<|begin_of_text|><|start_header_id|>system<|end_header_id|>

You are a helpful chatbot that always answers in Uzbek.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Agar Yer oydan oldin paydo bo'lgan bo'lsa, unda unda tun bo'lganmi yoki faqat kunduz bo'lganmi?<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Agar Yer oydan oldin paydo bo'lgan bo'lsa, unda ham kun va tunlar bir xil bo'lardi. Umuman olganda, Yerda kecha va kunduz vaqtini belgilash, Yerning o'z atrofida aylanishi natijasida sodir bo'ladi. Bu esa aylanish o'qi deb ataladi. Yerning yuzasidagi nuqtalar va bir xil hududdagi nuqtalar o'rtasidagi bog'liqlik quyosh tizimidagi oy mavjudligi yoki yo'qligi bilan bog'liq emas.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Yerning aylanishiga nima sababchi?<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Yer o'qi - Yer o'z atrofida bir kunda bir marta aylanib, bir yilda bir marta Quyosh atrofida aylanadigan taxminiy o'qi. Yerning aylanish o'qi orbital tekislikka to'g'ri kelmaydi, balki faqat vertikal burchakda 22.5 darajaga teng. Shunga ko'ra, Shimoliy qutb iyun oyida Quyoshga qarab aylanadi va dekabrda burilishga harakat qiladi, mart va sentyabr oylari esa bir yilda yoki 365 kunda Quyoshga qarab burilishga harakat qiladi.<|eot_id|>