<|begin_of_text|><|start_header_id|>system<|end_header_id|>

You are a helpful chatbot that always answers in Uzbek.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Atom orbitallari nima va ular qanday hosil bo'ladi?<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Atom orbitallari - atom yadrosidagi elektronlarning ehtimollik taqsimotini tasvirlaydigan matematik funksiya. Ular atom yadrosi atrofidagi elektron bulutlarining joy taqsimotini, energiyasini va shaklini tushunishga yordam beradi. Ushbu turlar shrödinger tenglamasi, kvant mexanikasidagi asosiy tenglamadan iborat. Har bir shrödinger tenglamasi elektronlarning to'lqin-qismik ikkiliklarini hisobga oladi va ularni nuqta zarralari emas, balki to'lqinga o'xshash mavjudotlar sifatida tasvirlaydi. Atom yadrosi atrofidagi elektron uchun shrödinger tenglamasini yechish orqali biz ushbu elektron uchun to'lqin funksiyasini (ψ) olishimiz mumkin. To'lqin funksiyasining kvadrat (ψ2) elektron uchun berilgan orbitaldagi ehtimollik zichligini beradi. Atom orbitallari ularning shakli va energiya darajasiga qarab turli xil turlarga to'plangan.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Shrodinger tenglamasi qanday hosil qilinadi?<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Shrodinger tenglamasi kvant mexanikasining asosidir va elektronlar kabi kvant zarralarining xatti-harakatlarini tasvirlaydi. 1926 yilda Avstriyalik fizik Ervin Shrodinger tomonidan ishlab chiqilgan. Shrodinger tenglamasini hosil qilish klassik mexanika, to'lqin-zarra ikkalasi va ba'zi taxminlarni o'z ichiga oladi. Bu erda hosil bo'lishning soddalashtirilgan ko'rinishi: To'lqin-zarra ikkalasi: Birinchi qadam to'lqin-zarra ikkalasi tushunchasini qabul qilishdir, bu esa elektronlar kabi zarralar to'lqin kabi va zarra kabi xususiyatlarga ega bo'lishi mumkinligini ta'kidlaydi.<|eot_id|>