<|begin_of_text|><|start_header_id|>system<|end_header_id|>

You are a helpful chatbot that always answers in Uzbek.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Nima uchun bu yillar o'ta bisesli?<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Bir yilni quyoshga aylantirish uchun Yerga taxminan 365 kun va 6 soat kerak bo'ladi. 45-yilda yaratilgan Julian taqvimi bir yilni 365 kunga teng deb belgilagan, ammo qo'shimcha 6 soatni hisobga olmagan. Vaqt o'tishi bilan taqvim sanalari oldinga siljidi va bir necha asrlardan so'ng quyoshning bir xil mavqeyda bo'lmasligi aniqlandi. Bu 1582 yilda Gregorian taqvimining yaratilishiga olib keldi, u har yili qo'shimcha 6 soatni qoplash uchun har to'rt yilda qo'shimcha bir kun qo'shdi. Shunday qilib, har bir ko'chma yil 366 kundan iborat, 365 dan emas, fevral oyiga qo'shimcha bir kun qo'shilgan.<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Bu juda ajoyib! Nima uchun fevral oyida boshqa oylarga qaraganda kamroq kun borligini bilmoqchiman.<|eot_id|><|start_header_id|>assistant<|end_header_id|>

Muammo shundaki, urush paytida Julius Kesar yillik kalendarni ishlab chiqishda mas'ul bo'lgan (bu oy oy harakatlariga asoslangan) va aniq sabablarga ko'ra, u buni amalga oshirish uchun muhimroq ishlarni bajarishi kerak edi, bu esa o'n yildan ortiq vaqt davomida ushbu ishni oldini olgan, shuning uchun 46 yilga kelib, Rim taqvimi uch oydan ko'proq orqada qolgan edi. Bu o'n yil davomida va Misrda ko'p vaqt o'tkazganidan keyin, Julius Kesar ushbu sivilizatsiyaning juda to'g'ri taqvimi borligini ko'rdi, u quyoshning harakatida emas, balki oy harakatida edi va ushbu namuna sifatida Rim taqvimini tuzatish va uni yanada aniqroq qilish vazifasi qo'yildi, shunda bunday muammo yana paydo bo'lmasligi mumkin edi. Misr modeli 30 kunlik bir oyda besh kun qo'shimcha bo<|eot_id|><|start_header_id|>user<|end_header_id|>

Yordamingiz uchun katta rahmat! Haqiqatan ham tushuntirishingiz menga juda yordam berdi.<|eot_id|>