Ritratt: Flimkien Magazine, Creative Commons Licenses  Fil-katidral ta' San Bavo, f'Ghent, il-Belġju, insibu L-Adorazzjoni tal-Ħaruf. Hija assolutament waħda mill-akbar kapolavuri fid-dinja. It-tema ewlenija hija l-fidwa tal-bniedem. Il-pittura tlestiet fl-1432, u hi magħmula minn 24 panew: 6 minnhom minn Herbert van Eyck u 18 minn ħuh Jan. Il-polittiku jingħalaq b'żewġ "bibien", għalhekk il-pittura tibqa' sejra fuq in-naħa ta' wara, anki meta magħluqa. L-aħwa van Eyck taw attenzjoni kbira għad-dettall, mhux biss fil-persuni u ħwejjiġhom iżda wkoll fil-ħxejjex (mill-inqas 42 pjanta differenti!). Biex verament tapprezza d-dettalji trid taraha mkabbra jew mill-viċin. Ritratt: Flimkien Magazine, Creative Commons Licenses Meta tkun miftuħa, għajnejk mill-ewwel imorru fuq tliet figuri kbar: Kristu (muri bħala mħallef), il-Verġni Marija u Ġwanni l-Battista. Fuq iż-żewġ naħat jidhru żewġ gruppi ta' anġli kif ukoll Adam u Eva, u Abel u Kajjin (fuq nett, fit-tarf), kollha marbutin mat-tema tal-fidwa. Ħrief b'għajnejn umani Iċ-ċentru jirrappreżenta l-Adorazzjoni tal-Ħaruf. Il-Ħaruf jidher fuq altar, imdawwar b'14-il anġlu. Fin-naħa ta' fuq hemm l-Ispirtu s-Santu li jdawwal ix-xena kollha. Isfel tidher funtana bl-ilma tal-ħajja, li minnha ħierġa xmara b'ħaġar prezzjuż fil-qiegħ. Waqt ir-restawr li tlesta dan l-aħħar instab li għajnejn il-Ħaruf ma kinux baqgħu jidhru kif kien pittirhom Jan van Eyck oriġinarjament. Fil-fatt l-għajnejn van Eyck kien tahom fattizzi umani, bl-għajnejn fil-faċċata tal-wiċċ. Fis-seklu sittax xi ħadd deherlu li kellu jirtokkjahom u jġibhom fuq il-ġnub tar-ras. Illum l-għajnejn reġgħu kif saru fl-oriġinal. Fuq kull naħa jidhru gruppi ta' nies jaduraw il-Ħaruf. Fuq ix-xellug isfel naraw il-profeti Lhud bl-Iskrittura f'idejhom, kif ukoll ħassieba kbar, anki pagani. Fuq il-lemin jidhru l-Appostli flimkien ma' xi papiet, isqfijiet u saċerdoti. Fiż-żewġ naħat ta' fuq jidhru l-martri, irġiel u nisa: is-simboli tal-martirju li qed iżommu jindikaw min huma. Fil-panewijiet tax-xellug jidhru l-kavallieri u fit-tarf nett jidhru l-imħallfin ġusti. Fil-fatt din tal-aħħar mhix oriġinali għax fl-1934 insterqet u baqgħet ma nstabet qatt. Fuq il-lemin jidhru l-eremiti (fosthom il-Madalena) u l-pellegrini (immexxijin minn San Kristofru). Napuljun kien seraq xi panewijiet minnhom imma dawn kienu ġew lura, waqt li Hitler kien seraqha kollha kemm hi u poġġieha f'minjiera tal-melħ fl-Awstrija (tissemma' fil-film ta' George Clooney, Monuments Men). Meta tingħalaq, insibu 12-il panew ieħor. L-aktar prominenti juri t-tħabbira tal-anġlu lil Marija, li bl-iva tagħha l-fidwa saret possibbli. Taħt jidher Ġwanni l-Battista (il-katidral ta' Ghent hu ddedikat lilu) u Ġwanni l-Evanġelista (il-frażi "Ħaruf ta' Alla" insibuha fil-vanġelu tiegħu, filwaqt li l-liturġija kollha u s-simboliżmu tal-Ħaruf ġejjin mill-Apokalissi li kiteb hu wkoll). Ir-raġel u l-mara fit-truf huma dawk li ħallsu għall-pittura: Jodocus Vyd u Elizabeth Borluut. Bis-saħħa tagħhom li llum, 600 sena wara, għadna nistgħu nammiraw dan il-kapolavur! U int, f'din ix-xena fejn hu postok? Tista' tara l-verżjoni diġitali ta' FLIMKIEN billi tagħfas hawn.