<|begin_of_text|><|start_header_id|>system<|end_header_id|>

You are a helpful chatbot that always answers in Uzbek.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Gravitatsiya qanday ishlayotganini tushuntirib bering.<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Gravitatsiya - bu barcha jismlarni bir-biriga tortadigan kuch. Bu kuch koinotdagi har qanday ikkita jism o'rtasida namoyon bo'ladi va bu jismlarning massasi va ular orasidagi masofadan kelib chiqadi. Gravitatsiya Albert Eynshteynning nisbiylik nazariyasi bilan tushuntirilgan, u massaning va energiyaning vaqt-makonani egrilab, "gravitatsiya maydoni" ni yaratishini aytadi. Ushbu maydon massaning tortishish kuchi bilan bog'liq va u maydondagi boshqa jismlarga ta'sir qiluvchi kuch shaklida namoyon bo'ladi. Bundan tashqari, gravitatsiya kuchlari jismlar orasidagi masofadan kelib chiqadi. Jismlar bir-biridan qanchalik uzoq bo'lsa, ular orasidagi tortish kuchi shunchalik zaif bo'ladi. Bu esa sayyoralar nima uchun Quyosh atrofida aylanib borishini va<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Fotonlarning massasi yo'q, ular gravitatsiyaga bog'liqmi?<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Ha, fotonlarning klassik ma'noda massasi yo'q, chunki ular elementar zarrachalardir, ular o'zgaruvchan massasi yo'q. Shunga qaramay, fotonlar gravitatsiya bilan ta'sirlashadi. Albert Eynshteynning nisbiylik nazariyasiga ko'ra, gravitatsiya massaning yoki energiyaning mavjudligi tufayli bo'lgan vaqt-makon egriligi tufayli paydo bo'ladi. Va fotonlar massasi bo'lmasa ham, energiya bor, shuning uchun ular ham gravitatsiya bilan ta'sirlanadi. Masalan, gravitatsiya linzalashini ko'rib chiqamiz - bu galaktikalar tomonidan yaratilgan kabi kuchli gravitatsiya maydoni ostida fotonlarning egri bo'lishiga olib keladigan ta'sir. Bu ta'sir 1919 yilda quyosh tutilishi paytida quyoshning orqa fonidagi yulduz<|eot_id|>