayaka de tasangisara qatubuso, ai edekati gena ona tasisa. 	 I har jo hørt hvorledes jeg fordum levde som jøde, at jeg over all måte forfulgte Guds menighet og ødela den,


"Bilasu o surati moi nalefo kali de nosidingo o gogobu o Sardiska de to ona manga bobaretaka nosingangasu: Ngohi manena de o Gikimoi Awi gurumi tumudingi tapareta de lo o bi ngoma tumudingi gena tacoho. So o demo manena gena Ngohi tinisingangasu nginika. Ngohi tanako ngaroko o nyawa itemo o oho qamomuane Ngohino gena ngini niamake, duma igogou ngini niamake kawa. 	 Og skriv til engelen for menigheten i Sardes: Dette sier han som har de syv Guds ånder og de syv stjerner: Jeg vet om dine gjerninger, at du har navn av at du lever, og du er død.


Ato ani salam toise, de o ngopa ai poko ma rabaka gena imahiti de ma nalika. 	 For se, da lyden av din hilsen nådde mitt øre, sprang fosteret i mitt liv med fryd.


Ma orasi Una Awi demo magena wosingangasuka, de kanaga o nyawa ma binukali asa iwipiricaya Unaka. 	 Da han talte dette, trodde mange på ham.


So nakoso o nyawa la kanaga aku ma Kristus wipiricaya, de bilasu iqoma o nyawa itagi isihabari onaka, so ona magena aku o habari ma ngale Una gena yoise de yanako. 	 Så kommer da troen av forkynnelsen, og forkynnelsen ved Kristi ord;


'He, Paulus! Ngona ma Kaisar Roma bilasu nowirisima, la ma ngale o Gikimoi Awi laha ngonaka so o nyawa ningodu nisiside gena upa nibodito, so ngaroko upa he nimodoli.' 	 Frykt ikke, Paulus! du skal stå frem for keiseren, og se, Gud har gitt dig alle dem som seiler med dig, til gave.


Komagenali o nyawa moi lo asa pamakewa, o anggur qamomuane de yoguse ma ngihi iqoqomaku, upa sidago o anggur qamomuane done asa iwaka so ma ngihi iqoqoma magena yapolote. Ma dodoguku ma anggur de ma ngihi sinoto lo sona podahewa. 	 Og ingen fyller ny vin i gamle skinnsekker; ellers vil den nye vin sprenge sekkene, og den selv spilles og sekkene ødelegges;


duma ona asa iwisimahawa, de yotemo Unaka, "Hino la kanena Ngona nomasidodogu kasi dede ngomi. Imaqa-maqaka, so he qaputu so." So Una igogou womasidodogu kagena onaka. 	 Da nødde de ham og sa: Bli hos oss; for det stunder til aften, og dagen heller! Og han gikk inn og blev hos dem.


De lo ngohi ngaroko o kia naga itotiai gena akuwa taaka, duma totemo igogou o bobita o Gikimoino gena itiai. 	 Men gjør jeg det som jeg ikke vil, da vidner jeg jo med loven at den er god;


Hika ngini niosininga igogou-gogou ngini nia rohe gena imatero maro o tahu moi, de kanaga ma rabaka o Gikimoi Awi Gurumi. Awi Gurumi gena Una masirete winihike nginika la wogoge to ngini nia sininga ma rabaka, so nia rohe gena to nginiwa, duma ka to Una. 	 Eller vet I ikke at eders legeme er et tempel for den Hellige Ånd, som bor i eder, og som I har fra Gud, og at I ikke hører eder selv til?


Hika ngini nimasitiari. Upa sidago o dodoto ikokulai gena ngini inisabatolo. O dodoto magena ma sihino ka o nyawano so ma faida ihiwa de ikulai. Sababu magena ma Kristusno qasowo, duma ona inidoto o adati de o galepu nanga ete de nanga toporano, de lo o kuasa ma buturu ma sihino ka o duniano. 	 Se til at det ikke må være nogen som gjør eder til sitt rov ved verdslig visdom og tomt bedrag, efter menneskenes lære, efter verdens barnelærdom og ikke efter Kristus.


Duma womatodoka o Yesus womakiliho de o Petruska wisidapano wotemo, "He! Iblis, noloqa! Ngona gena asa Ngohi noisifafati. Ani sininga magena imaterowa de o Gikimoi Awi sininga, duma ani sininga gena ka o nyawa ma sininga." 	 Men han vendte sig og sa til Peter: Vik bak mig, Satan! du er mig til anstøt; for du har ikke sans for det som hører Gud til, men bare for det som hører menneskene til.


Iqomaka, ngomi ma ngale o Yesus minidoto qabolo nginika, de ngini lo o Gurumi Qatetebi niwimakeka, de lo o habari qaloloha ngini niopiricayaka. Duma o orasi manena naga de ngohi tanakoka ngini kanaga ma ngale o Yesus ma somoali, o nyawa inidodoto gena, nisanangi so niaqehe qaloha. De ngini lo nimasidailako niaqehe qaloha o kuasa ma somoali de lo niopiricaya o habari ma somoano. 	 For om det kommer en til eder og forkynner en annen Jesus, som vi ikke har forkynt, eller I får en annen ånd, som I ikke før har fått, eller et annet evangelium, som I ikke før har mottatt, da vil I gjerne tåle det!


La Una womatinga sutu ikuruka, de o tonaku wobukuku de wosumbayang. Awi gogolo ma rabaka tanu witide la iwisitilaku o sone ma ngeko manena. 	 Og han gikk et lite stykke frem, falt ned på jorden og bad at denne stund måtte gå ham forbi, om det var mulig,


De ngini lo o manara o kia bato gena hika niaaka foloisi nikaeli de qaloha, upa nia manara maro o nyawa nialeleani, duma nia manara maro o Jou niwileleani. 	 Det I gjør, gjør det av hjertet, som for Herren og ikke for mennesker,


So ngini ai dodiao nipipiricaya, bilasu nia sabari ilamo, ngaroko o sangisara ma rabaka, sidago o Jou done wahino kali de asa niamake o oho ka sidutu ikakali. Hika niakelelo o nyawa itotoro gena asa de manga sabarika, ona yodamaha manga doro done asa ma sopo yautu de yatolomuka, sababu o ino magegena ma faida ilamo. Ona yodamaha sidago o muura ma orasika asa yodato de sidago lo o muura ma orasika asa isopo de magena asa qabolo qangoduka. 	 Vær da tålmodige, brødre, til Herren kommer! Se, bonden venter på jordens kostelige grøde og bier tålmodig på den, til den får høstregn og vårregn;


So nakoso o Demetrius de awi nyawa imomanara manga dupa so o nyawa moili ona wikalaki, de o hakim ma riho lo de maena de o bobareta lo de maena, so bilasu ona kagena yangaho la yakalaki. 	 Har nu altså Demetrius og kunstnerne med ham nogen klage mot nogen, da holdes det jo rettergangsdager, og her er jo landshøvdinger; la dem kalle hverandre inn for retten!


Maro o Babel manga dorou o nyawaka, komagena lo hika o dorou paaka o Babelka, ma ngale manga manara ma dorou moi-moi qangodu hika onaka lo pafanggali ma para ma sinoto kali la ifoloisi qatubuso. Maro o dalu qacucuka o udo-udoku posicapu, so o cuka posipara ma sinotoli posicapu la foloisi qaputuru. 	 Gi henne igjen som hun har gitt, og gjengjeld henne dobbelt efter hennes gjerninger! Skjenk henne dobbelt i det beger hun har iskjenket!


Nimasidodiahi! Hika nia piricaya gena nisiputuru bai! Ngini bilasu nimaputuru de o kia bato upa nimodo. 	 Vær årvåkne, stå fast i troen, vær mandige, vær sterke!


De lo o kia bato nitetemo de niamomanara gena ma rabaka hika ngini niaaka imatero maro o Jou Yesus Awi nyawa so bilasu yaaka. De komagena lo sababu o Yesus Awi manara nginika, so hika ngini lo salalu nia sukuru niatide o Baba Gikimoika. 	 og alt som I gjør i ord eller i gjerning, gjør det alt i den Herre Jesu navn, idet I takker Gud Fader ved ham!


So ona isitatapu la o pipi magena isiija o tona moi isironga o Boso Iaaka ma Tona, la idadi o Yahudika ma nyawa yasowo manga boosu ma riho. 	 Og de holdt råd med hverandre, og kjøpte for pengene pottemakerens aker til gravsted for fremmede.


Kagena o wange muruo nagaka, de o nabi moi una lo o Gikimoi Awi demo wosingongangasu, awi ronga o Agabus, o Yudea ma daerano de wahino. 	 Mens vi nu blev der i flere dager, kom en profet ved navn Agabus ned fra Judea;


Duma nakoso ngini gena o Musa niwipiricaya, igogou ngini lo bilasu nipiricaya Ngohi, sababu o bi moi-moi o Musa walelefoka ma ngale Ngohi gena komagena. 	 For hadde I trodd Moses, da hadde I trodd mig; for det er om mig han har skrevet;


Ma duuruka, de ma ngale o kia naga nianakoka so asa to una awi piricaya yasisaka, sababu o kia naga wamalo qatorou la ngini niaaaka magena una wamote, duma una magenaka lo ma Kristus wosoneka. 	 da går jo den skrøpelige fortapt for din kunnskaps skyld, den bror for hvem Kristus er død!


Ngini nagoona la nidupa nipiricaya Ngohi, ngini magena lo kanaga maro Ngohi taaka, komagena ngini igogou asa aku niaaka. De igogou ngini lo asa niaaka foloisi ilalamo, sababu Ngohi done asa totagi tokahika Ai Babaka, qabolo de aku lo o Gurumi Qatetebi wahino nginika. 	 Sannelig, sannelig sier jeg eder: Den som tror på mig, han skal også gjøre de gjerninger jeg gjør; og han skal gjøre større enn disse; for jeg går til min Fader,


So upa ngini nia rohe niaaka la ngini o nyafusu ma dorou niamote, maro o nyawa o Gikimoi iwinanakowa gena ona yaaka. 	 ikke i lystens brynde, som hedningene, som ikke kjenner Gud;


Ona igogou yamodo. We! O Musa lo wimodo womasidotirineku. 	 og så fryktelig var synet at Moses sa: Jeg er forferdet og skjelver.


O habari qaloloha isihabari gena, iqomaka o Jou Yesus wahino waasi de o Gikimoi asa wojaji qaboloka. Awi jaji gena maro kiaka kanaga Awi nabi-nabi isilefo o Jaji Iqoqoma ma Buku ma rabaka. 	 som han forut lovte ved sine profeter i hellige skrifter,


Nakoso ma ngale o dodoto manena o nyawa la kanaga yodupa imatekesikoholu, de ona magena tadedemo cawali ai demo moi: ena gena, to ngone de lo to Gikimoi Awi gogobu yangodu lo nanga adati de nanga galepu pamomote magena o ngopeqeka la kanaga o sumbayang ma rabaka, ona magena bilasu manga sahe yatalakeka. Nanga adati eko nanga galepu ma somoa lo ihiwaka. 	 Men dersom nogen vil være trettekjær, da har ikke vi en sådan skikk, heller ikke Guds menigheter.


Komagena imaaka, so o Petrus o bui ma tahuka wijajagasi, duma o bi gogobu ona magena isumbayang de manga sininga qaputuru igolo o Gikimoika ma ngale o Petrus awi oho. 	 Så holdt de da vakt over Peter i fengslet; men det blev gjort inderlig bønn til Gud for ham av menigheten.


Ngaroko komagena, nako ngini gena komagenawa. Duma ngini asa niwisigise o Gurumi Qatetebika, sababu igogou kanaga to ngini nia sininga ma rabaka wogogeka. De nakoso kanaga o nyawa lo manga sininga ma rabaka ma Kristus Awi Gurumi ihiwa, de ona magegena ma Kristus Awi nyawa yasowo. 	 Men I er ikke i kjødet, men i Ånden, såfremt Guds Ånd bor i eder; men har nogen ikke Kristi Ånd, da hører han ikke ham til.


Komagena lo ngini. Nakoso o Gikimoi Awi pareta moi-moi qangodu gena ngini niaakaka, bilasu nitemo, 'Nakoso ngomi manena cawali ka o bi gilalo. So o kia naga ngomi miaaka gena ka cawali to ngomi mia momoku.' " 	 Således skal også I, når I har gjort alt det som er eder pålagt, si: Vi er unyttige tjenere; vi har bare gjort det vi var skyldige å gjøre.


So de ma orasi ona yoise o Paulus wobicara onaka de o bahasa Ibrani, ona foloi imapopongoka. 	 Da de hørte at han talte til dem på det hebraiske mål, holdt de sig ennu mere stille. Han sier da:


Duma o Jou o Elia wisulowa la una ibabalo gena moi lo waali wariwo, ka cawali wisulo la wotagi mobabalo moi o Sarfat ma dokuka, ma ngale womiriwo muna o Sidonka ma nyawa, gena o Israelka ma nyawa misowo. 	 og til ingen av dem blev Elias sendt, men bare til en enke i Sarepta i Sidons land.


Qaboloku, o Yesus o Yordan ma Seleraka so he womajobo de o Gurumi Qatetebi ma kuasa qaasu-asu wipareta so wingaho o tona ibobeleuka. 	 Men Jesus vendte tilbake fra Jordan, full av den Hellige Ånd, og han blev av Ånden ført om i ørkenen


de itemo, "O kuasa ma ngale o bi bangsa de manga kaya manena qangodu ngohi tapareta, de magena asa tonihike Ngonaka, sababu ngohi aku tahike nagoonaka o kia bato todudupa. 	 Og djevelen sa til ham: Dig vil jeg gi makten over alt dette og disse rikers herlighet; for mig er det overgitt, og jeg gir det til hvem jeg vil;


De upa sidago lo ngini iniaso 'Guru', sababu nia Guru gena kanaga ka womatengo, Una magena ma Kristus. 	 Heller ikke skal I la eder kalle lærere; for en er eders lærer, Kristus.


sidago lo o bi moi-moi qangodu ma rabaka gena ngini nidadi nikaya, ena gena ngini winisiputuru so aku nidoto nicocawaro de lo winihike nginika o cawaro moi-moi gena qangodu qaloloha. 	 at I i ham er gjort rike på alt, på all lære og all kunnskap,


Maro iqoqomaka o Musa waaka so nanga ete de nanga topora ona yaoqo o ino manna o tona ibobeleuka, imatero de o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, 'Una wahike onaka o roti o sorogano la ona aku yaoqo.' " 	 Våre fedre åt manna i ørkenen, som skrevet står: Han gav dem brød fra himmelen å ete.


Mutuwade ngini o sorogaka nia sininga ifoloi isanangi. We, o bodito! O tona de lo o teo. Sababu kugena nginiku o Iblis wokahuku. Awi doosa wosibataru womanara de o duhudu awi orasi ka ma cunu." 	 Derfor fryd eder, I himler, og I som bor i dem! Ve jorden og havet! for djevelen er faret ned til eder i stor vrede, fordi han vet at han bare har en liten tid.


O Yahudika manga roriri to Una Awi ade-ade gena yoise, de ona yanako Una wasimeta onaka. So kagena de ona imasikadailako la tanu Una iwitago. Duma ma ngale ona yamodo o bi nyawa yadadala, so ona itagi de Una ka wiqohaka. 	 Og de søkte å gripe ham, men fryktet for folket; for de skjønte at det var om dem han hadde talt lignelsen. Og de forlot ham og gikk bort.


Sababu o Paulus woholu womimote ngomi, so ngomi ka mitemo, "Hika powiqohaka, la o Jou Yesus Awi dupa ma ngale unaka asa idadi de imaaka." 	 Da han nu ikke lot sig overtale, slo vi oss til ro og sa: Skje Herrens vilje!


Ngini maro Ai ngopa-ngopa tinisosininga, bilasu ngini nianako ma cunusi Ngohi dede ngini he kanena kawa. De done asa ngini Ngohi nisari duma imatero maro o kia Ngohi totetemo o Yahudi manga roririka gena, komagena lo Ngohi tinidedemo nginika, gena ngini lo niaaku waasi niakahika o riho magegenaka, kiaka Ngohi asa kagena tokahika. 	 Mine barn! ennu en liten stund er jeg hos eder; I skal lete efter mig, og som jeg sa til jødene: Dit jeg går, kan I ikke komme, således sier jeg nu også til eder.


Komagena so o nyawa ona magena ngini nisangisara, imatero o kia naga iqomaka ma orasi ngini nikelelo ngohi kagena o Filipika de isangisara, komagena lo ngini niiseka o orasi manena naga lo ngohi isangisara kali kanena o Romaka. 	 idet I har den samme strid som I så på mig og nu hører om mig.


So ngomi lo miopiricaya o Yesus Awi kuasa magena, so o nyawa wolulugu niwinanakoka de niwikokeleloka, una manena wiputuruka. Sababu miapiricaya o Yesuska, so una manena iwisilohaka to ngini ningodu nia simaka. 	 Og ved troen på hans navn har hans navn styrket denne mann som I ser og kjenner, og troen som virkedes ved ham, har gitt ham denne fulle førlighet for eders alles øine.


Sababu o ake ma jobubu ngai moi nogenano yaakuwa o ake de o teo lo isupu. 	 Gir vel kilden av samme opkomme søtt og beskt vann?


So ma ngale ngohi ai gogelelo qangodu gena qaloha icarawa, so o Gikimoi woihike ngohika o sangisara ma rupa moi, la idadiwa ngohi tomasihie. O sangisara gena maro o totopo moi to ngohi ai lakeka, de lo maro o Iblis ma sosulo moi ngohi isisususa. 	 Og forat jeg ikke skal ophøie mig av de høie åpenbarelser, er det gitt mig en torn i kjødet, en Satans engel, forat han skal slå mig, så jeg ikke skal ophøie mig.


O Gikimoi winiaso la ngini nidadi to Una Awi nyawa masirete, Una gena aku niwipiricaya igogou, sababu Una aku winijaga qaloha. 	 Han er trofast som har kalt eder; han skal og gjøre det.


Sababu mia dupa la miahika la pomakamake kali gena, ngohi, Paulus, ai orasi tatagali he ma muruo naga gena ai edekati tahikali nginika. Duma miahika waasi, sababu o Iblis imifati so o nyawa imilawangi sidago lo mimasidiado waasi nginika. 	 fordi vi gjerne vilde komme til eder - jeg, Paulus, både én gang og to ganger - men Satan hindret oss.


Komagena so upa sidago ngone gena, ngaroko ma sababu o kia naga moi lo ihiwa, duma pomacaralamo sidago lo pomatekesigaro so pomatekeduhudu moi de moika. 	 La oss ikke ha lyst til tom ære, så vi egger hverandre og bærer avind imot hverandre!


So nakoso kanaga ngini la de nia dorouka, hika ngini nimangaku kasi moi de moika, komagena lo ngini moi de moika gena hika nimasumbayang, la ma ngale o Jou aku winisiloha. Sababu o nyawa nakoso kanaga manga sininga itotiai de manga sumbayang yatide o Jouka, gena ma ngale Awi laha foloisi ilamo aku idadi. 	 Bekjenn derfor eders synder for hverandre og bed for hverandre, forat I kan bli lægt! En rettferdig manns bønn har stor kraft i sin virkning.


De o Gikimoi de Awi kuasa aku ngini winidogo o bi moi-moi qaloloha gena qangodu, so nginika o kia naga ikurangi gena qangodu niamake sidago nia kurangi moi lo asa ihiwa. La o bi loha moi-moi gena qangodu ngini aku niaaka ma ngale o nyawa niariwo. 	 Og Gud er mektig til å gi eder all nåde i rikelig mål, forat I alltid i alle ting kan ha alt det I trenger til, og således rikelig kan gjøre all god gjerning,


Ngini gena o Baba Gikimoi winihirika sababu ma orasi ma nonomasi de Una magena kanaga de Awi edekati komagena. Una winihirika dede Awi Gurumi asa winiaka so ngini nidadi to Una Awi nyawa masirete, la ma ngale ngini gena o Yesus Kristus niwisigise, de ma ngale nia dorou so sidago Una wosone de Awi au ikopola ma ngale winisiapongu. Ngohi togolo tanu o Gikimoi winidogo nginika o laha ifoloi de nia sininga waaka so foloisi isanangi. 	 efter Gud Faders forutviten, i Åndens helliggjørelse, til lydighet og oversprengning med Jesu Kristi blod: Nåde og fred bli eder mangfoldig til del!


Sababu o Lewi gena o Abraham awi ngopa de awi dano moiku. Ma orasi o Melkisedek o Abraham gena wimake, de o Lewi una magena wisibuo waasi, una o Abraham awi rohe ma raba kasi. So nakoso o Abraham wihike o Melkisedekka, igogou o Melkisedek una magena foloisi wolamo de o Lewi de lo una awi ngopa de awi danoku ona magena o imam. 	 for han var ennu i sin fars lend dengang da Melkisedek møtte ham.


Nakoso ngone gena, o bi moi-moi o kia naga o Gikimoi wosusulo gena podupa paaka, de magena igogou aku powinako Una. 	 Og derav vet vi at vi kjenner ham: om vi holder hans bud.


Duma ngini gena ma Kristus o Gurumi Qatetebi winihikeka de to ngini nia sininga ma rabaka Awi Gurumi gena wogogeka, so ma ngale ngini gena upa he o nyawa lo inidoto. Sababu Una Awi Gurumi magegena witiai de o gulai moi lo ihiwa, so o bi moi-moi o kia bilasu nianako gena qangodu asa winidoto nginika. Komagena so ngohi tongongano o kia moi-moi Awi Gurumi winidoto iqomaka, magena ngini niaaka nikaeli la ngini de ma Kristus niarimoi gena qaputuru. 	 Og I - den salvelse som I fikk av ham, den blir i eder, og I trenger ikke til at nogen skal lære eder; men som hans salvelse lærer eder alt, så er det og sannhet og ikke løgn; og bli i ham, således som den lærte eder!


sidago Una niwitoomaka, Una magena o bi nyawa inangodu nanga oho ma duhutu ma gola. Duma o Gikimoi iwisioho kali o sone ma rabano, de magena ngomi masirete miwikeleloka so minisingangasu nginika. 	 men livets høvding drepte I, ham som Gud opvakte fra de døde, som vi er vidner om.


Sababu nako ngini gena Una Awi Gurumi niwimamake gena, ma edekati upa o modo ma rabaka nigoge kali, maro nigilalo so nia tuangi niwimodo. Komagenawa! Duma Awi Gurumi magena niwimake de ma edekati, la waaka so ngini asa nidadi maro Awi ngopa masirete sidago lo niaaku nisitoore nitemo Unaka, "Awalele! Ngona gena to ngohi ai Baba masirete." 	 I fikk jo ikke trældommens ånd, så I atter skulde frykte, men I fikk barnekårets Ånd, ved hvilken vi roper: Abba, Fader!


Kagena de o malaikat magena asa ngohika wotemo kali, "O demo moi-moi iqomaka magena qangodu igogou so aku popiricaya. O Jou Gikimoi de Awi Gurumi o bi nabi iqoqoma watudaka, de Una magena lo Awi malaikat moi wasuloka la una asa to Una Awi sosulo-sosulo wasikelelo o bi moi-moi o kia naga o orasi ma simaka jai-jai bato asa idadi." 	 Og han sa til mig: Disse ord er troverdige og sanne, og Herren, den Gud som utdeler sin Ånd til profetene, har sendt ut sin engel for å vise sine tjenere det som snart skal skje.


Kagena de una wamalo iwisapi poli so wodupa wooqo. Duma o bi ino isidailako qabolo waasi, de una o gogelelo moi o Gikimoino wamake. 	 Han blev da sulten og vilde ha noget å ete. Mens de nu laget det til, kom det en henrykkelse over ham,


Duma o doku magena asa yoholu Una iwiqehe, sababu ona yanakoka Una Awi memeta o Yerusalemka. 	 og de tok ikke imot ham, fordi hans åsyn var vendt mot Jerusalem.


So ma gubernur o Pilatus una magena o kadato ma duduka wosupu de ona magenaka wotemo, "So ngini nitemo o nyawa Una manena gena Awi sala o kia." 	 Pilatus gikk da ut til dem og sa: Hvad klagemål fører I mot denne mann?


so kagena de awi jara ma padatiku wopane de woliho. Kanaga awi dodagi ma rabaka de una ma nabi o Yesaya awi buku ma demo wababaca. 	 og han var nu på hjemveien, og satt på sin vogn og leste profeten Esaias.


De Una wosango, "Hiwa bai! Upa nitemo Ngohi manena ikokitoka. Ai demo magena towisihoromati Ai Baba, duma ngini nia demo gena Ngohi nisiceke. 	 Jesus svarte: Jeg er ikke besatt, men jeg ærer min Fader, og I vanærer mig.


"Wobarani bolo! Wotemo woluluguka, 'Ani dorou tahoi.' Ngone panako ka cawali o Gikimoi aku o dorou wahohoi, so Awi demo magenena ma meta o Gikimoi wisiceke." 	 Hvorfor taler denne mann så? Han spotter Gud; hvem kan forlate synder uten en, det er Gud?


Igogou, o Jou Yesus o soneno o Gikimoi iwisioho kali. Komagena so ngomi mianako igogou maro ka o Yesus, so done ngomi lo asa o soneno womisioho kali, de ngomi dede ngini lo asa wonangoso to Una Awi simaka. 	 for vi vet at han som opvakte den Herre Jesus, skal også opvekke oss med Jesus og stille oss frem sammen med eder.


Mia baba Gubernur, ngomi masirete mianako o nyawa una manena he ma para ma dala o ruwahe waaka. Ena gena, de ka to una awi manara so o Yahudika ma nyawa o bi bangsa o dunia ma sigilolika una manena o gangamo wosigogoko, de foloisi lo kanaga o nyawa moi o Nazaretka ma bi nyawa iwipipiricaya de una manena lo to ona manga sahe. 	 For vi har funnet at denne mann er en pest og en opvigler blandt alle jøder rundt om i verden og en leder for nasareernes sekt;


O hali magena o Yohanes Wooosi Awi muri-muri yogiise de yanako, gila-gila ona itagi o Yohanes Wooosi awi sone ma bake yaqehe so yapoosuka. 	 Og da hans disipler hørte det, kom de og tok hans legeme og la det i en grav.


Ngini asa nianako ona manga gulai, hitilahi to ona manga manara ma sopo gena nianano. Idadiwa o ngangaru qatotopoka ma sopo o anggur, eko pamake ma sopo o ara. 	 Av deres frukter skal I kjenne dem; kan en vel sanke vindruer av tornebusker eller fiken av tistler?


Ato wobicara qabolo de una magena wilohaka, so gila-gila womaoko so awi jongutu watoti so wotagi. Magena o Yesus waaka o Sabat ma wangeka. 	 Og straks blev mannen frisk og han tok sin seng og gikk. Men det var sabbat den dag.


O Jou Yesus Awi muri-muri itemo Unaka, "Jou, mia piricaya gena nosiputuru ngomika bai!" 	 Og apostlene sa til Herren: Øk vår tro!


Duma o nyawa wododoto moi la ma ngale o Yesus womasitero maro o nyawa moi gena yoholu yopiricaya, de igogou ona magena manga dodoto gena qasowo ma sihino o Gikimoino. O nyawa yododoto maro ona magegena igogou kanaga ma Kristus iwihoholu manga bi nyawa. O nyawa maro ona magegena ngini lo niogiiseka done asa yahino de o orasi manena naga o dunia ma sigilolika he yomanaraka. 	 og hver ånd som ikke bekjenner Jesus, er ikke av Gud; og dette er Antikristens ånd, som I har hørt kommer, og den er allerede nu i verden.


Ma orasi o Paulus wadamaha o Silas de o Timotius o Atenaka, de una wakelelo o kota magenaka ma nyawa yasuba o bi seri ma tahu idala poli so awi sininga ipeleso. 	 Mens nu Paulus ventet på dem i Aten, harmedes hans ånd i ham, da han så at byen var full av avgudsbilleder.


Kagena de o Natanael wotemo, "Wewe! Baba Guru, so Ngona ka noinako bai! Igogou-gogou, Ngona gena o Gikimoi ma Ngopa. Ngona manena o Israelka ma nyawa manga Kolano." 	 Natanael sa til ham: Hvor kjenner du mig fra? Jesus svarte og sa til ham: Før Filip kalte på dig, mens du var under fikentreet, så jeg dig.


Yanako itiaika gena ngini niwipiricaya qaputuruka, so o Jou Awi habari itagi isihabari, upa ka cawali o Makedonia ma daera de o Akhaya ma daera ma rabaka. Duma o riho moi-moi ikukuruka kagena lo asa o nyawa yogiise ma ngale igogou ngini asa o Gikimoi niwipiricayaka. Komagena so upa he misihabari kali. 	 For fra eder har Herrens ord lydt ut; ikke bare i Makedonia og Akaia, men allesteds er eders tro på Gud kommet ut, så vi ikke trenger til å tale noget om det;


Maro to ona manga sininga ma nyafusu la manga kaya yamake de foloisi imasihoromatika, ma lamo komagena so hika pasisangisara sidago ona idodora imatogu-toguwa. Sababu ona manga sininga ma rabaka itemo, 'Ngohi manena maro o kolano o ngopeqeka o pareta ma kursika mopopareta moi. Ngohi tobabalowa de done o orasi moi lo ihiwa asa o dodora tajamewa.' 	 Så meget som hun har ophøiet sig selv og levd i vellevnet, så meget skal I gi henne av pine og sorg! Fordi hun sier i sitt hjerte: Jeg sitter som dronning og er ikke enke, og sorg skal jeg aldri se,


O nyawa nagoona la Ai Baba Awi dodoto yoiseka de imadotoka, ona magena asa yahino Ngohika. Maro isilelefo o bi nabi manga buku ma rabaka itemo, 'O Gikimoi masirete asa o nyawa yangodu wadoto.' 	 Det står skrevet i profetene: Og de skal alle være lært av Gud. Hver den som hører av Faderen og lærer, han kommer til mig.


Ona de o cocatu o kuasa, la aku o nyawa manga panyake isiloha gena, kanaga ona yangoduwa. Ona o bi bahasa irupa-rupa yosibobicara gena kanaga ona yangoduwa. De lo ona o bi bahasa Awi Gurumino ma ngale gena aku yodedemo, magena lo kanaga ona yangoduwa. 	 har vel alle nådegaver til å helbrede? taler vel alle med tunger? kan vel alle tyde dem?


So Una Awi nyawa wimomote yamuruo naga wasulo la ona itagi iqoma, de Una wotuuru. So iqoqoma ona magena o doku moi o Samaria ma daeraka iwosa la Awi sidailako yaaka kasi. 	 og han sendte bud foran sig. De gikk da avsted, og kom inn i en samaritansk by for å gjøre i stand for ham;


Ngomi mingodu o deru magena ma rabaka gena mia dala ya-276. 	 Vi var i alt to hundre og seks og sytti sjeler på skibet.


de to Una Awi lako yapokuka, de yotemo, "Hika, nakoso Ngona o nabi moi, nomisingangasu naguuna woningapo!" 	 og de kastet et klæde over ham og spurte ham og sa: Spå nu: Hvem var det som slo dig?


Ai dodiao nipipiricaya, manena ngohi, Paulus, o kia naga moi tinibaja de togolo nginika. Kanaga o nyawa ma binuka kagena itemo, ngohi ai surati ma rabaka tolelefo gena tobarani, duma nakoso ngohi de ngini pomakisimaka de ngohi ka tomahadoku, maro imodo de ai barani ihiwa ma ngale tobicara nginika. So maro ma Kristus Awi sininga qamuuqu, komagena ngohi lo ai sininga qamuuqu, 	 Men jeg, Paulus, formaner eder ved Kristi saktmodighet og mildhet, jeg som for eders øine er ydmyk iblandt eder, men fraværende er djerv mot eder;


Ai dodiao nipipiricayaka, idodooha o Gikimoi wojaji o Abrahamka gena hika ngini ngohi tinisikelelo. Hino la ngone posiade-ade de positero maro o kia naga moi de o orasi isigeto-geto asa idadika. Nakoso o nyawa yasinoto de kanaga ma ngale o kia naga moi gena imatekekajajika de lo o jaji magena isitatapu lo qaboloka, ngaroko ona magena ka o nyawa, duma o nyawa nagoona bato yaakuwa o jaji magena yasisa eko lo o jaji magena yatagali. 	 Brødre! jeg taler på menneskelig vis. Selv en menneskelig pakt vil ingen gjøre til intet eller legge noget til efterat den er stadfestet.


Komagena ngone panako o bi kia naga moi-moi pogogolo gena kanaga Una ka woise, so ngone lo panako nanga gogolo maro moi-moi magena asa waaturu qaboloka. 	 og dersom vi vet at han hører oss, hvad vi så beder om, da vet vi at vi har de ting vi har bedt ham om.


Ngini niaaka komagena la o nyawa ikakaya lo paramoi de o nyawa isususa lo paramoi, de komagena so asa nia edekati qatorou sidago moi niwisiguui de moi niwisitubuso. 	 gjør I da ikke forskjell hos eder selv og er blitt dommere med onde tanker?


Nako Ngohi totemo, 'Ani dorou tosiapongu,' de nakoso imahoi eko hiwa ngini niakelelowa so nianakowa. Duma nako totemo, 'Nomaoko la notagi,' de ngini aku niakelelo de nianakoka Ai buturu iwisilohaka. 	 For hvad er lettest, enten å si: Dine synder er dig forlatt, eller å si: Stå op og gå?


Qabolo de o Yesus o nyawa kagenadahu wadoto, so wotemo onaka, "O Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefo Una wotemo komanena, 'To Ngohi Ai tahu manena idadi o bi bangsa manga riho moi la kanena isuba de isumbayang.' De qadoohaso ngini niaaka ikokokoora manga dodutulu ma riho. Ce!" 	 Og han lærte og sa til dem: Er det ikke skrevet: Mitt hus skal kalles et bedehus for alle folk? Men I har gjort det til en røverhule.


Sababu ma orasi igogou Ngohi o Nyawa ma Duhutu tahino kali, de Ai hino gena asa o dunia ma pupuku ihaka yakelelo, maro o tatawi la kanaga yodisiwa o wange ma siwako sidago o wange ma dumusa. 	 For som lynet går ut fra øst og skinner like til vest, således skal Menneskesønnens komme være.


So o Yesus wotemo, "Ngona gena ngaroko o Israel ma nyawa manga guru moi nikukuruye, duma qadoohaso sidago o bi moi-moi ngona tonidodedemoka de ma ngale gena naakuwa nanako. 	 Jesus svarte og sa til ham: Du er Israels lærer, og vet ikke dette?


Kagena manga dodagi ma rabaka, de o nyawa moi wahino Unano de wotemo, "Baba, ngohi todupa kekiaka bato notagi Ngona tonimote bai!" 	 Og det skjedde mens de vandret på veien, da sa en til ham: Jeg vil følge dig hvorhen du går.


Ma nonomasi Una magena Awi jamani imatero maro o Gikimoi, duma wodupawa Awi horomati maro o Gikimoi upa kagena womasitouna eko womasigocoho. 	 han som, da han var i Guds skikkelse, ikke aktet det for et rov å være Gud lik,


Una wotemo onaka, "O nyawa yadadala la yodupa o habari qaloloha yoise, ona magena imatero maro o tamo qaoosaka gena bilasu yautu, duma kanaga youutu ma nyawa yadalawa. Komagena so ngini bilasu nimasigaso o doro ma duhutuka, de nigolo la ma ngale yobiuutu una wasulo la ona itagi awi doroka youtu. 	 Og han sa til dem: Høsten er stor, men arbeiderne få; bed derfor høstens herre at han vil drive arbeidere ut til sin høst!


So kagena de o Petrus wotemo munaka, "Qadoohaso ngona de ani roka nimafakati so o Jou Awi Gurumi niwidahake niwikulai, la upa o fanggali niamake. Hika ani ngau naleo de noisesi! O bi nyawa ani roka wipopoosu gena he ilihoka, so ngona lo done nimoku de nisisupu." 	 Da sa Peter til henne: Hvorfor er I dog blitt enige om å friste Herrens Ånd? Se, deres føtter som har begravet din mann, er for døren, og de skal bære dig ut.


De o Salmon ma baba gena o Kenan, o Kenan ma baba gena o Arpakhsad, o Arpakhsad ma baba gena o Sem, o Sem ma baba gena o Nuh, de o Nuh ma baba gena o Lamekh, 	 sønn av Kenan, sønn av Arpaksad, sønn av Sem, sønn av Noah, sønn av Lamek,


So Una Awi nonongoruku wigegego itemo Unaka, "Ria, Ngona gena bilasu o Galileaka de nomajobo la nomimote. Notagi nokahika kali o Yudeaka, de kagena asa o nyawa yadalaka de to Ngona Ani nonako ihahairani naaka la aku yakelelo kali de ka Ngona nimote. 	 Hans brødre sa da til ham: Dra bort herfra og gå til Judea, forat også dine disipler kan få se de gjerninger som du gjør!


O nyawa moi to ona manga sidongirabano womatai-tai so o bunga moi koloko o kaka waqehe, so o anggur qakokiopiku watonoka, de o gota ma ideka wosisuruka, de watubo la ma ngale o Yesus wapipi, de wotemo, "Mahasi! La hika ngone pakelelo nakoso o Elia igogou wahino de wisiguti o sangahadiku." 	 Men en løp frem og fylte en svamp med eddik og stakk den på et rør og gav ham å drikke og sa: Vent, la oss se om Elias kommer for å ta ham ned!


O bi kolano de o Babel ma kota ma nyawa, ena gena o nyafusu ma dorou ilalamo yaaaka de lo manga sininga ma nyafusu ilamo so o kaya yododesere, ona magena asa manga kota yogari de yododora. Yoari sababu yakelelo manga kota yatupu de iqopo de qasisaka. 	 Og kongene på jorden, som har drevet hor og levd i vellevnet med henne, skal gråte og jamre sig over henne når de ser røken av hennes brand,


"Ma orasika asa niakelelo o Yerusalem isigilolino gena o saturu ma prajurit, de ngini asa nianako, igogou iteka kawa de o doku manena asa isituraba. 	 Men når I ser Jerusalem bli kringsatt av krigshærer, da skal I vite at dets ødeleggelse er nær.


Komagena nakoso ngone lo o Jou Yesus powipiricayaka duma o loha moi-moi o nyawaka paakawa, ngone nanga piricaya gena koloko imatetengoka de ma faida lo ihiwaka. Maro o nyawa moi la awi rohe isoneka so awi buturu ihiwaka, de o manara kia naga moi lo waaku kawa waaka. 	 Således og med troen: har den ikke gjerninger, er den død i sig selv.


De bilasu ngini de nia dodiao ipipiricaya nimatekesikoboso imatero maro nia kusi-kusi. De bilasu niodupa de niqoma nimatekekohoromati moi de moika. 	 Vær ømhjertede mot hverandre i broderkjærlighet; kappes om å hedre hverandre!


Kagena de ona asa o Gikimoi Awi ronga ma dorou wigaka, sababu ona yasirika de o guwu ilalago yadaheka. Ngaroko to ona manga dorou ma lamo komagena, duma imatoba de imatoduba iholu. 	 Og de spottet himmelens Gud for sine piner og for sine bylder, og omvendte sig ikke fra sine gjerninger.


Kagena de o Yesus Awi muri-muri wisano Unaka itemo, "Baba Guru, hika nomisingangasu muruoka asa o hali notetemo magena idadi. De lo nomisidumu o nonako o kia idadi nakoso ma orasi imasidiado." 	 Da spurte de ham og sa: Mester! når skal da dette skje? og hvad skal tegnet være når dette skal skje?


O wange isigeto-geto de wikokitoka magena awi goge o diaruka. Ma para idala nako o bobiliku de o rate wisipiliku de ka watola. Iwipiliku yaaku kawa de wirateka lo idadiwa. Iwisirihi lo yaakuwa, sababu una foloi wiputuru. 	 for han hadde ofte vært bundet med fot-jern og lenker, og lenkene hadde han revet av sig, og fot-jernene hadde han sønderslitt, og ingen kunde rå med ham,


O nyawa yasusuba gena kanaga o bi moi-moi ka idala, gena itemo bai o bi giki de lo o bi gurumi, kiaka o dipaka eko lo o tonaka. 	 For om det også er såkalte guder, enten i himmelen eller på jorden - som det jo er mange guder og mange herrer -


De maro o prajurit moi una upa womote o manara ma somoa la waaka to una awi oho de awi dupa masirete, duma bilasu una awi sininga ma edekati gena waaka maro o kia wopopareta wodudupa. So komagena ngona ani sininga ma rabaka cawali nodupa o Yesus Kristuska nowisigise. 	 Ingen som gjør krigstjeneste, blander sig inn i livets sysler, forat han kan tekkes sin hærfører.


Nagala ai demo iqoqomaka gena o nyawa ma somoa yaholu, so yotemo nginika, "O nyawa moi womasigocoho cawali awi piricaya o Jou Yesuska, de o nyawa moili asa womasigocoho cawali o loha waaka o nyawaka." Duma ngohi asa totemo, "Sababu ngini nia loha o nyawaka ihiwa, so ngini lo akuwa nisikelelo nia piricaya magena ngohika. Duma ngohi gena o loha taaka o nyawaka, so komagena lo ai piricaya aku tinisikelelo nginika. 	 Men en kan si: Du har tro, og jeg har gjerninger. Vis mig din tro uten gjerninger, og jeg vil vise dig min tro av mine gjerninger!


Duma o orasi manena kanaga maro iqoqoma gena komagena kawa, sababu ngini de o Yesus Kristus gena nimarimoika. Iqoqoma ngini de o Gikimoi gena ma soa ikuruka, duma o orasi manena naga de ma ngale ma Kristus Awi au ikopola de wosone so ngini asa inisikadate qabolo de o Gikimoika. 	 men nu, i Kristus Jesus, er I som fordum var langt borte, kommet nær til ved Kristi blod.


O wange moiku o Yesus de Awi muri-muri o deruku yopane, de wotemo onaka, "Hino la ngone pomasisihito kadoka o talaga ma sonongaka." So ona o deruku so yoside de imajoboka. 	 Og det skjedde en av dagene at han gikk ut i en båt, og hans disipler med ham, og han sa til dem: La oss fare over til hin side av sjøen! Og de la fra land.


Cawali ka Una ngohi woisilolohaka gena wahino o Gikimoino. Nakoso hiwa, de o kia naga moi lo akuwa waaka." 	 var ikke denne mann fra Gud, da kunde han intet gjøre.


Mutuwade o nyawa nakoso o Gikimoi wadupa la kanaga yasangisara, ona magena hika o loha yaaka ikaeli, de ma rabaka magena bilasu iwipiricaya igogou la Una asa ona wapalihara, sababu Una gena ona wasidadika de Awi jaji lo gena salalu wosiganapu. 	 Derfor skal og de som efter Guds vilje må lide, overgi sine sjeler til den trofaste skaper, idet de gjør det gode.


Igogou, ngini nianako o bi nyawa la kanaga o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka yomomanara, ona magena manga oho ma kurangi gena yamake manga gimina ma orasi o nyawa manga suba yaaaho o Gikimoika. De lo o bi imamka ma nyawa la kanaga o suba ma rihoka yoleleleani, ona magena o gaso ma ino isusuba gena ma sononga yamake. 	 Vet I ikke at de som gjør tjeneste i templet, får sin føde av templet, og de som tjener ved alteret, deler med alteret?


Ngohi tanakoka o riho kiaka ngini nigoge gena o riho o Iblis wopoparetaka. De ngaroko ma orasi to ngini nia sidongirabaka gena kiaka o Iblis wogogeka de o Antipas una Ai dodoto wosihabari womatoguwa so witoomaka, duma to Ngohi Ai dodoto gena niawosawa de ngini niapiricaya qaputurusi Ngohika. 	 Jeg vet hvor du bor, der hvor Satan har sin trone, og du holder fast ved mitt navn, og du fornektet ikke min tro i de dager da Antipas var mitt trofaste vidne, han som blev slått ihjel hos eder, der hvor Satan bor.


Ai dodiao nipipiricaya, o wange magena asa upa ngini inisitodokano de yahino maro o nyawa wototosi moi, sababu ngini magegena o Gikimoi niwinakoka de ngini nimaketerowa de o nyawa o bubutu ma rabaka, so o kia naga moi lo yakelelo kawa de akuwa yanako. 	 Men I, brødre, er ikke i mørket, så dagen skulde komme over eder som en tyv;


O Stefanus una magena o Gikimoi Awi laha de Awi kuasa iwisidumuka, sidago una o nonako ihahairani ifoloisi ilamo waaka o Yahudi ma kawasa manga simaka. 	 Men Stefanus var full av nåde og kraft, og gjorde undergjerninger og store tegn blandt folket.


So upa sidago o nyawa de manga bicara ma faida ihihiwa gena, ngini inikulai de inibaja la o gogoho ma manara maro komagena de niaaka. Sababu igogou o nyawa nakoso yaaka komagena de o Gikimoi wisigisewa, ona magegena asa Una wangamo. 	 La ingen dåre eder med tomme ord! for på grunn av disse ting kommer Guds vrede over vantroens barn;


So nakoso ngona o oqo ma rarame naaka, de hika naaso o bi nyawa isususa, o nyawa manga qohu isosoneka, ibilulugu, de lo ibipipilo. 	 Men når du gjør gjestebud, da be fattige, vanføre, halte, blinde!


Ngini nianako ngaroko ngomi iqoma o Filipi ma kotaka de o nyawa misisangisara de misimaqe, duma nanga Gikimoi mia sininga wosiputuru so ngomi asa mibarani, de lo ngaroko o Tesalonikaka o nyawa imilawangi, duma o habari qaloloha lo aku minisingangasu nginika. 	 men enda vi forut hadde lidt og var blitt mishandlet i Filippi, som I vet, fikk vi dog frimodighet i vår Gud til å tale Guds evangelium til eder under megen strid.


So ona manga nyawa yamomote de o Herodes awi nyawa ona magena yasulo itagi o Yesuska. So ona itemo Unaka, "Baba Guru, ngomi mininako Ngona o nyawa nototiai moi, de Ngona namodowa nagoona bato. Ngaroko ona magena o nyawa yalalago, Ngona de Ani sininga igogou nasidoto maro o kia o Gikimoi Awi dupa bilasu paaka. 	 Og de sendte sine disipler avsted til ham sammen med herodianerne og lot dem si: Mester! vi vet at du er sanndru og lærer Guds vei i sannhet, og ikke bryr dig om nogen, for du gjør ikke forskjell på folk;


de ingangapo de lo itooma. Duma o wange saangeka de Ngohi asa tooho kali." 	 og de skal hudstryke ham og slå ham ihjel, og på den tredje dag skal han opstå.


Kanaga o nyawa wolulugu moi ma orasi ka wisibuo kusi o wange isigeto una magena iwingaho de iwihadoku kagena o ngoraka, kiaka isironga o Ngora Qaloloha, la o pipi wogogolo o nyawa nagoona bato itagi isumbayang o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka. 	 Og det blev båret frem en mann som var vanfør fra mors liv av, og som de daglig la ved den tempeldør som kalles den fagre, for å be dem som gikk inn i templet, om almisse.


O sone ma bake yapopoosu gena, de ma buturu la imanara gena isisa de lo panano qatorou, duma nakoso isioho kali, magena asa idadi qaputuru de pananano qaloha. 	 det såes i vanære, det opstår i herlighet; det såes i skrøpelighet, det opstår i kraft;


Komagena so migolo ngona nasulo la ani prajurit-prajurit itagi Awi boosu gena yojaga sidago o wange saangeka, ma ngale upa sidago Awi muri-muri Awi sone ma bake gena yatosi de yotemo o nyawa yadadalaka Una womomi wisioho kali, de asa yadadala yakulaika. So o gulai magena o nyawa yakulai ifoloisi yadala de o gulai ma nonomaka, kiaka Una ka woohosi de wotemo Una o Salamati ma Kolano." 	 Byd derfor at de vokter graven vel til den tredje dag, forat ikke hans disipler skal komme og stjele ham og så si til folket: Han er opstanden fra de døde, og den siste forførelse bli verre enn den første.


O moi-moi gena niaaka de magena ma rabaka ngini de Awi Gurumi ma buturu bilasu nia sumbayang o Gikimoika gena upa itogu, la salalu nimajaga de nimasidailako ma ngale Awi nyawa yangodu so aku nigolo Unaka. 	 idet I til enhver tid beder i Ånden med all bønn og påkallelse, og er årvåkne deri med all vedholdenhet og bønn for alle de hellige,


O nyawa nagoonali nakoso de manga cocatu ma ngale yaaku o nyawa yaleleani, hika o manara magena bilasu yaaka. O nyawa nagoonali nakoso de manga cocatu ma ngale yaaku o nyawa yadoto, hika o manara komagena bilasu yaaka. 	 eller om vi har en tjeneste, ta vare på tjenesten, eller om en er lærer, på lærdommen,


O orasi manena de Una wodamaha sidago Awi saturu o Gikimoi waaka la yahino de wisigise ka Unaka. 	 og nu venter han bare på at hans fiender skal legges til skammel for hans føtter;


Duma o Paulus woholu de wogolo wotemo, 'Nakoso yaaku, de ngohi kanena o bui ma raba kasi sidago lo ai hali manena bilasu ma Kaisar Roma asa watailako la wahakim.' Ma sababu magena so ngohi tapareta la wijajaga kasi, sidago o orasi qaloloha moi tamake de asa una magena towisidingo kadoka ma Kaisar Romaka." 	 Men da Paulus innanket sin sak for å bli holdt i varetekt til keiserens dom, bød jeg at han skulde holdes i varetekt inntil jeg kan sende ham til keiseren.


De ma ngale ngini gena ona de manga sayangi ilamo so isumbayang, sababu kagena nginika kanaga o Gikimoi Awi laha ilalamo gena imanara foloisi qaputuru. 	 idet også de med bønn for eder lenges efter eder på grunn av den Guds nåde som er så overvettes rik over eder.


De lo upa nimatekedoosa, duma nakoso o nyawa moi nia sidongirabaka kanaga de manga galaki moi manga dodiaoka, hika ngini nimatekesikaapongu moi de moika gena ka qaloha ma rehe-rehe, imatero maro ma Kristus winisiapongu qabolo nginika. 	 så I tåler hverandre og tilgir hverandre om nogen har klagemål imot nogen; som Kristus har tilgitt eder, således og I!


Ma nonomaka, ngohi toise ma orasi ngini o gogobu nimatolomu, de nia sidongirabaka kanaga nimatekekitingaka de nimatekesikoholuka. Igogou, ngohi o habari maro magegena topiricayaka. 	 For for det første, når I kommer sammen i menighets-samling, hører jeg at det er splid iblandt eder, og for en del tror jeg det;


Manga piricaya magena ona isipongo, sababu ona magena ngaroko manga giliri o Gikimoino yodupa yamake, duma ona ifoloisi yodupa manga giliri gena aku yamake o nyawano. 	 for de vilde heller ha ære av mennesker enn ære av Gud.


Ma ngale Una magena so o Yohanes igogou wasingangasu o bi nyawaka, de wotemo womaili-ilika, "Ma ngale Una magena ngohi totemo iqomaka, 'Done wimoi asa wahino wotuuruno, gena Awi manara foloi ilamo, sababu ngohi isibuo waasi de Una he kanaga woohoka.' " 	 Johannes vidner om ham og roper: Det var denne om hvem jeg sa: Han som kommer efter mig, er kommet foran mig, fordi han var før mig.


Duma komagenawa. Igogou, ma ngale ona manga suba o taungumoi-taungumoi manga suba yaaho, so to ona manga dorou ka yosiningasi. 	 Men ved dem kommer hvert år en minnelse om synder;


"Noliho kasi, de nodedemo ani nyawaka o Gikimoi Awi manara ilalamo waaka ngonaka." So o nyawa magena womajobo de wotagi o doku ma rabaka wosihabari ma ngale o Yesus Awi manara qaloloha unaka. 	 Gå hjem til ditt hus og fortell hvor store ting Gud har gjort imot dig! Og han gikk bort og kunngjorde over hele byen hvor store ting Jesus hadde gjort imot ham.


La ma orasi ona iise o Paulus wotemo o nyawa moi wosoneka de wooho kali, so o nyawa ma binuka o Paulus wisiihe, duma ma binukali itemo, "Ngomi ka miodupasi so ma ngale o moi-moi magena nosibicarali." 	 Da de hørte om dødes opstandelse, spottet nogen, men andre sa: Vi vil høre dig ennu en gang om dette.


So ma nonomaka o nyafusu ma dorou manga siningaka ibao, qabolo de yacoho komagena so ona asa o dorou yaaka. Komagena so nako ona la yodupa o dorou yamotesi, done ma dodoguka ona asa isone de o narakaku yaumo. Gena maro o ngopa moi awi oho ma sihino gena, kanaga ma awa ami poko ma raba kasi bolo de asa wisibuo, de o ngopa magena done asa wilamo de lo ma dodoguka done asa una wosone. 	 derefter, når lysten har undfanget, føder den synd; men når synden er blitt fullmoden, føder den død.


Duma nakoso ona to ngohi ai demo magena yosidoohawa, de ona manga demo magena lo nisidoohawa. 	 Men om nogen ikke skjønner det, så får han la det være.


Nakoso o nyawa kanaga ngini inikalekono sababu ma Kristus niwipipiricayaka, de ngini magena igogou ka nisosanangi. Sababu magena ma ngale igogou o Gikimoi Awi Gurumi ma kuasa ilalamo kanaga igoge nginika. 	 Om I hånes for Kristi navns skyld, er I salige, fordi herlighetens og Guds Ånd hviler over eder.


Sababu una magena asa o Gikimoika wilawangi de lo womacaralamo sidago wotemo una wolamo maro o giki womatengo, so una foloisi womasilamo de womasitetero koloko o nyawa manga giki de manga moi-moi yasusuba. So komagena una asa o Gikimoi Awi Tahu ilalamoka o Yerusalem ma kotaka wowosa de kagena womatamiye, so womasilamo de o nyawa yadadala manga simaka wokulai de wotemo una masirete igogou o Gikimoi. 	 han som står imot og ophøier sig over alt som kalles gud eller helligdom, så han setter sig i Guds tempel og gir sig selv ut for å være Gud.


Nakoso niadodara la ka cawali o nyawa nidododara nginika, de nia manara magena nakoso o Gikimoi wafanggali gena ma loha lo ihiwa. O bi nyawa manga sininga foloisi qatotorou lo, ona gena aku o nyawa yadodara la ma ngale o nyawa magena lo yadododara onaka. 	 Og om I elsker dem som elsker eder, hvad er det å takke eder for? Også syndere elsker jo dem som dem elsker.


Komagena so o riho magenaka o nonako ihahairani idalawa waaka sababu ona manga piricaya ihiwa. 	 Og han gjorde ikke mange kraftige gjerninger der, for deres vantros skyld.


Ona yabui ma ngale yafanggali de o dorou ma boboloi ona magena ka cawali yosininga manga rohe ma dupa masirete, ena gena manga nyafusu ma dorou yamote so manga sininga qafaja de lo o nyawa yangodu ipopareta gena yasiceke. O guru ikokulai ona magena imacaralamo ifoloi de ibarani so ipopareta o sorogaka gena yasibicara qatorou. 	 aller mest dem som går efter kjød i uren lyst og forakter herredømme. De selvgode vågehalser! De skjelver ikke for å spotte de høie makter,


la ona magena igagaka isiihe, de ihobi, de ingangapo de lo itooma. Duma o wange saangeka de Ngohi asa tooho kali." 	 og de skal spotte ham og spytte på ham og hudstryke ham og slå ham ihjel, og tre dager efter skal han opstå.


La o Petrus woise de o Yesus Awi giaka walia la imatingaka, gila-gila wisidapano wotemo, "Jou, tanu o Gikimoi wonisiraro la upa idadi komagena." 	 Da tok Peter ham til side og begynte å irettesette ham og sa: Gud fri dig, Herre! dette må ingenlunde vederfares dig!


O kia bato niaaaka gena hika niaaka de o dodara. 	 La alt hos eder skje i kjærlighet!


Ena gena, o toka lo aku o nonako ihahairani yaaka. Ona magena itagi o dunia ma bi kolano yangodu yatolomu ma ngale o Gikimoi Wokokuasa Awi Wange ilalamoka de ona imatekekudoti. 	 for de er djevle-ånder som gjør tegn, og de går ut til kongene over hele jorderike for å samle dem til krigen på Guds, den allmektiges, store dag.


Sababu o nyawa nakoso o dorou ma dupa manga siningaka yososininga, ona magena o Gikimoi iwiholu. Awi bobita yosigisewa de igogou ona magena yaakuwa yosigise. 	 fordi kjødets attrå er fiendskap mot Gud - for det er ikke Guds lov lydig, kan heller ikke være det -


Komagena so o orasi manena ngohi asa de ai nalika bai! Ngohi inali sababu ngini nia sininga ipopeleso gena hiwaka. Duma ma ngale nia sininga ma beleso so aku nia sala nimatoba de nimatodubaka, komagena so ngohi asa de ai nalika. Sababu mote o Gikimoi Awi edekati nia sininga ma beleso gena kanaga de ma ngale nimatoba de nimatoduba, so ai surati magena asa ngini inisirugi gena hiwa. 	 så gleder jeg mig nu, ikke over at I blev bedrøvet, men over at I blev bedrøvet til omvendelse; for I blev bedrøvet efter Guds sinn, forat I ikke skulde lide nogen skade ved oss.


Ngohi ai demo moi-moi tinidelefo nginika gena, qangodu igogou de itiai. De o Gikimoi lo woinako ngohi manena itodamatowa. 	 Det jeg her skriver til eder - se, det vet Gud at jeg ikke lyver!


Ai dodiao nipipiricaya, upa ngini nidadala gena niadupa nidadi o guru la o nyawa niadoto. Sababu ngini nianakoka done ma orasi o nyawa yangodu manga dorou ma sopo ma fanggali yamake o Gikimoino de nakoso ngone poguru la ngone de nanga dorouka gena, Una wonafanggali nanga dorou ma sopo foloisi qatubuso. 	 Mine brødre! ikke mange av eder bli lærere, eftersom I vet at vi skal få dess tungere dom!


So yapunuka, de Una Awi muri-murika wotemo kali, "Nanga ino ma soohu magena upa paumo, duma niatolomuka." 	 Men da de var blitt mette, sier han til sine disipler: Sank sammen stykkene som er blitt tilovers, forat ikke noget skal spilles!


So Una Awi demo gena yoiseka, de o roriri magena imatekebicara itemo, "Wotemo kekiaka wotagi sidago kagena de ngone paakuwa powimake. Igogou, Una asa wotagi o Yahudi ma nyawa ma binukaka, kekiaka ona yodobiau o tona ma somoaka, la kagena ona o Yahudika ma nyawa yasowo wadoto, eko kiaka wotagi. 	 Jødene sa da til hverandre: Hvor vil han gå bort, siden vi ikke skal finne ham? Mon han vil gå til dem som er spredt omkring blandt grekerne, og lære grekerne?


O orasi manena magena maro ka o nonako moi. Nakoso ngone nanga gaso o haiwani de lo nanga suba ma somoa gena posisuba o Gikimoika, maro o jaji iqoqoma ma bobitaka, gena yaakuwa nanga sininga isitiai la idadi pomasidate Unaka. 	 for dette er et billede inntil den nuværende tid, og svarende til dette bæres det da frem både gaver og slaktoffer,


De Una wotemo onaka, "Qadoohaso ngini nimodo de lo nidodato. 	 Og han sa til dem: Hvorfor er I forferdet, og hvorfor opstiger tvilende tanker i eders hjerte?


o Nagai ma baba gena o Maat, o Maat ma baba gena o Matica, o Matica ma baba gena o Simei, o Simei ma baba gena o Yosekh, de o Yosekh ma baba gena o Yoda. 	 sønn av Ma'at, sønn av Mattatias, sønn av Sime'i, sønn av Josek, sønn av Joda,


La o wange itotiai, de o doku ma sigilolino magegena qapuputuku ma deka o orasi saange. 	 Men fra den sjette time blev det mørke over hele landet like til den niende time.


Komagena lo ngomi o habari qaloloha minisihabari nginika, so ka qaloha lo miongongano o oho ma riwo sutu ngomi nimihike, maro o gisisi kanaga miodatoka so done ma sopo gena aku miamake. 	 Har vi sådd for eder de åndelige goder, er det da noget stort om vi høster eders timelige goder?


Igogou, ona magena o Gikimoi asa wasangisara, sababu ngone panako Awi Jaji ma Buku ma rabaka wotemo, "Ngohi manena asa tafanggali. Ngohi gena asa tasangisara." De lo wotemo, "O Jou Awi nyawa ona magena manga loha de manga dorou ma sopo wahiri." 	 Vi kjenner jo ham som har sagt: Mig hører hevnen til, jeg vil gjengjelde, og atter: Herren skal dømme sitt folk.


So kagena de o Herodes wasulo una wisari, duma ona wimakewa. De o Herodes awi prajurit magena wasasano qaboloka, de wasulo la o prajurit ona magena yatoomaka. Qabolo de o Herodes o Yudea ma kota wodongosa de wotagi wakahika o Kaisarea ma kotaka la kagena wogoge o wange muruo naga. 	 Herodes lot lete efter ham, men fant ham ikke; han tok da vaktmennene i forhør og bød at de skulde føres bort; og han drog ned fra Judea til Cesarea og opholdt sig der.


Ona magena lo manga suba yatide o Jouka, maro Awi bobita isilelefoka, ena gena o namo darafuru eko lo o namo dara ma goho gena o sabi moi. 	 og for å gi offer, efter det som er sagt i Herrens lov, et par turtelduer eller to due-unger.


O dodoto ikokulai magena o nyawa yodoto so asa yatodamatoko de manga laqe isago, de ona manga sininga ma rabaka itemo manga sala ihiwa. De manga demo komagena ona imatero maro o nyawa moi de awi siri qatubuso, duma una he wamalo kawa. 	 ved hykleri av falske lærere, som er brennemerket i sin egen samvittighet,


So Una de Awi gia o bi ngopa magena wasipaqa manga sabiku, so wogolo tanu o Gikimoi Awi laha wasicatu onaka. Qabolo de Una kagena de wotagi so womajoboka. 	 Og han la sine hender på dem og drog derfra.


De nagoona yodupa yoqoqoma to ngini nia sidongirabano, ona magena bilasu yogilalo ma ngale ngini ningoduka. 	 og den som vil være den første blandt eder, han skal være eders træl,


So kagena de o Yesus asa womatoore wotemo, "O nyawa nagoona la kanaga Ngohi gena ipiricayaka, upa nitemo ipiricaya cawali Ngohi, duma nakoso ipiricayaka magena Una woisusuloka so Ngohi tahino, Una magena lo asa wipiricaya. 	 Men Jesus ropte og sa: Den som tror på mig, tror ikke på mig, men på ham som har sendt mig,


O Yesus wotemo o Yahudi manga roririka, "Ngini nia dakolo idodooha. Tosiade-ade, kanaga o baba moi de awi ngopa yanau yasinoto. O baba gena wotagi awi ngopa woririaka, de witemo, 'Ai ngopa, o wange manena notagi o anggur ma doroka nomanara.' 	 Men hvad tykkes eder? En mann hadde to sønner, og han gikk til den ene og sa: Sønn, gå idag og arbeid i min vingård!


Kagenadahu lo o bi ngopeqeka yadadala yakelelo ma soa sutu ikuruka. Ona magena iqomaka ma orasi o Yesus o Galilea ma bi dokuka so Una wimomote de wiriwoka. 	 Men mange kvinner som hadde fulgt Jesus fra Galilea og tjent ham, stod der og så på i frastand;


Niadoto onaka o bi moi-moi qangodu o kia tinisusulo nginika. De niososininga, Ngohi asa togoge dede ngini o orasi manena de isikahika, ma bati o dunia ma dodoguka." 	 og lærer dem å holde alt det jeg har befalt eder. Og se, jeg er med eder alle dager inntil verdens ende!


Duma Ngohi manena Una gena towinakoka, sababu Ngohi Ai sihino Unano de Una lo woisulo la Ngohi tahino." 	 Jeg kjenner ham; for fra ham er jeg, og han har utsendt mig.


We! Hika ngini o sorogaka nigogoge, o Gikimoi Awi sosulo-sosulo de lo Awi nabi-nabi ningodu tanu nia sininga foloi isanangi. Sababu ma ngale iqomaka ngini nisisangisara gena o Gikimoi o Babelka manga dorou gena wafanggalika de o sangisara qatotorou, sidago lo o kota magena yabiauka.' " 	 Fryd dig over den, du himmel, og I hellige, og I apostler og profeter, fordi Gud har holdt dom over den for eder!


Duma o Yesus wotemo unaka, "He, Yudas! So de ani hame gena ngona nodupa noisiija Ngohi, o Nyawa ma Duhutu!" 	 Men Jesus sa til ham: Judas! forråder du Menneskesønnen med et kyss?


De ona itemo moi de moika, "Hika upa paraca, duma ngone asa paundi la de magena inasidumu naguuna asa wamake de wodahe." Komagena ma ngale idadi de imaaka imatero maro o kia iqomaka isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "To Ngohi Ai baju ona imatekesikotoku la yaaka moi-moi de manga gimina de ma ngale manga sidongirabaka la yaaka o undi naguuna Ai juba wodahe." So o bi prajurit ona magena yaaka imatero maro o kia isilelefo iqomaka. 	 De sa da til hverandre: La oss ikke rive den i stykker, men kaste lodd om hvem som skal ha den! - forat Skriften skulde opfylles, som sier: De delte mine klær mellem sig, og kastet lodd om min kjortel. Dette gjorde da stridsmennene.


Kagena o uku itatatuwa, de o gai lo asa isonewa.)) 	 hvor deres orm ikke dør, og ilden ikke slukkes.


Ngini gena o Gikimoi winiijaka so wofangu lo qaboloka. Komagena so hika o nyawa manga dupa gena upa ngini niamote, maro nigogilalo. 	 I er dyrt kjøpt; bli ikke menneskers træler!


Duma nako waqehe woholu, hika womatengo eko yasinotosi nangaho la unaka niwidemo. Sababu o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka iqomaka isilelefo itemo, 'Nakoso o nyawa moi kanaga wikalaki, de bilasu kanaga o saksi yasinoto eko yaruwange isingangasu la ma ngale o galaki unaka gena yaaku isinako itiai.' 	 men vil han ikke høre, da ta ennu en eller to med dig, forat enhver sak skal stå fast ved to eller tre vidners ord.


De lo ona yodupa itagi yakahika o pasarka, la o nyawa yahoromati de yaaso 'Baba Guru'. 	 og få hilsninger på torvene og kalles rabbi av menneskene.


Awi sininga ma rabaka o Gikimoika widodatowa, duma o Gikimoi wipiricaya foloi qaputuru ma ngale Una Awi jaji gena igogou done wasiganapu de magegena una o Gikimoi Awi ronga wosilamo, 	 på Guds løfte tvilte han ikke i vantro, men blev sterk i sin tro, idet han gav Gud æren


O Iblis gena aku positero maro wipoputuru moi. Nakoso o nyawa moi wipoputuru awi tahu wojaga gena de awi dahe qangodu, de awi arata o tahu ma rabaka gena yakoorawa. 	 Når den sterke med våben vokter sin egen gård, da får hans eiendom være i fred;


Kagena asa o ngopeqeka moi mahino o Yesusno, de o gososo qabobou de ihahali o rube moi o teto ihahalino maaho. So de Una wogogeku wooqo de o ngopeqeka muna magena o gososo qabobou gena moguse Awi saheku de mowisiqahu. 	 da kom en kvinne til ham, som hadde en alabaster-krukke med kostelig salve, og hun helte den ut over hans hode, mens han satt til bords.


Igogou, ngohi ai ngale gena, o kia bato la kanaga o bi serika isusuba, magena isisuba o Gikimoi kawa, duma igogou isisuba ka o bi tokaka. So nakoso ngini gena niamote o nyawa o bi toka yasusuba gena, ngohi tadupawa. 	 Nei, men at det de ofrer, det ofrer de til onde ånder og ikke til Gud; men jeg vil ikke at I skal komme i samfund med de onde ånder.


duma o bi nyawa o dunia ma rabaka qangodu nagoona Una wihohoromati de manga manara o moi-moi o kia itotiai to Una Awi simaka, ona magena Una wadupa. 	 men blandt ethvert folkeslag tar han imot den som frykter ham og gjør rettferdighet.


"Ce! Qadoohaso posiijawa o gososo qabobou magena, la ma ngale ma pipi gena aku o nyawa isususaka pahike. Ma ija gena nagala pahali-haliku." 	 Hvorfor blev ikke denne salve solgt for tre hundre penninger og gitt til de fattige?


De lo nia salam de nia dodara lo tanu nimatekesidiado moi de moika. Ngohi togolo o Gikimoika o sanangi winihike ngini ningoduka la kanaga ngini de ma Kristus nimarimoika. Amin. Ngohi Petrus 	 Hils hverandre med kjærlighets kyss! Fred være med alle eder som er i Kristus!


So Una wasango wotemo, "Magena itero, o Elia gena igogou wahino woqomano, ma ngale wosidailako de o bi moi-moi wosidiahi. Duma o kiali o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilefo gena done Ngohi, o Nyawa ma Duhutu, magena Ai sangisara qatubuso de lo o nyawa yadadala asa iholu. 	 Han sa til dem: Elias kommer først og setter alt i rette skikk, og hvad står det skrevet om Menneskesønnen? At han skal lide meget og bli foraktet.


Ngohi tanakoka idodooha nakoso ngohi tokurangi de tosusa, eko de ai boloika eko de maena, kanaga ma rabaka qangodu ka tosanangi. 	 jeg vet å leve i ringe kår, jeg vet også å ha overflod; i alt og i alle ting er jeg innvidd, både å mettes og å sulte, både å ha overflod og å lide trang;


De ona itagi so o Yesus he widumuka, de Una asa wotemo o Natanaelka, "Kanaga o nyawa moi una o Israelka ma nyawa, una magena ka wotiai de lo awi siningaka o gulai moi lo ihiwa." 	 Og Natanael sa til ham: Kan det komme noget godt fra Nasaret? Filip sa til ham: Kom og se!


O dipaye womamataga so Awi woma walia de wotemo, "Efata!" ma ngale "Ipelenga!" 	 og så op mot himmelen, sukket og sa til ham: Effata! det er: lat dig op!


Kanaga manga sidongirabaka o guru agama moi awi edekati ma ngale o Yesus iwisisala de o sosano moili, de wotemo, "Baba Guru, ngohi bilasu o kia taaka la tamake o oho ikokakali." 	 Og se, en lovkyndig stod op og fristet ham og sa: Mester! hvad skal jeg gjøre forat jeg kan arve evig liv?


Sababu, o orasi manenaka, nako o bi cocatu sininga ma kanako o Gikimoino eko Una Awi demo posingongangasu gena, qangodu kanaga de ma bati. 	 For vi skjønner stykkevis og taler profetisk stykkevis;


Magena imatero maro Ngohi tahino gena taasowa o nyawa la kanaga itemo manga sininga itotiai, duma ma ngale taaso o nyawa de manga dorouka, la ma ngale manga dorouno gena ona aku imatoba de imatoduba. So niatailako ma ngale o kia o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefoka, gena komanena, 'Ngohi Ai dupa ma lamo gena upa nia gaso de nisisuba, duma ka niagalusiri.' " 	 Men gå bort og lær hvad det er: Jeg har lyst til barmhjertighet og ikke til offer. For jeg er ikke kommet for å kalle rettferdige, men for å kalle syndere.


Ngaroko, ngini gena niamalo maro nia kurangi moi lo ihiwa de o bi moi-moi qangodu ma rabaka gena maro nikaya. Ce! Nitemo ngini gena maro o bi kolano ipopareta, de ngomi hiwa. We! Komagenawa. Ka qaloha nakoso igogou nidadi o bi kolanoka, la ma ngale ngomi lo aku mipareta dede ngini. 	 I er alt blitt mette; I er alt blitt rike; uten oss er I blitt herrer! Ja, gid I var blitt herrer, så vi kunde herske sammen med eder!


Sababu ma ngale ma peqeka o Jou Yesus mowipiricayaka so ami roka, ngaroko wopiricayawa, duma una magena o Gikimoi asa winano qaloha. Komagena lo ma ngale ma roka o Jou Yesus wipiricayaka so awi peqeka, ngaroko mopiricayawa, duma muna magena o Gikimoi asa wominano qaloha. Nako komagenawa, de igogou to ona manga ngopa o Gikimoi asa ka wanano qatorou, imatero maro o nyawa ipipiricayawa manga ngopa. Duma to ngini nia ngopa magena igogou o Gikimoi asa wanano qaloha, sababu manga dodihimo imatengo kanaga de manga piricayaka. 	 For den vantro mann er helliget ved sin hustru, og den vantro hustru er helliget ved broren; ellers var jo eders barn urene, men nu er de hellige.


He! Ngini manena nikokulai! Ma nonomaka ngini bilasu o ifa moi yodebesu to ngini nia lako masireteka nisisupu kasi. Qabolo la nia lako qatebika, de asa idadi so o gaapo nia dodiao manga lakoka gena aku niakelelo so nisisupu kali." 	 Du hykler! dra først bjelken ut av ditt eget øie, så kan du se å dra splinten ut av din brors øie!


Duma Una womarihika bato, qangodu wabisangowa. La ma Imam Wilalamo wisano kali Unaka, "Igogou, Ngona o Salamati ma Kolano de o Gikimoi Wilalamo ma Ngopa?" 	 Men han tidde og svarte intet. Atter spurte ypperstepresten ham og sa til ham: Er du Messias, den Velsignedes Sønn?


Wosipilikuka, de o ake waqehe de woguse o bokolku de womaaka maro o gogilalo moi, so Una Awi muri-muri manga qohu watiodo de Awi handok lo wosieseka. 	 Derefter slår han vann i et fat, og så begynte han å vaske disiplenes føtter og å tørke dem med linklædet som han var ombundet med.


Igogou, o habari ma ngale o Yesus gena ngini niiseka de lo to Una Awi dodoto itotiai gena inidotoka. 	 om I ellers har hørt om ham og er blitt oplært i ham, således som sannhet er i Jesus,


Hika o nyawa yasinoto manga manara ma sopo gena positetero. Nako o Adam gena, una o dorou waaka so ma ngale magena igogou o bi nyawa yangodu isone. De nako o Yesus Kristus gena, Una waaka so o Gikimoi Awi laha gena aku wonahike ifoloi ngoneka, so magena lo ma ngale ifoloisi ilamo de qaloha o bi nyawa yangoduka. So o Adam awi manara ma sopo o nyawaka gena imaketerowa de ma Kristus Awi manara ma sopo o nyawaka. 	 Men ikke er det med nådegaven således som med fallet; for er de mange død ved den enes fall, da er meget mere Guds nåde og gaven i det ene menneske Jesu Kristi nåde blitt overvettes rik for de mange.


O Gikimoi masirete wositatapu la ma orasika de asa o Yesus Kristus wisulo wahino kali. O Gikimoi Una magena Awi ronga posilamo, de Una magena womatetengo la o moi-moi qangodu wapareta de o bi kolano de lo o bi nyawa ma binuka ipopareta ona yangoduka. 	 som den Salige og alene Mektige skal vise oss i sin tid, han som er kongenes konge og herrenes herre,


Sababu o nyawa nakoso manga sumbayang yatide de o Jou Gikimoi iwipiricayaka, de o nyawa yopopanyake asa aku yaloha kali, sababu o Jou masirete asa manga panyake wosiloha. De nakoso ona lo kanaga de manga dorouka, magena Una upa wasisala kali. 	 og troens bønn skal hjelpe den syke, og Herren skal reise ham op, og har han gjort synder, skal de bli ham forlatt.


De o Yesus womasidiado gena moriria mogiise, de muna magena motagi mowisibubusu so Una asa mowimakeka. Duma mononongoru gena ka motamaha manga tahuka. 	 Da nu Marta fikk høre at Jesus kom, gikk hun ham i møte; men Maria satt hjemme i huset.


So o nyawa la kanaga o Gikimoi wahirika gena, upa ma sababu to ona manga dupa eko to ona manga manara, duma ka cawali to Una Awi dupa masirete so ona wagalusiri. 	 Så står det da ikke til den som vil, heller ikke til den som løper, men til Gud, som gjør miskunnhet.


Ona ngohi igolowa, duma o Yakobus, o Petrus, de lo o Yohanes ona magena asa igogou inako ka o Gikimoi ngohi woipiricaya so o habari qaloloha gena woihike ngohika, ma ngale totagi tosihabari o bi nyawa o Yahudika yasowo. Gena ka imatero wisipiricaya o Petruska so o habari qaloloha gena wihikeli unaka, ma ngale wotagi wosihabari o Yahudi ma nyawaka. 	 tvert imot: da de så at det var mig betrodd å forkynne evangeliet for de uomskårne, likesom Peter for de omskårne -


Nakoso ma ngale Awi malaikat gena, o Gikimoi wotemo komanena, "O Gikimoi Awi malaikat ona wileleleani gena waaka la ona yodadi maro o paro, de lo maro o uku ma sora." 	 Og om englene sier han: Han som gjør sine engler til vinder og sine tjenere til ildslue,


Una wotagi wahika ka ma soa kasi so womasidiado waasi, de o rarame ma sidongirabaka gena kanaga o Yahudika manga roriri ona magena igogou Una asa wisari so imatekekasano itemo, "Una kanaga, eko wihiwa." 	 Jødene lette da efter ham på høitiden og sa: Hvor er han?


Duma Una ka o demo moi lo wosangowa, sidago o Pilatus foloi wohairani. 	 Og han svarte ham ikke på et eneste ord, så landshøvdingen undret sig storlig.


Duma ngini niasidoto o nyawaka: Ngone nanga baba de nanga awa upa he pahoromati de pariwo, hitilahi nanga dodihimoka potemo, 'Ai baba de ai awa, ngaroko o pipi ngohi bilasu tinihike nginika, magena ka to ngohi ai suba moi o Gikimoika.' 	 så lar I ham ikke lenger få lov til å gjøre noget for far eller mor,


Una womasidodogu o nyawa moi o haiwani ma kahi woiija awi tahu o teo ma dateka, awi ronga lo ka o Simon." 	 han bor hos en garver som heter Simon, og som har et hus ved havet.


De lo nakoso ngini la kanaga o nyawa inisisangisaraka, de nginika gena bilasu Una winifanggali de o loha, so komagena ngini de ngomi lo asa nanga sangisara gena wositogu. De Awi fanggali nginika, magena Una wanako gena igogou qaloha de itiaika. O Gikimoi asa o nyawa yangodu manga dorou de manga loha ma sopo wafanggali itotiai, ma orasika done o Jou Yesus wisimane o sorogaka de Una wouti wokahuku, Una dede o malaikat ikokuasa lo so kanaga de o uku ma sora yasigilolino. 	 men eder som trenges, ro sammen med oss, når vår Herre Jesus åpenbares fra himmelen med sin makts engler,


De o Paulus una wanako ona o mahkamah ma nyawa lo ma binuka o Sadukika de o Farisika ma nyawa, so una womatoore de awi ili walamo-lamo wotemoli onaka, "Ai baba-baba, ngohi manena ai baba o Farisika ma nyawa so ngohi lo o Farisika. Sababu ngomi o Farisika gena miopiricaya o nyawa isosoneka done asa ioho kali, so ma ngale magegena ngohi ingaho o hakimno!" 	 Da nu Paulus visste at den ene del av dem var sadduseere og den andre del fariseere, ropte han i rådet: Brødre! jeg er en fariseer, sønn av fariseere; det er for håp og for de dødes opstandelse at jeg står her for retten.


Kagena de o Yudas done wisiiija una magena lo wotemo, "Baba Guru, ngaroko lo ngohiwa o kia notetemo gena!" O Yesus wotemo, "Komagena maro ani demoka bai!" 	 Da svarte Judas, som forrådte ham: Det er da vel ikke mig, rabbi? Han sa til ham: Du har selv sagt det.


De to ona manga demo magegena o bobareta de o bi nyawa yadadala asa iruwahe. 	 Da folket og by-dommerne hørte dette, blev de forferdet,


De ma sihino o nyawa ma nonoma womatengo wisidadika asa o Gikimoi lo wosidadi o bi bangsa moi-moi o duniaka, de wasulo yodogoge o dunia manena ma qokuka, kiaka Una masirete wosidailako iqomaka o orasi o kia de o riho kiaka bato ona aku ioho. 	 og han lot alle folkeslag av ett blod bo over hele jorderike, og satte dem faste tider og grenseskjell mellem deres bosteder,


So ona magena manga sininga imore de qanali de wisijaji asa o pipi wihike unaka. 	 Og de blev glade, og lovte å gi ham penger,


O Gikimoi Awi demo komagena, so ngini bilasu nisihoda nakoso o nyawa la kanaga o Gikimoi wipiricayaka imatero maro o Abraham awi piricaya, ona magena igogou o Abraham awi ngopa de awi danoku. 	 Derfor skal I vite at de som har tro, de er Abrahams barn.


Komagena so o Yohanes awi nyawa wimomote yahino unaka, de itemo, "Baba Guru, o nyawa Una magena iqoqomaka, kanaga o Yordan ma Selera ma sonongaka de ngona nowitideka ma ngale nomisingangasu ngomika, Una gena o orasi manena asa o nyawa waosi. Ce! O nyawa yadadala ngona inidongosa de asa yangodu ikahikaka Unaka." 	 og de kom til Johannes og sa til ham: Rabbi! han som var hos dig på hin side Jordan, han som du har gitt vidnesbyrd, se, han døper, og alle kommer til ham!


So o kia kanaga de nia nagi nia bobaretaka gena bilasu onaka niafangu, bai o pajak bai lo o horomati magena qangodu kanaga nia nagi so bilasu niafangu onaka. 	 Gi alle det I er dem skyldige: den skatt som skatt tilkommer, den toll som toll tilkommer, den frykt som frykt tilkommer, den ære som ære tilkommer!


O Pilatus wotemo komagena, sababu wosihoda o Yesus Awi sala ihiwa, ena momongo ma ngale manga sininga ma siri Unaka, so o imamka ma bi sahe Una iwitota. 	 For han visste at det var av avind yppersteprestene hadde overgitt ham til ham.


Magena de Awi muri-muri ona imatekekasano moi de moika itemo, "Nagala kanaga o nyawa o ino sutu Una wigahoka, eko idodooha." 	 Disiplene sa da til hverandre: Skulde nogen ha båret mat til ham?


Nakoso o tahu moika nimasidodogu, de o tahu ma duhutuka nitemo, 'Tanu o Jou Awi laha winisidumu nginika.' 	 Og når I kommer inn i et hus, da skal I hilse det;


Ngaroko komagena, duma o Gikimoi Awi orasi yaadoka, de Una masirete lo asa Awi Ngopa wisuloka la Una wahino o duniaku woutika. Una magena o ngopeqeka moi mowisibuoka imatero maro o Yahudika ma nyawa, so manga bobita o Gikimoino gena bilasu waaka. 	 men da tidens fylde kom, utsendte Gud sin Sønn, født av en kvinne, født under loven,


Ngini moi-moi bilasu ka nimatailako to ngini nia manara masirete gena qaloha, eko qatorou. Nako qaloha, de ma ngale nia manara masirete magegena aku niamalo nia sininga ma rabaka maro nilamoka. Upa sidago nia manara gena he nisitero de nia dodiao manga manara. 	 Men enhver prøve sin egen gjerning, og da skal han ha sin ros bare efter det han selv er, og ikke efter det som næsten er;


De bilasu ngini lo nianako, ngaroko de o Gikimoi Awi bobita o Musano gena yaakuwa nia sininga itotiai yaaka, duma nagoona o Yesus wipiricayaka gena to ona manga sininga itotiai aku Una waaka. 	 og fra alt det som I ikke kunde rettferdiggjøres fra ved Mose lov, rettferdiggjøres i ham enhver som tror.


Qabolo so o wange imatekekokajaji yaadoka, de o Herodes awi pareta ma juba womasipakeka, de awi pareta ma kursika womatamiye so wabobicara o kawasaka. 	 På en fastsatt dag klædde da Herodes sig i kongelig skrud og satte sig på sin trone og holdt en tale til dem,


O Yahudika ma nyawa de o Yahudika ma nyawa yasowo ona magena o Gikimoi wasirimoi qaboloka, komagena so ngohi, Paulus, ma ngale ngini gena togolo Unaka. Ngohi kanaga ibuika, sababu ma ngale o Yesus Kristus ngaroko ngini o Yahudika ma nyawa nisowo gena tinisihabarika. 	 Derfor bøier jeg mine knær, jeg, Paulus, Kristi Jesu fange for eders skyld, I hedninger -


Ma orasi ona o akeye idola, de imatodoka o riho magenano o Jou Awi Gurumi o Filipus iwingahoka. De ngaroko o Etiopia ma nyawa una magena o Filipus wikelelo kawa, una asa awi dodagi wadofa kali de awi nali de awi moreka. 	 Men da de steg op av vannet, rykte Herrens Ånd Filip bort, og hoffmannen så ham ikke lenger; for han drog sin vei med glede.


O Tomas (wisironga lo Wosasago) una o Yesus Awi muri yamogiowo de sinoto manga dongirabano, una magena wihiwa ma orasi o Yesus wahino womasimane Awi muri ma somoaka. 	 Men en av de tolv, Tomas, det er tvilling, var ikke sammen med dem dengang Jesus kom.


Cawali kanaga o gohiduuru moi o Yesus wimomote de o baro womasikolorono. So una lo o nyawa yadadala yodupa witago, 	 Og en ung mann fulgte ham med et linklæde kastet om sitt bare legeme, og de grep ham;


Duma to ngohi ai dodiao gena o karajaku ingado la o kota ma boberesu ma duduka kugena ma busuneku isiha de isiguti, so aku toloqaka. 	 og gjennem en glugge på muren blev jeg firt ned i en kurv og slapp bort av hans hender.


Ngini o Gikimoi Awi gogobu ningodu kagena o Korintus ma kotaka, de ona o Gikimoi Awi nyawa yangodu o Akhaya ma daeraka. Ngohi, Paulus, o Gikimoi Awi dupa masirete wositatapu la todadi maro o Yesus Kristus Awi sosulo moi, de kanaga o Timotius to ngone nanga dodiao moi wopipiricayaka, ngomi o surati manena minisidingo nginika. 	 Paulus, ved Guds vilje Kristi Jesu apostel, og broderen Timoteus - til den Guds menighet som er i Korint, tillikemed alle de hellige som er i hele Akaia:


O nyawa ma ngale o Yesus wipiricayaka so yabubui, ona magena lo ngini niasayangi de niariwo. De lo ma orasi nia arata o nyawa yakoora, de ngini ka ninali, sababu nianako ngini de nia arata kadaku o sorogaka ifoloi qaloloha de ka sidutu ikakali. 	 For også fangene hadde I medynk med, og fant eder med glede i at eders gods blev røvet, da I visste at I selv hadde en bedre og blivende eiendom.


de lo wotemo, "Ya Jou, kodo! Nowigalusiri ai ngopa. Una manena wimusu. Ma para idala o toka iwingosa de awi rohe wosipapaka foloi qaputuru, sidago o uku ma rabaku wiuumo komagena lo o ake ma rabaku. 	 Herre! miskunn dig over min sønn! Han er månesyk og Iider storlig; ofte faller han i ilden og ofte i vannet.


De lo waaka nanga oho qamomuane nakoso ngone maro o Gikimoi Awi ngopa-ngopa, so Awi moi-moi qangodu maro Awi warisi wosidadailako o sorogaka magena aku pongongano ngone asa pamakeli, de Awi warisi gena maro o kia naga moi so isisawa eko lo ibakawa. 	 til en uforgjengelig og usmittet og uvisnelig arv, som er gjemt i himlene for eder,


la miwisulo o Timotius wotagi wakahika nginika. Una magena mia dodiao o Yesus wipipiricaya de o Gikimoi wileleleani so o habari ma ngale ma Kristus wosihabari. De una miwisulo la wakahika nginika ma ngale nia sininga wosiputuru. So ngini ma Kristus niwipiricaya foloisi qaputuru, 	 og vi sendte Timoteus, vår bror og Guds tjener i Kristi evangelium, for å styrke eder og formane eder om eders tro,


Sababu nakoso o Yahudika ma nyawa de o Yahudika ma nyawa yasowo gena, yangodu ka imaketero. O nyawa ipipiricaya yangodu manga Jou ka womatengo, so nakoso o nyawa asa igolo Unaka gena, Awi laha moi-moi qangodu wahike de ma boloika. 	 Det er jo ingen forskjell på jøde og greker; de har alle den samme Herre, som er rik nok for alle som påkaller ham;


So o Pilatus wisano kali Unaka, "Qadoohaso nosango noholu. Hika nakelelo o galaki ma dala magena inisitemo Ngonaka." 	 Da spurte Pilatus ham atter: Svarer du ikke et ord? Se hvor svære klagemål de fører mot dig!


Ma baba wotemo, 'Ai ngopa, ngona salalu kanaga dede ngohi. Ngohi ai arata moi-moi gena qangodu lo ka to ngona. 	 Men han sa til ham: Barn! du er alltid hos mig, og alt mitt er ditt;


So yamogiowo de sinoto to ona manena manga ronga gena: o Simon (eko wisironga lo o Petrus); 	 og han gav Simon navnet Peter,


So ngini ningodu o orasi manena ngohi tinisisaraha o Gikimoika, la Una asa winijaga de lo nia piricaya wosiputuru, de aku o oho ikokakali winijajika, maro o kia o nyawa Una wahihirika asa wahikeka. Magena asa Una waaka, nakoso Awi dodara ma habari nimasigocoho nia siningaka. 	 Og nu overgir jeg eder til Gud og hans nådes ord, han som er mektig til å opbygge eder og gi eder arvelodd blandt alle dem som er blitt helliget.


Qabolo de Una wokahino de wamake ona yaruwange yakioloka. De Una wotemo, "Petrus, o kiaso nikioloka, orasi moi bato de nomajaga naakuwa." 	 Og han kom og fant dem sovende, og sa til Peter: Simon, sover du? Var du ikke i stand til å våke én time?


Ngohi totemo komagena, sababu iqoqoma ngohi masirete lo ai edekati ma rabaka o bi nyawa la o Yesus o Nazaretno iwipipiricaya ona magena bilasu ngohi tasiholu qaputuru. 	 Jeg for min del trodde nu at jeg burde gjøre meget imot Jesu, nasareerens navn;


Komagena de kanaga ona manga gogolo cawali ngai moi gena, ma ngale o Yahudika ma nyawa manga sidongirabaka la kiaka ona isususa gena tanu ngomi miariwo. De magegena maro o kia naga moi ngohi todudupa so o orasi isigeto-geto gena taaka qaboloka. 	 bare at vi skulde komme de fattige i hu, og det har jeg nettop lagt vinn på å gjøre.


Ma sababu Ngohi ngaroko to ngini nia Guru de nia Jou, duma nia qohu gena tatiodoka, so ngini lo bilasu nia qohu nimateketiodo so nimahadoku bai! 	 Har nu jeg, eders herre og mester, vasket eders føtter, så er også I skyldige å vaske hverandres føtter.


Kagena de o roriri moi wotemo ngohika, "Upa noari. Hika nanano de nakelelo. Una o Yehuda ma soano ma Kolano Daud awi ngopa de awi dano moiku, Una magena wolamo de wokuasa maro ka o singa ma nau moi so Awi lawangi wasitura qaboloka. So Una magena asa waaku o buku o lolo moi ma segel ngai tumudingika magena waraca de lo wapelenga." 	 Og en av de eldste sier til mig: Gråt ikke! se, løven av Juda stamme, Davids rotskudd, har seiret og kan åpne boken og de syv segl på den.


O galaki de kutuku manga uruno isupu. 	 Deres munn er full av forbannelse og bitterhet.