Ktieb ġdid fl-okkażjoni tal-Beatifikazzjoni tal-Imħallef Rosario Livatino fid-9 ta' Mejju 2021. Meta fil-11 ta' April 2006 il-Pulizija Taljana qabdet lil Bernardo Provenzano, wara 43 sena maħrub, kulħadd baqa' mistagħġeb kif dan il-kap assolut u vjolenti ta' Cosa Nostra (il-Mafja ta' Sqallija u waħda mill-ikbar mafji tad-dinja) kien qed jistaħba f'post fqir u jgħix ħajja mill-aktar sempliċi. Imma kien hemm dettall ieħor, li forsi ġie ttraskurat minn ħafna, imma li lili laqatni iżjed. F'dak il-post fqir kien qed jgħix bniedem reliġjużissimu, mimli santi u statwi sagri, mimli simboli tal-fidi Kattolika u strumenti ta' talb! Meta sirt naf b'dil-ħaġa ħsibt li dan kien biss dettall relatat ma' Provenzano, każ iżolat. Iżda jien u nfittex skoprejt li kważi l-Mafjużi kollha huma "reliġjużi" jew "nies tal-Knisja". Il-ħażen li jagħmlu jagħmluh bi skop tajjeb, jgħidu huma – imma fil-verità l-Mafja u l-Vanġelu ma jmorrux flimkien. Għal ħafna żmien, diversi nies, anki fil-Knisja, ħasbu li dawn iż-żewġ realtajiet setgħu jgħixu flimkien u ma kienu jaraw ebda kontradizzjoni f'dan kollu. Kapitlu mill-ktieb jittratta dwar numru ta' saċerdoti Sqallin, minsijin mill-istorja, li fil-bidu tas-seklu għoxrin fehmu din il-kontradizzjoni enormi u ħaduha kontra l-fenomenu Mafjuż – u minħabba f'hekk kellhom iħallsu l-ogħla prezz. 1982: Il-Ġeneral Dalla Chiesa Iżda kellu jgħaddi litteralment seklu biex tasal l-ewwel żvolta kbira fil-Knisja. Il-Kardinal ta' Palermo Salvatore Pappalardo fl-1982 fil-funeral tal-Ġeneral Carlo Alberto dalla Chiesa għamel diskors qawwi li fih akkuża pubblikament lill-Istat li kien qed iparla ħafna dwar il-Mafja imma fir-realtà ma jagħmel xejn. Ir-risposta tal-Mafja ma damitx ma waslet għax meta Pappalardo mar iqaddes fil-kappella tal-ħabs… ma tfaċċa ħadd mill-priġunieri għall-quddiesa! 1990: Il-Maġistrat Livatino Il-Maġistrat Rosario Livatino nqatel fil-21 ta' Settembru tal-1990. Kien għad għandu biss 37 sena. Ftit qabel miet, Livatino kien tkellem dwar ir-rabta bejn il-liġi u l-fidi: "Id-dmir tal-maġistrat huwa li jiddeċiedi, imma biex jiddeċiedi jkollu wkoll jagħżel. Propju fl-għażliet li jagħmel, maġistrat li jemmen jista' jkollu relazzjoni ma' Alla. Hija relazzjoni diretta miegħu għaliex biex tamministra l-ġustizzja trid titlob u tiddedika lilek innifsek lil Alla. Hija wkoll relazzjoni indiretta ma' Alla għax dmirek trid taqdih bl-imħabba, anki lejn il-persuna li titressaq quddiemek fil-qorti." Imbagħad kompla: "Madankollu, kemm jekk il-maġistrat jemmen u kemm jekk ma jemminx, fil-mument li jiġġudika għandu jinża minn kull vanità u suppervja, u jħoss il-piż tal-awtorità fdata f'idejh, piż li hu itqal anki għax l-awtorità jrid jeżerċitaha b'mod ħieles u awtonomu. Dan id-dmir jista' jkun eħfef jekk il-maġistrat bl-umiltà kollha jkun konxju tad-dgħufijiet tiegħu." Hu propju għall-okkażjoni tal-beatifikazzjoni ta' Livatino qed jiġi ppubblikat dan il-ktieb. 1993: Ġwanni Pawlu II f'Agrigento Għaddew 10 snin oħra ta' silenzji u ilħna jgħajtu fid-deżert. Fl-aħħar wasal dak il-famuż 9 ta' Mejju tal-1993 – li ħafna minna jiftakru – meta f'Agrigento l-Papa Ġwanni Pawlu II għajjat mal-Mafjużi: "Dawn li għandhom fuq il-kuxjenza tagħhom tant vittmi umani jridu jifhmu li ma jistgħux joqtlu nies innoċenti! Ma jistax il-bniedem, hu min hu, ebda assoċjazzjoni umana, Mafja, ma tista' tibdel jew tikkalpesta dan id-dritt santissimu ta' Alla! Dan il-poplu tant marbut mal-ħajja … ma jistax jgħix dejjem taħt il-pressjoni taċ-ċiviltà tal-mewt … F'isem dan Kristu … ngħidha lil min hu responsabbli: ikkonvertu! Xi darba jasal il-ġudizzju ta' Alla!" Dakinhar kien hemm mitt elf ruħ miġbura biex ifakkru lill-vittmi tal-Mafja, fosthom Falcone u lil Borsellino. Il-Papa kien għadu kif iltaqa' għal ftit ħin mal-ġenituri tal-Imħallef Rosario Livatino. Mhux li l-Mafjużi tant beżgħu mill-kundanna tal-Papa – għalkemm lil xi wħud minnhom qabbdithom it-triq tal-konverżjoni – madankollu, ħafna saċerdoti u lajċi għamlu tagħhom dan il-kliem ta' Ġwanni Pawlu II u sarrfuh f'azzjoni pastorali. 1993: Maqtul f'għeluq sninu Għaddew biss erba' xhur minn dik il-kundanna. Fil-15 ta' Settembru 1993 il-Mafja assassinat lil Padre Pino Puglisi, qassis twajjeb imma deċiż għall-aħħar li ma jħallix iż-żona ta' Brancaccio f'Palermo taħt il-kontroll tal-poter politiku-mafjuż. Fi ftit żmien irnexxielu jiġbed it-tfal u ż-żgħażagħ lejn il-knisja u jqabbadhom triq differenti. Fit-tmien kapitlu nsibu żewġ intervisti interessanti li għamilt ma' żewġ persuni li ħadmu fil-qrib miegħu: Swor Carolina u Pino Martinez. 1994: Don Giuseppe Diana Is-sena ta' wara kien imiss saċerdot ieħor, il-Kappillan ta' Casal di Principe, Giuseppe Diana. Wara li l-Mafja qatlitu bdiet kampanja ta' tfigħ ta' tajn kontra tiegħu. Skont strateġija tipikament Mafjuża, ippruvaw mhux biss joqtlu l-persuna tiegħu imma wkoll l-ideat tiegħu. 2021: Beatifikazzjoni ta' Livatino Il-beatifikazzjoni tal-Imħallef Rosario Livatino ma aħniex niċċelebrawha f'vojt storiku imma f'mument partikolari fil-ħajja tal-Knisja. Qegħdin fi żmien il-Papa Franġisku. Kemm kienu jieħdu gost Livatino, Don Puglisi u Don Diana kieku qegħdin jgħixu f'dawn iż-żminijiet! Dawn it-tliet martri tal-Knisja ttamaw li jkollna Papa impenjat għal riforma tal-Knisja għal waħda fqira tal-foqra u tal-imwarrbin. Kemm kienu jħossuhom imsaħħin fil-fidi jisimgħu lil Franġisku jgħid, "Ir-realtà tifhimha biss jekk taraha mill-periferija!" Knisja fqira u tassew libera hija t-tweġiba għall-oppressjoni tal-Mafjuż li jrid jgħix bil-qerq u l-kriminalità u billi jkun parassita fuq l-għaraq tax-xogħol ta' ħaddieħor. Flimkien ma' saċerdoti impenjati soċjalment u deċiżi li jibqgħu 'l bogħod mis-sistema Mafjuża, fl-Italja twieldu mijiet ta' assoċjazzjonijiet ta' ispirazzjoni Kattolika. Dawn illum qed imexxu proġetti edukattivi, jieħdu ħsieb artijiet u beni immobbli kkonfiskati mill-Mafjużi u jagħmlu attività ekonomika fir-rispett tal-legalità saħansitra f'ambjenti kkaratterizzati minn sfruttament u xogħol illegali. U dan kollu x'għandu x'jaqsam magħna l-Maltin u mal-Knisja f'Malta? Ikollna nammettu li l-mentalità Mafjuża u l-kultura Mafjuża mhumiex aljeni għal dan l-arċipelagu żgħir ta' kważi nofs miljun ruħ f'nofs il-Mediterran, tefgħa ta' ġebla biss bogħod minn Sqallija. Il-klijenteliżmu, il-favoritiżmi u l-korruzzjoni huma l-marki tal-Mafja. U dawn qatt ma kienu neqsin lanqas minn pajjiżna. F'dokument li ħarġet l-Arċidjoċesi ta' Malta propju s-sena l-oħra nsibu miktub hekk: "Fil‐kuntest tax‐xhieda tagħna bħala Knisja, nagħrfu l‐valur ta' ġesti qawwija li jkunu sinjali profetiċi ta' verità, ġustizzja, fejqan u rikonċiljazzjoni. Dawn l‐għemejjel mhux biss iċaqalqu imma wkoll jikxfu l‐istrutturi tad‐dnub, jisfidaw għal riflessjoni iktar profonda, u jipproponu dak id‐dixxerniment meħtieġ biex insibu triq 'il quddiem li taqbel iktar mal‐Aħbar it‐Tajba." Ikompli jgħid hekk: "Il‐qtil ta' ġurnalista li ħasad lil kulħadd u l‐omiċidju kiesaħ u biered ta' immigrant, il‐mod kif ħafna nies iqisu normali ċerti prattiċi 'kollettivi' bħall‐evażjoni tat‐taxxa, it‐tixħim u l‐omertà, jew kif b'mod mill‐iktar naturali nibnu r‐rabtiet soċjali tagħna permezz tal‐'ħbieb tal‐ħbieb', l‐unur, 'il-familiżmu amorali', il‐pjaċiri u l‐idea li l‐ewwel nieħdu ħsieb dak li hu tagħna qabel ir‐responsabbiltà soċjali … dan kollu juri li hemm qabża bejn ir‐realtà kif inhi u l‐ispirtu Kattoliku msejjes fuq il‐ġid komuni, is‐solidarjetà, l‐għażla preferenzjali favur il‐foqra, jew saħansitra dak is‐sens ċiviku bażiku fejn 'is‐sħiħ' (il‐ġid tal‐polis fl‐interess ta' kulħadd) hu tassew ikbar mill‐ġabra tal‐partijiet flimkien (jew l‐interessi individwali tagħna)." "Dan qed jiġri mhux għax 'il‐Knisja' bħala ġerarkija mhijiex titkellem fuq affarijiet marbutin mal‐ġid komuni, imma għax aħna stess bħala l‐Poplu ta' Alla, fir‐relazzjonijiet soċjali tagħna, qed nonqsu milli nagħtu xhieda għall‐Evanġelju tal‐ħajja, kemm bil‐mod kif nikkomunikaw, imma wkoll bl‐istess ħajja li ngħixu" (Knisja Waħda, Vjaġġ Wieħed). Sfidaw lill-Mafja Ritratt minn Flimkien Magazine Jalla dan il-ktieb, it-tielet wieħed fis-sensiela "Sfidaw lill-Mafja", iservi ta' kontribut modest biex nirriflettu fuq din ir-realtà u biex neżaminaw l-attitudnijiet u l-prattiki tagħna li, nażżarda ngħid, jista' jkollhom iktar mill-mentalità Mafjuża milli mill-fidi Kattolika li ħafna minna nistqarru li nħaddnu. Il-ktieb jista' jinkiseb online minn sayitmalta.com, minn Librerija Preca fil-Blata l-Bajda, u mingħand l-awtur innifsu (robertaloisio@gmail.com). Hemm ukoll offerta għal min jakkwista t-tliet kotba tas-sensiela. Il-qligħ kollu mill-ktieb se jmur għall-Caritas Parish Djakonija Network. Tista' tara l-verżjoni diġitali ta' FLIMKIEN billi tagħfas hawn .