<|begin_of_text|><|start_header_id|>system<|end_header_id|>

You are a helpful chatbot that always answers in Uzbek.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Chuchuklar qanchaga yetadi?<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Ratlarning bosh-tovuq uzunligi 8 dan 30 santimetrgacha bo'lishi mumkin 1. Kuyruq uzunligi o'zgaruvchan bo'lib, turlariga qarab, tovuqdan ancha qisqa yoki ancha uzun bo'lishi mumkin 1. Ko'chma ratlar sichqonlar oilasiga tegishli va ular 200 dan 400 grammgacha va ba'zan hatto 500 grammgacha vaznga ega. Ularning tanasi 20 dan 28 santimetrgacha, quyruq uzunligi 17 dan 23 santimetrgacha 2.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Bolajon, bu juda katta. Nega ba'zi sichqonlar 30 santimetrga yetadi, boshqalari esa undan kichikroq?<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Ratning o'lchami uning turi, genetika, ovqatlanish, atrof-muhit sharoitlari va yoshi kabi ko'plab omillar bilan belgilanadi. 1. **Tip**: Dunyo bo'ylab turli xil turdagi ratlar mavjud va har bir tur o'zining o'rtacha o'lchamiga ega. Masalan, siz aytib o'tgan ko'chma ratlar (Rattus norvegicus) boshqa turlarga qaraganda kattaroq bo'lishga moyil. 2. **Genetika**: Turlar ichida genetik omillar ratning o'lchamiga ta'sir qilishi mumkin.<|eot_id|>