text: Produced by Jimmy O'Regan (Produced from images generously
  made available by CBN Polona http://www.polona.pl)
  
  
  
  
  
  
  
  
  BIBLJOTECZKA DLA DZIECI
  
  BR. GRIMM
  
  
  
  
  KOPCIUSZEK
  
  BAŚŃ FANTASTYCZNA.
  
  Spolszczył M. Rościszewski
  Z rysunkami H. Toma.
  
  
  WYDAWNICTWO KSIĘGARNI F. KORNA
  W WARSZAWIE MARSZAŁKOWSKA 65.
  
  Drukarnia „REKORD”, Warszawa.
  
  
  KOPCIUSZEK
  
  Żadna z bajek całego świata nie cieszy się takim rozgłosem, jak
  fantastyczna baśń Grimma p. t. Kopciuszek.
  
  Różni różnie opowiadają bajkę, ale my opowiemy ją tak, jak nam ją kiedyś
  opowiadała poczciwa i nigdy nie zapomniana nianiusia.
  
  Za górami, za lasami, a w każdym razie hen, na dalekim wschodzie,
  mieszkała na wsi zamożna wdowa, mająca dwie córki i pasierbicę Rózię.
  Córki nie były ładne, ale chciały się wszystkim podobać, więc
  zaniedbując gospodarstwo i pracę domową, cały czas spędzały tylko na
  strojeniu się przed lustrem i na różnych zabawach. Że zaś pannom tym
  nieustannie potrzebna była służąca do grzania rurek, do prania i
  prasowania drobiazgów, do czyszczenia bucików i sukien, przeto cały
  ciężar tej roboty zwalił się na Rózię, przyrodnią siostrę panien.
  
  Matka ich pomimo całej zamożności, nie mogła podołać wydatkom na
  wszystkie potrzeby córek, a że wywoływało to zły humor, przeto pastwiła
  się nad swoją nieszczęsną pasierbicą Rózią, która dość często
  otrzymywała od niej potężnego szturchańca. Rózia była bardzo ładną,
  smukłą i zgrabną dziewczyną, ale używana do ciężkiej pracy, często
  musiała przebywać w kuchni, pilnować garnków, grzebać się w węglach i
  wogóle spełniać roboty najpośledniejsze. Zdarzało się więc, że często
  była zamorusana i tak obdarta jak żebraczka. Od kopcia, jaki czernił jej
  buzię przez ciągłe przebywanie w kuchni, siostry przezwały ją
  Kopciuszkiem i nazwa ta tak się z nią zrosła, że nikt inaczej nie wołał
  na nią, jak: Kopciuszku daj, Kopciuszku zrób, Kopciuszku leć, Kopciuszku
  przynieś!
  
  Rózia sama zapomniała swego imienia, ale jednak nie godziła się ze swoim
  losem. Czuła ona, że jej się dzieje krzywda i nieraz myślała sobie o
  poprawieniu losu. Że jednak miała serce złote, z pokorą przeto znosiła
  doznawane przykrości, dogadzając nietylko macosze i siostrom, ale
  pamiętając zarazem o domowych zwierzątkach, a nawet o głodnych ptaszkach
  za oknami domu. Żebraka nigdy nie pominęła ażeby się z nim kawałkiem
  suchego chleba nie podzielić, a chorym sąsiadom, zawsze umiała tak się
  przysłużyć, że wszyscy, wychwalali jej dobroć. A że ludzie dobrzy,
  zawsze otrzymują nagrodę na tym świecie, przeto nie uznawana przez
  siostry i macochę, Rózia, zdobyła sobie potężną opiekunkę w postaci
  jednej z czarodziejek, która tylko czekała sposobności, ażeby wywrzeć
  potęgę swego gniewu na winnych a niegodziwych. Sposobność ta zdarzyła
  się właśnie wtedy, gdy monarcha nowego państwa, w którem się to działo,
  postanowił ożenić swojego syna.
  
  Syn ten, książę Krasnolicy, miał sobie wybrać dozgonną towarzyszkę życia
  z liczby dziewcząt całego kraju, które król Ćwieczek, jego ojciec,
  zaprosił do siebie wraz z rodzinami na wspaniały festyn, tak samo ze
  sfery niższej, jak i wyższej.
  
  Przy rozsyłaniu zaproszeń nie pomi-nięto i macochy Rózi wraz z jej
  córkami.--Kopciuszkowi, serce się z żalu ścisnęło, gdy macocha
  oświadczyła, że zabierze z sobą tylko dwie córki do dworu, a Rózia w
  domu zostanie. Siostry wykpiły Kopciuszka i poprostu pojąć nie mogły
  takiej bezczelności z jej strony, ażeby taka służąca im dorównać
  chciała! Cóż było robić? Rózia zmartwiła się ale, jak zwykle, żale swoje
  stłumiła w sobie i pokorniutko zaczęła pomagać siostrom w
  przygotowaniach do balu.
  
  Kiedy już panny były prawie gotowe, kiedy z liczby kilkunastu sukienek
  zdecydowały się wybrać co najwspanialsze, Kopciuszek widząc, że i dla
  niej jeszcze znalazłaby się piękna suknia, rzecze do macochy:
  
  --Mamusiu droga, weź i mnie na bal z siostrami!
  
  --Ach, brudasie jeden, czego ci znowu się zachciewa!--ofuknęła macocha,
  uderzywszy dziewczynę w plecy:--Pójdziesz, ale najpierw z tego popiołu
  wybierz mak do czysta.
  
  Co mówiąc, wsypała do popiołu maku wymieszała razem i postawiła przed
  zapłakanym Kopciuszkiem.
  
  Po wyjściu macochy, Rózia zaczęła wybierać mak, ale robota była tak
  ciężka, że i za rok by jej nie skończyła. Usiadła więc pod oknem i
  płacze. Na to gołębie, karmione codziennie przez nią, zastukały w okno i
  mówią:
  
  --Puść, nas, puść, Kopciuszku, to ci pomożemy.
  
  Rózia wpuściła do kuchni gołąbki, które natychmiast powybierały mak z
  popiołu i wesoło gruchając, sfrunęły znów na dziedziniec.
  
  --Mamusiu droga, mak już wybrany!--zawołała Rózia:--Pójdę na bal, pójdę!
  
  --Co? ty, na bal? A ktoby cię tam wpuścił?--zadrwiły z niej siostry.
  
  --Za mało widocznie wsypałam ci popiołu i maku,--rzekła macocha: bo
  inaczej całą noc siedzieć byś musiała. My wyjeżdżamy, a, jeżeli za
  powrotem nie zastanę wybranego tego oto maku, to mi się nie pokazuj na
  oczy!
  
  I jeszcze raz oknem wleciały gołąbki i mak z popiołu wybrały, a widząc
  płacz dziewczyny, szepnęły jej na pożegnanie.
  
  --Niech sobie jadą, a ty siedź cicho i bądź spokojna. Będziesz na balu,
  już my ci to zrobimy.
  
  Spojrzała wdzięcznym wzrokiem za ptaszkami, wyprawiła siostry z domu i
  macochę, siadła pod piecem, zamyśliła się i znużona pracą usnęła: śniła
  o balu, na który pójść jej nie pozwolono; Wtem zrywa się na równe nogi,
  bo przed jej okiem zabłysło coś złotem i srebrem, jakaś nieziemska
  postać stanęła pośrodku kuchni.
  
  Była to Baba-Dziwo, czarnoksiężniczka. Młoda i piękna, że oczu od niej
  trudno było oderwać, miała wspaniałą, złocistą gwiazdę nad czołem; całą
  jej postać otulał niebieski płaszcz srebrem tkany, a brylantami zdobne
  trzewiczki stopy jej stroiły. W ręce trzymała laskę czarnoksięską, którą
  dotknęła Kopciuszka.
  
  --Pójdź ze mną Kopciuszku,--rzekła słodkim głosem,--ubiorę cię i wyślę
  na dwór królewski.
  
  Doszły do jakiegoś dębu, a Baba-Dziwo stuknęła w drzewo po trzykroć
  swoją pałeczką.
  
  Dąb się otworzył i oczom olśnionej Rózi, ukazały się piękne, wymarzone
  szaty, tak cudne, że chyba cudniejszych nie było na świecie. Pantofelki
  były jakby szklane, bo były z samych djamentów.
  
  W jednej chwili, bez najmniejszego trudu, dziewczyna została umytą,
  ubraną i wypiękniała tak, że nikt by jej poznać nie mógł.
  
  Sama wieszczka zawołała nawet:
  
  --Ach, jakaś ty piękna!
  
  --O, nie piękniejsza od pani--rzekł skromnie Kopciuszek. I chciała w
  rączkę pocałować wieszczkę, ale ta znikła jej z oczu.
  
  Natomiast zajechał śliczny powóz, zaprzężony w cztery cudnie przybrane
  ogiery, i już miała doń wsiąść Rózia, gdy głos Wieszczki dał się słyszeć
  tuż nad jej uchem:
  
  --Pamiętaj, że z balu masz do domu wrócić przed północą najpóźniej, bo
  czary wówczas stracą moc i obdarta i brudna ukazałabyś się wszystkim na
  sali.
  
  --Będę pamiętała!--odparł Kopciuszek. Żywo wsiadła do powozu, a rącze
  ogiery szybko popędziły w dal.
  
  Festyn króla Ćwieczka, ojca księcia Krasnolicego, należał do rzędu
  największych uroczystości, jakie król ten wydał kiedykolwiek w kraju.
  
  Ale dziwić się nie można, bo wszak okazja była wyjątkowa.--Jego
  królewska wysokość, książę następca tronu, królewicz Krasnolicy,
  wybierał sobie żonę z pośród najpowabniejszych panien królestwa.
  
  A jednak książę Krasnolicy wzgardził wszystkiem, a natomiast wyróżnił...
  kogo? Naszego ukochanego Kopciuszka! Bo właśnie w chwili, gdy się tańce
  ogólne rozpocząć miały, piękna nieznajoma wkroczyła na salę balową i
  odrazu powszechną zwróciła na siebie uwagę.
  
  Krasnolicy, patrząc na nią, bladł i rumienił się na przemian, tak wielce
  był wzruszony; na razie nie miał odwagi przybliżyć się do niej. Gdy się
  przemógł jednak, gdy ją poprosił do tańca i gdy pokręcił się z nią
  dookoła sali, już był tak rozkochany, że nic go od niej nie było w
  stanie oderwać. Zaraz jął się pytać skąd jest, z jakiego kraju pochodzi,
  ale Kopciuszek uśmiechnął się tylko, nie zdradzając ani jednem słowem
  swego pochodzenia.
  
  Macocha i siostry wpatrywały się w nią z podziwem i zazdrością, ale ani
  przypuszczały, że to jest ta sponiewierana Rózia, pozostawiona w domu
  przed miską maku i popiołu.
  
  Czas leciał niepostrzeżenie. Nagle, Rózia spojrzała na zegar. Do północy
  brakowało zaledwie pięciu minut.
  
  Przerażona wysunęła się z rąk Królewicza i wybiegła na dziedziniec do
  swego powozu. Ale śpiesząc się, na progu zgubiła jeden ze szklanych
  pantofelków i utykając zlekka wpadła do powozu i odjechała do domu.
  
  Zaledwie weszła do kuchni już pozbawiona swych ozdób, było już parę
  minut po północy, usiadła niby do zadanej roboty i wkrótce doczekała się
  powrotu z balu sióstr i macochy.
  
  Chcąc się pochwalić przed Kopciuszkiem, co też to one użyły, jęły
  opowiadać o cudnej zabawie, aż nareszcie wspomniały o prześlicznie
  wystrojonej dziewicy, która przed samą północą uciekła z balu i swoją
  ucieczką wszystkie humory zwarzyła.
  
  --Ale to nic,--dodała macocha,--król Ćwieczek wyda drugi festyn, a wtedy
  jedna z was, córeczki drogie, musi dostać koronę!
  
  Nazajutrz, od samego rana, specjalny goniec królewski obiegał wszystkie
  domy i dworki, szukając właścicielki zgubionego trzewiczka, gdyż
  królewicz z nią tylko postanowił się ożenić.
  
  Niestety, pantofelek nie pasował na żadną nóżkę okolicznych dziewic.
  
  Macocha Kopciuszka starała się, o ile możności, wciągnąć pantofelek na
  nogi swoich kochanych córeczek, ale było to niepodobieństwem. I już
  goniec miał dworek wdowy opuścić, gdy wtem spostrzega w kuchni przy
  piecu jej pasierbicę.
  
  --A to co za panienka?--zapytuje.
  
  --To moja pasierbica, używam ją tylko do pomocy w kuchni, bo i nieładna
  i rozumu nie posiada, odparła wdowa niechętnie.
  
  --To nic nie szkodzi, rzekł goniec, rozkaz dany mi przez królewicza jest
  tego rodzaju, że żadnej panienki pomijać nie wolno.
  
  Zażądał więc stanowczo, ażeby i pasierbica wdowy przyszła do pokoju i
  spróbowała włożyć pantofelek.
  
  Weszło dziewczątko krokiem pewnym i choć usmolona, nie zawstydziła się
  królewskiego sługi, bo praca nikogo nie hańbi.
  
  Śmiało wsunęła nóżkę w pantofelek szklany--i, o dziwo! wszedł--i nadał
  się wyśmienicie.
  
  Zdziwiona i ze złości prawie od zmysłów odchodząca macocha i siostry
  przyrodnie, musiały patrzeć bezsilnie, jak zabiedzony Kopciuszek, to
  nieszczęsne, wzgardzone przez nich dziewczę, wsiadła do karety i jak ją
  powieziono na ślub z królewiczem. Ślub ten odbył się niebawem, a młodzi
  małżonkowie byli najszczęśliwszymi na kuli ziemskiej.
  
  
  
  
      „BIBLJOTECZKA DLA DZIECI”
  
      pod redakcją
  
      TADEUSZA KOŃCZYCA
  
      zawiera:
  
      BAJKI, POWIASTKI, BAŚNIE, LEGENDY, OPOWIADANIA I KOMEDYJKI.
  
      Z rysunkami HENRYKA TOMA.
  
      KOMEDYJKI:
  
  101. CZERWONY KAPTUREK w 3-ch aktack.
  
  102. KONIK POLNY. PSZCZOŁA I MRÓWKA, w 1 akcie.
  
  103. KSIĘŻNICZKA WZOROWA, w jednym akcie.
  
  104. KOT, ŁASICZKA i KRÓLIK, w jednym akcie.
  
  105. BOGACTWO i NIEDOLA, w Jednym akcie.
  
  106. OBIADEK FRANKA, w jednym akcie.
  
  107. PANI KANAPKA, w jednym akcie.
  
  108. WACIO NAUCZYCIELEM, w jednym akcie.
  
  109. ZŁOTA MARYSIA, w jednym akcie.
  
  110. BIAŁOŚNIEŹKA. w jednym akcie.
  
  111. NIE UDAŁO SIĘ, w jednym akcie.
  
  112. PIERWSZA NAGRODA NACI. w jednym akcie.
  
  DALSZE TOMIKI W DRUKU.
  
  
  WYDAWNICTWO KSIĘGARNI F KORNA
  W Warszawie, Marszałkowska 65.
  
  
  [Uwagi do wydania elektronicznego.
  
  Dokonano następujących poprawek:
  
  strona  tekst   pierwotny   tekst poprawiony uwagi
  1       BAŚN    BAŚŃ        'N' zamieniono na 'Ń'.
  9       siedż   siedź       'ż' zamieniono na 'ź'.
  9       bądż    bądź        'ż' zamieniono na 'ź'.]
  
  
  
  
  
  
  
  
  End of Project Gutenberg's Kopciuszek, by Jacob Grimm and Wilhelm Grimm