text: Produced by Juliet Sutherland, Piotr P. Karwasz and
  Distributed Proofreaders Europe at http://dp.rastko.net.
  
  
  
  
  
  [Illustration]
  
  
  
  
  K. WACHTEL
  
  #"Przyjaciel Dziatek"#
  
  
        WIERSZYKI DLA
  Dziatwy Polskiej w Ameryce
              II.
  
  Nakladem i Drukiem
  Wydawnictwa BRACI WORZALLÓW
  w Stevens Point, Wisconsin
  Stany Zjednoczone Ameryki Pólnocej
  
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Do Dzieci.#
  
  
  Hej, bacznosc! Bacznosc! Dzieci!
  "Przyjaciel Dziatek" leci:
  Z ksiazeczka leci nowa,
  Pozdrowien niesie slowo,
  Do domków, do szkól spieszy,
  Toz dziatwa sie ucieszy!...
  A jest sie cieszyc z czego,
  Bo duzo tu nowego:
  Sa bajki i bajeczki,
  Sa wiersze i piosneczki,
  Sa zarty i figielki,
  Obrazków zapas wielki,
  Zwierzatka tez znajdziecie
  Wiec czegóz wiecej chcecie?!...
  Pójdzcieze wiec dziateczki,
  Chlopaczki i dzieweczki:
  Niech kazde pilnie czyta,
  "PRZYJACIEL DZIATEK" wita
  I prosi Was serdecznie:
  Usiadzcie sobie grzecznie,
  Ksiazeczke te czytajcie,
  Nauczki spamietajcie.
  Gdy sluchac ich zechcecie,
  Milemi sie staniecie
  Juz teraz, juz od mlodu,
  Dla Boga i narodu.
       Wiec: Bacznosc! Bacznosc Dzieci!
  "PRZYJACIEL DZIATEK" leci:
  Z ksiazeczka biezy nowa,
  Pozdrowien niesie slowo:
  WITAJCIE!!
  
  [Illustration: GOLABKI.]
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Golabek i Dziewczynka.#
  
  
  "Golabeczku maly, bialy,
       Powiedz mi kochanku,
  "Czemu sobie piórka z piersi
       Skubiesz bez ustanku?!
  A golabek tak odpowie:
       --Piórka te, dzieweczko--
  --Na to mi, bym niemi dzieciom
       --Wyscielil gniazdeczko.
  --Wiec choc sobie ból zadaje,
       --Slodkim on dla matki;
  --Kazda matka dac gotowa
       --Zycie za swe dziatki!
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Dziecie i Koza.#
  
  
  "Powiedz-no mi kozo przecie
  "Na co rogi ci i bródka?
  Tak sie kozy pyta dziecie,
  Bawiac sie z nia wsród ogródka.
  Na to koza z madra minka
  Tak odpowie, skubiac trawke:
  --Bródke na to mam dziecinko
  --Abys miala z niej zabawke.
  --Lecz, gdy--mówiac miedzy nami--
  --Ktos bolesnie drze za brode,
  --Wtedy bronie sie rozkami
  --I dotkliwie niemi bode.
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Wróbel i Jaskólka.#
  
  
  Ulepila sobie domek pilna jaskóleczka,
  A wróbel--prózniak znany, wlazl do jej gniazdeczka--
  I chociaz go jaskólka i nudzi i prosi,
  On smieje sie,--lecz z gniazda jej sie nie wynosi.
  
  Dlugo juz, dlugo trwala klótnia bardzo wielka,
  Az madrzejsza jaskólka rzecze do wróbelka:
  "Siedzze sobie leniuchu! Ja ustapie tobie--
  "I jeszcze lepsze gniazdko wnet ulepie sobie!"
  
  Ej wróblu niepoczciwy, prózniaku ty stary,
  Czy nie wiesz, ze Bóg dobry wszelkiem zlem sie krzywdzi
  Czy nie wiesz, ze Bóg dobry wszelkiem zlem sie brzydzi
  I kazda krzywde, zawsze pamieta i widzi?!...
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Osiel i Chlopczyk.#
  
  
  Osiolek szary osty zajada
  Ciezka zmeczony robota.
  A chlopczyk, lajac go, tak powiada:
  "Ej ty leniwy niecnoto!
  "Gdy kazdy jeszcze pilnie pracuje,
  "Tobie kolacya juz w glowie!
  "Czekaj! Pan wnet ci grzbiet wygarbuje!"
  Na to osiolek odpowie:
  --Nie gan mie chlopcze--jam przez dzien caly
  --Najciezsze znosil mozoly!
  --Kiedys tak pilny,--czemuz sie maly
  --Nie uczysz lekcyi do szkoly?
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Nieposluszny
  Zajaczek.#
  
  
  "Pas sie synku tu kolo mnie,
  Tu tak piekna laczka!"
  Tak mówila zajeczyca
  Do synka zajaczka.
  A krnabrnemu synalkowi
    Sluchac sie nie chcialo,
  Wiec nie zwazal na przestrogi
  I w las poszedl smialo.
  Lecz nieposluszenstwo zawsze
    Kare z soba niesie,...
  Bo udusil lis zajaczka
  Zblakanego w lesie.
  
  [Illustration]
  
  
  
  #KOTEK.#
  
  
  Patrz dziecie, jaka grzeczna ta kocina biala,
  Co na lawce pod oknem smacznie sobie drzemie.
  Niestrudzenie przez cala noc myszki lapala,
  Teraz grzeje sie w sloncu, co nam zloci ziemie.
       Kot ma wlos rozmaity: bialy, czarny, bury,
       A jest to pozyteczne i dobre stworzenie,
       Bo tepi psotne myszki i szkaradne szczury,
       Które gospodarzowi niszcza jego mienie.
  Jest przytem bardzo czysty,--wiec tez co godzina
  Starannie myje lapki--myje pyszczek maly...
  --Ej! ciekawym, czy kazda podobnie dziecina
  Ochotna jest do mycia, jak ten kotek bialy?...
  
  [Illustration]
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Brytan i Pudelek.#
  
  
  "Czemu przez caly dzien spisz leniuchu?"
  Rzekl raz pudelek, ganiac brytana.
  "Lezysz przed buda wiecznie bez ruchu."
  "Gdy ja figlami zabawiam pana."
  "Wiesz, wlasnie poszedl pan do sasiada,"
  "Chodzze wiec ze mna poigrac ladnie"!
  --Nie moge--na to brys odpowiada;
  --"Nuz tu tymczasem kto dom okradnie?!--
  Pudlu! Ty tylko zabawiasz pana,
  Lecz brys go we dnie i w nocy strzeze,
  Wiec nie jest sluszna twoja nagana:
  Brys sluzbe pelni wiernie i szczerze.
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Egzamin Malego "Misia".#
  
  
  Ej, nie umiesz rachunków, nie--Misiu nieboze!
  Stoisz teraz na srodku, nic ci nie pomoze...
  Sowa--nauczycielka strasznie sie zgniewala
  I pewnie ostra, kare Misiowi zadala.
  Z za szkiel swych zielonemi spoglada oczyma,
  A biedny uczen lapki juz przy slepkach trzyma!
  Ha! Ucz sie, bratku, lekcyi--pilnym byc potrzeba;
  Bo kto uczyc sie nie chce, ten niech nie je chleba.
  Patrzno, jak twój braciszek przy tablicy stoi,
  Umie lekcye, wiec nic sie o skóre nie boi...
  Niech o tem kazdy pomni: chlopczyk i dziewuszka
  I wzór biora z pilnego Misia, nie z leniuszka.
  
  [Illustration]
  
  
  
  #WILK I OWCE.#
  
  
  Skad ten krzyk--ten strach okropny
       Miedzy owieczkami?!
  Oj! Poczuly one wilka
       Pod owczarni drzwiami...
  Wilk--to rabus jest krwiozerczy,
       Najgorszy z rabusi,
  Co napotka--to rabuje,
       I owieczki dusi!
  Lecz gospodarz krzyk uslyszal,
       Wiec nim zbiegla chwilka,
  Wybiegl z strzelba, na podwórze
       I zastrzelil wilka!
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Lis i Gaski.#
  
  
  "Chodzcie gaski na spacer..."
  Mówil lis do gasek.
  A gaski--to dla lisa
  Bardzo smaczny kasek.
  "Chodzcie, pod ma opieka,
  Nic wam sie nie stanie!"
  Lecz madre gaski jely
  Gegac nieslychanie.
  Na ten krzyk wbiegl gospodarz.
  Porwal drag straszliwy...
  Lis sie przelakl--i z bieda
  Uciekl ledwie zywy!...
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Chlopczyk i Zrebie.#
  
  
  "Moje sliczne zrebiatko! Ponos mie na grzbiecie!"
  Tak mlodego konika male prosi dziecie.
  "Chcialbym sie bardzo z toba przejechac przez blonia,
  "Wez mie ty--bo ja boje sie duzego konia!
  Na to odpowie zróbek chlopczykowi grzecznie:
  --Nie dziecie, to dla ciebie bedzie niebezpiecznie,
  --Ja jeszcze nie potrafie jezdzca niesc na sobie,
  --Latwo ci wiec chlopczyku jaka krzywde zrobie!
  --Patrz--tuz obok sie pasie stary konik siwy,
  --Siadz nan smialo i mocno chwyc sie jego grzywy,
  --On dobry, wiec sie na nim najezdzisz do woli,
  --Lecz--wprzód spytaj tatusia, czy na to pozwoli!
  
  [Illustration]
  
  
  
  #GESIA KAPELA.#
  
  
  Ge, ge, ge, kwa, kwa, kwa;
  Slawnaz to kapela gra.
  Kaczek szesc gaski dwie
  Nastroily gardla swe.
  Podnies dziób zadrzyj nos,
  Ges, czy kaczka tez ma glos:
  Choc sie ten i ów nasmiewa,
  W nieboglosy slicznie spiewa,
  Kwa, kwa, kwa, ge, ge, ge;
  Ja wam takze spiewac chce!
  Tak pomysli ten, lub ów,
  Naszych tu sluchajac slów...
  A wiec dalej--równo--wraz:
  Panny w "dyszkant"--chlopcy w "bas"!
  Gaski--kaczki scichnac maja...
  Kiedy Dziatki zaspiewaja!
  
  [Illustration]
  
  
  
  #LEW I PIESEK.#
  
  
  Lew--król zwierzat wspanialy,
  Jest mieszkancem Afryki.
  Strach tam przed nim niemaly,
  Bo jest srogi i dziki.
  Dzis za wolnosc--swobode,
  Gdy go w klatce zamkneli,
  Psiatko dali mu mlode,
  Co samotnoscc z nim dzieli.
  I lwa odtad biednego
  Mniej tesknota juz boli.
  Kocha pieska, swojego
  Towarzysza niedoli.
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Niedzwiedz i Pszczólka.#
  
  
  Niedzwiedz--to zwierz drapiezny, mieszka w lasach, w górach
  Straszne ma zeby w paszczy, straszna moc w pazurach.
  Czasem jednak--gdy mlody--bywa oswajany!--
  I takiego prowadza po miastach cygany!
  Niedzwiedz bardzo miód lubi, wiec na dab spróchnialy
  Wlazl, gdzie sobie miód w dziupli pszczólki naskladaly:
  Juz lasuje, wtem w sam nos uciela go pszczólka,
  Ze az spadajac z debu, wywórcil koziolka!...
  Stlukl sobie leb kudlaty--poocieral boki
  I dlugo ryczal z bólu, bo dab byl wysoki...
  A widzisz gruby Misiu, masz w tem znak widomy,
  Ze Pan Bóg tego karze--co jak ty--lakomy.
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Sniadanie.#
  
  
  Ala mala
  Zrana wstala,
  Kotki swoje zawolala,
  Trzy koteczki,
  Jak kuleczki,
  Zaraz przyszly do dzieweczki,
  Kotki--psotki,
  Wielkie trzpiotki!
  Lubia Ale swa, pieszczotki!
  Malej Ali
  Kawe dali,
  A kotkom mleczka nalali.
  Pij, pij, kotku,
  Mój pieszczotku,
  Tutaj mleczko masz na spodku;
  Na spodeczku
  Pij, koteczku,
  Potem przespisz sie w lózeczku.
  
  [Illustration: SNIADANIE.]
  
  [Illustration]
  
  
  
  #Z Zimowych
  Rozrywek.#
  
  
  Ulepily sobie dzieci ze sniegu balwana,
  Gdy ich mama na podwórze wypuscila zrana.
  Nos i oczy daly z wegla, a rece z patyków,
  Tozto smiechów na podwórzu, radosnych okrzyków!
  Starsza Zosia sniegowego stracha sie nie boi,
  Ale Lusia mala przy niej cos trwozliwie stoi:
  Medytuje niespokojnie Burek, tez tchórzliwy,
  Wacha snieg, czy smieszny balwan--zywy, czy niezywy?
  
  [Illustration]
  
  
  
  #ARTYSTA.#
  
  
  Tra-ra-ra, tra-ra-ra:
  Patrzcie, jak nasz Janek gra!
  A siostrzyczka jego Hania
  Pilnie slucha tego grania,
  Slucha dlugo i cierpliwie,
  Choc pan trebacz gra falszywie!...
  
  [Illustration]
  
  
  
  #LENIWY CHLOPCZYK.#
  
  
  Chlopaczek leniuszek nie poszedl do szkoly,
  Nie chcialo sie wstawac z lózeczka:
  Poludnie juz blisko, a on wciaz poziewa,
  Na ziemi sie wala ksiazeczka.
  Chlopczyku--leniuszku, niedobrze to z toba!
  Koledzy sie z ciebie wysmieja...
  Do szkoly isc trzeba, choc nieraz deszcz pada,
  Choc sniegi ci droge zawieja...
  Nieprawdaz dziateczki? Sens tego wierszyka
  Niejednej sie przyda dziecinie;
  Niech kazdy wiec pomni, by z nim tak nie bylo
  Jak z chlopcem tym--tu na rycinie.
  
  
  
  #Przygoda z Indykiem.#
  
  
  [Illustration]
  
  Bryka Wojtus, bryka--
  I drazni indyka...
  
  [Illustration]
  
  Indyk zly okrutnie:
  W lydke Wojtka utnie...
       Oj dana!
  
  
  
  #O Polske Módlcie
  Sie Dziatki.#
  
  
  Dziateczki Polskie, pójdzcie kochane,
  Razem paciorek zmówimy,
  Uciszcie Wasze buziaki rozsmiane:
  Za Polske sie pomodlimy.
  Grzecznie, powaznie, poboznie, szczerze
  Litanie do Bozej Matki
  Niech zmówia, serca wznoszac w ofierze
  Wszysciuchne tu nasze Dziatki.
  Widzicie Dzieci--Niebios Królowa
  Jest takze Polski królowa:
  Ona ja w pieczy matczynej chowa,
  Jej dole slodzi hiobowa.
  Oto z ludami--Polska--wieloma
  W straszliwej Wojny rozprawie
  Dawno skutemi wstrzasla rekoma
  I wstala w boju i w slawie!
  A chociaz przemoc ciemna i wroga
  W krwi rzekach i w siól pozarze
  Chce tlumic bój ten,... Polska nieboga
  Krwawi sie w cierpien bezmiarze,--
  Choc jeno lzy jej i ból zostaly
  I zawód i noc zaloby,--
  Kirem sie krwawym kraj zasnul caly,
  Zostaly--zgliszcza i groby!...
  Zostala tylko--modlitwa z nami
  I w niej tetniace nadzieje,
  Ze Polska zgodnych czynów silami
  Zmieni niedoli koleje;
  Ze rychlo znowu w Ojczyznie biednej,
  Placz scichnie i ból przemi
  I juz nie bedzie lezki ni jednej
  ...................................
  O to dzis wlasnie, Dziatwo ma droga,
  O to nam modlic sie trzeba:
  Prosciez Dziateczki o Polske--Boga:
  Wasz glosik trafi do nieba!
  Niech Waszych modlitw niewinne pienia
  Zgodnie ku Maryi sie wzniosa,
  Niech Polsce zyszcza dzien Wyzwolenia
  Ozywcza nam spadna rosa!
  
  [Illustration: O POLSKE MÓDLCIE SIE DZIATKI.]
  
  
  
  #Spis Rzeczy.#
  
  
  Do Dzieci
  Golabki i Dziewczynka
  Dziecie i Koza
  Wróbel i Jaskólka
  Osiel i Chlopczyk
  Nieposluszny Zajaczek
  Kotek
  Brytan i Pudelek
  Egzamin Malego "Misia"
  Wilk i Owce
  Lis i Gaski
  Chlopczyk i Zrebie
  Gesia Kapela
  Lew i Piesek
  Niedzwiedz i Pszczólka
  Sniadanie
  Artysta
  Z Zimowych Rozrywek
  Leniwy Chlopczyk
  Przygoda z Indykiem
  O Polske Módlcie sie Dziatki
  
  
  
  
  
  End of the Project Gutenberg EBook of Przyjaciel Dziatek, by K. Wachtel