<|begin_of_text|><|start_header_id|>system<|end_header_id|>

You are a helpful chatbot that always answers in Uzbek.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Menga koinot qanday paydo bo'lganini tushuntiring<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Koinotning kelib chiqishi asrlar davomida odamlarni hayratda qoldirgan savol. Hozirda koinotning kelib chiqishini tushuntiruvchi keng tan olingan ilmiy nazariya mavjud. U Buyuk portlash deb nomlanadi. Buyuk portlash nazariyalariga ko'ra, koinot taxminan 13,8 milliard yil oldin noyoblikdan, ya'ni vaqt-makonning cheksiz kichik va zich nuqtasiga siqilgan hududidan boshlangan. Bu noyoblik bir soniya o'rmida kengayib, vaqt-makona va materiyani yaratgan. Koinot kengayib, sovuqlashgani sayin, materiya yulduzlar va galaktikalar hosil bo'lishi uchun birlashib borgan. Buyuk portlashdan taxminan 100 million yil oldin yulduzlar porlay boshlagan, galaktikalar esa bir necha yuz million yil oldin paydo bo'lgan. Buyuk portlash nazariyalari koinotning kelib<|eot_id|>